text:
Janueri 8-14
MACIU 4-5
Sere 82 kei na Masu
iTekivu ni iVakamacala (Me kua ni sivia na 3 na miniti)
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
“Ka e Vulici ena iVunau i Jisu ena Ulunivanua”: (10 min.)
Mac 5:3—Eda marau nida kauaitaka noda bula vakayalo (“Marau,” “ira na kauaitaka nodra bula vakayalo” ivakamacala ni vosa ena Mac 5:3, nwtsty)
Mac 5:7—Eda marau nida dauloloma qai veinanumi (“dauloloma” ivakamacala ni vosa Mac 5:7, nwtsty)
Mac 5:9—Eda marau nida saga na veisaututaki se veiyaloni (“saga na veisaututaki” ivakamacala ni vosa ena Mac 5:9, nwtsty; w07 1/12 17)
-
Vakekeli ena Vosa ni Kalou: (8 min.)
Mac 4:9—Na cava e vinakata o Setani ena gauna e temaki Jisu kina? (“sokalou wale ga vakadua” ivakamacala ni vosa ena Mac 4:9, nwtsty)
Mac 4:23—Na cava na rua na itavi bibi e cakava o Jisu? (“vevakavulici . . . vunautaka” ivakamacala ni vosa ena Mac 4:23, nwtsty)
Na cava o vulica me baleti Jiova ena wili iVolatabu ni macawa qo?
Na cava eso tale na iyau vakayalo o raica ena wili iVolatabu ni macawa qo?
-
Wili iVolatabu: (Me kua ni sivia na 4 na miniti) Mac 5:31-48
GUMATUA ENA CAKACAKA VAKAITALATALA
iMatai ni Veisiko: (Me kua ni sivia na 2 na miniti) Raica na Vakatutu ni Veivosaki.
Vidio ni iMatai ni Veisikovi Lesu: (5 min.) Me saravi na vidio qai veivosakitaki.
Vunau: (Me kua ni sivia na 6 na miniti) w16.03 31-32—Ulutaga: A Kauti Jisu Dina o Setani ina Valenisoro me Temaki Koya?
NODA BULA VAKARISITO
Era Marau o Ira na Vakacacani ena Vuku ni ka Dodonu: (9 min.) Me saravi na vidio Vuvale na Namgungs: Vesu ena Vuku ni Vakabauta, me qai veivosakitaki na ka e vulici kina.
“Drau Lai Veivakameautaki Mada kei Tacimu—Ena Rawa Vakacava?”: (6 min.) Mera vakaitavi na vakarorogo. Vakasamataka na vuna e donu kina na iotioti ni vakatutu.
Vuli iVolatabu ni iVavakoso: (30 min.) jy wase 3
Railesuvi na ka e vulici qai vakamacalataka vakalekaleka na ka ena vulici ena macawa tarava (3 min.)
Sere 141 kei Masu


c: text/html

text:
Na Kedra I Wiliwili
Chapter 1
Sa qai vosa o Jiova vei Mosese ena Vanua Liwa e Saineai, ena loma ni vale ni veitavaki, e na i matai ni siga ni karua ni vula, e na i karua ni yabaki ni oti na i lakolako mai Ijipita, ka tukuna:
2 "Mo cakava e dua na wili lewenivanua vei ira na Isireli ena veivuvale yadudua, mai na vuvale i tamadra, me vaka na i wiliwili ni vei yaca, kei ira yadudua na tagane,
3 "Mai vei ira na yabaki ruasagavulu ka lako cake—o ira kece era rawa ni lako ki na i valu e Isireli. O iko vata kei Eroni mo drau na wiliki ira mai na loma ni mataivalu era lewena.
4 "O iko kei na dua na turaga mai na veiyavusa yadua, o ira oqo era i liuliu ena loma ni vale ni nodra qase.
5 "Oqo na yacadra na turaga e ra na tucake vata kei iko. Mai na yavusa 'o Rupeni, o Eliesa na luvei Setiuri;
6 "Mai vei Simione, o Selunieli na luvei Surisatai;
7 "Mai vei Juta, o Nasoni na luvei Amenatave;
8 "Mai vei Isakari, o Necaneli na luvei Sua;
9 "Mai vei Sevuloni, o Eliave na luvei Eloni;
10 "Mai vei ira na luvei Joseva; mai vei Ifereimi o Ilisama na luvei Amiuta; mai vei Manasa, o Kamelieli na luvei Vatasari;
11 "Mai vei Penijamini, o Avitani na luvei Kitione;
12 "Mai vei Tani, o Aiesa na luvei Amisatai;
13 "Mai vei Asa, o Pajieli na luvei Okarani;
14 "Mai vei Kata o Iliasafi na luvei Tineli;
15 "Mai vei Navitalai, o Aira na luvei Anani."
16 O ira oqo era sa digitaki mai na loma ni soqosoqo, era i liuliu ena yavusa i tamadra, ka ra veiliutaki talega ena i wasewase lelevu e Isireli.
17 Ia, o Mosese kei Eroni, e rau sa qai tauri ira na turaga oqo o ira sa kacivaki oti na yacadra,
18 Ka vakasoqoni ira vata nai soqosoqo kece e na matai ni siga ni karua ni vula; ka tekivu me vakacavuti ira na tubudra mai liu ena yaca ni nodra vuvale, ena loma ni vale i tamadra me vaka na i wiliwili ni yaca kece, o ira sa sivia na yabaki ruasagavulu, ka me ra wiliki yadudua sara ga.
19 Me vaka sa vakarota o Jiova vei Mosese, e sa mani wiliki ira o koya e na loma ni vanua liwa lala e Saineai.
20 O ira na luvei Rupeni, na qase duadua vei ira na luvei Isireli, na nodra kawa ena nodra veivuvale, ena loma ni vale i tamadra me vaka nai wiliwili ni yacadra, o ira yadudua na turaga, era sa sivia na yabaki ruasagavulu, vei ira kece era sa rawa ni lako kina i valu:
21 O ira sa wiliki rawa mai na yavusa i Rupeni, era lewe vasagavulu ka ono na udolu ka mani lima na drau.
22 Mai vei ira na luvei Simione me vaka nodra vola kawabulataki vakavuvale, mai na vuvale i tamadra, mai vei ira era sa wili oti, o ira na tagane yadudua, ka ra sa sivia na yabaki ruasagavulu, o ira era sa rawa ni lako kina i valu:
23 O ira era sa wiliki e na yavusa i Simione era lewe limasagavulu ka ciwa na udolu ka mani tolu na drau.
24 Mai vei ira na luvei Kata, ena nodra i vola ni kawa bula vakavuvale, mai na vuvale i tamadra, me vaka na i wiliwili ni yacadra, o ira sa sivia na yabaki ruasagavulu ka lako cake, vei ira era sa rawa ni lako kina i valu:
25 O ira era sa wiliki ena yavusa i Kata, era sa lewe vasagavulu ka lima na udolu ono na drau limasagavulu.
26 Mai vei ira na luvei Juta, ena nodra vola kawabulataki vakavuvale, mai vei tamadra, me vaka na i wiliwili ni yacadra, mai na yabaki ruasagavulu ka lako cake, o ira kece era sa rawa ni lako kina i valu:
27 O ira era sa wiliki rawa e na yavusa i Juta, era lewe vitusagavulu ka va na udolu ka mani ono na drau.
28 Mai vei ira na luvei Isakari. Ena nodra vola kawabulataki vakavuvale, mai na vuvale i tamadra, me vaka na i wiliwili ni yacadra, o ira era sa sivia na yabaki ruasagavulu, vei ira era sa rawa ni lako kina i valu:
29 O ira era sa wiliki rawa ena yavusa i Isakari era sa lewe limasagavulu ka va na udolu ka mani va na drau.
30 Mai vei ira na luvei Sevuloni, ena nodra volakawabulataki vakavuvale, mai na vuvale i tamadra, me vaka na i wiliwili ni yacadra, o ira era sa sivia cake na yabaki ruasagavulu, vei ira era sa rawa ni lako kina i valu;
31 O ira era sa wiliki rawa mai na yavusa i Sevuloni, era sa lewe limasagavulu ka vitu na udolu ka mani va na drau.
32 Mai vei ira na luvei Joseva, o ira na luvei Ifereimi, ena nodra volakawabulataki vakavuvale, mai na vuvale i tamadra, me vaka na i wiliwili ni yacadra, o ira era sa sivia cake na yabaki ruasagavulu, vei ira era sa rawa ni lako kina i valu:
33 O ira era sa wiliki rawa e na yavusa i Ifereimi era sa lewe vasagavulu na udolu ka mani lima na drau.
34 Mai vei ira na luve i Manasa, ena nodra volakawabulataki vakavuvale i tamadra, me vaka na i wiliwili ni yacadra, mai vei ira era sa sivia cake na yabaki ruasagavulu, o ira era sa rawa ni lako kina i valu:
35 O ira era sa wiliki rawa ena yavusa i Manasa era sa lewe tolusagavulu karua na udolu ka mani rua na drau.
36 Mai vei ira na luve i Penijamini, ena nodra volakawabulataki vakavuvale, mai na vuvalei tamadra, me vaka na i wiliwili ni yacadra, mai na yabaki ruasagavulu ka lako cake, o ira kece era sa rawa ni lako kina i valu:
37 O ira era sa wiliki rawa ena yavusa i Penijamini era lewe tolusagavulu ka lima na udolu ka mani va na drau.
38 Mai vei ira na luvei Tani, ena nodra volakawabulataki vakavuvale, mai na vuvale i tamadra, me vaka na i wiliwili ni yacadra, o ira era yabaki ruasagavulu ka lako cake, vei ira era sa rawa ni lako kina i valu:
39 O ira era sa wiliki rawa ena yavusa i Tani era sa lewe onosagavulu ka rua na udolu ka mani vitu na drau.
40 Mai vei ira na luvei Aseri, na nodra volakawabulataki vakavuvale, ena loma ni vale i tamadra, me vaka na i wiliwili ni yacadra, o ira era sa yabaki ruasagavulu ka lako cake, vei ira kece era sa rawa ni lako kina i valu:
41 O ira era sa wiliki rawa ena yavusa i Aseri era sa lewe vasagavulu ka dua na udolu ka mani lima na drau.
42 Mai vei ira na luvei Navitalai, ena nodra volakawabulataki vakavuvale, mai na vuvale i tamadra, me vaka na i wiliwili ni yacadra, o ira era sa yabaki ruasagavulu ka lako cake, vei ira era sa rawa ni lako kina i valu:
43 O ira era sa wiliki rawa ena yavusa i Navitalai era lewe limasagavulu ka tolu na udolu ka mani va na drau.
44 Sai ira oqo era sa wiliki rawa mai vei rau o Mosese kei Eroni, kei ira talega na i liuliu e Isireli, e tinikarua na tagane, ka ra dui matataka yadudua na vuvale i tamadra.
45 Ia o ira na luvei Isireli era sa wiliki rawa, me vaka na vuvale i tamadra, o ira era sa yabaki ruasagavulu ka lako cake, o ira era sa rawa ni lako kina i valu e Isireli—
46 O ira kece era sa wiliki rawa era lewe ono na drau ka tolu na udolu lima na drau limasagavulu.
47 O ira ga na Livai era sa sega ni wili vata kei ira ena yavusa i tamadra;
48 Ni sa vosa vakaoqo o Jiova vei Mosese ka tukuna:
49 "O ira na yavusa i Livai me ra kakua ni wiliki, se mo taura na kedra i wiliwili mai vei ira na luvei Isireli;
50 "Ia mo digitaki ira ga na Livai me ra tikoi cake mai na vale vakacevaceva ni vakadinadina me ra tikoi cake mai na kena i yaya kecega era na veiqaravi kina, ka ra na mai vakaitikotiko vakavolivolita na vale ni veitavaki.
51 "Kevaka sa na mani toso ki liu na vale ni veitavaki, o ira ga na Livai mera luvata sobu; ia kevaka ena mani vakaduri cake tale, o ira ga na Livai me ra vakaduria. o ira na tamata mai tuba era na tosova voleka mai, era na vakamatei vakaidina.
52 "O ira na luvei Isireli, era na tara na nodra dui valelaca, ena nodra dui veitikotiko, kei na nodra dui vakatagedegede, me vaka na nodra veimataivalu;
53 "Ia, o ira ga na Livai era na keba vakavolivolita na vale ni veitavaki ni vakadinadina, me kakua kina ni cudruvi na i soqosoqo taucoko ni luvei Isireli; ka ra na vakatulewa duaduaga na Livai ena vale ni veitavaki ni vakadinadina."
54 Era sa vakayacora kece na Isireli; me vaka sara ga na ka sa vakarota o Jiova vei Mosese, era sa cakava vakakina.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 2 E qai masulaka o Ana:“E marautaki Jiova vakalevu na lomaqu,+E vakacerecerea na noqu ileu* o Jiova.E dalaga vakalevu na gusuqu vei ira na kequ meca,Niu marautaka vakalevu na nomuni cakacaka ni veivakabulai.2 E sega ni dua e savasava me vakataki Jiova,E sega tale ni dua o kemuni ga,+E sega ni dua na uluvatu me vakataki koya na neimami Kalou.+3 Moni kua ni vosa viavialevu tiko,Me kua ni lako mai gusumuni na vosa viavialevu,Ni Kalou kilaka o Jiova,+E lewa vakadodonu na ka e caka.4 E musulaki na nodra dakaititi na tagane qaqa,Ia era vakaukauataki o ira na bale.+5 O ira na mamau era vaqara cakacaka me rawa na kedra madrai,Ia o ira na viakana tu era na mamau.+E vakasucu vakavitu o koya e yava,+Ia o koya e levu na luvena e galili.*6 E veivakamatei o Jiova, e veitaqomaki,*E lewa na lako sobu ina iBulubulu,* e veivakaturi tale ga.+7 O Jiova e veivakadravudravuataki, e veivakavutuniyautaki,+E veivakalolovirataki, e veivakacerecerei.+8 E vueta na tamata vakaloloma mai na kuvuniqele,E laveta cake na dravudravua mai na ibinibini dravusa,*+E vakadaberi ira kei ira na turaga,E solia vei ira na idabedabe lagilagi.Ni nei Jiova na duru ni vuravura,+Qai biuta kina na vanua vuavuaivinaka.9 E taqomaka na yavadra na yalodina vua,+Ia era na vagalui na tamata ca ena butobuto,+Ni sega ni qaqa na tamata ena nona kaukaua ga.+10 O Jiova ena vakarusai ira era valuti koya,*+Ena kurukuru mai lomalagi o koya ni cudruvi ira.+O Jiova ena lewa na iyalayala kei vuravura,+Ena solia na lewa vua na nona tui+Qai vakacerecerea na ileu ni nona lumuti.”+11 Sa qai lako o Elikana ina nona vale e Rama, ia e qaravi Jiova tiko ga na gonetagane+ ena mata i Ilai na bete.12 O rau na luvei Ilai erau tagane ivakarau ca,+ rau sega ni dokai Jiova.13 Qo na ka erau cakava ena ka e dodonu mera solia na lewenivanua vei ira na bete:+ Ena gauna kece e lai vakacaboisoro kina e dua, ena lako yani na dauveiqaravi ni bete ni saqa tiko na lewe ni manumanu, e taura tiko e dua na icula mataitolu,14 ena dodoka yani ena loma ni beseni, ena kuro e rua na ligana, ena kuro levu, se na kuro e dua na ligana. Na ka ga e cula mai ena kauta na bete me kena. Qori na ka rau dau cakava e Sailo vei ira kece na Isireli era lako kina.15 Ni bera tale ga ni vakama na uro o koya e cabora na isoro,+ ena lako yani e dua na dauveiqaravi ni bete me tukuna vua: “Solia vua na bete na lewe ni manumanu me tavuna. Ena sega ni taura vei iko na lewe ni manumanu saqa, na lewe ni manumanu droka ga.”16 Ni tukuna mai o koya: “Mera vakama mada na uro+ qai kauta na ka ga o garova,” ena qai kaya yani: “Sega, solia ga mai qo, ke sega au na kauta vakaukaua!”17 Era valavala ca vakalevu na dauveiqaravi ena mata i Jiova,+ nira sega ni doka na tamata na isoro e cabori vei Jiova.18 Ia e veiqaravi tiko+ ena mata i Jiova o Samuela ni se gone, e dara* tiko na efoti lineni.+19 E cula tale ga o tinana e dua na nona isulu balavu tabaleka lailai qai kauta cake vua e veiyabaki ni tomani watina me lai cabora na isoro e cabo e veiyabaki.+20 E vosa vakalougatataki Elikana kei na watina o Ilai, e kaya: “Me solia mada ga vei iko o Jiova e dua na gone vua na watimu qo, me sosomitaki koya e soli vei Jiova.”+ Erau lesu tale i vale.21 E nanumi Ana o Jiova mani kunekune,+ e vakasucuma e tolu tale na luvena tagane kei na rua na goneyalewa. E tubu tiko ga na gonetagane o Samuela ena mata i Jiova.+22 Sa qase sara o Ilai, ia e rogoca na ka kece erau dau cakava na luvena tagane+ vei ira kece na Isireli, ni rau dau moceri ira tale ga na yalewa era veiqaravi tiko ena katuba ni valelaca ni veitavaki.+23 E dau tukuna vei rau: “Na cava drau vakayacora tiko ga kina na ka qo? Ni ca na ka au rogoca me baleti kemudrau vei ira kece na lewenivanua.24 Sa rauta kemudrau na luvequ, ni sega ni vinaka na itukutuku au rogoca era veikayaka tiko na tamata i Jiova.25 Ke valavala ca e dua na tamata vua e dua tale, ena vakamamasu e dua tale vei Jiova ena vukuna,* ia ke dua na tamata e valavala ca vei Jiova,+ o cei ena masulaki koya?” Ia erau sega ni via rogoca na vosa i tamadrau, ni nakita o Jiova me vakamatei rau.+26 E tubu tiko ga na gonetagane o Samuela, e taleitaki koya o Jiova kei ira na lewenivanua.+27 E lako vei Ilai e dua na tamata ni Kalou, e kaya vua: “Qo na ka e tukuna o Jiova: ‘Au a vakatakilai au ena vuvale i tamamu nira bobula tu ena vuvale i Fero mai Ijipita.+28 Au digitaki koya mai na yavusa taucoko e Isireli+ me noqu bete, me lako cake ina noqu icabocabonisoro+ me vakacaboisoro, me cabora na ka boivinaka, me dara tale ga na efoti e mataqu, au mani solia ina vuvale ni nomu qase na nodra isoro kama kece na Isireli.*+29 Na cava dou beca* kina na ka e cabori vei au kei na isoro au vakarota me cabori ena noqu itikotiko?+ Na cava o dokai rau tiko ga kina vakalevu na luvemu qai vakalailai o yau, ni dou sa levulevu ena iwase vinaka duadua ni nodra isoro kece na noqu tamata na Isireli?+30 “‘Qo na vuna e kaya kina o Jiova na Kalou ni Isireli: “Au a tukuna dina nira na vakaitavi tiko ga e mataqu na nomu vuvale kei na nodra vuvale na nomu qase.”+ Ia qo e tukuna o Jiova: “Me yawa vei au qo, niu na rokovi ira era rokovi au,+ ia era na beci o ira na beci au.”31 Raica! Ena yaco mai na gauna au na kauta laivi kina na nomu kaukaua* kei na kaukaua ni vuvale i tamamu, me kua ni dua ena nomu vuvale me bula tiko me yacova ni qase.+32 Ni caka tiko na ka vinaka vei ira na Isireli o na raica e dua na meca ena noqu itikotiko,+ ena sega sara ni kune e dua na qase ena nomu vuvale.33 Na nomu tamata au sega ni muduka nona veiqaravi ena noqu icabocabonisoro ena vakavuna nomu mataboko, ena vakararawataki* iko tale ga, ia e levu sara ena nomu vuvale era na mate ena iseleiwau ni tamata.+34 Na ka e yacovi rau na luvemu tagane, o Ofinai kei Finiasi ena ivakatakilakila vei iko: Rau na mate ruarua ena dua ga na siga.+35 Au na vakatura ga e dua na noqu bete yalodina.+ Ena vakayacora na ka e salavata kei na gagadre ni lomaqu, au na tara e dua na nona vale tudei, ena veiqaravi tiko ga e mata i koya na noqu lumuti.36 O koya e vo tiko ena nomu vuvale ena lako mai me cuva vua, me kere cakacaka me rawa kina na nona ilavo kei na dua na ibuli madrai, ena kaya: “Au kerea mo lesia vei au e dua na itavi vakabete meu kania e dua na tiki ni madrai.”’”+


text:
O Cei na Wati Keni?
Kena isau vakaivolatabu
O Keni na nodrau ulumatua na imatai ni veiwatini, a vakawatitaka ga e dua na ganena se wekana voleka. E rawa ni vakadinadinataki qori ena noda dikeva na ka e kaya na iVolatabu me baleti Keni kei na nona vuvale.
Ka dina me baleti Keni kei na nona vuvale
Eda kawa kece i Atama kei Ivi. Na Kalou e “bulia na matatamata kece mai na dua ga na tamata [Atama], mera tawana na yasa i vuravura kece.” (Cakacaka 17:26) A vakatokai kina o Ivi na wati Atama me “tinadra kece na bula.” (Vakatekivu 3:20) E kena irairai ni wati Keni e dua ga na kawa i Atama kei Ivi.
Vakasucumi rau e liu o Keni kei Epeli o Ivi, ra qai sucu e muri eso tale na tacidrau. (Vakatekivu 4:1, 2) Na gauna e vakatalai kina o Keni ni a vakamatei tacina, e kaya: “Ke dua e kunei au ena vakamatei au sara ga.” (Vakatekivu 4:14) O cei e rerevaka o Keni? E kaya na iVolatabu ni a “so tale na luvena tagane kei na luvena yalewa” o Atama. (Vakatekivu 5:4) Kena ibalebale e leqataka o Keni nira na rawa ni cakava vua e dua na ka eso tale nodrau kawa o Atama kei Ivi.
E sega ni ka vou ena itekitekivu ni bula ni kawatamata na veiwatini vakaveiwekani. Kena ivakaraitaki, na turaga yalodina o Eparama a vakawatitaki ganena, erau tama vata ia erau duidui tina. (Vakatekivu 20:12) Oti e vica na senitiuri nona mate o Keni, sa qai vakatabui ena Lawa e soli vei Mosese na vakawati vakaveiwekani. (Vunau ni Soro 18:9, 12, 13) E kena irairai ni leqataki vakalevu cake ena gauna qo na bula ni gone erau veiwekani voleka na nona itubutubu ni vakatauvatani kei na gauna makawa. E rawa ni bulicaki vakaca o gone ena gauna e sucu kina.
E donu vinaka na itukutuku makawa e vakamacalataki ena iVolatabu me baleta nodrau vuvale o Atama kei Ivi. E sega wale ga ni vola o Mosese ena Vakatekivu na yatukawa i Atama, erau a vakamacalataka tale ga qori na daunitukutuku makawa o Esera kei Luke. (Vakatekivu 5:3-5; 1 Veigauna 1:1-4; Luke 3:38) Era cavuta eso tale na dauvola iVolatabu na itukutuku kei Keni.—Iperiu 11:4; 1 Joni 3:12; Juta 11.


text:
19 Oti na ka kece qo, au rogoca sara e dua na domolevu e vaka na domo ni dua na ilala levu mai lomalagi. Era kaya: “Vakacaucautaki Ja!*+ E iVakabula na noda Kalou, e lagilagi, e kaukaua,2 ni dina qai dodonu na nona lewa.+ E sa tauca na kena itotogi na saqamua levu e vakadukadukalitaki vuravura voli ena nona veiyacovi tawadodonu,* e sa sauma vua na nodra dra na nona dauveiqaravi era mate e ligana.”*+3 Sega ni bera nodra kaya ena ikarua ni gauna: “Moni vakacaucautaki Ja!*+ E kuvu cake tiko ga me tawamudu na kena kubou.”+4 Era mani tekicuva na 24 na qase+ kei ratou na va na kabula+ mera qarava na Kalou e dabe tiko ena idabedabe vakaturaga, ra qai kaya: “Emeni! Vakacaucautaki Ja!”*+5 E rogo tale ga mai na idabedabe vakaturaga e dua na domo e kaya: “Ni vakacaucautaka tiko ga na noda Kalou, o kemuni kece na nona dauveiqaravi+ oni rerevaki koya, na vetaira kei na vetaicake.”+6 Au rogoca sara e dua na rorogo e vaka na domo ni dua na ilala levu, e vaka na vakere ni wai levu kei na vavadugudugu ni kurukuru. Era kaya: “Vakacaucautaki Ja,*+ ni sa tekivu veiliutaki vakatui+ o Jiova* na noda Kalou Kaukaua Duadua!+7 Meda marau, meda marau vakalevu, meda vakalagilagi koya, ni sa yaco mai na gauna ni nona vakamau na Lami, sa vakarautaki koya tu na watina.8 Io, e sa vakadonui me vakaisulu ena lineni matailalai, e savasava qai sekavula—ni lineni matailalai e vakaibalebaletaka na nodra cakacaka dodonu na yalosavasava.”+9 E qai kaya vei au, “Vola: Era marau na sureti ina ivakayakavi ni vakamau ni Lami.”+ E kaya tale ga vei au: “Qo na vosa dina ni Kalou.”10 Oti ya au tekicuva e yavana meu qaravi koya. Ia e kaya vei au: “Qarauna! Kua ni cakava qori!+ O yau na nomu itokani dauveiqaravi ga, au nodra itokani dauveiqaravi tale ga na tacimu era dau tukuni Jisu.+ Qarava na Kalou,+ na inaki ga ni parofisai me vakatakilai kina o Jisu.”+11 Au raica ni tadola na lomalagi, au raica sara e dua na ose vula.+ O koya e vodo tiko kina e yacana o Yalodina+ kei na Daudina,+ e veilewai qai vala tale ga ena yalododonu.+12 Na yalokanimatana na yameyame ni bukawaqa,+ e toka e uluna e levu na isala vakatui.* E volai na yacana e sega tale ni dua e kila, o koya duadua ga,13 e dara tale tu ga e dua na isulu e sau e takava* tu na dra, e vakatokai ena yaca Na Vosa+ ni Kalou.14 Kena ikuri, era vodoka tiko na ose vula na mataivalu ni lomalagi era muri koya, era vakaisulu tale ga ena lineni matailalai e vulavula qai savasava.15 E dara mai gusuna e dua na iseleiwau balavu gata,+ me ravuta kina na veimatanitu, ena vakatawai ira ena ititoko kaukamea.+ E butulaka tale ga o koya na ikeliniwaini ni cudru waqawaqa ni Kalou Kaukaua Duadua.+16 E volai tale ga ena nona isulu e sau donuya na sagana e dua na yaca, nodra Tui na tui, nodra Turaga na turaga.+17 Au raica tale ga e dua na agilosi e duri tu ena matanisiga, e kacivaka ena domolevu vei ira na manumanuvuka kece e macawa: “Mai, ni mai soqovata ena ivakayakavi levu e vakarautaka na Kalou,+18 moni kania na lewedra na tui, na lewedra na komada ni mataivalu, na lewedra na tamata kaukaua,+ na lewedra na ose kei ira na vodoka,+ na lewe ni tamata kece, o ira na galala, o ira na bobula, o ira na vetaira, kei ira na vetaicake.”19 Au qai raica na manumanu kila, na tui kei vuravura, kei na nodra mataivalu nira soqoni vata mera vala kei koya e vodo ose tiko kei na nona mataivalu.+20 E qai tobo na manumanu kila vata kei na parofita lasu+ e cakava e matana na ivakatakilakila e vakacalai ira kina na tu vei ira na ivakatakilakila ni manumanu kila,+ kei ira na qarava na kena ivakatakarakara.+ Erau kolotaki bulabula ina drano bukawaqa e caudre tu ena sulifure.+21 Ia na kena vo era vakamatei ena iseleiwau balavu i koya e vodo tiko ena ose,+ na iseleiwau e dara mai gusuna. Era mamau sara ga na manumanuvuka kece ena lewedra.+
iVakamacala e ra
^ Se “Aleluya!” Na “Ja” na ivakaleka ni yaca Jiova.


text:
WASE 7
Era ‘na Qai Kila na Veimatanitu ni o Yau o Jiova’
TIKINA BIBI: Ka eda vulica ena nodra veimaliwai na Isireli kei na veimatanitu era beca na yaca i Jiova
1, 2. (a) Na cava e tukuni kina ni vaka tu na sipi ena kedra maliwa na olifa o Isireli? (Raica na imatai ni iyaloyalo.) (b) Cava era vakalaiva na Isireli kei na nodra tui me yaco?
SA DRAU vakacaca na yabaki nona vaka tu na sipi ena kedra maliwa na olifa o Isireli. Era vakarerei Isireli ena iyala ni vanua ena tokalau o ira na Amoni, na Moapi, kei ira na Itomi. Era vakaitikotiko ena ra na kai Filisitia, era meca tu kei Isireli ena dua na gauna balavu. E toka ena vualiku na koro o Taia, e koro vutuniyau qai rogo ena veivoli. E tiko ena ceva na koro makawa o Ijipita, e veiliutaki kina na nodra tui o Fero, e rokovi tu vaka na kalou.
2 Nira nuitaki Jiova na Isireli, e taqomaki ira mai na kedra meca. Ia era vakalaiva tiko ga na tamata i Jiova kei ira na kena tui na nodra veivakamuai cala na veimatanitu era tu voleka. Kena ivakaraitaki o tui Eapi, e malumalumu nona vakatulewa. E lewa na yavusa e tini ni matanitu o Isireli donuya na gauna i Tui Josafati e Juta. E vakamautaki Jesepeli na luvei tui Saitoni e lewa na koro vutuniyau o Taia. E tauyavutaka gona o Jesepeli na kena sokaloutaki o Peali e Isireli qai vakamuai 1 Tui 16:30-33; 18:4, 19.watina me vakadukadukalitaka na sokalou savasava.—
3, 4. (a) E tukuni cei tale o Isikeli? (b) Na taro cava eda na veivosakitaka?
3 A vakasalataki ira na nona tamata o Jiova me baleta na ca ni nodra tawayalodina. Toso na gauna sa sega tale ni vosoti ira. (Jere. 21:7, 10; Isik. 5:7-9) Ena 609 B.G.V., e gole tale yani ina Vanua Yalataki ena ikatolu ni gauna na mataivalu ni Papiloni. Sa oti qo e tini na yabaki na nodra curuma yani na vanua. Era na basuka na bai kei Jerusalemi ra qai vakamatei ira na saqati Nepukanesa. Nira sa tekivu wavokita na koro qai vakayacori vakamatailalai na parofisai uqeti vakalou i Isikeli, e veisau tale na ka e tukuna na parofita me baleti ira na veimatanitu era tiko wavokita na Vanua Yalataki.
Era na sega ni drobula rawa na veimatanitu era vakaucacataka na yaca i Jiova
4 E tukuna vei Isikeli o Jiova nira na marau na meca kei Juta ni sa vakarusai o Jerusalemi ra qai vakacacani na vakabulai. Ia ena sega ni drovaka rawa na ca ni ka era cakava na matanitu e vakaucacataka na yaca i Jiova qai vakararawataki ira na nona tamata. Na cava eda vulica ena nona veimaliwai o Isireli kei ira na veimatanitu? Na cava eda nuitaka nikua ena parofisai Isikeli me baleti ira na veimatanitu qori?
E “Ca” Nodra iVakarau Vei Isireli
5, 6. Era veiwekani vakacava na Amoni kei ira na Isireli?
5 Era veiwekani vakadra na Isireli kei ira na Amoni, Moapi, kei na Itomi. Ia dua na gauna balavu nodra vakalolomataki ira na tamata ni Kalou qai “ca” nodra ivakarau vei ira.—Isik. 25:6.
6 Vakasamataki ira na Amoni. Era kawa i Loti na luvei taci Eparama, nira basika mai vua na luvena yalewa gone. (Vkte. 19:38) Era rairai kila na tamata ni Kalou na nodra vosa, e via tautauvata ga kei na vosa vakaIperiu. E mani tukuna vei ira na Isireli o Jiova mera kua ni vakaliuliu na valuti ira na kawa i Amoni. (Vkru. 2:19) Ia ena nodra gauna na Dauveilewai, era tovaki Ekiloni na Tui Moapi na kawa i Amoni mera vakalolomataki ira na Isireli. (Dvei. 3:12-15, 27-30) Na gauna e qai buli kina me tui o Saula, era valuti Isireli na Amoni. (1 Sam. 11:1-4) Ena gauna tale ga i Tui Josafati era tovata tale kei Moapi mera curuma na Vanua Yalataki.—2 Vei. 20:1, 2.
7. Na ivakarau cava era cakava na kai Moapi vei ira na wekadra era Isireli?
7 Era kawa tale ga i Loti na Moapi, ia era basika mai vua na luvena yalewa ulumatua. (Vkte. 19:36, 37) E tukuna vei ira na Isireli o Jiova mera kua ni “valuti Moapi.” (Vkru. 2:9) Ia era yaloca na kai Moapi. Era sega ni vukea na wekadra era sereki mai Ijipita, era saga ga mera kua ni curu ena Vanua Yalataki. E mani saumi Pelami o Tui Pelaki me vosavakacacataki ira na Isireli, qai vakavulici Pelaki o Pelami ena sala me rawai ira kina na tagane ni Isireli mera cakava na itovo vakasisila, mera qaravi matakau tale ga. (Tiko 22:1-8; 25:1-9; Vkta. 2:14) E vicavata na senitiuri nodra vakararawataki ira tiko na wekadra o ira na Moapi, me yacova sara na gauna i Isikeli.—2 Tui 24:1, 2.
8. Na cava e tukuna kina o Jiova nira veitacini kei Isireli o ira na Itomi? Cava era qai cakava na Itomi?
8 O Ira na kai Itomi era kawa i Iso, na isa ni drua i Jekope. Na nodra veiwekani voleka kei ira na Isireli, e tukuna kina o Jiova ni o ira na kai Itomi kei ira na Isireli era vaka ga na veitacini. (Vkru. 2:1-5; 23:7, 8) O ira mada ga na Itomi era saqati Isireli ena gauna era biubiu mai kina e Ijipita me yacova na kena vakarusai o Jerusalemi ena 607 B.G.V. (Tiko 20:14, 18; Isik. 25:12) Ena gauna qori, era marautaka na kai Itomi nona vakararawataki o Isireli, nira uqeti ira na kai Papiloni me vakalalai o Jerusalemi. Era raica tale ga me kua ni drobula e dua na Isireli, ra qai soli ira vua na meca.—Same 137:7; Opet. 11, 14.
9, 10. (a) Na cava e qai yaco vei ira na Amoni, Moapi kei Itomi? (b) Tukuna eso na ivakaraitaki nira sega ni meca kece kei Isireli na lewe ni veimatanitu qori.
9 E raica vakabibi o Jiova nodra vakalolomataki na nona tamata. E kaya: “Au na soli . . . ira na Amoni vei ira na lewenivanua ena Tokalau mera taukena mera kua kina ni nanumi na Amoni ena veimatanitu.” E kaya tale: “Au na tauca vei Moapi na kena itotogi, era na qai kila ni o yau o Jiova.” (Isik. 25:10, 11) Ni oti e lima na yabaki na kena bale o Jerusalemi, sa qai vakayacori na parofisai qori nira vakamalumalumutaki ira na Amoni kei Moapi o ira na kai Papiloni. E kaya o Jiova me baleti Itomi ni na “vakarusa mai kea na tamata kei na manumanu” ena “vakalala” tale ga. (Isik. 25:13) Me vaka ga a parofisaitaki, era sega tale ni qai bula tiko na Amoni, Moapi, kei ira na Itomi.—Jere. 9:25, 26; 48:42; 49:17, 18.
10 Ia era sega ni meca kece ni tamata ni Kalou o ira na lewe ni veimatanitu qori. Kena ivakaraitaki o Seleki na Amoni kei Icema na kai Moapi erau dua vei ira na sotia qaqa i Tui Tevita. (1 Vei. 11:26, 39, 46; 12:1) O Ruci tale ga na yalewa ni Moapi e qai mai sokalou yalodina i Jiova.—Ruci 1:4, 16, 17.
Meda kua ni rawai ena so na ka lalai
11. Na cava eda vulica ena nodra veimaliwai na Isireli kei ira na Amoni, Moapi, kei Itomi?
11 Na cava eda vulica ena nodra veimaliwai na Isireli kei ira na veimatanitu era tu voleka? Kena imatai, nira wele na Isireli, era sega ni kidava nira sa muria tiko na vakabauta ni lotu lasu, me vaka na sokalou vei Peali ni Piori kei na nodra kalou lasu na Amoni o Moleke. (Tiko 25:1-3; 1 Tui 11:7) E rawa ni yaco tale ga qori vei keda. Era na rawa ni vakawelei keda o ira na wekada tawavakabauta meda kua ni yalodina. Kena ivakaraitaki, era na sega ni taura rawa na vuna eda sega ni marautaka kina na Siganimate, soli iloloma ena Kirisimasi, se so tale na ivalavala e veisemati kei na vakabauta ni lotu lasu. Ke sega mada ga ni ca na nodra inaki, era na saga mera rawai keda ena so na ka lalai. E bibi gona meda kua ni rawai ena so na ituvaki va qori! Me vakataki ira ga na Isireli, ke da rawai mada ga ena so na ka lalai, ena rawa ni vakaleqa noda veiwekani kei Jiova.
12, 13. Eda na rawa ni tusaqati vakacava? Cava e rawa ni yaco ke da yalodina tiko ga?
12 Eda rawa ni vulica e dua tale na ka bibi vei ira na Isireli kei ira na Amoni, Moapi, kei Itomi. Nira rawa ni tusaqati keda vakalevu na wekada era sega ni tiko ena dina. E veivakasalataki o Jisu ni so na gauna na itukutuku eda vunautaka ena “kauta mai na veitawasei, rau na veitawasei na veitamani tagane, o rau na veitinani yalewa.” (Maciu 10:35, 36) E vakaroti ira na Isireli o Jiova mera kua ni veileti kei ira na wekadra, eda na sega tale ga ni vakavu veiba. Ia meda kua ni kidroataka na nodra veitusaqati na wekada.—2 Tim. 3:12.
13 Mera kua mada ga ni vakamuai keda na wekada ke ra sega ni tusaqati keda vakadodonu ena noda sokalou. Na vuna? E bibi ga me vakamuai keda o Jiova ni dodonu meda vakaliuci koya mai vu ni lomada. (Wilika Maciu 10:37.) Ke da yalodina tiko ga vei Jiova, era na rawa ni mai tomani keda ena sokalou savasava eso na wekada, me vaka ga nodratou ivakaraitaki o Seleki, Icema, kei Ruci. (1 Tim. 4:16) Era na marautaka tale ga mera qarava na Kalou dina, e dauloloma qai dauveitaqomaki.
Tau na “iTotogi Kaukaua” Vei Ira na Meca i Jiova
14, 15. Na cava era dau cakava na kai Filisitia vei ira na Isireli?
14 Era biuvanua na kai Filisitia mai na yanuyanu o Kiriti ina vanua e yalataka o Jiova vei Eparama kei na nona kawa. Erau kilai ira na kai Filisitia o Eparama kei Aisake. (Vkte. 21:29-32; 26:1) Nira curuma na Vanua Yalataki na Isireli, era sa le levu qai vakadomobula na mataivalu ni Filisitia. Era sokaloutaka na kalou lasu me vakataki Pealisipupi kei Tekoni. (1 Sam. 5:1-4; 2 Tui 1:2, 3) Ena so na gauna era qaravi rau tale ga na kalou lasu qori na Isireli.—Dvei. 10:6.
15 Nira tawayalodina na Isireli, e mani vakatara o Jiova me lewai ira na nona tamata na kai Filisitia me vica vata na yabaki. (Dvei. 10:7, 8; Isik. 25:15) Era yalana e levu na ka vei ira na Isireli * ra qai vakamatea e le levu. (1 Sam. 4:10) Ia nira veivutuni na Isireli ra qai lesu vei Jiova, e vakabulai ira o koya. E vakayagataki ira na tagane me vakataki Samisoni, Saula kei Tevita mera vakabulai ira na nona tamata. (Dvei. 13:5, 24; 1 Sam. 9:15-17; 18:6, 7) Me vaka ga e parofisaitaka o Isikeli era vakila na kai Filisitia na “itotogi kaukaua” nira ravuta yani na nodra vanua na kai Papiloni, ni oti ya era qai cakava tale ga qori na kai Kirisi.—Isik. 25:15-17.
16, 17. Na cava eda rawa ni vulica ena nodra veimaliwai na Isireli kei ira na kai Filisitia?
16 Na cava eda rawa ni vulica ena nodra veimaliwai na Isireli kei ira na kai Filisitia? Eda tusaqati na tamata i Jiova nikua vei ira eso na matanitu qaqa era veiliutaki tiko. Ia eda sega ni vakataki ira na Isireli, e kilai tu nida dau yalodina vei Jiova. Era na rairai qaqa ena so na gauna na meca ni sokalou savasava. Me kena ivakaraitaki, ena itekitekivu ni ika20 ni senitiuri, e saga na matanitu o Merika me tarova na noda cakacaka nira totogitaki mera vicasagavulu na yabaki e valeniveivesu o ira na lesi mera liutaka na isoqosoqo. Ena ikarua ni ivalu levu, e saga na isoqosoqo na Nazi e Jamani me vakawabokotaki ira na tamata ni Kalou, era vesu e udolu vakacaca, ra qai vakamatei e vica vata na drau. Ni oti na ivalu, dua na gauna balavu nodra sasaga na Soviet Union mera saqati keda na iVakadinadina, era kau vakavesu na tacida ena keba ni veivakararawataki se ra lai biu tu ena dua na vanualala.
17 Era na rairai saga tiko ga na vakailesilesi vakamatanitu mera vakatabuya na cakacaka vakavunau, mera vesu na tacida, se vakamatei eso vei keda. Vakacava e dodonu meda rere se cakitaka noda vakabauta? Sega! O Jiova ena vakabulai ira na yalodina. (Wilika Maciu 10:28-31.) Eda sa raica na nodra yali yani o ira na matanitu kaukaua dau veivakalolomataki, ia e tubu tiko ga na isoqosoqo i Jiova. Sa na voleka qo mera vakataki ira na Filisitia na matanitu vakatamata era se veiliutaki tiko—nira na vakasaurarataki mera kilai Jiova. Me vakataki ira ga na kai Filisitia era na vakarusai vakadua!
E Sega ni Veitaqomaki na ‘Levu ni iYau’
18. E vakacava na levu ni vanua e lewa o Taia?
18 Na koro makawa o Taia * e vanua ni veivoli kilai levu ena gauna makawa. Na sala ni veivoli i Taia e yaco sara ena ra ni Wasa na Mediterranean. E kovuta tale ga na veimatanitu ena tokalau na vanua ni nona veivoli. Sa vica vata na senitiuri na nona rawaka tiko o Taia mai na veivanua qori. Era vutuniyau na dauveivoli kei ira na dauvolivolitaki, ra qai okati ira mera turaga.—Aisea 23:8.
19, 20. Era duidui vakacava na lewe i Taia kei ira na lewenikoro o Kipioni?
19 Donuya na gauna ni veiliutaki i Tui Tevita kei Solomoni era dau caka bisinisi na Isireli kei ira na lewe i Taia. Era vakarautaka na iyaya kei na matai me tara kina na vale vakatui i Tevita, kei na tara ni valenisoro i Solomoni. (2 Vei. 2:1, 3, 7-16) Qori na gauna era yalodina tiko kina vei Jiova na Isireli ra qai vakalougatataki. (1 Tui 3:10-12; 10:4-9) E rawa sara ga nira vulici Jiova kei na sokalou savasava e levu vei ira na lewenivanua e Taia ra qai vakadinadinataka na yaga ni nodra qarava na Kalou dina!
20 Ia e levu vei ira na lewe i Taia era domodomoiyau tiko ga. Era sega ni muria na nodra ivakaraitaki na lewenikoro o Kipioni nira rogoca na veika lelevu e cakava o Jiova, e uqeti ira qori mera nona dauveiqaravi. (Josua 9:2, 3, 22–10:2) Ia o ira na lewe i Taia era saqati ira na tamata ni Kalou ra qai volitaki ira vakabobula.—Same 83:2, 7; Joeli 3:4, 6; Emosi 1:9.
Eda na sega vakadua ni raica na iyau me vaka na bai e dau veitaqomaki
21, 22. Na cava e qai yaco vei Taia? Na vuna?
21 E vakayagataki Isikeli o Jiova me tukuna vei ira na dauveitusaqati qori: “Au na valuti iko Taia, au na kauta cake yani e levu na matanitu mera valuti iko, me vaka ga na se ni ua mai wasawasa. Era na vakarusa na bai kei Taia, era na basuka na kena valececere, au na karia tani na kena qele, au na Isik. 26:1-5) Era nuitaka na lewe i Taia na nodra iyau me taqomaki ira, me vaka ga na kena taqomaki ira na bai ni nodra koro, e 46 na mita na kena cere. E dodonu mera a kauaitaka na ivakasala i Tui Solomoni qo: “Na iyau ni vutuniyau e nona koro kaukaua, e vaka na bai cecere ena nona vakasama.”—Vkai. 18:11.cakava me dua na vatu taliva.” (
22 Ni sa vakayacori na parofisai i Isikeli me baleti ira na Papiloni kei ira na kai Kirisi, era qai kila na lewe i Taia ni sega wale ga ni yaga na nodra vakanuinui tu ena nodra iyau kei na bai cecere ni koro. Ni vakarusai oti o Jerusalemi, e 13 na yabaki nodra wavokiti Taia tu na kai Papiloni. (Isik. 29:17, 18) Ena 332 B.G.V., e vakayacora o Alekisada na Ka Levu na parofisai e tukuna o Isikeli. * Era karia tani na nona mataivalu na irusarusa ni koro o Taia ena yasana i vanua ra qai kolotaka i wai na kena vatu, iyaya kau kei na qele me caka kina na sala e basika ina koro e tiko ena yasana i wai. (Isik. 26:4, 12) E basuka o Alekisada na bai, e kauta na iyau ni koro, vakamatea e sivia na udolu na sotia kei ira na lewenivanua, e qai volitaka e vica vata na udolu mera bobula. Era sa qai kilai Jiova na lewe i Taia nira sa leqa, ni na sega ni taqomaki ira na ‘levu ni nodra iyau.’—Isik. 27:33, 34.
23. Na cava eda rawa ni vulica vei ira na lewe i Taia?
23 Na cava eda vulica vei ira na lewe i Taia? Eda na sega vakadua ni via vakalaiva “na veibacani ni iyau” meda nuitaka mera vaka tu na bai e veitaqomaki. (Maciu 13:22) Eda sega ni rawa ni “qarava na Kalou kei na iYau.” (Wilika Maciu 6:24.) O ira ga era qaravi Jiova mai vu ni lomadra era taqomaki vinaka tu. (Maciu 6:31-33; Joni 10:27-29) Ena vakayacori dina na parofisai me baleta na icavacava ni ituvaki qo, me vaka ga na kena vakayacori na parofisai me baleti Taia. Era na qai kilai Jiova ena gauna qori o ira na vakararavi ena nodra iyau ni sa na vakarusa o koya na veika vakabisinisi ni vuravura kocokoco qo.
“Dua ga na Tolonicovuata Madu” na Veiliutaki Vakapolitiki
24-26. (a) Na cava e tukuna kina o Jiova ni o Ijipita e “dua ga na tolonicovuata madu”? (b) E vakawaletaka vakacava o Tui Setekaia na veidusimaki i Jiova? Cava na kena itinitini?
24 Mai na gauna i Josefa ina gauna era gole yani kina na kai Papiloni i Jerusalemi, e vakayagataka o Ijipita nona kaukaua vakapolitiki ena Vanua Yalataki. Na dede ni gauna e veiliutaki tu kina o Ijipita e nanumi ni na dei me vaka e dua na vunikau bula dede. Ia ni vakatauvatani vei Jiova, e malumalumu—e sega ni kaukaua mai na “dua ga na tolonicovuata madu.”—Isik. 29:6.
25 E sega ni raici Ijipita va qori na Tui vukitani o Setekaia. O Jiova e vakayagataka na parofita o Jeremaia, me uqeti Jere. 27:12) E bubului mada ga o Setekaia ena yaca i Jiova ni na sega ni saqati Nepukanesa. Ia e qai vakawaletaka na veidusimaki i Jiova, e sega ni dina ena nona bubului vei Nepukanesa qai kere veivuke vei Ijipita ena kena valuti o Papiloni. (2 Vei. 36:13; Isik. 17:12-20) O ira ga na Isireli era nuitaka na kaukaua ni veiliutaki vakapolitiki e Ijipita era sotava tale na leqa. (Isik. 29:7) O Ijipita e rerevaki tu me vaka na “manumanu vakaitamera ni wasawasa.” (Isik. 29:3, 4) Ia e kaya o Jiova ni na cakava vua na ka vata ga era dau cakava na dauvakasasa karokotaile ni Naile—ena biuta na iqaso ena galegalena qai vakarusai koya. E cakava sara ga qori ni talai ira na kai Papiloni mera vakamalumalumutaki Ijipita.—Isik. 29:9-12, 19.Setekaia me vakamalumalumu vua na tui Papiloni. (
26 Vakacava ga na tui tawayalodina o Setekaia? Ni talaidredre vei Jiova, e parofisaitaka o Isikeli ni na kau tani vua na “turaga ca” qo na nona isala vakatui, ena tini ca tale ga na nona veiliutaki. Ia e dua tale na ka vinaka qai tukuna o Isikeli. (Isik. 21:25-27) Sa tukuna tu o Jiova ni na basika mai e dua ena yatukawa vakatui, e tu vua na “dodonu” me nona na idabedabe vakatui. Ena wase tarava eda na qai raica kina o cei na tui qori.
27. Na cava eda rawa ni vulica ena nodra veimaliwai na Isireli kei ira na Ijipita?
27 Na cava eda vulica ena nodra veimaliwai na Isireli kei ira Joni 15:19; Jeme. 4:4) Ena rairai nanumi ni kaukaua na veika vakapolitiki, me vakataki Ijipita ga e malumalumu me vaka e dua na tolonicovuata madu. Sa na bau ka vakalialia meda vakanuinui vei ira na tamata wale mai na noda nuitaka na Kalou Kaukaua qai Cecere Duadua e lomalagi kei vuravura!—Wilika Same 146:3-6.na Ijipita? Meda kua ni vakararavi ena veiliutaki vakapolitiki nida nanuma ni na kauta mai na vakacegu dina. Eda na “sega ni vakavuravura” ena ka mada ga eda vakasamataka. (
“Era na Qai Kila” na Veimatanitu
28-30. Na cava na kena duidui ni tukuni era ‘na qai kilai’ Jiova na veimatanitu kei na noda kilai Jiova?
28 E cavuti vakavica vata ena ivola i Isikeli na ka e tukuna o Jiova ina veimatanitu nira “na qai kila ni o yau o Jiova.” (Isik. 25:17) E yaco dina qori ena gauna makawa ni vakataulewa o Jiova vei ira na kedra meca na nona tamata. Ia ena rabailevu sara na kena vakayacori nikua. Ena sala cava?
29 Me vakataki ira na tamata ni Kalou ena gauna makawa, era wavokiti keda tu na veimatanitu era nanuma nida vaka na sipi e sega ni taqomaki. (Isik. 38:10-13) Eda na qai veivosakitaka ena Wase 17 kei na 18 ni ivola qo, ni sa voleka ni ravuti ira na tamata ni Kalou na veimatanitu. Ia na gauna era na cakava kina qori, era na qai kila na ibalebale dina ni kaukaua. Era na qai kilai Jiova—era na raica ni cecere duadua nona veiliutaki—nira sa vakarusai ena ivalu na Amaketoni.—Vkta. 16:16; 19:17-21.
30 Ena yasana adua, o Jiova ena taqomaki keda qai vakalougatataki keda. Na vuna? Nida sa vakadeitaka ena gauna qo nida kilai Jiova, eda nuitaki koya, eda talairawarawa vua qai savasava na noda sokaloutaki koya.—Wilika Isikeli 28:26.
^ para. 15 Kena ivakaraitaki, era vakatabuya na kai Filisitia na cakacaka vakamatai ni kaukamea e Isireli. Era dau lako na Isireli vei ira na kai Filisitia ke vinakati me vagatari na iyaya ni teitei, era na qai sauma ena isau ni cakacaka e tautauvata kei na isau ni vica na siga.—1 Sam. 13:19-22.
^ para. 18 Na koro makawa o Taia e rairai tara ena vanua sukusukura volekata na baravi, rauta ni 50 na kilomita ena vualiku kei Ulu i Kameli. E muri e qai toso yani na koro ena yasana i vanua. Na yaca ni koro vakaArame na Sur, e kena ibalebale “Vatu.”
^ para. 22 Eratou parofisaitaka tale ga na ka ena yaco vei Taia o Aisea, Jeremaia, Joeli, Emosi, kei Sakaraia. E vakayacori kece na veika lalai e tukuni me baleta na koro qori.—Aisea 23:1-8; Jere. 25:15, 22, 27; Joeli 3:4; Emosi 1:10; Saka. 9:3, 4.


text:
IKURI
A Sucu O Jisu ena Tiseba
E SEGA ni tukuna na iVolatabu na tikinisiga se na vula a sucu kina o Jisu. Ia nida dikeva na itukutuku ena iVolatabu eda rawa ni vakadeitaka ni a sega ni sucu o koya ena vula o Tiseba.
E yaga meda kila se dau vakacava tu na draki e Peceliema, na koro a sucu kina o Jisu, ena vula o Tiseba. Ena nodra ivolanivula na Jiu na vula o Kisiliu (veitaudonui kei na Noveba/Tiseba) e dau draki batabata, tau tale ga vakalevu na uca. Na vula e tarava, na Tebeth (veitaudonui kei na Tiseba/Janueri) e dau liliwa sara na draki, dau tau ena so na gauna na ucacevata ena veitokaitua. Na cava tale e kaya na iVolatabu me baleta na draki ena yasayasa ya?
Era vakadeitaka tale eso era vola na iVolatabu ni vula o Chislev a vula ni draki batabata kei na uca. Kena ivakaraitaki, e vola o Esera nira “sautaninini ena vuku ni . . . uca bi” e dua na ilawalawa era soqoni vata e Jerusalemi ena “ikaciwa ni vula [Kisiliu], ena ika20 ni siga ni vula.” Qai volaitukutukutaka o Esera na ka era kaya sara ga na ilawalawa ya me baleta na draki: E “gauna ni uca. E sega ni rawa na duri e tuba.” (Esera 10:9, 13; Jeremaia 36:22) Sa rauta mera sega ni dau tu e tuba na qelenisipi kei ira na ivakatawanisipi ena yasayasa ya ena veibogi ni vula o Tiseba!
Ia e vakaraitaka na iVolatabu nira qarava tiko nodra sipi e tuba na ivakatawa ena bogi e sucu kina o Jisu. E kaya sara mada ga o Luke: “Eratou tu e tautuba ena bogi eso na ivakatawanisipi ena vanua ya, eratou veisau yadra tiko ena vakatawai ni nodra qelenisipi” volekati Peceliema. (Luke 2:8-12) Eda dikeva eke nira tiko voli e tuba na ivakatawanisipi, sega wale ga ena loma ni siga, ia era vakatawasipi tiko ena bogi. Vakacava era na cakava qo ke ra donuya na draki liliwa kei na vulaiuca e dau tarai Peceliema ena Tiseba? Sega sara! E macala gona mai na veika a yaco tiko ena gauna a sucu kina o Jisu ni a sega ni sucu o koya ena vula o Tiseba. *
E tukuna vakamatata na iVolatabu na tikinisiga kei na vula a mate kina o Jisu, ia e sega ni tukuna vakadodonu na gauna a sucu kina. E veiganiti qo nida nanuma na vosa i Tui Solomoni: “E vinaka na yaca rogo vinaka e ca na waiwai talei, e vinaka na siga ni mate e ca na siga ni sucu.” (Dauvunau 7:1) Eda sega gona ni kurabui ni tukuna vakamatailalai na iVolatabu na cakacaka vakaitalatala kei na mate i Jisu, ia e vica ga na ka e tukuni me baleta na gauna e sucu kina.
^ para. 1 Ena so tale na ivakamacala, raica na ivola Reasoning From the Scriptures, tabana e 176-179, tabaka na iVakadinadina i Jiova.


text: 4 Ni rogoca ga o Sainivalati+ ni keimami tara tale tiko na bai, e cudru qai rarawa vakalevu, e mani vakalialiai ira tiko ga na Jiu.2 E tukuna sara vei ira na tacina kei ira na mataivalu ni Samaria: “Na cava era cakava tiko na Jiu gogo qo? Era na cakava ga vakataki ira na ka qo? Era na vakacaboisoro? Era na vakaotia ena dua ga na siga? Era na vakavinakataka tale na vatu qesa mai na ibinibini benu sa rusa?”+3 Ia e kaya yani o Topaia+ na Amoni+ e tucake tu e yasana: “Ke kabata mada ga e dua na fokisi na ka era tara tiko, ena vakabalea na nodra baivatu.”4 Moni rogoca mada na neimami Kalou ni keimami vosabeci,+ moni vakalesuya na nodra veivakalialiai me tau e uludra,+ moni soli ira tale ga mera vaka na itokinivalu nira kau vakavesu ina dua tale na vanua.5 Moni kua sara ni buluta na nodra cala se bokoca na nodra ivalavala ca e matamuni,+ nira vosabeci ira na dautara bai.6 O koya gona keimami tara tiko ga na bai, e sema vinaka na bai taucoko, e tara cake tale me yacova na veimama ni kena cere, ni lomadra tiko ga na lewenivanua mera cakacaka.7 Ni rogoca ga o Sainivalati, o Topaia,+ o ira na kai Arapea,+ o ira na Amoni, kei ira na kai Asoto+ ni sa toso tiko na vakavinakataki ni bai, ni sa botani tale ga na qaraqara, era cudru vakalevu.8 Era qai bukia vata na vere mera lako yani mera valuti Jerusalemi, mera vakavuna na ue.9 Ia keimami masu vua na neimami Kalou, keimami lesia tale ga e dua me yadravi ira ena siga kei na bogi.10 Ia era kaya na lewe i Juta: “Sa oti na nodra kaukaua na tamata cakacaka,* sa rui levu na irusarusa, keimami na sega ni tara rawa na bai.”11 Era kaya tiko ga na keimami meca: “Era na sega ni kila, era na sega ni raica nida sa tu ena kedra maliwa meda vakamatei ira da qai tarova na cakacaka.”12 Nira dau lako mai na Jiu era tiko volekati ira, era tukuna wasoma* vei keimami: “Era na valuti keda mai na veiyasana kece.”13 Au mani lesi ira tiko ga na tamata mera tiko ena vanua lolovira ena dakunibai qai laurai levu, au lesi ira kei na nodra vuvale mera vakaiseleiwau, mera vakamoto, mera vakadakaititi.14 Niu raica nira rere, e totolo ga niu duri meu tukuna vei ira na turaga+ kei ira na ivukevuke ni turaga, kei ira na vo ni lewenivanua: “Moni kua ni rerevaki ira.+ Moni nanumi Jiova ni cecere qai vakatubuqoroqoro.+ Moni vala ena vukudra na tacimuni, na luvemuni tagane, na luvemuni yalewa, na watimuni kei na nomuni vale.”15 Nira rogoca na keimami meca ni keimami sa kila na ka era cakava tiko, ni vakaseva tale ga na Kalou dina na nodra inaki, keimami suka kece me keimami cakacaka ena bai.16 Me tekivu mai na siga qori era cakacaka+ tiko e veimama ni noqu tamata, e dua tale na veimama era tauri moto, era vakaisasabai, era vakadakaititi, era vakaisulunivalu. Ia o ira na turaga,+ era duri e dakudra na vuvale taucoko ni Juta17 era tara bai tiko. O ira na daucolacola era cakacaka ena dua na ligadra, e dua tale na ligadra e taura tiko na iyaragi.18 O ira na dautara bai e vesu yadua e dibidra na nodra iseleiwau nira cakacaka tiko, ia o koya me uvuca na davui*+ e duri tu e yasaqu.19 Au qai tukuna vei ira na turaga kei ira na ivukevuke ni turaga, kei ira na vo ni lewenivanua: “Se levu sara tu na cakacaka qai vakaitamera, eda dui tutu ena bai, eda veiyawaki.20 Ni oni rogoca ga na rorogo ni davui, moni soqoni mai ena vanua keitou tiko kina. Na noda Kalou ena vala ena vukuda.”+21 Ia keimami cakacaka tiko ga nira tauri moto tiko e dua tale na kena veimama mai na kida ni mataka me yacova ni cila na kalokalo.22 Au kaya vei ira na lewenivanua ena gauna oya: “Me moce na tamata yadua kei na nona dauveiqaravi e Jerusalemi, era na yadravi keda ena bogi ra qai cakacaka ena siga.”23 O yau, o ira na taciqu, o ira na noqu dauveiqaravi,+ kei ira na yadra era muri au, keimami sega ni bau luvata na neimami isulu, keimami dui taura tiko ga na neimami iyaragi e liga i keimami imatau.


text:
E kena irairai ni na sega ni vakarusai Juta o Papiloni. E vakarurugi tu o Juta ena veiliutaki kaukaua ni matanitu o Ijipita. A nanumi tale ga nira sega ni kaukaua sara na kai Kalitia ni vakatauvatani kei Ijipita. Kena ikuri, levu na Jiu era sega ni vakabauta ni rawa ni vakatara o Jiova me vakarusai o Jerusalemi kei na kena valenisoro. Ia ena yaco dina na parofisai, vinakati gona vei Apakuki me wawa tiko ga, qori me yadra tiko qai ogaoga vakayalo.
Au kila vakacava ni sa voleka sara na icavacava?
Au na yadra tiko ga vakacava qai ogaoga tiko vakayalo?


text:
Author: Ben Ravulo
Rua na lewenivanua e rau sa curu tiko ena gauna oqo ena valenibula mai Labasa ni oti oti na vakacalaka e a yaco mai na gaunisala mai Nabouwalu,Matasawalevu mai Dreketi ena siga nikua. Eratou sasaga tiko na Tabana ni Ovisa me ratou taura mai edua nai tukutuku matata,mai vei rau na lewenivanua oqo,ka keitou se […]
Eratou mai rawata na Blue Ribbon ni sotasota ni Tripple N Zone vei iratou na tagane na koronivuli mai Naitasiri Secondary School,ka vaka kina vei ira na goneyalewa na koronivuli ACS-Adi Cakobau School. Na Overall taucoko […]
E a vosa tiko o Ben Gollings ni oti na fainala ni oti na nodratou mai druka vei Sauca Aferika ena fainala ni Mens Rugby ena sotasota ni Common Wealth Gamess 2022,ka tukuna ni sega ni dua nai ulubale ni nodratou mai druka. Dua na vanua ka ratou taketetaka na timi ni Sauca Afereki oya […]
Ena tekivutaki tiko na sotasota ni CommonWealthGames 2022,ena siga Lotulevu saraga oqo. Na sotasota ni rakavi vei ira na tagane ena qai tekivutaki ena siga Vakarauwai. O Viti e rawata na Siliva [Silver],ena sotasota sa oti ni CommonWealthGames ka a vakayacori e Gold Coast. Matai ni qito nei Viti erau na sota kina kei na […]
Eratou sa mai vakadeitaki iratou na goneyalewa ni noda mada Timi ni “FIJI PEARLS”, kina sotasota ni NETBALL WORLD CUP ,ka na vakayacori mai Capetown,South Africa ena yakabi mai qo 2023. Qo ena nodratou mai vakadruka na mata timi ni COOK ISLANDS ena kai 51 kei 34 ni noti na nodratou otioti ni qito,ena sotasota […]
Eratou sa vueti bula e 8 na lewe ni vanua ka ratou a ciri toka ena maliwa kei Kadavu kei Vatulele ena siga nikua. Eratou a vakaitavi na tabana ni ovisa kei na mataivalu e wai ni noda vanua ena nodratou vueti na lewenivanua oqo. Tukuna na tabana n ovisa ni a ciqomi na qiri […]
“NAKUVUKUVU SWINGERS”-Na matasere oqo eratou cavu tu mai ena Yasana vakaturaga o Kadavu,ka ratou lewena tiko na cauravou ka ratou cavu tu mai ena duidui koro mai Kadavu. “ROSI NI WAIMARO”-oqo na sere me baleta saraga na nodrau veisamei na koro vakaturaga o Kalabu kei na vanua o Waimaro levulevu. Na sere oqo e sega […]
”SENILAGAKALI KEI KOROILAGI”-Na matasere oqo,e liutaka tiko o Jesoni Tukana, ka vuqa sara na nodratou sere edau vakatagitaki,ena VITIFM,ka vuqa sara na lewe ni vanua era dau marautaka na nodratou sere,kei na nodratou dau veivakamarautaki. “KOULA KEI VANUAVATU”-Oqo na kedrau sere e dua na Turaga ni Bua kei na dua na marama ni Vanuavatu mai […]
Namaki mena qito enai matai ni gauna ena timi ni Wallabies o Suliasi Vunivalu ni oti na kena a mai kacivaki na yacana ena veisosomitaki ena gauna erau na sota kina kei Igiladi. Tukuna na Coach ni Ositerelia,o Dave Rennei ni levu era sa vakanamata tu mera na sarava na qito nei Vunivalu ena macawa […]
MATASERE- “K3”-Na matasere oqo e cavutu mai na loma ni koro vakaturaga o Nananu,Vatukaloko mai Ra.Na “K3” e kau mai ena delani ulunivanua ka tiko ena ruku ni nodratou koro makawa ka yaca ni delana oya na Korotolu Mountain.Na matasere na “K3″e kenai liuliu tiko o Que Lomavatu,ka vuqa sara na nodratou sere sa dau […]


text:
Featured
Page: 6
E rau mai leqa e 2 na lewenivanua mai Kasavu, ka rau tiko ena yabaki ni bula ena 70 o turaga, ia o watina e tiko na nona yabaki ni bula ena 60. Na leqa oqo e yaco ena mataka na noa, na kena mai lutuka na taba ni kau na nodratou motoka e tolo […]
E ratou tiko ena gauna oqo na tabacakacaka ni boko kei iratou na liga ni veiqaravi mai na tabacakacaka ni ovisa ena dua na kisi ni kena lutuma e dua na motoka na taba ni kau ka draiva taka tiko e dua na marama kei na tolu tale na nonai tokani. Yaco tiko na veika […]
Vakadeitaki na vei timi ka ra sa mai lasika cake ena Cup quater final ni 1st Fiji Bitter Tabadamu 7s ena Ratu Cakobau Park mai Nausori ni kua. I matai ni Quater Finala rau na sota tiko kina na mata timi ni Police Blue kei na mata timi ni Wardens ni vo e 24 na […]
E mai kidavaki o Taware Kerr Barlow na half back i liu ni mata timi ni All Blacks mai vua na Dauniveivakatavulici ni mata timi ni Ositerelia o Dave Rennie ena nona sa na daramaka na siqeleti dromodromo ni Wallabies. Na cauravou yabaki 32 ka qito tu mai Varanise ka vakaraitaka nona i tukutuku ni […]
Rauta ni 903 na leweni vanua mai Pakistan era mai leqa ena vuku ni ualuvu ka vu mai na taubi ni uca. Vuna me sa kere veivuke kina ki vuravura taucoko na matanitu oqo ena levu ni vakacaca sa mai yaco. Vei ira na mai leqa oqo , 326 era gone lalai. Udolu vaka oba […]
Era sa maqusa na veitimi kara qito tiko ena sotasota levu ni 1st Fiji Bitter Tabadamu Rugby 7’s. Ena tolu tiko na siga ni sotasota oqo ka sa mai tekivutaki tiko ena mataka nikua , tomani ni mataka – Vakaraubuka kana laki vakacavari tiko ena siga Vakarauwai. Levu sara na veitimi rogo ena noda vanua […]
Tomani tiko ena gauna qo na veivaqaqai ena kena mai kune e dua na gone dramidrami ena vanua ni vakacegu ena Valenibula e Valelevu ena yakavi ena noa. Eya kunea na gonetagane lailai oqo e dua na marama yabaki 30. Ciqomi nia qai rivotetaki na veika oqo ena Valelevu Police Station. E ratou sa maroroi […]
E a mai leqa e dua na marama ena kama ka yaco mai Mulau mai Rakiraki ena bogi , ka tukuni ni marama qo e tiko na nona yabaki ni bula ena 40. Sa mai vakaraitaka na Tabana ni Ovisa, ni rau a dro rawa mai ena vale oya nai taukei ni vale yabaki 41, […]
Sa oti vinaka oqo e 500 vakacaca na yabaki sa qai basika tale e dua na draki mamaca mai Urope ka vakilai saraga ena rua nai katolu ni veimatanitu mai kea. Na vakadidike mai vei ratou na Global Drought Observatory , e laurai kina ni 47% ni vanua mamaca e vakila na tubu ni katakataka […]
Tubu na kauwai ena kena rawa ni yaco na veivoli me baleta e dua na yanuyanu ki vua e dua na lewe ni vanua mai Jaina. Na yaca ni yanuyanu oqo na Conflict Islands – ka davo koto ena wasawasa vakatokai na Coral Sea e ciri koto ena tokalau ni baravi kei Ositerelia. Era ririko […]


text:
Vidio Vakaivolatabu—iVakavuvuli Yaga
Ena saumi na taro bibi vakaivolatabu ena vidio leleka qo me vaka, Na cava e bulia kina na Kalou na vuravura? Na cava na kedra ituvaki na mate? kei, Na cava e vakatara tiko kina na Kalou na rarawa?
E Buli na Lomalagi kei na Vuravura?
Levu era taura cala na itukutuku ni iVolatabu me baleta na bulibuli se ra nanuma ni itukuni ga. E rawa ni vakabauti na ka e tukuni ena iVolatabu?
E Tiko na Yaca ni Kalou?
E levu na kena icavuti na Kalou me vaka, o koya e Kaukaua Duadua, Dauveibuli, kei na Turaga. Ia e volai na yaca ni Kalou ena sivia ni 7,000 na vanua ena iVolatabu.
Rawa Vakacava Nida Veitokani kei na Kalou?
Sa vica vata na senitiuri na nodra via kila e levu na Dauveibuli. E rawa ni vukei keda na iVolatabu meda veitokani kei na Kalou. E tekivu qori nida vulica na yacana.
O Cei e Vakavuna na iVolatabu?
Ke vola ga na tamata, e rawa ni vakatokai me Vosa ni Kalou? Na rai nei cei e tiko ena iVolatabu?
Eda Vakadeitaka Vakacava ni Dina na iVolatabu?
Ke vakavuna na Kalou na iVolatabu, ena duatani duadua mai na vo ni ivola.
Na Cava e Bulia Kina na Kalou na Vuravura?
E roboti vuravura na veika totoka. Donu vinaka na kena yawa mai na matanisiga, e veiraurau vinaka tale ga na kena sowiri, kei na kena vakalakala. Na cava e rui vinakata kina na Kalou me bulia na vuravura?
Na Cava na Kedra iTuvaki na Mate?
E yalataka na iVolatabu nodra na vakaturi e levu, se tu cake tale mai na mate, me vakataki Lasarusa.
E Vanua ni Veivakararawataki o Eli?
E kaya na iVolatabu ni “Kalou ga na loloma.” Ena sega ni vakararawataki ira na tamata ena nodra cala makawa.
E Kalou o Jisu Karisito?
O Jisu Karisito ga na Kalou Kaukaua Duadua? Se rau duidui?
Na Cava a Mate Kina o Jisu?
E raica vakabibi na iVolatabu na mate i Jisu. Vakacava, e tiko na inaki ni nona mate?
Na Cava na Matanitu ni Kalou?
Ena cakacaka vakaitalatala i Jisu, e dau vakabibitaka na Matanitu ni Kalou. Sa balavu nodra masulaka tiko na nona imuri me yaco mai na Matanitu qori.
Tekivu Veiliutaki na Matanitu ni Kalou ena 1914
Ena sivia na 2,600 na yabaki sa oti, e vakavuna na Kalou me raica e dua na tui kaukaua e dua na tadra vakaparofisai sa vakayacori tiko nikua.
Veisau o Vuravura me Tekivu Mai na 1914
Na veika e yaco tu qo e vuravura kei na veisau ni itovo ni tamata me tekivu mai na 1914, e vakayacori kina na parofisai vakaivolatabu me baleta “na iotioti ni veisiga.”
E Vakavuna na Kalou na Leqa Tubukoso?
Rogoca na ka rau tukuna e rua rau vakaleqai ena leqa tubukoso ena ka rau vulica ena iVolatabu.
Na cava e Vakatara Tiko Kina na Kalou na Rarawa?
Levu era vakataroga na cava sa rui levu kina na veicati kei na rarawa. E tiko ena iVolatabu na kena isau veivakacegui.
E Vakadonuya na Kalou na Sokalou Kece?
Levu era vakabauta ni sega ni bibi na lotu o digia.
E Valavala ca Vua na Kalou na iYaloyalo Vakasisila?
E tiko ena iVolatabu na vosa “iyaloyalo vakasisila”? Eda kila vakacava nona rai na Kalou me baleta na iyaloyalo vakasisila?
E Vakadonuya na Kalou na iVakatakarakara ena Sokalou?
Vakacava eda na veivolekati kei na Kalou tawarairai ke da vakayagataka na matakau, se ivakatakarakara?
E Rogoca na Masu Kece na Kalou?
Vakacava ke dua e nanumi koya ga ena nona masu? Vakacava ke vakalolomataki watina e dua na tagane, oti qai kerea me vakalougatataki koya na Kalou?


text:
YADRA! Nb. 3 2017 | iVakadinadina ni Vakavuna na Kalou na iVolatabu
E vakavuna na Kalou na iVolatabu, se volai ga kina na vakasama vakatamata?
E vakamacalataki ena “Yadra!” qo, e tolu na ivakadinadina ni vakavuna na iVolatabu na Kalou.
ULUTAGA LEVU
Na iVolatabu—E ‘Vakavuna Dina na Kalou’?
Era kaya eso ni tiko e dua na ka e semati rau vata na iVolatabu kei na Kalou. Eso tale era nanuma ni volai ga kina na itukuni, itukutuku makawa, kei na vakasama vakatamata.
ULUTAGA LEVU
Na iVolatabu
—Donu na Kena iTukutuku Kece
A vakamacalataka donu na iVolatabu na ibulibuli ni vuravura ni se bera sara nira vakamacalataka na saenitisi. A parofisaitaka tale ga na nodra basika kei na nodra bale eso na matanitu, qai sauma vinaka na taro bibi me baleta na bula.
IVAKASALA INA VUVALE
Yaga ni Nodra Lesi na Gone ena Cakacaka e Vale
Vakacava e dau dredre mo lesia vei ira na luvemu eso na cakacaka e vale? Raica mada na sala era na nuitaki kina na gone ra qai marautaka nodra bula ke ra lesi ena so na cakacaka e vale.
E Rua na Noda Mona?
Na vereverea ni ka e cakava na ENS e vakatokai kina me “volau ni cakacaka,” qai laurai ga vakalevu e ketemu. Na cava soti e okati ena itavi e qarava ena yago?
VAKATAROGI
Vakamacalataka Nona Vakabauta e Dua e Dau Buli Porokaramu ni Kompiuta
A se vakabauta tu na bula vakaidewadewa o Doketa Fan Yu, ena gauna e tekivu kina nona cakacaka vakadaunifika. Ia sa vakabauta ena gauna qo ni buli na kabula kece, qai bulia qori na Kalou. Cava sa veisau kina na ka e vakabauta?
NA RAI NI IVOLATABU
Agilosi
Era dau vakaraitaki na agilosi ena ivola, droini, kei na iyaloyalo. Cava e kaya na iVolatabu me baleti ira?
BULA VAKAIDEWADEWA SE BULI?
Veivakurabuitaki na Sala e Bula Rawa Kina e Wai
Eso na manumanu ni wai era bula rawa ena vanua batabata ni vakatakatai ira na vavaku ni uro e yagodra. Ia na sea otter e vakararavi ena dua tale na ka.
So Tale na Ka
Rawa ni Soli Vakalevu Vei Au na Galala?
O rairai nanuma ni o sa uabula, ia cava rau nanuma nomu itubutubu? Na cava mo cakava me rau nuitaki iko kina?
O Cei e Vakavuna na iVolatabu?
Ke vola ga na tamata, e rawa ni vakatokai me Vosa ni Kalou? Na rai nei cei e tiko ena iVolatabu?


text:
“Mo Nanuma na Dauveibuli Cecere ena Nomu Gauna Vakaitabagone”
E vakayagataka o Solomoni na serekali me vakamacalataka na dredre ni bula vaqase
-
Levu na itabagone era kaukaua qai bulabula nira qarava na ilesilesi dredre
-
Mera vakayagataka na nodra gauna kei na kaukaua ena veiqaravi vei Jiova ni bera ni yalani na ka era cakava nira sa qase
12:1, 13
Mo nanuma na nomu Dauveibuli ni o vakayagataka nomu kaukaua kece mo qaravi koya kina ni o se itabagone
-
Tikina e 3: “E buawa na matadra na marama era rai tiko e katubaleka”
Sega ni rai vinaka
-
Tikina e 4: “Rogo malumu na domodra na goneyalewa”
Sega ni rogo vinaka
-
Tikina e 5: “E kacabote na vuata” se beri
Sega soti ni viakana


text:
O Bau Kila?
E vakacava na levu ni cakacaka i Eroti me tara tale kina na valenisoro e Jerusalemi?
A tara sara ga e liu o Solomoni na valenisoro e Jerusalemi ena dua na delana. Ena vanua e dabe toka kina na valenisoro, qai tara kina na lalaga e tarova na sisi ni qele ena yasana ina tokalau kei na ra, me rawa ni vakaikabakaba wavoki na lomanibai tabu. Ia e vinakata o Eroti me siviti Solomoni, e veisautaka gona na kena itaratara qai vakalevutaka.
Era vakalevutaka na idinia nei Eroti na vanua rabaraba ena vualiku ni valenisoro me levu kina na ikabakaba. E vakarabailevutaki tale ga na ceva ena 32 na mita. Me rawa ni caka qori ena tuva kina e vica vata na vatu me tekivutaki kina na kena yavu, vaka kina na lalaga e dau tarova na sisi ni qele. Dua na gauna e 50 sara na mita na cere ni lalaga qo.
E sega ni via vakacacana o Eroti na veika era kauai kina vakalevu na Jiu, kei na nodra veiqaravi ena valenisoro vaka kina nodra vakacaboisoro. E kaya e dua na Jiu e daunitukutuku makawa o Josephus ni vakavulici ira sara mada ga na bete era Jiu o Eroti mera cakacaka vakamatai, ra matai tale ga ni vatu, me kua kina ni dua e torova yani vakaveitalia na vanua tabu.
A takali o Eroti ni se bera ni oti na cakacaka qo. Me yacova na 30 G.V., sa 46 kina na yabaki na dede ni cakacaka qo. (Joni 2:20) A qai vakaotia na kena tara na makubui Eroti vakarua, o Akaripa II, ena lomaloma ni imatai ni senitiuri G.V.
Cava era nanuma kina na lewe i Melita ni daulaba o Paula?
Eso na lewe i Melita era vakamuai tu ena nodra ivakavuvuli ni lotu na kai Kirisi. Vakasamataka mada na veika e yaco ni voca oti na waqa a vodo tiko kina o Paula e Melita, me vaka e volaitukutukutaki ena Cakacaka. Na gauna e utura vinaka kina na buka sa waqa tu mera vakatakatai kina na qalo bula mai waqa, e vivi sara mai ligana e dua na gata poisoni. Nira raica qori na lewe ni yanuyanu era kaya sara: “E daulaba dina o ka qo. E sa cabebula mai wasawasa, ia e sega ni laivi koya me bula o Lewadodonu.”
Na vosa vaKirisi ni “Lewadodonu” e vakayagataki tiko e ke na “di’ke.” E rawa ni kena ibalebale na lewadodonu ena dua tale na vakasama. Ia ena itukuni vaKirisi, na Dike e yaca ni kalou yalewa ni lewadodonu. E dau nanumi tu ni vakaraica tiko na ka era cakava na tamata, oti qai tukutuku vua na kalou lasu ni Kirisi o Seusi ke raica ni sega ni laurai na lewadodonu, mera totogitaki kina o ira na cala. E vakamacalataki gona ena dua na itukutuku nira nanuma na lewe i Melita: “E dro bula mai wasawasa o Paula, ia sa na wanonovi koya tiko na kalou yalewa o Dike . . . ni vakayagataka na gata poisoni.” E qai veisau ga nodra rai nira raica ni sega ni bau mavoa o Paula.


text:
WASE 104
Era na Vakarorogo na Jiu Qai Vakabauta na Kalou?
-
Levu Era Rogoca Na Domo Ni Kalou
-
Na Yavu Ni Veilewai
E tiko ena valenisoro o Jisu ena Moniti na ika10 ni Naisani, qai tukuna ni sa vakarau vakamatei. Ni kauaitaka na irogorogo kei Tamana, e kaya: “Tamaqu, moni vakalagilagia na yacamuni.” E rogo sara mai lomalagi e dua na domo: “Au sa vakalagilagia oti, au na vakalagilagia tale.”—Joni 12:27, 28.
Era kurabui na lewenivanua era tu e kea. Era nanuma eso ni kurukuru, eso tale era kaya: “E vosa vua e dua na agilosi.” (Joni 12:29) Ia qori na domo i Jiova, e sega tale ga ni imatai ni gauna ya mera rogoca kina na lewenivanua na domo ni Kalou me tekivu mai na cakacaka vakaitalatala i Jisu e vuravura.
Ni papitaiso o Jisu ena tolu veimama na yabaki yani e liu, a rogoca o Joni na Dauveipapitaisotaki ni kaya na Kalou me baleti Jisu: “Qo na Luvequ lomani, au vakadonuya.” Oti na Lakosivia ni 32 G.V., a vakamataliataki o Jisu ni ratou rai tu o Jemesa, Joni, kei Pita. Eratou rogoca na le tolu qori nona tukuna na Kalou: “Qo na Luvequ lomani, au vakadonuya. Dou rogoci koya.” (Maciu 3:17; 17:5) Ia qo na ikatolu ni gauna era rogoca kina e levu na domo i Jiova!
E kaya o Jisu: “E sega ni rogo mai na domo ya ena vukuqu, ena vukumuni ga.” (Joni 12:30) E dusia qori ni Luve dina ni Kalou o Jisu, na Mesaia yalataki.
Nona yalodina o Jisu me yacova na mate e vakavotuya na ivakarau ni bula meda muria, e vakadeitaka tale ga ni dodonu me vakarusai na iliuliu ni vuravura o Setani na Tevoro. E tukuna o Jisu: “E sa lewai tiko na vuravura qo, ena biu laivi na turaga ni vuravura qo.” Na mate i Jisu e ivakaraitaki ni qaqa, sega ni druka. Ena sala cava? E vakamacalataka o koya: “Ia o yau, keu laveti cake mai vuravura, era na galeleti au na matatamata kece.” (Joni 12:31, 32) Nona mate ena kaunirarawa o Jisu ena vagolei ira na lewenivanua vua, mera rawata kina na bula tawamudu.
Nira rogoca na ilala levu nona cavuta o Jisu nona “laveti cake,” era kaya: “Keimami rogoca ena Lawa ni na tiko ga me tawamudu na Karisito. Ia o qai tukuna vakacava ni na laveti cake na Luve ni tamata? O cei na Luve ni tamata qo?” (Joni 12:34) E tu na ivakadinadina ni Luve dina ni tamata o Jisu, na Mesaia yalataki. Era rogoca mada ga e levu na domo ni Kalou, ia era sega ni ciqomi koya.
Me vaka ga e dau cakava o Jisu, e tukuna ni o koya “na rarama.” (Joni 8:12; 9:5) E uqeti ira na ilala levu: “Ena tiko vakalekaleka kei kemuni na rarama. Ni lako ni se tiko kei kemuni na rarama me kua ni rawai kemuni na butobuto . . . Ni vakaraitaka ni oni vakabauta na rarama moni luve ni rarama, ni se tiko vei kemuni na rarama.” (Joni 12:35, 36) E biuti ira sara o Jisu ni se sega ni dodonu me mate ena ika10 ni Naisani. Ena qai “laveti cake” me vakoti ena kaunirarawa ena Lakosivia ni ika14 ni Naisani.—Kalatia 3:13.
Nida vakasamataka na cakacaka vakaitalatala i Jisu, e macala ni vakayacori na parofisai ena nodra sega ni vakabauti koya na Jiu. E parofisaitaka o Aisea nira na vakamatabokotaki na lewenivanua, era na sega ni via saumaki mera vakabulai nira yalokaukaua. (Aisea 6:10; Joni 12:40) Io, levu na Jiu era bese ni ciqoma na ivakadinadina ni o Jisu e nodra iVakabula yalataki, na sala ina bula.
E “vakabauti” Jisu o Josefa na kai Arimacea, o Nikotimo, kei na levu tale na iliuliu. Ia vakacava era na cakava sara kina e dua na ka se ra na lomalomarua nira rere de ra vakatalai mai na Joni 12:42, 43.valenilotu se ni “bibi vei ira na veivakadonui ni tamata”?—
Sa qai vakamacalataka o Jisu na ka e vauci ena noda vakabauti koya: “O koya e vakabauti au, e sega ni vakabauti au ga, e vakabauti koya tale ga e talai au mai, o koya e raici au e raici koya tale ga e talai au mai.” E bibi vei keda na ka dina e vakarota na Kalou me vakavulica tiko ga o Jisu, sa rauta me kaya o Jisu: “O koya e beci au qai sega ni rogoca noqu vosa, e tiko e dua me lewai koya. Na vosa au cavuta ena qai lewai koya ena iotioti ni siga.”—Joni 12:44, 45, 48.
E tinia o Jisu: “Niu sega ni vosa vakataki au ga, ia o Tamaqu e talai au mai e vakaroti au ena ka meu tukuna kei na ka meu vakavulica. Au kila tale ga ni nona ivakaro e vu ni bula tawamudu.” (Joni 12:49, 50) E kila o koya ni sa voleka me vakadavei nona dra me kedra isoro o ira era cakacakataka nodra vakabauti koya.—Roma 5:8, 9.


text:
Nodra kawa na Isakari (1-5), ira na Penijamini (6-12), ira na Nafitalai (13), ira na Manasa (14-19), ira na Ifireimi (20-29), kei ira na Aseri (30-40)
7 Qo o iratou na tagane na luvei Isakari o Tola, o Pua, o Jasupi, kei Simironi,+ eratou le va.2 O ratou na tagane na luvei Tola o Usai, o Rifaya, o Jireli, o Jamei, o Ipisami, kei Simueli, eratou turaga ni mataqali i tamadratou. Era tamata qaqa na kawa nei Tola, na kedra iwiliwili ena gauna i Tevita e 22,600.3 O ira na kawa* nei Usai o Isiraia, kei ratou na tagane na luvei Isiraia: o Maikeli, o Opetaia, o Joeli, o Aseia, eratou turaga kece na le lima qo.4 Na nodra kawa era tiko vata kei ira me vaka na mataqali i tamadra, era le 36,000 na sotia era lewe ni nodra mataivalu era vakarau ena ivalu ni levu na watidra kei na luvedra.5 O ira na tacidra ena mataqali kece nei Isakari era tamata qaqa, e le 87,000 era volai ena itukutuku ni nodra iyatukawa.+6 O ratou na tagane na luvei Penijamini+ o Pela,+ o Pekeri,+ kei Jitieli,+ eratou le tolu.7 O ratou na tagane na luvei Pela o Esipini, o Usai, o Usieli, o Jirimoci, kei Irei, eratou le lima, eratou turaga ni mataqali nei tamadratou, eratou tamata qaqa, e 22,034 era volai ena itukutuku ni nodra iyatukawa.+8 O ratou na tagane na luvei Pekeri o Simira, o Joasi, o Eliesa, o Elioenai, o Omirai, o Jirimoce, o Apaija, o Anacoci, kei Alemeci, qo kece o ratou na luvei Pekeri.9 Na nodra kawa e volai ena itukutuku ni nodra iyatukawa e 20,200 me vaka na turaga ni mataqali i tamadra, era tamata qaqa.10 Na tagane na luvei Jitieli+ o Pilani, o ratou na tagane na luvei Pilani: o Jiusi, o Penijamini, o Eute, o Kinana, o Secani, o Tasisi, kei Eisari.11 Qo kece na tagane era luvei Jitieli, me vaka na turaga ni mataqali i tukadra, e le 17,200 na tamata qaqa era vakarau lako ina ivalu.12 O ira na Supimi kei ira na Upimi era luvei Iri,+ o ira na Usimi era luvei Aeri.13 O ira na tagane na luvei Nafitalai+ o Jaseali, o Kuni, o Jeseri, kei Salumi, eratou kawa* nei Pila.+14 Na luvei Manasa:+ o Esirieli, e luvena vua na watina lailai mai Siria. (E vakasucumi Mekiri+ tale ga na tamai Kiliati.15 E kauta e rua na yalewa o Mekiri me watidrau o Upimi kei Supimi, na yaca i ganena o Meaka.) Na yaca ni kena ikarua o Silofati,+ ia o Silofati e vakaluveni yalewa ga.+16 E qai vakasucu o Meaka na wati Mekiri, e dua na luvena tagane e vakayacana me o Peresi, na yaca i tacina o Siresi, o rau na luvena tagane o Ulami kei Rekemi.17 Na luvei Ulami o Pitani. Qo o ira na luvei Kiliati na luvei Mekiri na luvei Manasa.18 Na ganena o Molekeci. E vakasucumi Isoti, Epieseri, kei Mala.19 O ratou na tagane na luvei Simita o Eani, o Sikemi, o Liki, kei Enami.20 Na tagane na luvei Ifireimi+ o Sucela,+ o Pereti na luvena tagane, o Teaci na luvena tagane, o Elata na luvena tagane, o Teaci na luvena tagane,21 o Sapati na luvena tagane, o Sucela na luvena tagane, o Esa, kei Elati. Era vakamatei ratou na lewe i Kaca+ era sucu ena vanua ni ratou lako sobu me ratou kauta na nodra manumanu.22 E tagicaki ratou o Ifireimi na tamadratou me vica vata na siga, era lako yani na tacina mera vakacegui koya.23 Oti e veiyacovi kei watina, e bukete qai vakasucuma e dua na luvena tagane. E vakayacani koya me o Piria,* ni yacovi koya na leqa ni tiko ena nona vale.24 Na luvena yalewa o Seira, e tarai Pecioroni e Ra,+ o Pecioroni e Cake,+ kei Useni-seira.25 Na luvena tagane o Refa, o Resefi, o Tela na luvena tagane, o Teani na luvena tagane,26 o Latana na luvena tagane, o Amiute na luvena tagane, o Ilisama na luvena tagane,27 o Nuni na luvena tagane, kei Josua*+ na luvena tagane.28 Na nodra ivotavota kei na nodra itikotiko o Peceli+ kei na kena tauni lalai,* ena tokalau o Nerani, ena ra o Keseri kei na kena tauni lalai, o Sikemi kei na kena tauni lalai me yaco sara i Aiya* kei na kena tauni lalai,29 ia volekati ira na kawa i Manasa o Pecisiani+ kei na kena tauni lalai, o Tenaki+ kei na kena tauni lalai, o Mekito+ kei na kena tauni lalai, o Doa+ kei na kena tauni lalai. Era tiko kina na kawa nei Josefa na luvei Isireli.30 O ratou na tagane na luvei Aseri o Imina, o Isiva, o Isivi, o Piria,+ kei na ganedratou o Sara.+31 O rau na tagane na luvei Piria o Eperi kei Malikeli na tamai Piriseci.32 O Eperi e tamai Jafileti, Someri, Ocami, kei Sua na ganedratou.33 O ratou na tagane na luvei Jafileti o Pasaki, o Pimali, kei Asivaci. Qo o ratou na luvei Jafileti.34 O ratou na tagane na luvei Semeri* o Ei, o Roka, o Jiopa, kei Arame.35 O ratou na tagane na luvei Elimi* na tacina, o Sofa, o Imina, o Selesi, kei Amali.36 O ratou na tagane na luvei Sofa o Suwa, o Arineferi, o Suali, o Beri, o Imira,37 o Peseri, o Oti, o Sama, o Silisa, o Icirani, kei Peira.38 O ratou na tagane na luvei Jica o Jifune, o Pisipa, kei Ara.39 O ratou na tagane na luvei Ula o Era, o Anieli, kei Risaia.40 Qo kece o ira na luvei Aseri, era turaga ni mataqali i tamadra, era digitaki, era tamata qaqa, era liu vei ira na turaga, na kedra iwiliwili e volai ena itukutuku ni nodra iyatukawa+ e 26,000 na tamata+ era lewe ni mataivalu mera vala.


text:
WASE 96
Vakamacala Vua e Dua na iLiuliu Gone Vutuniyau
MACIU 19:16-30 MARIKA 10:17-31 LUKE 18:18-30
-
VIA KILA E DUA NA TAGANE VUTUNIYAU NA BULA TAWAMUDU
Ni takosovi Peria tiko o Jisu ena nona ilakolako i Jerusalemi, a cicivi koya yani e dua na tagane vutuniyau qai tekiduru e matana. Na tagane qo e ‘dua vei ira na iliuliu,’ de dua e veiqaravi vakaivakatawa ni valenilotu se lewe ni Sanadrini. E tarogi Jisu sara: “Qasenivuli Vinaka, na cava meu cakava meu bula tawamudu kina?”—Luke 8:41; 18:18; 24:20.
E sauma o Jisu: “Na cava o tukuna kina niu vinaka? Sega tale ni dua e vinaka, na Kalou ga.” De dua e vakayagataka na tagane ya na “vinaka” me icavuti ni veidokai, me vaka ga era dau cakava na rapai. E qasenivuli vinaka o Jisu, ia e vakaraitaka vua na tagane ke vakayagataki na “Vinaka” me icavuti, e dodonu me vagolei ga vua na Kalou.
E vakasalataki cauravou o Jisu: “Ke o vinakata gona mo bula, e dodonu mo muria tiko ga na ivunau.” E taroga sara o cauravou: “Na ivunau cava?” E vakamacalataka sara o Jisu e lima na ivakaro ena iVunau e Tini, me baleta na laba, veibutakoci, butako, bubului lasu, kei na nodra rokovi na itubutubu. Oti e qai cavuta e dua na ivakaro e bibi cake: “Mo lomana na kainomu me vaka nomu lomani iko.”—Maciu 19:17-19.
E tukuna o cauravou: “Au sa cakava kece tiko qori, na cava tale se vo?” (Maciu 19:20) De dua e nanuma o tagane ni se lekata tiko eso na itovo vinaka se gadrevi me cakava e dua na ka vakatubuqoroqoro me bula tawamudu kina. Ni rogoca o Jisu nona kerekere, “dua na ka nona lomani koya.” (Marika 10:21) Ia e dua na ka e vakataotaki koya tiko.
E lomana vakalevu nona iyau na tagane ya mani kaya o Jisu: “E dua na ka o se sega ni cakava: Lai volitaka na ka kece e tu vei iko, solia na kena ilavo vei ira na dravudravua, o na qai vakaiyau mai lomalagi, oti mo mai muri au.” Io, e rawa ni Marika 10:21, 22) E kaya o Jisu: “Ena dredre sara vei ira na vakailavo mera curu ina Matanitu ni Kalou!”—Luke 18:24.wasea o tagane nona ilavo vei ira na dravudravua nira sega ni rawa ni sauma lesu, oti me qai tisaipeli i Jisu. E lomani koya sara ga o Jisu ni raica nona gole ena rarawa. Ni “levu sara na nona iyau” qai lomana vakalevu qori, e vakamatabokotaki kina ena iyau dina. (
Eratou kurabuitaka na tisaipeli na vosa qori i Jisu kei na ka e kaya tarava: “Ena rawarawa cake vua na kameli me curuma na matanicula, ena dredre vua na vutuniyau me curu ina Matanitu ni Kalou.” Eratou mani taroga: “Ena dua e bula rawa?” Vakacava e dredre dina me vakabulai e dua? E raici ratou o Jisu qai kaya: “Na ka e dredre vua na tamata e rawarawa vua na Kalou.”—Luke 18:25-27.
E vakaraitaka sara o Pita ni duidui na nodratou digidigi mai na ka e digia na tagane vutuniyau ya, e kaya: “Raica! Keitou sa biuta na ka kece me keitou muri kemuni, na cava ena qai neitou?” E vakamacalataka sara o Jisu na yaga ni nodratou vakatulewa donu: “Ni sa na vakavoui na ka kece ena gauna sa na dabe kina na Luve ni tamata ena nona idabedabe vakaturaga, o kemudou na dau muri au dou na qai dabe tale ga ena idabedabe vakatui e 12, mo dou lewa na yavusa e 12 kei Isireli.”—Maciu 19:27, 28.
E vakasamataka tiko o Jisu ni sa na vakavoui na vuravura qo ena gauna se bera mai me vaka na were o Iteni. Ena vakaicovitaki o Pita kei na so tale na tisaipeli mera liutaka kei Jisu na vuravura parataisi. Na icovi qori e uasivia na ka kece era na vakuai ira kina!
Era na qai marautaka nona tisaipeli eso na veivakalougatataki ena gauna se bera mai, ia era na marautaka rawa tale ga eso ena gauna qo . E kaya o Jisu: “E sega ni dua e biuta na vale se watina, se tacina, se nona itubutubu, se luvena ena vuku ni Matanitu ni Kalou me na sega ni vakalevutaki tale vua ena gauna qo, ena bula tawamudu tale ga ena gauna se bera mai.”—Luke 18:29, 30.
Io, se vanua cava era na lakova nona tisaipeli, era tu na tacidra vakayalo era talei cake vei ira na weka vakayago. Ka ni rarawa ni sa na rairai calata na tagane vutuniyau na veivakalougatataki qori kei na icovi ni bula ena Matanitu vakalomalagi.
E tomana o Jisu: “E levu era liu era na muri, o ira na muri era na liu.” (Maciu 19:30) Na cava e vakaibalebaletaka?
E maliwai ira na “liu” na tagane vutuniyau, ni dua vei ira na iliuliu ni Jiu. Ni dau muria tale ga na ivakaro ni Kalou, e levu na ka e rawa ni yaga kina qai lesi vua e levu na itavi. Ia e vakaliuca ena nona bula na iyau. E duidui sara qori vei ira na tauvanua, era vakabauta ni dina na ivakavuvuli i Jisu qai veidusimaki ina bula. E rawa ni tukuni nira “muri,” ia qo era sa “liu.” Era rai vakanamata mera lai veiliutaki vata kei Jisu mai lomalagi ra qai liutaka na vuravura Parataisi.


text:
O keda nai taukei e vica tu nai wasewase ni noda qele ka wasei tu vakai kumukumu me vaka na kenai valavala ena nodai tovo vakavanua.
O ira na mata digitaki ni i-Taukei Land Commission (TLC) era sa butuka oti nai yalayala ni veiqele oqori. E vuqa talega na veiqele oqo, esa soveataki oti.
- Na qele e taukeni mai vei ira nai liuliu ni vei yavusa. Me vaka taka na Turaga na Ka Levu; ka veiliutaki ena vanua o Nakuruvakarua.
- Na qele ni kawa.
- Na qele e taukeni vakaitokatoka.
- Na qele e taukeni vakamataqali.
- Na qele e taukeni vakayavusa kei
- Na qele e taukena e vica vata na Yavusa.
E tiko talega na kedrai vola tukutuku o ira kece nai taukei ni veiqele oqori ka maroroya tu na TLC me vaka ga nai vakaro ni i-Taukei Land Act.
E via tautauvata kece tu ga na nodra gagadre nai taukei ni qele, ia e sega sara ni tautauvata kei na galala e tiko vei ira nai taukei ni qele voli vakadua. E dina ga ni ra marautaka kece nai taukei ni qele na dodonu e tiko vei ira, o ira nai taukei ni qele vakaitaukei e sega ni rawa ni ra solia se volitaka vakaveitalia e dua na tiki ni qele. E dodonu me solia taumada na nona vevakadounui na lewe ni kumukumu taucoko (tokatoka, mataqali se yavusa). Ia na dodonu oqo ena yacova ga ni sa kawaboko taucoko na lewe ni dua nai kumukumu.
Na dodonu e tiko vei ira nai taukei ni qele vakaitaukei ena qele era taukena, e via tautauvata ga kei na dodonu e tiko vei ira nai taukei ni qele voli vakadua. Oqo e vica na kena e bibi:
E kenai soqoni, ni tiko na dodonu vei ira nai taukei ni qele mera vakatulewataka ka cakava na ka era gadreva ena nodra qele. O ira nai taukei ni qele vakaitaukei era marautaka tu mai na dodonu oqo me yacova na gauna sa mai taurivaki kina i-Taukei Land Trust Act ena 1940.
- Na dodonu mera taukena na nodra qele.
- Na dodonu mera cakacakataka se vakavinakataka na nodra qele.
- Na dodonu mera lisitaka ka vakatulewataka na veika era gadreva mera veidinadinatitaka kei ira nai taukei ni lisi.
- Na dodonu ni kena vakasukai tale ne qele ni sa mai cava na gauna yalataki ni lisi.
Ena ruku ni lawa oqo, era sa sorovaka kece na nodra dodonu nai taukei ni qele vakaitaukei kina Board of Trustees ni i-Taukei Land Trust Board me vakatulewataka ka qarava na veika me baleta na nodra qele. Ia ena taqomaki ni nodra dodonu nai taukei ni qele, na i-Taukei Land Trust Act esa vakamatataka mai e vica na ka:
- Esa soli vua na Board (Matabose) me vatulewataka ka qarava na veika ena kauta mai na vinaka vei ira nai taukei ni qele. Ia me kakua ni cakava e dua na vakatulewa e veisaqasaqa se vakavu leqa vei ira nai taukei ni qele.
- E sega ni soli ena Matabose na kaukauwa me volitaka vakadua na qele vakaitaukei, vakavo walega ke volitaki ena matanitu me baleta na qaravi ni bula raraba ni lewenivanua.
- Na kaukauwa e tiko ena Matabose, o koya na kena ga e virikotori ena i-Taukei Land Trust Act. E sega ni rawa ni volitaka, se solia na lisi kevaka e sega ni salavata kei na veika tuvani vakalawa.
- Na Matabose e rawa ni solia na lisi, na laiseni se vakavoutaki ni lisi, ni qele vakaitaukei ena taudaku ni qele kovuti.
- Ena wase e 9 ni lawa oqo, e vakatabui na Matabose me solia na lisi se laiseni ni qele vakaitaukei ena taudaku ni qele kovuti, era vakaitikotiko kina nai taukei ni qele, vakavo kevaka esa vakadeitaka na Matabose ni na sega ni vakayagataki na tiki ni qele mai vei ira nai taukei ni qele, ena gauna ena lisitaki tiko kina.
- Na lisi kece e soli e dodonu me na soveataki ka vakaivolataki ka maroroi na kenai tukutuku ena Registrar of Titles.
- E dodonu me veivakadonui na Matabose ni Qele Maroroi ena veika kece e qaravi me baleta na qele.
Oqo na veika e rawa ni vakayacora kei na veika talega e vakuwai kina na Matabose, ka vakamatatataki tu ena i-Taukei Land Trust Act me baleta na vakatulewataki ni qele vakaitaukei.


text:
WASE 98
Vaqara Rogo na Yapositolo
MACIU 20:17-28 MARIKA 10:32-45 LUKE 18:31-34
-
PAROFISAITAKA TALE O JISU NA NONA MATE
-
ERATOU VAQARA ROGO NA YAPOSITOLO
Eratou takosova na Uciwai na Joritani volekati Jeriko o Jisu kei na nona tisaipeli me vakacavari kina nodratou ilakolako mai Peria i Jerusalemi. Era veitomani eso tale ena ilakolako qori ina Lakosivia ni 33 G.V.
E liu sara tiko o Jisu vei ratou na tisaipeli, ni via yaco ena korolevu ni bera na Lakosivia. Ia eratou rere na tisaipeli. Gauna e mate kina o Lasarusa qai vakarau biubiu mai Peria o Jisu me gole i Jutia, a tukuna o Tomasi vei ratou na vo ni tisaipeli: “Me datou lako tale ga me datou mate vata kei koya.” (Joni 11:16, 47-53) Sa rauta me ratou rere na tisaipeli ena ilakolako qo i Jerusalemi.
Me vakarautaki ratou na yapositolo ena veika sa tu mai liu, e kauti ratou vakatikitiki o Jisu qai kaya: “Tou sa lako cake tiko qo i Jerusalemi, ena lai soli na Luve ni tamata vei ira na iliuliu ni bete kei ira na vunivola. Era na tauca vua na itotogi mate era na soli koya vei ira na kai veimatanitu mera vakalialiai koya, kuitataki koya, qai vakamatei koya ena kau, ia ena vakaturi ena ikatolu ni siga.”—Maciu 20:18, 19.
Qo na ikatolu ni gauna e tukuna kina vei ratou na nona tisaipeli o Jisu na nona mate kei na vakaturi. (Maciu 16:21; 17:22, 23) Ia sa qai vakamatatataka ni na vakamatei ena kau. Eratou vakarogoci koya tiko na tisaipeli, eratou sega ga ni kila na ibalebale ni nona vosa. De dua eratou nanuma ni na vakalesui mai vuravura na veiliutaki ni matanitu o Isireli, ni ratou via lagiti qai rokovi ena nodratou veiliutaki kei Karisito ena dua na matanitu e vuravura.
E maliwai ira voli na matailakolako qo o Salome, na tinadrau na yapositolo o Jemesa kei Joni. E vakatokai rau na yapositolo qori o Jisu ena dua na yaca e kena ibalebale “Luve ni Kurukuru,” ni rau dau yalokatakata. (Marika 3:17; Luke 9:54) Erau sa dau vinakata voli mai na le rua qo me rau rogo ena Matanitu i Karisito. E kila tale tiko ga qori o tinadrau, mani lai raici Jisu, e cuva vua me kerea e dua na ka. E taroga o Jisu: “Na cava o vinakata?” E kaya na tinadrau na tisaipeli: “Ni vakadonuya mada me rau dabe ena nomuni Matanitu na luvequ, e dua ena yasamuni imatau kei na dua ena yasamuni imawi.”—Maciu 20:20, 21.
Qori na nodrau kerekere o Jemesa kei Joni. Ni vakamacalataka oti ga o Jisu ni na vakamadualaki qai vakayacori vua na itovo lolovira, e kaya vei rau na le rua: “Drau sega ni kila na ka drau kerea. Vakaevei, e rawa ni drau gunu ena bilo au vakarau gunu kina?” Rau kaya vei Jisu: “Keirau rawa.” (Maciu 20:22) Erau se rairai sega tiko ga ni taura rawa na tisaipeli na ibalebale ni ka erau kerea.
E mani kaya vei rau o Jisu: “Drau na gunuva dina na mequ bilo, ia au sega ni lewa se o cei me dabe ena yasaqu imatau se yasaqu imawi, sa tiko ga o ira e vakarautaki me nodra me vaka sa lewa o Tamaqu.”—Maciu 20:23.
Ni ratou rogoca na vo ni le tini na yapositolo na nodrau kerekere o Jemesa kei Joni, eratou katakatataki rau sara ga. De dua erau vosa doudou o Jemesa kei Joni ena nodratou a veibataka ena dua na gauna e liu na yapositolo se o cei e uasivi vei ratou. (Luke 9:46-48) Se mani cava e yaco, e laurai ena nodrau kerekere o Jemesa kei Joni ni ratou se sega ni muria na le Tinikarua na ivakasala i Jisu me baleta na vakamalumalumu. Eratou se vaqara rogo tiko ga.
E mani nanuma o Jisu me cakava e dua na ka ena ituvaki qo kei na yaloca sa laurai tiko ena kedratou maliwa na le Tinikarua. E kacivi ratou sara o Jisu qai vakasalataki ratou vakayalololoma: “Dou kila nira dau vakacolasau na iliuliu ni veimatanitu qai dau voravora na nodra veiliutaki na vetaicake. Mo dou kua ni va ya, ia o koya e via turaga vei kemudou me nomudou dauveiqaravi, o koya e via liu, me nomudou tamata cakacaka.”—Marika 10:42-44.
Sa qai kaya o Jisu me ratou vakatotomuria nona ivakaraitaki: “A sega ni lako mai na Luve ni tamata me qaravi, ia me veiqaravi ga, me solia tale ga na nona bula me kedra ivoli e le levu.” (Maciu 20:28) E rauta ni tolu na yabaki nona veiqaravi voli mai o Jisu, ena cakava tiko qori me yacova sara nona vakamatei ena vukudra na kawatamata! E bibi mera vakatotomuri Karisito tale ga na tisaipeli, mera kua ni qaravi, ia mera veiqaravi. Mera kua ni vaqara rogo, ia mera vakamalumalumutaki ira.


text:
WASE 47
Bula Tale na Goneyalewa
MACIU 9:18, 23-26 MARIKA 5:22-24, 35-43 LUKE 8:40-42, 49-56
-
VAKATURI LUVEI JAIRO O JISU
E raica o Jairo na nona vakabula o Jisu na yalewa e lako tu ga vua na dra. Kena ibalebale e rawa ni vukei luvena yalewa tale ga o Jisu, ia ‘sa na rairai mate qo.’ (Maciu 9:18) Vakacava e se rawa ni caka e dua na ka vua na goneyalewa qori?
Rau se veivosaki tiko o Jisu kei na marama a vakabula, sa ra yaco yani eso na tagane mai na vale i Jairo qai tukuni vua: “Sa mate na luvemu!” Era kaya tale: “Cava mo vakaogai qasenivuli tale kina?”—Marika 5:35.
Sa itukutuku rarawataki dina! E dokai vakalevu o Jairo ena nona yasayasa, ia qo sa sega ni cakava rawa e dua na ka ni sa mate na luvena duabauga. E rogoca na veitalanoa o Jisu, e vuki vei Jairo qai vakayaloqaqataki koya ni kaya: “Kua ni lomaleqa, mo vakaraitaka ga na vakabauta.”—Marika 5:36.
E mani tomani Jairo o Jisu ina nona vale. Ni rau yaco yani, erau raica nira ue na tiko e vale. Era osi qai veitagicaki ena levu ni nodra rarawa. E curu i loma o Jisu qai kurabuitaki nona tukuna: “E sega ni mate na gone, e moce ga.” (Marika 5:39) Era dredrevaki Jisu o ira na rogoca qori, nira kila ni sa mate dina o goneyalewa. Ia ena vakaraitaka o Jisu ena kaukaua e solia vua na Kalou ni rawa ni vakabulai tale e dua sa mate, me vaka ga nona rawa ni vakayadrati e dua e mocelutu.
Sa qai vakatalai ira kece i tuba o Jisu, vakavo ga o Pita, Jemesa, Joni, kei rau na itubutubu nei goneyalewa. Eratou tomani Jisu na le lima qori ina vanua e davo tiko kina o goneyalewa. E taura cake na ligana, sa qai kaya o Jisu: “‘Talica kumi,’ e kena ibalebale: ‘Goneyalewa, au tukuna vei iko, “tucake!”’” (Marika 5:41) E tucake sara na goneyalewa qai veilakoyaki. Sa wacava nodrau marau o Jairo kei watina! E tukuna o Jisu me vakani o goneyalewa me vakadeitaka ni sa bula dina.
Me vaka ga e cakava o Jisu vei ira eso a vakabula e liu, e vakaroti rau na itubutubu nei goneyalewa me rau kua ni talanoataka na ka e cakava. Kena seva ni rau lai talanoa ena “vanua kece” na itubutubu kei ira eso tale. (Maciu 9:26) Eda na cakava tale ga ya ke vakaturi e dua na wekada. Eda na talanoataka ena levu ni noda marau. Qori na ikarua ni veivakaturi i Jisu e volatukutukutaki.


text:
IWASEWASE 2
Waluvu ina Veivakabulai Mai Ijipita
E walu ga na tamata eratou bula ena Waluvu, ia ni toso na gauna sa tubu na kedratou iwiliwili me vica vata na udolu. Oti tale e 352 na yabaki mai na Waluvu a sa qai sucu o Eparama. Eda na raica ni a dina ina nona yalayala vei Eparama na Kalou me solia vua e dua na luvena tagane, na yacana o Aisake. Mai na rua na luve i Aisake, a digitaki Jekope na Kalou.
E dua na vuvale levu i Jekope, e 12 na luvena tagane kei na so na yalewa. E lewe 10 vei ratou na luve i Jekope eratou cati Josefa na tacidratou gone, ratou qai volitaki koya me bobula i Ijipita. Lakolako, sa qai yaco o koya me dua na iliuliu rogo e Ijipita. Ni sa yaco na dausiga levu, a qai vakatovolei iratou na tuakana o Josefa se sa bau veisau na lomadratou. Era qai toki kece i Ijipita na vuvale i Jekope, se o ira na Isireli. E yaco na ka oqo ni sa oti e 290 na yabaki na sucu i Eparama.
Era a tiko ga mai Ijipita na Isireli ena loma ni 215 tale na yabaki e tarava. Ni sa mate o Josefa, era sa qai tu vakabobula. Lakolako, sa qai sucu o Mosese, a talai koya na Kalou me vakabulai ira na Isireli mai Ijipita. Na ivolatukutuku kece ni 857 na yabaki sa tu ena iWasewase RUA.
ENA IWASEWASE QO
ITALANOA 11
Na iMatai ni Drodrolagi
Na cava mo vakasamataka ni o raica na drodrolagi?
ITALANOA 12
Era Tara na Vale Cecere
A sega ni marau na Kalou, eda se vakila tiko ga nikua na revurevu ni nona vakatauitotogi.
ITALANOA 13
Eparama?—Na iTokani ni Kalou
Na cava e biuta kina na nona vanua vinaka o Eparama me lai bula tu ena valelaca?
ITALANOA 14
Vakatovolea na Vakabauta i Eparama na Kalou
Na cava e tukuna kina na Kalou vei Eparama me cabora na luvena o Aisake?
ITALANOA 15
Raivuki na Wati Loti
What she did can teach us a valuable lesson.
ITALANOA 16
Digitaki me Wati Aisake e Dua na Yalewa Vinaka
E rawa vakacava me dua na yalewa vinaka o Repeka? Na kena totoka, se dua tale na ka?
ITALANOA 17
Na Drua Erau Duidui
Na tamadrau o Aisake e lomani Iso vakalevu, ia na tinadrau o Repeka e lomani Jekope vakalevu sara
ITALANOA 18
Lako i Karana o Jekope
E vakamautaki Lia e liu o Jekope, ia a domoni Raijeli o koya.
ITALANOA 19
Na Vuvale i Jekope
Vakacava e vakayacani na 12 na yavusa e Isireli vei ratou na 12 na luvena tagane o Jekope?
ITALANOA 20
Yacovi Taina na Leqa
Tekivu ga ena ilala ca.
ITALANOA 21
Era Cati Josefa na Tuakana
Na cava ena vakavuna nodratou via vakamatei tacidratou?
ITALANOA 22
Biu o Josefa i Valeniveivesu
E sega ni biu e kea ni beca na lawa, e baleta ga ni cakava na ka dodonu.
ITALANOA 23
Na Tadra i Fero
Dua na ka e tautauvata kina na vitu na bulumakau kei na vitu na sola sila.
ITALANOA 24
Vakatovolei Iratou na Tuakana o Josefa
Ena kila vakacava ke ratou sa veisau dina mai na gauna eratou volitaki koya kina me bobula?
ITALANOA 25
Toki na Matavuvale i Ijipita
Na cava era vakatokai kina na vuvale i Jekope mera Isireli sega ni kawa i Jekope?
ITALANOA 26
Yalodina Vua na Kalou o Jope
E vakyalia nona iyau o Jope, e tauvimate, e vakayali ratou tale ga na luvena. Vakacava e totogitaki koya tiko na Kalou?
ITALANOA 27
Liutaki Ijipita e Dua na Tui Ca
Na cava e tukuna kina vei ira na nona tamata mera vakamatei ira kece na gone lalai tagane kece ni Isireli?
ITALANOA 28
Nona Vakabulai na Gone o Mosese
E kila o tinana ni tukuni ena lawa mera vakamatei na gonelalai tagane kece ni Isireli.
ITALANOA 29
Na Vuna a Dro Kina o Mosese
A nanuma o Mosese ni sa rawa ni vakabulai ira na Isireli ni sa yabaki 40, ia a sega ni yaco qori.
ITALANOA 30
Na Vunikau Kama
E tukuna na Kalou vei Mosese ni sa kena gauna me liutaki ira na Isireli mera biubiu mai Ijipita ena veitaravi ni cakamana e cakava.
ITALANOA 31
Raici Fero o Mosese kei Eroni
Na cava e sega ni rogoci Mosese kina o Fero, qai sereki ira na Isireli?
ITALANOA 32
Na 10 na Kuita
E vakavuna na Kalou na 10 na veika rarawa e Ijipita, ni sega ni via sereki ira na Isireli o Fero ni Ijipita.
ITALANOA 33
Takosovi na Wasa Damudamu
Tawasea na Wasa Damudamu o Mosese ena kaukaua ni Kalou, ra qai takoso ena vanua mamaca na Isireli.


text:
Separation
- O Misipa talega, baleta ni sa tukuna, "Me raica tiko mai o Jiova ena kedaru maliwa, ni daru sa dui tikotiko. Vakatekivu 31:49
- "Na gone oqo au a masulaka, ka sa solia vei au o Jiova me vaka au a kerea Vua. "O koya oqo, au sa soli koya kina vei Jiova; ena nona bula taucoko sa na soli tiko vei Jiova o koya." E ratou sa qaravi Jiova mai kea. 1 Samuela 1:27, 28
- E dina ni'u sa lako ena buca ni yaloyalo ni mate, au na sega ni rerevaka na ca; ni kemuni sa tiko vata kei au, ena vakacegui au na Nomuni titoko kei na Nomuni matana ki lagi. Same 23:4
- Ni rau sa biuti au na tamaqu kei na tinaqu, o Jiova sa qai keveti au. Same 27:10
- Sa voleka o Jiova vei ira sa ramusu na yalodra, sa vakabulai ira sa dasila na yalodra. Same 34:18
- Sa vakabulai ira sa ramusu na yalodra ka vauca na nodra mavoa. Same 147:3
- Na wai sa sega ni rawa ni sotava na karamaca ni veivinakati, Se na ualuvu me vakaluvuca na veivinakati, Ni sa solia na nona veivinakati e dua na tagane Nai yau kece ni nona vale ena sega ni tarovi koya. Sere I Solomoni 8:7
- "Au na sega ni biuti kemudou mo dou luveniyali Au na lako mai vei kemudou. Joni 14:18
- Na veika rarawa eda sotava tiko oqo e vakalailai walega, me vakatautauvatani kei na veika lagilagi eda na laki taukena ni sa cava na bula eke. Roma 8:18
- O Koya sa vakacegui keitou ena neitou rarawa kecega, me keitou vakacegui ira sa rarawa ena dua na ka, ena veivakacegui keitou sa vakacegui kina mai vua na Kalou. 2 Koronica 1:4
- Ia e sega sara ga ni dua na ka vinaka e kauta mai vei au, na ka kece oqori au sa biuta tani e na vuku i Karisito, Io e dina ga ni'u sa biuta tani taucoko na ka kecega, me rawa ni uasivi cake kina na noqu veikilai kei na noqu Turaga o Jisu Karisito, e na vukuna au sa vosota kina, me yali vei au, na ka kecega au vakararavi kina, au sa wiliki ira me vaka na benu e mataqu, me'u rawati Karisito ga kina me noqu. Filipai 3:7,8
- Ia au sa sega ni vinakata mo dou sega tu ni kila na veiwekani, baleti ira sa moce, ka mo dou kakua soti ni rarawataki ira me vakataki ira sa sega tu na noda i nuinui. 1 Cesalonaika 4:13
- Sa yaga veikemudou na vosota vakadede ni dou sa cakava oti na lewa ni Kalou, dou na rawata na ka sa yalataki. Iperiu 10:36
- Ka me rawa ni laurai kina na vakabauta dina sara me tu vei keda, na vakabauta vaka oqo e talei mai na koula sa vakatovolei oti ena buka, ka ena vakacaucautaki, ka ena dokai, ka ena lagilagi ena Nona na rairai mai o Jisu Karisito. 1 Pita 1:7


text:
E Veisaqasaqa na ka e Volai ena iVolatabu?
Kena isau vakaivolatabu
E veisemati vinaka na lewe ni iVolatabu taucoko. Ena rairai nanumi ni veisaqasaqa na ka e volai kina ena vuku ni so na tikinivolatabu. Ia e dau qai matata na kedra ibalebale ni vakasamataki e vica na idusidusi qo:
Dikeva na ikotokoto. E rawa ni nanumi ni veicalati na ka e vola e dua ke tauri cala na ka e kaya.
Vakasamataka na nona rai o koya e volavola. E rawa ni donu na ka era tukuna o ira na raica na ituvaki a yaco. Ia e duidui na vosa era vakayagataka. Eso tale ga ena rairai matailalai sara na ka era kaya, eso tale e sega.
Kauaitaka na itukutuku makawa kei na ivakarau vakavanua.
Vakadeitaka ke vakatakarakarataka e dua tale na ka na vosa e vakayagataki, se ya sara ga na kena ibalebale dina.
So na gauna e rawa ni cavuti ga e dua ena ka e volatukutukutaki ni yaco, ia e rawa nira vakaitavi tale ga ena ka e yaco qori eso tale. a
Vakayagataka e dua na vakadewa donu ni iVolatabu.
Kua ni moica na ka e kaya na iVolatabu me tokona na ivakavuvuli lasu.
Qo eso na kena ivakaraitaki e rawa ni vakamatatataka eso na ka e nanumi ni veisaqasaqa kina na lewe ni iVolatabu.
iMatai ni idusidusi: Tikina Wavolita
Ke a vakacegu na Kalou ena ikavitu ni siga, e rawa vakacava ni tukuni ni se cakacaka tiko ga? Ni laurai na ikotokoto a vakamacalataki kina na bulibuli ena Vakatekivu, na nona “vakacegu ena ikavitu ni siga mai na ka kece e cakava” na Kalou e vakaibalebaletaka na nona bulibuli me baleta na vuravura. (Vakatekivu 2:2-4) E sega ni veisaqasaqa kina na nona tukuna o Jisu ni ‘cakacaka tiko ga na Kalou me yacova mai qo,’ baleta e vakaibalebaletaki tiko qori ina so tale na cakacaka ni Kalou. (Joni 5:17) E okati ena cakacaka ni Kalou na nona veiuqeti me volai na iVolatabu, na nona dusimaka, kei na nona karona na kawatamata.—Same 20:6; 105:5; 2 Pita 1:21.
iKarua kei na ikatolu ni idusidusi: iVakarau ni rai kei na itukutuku makawa
Na vanua cava a vakabula kina o Jisu na tagane mataboko? E tukuni ena Luke ni a vakabula o Jisu e dua na turaga mataboko “ni volekati Jeriko.” Dua tale na kena ivolatukutuku ena Maciu e cavuti kina e rua na tagane mataboko, qai tukuni ni veivakabulai o Jisu ni “biuti Jeriko.” (Luke 18:35-43; Maciu 20:29-34) E duidui na ka e tukuni ena rua na ivolatukutuku qori, ia sega ni kena ibalebale ya ni veisaqasaqa. O Maciu e matailalai na ka e vola ni cavuta e rua na mataboko, ia o Luke e cavuti koya ga na tagane a vosa vua o Jisu. Vakacava na vanua a veivakabulai kina o Jisu? Era kaya na dauvakekeli ni rua na Jeriko ena gauna i Jisu, na koro makawa e rauta ni dua veimama na kilomita mai na koro vou a tara donuya nodra veiliutaki na kai Roma. A rairai tiko o Jisu ena kedrau tadrua na koro e rua qori ena gauna a veivakabulai kina.
iKava ni idusidusi: Vakaivakatakarakara se na kena ibalebale dina
Ena vakarusai na vuravura? E kaya na Dauvunau 1:4 “na vuravura ena tu ga me tawamudu.” Era nanuma eso ni veisaqasaqa qori kei na kena tukuni tale ga ena iVolatabu ni na “vakamai na vuravura kei na ka e tu kina.” (2 Pita 3:10, Beck) Ia ni vakayagataki ena iVolatabu na vosa na “vuravura,” e dau dusia na vuravura qele, e rawa ni vakatakarakarataka tale ga na kawatamata. (Vakatekivu 1:1; 11:1) Ni tukuni gona ena 2 Pita 3:10 ni na vakarusai na “vuravura,” sega ni kena ibalebale ni na vakamai na vuravura qele. Ia e vakaibalebaletaka tiko ga na nodra “vakarusai . . o ira na sega ni doka na Kalou.”—2 Pita 3:7.
iKalima ni idusidusi: Kilai se o cei e cakava dina na ka e volatukutukutaki
O cei a kerekere vei Jisu ena vukuna na turaganivalu? E tukuni ena Maciu 8:5, 6 ni a gole sara ga vei Jisu na turaganivalu. Na Luke 7:3 e kaya ni tala eso na nodra qase na Jiu na turaganivalu mera lai kerekere ena vukuna. Me kua ni nanumi ni veisaqasaqa e keri na ka e volai ena iVolatabu. Na vuna? A kerekere dina na turaganivalu, a talai ira ga na qase mera lai vakadewataka na nona kerekere.
iKaono ni idusidusi: Vakadewa donu
Vakacava eda ivalavala ca kece? E kaya na iVolatabu ni vakadewa vei keda kece na ivalavala ca o Atama. (Roma 5:12) Era vakacala qori eso na vakadewa ni iVolatabu nira tukuna ni sega ni “cala” se “valavala ca” na tamata vinaka. (1 Joni 3:6, The Bible in Basic English; King James Version) Ia ena iVolatabu taumada, na vosa vaKirisi e vakadewataki me “valavala ca” ena 1 Joni 3:6 e tiko kina na vakasama ni ka e caka tiko ga. Na ivalavala ca eda sucukaya mai e sega nida cakava rawa kina e dua na ka. Ia e duidui na valavala ca e nakiti, se na nona beca tiko ga e dua na lawa ni Kalou. E kilai vakacava ni sega ni veisaqasaqa na ka e kaya na iVolatabu? Eso tale na iVolatabu e donu na nodra vakadewa nira vakayagataka na matavosa me vaka na “sega ni valavala ca tiko ga” se “sega ni valavala ca wasoma.”—Vakadewa ni Vuravura Vou; Phillips.
iKavitu ni idusidusi: Yavutaki ena iVolatabu
Vakacava erau tautauvata o Jisu kei na Kalou? A kaya o Jisu ena dua na gauna: “Keirau duavata kei Tamaqu.” Qori e nanumi ni veisaqasaqa kei na nona kaya ‘ni cecere sara vua o Tamana.’ (Joni 10:30; 14:28) E bibi meda kila na ibalebale dina ni tikinivolatabu qori ena noda dikeva na ka e kaya na iVolatabu me baleti rau o Jiova kei Jisu. Meda kua ni moica na tikinivolatabu me tokona na Letoluvakalou, na ivakavuvuli e sega ni yavutaki ena iVolatabu. E kaya na iVolatabu ni o Jiova na Tama i Jisu, na Kalou tale ga qori e qarava o Jisu. (Maciu 4:10; Marika 15:34; Joni 17:3; 20:17; 2 Korinica 1:3) Kena ibalebale erau sega ni tautauvata o Jisu kei na Kalou.
E laurai ena ikotokoto a tukuna kina o Jisu ni rau ‘duavata kei Tamana,’ ni vakaibalebaletaka tiko na nodrau duavata ena inaki kei na Tamana, na Kalou o Jiova. A kaya ena dua tale na gauna e muri o Jisu: “[E] duavata kei au o Tamaqu, au duavata tale ga kei Tamaqu.” (Joni 10:38) E va tale ga qori na nodratou duavata ena inaki o Jisu kei ratou na nona imuri. A kaya o Jisu ena nona masu vua na Kalou: “Au sa vakalagilagi ira me vaka na nomuni vakalagilagi au, mera duavata me vaka nodaru duavata. Au duavata kei ira, oni duavata kei au.”—Joni 17:22, 23.
a Kena ivakaraitaki, e kaya na Encyclopædia Britannica ni vale e vakatokai na Taj Mahal “a tara na empara ni Mughal o Shah Jahān.” Ia a sega ni tara duadua o koya na vale, e tukuni nira veivuke kina “e sivia e 20,000 na tamata cakacaka.”.