text:
Na qoliqoli kei Peritania
2 April, 2018, 12:07 am
Update: 12:07PM Ni wiliwili sara yani, oqo na nona cau ena veimacawa na lewe ni Palimedi o Viliame Gavoka ena so na i tukutuku meda kila raraba ena vuku ni noda vakaiyautaki na kawa i Taukei,.Ena macawa oqo e vosa tiko o Gavoka ena veitalanoa ni kena taukeni na i qoliqoli.
E DAU lewe vuqa sara era taroga na veika baleta na noda i qoliqoli; ka�u vakabauta ni na vinaka me�u lesuva tale na kena i tekitekivu; kei na veisasaga kece era vakayacora o ira na noda era sa liu ena tikina bibi oqo. E vuqa na veika au vakaraitaka oqo, e ologi tiko ena i tukutuku vaka Palimedi era vakacuruma me lawa vakaturi, na Gone Turaga Bale, Tui Cakau, ka vakatokai me Qoliqoli Bill 2006. E a yaco oqo ena i ka 9 ni Okosita 2006.
Na kawaitaki ni kena taukeni na noda i qoliqoli, e a tekivu sara mai ena gauna e vakayacori kina na veitalanoa kei Sir Hercules Robinson, ni se bera ni soli o Viti ki Peritania. Era taroga na noda Turaga; se ena vakaevei na kedra taukeni na i qoliqoli kei na veikau ena gauna sa yaco kina me koloni o Viti. E a qai sauma o Sir Hercules ka vakadeitaka ni veisolisoli e vakayacori e dodonu me taucoko, ka wili kina na i qoliqoli kei na veikau; ia, mera yalodei ka vakabauta na veiwekani vakaturaga kei na Ranadi o Vikatoria; ka na vakatulewa o koya ena savasava ka rawa ni vakasuka kivei ira na noda Turaga na veika e dodonu ga me nodra.
Era ciqoma na noda Turaga na veivakadeitaki oqo, ka yaco me soli o Viti ki Peritania, ka ologi Viti na lawa vakaPeritania, wili kina na kena taukeni na i qoliqoli mai Vale Levu (Crown). Ena lawa oqo e taqomaki na i qoliqoli me vakayagataka ka bula kina na lewe ni vanua e okati me nona. Ia, e vure cake tiko ga na loma tarotaro me baleta na taukeni ni qoliqoli ka kau cake mai ena Bose Levu Vakaturaga (BLV/GCC) e Waikava, Cakaudrove ena yabaki 1875; e Bau ena yabaki 1879; kei e Mualevu, Vanuabalavu ena yabaki 1880. Era a mani lewa na Turaga me dua na i vola kivei ira na Ranadi o Vikatoria.
Ena bose ka tarava e Nailaga, Ba, ena yabaki 1881 e sa mai wilika kina na nodra i sau ni vola mai vei ira na Ranadi, na kovana o Sir William Desvouex; ka vakaraitaka ni na sega ni takali na noda dodonu ki na noda i qoliqoli, me vaka na lawa vakaitaukei eda kilai tani kina. E kuria na Turaga na Kovana ka kaya, ni na tuvatuvani na veika kece me yaco me taukena na mataqali yadudua na nona i qoliqoli me vaka ga na nona taukena na nona qele. E tubu na reki vakaitamera vei ira na noda Turaga ena i tukutuku rogorogo vinaka oqo.
Ia, e a sega ni mani cakava kina e dua na ka na matanitu vaKoloni me yacova sara na yabaki 1941, oya ena kena buli na lawa ni qoliqoli (Fisheries Ordinance), ka vakadabera na Matabose ni Veitarogi Qoliqoli (Native Fisheries Commission se NFC). E vakaitavitaki na NFC me vakadikeva se o cei e nona na veiqoliqoli yadudua ena noda Vitia, ka vakadeitaka na kedra i yalayala.
Ena bose ni BLV/GCC e Tubou, Lakeba ena 1978, e a vakaraitaki kina ni sa mai vakacavara na veika e vakaitavitaki kina na NFC, ia, eratou a gadreva me vakamatatataki, se e vakadeitaki na dodonu ni vakayagataki ni i qoliqoli, se ena kena taukeni. E a mani digitaki kina e dua na komiti meratou vakadikeva, ka kunea e dua na kena i wali e veiganiti, kei na tikina bibi eratou kauta cake mai na NFC.
Ena bose ni BLV/GCC e Bau ena 1982, e a veitalanoataki kina na nodratou vakadidike na komiti, ka mani vakayacori kina na vakatutu me vakauqeti na matanitu me veisautaki na lawa me vaka na nodra lewe ni vola na Ranadi Vikatoria ka wasei vei ira na Turaga Bale kei Viti e Nailaga, Ba ena yabaki 1881.
E a vakuri na veitalanoa ka veiliutaki kina na Fijian Affairs Board, ka vakadonui meratou vakacavara na NFC na veitikina me baleta na dodonu vakaitaukei e tiko kivei ira na lewe ni dua na yavusa se vanua; vakadeitaki na i yalayala; ka vakacurumi ena kena i vola tudei me vaka na taukeni ni qele (Register of Titles/Register of Lands).
Mai na gauna koya, eratou sa lewe va oti na matanitu e nodratou gagadre me vakalawataki na vakasukai ni taukeni ni qoliqoli kivei keda na kawa itaukei; oya na SVT ena Epereli 1999; na Labour Coalition ena Okotova 1999; na SDL ena 2003; kei na Multi Party Cabinet ena Julai 2006. Ia, ena veigauna kece e sega ni vakacavari sara me lawa ena kena veiveisau dole na matanitu ena vuku ni veidigidigi, se ena vuaviri.
Na lawa oqo kevaka esa na yaco me lawa kei Viti, ena kena e duatani duadua ena veimatanitu veiwekani vakaPeritania (Commonwealth). O koya oqo era rivarivabi kina eso, vakabibi na veiotela ena noda veibaravi. Ia, ena veitalanoa ka lakovata kei na nodra i tukutuku vaka Palimedi na Turaga Tui Cakau, e a vakadeitaki kina kivei ira na veiotela ni na sega ni vakaleqa na nodra bisinisi. E tiko talega na veivakadeitaki, ni na soli na galala, me vaka na lawa raraba e vuravura mera cici na waqa ena kena veisala e dela ni wai; e wili talega kina oqo ena galala vei ira na lewe ni vanua mera lakova yani noda veibaravi.
Kivei keda na kawa itaukei e i vurevure ni lavo levu sara na noda i qoliqoli, ka dodonu meda veitalanoataka vakayalomatua, ka tuvatuva ka kina. Era wili tiko eke na veibaravi, kei na veimatasawa, kei na cakau, na veitiri, na veiuciwai kei na veiwailalai. Eda na masulaka me dua na kena i wali vinaka, ka vakavotukana na veika e yalataki vei ira na noda Turaga Bale e Nailaga, e Ba, ena yabaki 1881.


c: text/html

text:
Veisa ena i sulu ni lotu
7 May, 2018, 12:42 pm
ERA sega vakadua ni tadra na i soqosoqo vakamarama ni koro ko Nasau e na Tikina ko Navakasiga e na yasana ko Bua, ni sa basika yani e na nodra koro na nodra i sulu ni matasere e na Vakaraubuka na i ka 20 ni siga e na vula sa dromu.
E vakadeitaka mai ko Seraia Naivuga ni veivosakitaki ni nodra i sulu e mai vakayacora na tacina o Akanisi Lewasavu ki vei Melika Rokodi na i liuliu ni kabani na “You Production”, oya me volia na nodra i sulu, cula, ka qai vakauta sara ki na nodra koro.
Tomana o Naivuga ni veidinadinati era vakayacora, sa i koya me dua na marama me nona i tavi e dua na ibe, ke sega me solia ga na i lavo mei sau ni vinivo.
Era lewe 53 kece na lewe ni soqosoqo vakamarama e na koro o ya, ka ra sa waraki iratou tiko mai na kauta yani na nodra isulu ni matasere na i Soqosoqo Vakamarama.
E kaya o Rokodi ni veidinadinati e ratou cakava vata kei Lewasavu e vakayacori e na yabaki sa oti, ka ratou vakarautaki kina e lewe 4 na marama e na i vakarau ni vinivo na (small, medium kei na extra large).
Na i vakarau sara ga oya e qai culacula kina o Rokodi, ka sega ni bau cala vakalailai e dua na ka.
E vakaga e vakarautaki vei ira na marama na nodra sa dara na vinivo e na kena rauti ira vakavinaka, ka ra drukataka sara ga na maqosa kei na totoka ni culacula e cakava o Rokodi.
Ia, e na siga Vakaraubuka ni ratou yaco yani na vulagi e ra sa wawa tiko mai na marama e na koro ko Nasau.
Ni vakayacori oti ga na veisevusevuti vakavanua, sa tubera sara o Moape Matau e dua na kamunaga mei soli ni nodra i sulu na marama.
Dede vakalailai ratou sa qai cakava mai na turaga ni koro ko Nasau e dua tale na kamunaga mei vakavinavinaka ni i sulu, ka vakakina na i vakaraitaki ni magiti era sa vakarautaka toka mai na marama.
E sega ni tukuna rawa e dua na ka, ka ra kureitaki liga ga e na qoroqoro o ira na lewe ni koro ko Nasau, e na gauna era sa dara kina na nodra i sulu ni lagasere na i Soqosoqo ni Marama ni koro ko Nasau, ka ra la’ki taba sara e na nodra valenilotu e na bogi oya.
E kaya o Rokodi ni sa nanumi ira dina na marama ni Nasau e na dredre ni nodra dau biuta mai na nodra koro me ra gole ki Labasa se ki Suva, ni sa la’ki butuka mai na nodra koro e na dredre ni veilakoyaki kei na i lavo era dau vakayagataka e na nodra biuta na nodra i tikotiko.
E sega ni vakamelei rawa na magiti kei na i yau era vakarautaka mai na marama ni nasau, e na nodra marautaka ni sa tadu yani e na nodra matavura na i lakolako mai Suva e na siga o ya.
“Ki vei kemuni ga na marama ka dredre na gaunisala ni nomuni vaqara i lavo me vakataki iratou mai Nasau, ka ko ni vinakata me vakayacori na veisolisoliki se veireguci na loloma, e na kena cula na nomuni i sulu ni matasere, ni qai veitaratara ga e na naba ni talevoni na: 9652192 ka veitalanoa kei na i liuliu ni “You Production”,” kaya o Rokodi.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Na qele kovuti
2 April, 2018, 12:05 am
Update: 12:05PM E nuitaka na Tabacakacaka iTaukei ni o ni taleitaka na veiulutaga e cauraki tiko yani ena veimacawa me baleta na keda qele na itaukei. E sa levu na talanoa sa rogoci cacavukavuka tu me baleta na kena sa na cawadru e ligada na itaukei na keda qele.
Ia, na cau ni vica na macawa sa oti sa wasei tiko yani kina na Lawatu e maroroya na keda qele, na Lawatu e vauca na kena vakasukai na qele kei na i vakamacala ni taukeni ni qele, na Lawatu ni qele ena gauna vaKoloni kei na qele volivakadua.
Ena macawa qo, eda na wilika tiko kina e tolu tale na ulutaga bibi me baleta na keda qele na itaukei, qo na kovuti ni qele vakaitaukei, na kovuti ni qele kawaboko kei na kovuti ni qele lutu.
E dodonu me vakamatatataki ni cakacaka ni kena kovuti na noda qele na itaukei e qarava na Matabose ni Qele Maroroi ni iTaukei me vaka e virikotori ena Wase 15 ni Lawatu ni Qele Maroroi ni iTaukei 1940 (iTaukei Land Trust Act 1940). Na lawa qo e solia na kaukauwa vua na Matabose me biuta vakatikitiki e dua na iwase ni qele ka taukena e dua na mataqali me vakatabui me Qele Tabu se Qele Kovu.
Na Qele Kovu e tabu ni lisitaki ka kena inaki mera vakayagataka na lewe ni mataqali me baleta na nodra bula ena veisiga.
Kevaka oni gadreva me kovuti na nomuni qele, ena gadrevi moni volavola vua na Manidia Levu se vakalewena e dua na fomu ni kerekere ka rawa ni tauri mai na valenivolavola ni Tabana ni Qele Kovu e Suva.
Na ivola se fomu mena qai vakau taumada kivua na Roko Tui ena nomuni Valenivolavola ni Yasana ka me dua mai kina na ivola ni veitokoni.
Ni sa dikevi oti na kerekere ena Matabose sa na qai lai butuki na qele ka me laurai na kena ituvaki kei na veika era tu ena dela ni qele.
Ena dikevi tale ga na kedra itukutuku na lewe ni mataqali me vaka na kedra iwiliwili kei na levu ni qele kei na kovukovu era sa taukena rawa tiko.
Ni oti na kena butuki na qele, sa na qai kacivi e dua na dabe ni Mataveivaqaqai ni Qele Kovu.
Na Mataveivaqaqai oqo ena bubuluitaki kina na itukutuku eso ka tiko vei kemuni na lewenivanua ka mena vukea na kena laki vakataulewataki na nomuni kerekere ni kena kovuti na kemuni qele.
Ni oti na bubului sa na vakau cake e dua na vakatutu kina Matabose ni Qele Maroroi mena vakataulewa kina.
Na vakatutu sa vakadonuya rawa na Matabose e sa na qai dau tabaki ena niusiveva kei na iVola Tabaki Vakamatanitu na Fiji Government Gazette.
Ena yabaki oqo, e sa na qaravi tiko na bubului ni Qele Kovu ena loma ni vula ko Maji kei na Epereli.
Era na qai veitaratara tiko yani na Turaga Roko Tui ni nomuni veiyasana ena gauna sa lokuci kina na vanua kei na gauna ena qaravi kina na Bubului ena loma ni nomuni yasana vakaturaga.
Ia, e via duidui toka ga vakalailai na kovuti ni qele ni Mataqali Kawaboko.
E qarava tale ga na itavi qo na Matabose ni Qele ni Maroroi ni iTaukei me vaka e virikotori ena Wase 19 ni Lawatu ni Qele Maroroi ni iTaukei (iTaukei Land Trust Act 1940)
Na lawa qo e solia na kaukauwa vua na Matabose me tokitaka na kena taukeni na qele sa kawaboko kina kena Yavusa se kina dua tale na taukei ni qele ka kerea mai na qele.
E gadrevi me vakamatatataki ni tiko na kaukauwa ena Matabose me vaka e virikotori ena Wase 19 me tokitaka na qele vaqo kina kena Yavusa se kina dua tale na Mataqali se Yavusa tani.
Na vakataulewa ni Matabose e dau salamuria ga na veika oni sa vakadonuya mai vakavanua ena gauna ni Mataveivaqaqai ni Qele kovu.
Sa bibi kina moni dau tiko ena gauna e qaravi kina na kena bubuluitaki e dua na qele.
E levu na lewenivanua era dau mai vakaraitaka tiko na nodra sega ni duavata kei na veika e bubuluitaki ena gauna sa oti kina na bubului.
Oqo e sega ni dodonu ka ni dau soli na gauna ena gauna ni Veivaqaqai moni vosa kina ka vakaraitaka kina na lomamuni.
Sa na dau tabaki tiko na itukutuku ni kena dabe na Mataveivaqaqai ni Qele kovu ena niusiveva ka kacivaki tale ga ena noda gauna ni Matabose ena reitio.
Era na laki tukutuku tale ga yani na Roko Tui kivei ira na nomuni iliuliu vakavanua kei na nomuni turaganikoro.
Kevaka oni gadreva me moni kovuta e dua na qele ka sa kawaboko na kena mataqali , ena gadrevi moni volavola mai vua na Manidia Levu se vakalewena e dua na fomu ni kerekere ka rawa ni tauri mai na valenivolavola ni Tabana ni Qele Kovu e Suva.
Na ivola se fomu mena qai vakau taumada kivua na Roko Tui ena nomuni Valenivolavola ni yasana ka me dua mai kina nai vola ni veitokoni.
Ni sa dikevi oti na kerekere ena valenivolavola ni Matabose ni Qele Maroroi ena qai laki butuki na qele ka gadrevi me kovuti.
Ni oti na kena butuki na qele, sa na qai kacivi e dua na dabe ni mataveivaqaqai ni Qele Kovu.
Ni oti na bubului sa na vakau cake e dua na vakatutu kina Matabose ni Qele Maroroi mena vakataulewa kina.
Na vakatutu sa vakadonuya rawa na matabose esa na qai dau tabaki ena niusiveva kei na iVola Tabaki Vakamatanitu na Fiji Government Gazette.
Ni sa tabaki oti ena Gazette sa na qai vakarautaki e dua na ivola vua na iLiuliu ni Veitarogivanua me laki veisautaka na kena taukeni na qele ni mataqali kawaboko.
Kevaka e lisitaki tu na qele, esa na qai dau vakadrodroi yani na ilavo ni lisi ena gauna sa veisautaki oti kina nai vola vakadinadina ni taukeni ni Qele se na Register of Taukei Lands
Na ilavo kece ni lisi ena qele vakaoqo ka se ciqomi ni bera ni Tabaki na lewa ni Matabose ena Gazette ena dau vagolei kina Tabacakacaka iTaukei me qaravi kina na veika raraba me baleti keda na kawa iTaukei.


text:
Solesolevaki na mataqali o Ailea ena tali ibe
7 May, 2018, 12:15 pm
NA ogaoga e na neitou loma ni koro e sa sega ni ceguvi rawa, ka vuna o ya keitou sa tekivuna kina na neitou vakaraitaki cakacaka ni liga e na mataqali,o Ailea e na koro ko Naviqiri, Navakasiga e na yasana ko Bua.
E kaya o Sera Draunimasi ni vakaraitaki cakacaka ni liga e na nodratou loma ni mataqali e se qai tekivu sara ga e na yabaki oqo me rawa ni ceguva na veioga e dau lavaki mai na vanua, lotu kei na matanitu.
Tomana ni sa tiko na nodratou i tuvatuva me ratou dau vakaraitaki cakacaka ni liga tiko e na veivula.
E kaya o Draunimasi ni vula ko Maji e ratou vakaraitaki cakacaka ni liga kina me baleta na nodratou mataqali, ka ratou sa lomavata kina me volitaki na ibe oya me rawa ni voli kina na nodratou i yaya ni kana ni mataqali.
Ia, e na vula sa dromu e donumaki iratou na marama ni mataqali oqo na Na i Lalakai, ena nodratou vakaraitaki cakacaka ni liga tiko me baleta ga na nodratou dui matavuvale. Kuria o Draunimasi ni ibe e ratou vakaraitaka tiko e na vula sa dromu, ni oti ga oya eratou na dui kauta tale ki na nodratou dui matavuvale.
Sa totoka dina na kedra i rairai na nodratou cakacaka ni liga na marama ni mataqali o Ailea e na kedra sekavula vinaka na ibe, kei na totoka na maqosa ni kedra i talitali.
E kaya o Draunimasi ni vakanananu e ratou bucina vata na marama ni mataqali o Ailea, e sega ni ka vou, ka ni ra a dau solesolevaki ga na noda qase e na gauna e liu me rawa ni rawati kina na tiko vinaka kei na bula veilomani.
Ia, na veisau ni bula e da sa sotava tiko e na gauna oqo, e sa dodonu ga kina me da vakatotomuri ira tale na noda qase e na gauna e liu me rawa ni vorati kina na bula dravudravua e da sa sotava tiko e na gauna oqo.
Tomana o Draunimasi ni o ira na luvedra gone yalewa era vuli tiko, era qai dau la’ki vakavulici e na gauna era sereki yani kina e na nodratou koro.
“Qo mada ga o ira na gone yalewa era se qai vakawati vou tiko mai e na loma ni neitou mataqali, era sa vakavulici sara tikoga e na cakacaka ni liga.
“Era marautaka sara ga vakalevu na vakasama ni vakaraitaki cakacaka ni liga, ka ra mai donumaka e na loma ni mataqali, ka ni vuqa vei ira era se qai mai tovolea sara talega vakadua na kena vakaraitaki e dua na ibe mai na caka voivoi me yacova sara na kena la’ki tali.
E dua na ka e matalia e na siga oya e na nodra vesuka vata e 20 se 30 na voivoi ka qai samu me vaka ga e dau tuki tiko na masi. E kaya o Draunimasi ni mataqali samu voivoi vakaoya e sega ni kania na gauna, ka sega talega ni kasere kina na voivoi.
Sa niutaka tiko o Draunimasi ni na dua na yabaki vinaka ni vakaraitaki cakacaka ni liga ki vei iratou na marama ni mataqali ko Ailea e na yabaki oqo.


text:
ESA tekivutaki ena macawa oqo na nodra vakacagicagi na luveda.
E dau gauna namaki vei ira baleta ni rauta ni walu na macawa na nodra na gade ka sereki na luveda, ni mai cava e dua na yabaki vakavuli.
Ena macawa sa oti, e da raica ka sarava ena tabana ni tukutuku e Viti na i tukutuku ni cavu isasau mai vei ira na luveda kei na i talanoa ni nodra sasaga me ra rawata na maka vinaka ena vuku ni vuli ena koronivuli ni paraimiri, na kena ena sekeniri kei na univesiti.
E dua na gauna marautaki vei ira na luveda ni ra sa mai rawata ka qarava sara vakavinaka na nodra vuli, dina ni levu na bolebole era sotava ena veisiga.
E da vakavinavinaka talega vei ira na luveda era vosota na dredre ni bula mai vale, e sega beka ni rawata na nodra i tubutubu na veika era vinakata ena vuku ni tuvaki ni vale, se na kakana vinaka, ia e sega ni vakataotaka na nodra gugumatua ena vuli.
E da vakavinavinaka talega vei ira na qasenivuli kei na gonevuli ena nodra vosota na i tuvaki ni nodra valenivuli, oqo vei ira na koronivuli e sebera ni vakaoti na nodra vakacokotaki ena vuku ni cagilaba ko Winston.
E so vei ira na luveda era veitarogi ena Kalasi 6 kei na Kalasi 8, se na Fomu 4, 6 kei na 7 era vosota voli na vuli ena loma ni vale laca, ka ra laki tiko ena bure e sega soti sara ni tara tu vakavinaka.
Eda sa vakavinavinaka ga ni tu vei ira na gone oqo na yalo ni bolebole ka sega ni ra vakayavalati ena vuku ni tuvaki ni nodra valenivuli se bure ni moce, e ka bibi ga vei ira me ra laki vuli ka rawata na veika vakavuli me vaka e sa namaka tiko mai na nodra vuvale ni ra na vuli me ra na rawata vinaka na nodra bula ena veisiga ni mataka.
Eda sa vakavinavinakataki ira talega na qasenivuli ena cakacaka levu era qarava mai ena vuku ni nodra lomani ka vakatavulici na luvedra ena bula ni kila ka.
E sega ni rawarawa na nodra i tavi na qasenivuli, baleta ni ra sa vakatabui ena veimoku, ka sega ni rawarawa na nodra na moica toka eso na i vakarau ni gone me na vakarawarawataka na nodra veiqaravi ena loma ni valenivuli.
Ena gauna ni sereki oqo, ena daumaka talega me ra na qarauni tiko na luveda, baleta ni rawa ni levu na vakacalaka ena rawa ni yaco.
Na bula ni veimurimuri, na laki sisili ena tobu se na uciwai, na kena gunuvi na yaqona ni valagi, se na yaqona ni Viti.
Eso vei ira na luveda era sa Fomu 6 se Fomu 7, era sa na douvaka eso na i tovo ni bula e sega ni dodonu me ra na bulataka, esa ka bibi kina na noda yadrava tiko na noda i tavi na i tubutubu.
Na i tavi ni veituberi kei na veivakasalataki vei ira na luveda cauravou kei ira na goneyalewa.
E ka bibi meda na dau lokuca e dua na gauna ena veisiga me da na dabe vata vakavuvale ka marautaka ira na luveda, ka da veitalanoa.
Ni levu ga na noda gauna vata vakavuvale, eda veitalanoa vata ka veilomani tiko, ena taqoqo tiko na noda vuvale ka susugi eso na vuvale vinaka e Viti ena veisiga ni mataka.Home | Top
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.


text:
Ilavo ni lotu
2 April, 2018, 11:52 am
Update: 11:52AM ERATOU sa tekivu musumusuki oqo na valenivolavola ni Lotu Wesele na kena vakayagataki na i lavo ni lotu ka me na veidonui kei na veika e sa raica na daunifika me vakavinakataki.
Vakadeitaka mai na Qase Levu ni lotu o Talatala Epineri Vakadewavosa ni rauta ni $3 na milioni na levu ni lavo e dau vakayagataka na valenivolavola ena loma ni dua na yabaki vakailavo oya mai na 30 ni Jiune ena yabaki oqo me yacova na Jiulai ni yabaki ka tu mai.
�Keitou sa tuvatuva ka tale tiko na komiti ni leqa ena kena vaqaqacotaki na porokaramu e dau qarava na lotu, ka me bibi duadua ga na nodra qaravi vinaka na lewenilotu,� e kaya o Talatala Vakadewavosa.
Tukuna ni levu sara tu na bolebole era sotava vata na i Talatala Qase ni veiwasewase ena loma ni Lotu Wesele ka dua na ka era sa na vakabibitaka oya na nodra qaravi vinaka na mataveitokani kei ira na lewe ni wilivola ni Siga Tabu.
Vakadeitaka o Talatala Vakadewavosa ni tiko talega na I tuvatuva ena kena vakavinakataki na veikoronivuli ni lotu e na loma ni lotu, oya na paraimiri, na sekeniri kei na koronivuli ni vuli lotu.
Vakadeitaka ni tiko na veiqaravi ni lotu me vaka na Dilkusha Home, na Vuli Talatala ka dau tiko na nodra i lakolako ena veiyabaki me dau cicivaki kina na veiqaravi bibi oqo.
E kaya o Talatala Vakadewavosa ni Cakacaka Levu, oya na $15 dua na lewenilotu e dau cicivaki kina na veiqaravi kei na veitabana ni lotu ena loma ni valenivolavola liu ena Epworth House e Suva.
�Esa gadrevi me keimami sa cakacaka veivolekati na i Talatala Qase kei na veitabana ni lotu ena kena vaqaqacotaki na veiqaravi.
� Ia na usutu duadua ga ni neimami i tavi na i Talatala oya mera na tuberi na lewenilotu ena nodra rawata na bula yalataka tu na Kalou ni cava na bula eke.
�Oya e naba dua ena neimami i tavi, dina madaga ni tu tale tu eso na i tuvatuva e sa kacivi kina na neimami bula ena vuku ni veiqaravi ni soqosoqo Lotu Wesele e Viti.
�E dua talega na ka au dau vakabibitaka oya na nodra veiwekani vinaka kei na vanua era veiqaravi kina na i Talatala era lesi yani me ra veiqaravi ena tabacakacaka se valenilotu era lesi kina.
�E dua talega na ka esa vakabibitaki oya na kaulotu ka na qai kacivaki malua yani na i Talatala ena kaulotu ena dua na gauna lekaleka mai oqo,� e kuria o Vakadewavosa.
Namaka ena Nai Lalakai ni macawa mai oqo na nona veisiko ena veiwasewase o Qase Levu.


text:
Na veiliutaki
23 April, 2018, 12:19 pm
ERATOU kalougata e lewe 20 na turaga mai na yasana o Rewa kei Tailevu ni oti na vuli ni veiliutaki vakavanua me na muria e dua e taura tiko na i tutu ni veiliutaki se ‘Turaga’ ena loma ni va na vula, ka mai cava tiko ena Vakaraubuka sa oti.
Era mai tauri sitikifiti III ka vakarautaka vata na vuli oqo na Matabose ni Veika Vakaitaukei.
E dua na siga lagilagi vei ira na turaga, e na nodra taura kina na Sitivikiti III, ka ra mai vakacavara kina na vuli ka vakatokai na ‘Sauvaki ni Vanua.’
Na vuli oqo e vakarautaka na matabose kei na veitokoni ni Tabacakacaka i Taukei ka vakavulici vakatabakidua sara ga kina na veiliutaki vakaturaga e na noda vanua.
Ni sauvaki na vanua e na vuli oqo, e vaqaqacotaki kina na kena gadrevi me uasivi cake na nodra veiqaravi na veiliutaki, ka me basika kina na bula, mana, kei na sautu ni vanua.
Na bula ni dua na vanua e na vakatau vakalevu e na kena tutaki ka maroroi na vosa, itovo kei na i vakarau ni veivakaturagataki.
E wasei ka sereki vakavinaka ena parokaramu oqo na vakasama ni vanua, na iyaubula kei na veiliutaki vakavanua.
E vakamacalataka o Ratu Masi Saqanavere mai na Mataqali o Coladuki, ena koro ko Nawaisomo, Beqa, ka mata ni Tikina o Raviravi ni dua na vuli levu e mai vakarabailevutaka talega na nona rai.
Tomana o Ratu Masi, 60, ni matataka mai na tikina o Raviravi ka marau vakalevu ni mai lewena na vuli bibi oqo.
Tomana ni ra vulica sara ga vakamatailalai na vanua kei na kena veiliutaki, na iyaubula, na veika eda dau vakamareqeta nai Taukei, kei na bibi ni veika e tubu wavoliti keda, na i qoliqoli kei na lotu, e tiki kece tiko ni vuli oqo.
E kuria ni kalougata ni bau digitiki me dua vei ira na na turaga me isevu ni vuli oqo e na yasana o Tailevu kei Rewa ni bera ni qai dewa yani ki na veiyasai Viti.
E vakamatatataka ni veika e vulica oqo, era na la’ki vakadewataka ki na nodra veikoro, ka dewa sara yani ki na nodra Tikina me rawa ni solia e dua na i yaloyalo ki na Tabacakacaka i Taukei ni sa yaga na veika era vulica mai Nadave.
Ia, e tomana na vakavinavinaka o Ratu Bolabasaga Veikoso na turaga ni Toranaibati, Buretu, e Tailevu, ka dua talega vei iratou na lewe 20 ka ra tauri sitivikiti e na macawa sa oti.
E kaya o Ratu Bolabasaga ni vuli e vakararamataka sara ga na nona rai me baleta na noda i tovo, ka vakakina na veiliutaki e na nona vanua.
“Au vakavinavinaka vakalevu ni vuli oqo e vakauqeti au sara ga ni’u se cauravou tiko, ka rawa vei au me’u vakavulici ira na noqu i caba e na loma ni noqu koro e na i tovo ni i Taukei, ka da kilai tani kina e na veiyasai vuravura.
“Eso na ka au sega ni kila, au sa qai mai kila, eso na i vosavosa e sa yali e na noqu vanua, au sa qai mai rogoca tale e na vuli oqo.
“Oya e so na veika au sotava me baleta na itovo ni veiliutaki, ni noqu qase e se qai leqa tikoga e na vica na vula sa oti.
“Eso mada ga na veika e sega ni kila o noqu qase, au sa mai vulica e na vuli oqo, ka’u sa vakavinavinaka sara ga kina vakalevu,” e kuria.
Sa nona i vakasala ga o Veikoso kivei ira na i tubutubu me ra dau vakadreta vei ira na luvedra na i tovo kei na i valavala ni nodra vanua, ka rawa ni vakaraitaki ira e na veiyasai Viti cava ga era gole yani kina.
Tomani ena Tabana e 2.


text:
50 e veidonui ena Dubai a sa volia vakayagataka na Bitcoin. Erau sa veitokani Doug Barrowman lingerie tycoon Mone ni o Michelle kei na nona billionaire, era na entrepreneurs ni UK e rua vakatikitiki na cakacaka. Era kaya kece 50 ni na veidonui cabori ena Bitcoin ni volitaki.
Sa tekivu na taravale ena na mata ni, ka toka ena Dubai ’ s Science Park, ka sa na vakayacori tiko ena kena vakacavari ena 2020.
A tukuna o Michelle Mone vei Insider ni bisinisi ni ra sa e dua “veicurumaki” ni buyers ia me “e levu sara” na stereotype ni devotees ni Bitcoin taumada ni ganita — cauravou na programmers tagane ena siqeleti.
Mone kei na Barrowman veivosakitaka na volivolitaki ena nodra vakatorocaketaki ni Dubai ena gauna ni veivakatarogi me vakabekabea cake kina nodra cakacaka wale tikoga oqo, Equi, e dua na vatavata ni vakavure ilavo cakacaka-cryptocurrency.
“Au vinakata me 'u raica na maliwa crypto oqo e vakayagataki me volia na iyautaukeni ni dina-vuravura,” A kaya na Barrowman. “Ka sa vakakina na Yalo ni Equi. E sa transcending na loma crypto ki vuravura vakayago kei na kena e dina.”
O koya e vola: O sara Bauer
Veisemati na duru:
Makataka na Dallas nei Cuban ...
Ena mua ni Janueri, sa ...
Peresitedi ni Rusia Vl....


text:
Na veiqaravi ni veika vakailavo me baleta na Netherlands, Hoekstra ni Wopke, e vinakata me cakava na Netherlands vagalalataka na itutu ena cryptocurrencies, e na lako mai ni vica na macawa.
Hoekstra kaya o ‘ noda vakanananu cokovata’ lako yani ena veidusimaki ni sa ka gadrevi vakalevu, Ia ya ena gadrevi kina e dua na veitarogi. Vakakina e vakayagataki ki na kena rawa ni e dua na ban, e kaya na italatala.
Soqo ni marau sara vakalevu na ivakarau valuti cryptocurrency eso na vale lailai ka o koya sa vakanuinui tu ni rawa me ra tukutuku yani vei ira na vale na vua ni nona veika kunea, kei na vakatovotovo, ena vica na macawa ka tarava.
Sa soli e dua na ivakasala me baleta na Bitcoin na Hoekstra: “Nanuma ni se bera ni o tekivu.”
O koya e vola: Richard Abermann


text:
Dei na vitu
16 April, 2018, 12:22 pm
ENA dikevi ratou tale na nona cauravou dauqito o Gareth Baber na dauniveivakatavulici ni timi ni Fiji Airways Fiji 7s ni bera tiko ni qai digitaka na nona lewe tinikatolu na dauqito mena matataki Viti ena sotasota ni Commonwealth mai Gold Coast ena mua ni macawa qo.
E ratou sa tiko mai Ositerelia ena gauna qo ni oti na nodratou a laveta na rara mai Hong Kong ena va na yabaki veitaravi.
Ia, na lewe 13 na dauqito ka a kacivaki taumada me na vakaitavi ena Commonwealth ko Semi Kunatani, Jasa Veremalua, Josua Vakurinabili, Paula Dranisinukula, Kalione Nasoko, Jerry Tuwai, Vatemo Ravouvou, Amenoni Nasilasila, Sevuloni Mocenacagi, Mesulame Kunavula, Eroni Sau, Alasio Naduva kei Samisoni Viriviri.
E vakaraitaka tiko o Baber ni na rawa ni vakayacori eso na veisau ena timi me na qito ena Commonwealth kevaka e mavoa tiko eso na dauqito.
Na timi n Viti ena sota tiko kei na timi ni Sri Lanka ni oti na 1 ena 21 na miniti ena sigalevu ni Vakarauwai, ena sota kei Uganda ni oti na 7 ena 53 na miniti ena bogi ni Vakarauwai, ena qai sota tiko kei Welesi ni oti na 11 ena 33 na miniti ena i otioti ni qito vakatobu ena bogi tikoga ni Vakarauwai.
Ena sega tiko na kota fainala ka ra na cabe cake ga e va na timi ka ra liu mai na va na tobu ni qito kina semi fainala ni oti na 1 ena 43 na miniti ena Siga Tabu, na fainala ena vakayacori tiko ni oti na 5 ena 4 na miniti ena yakavi ni Siga Tabu.
Ia, e dei tikoga na nona tukutuku o Baber ni vinakata me na rawata na koula o Viti ena nona qito tiko ena mua ni macawa qo mai Ositerelia ena sotasota ni Commonwealth.


text:
Vakacacani e tinikaciwa na koronivuli
23 April, 2018, 12:08 pm
VAKADEITAKA na Minisita ni Vuli ka Vunilawa o Aiyaz Sayed- Khaiyum ni rauta ni 19 na koronivuli era mai vakacacani ena cagilaba se qai vakanadakui keda ga ena macawa sa oti.
E vakaraitaka na veika oqo e Palimedi o Khaiyum ka tukuna talega ni vica na vale ni qasenivuli era mai vakacacani me vaka na vale ni qasenivuli e Nakini Primary School mai Nausori, mai Nalaba District School mai Ra.
E tukuna talega o Khaiyum ni sega ni rawa ni tukuna e dua na gauna me na rawa ni vakacavari kina na nodra vakacokotaki na veikoronivuli oqo.
A vakavinavinakataki ira talega na lewe ni mataivalu ena nodra veivuke ena kena samaki na veikoronivuli e Kadavu.
Vakaraitaka ni ratou se waraka tiko na i tukutuku ni vakacaca mai Kadavu ni bera ni na qai tuvalaki e dua na i tuvatuva ni veivakacokotaki.
Vakadeitaka o Khaiyum ni sa tiko na tabana ena Minisitiri ni Lavo, oya na Construction Implementation Unit eratou na raica tiko na i tuvatuva eso me baleta na kena vakavinakataki na koronivuli era mai vakacacani oqo ena cava o Josie kei Keni.
Ia na macawa oqo e sa i otioti tiko ni macawa ni vuli ni matai wasewase ni vuli ena loma ni yabaki oqo.


text:
Na Domo ni Parofisai mai na Lotu i Kavitu
23 April, 2018, 11:56 am
ESA koto oqo e ra nai kuri ni itukutuku ni Domo ni Parofisai mai na Lotu i Kavitu ni Lesu Vakarua Mai, ni wiliwili sara yani.
Na Koro Totoka Koya
6. E vakaevei na levu ni Jeruisalemi Vou? A cava e kaya kina na i Vola Tabu?
A sa kauta na yaloqu ko Koya kina dua na ulunivanua levu ka cecere; a sa vakatakila vei au na koro levu, ko Jeruisalemi savasava, sa lako sobu mai lomalagi mai Vua na Kalou, a sa tu kina na i ukuuku ni Kalou; ia na kena rarama e vaka na vatu dredre sara, e vaka na vatu jasipa, e vakaraitayaloyalo me vaka na karisitala, ia na kena bai e levu ka cecere, a sa tinikarua na kena matamata ni koro, a sa lewe tinikarua na agilosi sa tu e na matamata ni koro, a sa volai kina na yacadra, ia, oqori na yacadra na mataqali tinikarua na Isireli; e tolu na matamata ni koro sa donuya Natuicake, e tolu na matamata ni koro sa donuya na Tokalau, e tolu na matamata ni koro sa donuya na Ceva, e tolu na matamata ni koro sa donuya na Ra.
Ia, na kena yavu na bai ni koro sa tinikarua, a sa tu kina na yacadra na i apositolo ni Lami e lewe tinikarua.
Ia, sa taura e dua na gasau koula ko koya sa vosa vei au, me katuma kina na koro, kei na kena matamata ni koro, kei na kena bai.
Ia, sa va na yasa ni koro, a kena balavu e tautauvata kei na kena raraba, a sa katuma na koro ko Koya ena gasau, ka sa tinikarua na udolu na kena falogi.
Ia, sa tautauvata na kena raraba kei na kena cecere.” Vakatakila 21: 10-16.
Na koro e tautauvata na yasana vava. Na balavu ni dua na yasana e 375 na maile. (E walu na falogi e na dua na maile). E vakaraitaki ena i Vola Tabu ni balavu ni koro e 12,000 na falogi se 375 na maile.
Na koro e 1,500 na maile wavoki.
Oqo e dua na koro vakaitamera, ka na rauti ira vakavinaka na yalo savasava.
Sa tu talega kina e dua na nomu tikina.
E tinikarua na kena matamata ka caka e na mata ni civa makumakuwaliliva. (Vakatakila 21:21).
Na kena gaunisala e koula. (Wilika na Vakatakila wase 21, 22) ka vakamacalataka vakamatata na Jeruisalemi vou.
7. E na kune beka na rere vei ira na lewe ni koro?
“Ka na sega e dua me vakarerei koya.” Jeremaia 30:10.
“A sa sega ni yaga e na koro oqo na matanisiga se na vula, me cila kina, ia na i ukuuku ni Kalou, sa vakararamataka, ka sa kena rarama na lami.” Vakatakila 21:23.
Ni sa na vakasavasavataki oti na vuravura oqo ena bukawaqa, sa na qai lako sobu mai lomalagi na Jeruisalemi vou, ka dabe e dela ni vuravura.
E kaya ko Jisu, “Ni yalo malua e na taukena na vanua.” Maciu 5:5 Na vosa ni yalayala oqo era na qai taukena na yalo savasava ka na tiko vata kei ira na Kalou.
Na vuravura ena i tikotiko liu vei ira na veivuravura tale eso, ka ni na tiko eke na Koro Tabu ka tawa mudu. Sa i koya oqo na gauna esa na qai suka tale mai kina na Iteni ka yali.
Sa noqu masu me vukei keda na Kalou ena noda wilika, vakabauta ka muria na nona vosa.
Ena qai tomani tale yani.


text:
Fiji's Family Network
A cava mada na nomuni rai na wekada ena kena sa mai tamusuki laivi na Matabose Vakaturaga? E dodonu li se sega? Na cava tale e rawa nida qai cibitaka na kai Viti? se na cava ena rawa ni vakatakilakilataki kina na noda i tovo na kai Viti ke sa sega na matabose Vakaturaga?
Au kila o au ni bera na matanitu, era asa veiliutaki tu mai na Turaga,qai yaco mai na lotu, e a vakayagataki na sala vakavanua ena gauna era veiliutaki kina na noda veituragha bale ena veiyasai Viti. Ia qo ni sa mai tukuni me tamusuki a cava ena qai caka ke dua na soqo vakamatanitu me caka. me vaka na Vakananumi ni Tuvakaikoya, se gade mai na Ranadi, etc.
Ni yalovinaka ni solia mai na nomuni nanuma ena vuku ni vakasama qoka. Vinaka!
Views: 7288
Ka dina taucoko qori @ jokerr.
De dina beka qori Mata,
But there are other human and sensible options beside a Military Operation. The stake is too high and we cannot afford to waste anymore valuable lives, the most important resource on the face of this planet.
We have lost some already during those useless and worthless Coups ! Common sense should prevail and patience will should be our trump card now.
Let's wait for 2014, Mataqali.
Io Mataqali Isireli'
Meda vakanamata ga ki na General Election 2014.
Ia, vakacava ke sa na yaco mai na gauna oya (2014), sa na nuiqawqawa na Mataivalu baleta na military coup e wili vaka 'Treason' ena noda ivola ni basu lawa.
De dua eratou na vaka-kacabotetaka va'lasulasu na mataivalu edua na bomb e yasai Suva me rawa ni solia edua na iulubale me rube tale tu mada na General Election ki na 2018 se 2022 ?
Era veiliutaki tiko qo eso na tamata vuku Mataqali !
E qaqa o Bainimarama ni da sa cakitaka na dina na kawa i Taukei na Dina.Karua sa levu sara vei keda e bibi vua na Bread and Butter issue se bula vaka Isikarioti....Sa da yawa mai na kawa i taukei e na dina,dodonu kei na savasava.Na gauna sa levu kina se sa bibi kina na madrai kei na Bata mai na dina sa sega sara ni dua na ka ena Bibi ni da sa na kune nida yavutaki kece ena bula ga ni baleti koya vakataki koya ka kena usutu tu na kocokoco se na bula ni baleti au ga.
Ena Fiji Times ena mataka nikua, Fri 23rd Mar2012, e tabaki toka kina na vosa ni Chairman Ni Naitasiri Provincial Council Rt Solomone Buaserau, ni tiko na nodra dui Vakabauta Vakapolotiki na lewe ni Matabose Vakaturaga, vakatalega kina na lewe ni veimatalotu taucoko e Viti. Era kaya toka, "Everyone have their own opinion, and no one could take that away."
E dua na ka dina e vakaraitaka toka o Rt Solomone Buaserau, na tamata vakayadua e dui tu na noda vakbauta vakapolotiki, vakalotu, vakavanua talega. Oya na dodonu vaka Democracy, ka da vinakata tiko, sega ni tukuni mai vei keda na ka meda cakava, we want freedom, not bondage; se cava nomuni nanuma????
Wananavu dina na i tukutuku mai na Fiji Times. Vinaka Vakalevu Naitasiri.
Oca Dina
yasana o naitasiri kemudrau e cater taka tu na viti,drau raica ga na veimatatamata,mai na veiyasana era sa mai bula tu kina,drau sarava na kena mata meke,ya gona na multiracial koya e vinakati ya
Tomasi
dina sara
dua na ka o keda na lewe ni yasana me da yadra
ka da digitaki ira na veiliutaki e ra dina ena nodra vanua
Serelisoni Moceica
Friday, March 23, 2012
EVERYONE has their own political beliefs.
This was the opinion offered by the chairman of the Naitasiri Provincial Council, Ratu Solomone Buaserau, at the council meeting in Kalabu yesterday.
Ratu Solomone said members of the then Great Council of Chiefs had their political beliefs and so did members of churches.
Everyone had their own opinions and no one could take that away, said Ratu Solomone. He believed the chiefs would stick to their beliefs despite the de-establishment of the GCC.
Ratu Solomone said Naitasiri Province would, however, stand by government's decision regarding iTaukei issues.
E tu na noda vei vakasama ena vuku ni Bose Levu vakaturaga - vakabibi sara mai vei ira na wekada Ulu Qali ka da sa mai bula vata kaya tiko vakabalavu
Na kena mai bokoci na GCC era marautaka sara vakalevu o ira baleta ni ra raica ni vakalatilati tiko ena veika era vinakata me ra lewa me vaka na Qele - ka sa nodrai le tiko me vaka Matanitu taki se me converted to state property, na wasei ni lisi, ka vaka kina nai Vola ni Kawa bula era kaya ni veivakaduiduitaki.....na thesis nei koya na Turaga ni Natuicake ya o Khaiyum e a vola kina ni vakataotaka na Economic progress na vei institutions vaka Viti me vaka na Matabose levu vaka Turaga - sa tekivu me adopt taki vakamalua na veika e a vola ka nanuma ka da bai moceboko tu na kawa i Taukei eda vagasagasai ena lollipop eso eratou solia mai me da vakawelei tu kina..eda sega ni raica rawa vakatitobu na veika e sala muria mai na veika esa yaco tiko...ena kena vosavosa taki vaka Tebara - na 'read between the lines'.........
Ni sa boko qoka sa dua na ka esa dusia.......sa vakamalumalumu taki na veika e noda.....eda se baci 'give' o kedatou ka ra 'take' na vulagi....me yaco li evei na 'give' eda cakava tiko??? ni da taroga na noda dodonu vaka kawa i taukei e dua na kedai boro - me da racists se da dau veivakaduiduitaki vaka kawa tamata...e sa guilecavi ni o keda nai taukei ni vanua ka tu na noda dodonu me da vinakata me maroroi na veika e baleti keda.......
Donu vinaka Reapi...totoka oqori saraga na Spirit ni Python o koya e cakacaka tiko mai e na dakuni veika kece oqo...You know the pythons wraps itself around its prey and squeezes its breath out,one step at a time....Sa da na kilai tu ga ni da Taukei mai Viti,sa sega soti na kaukauwa me vaka e dau tu vei keda e liu,ena gauna ni veiliutaki vaka Turaga....Isa sa dua na ka na noqu loloma ni u dau vakananuma lesu na lagilagi kei na totoka Ni Bose Levu VakaTuraga,kei na nodra a mai dolava Na marama na Ranadi na Vale Ni Bose " Na Ulunivuaka" mai Na Yanuyanu Tutaga o Bau..e na 1982..beka....Isa au dabe toka nikua au vakananuma,sa na sega ni yaco tale beka e dua na soqo lagilagi vaka o ya...E ra cabe mai na vei Delani yavu cecere e na yasana e tinikava e na noda vanua lomani me ra mai duavata e na Yanuyanu Turaga e na siga o ya.." Raica na kena yaga kei na kena matavinaka. Ni ra sa tiko vakayalovata na veiwekani.....Same..133.
...Isa ko Viti..noqu Vanua..Lomani..sa veisau beka na gauna..sa ra yali yani na vei Turaga Bale, ra veiliutaki tu e na ruku ni veilumuti kei na veitotaki ni noda Kalou Levu...e dau vakilai ga ni muri ira tu na mana, sau, kei na i ukuuku lagilagi ni noda Kalou...Ia nikua sa ratou vuke tiko na waqawaqa ni spirit of python, me ra mai talaraka na yavu vakamariqeti,e dau kilai tani kina na kawa i taukei mai Viti...Isa na noda Viti..Lomani..Me Yaco ga na Lomamuni Turaga,me kakua ni yaco na lewa vakatamata........GOD BLESS FIJI......vinaka,,JN
Io Joe,
Na cecere ( se itutu ), na kaukauwa, na ilavo se ( Vutuniyau ), na Iyau e rawa ni kena katuba na Politiki ! Kevaka edua e gadreva na veika ni vuravura ga qo, ia me tamata dauvosa se dauvakamacala totoka , me tamata lasulasu vakaiyanaqa, me dau kocokoco, me nanumi koya ga vakataki koya, me qaseqase vaka na fokisi, me dau lotu ga vakarairai, me dau vakarokoroko vakanace, etc
Qo sa nodra bula eso vei ira na noda il;iuliu ka ra sa laki veivakagagai tiko e na BLV.
Sa laki beci kina na Matabose Cecere qo me vaka sa laurai mai ena veiyabaki sa sivi qo.
Na BLV e Matabose vinaka, totoka ka bibi ea tauyavutaki me raica na veika e baleti keda na iTaukei.
Ia, ke sa laki vakatanitaki, mera veisau ga na lewena. Me kua ga ni bokoci vakadua.
Mudrau, qo sa noqu rai ga, sa dri yani !


text:
EU Launches cauraka ni Blockchain ena Ethereum Library
ConsenSys, e dua na startups levu duadua mai na ecosystem ni ethereum, na cakacaka vata kei na ilesilesi vaka-Iurope ena kena EU Blockchain cauraka kei na Forum, ka qai tavoca Lotulevu.
Na sasaga ni rua na yabaki na ilavo me €340 na milioni ($425 Million) ena cakacaka ni blockchain. Na ilesilesi taumada a kacivaka na vakasama ena vulaitubutubu sa oti, ni mai cavuti kena gagadre me vakarabailevutaka na kila institutional ni blockchain kei na tekinolaji ni mororoya veisoliyaki yani.
“Me vaka e dua na rogo bibi ena itikotiko na blockchain, ConsenSys ena kauta mai na kaukauwa ni yalayala me ra ni Veivakatorocaketaki ni blockchain, Kenadau ni tudei kei na veisemati vata kei na ecosystem ni blockchain vuravura raraba, kei na dua na rai entrepreneurial me ra vakaitavi vata kei na stakeholders kei na kenadau ena EU na ka e vuravura raraba,” na EC kaya Lotulevu ena dua na malanivosa e vakatakila na veitokani.
ConsenSys, e vuravura raraba “muailiu ni valeniyaloyalo” ni Torocake na parokaramu ni komipiuta taumada me na blockchain ni ethereum, a tauyavutaki mai vei o Josefa Lubin, o koya sa profiled me baleta na kena Most Influential ena Blockchain CoinDesk 2017 isoqoni.
Vakanamata duatani
Na ilesilesi ’ vakatabakidua vakamatatataka kina na kena gagadre me ena nodra vakayagataki na veika na blockchain me yaga vei ira na sega ni vakawati na makete mai Iurope ena kacivaki ni % s, kei na kilai ni dua na inaki taumada ni na cauraka kei na Forum sai koya me tarai ira cake ena cakacaka ni sa tu rawa me vakadeitaka ni ra cakacaka takosova na iyalayala ni vanua.
A kaya o Komisina me baleta na bula vakailavo ni livaliva kei na o Keperieli Mariya ni iSoqosoqo ni:
“Au raica na blockchain e dua na changer qito kei au vinakata Iurope ka tiko vakailiu vakatautauvata na kena vakatorocaketaki. Eda na gadreva meda tauyavutaka na dodonu ni veivakaukauwataki na draki – na livaliva ni sega ni vakawati na makete me baleta na blockchain me rawa ni yaga na lewenivanua kecega, ka sega ni dua na patchwork ni wasewase. Na EU Blockchain cauraka kei na Forum sai koya e dua na ikalawa bibi ki na veidusimaki o ya.”
Dombrovskis ni Valdis, e dua na Peresitedi ni ivukevuke ni EC cicivaka tudei ni bula vakailavo, ni veiqaravi vakailavo kei na koroturaga mauwe Union, ena kedra maliwa na cakacaka tale eso, era sa tukuna e liu na EU ’ s taleitaki ena tekinolaji ni blockchain, e kaya na cauraka na talega na idusidusi EU policymaking.
A vakacaucautaki na vakasama ni tekinolaji ni blockchain, ka kaya “ena kedra maliwa na vuqa na veitekenolaji vovou ka draiva livaliva na veisau, sa rawa vua me vakatetei vakaidina me baleta na veiqaravi ni veika vakailavo kei na mauwe na blockchain.
O koya e vola: O sara Bauer
Veisemati na duru:
Robinhood e launch....
Jamani e sega ni ivakacavacava Bi....
Japani ena initaneti brok....


text:
Iliuliu ni NASDAQ: E sa na crypto na ikalawa ka tarava na dodonu ena loma ni ilavo
Nasdaq levu liu Adena Friedman a vosa me baleta na cryptocurrency ena na iwase wale tikoga oqo ni CNN podakaseti boso faili, Era kaya na Friedman na nanuma ni cryptocurrency me vaka na "ikalawa e tarava dodonu ena loma ni ilavo" baleta ni dua na "gacagaca ni globalized na sausaumi" sa ikoya e dua dina na ganiti livaliva na nodra bula vakailavo ilavo na kauveilatai na iyalayala ni vanua.
E kaya o koya: "Vakacava e evolves kei na ka ni na cryptocurrencies rawa se me kakua ni dua na ka me kena ilutua dau mokoti, Au vakabauta ni dina na veiliutaki e tikoga yani na. Ia au nanuma ni na vakasama me baleta e dua tale na globalized ni gacagaca ni sausaumi e vinaka cake mai na veika eda sa vakatara nikua me baleta na ilavo me tokitaka kosova na vanua ka dina e tokona na bula ni Initaneti."
Laveta cake na nona ivotavota vucesa app Robinhood tale na M ni $363 me vakarabailevutaka na kena crypto ni veiqaravi ni nona vucesa
U.S yavutaki veikauyaki na ivotavota vucesa na app sa kacivaka na Robinhood e dua $363 milioni isoqoni v vakailavotaki vakavolivolita ni sa kaya ni na vakatara na kabani me ra vakarabailevutaka na kena cryptocurrency vucesa na veiqaravi ni vakadidike ena mua ni 2018.
Me vaka e dua na itukutuku ka tabaki ena Lotulevu, na ilavo taurivaki ni iwavoki vakabibitaka na tudei ena $5.6 billion.
De Beers vakavinaka ena vakadikeva caka mai na noqu ki jeweler vakayagataki blockchain
Ilawalawa ni Beers ni de kacivaka nikua na ka e sa rawa ni yalovakanuinui 100 caka tiko na sinucodo ni yavunilewa donuya na pailate ni kena vatavata ni blockchain ni kabani, makataka ena imatai ni gauna e dua na daimani ilakolako sa sa Turaga me baleta yalovakanuinui mai na noqu me veikauyaki.
A buli na tudei tu ka taqomaki ni ilakolako livaliva me baleta e dua na tikina vulici voravora na caka mined ena Beers ni De me vaka era a toki mai na noqu ki cutter kei na polisher, qai mai vua e dua na jeweller. Ena kena ka vakarautaki, Tracr kacivi, sa namaki me vakararaba tavoci na yabaki oqo.
Crypto vakatubu ilavo Mike Novogratz: Crypto e na tamata ’ cowiri ni % s
“Sa ikoya oqo na tamata ’ cowiri ni % s,” Tukuna vei ira na lewevuqa e na veibuca ni Fluidity ena Brooklyn Michael Novogratz ni livaliva ni maliwa lala ena Lotulevu.
E kaya o koya “Na cowiri decentralized e yaco me kena revurevu levu duadua ena kena vakasama ni volivolitaki, Ia me 'u tiko ena taura na kaukauwa ni vakavure ilavo ni na veisoqosoqo levu. Ira na qele ni institutional e na toso,” vakuri ni “Au ’ noqu bullish vakalevu cake mai na kena ena yabaki oqo au a tiko ena yabaki sa oti.”
Ivakaraitaki ni cakacaka ni veika vakaitaukei “Senikaudromo” taracake na devs ni Bitcoin
Sa tara na dauveivakatorocaketaki nuitaka me kauta mai e dua na ivakatagedegede cecere cake ni dau vakamatavulo ni cakacaka ki na blockchain ni Bitcoin e dua na ivakaraitaki me baleta na nodra “Senikaudromo” na cakacaka ni veika vakaitaukei.
Na ivakaraitaki sa vunauci kauwai ni na vakatutu ni senikaudromo taumada me ra na raica e dua na kaba ni deanonymization.
Veisemati na duru:
Tekivu mai na Fepe 28...
Na watchdog e vuravura raraba ...
Baidu, China's inter...


text:
Qito ni Commonwealth
2 April, 2018, 12:17 am
Update: 12:17PM NODA Railesu e na macawa oqo eda na wilika kina na kena tekivutaki na qito ni Commonwealth e na i matai ni gauna.
Ni tei wilika sara na i tukutuku ka tabaki toka qori e ra.
Na sotasota ni qito oqo era vakaitavi kece kina na veimatanitu era qali vaka ki Peritania, ka dau vakayacori tiko e na veiya 4 na yabaki.
Na i matai ni qito e a vakayacori e na yabaki 1930 mai Canada, ka mai lutu ga na kena vakayacori na qito e na yabaki 1942 kei na 1946 ni donumaka tiko na i valu levu ena noda vuravura.
E liu e dau yaca kni sotasota tu oqo na British Empire Games me vakatekivu mai na yabaki 1930 ki na yabaki 1950, ka mai veisau na yacana e na British Empire and Commonwealth Games mai na yabaki 1954 ki na yabaki 1966, ka veisau tale na yacana ki na British Commonwealth Games mai na 1970 ki na 1974.
Na qito oqo e ilovi tiko mai na Commonwealth Games Federation (CGF), ka lewa tale tikoga na mataqali qito vakacava e veisisivitaki kei na matanitu cava e vakayacori kina.
Na i tosotoso ni qito oqo e okati tiko kina na Internationl Sports Federation (ISF), Commonwealth Games Association (CGAs) kei na komiti ni qito yadudua e na loma ni 4 na yabaki.
E vuqa sara na i vakatakilakila e dau dronitaki e na kuila e na veiyabaki e vakayacori kina na qito me tauveidonui kei na matanitu e vakayacori kina.
Rauta ni ra lewe 5 na udolu na lewe ni vanua era dau vakaitavi e na qito oqo e na 15 na veimataqali qito.
O ratou na taura na i tutu ni i matai, karua kei na katolu e ratou na ciqoma na koula, siliva kei na varasa. Ratou na matanitu ko United Kingdom, Sikoteladi, Welesi kei Ailadi e ratou dui vakauta tale tikoga yani na nodra timi.
Me yacova mai na gauna oqo e ciwa na matanitu e sa vakayacori oti kina na qito ni Commonwealth Games.
Na matanitu ga ko Ositerelia e sa vakayacori kina e 4 na Commonwealth Games, a ya mai na yabaki 1938, 1954, 1962, kei na 2006, ia e na vakayacori tale kina na qito oqo e na yabaki oqo ka me qai 5 kece kina na qito ni Commonwealth Games..
Na matanitu talega o Canada e sa vakayacori kina vaka tolu na qito oqo, o ya mai na yabaki 1930, 1978, kei na 1994.
E rua na tauni lelevu ka sa vakayacori kina vaka rua na qito, sa i koya na Siti Levu ko Okaladi mai na yabaki (1950 kei na 1990), ka vakakina ko Edinburgh mai na yabaki (1970 kei na yabaki 1986). E lewe ono ga na matanitu e ratou sega vakadua ni bau calata na Commonwealth Games, e na yasai vuravura cava ga e vakayacori kina.
Qo e okati kina na matanitu ko Australia, Canada, England, New Zealand, Scotland, kei Welesi.
Ia na matanitu ga ko Ositerelia e sa bau dua na matanitu e vakacakacakai koya sara vakalevu ni a qaqa e na 12 na sotasota ni Commonwealth Games, qaqa vaka 7 na matanitu o Igiladi ka taura vakadua na matanitu o Canada.


text:
Ni rogoca saka meu tei serelaka
Na vanua au dau cibitaka
Ko Viti na noqu vanua domoni
Dau I wewe ni gusuqu tu ena siga kei na bogi
Nuku vulavula na kena matasawa
Wavokita tu na waitui karakarawa
Na dela ni wai siliva ena veibogi
Nai boi ni senikau e totoka vakaoti
E vutu ni yau na noqu vanua
E na sasalu ni waitui kei na veika bula
Ika, vivili,dairo, mana kei na kuka
Isa lei na dalo caliva ni noqu vanua
Oilei na rourou ni Wainibuka
Na kai ni Nakini, mai Verata na duruka
Na bila ni Naila au na dau nanuma
Naitasiri na boka matua
Waitui kei na kena cakau bula
Ki vanua na vuata era vua
Na vanua domoni na noqu vanua
Na nodrai gadigadi na saravanua
Era mata dredredre na kena tamata
Tini ka va taucoko na kena yasana
Na vei manumanu kei na senikau era tukuna
Ko Viti na parataisi bulabula
Noqu serekali me sa tini mada
Au vakamoce saka vei kemuni na wekada
Ni qai nanumi Viti na noda vanua vinaka
Na nodrai nuinui bula na noda kawa ni mataka
Isa Viti, na noqu Viti
Sega wale ga ni veivakadiridaini
Na kemuni totoka e rui uasivi
Na vanua domoni, na noqu Parataisi
………………………………………………………………………………………..


text:
Fiji's Family Network
Sitiveni Rabuka nai valavala ca nei Viti
1978 na yabaki e kuitaki kina o Viti me voroka nona vosa ni yalayala vua na Kalou kei na Marama na noda I liliu, marama Elisabeci nai Marama ka tui kei Igiladi. O Sitiveni Rabuka, e sega walega ea qai mai yavalata na Viti lomani, io qore oratou I tovo se valavala makawa mai no nona kawa, ena vanua e cavu mai kina. Ea qai sereka ena 1978, nai valavala ni ku I tutu, me vaka odratou solisoli ni nona qase.
1970 Constitution of Independent Fiji, qore na bubului volai nei Viti. E sega ni dodonu me voroki se saqati, ni qore nai yalayala nei Viti vua na Kalou kei na Marama mai Bolatagane. Na bubului vauci vakalotu, vakavanua kei na vakamatanitu. Na veiyalayalati nei Viti, Constitution 1970. Na ku nei Rabuka, e basuraka nai vola ni veiyalayalati ka tadolava na cudru ni Kalou bula, vanua kei na matanitu. Nai valavala ca oqo, biuti Viti ki vuravura levu ni sega veikeda na veivakabauti baleta na kena vorolaki na vosa ni yalayala.
SOLDELPA mai kurei na ku nei Rabuka, tawa vanua me mai liutaka na nuinui ni veiwekani Turaga. O Rabuka taumada e sega ni turaga bale, se dra turaga, e kalawaci ira na marama bale kei na veituraga bale, me liutaka na SOSELPA. E matai na vukivuki ni ku nei Rabuka, ena vakayagataki nonai tutu vakamataivalu, veidabui, kei na vakarokoroko vakanace ena maliwa ni noda veivosovosoti nai taukei. E dodonu me vakacegui o Sitiveni Rabuka Ligamamada, ni sa dregati tu nonai talanoa ni nona bula kei veiliutaki, ena Lawa kei Vuravura, ena lawa ni Torture se veivakalolomataki ena 1978 yaco sara kina vakadave dra. E dina beka nai vola tabu, wolifa ena kedra maliwa na sipi.
Nai valavala ca nei Rabuka, ena sega ni vosoti rawa me yacova nai otioti ni gauna. Ni voroka na vosa ni yalayala vakamatinitu 1970 Constitution. Io Rabuka e ra kaya me tagine digitaki nei Viti, sega o koya na Saula nei Viti, sa sega saran a nona lomana na Viti, sa gagadre tug a mei vakavure I valu ena kaukauwa, io qore eda mai tiko kina na gauna.
Na waini vou sa sega ni rawa ni tawa ena taga kulini manumanu makawa. Qore o Rabuka, e dodonu me tiko I vale ni veivesu ena gauna oqo. Baleta nonai valavala ca ena sega ni biuti Viti me yacova nai otioti ni gauna.
Views: 36
Comments are closed for this blog post


text:
Butuki na ilavo e na veigauna
26 March, 2018, 10:58 am
Update: 10:58AM NI da qai yadra mai e na veimataka eda sa butuka tu ga na i lavo me yacova ni sa la�ki dre tale ko Malolo, ia, e sa qai vo ga me cakacakataki.
Oqori na veimala ni vosa e cauraka toka mai o Liku Melania, na marama ni koro ko Nasigatoka e na tikina o Namosi, ni qele ga e da butuka tu e na veisiga e kauta mai na i lavo e na veika e teivaki kina.
E kaya o Melania ni vakaitikotiko mai Korolotu, ka dau waraka e keya na keria na (RSL) me kauta cake na nona i voli ki gaunisala levu ni bera ni qai vakavodoka mai e na basi e na mataka lailai.
E na mataka ni Vukelulu ni macawa sa oti, e gole mai kina ki na makete levu e Suva o Melania kei na nona i voli, a ya na kakana dina, tavioka na dalo, vudi, ota, lalabe, moli kei na quwawa.
Tomana na marama yabaki 64 oqo, ni na sara qito rawa e na siga Vakaraubuka, qai lesu cake tale e na Vakarauwai.
E se bulabula vinaka tikoga na nona sui ni sarisari kei na luvedrau tagane ka dodomo cake sara ki na yatu Lau kei na tolu na makubudrau.
Kuria ni lavo e dau rawata e na nona mai volivolitaki e na makete levu e Suva, e veivuke sara ga e na kakana e na veisiga, na veika e lavaki mai na lotu, kei na vanua.
Sa nona i vakasala ga o Melania ki vei kemuni kece na cauravou kei na gone yalewa, ko ni dau wavoki tu e na veisaqata e lomai Suva, sa i koya mo ni yalovinaka sara, mo ni gole ki na nomuni dui koro me la�ki vakayagataki na koula ka da butuka tu ga e veisiga, me rawa ni rawati kina na tiko vinaka e na veisiga ni mataka.


text:
NODA Railesu e na macawa oqo eda na wilika kina na vakananumi ni Soli ko Viti mai Ono-i-Lau.
Ni tei wilika sara yani na i tukutuku ka volai toka e na yabaki 1963.
Ko Ono-i-Lau e dua na yanuyanu ka ciri vakayawa sara ki na Yatu Lau.
Na tikina ka vakatokai ko Ono-i-Lau sai koya na yanuyanu ko Vatoa, Ono-i-Lau, Tuvana-i-ra kei Tuvana-i-colo.
E rauta e 35 na maile na yawa kei Vatoa ka 20 na maile na kedrau yawa mai Ono na yanuyanu lalai e rua ko Tuvana-i-ra kei Tuvana-i-colo.
E rau yanuyanu lala ka dau tawani ga vagauna e na nodra la'ki cakacaka kina e so mai na yanuyanu ko Ono Levu.
A caka gona e na Tikina ko Ono-i-Lau e na siga Monite, na i ka 7 ni Okotova, e dua na soqo ni vakananumi ni siga ka Soli kina ko Viti ki Peritania me vaka e vakauta mai na kena i tukutuku oqo ko L Suka mai na Ono-i-Lau District School.
A vakuria mai na nona i talanoa o Suka ka vaka:
E tiko e va na koro mai Ono-i-Lau, ko Nukuni, Lovoni, Matokana kei Doi.
E ratou koro lelevu taucoko, ka sivia tiko e lewe 100, na i wiliwili ni dua na koro
"Sa oti yani oqo e tolu na yabaki na noqu tu vakacakacaka e Ono-i-Lau, ka taudonuya tiko na soqo ni siga oqo, ia, na kena i ka va e na yabaki oqo sa qai toro cake sara na kena uasivi,"kaya ko Suka. Ni kida na mataka ni vakananumi ni Soli kei Viti ki Peritania, na i ka vitu ni Okosita, e a kida vata kei na nodra marau na turaga, na marama, na gone vata kei na veika bula e dela ni vanua ko Ono, e na nodra sa yacova tu mai na kena sa yabaki 89 na soli ni nodra veiyanuyanu oqo me vakarurugi e ruku ni liga dauloloma, vutuniyau, yalomatua ka vuku talega ko Peritania.
E malaude tu na loma ni koro ko Nukuni kei Lovoni ni sa vakarautaki tiko na soqo e na mataka ni siga ko ya.
E kuvu na kubou ni lovo, ka ra kose na vuaka ni ra sa kau mera la'ki moku me kani nodra vakatakakana na timi ni rakavi kei na timi ni viritaki polo (basketball).
Ni rauta na walu na kaloko e na mataka ni siga ko ya, sa osodrigi tu na loma ni koro ko Lovoni, ka vaka talega kina e na koro ko Nukuni ni ra sa tuvani tu kina vakaiwasewase na veitimi ni rakavi kei na basketball ka ra dui tokara sara tu ga na nodra i sulu ni qito.
Oti na walu e na 15 na miniti sa ra qai yacoyaco yani na gonevuli ni Koronivuli e rua, ko Onolevu District School kei na Doi Village School.
Era a la'ki tuvani sara tu e na voleni vakaivaleu e loma ni rara ka liutaki ira kina na Qasenivuli liu mai na Doi Village School ko Akuila Qalo.
Ni ra sa voleni oti era sa qai tayabe yani ki Lovoni me vaka ni ra sa wawa tu mai kina ko ira na turaga ni vanua ena vanua mena la'ki vakayacori kina na soqo.
E a tekivu na soqo oqo e na kena vakayacori na Lotu ka liutaka na i Talatala i Taukei (Nemani Ramoce), oti na lotu sa qai ceraki na kuila ka ra lagata na gone vuli na Sere ni Ranadi.
E a vosa taumada ko S Yadraca ( e na vukuna na Turaga na Tui Ono) ka qai tarava yani na Qasenivuli Liu e Onolevu District School (Ratu Alipate Vanayaliyali) e na vukuna na Tabacakacaka ni Vuli e Ono-i-Lau.
E rau vakayatuyatutaka ruarua na bibi ni siga o ya.
Ni sa oti na vosa ruarua e ratou sa la'ki vakaraici ira mai na lesu mai na i valu (ex-servicemen) ko Turaga Tui Lovoni kei iratou na i vakalesilesi tale e so, ka qai tarava na nodra sa qai yabe taucoko sara e na dua na yabe vakaciriloloma ko ira na gone vuli, timi kece ni sotia luva-i-sulu kei ira na gone yalewa lewe ni timi ni viritaki polo (basketball).
Ni rauta na ono na kaloko e na yakavi era sa soqoni vata tale na turaga, marama kei ira na gone vuli me sa soli na i covi ni qito. Ni sa oti ko ya, e sa qai uru sobu na kuila ka ra sa veisukayaki sara tale yani ki nodra dui veikoro e na yalo mamarau.Home | Top
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.


text:
Noda Bula Vaka i Taukei
Ni Sa Bula,
Ni sa tiko na turaga kei na marama bale ni noda vanua, ni tiko talega na turaga kei na marama ni noda vanua ni dau wilika na bulago e dau volai tu e na tikina oqo. E na siga edaidai, au sa nanuma meu volavola yani kivei kemuni na noda e na vuku ni vica na ka bibi e dodonu me da vakasamataka, ka veivosakitaka, va vakauasivi cake, meda vakayacora na kawa i Taukei e da sa bula donua tiko na gauna oqo e Viti.
Me vaka e da sa kila vinaka, e ratou mai taura vakailoa na ulu ni veiliutaki ni noda vanua na noda mataivalu e na i ka 5 ni Tiseba, 2006. E dina, sa yaco oti e na noda vanua na mataqali cakacaka dukadukali vakaoqo, io e sega ni vakataratutu ni sebera ni vakayacori vei keda na i Taukei na veika sa yaco tu mai na ka 5 ni Tiseba ka yacova mai na siga edaidai. Na kena mai kovei na veiliutaki, se e na kena yaca vaka Peritania na coup-de-tar, sa mai vakabasikata e vica sara na ka lelevu e na noda vanua lomani oqo.
E sa mai votu kina na kena sa sega ni rokovi, se dinati na noda veiliutaki na i Taukei e na noda vanua. Na matanitu nei Laisenia Qarase, e rawata na qaqa e na veidigidigi ni Me, 2006, ka rawata na qaqa oqo e na noda veitokoni na i Taukei ki na nona soqosoqo ni SDL. Na kena mai kovei na nodratou veiliutaki, sa mai muduka dole talega na kena sasaga taka tiko na matanitu vakasivoi (o ya na SDL) e vica na yavu ni vakavulewa lelevu kei na i tuvatuva, e ratou bulia me toroi keda cake na i Taukei. Oqori na Qoliqoli Bill, na Land Claims Tribunal, kei na kena suka na qele boro damudamu kivei keda na volai tu e na i Vola ni Kawa Bula ni noda vanua. E dodonu me wili talega kina na nodratou sasaga me vakavoui na tabana ni suka e na noda vanua. E dina ni ra wiliwili ni wase levu ni dauteidovu na Idia, ia era lisi taka tu e dua na i wase levu ni qele ni Taukei, ka sa mai oti tiko yani na lisi oqo, ni ra sega ni via vakavouia na nodra lisi. E na yavu ni vakavulewa e bula tiko edaidai ka lewa na veika vakaoqo (na ALTA) e sega ni rawarawa se vinaka na vei keda na vinakata me lisi taki na noda qele, na vei yavu e soli kina na noda qele. Oqo talega na ka e ratou a saga e na nodratou i gu me ratou vakavinakataka na SDL, ka sa mai tiniya koso o Bainimarama.
Na noda Bose Levu Vakaturaga talega e sa mai vakacegui tu vakawawa e na liga ni matanitu oqo. E da kila vinaka na i Taukei na tiki ni Vola Tabu e tukuna tiko vei keda, ni "...o ira na turaga e ra sai mai vua na Kalou." E na gauna oqo, baleta beka ni da sa mai vulica, ka bula taka na bula vaka Vavalagi, ka sa veiwaki kei na noda i tovo dina vakavanua, e sa basika talega kina vei keda e levu na kudru, kei na valagusugusu, kei na veisaqasaqa kei ira na noda Turaga. E votu mai vei au e na noqu vola tiko yani na i vola oqo, na nona vosataka na Gone Turaga na Tui Namosi e dua ga na gone ni Namosi e sa bau vakaitutu tu e na noda mataivalu. Ia e sega ni dodonu me da dusi koya ga kina na gone ni Namosi oqo, ni sa yaco tu e na veiyasai Viti na ka oqo. Na nodratou sa mai taura na nodratou i vola na noda turaga kei na marama bale e sa kena i cavacava ga.
E dodonu me vakaraitaki talega yani vakasavasava kivei kemuni na noda turaga/marama bale, ni vuqa talega vei kemuni sa rokataka tiko ni i tovo ni bula e sega ni sureta na veidokai ki na nomuni i tutu vakaturaga. Sa levu vei kemuni na lasu, kei na veibaleyaki, kei na butubuturua. Au sega ni tukuna tiko ni ko ni vaka kece tu ko ya. Na nomuni vakasuka na vakatutu ni IG me baleta na i tutu ni vukevuke ni Peresitedi, e dua na gauna ko ni tu kina vakadodonu, ka tukuna na dina. oqo e dua na gauna ko ni maroroi Viti kina, ka sa lewe vuqa vei keimami, na nomuni lewe ni vanua, e keimami sakitaka na ka ko ni cakava mai Draunibota e na siga ko ya. Kevaka e vaka tu o ya na i tovo ni nomuni veiliutaki na noda turaga/marama bale, au sega ni vakabekataka ni na levu vei keimami na nomuni dui lewenivanua, keimami na rokovi kemuni vakalevu, ka muri kemuni, ka via colata na nomuni kaci. Ni sa na vakila ni sa sega ni mana tiko mai na nomuni veiliutaki e vuqa vei kemuni. E vuna ga oqori ni ko ni sa sega ni dina. Na dina e vu mai vua na Kalou. E vakatokai na Yalo Tabu ni Kalou, me vu-ni-dina. Na tevoro e daulasulasu, ka tamadra talega na daulasu. kevaka e sega ni dina na nomuni veiliutaki, e na tu saqaki kemuni o Jiova, ni sega ni dau totaka na lasu o koya. Kevaka e na dina na nomuni lewa, kei na nomuni veiliutaki, o ni na qai raica ni sa totaki kemuni na noda Kalou. Kevaka e sa nomuni i to ko Jiova, o cei me na kemuni meca?
Sa tekivu me ra vosa cake talega mai na dau tokona tu na veivakaduiduitaki vakakawatamata, ka ra sa doudou me ra vakasikaweli ka dusi ira na duikaikai eda sa mai bula vata tu e Viti edaidai. Oqo e sega ni ka vou, ia au via dusia vei kemuni na kena cala, ka sega ni vinaka na cakacaka oqo, kei na vanua e na tinimaki keda kina, kevaka e da sa muria na gaunisala oqo. Na veivakaduiduitaki vakakawatamata, e yavu ni nodra vakamatei ni Jiu e na i karua ni valu levu. E yavu ni nodra butuki sobu o ira ka kai Sauca Aferika. E yavu ni kena tauri vakailoa na nodra qele na Aborigines, na Maori, na Kai Idia ni Mereke, na kai Hawaii, kei na vuqa tale na i Taukei ni veimatanitu e na veiyasaivuravura. E sega ni sala vata na i vakarau oqo kei na i vakavuvuli no noda Turaga, ni a kaya " Dou veilomai" ka kaya talega "Dou lomani ira na nomudou meca, vosavinaka vei ira sa rukaki kemudou, caka vinaka vei ira sa cati kemudou, ka masulaki ira sa vakalialiaikemudou, ka vakacacani kemudou." E sa sega ni rau sala vata na noda i tovo, kei na noda vakabauta, kei na veika e da dau tukuna me baleta na duikaikai era tu e Viti.
Oqo talega e kena i ubi ni noda malumalumi na i Taukei. E sa matau vei keda me da dau dusia na ndra malumalumu na tani, ka sega mada ni da bau kauta laivi na kau mai matada e liu. E dodonu talega vei keda na lewe ni veidelaniyavu vakaturaga e Viti, me da dikevi keda mada vakavinaka, ka raica na noda i tovo, na nanuma ni lomada, kei na i rai ni matada, ke rau salavata kei na i vakavuvuli ni noda Turaga se sega. Au kila ni sega, baleta ke rau dau salamuria tu na veika e tukuna na Turaga, na veika e ra dau rogo kina o ira na noda qase era sa bale yani, ke sega ni da mai sotava tu na leqa levu e da sa sotava tu e na noda vanua. Sa sega ga ni cala na Vosa ni Kalou, ni da na tamusuka dina ga na ka e da tea.
Io, na cava me da cakava? Se, na cava e rawa ni da cakava me da vorata kina na ca sa votu mamaca tu oqo e Viti?
Au kila ni sa levu vei keda e vakataroga tu, ka veitalanoataka, ka vakasamataka vakatitobu na veika oqo. E rawa ni da cakava e dua na ka me da veisau taka na noda i lakolako!!!! E rawa ni da vueti Viti tale!!! E rawa ni da vakavinakataka na vei ka sa ca!!!! E rawa ni da tara vou tale na bai ni noda vanua, me da kua ni rogo ca tiko!!!!
Oqo na veika e dodonu me da cakava.
1. Me da yavala.
E sa rui levu na vakasavuliga vei keda. Sa mai matau tu oqo vei keda me da waraka tale e dua me cakava vei keda na veika e da kila tu e na vu ni yaloda, ni dodonu me da cakava. O ira na noda turaga/marama bale e ra sa duri, ka yavala, ka tusaqata ni matanitu e sa cici tiko vakailoa oqo. E ra sa cakava o ira na nodra i tavi. Sa qai vo o keda.
Na cava me da cakava? Me da vosa cake, ka me da tukuga ni da sega ni duavata kei na i tosotoso e da sa lakova tiko oqo. Me da volavola e na pepa, ka vakaraitaka kina na noda kudru. Me da vosa vei ira na wekada, vei ira na noda veikilai, ka duavata e na kena saqati na i golegole ki na rusa e da sa muria tiko edaidai. Me da vosa e na na noda bose-ni-mataqali, na noda bose-ni-koro, na bose-ni-yavusa, na bose-ni-tikina, na bose-ni-yasana, na bose-ni-lotu. Me da vakaraitaka vakadodonu, e na loloma ni da sega ni duavata kei na veika sa caka tu e Viti edaidai.
Au kila ni na sega ni ka rawarawa oqo. E na vuqa vei kemuni, na via rere, ka vatatitiqa, va na levu sara na veiwaraki. E dua na turaga sa volavola tiko e na Fiji Times e na noa, ka sa tekivu me vakaraitaka na nona kudru. O ya e dua na turaga tagane!!! Kevaka e da na vaka ko ya, au sega ni vakabeka taka ni da na vakagolea na noda i lakolako oqo, ka lesu tale ki na tiko vinaka e da vinakata kece tu.
Mo ni yavala na lewei Viti. E ra sa duri tu na noda turaga, ia sa i vei o ira na nodra tamata? E liu, e ra dau sega ni dau liu ki nai valu na turaga, e ra dau taqomaki, ka ra dau liu ga na bati. Oqo, sa ra valataki keda tiko na turaga/marama bale, ia sa da qai sarasara tu ga o keda ni nodra tamata. Me da tokoni ira, ka tucake, ka saqata na veibuturaki sobu e sa caka tiko vei keda. Ni tukuga ma na nomuni kudru. Ni vola ki na vei pepa e ra dau tabaka na nodra i vola na lewenivanua (Letters to the Editor). Ni kakua ni vosa galugalu ga, ni vosa me matata, me rogo, baleta sa dodonu me da vakayacora na ka oqo me vinaka tale kina o Viti.
2. Me da lotu.
Sa dodonu me da lotu vakayalo, ka vakaidina. E sega ni lotu walega na masu, kei na wili Vola Tabu, kei na lakova na vei soqo ni lotu eso. E tiki talega ni lotu, na noda qarava e na yalo dina na noda i tavi, na i tavi sa lesia vei keda na Kalou. E dodonu me da vosa, ke sa soli vei keda me da vosa, ka vakarorogo, kevaka e noda i votavota na vakarorogo. E dodonu me da cakacaka vakagumatua, ka me da kakua ni rere. Na veika kece oqo e ra tiki ni lotu, ka sa sega ni yaga walega me da masu. Au sega ni kaya tiko ni ca na masu, ia sa dodonu me da masu, ka tara tiko na bai ni noda vanua, me vaka e ra cakava na Isireli e na gauna nei Nemaia.
E dodonu me da dulaka vua na Kalou na noda leqa. Me da kua ni wele, baleta na wele e nona i yaragi na vu-ni-ca, ka dau vakaleqai keda kina. O kemuni na i talatala i Karisito, e dodonu mo ni wasea vakadodonu na Vosa ni Kalou, ka vunauca na ca kecega. Ni kakua ni leqataka kevaka e sega ni ciqomi na nomuni i tukutuku, baleta o ira era sega ni rogoca na dina ni Kalou ko ni na tukuna, era sa sega ni besetaki kemuni, era sa besetaki Jiova tiko!!! E soli ga vei kemuni mo ni tukuna na dina ni Kalou e na loloma, e sega ni solia vei kemuni na Kalou mo ni ciqomi vei ira kecega era rogoca na nomuni i tukutuku. Na vakatulewa ko ya sa nodra yadudua ka na tamata.
3. Me da veilomani.
Na noda vanua sa yali sara kina vakatotolo na veilomani. E da sa veidusi, e da sa veikaseti, e da sa veikati. Oqo na i tovo era sa biuta na noda qase, e na gauna e ra sa ciqoma kina na lotu. E dodonu me da biuta talega vakakina o keda na luvei Viti edaidai. Na kena sa sega ni kune na veilomani, sa vakavuna e levu na leqa e na keda maliwa. Sa da raica na veilabati, na kucu, na veisei, na veileti, na butako, na veibeitakivakailasu...na ka kecega oqo sa vu ga mai ni da sega ni veilomani.
Sa dodonu me da veilomani. Lomani ira e ra tu wavoliti iko. Vosa vinaka vei ira, nanumi ira e na veika kece o dau vakayacora. Raici ira na malumalumu, na tauvimate, na vakaleqai. Kevaka e da sega ni dau nanumi ira, e da na leqa kecega, ka da na ka ni veiwali vei ira e ra vakanuinui tu ni na rusa ni kawa i Taukei. kevaka talega e da na veilomani, e da na vakamaduataki ira e ra dau dusi keda, ka beitaki keda e na veika e so, ni ra na raica na nodra lomaca vei keda, kei na noda lomavinaka vei ira, sa ra na qai madua, ka dro tani e matada.
4. Me da duavata.
Sa levu sara na noda tatawasewase. E da sa mai tawase e na yavu ni vakabauta, e na veiyasana e da dui cavutu mai kina, e na duidui ni noda rawa ka. E sega ni dodonu na noda mai wasewasei keda tu vakaoqo na i Taukei. E dodonu me da duavata. Na veika e dau wasei keda, e dodonu me da raica vakayalomatua, ka walia, e na rarama ni Vosa ni Kalou, kei na yalo e veilomani, me rawa kina ni da toso ki liu.
Kevaka e da tawase tiko, e sa na qai rawarawa sara na nodra vakayacora na nodra i le o ira e ra vinakata tu me ra rawai keda, ka taura na veika sa noda. Ni da duavata, se na sega ni da rawati rawa. Oqo ni vuna e ra sa dau saga tu kina o ira na via rawai keda me da veileti, ka veikati vaka i keda ga, baleta ni sa dau vakamalumalumutaki keda sara vakalevu.
Sa dodonu me da duavata, me cakacakavata, ka me biulaivi na ca e na keda maliwa. Ni da na duavata, ka tukuna na noda sega ni taleitaka na veika sa vakayacori tiko e Viti edaidai, eda na vakasuka na cala sa mai tavuloni keda tu, ka na lesu tale mai vei keda na veigauna vinaka e da dau raica e na veigauna sa oti yani.
5. Me da yadrayadravaki.
E sa levu mai na ka e tubu tiko me yavalati keda, me sagai keda, me vakarusai keda. Kevaka eda na sega ni yadrava na noda bula, na noda i tovo, na noda vanua, e na vakacava beka na i tuvaki kei Viti e da na biuta tu mai vei ira na luveda era na muri keda mai? Na noda dau wele, kei na noda sega ni yadrava tiko vakavinaka na veika e dau yaco e na noda vanua, sa vu ni leqa talega edaidai. Sa dodonu me da yadrava na noda vanua, ka vuli, me da kakua ni rawai tale vaka oqo. O Viti e na bula walega kevaka e da na yadravi koya, ka karoni koya. Oqo sa i tavi taucoko ni luvei Viti, ka sega ni nodra i colacola vakatabakidua ga e vica.
Sa dodonu me da veisau na kawa i Taukei, baleta ni sa veisau na vuravura e da sa bula tiko kina edaidai. Sa dodonu me da tu e na sala ka vakaraica na noda i lakolako makawa, ka taura matua na veika vinaka, ka vakavinakataka se veisautaka na veika ca. Kevaka e da sega ni vakayacora na veika oqo, e da na sega ni bula marau e na noda vanua, ka ra na sa vakaloloma o ira na noda kawa e ra sa muri keda tiko mai. Sa dodonu me da rai vakavuku, ka digia na sala e ra na vinaka kina o ira na noda i taba tamata e ra sa bera ni cadra mai. Me vaka na nodra dau digitaka o ira na noda qase me ra vakasaqara na vauna vovou me ra laki tiko vinaka kina, e sa dodonu vaka kina me da vakasaqara talega na veivanua, kei na veika e da na tiko vinaka kina.
Au nuitaka ni na ciqomi na i vola oqo, kei na veika e sa volai tiko kina. Au sa nuitaka ni da na saumaki na i Taukei, ka viria na bai kei Viti, ni sa kasura tu, ka sa da rogoca tiko.
Me vaka kalougatataki Viti o Jiova


text:
Cola i vua e Vanuakula
7 May, 2018, 12:24 pm
A MAI kumuni rawa e $5000 vakacaca era mai cau kina na matalotu Katolika ena nodra soqo mai Vanuakula, Naitasiri.
Era mai marautaka na matalotu Katolika ena nodra rawa ni mai veisotari tale ena nodra mai kumuni i lavo me baleta na nodra valenilotu e Vanuakula.
E vakaraitaka ko Marino Nawa, na i liuliu ni komiti ka qarava na soqo ni kumuni ni lavo, ni nakinaki tikoga na parisi e Vanuakula ena nodra vakatorocaketaki na cakacaka ni lotu.
“Na soli e mai vakayacori e kena i naki ga me veivuke tiko ena kena vakavinakataki na veiqaravi ni lotu ena neimami koro ni lotu qo e Vanuakula,” e kaya o Nawa.
“E sa tiko na neimami gagadre ena kena nanumi tiko me na dua na neimami koronivuli na ‘secondary’ e Vanuakula ka me rawarawa na nodra biubiu tikoga mai na gonevuli ena paraimari ka ra mai vuli sara ena neimami sekenari.”
E na gauna qo era dau cava mai na nodra vuli na gone ena paraimari era qai dau gole yani ki na veikoronivuli sekenari e Suva, Cawaci sara ki Levuka kei na veikoronivuli tale eso.
E kuria na turaga yabaki 54 qo ni sa tiko talega na nodra nakinaki me na dua na vale ni soqo ni koro ni lotu kei na kena vakavoui na i tikotiko ni lotu ena kena viribai vakamatau.
“E nanumi talega me na vakavinakataki na vale nei turaga bete ena neimami koro ni lotu ka sikovi talega yani eso na vanua e na loma ni yasana ena kena vakatetei tiko yani na i tukutuku ni lotu.”
Na kumuni soli a mai vakayacori rawa ena Vakaraubuka sa oti era mai dolava rawa na marama lotu Katolika ena yasana o Naitasiri ka ra qai mai sogosogo na turaga.
E ratou mai vakatara tale tikoga ena soqo lagilagi qo na matasere rogo ni noda vanua na Seniboro Juniors ka ratou cavutu mai na koro vakaturaga o Sawanikula ena loma ni vanua na Wainimala. Ia, e vakadeitaka o Nawa ni sa lokuci oti talega na vula me na vakayacori tale kina e dua na kena tausoli ka salavata kei na dua na sotasota ni rakavi lewe ya vitu me na rawa ni vakabulabulataka vakalevu na nodra mai tiko rawa na tabagone ena nodra rawa ni mai veivuke tiko ena sasaga yaga ni qaravi ni lotu.
“Sa lokuci tiko na Okosita ni yabaki tikoga qo me sa na vakayacori tale tiko kina na soli kei na dua na sotasota ni rakavi lewe ya vitu kei na nodra qito na goneyalewa,” e kaya o Nawa.
E namaki tiko ni na rabailevu sara na kumuni soli ena Okosita ni na lala mai na loma ni vanua na Wainimala, Wainibuka, Waidina kei na Waimanu ena nodra mai duavata tiko na kena colati tikoga nai vua ni qaravi tavi ni lotu ena loma ni tikotiko ni lotu e Vanuakula.


text:
E maroroi vinaka tu: Kuruvakadua
9 April, 2018, 12:00 am
E se maroroi vinaka tu na i tukutuku kece me baleta na qele ni taukei, vakadeitaka na Manidia Liu o Tevita Kuruvakadua.
E kaya ni sa levu talega na i tukutuku e veitalanoataki tiko me baleta na kena mai kama ena macawa rua sa oti na Iimatai ni tabavale ni valenivolavola liu ni Matabose ni Qele Maroroi.
Kaya ni sa tomana tiko o iratou na ovisa kei ira na kena dau na kena laurai se vu mada vakacava na kama oqo ena bogi ni Siga Tabu ni macawa rua sa oti. Kaya ni tukutuku kece e maroroi ena komupiuta kei na kena e tu vakaivola e sega ni vakacacani se vakamai. Vakadeitaka talega o Kuruvakadua ni sa tokitaki mai na tabana e dau rejisitataki ira na i taukei ni qele kei na tabana eratou dau ciqoma na sasaumi ( cashier) eratou sa tokitaki kina tabavale e ra ni Matabose ni Qele Maroroi.
Vakadeitaka talega ni inisuataki kece tu na veika me baleta na valenivolavola oqo.
Vakadeitaka ni dodonu me da na laki vakatataro ki na valenivolavola liu ke dua na noda vakatataro.


text:
Fiji's Family Network
VEI KEMUNU KECE SARA A WETA ENA YASANA VAKATURAGA KO LAU, VASU KEI NA SAINI MATE KINA E NA VEI VANUA NU DUI TU KINA.. TABU SAKA YANI..NU LEA MAI ME DA VEI KILAI MADA.. SA MALO...
Members: 271
Latest Activity: Oct 22, 2015
Started by extremelymaolian. Last reply by samuela tuibeqa Nov 21, 2010.
Started by Jone. Last reply by TEE Apr 23, 2010.
Started by Bale Viriviri. Last reply by witi tomasi Mar 3, 2010.
Comment
malo bula, ko au ko Joana goneyalewa ni Vuna, Taveuni,ko au vasu ki Navaka, Nukuni, Ono-I-lau....nuitaka ni qaravi vinaka ai tavi ....Kalougata jiko na bula...sa kena levu....malo
qai kalougata jiko a weta mai na yasana ko lau
sa bula vinaka tale mai kalougata jiko na bula ni qaravi tavi ena siga edai
sa malo bula a noda kalougata jiko a qaravi tavi
sa bula vinaka mai ,sa vacava tu na bula mai na vei yasana qori bau dua nai rogo mai na noda yasana ko lau,kalougata jiko na bula
vakarau jiko au na lai drotaki iko mai na gauna au sa tu kina hahahahahahaha
sa bula vinaka tale mai na lewe ni yasana vakaturaga ko lau
Malo a bula ra wet....kalovinaka tu madaga noda yasana vakaturaga....malo eh :)


text:
AU vakavinavinaka vakalevu ki na tabana ni Na i Lalakai e na kena vakasokumuni mai na i tukutuku e na loma ni vanua kei na i tukutuku ni lotu e na tabacakacaka o Nasolo e na Yavusa ko Namacuku.
E vakaraitaka toka mai o Talatala Alivereti Bulai na i Talatala ni Tabacakacaka o Nasolo ni dua na ka na nona vakavinavinaka e na nona tabacakacaka ka veiqaravi tiko kina e na siga nikua.
E kaya ko Bulai ni a kunekunetaki na tabacakacaka vou oqo e na yabaki 1997 e na nodra yalovata sara ga na lewe ni tabacakacaka e na kena tutaki na cakacaka ni Kalou. Tomana ni valenilotu oqo e Nasolo e dau wili tu e liu ki na tabacakacaka ko Nailaga.
Ia, era sa mani bose na lewe ni lotu, ka vakamuri na kena veigacagaca kece ni ra sa vinakata me sa dua ga na nodra tabacakacaka vakataki ira.
E kaya o Bulai ni a qai mani vakavotukanataki na nodra gagadre e na yabaki 1997 ka yacova tiko mai na yabaki oqo.
Me yacova mai oqo e sa yabaki 20 na nodra veiqaravi voli mai me dua na tabacakacaka o Nasolo, mai na yasana levu oqo ko Ba.
Kuria e na nona kaya ni tolu tiko na valenilotu ni Tabacakacaka o Nasolo, a ya ko Nasolo, Ketenikula kei Koronubu na nodra i tikotiko na dauteidovu.
Tomana na nona i vakamacala o Bulai ni i matai ni talatala me tauyavutaka na Tabacakacaka oya, e dua na turaga ni Lamiti mai Gau o Talatala Temo Tawake.
Kena i karua e dua na turaga ni Vutia mai Rewa, o Talatala Isimeli Koroi, katolu o talatala Manaeru Ratulau (Macuata), i kava o Talatala Epeli Lutua turaga ni Vanua Levu (vakacegui e na vuku ni tauvimate).
Na i kalima ni talatala me laki veiqaravi o Talatala Aporosa Mataqila (Nadroga) ka kena i ka ono o Talatala Alivereti Bulai, ka se qai karua ni nona i lesilesi oqo ki na Tabacakacaka o Nasolo.
E kaya o Bulai ni i matai ni nona i lesilesi oya na Tabacakacaka o Burelevu mai Waimaro e Naitasiri.
Tinia ni vinaka sara ga vua na veiqaravi e na Tabacakacaka o Nasolo, ka tiko talega kina na i tikotiko vaka i Talatala kei na i liuliu ni yavusa o Namacuku.Home | Top
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.


text:
Update: 11:08AM EDA na tomana tale tiko na nodra tataunaki na noda cauravou kei na goneyalewa ena veika bibi e dodonu mera vakarautaki ira kina ni bera ni ra vakawati. Sa noda itavi talega na itubutubu kei na qase dauveisusu, na italatala, ivakatawa kei kemuni kece na Qase ni Lotu mo ni veivuke ena nodra vakarautaki vakavinaka na luveda.
Ena noda gauna ni cauravou kei na goneyalewa e vakadinadinataki ni dua na i wase levu ni gauna eda vakayalia kina noda vakasamataka se o cei sara mada e ganita me mai watida.
E levu na vatavatairalago e da tuvatuva kina ni o koya me mai watida e dodonu me vaka oqo se vaka oya.
E na levu ni noda rui osooso ena noda digidigi se ogaoga ena vaqaqara, sa la�ki lailai wale na gauna e da vakarautaki keda kina me da bau daumaka toka me rawa kina ni da veiganiti vakavinaka kei koya eda digitaka.
Na matada sa viritaki tiko ga vakayawa vei koya e lako mai, ka sega ni da raici keda se da sa vakaevei toka.
E dua na tiki ni noda bula vakatamata, aya me da `vakadeuca na i tuvaki ni dua na cauravou se goneyalewa me tautauvata kei na ka eda vinakata, ia e lailai sara na gauna me da vakaraici keda ka vakarautaki keda tale ga me rawa ni sota kina noda digidigi kei na nanamaki mai nei koya eda digitaka.
Ena Lotu Vakarisito, sa dua na ka bibi sa i koya na gauna ni vakavakarau ki na bula vakawati.
E vuqa na ka e dodonu me ia kina na vakavakarau, ia e seva ni lewe vuqa sara na cauravou kei na goneyalewa e sega sara ni ra bau curuma e dua na bula ni vakavakarau.
Ia ni sa dua na cauravou se goneyalewa e vakarautaki koya ena yalomatua, na totoka ni bula vakayalo, na itovo vinaka kei na kena tiko e so na iyau me tekivu kina na i lakolako ki na bula vakawati, sa rawa ni da kaya ni sa ganita vakavinaka me sa vakawati.
Me vaka ni na taura na gauna taucoko ni bula na vakawati, sa ka bibi kina me vakabibitaki ki na bula ni dua na cauravou kei na goneyalewa na vuku kei na yalomatua.
Sa toso cake tiko ga na levu ni vuli vinaka kei na kila-ka vei ira na noda itabagone.
Ia sa vaka e davo vata toka kei na druka ni vakatulewa.
Na ka ga e kunei votu ni yalowaitaki na vakawati; e yali na mataqali vakatulewa vinaka e dau vakabasikataki ni tiko na vuku kei na yalomatua.
Eda sa na muria tale mada e so na idusidusi ni vakavakarau ki na vakawati me vaka e a vola na i Vunivola Levu Digitaki ni Lotu Wesele kei Rotuma, ko nai Talatala Ili Vunisuwai.
E vakabibitaka o Nai Talatala Ili Vunisuwai ni gauna eda sa curuma kina na katuba ni vakawati, eda sa curuma tiko nai tavi ni veiliutaki. Kevaka e sega ni yalomatua o koya e veiliutaki, sa itekitekivu ni kena bucini e dua na kawatamata yalowai ka na i kuri ni leqa ni bula vakalewenivanua e na veigauna mai muri.
E kaya tale ni veiliutaki e rua na na kenai yau levu, matai na vuku yalomatua ka kena i karua sa ikoya na loloma.
Na ka e rua oqo e rau i yau levu ni bula, ia na yalowai sa meca levu ni veiliutaki vakavuvale.
E kaya vakakina na Jope 28:18, �Ena sega ni tautauvata kei na lase damudamu se mataniciva ni sa i yau talei na vuku ka i yau lailai na rupi.�
E tomana o Talatala Ili ena nona kaya, ni kevaka eda veiliutaki e na vuvale e na yalowai, eda sa na susuga tale ga na tamata yalowai ka sa na qai toso tiko ga na kawa ni tamata yalowai.
E rogo bibi toka na i tautau ni vosa oya, ia e na yaga me raici vata kei na veika e vinakati me vakabibitaki tiko.
E kaya vakakina na Vosa Vakaibalebale 3:13-15, �Sa kalougata na tamata sa kunea na vuku kei na tamata sa rawata na yalomatua.
Ni sa vinaka na veivoli kina ka ca na veivoli ena siliva.
A kena tubu tale ga sa vinaka ka ca na kena tubu na koula dina. Sa i yau levu ko koya ka ca na rupi.
Ia na ka kecega sa domona ko koya sa sega ni yaga me vakatauvatani kaya.�
Na vuku vakacava e tukuna tiko oqo na i Vola Tabu? Oqo na vuku vakayalo ka dau vakatokai tale ga me yalomatua; sa i koya na kila e tu vua e dua na tamata me rawa ni wasea kina na vinaka mai na ca, na dodonu mai na cala kei na dina mai na lasu.
Oqori na vuku e gadrevi me rawa ni vakatulewa vakavinaka kina e dua na tamata.
E vuku vakayalo kai solisoli ni Kalou vua na tamata e qaravi Koya.
Vei kemuni na cauravou kei na goneyalewa, e va na sala e dusia o Nai Talatala Vunisuwai ka rawa ni ko ni taukena kina na vuku kei na yalomatua:
Matai, me da kila ka rerevaka na Kalou, se meda veikilai vinaka vakayalo kei na Kalou.
Ni da veikilai kei na Kalou eda na qai rawata na vuku dina ena noda biuta na ca ka muria na dodonu, na dina kei na savasava. Na ca sa dau vakayalowaitaka na tamata.
Ni ko biuta na Kalou e na biuti iko tale ga na vuku ka ni vuku e tiko ga kei na Kalou.
E dua na ka au sa dau vakabibitaka oti yani vakavuqa ni sa dodonu ki na cauravou kei na goneyalewa taucoko era via vakawati me ra vakadeitaka rawa mada na nodra sa vakabulai vakayalo, aya, na nodra soli bula vua na Kalou ka ciqomi Jisu Karisito me Tui ka Turaga ni nodra bula.
Eda duavata kina kei nai Talatala Ili Vunisuwai ena nona kaya ni kevaka ko sa soli iko dina sara vei Jisu Karisito, ko sa rawata e yalomu na yalo ni Kalou ka sai koya oqori na yalo e dau vakavukui keda ka kauta mai vei keda na yalomatua.
Sa kena i balebale oya ni sa dua na yavu bibi ni noda vakarautaki keda ki na bula vakavuvale sa i koya na noda rawata taumada na noda vakabulai vakayalo Vua na Kalou.
Ni ko sa vakabulai ga vakayalo, sa vakadeitaka ni sa na vakabulai tale ga na nomu vuvale.
E kaya kina na Jope 28:28, �Raica na rerevaka na Turaga sa i koya na vuku kei na biuta na ca sa i koya na yalomatua.�
Na V/vakaibalebale 9:10 e kaya,�A rerevaki Jiova sa vu ni vuku kei na kilai Koya na Le Dua Yalosavasava sa ka ni veivakayalomatuataki.�
Na rerevaka na Kalou e kena i balebale na biuta na ca.
E sega ni via kabita se dau qitotaka na ca. Na ca e meca ni Kalou ka dau yalowai kina na tamata. Kaya tale na Vosa Vakaibalebale 8:13, �Oqo na rerevaki Jiova, me cata na ka ca, na qaciqacia kei na viavialevu, kei na sala ca kei na gusu dau lasu au sa cata.�
Oqo na veiyavu e dodonu me ra vakayavutaka kina nodra vakarau cavuikalawa na cauravou kei na goneyalewa ki na buturara ni bula vakawati ka ni na vakadeitaki ira ka maroroi ira mai na veileqa lelevu ka dau tinia koso na talei ni vakawati.
Ena qai kuri tale yaniHome | Top
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.


text:
Na Veitarataravi ni Veigauna vaka i Isireli kei Jiuta
Contents
- 1 Na i Vakatekivu
- 2 Era Yaco ki Ijipta na Isireli
- 3 Curumi ka tawani na vanua ko Kenani
- 4 Na Matanitu Cokovata ni Isireli
- 5 Yabaki ni sucu oti na Karisito na Kauvakavesu kei na veisereki ni lesu tale
- 6 Na Gauna e na Maliwa ni Veiyalayalati Makawa kei Na Veiyalayalati Vou
- 7 Na Gauna ni vei Yalayalati Vou
Na i Vakatekivu[Veisautaki | edit source]
Era Yaco ki Ijipta na Isireli[Veisautaki | edit source]
Era tiko vakabobula ka kawa i Jekope mai Ijipta rt. 1700 - rt. 1250.
Na gauna ka cavuti kina ni 'rauta tiko na yabaki ka cavuti, i vakaraitaki ni veitaba yabaki e na kena gauna ka cakacakataki Iesu.
Na yawa ga yani ki muri na veiyabaki, na kena dredre ni dodnu sara na veiyabaki e cavuti.
Ni sa mai mate ko Solomoni e na 931 BSK, ki na gauna ka taba-i-vakaro kina vakalawa ko Sairusi (Tui Perisia) 538 BSK, Sa viavia mai dodonu sara na vei yabaki e cavuti, ia e se rawa tiko ga ni veicalati e na maliwa ni dua na yabaki yani ki muri; se dua na yabaki mai ki liu.
Era biuti Ijipta mai na Isireli e na ruku ni veiliutaki nei Mosese rt. 1250. Na nodra i lakolako na Isireli e loma ni vanua liwalala. E a soli kina vei Mosese na i vakaro e Tini mai na ulunivanua ko Saineai rt. 1250 - rt. 1210.
Curumi ka tawani na vanua ko Kenani[Veisautaki | edit source]
Sa liutaka ko Josua na i matai ni lakolako ni curumi ni vanua ko Kenani, rt. 1210.
Sega soti ni maucokona sara na lewa ni nodra tiko na veimata yavusa ni Isireli, ka ra mani vakayagataka na kaukauwa ni nodra lewa na Dauveilewai ka veiliutaki kina.
Na Matanitu Cokovata ni Isireli[Veisautaki | edit source]
- Na Matanitu Cokovata ni Isireli
- Na Makanitu Vaka-Jiuta (Matanitu e na Ceva)
Yabaki ni sucu oti na Karisito na Kauvakavesu kei na veisereki ni lesu tale[Veisautaki | edit source]
Era kauvakavesu ki Papiloni na Isireli ni vakavuwai oti ko Jerusalemi
- Tekivu na kaukauwa ni Matanitu ko Perisia, 539 BSK.
- Sa Iewa ko Sairusi me ra sereki ka lesu tale na Jiu, 538 BSK.
- Tauyavutaki na yavu ni Vale ni Soro, 520 BSK.
- Taracake tale na bai kei Jerusalemi, 445 - 443 BSK.
Na Gauna e na Maliwa ni Veiyalayalati Makawa kei Na Veiyalayalati Vou[Veisautaki | edit source]
Tauyavutaka na Matanitu va-Kirisi e Palisitaina ko Alikisada na Kalevu, 333 BSK.
Liutaki Palisitaina na Saleukiti, ka kawa talega ni dua tale na Turaga-ni-valu levu nei Alikisada, ka rawata talega na lewa ni vanua ko Siria, 198 - 166 BSK.
Era yavala na Jiu e na ruku ni veiliutaki i Juitasa Makabiasi ka ra rawata kina na nodra tu galala. Sa qai liutaki Palisitaina ko Jiutasa kei ira na nona yavusa na Eisamoni, 166 - 63 BSK.
Sa tauri Jerusalemi ko Pomopei, e dua na Turaga ni Valu levu ni Roma, 63 BSK.
Era sa qai digitaki tiko mai Roma na Tui ka ra vakarorogo ki na kena lewa me ra liutaki Palisitaina. Ka dua vei ira ko Eroti na kavelu, ka liutaki Palisitaina e na yabaki 37 BSK ki na 4 BSK.
Na Gauna ni vei Yalayalati Vou[Veisautaki | edit source]
Na susu i Jisu.
Vunau voli ko Joni na Dauveipapitaisotaki; na Papitaiso i Jisu ka sa tekivu talega kina na nona veiqaravi.
Na mate kei na Tucake tale i Jisu.
Na veisau i Paula (Ko Saula na kai Tasisi) rt SK 37.
Na laumotu i Paula rt SK 41 - SK 65.
Na i otioti ni tiko vakavesu i paula rt SK 65.


text:
Nai ivosavosa vaka-Viti
16 April, 2018, 12:16 pm
ESA koto oqo e ra na i kuri ni ivosavosa vaka-Viti eda vuli tiko mai kina ena veimacawa, ni wiliwili sara yani.
Na ivosavosa cava e dau cavuti vua e dua e dau tukuni vua e dua na k qai sega ni vakayacora ena vuku ga ni nona sega ni via rogoca. Ni tukuni vua e dua na ka e curu ga ina dua na qara ni daligana ka curu tale ina kena ka dua.
Kena i sau: Vaka e tiri na wai ena dela ni draunidalo
Vakamacala: Eda na kila vinaka kevaka eda vakaturuma na wai ena draunidalo, ena sega vakadua ni suasua ena turu ga yani lai drodro tani sara.
Ni dua gona e dau tukuni vua e dua na ka qai sega ni vakayacora ena vuku ga ni nona sega ni via rogoca e dau qai tukuni vua na ivosavosa qo.
Na ivosavosa cava kena ibalebale yalataka me sega ni vakayacori tale.
Kena isau: Sa viritaki na kena vatu
Vakamacala: Qo e dua na ivakarau se ivalavala vakaViti. O taura e dua na vatu o qai yalayala oti o viritaka sara na kea vatu, ni o sa na sega ni vakayacora tale vakadua.
Na ivosavosa cava kena ibalebale kila nona turaga nona iyatu nona itutu vakabibi na nona vanua se cakacaka, kila na ka e dodonu me vosa kina.
Kena isau: Kilakila na kena qele
Vakamacala: Na qele o kaya tiko ni nomu se kemu qele, e tu na ka e lakovata; na qaravi ni vanua e tiko na kena i tavi vua na turaga ena vuku ni nona iyatu vakavanua.
Na i vosavosa cava kena i balebale dua na vanua e balavu ia e lekaleka wale tu ga.
Kena isau: Matanikauke
Vakamacala: Na kauke na mataqali lairo vulavula ni veinuku, matalelevu, dau laukana. Na rai ni kauke ni dua na vanua e rairai yawa ena voleka wale tu ga, e qai cavuti kina na i vosavosa qo.
Na kau cava e vakatauvatani kei na Turaga se cavuti vua e dua e sucu turaga.
Kena isau: Lolokula
Vakamacala: Na lolokula na mataqali vasili drau momoto lalai, veivolavolai drokadroka damudamu, e rairai vinaka vei ira na vasili tale eso; vakatauvatani kina kei ira na turaga. Na kula e dau vakayagataki vakalevu ena roka damudamu. E kilai tani ga na lolokula ena kena rairai vinaka ka dokai qai kena i vakadei na wakana me vakataki ira na turaga.
Na i vosavosa cava e cavu vua e manini se dau maqitaka na ka.
Kena isau: Manini sautanini
Vakamacala: Na manini ni o vakayagataka vakavuku, vakamaqosa me dede, me vaka na kakana, wai se ilavo.
Qo e cavuti vua e maroroya se maqitaka na ka, vakabibi ena kakana. Ni qai via vakayagataka sa malumalumu, a sautanini na yagona.
Na i vosavosa cava kena i balebale tuvani vakavinaka vakaveitaravi.
Kena isau: Tuvani vakabati ni beka
Vakamacala: Na beka e dua na mataqali manumanu vuka levu toka, boi levu, vakabati, vakasucuna e kiriwana, vaka na ibulibuli ni kalavo qai vakatabana mamare loaloa.
Era dau veivukayaki vakalevu na vaqara vuanikau dreu, uto vea mera misika, se na se ni onolulu, wame, kavika, vuga, niu mera gunuva. Ra kosakosa vakalevu nira dau veivala. Dau rawa mai ni lau kolo se laurabo, se kuretaki na vunikau ra moce se kana kina, se coko ena kena lawa se dai soni, qai saqa se tavu me laukana. Na suina e caka kina na batiniveiqia, batina e tui me itaube batini beka.
E kau gona mai na ivosavosa qo ina beka ni tuvani vaka veitaravi vinaka tu na batina. Ni dua gona na ka e tuvani vakavinaka ka vakaveitaravi tu ena qai cavuti kina na ivosavosa qo: Tuvani vakabati ni beka.
Na i vosavosa cava e cavuti vua e dua e mai cudruvaka lasulasu tiko e dua na ka e sega ni nona.
Kena isau: Mai cudruvi au tale ena kequ vuni ivi
Vakamacala: Na ivi e dua na mataqali kauvuata vakaitamera rugurugua ni bati ni veidogo kei na lomanivanua, vakabibi ena vanua suasua, waka lelevu, vaqalita, drauilelevu babalavu vavaku dravia, se lalai vulavula boivinaka, vuailelevu toka via sababa. Na lewena e dau saqa me laukana, se yaca me madrainiviti, bila, sikiviro, koko, soloi. Tolona e wai ni mosinikete, se kari kei na tolo ni dawa me wai ni misuqa, se kari kei na tolo ni tarawau me wai ni ramusu. Ni dua gona e mai cudruvaka lasulasu tiko e dua na ka e sega ni nona ena qai cavu vua na ivosavosa qo: Mai cudruvi au tale ena kequ vuni ivi.
Ena qai kuri tale yani


text:
ENA nona bula voli ni sa tekivu me tamata bula mai, e matau tu ga ko Jisu na noda I Vakabula ena koro lailai ni gonedau ko Kapenaumi ena Toba o Kaleli. Na vanua talega qo a tekivu vunau voli kina o Jisu ena i tekivu ni vakavuvuli ka talanoataki tiko ena Marika 1: 21 ka digitaka kina nai matai ni nona tisaipeli (Marika 1:16-20) ka vakabulai ira na tauvimate (Marika 3: 1-5).
Ko ira na lewenivanua era a butuka taumada na vanua qo era tukuna na kena rairai vinaka ena kena laurai na vovo ni veika ea tu me i vakananumi ni koro lailai qo me baleta nai tekitekivu ni nona dau vakatavuvuli nai Vakabula ko Jisu.
Ia, e dua na i tukutuku bibi ni kena tekivutaki kina na Lotu Vakarisito, na vanua e bula voli ko Jisu, na vale nei Saimoni Pita, ka tukuna nai Vola Tabu ni nona i tikotiko ko Jisu e Kapenanumi (Maciu 8:14-16).
Era a vakekeli na kena dau mai Itali ena koro qo e Kapenaumi ka mani laurai kina na i vovo ni yavu nei Saimoni Pita ka dau vakatoka ko Jisu me nona vale ena nona dau tiko voli e Kapenaumi.
Na vale nei Pita e dua na i matai ni i tukutuku vaka Vola Tabu ka laurai rawa ena 25 na yabaki sa oti.
A bulu voli na yavu qo nei Pita ena ruku ni dua na valenilotu ka ra raica na kena dau ni vakadidike na i tikotiko qo ni a tawani ena i matai ni senijiuri ni bera na Karisito.
A laurai na yavu ni vale qo ni a donuya mai vakalailai na matai ni senijiuri ni oti na mate nei Jisu ka ra vakadinadinataka e levu ni oya na nona vale ko Saimoni Pita na gonedau a digia ko Jisu me nona i matai ni tisaipeli.Home | Top
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.