text:
E Bibi Nomu Vakatulewa!
SA LEWAI OTI TU NA NOMU BULA? Eso era vakabauta ni sa lewai oti tu na nodra bula, e sega kina ni rawa mera digia na ka mera cakava. Nira sega ni rawata na nodra isausau, era sega ni via tovolea tale nira nanuma ena guce ga nodra sasaga. Era kaya: “Sega beka ga ni kena inaki!”
Eso tale era yalolailai nira nanuma era na sega ni drovaka rawa na veivakalolomataki kei na veika tawadodonu e yaco tu e vuravura. De dua era saga mera vakavinakataka nodra bula, ia e vakaleqa nodra lalawa ena levu na gauna na ivalu, basulawa, leqa tubukoso, kei na tauvimate. Era na rairai kaya, ‘E sega na betena.’
Eso na ituvaki o sotava ena nomu bula e rawa ni vakaleqa na ka o lalawataka. (Dauvunau 9:11) Ia nomu bula tawamudu ena gauna se bera mai e vakatau ena ka o vakatulewataka. Meda raica mada se vakadinadinataka vakacava qori na iVolatabu.
Nira vakarau curuma na Vanua Yalataki na Isireli, e kaya vei ira o Mosese: “Niu sa biuta e matamu na bula kei na mate, na veivakalougatataki kei na veicudruvi, mo qai digia na bula mo rawa ni bula, o iko kei ira na nomu kawa, ni o lomani Jiova na nomu Kalou, ni o rogoca na domona, o kabiti koya tale ga.”—Vakarua 30:15, 19, 20.
“Niu sa biuta e matamu na bula kei na mate, na veivakalougatataki kei na veicudruvi, mo qai digia na bula.”—Vakarua 30:19
E vakabulai ira na Isireli na Kalou mai na nodra vakabobulataki tu e Ijipita. E yalataka tale ga vei ira na bula galala kei na marau ena Vanua Yalataki. Ia e tiko na ka mera cakava, ena vinakati mera “digia na bula” ke ra via vakalougatataki. Era na digia na bula nira ‘lomana na Kalou, rogoca na domona, qai kabiti koya tiko ga.’
Na nomu bula ena gauna se bera mai ena vakatau ena nomu vakatulewa ena gauna qo. Ke o vakatulewataka mo lomana na Kalou, rogoca na domona, qai kabiti koya, o sa digia tiko mo bula tawamudu ena vuravura parataisi. Na cava e okati ena nomu lomana na Kalou, rogoca na domona, qai kabiti koya tiko ga?
DIGIA MO LOMANA NA KALOU
Na loloma e itovo talei duadua ni Kalou. E kaya na yapositolo o Joni ena veidusimaki ni yalo tabu ni “Kalou ga na loloma.” (1 Joni 4:8) Qori na vuna e kaya kina o Jisu me baleta na ivakaro levu duadua: “Mo lomani Jiova na nomu Kalou ena lomamu taucoko, ena nomu vinaka taucoko, kei na nomu vakasama taucoko.” (Maciu 22:37) Na veiwekani kei na Kalou o Jiova e dodonu me yavutaki ena loloma, me kua ni yavutaki ena rere se talairawarawa vakamataboko. Na cava meda digia kina meda lomani koya?
Nona lomani keda o Jiova e rawa ni vakatauvatani ina nodra lomani luvedra na itubutubu. Era ivalavala ca na itubutubu, ia era veivakasalataki vakayalololoma, veiuqeti, veitokoni, qai veivakavulici nira vinakata mera marautaka na luvedra na nodra bula, me rawa vinaka nodra sasaga. Na cava era vinakata na itubutubu vei ira na luvedra? Era vinakata na itubutubu mera lomani, mera muria tale ga na gone na veika era tuberi kina me rawa nira vakila na kena yaga. Ena vakasama vata qori, e vinakata na Tamada vakalomalagi meda lomani koya meda vakaraitaka kina nida vakavinavinakataka na veika e cakava ena vukuda.
ROGOCA NA DOMONA
Ena vosa taumada e volai kina na iVolatabu, na “rogoca” e tiko kina na vakasama ni “talairawarawa.” Na vosa vata qori e dau tukuni vua e dua na gone, “Vakarorogo vei rau nomu itubutubu.” Koya gona, noda rogoca na domo ni Kalou e kena ibalebale noda vulica qai talairawarawa ina ka e tukuna. Eda na sega ni rogoca dina na domo ni Kalou, ia eda sa rogoca tiko na domona nida wilika qai bulataka na ka e volai ena nona Vosa na iVolatabu.—1 Joni 5:3.
E vakaraitaka ena dua na gauna o Jisu na vuna e bibi kina meda rogoca na domo ni Kalou, e kaya: “E sega ni bula na tamata ena madrai wale ga, e bula ga ena vosa kece e lako mai na gusu i Jiova.” (Maciu 4:4) E yaga na kakana vei keda, ia e yaga sara vakalevu na noda vulica na veika me baleta na Kalou. Ni vakamacalataka na vuna na tui vuku o Solomoni, e kaya: “E itataqomaki na vuku me vaka ga ni itataqomaki na ilavo, ia qo na yaga ni kilaka: Na vuku e vakabula na kena itaukei.” (Dauvunau 7:12) Na kilaka me baleta na Kalou kei na nona veivakavukui ena taqomaki keda nikua, ena vukei keda tale ga meda vakatulewa vinaka meda rawa ni bula tawamudu ena gauna se bera mai.
KABITI KOYA TIKO GA
Vakasamataka mada na vakatautauvata i Jisu eda raica ena ulutaga sa oti, e tukuni kina: “E qiqo na matamata qai rabalailai na sala e basika ina bula, e le lailai tale ga era kunea.” (Maciu 7:13, 14) Nida muria tiko na sala qori, eda vinakata me dusimaki keda e dua e nuitaki da qai kabiti koya tiko ga me yacova nida sa rawata na bula tawamudu. E bibi gona meda kabita tiko ga na Kalou. (Same 16:8) Eda na cakava vakacava qori?
Sa tu rawa e levu na ka meda cakava e veisiga, sa qai tu tale e levu na ka eda vinakata tu meda cakava. Ke da ogataka vakasivia na veika qori se vakalaiva me vakawelei keda, ena lailai se sega sara ga na gauna meda cakava kina na ka e vinakata na Kalou. Qori na vuna e vakasalataki keda kina na iVolatabu: “Ni qarauna matua na nomuni ilakolako, ni kua ni vakataki ira na lialia, ni vakataki ira ga na vuku, ni vakayagataka vakavinaka na nomuni gauna, nida sa bula tu ena veisiga ca.” (Efeso 5:15, 16) Eda na kabita tiko ga na Kalou ke da vakaliuca ena noda bula na noda veiwekani kei koya.—Maciu 6:33.
NOMU NA VAKATULEWA
O na sega ni rawa ni veisautaka na veika e yaco ena veigauna sa oti, o rawa ga ni cakava eso na ka me vinaka kina nomu bula kei na nodra bula na wekamu ena gauna se bera mai. E kaya na iVolatabu ni lomani keda na Tamada vakalomalagi na Kalou o Jiova, e vakaraitaka tale ga vei keda na ka e vinakata meda cakava. Raica mada na ka e kaya na parofita o Maika:
“Sa tukuna oti vei iko, na tamata, na ka vinaka. Na cava tale e vinakata vei iko o Jiova? Mo lewadodonu ga, mo mareqeta na yalodina, mo yalomalumalumu tale ga ni o lako vata kei na nomu Kalou!”—Maika 6:8.
Vakacava o na ciqoma na veisureti i Jiova mo lako vata kei koya qai vakalougatataki tawamudu me vaka ga e yalataka? E nomu na vakatulewa!


c: text/html

text:
TARO 9
Na Cava Eda Rarawa Kina?
“Nira sega ni qaqa tu ga ena veitau na yavatotolo, se ra qaqa tu ga ena ivalu o ira era kaukaua, se ra kana tu ga o ira na vuku, se ra vutuniyau tu ga o ira na ulukaukaua, se ra vakadonui tu ga o ira na kilaka, ni dau yacovi ira kece na gauna kei na ka e sega ni namaki.”
“Ena vuku ni dua ga na tamata e curu kina i vuravura na ivalavala ca, kei na mate ena vuku ni ivalavala ca, mani dewa na mate vei ira na tamata kece ga ni sa valavala ca na tamata kece ga—.”
“Qo na vuna e vakaraitaki mai kina na Luve ni Kalou, me mai vaqeavutaka na cakacaka ni Tevoro.”
“E lewa tiko na vunica na vuravura taucoko.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ITALANOA 34
Na Kakana Vou
O KILA na cava era tomika tiko oqori na tamata? E mamare qai vulavula, e vaka na tegu cevata na kena irairai. Ia e sega ni tegu cevata, e dua na mataqali kakana.
Se qai oti toka ga e dua na vula mai na nodra biuti Ijipita na Isireli sa ra yaco yani ina vanua liwa. E lailai na kakana e tu kina, ra qai vosa kudrukudru na tamata. Era kaya: ‘E vinaka ga me a vakamatei keimami mai Ijipita o Jiova ni tu kina na kakana keimami vinakata.’
Sa qai kaya o Jiova: ‘Au na vakatauca mai lomalagi na kakana.’ E cakava oqori o Jiova. Ena mataka e tarava nira raica na Isireli na ka vulavula era lulutu tu, era taroga: ‘Na cava beka oqo?’
E kaya o Mosese: ‘Oqo na kakana e solia mai vei kemuni o Jiova mo ni kania.’ Era kaya ni oqo na MANA. Na kena ikanakana e vaka na keke mamare e caka vata kei na oni.
E kaya o Mosese: ‘Ni tomika me rauti kemuni yadudua ga.’ Era dau cakava oqo ena veimataka. E waicala na mana e vo tu ena qele ni katakata mai na siga.
E kaya tale ga o Mosese: ‘Me kua ni dua e maroroya na mana me yacova na siga tarava.’ Ia era sega ni muria e so. O kila na ka a qai yaco? A sinai ena ulo, qai boi ca na mana era a maroroya tu!
Ena ikaono ga ni siga e vakatara kina o Jiova mera tomika e yarua na ivakarau. Me maroroi e so me baleta na siga e tarava, baleta ena sega ni soli na mana ena ikavitu ni siga. Nira maroroya na mana e sega ni boi ca se kune kina na ulo. Oqo e dua tale na cakamana!
Ena loma ni gauna taucoko era tiko kina na Isireli ena vanua liwa e vakani ira tiko o Jiova ena mana.


text:
ITALANOA 109
Sikovi Konilio o Pita
E TUCAKE tu oqori na yapositolo o Pita, ra qai tu mai dakuna e so na nona itokani. Ia na cava me mai cuva tiko kina vei Pita na tamata oqo? E dodonu beka nona cuva tiko oqori? O kila se o cei o koya?
Oqori o Konilio na turaganivalu ni Roma. Erau sega ni veikilai kei Pita, ia a tukuni vua me sureti Pita ina nona vale. Meda raica mada se yaco vakacava na ka oqo.
Era Jiu na imuri taumada i Jisu, ia o Konilio e sega ni Jiu. E lomana na Kalou, e dau masu vua qai dau caka vinaka tale ga. Ena dua na yakavi, a rairai vua e dua na agilosi qai kaya: ‘Sa lomani iko na Kalou, ena sauma dina na nomu masu. Tala e so na tamata mera lai kauti Pita mai Jopa. E tiko ena vale i Saimoni, e baravi.’
Sega tale ni bera nona sa tala yani e so na tamata o Konilio mera lai qarai Pita mai. Ena siga e tarava, ni ratou sa voleka yani i Jopa, a tiko ena delanivale i Saimoni o Pita. Sa qai cakava na Kalou me raivotutaka o Pita e dua na isulu levu e lako sobu mai lomalagi, ra qai tu kina na veimataqali manumanu. Ena lawa ni Kalou na manumanu oqo era sega ni savasava me laukana. Sa qai rogo e dua na domo: ‘Tucake, vakamatea mo kania.’
E sauma o Pita: ‘Sega! Au se sega vakadua ni kania na ka tawasavasava.’ E kaya tale vua na domo: ‘Kua ni kaya me tawasavasava na ka sa kaya na Kalou ni savasava.’ E yaco vakatolu na ka oqo. Ni se vakasamataka tiko ga o Pita na kena ibalebale, era sa yaco yani ina vale i Saimoni na italai i Konilio. Era tarogi Pita sara.
E siro sobu mai o Pita qai kaya: ‘O yau na tamata dou vaqara tiko. Na cava dou mai cakava?’ Ni ratou vakamacalataka na nona tukuna e dua na agilosi vei Konilio me sureti koya ina nona vale, e vakadonuya o Pita me lako vata kei iratou. Ena siga ga e tarava eratou sa lai raici Konilio kina i Sisaria o Pita kei iratou na nona itokani.
A soqoni ira mai na wekana kei ira na nona itokani voleka o Konilio. Ni yaco yani o Pita e mai kidavaki koya o Konilio. E tekiduru qai cuva vei Pita. Ia e kaya o Pita: ‘Tucake; o yau na tamata ga.’ Io, na iVolatabu e vakaraitaka ni sega ni dodonu meda cuva se sokalou vua na tamata. E dodonu meda qaravi Jiova duadua ga.
Sa qai vunau o Pita vei ira era a soqoni mai. ‘Au sa qai raica ni vakatara na Kalou mera qaravi koya o ira kece ga era vinakata.’ Ia ni se vosa tiko ga, sa tala mai na Kalou na yalo tabu, ra sa qai tekivu vosataka kina na tu oya na veimataqali vosa. Era kurabuitaka na veika oqo na tisaipeli Jiu era a lako vata mai kei Pita, nira nanuma ni vakadonui ira wale ga na Jiu na Kalou. E vakavulici ira na Kalou ni sega ni uasivi e dua na matatamata mai na dua tale. Oqori e dua na tikina vinaka meda nanuma tiko.


text:
“Me . . . Vakayacora Kece na Nomu Lalawa”
“Mo rekitaki Jiova, ena qai solia vei iko na veika e gadreva na lomamu.”—SAME 37:4.
1. Na cava mera vakatulewataka na itabagone me baleta nodra gauna se bera mai? Cava mera kua kina ni yalolailai? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)
RA ITABAGONE, oni na rairai kila ni ka vakayalomatua moni lalawataka vinaka na ka moni cakava ni bera ni oni vakatulewa. Na nomuni bula e vaka e dua na ilakolako, e vinaka gona moni vakatulewa ni oni se itabagone. Ia ena sega ni ka rawarawa qori. E tukuna e dua na goneyalewa o Heather: “E sega ni rawarawa baleta ni o na vakatulewataka na ka mo cakava ena vo ni nomu bula taucoko.” Ia kua ni yalolailai, ni kaya o Jiova vei ira nona tamata: “Kua ni taqaya niu nomu Kalou. Au na vakaukauataki iko, io, au na vukei iko.”—Aisea 41:10.
2. O kila vakacava ni vinakata o Jiova mo lalawataka nomu veigauna e se bera mai?
2 E kerei kemuni o Jiova moni lalawataka vinaka nomuni veigauna se bera mai. (Dauv. 12:1; Maciu 6:20) E vinakata moni marau. E vakadinadinataki qori ena veika totoka e bulia, na ka eda rogoca, kei na ka eda tovolea. Vakasamataka tale ga na nona dau veikauaitaki kei na nona vakavulici keda ena sala vinaka duadua ni bula. Ia e kaya o Jiova vei ira na cata nona veivakavulici: “Oni digia na ka au sega ni taleitaka. . . . Raica! Era na marau na noqu tamata, oni na madua. Raica! Era na kaila ena marau na noqu tamata ni vinaka na lomadra.” (Aisea 65:12-14) E vakalagilagi o Jiova nida vakatulewa vinaka.—Vkai. 27:11.
LALAWA ENA VAKAMARAUTAKI IKO
3. Na cava e vinakata o Jiova mo cakava?
3 Na cava e vinakata o Jiova mo cakava? E buli keda meda marautaka noda kilai koya, kei na noda qaravi koya ena yalodina. (Same 128:1; Maciu 5:3) E duidui sara ni vakatauvatani kei na manumanu e bulia, nira kana ga, gunu ra vakaluveni. E sega ni vinakata na Kalou mo lalawataka na veika era dau marautaka na manumanu. Nanuma ni “Kalou dauloloma” na Dauveibuli, e “Kalou mamarau,” e buli keda meda ‘ucui koya.’ (2 Kor. 13:11; 1 Tim. 1:11; Vkte. 1:27) O na marau ni vakatotomuria na noda Kalou dauloloma. Macala ga ni o sa na vakadinata na tikinivolatabu qo: “E marau vakalevu o koya e solia na ka, vakalailai o koya e taura na ka.” (Caka. 20:35) Qori sara ga na ka e dau yaco ena noda bula. Koya gona, e vinakata sara ga o Jiova me laurai ena ka o na via cakava na nomu lomani ira na tamata kei na Kalou.—Wilika Maciu 22:36-39.
4, 5. Na cava e vakamarautaki Jisu?
4 E kotora o Jisu Karisito na ivakaraitaki uasivi vei kemuni na itabagone. Ni se gone o Jisu, e dau qito, e marautaka tale ga nona bula. E tukuna na Vosa ni Kalou ni tiko “na gauna ni dredre . . . kei na gauna ni meke.” (Dauv. 3:4) E toro volekati Jiova tale ga o Jisu ena nona vulica na iVolatabu. Ni se qai yabaki 12, era kurabuitaka na qasenivuli e valenisoro na “ka e kila kei na nona isaunitaro” ena ka e vauca na veika vakayalo.—Luke 2:42, 46, 47.
5 E marau tale ga o Jisu ni sa uabula. Cava e vakamarautaki koya? E kila ni vinakata na Kalou me ‘vunautaka na itukutuku vinaka vei ira na dravudravua ra qai rai na mataboko.’ (Luke 4:18) E vakamarautaki koya nona cakava na ka e tukuna vua na Kalou. E vakaraitaka na lomana ena Same 40:8: “Na noqu Kalou, au marautaka vakalevu meu cakava na lomamuni.” E taleitaka tale ga o Jisu me vakavulici ira na tamata me baleta na Tamana vakalomalagi. (Wilika Luke 10:21.) Dua na gauna ni vakavulica tiko o Jisu e dua na marama me baleta na sokalou dina, e kaya vei ratou nona tisaipeli: “Na qau kakana meu cakava na loma i koya e talai au mai, meu vakaotia tale ga nona cakacaka.” (Joni 4:31-34) Io, e vakamarautaki Jisu nona lomana na Kalou kei ira na so tale. E rawa tale ga ni vakamarautaki iko qori.
6. Na cava e vinaka kina mo veitalanoataka kei ira na matua vakayalo na ka o na via cakava?
6 E levu na lotu vaKarisito era marautaka nodra bula vakaitabagone nira painia. Vakacava mo veitalanoataka kei ira na ka o na via cakava? “E seva na ka e nanumi ni sega na veivosaki.” (Vkai. 15:22) O ira na matua vakayalo va qori, era na tukuna vei iko ni na yaga ena nomu bula taucoko na veiqaravi vakatabakidua. Ni vakavulici Jisu oti o Tamana mai lomalagi, e tomana tiko ga nona vuli ena nona cakacaka vakaitalatala e vuravura. Kena ivakaraitaki, e vulica ni ka marautaki me uqeti ira na tamata na itukutuku vinaka, e ka marautaki tale ga me yalodina tiko ga ni vakatovolei. (Wilika Aisea 50:4; Iper. 5:8; 12:2) Meda veivosakitaka mada eso na tabana ni veiqaravi vakatabakidua ena vakamarautaki iko.
MARAUTAKI NA VEIVAKATISAIPELITAKI
7. Na cava era marautaka kina e levu na itabagone na veivakatisaipelitaki?
7 E tukuna o Jisu: “Ni lako moni vakavulici ira na lewe ni veivanua kece ga Maciu 28:19, 20) Ke o nanuma mo cakava qori, o sa digia tiko na cakacaka marautaki duadua, ni na vakalagilagi kina na Kalou. Me vaka ga na vo ni cakacaka, ena taura toka na gauna mo kenadau kina. Dua na gauna wale ga qo, e kaya e dua na tacida o Timothy a tekivu painia ni se itabagone: “Au taleitaka meu qaravi Jiova ena cakacaka vakatabakidua, niu vakaraitaka kina noqu lomani koya. Ni se qai tekivu, e dredre meu kunea e dua na vuli iVolatabu, ia au sa qai toki ena dua tale na yalava, e vica vata kina noqu vuli iVolatabu ena loma ga ni dua na vula. Dua vei ira na gonevuli qori sa tekivu soqoni. Ni oti noqu vuli vula rua ena Koronivuli ni Vuli iVolatabu ni Tagane Dawai, * au ciqoma e dua na ilesilesi vou, qai tekivu tale kina e va noqu vuli iVolatabu. Au taleitaka na veivakavulici, au raica ni yalo tabu e uqeti ira mera veisau.”—1 Ces. 2:19.mera tisaipeli.” (
8. Na cava era cakava eso na itabagone mera vakaitavi vakalevu ena veivakatisaipelitaki?
8 E vica na itabagone lotu vaKarisito era vulica eso tale na vosa. Kena ivakaraitaki, e vola o Jacob mai na Noca Amerika: “Niu se qai yabaki vitu, e levu noqu lewenikalasi era kai Vietnam, au via tukuna vei ira na ka me baleti Jiova, au nanuma kina meu vulica nodra vosa. Levu na gauna, au veidutaitaka ga na Vale ni Vakatawa vakavalagi kei na kena ena vosa vakaVietnam. Au veitokani tale ga kei ira na tacida ena ivavakoso voleka ena vosa vakaVietnam. Au tekivu painia sara niu yabaki 18. E muri, au vuli ena Koronivuli ni Vuli iVolatabu ni Tagane Dawai. E vukei au qori ena noqu cakacaka vakapainia nikua, niu qase ni ivavakoso duadua ena iwasewase lailai vosa vakaVietnam. Levu na kai Vietnam era qoroya niu vulica nodra vosa. Era dau sureti au, levu na gauna au vakavulici ira ena iVolatabu. Eso era toso sara mera papitaiso.”—Vakatauvatana Cakacaka 2:7, 8.
9. Na cava eda kaya kina ni cakacaka ni veivakatisaipelitaki e vuli vinaka duadua?
9 Na cakacaka ni veivakatisaipelitaki ena vakavulici iko mo dau cakacaka, mo kenadau ena veivosaki, o na doudou vakalevu, ena vukei iko tale ga mo maqosa ena vosa. (Vkai. 21:5; 2 Tim. 2:24, vmr.) Ia e marautaki vakalevu na veivakatisaipelitaki ni o na kila vinaka kina na tikinivolatabu e yavutaki kina nomu vakabauta. O na vulica tale ga mo cakacaka vata kei Jiova.—1 Kor. 3:9.
10. O na marautaka tiko ga vakacava na veivakatisaipelitaki ena yalava e sega ni vuavuaivinaka?
10 Ke lailai mada ga era taleitaka ena nomu yalava na itukutuku vinaka, o se rawa ga ni marautaka na cakacaka ni veivakatisaipelitaki. Me nanumi ni cakacaka qori e okati kina na cakacaka vata. Eda na gole na lewe ni ivavakoso ena yalava meda vaqarai ira na yalomalumalumu. De dua ena kune ga e dua na tataleitaki, yaco sara me tisaipeli. Ke mani kunea taudua qori e dua na tacida, eda vakaitavi kece na lewe ni ivavakoso ena vaqaqara, eda na marautaka vata. Kena ivakaraitaki, e ciwa na yabaki nona painia voli o Brandon ena yalava e sega ni vuavuaivinaka. E kaya: “Au taleitaka meu vunautaka na itukutuku vinaka ni kerei keda sara ga kina o Jiova. Au tekivu painia niu biu vuli oti ga. Au marautaka meu uqeti ira na itabagone ena ivavakoso, meu raica tale ga nodra toso vakayalo. Ni oti noqu vuli ena Koronivuli ni Vuli iVolatabu ni Tagane Dawai, au ciqoma e dua na ilesilesi vou vakapainia. Au se sega vakadua ni kunea e dua ena yalava, me yaco sara me papitaiso, ia eso tale era sa rawata. Au marau ga ni rawa niu lalawataka meu vakaitavi vakalevu ena cakacaka ni veivakatisaipelitaki.”—Dauv. 11:6.
YAGA NI SAUVI NA ISAUSAU
11. Na taba ni veiqaravi tabu cava era marautaka e levu na itabagone?
11 E levu na sala o rawa ni qaravi Jiova kina. Kena ivakaraitaki, levu na itabagone era bolecakacaka ena tabana ni tarataravaki. E vinakati e vica na drau na Vale ni Soqoni vou. E okati me veiqaravi tabu na tara ni vale me vakalagilagi kina na Kalou qai vu dina ni marau. Me vaka ga na vo ni veiqaravi tabu, eda na marautaka kina noda veimaliwai kei ira na tacida eda cakacaka vata. Levu tale ga na ka eda na vulica ena tarataravaki, me vaka na noda qaqarauni mai na vakacalaka, eda vulica meda daucakacaka, kei na noda tokoni ira na tacida era liutaki keda.
12. Na cava tale o rawa ni marautaka ni o painia?
12 E tukuna e dua na tacida o Kevin: “Niu se gonelailai, au dau vinakata meu qaravi Jiova vakatabakidua. Au tekivu painia niu sa yabaki 19. Me veivuke ena noqu painia, au cakacaka vagauna vua e dua na tacida e matai. Au vulica kina na kena tara na dokanivale, na kena vakacobari na luva kei na katuba. E muri au lewena na timi ni vakacoko me rua na yabaki, keimami tara tale kina na Vale ni Soqoni kei na nodra vale na tacida. Niu rogoca ni vinakati na tarataravaki e Sauca Aferika, au vakalewe fomu qai vakadonui meu gole. Ena loma ni vica ga na macawa, keimami dau tara kina e dua na Vale ni Soqoni e Aferika, oti keimami toki ina dua tale. Era vaka ga noqu vuvale o ira na lewe ni timi ni tarataravaki. Keimami tiko vata ga, keimami vulica vata na iVolatabu, qai cakacaka vata. Au marautaka tale ga meu vunau kei ira na taciqu ena vanua qo e veimacawa. Au a cakava na lalawa qori niu se gone, ia au sega ni bau tadra ni na va sara qo na noqu marau.”
13. Na cava era marautaka kina na itabagone na veiqaravi e Peceli?
13 Eso tale na itabagone era sa sauva nodra lalawa, era sa qaravi Jiovavakatabakidua e Peceli. E marautaki na ivakarau ni veiqaravi e Peceli, ni ka o cakava e kea e baleti Jiova. Era veivuke na lewe ni vuvale e Peceli ena vakarautaki ni kakana vakayalo. E kaya o Dustin e dua na lewe ni vuvale e Peceli: “Niu se yabaki ciwa, sa noqu isausau voli meu painia niu biu vuli ga. Ni oti ga e dua veimama na yabaki, au sureti e Peceli, au vulica na kena vakayagataki na misini ni tabaivola, oti au vulica na ka e baleta na porokaramu ni kompiuta. Na ka e vinaka kina o Peceli, ni o rogoca sara ga kina e liu na toso ni cakacaka e vuravura raraba. Au marautaka na veiqaravi e ke, ni ka eda cakava e vukei ira na tamata mera toro voleka vei Jiova.”
CAVA NOMU LALAWA ENA VEIGAUNA SE BERA MAI?
14. Na cava mo cakava mo veiqaravi kina vakaitalatala vakatabakidua?
14 Na cava mo cakava mo veiqaravi kina vakaitalatala vakatabakidua? Me vuavuaivinaka nomu qaravi Jiova vakatabakidua, e bibi na itovo vakayalo. Mo vulica gona vagumatua na Vosa ni Kalou, vakasamataka vakatitobu na kena ibalebale, saga tale ga mo vakamacalataka nomu vakabauta ena soqoni vaKarisito. Ni o se vuli tiko e koronivuli, vakayagataka na gauna qori mo rawata kina na kila kei na veika ena vukei iko mo vunautaka na itukutuku vinaka. Vulica mo dau kauaitaki ira na tamata ni o taroga vakamaqosa na nodra rai qai rogoci ira. Mo vakaitavi tale ga ena samaki kei na vakavinakataki ni Vale ni Soqoni. E dau marautaka o Jiova me vakayagataki ira na yalomalumalumu ra qai yalorawarawa. (Wilika Same 110:3; Caka. 6:1-3) A sureti Timoci na yapositolo o Paula me veiqaravi vakadaukaulotu baleta ni “rogo vinaka o koya vei ira na veitacini.”—Caka. 16:1-5.
15. O na lalawataka vakacava na ka mo bula kina?
15 E vinakati tale ga me tiko nodra ivurevure ni ilavo na via veiqaravi vakatabakidua. (Caka. 18:2, 3) De dua e tiko eso na vuli leleka e rawati kina na cakacaka vagauna ena vanua era tiko kina. Ke nomu isausau qori, mo taro ivakasala vua na nomu ivakatawa ni tabacakacaka kei ira na painia ena tabacakacaka o tiko kina. Taroga vei ira na cakacaka e yaga se veiganiti vei ira na painia. E kaya tale ga na iVolatabu, “Mo tataunaka vei Jiova na ka kece o cakava. Ena qai vakataudeitaki na nomu sasaga.”—Vkai. 16:3; 20:18.
16. E vakarautaki iko vakacava nomu qaravi Jiova vakatabakidua ni o se gone mo qarava kina eso tale na itavi ena veigauna se bera mai?
16 Mo nuidei ni vinakata o Jiova mo marau ni “taura matua” na veigauna se bera mai. (Wilika 1 Timoci 6:18, 19.) Na nomu veiqaravi vakatabakidua o na cakacaka kina kei ira era veiqaravi tale tu ga vakatabakidua, ra qai vukei iko mo lotu vaKarisito matua. Levu tale ga era raica ni nodra qaravi Jiova vakatabakidua nira se itabagone, e vukei ira mera marautaka nodra bula vakawati. Levu era qai dau painia tale ga kei watidra.—Roma 16:3, 4.
17, 18. E okati vakacava na lomamu ena nomu lalawa?
17 Na nomu lalawa ena okati tale ga kina na ivakarau ni lomamu. E kaya na Same 20:4 me baleti Jiova: “Me solia vei iko na ka e gadreva na lomamu.” Mo vakasamataka gona na veika o via cakava ena nomu bula. Dikeva na veika e cakava tiko o Jiova ena noda gauna kei na nomu rawa ni qaravi koya. Oti mo qai cakava na ka e vakamarautaki koya.
18 Na noda qaravi Jiova mai vu ni lomada ena vu ni veivakacegui baleta ni qori na bula e dokai kina na Kalou. Io, “mo rekitaki Jiova, ena qai solia vei iko na veika e gadreva na lomamu.”—Same 37:4.
^ para. 7 Sa sosomitaka na Koronivuli ni iTalatala ni Matanitu.


text:
Kemui divi me tukuni tu oqo
Nomu mai tatau mo sa gole vakayawa
Dau mositi au nomu dredre laulau
Lei Fiona, Lei Fiona
Nomu lako au mai galili
Chorus
Nomu lako e solegi au na bula galili
Au mateca lo na nomu ivakarau
(E sega, sega)
Ke ra yabe e mataqu na rosi kece mai gau
E sega e bau torovi kemuni
Lei Fiona, Lei Fiona
Au nanuma dei tu siga koya
Niu taroga tu seko gole li mai vei
Isa noqu itau
Ko senirosi mai Gau
Lei Fiona, Lei Fiona
Nomu lako au mai galili
Chorus
Mai merika qai bau volavola mai
Bulagoci au ena veika ko rawata
Noqu masu lo mo vuavua i drau
Lei Fiona, Lei Fiona
Na nomu lako au mai galili
Chorus


text:
ITUKUTUKU NI VUNAU ENA YABAKI SA OTI
iRogo
—iTukutuku Mai na Veiyasa i Vuravura
Vunau Vei Ira na iSenivalu kei Ira na Curuvanua
E vuavuaivinaka tiko na vunau ena yalava e duidui na kena vosa e Jamani, vakabibi vei ira na iwiliwili levu ni isenivalu kei ira na curuvanua. Ena loma ga ni ciwa na vula, a tauyavu rawa kina e 229 na iwasewase lalai. E vakayacori tiko ena gauna qo e 30 na kalasi, era vuli tiko kina e rauta na 800 na dautukutuku ena 13 na vosa.
Era dau vunau na mataveitacini vei ira na isenivalu ena so na vanua ni wawa. Era solia tale ga e rauta ni 640,000 na ivola ena 200 vakacaca na vanua e dau biu kina na qiqi ni vunau.
A tuvanaka na iLawalawa Dauvakatulewa me vakayacori e dua na cakacaka vakavunau lavotaki ena Me ina Julai 2016. E 700 vakacaca na dautukutuku mai na vitu na vanua era kila na vosa vakaArapea, era gole ina tini na vanua e Austria kei Jamani mera lai vunau vei ira e dua na ilala levu ni kai Arapea.
Tomi Sede e Gaunisala
Era dau taubale na le 50 na dautukutuku ena ivavakoso o Kriol e Belize nira lai vunau. Era sega ni rawaka vinaka sara e levu na mataveitacini, ia dua na ka nodra lomasavu. Sa vica qo na yabaki nodra tomi sede tiko ena gaunisala kuvu era taubaletaka ena cakacaka vakavunau. Ni cava e dua na yabaki, era dau savata na sede, raica na kena e rawa ni vakayagataki, ra wilika tale ga na levu ni sede era sa kumuna rawa.
E levu na sede era tomika e sega mada ga ni yacova na dua na sede ni Merika, ia era dau kumuna rawa e veiyabaki na ilavo e tautauvata kei na $225 na ilavo ni Merika. E veimama ni ilavo qori era vakayagataka na mataveitacini ena veika e gadrevi ena Vale ni Soqoni, na kena vo era cautaka ina cakacaka e vuravura raraba.
Va na Milioni Era Vakarorogo!
Dua na soqo guiguilecavi dredre a vakayacori e Burundi ena ika5 ni Maji, 2016. A sikova yani na valenivolavola ni tabana e kea o Anthony Griffin, e dua na mata mai na itikotiko liu. Era sega ni rogoca ga na porokaramu ni soqo na mataveitacini, e rauta ni va na milioni na lewenivanua era rogoca ni a kaburaki ena retio!
Dua na ka nodra qoroqoro e levu ena ka era rogoca, e levu tale ga na ka totoka e tukuni me baleta na porokaramu. E kaya e dua a veivuke ena kakaburaki: “Ni cakavae levu tale na porokaramu va qo!” Dua tale na vakailesilesi e kaya: “Au kerea moni cakava tiko ga [na porokaramu va qo], nira na vakabulai kina e levu.” A rogoci tale ga na porokaramu ena levu na basi kei na motoka.
Mudu Vakasauri na Soqo ni iVakatagi
Dua na ka nodra rarawa na lewe ni dua na iwasewase tu yawa e Nepal. Na vuna? Ni vo e dua na siga me vakayacori na iVakananumi ena 2016, era rogoca ni na vakayacori tiko e dua na soqo ni rogo ivakatagi ena koronivuli e toka tikiva na vanua me caka kina na iVakananumi.
Na soqo ni rogo ivakatagi va qori e macala ga ni dau kosakosa. Nira sasamaki tiko na mataveitacini ena vanua ni iVakananumi, e kaya sara vei ira e dua a veivuke ena tuvanaki ni soqo ni rogo ivakatagi: “Ena rogo levu duadua na neitou ivakatagi.”
A tekivu na soqo ena sigalevu, qai kosakosa me vaka ga e namaki. Era sauma na mataveitacini e dua na sipika e ka levu sara mai na kena era nanuma taumada mera vakayagataka. Ni lai caka na vakatovotovo ni gusunivosa, e sega mada ga ni rogo e dua na ka. Dua na ka nodra rarawa na mataveitacini, ia e sega ni cegu nodra masu. Nira se yaco tiko yani e levu na mataveitacini ni vo e veimama ni aua me tekivu na iVakananumi, a mudu vakasauri na soqo ni ivakatagi. Era veibuturaki e dua na ilala mateni ra qai kaya na ovisa ni sa na cegu tale ga e kea na soqo ni rogo ivakatagi. E mani vakayacori vinaka na iVakananumi, e vakanomodi ni sega ni dua na ka e veivakasosani ra qai marautaka na mataveitacini na nodra soqo bibi.
Vakacaucautaki na jw.org
E painia tudei o Giuseppe, dua na tacida tagane mai Itali. E cakacaka ena dua na kabani ni Internet, ia e cakacakatiko ga mai vale. A vakayacori ena vula o Me ena yabaki sa oti e dua na bose ni kabani me veivosakitaki kina eso na ka vovou e rawa ni vakayacori ena kabani. A tiko ena bose qori o Giuseppe, kei na 70 vakacaca nona itokani vakacakacaka. Ni vosa e dua na vakailesilesi liu ni kabani, a kaya ni rawa ni vulica e levu na ka nodratou kabani ena veika era cakava eso na website. A vakaraitaka sara e dua na kena sabolo. Dua na ka nona kurabui o Giuseppe ni raica ni sa vakaraitaki tu na jw.org. A kaya na vakailesilesi liu: “Qo na website totoka duadua e vuravura!” Oti a vakamacalataka sara eso na ka me baleta na jw.org, vakabibi na idusidusi e raici totolo kina na ka e vaqarai kei na totoka ni droini.
E kaya o Giuseppe: “Era kurabuitaka na noqu itokani vakacakacaka na levu ni vosa e vakarautaki kina na website. E tukuna sara noqu boso vei ira na vakarorogo kei na vakailesilesiliu ni kabani: ‘O Giuseppe e dua na iVakadinadina i Jiova.’ E raici au na vakailesilesi liu qai kaya: ‘E dodonu me vakacaucautaki na nomudou isoqosoqo. Era na vinakata dina na kabani se isoqosoqo kece e vuravura mera vakarautaka e dua na website me vaka na nomudou. Sa wacava na cakacaka e vakayacori me biu tiko ga kina na ka vovou, me rawarawa na kena vakayagataki, qai qarauni me donu na itukutuku e biu kina.’ Au madua niu vakacaucautaki ena dua na ka au sega ni cakava. Ia au marau nira sa qai kilai keda na iVakadinadina i Jiova e levu era sega tu ni kilai keda e liu. Keimami sa dau veitalanoa vakalevu ena gauna qo kei na so na noqu itokani vakacakacaka, e le tolu keitou sa vuli iVolatabu tiko.” E se saga tiko ga na kabani e cakacaka kina o Giuseppe me “vulica” e levu na ka ena website na jw.org, ia o Giuseppe e se vuli iVolatabu tiko ga kei na tolu nona itokani vakacakacaka.
Vakuai Koya Mai na Soka
O Jorge e dua na cauravou mai Argentina. A vunau vua e dua na nona icaba ena 2010, ni toso na gauna a tekivu sara na vuli iVolatabu ena ivola Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu? Ia a qito soka tiko ena gauna qori o Jorge, qai digitaki me lewe ni dua na kalavo ni soka sa bau kilai toka ena gauna ya ena nona vanua ni sa rui totoka nona qito. Ena Epereli 2014, a vinakata e dua na timi mai Jamani me lai qito yani e kea. A vakaio o Jorge ni nanuma ena dua kina na dauqito rogo. Ni vo e vica na siga me biubiu me gole i Urope, a kaya vua nona dauveivakavulici: “Au kila ni o dua na iVakadinadina i Jiova. O na sotava ga na leqa ke o gole i vanuatani. Au a dua tale ga na iVakadinadina niu se gone. A vinakata e dua na timi ena vanua vakaEsia meu lai qito e kea. E vesumonataki au sara ga na levu ni ka e tukuni ni na soli vei au. Keitou mani gole vakavuvale, ia keitou vakila ga kina na rarawa.” E kaya o Jorge: “E tarai au sara ga na ka e kaya noqu dauveivakavulici, au mani vakatulewataka meu kua ni lako i Urope. Au dautukutuku bera ni papitaiso ena 2015, au sa papitaiso tale ga.”
Au Kalougata Dina
A vakayacori e Kampala, Uganda, ena Seviteba, 2015, na Soqo ni Veiwasewase e kena usutu “Vakatotomuri Jisu!” Dua na ka nodra marau na tiko ena soqo ni sevutaka o Mark Sanderson e lewe ni iLawalawa Dauvakatulewa, na iVolatabu Vakadewa ni Vuravura Vou ena vosa vakaLuganda.
E kaya e dua na yalewa e vuli iVolatabu tiko: “Au sa marautaka dina na iVolatabu totoka qo! Era vakavakarau tu na lewenivanua ena gauna ya ina nona veisiko na tui tabu. E mani caka na rosario e tukuni ni ‘vakalougatataki,’ qai volitaki ena $30 na ilavo ni Merika me rawa kina eso na ilavo me baleta na veisiko ni tui tabu. Era vinakata tu na lewenivanua na veivakalougatataki, e sega ga na nodra ilavo. Ia e soli wale na ka au vakalougatataki kina o yau. Era vakila na veivakalougatataki qori i Jiova o ira kece na tiko ena soqo, qai vakatau ga vei ira na cau era solia mai vu ni lomadra. Au kila niu kalougata dina niu mai kilai Jiova vinaka ena noqu wilika e veisiga na nona Vosa ena noqu vosanisucu. Au vakavinavinaka vei Jiova ni solia vei au na noqu iVolatabu.”
Veibeitaki Vakailasu
Era via vakarogorogocataka na website na www.jw.org eso na italatala ena dua na yasayasa e Congo (Kinshasa). Era tukuna vei ira na nodra lewenilotu ni tabaki ena vuravura ni yalo na noda ivola na iVakadinadina i Jiova. Me tokona na nodra veibeitaki, era dusia na matanivola na naba 666 e cavuti ena Vakatakila. (Vkta. 13:18) Na itukutuku qori e vakavuna mera muduka eso na nodra vuli iVolatabu.na “www” ra qai kaya ni tautauvata kei
Erau masulaka na ituvaki qori e dua na veiwatini painia rau qai sureti ira vakaveiwatini na nodrau vuli iVolatabu ina nodrau vale. Eratou ciqoma na veisureti e tolu na veiwatini. Oti na kana, rau vakaraitaka sara na painia na vidio Jehovah’s Witnesses—Organized to Share the Good News. Eratou vakadeitaka na vulagi ena ka ratou sarava ena vidio ni lasu na itukutuku me baleta na vanua e tabaki kina na noda ivola. Dua na yalewa e vuli iVolatabu tiko kei rau na painia, e sega ni se vuli iVolatabu o watina. Ni rau lai caka vuli na painia ena macawa tarava ena nodrau vale na veiwatini qori, e vakamamasu sara ga o tagane me rau taura na painia e $100 na ilavo ni Merika me nona cau ina cakacaka e vuravura raraba.
Vulici ni Sere Vou
E sega na internet ena so na vanua tu yawa e Papua Niu Kini, ia dua na ka nodra sasaga na mataveitacini mera vulica na noda sere vovou. Ena ivavakoso o Mundip, e dau taubale e dua na tacida me rua na aua qai vodo basi tale me rua na aua ina tauni voleka duadua. Ni yaco i tauni, e dau kopitaka mai na Internet na qaqa ni sere vou ena nona vola sara ga ena dua na ivola. Ni lesu i vale, e dau lai vola tale na qaqa ni sere ena papaloaloa ena Vale ni Soqoni mera raica kece na mataveitacini. O ira na lewe ni ivavakoso era dau qai kopitaka mai na papaloaloa na qaqa ni sere vou me lagati ena soqoni. Era raica vakabibi na nodra duavata ena lagasere kei ira na mataveitacini e veiyasa i vuravura nira kila e tiki ni nodra sokalou vei Jiova.


text: 2 Oti na ka kece qo, ni sa ruru na cudru nei Tui Esuerosi+ sa qai nanumi Vasitai kei na ka e cakava,+ vaka kina na ka sa vakatulewataki me baleti koya.+2 Era qai tukuna na dauveiqaravi ni tui: “Mera vaqarai na goneyalewa* totoka me nona na tui.3 Me lesia na tui eso na italai ena yasana kece ni nona matanitu+ mera soqoni ira vata yani na goneyalewa totoka kece i Susani* na vanua viribaiti,* ina nodra vale na yalewa e lewa tiko o Ikai+ na vakailesilesi liu* ni tui, e dau vakatawai ira na yalewa, mera sauni tale ga.4 Na goneyalewa e taleitaka vakalevu na tui ena ranadi me sosomitaki Vasitai.”+ E taleitaka na tui na vakatutu qori mani vakayacora.5 E tiko mai Susani* na vanua viribaiti* e dua na turaga, e Jiu,+ na yacana o Motekai+ na luvei Jairi na luvei Semeai na luvei Kisi na Penijamini,+6 a kau vakavesu mai Jerusalemi kei ira na lewenivanua era vakasavi vata kei Tui Jekonaia*+ e Juta, o koya a kauta vakavesu o Tui Nepukanesa e Papiloni.7 E susugi Etasa,* oya o Esiteri na luvei wekai tamana,+ ni sega tu na tamana kei na tinana. E goneyalewa totoka qai matavinaka, ni rau mate o tamana kei tinana e qai kauti koya o Motekai me luvena.8 Ena gauna e vakarogoi kina na vosa ni tui kei na nona lawa, era kumuni yani e levu na goneyalewa e Susani* na vanua viribaiti* me vakatawai ira o Ikai, e kau tale ga yani o Esiteri ina valenitui me vakatawai koya o Ikai+ na nodra ivakatawa na yalewa.9 E taleitaka sara ga o koya na goneyalewa qori qai lomani* koya, e mani vakarota totolo me sauni,+ me soli vua na kakana digitaki, e lesia vua e vitu na goneyalewa eratou digitaki mai na valenitui. E tokitaki koya tale ga kei ratou na goneyalewa dauveiqaravi ina vanua vinaka duadua ena nodra vale na yalewa.10 A sega ni tukuna o Esiteri e dua na ka me baleti ira na kainona+ se o ira na wekana, ni a vakaroti koya o Motekai+ me kua ni tukuna.+11 E dau lako tiko e veisiga o Motekai ena mata ni rara ni nodra vale na yalewa me kila se vakacava tiko o Esiteri, kei na ka e yaco vua.12 Era dau lako yadua na goneyalewa vei Tui Esuerosi ni sa cava na 12 na vula era sauni tiko kina me vaka e vakaroti vei ira na yalewa, qori na balavu ni gauna mera sauni tiko kina, e ono na vula ena waiwai mura,+ e ono tale na vula ena waiwai vakaisaluaki+ kei na veimataqali ilumu mera sauni* kina.13 Ni sa vakarau lako vua na tui na goneyalewa, ena soli vua na ka kece e kerea ni biubiu mai na nodra vale na yalewa me lako ina valenitui.14 Ena lako yani ena yakavi qai lesu ena mataka ina ikarua ni nodra vale na yalewa e lewa o Seasikasi na vakailesilesi liu ni tui,+ e dau vakatawani ira na watina lalai. Ena sega ni lako tale vua na tui na goneyalewa vakavo ke vinakati koya tale na tui qai kacivi na yacana.+15 Ni sa kena gauna me lako vua na tui o Esiteri, na luvei Epaieli na wekai Motekai a kauta me luvena,+ a sega ni kerea e dua na ka, a kauta ga na ka e tukuna o Ikai na nona vakailesilesi liu na tui, na nodra ivakatawa na yalewa. (Ena gauna kece qori era taleitaki Esiteri tiko ga o ira kece na raici koya.)16 E kau o Esiteri vei Tui Esuerosi ena nona vale vakatui ena ikatini ni vula, oya na vula o Tipeci,* ena ikavitu ni yabaki+ ni nona veiliutaki.17 E domoni Esiteri vakalevu na tui ni vakatauvatani kei ira na vo ni yalewa, e taleitaki koya qai lomani* koya vakalevu vei ira na vo ni goneyalewa. E ubi koya sara ena iubiniulu* ni ranadi qai buli koya me ranadi+ me sosomitaki Vasitai.+18 E vakarautaka na tui e dua na kanavata levu mera tiko kece kina na nona tamata turaga kei ira na nona dauveiqaravi, na kanavata me baleti Esiteri. E tukuna mera sereki o ira ena veiyasana qai soli iloloma tiko ga me vaka na ka e rawata na tui.19 Ia nira soqoni vata na goneyalewa+ ena ikarua ni gauna, e dabe tiko o Motekai ena matamata ni tui.20 E sega ni tukuna o Esiteri na ka me baleti ira na wekana kei ira na kainona+ me vaka e vakaroti koya kina o Motekai, e cakava tiko ga o Esiteri na ka e tukuna vua o Motekai me vaka ga na gauna e susugi koya kina.+21 Ena gauna oya ni dabe tiko o Motekai ena matamata ni tui, erau cudru o Pikicani kei Teresi, e rua na vakailesilesi ni tui, erau ivakatawa ni katuba, rau qai saga me rau vakamatei Tui Esuerosi.22 Ia e kila qori o Motekai, e tukuna totolo sara vei Ranadi Esiteri. E mani tukutuku vua na tui o Esiteri ena yaca i Motekai.23 E vaqaqai gona na leqa qori qai kilai, rau mani vakaliligi ruarua ena kau, e volai na ka kece qo ena ivolatukutuku ni gauna oya e matana na tui.+


text:
2018 na yabaki Au dau vakananuma Au vosa yalayala kina e matamu Meu nomu bobula Daru vauci tu vakamatanitu, lotu kei na vanua Maroroya dei na dina e utoqu Ka dredre meu biuta
Ko tubera yani na nomu yaqona, noqu lomani vale Mo laki vakaraitaka na lomamu, lei noqu tagane Ko ciqomi mai ena […]
Ko cei e kila lei na tiki ni siga Sa lesia mai na dau ni veibuli Se me tadrai se me namaki Na o ni rarawa e kauta mai Rogovaki tu Mani nomu leqa Yali tawa macala lei e loma ni wai Sega nai tatau se mo bau vakamoce madaga
Amani Maro Qica isa lei […]
Ni dau tukutukuni tu na dodomo Ni dau tukutukuni tu na dodomo E serelaki tu na uto ni vei kilaii Vaka na vatu dredre na kena mareqeti ni rui talei Au vakamenemenea niu solia kece tu noqu dina Nui me na yaco Mo noqu duabau
Niu railesuva na gauna sa sivi Mai Labasa na veikilai […]
E sega ni cegu na bula ni galili Meu tagica voli tu meu bau lomani ke mani yacoi na gauna meu vauci iko li Ko vaka na vula lutu mai lagi
Chorus Au tagica lesu na gauna Au a diva tu mo noqu iyau talei Se baci cava na kena dede Au na dei tu […]
Bula ni dodomo se wasawasa e dau sokoti Ni curu ko vosa e veitibiki na kena mositi Wasawasa voravora e kuitaki au senikau Sega ni rawa meu suka vaka meu sese e kemui serau
Chorus Tei sa kadre Na soreni kau ni dodomo qo Kerea mo na dau nanuma Sega ni na talaraki rawa Daulomani […]
1. Au a karikaria na nuku mai Onolulu E dai niu nanuma au karusa kau luluvu Niu a cakau ni kamunaga vei iko noqu vakamau Au qai nadakuya na nomu dau lomani au
2. Bula ni vakawati sa balavu mai E kamikamica kui me vaka na wai Ia a na wasawasa ni dodomo e maravu […]
KO TAVAKA VEI AU NA MOSI KAUTA TANI NA KENA KAMICA NIU VESUKI E KEMU TOTOKA O VAKA LALA NOQU BULA MO KILA
CHRS KEREA MO CIQOMA NA DODOMO QO NI UQEJI MAI LOMA NOQU VAKAMAU NI SA DREGAJI AU AU LUVUCI MAI NI KO DROTAKA KECE VEI AU NA MARAU
NA YALOQU KO KAUTA […]
Vakasama daru voli tu Kua ni oca meu vakacegu Daru mai digia lo mo biu vanua Qaqa ni nomu masu e veisiga Mo takosova na noda vuravura Cakacaka vakaveitaqomaki taciqu
E Sega ni rauti iko na bula mai Vatua Ko vosota galugalu na i vua Veimurimuri kei na tobo itovo bolea nomu bula Ko qai […]
BUNA KO A SEGA MADA GA NI VAKAMOCE ISA NOQU SENIKAU KOI KACIKACI NI CAGI RUI MOSI DAULOMANI AU NANUMI IKO ENA VEI YAKAVI BIU TU MAI O IGILADI MEU VEIVUKE ENA NOMU MAI QARAVI AU MARAU ENA REKI MO DOU RAICI TALE NA WATIQU NA LUVEQU AU LOMANA
Taletale MEU RAVI LI E VEI […]
Yacovi mai noqu sasaga, meu sa gole vakayawa Meu vavaca yani ,na bula ni vakasaqaqara Mai noqu delani yavu, kina vuravura levu (oh oh) Au mai sotavi iko, lei Adi Mai Verata
2018, meu vukaci Amerika Totoka ni matamu, au kidavaki kina Bula ni veiveiwali, ko jilo jiloma dina Sai tovo tu bula,ni daru veitabani […]


text:
Au buiti viti, meu laki vakaitavi
Tokalau e loma, ena veitaqomaki
Kaci ni noqu vanua, meu cibitaka yani
Biuti iko tu, mai mili daulomani
Mai sainiai, sa rui yawa sara
Mate niu nanumi iko mai vunimarama
Todra ni siga, ni vula I katakata
Au vosota voli, ga ni noqu yadracaka
Wiliki nai vola, au se baci wilika tale
Ko kaya ni daumaka tu na bula mai vale
Mequ wai ni bula, niu dau tauvimate
Sega niu kila niko vakaiulubale
Au mai rogoca, ni ko sa vakawati
Isa na noqu bula, sa veilecayaki
Keu manumanu vuka, meu sa vukaci iko yani
Meu raici iko tale mili daulomani
Lesu mai ki viti, ni oti nai tavi
Sega niu raici iko buna mai nadi
Loma ni nodaru vale, sa lala voli au tagi
Nomu tu na lagilagi ena veitabayabaki
Loma ni nodaru vale, sa lala voli au tagi
Nomu tu na lagilagi ena veitabayabaki
Nomu tu na lagilagi ena veitabayabaki


text:
Iloilo (iyaya)
Na iloilo e dua na iyaya e vakasaraka e dua na iyaloyalo. Na rarama e marau laivi e dua na iloilo ena vakaraitaka e dua na iyaloyalo ni veika cava ga e tu e liu, ni vakanamata ki na iloilo ni mata se dua na itaba veilawa. Sa mai cava na iloilo na vanua me na laurai kina na iyaloyalo ena dua na tutuni e tautauvata kei na kena serau mai me cila kina na rarama. Oqo ena rawa kina vei ira na welefea me ra raici ira se iyaya e dakuna, se na iyaya sara mada ga era tutuni mai vei ira ia mai na nodra vanua ni rai, me vaka na kena e tuba. Sa bula tu na iloilo vakatamata me tekivu mai na gauna prehistoric, me vaka na iloilo e dela ni wai, ia era sa iloilo buli iyaya na tamata mai na veimataqali iyaya me udolu na yabaki, me vaka na vatu, kaukamea, kei iloilo. Ena iloilo ni gauna oqo, na kaukamea me vaka na siliva se aluminum e dau vakayagataki wasoma ena vuku ni nodra icake veivakalougatataki, ka vakayagataki me vaka e dua na koteni e sega ni taucoko ena iloilo baleta na kena vakalogalogavinakataki ka dredre sara.


text:
Feperueri 15-21
NIEMAIA 9-11
Sere 84 kei na Masu
iTekivu ni iVakamacala (Me kua ni sivia na 3 na miniti)
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
“Era Tokona na iTuvatuva ni Kalou na Dausokalou Yalodina”: (10 min.)
Nie 10:28-30—Era vakadonuya mera kua ni vakawati kei ira na “lewe ni veivanua” (w98 15/10 21 ¶11)
Nie 10:32-39—Era nakita mera tokona na sokalou dina (w98 15/10 21 ¶11-12)
Nie 11:1, 2—Era yalorawarawa ni tokona na ituvatuva vakalou (w06 1/2 11 ¶6; w98 15/10 22 ¶13)
-
Vakekeli ena Vosa ni Kalou: (8 min.)
Nie 9:19-21—E vakaraitaka vakacava o Jiova ni karoni ira vinaka na nona tamata? (w13 15/9 9 ¶9-10)
Nie 9:6-38—Na cava eda vulica vei ira na Livai me baleta na masu? (w13 15/10 22-23 ¶6-7)
Na cava au vulica me baleti Jiova ena wili iVolatabu ni macawa qo?
Na tikina cava au rawa ni vakayagataka ena cakacaka vakaitalatala?
-
Wili iVolatabu: Nie 11:15-36 (Me kua ni sivia na 4 na miniti)
GUMATUA ENA CAKACAKA VAKAITALATALA
iMatai ni Veisiko: (Me kua ni sivia na 2 na miniti) Solia na Yadra! qai vakamacalataka na ulutaga “iVakasala ina Vuvale—Sala mo Kunea Kina na iTokani Dina.” Me dua na yavu ni veisikovi lesu.
Veisikovi Lesu: (Me kua ni sivia na 4 na miniti) Me vakatasuasuataki nona lesuvi e dua e taleitaka na ulutaga “iVakasala ina Vuvale—Sala mo Kunea Kina na iTokani Dina.” Me dua na yavu ni veisiko e tarava.
Vuli iVolatabu: (Me kua ni sivia na 6 na miniti) Me vakatasuasuataki na vuli iVolatabu. (bh 32-33 ¶13-14)
NODA BULA VAKARISITO
Sere 19
“Na Bula Vinaka Duadua” (The Best Life Ever): (15 min.) Mera vakaitavi na vakarorogo. Me saravi na vidio. Oti me tarogi na taro. Taroga vakalekaleka e dua na dautukutuku dawai se vakawati, e vica na yabaki nona vakarabailevutaka nona qaravi Jiova ni se dawai. (1Ko 7:35) Na ka ni veivakalougatataki cava e marautaka?
Vuli iVolatabu ni iVavakoso: ia wase 9 ¶1-13 (30 min.)
Railesuvi na ka e vulici qai vakamacalataka vakalekaleka na ka ena vulici ena macawa tarava (3 min.)
Sere 76 kei na Masu


text:
2 Tui
Chapter 16
E na i ka tinikavitu ni yabaki i Pika na luve i Rimalaia, sa tekivu me veiliutaki o Easi na luve i Jocame, na tui Juta.
2 Sa yabaki ruasagavulu o Easi e na nona sa mai tui; ka vakatulewa mai Jerusalemi me tinikaono na yabaki; ka sega ni mani cakava na ka e dodonu e na mata i Jiova na nona Kalou, me vaka a cakava o Tevita na tamana.
3 E ya lakova talega o koya na nodra sala na tui e Isireli; ni ya vakacabora sara mada ga na luvena e na bukawaqa; me vaka na ka vakasisila era a cakava tu na veimatanitu ka vakarusai ira o Jiova e na matadra na Isireli.
4 A sa vakacabora ka va kama na ka boi vinaka e na veivanua cecere, e na delana, kei na veiruku ni kau drokadroka.
5 E rau sa qai vakacibi i valu mai o Risini na tui Siria, kei Pika na luve i Rimalaia na tui Isireli, e na nodrau sa lako cake mai ki Jerusalemi ka tuva i valu wavokiti Easi, ia e rau sega ga ni vakamalumalumutaki koya rawa.
6 E na gauna o ya sa tauri Elaci vakavesu o Risini na tui Siria me nei Siria, ka vakasevi ira tani mai na turaga ni Juta mai Elaci. Era sa qai lako na kai Itomi ki Elaci ka vakaitikotiko mai keya me yacova na siga ni kua.
7 Sa qai tala eso na tamata o Easi vei Tikalaci- Paliseri na tui Asiria, ka vaka, "Au sa nomu tamata ka luvemu talega. Lako cake mai ka vakabulai au mai na liga i tui Siria kei na liga i tui Isireli, e rau sa tucake mai me vorati au."
8 A sa kauta o Easi na siliva kei na koula ka ra a kune e na vale i Jiova, kei na vale ni yau ni tui ka vakauta yani me ka ni loloma kivei tui Asiria.
9 A sa vakarorogoi vakasala vei koya o tui Asiria, ni sa kabai Tamasiko yani o tui Asiria ka taura, ka sa kauti ira vakavesu na kena tamata ki Kiri, ka vakamatei Risini.
10 Sa qai lako ki Tamasiko na Tui o Easi me rau sota e keya kei Tikilaci-Paliseri na tui Asiria, ka raica sara e dua na i cabocabo ni soro ka tiko mai Tamasiko, ka sa talaki sara o Easi na Tui vei Uraia na bete na droini ni cabocabo ni soro kei na kena i cakacaka me vaka na kena caka vakamatau.
11 A sa qai bulia sara e dua na i cabocabo ni soro o Uraia na bete me vaka na veika e talaki mai kina na Tui o Easi mai Tamasiko. Sa cakava rawa sara na ka o ya o Uraia na bete ni bera ni lesu mai Tamasiko na Tui o Easi.
12 Ia ni sa lesu tale mai Tamasiko na tui, sa raica sara o koya na i cabocabo ni soro; a sa torova sara yani na i cabocabo ni soro ka vakacabora sara kina e so na i madrali.
13 Sa va kama sara e so na i soro kama kei na i madrali laukana; ka sova yani na i madrali liviraki ka kureitaka yani na dra kei na i soro ni veivinakati e na i cabocabo ni soro.
14 A sa kauta talega mai na i cabocabo ni soro varasa ka tiko e na mata i Jiova, e na mua i liu ni vale ni soro – e na kedrau tadrua na i cabocabo ni soro vou kei na vale i Jiova – ka biuta yani kina muana ni vualiku ni cabocabo ni soro vou.
15 Sa qai vakaroti Uraia na bete o Easi na Tui, ka vaka, "Ena i cabocabo ni soro vou ka levu mo vakama kina na soro kama ni mataka lailai, na i madrali laukana ni yakavi, na nona i soro kama na tui, kei na nona i madrali laukana, ka vaka kina na i soro kama me baleti ira taucoko na leweni vanua na nodra i madrali laukana, kei na nodra i madrali liviraki; ka kureitaka kece kina na dra ni soro kama kei na dra kecega ka vakacabori. E na i cabocabo ni soro varasa au na qai mai vakadidike kina o au."
16 Sa qai cakava kece na veika e vakaroti o Uraia na bete ka vakaroti mai vua na Tui o Easi.
17 A sa taya laivi na batina mai na kena i tutu o Easi na Tui, ka laveta tani na taqi mai na deladratou ka tauca sobu na Taqi levu mai na deladratou na bulumakau varasa sa tu e rukuna, ka tauca kina dua na rara vatu.
18 Sa kauta tani talega o koya na i vakaruru ni Siga ni Vakacecegu ka ra se qai tara oti e na vale ni soro, ka sa biuta laivi talega na i curucuru ni tui ki tuba, mai na vale i Jiova, me baleti koya na tui Asiria.
19 Ia na vo ni nona cakacaka o Easi, ka cakava o koya, era sega beka ni volai tu e na i vola tukutuku ni veigauna baleti ira na tui e Juta?
20 Sa mani moce vata o Easi kei ira na nona qase e na Koro i Tevita. A sa lewa o Esekaia na luvena me kena i sosomi.


text:
IKURI
Na Cava ena Yaco ena Siga ni Lewa?
NA CAVA o na vakasamataka ni o rogoca na vosa qo, Siga ni Lewa? Levu era vakasamataka na nodra sa na yatudua mai e vica vata na bilioni ena mata ni itikotiko vakaturaga ni Kalou. Ya na vanua e sa qai mai tau kina na lewa me baleta na tamata yadua. Eso era vakaicovitaki ena bula tawamudu i lomalagi, eso tale era na vakararawataki me tawamudu. Ia e duatani sara na ka e kaya na iVolatabu me baleta na gauna ya. E vakaraitaka na Vosa ni Kalou ni gauna ya e sega ni gauna me rerevaki, ia e dodonu meda vakanamata kece kina, ni na vakalesui tale mai kina na veika vinaka kece eda dau gadreva tu.
Eda wilika ena Vakatakila 20:11, 12, na nona ivakamacala na yapositolo o Joni me baleta na Siga ni Lewa: “Au qai raica e dua na idabedabe vulavula levu vakaturaga kei koya e dabe tiko kina. Erau dro tani mai matana o vuravura kei lomalagi, e sega tale ni dua na vanua me rau laurai kina. Au qai raici ira na mate, na vetaicake kei na vetaira, nira duri tu ena mata ni idabedabe vakaturaga, qai dola eso na ivolavivigi. Ia e dola e dua tale na ivolavivigi, na ivolavivigi ni bula. Era lewai na mate ena veika e volai tu ena ivolavivigi me salavata kei na ka era cakava.” O cei e tukuni eke ni Turaganilewa?
Eda kila ni o Jiova na Turaganilewa levu ni kawatamata. Ia e lesia e dua tale me veilewai. E kaya na yapositolo o Paula ena Cakacaka 17:31 ni “sa lokuca o koya [na Kalou] e dua na siga me lewai vuravura kina ena yalododonu ena liga i koya e lesia.” O koya e lesi qo me Turaganilewa o Jisu Karisito sa vakaturi oti. (Joni 5:22) Ia ena tekivu ninaica na Siga ni Lewa? Ena vakacava na kena dede?
E vakaraitaka na ivola na Vakatakila ni na yaco e liu na ivalu na Amaketoni mera vakarusai kece kina o ira era vakarurugi ena lewa i Setani, qai tarava yani na Siga ni Lewa. * (Vakatakila 16:14, 16; 19:19–20:3) Ni oti na Amaketoni, ena qai vesu o Setani kei ira nona timoni ena qara sega ni vakabotona me duanaudolu na yabaki. Ena loma ni gauna qo, era na “veiliutaki vakatui kei Karisito me 1,000 na yabaki” na le 144,000 era itaukei vata mai lomalagi. (Vakatakila 14:1-3; 20:1-4; Roma 8:17) Na Siga ni Lewa e sega ni dua na ka ena yaco ga vakusakusa ena loma ni 24 na aua. E duanaudolu na yabaki na kena dede.
Ena loma ni duanaudolu na yabaki, ena “lewai ira na bula kei ira na mate” o Jisu Karisito. (2 Timoci 4:1) O ira “na bula” qo e dusia “na isoqosoqo levu” ena bula sivia yani na Amaketoni. (Vakatakila 7:9-17) Na yapositolo o Joni e raici ira tale ga “na mate . . . nira duri tu ena mata ni idabedabe vakaturaga” mera lewai. Me vaka ga a yalataka o Jisu, era na “rogoca . . . na domona o ira kece na tu ena ibulubulu nanumi mera tucake mai.” E vakayacori qo ena nodra vakaturi. (Joni 5:28, 29; Cakacaka 24:15) Ia ena yavutaki ena cava na nodra lewai?
E kaya na raivotu i Joni ni sa qai “dola eso na ivolavivigi,” ra qai “lewai na mate ena veika e volai tu ena ivolavivigi me salavata kei na ka era cakava.” (Vakatakila 20:12) Vakacava e volai ena ivolavivigi qori na nodra cala makawa ni bera nira mate? Sega, na lewa e tau me baleti ira ena sega ni yavutaki ena ka era cakava ni bera nira mate. Eda kila vakacava qo? E kaya na iVolatabu: “O koya sa mate sa bokoci na nona ivalavala ca.” (Roma 6:7) O ira gona era vakaturi e sega sara ga ni qai nanumi tale e dua na nodra cala makawa. O koya gona, na ivolavivigi ya e vakatakarakarataka eso tale na ka ena vinakata vei ira o Jiova. Ke ra via bula tawamudu o ira na bula sivia na Amaketoni kei ira era sa vakaturi, e dodonu mera talairawarawa ena ivakaro ni Kalou, wili kina na ivakaro vou ena vakatakila o Jiova ena loma ni duanaudolu na yabaki. O koya gona, era na lewai na tamata yadua ena ka era cakava ena loma ni Siga ni Lewa.
Dua na iwase levu vei ira na vakaturi era sega mada ga ni kila na loma ni Kalou ni bera nodra mate. Ena vinakati gona mera vakavulici. Na cakacaka vakaitamera qo ena vakayacori ena loma ni Siga ni Lewa. Io, “era na vulica na ivalavala dodonu na lewenivanua.” (Aisea 26:9) Ia sega ni o ira kece ena gauna ya era na vinakata mera cakava na loma ni Kalou. E kaya na Aisea 26:10: “Ke lomani mada ga na tamata ca, ena sega ni vulica na ivalavala dodonu. Ena vanua mada ga ni ivalavala dodonu ena caka ca o koya, ena sega ni raica na cecere i Jiova.” O ira na tamata ca qo era sa na qai vakamatei vakadua ena Siga ni Lewa.
Me qai cava na Siga ni Lewa, sa na qai rawa ni tukuni dina nira sa qai “bula tale” o ira era vakaturi, qo nira sa na bula uasivi. (Vakatakila 20:5) O koya gona ena Siga ni Lewa, sa na qai vakalesui na kawatamata ena kena ituvaki uasivi a nakita taumada na Kalou. (1 Korinica 15:24-28) Oti, sa na qai yaco na iotioti ni veivakatovolei. Ena sereki o Setani mai na vanua e vesu tu kina, vakatarai me vakacalai ira na tamata ena iotioti ni gauna. (Vakatakila 20:3, 7-10) Sa na qai vakayacori vei ira na saqati koya na vosa ni yalayala ni iVolatabu: “O ira na yalododonu era na taukena na vuravura, era na qai bula tawamudu kina.” (Same 37:29) Io, na Siga ni Lewa ena kauta mai na veivakalougatataki vei ira kece na kawatamata talairawarawa!
^ para. 1 Raica eso tale na itukutuku me baleta na Amaketoni (Armageddon) ena Insight on the Scriptures, Volume 1, tabana e 594-595, 1037-1038, kei na wase 20 ni ivola na Qarava na Kalou Dina, tabaka ruarua na iVakadinadina i Jiova.


text: 5 Qo o ira na tagane na luvei Rupeni+ na ulumatua nei Isireli. E ulumatua o koya, ia ni vakadukadukalitaka* na idavodavo nei tamana,+ e soli kina na nona dodonu vakaulumatua vei rau na luvei Josefa+ na luvei Isireli, mani sega ni wili o koya ena iyatukawa e nodra na dodonu vakaulumatua.2 E cecere vei ira na tacina o Juta,+ e vu mai vua o koya me veiliutaki,+ ia e nei Josefa na dodonu vakaulumatua.3 O ratou na tagane na luvei Rupeni na ulumatua nei Isireli o Enoke, o Palu, o Esironi, kei Kamai.+4 O ratou na tagane na luvei Joeli o Semaia, o Koki, o Semeai,5 o Maika, o Riaia, o Peali,6 kei Piera, e dua na nodra turaga na Rupeni e kauta vakavesu o Tui Tikilaci-pilineseri+ e Asiria.7 O ira na tacina ena nodra mataqali me vaka e laurai ena itukutuku ni nodra vuvale, e kena iliuliu o Jaeli, o Sakaraia,8 kei Pela na luvei Asasi na luvei Sema na luvei Joeli, e tiko e Aroeri+ me yaco sara i Nipo kei Peali-mioni.+9 Ni levu na nodra manumanu ena vanua o Kiliati,+ e mani tiko o koya ena tokalau me yaco sara ina icurucuru ena vanua talasiga ena Uciwai na Uferetisi.+10 Ena gauna i Saula era valuti ira na Akiri, era vakadrukai ira, era mani tiko ena nodra valelaca ena vanua taucoko ena tokalau kei Kiliati.11 O ira na kawa i Kata era tiko volekati ira ena vanua o Pasani me yaco sara i Salika.+12 E nodra iliuliu o Joeli, o Safami na kena ikarua, o Jenai kei Safati mai Pasani.13 O ratou na wekadratou ena mataqali nei tamadratou o Maikeli, o Mesulame, o Sipa, o Jorei, o Jakani, o Sia, kei Iperi, eratou le vitu kece.14 Qori o ratou na luvei Epaieli na luvei Urai, na luvei Jaroa, na luvei Kiliati, na luvei Maikeli, na luvei Jisisei, na luvei Jato, na luvei Pusa.15 O Ei na luvei Apitieli, na luvei Kuni, na turaga ni mataqali nei tamadra.16 Era tiko e Kiliati,+ e Pasani+ kei na kena tauni lalai,* kei na vanua veico kece kei Saroni me yaco sara ina kena iyalayala.17 Era volai kece ena ivola ni iyatukawa ena gauna nei Tui Jocame+ e Juta kei na gauna nei Tui Jerepoami*+ e Isireli.18 O ira na Rupeni, o ira na Kata, kei na veimama ni yavusa i Manasa, era le 44,760 na tamata qaqa era lewe ni nodra mataivalu era taura na isasabai kei na iseleiwau, era vakaiyaragi ena dakaititi* ra qai vulica na ivalu.19 Era valuti ira na Akiri,+ o ira na Jeturi, o ira na Nefisi,+ kei ira na Notapi.20 Era vukei nira valuti ira, era mani soli kina na Akiri kei ira kece na tiko vata kei ira e ligadra, nira masuta na Kalou me vukei ira ena ivalu qai rogoca nodra vakamamasu nira nuitaki koya.+21 Era mani kauta na nodra manumanu, e 50,000 na kameli, e 250,000 na sipi, kei na 2,000 na asa, vaka kina e 100,000 na tamata.22 Levu era balemate, ni nona na Kalou dina na ivalu.+ Era tiko ena nodra vanua me yacova na gauna era kau kina vakavesu.+23 Era tiko na veimama ni yavusa i Manasa+ ena vanua mai Pasani me yaco i Peali-erimoni, e Siniri, kei na Ulu i Erimoni.+ Era lewe levu sara.24 Qo o ira na turaga ni mataqali nei tamadra: o Iferi, o Isai, o Ilieli, o Asirieli, o Jeremaia, o Otevaia, kei Jatieli, era tamata qaqa, era rogo, era turaga ni mataqali nei tamadra.25 Ia era tawayalodina vua na Kalou nei tukadra, era lai saqamua kei na nodra kalou na lewe ni veivanua+ e vakawabokotaka na Kalou mai matadra.26 E mani uqeta na Kalou na loma i Tui Puli e Asiria+ (oya o Tui Tikilaci-pilineseri+ e Asiria) me kauti ira vakavesu na Rupeni, o ira na Kata, kei na veimama ni yavusa na Manasa i Eyala, Apori, Ara, kei na uciwai na Kosani+ mera tiko kina me yacova na siga qo.


text:
WASE TINIKAVA
Ka Mo Cakava me Marau Kina Nomu Vuvale
-
Na itovo vinaka cava me laurai vua na tagane vakawati?
-
Na itovo vinaka cava me laurai vua na yalewa vakawati?
-
Na cava ena cakava na itubutubu vinaka?
-
Na cava mera cakava na gone me marau kina na vuvale?
1. Na cava meda cakava me vakilai kina na bula marau ena noda vuvale?
E VINAKATA o Jiova me vakilai na bula marau ena nomu vuvale. Ya na vuna e sa vakarautaka kina ena nona Vosa na iVolatabu, na ivakasala me muria na lewenivuvale yadua, kei na veika e vinakata meda dui cakava. Nida vakayacora na noda dui itavi me salavata kei na veidusimaki ni Kalou, ena kune dina ga na marau kei na tiko vinaka. A kaya o Jisu: “Era marau o ira na rogoca na vosa ni Kalou ra qai muria tiko ga!”—Luke 11:28.
2. Na bula mamarau ena loma ni vuvale e vakatau ena cava?
2 Na vakilai ni bula marau ena noda dui vuvale e vakatau ena noda kilai koya e tauyavutaka na vuvale kece, na Kalou o Jiova, e vakatokai koya o Jisu me ‘Tamada.’ (Maciu 6:9) Era tu na vuvale nikua ena vukuna duadua ga na Tamada vakalomalagi—o koya gona, e kila vinaka o koya na ka mera cakava na lewe ni vuvale yadua me kune kina na bula marau ena nodra matavuvale. (Efeso 3:14, 15) Ia na cava mada e kaya na iVolatabu me baleta na nodra itavi na lewe ni vuvale yadua?
TAUYAVUTAKA NA VUVALE NA KALOU
3. Na cava e kaya na iVolatabu me baleta na itekitekivu ni vuvale, eda kila vakacava ni dina na ka e kaya?
3 O Jiova a buli rau na imatai ni tamata, o Atama kei Ivi, qai vakamautaki rau. Mani biuti rau ena dua na parataisi totoka e vuravura—na were o Iteni—qai tukuna vei rau: “Drau vakawa, Vakatekivu 1:26-28; 2:18, 21-24) Eda kila ni sega ni italanoa buli se itukuni wale ga qo, baleta ni vakaraitaka o Jisu ni a tekivutaka dina na Kalou na vuvale mai na were o Iteni, me vaka e volai ena Vakatekivu. (Maciu 19:4, 5) Eda sa mai sotava e levu sara na leqa, na bula tale ga ena gauna qo e sega sara ga ni kena a nakita taumada na Kalou, ia meda raica mada na vuna e se rawa tiko ga kina ni kunei na bula marau ena loma ni vuvale.mera le levu mai, drau vakasinaiti vuravura, drau vakamalumalumutaka.” (
4. (a) Na cava e rawa ni cakava na lewe ni vuvale yadua me vakilai kina ena vuvale na mamarau? (b) Na cava e bibi kina mera vulica na lewe ni vuvale yadua na bula i Jisu ke ra vinakata me marau na nodra vuvale?
4 E rawa ni vakaitavi na lewe ni vuvale yadua ena bula marau ni vuvale ena nodra vakatotomuria na Kalou ena nona dauloloma. (Efeso 5:1, 2) Ia eda na vakatotomuria vakacava na Kalou nida sega ni raici koya? Eda rawa ni vulica na itovo ni Kalou vei koya na Luvena ulumatua, baleta ni a mai bula e vuravura. (Joni 1:14, 18) Ena nona bula voli e vuravura na Luve ni Kalou qo, e ucui Tamana vakalomalagi vinaka sara ga. Ni dua gona e raici Jisu se vakarogoci koya, e vaka sara ga e tiko vata kei Jiova qai vakarogoci koya tiko. (Joni 14:9) O koya gona, na noda vulica na loloma e vakaraitaka o Jisu kei na noda muria na nona ivakaraitaki, sa rawa kina vei keda yadua meda vakaitavi ena kena vakilai vakalevu na marau ena loma ni vuvale.
IVAKARAITAKI VEI IRA NA TAGANE VAKAWATI
5, 6. (a) E ivakaraitaki vakacava vei ira na tagane vakawati na ka e dau cakava o Jisu vei ira na lewe ni ivavakoso? (b) Na cava me cakava e dua me rawa kina ni qai vosoti na nona cala?
5 E kaya na iVolatabu ni dodonu mera cakava na tagane vakawati vei ira na watidra na ka a cakava o Jisu vei ira na nona tisaipeli. Dikeva na ivakasala qo ena iVolatabu: “Kemuni na tagane vakawati, ni lomani ira tiko ga na watimuni me vaka ga nona lomana na ivavakoso na Karisito qai solia kina nona bula . . . E dodonu gona vei ira na tagane mera lomani watidra me vaka ga nodra lomana na yagodra. Na tagane e lomani watina e lomani koya, e sega ni dua na tagane e cata na yagona, ia ena vakania qai karona me vaka ga nona karona na ivavakoso na Karisito.”—Efeso 5:23, 25-29.
Joni 13:1; 15:13) Oya na vuna era uqeti tale ga kina na tagane vakawati: “Ni lomani ira tiko ga na watimuni, ni kua ni cudruvi ira vakaukaua.” (Kolosa 3:19) Na cava ena vakarawarawataka vua na tagane vakawati me muria na ivakasala qo, vakauasivi ke dau mawi ena so na gauna na itovo nei watina? E dodonu me nanuma tiko ni dau cala tale ga o koya, ena vinakata kina me vosoti koya na Kalou. O koya gona, na cava me cakava? E dodonu me vosoti ira era cala vua, wili kina o watina. Ena yasana adua, me na vakayacora tale ga qo na watina. (Wilika Maciu 6:12, 14, 15.) Sa rauta me dau tukuni ni bula vakawati mamarau e vakatau sara ga ena nodrau veivosovosoti na veiwatini!6 E ivakaraitaki vinaka o Jisu vei ira na tagane vakawati ena nona lomana na ivavakoso, qo o ira na nona tisaipeli. E “lomani ratou ga me yacova sara na iotioti,” e solia na nona bula ena vukudra, e dina nira cala wasoma. (
7. Na cava e dau kauaitaka o Jisu, e ivakaraitaki vakacava kina vei ira na tagane vakawati?
7 E dodonu mera nanuma tale ga na tagane vakawati ni o Jisu e dau kauaitaki ratou na nona tisaipeli ena veigauna kece. E dau kauaitaka na veika ratou lekata, kei na nodratou malumalumu vakayago. Me kena ivakaraitaki, a kaya o Jisu vei ratou ena gauna ratou sa oca kina: “Mai, datou lai vakacegu mada vakalailai ena dua na vanua lala.” (Marika 6:30-32) E bibi tale ga mera dau nanumi ra qai kauaitaki na yalewa vakawati. E vakamacalataki ira na iVolatabu “nira ka malumalumu,” ra qai vakaroti na watidra mera “rokovi ira.” Ena vuku ni cava? Baleta ni o tagane vakawati kei koya na yalewa vakawati erau “taukena vata na bula e rawati ena loloma soli wale ni Kalou.” (1 Pita 3:7) Mera nanuma tiko na tagane vakawati ni o keda kece eda tautauvata ena mata i Jiova, se da tagane se yalewa. E bibi ga vua na Kalou na noda yalodina.—Same 101:6.
8. (a) Na cava eda kaya kina ni o tagane vakawati “e lomani watina e lomani koya”? (b) Ni rau “dua ga na yago” na veiwatini, na cava e kena ibalebale qo?
8 E kaya na iVolatabu ni tagane vakawati “e lomani watina e lomani koya.” Na vuna ni o koya na tagane vakawati kei na watina “erau na sega ni lewe rua tiko, erau sa na dua ga na yago,” me vaka e kaya o Jisu. (Maciu 19:6) O koya gona, erau na veidomoni ga vakataki rau, erau na sega ni lai domona e dua tale. (Vosa Vakaibalebale 5:15-21; Iperiu 13:4) Erau na vakayacora qo ke rau dau veinanumi, rau dau tu vakarau tale ga me rau dau veivakacegui. (1 Korinica 7:3-5) E yaga kina me nanumi na itatau qo: “E sega ni dua na tagane e cata na yagona, ia ena vakania qai karona.” E bibi vei ira na tagane vakawati mera lomani ira na watidra me vaka ga na nodra lomana na yagodra, mera kila tale ga nira na saumitaro vei koya na ‘uludra’ o Jisu Karisito.—Efeso 5:29; 1 Korinica 11:3.
9. Na itovo cava i Jisu e cavuti ena Filipai 1:8? Cava mera vakaraitaka kina na itovo qo na tagane vakawati vei watidra?
9 A cavuta na yapositolo o Paula ni “lomani kemuni o Karisito Jisu.” (Filipai 1:8) Io, e dau veivakacegui na yalololoma i Jisu, ra vakila tale ga na yalewa era mai nona tisaipeli. (Joni 20:1, 11-13, 16) Qori tale ga na ka era diva tu na yalewa vakawati vei ira na watidra.
IVAKARAITAKI VEI IRA NA YALEWA VAKAWATI
10. E ivakaraitaki vakacava o Jisu vei ira na yalewa vakawati?
10 Na vuvale e vaka tiko e dua na isoqosoqo lailai, me cicivaki vinaka e dodonu me dua e liutaka. O Jisu mada ga e tiko e dua e dau vakamalumalumu vua me nona iliuliu. “E ulu i Karisito na Kalou,” me vaka ga ni “ulu ni yalewa na tagane.” (1 Korinica 11:3) Na vakamalumalumu nei Jisu ena veiliutaki ni Kalou e ivakaraitaki vinaka vei keda kece, ni tiko tale ga na noda dui iliuliu meda dui vakamalumalumu kina.
11. Me raici watina vakacava o yalewa vakawati? Na cava e rawa ni yaco ni vinaka nona itovo?
11 Eda tamata ga, eda dau cala, o koya gona ena tiko na gauna era na sega ni yacova kina na tagane vakawati na veika e namaki vei ira. Ia na cava me cakava o yalewa vakawati? Me kua ni vakalewai watina, se via suguta na nona itutu vakaulunivale. Me nanuma tiko na yalewa vakawati ni ka talei sara ena mata ni Kalou na yalomalumalumu kei na yalomalua. (1 Pita 3:4) Ni tu vua na yalo qo, ena rawarawa sara me dau vakamalumalumutaki koya ena veidusimaki vakalou, wili kina ena gauna dredre sara mada ga. Kena ikuri e kaya na iVolatabu ni dodonu vua “na yalewa me dokai watina vakalevu.” (Efeso 5:33) Vakacava ke sega ni doka na veiliutaki i Karisito o watina? E kaya na iVolatabu vei ira na yalewa vakawati: “Ni vakamalumalumu vei ira na dui watimuni, ke ra sega ni talairawarawa ina vosa ni Kalou, ena rawa ni veisautaki ira na nomuni itovo, ke oni sega mada ga ni tukuna e dua na ka, nira na raica ga na nomuni itovo savasava kei na nomuni veidokai dina.”—1 Pita 3:1, 2.
12. Na cava e sega ni cala kina me vakaraitaka ena veidokai o yalewa vakawati na nona nanuma?
12 Ke tiko ena vakabauta o tagane se sega, e sega ni veibeci ke vakaraitaka na nona nanuma o yalewa vakawati ena yalo e veidokai, dina ni sega ni tautauvata kei na ka e nanuma o ulunivale. De dua e donu na rai nei yalewa vakawati, era na qai vakila tale ga na kena vinaka na lewe ni vuvale kece ni rogoci koya o watina. A sega ni duavata o Eparama kei na watina o Sera ena wali ni dua na leqa vakavuvale, ia e qai kaya na Kalou vei Eparama: “Mo rogoci koya.” (Wilika Vakatekivu 21:9-12.) Ena dua tale na yasana, ke tauca na tagane vakawati na nona lewa qai sega ni veisaqasaqa kei na lawa ni Kalou, e dodonu me vakaraitaka o watina na nona vakamalumalumu ena nona tokona.—Cakacaka 5:29; Efeso 5:24.
13. (a) Na cava e kaya na Taito 2:4, 5 mera cakava na yalewa vakawati? (b) Na cava e kaya na iVolatabu me baleta na veibiu kei na veisere?
13 E levu sara na sala e rawa ni qaravi ratou kina na lewe ni nona vuvale na yalewa vakawati. Kena ivakaraitaki, e kaya na iVolatabu ni dodonu vei ira na yalewa vakawati “mera dau lomani watidra, mera lomani luvedra, mera yalomatua, me savasava nodra itovo, mera dau cakacaka ena nodra dui vale, mera dau yalovinaka, mera vakamalumalumu vei ira na dui watidra.” (Taito 2:4, 5) Na yalewa vakawati se dua na tina e vakayacora qo, ratou na lomani koya na lewe ni nona vuvale, ratou na dokai koya tale ga. (Wilika Vosa Vakaibalebale 31:10, 28.) Ia me vaka ni vakawati erau vauci vata tiko kina e rua erau tamata ga, ena rawa ni yaco eso na leqa se cala bibi e rawa ni tini ena veibiu se veisere. E tiko eso na ituvaki e vakatara na iVolatabu me yaco na veibiu. Ia me kua ni raici vakamamada na veibiu, baleta e kaya na iVolatabu: “Me kua ni biuti watina na yalewa vakawati . . . , na tagane vakawati tale ga me kua ni biuta na watina.” (1 Korinica 7:10, 11) E vakatara duadua ga na iVolatabu na veisere ke dua vei rau na veiwatini e veiyacovi tawadodonu.—Maciu 19:9.
IVAKARAITAKI UASIVI VEI IRA NA ITUBUTUBU
14. E raici ira vakacava na gonelalai o Jisu? Na cava mera solia na itubutubu vei ira na luvedra?
14 E ivakaraitaki vinaka dina o Jisu vei ira na itubutubu ena nona kauaitaki ira na gone. Era saga eso mera tarovi ira na gone mera kua ni lako vei Jisu, a qai kaya o koya: “Laivi ira na gone lalai mera lako mai vei au, dou kua ni tarovi ira.” Oti e kaya na iVolatabu ni “keveti ira na gone o koya qai vosa vakalougatataki ira, e tabaki ira tale ga e ligana.” (Marika 10:13-16) Me vaka ni solia o Jisu na nona gauna me veimaliwai kei ira na gone lalai, sa qai bibi sara mo vakayacora tale ga qo vei ira na luvemu! E sega ni yaga meda solia vakalailai vei ira na noda gauna, e bibi meda solia sara ga vakalevu. Me levu sara ga na gauna o vakayagataka ena nomu vakavulici ira, qori na ka e vakarota o Jiova vei ira na itubutubu.—Wilika Vakarua 6:4-9.
15. Na cava e rawa nira cakava na itubutubu mera taqomaki ira kina na luvedra?
15 Sa qai torosobu tiko ga na ivalavala ni tamata ena gauna qo, e bibi kina mera taqomaki na gone vei ira na dau veisagai, kei ira Joni 13:33; 18:7-9) Ni o itubutubu, e dodonu mo dau siqema totolo na sala eso e saga kina na Tevoro me vakaleqa na luvemu. E dodonu mo dau vakasalataki ira ni bera ni yaco na leqa. * (1 Pita 5:8) Sa sega ni vaka na gauna sa oti na gauna qo, nira sa lewe levu sara o ira era dau vakasagai ira na gonelalai. E levu tale ga na ka e rawa ni vakaleqa na nodra bula vakayalo.era dau bacani ira na gone mera vakayacora vei ira na itovo tawakilikili. Dikeva mada na nona taqomaki ratou na nona tisaipeli o Jisu, e kacivi ratou sara mada ga me ratou “gone lomani.” Ena gauna e vesu kina, sa voleka tale ga me vakamatei, sa qai vakarautaka na sala me ratou dro kina nona tisaipeli. (
16. Na cava mera vulica na itubutubu ena ka e cakava o Jisu me baleta na nodratou malumalumu na nona tisaipeli?
Luke 22:24-27; Joni 13:3-8) Ke o itubutubu, vakacava, o sa raica na sala o rawa ni vakatotomuri Jisu kina ena nomu vakadodonutaka na luvemu? E dodonu ga me tau ena so na gauna na vosa ni veivakadodonutaki, ia me tau “vakarauta ga,” me kua ni tau ena dela ni cudru. E sega tale ga ni yaga na vosa vakalialia, ni vosa va qori ena “vaka na isua ni iseleiwau.” (Jeremaia 30:11; Vosa Vakaibalebale 12:18) Me tau ga vakavinaka na vosa ni veivakadodonutaki me rawa ni kila kina e muri o gone na kena yaga.—Efeso 6:4; Iperiu 12:9-11.16 Ena bogi ni bera ni mate o Jisu, eratou veibataka na tisaipeli se o cei e uasivi vei ratou. E sega ni cudruvi ratou o Jisu, a tauca ga vakayalololoma na nona vosa ni veivakadreti, e laiva tale ga vei ratou e dua na ivakaraitaki vinaka sara. (
IVAKARAITAKI VEI IRA NA GONE
17. Sala cava e ivakaraitaki vinaka kina o Jisu vei ira na gone?
17 Rawa beka nira vuli na gone mai na ivakaraitaki i Jisu? Io! E vakaraitaka o Jisu ena nona bula na sala mera talairawarawa kina na gone vei ira nodra itubutubu. E kaya o koya: “Au tukuna ga na ka e vakavulici au kina o Tamaqu . . . niu dau cakava na ka e vinakata.” (Joni 8:28, 29) Dau talairawarawa o Jisu vua na Tamana vakalomalagi. E uqeti ira tale ga na gone na iVolatabu mera talairawarawa vei ira na nodra itubutubu. (Wilika Efeso 6:1-3.) E bula uasivi o Jisu, ia e talairawarawa ga vei rau na nona itubutubu o Josefa kei Meri, dina ni rau tamata ivalavala ca ga me vakataki keda. Sega ni vakabekataki ni qo e kauta mai na marau vei ira kece na lewe ni vuvale i Jisu!—Luke 2:4, 5, 51, 52.
18. Na cava e dau talairawarawa tu ga kina o Jisu vua na Tamana vakalomalagi? O cei tale ga e marau nira talairawarawa na gone vei ira na nodra itubutubu?
18 Vakacava e tiko na sala e rawa nira vakatotomuri Jisu kina na gone, mera vakamarautaki ira tale ga na nodra itubutubu? E vinakata o Jiova mera talairawarawa na gone vei ira na nodra itubutubu, e dina ni na dredre qo ena so na gauna. (Vosa Vakaibalebale 1:8; 6:20) O Jisu a dau talairawarawa tu ga vua na Tamana vakalomalagi, ena gauna dredre mada ga. Dua na gauna a vinakata o Jiova me vakayacora o Jisu e dua na ka dredre sara, mani kaya kina o Jisu: “Ni kauta tani vei au na bilo qo [na ka e dodonu me cakava].” Ia e qai cakava o Jisu na ka a kerea vua na Kalou, baleta ni kila ni o Tamana ga e kila na ka vinaka duadua me vakayacori ena ituvaki ya. (Luke 22:42) Nira saga na gone mera talairawarawa, era sa vakamarautaki ira tiko kina na nodra itubutubu, vaka kina na Tamadra vakalomalagi. *—Vosa Vakaibalebale 23:22-25.
19. (a) E dau temaki ira vakacava na gone o Setani? (b) Ena tarai ira vakacava na itubutubu na nodra itovo ca na gone?
19 A temaki Jisu na Tevoro, ena saga tale ga me temaki ira na itabagone mera cakava na ka ca. (Maciu 4:1-10) E dau vakayagataka o Setani na Tevoro na idre ni veimurimuri, ni dau dredre sara na vorata. O koya gona, e bibi sara vei ira na gone mera kua ni dau vakailala vata kei ira na dau caka ca! (1 Korinica 15:33) A lai vakailala voli o Taina, na luve i Jekope, kei ira era sega ni qaravi Jiova, qo e yaco kina e levu sara na leqa. (Vakatekivu 34:1, 2) Vakasamataka mada na rarawa e rawa ni vakila e dua na vuvale ni dua e coko ena veiyacovi tawadodonu!—Vosa Vakaibalebale 17:21, 25.
KA BIBI DUADUA ME VAKAYACORI ME MARAU KINA NA VUVALE
20. Na cava mera cakava na lewe ni vuvale yadua ke ra vinakata me marau na nodra vuvale?
20 E dau rawarawa sara na wali ni leqa vakavuvale ni Vosa Vakaibalebale 31:10-31. Ra itubutubu, ni vakavulica na luvemuni. (Vosa Vakaibalebale 22:6) Kemuni na tama, ni ‘lewa vinaka nomuni vuvale.’ (1 Timoci 3:4, 5; 5:8) Ra gone, ni talairawarawa vei ira nomuni itubutubu. (Kolosa 3:20) Eda tamata ga na lewe ni vuvale, eda dau cala kece. E bibi gona meda dau yalomalumalumu, meda dau veivosoti.muri na ivakasala ena iVolatabu. Me cava tale, na muri ga ni ivakasala qori e ka bibi duadua me vakayacori me rawati kina na bula marau ena vuvale. Vei kemuni gona na tagane vakawati, ni lomani ira na watimuni, ni vakayacora vei ira na ka a vakayacora o Jisu ena ivavakoso. Kemuni na yalewa vakawati, ni vakamalumalumutaki kemuni ena nona veiliutaki na watimuni, ni muria tale ga na nona ivakaraitaki na yalewa maqosa e tukuni ena
21. Na veika totoka cava eda na waraka me yaco? Cava meda cakava me marau kina na noda vuvale nikua?
21 Io, e vutucoqa tu ena iVolatabu na ivakasala momona me baleta na bula vakavuvale. E vakaraitaka tale ga vei keda ni na vakarautaka na Kalou na vuravura vou mera na tawana ga na tamata mamarau era qaravi koya. (Vakatakila 21:3, 4) Sa na totoka mada ga ni sa na yaco ya! Ia ena gauna mada ga qo, eda rawa ni marautaka tiko na noda bula vakavuvale ke da muria na veidusimaki ni Kalou ena nona Vosa na iVolatabu.
^ para. 15 Eso na idusidusi me baleta na nodra taqomaki na gone e tiko ena Wase 32 ni ivola na Vuli Vua na Qasenivuli Levu, e tabaka na iVakadinadina i Jiova.
^ para. 18 Me talairawarawa o gone ena ka kece, vakavo ga ke vinakata na nona itubutubu me beca na lawa ni Kalou.


text:
ITALANOA 5
Tekivu na Bula Dredre
ENA taudaku ni were o Iteni, e levu sara na leqa erau sotava o Atama kei Ivi. Erau na cakacaka vakaukaua me rau kana kina. Sa na sega na kau vuata totoka, sa na kedra isosomi ga na kau vakavotona kei na soni. E yaco oqo baleta ni rau talaidredre vua na Kalou o Atama kei Ivi, sa tagutuvi tale ga e kea na nodratou veiwekani vinaka.
Ia o koya a qai ca sara, ni rau sa tekivu mate yani vakamalua. Nanuma tiko ni a kaya na Kalou vei Atama kei Ivi ni rau na mate kevaka erau kania na vuata mai na dua na vunikau. Mai na siga sara ga erau kana kina, oqori tale ga na siga erau sa tekivu mate kina vakamalua. Rau sa lialia dina ni rau sega ni vakarorogo vua na Kalou!
Era qai sucu kece ena taudaku ni were o Iteni na luve i Atama kei Ivi, ni sa vakatalai rau tani na Kalou. Kena ibalebale oqo nira na tubucake tale ga mera qase o ira na gone oya ra qai mate.
Kevaka me rau a talairawarawa vei Jiova o Atama kei Ivi, ke rau a bula mamarau tu ga vaka kina o ira na luvedrau. Ke a rawa nira bula tawamudu kece ena marau e vuravura. Ena sega na qase, tauvimate, kei na mate.
E vinakata na Kalou meda bula tawamudu ena mamarau na tamata, qai yalataka tu ni na yaco dina oqori ena dua na siga. Ena sega wale ga ni rairai totoka na vuravura taucoko, ia na tamata kece era na bulabula. O ira kece e vuravura era na veitokani vinaka, ra qai veitokani vinaka tale ga kei na Kalou.
Ia rau sa sega ni veitokani tale kei na Kalou o Ivi. Sa sega kina ni rawarawa vua na vakasucu. E vakila na mosi. O koya gona, eda raica e ke ni sotava o koya na rarawa levu baleta ga ni a talaidredre vei Jiova.
E levu na luvedrau tagane kei na yalewa o Atama kei Ivi. Ni sucu na luvedrau ulumatua, erau vakayacani koya me o Keni. Na ikarua ni luvedrau erau vakayacana me o Epeli. Na cava e qai yacovi rau? O kila beka?


text:
Sega ena facebook – Qalita ni vunikau ga sa rawata.
Written by Atu Kurumudu on September 8, 2022
Levu tu na gaunisala ni noda veitalanoa se veitaratara oi keda kece na veika bula ena ruku ni matanisiga oqo. Ia ni rogoca qo , mai vei ira na chimpanzee.
E kunei ni duatani na nodra sala ni veitaratara vei ira na nodra i tokani ka vaka toka beka me nodra ‘social media’
Era dau vakauta na nodra itukutuku vei ira na kena vo ena nodra dau tukia na qalita ni veivunikau mera vakauta kina nai tukutuku. Na rorogo oya e rawa ni laki yacova sara na 3,280ft (1km) na vanua e laki rogo yani kina.
Era raica rawa na sainitisi ni so na chimpanzee mai Uganda ena veikau na ‘Budongo Forest’ e duidui tu na nodra i walewale ni rorogo era dau cakava – so vaka mera tukia toka na dramu ni sere na ‘rock’ kei na ‘blues’, so laki vaka toka na rorogo ni walewale ni rorogo ni dramu na ‘jazz’.
Laurai talega ena vakadidike mai na University of St Andrews ni vuqa na chimpanzee tagane e tu ga na nodra rorogo ka tukuni ira se ‘own signature rhythms’ mera tukuna kina na vanua era tiko kina kei na cava era cakava tiko.
source;dailymai.co.uk


text:
ITALANOA 36
Na Luve ni Bulumakau Koula
OILEI! Na cava era cakava tiko oqo na tamata? Era sokalou tiko ina dua na luve ni bulumakau! Na cava era cakava tiko kina na ka oqo?
Ni lai dede tiko o Mosese ina ulunivanua, era qai kaya: ‘Eda sega ni kila na ka sa yaco vei Mosese. Meda bulia e dua na kalou me kauti keda tani e ke.’
E kaya na tuaka i Mosese, o Eroni: ‘Sa vinaka. Ni luvata mai vei au na nomuni sau koula.’ E vakawaicalataka sara o Eroni me bulia kina e dua na luve ni bulumakau koula. Era qai kaya: ‘Qo na noda Kalou, e kauti keda mai Ijipita!’ E dua nodra soqo levu na Isireli, ra qai sokaloutaka tiko na bulumakau koula.
E cudru sara ga vakalevu o Jiova ni raica na ka oqo. E kaya vei Mosese, ‘Lako sobu sara vakatotolo. Era sa cakava tiko na ka ca na tamata. Era sa guilecava na noqu ivunau ra qai cuva tiko ina bulumakau koula.’
Ni lako sobu yani o Mosese, e raica na veika oqo. Era meketa tiko na bulumakau koula ra qai lagasere! Na levu ni nona cudru, a viritaka sobu na vatu ni vunau e rua, mani kakavorovoro. E vakawaicalataka na bulumakau koula qai qaqia me matailalai me vaka na kuvuniqele.
Sa dua sara ga na ka ca oqo era cakava na Isireli. E kaya kina o Mosese vei ira e so na tagane mera taura na nodra iseleiwau. ‘Vakamatei ira na qarava tiko na bulumakau koula.’ Era vakamatei kina e lewe 3,000. E vakaraitaka oqo ni dodonu meda qaravi Jiova duadua ga, sega ni o ira na kalou lasu.


text:
NODA BULA VAKARISITO
Era Kilai na Lotu vaKarisito Dina Nira Dau Veilomani—Kua ni Nanumi Iko ga, Kua ni Yalototolo
VUNA E BIBI KINA: E vakavulica o Jisu nira na kilai na nona tisaipeli ena nodra veilomani. (Jn 13:34, 35) Meda vakaraitaka na loloma vaKarisito, e bibi meda kauaitaka na ka me baleti ira na tacida, meda kua tale ga ni yalototolo.—1Ko 13:5.
KENA IWALEWALE:
-
Ni tukuni se caka vei keda na ka mosimosi, vakasama mada, dikeva na vu ni leqa kei na itinitini ni ka o via cakava.—Vvb 19:11
-
Nanuma tiko nida dau cala kece, ena so na gauna eda na tukuna se cakava na ka eda na qai veivutunitaka
-
Walia totolo na duidui
ME SARAVI NA VIDIO “DOU VEILOMANI”—KUA NI NANUMI IKO GA, KUA NI YALOTOTOLO QAI SAUMA NA TARO QO:
-
Na cava e cakava o Leone ni tukuna o Tomu nona vakatutu?
-
E yaga vakacava nona vakasama vakalekaleka o Tomu me kua kina ni yalototolo?
-
E vakamalumutaka vakacava na ituvaki nona vosa vakayalovinaka o Tomu?


text:
ULUTAGA LEVU | O DAU LEWA VINAKA NOMU BULA?
iTuvaki Dredre: Sega ni Lewai Rawa
O TAUVIMATE bibi tiko? drau sa veisere kei watimu? se takali e dua o dau lomana? Ni yaco eso na ituvaki eda sega ni lewa rawa, eda dau diva ga me a kua ni yaco. O na lewa vinaka ga vakacava na nomu bula?
IVAKARAITAKI VAKAIVOLATABU: PAULA
E gugumatua na yapositolo o Paula ena nona cakacaka vakadaukaulotu ena imatai ni senitiuri, qai levu sara na vanua e lai vunau kina. Ia e qai tini koso qori ena nona lai vesu vakatawadodonu ena dua na vale era yadrava tu na sotia me rua na yabaki. A sega ni yalolailai o Paula, e kauaitaka ga na ka e rawa ni cakava. E vakauqeti ira vakayalo na lai sikovi koya yani qai vakacegui ira. E vola sara mada ga eso na ivola era sa mai lewe tu ni iVolatabu nikua.—Cakacaka 28:30, 31.
KA E CAKAVA O ANJA
Me vaka sa vakamacalataki oti mai ni sa tu ga i vale o Anja. E kaya: “Sa lewa tu noqu bula na kenisa. Au mareqeta noqu bula ena gauna qo, au mani nanuma meu sa kua ni cakacaka se veimaliwai vakalevu.” Sa sega ni lewa rawa na kena ituvaki o Anja, ia na cava e cakava? E vakamacalataka: “Bibi me veisau na noqu ituvatuva. Au vakaliuca ga na veika e bibi, tuvanaka tale ga me vakatau ena kequ ituvaki na ka au cakava. Niu cakava qori, au lewa vinaka kina noqu bula.”
“Niu sa vulica meu lomavakacegu ena ituvaki kece au sotava.”—Vosa i Paula ena Filipai 4:11
KA O RAWA NI CAKAVA
Ke o sega ni lewa rawa na kemu ituvaki, rawa ni o muria eso na vakatutu qo:
-
Kauaitaka ga na ka o rawa ni lewa vinaka kina nomu bula. Kena ivakaraitaki, de dua o sega ni lewa rawa na ka e yaco ina nomu bula, ia vakacava o rawa ni vakaukauayago, kania na kakana bulabula, vakacegu vinaka tale ga?
-
Me matata vei iko na ka o via cakava. Kua ni saga mo cakava kece ena dua ga na gauna. E vinaka mo cakava vakalalai e veisiga mo rawata kina nomu isausau.
-
Cakava eso mada ga na cakacaka lalai e vakamarautaki iko, me vaka na qua teveli e valenikuro kei na masi iyaya ni kana. Raica me rakorako nomu isulu. Me caka ena mataka lailai na cakacaka o nanuma ni bibi.
-
So tale ga na ka o rawa ni vulica ena kemu ituvaki. Vakacava, o rawa ni vosota kina na veimataqali leqa tale eso? O rawa ni vukei ira kina eso tale?
Bibi me Nanumi: De o sega ni lewa rawa na kemu ituvaki, ia o na rairai lewa vinaka ga na ka o cakava kina.


text:
WASE 22
“Me Yaco ga na Loma i Jiova”
Vakadeitaka o Paula me cakava na loma ni Kalou, mani gole sara i Jerusalemi
Yavutaki ena Cakacaka 21:1-17
1-4. Na cava e lako kina i Jerusalemi o Paula, cava ena sotava e kea?
E DREDRE na veitalatala e Milito. Sa bau dredre dina vei Paula kei Luke me rau biuti ira na qase ni ivavakoso ni Efeso, ni rau lomani ira vakalevu! Rau mai duri tu ena dela ni waqa kei na iyaya kece, kei na veika me baleta nodrau soko. Erau kauta tale tiko ga na nodra cau na mataveitacini me baleti ira na lotu vaKarisito dravudravua e Jutia, rau qai vakanamata me rau solia vei ira na iloloma qori.
2 Sa vakarewa na laca, me soko yani na waqa. Eratou raica toka mai waqa o Paula, Luke kei na vitu tale na nodrau itokani na nodra matararawa na qase ni Efeso. (Caka. 20:4, 14, 15) Eratou yaloyalo tiko ga me yacova ni ratou sa sega ni raici ira.
3 Sa voleka ni tolu na yabaki nona cakacaka vata kei ira na qase e Efeso o Paula. Ia qo, sa gole tale i Jerusalemi ena veidusimaki ni yalo tabu. De dua sa kila tiko na ka ena yacovi koya ni yaco yani. A tukuna taumada vei ira na qase e Efeso: “Au sa lako tiko qo i Jerusalemi ena veidusimaki ni yalo tabu, au sega ni kila na ka ena yacovi au mai kea, ia ena veikoro, e dau tukuna vei au na yalo tabu ni sa waraki au tu na valeniveivesu kei na veivakararawataki.” (Caka. 20:22, 23) E kila o Paula ni na sotava na veika rerevaki, ia ena “veidusimaki ni yalo tabu”—e kila na nona itavi qai yalorawarawa ni muria na veidusimaki me gole i Jerusalemi. E kauaitaka na nona bula, ia e kila ni bibi sara na kena vakayacori na loma ni Kalou.
4 Vakacava e dau va tale ga qori nomu rai? Nida yalataki keda vei Jiova, e bibi duadua ena noda bula na vakayacori ni nona inaki. Ena yaga sara vei keda nida dikeva na ivakaraitaki ni yalodina i Paula.
Soko Sivita “na Yanuyanu o Saipurusi” (Caka. 21:1-3)
5. Sala cava e muria o Paula kei ratou nona itokani me ratou yaco i Taia?
5 E “mua vakadodonu” na waqa e vodo kina o Paula kei ratou nona itokani. E soko vakadodonu i Kosa, ni cagi donu nodratou soko ena Caka. 21:1) Kena irairai ni a moce i Kosa na waqa, ni bera ni soko yani i Roti, oti i Patara sara. Ni ratou yaco ena baravi kei Patara, ena ceva kei Esia Lailai, eratou vodo ena dua na waqa levu ni usaiyaya qai soko sara i Taia, e Finaisi. Eratou sivita “na yanuyanu o Saipurusi e ciri koto ena imawi.” (Caka. 21:3) Na cava e vola kina o Luke ni ratou soko sivita na yanuyanu o Saipurusi?siga oya. (
6. (a) E vakayaloqaqataki Paula vakacava nona vakasamataki Saipurusi? (b) Ni o vakananuma na veivuke kei na veivakalougatataki i Jiova, cava o vakadinadinataka?
6 De dua e talanoataka o Paula na veika e sotava ena yanuyanu qori ena imatai ni nona ilakolako vakaulotu. Eratou sotavi Elima na daucakaisausau o Paula, Panapasa kei Joni Marika rauta na ciwa na yabaki sa oti, ni a tusaqata nodratou cakacaka vakavunau. (Caka. 13:4-12) De dua e vakayaloqaqataki Paula na nona vakasamataka lesu na veika e sotava e Saipurusi. Ena vakayaloqaqataki keda tale ga noda vakasamataka lesu nona veivakalougatataki na Kalou, kei na nona vukei keda meda vosota na dredre. Nida cakava qori, eda na vakadinadinataka na veika e vola o Tevita: “E levu na dredre e vakila na yalododonu, ia o Jiova e vakabulai koya mai na ka kece qori.”—Same 34:19.
‘Keitou Kunei Ira na Tisaipeli’ (Caka. 21:4-9)
7. Na cava eratou cakava o Paula ni ratou yaco i Taia?
7 E kila o Paula na bibi ni veimaliwai kei ira na mataveitacini, e taleitaka na tiko vata kei ira. Ni ratou yaco e Taia, e tukuna o Luke ni ratou, ‘vaqaqara qai kunei ira na tisaipeli.’ (Caka. 21:4) Eratou kila nira tiko e Taia eso na lotu vaKarisito, eratou vaqarai ira me ratou vakaicili ena nodra vale. Eda kalougata nida mai kila na ka dina, se mani vanua cava ga eda gole kina eda na sotavi ira na tacida. O ira na lomana na Kalou kei na sokalou dina, e tu e veiyasa i vuravura na nodra itokani.
8. Na cava na ibalebale ni ka e tukuni ena Cakacaka 21:4?
8 Ni vakamacalataka tiko na vitu na siga eratou tiko kina e Taia, e vola o Luke e dua na ka vakavu lomatarotarotaki tu. E vola: “Ena veiuqeti ni yalo tabu, era tukuna vakavica vei Paula [na mataveitacini e Taia] me kua ni butuki Jerusalemi.” (Caka. 21:4) Vakacava, e vinakata o Jiova me lesi Paula ena dua tale na vanua? E tukuna vei Paula me kua ni lako i Jerusalemi? Sega. A vakatakila na yalo tabu ni na vakacacani e Jerusalemi o Paula, ia e sega ni tukuna me kua ni lako. Ena veidusimaki ni yalo tabu, era kila tale ga na mataveitacini e Taia ni na ririkotaki na bula i Paula e Jerusalemi. Era mani vakamasuti koya me kua ni lako cake ina koro. Sa rauta mera cakava qori nira via taqomaki koya. Ia e tomana nona ilakolako i Jerusalemi o Paula, ni via vakayacora na loma i Jiova.—Caka. 21:12.
9, 10. (a) Na ituvaki cava e rairai vakasamataka lesu o Paula nira via taqomaki koya na mataveitacini e Taia? (b) Na rai cava sa takalevu tu ena vuravura nikua, qai duidui vakacava qori kei na vosa i Jisu?
9 Nira saga na mataveitacini mera tarova nona lako, a rairai vakasamataka lesu o Paula nodratou via tarovi Jisu na nona tisaipeli ena gauna e tukuna kina ni na lako i Jerusalemi, me vakararawataki, me vakamatei tale ga. A lomani koya sara ga o Pita qai kaya vua: “Me kua ni va qori nomuni rai Turaga, ena sega sara ni yaco qori vei kemuni.” Ia qai sauma o Jisu: “Lako tani i dakuqu, Setani! O iko na dau veivakatarabetaki, ni sega ni tiko vei iko na vakasama ni Kalou, na vakasama ga vakatamata.” (Maciu 16:21-23) A tu vakarau o Jisu me muria na sala e dusimaki koya kina na Kalou, e okati kina nona vakuai koya. E va tale ga qori na rai i Paula. Me vakataka na yapositolo o Pita, e vinaka na nodra inaki na mataveitacini e Taia, ia era sega ni kila ni inaki ni Kalou me lako i Jerusalemi o Paula.
10 Levu nikua era via muria ga na sala e rawarawa, veitalia ke sega ni sala vinaka duadua qori. Era lakova ga na lotu e taleitaki vakalevu qai Maciu 16:24) Na sala dodonu qai vuku oya meda muri Jisu, ia e sega ni rawarawa qori.sega ni vakatabui kina e levu na ka. Ia e duidui vakalevu qori kei na ka e tukuna o Jisu. E kaya vei ratou nona tisaipeli: “Ke dua e via muri au, me kua tale ni muria na lomana, me colata ga na nona kaunirarawa qai muri au tiko ga.” (
11. Era vakaraitaka vakacava na tisaipeli e Taia nira lomani Paula qai tokoni koya?
11 Sa yaco mai na gauna me ratou biubiu o Paula, Luke, kei ratou na kena vo, me ratou tomana nodratou ilakolako. E vakaciriloloma nida wilika nodratou sa veitalatala kei ira na mataveitacini. E laurai votu nodra lomani Paula na mataveitacini e Taia kei na nodra tokona na nona cakacaka vakaitalatala. Era tomani Paula e baravi na tagane, yalewa, kei na gone. Ni bera nira vakamoce vua, era tekiduru kece mera masu vata. Oti qori, e vodo i waqa o Paula, Luke, kei ratou na kena vo me ratou soko i Toleme. Eratou sotavi ira na mataveitacini e kea mani siga dua vei ira.—Caka. 21:5-7.
12, 13. (a) Eda kila vakacava ni dua na dauveiqaravi yalodina o Filipi? (b) E ivakaraitaki vinaka vakacava vei ira na tama lotu vaKarisito nikua?
12 E vola o Luke ni ratou gole sara i Sisaria. Ni ratou yaco yani, eratou “curu ina vale i Filipi na dauvunau.” * (Caka. 21:8) Eratou marau ni raici Filipi. Rauta ni 20 na yabaki sa oti, eratou lesi Filipi na yapositolo me wasea vakatautauvata na kakana ena ivavakoso vaKarisito tauyavu vou e Jerusalemi. E dau gumatua tale ga ena vunau o Filipi. Vakasamataka lesu na gauna era dro kina na tisaipeli ena vuku ni veivakacacani, a gole i Samaria o Filipi qai vunau e kea. Oti, e vunau vua na matanivanua ni Iciopea qai papitaisotaki koya sara. (Caka. 6:2-6; 8:4-13, 26-38) E dau yalodina o Filipi ena veiqaravi!
13 E gumatua tiko ga ena vunau o Filipi e Sisaria. E vakadinadinataki qori ena nona vakatokai koya o Luke me o Filipi “na dauvunau.” E va na luvena yalewa eratou dau parofisai, e vakaraitaka qori ni ratou vakatotomuria na ivakaraitaki vinaka i tamadratou. * (Caka. 21:9) E vakabibitaka gona o Filipi na bula vakayalo ni nona vuvale. E ivakaraitaki vinaka mera muria na tama lotu vaKarisito nikua, mera vakaliuliu ena vunau qai vukei ira na luvedra mera taleitaka na cakacaka ni veivakatisaipelitaki.
14. Na cava era vakila na mataveitacini ni sikovi ira o Paula kei ratou nona itokani? Cava tale ga eda rawa ni cakava nikua?
14 Ena vanua kece e gole kina o Paula, e vaqarai ira na lotu vaKarisito qai veimaliwai kei ira. Era marau na mataveitacini mera vakaicilitaki Paula kei ratou nona itokani. E “veivakayaloqaqataki” dina na nodratou veimaliwai kei ira na mataveitacini. (Roma 1:11, 12) Qori tale ga na ka eda rawa ni cakava nikua. Ena yaga vakalevu noda sureta na ivakatawa dauveilakoyaki kei watina ina noda vale.—Roma 12:13.
“Au sa tu Vakarau . . . Meu Mate” (Caka. 21:10-14)
15, 16. Na itukutuku cava e vakasavuya o Akapo? Cava era cakava na mataveitacini nira rogoca qori?
15 Ni tiko kei Filipi e Saipurusi o Paula, e yaco yani e dua tale na vulagi—o Akapo. Era kila na soqoni tiko ena vale i Filipi ni parofita o Akapo, ni a parofisaitaka na dausiga ena gauna e veiliutaki tiko kina o Kilotiu. (Caka. 11:27, 28) De dua era na lomatarotarotaka: ‘Cava e mai cakava o Akapo? Na itukutuku cava e kauta mai?’ Nira rai tu, e taura mai na beleti nei Paula o Akapo—e vaka taga na beleti qo me tawa kina na ilavo kei na so tale na ka. E taura qai vesuka na yavana kei na ligana. Oti qori e vakasavuya sara e dua na itukutuku bibi: “Me vaka e kaya na yalo tabu, ‘Era na lai vesuka va qo na itaukei ni beleti qo na Jiu e Jerusalemi, ra qai soli koya ina ligadra na lewe ni veimatanitu.’”—Caka. 21:11.
16 E vakadeitaka na parofisai qori ni na lako i Jerusalemi o Paula. E vakaraitaka tale ga ni nona vunau vei ira na Jiu e kea, ena vakavuna mera “soli koya ina ligadra Caka. 21:12, 13.na lewe ni veimatanitu.” Era kidroa na mataveitacini nira rogoca qori. E vola o Luke: “Ni keimami rogoca qo, keimami sa qai vakamasuti koya, o keitou kei ira na lewenivanua ya me kua ni lako i Jerusalemi. Sa qai sauma o Paula: ‘Na cava oni tagicaka? Oni via vakayalolailaitaki au? Au sa tu vakarau meu vesu meu mate tale ga e Jerusalemi ena vuku ni yaca ni Turaga o Jisu.’”—
17, 18. E vakaraitaka vakacava o Paula ni dei me cakava na loma ni Kalou? Era raica vakacava qori na mataveitacini?
17 Raitayaloyalotaka mada na veika e yaco. Era vakamasuti Paula na mataveitacini wili kina o Luke, me kua ni lako. Eso era tagi. E luluvu sara ga o Paula qai tukuna vei ira nira “vakayalolailaitaki” koya, se “vakamosia na yalona” me vaka e tukuni ena so tale na ivakadewa ni iVolatabu. Me vaka ga mai Taia, e dei tu ga o Paula, na nodra lomaleqa na mataveitacini ena sega ni tarova nona lako. E vakamacalataka vakavinaka vei ira na vuna me lako kina. E dei o Paula qai yaloqaqa! Me vakataki Jisu, e vakadeitaka me gole i Jerusalemi. (Iper. 12:2) E sega ni nakita o Paula me vakamatei ena vuku ni nona vakabauta, ia ke yaco qori, e okata me ka dokai, ni dua na imuri i Jisu Karisito.
18 Na cava era cakava na mataveitacini ni vakamacala oti o Paula? Era doka na nona vakatulewa. E volai: “Ni keimami sega ni veisautaka rawa na lomana, keimami sa qai duavata ena neimami kaya: ‘Me yaco ga na loma i Jiova.’” (Caka. 21:14) Era sega ni vakasaurarataki Paula me muria na ka era tukuna. E sega ni rawarawa mera ciqoma na nona vakatulewa, ia era cakava qori nira kila ni loma i Jiova me lako i Jerusalemi. Na ilakolako qo i Paula ena tini ena mate. Ia ena vakadredretaka nona lako ke ra saga mera tarovi koya.
19. Na ka bibi cava eda vulica vei Paula?
19 Dua na ka bibi eda vulica ena ka e yaco vei Paula: Meda kua ni tarovi ira na tacida era vakuai ira mera cakava na loma ni Kalou. E yaga tale ga qori ena so tale na ituvaki. Kena ivakaraitaki, e dau dredre vei ira na itubutubu lotu vaKarisito mera laivi luvedra mera lai veiqaravi e vanua tani, ia era vakadeitaka mera kua ni vakayalolailaitaki luvedra ke ra vakatulewataka qori. E nanuma lesu o Phyllis, e dua na tacida mai Igiladi, na gauna e lesi kina na luvena yalewa me daukaulotu e Aferika. E kaya: “Au luluvu vakalevu, niu kila ni gole sara vakayawa. Ia au marau tale ga. Au masulaka vakalevu na ituvaki qori, ia e nona na vakatulewa, au qai sega ni tarovi koya. Qori ga na ka au dau vakavulici koya kina, oya me dau vakaliuca na Matanitu! Sa oti qo e 30 na yabaki nona veiqaravi tiko e vanua tani, au vakavinavinakataki Jiova e veisiga ena nona yalodina.” Koya gona, e vinaka meda dau vakayaloqaqataki ira na tacida era vakaraitaka na yalo ni vakuai ira!
Caka. 21:15-17)“Dua na ka Nodra Marautaki Keitou na Veitacini” (
20, 21. E vakaraitaka vakacava o Paula ni vinakata me dau veimaliwai kei ira na mataveitacini?
20 Ni vakavakarau oti o Paula, e gole sara ena nona ilakolako qai tomani koya eso na veitacini mera vakaraitaka nodra veitokoni. Ena nodratou ilakolako i Jerusalemi, eratou na vakaicili qai veimaliwai kei ira na mataveitacini. Eratou kunei ira na tisaipeli e Taia, qai tiko kei ira me vitu na siga. E Toleme, eratou sota kei ira na mataveitacini e kea qai dua na siga vei ira. E Sisaria, eratou vakaicili ena vale i Filipi me vica na siga. Oti qori, eso na mataveitacini e Sisaria era tomani Paula kei ratou nona itokani i Jerusalemi. Ni ratou yaco yani, e qaravi ratou o Nasoni, e dua na tisaipeli taumada. E tukuna o Luke nira ‘marautaki ratou na mataveitacini’ ena gauna ratou yaco kina i Jerusalemi.—Caka. 21:17.
21 E matata i keri ni vinakata o Paula me dau veimaliwai kei ira na mataveitacini. Qori e dau vakayaloqaqataki koya, e vaka tale ga kina nikua. Sega ni vakabekataki ni veivakayaloqaqataki qori e vakarautaki koya me tudei ena gauna era via vakamatei koya kina na dauveitusaqati.
^ para. 12 Raica na kato “Sisaria—Na Koroturaga kei Jutia ena Yasayasa vakaRoma.”
^ para. 13 Raica na kato “E Rawa Nira iTalatala na Yalewa?”