text:
E SA koto oqo e ra na i kuri ni vosavosa vaka-Viti eda vuli tiko mai kina e na veimacawa. Ni wiliwili sara yani.
Na i vosavosa cava e kena i balebale sega ni tiko dei ena kena vinakati me vakatotolotaki na caka ni dua na ka?
Kena i sau: Butu qilaiso katakata
Vakamacala: Eda kila kece na qilaiso ni katakata, nida butuka eda na veibutuyaka toka na yavada; da sega ni toka vakamalua se toka dei. O koya gona e vakatauvatani kina na i vosavosa qo ena noda saga toka e dua na ka, ka vakavuna kina na noda sega ni dau tiko dei se toka vakamalua, eda sa saga toka ga me rawa na ka eda via cakava; qai cavuti gona kina na i vosavosa qo.
Na i vosavosa cava e dau cavuti vua e dua e dau digidigi vakabibi ni dua e digitaka na kena isa, oti qai lai tini tale kina na dua na tagane se yalewa e ca.
Kena i sau: Digidigi voli qai watimu e dua na vusi
Vakamacala: Na i vosavosa qo e cavuti vakalevu vei ira na cauravou se goneyalewa era dau digitaka voli na watidra. Ni dua e digidigi tiko ena qai cavuti vua na i vosavosa qo, ni o digidigi voli o qai tini sara ga ena dua na ka e ca se na dua na o sega ni tadra.
Na i vosavosa cava e kena i alebale vakayagataka na k? ni se bera na kena gauna, oti qai mai leqa voli yani.
Kena i sau: A ca ni taumada
Vakamacala: Na taumada na ka e caka e liu, tukuni e ke ni va gauna na ka kece ga. E tukuni ena i vosavosa qo kevaka e dua na ka eda dau maroroya tiko me qai tiko na gauna me vakayagataki kina, ni qai bera na gauna me vakayagataki kina eda sa mai vakayagataka koso tu. Ni qai yaco mai na kena gauna dina sa oti se sa ca tu, qai cavuti gona kina na i vosavosa qo.
Na i vosavosa cava e kena i balebale ni na qai yaco dina ga mai, se rawa na ka e waraki tiko, e toso vakamalua ia ena yaco ga.
Kena i sau: Ena yati mai na colo
Vakamacala: Na yati, ni dua na ka e toso vakamalua e ketena me vaka na sici kei na bosucu ni waitui. Na manumanu qo nira yati era toso sara ga vakamalua, kevaka eda waraka tiko ena qai yaco ga mai.
Colo oya na loma ni vanua, kena i balebale ke dua na ka e tiko mai kina ka da waraka tiko ena qai yaco ga mai.
O koya gona ke da waraka tiko e dua na ka ka toso tiko mai vakamalua ena qai yaco ga mai, qai cavuti gona kina na i vosavosa qo.
Na i vosavosa cava e kena i balebale viavia kila ka dau via yalataka rawa e liu na veika ena yaco ni se bera na gauna ena yaco kina.
Kena i sau: Wilika na toa ni se bera ni saulaki
Vakamacala: Eda kila ni dau vakayaloka na toa eda dau via kila se sa vica tiko na kena yaloka, mai ke ya sa da dau wilika rawa sara toka mai kina na levu ni toa ena rawa.
Na saulaki oya me diri, sa saulaka na nona yaloka na toa. Ia, ni bera na kena saulaki eda sega ni kila na veika ena yaco, rawa ni yaco eso na leqa me vakaleqa na yaloka ka lai vakaleqa tale ga na i wiliwili ni toa eda sa taura rawa mai ena wiliwili ni yaloka.
O koya gona ni bera ni saulaka na nona yaloka na toa me da kua mada ni wilika na yaloka, nida sega ni kila na veika ena yaco.
Na i vosavosa cava e kena i balebale lako ka sega ni tatau ni caka tiko e dua na soqo se gunu yaqona ena dua na vale.
Kena i sau: Curu vakaiToga
Vakamacala: Qo e dau kilai tani tu ni sa dau nodra i vakarau tu na wekada mai Toga, era dau tu ga va qo ra via lako era sa lako sara ka ra sega mada ga ni bau tatau. Ia, vei keda na i Taukei e via sakasaka vei keda na i vakarau vaka qo.
O koya gona ni dua e tu tu ga va qo sa curu i tuba sa lako sara ka sega ni bau tatau ena qai cavuti gona vua na i vosavosa qo: Curu vakaiToga.
Na i vosavosa cava e dau tukuni ena dua na ka e oti vakasauri ka oti sara vakadua, io sega tale ni dua na ka e vo me rawa ni vakuri se semai kina.
Kena i sau: Vaka e boko na buka bitu
Vakamacala: Na bitu na kau kilai levu, kau ni lomanivanua se bati ni wai, vakatagona, vauvau me bilibili, tali me lalaga ni vale kei na so tale; rawa ni buka ni sa madu.
Na buka bitu e sega na kena qilaiso, ni sa boko ga e boko sara ga vakadua. Qo gona e vakatautauvata taki kei na dua na ka e oti vakasauri, oti sara vakadua sega tale ni dua na ka e vo me rawa ni vakuri se semai kina.
Na i vosavosa cava e dau cavuti ni o via vakanuinui vua e dua, oti qai cala na nomu vakanuinui ni leqa tale ga o koya o vakanuinui kina.
Kena i sau: Vakararavi kina vuni kau vuca
Vakamacala: Ni dua na vunikau e vuca oya ni sa madu, sa na ca tale ga ni sa malumalumu. Ke mani dua gona ena saga me ravita se namaka me vakayagataka ena inaki cava ga, ena sega ni yaco na ka e vinakata ni na oti ga a bale na vunikau ni sa malumalumu tu.
Ni dua gona e dau vakanuinui vua e dua qai cala nona vakanuinui ni leqa tale ga o koya e vakanuinui kina ena qai tukuni vua na i vosavosa qo.
Na i vosavosa cava e dau cavuti ni sa rui kosakosa, levu na vosavosa e cake kei na mamawe.
Kena isau: Vaka na tara vale
Vakamacala: Ni caka na tara vale eda na kila vinaka ni dau kosakosa nira vosa kece ga na cakacaka tiko. Qo ra gone na tara vale vakaViti era dau solevaka na Tukada.
Ni dua gona na vanua e kosakosa qai levu na mamawe, ena qai cavuti kina na i vosavosa qo.
Na i vosavosa cava e dau cavuti vua e dua e dau tukuni vua e dua na ka qai sega ni vakayacora ena vuku ga ni nona sega ni via rogoca. Ni tukuni vua e dua na ka e curu ga ina dua na qara ni daligana ka curu tale ina kena ka dua.
Kena i sau: Vaka e tiri na wai ena dela ni draunidalo
Vakamacala: Eda na kila vinaka kevaka eda vakaturuma na wai ena draunidalo, ena sega vakadua ni suasua ena turu ga yani lai drodro tani sara.
Ni dua gona e dau tukuni vua e dua na ka qai sega ni vakayacora ena vuku ga ni nona sega ni via rogoca e dau qai tukuni vua na i vosavosa qo.
Na i vosavosa cava kena ibalebale yalataka me sega ni vakayacori tale.
Kena isau: Sa viritaki na kena vatu
Vakamacala: Qo e dua na i vakarau se i valavala vakaViti. O taura e dua na vatu o qai yalayala oti o viritaka sara na kea vatu, ni o sa na sega ni vakayacora tale vakadua.
Na i vosavosa cava kena ibalebale kila nona turaga nona iyatu nona i tutu vakabibi na nona vanua se cakacaka, kila na ka e dodonu me vosa kina.
Kena isau: Kilakila na kena qele
Vakamacala: Na qele o kaya tiko ni nomu se kemu qele, e tu na ka e lakovata; na qaravi ni vanua e tiko na kena i tavi vua na turaga ena vuku ni nona i yatu vakavanua.
Na i vosavosa cava kena ibalebale dua na vanua e balavu ia e lekaleka wale tu ga.
Kena i sau: Matanikauke
Vakamacala: Na kauke na mataqali lairo vulavula ni veinuku, matalelevu, dau laukana. Na rai ni kauke ni dua na vanua e rairai yawa ena voleka wale tu ga, e qai cavuti kina na ivosavosa qo.
Na kau cava e vakatauvatani kei na Turaga se cavuti vua e dua e sucu turaga.
Kena i sau: Lolokula
Vakamacala: Na lolokula na mataqali vasili drau momoto lalai, veivolavolai drokadroka damudamu, e rairai vinaka vei ira na vasili tale eso; vakatauvatani kina kei ira na turaga. Na kula e dau vakayagataki vakalevu ena roka damudamu. E kilai tani ga na lolokula ena kena rairai vinaka ka dokai qai kena i vakadei na wakana me vakataki ira na turaga.
E na qai tomani tale yani.


c: text/html

text:
Ena soko siga tolu ki na yanuyanu o Moce e vakatakila e levu na veika eda dau taura tu ga vakamamada na tiko e Viti Levu.
Ena neitou soko wasa ena siga Moniti me gole yani na i lakolako ki Moce, au vakadinadinataka na veika era dau talanoataka mai ena talevoni se na veika era dau tukuna tiko na mata ni tikina ena bose ni yasana o Lau.
Au kila ni levu na gauna era dau mai veitalanoa kina e Suva ena vuku ni Bose ni Yasana e dua na ulutaga oqo me dua na nodra waqa vinaka me veiqaravi ena yanuyanu oqo.
Sega walega ni ra gadreva vakalevu na waqa vinaka me veiqaravi, e dua talega na ka bibi me sa vakarautaki vinaka talega na wavu mera laki kele yani kina vakavinaka na waqa.
E sega toka ni vinaka, ni ra talaci tu ga mai daku ni tuba na wekada kei na nodra kako, ka ra qai vodo idini cavu tale me ra yaco yani ki vanua.
Vakabibi ke sotavi tiko yani na draki suasua kei na kaukauwa ni cagi.
Oqo e vakadinadinataki ena neitou golegole ki Moce.
E dua talega na ka me na dikevi vakavinaka mai na tabana ni soko ni matanitu na i tuvaki ni waqa me vinaka tu, ni bera ni soli vei ira na veivuke vakailavo ni matanitu.
E dodonu meda qarava kece na noda i tavi.
O taukei ni waqa e sa tu na nona i tavi, ni vinakata me na soko ki na yanuyanu me vakataki Lau, Kadavu se Lomaiviti.
E dodonu talega me savasava ka vinaka na vanua era vakarurugi kina na pasidia, me vaka ga e dua na vale.
Baleta ni siga tolu tiko se siga rua tiko na tiko ena loma ni waqa, e sa dodonu me vakarautaki na i tikotiko eda tiko kina na tamata me vaka e dua na vanua eda taleitaka ni da tiko kina,
E ra vakaloloma na marama ena lomalomaca, kei na vokete e sa toka ga vakaoqo e yasadra.
E sega ni tiko na vanua e dau biu vinaka kina na noda kako, ka sa biu vata tuga kei na vanua eda dabe ka vakacegu toka kina na pasidia.
E dua na tabana oqo, na kena qaravi vakavinaka o ira na wekada mai yanuyanu, ena vuku ni waqa e ra veiqaravi e dodonu mesa na raici vakayalomatua.
Eda qaravi ira tiko na lewenivanua, o ira era veivuke tale tikoga ena kena tarai cake na noda vanua oqo.
E sa vinaka sara vakaoti na veiqaravi ni basi kei na motoka ena yanuyanu levu e rua, ia sa qai vo me laurai vakavinaka na veiqaravi vei ira na wekada era vakayagataka na waqa se na boto me sala ni nodra veilakoyaki.
Me vaka e tukuna o Tevita Bese, ni dredre era dau sotava oqo e se sotava mai o tubuna vakavica, ka se ra sotava tikoga na i tabatamata ena gauna oqo.
Na taro levu e tiko oya na vgauna cava beka ena qai kauwaitaki ka vakavinakataki na nodra sala ni veilakoyaki na wekada era tiko ena noda veiyatu yanuyanu e Viti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Update: 1:33PM SA koto oqo e ra na i takitaki ka tarava ka vakamacalataki tiko kina na noqu i tutu vakavanua na Vunivalu mai na i Tokatoka o Nakawaga, Mataqali Nakawaga e na Yavusa o Vemala e na koro o Naocobau mai na Tikina Makawa o Nakorotubu, e na Tikina levu o Nakorotubu e na loma ni yasana vakaturaga o Ra.
E vu ni noqu kawa se noqu vu o Leka (Lekaninabuya se o Ratu Tamadulele) yavu o Nakawaga, noqu yavutu: Vunikoro; noqu vu ni yavu: Uluda; noqu ika : vanua na duna leka se duna bale; waitui: Draunivau, Saqa leka, Qio vula; noqu manumanu: Gaco se Kalavo ni Viti; Kau: Na Vaudra se Vau dina, se Doa; Kequ magiti: Nuqa se Volaca; Kakana dina: Viwa (uvi) se Lewa se Tukutuku ni Koya. Ni sa wilika sara yani.
SA KAYA VAKAOQO KO JIOVA, DO TU E NA SALA, KA VAKARARAI, KA TAROGA NAI LAKOLAKO MAKAWA, SE SA EVEI NA SALA VINAKA, IA DOU LAKO GA KINA, DOU NA QAI KUNEA KINA NA VAKACEGU NI YALOMUDOU. A RA SA KAYA, KEIMAMI SA SEGA NI LAKO KINA.
AU A LESIA TALEGA ESO ME NOMUDOU I VAKATAWA, KA KAYA DOU VAKAROROGO KI NA ROROGO NI DAVUI. A RA SA KAYA, KEIMAMI NA SEGA NI VAKAROROGO. JEREMAIA 6:16-17.
Na sala ni bula kei na vakacegu sa tu duadua ga vua na gone turaga o JISU KARISITO, oqori na ka dina taucoko ni sa tukuni oti ena Joni 14:6 SA KAYA VUA KO JISU, OI AU NA SALA, KEI NA VU-NI-DINA, NA VU-NI-BULA; SA SEGA NI TOROVI TAMAQU WALEGA E DUA NA TAMATA, E NA VUKUQU GA
Sa e vei o vuku yalomatua na vuku ni dau vakarorogo kei na talairawarawa ka tutaka na ka e DINA, DODONU, ka SAVASAVA, era a kune loloma kina na noda qase taumada ena veiliutaki ni KALOU DAUVEIBULI mai Uluda e Nakauvadra?
Au dau loma tarotarotaka ena vuqa sara na gauna niu lako siviti ira na gone i Taukei dina ni vanua e gaunisala, ni ra cumuwaqara ena vakaqara cakacaka se me cakacaka tiko vua edua na vulagi sega na nona qele sei qoliqoli.
Ni sinai tu nona yaubula ka rawa ni bula kina na nona matavuvale, tokatoka, mataqali, yavusa, koro, tikina, yasana, kei na nona matanitu vanua, e vei o DINA, DODONU, KEI SAVASAVA ena loma ni matanitu vulagi nei vuku vulagi oqo.
Me vaka na masi vava, tataviraki, kau benu, bili bara, culacula, topasi, yadra e vale ni danisi, volitaki kaloko kei na mama e tauni, gonetagane kei na goneyalewa era volitaka tiko na yagodra, sava motoka, volitaki karasi, black market, volitaki tavaya, volitaki kaukamea, volitaki kopa, wavoki wale, sega na cakacaka, kei ira na vulivinaka se vakaivola ni cakacaka qai laki tamata cakacaka tu ni tamata vulagi e na i sau duadua e ra kei na vuqa tale.
Mo kila mada ga na vanua era kauta mai kina na i yaya era mai volitaki tiko oqori, o sa na loloma dina ena yabaki ni bula kei na nodra sega tu ni kawaitaki.
Sa dua na ka na kena mosi vei au ena noqu dau raici ira na noda gone taukei kei na cakacaka era mai vakabobulataki tu kina ena loma ni tauni, vakalevu mai vei ira na tamata vulagi ka sega na nodra qele sei qoliqoli
Na i vurevure ni yau bula kei na qele ea solia wale na KALOU DAUVEIBULI vei ira na noda QASE mai Uluda e Nakauvadra, ia, na cava ga eda sega ni vakayagataka kina ni mera bula vinaka kina ko i ira na luveda na noda kawa bula.
E rau na sega ni duavata vakadua o vuku yalomatua kei vuku vulagi se o dina kei lasu se na KALOU KEI NA TEVORO, mo vakatulewa rawa, se o cei vei rau oqo o na vakarorogo ka talairawarawa kina na KALOU SE TEVORO?
Na cava sara mada na yaga ni veidigidigi vua e dua na i taukei ni vanua e vulagi ka dravudravua tiko ena nona vanua dina?
Na cava era biu vanua kina na turaga kei na marama ni viti mera lai vaqarai cakacaka i vanuatani?
Na cava era kau mai kina na vulagi me ra mai veisosomitaki ena cakacaka ena noda vanua?
Era sega tu ni kila na vosa vakavalagi?
Na cava eda sega ni rawa kina ni vulica ga na noda vosa vakaviti e koronivuli?
Keu na kauti keda lesu tale ki muri me vaka na vosa bula ni KALOU, ia, ke ko lako i liu o na lako i vei na dravudravua ga kei na vakaloloma ni bula ka sega na veisau.
Na galala ni digidigi sa nomu nikua, RAICA, KAU SA TAUCA E MATAMUNI EDAIDAI NA BULA KEI NA KA VINAKA, NA MATE TALEGA KEI NA CA,
NIU SA VAKAROTI KEMUNI EDAIDAI MO NI LOMANI JIOVA NA NOMUNI KALOU, MO NI LAKO E NONA SALA,KA ME VAKABAUTA NA NONA I VUNAU KEI NA NONAI LESILESI KEI NA NONA LEWA, MO NI BULA KINA KA TUBU ME LEWE VUQA:
ME VAKALOUGATATAKI KEMUNI TALEGA KO JIOVA NA NOMUNI KALOU E NA VANUA KO NI SA LAKO KINA MO NI TAUKENA.Nai Vakarua 30:15-16.
Vakadewa mai na KING JAMES VERSION See, I have set before thee this day life and good,and death and evil;
In that I command thee this day to love the Lord thy God,to walk in His wand to keep his commandments and his statutesand his judgments, that thou mayest live and multiply: and the Lord thy God shall bless thee in the land whither thou goest to possess it. Deuteronomy 30:15-16.
Sa dua na ka ni noda na vanua kei nai qoliqoli ni se bera mai o vuku vulagi se ko ira na yago vulavula, ia, oqo era sa mai lewai keda tu ena nodra i tuvatuva se [ FOREIGN CONCEPT AND POLICY] kei na nodra Lawata ni gauna [ FOREIGN CONSTITUTION AND CHARTER]
Sa rauta mera vakaloloma tu na Luveda e gaunisala, vale ni veivesu, vale ni lialia, vale ni cakacaka nikua, me na vakadodonutaki ga na VALE TABACAKACAKA ni QELE MAROROI kei na VALE NI VOLAVOLA NI VEITAROGIVANUA.
Oqori na i wali ni noda leqa, ena kedra maliwa na vei matatamata eda sa mai bula veimaliwai tu oqo, ia ena yaco, na vei vakadodonutaki mera sereki na kawa i taukei mai na vuku vulagi me bula o VITI.
Na cava e leqa eke? Na i taukei ni qele kei na i qoliqoli sai koya na MILIONEA DRAVUDRAVUA, se na lawa nei vuku vulagi e cicivaki tu kina na Vale Tabacakacaka ni Qele Maroroi kei na Veitarogi Vanua?
Ia, oqo au vakabauta ni sa duatani na i tuvaki ni bula ni kawa i taukei nikua, na bula ni vakarorogo ka muria na nodra sala sei tuvatuva ni qaravi kalou matakau.
Sa yali na DINA, DODONU, kei na SAVASAVA ni bula galala ka a tauyavutaki ira kina na noda qase se tamada taumada o VUKU YALOMATUA, sa mai yali na bula kamikamica ni i tovo kei na i vakarau ka da a kilai tani kina na kawa i taukei ena ruku ni veiliutaki ni KALOU DAUVEIBULI ni sautu tu na vanua kei na bula VAKAYALO.
Ia, oqo eda sa i vakarawa walega ni ka se manumanu ni vakasasa e loma ni tuvatuva vuni nei vuku vulagi, e na yaca ni veivakatorocaketaki nei dimokorasi se o DEMONOCRACY with FOREIGN CONCEPT AND POLICY.
Ki Viti raraba ni rogoca, sa dua ga nai takele ni vosa, na vanua tamata lotu mo maroroa, na lewa vuni nei Jiova, me taqomaki ka sega e rawa. Au gadreva meu vagolea na noda rai kina taubi ni uca kei na ualuvu mai na yasayasa vaka Ra, kau vakabauta talega ni ra veivuetaki tiko kina na noda sotia se mataivalu ni Viti.
Eda kila ni da sa tiko oqo e na dua na i lesu ni sala ena dua nai taba gauna, me vaka e tukuni tiko ena noda lawata ni gauna tabana e lima [5].
E BISA KOTO NA UCA E LOMA NI BUCA
RA CAVU YAVA TU NA SOTIA NI GAUNA
NA GONE LOMANI MA SA QAI VURA
E VODOKA VOLI NONA OSE VULAVULA
E na loma ni va na i yatu vosa oqori e tukuna tiko e dua nai tukutuku ni gauna, vanua, kei na kena i naki, me na vakamatatataki mada yani eso na vosamatua ka rogo tiko mai vei keda nikua. Meu biuta vata na rua na i matai ni yatu vosa.
E bisa [taubi] koto na uca e loma ni buca se ra luvu kece na bucabuca ena yasayasa vaka Ra ena levu ni uca kei na wai.
Ra cavu yava [lako kina ] tu na sotia ni gauna [ni sa kena gauna se kena i vakatakilakila ni gauna]
Na gone [gauna vou] lomani sa qai vura [basika se sa qai basika na gauna vou]
E VODOKA VOLI NONA OSE na manumanu ei vakatakilakila ni MATANITU kei na VULAVULA e tukuna na savasava, oqori e tukuna ga vei keda na gauna vou ni dua na matanitu savasava.
Me na vakadei kina na DECALOGUE e raica o na i Talatala Apolosi Qalilawa sa tu e matada, e tukuni tale tiko ga ena Vakatakila 6:2 Ka raica, au a qai kunea na ose vulavula: ia, sa taura na dakai titi ko koya sa vodo tiko kina; a sa soli vua e dua nai sala - vakaturaga; a sa lako yani ko koya e na gumatua, ka me gumatua vakalevu.
Mo kila tiko ni kai Viti e dua na mataqali tamata e vakaratutaki oti tu na nona bula ni rawa-ka, se meu tukuna me sucu milionea ka mate milionea mai na ka sa taukena rawa tu ni se bera ni qai sucu. Ia, oqo e dua na milionea sucu dravudravua ka mate dravudrvua ni butakoci ka liutaki tu vakamataboko mai vei vuku vulagi, nai wali sai koya na VALE NI VEITAROGIVANUA kei na VALE NI QELE MAROROI me vakadodonutaki.
Na sala makawa me vakadeitaki tale na i VUNAU E TINI me i takele ni bula e loma ni vale, tokatoka, mataqali, yavusa, kei na matanitu vanua. Me ra na bula vinaka ka kune vakacegu kina na luvei VITI ni nikua kei ira na nodra kawa ni mataka, ni sa caramaki oti tu na nodra sala ena DINA, DODONU, KEI NA SAVASAVA. Au gadreva meu tei vei vakadeitaki tale yani eke ni vu ni tawase mai Uluda e Nakauvadra ni rau voroka nai VUNAU E TINI koi rau na Ciri, se drua tabua se drua i valu se Vunivalu se ko i rau na SAU o Cirinakaumoli kei Nakausabaria.


text:
Eda sa donumaka oqo na i ka 20 ni senituri ka sa balavu tiko mai na i tosotoso.
E sa levu na veimataqali veiliutaki eda sa donumaka mai, kei na veivakatoroicaketaki era kauta vata mai.
E da sa raica talega na revurevu ni veika oqori ena noda veidelaniyavu, ni da gade lesu ki nakoro.
Na veisau levu eda raica na i rairai ni veivale, na veika e sa tu ena noda loma ni vale.
Na talevoni veikauyaki, na i yaya vakalivaliva eso e sa mai tiki tu ni noda bula na i Taukei.
Esa veisau talega na veika eda kania mai na kena era dau vakayagataka na noda qase,
Eso esa veicurumaki toka na kakana, na kena e vaka- Idia, vaka- Jaina kei na kena eda kilai tani ga kina.
Na veika kece oqori e kauta mai na veivakatoroicaketaki, ka tiko talega eso na i tovo vou ni bula e kauta vata mai e dodonu meda na qarauna sara.
Me vaka e cauraka tiko ena tabana e lima o Talatala Ili Vunisuwai, na benu ni veivakatoroicaketaki.
E dina ni vinaka na i lavo, ia me vakayagataki ga ena kena i vakayagataki e dodonu.
E levu vei keda na i taukei ena gauna oqo esa lomana vakalevu na i lavo ka sa mamada vua na nona veiwekani.
Tukuna o Talatala Vunisuwai ni revurevu ni veivakatoroicaketaki e sa kune tu ena levu na noda veitikotiko e wili kina na kavoro ni vuvale.
Eso na yalewa se na tagane ena loma ni vuvale, e sa kila ni sa rawata e levu na i lavo esa solia sara vua na yalo doudou me laki lasama tale na lasa vakavuravura, yaco kina na kasere ni bula ni vuvale.
Vei ira na luveda ni soli vakalevu vei ira na i lavo , era laki volia kina na veika cala, vakavuna me ra laki leqa talega kina.
Eso era volia ki na waigaga ni veivakamatenitaki, ka so e laki tauvi ira sara na mate ni vakasama. Esa veisosomitaki ena mei gone kei na i vakasala na retio yaloyalo, na i vakatagi ena walesi kei na pepa.
E dodonu me da sa na kida mai na kawa i taukei ena gauna oqo, me da qarauna na katuba cava eda dolava tiko.
Me da qarauna ga me da kakua ni dau dolava na katuba e sega ni rawa ni sogo vakarawarawa. Me da qarauna tiko na noda bula ni maroroi ni noda veiwekani.
Me da veisemati vinaka tiko vakavuvale, vakaitokatoka, vakamataqali, yavusa kei na koro.
Ena sega ni taladrodro tiko ka marau na lewenivuvale, ni tiko na mavoa ka sa vakasausataki na veivakalougatataki e solia tu mai vei keda na Kalou.
Me da na taura matua na veitovo talei era dau bulataka mai na noda qase. Me da dau veirokorokovi ka veimaroroi tiko.
Meda qarava vakavinaka na noda vuvale ka meda dau dina ena veika kece eda qarava. Na revurevu kece ni veivakatoroicaketaki ena sega ni na laki leqa kina na veika eda bulia, ena vakila tikoga na bula ni tamata yadua.


text:
E vakilai na sau kei na mana ni turaga na Tui Lau ko Saronicava e na kena laki sikovi na nodra i bulubulu vei ira na nona kawa. Oya e na nodra talanotaka na marama ni Beqa na kena katoa na nodra qoli ka dina ni tara koto na noda vanua e na draki ca. E vakaraitaka e dua na marama ni Dakuni e dina ni draki ca ia na levu ni ika keimami qoliva mai esa dua na ka na kena levu ka se qai matai ni gauna me keimami donuya tu e na draki ca na kena katoa na lako i waitui.
Na lakolako qo i Beqa na kena laki samaki na nodra i bulubulu na turaga ka matai ni Tui Lau. E ra bau lako e na i lakolako qo o ira na nona kawa mai Togamatanisiga ka vaka kina o ira na tiko ga e na noda vanua. Ia sa koto oqo e ra na i talanoa lekaleka me baleta na kawa nei Saronicava na i matai ni Tui Lau me vaka e talanoataka o Isireli Temo Veitokiyaki. Ni wiliwili sara yani.
Na koro ko Nasaqalau e koro taumada e na yanuyanu ko Lakeba ka tu na kena i vakatakilakila ena vei koromakawa kei na i tukutuku ena gauna ni kua. E turaga tu mai ena i vakatekivu ko Tui Lakeba ka vakatawana talega na vei koro makawa e so e Lakeba mai vei ira na luvena ka ra kila tu na veikorokoro e Lakeba e na gauna ni kua.
E a lewa talega nei Tui Lakeba me laki kau mai ko Roko Rasolo na makubui Kalouyalewa na taci Buivaroro.me sa mai veiliutaki e na i wasewase vaka Navuaira ena yanuyanu Sau. Sa buli ka vakayacani na na turaga oqo me ko Tui Nayau mai na gauna koya me yaco mai ni kua.
Ko Tui Lakeba e tikotiko ga ena yasana kina Natokalau ena vei koro makawa ka oka kina na koro ko ni valu ko Ulunikoro ena delana ko Vagadra ka kena matavura ko Selesele.
Ena nodra mai tiko e Vagadra ena koro ko Ulunikoro na yavusa nei Tui Lakeba sa mai biuti Lakeba kina ena vakatoto kei na cudru ko Saronicava ka vakatokai ena I tukutuku ni neitou yavusa me ko Tui Lau ka qase vei rau na veitacini, na luvei tui Lakeba.
E a biu vanua ni sa solia ko tamadrau na veiliutaki vei tacina gone ka vakavuna na nona lako yani okoya kei na nona i lala ka gole yani ki cake ka kele ena yanuyanu ko Yacata ni bera ni gole sara ka curumi Yasayasa Moala yani ki Lomaiviti ki Kaba e Viti Levu.
Mai kea e rau sota ka vala kina kei na dua na qaqa ko Vueti ka sega ni dua e qaqa vei rau. Sa oti e rau dovia kina na vudi se ko cei me sa turaga ka tara donu na kubuna ko Vueti ka sa turaga kina.E gole sobu sara ka laki toka mai ena koro ko Nukui ni bera ni qai soko soko ravita na yanuyanu ko Nukulau e daidai ka vakayavcana me vaka na kena totoka na nuku mai na nona vanua.
E a mua donu yani na nona waqa kina yanuyanu ko Beqa ka laki tara na nona koro ena delana e vakayacana me ko Vagadra mei vakananumi ni nona yavu mai Lakeba. Sa qai vakaduria e dua na vatu ka vakayacani ko Kacikillau me dau mai duri kina ka kaci kin a nona yavutu mai Lakeba. E na nona mai tiko e Beqa e vakavuna na nodra biu vanua e vuqa na I taukei ni yanuyanu ka drobula yani ka tawa vanua yani ena baravi ni yanuyanu levu.
E sega ni vakaluveni na turaga oqo e Beqa , io ka sa vakaluveni mai Matuku, e Gau kei Nakasaleka e Kadavu. Ni sa vakarau mate sa qai vakaroti iratou na luvena me ratoui na buluti koya ena dua na vanua era na sega ni na kunea kina na yagona na turaga ni Beqa. Me kua talega ni dua vei ira na luvena e tiko tale e Beqa.
Tui Lau
Na turaga ka sa mai bulu koto oqo e Beqa e matai ni turaga me cavuti ena i tukutuku ni neitou vanua me ko Tui Lau. Ko Lau ena gauna koya sa sega ni oka kina ko Vanuabalavu ka vakatalega kina ko Yasayasa Moala dina ni levu sara na veilakovi ko yasayasa Moala kei Lakeba ena gauna koya ka oka kina na veiwekani nei Nasaqalau kei Matuku , Moala ka vakakina ko Totoya.
Era sa bula tiko ena gauna oqo na kawa vaka Tui Lakeba ka vakavuna me sa gadrevi me sikovi na yanuyanu ko Beqa mai vei ira na wekana. E a vakadredretaka na lako ki Beqa na kena sa tiko ga mai Toga na kawa tagane kara tiko ga e Viti na vasu nei Tui Lakeba.
E sa mai vakavuna talega na veisau ni yacabuli ka sa vakaliuci talega na Tui Nayau e Lakeba. E mai veisau na i cavuti vakavanua ena gauna era sa mai kaukauwa kina na Tui Nayau ka sa veiwekani kaukauwa sara kei Bau ka vakadeitaki koya.
Ia eratou veiliutaki tikoga na yavusa nei Tuilakeba ena koro ko Nasaqalau ena gauna oqo dina ni sa mai veisautaki na nodratou i cavuti , e sega ni vakalailaitaka na kena dokai ka vakadinadinataki tiko na koro ko Nasaqalau e Lakeba.
E cakava tale tikoga na yavusa na nona i tavi vaka qase ena vakadeitaki ni tikotiko vakaturaga kei na ka vakavanua.
E na 1959 sa qai tadu kina e dua na i lakolako vakaveiwekani ka ra lewena matavuvale nei Tui Lakeba me laki sikovi na yanuyanu vata kei na nona i bulubulu na turaga na wekadra ena i matai ni gauna.
E a bera na kena lako oqo ena kena vinakati me tiko na lewe ni matavuvale tagane ka tiko mai Togamatanisiga me mai lewena talega nai lakolako.
O koya ga vei iratouna veitacini e tagane ko Rt Isireli Cirinavuso e a drovaki ki Togamatanisiga de na qai vakakawabokotaki na kawa nei Tuilakeba ena vere ni vanua ka curuma tu na yavusa kei na vanua e Lakeba.
E sa lesu tale mai ki Lakeba ena dua na gauna ko Rt Isireli Cirinavuso kei na nona matavuvale sa qai mai veivosakitaki nai lakolako ni sikovi ki Beqa.
Sa mai tiko voli kina ka lewe ni lakolako tiko oqo ko Rt Petero Vuniwaqa na ulumatua nei Rt Isireli Cirinavuso ka lako mai Toga me mai taucoko kina na i lakolako oqo.
Eratou gole yani na i lakolako oqo kara sa ciqomi mai ena i tikotiko e Vagadra kei na kena yavusa vakaturaga ena koro ko Dakuni ka tukuni ni ratou soqova mai na i lakolako oqo na turaga kece ni veikoro ka wavokita na vanua e kilai kina na turaga oqo.
E laki vakayacori sara na veiqaravi vakaturaga ka laki samaki sara nai bulubulu ni turaga na Tui Lau ka vaka kina na Vatu ka vakayacani tiko na Vatu-kaci-ki Lau.Sa mai sema tale kina na veiwekani ka sa buki na kena druadrua ni veiwekani ni vanua e rua ko Beqa kei Lakeba ka sa tete sara yani kina Lau kece. Eratou a nakita tu mai na gauna koya na turaga taukei Vagadra kei na wekana Tui Lakeba, se Tui Nasaqalau ena gauna oqo me ratoua sikova ka me vakadeitaki kina na veiwekani taumada.
Ni oti nai lakolako oqo ena 1959, a qai dua tale na i lakolako lailai ga ka laki samaki tale na i bulubulu ena rauta na 1962 ka sega tale ni dua na i lakolako me yacova mai na tekivu ni yabaki oqo ena nodratou yaco mai na veiwekani mai Toga matanisiga me mai lako tale na i lakolako.ni veisiko kin a koro ko Dakuni.
Mai na gauna koya ena loma ni limasagavulu vakacaca na yabaki e waraki tale tiko na i sema ni veiwekani ka ra sa yali yani na kena turaga kei na lewe ni vanua era bula donuya na gauna koya ena koro Ko Dakuni.E bula tiko na kena i tukuni kei na yaca ena vanua ko Vagadra.
Nai Lakolako ki Dakuni 2012
E na sepiteba ni 2011 sa yaco mai kina ki Suva ko rau na veitamani ko Rt Petero Vuniwaqa kei Adi Naulumatua Vakatokoi na luvena yalewa ka rau sa nanuma me laki sikovi na i bulubulu mai Beqa me vaka na nona gagadre ko Ratu Petero kei na veivakauqeti mai vei ira ka sema kina matavuvale e Viti.
Ni mai vakaraitaki vei i ratou na tavaledra kei na wekadra e Suva, sa ratou duavata kei na veisiko ia me vakarautaki vinaka qai ia na toso. Sa rau lesu tale na veitubutubutaki ka lokuci me sa qai ia na lako ena yabaki oqo.
Ena Apereli oqo, sa yaco mai ki Viti ko adi Naulu ka sa mai waraki na nodra I tubutubu ko Rt Petero Vuniwaqa ka sa tiko mai Australia ka sa qai tadu mai ni saoti na drake ca levu ka tarai Viti e na 14/4/2012. Sa oti e dua na macawa sa qai yaco ko Setelo Ritova Cirinavuso kei na luvena ko Adi mai Lakeba me ratou mai ia vata ki Beqa.
Na matavuvale nei Tui Lakeba e Nasaqalau e dua ga na tagane ko Ratu Isireli Cirinavuso. Ka rua na marama e qase ko Adi Mere Latu, tarava ko Ratu Cirinavuso ka gone Adi Rua Taraivosa. E vakawati talega e Nasaqalau ko Adi Rua ka a maroroya tiko na i tikotiko kei na mataqali ena gauna e tu kina na ganedra mai Togamatanisiga.
Sa vakadewataki sara na I tukutuku ni veiwekani me laki sikovi tale nai bulubulku ni turaga na Tui Lau e Dakuni ka ra sa vakavakarau sara na veiwekani ka sema mai vaka vasu ka ra tiko qo e Viti raraba.
Sa vagolei na I tukutuku ni lakolako ki vei Savenaca Kamikamica ka lewe ni koro ko Dakuni ena yavusa vaka Tui Sawau ni sa dau veitaratara tiko kei I ratou na neitou e liu.
Sa qai vakadeitaki na I tukutuku ni lakolako vei Rt Nimilote Ratudina na matanivanua ena Vanua ko Vagadra ka sa vakadeitaki sara na I lakolako me gole ena siga Vakarauwai, moce ka lesu mai ena siga tabu.
Era lewe 23 na veiwekani era gole tiko ka ra wili tiko kina ko iratou na lako mai Toga ka kawa tagane kei ira era sa vasu kin a matavuvale. Era lako tiko nai lakolako ko irau na Bulou mai na vanua ko Tavuki,Mualevu kei Nasaqalau kei iratou mai Togamatanisiga.
Sa dua tani na marau ena nodra ciqoma mai na i lakolako na veiwekani en a koro e Dakuni ka vakakina na nodra nanamaki ena via sota ka rogoca me tukuni nai talanoa balavu ni turaga sau ka davo no ena drake ni Delana mai Vagadra ena koro ko Dakuni. Na yaca ni turaga oqo ko Saronicava, na i matai ni Tui Lau ka qase vei rau na veitacini, na luvei Tui Lakeba.
Sa qai vakamatatataki a nona i golegole mai ena vaklacudrucudru ni sega ni soli vua naveiliutaki mai vei tamana.
Na vei vanua e vakamuria mai e Lau Lomaiviti kei Kadavu,na vanua e vakaluveni kina Matuku, Gau,kei Nakasaleka ia ka sega ga e Beqa.
Ko Lakeba na vanua makawa e koto kina na sau kei na mana nei Tui Lakeba e kauta tale tiko ga mai na turaga oqo ka yacova ni mai kacikaci ni cagi ena vanua e Vagadra e Beqa.
Sa oti e dua tale na gauna balavu sa qai lakovi ki Nayau ko Roko Rasolo me mai veiliutaki e Navuaira ni yanuyanu ko Lakeba me vaka sa kilai tu ena gauna oqo.
Sa qai matata talega kina vei ira na turaga nai Taukei Vagadra kei na nodra yavusa na kawa vaka Tuilakeba era bula tikoga ena gauna ni kua, ka kena kawa tagane e tiko mai Togamatanisiga kei Nasaqalau.
Sa ra sema talega mai ena veiyavusa e Viti ena vakawati kina matavuvale.
Sa vakadeitaki na veiwekani ka sa qai matata talega e ke ni o koya ga na veiwekani oqo e tauvu tiko kina ko Beqa ki Lau ena vukuna na turaga oqo ko Saronicava na matai ni Tui Lau ka davo no e Vagadra ena koro ko Dakuni.
Sa oti na i sevusevu ka muria na nodratou tara se boka na i lakolako mai Suva e na i yau qaqa ka ubia yani e dua na i yaya vaka toga. Sa ra gole sara na laki sasamaki ki nai bulubulu kei na vatu.
E dododnu me tukuni eke ni lakolako oqo e dua ga vei keitou esa lesu mai Dakuni, oqo ko Rt Petero Vuniwaqa Cirinavuso ka sa yabaki 86 tiko ena gauna keitou lako tiko kina oqo.
Sa ra lesu mai na i bulubulu ka sa ia saran a vakasigalevu keina dua na cegu lekaleka ni bera ni mai toso tale na veiqaravi ena yakavi rarama.
Sa mai toso tale na veiqaravi ka say au sara mai na yaya ni vakavinavinaka kin a yavusa Nakavu, Sawau ka sa biu mai yani tini na karasini nai yau vakaviti, vakatoga kei na binibini sulu.mei vakavinavinaka ki vei ira na veiwekani me vaka kena i valavala vakavanua.
Sa lako vata talega kei na i tatau ni lakolako ni sana biubiu tiko mai vakamataka.
Sa oti ka ulivaki mai na i yau ka sa vakaraitaki sara mai na magiti ni vakasoso ni waqa ka sa ulivaki tale oqo mai vei iratou na veiwekani. Sa qai ia na marau kei na soso Yaqona me yacova ni sa gauna ni cegu ena kena vakarokorokotaki na siga tabu.
Sa biubiu mai na i lakolako ni oti na gunu ti ena mataka ni siga tabu ka sa dredre toka na veibiu, ia sa matata tikoga e dua na ka oya ni lakolako vaka oqo esa na lako tiko mai vakawasoma ni sa mai matata sara ka veidredretaki na dra ena sota lekaleka oqo. Sa veisau talega na draki ka savu mai na waqa kei na kena kavetani ko Nimilote Ratudina.
Sa moce toka mada vakalekaleka Dakuni ni bera na sota tale.
Na lewe ni lakolako sa volai ena vudra na tukadra se tubudra
Adi Mere Latu
Viliame Volau
Temo Keresi
Timoci Lewai No 2
Ratu Isireli Cirinavuso
Petero Vuniwaqa
Setelo Ritova Cirinavuso
Adi Naulumatua Vakatokoi
Adi Mai Lakeba
Adi MereTobulevu
Bulou Cawa
Bulou Valu
Tu waqa
Adi Rua Taraivosa
Pita Ledua
Isireli Tikoitoga
Tuilakeba Naulumatua Takelenitabua
Simione Qiokata
Isireli Temo Veitokiyaki
Taniela Naisua
Taniela Naisua Jnr
Ana Luvu Naisua (vakawati)
Veiogo Senikaloni
Waqasau Muavesi
Simione Meteka (Vakawati)
Veiwekani: Adi Mere Latu (nee Osborne) Radinivuna, Moala.
Dauvola i tukutuku: Viliame Ravai


text:
A YAVUSA oqo sa tolu kina na yaca buli ni tutu vakavanua. Ia, sa duidui nodratou i tavi cakacaka na i tutu e tolu. Mo ni raica mada nodratou dui tavi bibi na i tutu turaga.
Na Ratu se Tui, se Rokotui, sai tavi bibi ni tutu oqo na lewa na vanua.
Ia, me lewa vinaka na vanua sa soli vua me lewa; sa ra solia vua na turaga era yavusa vata kei koya, kei ira na veimata turaga era dau veibuli.
Era solia kina vua ni ra nuitaki koya me vu ni bula vei ira, ka vu ni sautu ka me vu ni tubu cake vei ira.
Na ka era solia vua me lewa, na yacana na vanua; ia, na vanua na tamata era lewe ni vanua.
Ia na lewe ni vanua na qele kei na veika sa tu kina.
Era sega ni solia vua na i tavi bibi oqo na turaga ni vanua me nona i ukuuku walega, se me laiva walega ka sega ni vakasamataka tiko nona i tavi bibi oqo.
Era solia kina vua ni ra nuitaki koya ni ra kila ena vueti ira cake o koya ena nona lewa vinaka. Ka me vu ni kakana, ka vu ni bula kei na sautu vei ira, ni tu ga e ligana na kedra lewa.
Me kila talega na turaga sa buli me tui ni vanua, ni sa soli vua mai cake na i tavi bibi oqo.
Ia, na i tutu se i tavi cakacaka, sai solisoli ni Kalou vei keda na tamata me vaka na i votavota ni Yalo Tabu sa vinakata o koya vei keda yadua. Ia na i solisoli se i votavota se i tutu se sega ka vakatamata, sa ka ga va Kalou.
Au sa tukuna oti na levu ni tutu vakavanua e Viti, kei na nodra veitarataravi. Ia au sa qai tukuna tale oqo nodra dui tavi cakacaka, na veitutu vakavanua kece sa volai e cake.
Tui se Rokotui, se Ratu se Vunivalu
E Viti e liu sai tavi ni tutu (1) Na lewa na vanua, se vanua matanitu; ka vakadonuya na ka sa bosei ka ra loma vata kina kei ira na i liuliu ni Veimataqali ni vanua o ya.
Sa i liuliu ni vanua o koya (A vanua na tama). Ia, dua na koro sa tiko kina e dua, se rua, se tolu na yavusa tamata, se vuqa na koro era tiko kina na yavusa tamata ena vanua o ya. Ia, sa na vakarogotaki vua na veika bibi kece ena i lakolako vakavanua, se cakacaka vakavanua era leqa kina. Me sa lewa se kacivi ira kece na vosa ni dui vanua, mera lewa ka qai vakadonuya.
Me kau e matana na tamata ena nona vanua, sa cala ena dra na cala bibi me vakameyautaki mai vale levu ena matana na Tui se Vunivalu.
Me lewa o koya nona i totogi; me lako tani ena koro o ya, se namu nona i teitei, se tauri e dua na kena tiki ni vanua me tu mai vale levu. Me ciqoma na tabua sa taura mai e dua na turaga ni dua na vanua, ka solia vei Matani vanua me vatonaka. Me lewa na i yau ni vanua sa solevutaki mai, ka kaya, mera wasea na nona gone na mataqali turaga, ka vota, ni lewa tiko o koya. Sa vakarogotaki vua na ka kece sa vakarau cabo mai, ai yau se tabua se magiti se yaqona, ia sa vakarogotaki tale na kenai vakarau me votai, na iyau, se magiti, se yaqona ni vakarau lose.
Sa nona i tavi talega me solia vei ira na i liuliu ni veimataqali, mera dui vakayacora nodra i tavi cakacaka vakavanua, era sa vakaitavi tu kina mera dui kitaka. Sai ira oqo era sa dau cavuti me Komai.
Na Komai ni Koro
O Vakavanua. O Matasau se Masau. O Takala, o Tuni se Tuni kalou, se Makubu, se Tuni Toga, se Tuni Masau, se Tuni mata o Mata ni vanua. o Raitena, o Naitaka ni vosa, o Malo, o Tuirara, o Matana cika, o Bouta se Bone. O Tunidau o Ramasi, o Daulevu, o Matavule. Ia na kena veitarataravi ni veitutu oqo ena veivanua sa duidui.
Na Vunivalu
Sai kuri ni nona i tavi mai na vanua se vanua matanitu sa liutaka o koya. (1) Na lewa ni valu, ka lesia na kena tamataivalu mai na vanua sa lewa me nona mara i valu. Ka lesia talega na i valu vakatawa, me vakatawa tiko na koro, se vanua, se vanua matanitu.
Sa ciqoma na tabua ni valu, sa taura mai vua na Tui se Ratu kei na na kena i yau, kei na kena magiti. Koya na i yau ni valu na Dinu ni valu, na i covi ni valu se soro. Ka sa lewa talega na vanua se matanitu sa nona, me vaka na Tui se Ratu.
Komai, se Komai ni Koro.
Oqo nodra i liuliu kece na Sauturaga mai na koro oya se vanua o ya. Sa cavuti me turaga lewena o koya. Ka sa sega ni dau buli me Tui, se Ratu, se Vunivalu o koya. Ia sa lewa ga na tamata ena koro o koya, kei na nodra cakacaka sa tukuni mai vua na Tui, se Ratu, se Vunivalu O koya. Ke dua na turaga e Vasu ena vale oqo, sa turaga levu o koya, ni Vasuta na vanua taucoko ena koro.
Ia, na i tutu e tolu oqo, sa cavuti me Yavusa Turaga.
A nodra i tavi yadua na yavusa Bete se Bati
1. O ira na i ruru sa cavuti me Sauturaga; o ira oqo era sa dau wase rua se tolu, mera cola Sau vei ira na Yavusa Turaga, se Mata Turaga e rua se tolu se va me vaka au vola e cake.
Sa i koya oqori na vu ni nodra wase na mataqali Sauturaga. Ia, era sega ni dau buli me Tui se Vunivalu. Ia, sa rawa ga me buli ke sa oti na Yavusa Turaga ena vanua o ya.
Ia, sa nodrai tavi bibi me colata na vosa se Sau ni mata Turaga sa lesi me qarava. Me maroroya na bula ni nona turaga, ka cudruvaka ka ligana, me tala ena veika sa nanuma nona turaga. Ia, na i tutu oqo sa liutaki ira na Komai sau sa volai e cake ena Yavusa Turaga.
O ira oqo era na wili ena Yavusa Bete, se Bati, baleta ni ra sa lewe ni vu yalewa o ira.
Ia, na Komai ni Koro sa ulumatua ka sa wili i na Yavusa Turaga, ia, na nona ulumatua sa buli me turaga ka sa vu mai vua. Ia, na Sauturaga sa kawa ni gone, ka sa wili i na Yavusa Bete se Bati.
O Vakavanua. Sa Bete ni vu yalewa o koya.
Sa nona i tavi bibi na maroroya na kakana ni vanua. Uvi, dalo, vudi, vuata kece, kei na ka kece sa tei, kei na ka sa tubu wale ena qele. Me vakaraica na ka, ka lewa na ka me sautu kina na vanua ka vakatabuya na kana vakailoa. Ka me qai tukuna vua na Tui se Vunivalu na Sevu. Vua na kalou se vua sa buli me rau lewa, me qai tukuni vei ira na Veimataqali me bosei qai ia na sevu. Ia, ka so tale na i kuri ni nona i tavi e sega ni volai era dui kila ga na kena kawa.
O Matasau se Masau se Tuni masau
Ai tutu oqo sa Matanivanua e vale ni Tui se Ratu. Sa nona i tavi bibi me vakaraica na luve ni turaga kei na tamata kece ena koro me vosa vua me muria tiko na i yatu i tamana; me kua ni baleca, se doce ena nona i tavi vakavanua mai na nona i tutu.
Me vakavulica na luve ni turaga sa qarava me vuki donu, kei na lewe ni vanua mera dau nona na Tui.
Sa nona i tavi talega me lewa na watina na luvena na Tui se Ratu sa qarava. Me lewa e dua na vanua me kau mai kina e dua na marama me mai watina.
Sa lewa talega na luvena yalewa na Tui se Ratu, ni sa dua na vanua e mai vosaka me watidra me laki bika nodra vanua. Sa na lewa ga o Matasau se Masau me solia se bureitaka.
Sa nona i tavi talega me tuva na mata ni meke ni vanua. Koya me tiko e loma se sau, sa tabu sara ni dua e vorata.
Sa rawa me kana vata kaya na Tui, me vakataki vakavanua. Me rabeta talega na mena yaqona vakaturaga.
O Tuni se Tuni Toga se Tuni mata
Ai tutu oqo sa Mata ni vanua e vale ni Vunivalu. Sa nona i tavi bibi me vakaraica na tamata ena koro, se vanua sa nona na Vunivalu. mera dui muria tiko na i yatu i tamadra me kua kina ni baleca, se doce mai na nona i tavi vakavanua, mai na nona i tutu. Me vakavulica na luvena na Vunivalu sa qarava tiko ena i tovo vakaturaga.
Me vosaka talega e dua na marama me watina; ka lewa na vanua me kau mai kina.
Me lewa talega na luvena yalewa, ni mai vosaka e dua na vanua me watidra se bureitaka.
Sa rawa talega me kana vata kaya na turaga, na Vunivalu, me rabeta talega na mena yaqona vakaturaga.
O Takala
A i tutu oqo e nona itavi bibi me vunautaka ena vos a ni vanua, na i tukutuku, sa tukuni mai na vanua matanitu me vakadreta, ka rotaka me vakayacori na ka sa tukuni me bibi sara e lomadra ka qarauni.
Nona i tavi talega me bika na vosa ni vanua me kua ni kilai levu na i tukutuku bibi e kau mai na vanua, se vanua matanitu, e nona i tavi me vunitaka me kua ni kilai me kua ni dua me tukuna vei ira era soqo vata tiko, mera kila ga na turaga.
E rawa ga vei ratou na lewe lima me dau tiko vei ratou na Katonitu na Tabua; Turaga buli, komai ni koro vakavanua, Tuni kei na Takala oqo. Oqori talega na nona i tavi. E rawa talega me kana vata kaya na turaga ka rabeta na mena yaqona.
E na qai tomani tale yani.


text:
E RAU tatadrataka voli mai na drua tabua oya ko Milika Ravueleca kei Tokasa Tevu me rau na rawata na koula e na sotasota ni Coca Cola e na mcawa qo.
O rau na drua qo e rau lewe ni timi mai ni Vunisea Secondary School ka rau vakaitavi tiko e na veitaucici oya ena cicivaki kuila na 4x400 na mita e na vakatagedegede ni Intermediate Girls ka na vakayacori tiko na qito qo e na Vakaraubuka kei na Vakarauwai qo.
E ratou a tekivu vinaka na timi ni goneyalewa qo ni oti an nodratou vakaitavi ena sotasota ni Maritime zone ka ratou rawata kina na koula. Na timi ni Vunisea e a vakaotia na cicivaki kuila e na 4 na miniti 28 na sekodi, ka ni oqo na gauna totolo duadua vei ira na vakatagedegede na Intermediate girls e na 4x400 na mita e na cicivaki kuila.
E rau cavutu mai na koro ko Niudua, mai Naceva e Kadavu na veitacini qo. Na tuakadrau na veitacini qo ko Venina Bani, ka a jabeni tu ni 400 na mita e na sotasota ni Coke e na dua na gauna.
Qo e sa i ka va ni gauan meu mai vakaitavi kina e na qito e Suva.
Na kena i matai na sotasota ni Chow Games kei an tolu na yabaki na noqu vakaitavi ena Coke Games, e kaya o Ravueleca.
O Tevu, ka vukea na nodratou timi ni goneyalewa e na 4x400 na mita na inter girlse na yabaki sa oti ka ratou rawata kina na metali varasa, e s ai ka lima ni nona mai vakaitavi e Suva e na yabaki qo.
E na gauna qo au sa na tovolea me keitou na rawa metali ni bera ni keitou lesu tale, e kaya o Tevu.
Na timi qo e rau lako tale tikoga mai kina o Oripa Masi kei Lia Tute, ka ratou dau vakavakarau voli ga mai na veidelana kei an matasawa mai Kadavu.
Keitou dau ciciva na baba ka vaka kina na baravi e a veisiga.
E sa rui dredre dina, ia, oya na neitou gagadre me rawa ni keitou rawata na qaqa, e kaya o Masi.


text:
SA koto oqo e ra na i takitaki ka tarava ka vakamacalataki tiko kina na noqu i tutu vakavanua na Vunivalu mai na i Tokatoka o Nakawaga, Mataqali Nakawaga e na Yavusa o Vemala e na koro o Naocobau mai na Tikina Makawa o Nakorotubu, e na Tikina levu o Nakorotubu e na loma ni yasana vakaturaga o Ra.
E vu ni noqu kawa se noqu vu o Leka (Lekaninabuya se o Ratu Tamadulele) yavu o Nakawaga, noqu yavutu: Vunikoro; noqu vu ni yavu: Uluda; noqu ika : vanua na duna leka se duna bale; waitui: Draunivau, Saqa leka, Qio vula; noqu manumanu: Gaco se Kalavo ni Viti; Kau: Na Vaudra se Vau dina, se Doa; Kequ magiti: Nuqa se Volaca; Kakana dina: Viwa (uvi) se Lewa se Tukutuku ni Koya. Ni sa wilika sara yani.
Na vuravura veilecayaki sa i vakaraitaki ni tamata talaidredre kei na lecaika ena dela ni yalo kaukauwa kei na yalowai, ni sa yali o vuku yalomatua kei na vakanuinui vinaka kecega ni kena bulataki na DINA, DODONU, KEI NA SAVASAVA ni VOSA NI KALOU.
Era na veivakadodonutaki ga na noda mataivalu ni vanua e VITI ni oti nodra veivakadodonutaki e loma ni keba, ni se bera na toso i liu se veidigidigi me caramaki rawa o JUTIA [matanitu levu],kei Samaria [vulagi] ena vosa ni KALOU DAUVEIBULI.
A sa kaya vei au ko JIOVA Mo vola na raivotu, me wili drodro sara ko koya sa wilika. Ni sa dede mada na raivotu me qai yaco na gauna sa loku, ia ni sa yaco na i otioti ni gauna, ena qai vosa, ena sega ni lasu: kevaka ena berabera, mo waraka ga, ena sega ni berabera sara. Apakuki na Parofita 2:2.
Au gadreva meu vakagolea mada na noda vakanananu ena dua na raivotu au a raica ni se qai oti ga e rua na siga ni kena tauri na matanitu ena yabaki 2006, me vaka ga na kena i vakarau kece sara ena noqu raivotu meu na dau lai vakaraitaka taumada vua e nona se me baleti koya na tukutuku vuni ni bogi koya.
Ia, ni rai oqo e baleta tiko ga vakatabakidua na noqu gone o Bainimarama kei ira na nona vakailesilesi, au a tovolea ena noqui gu taucoko meu raici koya me vaka ga na kena i vakarau. Mai gusuqu ki daligana.Ka qai vuni kena seva ni ra sogosogo na veimatanikatuba kece sara meu yacovi koya yani, kau vakabauta ni sega talega ni vakatara o gauna me vakakina.
Oqo, na noqu rai ena bogi niu a moce koto, au a raica niu vakarau cici gaunisala kei na lewe lima tale na cauravou ena dua na mataka bogibogi, ni rauta tiko na va ki na lima na kaloko ka keimami sa qai waraka tiko e dua vei iratou ni a se torotoro tiko.
Ni sa oti na torotoro me keitou sa tuva na cici gaunisala, au a loma tarotarotaka na i tuvatuva keitou a vakaraitaka, e via vaka koto nai taratara ni pirimiti [PYRAMID] kau uluna koi au, ka rau cici taravi au mai muri e lewe rua, dua ena yasana i matau ka dua e nai mawi, ia koi iratou na lewe tolu eratou cici vei tikitikivi mai muri.
Sega ni dede na neitou cici tiko sa tukuna cake mai o koya ka cici tiko e yasaqu i matau ni guilecava tu yani na kato ni i toro, au sa tu vakadua ka tukuna yani me ciciva lesu tale.
E na gauna vata oqori au sa raica yani na cauravou koya ni sa qiri tiko ena dua na vale ni talevoni telephone booth.
Au sa siqema rawa ni qiri oqori sa baleta na kato ni torotoro guilecavi. Sa na sega ni yaga me lakovi tale, ni sa vakadeitaka na veitaratara ena talevoni oya na kena maroroi.
Niu qai raivuki tale yani au sa tucake tu e na loma ni dua na vale kau boro vulavula, e via vakakoto e dua na siteseni ni ovisa ka ra osota tu na ovisa kei na sotia. Era paraivete keceprivate. Niu se vakararai tu ga e sa basika mai e dua na sotia kai Idia ka dusi au mai, ka droinitaka e dua na sikuea [square] e macawa lala ni vakayagataka na ligana ruarua . Ia mai mata ni katuba ni rumu koya a tucake tu mai kina edua na sotia gone ni Viti ka vakaraici au tu mai vakadodonu, sega ni vosa, ia au wilika rawa ga na nona vakanananu ni tukuna tiko e lomana sai Rukuni sara ga oqo au dau rogoca tu
.Au sa curu sara yani ki tuba ka raici ira na turaga ni valu era dabe kece tu e na co e tautuba. Era dabe wavoki me vaka ni ra dabe tiko ena dua na teveli ka dabe koto mai cake na gone o BAINIMARAMA.
E na gauna vata oqori sa tukuna cake mai e dua vei ira na turaga ni valu me lai kau mai o Rukuni, ni sa levu sara na ka e tukuna tiko ka ra sa tukuna tale tiko ga mai na tiko mai cake mai na keba [delai Nabua]e sa biuta tiko i gusudra na vosa me ra tukuna.
Na vakatutu oqori e caka niu tucake sara tu ga e dakudratou ni ratou dabe kece tu era, ia au sega ga ni laurai, sa qai vosa cake mai o VOREQE ka kaya me kua, ni tiko vua edua na kaukauwa. E sa qai tadola kece na matadra me ra raici au niu tucake tu ga e dakudratou, ka raici au cake mai na gone o Voreqe ena mata dredredre.
Au sa dusi koya yani ka kaya vua au via raici ikosa mani tucake mai ka tube mai na nona kato ni cakacaka, ka liutaki keirau yani ena dua na loma ni bucabuca dodonu ka darama.
E na gauna au qai raivuki meu raici iratou na turaga ni valu era sa muri kece tu mai kei ira kece na lewe ni mataivalu e dakudratou, sega ni dede sa vuki e na yasana i mawi na gone qo ka muria e dua na vei jaina.
Au se baci raivuki tale yani era sa tucake kece tu vakadua na turaga ni valu kei ira kece na sotia, ka vakalailai ga yani i liu a sa biuta sobu na nona kato ka toso tale yani i liu.
Sa vakatekivu cuva sobu ka cavuraka na veico lelevu ena yasa ni vei jaina oqori, kau tucake tu yani ka vakasarava na totolo kei na savasava vinaka ni cakacaka e na vanua e caramaka tiko.
Ka sega ni dede, sa ubia kece tale mai na vanua sa caramaki oti ena duka kei na benu ga ka a caramaka, e na delani benu oqori e sa vakadakobataka sara vakavinaka ka mai dabe tu yani e cake.
Au sa qai nanuma na nona kato me lai kau mai e na vanua ka koto yani kina.E na gauna au sa taura mai kina na nona kato ka vuki meu lesu tale vua, sa tawase rua na vanua ena ruku ni yavaqu. Dua na yavaqu e yasana i mawi ka dua e yasana i matau, ia nai yalayala ni kavida e sega ni laurai rawa e na kena titobu, au sa mani vakatekivu sasagataki au yani kina vanua e dabe koto mai kina na gone o Voreqe Bainimarama.
Ia, niu sa yacova yani na vanua ka dabe tu mai kina ka keirau sa veidonui tu vakavinaka au sa vakabi sara ki na yasana i mawi meu rawa ni lade yani ki na yasana ka dabe koto mai kina na noqu gone o Voreqe.
E daro kece nai naki ni sasaga lade takoso niu sa raica na duka kei na rairai ca ni tuvaki ni gone oqo, kei na duka ni matana kei na malumalumu ni kena i rairai me vaka edua e sa tauvimate balavu tu mai vakadede.
Au sa tucake tu e loma donu, mai dakuqu na mataivalu, e mataqu na noqu gone o Voreqe ka sa wasei keirau tu na kavida vakaitamera oqo. E na gauna au qai vuki tale yani au sa raici Amenatave Tagicakibau e dua na turaga ni Bau ni sasaga tiko mai me mai cavu kena tavioka ena vanua au tucake tu yani kina, ka ra tarovi koya tiko na sotia ni ra tukuna vua ni vanua tabu.
O koya duadua ga na tawa vanua e basika eke me vakatekivu mai na loma ni valekau ka yacova mai oqo, sa dina ni levu sara na i tukutuku e tiko ena loma ni rai oqo. Kau vakabauta ni sa na vakadinadinataki tiko oqo na mata ni meke ka sa saravi tu nikua, ni sa mai cowiri na matana ni sa oti na vakatara ni vanua.
Meu vakamacalataki RO kei RA mada vakalailai me matata taumada ko RA ni vanua makawa duadua e VITI, au na vakamacalataka se a tauyavu vakacava na mata ni vola se na R kei na A kena i rorogo [PHONETIC LANGUAGE], au taura rawa mai SAINIAI, yabaki 1500 BC, era vakayagataka ga nai yaloyalo se droini [CUNEIFORM] ka sound representation ka sa yaco me sound writing nikua.
E na gauna e liu na ulu ni turaga [mans head] e sabolotaka [symbol] na R nikua. Na A e vakaraitaka na ulu ni bulumakau [ox head] ka sa A tu nikua. Ke o biuti rau vata me na RA e tukuna na ulu ni tamata kei na ulu ni bulumakau ka rau tiko ruarua ena Lawata ni gauna,ia na RO e tukuni Ratu O ia o Ratu O e tukuni RA na Ulumatua mai Uluda.
All modern letters are conversions of ancient hieroglyphs, Na mata ni vola kece era yavutaki mai nai vola droinitaki ni gauna makawa.
Au gadreva meu veivakadeitaki tale eke ni vu ni noda tawase mai Uluda e Nakauvadra ni rau voroka nai VUNAU E TINI koi rau na Ciri se drua tabua se drua i valu se Vunivalu se koi rau na Sau ,o Cirinakaumoli kei Nakausabaria.


text:
E VAKARAITAKA e dua na dauqito e liu ena timi rakavi ni Viti vei iratou na noda timi lewe ya vitu ni Viti ni sa dodonu mera tosoya cake tale na i tuvaki ni yagodra ka vakadeitaki tale vei ira na cauravou ni rawa ni rawati na qaqa ena rua na sotasota sa vo, ka dau vakadretitaki tiko ni sega ni rawarawa na daramaki ni seqeleti ni Viti.
Oqori na ka e tukuna o Jone Sokovata e dua ka matataki Viti ena vasagavulu vakacaca na yabaki sa oti ka a bau lewena tale ga na matai ni timi ni noda vanua me rawata na koula ena qito ni ceva ni Pasifika ka a caka e Suva ena 1963.
Na turaga tale ga oqo e kilai levu ena keba ni mataivalu ni Viti mai Nabua ena yaca na waboraka ena kena dau sasa na nona veiterenitaki ena timi rakavi ni mataivalu kei na nona dau vosa ga vakadua vei ira na sotia era donumaka nona veiliutaki ena i tutu vaka satini metia.
E ra dau kalou ca na sotia era beca nona i vakaro ni ra dau sotava na i qaqalo lelevu ni ligana na turaga ni Matawailevu, Nalawa ena yasana vakaturaga o Ra.
E a lewena tale ga o koya na i matai ni lakolako ni Mataivalu ni Viti ki Lepanoni ka vakasota kei ira na batikadi vakadomobula e vuravura na PLO ka a bau dua o koya me vakamanoataki ira nai lala oqo ka yaco mera doka ka rerevaka na mataivalu ni Viti.
Au sarava tiko nodra qito mai Ogo Kogo noda gone ka dua na ka na kena rairai vinaka kei na maqosa ni nodra i vukivuki ka vakavuna me rawati mai kina na qaqa, tukuna na Satini Metia oqo.
Ia, ena macawa ga tarava mai Javani e vaka me yali nai vakarau ni qito mai Ogo Kogo ka sega ni rawati kina na qaqa.
Kaya o koya ni so era kaya ni a soso na rara ka vakavuna me da druka ,ia vei au ni dua e sa dara na siqeleti ni Viti me tu vakarau me qito ena veimataqali draki kece ga ka me kua nu ulubale tiko na veisau ni draki.
Ke mani draki suasua se waqa tu mai na buka e loma ni rara se e vei ga na vanua e veiyasai vuravura e dodonu vua e dua sa digitaki kina timi ni Viti me vala ena vuku i Viti ka guilecava nona bula.
Kuria ka kaya e liu ni ra sa dau digitaki na cauravou lewe ni timi ni Viti , era qai dau vosa ni veivakadeitaki e so na Turaga Bale e noda vanua me vakataki ira na Vunivalu mai Bau o Ratu Joji Cakobau, Ratu Penaia Ganilau, Ratu Etuate Tuivanuavou Cakobau kei na so tale ka ra dau kaya me guilecavi na bula ena gauna me sa dau vakarau kina na qito.
Tukuna o Sokovata ni rau sa cakava tiko o Alifereti Dere kei Etuate Waqa na dauveivakatavulici ni timi na nodrau i tavi , ia sa qai vo ga o ira na dauqito mera cakava nodra i tavi.
Au kilai Dere vinaka me vaka au a vakacurumi koya ena Mataivalu ka keirau cakacaka vata e loma ni keba ka dua o koya na dauqito nuitaki e loma ni Mataivalu ni dau solia nona bula ni sa dau daramaka na seqeleti ni Sotia ka kauta tiko na yalo oqori kina timi ni Viti.
Keirau dau veitalanoa kei Dere kau dau vakadreti koya me tukuna tiko vei ira na cauravou lewe ni timi ni Viti na bibi ni dua e sa daramaka na seqeleti vulavula ni noda vanua.
Me bolea na kaca ni mata, na dra ni gusu kei na ucu ia me rawati ga mai na qaqa. E dau rairai ca vei au mera druka mai noda timi mai vanua tani ka ra mamarau tu mai ena gauna era dau taba mai kina ena niusiveva kei na rejio yaloyalo ka vaka ga me ra lesu tu mai ena vakatakakana se ena saravanua, kaya na qase yabaki vitusagavulu ka lima oqo.
Ia, e vakanuinui tu vei ira na cauravou kei na veiliutaki ni timi lewe ya vitu ni na rawati mai na qaqa e na rua na sotasota sa vo ka me cecebuya tu ga kina noda drotini ni Viti.


text:
NA kakana e dua na ka eda sega ni rawa ni calata na kawa-tamata kei vuravura, eda kai vei se kai vei, ira mada ga na manumanu era kana e veisiga me vakataki keda na tamata.
Vei ira na Idia, vakabibi o ira na vakabauta vaka-Idu, era dau qarauna vakalevu na ka era kania, vakauasivi na kena maroroi kei na kena taqomaki na kakana era kania.
Na vakasama ni kana nikua - qai laurai ni mataka se vakaoti tu ga nikua na kakana, era dau qarauna sara vakalevu.
Oqo saraga na vanua era dau vakabula i lavo talega kina vakalevu, baleta ni sa tiko vei ira e dua na mataqali rai ka vakatokai me kana tiko vakasama tiko.
Na kana vakalialia e dua na ka era dau qarauna talega vakalevu, me kua ni dau rawai rawarawa ena kana se vakalou ena kakana.
Levu na turaga kei na marama ena noda vuravura nikua era sa curumi tu ena dua na yalo velavela ni kana vakalialia ka sa vakatubu mate tu vei ira ena gauna oqo ka so e sa vaka tu nai rairai ni dua na vuaka ni valagi na kedrai rairai - ka ga e takoso.
Nida vakaraica vakamalua na gauna era vakasaqa kina, era na biuta taucoko kina na nodra dina o ira nodra marama - ena kena i vakaboi vinaka taucoko me vukea na kenai kanakana.
Era cakava oqo baleta mera kua tale ni qai garova e dua na kakana e sega ni dodonu mera kania, veitalia mada ga kera viakana tu, baleta ni tiko eso na lewenimanumanu me vaka na bulumakau, era sega ni dau kania. Na kana lewe ni manumanu, me vaka eda vulica ena vica na macawa sa oti, e sega ni tiki ni nodrai vakarau ni kana - e vagauna ga se tiko ga na kena siga.
E levu sara mada ga vei ira era sega ga ni dau kana lewe ni manumanu, vakabibi o ira na Brahman kei ira na kai Bombay era caka bisinisi tiko ena noda vanua. Sa rauta mera vakabula lavo vakalevu ka rawa tubu ena nodra bisinisi.
Kena i balebale oqori, ni kana lewe ni manumanu e rawa ni qai caka ga ena siga Vakarauwai se Siga Tabu.
Eda na raica talega ni kevaka era caka kakana, era na wakia vata na rokete kei na ka wiwi me rawa ni tagutuva na kusima ka veitemaki ena kana lewenimanumanu ka vakayalia na vakanananu ni garova na kakana ka sivia kina na uro.
Era sa kidava makawa nodra qase ni kana lewe ni manumanu e dua na ka e kauta mai na vucesa kei na levulevu sivia, ka kauta mai na mamada ni yago kei na mamakutu na kakana draudrau kei na vuanikau. Nikua, me vaka ni sa tubu totolo tikoga na veimataqali mate, sa dodonu meda sikova mada na kena valenibula na kana vakaoqo - aya na vakatatabu. Na tarova na yaloda e dua na ka dredre sa dodonu meda raica matua, vakabibi na kana lewe ni manumanu kei na ika.
Sega ni tukuni qo me sa kua na kana lewe ni manumanu, ia me vakarauta ga, baleta ena mamada kina na yagoda ka rawarawa talega kina noda qarava nodai tavi.
Eda kila vinaka ni moce sivia e vu mai na kana sivia kei kania na kakana uro, oqo na vanua eda duidui kina vakalevu kei ira na mataqali qo.
Na kakana era kania era vakabauta ni sa mai vua na Kalou ena gaunisala ni nona veivakalougatataki ka sa dodonu me rokovi ka kakua ni vakasabusabutaki.
Na kakana e dodonu me vakayagataki ena yalo ni vakavinavinaka ka rokovi kina na Kalou me vaka ga e caka tiko na lotu.
Oqo na mataqali vakabauta e sa vakavuna tu nodra rawa-ka vakalevu kei na vakasama ni sasaga kei na toso, qai kena i lutua na tubu vakamalua, nira sega soti ni dau leqataka vakalevu na tubu vakamalua - era leqataka ga na tu vakadua.
Na tu vakadua sai koya na meca levu duadua vei keda ka kaya kina nodra i Volatabu ni valavala ca levu na vakasavu-liga.Na kalou e solia mai e rua na liga, rua na yava ka rua na mata, rua na daliga, ia me vakaruataki talega na ka era cakava.
Na moce ena siga e tabu mada ga vei ira - na kalou e kalou dau sasaga ka kalou dau cakacaka.
Tabu talega mera moce tiko nisa cila mai na siga ena mataka, baleta na siga ga na kalou, era vakatoka kina me Surya Narayan ka kena vakaviti na kalou matanisiga sa dau dina.
Kevaka era gunu yaqona, era na gunu yaqona ga vakasigalevu, yakavi mai era na moce vinaka baleta nira kila tiko e dua na ka bibi me vala ena siga tarava.
Na kalou e dau vakalougatataki ira ga na tamata dau cakacaka, ka dau dolava vei ira na katuba ni veivakalougatataki mera tubu ka tete ka marau ena nona vuravura. Ia, na tamata vucesa, ena kania na wai ni matana ni sa buto vei koya ko vuravura ka na kolai ciba ena viakana.


text:
Na Cava Sara Mada e Kaya na iVolatabu?
E vakarautaka na iVolatabu na yavu mo marautaka kina na bula.
Kalou
Na Cava e Loma ni Kalou Vei Keda?
E donu vua na Kalou na lotu kece, se dua ga? O na kilai vakacava na lotu vaKarisito dina?
- Mera Savasava na Tamata ni Kalou
- iValavala e Cata na Kalou
- Na Vakabauta kei na iTovo Vakavanua e Sega ni Taleitaka na Kalou
- Noda Raica Vakabibi na Bula kei na Dra
- O na Kunea Vakacava na Lotu Dina?
- Nodra iSoqosoqo na iVakadinadina i Jiova
- Vukei Ira na Tani Mera Cakava na Loma ni Kalou
- Nomu Vakatulewa Mo Qarava na Kalou
Qo na web site e vakamacalataki kina na nodra vakabauta, vakavuvuli kei na nodra cakacaka na iVakadinadina i Jiova. Na Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. na isoqosoqo e vakatarai vakalawa era vakayagataka tiko na iVakadinadina i Jiova.
O Via Kila na Ka Dina?
Na ka dina me baleta na cava? Me baleta eso na taro bibi eda dau taroga.
Sa Voleka na iTinitini ni Lotu Lasu!
E kilai vakacava na lotu lasu? Ena tini vakacava? O na tu e vei ni sa vakarusai?


text:
Tukuni ni leqa ko Petero Suesue ka biuta tu mai na watina o Emalaini, tinana o Sisilia, ganena Litiana kei na tacina e tolu Taito, Varasiko kei Jovesa.
Vakadeitaki mai ni sucu mai Levuka ko Suesue ka laki lewena na mataivalu ni Bolatagane e na yabaki 2002.
E vakaraitaka na matavuvale nei Suesue ni dau tu vua na yalo ni veiqaravi kei na veikawaitaki.
“E dua na gone kaukauwa, dau yalo loloma ka dau veivukei. Dina ga ni sa biuti keitou, e sa biuta tu mai qo na yalo ni veikauwaitaki e dau tu vua,” e kaya nona matavuvale.
Se qai vakamau ga o Suesue e na nona gole mai ki Viti na Noveba ni yabaki 2006.
E vakaraitaka e dua na nona i tokani voleka Saimoni Iroi ni o Suesue e dua na dau volekata vakalevu na nona matavuvale.
Tukuna talega na Secretary of State for Defence, John Hutton ni dua na ka na nona rarawa taka na mate nei Suesue, ia e na sega ni guilecavi rawarawa e dua na tamata vakai koya.
* Get local and international footbal news, gossip & live updates/results on your phone. Txt VSOC to 333 now.
* Get local and international rugby news & live updates/results on your phone. Txt VRUG to 333 now.
Fijian British Army soldier shot dead in Afghan
Decree sets out new rules for lawyers


text:
Vakadeitaka mai ko Sanaila Seru mai na FICAC ni sa tekivu me ra vaqaqai na i vakelesilesi e na matabose, e na tabana ruarua e Suva kei Lautoka.
Kaya tale o Seru ni levu sara na vatukutuku e caka tiko yani ka vakavuna kina me vakayacori na veivaqaqai oqo.
Tukuna talega ni sega ni dau muri na gaunisala dodonu e na kena dau vakavoui kina na lisi.
E dua tani ga na veivaqaqai e vakayacori tiko vua na manidia vakacegu Kalivati Bakani.
* Get local and international footbal news, gossip & live updates/results on your phone. Txt VSOC to 333 now.
* Get local and international rugby news & live updates/results on your phone. Txt VRUG to 333 now.
Coqa e Waibau, mavoa na gone yabaki 18
Stolen shotgun recovered: Police


text:
Vakadeitaka main a veika oqo na vunivola levu ki na vale ni volavola ni Peresitedi, Rupeni Nacewa.
Ia e vakaraitaka na vunilawa Aiyaz Sayed-Khaiyum ni na lewa e tiko taumada i na vale ni volavola ni Peresitedi.
E vakaraitaka talega na siteseni ni kacikacivaki na ABC, ni sa lesu ki Ositerelia ko Turaga ni lewa Thomas Hickie na vula sa oti.
E vakatarogi e na ABC ka kaya ni na lesu ga mai Viti kevaka e vakaduri tale na noda Yavu ni Vakavulewa..
E rauta ni 13 na yabaki na nona a taura tu na i tutu oqo ko Hickey ni bera ni a mai saki na gauna e bokoci kina na Yavu ni Vakavulewa.
Me yacova mai oqo, e sebera ni vakayacori e dua na veidigitaki e na mataveilewai e cake.
* Get local and international footbal news, gossip & live updates/results on your phone. Txt VSOC to 333 now.
* Get local and international rugby news & live updates/results on your phone. Txt VRUG to 333 now.
Nailatikau visits military barracks
Sikovi ira na sotia ko Ratu Epeli


text:
Rauta ni lewe 200 na tamata cakacaka e na FNPF e ra kaya ni sega ni soli na $300, 000 e dinau taki tu vei ira mai na yabaki 2005.
Kaya na vunivola ni Fiji Bank and Finances Sector Employees Union Pramod Rae ni ra vakaraitaka tiko na nodra yalo vinaka e na nodra lai tomani cakacaka tale e dai.
Namaka tale tikoga na marama minisita Adi Laufitu Malani me na dua na macala vinaka ni veivosaki e dai.
Rarawa taka tale tikoga o Rae na nodrau sega ni veitokoni ko Danieli Urai kei Felix Anthony ka rau dabe tiko e na matabose e cake ni FNPF.
* Get local and international footbal news, gossip & live updates/results on your phone. Txt VSOC to 333 now.
* Get local and international rugby news & live updates/results on your phone. Txt VRUG to 333 now.
FNPF workers return to work
Solomons want Khan, Moti gone


text:
Beitaki tiko o Khan e na nona kilakasamitaka me vakamatei na Paraiminisita tu vakawawa Voreqe Bainimarama kei na so tale na minisita tu vakawawa.

Vakaraitaka na nona loya Semi Leweniqila e vale ni veilewai na vakadinadina ni nona curu tale ki valenibula ko Khan.
Vakabauti ni sa tukuni mai vakavuniwai me cegu mada vakalailai.

Sa solia ko turaga ni lewa Daniel Goundar e vitu na siga vei Ballu me lesu mai ka sauma na veibeitaki vua.

E na kacivi tale na kisi e na i ka 29 ni Janueri.
Sa sega ni ra yadravi Khan na ovisa kei na sotia me vaka e a vakayacori taumada e liu.
* Get local and international footbal news, gossip & live updates/results on your phone. Txt VSOC to 333 now.
* Get local and international rugby news & live updates/results on your phone. Txt VRUG to 333 now.
Upset Fiji tycoon meets PM
TV company faces winding up petition


text:
Tukuni ni na tau tiko vakalevu na uca e na siga kei na bogi main a ceva kei na wasewase e loma ni vei yanuyanu lelevu.
E na donuya tale tikoga na draki ca e na yasayasa vakara kei na wasewase e loma kei Viti Levu, Kadavu, Lomaiviti kei na yatu Lau.
Vakadeitaki tale ga mai ni na voravora sara tiko na wasawasa ka sa kerei na lewe ni vanua me da qaqarauni.
* Get local and international footbal news, gossip & live updates/results on your phone. Txt VSOC to 333 now.
* Get local and international rugby news & live updates/results on your phone. Txt VRUG to 333 now.
Vakavinavinaka taki na noda ovisa, sotia
Ciqoma na veisau, e kaya o Bainimarama


text:
Ai Tukutuku-vinaka sa vola ko Marika
From Wikipedia
- A vosa Vakatautauvata ni daukabukaburaki. Sa vakavulici ira na nona tamata ko Jisu me ra yaga. A vosa vakatautauvata ni sila sa tubu vuni, kei na sore ni musita. Sa kaya ko Jisu me ruru na cava, me maravu talega na wai.
- Sa vakasevi ira na tevoro ko Jisum a ra sa curuma na vuaka. Sa vakabula na yalewa sa turidrabalavu, kei na goneyalewa sa ciba.
- Era sa dauveivakawai Jisu na kai nona. Sa talai ira na nonai apositolo me ra vunau ka vakabulai ira sa tauvi-mate. Sa kaya ko Eroti sai Joni na dauveipapitaiso ko Jisu, a sa kaya eso sa dua na Parofita. A sa rere ko Eroti ni sa vakamatei Joni, era sa lesu tale mai nai apositolo. Sa vakani ira na lewe vuqa ko Jisu, a sa lako e dela ni wai a sa vakabulai ira sa tauvimate.
- Sa vunauci ira na tisaipeli i Jisu ko ira na Farisi ki Jisu. A veika era ca dina kina na tamata. Sa vakabula e dua na goneyalewa ko Jisu, sa vakabula e dua sa didivara, ka kaka.
- Sa vakani ira na lewe vuqa ko Jisu e na kakana laiqai. Sa bureitaka nai vakatakilakila vei ira na Farisi. Sa vakavulici ira na nona tisaipeli me ra qarauni ira mai na nodrai vakavuvuli ca na Farisi kei nai tokani i Eroti. Sa vakabula e dua sa mataboko; Sa tukuni koya. A sa vakatakila nai balebale ni muri koya.
- Sa matalia na yago i Jisu, a sa tukuni Joni vei ira na nona tisaipeli. Sa vakabula e dua tamata ka curumi koya e dua na tevoro. Sa qai tukuna na nona mate, kei na nona tu cake tale, a sa vakavulici ira na nona tisaipeli me ra yalomalumalumu, ka me ra lomani ira kecega era sa lotu.
- Sa vakavulici ira na Farisi ko Jisu me kakua ni biuta na watidra ko ira na tagane. Sa vosavakalougatataki ira na gone lalai. Sa tarogi Jisu e dua na tamata vutuniyau e na ka me bula kina. Sa dredre ni bula ko ira na vutuniyau; ia ena nodra sa muri Jisu nai yau dina. Sa tukuna ko Jisu na nona mate. Sa vakavulici ira na nona tisaipeli me ra yalomalumalumu, sa vakabulai Patimeo.


text:
Kaya na gusu ni vosa ni ovisa ko Atunaisa Sokomuri ni a tobo na tagane oqo ena matamatalevu ni rara ni waqavuka mai Nadi e nanoa.
Kainaki ni a kune vua e dua na i ololo ka toka e loma na pouta vulavula.
Ni oti evica na yaua era sikova e dua na otela mai Wailoaloa na ovisa ka kune talega kina na pouta kei na wai ni mate.
Era sa dikeva tiko na ovisa na pouta me vakadeitaki kina ke wai gaga dina ni veivamatenitaki ka dau kune mai valagi.
* Get local and international footbal news, gossip & live updates/results on your phone. Txt VSOC to 333 now.
* Get local and international rugby news & live updates/results on your phone. Txt VRUG to 333 now.
Man nabbed over ‘white powder’ find
Volitaki na gone, yalewa saumi


text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
Ena 10 ni Tiseba 1948, a vakadonuya qai kacivaka na Vale ni Bose Levu ni Matabose Levu kei vuravura na Lawa Raraba ni Dodonu ni Lewenivanua. Sa volai tiko yani oqo na lewe ni Lawa. Ena toqai ena itukutuku ni veigauna na lawa oqo, ni vakadonui oti, era uqeti sara na lewe ni Matabose mera kucivaka ra qai “raica me kaburaki, vakaraitaki, wiliki qai vakamacalataki, vakauasivi e veikoronivuli kei na veitabana cava tale ni vuli. Me kua sara ni caka oqo ena dela ni veivakaduiduitaki ena vuku ni itutu vakapolitiki ni dua na vanua se vanua tu vakataki koya se vanua qali.”
Ni yavu ni galala, lewa dodonu kei na sautu ena vuravura na noda vakadinata ni dodonu mera dokai mera raici tale ga vakatautauvata na lewe kece ga ni vuvale kawatamata,
Ni na tubu na itovo vakadomobula e sokanu kina na lewaeloma ni kawatamata ke
vakawaleni qai beci na dodonu ni kawatamata kei na kena vakatakilai ni ka levu duadua era nuitaka tu na lewenivanua na vuravura era na marautaka kina na tamata yadua na galala ni vosa kei na galala ni vakabauta vaka kina na galala mai na rere kei na leqa,
Ni dodonu me taqomaki vinaka ena lawa na dodonu ni lewenivanua, me kua kina ni vakasaurarataki na tamata ena nodra vaqara bula mera saqata na veiliutaki e voravora qai ca,
Ni bibi me sagai mera veimaliwai vinaka na veimatanitu,
Nira sa vakadeitaka na lewe ni Matabose Levu kei Vuravura ena kena Lawatu na nodra vakabauta na dodonu ni lewenivanua me dokai qai kilai na yaga ni tamata yadua, ni tautauvata vinaka nodrau dodonu na tagane kei na yalewa ra qai nakita dei mera vakabulabulataka na toso vakaitikotiko kei na vueti cake ni ivakatagedegede ni bula mera galala kina vakalevu,
Nira sa yalataka na matanitu era lewe ni Matabose mera na saga ena veitokoni ni
Matabose Levu kei Vuravura mera vakabulabulataka na dokai kei na muri ni dodonu raraba ni lewenivanua kei na galala ni tamata yadua,
Ni rui bibi me matata vinaka vei keda kece na dodonu kei na galala oqo me vakayacori rawa kina na vosa ni yalayala oqo,
O koya gona
E kacivaka kina
NA VALE NI BOSE LEVU
NA LAWA RARABA NI DODONU NI LEWENIVANUA oqo e dodonu mera na saga vakatautauvata kece sara na veimatatamata kei na veimatanitu mera kila ra qai nanuma deivaki na kena lewenivanua yadua kei na veitikotiko kece sara. Mera na saga mera vakavulica ena kena totaki na dokai ni dodonu kei na galala kece oqo kei na nodra saga tiko vakalailai me kilai qai muri vakararaba, vakavinaka, ena dua na matanitu me tete ina veimatanitu ena kedra maliwa na vanua tu vakataki ira kei na vanua qali.
Era sucu ena galala na tamata yadua, era tautauvata ena nodra dokai kei na nodra dodonu. E tiko na nodra vakasama kei na nodra lewaeloma, sa dodonu mera veidokadokai ena yalo ni veitacini.
Na tamata kece e nodra na dodonu kei na galala e tukuni tiko ena Lawa oqo, e sega ni dua me vakaduiduitaki ena vuku beka ni kawa, roka ni kuliniyago, tagane se yalewa, vosa, lotu, nanuma vakapolitiki se nanuma cava tale, vanua se itikotiko e cavutu mai kina, iyau, sucu se itutu cava tale.
Me kua tale ga ni vakaduiduitaki e dua ena vuku ni matanitu se vanua e cavutu mai kina, ena vakasama beka vakapolitiki, vakaiyalayala se itutu ena vuravura, se mani vanua tu vakataki koya, vanua qali, koloni, se itutu cava ga.
Na tamata kece e dodonu me bula, me galala, me taqomaki tale ga.
Me kua ni dua me bobula se vakabobulataki; e vakatabui na bobula kei na veivakabobulataki ena kena mataqali kece sara.
Me kua ni dua e vakararawataki, se vakacacani, me caka vua se totogitaki ena itovo e sega ni vakatamata, e veivakalolomataki.
Na tamata kece e dodonu me raici vakatautauvata ena liga ni lawa.
E tautauvata kece na tamata ena liga ni lawa, mera taqomaki kece tale ga ena lawa, me kua ni dua me vakaduiduitaki. Na tamata kece e sega ni dodonu me vakaduiduitaki ena vuku ni dua na tiki ni Lawa oqo se me uqeti me vakaduiduitaki.
E nodra dodonu na tamata kece me rogoci vinaka na nodra kisi ena dua na mataveilewai cicivaki vinaka ena nona matanitu kevaka e beci na nona dodonu e maroroi tu ena lawatu se ena lawa.
Me kua ni dua e vesu, qaqauraki, se me lesavi vakailoa
E dodonu ni tamata kece me rogoci vakatautauvata, vakadodonu, ena mataveilewai e tu vakataki koya qai sega ni veitovaki me macala kina na nonu dodonu kei na ka me cakava ena cala e beitaki kina.
1. E dodonu ni tamata kece e beitaki ena dua ena cala me nanumi ni sega. ni cala me yacova ni sa qai vakacalai dina ena lawa ena veilewai a vakatarai kina me valataka na nona kisi.
2. Me kua ni dua e beitaki ena cala ena vuku ni ka e cakava se sega ni cakava kevaka e sega ni wili me cala ena lawa ni vanua se lawa ni vuravura ena gauna se cala kina, me kua tale ga ni tau vua na itotogi bibi cake mai na itotogi se vakamuri tiko ena gauna e cala kina.
Me kua ni dua e vakasaurarataki me baleta na nona bula, vuvale, itikotiko, se ivola, se me beci o koya kei na kena irogorogo. E dodonu ni tamata kece me taqomaki ena lawa mai na cakacaka se veivakacacani vaka oqo.
1. E dodonu ni tamata kece me veitosoyaki qai vakaitikotiko ena loma ni nona vanua.
2. E dodonu ni tamata kece me biuta na vanua cava ga, wili kina na nona vanua, se me lesu i nona vanua dina.
1. E dodonu ni tamata kece me saga qai marautaka nona kerea me bula ena dua na vanua me kua kina ni vakatotogani.
2. Me kua ni vakayagataki na dodonu oqo kevaka e vakacacani ena vuku ni basulawa e sega ni yavutaki vakapolitiki se ena vuku ni cakacaka e veicalati kei na inaki kei na vakasama ni Matabose Levu kei Vuravura.
1. E dodonu ni tamata kece me lewe ni dua na vanua.
2. Me kua ni dua e vakasaurarataki me kua ni tiko ena nona vanua se me veisautaka na vanua e sa volai kina.
1. E dodonu ni tagane kei na yalewa sa tamatabula, veitalia na nodra kawa, vanua se lotu, mera vakamau ra qai tauyavutaka nodra vuvale. E dodonu me tautauvata tiko ga na nodra dodonu nira vakamau, ni vakamau oti kei na gauna ni sere.
2. Me rau qai vakamau ga e lewe rua ke rau vinakata rau qai vakadonuya ruarua.
3. E yavu dina qai yavu dodonu ga ni bula vakaitikotiko na vuvale, sa dodonu kina me taqomaka na vuvale na vanua kei na matanitu.
1. E dodonu ni tamata kece me taukena na iyau, me nona ga se taukena vata kei na so tale.
2. Me kua ni dua e kovei vua na nona iyau.
E nona dodonu na tamata kece na galala ni vakasama, lewaeloma kei na lotu; e okati ena dodonu oqo na galala me veisautaka na nona lotu se vakabauta, kei na galala me vakaraitaka na nona lotu se vakabauta ena nona veivakavulici, vakaitovotaka, sokalou qai vakamuria, se cakava duadua sc cakava vata kei ira tale e so, ena matanalevu se cakava vakataki koya.
E dodonu ni tamata kece na galala me vakamacala se soli vakasama; wili ena dodonu oqo na galala me tukuna nona nanuma qai sega ni vakacacani. Me vakasaqara tale ga, ciqoma, tukuna na itukutuku kei na vakasama ena tabana ni itukutuku cava se vanua cava ga e tiko kina.
1. E dodonu ni tamata kece na galala me soqovata qai veimaliwai ena vakacegu.
2. Me kua ni vakasaurarataki e dua me lewe ni dua na isoqosoqo.
1. E dodonu ni tamata kece me vakaitavi ena matanitu ni nona vanua, se vakaitavi sara ga kina se ena vukudra na mata a digitaka ena galala.
2. E dodonu ni tamata kece me vakayagataka vakatautauvata na veiqaravi ni matanitu.
3. Na lewa ni matanitu me yavutaki ena nodra lewa na lewenivanua; e tau na nodra lewa ena veidigidigi me dau caka vagauna, vakadodonu tale ga. Me dolavi raraba qai vakatautauvata na veidigidigi ena nodra digidigi lo se dua na ivakarau ni digidigi vaka oya ena galala.
Na tamata kece, ni lewe ni dua na itikotiko, e nodra dodonu me taqomaki ena vanua e tiko kina, me soli tale ga vei ira, ena sasaga ni nodra matanitu se ena nodra veitokoni na veimatanitu me salavata kei na ituvatuva kei na iyau ni matanitu yadua, na nodra dodonu vakailavo, vakaitikotiko, vakavanua. E bibi na dodonu oqo ena vuku ni nodra dokai kei na vakavinakataki ni nodra itovo.
1. E dodonu ni tamata kece me cakacaka, me lewa nona cakacaka, me vinaka qai caka vakadodonu na kena isau kei na ivakarau ni cakacaka, me taqomaki tale ga mai na sega ni cakacaka.
2. E dodonu ni tamata kece me saumi vakadodonu ena cakacaka e cakava, me kua na veivakaduiduitaki.
3. E dodonu ni tamata kece e cakacaka me dodonu qai vinaka na kena isau me ratou bula vinaka kina, me dokai tale ga kina o koya kei na nonu vuvale, me qai tokoni, ke gadrevi, ena sala ni veivuke rale e so
4. E dodonu ni tamata kece me vakaduria se lewena na unioni me taqomaki kina.
E dodonu ni tamata kece me vakacegu, me gade me veirauti tale ga nona gauna ni cakacaka qai saumi ena nona gauna ni gade vakayabaki.
1. E dodonu ni tamata kece me vinaka na nona ivakarau ni bula me bula kina o koya kei na nona vuvale, bau kina na kakana, isulu, vale, veiqaravi vakavuniwai kei na ka ni veivuke tale vaka oya, na dodonu tale ga me vukei ke sega nona cakacaka, tauvimate, vakaleqai na yagona, mate o watina, qase, se dua tale na leqa e sega ni cakava rawa kina e dua na ka.
2. E dodonu mera qaravi vinaka ra qai vukei na tina kei na luvedra. Se sucu na gone ena loma ni vakamau se sega, e dodonu mera na vukei tiko ga vakatautauvata.
1. E dodonu ni tamata kece me vuli. Me kua ni saumi na vuli, vakabibi mada ga ena paraimari, ena cala tale ga ke ra sega ni vuli no gone era tiko ena yabaki ni bula ni paraimari. Me na tiko vakarawarawa na vulitara kei na vulitorocake. Me na dola tale ga na vulitorocake vei ira kece era yacova.
2. Me vagolei na vuli ena kena bucini na itovo vinaka kece, me vaqaqacotaki tale ga na dokai ni dodonu ni lewenivanua kei na galala yadua. Me vakabulabulataka na vuli na veikilai, veivosovosoti kei na veiwekani vakamatanitu, vakamatatamata, se vakamatalotu, me qai vamuria na cakacaka ni tiko veisaututaki ni Matabose Levu kei Vuravura
3. E nodra dodonu na itubutubu mera digia na vuli mera vuli kina na luvedra.
1. E dodonu ni tamata kece me vakaitavi kevaka e vinakata ena itovo ni bula ni nona vanua, me marautaka na droini, ivakatagi kei na veika vaka oya, me vakaitavi tale ga ena sasaga vakasaenisi, me vakila tale ga na kena yaga.
2. E dodonu ni tamata kece me taqomaki na yacana kei na ka e cakava ena saenisi, volavola, se droini.
E dodonu ni tamata kece me lewe ni itikotiko e tuvanaki maqosa ena nona vanua se vanua tani me muri kina vakavinaka na dodonu kei na galala e virikotori ena Lawa oqo.
1. Na tamata kece e tiko na nona itavi ina nona itikotiko me vakavinakataka kina na nona itovo.
2. Ni muria e dua na nona dodonu kei na nona galala, me na yalani kece vakatautauvata ena lawa, ni kilai qai dokai tale ga na nodra dodonu kei na galala tale na so, kei na kena vinakati me muri na itovo e vinaka, na itovo e yaga raraba, me tiko vinaka kina na noda itikotiko vakademokarasi.
3. [?]
Me kua ni vakadewa e dua na ka ena Lawa Raraba oqo me nanuma kina e dua na Matanitu, ilawalawa, se tamata ni solia na dodonu me vakaitavi se cakava e dua na ka me vakaleqa kina na dodonu kei na galala era virikotori e ke.


text:
Forwards: Campese Ma´afu, Deacon Manu (c), Setefano Somoca, Waisea Daveta, Viliame Veikoso, Tuapati Talemaitoga, Sunia Koto, Seko Kalou, Leone Nakarawa, Wame Lewaravu, Rupeni Nasiga , Dominiko Waqaniburotu, Sisa Koyamaibole, Akapusi Qera, Netani Talei, Masi Matadigo, Malakai Ravulo.
Backs: Nemia Ranuku, Vitori Buatava, Waisea Luveniyali, Seremaia Bai, Nicky Little, Albert Vulivuli, Gabirieli Lovobalavu, Ravai Fatiaki, Vereniki Goneva, Napolioni Nalaga, Michael Tagicakibau, Kini Murimurivalu, Iliesa Keresoni
Entrenador: Sam Domoni


text:
Ai Tukutuku-vinaka sa vola ko Maciu
From Wikipedia
- Ai tubutubu i Jisu, a nona sucu mai vua na goneyalewa.
- Ni sa sucu ko Kisu, sa lako mai na tu i cake eso na tamata vuku me ra cuva vua; a sa kidroa ko Eroti, kei ira kecega na kai Jerusalemi; a sa vereti Jisu ko Eroti me vakamatea. Sa drotaki rau na veitinani ki Ijipta ko Josefa, a sa mokuti ira na gonetagane lalai ko Eroti. Sa mate ko Eroti, sa qai lesu tale ki Jutia ko Josefa kei rau na veitinani.
- Sa dauvunau mai Jutia ko Joni na dauveipapitaiso, a sa papitaisotaki ira na lewe vuqa. Sa papitaisotaki Jisu ko koya.
- Sa dauveretaki Jisu na tevoro. Sa laki tiko ki Kapenaumi ko Jisu. Sa dauvunau ko Jisu; a sa kacivi Pita, kei Adriu, kei Jemesa, kei Joni, me ratou nonai talatala. Sa veilakoyaki ko Jisu me vunau ka vakabulai ira na mate.
- Sa Vakatakila ko Jisu Na ka eso sa Kalougata kina na tamata.
- Sa vakabula na vukavuka ko Jisu, kei na tina ni wati i Pita. Sa qai tukuma vei ira na nona tisaipeli nai valavala ni tamata sa muri koya. Sa qai vunauca na wai, a sa vakasevi ira na tevoro mai na tamata e le rua.
- Sa vakabula ko Jisu e dua sa tauvi-paralasi. Sa kacivi Maciu, sa kana vata kei ira sa tamata ca. Sa vakatakila na ka era sa sega ni lolo kina na nona tisaipeli e na goneyalewa sa ciba, kei na matabokoe le rua, kei na galu. A sa vakavulici ira na nona tisaipeli me ra daumasu me lewe vuqa nai talatala.


text:
ENA nona laki sikovi ira na noda ovisa mai na Vualiku na Komisina ni Ovisa, e vosa vakabibi sara o Birikadia Iowane Naivalurua ni dodonu mera na cakacaka vakaukauwa o ira na ovisa yalewa me ra vakadeitaka kina ni dodonu me soli vei ira na cakacaka era sa veiqaravi tiko kina.
Tukuna ni sega na veivakaduiduitaki na i tavi e soli vei ira na tagane se ki vua e dua na ovisa yalewa.
Tukuna ni soli vakararaba kece vei ira na ovisa na veika mera na cakacaka vagumatua kina ena veigauna kece ni nodra veiqaravi.
E vosa vakabibi o Naivalurua me ra na qarava kece na nodra i tavi e sa vakacolati vei ira, veitalia na i tavi cava e sa vakacolati vei ira, mera na qarava ena nodra i gu taucoko sara.
Tukuna o Naivalurua veitalia ke dua na ovisa e cakacaka ena kena qaravi na veilakoyaki, se draiva ga, e dodonu me na qarava ga vakavinaka na nona i tavi ena yalodina.
Ena macawa sa oti, e sega talega ni marautaka na Komisina na ripote ni ra sega ni qarava vakavinaka na nodra cakacaka na ovisa ena loma ni i matai ni va na vula ena loma ni yabaki oqo.
Tukuna o Naivalurua ni se levu tikoga na ripote ni nodra sega ni qarava vakavinaka na ovisa na nodra veivaqaqai, era sega ni qarava ka vakaotia vakavinaka na nodra ripote ni sa dau oti e dua na nodra qarava e dua na kisi.
Na veiqaravi raraba ni Tabacakacaka ni Ovisa mai na Janueri kina Evereli ena loma ni yabaki oqo, e vakaraitaka na Komisina ni sega ni taucoko, ka vakadreti ira na ovisa ni dodonu mera na tosoya cake na nodra i tovo ni veiqaravi. Mai Levuka, vakadeitaka na gusunivosa ni ovisa, o Ana Naisoro ni sega tiko na nodratou lori na tabana mai na koro makawa.
E tukuna ni dua na lori vou esa soli vei ratou me ratou vakayagataka, ia e qai coqa na lori, e sa mani kau tale mai kina e Suva.
Tukuna ni sa matata vakavinaka tu vei ira na ovisa na nona lawa na Komisina, oya kevaka e laurai ni dua na ovisa e sega ni qarauna vakavinaka na iyaya ni veiqaravi ni matanitu e soli vei ira, e na kau tani mai vei ira.
Tukuna o Naisoro ni sa tiko tale na i tuvatuva ni ovisa mai keya ena kena vakayacori tikoga na veiqaravi.
Ka sa tiko talega na veivuke mai vei ratou na tabana ni matanitu ena kena rawa ni soli na nodra lori kina tabana ni ovisa, kevaka ena gadrevi mai vei ratou na ovisa.
E vakadeitaka mai na veika oqo e vica vei ira na lewenivanua mai Levuka ena vuku ni kauwai oqo.
Eso na gauna e dau kerei na lori ni matabose ni tauni mai Levuka ena kena qaravi na nodratou i tavi na ovisa mai na koro makawa.
E vakadeitaka o Naisoro ni sa vakabibitaka o Naivalurua na nodra maroroya vakavinaka na nodra i yaya ni cakacaka na ovisa, ka me ra rawa nira vulica na bula ni yalomatua kei na mamaroroi.


text:
Ena yabaki oqo e a vakayacori tale kina na taubale lako ni cola koruse ni Ekelesia Tabu na Katolika ni Wasewase i Loma kei na Tokalau. Ena siga Moniti Maji 19, a mai kerei na nodra veivakalougatataki na Turaga Arekapikapo ka mai caka talega na i tatau e na vukudra na i tabagone cola kuruse e 15 na Parisi era veitalai mai, ka rauta e 100 na i tabagone, wili kina o ratou na dauniveiqaravi, era a vakaitavi e na taubale lako e na loma ni macawa tabu.
Ena Maji 31, rauta toka na 6 na kaloko na mataka lailai, ea mai vakacabori na i soro tabu ni Misa ni bera ni mua na taubale lako mai na Parisi i Maria Tubuimakulata, Lami me laki yaco sara yani ki na Ashram e Namata, Nadi.
Dina ni draki ca na vanua ka levu na veivakatovolei e gaunisala, sega ni vakayalo lailaitaki ira na i tabagone, kei na dei ni nodra vakabauta ni na liutaki ira na Kalou dauloloma, na i taukei ni kauveilatai. E tadola kece na mata ni katuba ka dredre se buwawa tu, ena i lakolako oqo.
Ena neimami yaco yani ki Lobau, keimami a vakasalataki mai vei iratou na tabana ni DISMAC ena vuku ni draki ca e tara tiko na noda vanua. Ia, era yalo bolebole na gone me laki vakacavari na i lakolako oqo ki na vanua sa lokuci tu. Dina ni tau na uca, ia e rurugu tu ga na draki ka sega soti ni ra vakila na katakata ni matanisiga. Ni keimami sa yacova yani na dela ni wavu mai Navua, sa vakaraitaki tu mai na veitokaitua se na veidelana, na rarama kei na veivakatakilakila ni draki vinaka. Na veivakani, na veivakacegui, na loloma vuabale sovaraki vei keimami mai vei ira na veimata lotu, na vanua ni cakacaka, na veikoronilotu, na veivuvale sa veivakurabuitaki dina na lagilagi. Keimami vakila ni salavata tu kei keimami na loloma bibi ni turaga ka vakaraitaki matavotu ena liga loloma kara dodo liga mai. Ena vuku ni leqa ni rua na vanua e dodonu me keimami laki vakaicili kina, oya na koronilotu i Sanito Petero Maria Sanele mai Korolevu vaka kina na koro o Semo.
Keimami bolei kina me keimami taubaletaka veitaravi e rua na gaunisala balavu mai Votua ki Sigatoka ka vaka talega kina mai Sigatoka me yaco yani ki Lomawai. Na oca kei na wawale ni yago e sega ni vakayalolailaitaka na nodra i gu na i tabagone. E dua na tiki ni lakolako oqo e mosimosi ka tatara dina e na neimami bula sa i koya na nodrau veivukei se na nodrau veicolati na veiganeni mai na Parisi o Sanito Visesio Paulo mai Nausori, o Sirilo (William) kei Maria (Vivian) Naduva, ena gaunisala i Lomawai.
Ena i matai ni gauna ena i tukutuku ni taubale lako ni cola koruse, ea mai vakaitavi na valeniwalesi na Viti FM, ena kena kaburaki na veika kece keimami lako curuma tiko me tekivu mai Lami ka yaco sara ki na Ashram. Na vakavinavinaka cecekia vua na manidia ni Viti FM, kei kemuni kece na i vakalesilesi, taumada vei Pio Ratuwaqa ena nomuni mai muri keimami lako ena loma ni macawa tabu.
Na vakavinavinaka vuabale vei kemuni kece sara na turaga ni vanua kei na veimata lotu e na veikorokoro kece sara keimami a laki cegu yani kina.
Vinaka vakalevu na nomuni solia na nomuni gauna kei na nomuni i yau ena nodra vukei na gone e gaunisala. Vakavinavinaka talega vei kemuni na veivuvale yadudua kei kemuni kece sara na Matua Tabu ena kena cabo tiko na i soro tabu ni Misa, na veiqaravi kei na veimasulaki ka keimami vakayaloqaqataki tiko kina e gaunisala. E dua na i tatau bibi vei kemuni kece sara na vakaitavi ena taubale lako ni cola koruse 2012, moni maroroya na veika talei o ni sa vulica ka laki bulataka vakaidina e na vanua ka kacivi kemuni kina na Kalou, taumada ena nomuni dui Parisi. Sa laki biu toka na kauveilatai kina Ashram mai Nadi, ia na kauveilatai levu sai koya na noda vakarorogo, yalomalumalumu, vosota vakadede, veilomani, veirokovi, veivukei, veidokai vakatamata ka meda raici Karisito vei ira na vei tamata kece.
Vei kemuni na tubutubu lomani, mera ciqomi tiko na gone ena nodra malumalumu se na nodra lecaika ena vuqa na gauna era dau bale kina. E sega ni dua na gone e sucu mai me Agilosi, eda cala taucoko, ia me dau tau ga na vosa matau kei na loloma dina me vaka a rogo mai na kauveilatai, I Tamaqu, ni kakua ni cudruvi ira, nira sega ni kila na ka era cakava tiko. Vakanuinui vinaka nida na taqomaka tiko na noda bula vakayalo kei na noda bula vakayago, me vakalagilagi tiko ga kina na Kalou. Me noda vata na veivakalougatataki ni noda Turaga ko Jisu Karisito, o koya ka vakarusa na butobuto ka sa tucake tale mai na mate, ka tiko vata kei keda ena gauna taucoko ka lomani keda ena loloma tawa yalani.
O Kristina Foliaki e dua vei ratou ka lewena na komiti ni tabagone ni Katolika e Viti ena Wasewase e Loma kei na Tokalau.


text:
E SA laki dolava ena macawa sa oti na Paraiminisita na volau ni kena dau vakau na tikitiki ni kau mai Wairiki e Bua.
E rauta ni 100 na lewenivanua mai keya era sa na vakacakacakataki ena veivakatoroicaketaki oqo.
Tukuna kina o Komadoa Voreqe Bainimarama ni dua na i tukutuku vinaka oqo e Vanua Levu, ena kena sa na tosoya cake na i vakatagedegede ni rawa i lavo kei na bula raraba ena vanua oqo.
Na tikitiki ni kau oqo e na vakau sara tiko e Japani, na kena makete e sa veivosakitaki oti tu.
Me vaka ni veivuni paini lelevu mai Bua, na veivakatoroicaketaki oqo, ena dolava e levu na veivakatorocaketaki lelevu tale, e tukuna o Bainimarama.
E sa tei oti talega e rauta ni 5700 na eketea na paini, na tabana ni Fiji Pine ena kena sagai me kua ni leqa ka vakadeitaki tiko na bisinisi oqo.
Tukuna mai o George Vuki, e dua vei ratou na manidia levu ni kabani oqo ni teivaki ni paini oqo ena vakayacori ena wasewase na Vualiku kei na Mua-i- Ra ni noda vanua.
Vakadeitaka o Vuki ni sa tekivutaki rawa na cakacaka levu oqo ni tei paini mai vei ira na sotia kei ira na noda era tiko vakavesu e valeniveivesu.
Era sa teivaka oti e rauta ni 200 na eketea na veipaini ena nodratou tabana na Fiji Pine mai Lololo, Drasa e Lautoka.
Tukuna o Vuki ni ratou a kerea veivuke kina valenivolavola ni Paraiminisita, ka ra qai lesi ena teivaki ni paini e rauta ni 40 na kaivesu kei 100 na sotia.
Tukuna o Vuki ni dodonu me rua na vula na nodra teivaka na 200 na eketea oqo, ia e qai tauri ira ga e loma ni dua na vula na cakacaka levu oqo.
Ena Vualiku, ena tekivu na teivaki tale ni paini e Bua kei Macuata- oqo era na teivaka e 2200 na paini, ka na vakatabakidua tikoga na tei paini ena loma ni yasana o Bua.Na i varo ni kau oqo e Wairiki ena varota na paini era vakau mai na i teitei e Bua, kei ira mai Macuata era vakauta na nodra paini me na laki varo ena Fiji Forests Industries Limited. Na kena oqo e tiko e Labasa, ka na veiqaravi vei ira na tei paini e na yasana o Macuata.
E rauta ni $26 na milioni e vakayagataka na kabani na Tropik Wood Fiji Limited ena loma ni ono na yabaki me mai vakavotukanataki kina na i varo ni kau oqo mai Wairiki.
E mai sotava e vica na dredre na kabani ena nodra sega ni kila vinaka eso na cakacaka ena kena qaravi ka tara na i varo ni kau oqo, ka mua vaka ki wasawasa, oya me sa vakavodo saraga ena loma ni waqa ni bera ni biubiu me gole ki valagi.
E dodonu me a sa mai vakacavari na cakacaka oqo ena Okosita ni yabaki sa oti, vakavuna na kena mai vakayagataki tale e vica vata tale na ilavo ena kena sagai me vakaoti e dua na vurevure ni cakacaka kei na ilavo kina noda vanua. E rauta ni $30 kina $35 na milioni ena rawata mai na veivakatoroicaketaki oqo ena noda vanua.


text:
E RATOU vakacegui tale na timi qaqa ni Nadroga e na i ka va ni wavoki ni sotasota ni Digicel Cup e na vuku ni kena se vakavinakataki na rara mai Lawaqa ena vuku ni waluvu e a tara na muaira ni noda vanua.
E a vakaraitaka o Aporosa Tuqovu e dua na vakalesilesi ni valenivolavola ni rakavi unioni ni noda vanua ni se sagai tiko me na dua na kena i wali totolo ka me rawa ni laurai e dua na rara me rau na sota kina na timi e rua oya ko Nadroga kei Tavua. E na rawa ni yaco e dua na veisau, ia keitou se cakacakataka tiko ena gauna qo. Keitou sa veitalanoa tiko kei rau na timi e rua qo se cava na nodrau vakasama. Se bera ni dua na ka se rawa ni vakaraitaki rawa. O Nadroga e dodonu me rau na sota kei Macuata e na macawa sa oti, a ratou mani vakadadaro mai e na vuku ni a vakaleqa na nodratou vakavakarau na draki e a mai tara na noda vanua.
Ia na vanua e na vakayacori kina na i ka va ni rauni ni sotasota ni Digicel Cup e na qai macala malua yani ni oti na nodratou na bose na vakalesilesi ni rakavi ena noda vanua ena Vakarauwai mai qo.
E a dodonu me a vakayacori e na Vakarauwai qo na bose. E na tuvatuva sa tuvani oti tu na timi ni Macuata e dodonu me rau na sota kei na timi ni Lautoka mai na Subrail Park, Northland kei na timi ni Nadi e na rara na Gatward Park, Nadroga kei Tavua e na rara mai Lawqa Park, Ovalau kei Suva mai na Nasau Park, Rewa kei Naitasiri e na rara ni koronivuli mai Burebasaga, na timi ni Tailevu kei Vatukoula e na rara na Ratu Cakobau Park.


text:
E SA na koti tiko na drauniului Radike Samo na tuwawa ni rakavi mai Ositerelia me baleta na nona kumuni i lavo tiko e na nona ka ni veivuke kina nona koro o Narewa mai Nadi.
E da kila vinaka ni a luvuci na vanua o Nadi ka bau oka talega kina na koro o Narewa.
Ia, e ratou veivuke talega na nona matatimi qaqa ni Queensland Reds e na kena kumuni nai lavo.
Ia e na laurai na levu ni lavo e kumuni ke lailai mai na takete e tiko oya e $50,000 na dola e sa na koti o Samo.
E vakaraitaka o Iliesa Tanivula na dauniveivakatavulici ni timi ni Nadi na nona vakavinavinaka levu vei Samo na nona nanuma tiko mai na nona vanua. E dua na ka vinaka e sa cakava qo o Samo, e dina ni sa laki qito tu mai valagi, ia e nanuma tiko mai na nona vanua ena nona via veivuke ena vuku ni waluvu qo e tara na noda vanua vakabibi o Nadi, e kaya o Tanivula.
E dua na ka ni veivakauqeti ni rawa ni nanuma tiko o Samo na nona vanua, e kaya.
E vakaraitaka talega o Tanivula ni rawa ni ra na vakauqeti na gone e ra qito ka ra sa laki rawati ira tu mai valagi me ra na nanuma mai na nodra vanua e na vuku ni waluvu.
E dua na ka vinaka e cakava qo o Samo ka sala ni dua na veivuke levu vakaitamera.
Nuitaki ni ra na vakamurimuria na mawe ni yavai Samo o ira na noda e ra tu mai valagi me ra na dodoliga mai e na vuku ni leqa e tara koto na noda vanua.
E sa veivuke na timi ni Queensland Reds e na kena tavoci na kumuni i lavo qo e na kena vakadonui me rua na lewenivanua me na dabe vata kei ratou na timi ni Reds e na nodrau sota kei na timi ni Stomers ka vaka kina na kena sainitaki na siqeleti ni qito ni timi ni Reds nei Samo mai vei ratou na lewe ni timi ni Reds ena qito kei na timi ni Brumbies ka vaka kina e 10 na kisi i yaya ni qito mai vei ratou na Reds.
E a soli talega e 10 na tikite ni sara lagasere vei Lady Gaga ka na vakayacori tiko na nona soqo ni lagasere e na Jiune, ka dua na tikite ni vuka ki Niu Ioka vua e lewe rua e na nodratou veivuke na tabana ni vuka ni Korea (Korean Airlines).
E dua talega na kena soli wale tiko na waini ka yacana na Angove wine me dua na yabaki.
E dua na vava ni qito rakavi nei Jams Horwill kei na siqeleti ni Ositerelia e na sotasota ni Tri Nations ka ra saini tu kina na dauqito ni Ositerelia.
Na sodrau na sota na timi ni Reds kei na Stomers e na Vakaraubuka qo e na rara na Suncorp Stadium ka na laurai kina na soqo ni kumuni i lavo qo.
Mai na macawa sa oti e sa kumuna rawa na timi ni Queensland Reds e $7240 na dola.


text:
Oqo na i kuri ni nona cau o Talatala Vili Raqio me baleta na matanitu o Isireli kei na veika e sa tukuna tu na i Vola Tabu ena nona na lesu tale mai o Jisu Karisito na noda i Vakabula.
Ena vakayagataki na i yaragi.
Ka levu na veiyasai vuravura ena vakarusai, ka na qeavu na veikoro Turaga ni veivanua.
Ko Amaketone e kena i balebale na Ulunivanua ko Mekito.
Ko Mekito e dua na vanua ka ravi ena Tokalau kei Isireli, ka mai vakatoka ko Napolioni na vanua oqo me dua sara na vanua ni veivaluvaluti vinaka e vuravura.
Ena cokovata ko vuravura ki na i valu me baleti Isireli kei Jeruisalemi ka sega ni dua na matanitu ena vakuwai.
Na i Vola Tabu e vakarota ni na yaco na mate ena veicoqacoqa oqo, ka vakakina e dua na kaba koro mai na Ceva, ka dua mai na Vualiku, ka dua na i valu ka liutaki mai na totakalu e loma mai na tokalau, ka ra na cokovata kei na veimataivalu mai Urope kei na veiyasai vuravura ka ra vakatokai na Meca i Karisito ki na vanua ka yacana ko Amaketone.
Raica na Vakatakila 9: 14- 15* Na agilose e 4 oya mai na Uferetisi e sega ni agilose dina oya ena vosa vaka parofisai e dusia tiko na kona vava kei vuravura- North, East. South kei na West, era na tovata mai ka valuti Isireli.
Ko Jisu Karisito ena nona lesu mai ena mai vakayacora ga ko koya na i otioti ni valu oqo.
O koya ga vaka i koya ena vakarusai ira na meca kei Isireli.
Eda sega ni kila na gauna se gauna cava e loma oqo ena yaco kina na i valu.
Eda kila vakamatata ni Kalou e biuta vakatikitiki tu e vitu na yabaki me vakaotia se vakacavara kina na nona i tuvatuva kei Isireli, ena gauna saraga oqo.
E matata tiko na nona sega ni basika cake tiko mai ko Amerika ena parofisai, ko Amerika ena vakasuka ni bera ni tekivu na veivaluvaluti mai na Tokalau e loma.
Ko Amerika talega ena sega ni rawa ni qai vukei Isireli rawa me taqomaki koya mai vei ira na kena meca.
Na veika oqo e sa vakamacalataka vakamatata na i Vola Tabu ni ko Isireli me tu duadua.... kei na Kalou! ISRAEL WILL STAND ALONE!.. Namaka ena macawa mai oqo na cava na vuna ena tu duadua kina o Isireli.
NA I VAKASALA SE VAKARO BIBI: Ena vakagalalataki ko Gaza...
Ena dua na gauna sa oti e sarava ko vuravura na nodra vakagalalataki vakaukauwa na Jiu mai Gaza ena nodra sa vakagalalataki mai na nodra veivale kei na nodra qele se vanua...
Ia ko ira na Jiu era sa mate era a laki kelia mai na kedra i bulubulu ka vakagalalataka mai Gaza.
Na nodra vakagalalataki mai na Jiu mai Gaza me vaka e sarava o vuravura kece ena tukutuku kaburaki ena reitio yaloyalo e rui ka bibi mai na parofisai sa vakayacori mai ka sega ni vaka na ka e nanuma na tamata, ka vakarota talega na i Vola Tabu ni vuqa tale na ka ena yaco mai....
Ena i vola nei Sefanaia, na Kalou e vakarota ni dua na siga ena lala ko Kesa.
Ko Gaza e tiko saraga ena loma ni vanua koya e a soli vei ira na mataqali i Juta kunei ena ( Josua 15: 1-12) , ka dua talega na i tutu ka kilai ka vakatokai vua na Mesaia ni o koya Na Laioni ki Yavusa o Juta.
Na i Vola Tavu e vaka tauvatataka na veivakagalalataki oqo e Gaza ki na i otioti ni gauna, ka vakatokai talega na Siga ni Cudruvi kei na Na Siga Dina ni Cudru i Jiova.
Mai na veitikini vola oqo ( Sefanaia 2: 1-7), na Kalou e vinakati ira na luvei Isireli kei ira kece e vuravura mera vulica ja kila madaga e tolu na ka bibi....1. Matai, na Kalou sa vakarota ka solia e dua na i vakasala bibi me kila ko ira na luvei Isireli kei ira kece na tamata e vuravura...
Dou soqoni kemudou vata, io, dou soqoni vata, na matanitu sa sega ni donu; ( Na matanitu o koya ena saga me solia vakarawarawa na vanua ni noda Kalou vei ira na nona meca) ni sa bera ni yaco dina na ka sa lesi; ni sa bera ni oti yani na siga me vaka na qa ni sila; ka ni sa bera ni yacovi kemudou na cudru waqawaqa i Jiova, ni sa bera ni yacovi kemudou na siga ni cudru i Jiova! dou vakasaqarai Jiova, oi kemudou sa cakava na nona lewa: ( e kena i balebale... na i vakasala oqo e da vakasalataki kece tiko kina na tamata taucoko e vuravura!) dou qara mada na yalododonu, vakasaqara na yalomalumalumu: dou na vuni beka kina ena siga ni cudru i Jiova.
( Na i otioti ni gauna... Na siga ni cudru levu o Jiova).