text:
“Me cilavi kemuni na mata i Jiova.” (Tiko mai na Lekutu 6:25)
“Me cilavi koya na Nomuni tamata na matamuni, ka vakavulica vei au na Nomuni lesilesi.” (Same 119:135)
Sa inaki bibi duadua ni nomu bula mo vakamarautaka na Kalou.
Kevaka e sa imatai ni inaki ni nomu bula mo vakamarautaki Koya, e sa nomu itavi bibi taudua mo kunea na sala ko rawa ni cakava kina oqo. E kaya na iVola Tabu, “Dou vakatovolea na ka sa vinaka vua na Kalou,” (Efeso 5:10). E sa vinaka dina ni solia vei keda na iVola Tabu e dua na ivakaraitaki ni bula ka vakamarautaka na Kalou: oya na bula nei Noa.
Ena gauna nei Noa, e a sa luvuci tu na vuravura ena ivalavala ca. Era a sa dui bula ga na tamata ena dui vukudra vakai ira, ka sega ena vuku ni Kalou. Sa sega ni kunea rawa na Kalou e dua na tamata me bau galeleta na vakamarautaki Koya, ka sa rarawa vakalevu ka veivutunitaka na Nona a bulia na tamata. A sa vakasisilataka ko Koya na bula ni tamata, ka sa nanuma me vakawabokotaki ira kece. Ia, e dua ga na tamata e vakavu marau vei Koya. E kaya na iVola Tabu, “Ia ko Noa sa kune loloma ena mata i Jiova,” (Vakatekivu 6:8).
E a kaya na Kalou, “Na tamata oqo e vakavuna na noqu marau, ka’u taleitaka na nona ivakarau. Au na tekivu vakawataka tale na vuravura, ka’u na cakava mai vei ratou na lewe ni nona vuvale.” Na vuna eda bula tu kina e vuravura ena gauna oqo na tamata, e baleta ni a vakamarautaka na Kalou na tamata oqo, ko Noa. Mai na bula nei Noa, eda vulica kina e lima na cakacaka ni vakarokoroko ka vakavu marau vua na Kalou.
E marau na Kalou ni da lomani Koya ena kena cecere duadua. E a lomana vakalevu cake na Kalou ko Noa mai na veika kece ka tu e vuravura, ka sega ni dua tale e bau nanuma me cakava vakakina. E kaya vei keda na iVola Tabu, “A rau a dau lako vata kei na Kalou ko Noa,” (Vakatekivu 6:9).
Oqo na ka e gadreva vakalevu duadua na Kalou mai vei iko: na nomu vakaveiwekanitaki iko Vua! Oqo e dua na dina ka sa veivakurabuitaki taudua – ni gadreva me veitokani kei keda na Kalou. E a buli iko na Kalou me rawa ni lomani iko, ka gadrevi iko tale ga mo lomani Koya lesu. E kaya na Kalou, “Na yalololoma ga ka’u sa vinakata, ka sega na i madrali; kei na kila na Kalou, ka segai nai soro kama,” (Osea 6:6).
Ko rawa beka ni vakila na titobu ni gagadre ni Kalou vei iko ena tiki ni Vola Tabu oya? Sa titobu dina na Nona lomani iko na Kalou, ka sa gadreva vakalevu mo lomani Koya talega. E gadrevi iko mo kilai Koya, ka vakayagataka na nomu gauna mo drau veitokani. Oqo na vuna e sa dodonu kina me gagadre levu duadua ena nomu bula na nomu vulica mo lomani Koya, ka me lomani iko o Koya. E sega tale ni dua na ka e bibi cake mai na ka oqo. Oqo, e a vakatoka ko Jisu me ivunau levu duadua, ena Nona a kaya, “Mo lomani Jiova na nomu Kalou, ena lomamu taucoko, kei na yalomu taucoko, kei na nomu nanuma kecega. Ai matai ni vunau oqo, ka levu,” (Maciu 22:37-38).
E marau na Kalou ni da vakararavi taucoko vua. Na ikarua ni vu ni nona vakamarautaka na Kalou ko Noa, e baleta na nona a talairawarawa Vua ka sega ni leqataka ke sega ni vakaibalebale vua na veika e vakarota vua na Kalou. E kaya na iVola Tabu, “Ni sa vakabauta sa rere kina ko Noa, ni sa vakasalataka oti na Kalou ena vuku ni veika sa bera ni rairai mai, a sa taya e dua na waqa ko koya me vakabulai ira kina na nona lewe ni vale,” (Iperiu 11:7).
Mo raitayaloyalotaka mada na nodrau veitalanoa na Kalou kei Noa: ena dua na siga, e a lako yani na Kalou vei Noa, ka kaya, “Au sa rarawataka na itovo ni tamata. E vuravura taucoko, e sega ni dua e bau nanumi au, ka vakavo ga ko iko. Ia Noa, ni’u raici iko, e marau na yaloqu. Au marautaka na nomu bula, o koya au sa na vakaluvuci vuravura kina me vakawabokotaki na lewena kecega, ka me’u tekivu vakawataka vou tale mai vei ratou na lewe ni nomu vuvale. Au vinakata mo taya e dua na waqa levu, mo drobula kina kei ratou na nomu vuvale, kei ira talega na manumanu.”
Ia, e tolu na ka e a rawa ni vakavuna na vakatitiqa nei Noa. Na kena imatai, e a se sega ni raica vakadua na uca ko Noa, baleta ena gauna ni se bera na waluvu levu, e a dau vakasuasuataka na vuravura na Kalou mai na ruku ni qele, ka a se sega ni vakatauca vakadua na uca. Na kena ikarua, na itikotiko nei Noa, e a tiko sara mai lomanivanua, ka rauta e vica na drau na maile na kena yawa mai na matasawa voleka duadua. Kevaka mada ga e sa vulica rawa me taya e dua na waqa, ena kauta vakacava ki matasawa? Ka kena ikatolu, sa na bau dua na cakacaka levu na la’ki vaqara ka vakasoqona mai na manumanu kece, me ra mai vodo talega, kei na nodra maroroi kei na vakani. Ia ko Noa, e sega ni bau kudru se vakaiulubale. E vakabauta ka vakararavi taucoko ga vua na Kalou, ka sa marautaka na Kalou na nona itovo.
- Na vakararavi taucoko vua na Kalou, e sa kena ibalebale, na noda vakabauta ni kila na Kalou na veika e vinaka me baleta na noda bula. Ko namaka me dina ki na Nona yalayala kece, vukei iko ena veika dredre ko sota kaya, ka cakava na veicakacaka mana ena gauna e gadrevi kina. E kaya na iVola Tabu, “Sa rekitaki ira ko Jiova era sa rerevaki Koya, ko ira era sa nuitaka na Nona loloma,” (Same 147:11).
E tauri Noa e dua na drau ruasagavulu na yabaki me taya kina na nona waqa. Au vakabauta ni a rairai sotava e vuqa na siga dredre. Ena kena toso tiko na gauna ka sa sivi yani na veiyabaki, ka sega ni bau tau e dua na uca, era sa vakalewai koya na tamata ka ra kaya ni sa lialia beka baleta na nona nanuma ni vosa tiko vua na Kalou. Au vakabauta tale ga ni ratou sa dau maduataka na luvei Noa ena kena tara tiko e dua na waqa levu ena mata ni nodratou vale. Ia, ko Noa e sega ni bau vakatitiqa ka vakararavi tiko ga vua na Kalou.
Na veitiki cava ni nomu bula ko se sega tiko ni cabora vua na Kalou ka vakararavitaka Vua? Na talairawarawa kei na veivakabauti sa itovo ni vakarokoroko. Me vaka na nodrau marau na itubutubu ni talairawarawa na luvedrau ka vakararavi ki na nodrau loloma kei na veituberi, na nomu vakabauta kei na nomu talairawarawa sa ka e vakavuna na marau vua na Kalou. E kaya na iVola Tabu, “Ia kevaka sa sega na vakabauta, sa dredre sara me da vinakati,” (Iperiu 11:6).
E marau na Kalou ni da talairawarawa Vua ena yaloda taucoko. Na nodra vakabulai na veimataqali manumanu mai na waluvu ka luvuci vuravura taucoko, e sa bau dua na cakacaka vakaitamera, ka gadrevi kina na vakatulewa vinaka kei na kena nanumi na veika lalai kece ka rawa ni leqa. E a gadrevi me vakamuri vakamatailalai na ivakaro kece ni Kalou. E a sega ni kaya na Kalou, “Mo taya e dua na waqa ko nanuma ni veirauti, Noa.” E a vakarota na Kalou vei Noa na kena balavu, na kena raba kei na kena cecere, ka vakamacalataka na mataqali kau kei na iyaya me vakayagataka ena kena tara; ka vakakina na veimataqali manumanu me ra vakavodoki mai ena waqa. Na iVola Tabu e tukuna na ka e a qai cakava ko Noa, “A sa cakava ko Noa me vaka na ka kecega sa vakarota vua na Kalou,” (Same 6:22).
Mo kila ni ko Noa, e a vakamuria taucoko na ivakaro ni Kalou (ka sega ni calata e dua na tikina), ka vakamuria vakamatailalai kece na veika e vakarota vua na Kalou ( e na kena icakacaka kei na loma ni gauna me vakaotia kina). Oya na talairawarawa ena yalona taucoko. Sa rauta me taleitaki Noa na Kalou.
Ke a kerei iko na Kalou mo taya e dua na waqa levu, ko na sega beka ni via taroga Vua eso na taro, ka ko na sega beka ni via vakaiulubale se lomalomarua? Ia, ko Noa e a sega ni taro se lomalomarua. E a talairawarawa ga vua na Kalou ena yalona taucoko. Sa kena ibalebale oya, na noda cakava na veika kece ka gadreva vei keda na Kalou, ka sega ni da lomalomarua se vakabebe. E sega ni ko vakaiulubale ka kaya, “Au na masulaka mada eliu.” Mo cakava sara, ka mo kua ni vakaberabera tale. Era kila na itubutubu kece, ni sa okati me talaidredre na berabera ni muria na ivakaro.
E sega ni itavi ni Kalou me vakamacalataka vei iko na inaki ni veika kece ka gadreva vei iko mo cakava. Sa rawa ni wawa na nomu via kila na inaki, ia na talairawarawa Vua, ena sega ni rawa ni wawa. Na nomu talairawarawa totolo vua na Kalou ena vakavulici iko vakalevu cake ena veika me baleti Koya, ka lailai na veika ko na vulica mai na veitalanoataka na veika vakaiVolaTabu ena nomu bula taucoko. E dina sara ni ko na sega ni kila rawa na inaki ni so na ivakaro, me yacova ni ko sa talairawarawa oti kina. Na talairawarawa e dolava vei keda na katuba ni kilaka.
E dau vakavuqa na noda via talairawarawa vakatikina ga vua na Kalou. Eda via digitaka ga na ivakaro cava me da talairawarawa kina. Eda na tuvana ga e dua na ituvatuva ni veivakaro eda taleitaka ka via muria, ka biliga vakatikitiki ko ira ka da nanuma ni sega ni dodonu, se rui dredre, se rui vakaoti ilavo, se ko ira na ivakaro ka sega ni ra galeleta vakalevu na tamata. “Au na la’ki lotu, ia au na sega ni rawa ni solia e dua na soli.” “Au na wilika na iVola Tabu, ia au na sega ni vosoti koya ka caka ca vei au.” Ia, na talairawarawa vakatikina ga, e okati me talaidredre.
Na talairawarawa ena yaloda taucoko e caka ena marau kei na yalogu. E kaya na iVola Tabu, “Dou qaravi Jiova e na marau,” (Same 100:2). Oqo na ivakarau ni talairawarawa nei Tevita ni a kaya, “Mo ni vakavulica vei au nai valavala ni nomuni lesilesi; ka’u na qai vakabauta ka yacova nai vakataotioti,”(Same 119:33).
Ko Jemesa, ena nona a tiko vei ira na lewenilotu vaKarisito, e kaya, “Ia dou sa qai raica ni sa vakadonui na tamata ena vuku ni cakacaka, a sa sega ga ena vuku ni vakabauta duaduaga,” (Jemesa 3:24). E sa matata vinaka tu na Vosa ni Kalou, ni da sega ni rawa ni cakacakataka na noda vakabulai. E soli wale vei keda me ka ni loloma, ka sega ena noda sasaga. Ia, me vaka ni ko sa okati mo luve ni Kalou, ko rawa ni vakamarautaka na Tamamu mai lomalagi ena nomu talairawarawa Vua. Na itavi yadua ni noda talairawarawa sa okati me dua na cakacaka ni vakarokoroko Vua. Na cava e sa rui taleitaka kina na talairawarawa na Kalou? E baleta ni sa ivakadinadina ni kena levu ni nomu lomani Koya. E kaya ko Jisu, “Kevaka dou sa lomani au, dou talairawarawa ki na noqu vunau.” (Joni 14:15).
E marau na Kalou ni da vakacaucau ka vakavinavinaka Vua e veigauna. E dua na ka eda dau taleitaka na tamata, oya me ra vakacaucautaki keda ka vakavinavinakataki keda na tamata. Ia, na Kalou tale ga e vakakina. E marau na yalona ni da vakaraitaka Vua na noda kauwai kei na noda vakavinavinaka. Na bula nei Noa e solia na marau levu vua na Kalou, baleta ni sa sinai na yalona ena vakacaucau kei na vakavinavinaka vua na Kalou. Na imatai ni itavi ka vakayacora ko Noa, ni sa bula mai ena waluvu, e a vakacabora e dua na isoro kama me vakaraitaka kina na nona vakavinavinaka. E kaya na iVola Tabu, “A sa cakava ko Noa e dua na i cabocabo ni soro vei Jiova…. A sa vakacabora na i soro kama ena i cabocabo-ni-soro,” (Vakatekivu 8:20).
Me vaka ni sa mai noda isoro ko Jisu, eda sa sega ni cabora kina na isoro kama me vakataki Noa. Ia, eda sa vakaroti ga me da cabora na imadrali ni vakacaucau kei na i “madrali ni vakavinavinaka” (Iperiu 13:14, Same 116:17). Eda vakacaucautaki Jiova baleta ni sa Kalou ko Koya, ka da vakavinavinaka Vua ena veika e sa cakava ena vukuda. E kaya ko Tevita, “Au na vakavinavinaka ki na yaca ni Kalou e na sere, ka vakalevulevui Koya e na vakamolimoli. Ena vinaka na ka oqo vei Jiova,” (Same 69:30-31).
E dua na ka veivakurabuitaki e dau yaco ni da vakacaucautaka ka vakavinavinakataka na Kalou. Ni da vakamarautaki Koya, sa vakasinaiti tale ga na yaloda ena marau!
Na marama tinaqu, e dau taleitaka vakalevu me vakasaqa, ka me’u vakayagataka na veika vinaka e dau vakasaqara. Me yacova mai na noqu sa la’ki vakawati, ni keirau dau la’ki sikovi rau na noqu itubutubu, e dau vakasaqara na veimataqali kakana kana vinaka, me keirau kania. Sa dau ka ni marau vei Nau me dau vakasaravi keitou na luvena ni keitou kania ka taleitaka na kakana e vakasaqara. Na levu ga ni neitou taleitaka na kania, na levu talega ni nona marau.
Ia, keitou dau taleitaka tale ga na gone me keitou vakamarautaki Nau, ena neitou vakaraitaka vua na neitou taleitaka na kakana e vakarautaka. E keitou marau, ka marau talega ko Nau. Ni’u kania tiko na kakana totoka e dau vakarautaka, au na tukuna tiko na kena kana vinaka, ka’u vakacaucautaki Nau tale ga. E noqu inaki, sega wale ga me’u taleitaka na vakayagataka na kakana totoka oya, ia me’u vakamarautaki Nau talega. Oqo, e keitou dau marau kece kina.
Sa vakaoqo na noda vakarokorokotaka na Kalou. Eda marautaka na veika e cakava na Kalou ena vukuda; ia ena gauna eda vakaraitaka kina na marau oya, sa marau talega kina na Kalou – ka sa qai vakalevutaka cake sara na noda marau. E kaya na DauniSame, “Ia, me ra marau ga na yalododonu; me ra reki ena mata ni Kalou; io me ra ladelade ena marau,” (Same 68:3).
E marau na Kalou ni da vakayagataka na isolisoli e solia vei keda. Ni sa oti na waluvu levu, e a qai solia vei Noa na Kalou na veivakaro oqo, “Dou luvea, ka tubu me lewevuqa mai, ka vakatawai vuravura…. A ka bula kecega sa lako rawa sa na kemudou kakana; me vaka na kau drokadroka ka’u sa solia vei kemudou na ka kecega,” (Same 9:1,3).
E a kaya na Kalou, “Tekivu yani oqo, mo sa la’ki tomana tale na nomu bula. La’ki cakava na veika au a bulia kina na tamata me cakava. Lomana na watimu, vakaluveni, susuga cake na nomu vuvale, tei kakana ka vakayagataka. Mo la’ki bulataka na bula vakatamata. Oqo na inaki ni noqu buli iko.”
Ko na rairai nanuma tu beka ni dau marau ga na Kalou ena noda qarava na itavi vakayalo me vaka na wili Vola Tabu, na sokalou, na masu se na veiwasei. Ko na nanuma tale beka ga ni sega ni kauwaitaka na Kalou na veitiki ni nomu bula tale eso. Ia, na Kalou e sega ni vaka oya: e taleitaka me sarava o Koya na veika matailalai ni nomu bula; se ko cakacaka, qito, vakacegu se kana. E sega sara ni calata e dua na ka ko cakava. E kaya vei keda na iVola Tabu, “Sa vakataudeitaka ko Jiova nai lakolako ni tamata vinaka: ka sa rekitaka na nona sala ko Koya,” (Same 37:23).
Na itavi kece eda vakaitavi kina, ka vakavo ga na ivalavala ca, e rawa ni caka me vakamarautaka na Kalou, kevaka e caka ena yalo e vakacaucautaki Koya. Sa rawa ni ko savasava tiko, volivolitaki, volavola beka, teitei se veisusu, mo vakalagilagia kina na Kalou.
Me vaka e dua na itubutubu ka marautaka na veika e vakaitavi kina na luvena, sa vakakina na marau ni Kalou ni raici iko ni ko vakayagataka na taledi kei na veisolisoli e solia vei iko. E a solia vei keda yadudua na Kalou na veitaledi duidui me ka ni marau Vua. E a bulia eso me ra dauqito, ka so me ra dau vakasama ka vakatulewa. Ko iko, ena tu beka vei iko na taledi ni caka motoka, se daunifika, se qiri vakatagi, se dua tale na mataqali isolisoli. Na veika kece oqo, e rawa ni vakamarautaka na Kalou. E kaya na iVola Tabu, “Sa cakava kecega na yalodra ko Koya; Sa vakananuma kece ga na nodrai valavala,” (Same 33:15).
Ko na sega ni vakalagilagia na Kalou kevaka ko vunitaka tiko na nomu taledi, se ko via vakatamurimuria e dua tale. Ko na rawa ga ni vakamarautaki Koya kevaka ko na bula ga me o iko, ka mo kua ni saga mo dua tale. Ena veigauna ko cakitaka kina e dua na isolisoli se taledi, ko sa cakitaka tiko na vuku kei na kaukauwa ni Kalou ena Nona buli iko. E kaya na Kalou, “E na ca ko koya sa veivorati kei Koya ka buli koya! Na i caca ni bilo sa duavata kei na i caca ni bilo ni qele! Me kaya li na tete vua sa tulia, ‘ A cava ko sa tulia tiko? se na nomu cakacaka, sa sega na ligana?’” (Aisea 45:9).
Ena iyaloyalo yavala, “Chariots of Fire”, ko Eric Liddell, na daucici ni Olympics, e kaya, “Au vakabauta ni a buli au na Kalou ena dua na inaki, ia e a buli au talega me’u totolo. Ena gauna au dau cici kina, au dau vakila na marau ni Kalou.” E muri, e a qai kaya tale, “Kevaka au na biuta na qito oqo, au sa na cakitaki Koya.” E sega ni dua na isolisoli sa sega ni solia vei keda na Kalou, ia eso ga e vakayagataki cala. Mo tekivu vakayagataka na nomu taledi kei na nomu isolisoli mo vakamarautaka kina na Kalou.
E dau marau tale ga na Kalou ni vakasaravi iko ni ko marautaka na veika e bulia. E solia vei iko na mata mo raica ka marautaka na veika rairai totoka, na daliga mo rogoca kina na rorogo, na ucu kei na yame mo marautaka kina na iboi kei na ikanakana ni kakana, ka vakakina na veinave ni yagomu, mo vakila ka marautaka kina na veitaratara. Na veika kece ko qarava ka marautaka, sa okati me vakarokoroko ni ko solia tiko Vua na vakavinavinaka. E kaya na iVola Tabu, “Me ra vakararavi vua na Kalou bula, o Koya sa solia vakalevu vei keda na ka kecega eda marau kina,” (1 Timoci 6:17).
E bau marautaka tale ga na Kalou me vakaraici iko ni ko moce tu! Ni ratou a se lalai na luvequ, au dau taleitaka me’u vakaraici ratou ni ratou moce tu. Ena so na siga, e dau levu na nodratou vakatubu rarawa kei na talaidredre, ia ni ratou moce tu, e vakacegu ka vakaciriloloma na kedratou irairai, ka dau lesu tale mai vei au na levu ni noqu lomani ratou.
E sega ni’u namaka e dua na ka mai vei ratou me vakauqeta na noqu lomani ratou. E dau marau ga na yaloqu ni’u vakasaravi ratou ni ratou moce tu, ni’u sa rui lomani ratou vakalevu. Na tubu kei na kevu ni saredratou lalai, e dau vakavuna me tovaki wai na mataqu ena noqu marau. Ni ko moce tu, e dau wadravi iko tu na Kalou ena mataloloma, ka ni ko nona ibulibuli. E lomani iko o Koya me vaka beka ni ko iko duadua ga na tamata sa vo e vuravura.
E sega ni gadrevi me ra vinaka vakaoti na gone, se me ra yalomatua sara, me ra qai lomani kina mai vei ira na nodra itubutubu. Era marautaka na itubutubu na veitabagauna kece ni nodra tubu cake tiko na luvedra. Sa vakakina na nona lomani iko na Kalou, e sega ni waraka sara mo sa matua vakayalo me qai tekivu lomani iko. E lomani iko ka marautaki iko ena veitabagauna kece ni nomu tubu cake tiko mo matua vakayalo.
Ena nomu a tubu cake mai, ko a sotava beka na qasenivuli se itubutubu ko a sega ni vakamarautaka rawa. Ia, yalovinaka mo kua ni nanuma ni vakaoqo na Kalou. E kila o Koya ni ko na sega ni rawa mo vinaka vakaoti se mo sega ni ivalavala ca. E kaya na iVola Tabu, “Ni sa kila ko Koya na noda i bulibuli. Sa nanuma ga ni da sa kuvu-ni-soso,” (Same 103:14).
Na ka e dikeva tiko na Kalou, oya, na itovo ni yalomu: e sa gagadre titobu duadua beka ni lomamu mo vakamarautaki Koya? Oqori e a gagadre tu ni bula nei Paula: “O koya oqo keitou sa dau vakatovolea kina, se keitou tiko vata, se tawase tani, me keitou vinaka ga vua,” (2 Korinica 5:9). Ni ko sa bula tiko ena rarama ni bula tawamudu, e sa na veisau na itovo ni nomu rai. Ko sa na sega ni kaya, “Au sa marautaka tiko beka na noqu bula?” Ia, ko na kaya ga, “E sa marautaka tiko beka na Kalou na noqu bula?”
E daidai, e sa vakasaqarai ira tiko na Kalou na tamata ka ra vakataki Noa, ko ira era gadreva me ra bulataka na bula ka vakamarautaki Koya. E kaya na iVola Tabu, “Sa rai sobu mai lomalagi ko Jiova kivei ira na tamata. Me raica se dua sa kila, se vakasaqara na Kalou,” (Same 14:2).
Ko na cakava beka me isausau ni nomu bula e vuravura na vakamarautaka na Kalou? Sa sega ni dua na ka me na sega ni cakava na Kalou vua e dua na tamata ka sa gadreva me kitaka na inaki oqo ena nona bula.
KA 9 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: E marau na Kalou ni‘u vakararavi Vua.
Tikina Koula: “Sa rekitaki ira ko Jiova era sa rerevaki Koya.” (Same 147:11)
Taro mo Taroga: Me vaka e kila tu na Kalou na ka e vinaka duadua, na tiki ni noqu bula cava e sa dodonu me’u vakararavitaka taucoko Vua?


c: text/html

text:
“I Jiova, mo ni vakatakila vei au na noqu iotioti, kei na ivakarau ni noqu gauna, se sa vakaevei; me’u kila kina na noqu mate rawarawa.” (Same 39:4)
“Au sa vulagi e vuravura” (Same 119:19)
Na bula e vuravura e sa vakaiyalayala ga na kena dede.
E vuqa na tiki ni Vola Tabu e vakavulici keda, ni bula e vuravura e lekaleka wale ka sa vakaiyalayala ga na kena dede. E vakamacalataki na bula me dua na kabukabu, se dua na daucici totolo, se dua na icegu, se dua na kubou ni buka. E kaya na iVola Tabu, “Ni da sa tubu wale e na noa koi keda…… Ni sa vaka na yaloyalo na noda siga e vuravura,” (Jope 8:9).
Me yaco mo vakayagataka ena kena vinaka taudua na bula oqo, e dodonu mo kua ni guilecava e rua na ka bibi: Ai matai, kevaka e vakatauvatani kei na bula tawa mudu, na bula oqo sa lekaleka wale sara. A ikarua, na vuravura oqo sa sega ni noda itikotiko tudei. Ena sega ni dede na nomu tiko eke, ka mo kakua ni domona vakasivia. Kerea vua na Kalou me vukei iko mo raica na bula e vuravura me vaka na Nona rai o Koya. Ko Tevita, ena nona masu, e a kaya, “I Jiova, mo ni vakatakila vei au na noqu i otioti, kei na i vakarau ni noqu gauna, se sa vakaevei; me’u kila kina na noqu mate rawarawa,” (Same 39:4).
E vakavuqa ena iVola Tabu, e vakatauvatani na bula e vuravura ki na gade ki na dua na vanua tani. Sa sega ni nomu itikotiko tudei oqo, se na icavacava ni nomu ilakolako. Ko tiko ga e vuravura me vaka e dua na saravanua, ka ko sa tiko ga vakagade ni ko bula tiko eke. Na iVola Tabu, e vakayagataka na veivosa me vaka na “vulagi”, “saravanua”, se “kaitani”, me vakamacalataka kina na lekaleka ni noda tiko e vuravura. Ko Tevita, e kaya, “Au sa vulagi e vuravura” (Same 119:19), ka kaya ko Pita, “Ia kevaka dou sa masu vua, me vaka sa Tamamudou, ……me sa ia e na rere na nomudou i valavala, ena gauna dou sa vulagi tu kina.” (1 Pita 1:17)
E California, na vanua au vakaitikotiko kina, e vuqa na kai vanua tani era sa lako mai kina me ra mai cakacaka, ia era se maroroya tu ga na kedra isema ki na nodra vanua dina. E soli vei ira na ivolatara ni cakacaka (ka yacana na ‘Green Card’) me ra cakacaka rawa kina, dina ga ni sega ni ra lewe dina ni vanua ko Amerika. Sa vakakina koi keda na lotu vaKarisito: e dodonu meda kauta tiko na noda ivolatara vakayalo, me tukuna tiko vei keda ni noda vanua dina sa tiko mai lomalagi. E kaya na Kalou ni ko ira na luvena, e dodonu me duidui na nodra rai mai vei ira na tawa vakabauta me baleta na bula oqo. “A ra sa dau nanuma na veika ni vuravura. Ia eda sa lewe ni koro mai lomalagi koi keda; eda sa waraka mai kina na iVakabula, na Turaga ko Jisu Karisito,” (Filipai 3:20). Ko ira era vakabauta dina, era kila ni sa cecere ka rabailevu cake na bula sa bera mai, kevaka e vakatauvatani ki na noda bula lekaleka e vuravura.
O iko, ko sa kilai tu ena bula sa bera mai, ka sa nomu itikotiko tudei ko lomalagi. Ni ko sa ciqoma rawa na dina oqo, e sa na seyavu yani na nomu leqataka tiko na taukena na veika e vuravura. E sega ni wereubiubi tale na Kalou ena Nona tukuna tiko vei keda na kena rerevaki na noda muria ka taurivaka na ivakarau ni bula vakavuravura ka tu wavoliti keda. Ena noda domona na veitemaki ni vuravura oqo, e kaya na Kalou ni oqo, e veidauci Vua. E kaya na iVola Tabu, “Oi kemudou na dauyalewa kei na dautagane, dou sa sega beka ni kila, ni sa veicati kei na Kalou na veivinakati kei vuravura? Ia sa veimecaki kei na Kalou ko koya sa veiwekani kei vuravura,” (Jemesa 4:4).
Vakasamataka mada kevaka ko lesi mo la’ki matataka na nomu vanua ki na dua na vanua ka rau veimecaki kaya kei na nomu matanitu. Ena gadrevi beka mo na vulica na nodra vosa ka taurivaka eso na nodra itovo me rawa ni ko veimaliwai vinaka kina kei ira na lewe ni vanua oya, me qai rawa kina ni ko vakayacora na nomu itavi vakamata ni nomu vanua. Ena nomu itavi vakamata, ko na sega ni rawa ni levea na veimaliwai kei ira na lewe ni vanua oya, o ira ka ra wili vaka kemu meca. Mo vakayacora na itavi ko lesi kina, ena gadrevi mo veitaratara ka veimaliwai vata kei ira.
Ia, taura mada vakaoqo: kevaka sa la’ki vinaka sara na nomu veimaliwai kei ira, ka ko sa la’ki domona vakalevu cake na nodra itovo ni bula kei na nodra vanua, mai na itovo ni bula ni nomu vanua dina, e sa na tavuki na yalomu ka sa na veisau na nomu dinata na nomu vanua dina. E sa na veisautaka na nomu raica na nomu itavi vakamata ni nomu vanua. Ko sa na sega ni matataka na nomu vanua, ia ko sa na taurivaka na nodra ivakarau na meca ni nomu vanua. Ko sa na wili mo dua na Jiutasa, na tisaipeli ka a soli Jisu yani.
E kaya na iVola Tabu, “Keitou na i sosomi kei Karisito,” (2 Korinica 5:20). E so na iVola Tabu vakavavalagi, era kaya vakaoqo, “Oi keitou na mata nei Karisito.” Sa dua na ka vakaloloma me da raica ni vuqa na tamata lotu vaKarisito, era sa biliga vakatikitiki na nodra Tui kei na Nona matanitu. Ena sesewa ni lomadra, era sa nanuma kina ni baleta ni ra bula tiko e vuravura, e sa nodra itikotiko tudei oqo. Ia, sa sega ni dina oqori. Sa matata vakasigalevu tu na ka e tukuna na iVola Tabu, “Oi kemudou sa lomani, au sa vakamasuti kemudou, ni dou sa vakataki ira na vulagi kei ira era dau veilakoyaki, mo dou tarovi kemudou mai na gagadre ca ni yago, sa veivala kei na yalo,” (1 Pita 2:11). E vakaroti keda tiko na Kalou me da kua ni domona na veika e tu wavoliti keda ka ra sega ni ka tudei. E tukuni tiko vei keda, “Kei ira era sa vakayagataka na veika ni vuravura oqo, me ra vakataki ira era sa sega ni vakayagataka vakaca, ni sa lako tani yani na i valavala ni vuravura oqo,” (1 Korinica 7:31).
Kevaka eda vakatauvatana na noda gauna e daidai kei na veitaba yabaki sa sivi yani, sa vuqa sara na ka e sa buli me vakarawarawataka na noda bula. Eda vakamarautaki, vakalasai, ka sa vuqa na ka e caka me da qaravi kina. Sa levu na ka e buli se caka me vakawelei keda, kei na veika me da sarasara kina, ka vuqa na ka ni veivakamarautaki sa tu nikua, e sa ka rawarawa kina me da guilecava ni sa sega ni inaki ni bula na qara na marau vakavuravura. Kevaka ga eda nanuma matua tiko ni bula oqo sa bula ni veivakatovolei ka soli me da qarauna na kena bulataki vakayalomatua, e sa na qai sereki kina mai vei keda na veivesuki ni lasa vakavuravura. Eda vakavakarau tiko oqo ki na dua na ka e vinaka cake sara. “Ni sa dede vakalailai ga na veika sa rairai mai; ia sa sega ni mudu na veika sa sega ni rairai mai,” (2 Korinica 4:18).
Na vuna eda sota kaya tiko kina na dredre, na rarawa kei na sega ni ciqomi ni da muri Jisu, oya e baleta ni sa sega ni noda itikotiko tudei o vuravura. Oqo tale ga na vuna na kena dau nanumi ni so na yalayala ni Kalou e sa sega ni yaco, ka so na masu sa sega ni rogoci, ka so na ka ni leqa e dau yaco, e sega ni dodonu me yaco vei keda. Oqo e se sega ni icavacava ni talanoa ni noda bula.
Ena vuku ni Nona gadreva me da kua ni domoni vuravura vakasivia, e vakatara kina na Kalou me da sotava e vuqa na ka rarawa kei na vutugu ena vuravura oqo; na rarawa kei na vutugu ka na sega ni vakacegui ena bula oqo. Ena sega ni taucoko na noda marau e vuravura, ka vuna, ni sega ni dodonu me da tiko vakadua eke! E sega ni noda itikotiko tudei ko vuravura; eda a buli ga ena dua na inaki ka cecere cake sara.
Na ika ni wasawasa ena sega ni marau kevaka e biu mai vanua, baleta ni a buli me bula e wai. Na ikeli, ena sega ni marau kevaka e vesu na tabana me kua ni vuka. Sa vakakina na nomu bula; ena sega ni taucoko na nomu marau e vuravura baleta ni ko a buli ena dua na inaki ka cecere cake sara mai na bula oqo. Ena tiko na gauna ko na marau kina ena bula oqo, ia na marau oqori e ka lailai wale, kevaka e vakatauvatani kei na marau ko na kunea ena bula e sa vakarautaka tu na Kalou me baleti iko.
Ni ko sa ciqoma na dina oqo, ni bula e vuravura e ilesilesi ka sega ni tudei, e sa na veisautaki vakadua na veika e bibi ena nomu bula. E sa na tekivu veisautaka na nomu vakatulewa, me bibi cake na veika e baleta na bula sa bera mai, ka sega na veika ena bula oqo. Me vaka e kaya ko C.S. Lewis, “Na veika kece ka sega ni tawamudu, sa tawamudu na kena tawayaga.” E kaya na iVola Tabu, “Ni da sa sega ni vakananuma tiko na veika sa rairai mai, na veika ga sa sega ni rairai mai; ni sa dede vakalailai ga na veika sa rairai mai; ia sa sega ni mudu na veika sa sega ni rairai mai,” (2 Korinica 4:18).
E sa dua na cala levu mo nanuma ni sa inaki ni Kalou ena nomu bula mo bula vutuniyau se mo bula sautu ena kena ibalebale vakavuravura. E rau sega ni veiriti na vutuniyau vakayalo kei na vutuniyau vakayago; ka sa sega ni ibalebale ni kevaka ko dinata na nomu Kalou, me na soli kina vei iko na itutu cecere ena bula oqo, se na itutu mada ga ena lotu. Mo kakua ni vakanamata ki na vakasaqara na isala ni dokai ka sega ni tudei.
Ko Paula mada ga, e a dinata na nona vakabauta, ia e a qai tini ki vale ni veivesu. Ko Joni na daupapitaiso, e a yalo dina ki na nona itavi, ia e a qai tamusuki na domona. E vakamilioni na tamata vakabauta era sa vakamatei, ka levu era vakayalia na nodra iyau kece, ka levu tale era yacova na icavacava ni nodra bula ena bula dravudravua. Ia, sa sega ni icavacava ni bula na mate!
Ena mata ni Kalou, ko ira na tamata rogo ka kilai levu taudua ena vuku ni nodra vakabauta, sa sega ni ko ira ka ra rawata na bula vutuniyau vakayago, se ko ira na tamata bula sautu, se ko ira ka ra taura na itutu ni veiliutaki, ia, sa i ira ga ka ra raica ni sega ni bula tudei na bula oqo, ka ra qarava vakayalodina na nodra itavi, ena nodra namaka tu na icocovi yalataki ena bula sa bera mai. Na iVola Tabu, e kaya baleti ira oqo, “Sa mate ena vakabauta ko ira kecega oqo, ia ka sa sega ni nodra dina na veika ka yalataki; era sa raica vakayawa, ka ciqoma, ka tukuni ira ni ra a tiko vulagi ga ka veilakoyaki voli e vuravura…. Ia era sa qai guta sara e dua na vanua sa vinaka cake, ko ya sa vakalomalagi; o koya ga oqo e sega kina ni madua na Kalou me vakatokai me nodra Kalou; ni sa tara ko koya e dua na koro me nodra,” (Iperiu 11:13,16). Na nomu gauna e vuravura, e se sega ni talanoa taucoko ni nomu bula. Ko na waraki lomalagi me qai vakacavari kina na vo ni talanoa ni nomu bula. E taura na vakabauta me da bula vakavulagi e vuravura.
E dua na italanoa ka dau talanoataki wasoma, oya e baleta e dua na daukaulotu, ka a soko lesu tiko ki Amerika; ia e a vodo tale tikoga ena waqa oya na peresitedi ni matanitu ko Amerika. Ni sa kabi yani ki na wavu na waqa, era sa waraka tu mai na peresitedi e dua na ilawalawa levu ni veitavaki, ka ra sa kaikaila mai ena nodra marau, ka ra sa vakatagi tale tu na matabani ni sotia. Sa tevu tu na ibe ni valagi damudamu me butuka mai na iliuliu ni matanitu, ia na daukaulotu oya, e a sobu ga mai ka sega ni dua e bau galeleti koya. Ena nona lomani koya vakai koya, e a mani vosa kudrukudru kina vua na Kalou. Ia, e a qai sauma mai vakamalua vua na Kalou, ka kaya, “Ia, na luvequ, o iko, ko se bera ni yaco mai ki vale.”
Ena se sega ni dede na nomu yaco yani ki lomalagi, ni ko na qai kaya, “Na cava beka na vuna au sa rui vakabibitaka kina na veika ka sega ni tudei? Na cava beka au a nanuma tu? Na cava beka au a vakaotia tu kina na noqu gauna, noqu kaukauwa, kei na noqu kauwai ena veika e sega ni yaga?”
Ena veigauna ni sa dau drakidrakita na nomu bula, se sa dau luvuci iko na vakatitiqa, se ko sa dau lomalomaruataka na nomu dinati Karisito, mo nanuma tiko “ni ko se bera ni yaco ki vale.” Ia, ni ko sa takali yani mai na bula oqo, ko na sega ni biubiu tiko mai vale – ko sa na yaco yani ki vale.
KA 6 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Sa sega ni noqu itikotiko tudei na vuravura oqo.
Tikina Koula: “Ni da sega ni vakananuma tiko na veika sa rairai mai, na veika ga sa sega ni rairai mai; ni sa dede vakalailai ga na veika sa rairai mai; ia sa sega ni mudu na veika sa sega ni rairai mai” (2 Korinica 4:18)
Taro mo Taroga: Ena veisautaka vakacava na noqu bulataka na noqu bula na vakasama ni bula oqo e sega ni ka tudei?
var _gaq = _gaq || []; _gaq.push(['_setAccount', 'UA-38525243-1']); _gaq.push(['_trackPageview']);
(function() { var ga = document.createElement('script'); ga.type = 'text/javascript'; ga.async = true; ga.src = ('https:' == document.location.protocol ? 'https://ssl' : 'http://www') + '.google-analytics.com/ga.js'; var s = document.getElementsByTagName('script')[0]; s.parentNode.insertBefore(ga, s); })();

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“Na Kalou….. Sa vakatikora ki lomadra na gauna ena sega ni mudu.” (Dauvunau 3:11)
“Sa dina sara ni sa sega ni bulia na Kalou na tamata me siga dua ga na nona bula. E sega, e sega, na tamata e a buli me bula tawamudu.” (Abraham Lincoln)
Sa sega ni o koya ga oqo na bula.
Na bula e vuravura e vakatovotovo walega ni bula ka se bera mai. Na gauna ni nomu bula eke e lekaleka wale sara kevaka e vakatauvatani kei na gauna ni bula tawamudu. Ko vuravura e vanua wale ga eda tovolei kina, ena noda vakavakarau ena bula tawa mudu. Oqo na vanua eda vakadreyago kina ni bera ni tekivu na qito, na yasana eda vakatakata kina ni bera ni da la’ki ciciva na rara ni veitaucici. Na bula eke e vakarautaki keda ki na bula sa bera mai.
Kevaka e dede na nomu bula e vuravura, ko na rawa ni yacova beka na yabaki dua na drau, ia e na bula sa bera mai, ko na bula tu ga ka sega ni mudu. E kaya ko Sir Thomas Browne ni nomu bula e vuravura, e sa vaka ga e vica na sekodi ni gauna ka sega ni mudu rawa. Ia, ko a buli mo bula tu ka sega ni mudu.
E kaya na iVola Tabu, “Na Kalou…..sa vakatikora ki lomadra na gauna ena sega ni mudu.” (Dauvunau 3:11) E sa tiko e lomamu e dua na sore ni kau ka gadreva tiko na bula tawamudu. Na vuna oqo e baleta ni a buli iko na Kalou mo ucui Koya, o ya mo bula tawamudu me vakataki Koya. E dina ni da sa kila tu ni da na mate kece ena dua na siga, ia e dau vaka e sega ni veiriti vata kei na noda vakasama ni bula, na mate, ka sega ni ka e dodonu me yaco vei keda. Na vuna eda dau vakila kina ni dodonu me da bula tu ga, oya e baleta ni a tea e lomada na Kalou na sore ni gagadre oya!
Ena dua na siga, e sa na mudu na tukituki ni utomu. Oya e sa na icavacava ni nomu bula vakayago e vuravura, ia e sega ni nomu icavacava o iko. Na iVola Tabu e vakatoka na yagomu me vale vakacevaceva, se valelaca, ia e vakatoka na yagomu vou me vale tudei. E kaya na iVola Tabu, “Kevaka sa rusa na neitou vale vakavuravura, o koya sa vakacevaceva, sa dua na neitou mai vua na Kalou, a vale sa sega ni caka ena liga, sa sega ni rusa rawa, mai lomalagi.” (2 Korinica 5:1)
Eda kila ni vuqa na digidigi eda rawa ni digitaka ena noda bula e vuravura, ia ena bula tawamudu, e rua ga na digidigi ena soli vei keda, oya, ko lomalagi se ko Eli. Na nomudrau veiwekani kei na Kalou ni ko bula tu e vuravura ena vakatulewataka na nomudrau veiwekani e na bula sa bera mai. Ke ko sa vulica mo lomana ka vakabauta na Luve ni Kalou, ko Jisu, ko sa na sureti mo la’ki bula vata kei Koya ena bula tawamudu. Ia, kevaka ko biliga tani na Nona loloma, Nona veivosoti, kei na Nona veivakabulai, ko na la’ki bula vakatikitiki mai Vua me tawamudu. E a kaya ko C.S.Lewis, “E wase vakarua na tamata: ko ira era kaya vua na Kalou, “Me yaco ga na Nomuni lewa,” kei ira ka kaya vei ira na Kalou, “Sa vinaka, mo ni sa lewai kemuni ga vakai kemuni”. Sa dua na ka vakaloloma dina ni na lewevuqa sara era na la’ki bula vakatikitiki mai vua na Kalou ena bula sa bera mai, e baleta ni ra a biligi Koya tani vakatikitiki ena nodra bula voli e vuravura.
Ena gauna ko sa kila vinaka ka vakabauta dei kina ni sega ni bula duadua ga na bula oqo, ka sa bula ni veivakarautaki ki na bula tawamudu, ko sa na tekivu veisautaka na nomu bulataka na nomu bula. Ko sa na tekivu “ bula ena rarama ni bula tawamudu”, ka na rokataka na ivakarau ni nomu veimaliwai, na nomu qarava na itavi, kei na nomu sotava na veidraki ni bula duidui. Ena veisau vakasauri me sega ni bibi, tawayaga, ka sega ni dodonu mo kauwaitaka, na vei itavi eso, na gagadre, ka so tale ga na dredre ko dau nanuma tu ni ka bibi ena nomu bula. Na levu ga ni nomu voleka vua na Kalou, na kena rairai tale ga me lailai sobu ka tawayaga na veika kece tale eso.
Ni ko sa bula ena rarama ni bula tawamudu, e sa na veisau na nomu rai. Ko sa na vakayagataka vakavuku cake na nomu gauna kei na nomu iyau. E sa na bibi cake vei iko na nomu veitokani kei ira na tamata kei na itovo ko vakaitovotaki iko kina, mai na rogo, na iyau, na veika ko sasaga kina kei na qara na lasa. E sa na tuvani vou na ituvatuva ni nomu bula. E sa na sega soti ni bibi vei iko na muria na ivakarau ni isulusulu, na itovo, kei na veika era cakava na itabatamata ena gauna oqo. E kaya ko Paula, “Ia na veika au a taleitaka au sa vaka me yali vakadua vei au me noqu kina na Karisito.” (Filipai 3:7)
Kevaka e sa icavacava ga ni veika kece na bula e vuravura, ke’u sa na rawa ni kaya vei iko ni na vinaka mo sa tekivu cakava sara ga oqo na veika e lomamu mo marau kina. Ko sa rawa ni vakawaletaka na veika e vinaka, ka kua ni leqataka na vua ni nomu ivakarau. Ko sa na rawa ni bula sara ga ena vukumu vakai iko, ka na sega ni dua na itotogi e tau vei iko mai muri.
Ia mo kila vinaka sara oqo, ni ko sa mate, e sega ni sa nomu icavacava ga oya! Na mate sa sega ni icavacava ni nomu bula, ia e katuba ga ki na bula tawamudu ka sa dodonu kina mo kila, ni veika kece ko cakava e vuravura, ko na sota kaya na kena isau ena bula ko ya. Na noda ivalavala yadua ena bula oqo e tawamudu na kena revurevu, ka na voqa tu na revurevu oqori e na bula sa bera mai.
Na ka duadua e veivakaleqai ena noda bula eke, oya, na vakasama ka rai toka ga vakalekaleka. Kevaka me yaga na nomu bula, e dodonu me vakanamata tiko na nomu vakasama kei na yalomu ena rai vaka bula tawamudu. Na bula dina, e uasivi ka cecere cake mai na noda bula eke e daidai! Na bula e vaka e dua na uma ni wai cevata ka ciri voli e wasawasa. Na kena iwase ka rawa ni laurai e dela ni wai, e iwase lailai wale sara, ka da rawa ni kaya ni vakaoqo na noda bula e vuravura. Na kena iwase levu ka koto e ruku ni wai ka sega ni laurai, eda rawa ni kaya ni vaka oya na bula sa bera mai.
E na vakacava tu beka na bula tawamudu vata kei na Kalou? Me’u kaya sara vakadodonu, na titobu kei na rabailevu ni noda vakasama vakatamata, e se bera tiko ni rawa ni raitayaloyalotaka na talei kei na cecere kei lomalagi. Ena vaka beka ni da vakamacalataka tiko na cakacaka yadua ni gacagaca lalai kece ni komipiuta (computer) vua e dua na qasikaloaloa. Ena sega ni dua na betena. E se sega ni buli na vosa me rawa ni vakamacalataka na talei ni bula oya. E kaya na iVola Tabu, “Sa sega na mata sa kunea, se na daliga sa rogoca, ka sa sega ni curu ki na loma ni tamata, na veika sa vakarautaka na Kalou me nodra era sa lomani Koya.” (1 Korinica 2:9)
E sa tuvana oti tu na Kalou e dua na inaki ni nomu bula e vuravura, ia e sega ni cava ga eke. Na Nona ituvatuva me baleti iko e rabailevu cake sara mai na vicasagavulu walega na yabaki ko na bula tiko kina e vuravura. E kaya na Kalou, “E na tu ga ka sega ni mudu na bose i Jiova, kei na nanuma ni yalona ki na veitabatamata kecega.” (Same 33:11)
Na gauna beka ga era dau vakananuma vakalevu kina na bula tawamudu e vuqa vei keda, o ya, ena gauna e dau caka kina na somate vua e dua e sa takali yani; ia e dau vovodea ka yalowai wale tu na kena vakanananutaki baleta ni yavutaki tu ena lecaika. Ko na nanuma beka ni mate e sega ni ka vinaka me da vakananuma se veivosakitaka, ia e dodonu me da kua ni vakawaletaka na ka e sa noda ilesilesi kece ka na sega ni dua e dro bula mai kina. E sa dodonu kina me vakawasoma cake na noda dau vakananuma na bula tawamudu.
Me vaka ga na nomu a kunekunetaki ka buketetaki voli me vula ciwa e ketei tinamu mo vakarautaki kina ki na bula oqo, sa vakakina na nomu bula eke, mo vakarautaki kina ki na bula sa bera mai. Ke drau sa veiwekani rawa kei na Kalou ena vuku i Jisu, sa sega ni dodonu mo rerevaka na mate. Oqori sa katuba wale ga ki na nomu bula tawamudu. Ni sa na voleka mo toki yani, e sa na iotioti ni auwa ni nomu gauna e vuravura, ia e sega ni kemu icavacava vakadua oya. Oqo e rawa ni vakatokai me nomu siganisucu ki na bula tawamudu. E kaya na iVola Tabu, “Ni sa sega na noda koro eke me da tiko vakadua kina, ia eda sa vakasaqara ga e dua e na muri mai.” (Iperiu 13:15)
Kevaka eda vakatauvatana na bula oqo ki na bula tawamudu, na noda gauna e vuravura sa vaka wale ga na sauriva ni mata, ia na vua ni veika eda teivaka eke, ena tu ga ka sega ni mudu. Na noda ivalavala kece ena bula oqo, ena vakatulewataka na veika ena yaco ena noda bula mai muri. E dodonu me da nanuma tiko ni “keitou sa tiko ena yago, keitou sa tawase kei na Turaga.” (2 Korinica 5:6)
E dua na ivosavosa ka dau tukuni me veivakayaloqaqataki, e vaka koto oqo, “mo bulataka na veisiga yadua me vaka ga ni sa imatai ni siga ni vo ni nomu bula.” Ia, e ka yalomatua cake me da bulataka na veisiga, me vaka ga ni sa iotioti ni siga ni noda bula. E kaya ko Matthew Henry, “E sa dodonu me noda itavi ena veisiga me da vakavakarau me baleta na iotioti ni noda siga e vuravura.”
KA 4 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: E rabailevu cake sara na bula mai na noda gauna ena vuravura oqo.
Tikina Koula: “Ia ko vuravura sa lako tani yani, kei na kena gagadre talega; ia ko koya sa cakava na ka sa vinakata na Kalou, sa tu dei ga ka sega ni mudu.” (1 Joni 2:17)
Taro mo Taroga: Me vaka ni’u a buli me’u bula tawa mudu, na cava eso na ka e dodonu me’u biuta tani mai na noqu bula, ka cava eso na ka e dodonu me’u sa tekivu cakava yani e daidai?


text:
Oqo na italanoa kei Jisu, ka biu vakaitalanoa, me veirauti kei ira na noda itaba gone, e na vosa vakaViti kei na vosa vakavalagi.
E yaga vakalevu me vakayagataki e na nodra tuberi na gone, me ra kila na italanoa me baleta na Nona bula, kei na vu ni Nona talai mai ki vuravura ko Jisu.
Kevaka e vakayagataki e na nodra Sunday school, e na vinaka mo ni veitalanoataka kei ira na gone, na veika era sa vulica e na nodra sa sarava oti na yaloyalo.
Me vakalougatataki ira na gone kei kemuni na dauveituberi, na Kalou na Tamada.
Vosa VakaViti:
- Vosa Vakavalagi:


text:
“Mo dro tani mai na gagadre ca vakacauravou; ia mo muria na yalododonu, na vakabauta, na loloma, na veivinakati kei ira era sa masuta na Turaga e na yalosavasava,” (2 Timoci 2:22).
“Sa sega na vere tani sa yaco vei kemudou, o koya ga sa vorata rawa na tamata: ia sa yalodina na Kalou o koya e na sega ni laivi kemudou mo dou dauveretaki vakalevu cake, me vaka ga na nomudou kaukauwa; ka na cakava talega kei na vere na sala mo dou dro kina, mo dou vosota rawa,” (1 Korinica 10:13).
Ena dau tiko e dua na sala ni dro.
Ena so na gauna, ko na vakila ni sa rui kaukauwa na veitemaki ko sotava ka ko sa sega ni vorata rawa, ia oqori na lasu e via vakaisini iko kina ko Setani. E sa yalataka tu na Kalou ni na sega ni vakatara na veitemaki me levu cake mai na kaukauwa ka solia vei iko mo vorata kina. Ena sega ni vakatara o Koya e dua na vere ko na sega ni vorata rawa. Ia sa nomu itavi mo vakayacora e va na ka bibi mo rawa ni vakadruka kina na vere ko sotava.
Mo vagolea na nomu vakanamata ki na dua tani na ka. Ko na kurabui beka ni sega ni cavuti e na iVola Tabu mo vorata na veitemaki. E tukuni vei keda me da “vorata na tevoro” (Jemesa 4:7), ia oya e duidui sara, me vaka au na qai vakamacalataka malua. Ia, eda vakasalataki me da vagolea tani na noda vakasama, baleta e sega na kena yaga na vorata na vakasama ca e votu mai lomada. Ena vakaukauwataka cake ga vakalevu na noda vakanamata ki na vere oya, ka vakalevutaka na kena veidreti. Me’u vakamacalataka mada:
Ena veigauna ko via sogota tani kina e dua na vakasama ka votu mai lomamu, ko na tugana vakatitobu cake ga ki na nomu vakasama. Ni ko vorata, ko na vakaukauwataka vakalevu cake. Na dina oqo e vakabibitaki tiko ki na veivakatovolei. Ko na sega ni vakadruka na vere kevaka ko valuta na vakasama ni veitemaki oya. Na levu ga ni nomu via vorata, na levu talega ni kena kani iko ka lewai iko. Ko na vaqaqacotaka tiko ena veigauna ko vakasamataka kina.
Me vaka ni dau tekivu ga na noda veretaki ena dua na vakasama, na sala totolo duadua ko rawa ni vakamalumalumutaka kina na kena veidreti, oya, mo vagolea na lomamu ki na dua tani na ka. Kakua ni vorata na vakasama ca oya, ia mo veisautaka ga na rai ni lomamu, ka vakanamata ki na dua tale na vakasama. Oqo na imatai ni kalawa ni kena vakadrukai na vere.
Na ivalu ni valavala ca e valataki ga e lomamu. Na vakasama ga e vesuka na lomamu ena rawai iko. Oya na vuna e kaya kina ko Jope, “Au sa ia oti na veiyalayalati kei na mataqu; me’u qai nanuma vakacava e dua na goneyalewa?” (Jope 31:1). Ko Tevita, e a masu ka kaya, “Mo ni tarova na mataqu, me’u kakua ni raica na ka lasu,” (Same 119:37).
Ko sa bau sarava e dua na iyaloyalo ni kakana ena TV, ko qai vakila vakasauri ni ko sa via kana? Ko sa dau rogoca ni dua e vu, ko qai vakila ni ko via vu se terema talega? Ko sa dau raica ni dua e lamawa, ko qai vakila ni ko via lamawa talega? (Ko na rairai lamawa sara beka ga ni ko wilika tiko na tikina oqo!) Oya na kaukauwa vuni ka cakacaka lo e lomada ni da raica se rogoca tiko e dua na ka. Eda na toro volekata yani na ka e vakanamata kina na lomada. Na levu ga ni noda vakananuma e dua na ka, na kaukauwa talega ni kena vesuka na noda vakasama.
Oya na vuna e sega kina ni yaga me da kaya lo tiko, “E dodonu me’u sa kua ni kana vakalevu….” se “tinia na kana tavako….” se “kua ni garogaro.” E vakasaurarataki iko voli mo vakanamata tikoga ki na ka ko sega ni taleitaka se via muduka tiko.
E vuqa na itovo ni yalani kana (diet) e sega ni yaga, baleta ni ra vagolea tiko ga na noda vakasama ki na kakana, ka vakavuna tale tiko na noda viakana. E vakakina e dua ka tucake me vosa e matadra na lewe vuqa, ka kaya tiko e lomana, “Kakua ni taqaya!”, ni na tini ga me taqaya! Ia, e dodonu me vakanamata ki na dua tani na ka, ka sega ena vakasama ni rere se taqaya – vakanamata vua na Kalou, se ena bibi ni ka e vosa kina, se ena ka e gadreva me ra rogoca na vakarorogo tiko.
Na veitemaki e dau tekivu ga ena kena vesuki na nomu vakasama. Na ka ga e vesuka na nomu vakasama, ena vakayadrata na nomu gagadre. Sa na qai yavalati iko na nomu gagadre, mo vakavotukanataka na ka ko vakasamataka voli. Na levu ga ni nomu vakanamata ki na nanuma, “Au sega ni vinakata oqo,” na kaukauwa talega ni kena dreti iko yani ki na viko ni vere oya.
E yaga vakalevu cake sara na nomu vakanadakuya na veitemaki mai na nomu via valuta. Ena gauna ga sa osooso kina na nomu vakasama ena dua tani na ka, e sa na seyavu talega yani na kaukauwa ni veitemaki oya. Oya na vuna, kevaka e qiriti iko mai ko “Vere”, mo kakua ni veiba kaya, ia mo biuta sobu ga na talevoni!
Ena so na gauna, e sa kena ibalebale oya mo sa lako tani mai na vanua ko dau sotava kina na veitemaki. Oqo e dua na gauna e vakatarai kina mo dro tani. Tucake ka bokoca na TV, ke vakaraitaki mai na iyaloyalo ka vakavu vakasama ca. Lako tani mai vei ira na nomu itokani era kakase tiko. Tucake ka curu ki tuba kevaka e sega ni vinaka na iyaloyalo yavala ko sarava tiko. Kevaka ko sega ni via laukati, mo dro tani mai na sova ni pi. Cakava na ka e gadrevi mo vagolea kina na nomu vakanamata ki na dua tani na ka.
Ena vakasama vakayalo, na lomamu e tiki ni yago ka rawarawa duadua na kena rawai. Me vakalailaitaki na nomu temaki, vakatawana na lomamu ena Vosa ni Kalou kei na vakasama ni veika vinaka. Ko na vakadruka na veivakasama ca ena nomu sosomitaki ira ena veivakasama vinaka cake. Oqo na ivakatavuvuli ni veivakasosomitaki. Ko vorata na ca ena vinaka, (Roma 12:21). Ena sega ni vesuka rawa na lomamu ko Setani kevaka e vakatawani tu ena so tale na ka. Oya na vuna e kaya wasoma kina na iVola Tabu, “Dou vakananuma na i Apositolo kei na Bete Levu eda sa vakatusa tiko, ko Jisu,” (Iperiu 3:1). “Vakananumi Koya sa vu mai na kawa i Tevita, ko Jisu Karisito,” (2 Timoci 2:8).
“A ka kecega sa dina, na ka kecega e vakaturaga, na ka kecega e dodonu, na ka kecega e savasava, na ka kecega e daulomani, na ka kecega e rogorogo vinaka; ia kevaka e dua na ka sa vinaka, se na ka e daudokai, dou nanuma na veika oqo,” (Filipai 4:8).
Kevaka e sa dina na nomu via vakadruka na vere, e sa dodonu mo lewa na nomu vakanananu kecega, ka mo yadrava tiko na veika kece ko rogoca se raica. E vakasalataki keda na tamata vuku duadua ka bula e vuravura, “Mo vakatawa vakavinaka sara na yalomu; ni sa taka mai kina na vurevure ni bula,” (Vosa V’balebale 4:23). Mo kakua ni vakatara me curu vakaveitalia ki lomamu na benu. Mo dau digidigi. Digitaka vakavinaka na veika ko vakananuma. Muria na we ni yava i Paula, “Sa vakamalumalumutaka na nanuma kecega me talairawarawa vei Karisito,” (2 Korinica 10:5). Na nomu vakatovotovotaka na ivakatavuvuli oqo ena taura na vo ni nomu bula taucoko, ia ni vukei iko tiko na Yalo Tabu, ko na rawa ni veisautaka kina na itovo ni nomu vakanananu.
Mo wasea na nomu sasaga vua e dua na itokani lotu, se vei ira na lewe ni isoqosoqo lailai ni lotu ko lewena. E sega ni tukuni mo kaburaka ki vuravura raraba, ia ko gadreva e dua mo drau veiwaseitaka na veivakatovolei ko via valuta tiko. E kaya na iVola Tabu, “Sa vinaka ni lewe rua ka ca ni le dua bauga;…. Kevaka sa bale e dua, e na tubera cake na kenai sa: ia ena ca vua sa tiko duadua ni sa bale; ni sa sega e dua tale me tuberi koya cake,” (Dauvunau 4:9-10).
Me’u vakamatatataka sara mada: kevaka ko sa druka tikoga ena nomu valuta tiko e dua na itovo ca se veitemaki, ka ko sa tacori tu ena kena dai, ko na sega ni rawa ni vueti iko vakai iko! Ko sa gadreva na nodra veivuke na tani. Eso na veitemaki ena rawa ga ni vorati kevaka e tiko e dua na nomu itokani me masulaki iko, vakayaloqaqataki iko, ka rawa ni yadrava na nomu sasaga.
Na ituvatuva ni Kalou me baleta na nomu tubu kei na nomu galala, e okati talega kina o ira na tamata vakabauta. Na veitokani e dina ka veidinadinati, sa iwali ni nomu sasaga duadua tiko mo valuta na vere ka dau dredre mo vorata. E kaya na Kalou ni oqo na sala duadua ga ko na rawa ni vueti kina mai na dai ko sa tacori tu kina. “Dou dui vakatusa na nomudou i valavala ca, ka veimasulaki mo dou vakabulai kina,” (Jemesa 4:16).
Ko sa gadreva dina beka mo vakabulai mai na vere ka sa dau vakadrukai iko tu mai vakadede? Sa matata sara tu ga na iwali e solia na Kalou: Kakua ni kinoca sobu; ia mo vakatusa ga! Kakua ni vunia, ia mo cereka ga na kena iubi. Ena nomu cereka ga ka vakaraitaka na lomamu, oya talega e sa itekitekivu ni nomu vakabulai.
Kevaka ko vunia na nomu mavoa, e sa na qai vakalevutaka ga. Na leqa kei na dredre, era dau tubu ena veivanua butobuto ka ra tubu me ra levu sara; ia ni cereki tani na kedra iubi me cilavi ira na rarama ni dina, era na kino sobu ka rusa yani. Ena vakatauvimatetaki iko vakalevu na veika ko vunia tiko e lomamu. O koya, mo luvata tani kina na nomu matavulo, vakatusa ni sega ni taucoko tu na nomu bula, mo qai lako ena galala kei na vakacegu.
E vinakata ko Setani mo nanuma ni vere kei na ivalavala ca ko sa tacori tu kina, e sega tale ni dua e sota kaya, ka vuna e dodonu mo vunia kina. Ia na kena dina oqo: eda sa tautauvata kece na tamata. E tautauvata na vere eda dui valuta tiko, ka “ni sa i valavala ca ko ira kecega na tamata,” (Roma 3:23). E vakamilioni na levu ni tamata era sa vakila na ka ko vakila, ka ra sa sotava talega na dredre ko sotava sara tikoga oqo.
Na vuna eda dau vunia kina na noda malumalumu, o ya, e baleta na noda vakalevulevui keda vakai keda. Eda vinakata me ra nanuma na tamata ni tu vinaka tu na veika kece ena noda bula. Ia, na kena dina oqo: e sa leqa oti tu na veika ko sega ni via veivosakitaka: na leqa ena nomu bula vakailavo, na nomu bula vakawati, ko ira na luvemu, na nomu vakanananu, na bula vakatagane se vakayalewa, na nomu itovo ca ko dau vunia, kei na veika tale eso. Kevaka ko a rawa ni walia na nomu leqa, ke ko sa walia makawa. Ia ko sega tiko ni walia rawa. Ena sega ni ko walia rawa ena nomu vakatulewa se nomu yalayala ga.
Eso na itovo ca, e sa rui titobu na kena curuma na nomu bula ka sa rui matau vei iko, e dredre kina mo walia ga vakai iko. Ko gadreva e dua na nomu itokani, se ko ira na lewe ni nomu isoqosoqo lailai me ra vakayaloqaqataki iko, tokoni iko, masulaki iko, lomani iko, ka yadrava na nomu sasaga mo kua ni suka ki muri. Ko na qai rawa ni vukei ira talega me ra walia na nodra leqa.
Ena veigauna e kaya kina vei au e dua, “Au se sega ni bau kaya oqo vua e dua,” au dau vakasinaiti ena marau ena vukuna na tamata oya, baleta ni’u kila ni sa vakarau sotava na vakacegu kei na galala levu. E sa na vakarau dola na isogo ka sogobutu tu kina na veileqa e vunia tu, ka sa imatai ni gauna oqo me raica kina e dua na inuinui me baleta na nona bula. E dau yaco oqo ni da cakava na ka e kaya na Kalou, oya, me da wasea na noda dredre kei na sasaga vua e dua na itokani ka tamata vakabauta.
Me’u tarogi iko mada ena dua na taro dredre: na cava na ka e tu ena nomu bula, ka ko kaya tiko ni sega ni leqa dina? Na ka cava ko madua se ko rere ena veivosakitaka? Ko na sega ni walia rawa vakai iko. Io, e ka vakamadua me da wasea na noda malumalumu vei ira tale na so, ia ena kena sega vei keda na yalomalumalumu, e sega kina ni da bula rawa tiko mai na mate vakayalo e tauvi keda tu. E kaya na iVola Tabu, “O ira sa viavialevu sa vorati ira na Kalou, ia sa solia na loloma vei ira era sa yalomalumalumu. O koya mo dou qai vakamalumalumutaki kemudou vua na Kalou,” (Jemesa 4:6-7).
Mo vorata na tevoro. Ni da sa vakamalumalumutaki keda ka vakatusai keda oti vua na Kalou, e tukuni vei keda me da vorata na tevoro. Na vo ni Jemesa 4:7 e kaya, “Vorata na Tevoro, e na dro tani kina vei kemudou ko koya.” Me da kua ni soro vakarawarawa ki na nona kabakoro. Me da valuta ga.
Na Veiyalayalati Vou e vakamacalataka wasoma, ni bula vakarisito e i valu vakayalo kei na mataivalu ni ca, ka vakayagataka na veivosa ni ivalu me vaka na “veivala”, “kabakoro”, “sasaga”, kei na “vakadruka”. Era dau vakatauvatani na tamata lotu kivei ira na mataivalu sotia era vala tiko ena nodra raranivalu na meca.
E rawa ni da vorata vakacava na Tevoro? E kaya vei keda ko Paula, “Kauta na bula mei vakaruru ni ulu, kei na i seleiwau ni Yalo Tabu, oqori na vosa ni Kalou,” (Efeso 6:17). Na imatai ni kalawa, sa i koya na noda ciqoma na veivakabulai ni Kalou. Ko na sega ni rawa ni kaya na “sega” vua na tevoro, vakavo ga kevaka ko sa vaka “io” oti vei Karisito. Kevaka e sega vei keda ko Karisito, ena sega na noda isasabai mai vua na tevoro, ia kevaka eda daramaka na bula me ivakaruru ni uluda, ena taqomaka na lomada na Kalou. Mo nanuma dei: kevaka ko tamata vakabauta, ena sega ni vakasaurarataki iko rawa ko Setani mo cakava e dua na ka. E rawa wale ga ni vakasolokakana e daligamu mo digitaka na ka e gadreva.
A ikarua, e dodonu mo vakayagataka na Vosa ni Kalou me nomu iyaragi ena nomu vorati Setani. Oqori na ka e a cakava ko Jisu ena Nona a veretaki mai na lekutu. Ena veigauna me via veretaki Jisu kina ko Setani, e a vorati koya ko Jisu ena nona cavuta na Vosa ni Kalou. E a sega ni veiba kei Setani. E a sega ni kaya ko Jisu, “Au sega ni viakana” ena gauna e temaki koya kina ko Setani me vukica na veivatu me madrai me rawa ni kania. E a cavuta ga na tiki ni Vola Tabu ka sa vulica oti tu. E tu na kaukauwa levu ena Vosa ni Kalou, ka sa rerevaka sara ko Setani.
Mo kua ni veiba kei na tevoro. E matai cake sara vei iko ena veiba, me vaka ni sa udolu na yabaki na dede ni nona vakatovotovotaka tu mai. Ko na sega ni vakadrukai koya rawa ena ivakamacala vakavuku, se ena nomu rai vakatamata, ia ko rawa ga ni vakayagataka na iyaragi ka dau vakasautanininitaki koya – na dina ni Kalou. Oqo na vuna e rui ka bibi kina mo vulica na veitiki ni Vola Tabu mo rawa ni vorata kina na veivakatovolei. E tu voleka vei iko na iyaragi oqo ena veigauna ko temaki se veretaki kina. Me vakataki Jisu, sa tugani tu e lomamu na dina, ka waraka tu na nomu vakayagataka.
Kevaka ko sega ni vulica tu eso na tiki ni Vola Tabu, e kena ibalebale ni se sega tu na gasau ni nomu dakai! Au via bolei iko mo vulica e dua na tiki ni Vola Tabu ena veimacawa, ka me ia tiko ena dede ni nomu bula sa vo. Mo qai vakasamataka ni ko na tubu tiko mo kaukauwa cake sara.
Mo kila vinaka ni ko tamata ga, ka ko rawa ni vakamalumalumutaki. E vakasalataki keda na Kalou me da kua ni dokadoka se nanuma ni na sega ni rawai keda na ca; oya e rawa ni itekitekivu ni rusa. E kaya ko Jeremaia, “Sa ka dauveivakaisini duadua ga na yalo ni tamata, ka sa dredre ni vinaka: ko cei me kila rawa?” (Jeremaia 17:9). E kena ibalebale oya, ni da matai e na vakaisini keda vakai keda. Kevaka eda biu ena dua na ituvaki ni bula eda malumalumu kina, eda rawa kece ni rawai ena vere. O koya e dodonu kina me da kua ni cegu ena noda yadrava na vere, ka kua ni nanuma ni da na sega ni rawai.
Mo kakua ni lakova se mo tiko ena vanua e tu kina na veitemaki. Mo dro tani mai kina. (Vosa V’balebale 14:16). Mo nanuma tiko ni se rawarawa cake mo kua ni lakova na vanua e tu kina na vere, mai na nomu qai sasaga mo dro tani mai na viko ni vere oya. E kaya na iVola Tabu, “O koya mo qai vakaraici koya, ko koya sa nanuma ni sa tu dei, de bale ga mai,” (1 Korinica 10:12).
KA 27 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Ena dau tiko e dua na katuba me da dro tani kina.
Tikina Koula: “Ia sa yalodina na Kalou, o koya e na sega ni laivi kemudou mo dou veretaki vakalevu cake, me vaka ga na nomudou kaukauwa; ka na cakava talega kei na vere na sala mo dou dro kina, mo dou vosota rawa.” (1 Korinica 10:13).
Taro mo Taroga: O cei e dua na itokani ka tamata vakabauta, ka’u na rawa ni kerea me vukei au ena nona masulaki au, me’u vorata kina na ka e dau veretaki au wasoma?


text:
Wednesday, May 23, 2007
Vinaka valevu na veitokoni,oqo e dua na vakasala momona mai vei dua na to taka na ka dina.......
Taumada, au vakatulou saka kina veiyasana kei na kena veidelaniyavu. Au kerea meu na ciqomi kevaka e so na veimala ni vosa ena taubaleci kemuni. Au gadreva ga meu vakaraitaka na lomaqu ena veika sa mai tara tu na noda Viti Lomani.Isa! sa na mua tu evei o Viti ni mataka vei ira na luveda ena vuku ni nodra sa mai buturaki sobu na noda veituraga bale kei na marama bale. Sa evei na veirokorokovi eda dau kilai tani tu kina nai taukei? Sa curumi uciwai tu na bula ni taukei ena gauna oqo. E sa vakavu duadua mai ena kena sa sakitaki na vuli kei na vuku, ka guilecavi na veituberi kei na veisusugi ni noda bula na kawai taukei. Sa ra na sarasara na veiyasai vuravura ena kena sa mai kalawaci nai lago ni noda bula dina nai taukei. Veikemuni na sa mai vinakata mo ni sa liutaka na noda vanua, ni tovolea mo ni na rokataka na bula eda a dui tuberi mai kina. E dua nai vosavosa e vakoto oqo: "NOMU KORO, NOMUI TOVO". Sa kenai vakaraitaki ni veika ni sa mai vakayacora oqo e sa rokataka na nomuni, tabuyani, veikorokoro ko ni dui gole mai kina. Moni na kila vinaka tiko ni sega ni cala na vosa ni Kalou:"Eda na dui tauca ga na vua ni veika eda dui tea".Na kena sa mai tekivutaki na dave ni dra ni lewenivanua esa kauta sara ga mai edua na i yaloyalo ca kivei keda na i taukei. A sega ni nodai yaragi na dakai. Oqori na veika e kau mai me mai taqomaka noda vanua mai vei ira na via vakaleqa na bula ni tamata era lewena noda vanua.E vakacava me ra sa vakalesui na sotia kina nodra dui keba ka me ra vakayagataki ga na ovisa ena kena maroroi na lawa mai vei keda na lewenivanua. Karua, sa kua soti ni kau tiko mai na veimalumalumu era a vakayacora na matanitu sa ra mai vakasivoi ka me sa tosoi ga na kena vakatoroicaketaki na bula ni matanitu kei na lewenivanua. Kevaka eda na raica lesu tale tiko na veimalumalumu oqori, esa na vakaga na Wati Loti [durumasima]. Kivei keimami na lewei Viti tu tani yani, sa duatani na kena mai tarai keimami tu na lomataqaya ena vuku ni veika sa mai yaco ena noda vanua, ka ni keimami leqataki ira na wekai keimami mai Viti. Keimami dau mai sakitaki Viti tu e valagi ni vanua vinaka ni saravanua, ia, oqo sa keimami mai qamuqamuiravatu tu ena kena sa toro sobu na veiliutaki.Kivei kemuni kece na veiwekani mai Viti, ni kakua ni vakacauoca na masumasu ka me na vakalesui vakadodonu tale na veiliutaki kivei ira ga e dodonu me nodra. Kivei kemudou na veiliutaki tiko ena gauna oqo, dou leuta mada na malamala mai na matamudou, me rawa ni dou raica na vinaka kei na ca ni veika dou sa mai vakayacora tu vei ira na lewenivanua ka vakauasivi vei ira na i solisoli ka ra na yaco me ra na veiliutaki talega ena noda vanua ni mataka. Nai yaloyalo dou sa mai vakaraitaka tu oqo e sa i dola ni katuba vei ira na luveda ni mataka me ra na dau vakadadamuria.Me nomuni tiko na veivakalougatataki ni Tamada sa Cecere sara.
May 23, 2007 4:25 AM
Taumada, au vakatulou saka kina veiyasana kei na kena veidelaniyavu. Au kerea meu na ciqomi kevaka e so na veimala ni vosa ena taubaleci kemuni. Au gadreva ga meu vakaraitaka na lomaqu ena veika sa mai tara tu na noda Viti Lomani.Isa! sa na mua tu evei o Viti ni mataka vei ira na luveda ena vuku ni nodra sa mai buturaki sobu na noda veituraga bale kei na marama bale. Sa evei na veirokorokovi eda dau kilai tani tu kina nai taukei? Sa curumi uciwai tu na bula ni taukei ena gauna oqo. E sa vakavu duadua mai ena kena sa sakitaki na vuli kei na vuku, ka guilecavi na veituberi kei na veisusugi ni noda bula na kawai taukei. Sa ra na sarasara na veiyasai vuravura ena kena sa mai kalawaci nai lago ni noda bula dina nai taukei. Veikemuni na sa mai vinakata mo ni sa liutaka na noda vanua, ni tovolea mo ni na rokataka na bula eda a dui tuberi mai kina. E dua nai vosavosa e vakoto oqo: "NOMU KORO, NOMUI TOVO". Sa kenai vakaraitaki ni veika ni sa mai vakayacora oqo e sa rokataka na nomuni, tabuyani, veikorokoro ko ni dui gole mai kina. Moni na kila vinaka tiko ni sega ni cala na vosa ni Kalou:"Eda na dui tauca ga na vua ni veika eda dui tea".Na kena sa mai tekivutaki na dave ni dra ni lewenivanua esa kauta sara ga mai edua na i yaloyalo ca kivei keda na i taukei. A sega ni nodai yaragi na dakai. Oqori na veika e kau mai me mai taqomaka noda vanua mai vei ira na via vakaleqa na bula ni tamata era lewena noda vanua.E vakacava me ra sa vakalesui na sotia kina nodra dui keba ka me ra vakayagataki ga na ovisa ena kena maroroi na lawa mai vei keda na lewenivanua. Karua, sa kua soti ni kau tiko mai na veimalumalumu era a vakayacora na matanitu sa ra mai vakasivoi ka me sa tosoi ga na kena vakatoroicaketaki na bula ni matanitu kei na lewenivanua. Kevaka eda na raica lesu tale tiko na veimalumalumu oqori, esa na vakaga na Wati Loti [durumasima]. Kivei keimami na lewei Viti tu tani yani, sa duatani na kena mai tarai keimami tu na lomataqaya ena vuku ni veika sa mai yaco ena noda vanua, ka ni keimami leqataki ira na wekai keimami mai Viti. Keimami dau mai sakitaki Viti tu e valagi ni vanua vinaka ni saravanua, ia, oqo sa keimami mai qamuqamuiravatu tu ena kena sa toro sobu na veiliutaki.Kivei kemuni kece na veiwekani mai Viti, ni kakua ni vakacauoca na masumasu ka me na vakalesui vakadodonu tale na veiliutaki kivei ira ga e dodonu me nodra. Kivei kemudou na veiliutaki tiko ena gauna oqo, dou leuta mada na malamala mai na matamudou, me rawa ni dou raica na vinaka kei na ca ni veika dou sa mai vakayacora tu vei ira na lewenivanua ka vakauasivi vei ira na i solisoli ka ra na yaco me ra na veiliutaki talega ena noda vanua ni mataka. Nai yaloyalo dou sa mai vakaraitaka tu oqo e sa i dola ni katuba vei ira na luveda ni mataka me ra na dau vakadadamuria.Me nomuni tiko na veivakalougatataki ni Tamada sa Cecere sara.
May 23, 2007 4:25 AM
Posted by Freedom Fighter at 5:49 PM 1 comment:
Tuesday, May 22, 2007
Lasaituba o Bainimarama......
E ratou na qai tukutuku tiko mai vamalua........
Posted by Freedom Fighter at 6:21 PM 1 comment:
Gade o Judge Shameem i nona vanua
E vakaraitaka tiko WFC i a gade o dauni lewa Shameem i Afganistan me lai raici iratou mai na wekana me ratou sa mai leweni vanua i viti,o Shameem e ratou kai Afganistan e vakaraitaka mai e so na noda sotia veiqaravi mai keya ni sa dina tiko ga na i rogorog a sa rogo tiko ni sa qali tiko na matani tu butabutaqo vei ira na terrorrist.
Posted by Freedom Fighter at 3:19 PM No comments:
Me rogoci na domomuni nai taukei
Sa mai vakasakei tu na matabose cecere ni noda vanua,sa ra buturaki sobu na noda vei turaga bale ni noda vanua,sa mai liutaki keda tu o ira na dosi sa lutu sobu sara na ka vaka i lavo ni noda vanua, sa mai macawa tu yani na vuaviri sa oti mai na veitokoni mai na keba sa mai matatu valialia o Bainimrama
Posted by Freedom Fighter at 3:11 PM 1 comment:
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
“Ni sa i Kemuni ka bulia na ka kecega, era sa buli ga ka tudei tale ga ena nomuni lewa.” (Vakatakila 4:11)
“Ni sa vinakati ira na nona tamata ko Jiova.” (Same 149:4)
Ko a nakiti mo vu ni marau vua na Kalou.
Ena tiki ni gauna ko a sucu mai kina ki vuravura, e a mata mamarau tu na Kalou ena Nona mai vakadinadinataka na nomu sa sucu. E a gadreva mo bula, ka sa ka ni marau levu Vua na nomu sa yaco bula mai. E a sega ni vakasaurarataki na Kalou me buli iko, ia e a digitaka ga me cakava vakakina mo vu ni marau Vua. Ko iko, ko sa bula mo yaga Vua, me vakalagilagi kina o Koya, me vakayacori kina na Nona inaki, ka mo vu ni reki ki Vua.
Sa imatai ni inaki ni nomu bula mo vakamarautaka na Kalou, ka me ka ni reki Vua na nomu bula. Ena gauna ko sa vakadeitaka dina kina e lomamu na dina oqo, ko na sega ni leqataka tale vakadua ni sega na yaga ni nomu bula. Oqo, e sa ivakadinadina ni kena bibi na nomu bula. Kevaka e sa vaka ko ya na bibi ni nomu bula vua na Kalou, ka sa nanuma ni ko sa rui talei Vua me gadreva kina mo la’ki tiko kei Koya me tawamudu, na cava tale e rawa ni cecere cake mai kina? Ko sa luve ni Kalou, ka sa sega tale ni dua na ka buli e rawa ni solia Vua na reki ka solia Vua na nomu bula. E kaya na iVola Tabu, “Ni sa lesi keda eliu me da vakabau meda luvena ena vuku i Jisu Karisito, me vaka na Nona lewa vakayalovinaka,” (Efeso 1:5).
E dua na isolisoli levu duadua ka solia vei iko na Kalou, oya, mo rawa ni vakila ka vakadinadinataka na marau. E a tugana ki na veitiki ni yagomu, e lima na matamata se katuba, mo rawa ni vakila kina na marau. E vinakata na Kalou mo marautaka na nomu bula, ka mo kua ni bulataka vakavuturi tu ga. Na vuna ko rawa ni vakila kina vakaoqo na marau, e baleta ni a buli iko mo ucui Koya.
Eda dau guilecava wasoma ni rawa ni vakila tale ga na Kalou na veika eda vakila na tamata. E titobu sara na Nona vakila na ka. E kaya vei keda na iVola Tabu, ni Kalou e vakila na lolosi, na vuvu se cudru, e vakila na loloma, na rarawa, na marau kei na vakacegu. Na Kalou e loloma, e reki, e taleitaka na lasa, e marau, ka bau dau dredre tale ga! “Ko koya sa tiko mai lomalagi ena dredre; ena vakalialiai ira na turaga,” (Same 2:4).
Na noda vakamarautaka na Kalou e okati me “vakarokoroko”. E kaya na iVola Tabu, “Sa rekitaki ira ko Jiova sa rerevaki Koya, ko ira era sa nuitaka na nona loloma,” (Same 147:11).
Na veika kece ko cakava ka vakamarautaka na Kalou, e okati me dua na cakacaka ni vakarokoroko. Na vakarokoroko, e vaka na daimani, ena vuqa ni kena veiyasana. E rawa ni vakasinaita e vica na ivola kevaka me volai kece na veika e rawa ni okati ena ulutaga oqo, ia eda na dikeva ga na kena iwasewase lelevu ena wase ni ivola oqo.
Era kaya na dau vakadidiketaka na itovo ni bula ni veikawa tamata duidui, ni sa itovo ka kune e vuravura raraba na vakarokoroko. Ena Nona buli keda na Kalou, e a tugana ki na gacagaca ni yaloda na gagadre me da sema Vua. Na vakarokoroko e sa vaka ga na viakana, se na noda ceguva na cagi, ena kena bibi ki na noda bula. Kevaka eda sa sega ni vakarokorokotaka na Kalou, eda na la’ki vakasaqara e dua na kena isosomi, ka dau vakavuqa ni rawa ni tini tale mai vei keda vakataki keda. Na vu ni Nona tugana ki na vu ni yaloda na gagadre oqo,e baleta ni taleitaki ira vakalevu na dauvakarokoroko! E a kaya ko Jisu, “Ia, e na yaco mai na gauna, e sa qai yaco mai, era na lotu vakayalo ka vakaidina vei Tamada ko ira sa lotu dina; ni sa qara ko Tamada me vakaoqo ko ira sa lotu vua,” (Joni 4:23).
E duidui na ivakamacala ni vakarokoroko ena dui veimatalotu, ia kevaka se sega ni matata sara vei iko na ibalebale dina ni vakarokoroko, ena vinaka mo dolava na nomu vakasama mo rawa ni ciqoma kina na titobu kei na rabailevu ni ulutaga oqo. Ni cavuti na vosa na ‘vakarokoroko”, ena votu beka mai vei iko na veika me vaka na sokalou, na lagalaga sere, masu kei na rogo ivunau. Se ko na nanuma beka na sosoqoni vata, na vakawaqa kadrala, se na iVakayakavi ni Turaga. Se na votu mai vei iko na veivakabulai, na cakacaka veivakurabuitaki, se na tukuniyalo. Na vakarokoroko e kovuta na veika kece oqo, ia e rabailevu cake sara mai na veika ka cavuti koto oqori e cake. Na vakarokoroko e rawa ni vakatokai me dua na itovo ni bula.
Na Vakarokoroko e rabailevu levu cake sara mai na lagalaga sere kei na ivakatagi. E vuqa era dau okata vata me dua ga na kedrau ibalebale, na vakarokoroko, kei na laga sere kei na ivakatagi. Era dau kaya, “Ena neitou vale ni lotu, keimami na vakarokoroko eliu, ka qai muri na ivunau.” Oqo e sa dua na nanuma cala. Na veigacagaca yadua ni sokalou, e wili me dua na itavi ni vakarokoroko: na masu, na wili lesoni, na tukuniyalo, na vakanomodi, na rogo ivunau, na volavola, na soli, na papitaiso, na iVakayakavi ni Turaga, ka vakakina na noda veikidavaki vakaivavakoso.
Ena iVola Tabu, e a liu na vakarokoroko, ka qai muri mai na ivakatagi. E a vakarokorokotaka na Kalou ko Atama mai Iteni, ia na ivakatagi, e a sega ni bau cavuti me yacova na iVakatekivu 4:21, ena sucu nei Jupali. Ke a sa ibalebale ga ni vakarokoroko na kena lagati na sere kei na qiriti se uvuci ni ivakatagi, sa ra na sega ni vakarokoroko rawa ko ira ka sega na nodra isolisoli se taledi ena ivakatagi kei na sere.
E dua tale na ivakavakadewa ni vakarokoroko, oya, ni vakayagataki me vakatokai kina e dua na itovo ni laga sere se ivakatagi. “Keitou a lagata e dua na sere ni lotu, keitou sa qai laga e dua na sere ni vakacaucau kei na vakarokoroko (praise and worship).” Se, “Au taleitaka na sere ni vakacaucau (praise), ia e dau tarai au vakalevu cake na sere ni vakarokoroko (worship).” Ena kena ivakavakayagataki oqo, kevaka e sere totolo, bulabula ka rogo levu, sa dau vakatokai me sere ni vakacaucau (praise). Ia, kevaka e sere berabera ka rogo malua, e dau tukuni ni sere ni vakarokoroko (worship). Oqo e dua na kena dau vakayagataki cala na vosa, na “vakarokoroko”.
Na vakarokoroko e sega ni vakatau ena mataqali sere se ivakatagi, rogo levu se malumu, totolo se berabera. E taleitaka na Kalou na veimataqali sere kei na ivakatagi kecega, ka ni o Koya ga e a bulia na veimataqali vakatagi taucoko: totolo se berabera, rogo levu se malumu, makawa se vou. Ko na sega beka ni taleitaka kece na kena veimataqali, ia na Kalou e taleitaka kece. Kevaka eda cakava vua me ka vakayalo ka vakaidina, e sa okati oqori me ka ni vakarokoroko Vua.
E vuqa vei keda na lotu vaKarisito, eda sega ni dau duavata ena mataqali sere kei na ivakatagi me vakayagataki ena sokalou, ka da dau dui totaka ga na mataqali eda taleitaka, me sa o koya e vakaivolatabu se vakarokoroko duadua. Ia, e sega ni dua na mataqali vakatagi e vakaivolatabu. E sega ni dua na ilavelave ni sere se vakatagi e volai tu ena iVola Tabu, ka sa sega mada ga vei keda e daidai na iyaya ni vakatagi era a vakayagataka ena gauna ni iVola Tabu. Ia, na mataqali sere kei na ivakatagi ko taleitaka, e vakamacalataki iko vakalevu cake, na nomu bula, kei na nomu susu, ka lailai na kena tukuni Jiova. Na nodra ivakatagi kei na sere e dua na kawatamata, ena rawa ni vaka na rorogo ni vakasausa vei ira eso tale na kawatamata. Ia , na Kalou, e taleitaka na duidui ni sere kei na ivakatagi, ka marautaka na kena veimataqali kece.
E sega ni dua ga na mataqali sere se ivakatagi e vakatokai me sere se ivakatagi vakalotu. Na qaqa ni sere sa ikoya na ka e wasea tani na sere me ka vakalotu, ka sega ni kena ilagalaga. E sega ni dua na ilagalaga ni sere e vakatokai me ilagalaga vakalotu. Ke’u vakatagitaka vei iko e dua na sere me sega ni dua na qaqana, ko na sega ni kila kevaka e sere ni lotu se segai.
Na sokalou e sega ni vakayacori me baleti iko. Ena noqu itutu vakaitalatala, au dau wilika eso na ivola mai vei ira na tamata, ka ra kaya, “Au sa taleitaka dina na sokalou nikua. Au vakila sara ga na kena yaga vei au.” Oqo e dua tale na nanuma cala me baleta na sokalou. Eda sokalou tiko me da vakalagilagia kina na Kalou. Ni da sokalou, sa noda inaki me da vakamarautaka na Kalou, ka sega ni caka me baleti keda vakataki keda.
Kevaka ko sa bau kaya, “Sa sega sara ga ni yaga vei au na sokalou nikua,” ia, e sa cala sara ga na vu ni nomu via sokalou. Na sokalou e sega ni baleti iko. E dina beka ni vuqa na sokalou e okati talega kina na veimaliwai, na veivakatataki cake, kei na veivakalotutaki, ka tu eso na yaga ni sokalou vei keda, ia eda sega ni sokalou tiko me da vakamarautaki keda kina vakai keda. Na vu ni noda sokalou, oya, me da vakacerecerea ka vakamarautaka kina o Koya ka a buli keda.
Ena Aisea 29, e kudruvaka na Kalou na sokalou ka caka ga me rawa, ka sa vaka na veivakaisini. Na tamata ka ra cabo masu Vua, era vakayagataka na masu ka sa madra, na nodra vakarokoroko e sa vaka na “rokoroko vakanace”, era vakayagataka na veivosa e sega ni vakaibalebale, ka ra vakayagataka na veigacagaca ni lotu e bulia ga na tamata, ka ra sega ni vakananuma na kena ibalebale dina. Eda sega ni rawa ni vakamarautaka na Kalou ena noda itovo ni sokalou ka vaka tu ga na iwiligusu, ia ena rawa ga oya kevaka e vakayalo dina ka taucoko vua na noda vakarokoroko. E kaya na iVola Tabu, “Ni ra sa toro voleka vei au ko ira na tamata oqo e na gusudra, a ra sa vakarokorokotaki au e na tebenigusudra; ia na yalodra era sa vakayawataki vei au, kei na nodra rerevaki au sa vunau ga era vulica walega vei ira na tamata,” (Aisea 29:13).
Na vakarokoroko sa sega wale ga ni dua na tiki ni nomu bula, ia e sa nomu bula taucoko. Na vakarokoroko e sega ni ka me qai vakayacori ga ena sokalou. E tukuni vei keda, “Dou vakanamata tiko ga Vua,” (Same 105:4) ka me da vakarokorokotaki Koya “mai na gauna ka cadra kina na siga, ka yacova na gauna ka dromu kina,” (Same 113:3). Ko ira na tamata ena iVola Tabu, era a vakarokorokotaka na Kalou ni ra cakacaka tiko, se ra tiko e vale, e raranivalu, e valeniveivesu, ka vakakina ni ra davo sobu me ra moce! Na vakarokoroko e sa dodonu me imatai ni itavi ni ko yadra mai, ka me iotioti ni ka ko cakava ni ko vakarau davo sobu ena bogi. E a kaya ko Tevita, “Au na vakavinavinaka vei Jiova e na gauna kecega; E na tikotiko ga e gusuqu na vakamolimoli vua,” (Same 34:1).
Na veitavi kece ko qarava, sa rawa ni okati me ka ni vakarokoroko ni ko cakava mo vakacaucautaka, vakalagilagia ka vakamarautaka kina na Kalou. E kaya na iVola Tabu, “ O koya ga, se dou kana, se dou gunu, se cava na ka dou sa kitaka, mo dou kitaka kecega me vakarokorokotaki kina na Kalou,” (1 Korinica 10:31). E a kaya ko Martin Luther, “E dua na dauloba sucu, sa rawa ni loba sucu tiko ka vakalagilagia kina na Kalou”.
E rawa vakacava me da cakava na itavi kecega me vakalagilagi kina na Kalou? Sa rawa ga ni da cakava oqo kevaka eda vakasamataka ni da cakava tiko na itavi yadua ena vuku i Jisu, ka da veivosaki tiko kei Koya ena noda cakava tiko. E kaya na iVola Tabu, “Ia na ka kecega dou sa cakava, kitaka mai na vu ni yalomudou me vaka vua na Turaga, me kakua ni vaka vei ira wale ga na tamata,” (Kolosa 3:23).
Na dina vuni me baleta na itovo ni bula ni vakarokoroko, sa i koya oqo – ni ko sa cakava na veika kece me vaka ga ko cakava tiko ena vuku i Jisu. E dua tale beka na kena icavucavuti e vakaoqo, “Taura na nomu bula ni veisiga, na nomu moce, nomu kana, nomu lako ki cakacaka, kei na nomu veilakoyaki voli, ka cabora kece vua na Kalou”. Na cakacaka sa ka ni vakarokoroko ni ko cabora vua na Kalou, ka mo qarava me vaka ga e vakasarava tiko o Koya na veika kece ko cakava.
Ena neirau a se qai tekivu veikilai ka veilasamaki voli kei na watiqu, au a dau vakananumi koya ena veigauna kece: ni’u katalau tiko, ena noqu lako ki vuli, ena gauna ni vuli, ena noqu volivoli tiko ena makete, kei na noqu tawa waiwai tiko ena kena sitoa – au sega ni dau tarova rawa na noqu vakananuma na marama oqo. Au dau vosavosa iyaloqu vakavuqa me baleti koya, e dina ga ni wasei keirau tu e vica na drau na maile, ka keirau dui vuli ena koronivuli duidui. Ena noqu dau vakananumi koya e veigauna kece, au sa mareqeta tiko mai kina na noqu domoni koya. Oqo sara ga na usutu ni vakarokoroko – na noda mareqeta na noda lomana na Kalou, ni da vakanananu Vua ena veigauna kece.
KA 8 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Au a buli me‘u vakamarautaki Koya.
Tikina Koula: “Ni sa vinakati ira na Nona tamata ko Jiova.” (Roma 11:36)
Taro mo Taroga: Na itavi cava e rawa ni‘u tekivu qarava me vaka sara ga au cakava tiko ena vuku i Jisu?


text:
-
Recent Posts
Recent Comments
Archives
Categories
Meta
Tag Archives: Balebale ni Bula
Vosa Taumada
Ko sa bau vakasamataka mada na ibalebale kei na inaki ni bula oqo, ka bau lomatarotaro e na so na gauna, se cava na vu ni noda biu mai ki vuravura na tamata? Na cava eda mai cakava e ke, … Continue reading
Posted in Fijian books, Fijian Christianity, Fijian language, Uncategorized Tagged Balebale, Balebale kei Na iNaki, Balebale kei Na iNaki ni Bula, Balebale ni Bula, Davuilevu, Fiji Bible school, Fiji friends, Fijian books, Fijian families, Fijian language, Fijian lifestyle, Fijian people, Fijian students, Fijian tradition, Fijian traditions, Fijian writing, Fijians living overseas, Fijians overseas, iNaki Dina ni Bula, Na Vuravura, Na Vuravura kei na Veika e Sinai Kina, Vakatekivu, Vakavuna na Veisau, Veiyasai Vuravura Leave a comment
Wase 1: E Vakatekivu Kece Vua na Kalou
“Ni sa cakava na ka kecega ko Koya, se ra tu mai lomalagi se ra tu e vuravura, se ra rairai se ra sega ni rairai, ……sa cakava na ka kecega ko Koya, ka me Nona talega,” (Kolosa 1:16). ‚ÄúVakavo … Continue reading
Posted in Fijian books, Fijian Christianity, Fijian language Tagged A Buli Keda Na Kalou, Balebale ni Bula, iBalebale Ni Bula, iVola Tabu, Kunekunetaki, Mai Lomalagi, Na Bula Sautu, Na Cakacaka Vinaka, Na iNaki ni N omu Bula, Na iSau NI Taro, Na iTovo Vakayago, Na iTovo Vakayalo, Na iVola Tabu, Na Kalou, Nona iNaki, Sega ni Vakaibalebale na Bula, Vakatekivu Leave a comment


text:
“Sa kalougata na tamata sa vosota ni sa vakatovolei; io ni sa vakatovolei oti, e na rawata na i sala ni bula o koya sa yalataka na Turaga vei ira era sa lomani koya,” (Jemesa 1:12).
Na veivakatovolei kece, e sa katuba ki na noda caka vinaka.
Ena sala ki na noda matua vakayalo, na veivakatovolei kece eda sotava ena yaco me idewadewa, ka sega ni vatu ni veivakatarabetaki, ni da sa kila ni da rawa ni caka vinaka ka sega me da caka ca. Na veivakatovolei, e solia vei iko na digidigi mo cakava. E nona ivadi na vuni ca, ko Setani, me vakayagataka na veivakatovolei me nona iyaragi me vakarusai iko kina, ia na Kalou e via vakayagataka mo tubu kina. Ena veigauna ko digitaka kina mo caka vinaka ka sega ni caka ca, ko sa tubu tiko mo ucui Jisu.
Me yaco mo kila na ivakarau ni nomu tubu, e dodonu mo kila taumada na itovo ni bula kece nei Jisu. E dua na ivakamacala lekaleka ka momona duadua me baleta na itovo nei Jisu, sa i koya na vua ni Yalo Tabu: “Ia, na vua ni Yalo Tabu na loloma, na reki, na vakacegu, na vosota vakadede, na yalomalua, na yalololoma, na vakabauta, na yalomalumalumu, na i valavala malua,” (Kalatia 5:22-23).
Na ciwa na itovo ni bula oqo, e sa ivakarabailevu ni Vunau Levu (Great Commandment), ka vakaraitaka e dua na iyaloyalo totoka kei Jisu. Ko Jisu, e sa ivakatakarakara cecere duadua ni loloma, reki, vakacegu, vosota vakadede, kei na vua kece tale eso ni Yalo Tabu era kune ena dua ga na bula. Ni da vuataka na vua ni Yalo Tabu, eda sa ucui Karisito kina.
E vakatubura vakacava na Yalo Tabu na ciwa na vua ni Yalo Tabu oqo ena nomu bula? E rawa beka me bulia vakasauri? Se rawa beka ni ko sa taukena vakasauri ni ko yadra cake mai ena dua na mataka? E sega ni rawa ni yaco vakaoqori. Na vuanikau mada ga e dau matua ka dreu vakamalua.
Na iyatu vosa ka tarava oqo, e sa dua na dina bibi duadua ko rawa ni vulica. Na Kalou e vakatubura na vua ni Yalo Tabu yadua ena nomu bula, ena Nona vakatarai iko mo sota kaya na draki ni bula ka vakatovolei iko mo cakava na veibasai ni vua ni Yalo Tabu oya.
- Me kena ivakaraitaki oqo: na Kalou e vakatavulici keda ena loloma, ena Nona biuta ena keda maliwa eso na tamata ka dredre me da lomana. E sega ni ka dredre me da lomani ira na tamata itovo vinaka ka dauloloma. E vakatavulici keda talega na Kalou ena marau dina ena loma ni noda rarawa kevaka eda vuki Vua. Na marau vakayago e vakatau ena noda draki ni bula e taudaku, ia na marau dina e yavutaki ena noda veitokani kei na Kalou.
E vakatubura na Kalou na vakacegu dina e lomada ena nona vakatara me da sotava na veika e vakavuna na veilecayaki ena noda bula, ka sega ena nona vakarawarawataka vei keda na ka eda vinakata. Na tamata kece e rawa ni kunea na vakacegu ena nodra sarava beka e dua na dromu ni siga totoka, se ena nodra lako vakagade ki na dua na vanua vou. Ia, eda vulica na vakacegu dina ena noda digitaka me da vakararavi vua na Kalou ena veigauna eda vakatovolei kina me da nuiqawaqawa se rere. E vakakina na vakatuburi ni noda vosota vakadede, ena veigauna eda vakasaurarataki kina me da wawa, ka da qai dau temaki me da yalototolo se cudru.
E dau vakayagataka na Kalou na veibasai ni vua ni Yalo Tabu yadua me vakatarai keda me da cakava e dua na digidigi. Ko na sega ni rawa ni kaya ni ko vinaka kevaka ko se sega ni temaki mo ca. Ko na sega ni rawa ni kaya ni ko yalodina kevaka ko se sega ni temaki mo caka cala vua na wekamu. Na yalododonu e vakatuburi ni da vakadruka na veitemaki me da vosataka se cakava na ka e sega ni dina; na yalomalumalumu e tubu ni da vakanadakuya na veitemaki me da dokadoka; ka da vakatubura na dauvosota ena veigauna eda biliga tani kina na veitemaki me da yalototolo. Ena veigauna eda vakadruka kina e dua na veivakatovolei, eda sa tubu tiko me da ucui Jisu vakalevu cake!
NA ITOVO NI CAKACAKA NI VEITEMAKI
E veivuke vei keda me da kila, ni kilai rawarawa na i vadi ca nei Setani. E dau vakayagataka na ivadi kei na lawaki makawa vata ga ka sa taurivaka tu mai na ivakatekivu. Na veivakatovolei taucoko era vakamuria kece e dua ga na ituvatuva. Oya na vuna e kaya kina ko Paula, “Ni da sega ni lecava na nona daulawaki,” (2 Korinica 2:11). Eda vulica mai na iVola Tabu ni va na ikalawa ni veitemaki e a vakayagataka ko Setani me temaki rau kina ko Atama kei Ivi, kei Jisu talega.
Na imatai ni kalawa, ena vakasaqara ko Setani me kila e dua na gagadre ka tu e lomamu. Ena rawa beka ni gagadre ca, me vaka na gagadre mo sauma lesu na ca ena ca, se mo vakatauca na nomu lewa vei ira na tani, se, ena rawa beka ni gagadre ka tu vei keda kece, me vaka na gagadre me da lomani, se me da vakila na marau vakayago. Na veitemaki e dau tekivu ena gauna e vosa lo kina vei iko ko Setani mo vakayacora e dua na nomu gagadre ca, se mo sotava e dua na gagadre ena sala e sega ni dodonu se ena gauna cala. Mo dau qarauna vinaka na veisala takoso. E vakavuqa ni dau tu kina na veitemaki! Ena vakasolokakana vei iko ko Setani, “ E nomu dodonu oqori! E dodonu mo sa taukena sara ga oqo! Ena vakatubu marau kei na vakacegu; ko na vakila ni vinaka ena nomu bula.”
Eda dau nanuma ni tu wavoliti keda na veitemaki, ia e kaya na Kalou ni sa tu ga e lomada. Kevaka e sega ni tu e lomamu na gagadre, ena sega ni temaki iko na veivakatovolei oya. Na veitemaki e dau tekivu taumada e lomamu ka sega ena draki ni bula ko bula tiko kina. E kaya ko Jisu, “Ni sa curu yani mai loma, mai na yalodra na tamata, na nanuma ca, na dauyalewa, na daudara, na daulaba, na daubutako, na daukocokoco, nai valavala ca, na dauveivakaisini, na daugagano, na mataca, na vosavakacaca, na viavialevu, na lialia, a ka ca kecega oqo sa curu yani mai loma, a sa vakadukadukalitaka na tamata,” (Marika 7:21-23). E kaya vei keda ko Jemesa “ni sa sega li ni vuna na nomudou gagadre ca sa veivala e na veitiki ni yagomudou?” (Jemesa 4:1).
Na ikarua ni kalawa, oya mo vakatitiqa. Ena tovolea me vakatubura e lomamu ko Setani, mo vakatitiqataka na ka e kaya na Kalou me baleta na ivalavala ca o ya: e cala dina li? E a kaya dina beka na Kalou me’u kua ni cakava? E sega beka ni nakita na tabu oqo me baleta e dua tale, se me baleta e dua tale na gauna? E sega beka ni gadreva na Kalou me’u marau? E kaya na iVola Tabu, “Dou raici kemudou vinaka, na veiwekani, de tiko e na lomadra e so vei kemudou na yalo sa ca e sega ni vakabauta, dou sa biuta laivi kina na Kalou bula,” (Iperiu 3:12).
Na ikatolu ni kalawa, sa i koya na nomu lasutaki. Sa sega ni rawa vei Setani me tukuna na ka dina, ka sa vakatokai me Daulasulasu. Na veika kece e kaya vei iko e lasu se dina vakatikina ga. E dau surevaka mai na nona lasu ko Setani me isosomi ni ka e sa kaya oti na Kalou ena Nona Vosa. E kaya ko Setani, “Ko na sega ni mate. Ko na yaco mo vuku me vaka na Kalou. E na sega ni dua e kila. Ena walia na nomu leqa kece. Era cakava kece tu na tamata. E cala lailai wale ga. Ia na cala lailai, e vaka ga na kunekune lailai. Ena yaco na kunekune lailai oya me bukete levu.
Na ikava ni kalawa, sa i koya na talaidredre. Ko sa na tekivu mo cakava sara na ka ko sa vakananuma tiko mai. Na ka e a tekivu ga ena nomu vakasama, sa la’ki vakasucumi me itovo. Ko sa soro ki na ka e a vakatawana tu na nomu vakanananu. Ko sa vakabauta na lasu nei Setani, ka ko sa tacori ena dai ka tukuna tiko vei keda ko Jemesa: “Ia sa dauveretaki na tamata yadua, ni sa vecei koya na nona garogaro ca ka bacani koya. Ni sa qai kunekune na garogaro ca, sa vakasucuma kina na i valavala ca: a sa oti na i valavala ca, sa qai vakasucuma na mate. Dou kakua ni cala, oi kemudou na wekaqu lomani,” (Jemesa 1:14-16).
NA VORATI NI VEITEMAKI
Ena vukei keda me da kila na itovo ni cakacaka ni veitemaki ka rawa ni vakarusai keda, ia e sa tu e vica na ikalawa matata me da taurivaka me da rawa ni vorata kina.
Mo cata na veivakarerei. E vuqa na tamata lotu era dau rere ka yalolailai ena nodra vakananuma na veivakasama ca, ka ra dau vakila na beitaki baleta ni ra sega ni galala mai na veitemaki. Era maduataka na nodra sotava na veivakatovolei. Ia oqori sa dua na nanuma cala me baleta na matua vakayalo. Ena sega ni rawa ni yali mai na noda bula na veitemaki.
Ena dua na itovo ni rai, eda rawa ni kaya ni veitemaki e veivakayaloqaqataki. Ko Setani e sega ni via temaki ira na sa cakava oti tiko na lomana, me vaka ni ra sa nona oti tu. Na veitemaki sa ivakatakilakila ni nona sevaki iko ko Setani, ka sega ni ivakatakilakila ni malumalumu se bula vakayago. E sa tiki talega ni noda bula vakatamata kei na noda bula tiko ena dua na vuravura ka sa bale oti tu. Mo kakua ni kidacala, se kurabui, se yalolailai kina. Ia, mo namaka ga ni ko na sega ni vagalalataki mai na veitemaki: ko na sega ni rawa ni levea. E kaya na iVola Tabu, “Sa sega ni vere tani sa yaco vei kemudou, o koya ga sa vorata rawa na tamata,” (1 Korinica 10:13).
E sega ni ivalavala ca na temaki. Ko Jisu mada e a temaki, ia e a sega ni rawai, (Iperiu 4:15). E yaco ga me ivalavala ca na temaki kevaka ko rawai kina. E a kaya ko Martin Luther, “Ko na sega ni tarova rawa na nodra veivukayaki na manumanu vuka e delamu, ia ko na rawa ga ni tarova na nodra tara sova e ulumu.” Ko na sega ni tarova rawa na nona vakasolokakanataka e daligamu ko Setani na veika me temaki iko kina, ia ko rawa ni digitaka mo kua ni vakanananu kina se mo cakava.
E dua na kena ivakaraitaki oqo: e vuqa era sega ni kila na duidui ni dodomo kei na garogaro. E rau sega ni tautauvata o rau oqo. E a buli keda na Kalou me da tagane se yalewa, ka sa ka vinaka oya. Na veivinakati kei na dodomo sa ka e yaco ena inakinaki ni Nona buli keda na Kalou, ia na garogaro, sa ka e vakatulewataka e dua me cakava. Na garogaro e sa dua na digidigi ko digitaka, mo cakava ena nomu vakasama na ka ko via cakava dina. Ko rawa ni veivinakati se dodomo, ka sega ni valavala ca. E vuqa, ka vakabibi ko ira na tagane lotu, era vakila na beitaki ni ra sa ivalavala ca kevaka era taleitaka na irairai ni dua na yalewa totoka, baleta ni ra nanuma ni oqo na garogaro ca. Ia, oqori e sega ni vakatokai me garogaro ca, vakavo ga ke ko sa tekivu vakanananu kina, ka cakava na ka tawadodonu ena nomu vakasama.
E dua na ka dina oqo: ena levu ga ni nomu tubu mo volekata na Kalou, na kena levu talega ni nona veretaki iko ko Setani. Ena tiki ni gauna ko a yaco kina mo luve ni Kalou, a sa tekivu vakasasataki iko tiko mai ko Setani. E drau sa veimecaki, ka sa vakasaga tiko o koya eso na sala me vakarusai iko kina.
Ena so na gauna ni ko masu tiko, ena biuta ki lomamu ko Setani e dua na vakasama ca se vakasisila, me kauta tani kina na nomu vakanamata, ka me vakamaduataki iko. Ia, mo kua ni kidroa se madua kina, ka mo kila ga ni rerevaka o koya na nomu masu ka na tovolea na veisala eso me tarova kina. Mo kua kina ni cudruvi iko vakai iko, ka kaya, “E rawa vakacava vei au me’u nanuma na veika ca ka vakasisila vaka ko ya?” Ia, mo kila ga ni oqori na nona via dreta laivi mai vua na Kalou, na nomu vakanamata tiko Vua; biliga tani mai na nomu vakasama, ka vakanamata taucoko tale vua na Kalou.
Mo kila na ivakarau se itovo ni nomu dau temaki, ka mo vakavakarau tiko kina. E dau tu eso na draki ni bula ka dau vakamalumalumutaki iko cake vakalevu mai na so tale, mo rawa ni rawai kina ki na veitemaki. Eso na draki ni bula ena vakavuna vakatotolo na nomu tarabe, ka so ena sega ni yavalati iko vakalevu sara. E dodonu kina mo kila vinaka ni oqori na veidraki ni bula ka dau vakamalumalumutaki iko, baleta ni o Setani e sa kila vinaka tu! E kila vinaka tu o koya na draki ni bula e dau vakatarabetaki iko, ka dau cakacakataka tiko me kauti iko ki na draki ni bula oya. E kaya vei keda ko Pita, “Dou yalomatua, dou vakatawa: sa veilakoyaki voli na nomudou meca na tevoro, me vaka na laioni sa tagi, a sa vakasaqara eso me tiloma,” (1 Pita 5:8).
Mo tarogi iko vakai iko, “Ena gauna vakacava au dau temaki vakalevu duadua kina? Ena siga cava e loma ni macawa? Ena tiki ni gauna cava ena loma ni siga?” Taroga, “E vanua cava au dau temaki kina vakalevu? E vanua ni cakacaka? E vale? E nona vale na noqu itokani? Ena otela? Ena teminala ni roro ni waqavuka, se ena nodra icili na vulagi?”
Tarogi iko vakai iko, “O cei e tiko vata kei au ena veigauna au dau temaki vakalevu kina? O ira na noqu itokani? O ira keimami cakacaka vata? O na watiqu se o noqu itau? O ira keimami sega ni veikilai? Ni’u tiko duadua ga?” Mo taroga talega, “Na cava au dau vakila ni’u temaki?” Ena rawa ni ko temaki vakalevu duadua ni ko oca tu, se ko galili, se gauna ko rarawa se lomaocaoca kina. E rawa talega ni yaco ena gauna e mavoa kina na yalomu, se gauna ko cudru se nuiqawaqawa kina, se ena gauna ko marautaka kina e dua na ka ko rawata.
E dodonu kina mo vakaqaqa, ka mo kila dei tiko na itovo se ivakarau ni nomu dau temaki, ka qai vakarautaki iko vakai iko mo drotaka se levea na draki ni bula ka dau salavata mai. E kaya vakavuqa vei keda na iVola Tabu me da namaka ka tu vakarau me da sotava na veitemaki kei na veivakatovolei, (Maciu 26:41, Efeso 6:10-18, 1 Cesalonaika 5:6,8, 1 Pita 1:13, 4:7, 5:8). E kaya ko Paula, “Kakua tale ga ni vakararawataki kemudou vua na tevoro,” Efeso 4:27). Na nomu lewa vakavinaka kei na nomu tuvana taumada na ka mo cakava, ena vakalailaitaka na veitemaki. Mo vakarogoca ka muria na ivakasala ena Vosa Vakaibalebale, “Mo lewa deivaka na i lakolako ni yavamu….Kakua ni ko gole tani ki na i matau se ki na i mawi: Tarova na yavamu mai na ca,” (Vosa Vakaibalebale 4:26-27).
Mo kerea na veivuke ni Kalou. E tiko na wa-ni-vosavosa ni kere veivuke ki lomalagi, ka dola tu ena ruasagavulu ka va na auwa e veisiga. E vinakata na Kalou mo kerea vua na veivuke mo vorata kina na veitemaki. E kaya o Koya, “Mo masuti au talega e na siga ni rarawa: ka’u na vakabulai iko, io ko na vakacaucautaki au,” (Same 50:15).
Au dau vakatoka na masu vakaoqo me “masu livaliva”, ka ni totolo ka vakadodonu sara ki na uto ni ka e gadrevi: “Kere veivuke! Ni vukei au! Ni vakatotolotaka mai!” Ni ravuravu mai na veivakatovolei, e sa sega na gauna mo drau veitalanoa vakadede kina kei na Kalou; ko sa na tagi ga vua. E ratou a cavuta talega na masu totolo vakaoqo ko Tevita, Taniela, Pita, Paula kei na vuqa tale, ena nodratou kerea na veivuke totolo.
E sa yalataka tu vei keda na iVola Tabu ni na rogoci na noda tagi ni kere veivuke, baleta ni sa kila vinaka tu ko Jisu na noda dredre. E a sotava talega o Koya na veitemaki eda dau sota kaya: “Ni sa sega ni noda bete levu ko Koya sa sega ni lomani keda rawa ni da malumalumu; ia sa dau veretaki vakatautauvata e na ka kecega ko Koya, ia ka sega na Nona cala,” (Iperiu 4:15).
Kevaka e sa wawa tu na Kalou me vukei keda me da vorata na veivakatovolei, na cava beka eda sega ni dau gole vakavuqa cake kina Vua? E dina sara ni so na gauna eda sa dau sega ni gadreva me da vukei! Eda sa dau gadreva ga me da rawai ena veitemaki, dina ga ni da sa kila tu ni cala. Ena veigauna vaka oya, eda dau nanuma ni da kila vakavinaka cake mai vua na Kalou na veika e vinaka ena vukuda.
Ena so tale na gauna, eda dau madua ena kere veivuke vua na Kalou baleta eda sa dau rawai tu ga ena veitemaki oya ena veigauna sa oti. Ia, e sega ni vakatuburarawa se cudru vua na Kalou kevaka eda lesu vakawasoma vua ena kere veivuke. E kaya na iVola Tabu, “Tou toro doudou kina ki na i tikotiko vakaturaga loloma, me da vinakati kina, me da lomani talega ka vukei e na gauna e yaga kina,” (Iperiu 4:16).
E tawamudu na loloma ni Kalou ka sa sega ni oti rawa na nona vosota vakadede. Kevaka ko tagi vakarua na drau vua na Kalou ena dua na siga, mo kerea na veivuke mo vorata kina e dua na veitemaki, ena tu vakarau tu o Koya me solia na veivosoti kei na loloma, o koya mo lako mai kina vakadoudou. Kerea vua na kaukauwa mo cakava na ka e dodonu, ka qai namaka me solia vei iko.
Na veivakatovolei e vakavuna me da vakararavi vua na Kalou. Me vaka na kena tubu me kaukauwa cake na waka ni kau ena gauna e liwava kaukauwa kina na vunikau na cava, sa vaka kina na nomu na ucui Jisu cake vakalevu ena veigauna ko vorata kina na veitemaki. Ena so na gauna ni ko tarabe, e sega ni kena ibalebale ni ko sa na calati lomalagi kina vakadua. Ia mo kua ni soro ka mo rai ga vua na Kalou ka waraki Koya me vukei iko, ka mo nanuma na icocovi ka na waraki iko tu mai lomalagi, “Sa kalougata na tamata sa vosota ni sa vakatovolei; io, ni sa vakatovolei oti, e na rawata na i sala ni bula o koya sa yalataka na Turaga kivei ira sa lomani Koya,” (Jemesa 1:12).
KA 26 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Na veivakatovolei kece e sa katuba ki na caka vinaka.
Tikina Koula: “Sa kalougata na tamata sa vosota ni sa vakatovolei; io, ni sa vakatovolei oti, e na rawata na i sala ni bula o koya sa yalataka na Turaga kivei ira sa lomani Koya,” (Jemesa 1:12).
Taro mo Taroga: Na itovo vaKarisito cava e rawa ni’u vakatubura kevaka au valuta rawa na veitemaki au dau rawai vakalevu duadua kina?