text:
RA TAROGA NA ITABAGONE
Au na Lewa Vinaka Vakacava Noqu iLavo?
“Au curu ina dua na sitoa meu lai vakararai ga, a sega ni noqu inaki meu volia kina e dua na ka. Ia au tini volia mai kina na iyaya saulevu!”—Colin.
E vakadinadinataka o Colin ni sega ni dau lewa vinaka nona ilavo. Vakacava e va tale ga qori na ka o vakila? E rawa ni vukei iko na ulutaga qo.
Cava mo lewa vinaka kina nomu ilavo?
iVakavuvuli lasu: Ena tarova nomu galala ke o kauaitaka na ivakarau ni nomu vakayagataka na ilavo.
Ka dina: Ena levu nomu gauna galala ni o lewa vinaka nomu ilavo. E kaya na ivola I’m Broke! The Money Handbook: “Ni o kila vinaka na iwalewale ni nomu vakayagataka na ilavo, ena levu sara na ka o taukena.”
Dikeva mada qo: Ni o lewa vinaka nomu ilavo . . .
Ena vo e levu na ilavo ena gauna o gadreva kina. E kaya e dua na itabagone o Inez: “Au vinakata meu gade i Sauca Amerika ena dua na gauna mai muri. Au dau vakasamataka qori ena gauna au maroroi ilavo kina.”
Ena lailai (se sega sara ga) nomu dinau. E kaya na iVolatabu: “Na daukerekere e bobula vei koya e solia vua na ka.” (Vosa Vakaibalebale 22:7) E duavata ena tikina qori e dua na goneyalewa o Anna, e kaya: “Ena rawa ni vakaleqa nomu bula na dinau. Ia o na dei ena nomu isausau ke sega ni o dinau.”
E vakaraitaka ni o nuitaki. O ira era dau lewa vinaka nodra ilavo ena yaga nira sa uabula. E kaya o Jean e yabaki 20: “Qo e dua na iwalewale yaga ena vukei au niu sa na tiko taudua ena gauna mai muri. Au saga ena gauna qo meu lewa vakamatau noqu vakayagataka na ilavo meu rawa ni nuitaki ena gauna mai muri.”
Me nanumi: E kaya na ivola The Complete Guide to Personal Finance: For Teenagers and College Students: “Na imatai ni kalawa ena kilai kina ni o sa rawa ni lewai iko ga, ya na nomu tuvanaka matau na ivakavakayagataki ni nomu ilavo. Ena vukei iko vakalevu ena vo ni nomu bula nomu dau vakatulewataka vinaka nomu ilavo.”
Ka mo cakava
Kila nomu malumalumu. Ke dau oti totolo nomu ilavo, saga mo kila mada i liu na vanua e vakayagataki tiko kina. Eso e oti totolo nodra ilavo nira dau volivoli ena internet. Eso tale era dau vakayagataka vakalailai na ilavo, ia era volivoli wasoma. Ni cava na vula, sa sega ni dua na ilavo e vo!
“Me vakasamataki vinaka na ilavo lailai mada ga e vakayagataki e veisiga. Dua na vula au rawa ni volia e vica na iloloma, na kofi, kei na iyaya e lutusobu na kedra isau. Ni cava na vula, au dau vaqaqa tale na vanua e vakayagataki kina na duanadrau na dola!”—Hailey.
Cakava nomu ituvatuva ni ilavo e veivula. E kaya na iVolatabu: “Na lalawa ni tamata gumatua ena tini vinaka ga.” (Vosa Vakaibalebale 21:5) Ni o cakava nomu ituvatuva ni ilavo e veivula, qori ena vukei iko mo lewa vakavinaka na ilavo mo vakayagataka me kua ni lai sivia tale mai na kemu isau.
“Ke levu na ka o volia qai lailai na kemu isau, e ka vakayalomatua mo kila na veika o vakayagataka kina nomu ilavo, qai kua ni vakalusia nomu ilavo ena iyaya o sega ni vinakata dina. Vakalailaitaka na lisi ni iyaya mo volia, me kua ni sivia na kemu isau.”—Danielle.
Muria sara. E vica na sala e rawa ni vukei iko mo raica vinaka na vanua o vakayagataka kina nomu ilavo, me kua ni sivia tale ga na ilavo mo vakayagataka. Eso na itabagone era raica ni yaga nodra muria eso na iwalewale qo:
“Sa matau vei au meu vakacuruma ena baqe noqu ilavo. Keu na maroroya tiko au na rawa ni vakasabusabutaka.”—David.
“Niu gole ena sitoa au na kauta ga na ilavo meu volia kina na ka au vinakata. E vukei au qori me vakarauta ga na ka au volia.”—Ellen.
“Niu lokuyarataka na siga meu volia kina e dua na ka, e vukei au meu vakadeitaka kina ke ganita meu volia na iyaya qori se kua.”—Jesiah.
“Au na sega ni gole ena soqo kece! Ke sa sega ga na ilavo, au na sega ni gole kina.”—Jennifer.
Me nanumi: Na lewai vinaka ni ilavo e itavi bibi duadua. Qori na ka e liaca o Colin, e cavuti ena itekitekivu ni ulutaga qo. E kaya: “Ke mani yaco ena dua na gauna meu ulunivuvale, au na sega ni vakasabusabutaka na ilavo! Keu sa sega ni rawa ni lewa vinaka na ilavo ena gauna qo, ena rawa ni vakaleqa noqu bula vakawati ena gauna mai muri.”
Vakatutu: “Tukuna vua e dua na ituvatuva ni nomu ilavo e veivula, qai kerei koya mo drau dikeva vata e veigauna. Na ka vinaka duadua mo dikeva tiko nomu veika vakailavo!”—Vanessa.


c: text/html

text:
Honesty
- Nai vakarau e lasulasu, sa ka vakasisila vei Jiova: Nai vakarau e donu, sa ka e taleitaka vakalevu o Koya. Na nodra dina na yalododonu, ena tuberi ira, Na nodra sega ni dina na talaidredre ena vakarusai ira. Vakaibalebale 11:1,3
- Na tamata ca sa vesuki koya na ca ni gusuna, Na tamata yalododonu ena lako sivia na leqa kecega. O koya sa tukuna na ka dina, sa vakaraitaka na ka dodonu. Sa veivakaisini nai vakadinadina lasu. Vakaibalebale 12:13,17
- O koya sa ubia na nona i valavala ca, sa sega ni vuavuai vinaka, O koya sa vakatusa ka biuta na nona caka cala ena bula ka kune loloma. Vakaibalebale 28:13
- Me kakua ni dou sauma na ca ena ca. Na nomudou bula ga me rakorako ena matadra na tamata. Roma 12:17
- Na neitou i tukutuku vei ira na tamata e sega ni muria na gaunisala ni veivakaisini, keitou sega ni vakatavuvulitaka e dua na ka e sega ni tukuna na vosa ni Kalou, keitou sega ni via kauta cake talega mai na ka sa oti ka dau veivakamaduataki, ia ni keitou tucake tu ena mata ni Turaga me keitou tukuna tikoga na dina, ni ra rogoca o ira na tamata me laucoka na yalodra. 2 Koronica 4:2
- Me keitou solia na veika e vakaTuraga, sega walega ena mata ni Kalou, ena matadra talega na tamata. 2 Koronica 8:21
- Me kakua vei kemudou na veilasutaki, ni dou sa luvata tani taucoko nai valavala makawa, Kolosa 3:9
- Dou dui vakatusa na nomudou i valavala ca, ka veimasulaki, mo dou vakabulai kina. Sa yaga vakalevu na nona masu vagumatua na tamata yalododonu. Jemesa 5:16

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
TALAUCAKA O TALATALA NA NONA RAIVOTU
6 June, 2016.
Ena i ka 5 ni Noveba 2015 e a tagicaka tiko vua na Kalou e na nona waraka tiko na kena gauna e na vuku ni nona ituvatuva ena veika e na yaco me vaka e a vakaraitaki vua ena raivotu. E kaya o Nai Talatala Apolosi Qalilawa ka a vakaraitaki vua na raivotu e na 2007 vua na tolu na D, oya na Democracy, Decree kei na Decalogue ni a vakaraitaki tale vua na raivotu e na Noveba ni yabaki sa oti. E a moce no e na otela na Cathay Hotel e Lautoka ni rauta toka na va na kaloko e na mataka lailai taudonuya e na gauna e dau masumasu kina vua na Kalou o Jiova. Au a saga me'u yadra e na mataka oqori, au sa sega ni yadra rawa sa bibi na yagoqu ka'u sa raica tu me dua na ka levu. Au sa qai rogoca e dua na domo me'u vakasamataka ka raica. Qo na i tukutuku, e kaya. E kuria ka kaya ni a draivataka tiko e dua na lori levu ka lori loaloa levu ka tini na kena taya. E a vakavodoka no e dua na kisi (container) ka toka damudamu. E lori vou sara ka'u draiva tiko e na dua na highway ka vaka e sega ni vaka na highway e Viti ka dodo balavu sara na gaunisala ka usana tiko na koniteina damudamu oqo ka lori loaloa. E kaya o koya ni tukuni e rua na roka oqo e rokataka e dua na ka bibi sara ka vaka me da dau rerevaka. Loaloa na mate kei na damudmau na i vakasala me da dau qaqarauni ki na mate. E kaya ni cici tiko yani e na dua na gaunisala balavu ka qai kidacala ni sa galu na kena i idini ni lori ko ya ka sa laki tu vakadua, ia, e tu vinaka na kena ka kece. Au tovolea me'u yavalata sa sega ni qai yavala na lori ko ya. Au dabe ka ravi ka'u qai masuta na Kalou ni lori vou, na cava na ka e sa qai mai yaco. Tomana ka kaya ni qai kidacala ni sa vadugu mai muri e dua tale na lori ka raica ni sa volekati koya ka dua tale na lori ka usana tale tiko yani e dua tale na koniteina ka roka siliva qai totoka. Sa voleka ni cici siviti Qalilawa e sa qai biuta ki tuba na ligana me yalova me bau kele. Au qai raica e na koniteina ni sa tabaki tu kina na yaca ni matanitu e cici tu mai kina na lori oqo - USA, e kuria. Sa siviti koya e qai raica o Qalilawa ni tabaki tu kina na USA. Sobo! ke a kele mada ga, e kaya o Qalilawa ni a taroga lo e lomana. Oqori e na kena mosita na yalona me bau mai raica na draiva ni lori ko ya na cava e leqa e na lori ka draiva voli kina o koya sa leqa no ko ya. E yaloyalo ga mai na turaga ko ya, e matadredre ka pasi. E kidacala ni sa baci vadugu tale yani e dua. Ni qai rai yani e na i iloilo e sa raica nira sa veituitui tu yani e na bucabuca balavu ko ya e voleka e 150 na lori e na nona vakawilika tiko ka ra usana na koniteina ka dui volai e na koniteina ko ya na yaca ni veimatanitu era dui matataka tu yani. Na i karua lori e volai no kina o Itali. Ni'u biuta yani ki tautuba na ligaqu era dredre ga mai ka tasiri sara, e tomana. E kaya o Qalilawa era cici siviti koya ka sega ni dua e kele ka sa dua na ka na nona rarawa. Au bobo, au ravi ka'u masu tale. Sa ra laki cabe tu e na dua na delana ka sa bibi na lomaqu ka'u masu ka mani tukuni mai vei au…Rai! E kaya e ka ni kidacala vua ni a dolava na matana ka qai raica na qia ni lori ka a tabaka tu ni sa waqa. Tomana ka kaya ni a waqa na ulu ni qia ni lori ko ya ka volai mai kina dua na mata ni vola na MATT-6-33. Sa qai tukuni mai va'qo vei au e na vosa vaka Peritania- Please apply (cakacakataki iko). Au lomatarotaro, ia, sa qai tukuni ga mai vei au - CAKAVA. Sa waqa toka e cake na MATT-6-33, apply first. E kaya o Qalilawa e na Maciu e na Wase e 6-33 e virikotori kina: Ia, dou vakasaqara taumada na matanitu ni Kalou kei na Nona yalododonu: ia e na soli me kena i kuri vei kemudou na ka kecega oqo. E na nona tosoya ga na qia e lade na lori ka sa yavala. Sa tekivu me cici ki liu me vaka edua na motoka e na kena daumaka vinaka sara tu ga. Sa toso ki liu au sa qai tabaka toka na kena qia au sa qai raica na kena veitaravi mai na i karua ki na i katolu (second, third and fourth gear), ka'u sa qai cici tiko e na i ka va ni qia, e kuria. E kaya ni qai volekata yani na baba e sa raici ira na lori era sa liu nira sa sega ni rawa ni toso ki liu e na veimama ni baba. Tomana ka kaya ni cici yani na nona lori era tataro ka raica o Qalilawa ni sega ni rawa ni kele e baba. Au sa cici totolo sara me'u yaco rawa ki delana, ia, e rau sa kele no mai kina e rua na lori - na nei Merika kei na lori ni Itali, e kaya. E na qai tomani tale yani na raivotu nei Talatala Apolosi Qalilawa.
TALAUCAKA NONA RAIVOTU E NA 2015
20 June, 2016.
Sa totolo sara na cici ni lori me bau yacova rawa yani o Talatala Apolosi Qalilawa na delana ka rau sa kele no mai kina na lori ni Merika kei na lori ni Itali ka toqai no kina na i vakatakilakila na Rome se Roma. Ni tei wilika sara yani na kena i kuri mai na macawa sa oti. E kuria ka kaya ni a la'ki kelea na lori e cake ka sa lako yani ki vua na draiva ni lori ni Merika kei na turaga ni Itali. E rau la'ki tu e matana ka rau tukuna vua e dua na ka. O iko mo na tui ira kece na lori oqori, e kaya o koya. A mani vakaiulubale ka kaya vei rau ni na sega ni rawa ni tuiya me vaka ni sega tu vei koya nai yaragi ni veitui. O kila tiko na lori o kauta tiko, rau taroga. Rau mani kaya vua ni tiko e na mua i liu ni lori e kauta tiko na bull bar ka toka e na mua i muri na ka ni veitui. O iko mo na tui ira kece, e kaya o koya ni rau vakaroti koya kina. E kaya ni oqo e dua na ka e sega ni bau kila ni lori e kauta tiko e rawa ni cakava na veika oqo. E sa qai tukuna vua na turaga ni Merika ko ya, ni lori ko ya e bulia, vaka kina na kena idini kei na kena ka ni veitui. E a kaya vua nikua o na tuiya na 150 na lori ko ya. E rawa vakaca, e a taroga lo e lomana o Qalilawa. Sa qai kaya na turaga ni Merika ni na semata na lori taucoko ko ya me na tuiya o Qalilawa. Help yourself, a sauma lesu yani o Qalilawa. Ni qai rai tale tiko yani kina qia ni lori o Qalilawa, sa tukuni vua na vosa oqo ne: Apply the first, it will move. Ia, e volai toka e cake na MATT-6:33. E kaya o koya ni qai rai yani ki na i iloilo e raica rau na draiva ni lori ni Merika kei Itali e rau sa vakadreta na wa kaukamea (chain) ka semasemati ira taucoko na 150 na lori ko ya. Lesu tale yani ki na lori nei Qalilawa ka kacivaka yani: Apply the first. Ia, na gauna talega oqori e kaya o Qalilawa e sa vakaroti koya toka na qia me biliga na qia ki na i matai. Na cava tale! Karua ga ni cici na motovai. Se lailai na noqu cici taudua tiko yani. Vakasamataka sa tui oqo na 150 na lori. Sa liu na lori ni Viti. Fiji, apply the first. E berabera na noqu cici mai e na buca ka totolo na noqu sa tui ira cake e delana, e talaucaka o Qalilawa. E kaya o koya ni sa tui ira taucoko ki cake era sa qai la'ki kele no ka ra raici vuravura sobu no. O Merika, o ira sara ga na veimatanitu levu oqo e vuravura era vakadirorogo. E kaya o koya e sa qai tukuna e dua na kai valagi ka vaka ne: Watch, watch, you're leading. Fiji is leading. Fiji is first, watch Fiji is leading. Viti na kena i matai e vuravura taucoko, e tomana. Sa qai vosa o Qalilawa ka kaya se sa rauti koya e kea. Ia, a mani sauma ka kaya ni dodonu me na tui koya ki na vanua era vakanamata tiko kina. Sa mani tukuna vua na kai Merika koya me wawa mada mera dolava mada na koniteina me dikevi mada na i usana. Namaka na kena i kuri tarava se cava e tiko e na loma ni koniteina.
RAIVOTU NI VUNAU TINI E VITI
11 July, 2016.
Sa mai yala toka na i talanoa nei Nai Talatala Apolosi Qalilawa e na vuku ni karua ni raivotu e na gauna a moce no kina ena rumu ni otela e na i ka 15 ni Tiseba ni yabaki sa oti ni rau sa tukuna vua na draiva ni lori ni Itali kei Merika me tui ira na veilori taucoko era sa sega ni cabeta rawa ni delana cere. E kaya vua na draiva ni lori ni Merika ni lori ko ya e a bulia ka sa vakarautaki tu na ka ni veitui e muri ka vaka kina na Bullbar e liu. Tukuni vua me na tuiya na 150 na lori. A taroga o Qalilawa ka kaya se rawa vakacava? Kuria ka kaya o koya ni a tukuni vua me vakadonuya ga ka me ratou na sema na veilori kece ko ya. Tomana ka kaya ni qai lako yani ki na lori sa vakaraitaka tiko me Apply the first - MATT 6:33. E sa qai taura rawa na kena i balebale na MATT, oya na Matthew se Maciu Wase e 6 Tikina e 33 ka vaka ne: Ia, dou vakasaqara taumada na matanitu ni Kalou kei na Nona yalododonu: ia e na soli me kena i kuri vei kemudou na ka kecega oqo. E kaya ni gauna e qai yavala kina me toso sa cici me vaka na motopai ka salavata na nodra sa tui na 150 na lori. Sa liu na lori ni matanitu o Viti ka cici cake ki delana ka la'ki kele no kina. Keimami sa tu e delana e cake keimami qai raici vuravura sobu tu. Era vakadirorogo na veimatanitu eda raici ira tu me vakataki Merika. Sa qai tukuna na kai valagi ka vaka ne: Watch, watch, you're leading. Fiji is leading. Fiji is first. E kaya o Qalilawa e sa qai vuki ka kaya me sa rauta e kea na veitui se toso tale. E a mani qai sauma lesu ka kaya ni sa nona i tavi me tui ira taucoko na lori ko ya ki na vanua e dodonu mera yaco kina. Ia, e sa qai mai tukuna yani me wawa mada me ratou na dikeva mada na veika era tawa no e na koniteina e muri. Era tawani koto ena veikoniteina ni veilori oqori na koula kei na siliva. Ratou kaya ia oqori na veika kece e tu vei keimami. Sa mani vakauqeti o Qalilawa me kaba cake ka dolava na koniteina damudamu ka usana tiko na lori nei Viti. Qo na vanua e basika kina na raivotu. Io, ni'u dolava yani na koniteina au raica na i Vola Tabu e sinai ka vutucoqa no e loma. Na noda i Vola Tabu ga vaka Viti, na waqa e loaloa kei na kena drauniveva e damudamu. A qai sisi mai e dua na i Vola Tabu ka lutu ki ra, tacega i ra ka sisi yani vaka ki mataqu sara. Au qai raica vaka oqo sa cegai tu e mataqu na Lako Yani e na Wase e 20 ka no kina na i Vunau e Tini ni Kalou Bula o Jiova, e kaya. Tukuna o koya ni qai rogo mai vua e dua na domo me sogota ni na yaco me na qai raica o vuravura. Ko Viti e na liu mera raica o vuravura. Please apply, me cakacakataki mera raica o vuravura. Kuria ka kaya ni lori ko ya e roka loaloa, ia, na kena koniteina e muri e roka damudamu. Ko vuravura e usana na i yau, ia, ko Viti e usana na i Vola Tabu ka ologi koto kina na kaukauwa ni vosa ni Kalou. E kaya o koya ni 150 na lori ka tuiya rawa tu o Viti, e sa qai raica rawa na vanua e dewa mai kina na kaukauwa. E sarava o vuravura na i vunau ni LOLOMA NI KALOU, e kuria. Ni sa siro sobu na lori, e kaya o Qalilawa, ni sa tukuni ga mai Apply the first. Ia, ni sa yaco ki na bucabuca e ra sa sisi ga vakataki koya na qia mai na i matai, karua, ka tolu kei na i ka va ka dewa yani. Sa cakacaka ga vakataki koya. E kaya o Qalilawa e sa qai vakasamataka tiko na i Vunau e Tini ka cegai e matana e na i Vola Tabu e na Lako Yani Wase e 20 sa i koya na DECALOGUE. E na i Vunau e Tini, e lima e qara cake vua na Kalou kei na lima e qara sobu na noda i tavi vei ira na wekada se tamata, koya na laba, na butako koya e lako sobu o ira oqo era na qai lutu donu ga ni sa qarava o Viti me LOMANA na Kalou me vaka sa Lomana na wekana. Na tini na qia ka toka e na lori ni Viti, e vakatakilai tikoga ena lori ko ya. Ni tukuni tiko Apply the first e na qia, e kena i balebale tiko o Viti e sa i mata ni matanitu e vuravura me na taurivaka na i Vunau e Tini me nona Yavu ni Vakavulewa, e kaya. Oti ko ya, e kaya o Qalilawa ni a yadra cake ka toka ena nona vakasama na vosa, PLEASE FIJI, APPLY THE FIRST! Tomana ka kaya ni gauna oqo sa dodonu vei Viti me biliga na i matai ni qia e dau volai tiko na MATT 6:33. E tukuna tiko ni dodonu vei Viti me vakasaqara taumada na Matanitu ni Kalou kei na Nona yalo dodonu ni na qai solia na veika kece ga oqo ko koya me kena i kuri.


text:
Rawailavo na iTaukei ni Qele
E ka dina ni marau me keitou vakaraitaka nira sa kalougata vakalevu na itaukei ni qele, me vaka ni votai vei ira:
- Sau ni lisi $13 dua na ekatea;
- Sau ni kau (stumpage) 12% ni tubu dina (ilavo rawa kau tani na isau ni ta kau, kena usa kei na kena sala);
- 3% Lavo Musu ni Kabani (Forest Base Levy). Qo e saumi vei ira na Kabani ni Veikau (Forest Base Companies) mera qaravi bisinisi vata kei na cakacaka ni paini, mani tubu kina nodra vakaitavi na itaukei ni qele kei na ilavo era rawata;
- 2.5% Lavo Musu ni Veikau (Forest Trust Levy). Qo e soli vei ira na Matabose ni Lavo Tataunaki (Forest Base Trusts) me baleta na sasaga ni koro se mataveiwekani;
- Lavo ni Lisi $20 dua na ekatea – qo e baleta na vakavoutaki ni lisi ni sa ciqomi na kena ivola mai na Matabose ni Qele Maroroi;
- Bonisi ni Lisi (Lease Security Bonus) – qo e vakatau ena katoa ni kabani ni sa dikevi oti na kena ivola vakayabaki. Kena icakacaka qo:
- 30% ni bonisi e votai vakatautauvata vei ira na lewe ni mataqali ena icakacaka ni votai ni lavo ni lisi ni Matabose ni Qele Maroroi. E sega ni musuka tale na Matabose. Sa itavi ni Fiji Pine na isau ni cakacaka ni Matabose.
- E 70% ni bonisi e vagolei ena sasaga eso ni mataqali. Keitou vakatura na sasaga mera digidigi kina na itaukei ni qele. Qo na sasaga ni koro se itikotiko se kena bisinisi – me vaka na tara vale, valelailai, mataniwai, pamu ni wai, boto, idini, idini ni livaliva &s. E daumaka vei keitou mera tauca dina na lewe ni mataqali na vua ni bonisi.
- Na dui mataqali e rawa ni vakatura na sasaga cava ga, me yavutaki ga ena leqa se gagadre ni mataveiwekani.
- Na inaki ni sasaga kece qo me yaga vei ira na lewe ni mataqali se mataveiwekani taukeni qele.
- Na vakatutu kece ni sasaga me vakailavotaki mera duavata kina na lewe ni mataqali se tokatoka, ka mera saini kina e sivia na veimama ni lewena.


text: 40 Oti na ka kece oya, rau qai valavala ca vua na nodrau turaga na tui Ijipita na nodra iliuliu na dau kauta na mena+ na tui kei na nodra iliuliu na dauvavavi.2 E katakatataki rau na nona dauveiqaravi o Fero, oya na nodra iliuliu na dau kauta na mena kei na nodra iliuliu na dauvavavi,+3 qai lewa me rau vesu ena nona vale na nodra iliuliu na matayadra,+ na vanua e vesu tale tiko ga kina o Josefa.+4 E qai lesi Josefa na nodra iliuliu na matayadra me tiko kei rau, me qaravi rau tale ga,+ erau qai tiko ga ena valeniveivesu me dua na gauna.*5 Erau qai tadra ena dua ga na bogi o koya na dau kauta na mena na tui Ijipita kei na nona dauvavavi erau sogo tu ena valeniveivesu, e duidui na ka erau tadra kei na kena ibalebale.6 Ni lako yani ena mataka tarava o Josefa me raici rau, erau matararawa tu.7 E vakatarogi rau na dauveiqaravi i Fero eratou vesu vata ena vale i nona turaga, e kaya: “Na cava drau matararawa kina nikua?”8 Erau qai tukuna vua: “Keirau a tadra qai sega ni tiko e dua me tukuna na ibalebale ni tadra.” E kaya vei rau o Josefa: “E sega ni Kalou ga e kila na ibalebale ni tadra?+ Yalovinaka, drau tukuna mai vei au.”9 E qai vakamacalataka vei Josefa nona tadra na nodra iliuliu na dau kauta na mena na tui, e kaya vua: “Au tadra ni tu e mataqu e dua na vunivaini.”10 E tubu ena vunivaini e tolu na tabana, ni sa tubu mai na tabana vovou, e seraka na sena qai dreu na isoso vuanivaini.11 Au taura tu na bilo i Fero, au qai kauta na vuanivaini, au lobaka sara ena bilo i Fero. Oti oya au qai solia na bilo ena liga i Fero.”12 E qai kaya vua o Josefa: “Qo na kena ibalebale: Na tolu na tabana e dusia e tolu na siga.13 Ena tolu na siga mai qo ena sereki iko* o Fero, ena vakasukai iko ina nomu ilesilesi,+ o na solia ina liga i Fero na nona bilo me vaka e liu ni o dau kauta na mena.+14 Ia mo nanumi au ni o sa tiko vinaka tale. Yalovinaka, mo vakaraitaka vei au na loloma e dei qai tukuni au tale ga vei Fero, me kauti au tani ena vanua qo.15 Niu a kau vakavesu mai na nodra vanua na Iperiu,+ e sega tale ga ni dua na noqu cala eke mera biuti au kina e valeniveivesu.”*+16 Ni raica na nodra iliuliu na dauvavavi ni vinaka na ibalebale ni ka e tukuna o Josefa, e kaya sara vua: “O yau tale ga au tadra, au raica ni taqa toka e uluqu e tolu na basikete madrai vulavula,17 ena basikete sara i cake e tu kina na veimataqali kakana vavi me kei Fero, ra qai kana tiko mai na basikete oya na manumanuvuka.”18 E sauma o Josefa, “Qo na kena ibalebale: Na tolu na basikete e dusia e tolu na siga.19 Ena tolu na siga mai qo ena tamusuka na ulumu o Fero, ena vakaliligi iko tale ga ena kau, era na qai kania na lewemu na manumanuvuka.”+20 Ena ikatolu ni siga sa siganisucu i Fero,+ e qai vakarautaka o koya e dua na magiti vei ira kece na nona dauveiqaravi, e sereki rau tale ga na nodra iliuliu na dau kauta na mena kei na nodra iliuliu na dauvavavi. E cakava qo e matadra na nona dauveiqaravi.21 E mani vakasuka na nodra iliuliu na dau kauta na mena ina nona ilesilesi, qai solia tiko ga o koya na bilo vei Fero.22 Ia e vakaliliga na nodra iliuliu na dauvavavi, me vaka ga e tukuna vei rau o Josefa.+23 Ia e sega ni nanumi Josefa na nodra iliuliu na dau kauta na mena na tui, e guilecavi koya tiko ga.+


text:
E VEISAUTAKA NA BULA NA IVOLATABU
Torosobu Noqu iVakarau ni Bula
SUCU: 1952
VANUA: MERIKA
KA E KILAI KINA: DAU CUDRUCUDRU, VORAVORA TALE GA
NOQU BULA E LIU:
Au susu ena levu na yasayasa e Los Angeles, mai Kalifonia, e Merika. Na yasayasa kece qori era kilai tani ena nodra dau bula vakailawalawa kei na vakayagataki ni wainimate gaga. Keitou le ono na gone, au ikarua ni qase.
E susugi keitou o Na ena lotu tawase. Ia niu sa itabagone, e rua noqu ivakarau ni bula. Ena Sigatabu au lewena sara tu na matasere e valenilotu. Na vo ni macawa, sa noqu bula ga na marau, vakasabusabutaki ni wainimate gaga kei na itovo vakasisila.
Au dau cudrucudru totolo, au voravora tale ga. Au na vakayagataka na ka ga au taura rawa me noqu iyaragi. Sega sara ga ni yaga na veika au vulica mai valenilotu. Au dau tukuna va qo, “E veisausaumi na Turaga—ia e vakayagataki au!” Niu tiko ena sekeneri ena icavacava ni veiyabaki ni 1960, au taleitaka e dua na ilawalawa vakapolitiki e valataka noda dodonu, e vakatokai me Black Panthers. Au lewena sara na isoqosoqo e koronivuli e valataka nodra dodonu na gonevuli. So na gauna ni keimami vakaduduile, e sogo sara ga kina vakalekaleka na koronivuli.
E sega ni tarova na noqu dau cudrucudru kei na ivalavala voravora na vakaduduile. Au tekivu vakaitavi sara ena kena vakayacori na itovo kaukaua vei ira na matatamata era cati. Kena ivakaraitaki, so na gauna keimami dau lai sarava vakailala na iyaloyalo ni gauna makawa me baleta nodra vakararawataki na kai Aferika era bobula tu e Merika. Ni vakacudrui keitou na ivakarau vakaloloma qori, keitou dau buturaki ira kina na itabagone yago vulavula era sarasara tale tiko ga e kea. Oti keitou lako ena yasayasa era tiko kina na yago vulavula mera buturaki tale ga.
E ivalavala voravora tale ga na tuakaqu kei na rua na taciqu. Niu sa voleka gona ni yabaki 20, keitou kilai levu ena mataqali itovo qori vaka kina na basulawa. Keitou dau veivala vakalevu kei ira na ovisa. Au vakailala tale ga kei na dua na ilawalawa voravora kilai levu, e lewena tiko e dua na taciqu. Sa torosobu tiko ga noqu ivakarau ni bula.
VEISAUTAKI AU NA IVOLATABU:
Rau iVakadinadina i Jiova na nona itubutubu e dua noqu itokani. Rau sureti au ina nodra soqoni vakaivavakoso, au mani gole kina. iMatai ni ka au liaca oya nira duidui sara na iVakadinadina. Era yadua kece na iVolatabu, ra cega tale ga ni vakacagau tiko na soqoni. Era bau vunau mada ga na itabagone! E talei noqu sa qai kila ni tiko na yaca ni Kalou, o Jiova, au rogoca tale ga na kena cavuti. (Same 83:18) Era duikaikai na lewe ni ivavakoso qai sega na veivakaduiduitaki.
Au makutu na lako ina nodra soqoni, sega ga ni lomaqu na vuli iVolatabu. Dua na bogi niu tiko ena soqoni era a lako na noqu itokani ena dua na soqo. Era buturaka kina e dua na itabagone me yacova ni mate ni bureitaka nona jakete kulinimanumanu. Na siga e tarava era uvudavuitaka nodra laba. Ra nanuma ni sega ni bibi na ka ca era cakava. Levu era bala e valeniveivesu me yacova nodra mate. Au marau niu a sega ni maliwai ira ena bogi qori. Au via veisautaka noqu bula, au vuli iVolatabu sara.
Niu dau veivakaduiduitaki e liu, au kurabuitaka na veika au raica vei ira na iVakadinadina. Kena ivakaraitaki, e lako i vanuatani e dua na iVakadinadina yago vulavula, qai biuti ratou tu mai na luvena ena dua na vuvale eratou yago loaloa. Dua tale ga na vuvale yago vulavula ratou vakaicilitaka e dua na itabagone yago loaloa. Au vakadeitaka kina ni vakaibalebaletaki na vosa i Jisu ena Joni 13:35 vei ira na iVakadinadina i Jiova: “Na ka qo era na kila kece kina ni dou noqu tisaipeli, ke dou veilomani.” Au kila ni qo sara ga na isoqosoqo era duavata na lewena.
Niu vulica na iVolatabu au raica ni dodonu meu veisautaka na ivakarau ni noqu vakasama. Me veisau noqu rai, meu kauaitaka na bula veiyaloni, meu raica tale ga ni ivakarau ni bula vinaka duadua ga qo. (Roma 12:2) Yaco na gauna meu toso kina vakayalo, au papitaiso sara meu iVakadinadina i Jiova ena Janueri 1974.
Bibi meu veisautaka noqu rai, meu guta kina na bula veiyaloni, kei na noqu dikeva ni qo ga na ivakarau ni bula vinaka duadua.
Niu sa papitaiso oti se vinakati tiko ga meu lewa vinaka na noqu dau cudru. Dua kena ivakaraitaki, au cakacaka tiko vakavunau e veivale, au qai cicimuria e dua e se qai butakoca sara ga na retio ni noqu motoka. Niu voleka ni toboki koya, e kolotaka ga na retio qai gutuwa. Gauna au talanoataka kina, e tarogi au sara e dua na qase ni ivavakoso, “Stephen ke o toboki koya, na cava o na cakava vua?” Na taro qori au vakasama tale kina, uqeti au meu saga tiko ga na bula veiyaloni.
Au tekivu veiqaravi vakaitalatala vakatabakidua ena Okotova 1974, meu vakayagataka e 100 na aua e veivula meu veivakavulici kina ena iVolatabu. Oti au lai veiqaravi tale ga ena valenivolavola liu ni iVakadinadina i Jiova e Brooklyn, mai Niu Yoka. Au lesu i Los Angeles ena 1978 meu lai qaravi tinaqu ni tauvimate tiko. Oti e rua na yabaki au vakamautaki Aarhonda. E tokoni au sara vakalevu ena veiqaravi vei Na me yacova nona vakacegu. Keirau qai lai vuli kei Aarhonda ena Koronivuli o Kiliati, oti keirau lesi i Panama, na vanua keirau se veiqaravi tiko ga kina vakadaukaulotu.
Mai na gauna au papitaiso kina, dau yaco eso na ka e rawa sara ga ni vakavuna meu cudru katakata. Au saga meu kua ni tiko kei ira na via vakacudrui au seu cakava eso tale na ka me ruru kina noqu cudru. Levu era vakacaucautaka noqu sasaga, wili kina o watiqu. So mada ga na gauna au kurabui tale! Au sega ni vinakata me nanumi niu rawata ga qori vakataki au. Ia au vakabauta ni veisautaka noqu bula na iVolatabu.—Iperiu 4:12.
KENA YAGA:
E vakainaki noqu bula niu vulica na iVolatabu, au guta tale ga kina na bula veiyaloni. Sa oti noqu dau veibuturaki, au veivakavulici ga vakayalo. Au vuli iVolatabu mada ga kei na dua keirau dau veimecaki ena sekeneri! Ni papitaiso keirau mai lewe ni bure vata tu me dua na gauna. Keirau se veitokani tiko ga nikua. Me yacova mai qo, keirau vakavulica ena iVolatabu vakaveiwatini e le 80 mera iVakadinadina i Jiova.
Au vakavinavinaka vakalevu vei Jiova ni vakatakila vei au na bula marau e vakainaki niu duavata kei ira na lewe ni mataveitacini.


text:
Ni Sa Bula Vinaka!
E rawa ni ra vakayagataka na veivale ni wilivola e Weligitoni ko ira era vakaitikotiko e na koro levu ko Weligitoni. Era tu e na veivale ni wilivola taucoko e sivia na 400,000 na i vola, se i vola e vakagauna na kedra tabaki. E levu na i vola oqori e rawa ni ra tauri ka sega ni saumi. E rawa na wili niusiveva se vuli lesoni e na veivale ni wilivola.
Yalovinaka kerea e dua na vakailesilesi ni vale ni wilivola me vakaqara na i tukutuku ko gadreva.
Vaqaqa:
- na sala ni curu mo lewe ni vale ni wilivola
- na vanua era tiko kina na vale ni wilivola kei na gauna era dau dola kina
- na i tukutuku e dodonu me ra kila ko ira era vakayagataka na vale ni wilivola
- na veika e tu me baleti ira na GONE
- na veika e tu me baleti ira na UABULA
- na i vola era tu me baleta na veimataqali cakacaka kei na veivakacakacakataki
- These pages are also available in English
Na Veivanua me kune kina na i Tukutuku vaka Viti:
- High Commission of the Republic of the Fiji Islands to New Zealand
- Wellington Fijian Community Inc. Veitaratara kei: Savenaca Daugunu
Na veivuke me baleta na vakaitikotiko e Weligitoni:
Na Veivakavaletaki
Na vakaqarai ni vale me saumi se voli, kei na veiqaravi ni Matabose ni Koro ko Weligitoni.
Na i tovo ni bula
Na i tukutuku me baleta na i tovo ni bula kei na veiqaravi e caka kina, ka wili kina na qaravi ni bula raraba, na qaravi ni bati kei na veileqa tubu koso.
Na Vuli
Na qaravi ni nodra vuli na gone era se bera ni tekivu vuli, na vuli e na i vakatagedegede ni paraimari kei na sekeneri, na vuli toro cake kei na nodra vuli na uabula.
Na Cakacaka kei na Bisinisi
Na i tukutuku me baleta na vakaqaqara cakacaka, na nodra vakaiyautaki na i taukei ni cakacaka, kei na cicivaki bisinisi e Niu Siladi.
Na Veika Vakalawa
Na veivuke ni veiqaravi e na veika vakalawa kei na i tukutuku me baleta na lawa ni vanua ko Niu Siladi.
Na Draiva kei na Veilakoyaki
Na draiva e Niu Siladi kei na veilakoyaki e na sala ni veilakoyaki e taukeni raraba e loma i Weligitoni.
Na veika Vakailavo kei na i Vakacavacava
Na i tukutuku ni dola akaude e na baqe, na i vakarau e vakayagataki e na veika vakailavo, kei na veiqaravi era solia na baqe.
Na Veika Raraba
Na i tukutuku yaga tale e so me baleta na veivosa tani, na vosa vaka Niu Siladi kei na vosa vaka Maori e dau vakayagataki vakawasoma, na vakavakarau ni bera ni yaco e dua na ka rerevaki me vaka na uneune, na vakau i vola.
Na Vanua me laurai kina na i tukutuku me baleta na Wellington City Council:
- Wellington City Council
- Wellington Community Directory
- Get Thru (Get ready for a disaster)


text:
Na Pacific Education Innovation Fund kei na Pacific Education Support Fund sa tiki tiko ni $80.2 na milioni ni veivuke ni Vuli ni Pasifika ena COVID-19 Response and Recovery Fund a kacivaki ena Action Plan for Pacific Education 2020-2030 (Ituvatuvanaki ni Vuli ni Pasifika 2020-2030).
Era na salavata kei na ituvatuva rabailevu ni Matanitu e vakanamata ina bula vakacegu kei na tiko wasoma ina vuli, oka kina na kena vakayagataki na ituvatuva vou ni Veidusimaki ena Vuli, na Urgent Response Fund, veitokoni vei ira na vulika ena bula ni vakasama, tokoni nona bula o koya e veituberi, kei na rawati ni veidusimaki ena veituberi kei na veiqaravi ni veivakasalataki.
Kevaka o sa semati ira tiko na vuli ena Pasifika ina vuli se tiko eso na veivakauqeti ena vakasama mera tokoni kina na vuli ena Pasifika kei na nodra matavuvale, sa rawa mo kerea na Pacific Education Support Fund se na Pacific Education Innovation Fund ni 2021.
Kevaka o sega ni vakadonui ena nomu kerea na ilavo ena 2020, e dodonu mo ciqoma mai kina eso na vakasama me vukea na kena sagai vakavinaka tale na nomu kerekere me baleta na wavoki ni veivakailavotaki oqo. Kevaka e sa bera, kerea mo veitaratara ina valenivolavola ni nomu yasana.
Na veivuke vakailavo ena wasei ina lima na yasana (Okaladi, Waikato, Hawke's Bay-Tairāwhiti, Wellington, kei Canterbury kei Chatham Islands)
Sa vakarautaki tu na veivakailavotaki vei ira na dauveiqaravi raraba ena itikotiko, ilawalawa, kei na isoqosoqo me vukei ira na vuli kei na nodra matavuvale mera raica na veika e baleta na vuli, kei na ituvaki ni bula e basika mai kina/se na leqa levu e kauta mai na COVID-19. Oqo e okati kina:
Eso tale na itukutuku ena Support Fund
Ena 2021, o ira na dauveituberi, na vanua ni vuli, ilawalawa ni itikotiko raraba, dauveiqaravi, daunivakadidike, kei na qasenivuli ni vuli ena veivanua e Aotearoa e rawa nira kerekere mera veivuke ena sala veivakauqeti ena ituvaki ni bula ni itikotiko kei na gagadre ni ituvatuva ni vuli ni Pasifika kei ira na matavuvale e vu mai/se vakaleqai vakalevu mai na COVID-19 mai na rua na sala ni veivakailavotaki:
Na veisau e maqosa, vou, se duidui na sala me sotavi kina na gagadre ni vuli ni nomu itikotiko.
Eso tale na itukutuku ena Innovation Fund


text:
GAUNA TALEI AU MAI SOTAKAYA
ERA VULI QAU SERE
NA MARAMA NI MACUATA
GU NI LOMAQU MEU TOROCAKE SARA
VU NI KENA SEVA NIU SEGA SO NI YAGA
iTaletale
**E RUI DOMONI NA NOMUNI TOVO
REKI NA LOMAQU NI DOU YABETA NA NEITOU KORO
VU NI KENA CA NI VANUA E RUI LOLOBO
( DOU SE BACI LOBO)
DOU LEWA NA TAMATA, MANUMANU, KAU, NA CO, KEI NA QELE TAUCOKO
E WARAI SARA NIU MAI VAKASISILA
VEI KEMUDOU KECE SARA NA MATAKAMICA
VOLEKA SARA MEU KAU I VALENILIALIA
E VUKU I LAITE LAVENIA KEI RO NUNIA
NA SERE OQO ME SA TINI KOTO MADA
DOU KUA NI CUDRU SE LEVA KINA NA GONE MARAMA
AU MARAU NIDATOU MAI SOTA VATA
NA NEIMAMI VANUA SA MAI KALOUGATA


text:
VANUA E MAROROI KINA NA KEDA ITUKUTUKU MAKAWA
“Dautukutuku e Peritania—Ni Yadra Mai!!”
E MATATA qai bibi na kaci ya: “Dautukutuku e Peritania—Ni Yadra Mai!!” (Informant, * Tiseba 1937, itabataba e Lodoni) E kuria na ulutaga bibi qori: “Sega na Tubu ena Tini na Yabaki.” E vakadinadinataki qori ni tabaki sara ga ena imatai ni tabana na ripote ni cakacaka ena tini na yabaki mai na 1928 ina 1937.
SA RUI LEVU TALE NA PAINIA?
Na cava e luluqa kina na cakacaka vakaitalatala e Peritania? E sega ni toso na ivavakoso, e muri tu ga na ka e dau caka ena vica na yabaki e muri. Kena ikuri, a vakatulewataka na valenivolavola ni tabana ni vinakati ga e 200 na painia ena yalava, ia mera veiqaravi ena veivanua tu yawa, sega ni ivavakoso. Tukuna tale ga na valenivolavola ni tabana vei ira na via painia ni sega ni gadrevi e Peritania na painia, era uqeti gona mera veiqaravi ena so tale na vanua vakaUrope. Era vakavinavinakataki ni levu na painia era biubiu mai Peritania mera gole ena so na vanua me vakataki Varanise, ia era kila ga vakalailai na kena vosa, se sega sara ga nira kila.
‘UQETI MERA TOSO’
E tabaki na Informant ena 1937, me rawati kina e dua na isausau e dredre toka me sauvi ena 1938: Me dua na milioni na aua! Ena rawati qori ke ra saga na dautukutuku kece e 15 na aua dua na vula ena cakacaka vakaitalatala, o ira na painia tudei mera rawata yadua e 110 na aua. E vakatututaki me caka na vunau ena iwasewase lalai me lima na aua dua na siga, kauaitaki tale ga na rawati ni veisikovi lesu, vakabibi ena lomanimacawa ena vunau ena yakavi.
Levu era taleitaka dina. E nanuma lesu o Hilda Padgett: * “Qori na ka e veiuqeti kina na valenivolavola ni tabana, na ka sara ga keimami vinakata tu mai vakadede, e marautaki na veika vinaka e rawati kina. Tukuna o Sister E. F. Wallis: “E talei dina na vakatutu ni lima na aua me rawati ena dua na siga! E marautaki ni rawa ni keimami bau solia e dua na siga ena vuku ni cakacaka ni turaga. . . . Keimami wawale ni keimami lesu, ia keimami marau. Sega ni lomatarotarotaki qori.” E raica rawa e dua na itabagone o Stephen na bibi ni kaci qo qai vakaitavi sara kina. A via vakaitavi ni se vakatara na kena ituvaki! E nanuma lesu nodra vodo basikeli e vica vata na mataveitacini mera vunau ena siga taucoko, ena yakavi donuya na vulaikatakata ena vakatagitaki na ivunau. Era gumatua ni tayabe ra qai vakayagataka na papa e volai kina na itukutuku mera wilika na lewenivanua, ra qai vunau ena salatu nira vakayagataka na mekesini.
Qo e dua tale na kerekere e tabaki ena Informant: “E vinakati e 1,000 na painia.” Sa mani nanumi nira na sega ni cakacaka duadua voli ga na painia, era sa na cakacaka vata kei na ivavakoso, mera tokona, mera vukei vakayalo na lewe ni ivavakoso. E nanuma lesu o Joyace Ellis (yaca ni nona vuvale o Barber): “Era sa qai kila e levu na tacida ni vinakati mera painia,” E kaya: “Au se qai yabaki 13 ena gauna ya, sega tale ni dua na ka au vinakata; meu painia ga.” A rawata qori ena Julai 1940, ni sa yabaki 15. Sa qai wati Joyce o Peter. E kaya o Peter ni gauna e rogoca kina na kaci mera “Yadra,” e uqeti koya sara me “vakasamataka me painia.” Ena June 1940, ni se yabaki 17, e vodo basikeli me rauta ni 105 na kilomita mai na tauni o Scarborough me yaco ina nona ilesilesi vou.
Erau ivakaraitaki vinaka tale ga ena nodrau vakuai rau o Cyril kei Kitty Johnson, erau painia vou. Rau vakatulewataka me rau volitaka nodrau vale kei na ka vinaka e tu vei rau me vukei rau ena nodrau painia. E biuta nona cakacaka o Cyril, ni oti ga e dua na vula rau sa tu vakarau me rau painia. E nanuma lesu: “Sega ni keirau lomalomarua kina. Keirau marautaka, e vu tale ga mai loma i keirau.”
DOLA NODRA VALE NA PAINIA
Ni tubu totolo na kedra iwiliwili na painia, era vakasamataka eso na tacida tagane nuitaki na sala yaga mera tokoni kina o ira qori. O Jim Carr, e zone servant (kilai nikua me ivakatawa ni tabacakacaka), ena 1938, a muria e dua na vakatutu me tuvanaki eso na vale ni painia ena siti. Era uqeti na ilawalawa painia mera tiko vata ra qai cakacaka vata me kua ni vakasabusabutaki kina e levu na ilavo. E redetaki ena siti o Sheffield e dua na vale levu, me qai raica tiko e dua na tacida tagane nuitaki. Era cau yani na tacida ena ivavakoso e kea, ra soli iyaya ni vale tale ga. Nanuma lesu o Jim: “Era cakacaka vata kece me rawa vinaka na sasaga qo.” Era tiko kina e tini na painia gugumatua, ra muria tale ga e dua na ituvatuva vinaka vakayalo. “Dau veivosakitaki ena veimataka na tikinivolatabu e veisiga ena gauna ni katalau” oti “ra gole na painia ena nodra dui yalava ena siti.”
Era ciqoma na veisureti na dautukutuku kei ira na painia, ra rawata kina na isausau ni dua na milioni na aua ena 1938. E laurai tale ga ena itukutuku ni vakilai na tubu ena iwalewale kece ni vunau. Ena loma ni lima na yabaki e rauta ni vakatolutaki na iwiliwili ni dautukutuku e Peritania. Nodra vakauqeti qori mera kauaitaka vakabibi na Matanitu ni Kalou na tacida e uqeti ira mera tu vakarau ni vosota na veiyabaki dredre ni ivalu sa tu e matadra.
Nikua sa tubu tale tiko na kedra iwiliwili na painia e Peritania, ni sa voleka sara na Amaketoni, na ivalu ni Kalou. E tubu na kedra iwiliwili na painia ena loma ni tini na yabaki sa oti, kena se qai oti ga qo e 13,224 ena Okotova ni 2015. Era yadra tiko na painia qo nira kila ni qo na sala vinaka duadua mera vakayagataka kina nodra bula.


text:
LESONI 6
Na Cava na iNuinui me Baleti Ira na Mate?
1. Na cava na itukutuku vinaka me baleti ira na mate?
Ni yaco yani o Jisu e Pecani volekati Jerusalemi, sa oti e va na siga na mate i Lasarusa na nona itokani. A lako o Jisu ena ibulubulu rau qai tomani koya na ganei Lasarusa, o Meri kei Marica. Sega ni dede era gole yani e dua na ilala levu. Vakasamataka mada na nodrau marau o Marica kei Meri ni sa vakaturi Lasarusa o Jisu.—Wilika Joni 11:21-24, 38-44.
Sa kila rawa tu o Marica na itukutuku vinaka me baleti ira na mate. A kila ni o Jiova ena vakaturi ira na mate mera bula tale e vuravura.—Wilika Jope 14:14, 15.
2. Na cava na kedra ituvaki na mate?
Eda buli na tamata mai na kuvu ni qele. (Vakatekivu 2:7; 3:19) E sega ni tiko vei keda e dua na ka tawarairai, e sega tale ga ni bula tiko e dua na ka ena gauna eda mate kina. Sa cegu na yavala ni noda mona ena gauna qori, sa oti tale ga na ka eda vakananuma. Nira sega ni vakila e dua na ka o ira na mate, a sega kina ni talanoataka o Lasarusa e dua na ka a yaco ena gauna a mate kina.—Wilika Same 146:4; Dauvunau 9:5, 6, 10.
Vakacava ena vakararawataki ira na tamata na Kalou ena bukawaqa nira mate? Ni tukuna na iVolatabu nira sega ni vakila e dua na ka o ira na mate, e macala vakasigalevu ni lasu na ivakavuvuli ni kama mai eli qai beci kina na Kalou. E vakasisila vua na vakasama nira na vakararawataki ena bukawaqa na tamata.—Wilika Jeremaia 7:31.
Sarava na vidio Na Cava na Kedra iTuvaki na Mate?
3. E rawa nira vosa vei keda na mate?
Era sega ni rawa ni vosa se rogo na mate. (Same 115:17) Ia e tiko eso na agilosi ca, era rawa ni vosa vei ira na tamata ra qai lasutaka ni o ira na sa mate. (2 Pita 2:4) E vakarota o Jiova meda kua ni saga meda veivosaki kei ira na mate.—Wilika Vakarua 18:10, 11.
4. O cei ena vakaturi?
E levu vei ira na milioni vakacaca era mate tu ena ibulubulu era na vakaturi mera bula e vuravura. Era na vakaturi mada ga eso era sega ni kila na Kalou kei na so tale ga na dau caka ca.—Wilika Luke 23:43; Cakacaka 24:15.
Ena soli na gauna vei ira na vakaturi mera vulica na ka dina me baleta na Kalou, ra qai vakaraitaka na nodra vakabauti Jisu ena nodra talairawarawa vua. (Vakatakila 20:11-13) O ira era vakaturi ra qai cakava na ka vinaka era na marautaka na bula tawamudu e vuravura.—Wilika Joni 5:28, 29.
5. Na cava e vakaraitaka na veivakaturi me baleti Jiova?
E rawa na inuinui ni veivakaturi ena nona tala mai na Kalou na Luvena me mate ena vukuda. Na veivakaturi e ivakaraitaki ni loloma i Jiova kei na nona loloma soli wale. O cei sara mada o via sotava ena gauna era na vakaturi kina na mate?—Wilika Joni 3:16; Roma 6:23.


text:
VAKADEITAKA NI SOKA PREDICTIONS
Na iwalewale ni vakasukasuka galala sa duru ena wale tu ga na tipsters, Ia era sa sega ni yavutaki ko koya ena noda predictions soka Manidia ni timi ni kenadau ni SoccerBetShoot. O me vakayagataka vakavinaka na noda galala na iVakadre ni betting ena veisiga kei na predictions.
Mai na nomu naba ni talevoni
MO KENADAU VAKADEITAKA NI SOKA PREDICTIONS KEI NA QAQA
SoccerBetShoot solia vei vakadeitaka ni soka predictions kei na betting na ivakasala i na veivanua ni tipsters vinaka duadua kei na saumi vakalevu me baleta e dua levu lailai ka sau isau. Na vinaka duadua ni noda yalayala ni vakasukasuka ni soka na qisi kemudrau mo vakadeitaki na tubu ena dodonu vakavula sivia 85%. Eda vakasamataka walega na ivurevure sa nuitaki vinaka duadua me baleta na noda qito. Maroroya na nomu gauna ka vakalevutaka cake na nomu ilavo vata kei na noda sega ni vakawati, digitaki kei na na tikite iVakadre ni vakasukasuka solia.
Sa rawa mo vakayagataka na imeli oqo [email protected] me ra sauma vata kei na PayPal, Skrill se vakadodonu vata kei iko kadi ni ilavo kei vakuria nomu ivoli ni gagadre ena na taga ni volivoli.
VEITARATARA KEI KEDA ENA: WhatsApp / Viber +7 / 9584 – 983 – 763
YALOVINAKA WASEA KEI NA VEITARATARA KEI AMERIKA SEGA NI SAUMI NA IWALEWALE NI:
Vakuria na ivakatakilakila ni veisureti
c0cbcc
c0cbcc
Yalovinaka digitaka e dua na solia oqo ka ciqoma na nomu tikite ena nomu meli.
VEITOKANI ni levu ni SoccerBetShoot
Ciqoma na soka predictions ka ena veisiga ni ivakasala betting ka vola e dua na yalayala e sa tubu tiko mai vakasamataka noda na ioloolo qaqa cake. VUQA na na cakava mai nomu vakavure ilavo vata kei na vinaka duadua ni noda yalayala ni vakasukasuka ni soka.
Na cava na vuna e sa dua na veiqaravi vinaka duadua ni YDEQM soka kina SoccerBetShoot?
E SoccerBetShoot e dua na kabani ira ena kedra maliwa na tani betting na veivanua ni specializes ena kena vakarautaki na kenadau betting na ivakasala ni kei na volia na itukutuku e tiko ena soka masese. Ena ikuri ni duavata, ena vica na yabaki ni veisele, Sa tauyavutaka vakai koya na SoccerBetShoot me vaka e dua na veiliutaki soka YDEQM Lotu e vuravura raraba.
Kenadau ni matabose veivakasalataki
Ena vuqa na yabaki e sotavi ena betting na soka kei na rabailevu ni International itokani ni isema, Eda sa yaco me dua na vinaka duadua vakavotukana na yalayala ni futbol betting na veivanua.
Me kena ikuri noda International ilawalawa vakacakacaka ni qito daunitukutuku e dau solia na noda papa ni kenadau kei bibi ka bibi sara ki loma na itukutuku mai na lewenivanua veikalavo kei na veisisivi. O koya na itukutuku oqo e oka kina veisau ni iotioti ni miniti, ki na itutu ni timi kei na dauqito, mavoa kei na vuqa na eso tale na veika e tara na cakacaka ni dua na timi.


text:
Nodra Cakacaka na Yapositolo
13 Era tiko ena ivavakoso e Anitioki eso na parofita kei na qasenivuli,+ o Panapasa kei Simioni e vakatokai me o Niqa, o Lusiu mai Kirini, o Menani erau vuli vata kei Eroti* na iliuliu ni yasana, kei Saula. 2 Nira qaravi Jiova* tiko ra qai lolo, e kaya sara na yalo tabu: “Me rau lesi o Panapasa kei Saula+ ena cakacaka au kacivi rau kina.”+ 3 Ni oti nodra lolo kei na masu, era mani tabaki rau e ligadra rau sa qai lako.
4 E dusimaki rau na tagane qo na yalo tabu me rau lako sobu i Selusia, mai kea rau sa qai soko sara i Saipurusi. 5 Ni rau yaco yani i Salamisa, rau vunautaka sara na vosa ni Kalou ena nodra valenilotu na Jiu. E tomani rau tale ga o Joni, me dau vukei rau.+
6 Eratou wavokita na yanuyanu me yaco sara i Pafo, ratou sotava sara e dua na tagane daucakaisausau, e Jiu, e parofita lasu, na yacana o Pa-Jisu. 7 E tiko kei na mata ni yasana,* o Serikiu Paula, e turaga vuku. E kacivi Panapasa sara kei Saula na turaga qo ni via rogoca na vosa ni Kalou. 8 Ia e tusaqati ratou o Elima na daucakaisausau (qori sara ga na ibalebale ni yacana), e saga me kua ni vakabauta na mata ni yasana. 9 E sobuti Saula na yalo tabu, e kilai tale ga me o Paula, e wanonovi Elima 10 qai kaya: “Tamata lawaki ca, torosobu, luve ni Tevoro,+ meca ni ka vinaka kece, o na tinia enaica nomu vakatanitaka tiko na sala dodonu i Jiova?* 11 Raica, ena tau vei iko na liga i Jiova,* o na mataboko, o na sega toka mada ni raica na rarama.” Vakasauri ga e buawa qai butobuto vua na ka kece. Sa qai vakayayamo voli ni vaqara e dua me tuberi koya. 12 Ni raica na mata ni yasana na ka e yaco, e vakabauta sara ga. E kurabuitaka na veika e vulica me baleti Jiova.*
13 Eratou sa qai biubiu mai Pafo o Paula kei rau na nona itokani me ratou soko i Perika mai Pamifilia. Ia e biuti rau o Joni+ qai lesu i Jerusalemi.+ 14 Oti rau biuti Perika me rau lako i Anitioki e Pisitia, rau lai curu sara ina valenilotu+ ena Siga ni Vakacecegu, rau mani dabe toka kina. 15 Ni sa wiliki oti na Lawa+ kei na nodra ivola na Parofita, era talatala sara vei rau na ivakatawa ni valenilotu, era kaya: “Kemudrau na veitacini, ke tiko vei kemudrau e dua na vosa ni veivakauqeti vei ira na lewe ni ivavakoso, mo drau tukuna.” 16 E mani tucake o Paula, e vakatabataba qai kaya:
“Kemuni na Isireli kei kemuni na rerevaka na Kalou, ni rogoca mada. 17 Na nodra Kalou na Isireli a digitaki ira na tukada, e vakacerecerei ira ena nodra tiko vulagi ena vanua o Ijipita, qai sereki ira mai ena ligana kaukaua.+ 18 E vosota na nodra ivalavala ena rauta ni 40 na yabaki ena vanua talasiga.+ 19 Ni vakawabokotaka oti e vitu na matanitu ena vanua o Kenani, sa qai solia na nodra vanua me ivotavota.+ 20 E yaco na ka kece ya ena rauta ni 450 na yabaki.
“Oti ya e qai lesia vei ira eso na dauveilewai me yacova na gauna i Samuela na parofita.+ 21 Era cikeva sara me dua na nodra tui.+ E qai soli Saula vei ira na Kalou. O Saula qo na luvei Kisi, e dua na tagane ena yavusa i Penijamini.+ E veiliutaki o koya me 40 na yabaki. 22 Ni sa biuti koya tani, e qai vakaduri Tevita me nodra tui.+ E tukuna me baleti koya: ‘Au sa raici Tevita na luvei Jese,+ e donu e lomaqu o koya,+ ena vakayacora na ka kece au vinakata.’ 23 Me vaka a yalataka na Kalou, e basika ena nona kawa na nodra ivakabula na Isireli, o Jisu.+ 24 Ni bera ni yaco mai o koya, sa vunautaka o Joni vei ira na lewenivanua e Isireli mera papitaiso me ivakaraitaki ni nodra veivutuni.+ 25 Ia ni vakayacora tiko o Joni na nona itavi, e dau kaya: ‘O cei oni nanuma ni o yau? Sega ni o yau o koya oni nanuma tiko. Ia raica! Ena muri au mai e dua, ena sega mada ga ni ganiti au meu sereka na wa ni nona ivava.’+
26 “Raveitacini, kemuni na kawa ni vuvale i Eparama kei kemuni na dau rerevaka na Kalou, sa vakatakilai vei keda na itukutuku ni veivakabulai.+ 27 Era sega ni kilai koya na lewe i Jerusalemi kei ira na nodra iliuliu, ia nira veilewaitaki koya era sa vakayacora kina na ka era dau kaya na Parofita,+ na ka e dau wiliki vakadomoilevu ena siga ni vakacecegu kece. 28 Dina nira sega ni raica e dua na yavu me mate kina,+ ra cikevi Pailato ga me vakamatei.+ 29 Nira sa cakava kece na ka e volai me baleti koya, era kauti koya sobu mai na kau* ra vakadavori koya sara ena ibulubulu.*+ 30 Ia na Kalou e qai vakaturi koya mai na mate.+ 31 E vica vata na siga nona rairai vei ira na lako vata mai Kalili i Jerusalemi, o ira qo era mai tukuni koya vei ira na lewenivanua.+
32 “O koya gona, keirau sa tukuna tiko qo vei kemuni na itukutuku vinaka a yalataki vei ira na qase. 33 Sa mai vakayacora taucoko na Kalou vei keda na luvedra ena nona vakaturi Jisu,+ me vaka ga e volai ena ikarua ni same: ‘O iko na luvequ, nikua au sa na wili meu tamamu.’+ 34 Na nona vakaturi koya me kua tale ni vuca, e kaya va qo, ‘Au na dina ena noqu vakaraitaka vei kemuni na loloma e dei au a yalataka vei Tevita.’+ 35 E kaya ena dua tale na same: ‘Oni na sega ni laiva me vuca na yagona na nomuni tamata yalodina.’+ 36 Ia a vakayacora sara ga o Tevita na loma ni Kalou a vakamatatataki vua ena nona itabagauna ni bera ni moce, oya ni sa mate. E qai vakadavori vata kei ira na nona qase, mani vuca na yagona.+ 37 Ena yasana adua, o koya e vakatura cake na Kalou a sega sara ni vuca na yagona.+
38 “Moni kila raveitacini, ena vuku i koya qo e mai vunautaki kina vei kemuni na vosoti ni ivalavala ca.+ 39 Ena vukuna tale ga, ena vakadonui kina o ira kece era vakabauta,+ na ka oni sega ni rawata ena nomuni muria na Lawa e vola o Mosese.+ 40 Moni qarauna gona me kua ni yaco vei kemuni na ka era cavuta na Parofita: 41 ‘Ni raica, o kemuni na dauveivakalialiai, ni kidroa, ni yavu yani, niu sa cakava tiko e dua na cakacaka ena nomuni gauna. Ke dua mada ga e vakamacalataka vakavinaka vei kemuni na cakacaka au cakava tiko qo, oni na sega ga ni vakabauta.’”+
42 Ni rau vakarau curu i tuba o Paula kei Panapasa, era vakamasuti rau na lewe ni ivavakoso ke rawa ni tokaruataki ena Siga ni Vakacecegu e tarava na ka era rogoca ya. 43 Nira veisukayaki na tiko e valenilotu, era muri Paula kei Panapasa e levu na Jiu kei ira na tavuki ina lotu vakaJiu era dau qarava na Kalou. Ni rau vosa, erau vakauqeti ira mera tiko ga ena loloma soli wale ni Kalou.+
44 Ena Siga ni Vakacecegu e tarava, era voleka ni soqo vata yani na lewenikoro kece mera rogoca na vosa i Jiova.* 45 Nira raici ira na ilala levu qo na Jiu, dua na ka na nodra vuvu. Era mani vosabeci Paula, ra vakalewa tale ga na ka e tukuna.+ 46 Erau qai kaya ena doudou o Paula kei Panapasa: “E dodonu me vunautaki e liu vei kemuni na vosa ni Kalou.+ Ia ni oni sega ni taleitaka, oni vakatulewataka ni sega ni ganiti kemuni na bula tawamudu, raica! keimami sa na golevi ira na lewe ni veimatanitu.+ 47 O Jiova* mada ga sa vakaroti keimami ena vosa qo: ‘Au sa lesi kemuni moni nodra rarama na veimatanitu, moni tukuna yani ina iyalayala kei vuravura na noqu veivakabulai.’”+
48 Era marau sara ga na lewe ni veimatanitu nira rogoca qo, era vakalagilagia na vosa i Jiova,* era mai vakabauta o ira na yalomalumalumu era muria na sala mera bula tawamudu kina. 49 Kena ikuri, e kacivaki yani ena yasayasa taucoko ya na vosa i Jiova.* 50 Era qai vakacuruvosa na Jiu vei ira na marama kilai levu era dau rerevaka na Kalou kei ira na turaga dokai ena koro, ra qai bukana na nodrau vakacacani+ o Paula kei Panapasa, qai kolotaki rau ena taudaku ni nodra koro. 51 Erau mani kuretaka tani na kuvu mai yavadrau,* rau gole sara i Ikoniona.+ 52 Era vakila tu ga na marau na tisaipeli,+ e sobuti ira tale ga na yalo tabu.


text:
ITALANOA NI NONA BULA
Au Veiyaloni kei na Kalou, au Veiyaloni Tale ga kei Tinaqu
E TAROGI au o tinaqu: “Na cava o sega ni via sokaloutaki ira kina na noda qase? O kila tiko ni vukudra ga o bula kina? O sega ni vakavinavinakataki ira? Na cava mo biuta kina na ivakarau sa dau muri tiko mai? Nomu sega ni via rokovi ira noda qase e vaka mo tukuna tiko ni ka vakalialia na noda sokalou.” Oti qori e tagi o Na.
E sega ni dau vosa va qo o Na, ni a tuvanaka meu vulica na iVolatabu. E cakava qori me kua kina ni vuli. Au dau dokai koya, e dredre sara ga meu beca na nona ivakasala. Ia au cakava qo meu vakamarautaki Jiova. E rawa ga ena nona veitokoni.
VEISAU MEU LOTU VAKARISITO
Keitou lotu Buda me vakataki ira e levu e Japani. Ia ena loma ga ni rua na vula au vuli kei ira na iVakadinadina i Jiova, au vakadeitaka ni dina na iVolatabu. Au vulica ni tiko na Tamaqu vakalomalagi, au vinakata sara ga meu kilai koya. Keirau dau veitalanoataka kei Na na ka au vulica tiko. Au sa tekivu soqoni ena Sigatabu ena Vale ni Soqoni. Ni levu na ka dina au kila, au tukuna vei Na niu sa na sega ni vakaitavi ena lotu Buda. E veisau sara ga nona rai. E tukuna: “E ka vakamadua ni dua na lewenivuvale e sega ni lomani ira na noda qase.” E tukuna meu tinia na vuli iVolatabu kei na soqoni. Au sega ni tadra ni na tukuna qori o Na! Sa veisau sara ga o koya.
Au vulica ena Efeso wase 6, ni vinakata o Jiova meu talairawarawa vei rau noqu itubutubu. E totaki Na o Tamaqu. Au nanuma keu rogoci rau, rau na rogoci au tale ga, ena vinaka na neitou veimaliwai. E vinakati tale ga meu vakavakarau ena veitarogi e koronivuli. Au mani vakadonuya meu cakava na ka rau vinakata me tolu na vula. Ia au yalataka vei Jiova niu na tiko tale ena soqoni ni oti qori.
E rua na vuna e sega ni vinaka kina noqu vakatulewa. Kena imatai, au nanuma ni na dei na noqu vakatulewa ni oti e tolu na vula. Ia qo au sa waloloi vakayalo, sa tekivu meu yawaki Jiova. Kena ikarua, rau vakaukauataki au na noqu itubutubu meu biuta na ka kece e vauca na sokalou dina.
VEIVUKE KEI NA VEITUSAQATI
Niu tiko ena soqoni, au sotava e levu era tusaqati tale ga mai vale. Era vakadeitaka ni na vakaukauataki au o Jiova. (Maciu 10:34-37) Era uqeti au niu rawa ni vukei ratou noqu vuvale me ratou rawata na bula. Au mani masuti Jiova vagumatua, me vakavulici au meu dau nuitaki koya.
E duidui na sala au tusaqati kina e vale. Dau vakamasuti au o Na meu veisau. Levu na gauna au galu tu ga. Ia na gauna au vosa kina, keirau dau veiba ni keirau sa dui kauaitaka ga na neirau rai. Ena rairai vakamalumutaka na cudru keu kauaitaka tale ga nona rai kei na nona vakabauta. Rau solia vakalevu na cakacaka meu rawa ni tiko ga e vale. Ena so na gauna au sogo tu ga e tuba, se sega ni maroroi na kequ.
E qara veivuke o Na. E vakamasuti noqu qasenivuli, ia e sega ni kauai. E kauti au i valenicakacaka vei nona manidia me uqeti au ni tawayaga na lotu kece. Ni lesu i vale, e qiriti ira na wekai keitou me kerea nodra veivuke, dua na ka nona tagi. Au rarawa sara ga, ia ratou uqeti au na qase ni ivavakoso meu vakasamataki ira kece sa vunau tiko kina o Na.
Erau tukuna vei au noqu itubutubu meu lai vuli ena univesiti. Rau lalawataka me rau vakarautaka na ka erau nanuma ni vinaka duadua. Erau nuitaka niu na kunea e dua na cakacaka vinaka. E dau dredre me keitou veivosaki vinaka, au mani volavola vei rau meu vakamacalataka na noqu isausau. E vakarerei au o Ta ena levu ni nona katakata: “Ke o nanuma ni o rawa ni kunea e dua na cakacaka, mo sa kunea e dua nimataka, ke sega mo biubiu.” Au masulaka qori vei Jiova. Ena cakacaka vakavunau ena siga tarava, rau kerei au e rua na tacida yalewa meu vakavulici luvedrau. E sega ni taleitaka o Ta na ka au cakava tiko, e galuvi au kina, e sega ni qai kauaitaki au. E tukuna o Na ni vinaka cake meu dua na dau basulawa, meu kua ga ni iVakadinadina i Jiova.
E vukei au o Jiova me donu noqu rai, meu kila tale ga na ka meu cakava
Au veinanuyaka ena so na gauna ke vinakata o Jiova me va sara qo noqu beca na ka rau vinakata noqu itubutubu. Ia e yaga na noqu dau masu kei na noqu vakasamataka vakatitobu na tikinivolatabu e vakamacalataka na loloma i Jiova, me donu kina noqu rai me baleta na veitusaqati, meu kila tale ga ni rau kauaitaki au na noqu itubutubu. E vukei au o Jiova me donu noqu rai, meu kila tale ga na ka meu cakava. Niu vakaitavi vakalevu ena cakacaka vakaitalatala, na levu tale ga ni noqu taleitaka. Mani noqu isausau na painia.
VEIQARAVI VAKAPAINIA
Era rogoca eso na tacida yalewa niu vinakata meu painia, era vakasalataki au meu wawa mada me malumu na ituvaki e vale. Au kerea na vuku, au vakekeli, au dikeva tale na vuna au via painia kina, au veitalanoa tale ga kei ira na tacida matua. Au vakadeitaka meu vakamarautaki Jiova. Kena ikuri, keu painia mada ga ena sega ga ni veisautaka nodrau rai na noqu itubutubu.
Au tekivu painia ena iotioti ni yabaki ni noqu vuli. Sega ni dede, au vinakata meu veiqaravi ena vanua e vinakati kina vakalevu na veivuke. Ia rau sega ni taleitaka noqu itubutubu meu biubiu e vale. Au mani wawa meu yabaki 20. Meu vakamarautaki Na, au kerea na valenivolavola ni tabana meu veiqaravi ena muaira kei Japani, nira tiko kina na wekai keitou.
Ena ilesilesi qori, au kalougata niu raica nodra papitaiso e levu au vakavulica. Au vulica na vosa vakavalagi meu vakarabailevutaka noqu veiqaravi. Keitou ivavakoso vata kei na rua na tacida tagane erau painia lavotaki. Dua na ka nodrau gugumatua me rau vukea e levu. Au mani vinakata meu painia lavotaki. Ena gauna qori, e vakarua nona tauvimate bibi o Na. Au mani lesu i vale meu qaravi koya. E kurabui sara ga, e veisau kina vakalailai nona rai.
VEIVAKALOUGATATAKI
Ni oti e vitu na yabaki, e volavola mai vei au o Atsushi, e dua vei rau na tacida tagane painia au vakamacalataka oti. E kaya ni vakasamataka tiko me vakawati, e via kila na kequ ituvaki kei na noqu rai. Au sega mada ga ni vakasamataka ni keirau a veidomoni ena gauna ya. Ni oti e dua na vula, au vola vua niu vinakata me keirau veikilai. Keirau raica ni levu na ka keirau taleitaka vata, keirau vinakata me keirau veiqaravi vakatabakidua, se mani ilesilesi cava ga e lesi vei keirau. Toso na gauna keirau vakamau sara. Dua na ka noqu marau ni tiko tale ga o Na, o Ta, kei na vica na wekai keitou!
Sega ni dede neirau painia tudei, e lesi o Atsushi me isosomi ni vakatawa ni tabacakacaka. E tarava mai e dua tale na veivakalougatataki. Keirau lesi me keirau painia lavotaki keirau qai veiqaravi vakaivakatawa ni tabacakacaka. Oti na imatai ni neirau veisiko ena ivavakoso kece, eratou qiri mai na valenivolavola ni tabana me ratou taroga, ‘Drau vinakata mo drau veiqaravi vakaivakatawa ni tabacakacaka e Nepal?’
Au veinanuyaka ena vakacava na nodrau rai na noqu itubutubu niu sa na gole vakayawa. Au mani qiriti rau. E sauma mai o Ta, e kaya: “Qori na vanua vinaka.” Ena macawa yani e liu, dua nona itokani e solia vua na ivola me baleti Nepal, e nanuma kina ni vanua vinaka ni gade.
Ni keirau marautaka tiko neirau maliwai ira na itokani mai Nepal, keirau vakalougatataki tale. Sa wili tale ga o Bangladesh ena tabacakacaka keirau lesi kina, e voleka toka ia e levu na ka e duidui kina. E levu na yalava ni cakacaka. Oti e lima na yabaki keirau lesi tale i Japani, keirau marautaka tiko ena gauna qo na neirau veisiko.
Au vulica e levu sara na ka me baleti Jiova ena neirau veiqaravi e Japani, Nepal kei Bangladesh! E duidui na itovo kei na ka era kilai kina na vanua qo. Era talei kece na lewenivanua. Au vakadinadinataka nona kauaitaki ira yadua o Jiova, e ciqomi ira, vukei ira qai vakalougatataki ira.
E vakalougatataki au o Jiova niu mai kilai koya, na itavi e lesi au kina, kei na dua na watiqu vinaka. E vukei au meu vakatulewa vinaka, e vinaka na neirau veiwekani kei na noqu veimaliwai kei ratou e vale. Au vakavinavinakataki Jiova ni keirau sa veitokani vinaka tale kei Na. Au marautaka vakalevu niu veiyaloni kei na Kalou, au veiyaloni tale ga kei tinaqu.


text:
iMatai ni Pita
2 O koya gona, ni biuta laivi na ca kece,+ na lawaki kece, na veivakaisini, na vuvu, kei na kakase. 2 Me vaka na gone dramidrami,+ moni saga moni vinakata na wainisucu dina ena vosa ni Kalou, ni oni na tubu kina moni rawata na bula,+ 3 ni oni sa vakila na yalovinaka ni Turaga.
4 Moni lako vei koya na vatu bula era cata na tamata,+ ia e digitaki, e talei vua na Kalou.+ 5 O kemuni tale ga oni vatu bula, oni tarai cake moni vale vakayalo,+ moni matabete savasava, moni vakacabora kina na isoro vakayalo+ e vakadonuya na Kalou ena vuku i Jisu Karisito.+ 6 Me vaka e tukuni ena iVolatabu: “Raica! Au sa tuvana mai Saioni e dua na vatu e digitaki, me ivakadei ni tutunivale, na vatu e talei, o koya e vakaraitaka nona vakabauta ena sega ni mate wale nona vakanuinui.”*+
7 O koya gona, e talei vei kemuni o koya ni oni vakabauta, ia vei ira na sega ni vakabauta, “na vatu era cata na matai+ e sa mai ivakadei ni tutunivale”+ 8 “na vatu qo era vakatarabetaki kina, na vatu tale ga qo era vakacalai kina.”+ Era tarabe nira sega ni muria na vosa. Qo ga na itinitini ena waraki ira. 9 Ia o kemuni na “matatamata digitaki, na matabete vakatui, na matanitu tabu,+ na matatamata e taukena sara ga na Kalou,+ moni tukuna yani na lagilagi”+ i koya e kacivi kemuni mai na butobuto ina nona rarama uasivi.+ 10 Ni oni a sega ni tamata ni Kalou e liu, ia qo oni sa nona tamata,+ oni a sega ni lomani, ia qo oni sa lomani.+
11 Au vakamasuti kemuni na taciqu lomani me vaka oni kaitani oni qai tiko vulagi,+ moni vakatabui kemuni tiko ga mai na gagadre vakayago,+ na veika e valuti kemuni tiko.+ 12 Me vinaka tiko ga na nomuni itovo ena kedra maliwa na veimatanitu,+ nira beitaki kemuni ena cakacala, de ra na raica na nomuni ivakarau vinaka,+ era na qai vakalagilagia na Kalou ena siga ni nona veidikevi.
13 Ena vuku ni Turaga, ni talairawarawa ina veika kece e bulia na tamata,*+ se vua na tui+ me vaka ni cecere, 14 se vei ira na kovana ni talai ira mai mera totogitaki ira na daucaka ca ra qai vakacaucautaki ira na caka vinaka.+ 15 Ni loma ni Kalou moni caka vinaka tiko ga mera galu kina na tamata lecaika ena nodra vosa vakalialia.+ 16 Moni vakataki ira na tamata galala,+ moni kua ni vakayagataka na nomuni galala me iubi ni nomuni caka ca,+ moni vaka ga na dauveiqaravi ni Kalou.+ 17 Rokova na tamata kece,+ lomani ira na mataveitacini kece,+ rerevaka na Kalou,+ vakarokorokotaka na tui.+
18 Mera talairawarawa na dauveiqaravi vei ira na kedra itaukei ena nodra vakamarautaki ira,+ sega wale ga vei ira na yalorawarawa, vei ira tale ga na yalodredre. 19 Ke dua e vosota na veivakacacani se na veika tawadodonu ena vuku ni nona lewaeloma, qo e vinaka vua na Kalou.+ 20 Na cava na yaga ni nomuni vosota na kuita ni oni cakacala?+ Ia ke oni vosota na ka rarawa ena vuku ni nomuni caka vinaka, na nomuni vosota e vinaka vua na Kalou.+
21 Qo na vuna oni kacivi kina, ni a vakararawataki o Karisito ena vukumuni,+ e laiva vei kemuni na ivakarau moni muria voleka na weniyavana.+ 22 E sega ni valavala ca+ se kune e gusuna na veivakaisini.+ 23 Ni vakasewasewani+ e sega ni veivakasewasewani lesu.+ Ni vakararawataki+ e sega ni veivakarerei, ia e vakanuinui tiko ga vei koya e dau lewa+ vakadodonu. 24 E colata na noda ivalavala ca+ ena kau*+ meda mate kina ena ivalavala ca, da qai bula ena yalododonu. Na “we ni kena kuita oni vakabulai kina.”+ 25 Ni oni a vaka tu na sipi lako sese,+ ia qo oni sa lesu vua na ivakatawa,+ o koya e vakaraica na nomuni bula.


text:
ULUTAGA NI VULI 11
O sa tu Vakarau Mo Papitaiso?
“Ena vakabulai kemuni tale ga . . . na papitaiso.”—1 PITA 3:21.
SERE 28 Mo iTokani i Jiova
KA ENA VULICI *
1. Na cava ena cakava rawa e dua ni bera ni tara vale?
VAKASAMATAKA mada ke dua e via tara vale. E sa kila rawa tiko na vale vakacava me tara. Vakacava, ena gole sara vakadodonu ena sitoa me volia na iyaya ni vale, me tara sara? Sega. Ni bera ni tekivu, e bibi me cakava rawa e dua na ka. Qori me cakacakataka rawa na kena isau. Na vuna? Me rawa ni kila na levu ni ilavo e tu vua me vakaotia kina na vale. Ke cakacakataka vakavinaka na kena isau, ena vakaotia vinaka na vale.
2. Me vaka e tukuni ena Luke 14:27-30, na cava mo vakasamataka vinaka ni bera ni o papitaiso?
2 Vakacava, o vakasamataka tiko mo papitaiso ni uqeti iko nomu lomani Jiova, o vakavinavinakataka tale ga na ka e cakava? Ke o nanuma tiko qori, na nomu vakatulewa ena vakai koya sara ga na tagane e via tara na nona vale. Ena sala cava? Dikeva mada na ka e tukuna o Jisu ena Luke 14:27-30. (Wilika.) E tukuna o Jisu na ka me namaka e dua e via nona tisaipeli. Meda nona imuri, e bibi meda tu vakarau ni ciqoma na “kena isau,” qori noda vosota eso na ituvaki dredre, eda na vakuai keda tale ga. (Luke 9:23-26; 12:51-53) Kena ibalebale ni bera ni o papitaiso, e bibi mo vakasamataka vinaka na ka e okati kina. Qori na sala o na vakarautaki iko vinaka kina mo qarava tiko ga na Kalou ena yalodina ni o dua na lotu vaKarisito papitaiso.
3. Na cava eda na veivosakitaka ena ulutaga qo?
3 Vakacava ena yaga ke o papitaiso mo tisaipeli i Karisito? Io! O koya e papitaiso ena vakalougatataki vakalevu ena gauna qo kei na gauna se bera mai. Meda veivosakitaka mada eso na taro bibi me baleta na papitaiso. Ena macala ena nomu isaunitaro ke o sa tu vakarau mo papitaiso se sega.
KA MO KILA ME BALETA NA YALAYALA KEI NA PAPITAISO
4. (a) Na cava na yalayala? (b) Ni tukuni ena Maciu 16:24 meda “kua tale ni muria” na lomada, na cava na kena ibalebale?
4 Na cava na yalayala? Ni bera ni o papitaiso, e bibi mo yalataki iko rawa. Ni o yalataki iko vei Jiova ena masu, o tukuna vua mai vu ni lomamu ni o na qaravi koya me tawamudu. Kena ibalebale, mo “kua tale ni muria” na lomamu. (Wilika Maciu 16:24.) O sa nei Jiova, qori e dua dina na ka dokai. (Roma 14:8) O vakaraitaka tiko vei Jiova ni tekivu qo lako yani, o na vakaliuca na nomu qaravi koya sega ni ka ga o vinakata. Ni o yalayala, o bubului vua na Kalou. E sega ni vakasaurarataki keda o Jiova meda cakava qori. Ia nida sa yalataki keda vua, e namaka meda cakava sara.—Same 116:12, 14.
5. Na cava na duidui ni yalayala kei na papitaiso?
5 Na cava na duidui ni yalayala kei na papitaiso? Ni o yalayala, e sega ni dua tale e kila, o iko ga kei Jiova. Ia ni o papitaiso, o vakaraitaka e matanalevu ni o sa yalataki iko oti vei Jiova. * E dau vakayacori na papitaiso ena soqo ni tabacakacaka se soqo ni veiwasewase. Kena ibalebale, o vakaraitaka ena nomu papitaiso ni o lomani Jiova na nomu Kalou ena lomamu taucoko, ena nomu vinaka taucoko, ena nomu vakasama taucoko kei na nomu kaukaua taucoko. O vakadeitaka tale ga ni o na qaravi koya me tawamudu.—Mari. 12:30.
6-7. Me vaka e tukuni ena 1 Pita 3:18-22, na cava e rua na vuna e bibi kina meda papitaiso?
6 Vakacava e dodonu sara ga mo papitaiso? Dikeva mada na ka e tukuni ena 1 Pita 3:18-22. (Wilika.) Na waqa e taya o Noa e vakaraitaka na nona vakabauta. E va tale ga qori na nomu papitaiso, e vakaraitaka ni o sa yalataki iko oti vei Jiova. Ia vakacava e dodonu sara mo papitaiso? Io. E vakaraitaka o Pita e rua na vuna. Kena imatai, ena “vakabulai [iko].” Ena sala cava? Ena vakabulai keda na noda papitaiso nida vakaraitaka ena ka eda cakava nida vakabauti Jisu, eda vakabauta ni mai mate ena vukuda, sa vakaturi i lomalagi, sa tiko ena gauna qo ena “ligaimatau ni Kalou.”
7 Kena ikarua, e ‘savasava na noda lewaeloma’ nida papitaiso. Nida yalataki keda vua na Kalou qai papitaiso, eda sa bucina e dua na veiwekani talei kei koya. E vosota na Kalou na noda ivalavala ca nida veivutuni mai vu ni lomada, eda vakabauta tale ga na ivoli. Qori na sala e rawa ni savasava kina na noda lewaeloma ena mata ni Kalou.
8. Na cava me uqeti iko mo papitaiso?
8 Na cava me uqeti iko mo papitaiso? Ni o sa vulica vinaka na iVolatabu, o kila e levu na ka me baleti Jiova, na nona itovo kei na ka e dau cakava. Macala ga ni veika o vulica me baleti Jiova e tara sara ga na lomamu, e uqeti iko mo lomani koya vakalevu. Kena ibalebale, na vuna levu duadua mo papitaiso kina oya ni o lomani Jiova.
9. Me vaka e cavuti ena Maciu 28:19, 20, na cava na ibalebale ni noda papitaiso ena yaca i Tamada kei na Luvena kei na yalo tabu?
9 Dua tale na vuna o via papitaiso kina oya ni o sa mai kila na ka e tukuna na iVolatabu, o vakabauta tale ga. Dikeva mada na ka e tukuna o Jisu ni veivakaroti me baleta na veivakatisaipelitaki. (Wilika Maciu 28:19, 20.) E tukuna o Jisu ni dodonu mera papitaisotaki “ena yaca i Tamada kei na Luvena kei na yalo tabu,” o ira na papitaiso. Na cava e vakaibalebaletaka? E dodonu mo vakabauta mai vu ni lomamu na ka dina o sa mai vulica me baleti Jiova, na Luvena o Jisu, kei na yalo tabu. E kaukaua na ka dina qori, ena tara na lomamu. (Iper. 4:12) Meda raica mada.
10-11. Na ka dina cava o sa mai kila me baleta na Tamada, o vakabauta tale ga?
10 O se nanuma tiko na gauna o vulica kina na ka dina me baleta na Tamada? Na yacana o “Jiova,” e “Cecere Duadua e vuravura taucoko,” e “Kalou dina” duadua ga. (Same 83:18; Aisea 37:16) E Dauveibuli, e dau “veivakabulai.” (Same 3:8; 36:9) E vakarautaka na sala meda vakabulai kina mai na ivalavala ca kei na mate, e vakarautaka tale ga vei keda na inuinui ni bula tawamudu. (Joni 17:3) Ni o yalataki iko qai papitaiso, e vakaraitaka ni o sa dua na iVakadinadina i Jiova. (Aisea 43:10-12) O na lewena na vuvale era qaravi Jiova e vuravura raraba era sakitaka nira vakayacani vua, era vunautaka tale ga yani na yacana.—Same 86:12.
11 E dua dina na ka dokai nida mai kila na ka e tukuna na iVolatabu me baleta na Tamada! Ni o vakabauta na ka dina qori, ena uqeti iko mo yalataki iko vei Jiova qai papitaiso.
12-13. Na ka dina cava me baleta na Luve ni Kalou o sa mai vulica, o vakabauta tale ga?
12 E uqeti iko vakacava na ka dina o vulica me baleta na Luve ni Kalou? O Jisu e taravi Jiova ena lomalagi kei na vuravura. E yalorawarawa ni solia na nona bula me keda ivoli. Nida vakaraitaka ena ka eda cakava nida vakabauta na ivoli, ena vosoti na noda ivalavala ca, eda veitokani kei na Kalou, eda na rawata tale ga na bula tawamudu. (Joni 3:16) E noda Bete Levu o Jisu. E vinakata me vukei keda meda vakila na yaga ni ivoli, meda toro voleka tale ga vua na Kalou. (Iper. 4:15; 7:24, 25) Ni Tui ni Matanitu ni Kalou, ena vakayagataki koya o Jiova me vakarokorokotaki kina na yacana, me vakaotia na veika ca, me rawati tale ga na veivakalougatataki tawamudu ena Parataisi. (Maciu 6:9, 10; Vkta. 11:15) E laiva vei keda o Jisu na ivakarau meda muria. (1 Pita 2:21) E ivakaraitaki vinaka vei keda ni vakayagataka nona bula me cakava na loma ni Kalou.—Joni 4:34.
13 Ni o vakabauta na ka e tukuna na iVolatabu me baleti Jisu, o na lomana vakalevu na luve ni Kalou mareqeti. Na loloma qori ena uqeti iko mo cakava na loma ni Kalou me vakataki Jisu. O na via yalataki iko sara ga vei Jiova qai papitaiso.
14-15. Na ka dina cava me baleta na yalo tabu o sa mai vulica, o vakabauta tale ga?
14 Na cava nomu rai ni o mai vulica na ka dina me baleta na yalo tabu? O mai kila ni sega ni tamata, ia e nona igu tawarairai na Kalou. E vakayagataka na yalo tabu o Jiova me uqeti ira na tagane era vola na iVolatabu, na yalo tabu tale ga qori e vukei keda meda kila na nona Vosa, meda muria tale ga. (Joni 14:26; 2 Pita 1:21) E vakayagataka o Jiova na nona yalo tabu meda rawata na “kaukaua e uasivia na kaukaua ni tamata.” (2 Kor. 4:7) E vakaukauataki keda na yalo tabu meda vunautaka na itukutuku vinaka, vorata na veitemaki, vosota na yalolailai kei na veivakatovolei. E vukei keda tale ga meda vuataka na itovo totoka e okati ena “vua ni yalo tabu.” (Kala. 5:22) E yalorawarawa na Kalou me solia na nona yalo tabu vei ira na gumatua ni kerea vua kei ira na nuitaki koya.—Luke 11:13.
15 E veivakacegui dina meda kila nida rawa ni nuitaka na yalo tabu meda qaravi Jiova kina! Ni o vakabauta na ka dina o sa mai vulica me baleta na yalo tabu, ena uqeti iko mo yalataki iko vua na Kalou qai papitaiso.
16. Na cava eda sa vulica mai?
16 E dua dina na vakatulewa bibi oya mo yalataki iko vei Jiova qai papitaiso. Eda sa vulica mai ni dodonu mo tu vakarau ni ciqoma na kena isau, qori nomu vosota na ituvaki dredre kei na nomu vakuai iko. Ia ena sega ni tukuni rawa na levu ni veivakalougatataki ni vakatauvatani kei na ka o vakuai iko kina. Ena rawa ni vakabulai iko na nomu papitaiso, ena savasava kina nomu lewaeloma ena mata ni Kalou. Na vuna levu duadua mo papitaiso kina oya nomu lomani koya na Kalou o Jiova. E bibi mo vakabauta mai vu ni lomamu na ka dina o sa mai vulica me baleta na Tamada, Luvena, kei na yalo tabu. Ni o vakasamataka vinaka na ka eda vulica qori, vakacava, “O sa tu vakarau mo papitaiso?”
NA CAVA MO CAKAVA NI BERA NI O PAPITAISO?
17. Na cava eso na ka mo cakava ni bera ni o papitaiso?
17 Ke o nanuma ni o sa tu vakarau mo papitaiso, macala ga ni levu sara na ka o sa rairai cakava me vinaka kina nomu veiwekani kei Jiova. * O vulica wasoma na iVolatabu, o mai kila kina e levu na ka me baleti Jiova kei Jisu. O bucina na vakabauta. (Iper. 11:6) O nuitaka vakatabakidua na yalayala i Jiova ena iVolatabu, o vakadeitaka tale ga ni o rawa ni vakabulai mai na ivalavala ca kei na mate ni o vakabauta na isoro i Jisu. O veivutunitaka nomu ivalavala ca, o cata sara ga na veika ca o dau cakava tu e liu, o kerei Jiova kina me vosoti iko. O sa veisautaka na ivakarau ni nomu bula, o biuta na nomu itovo makawa, o muria sara na ivakarau ni bula e marautaka na Kalou. (Caka. 3:19) O doudou ni tukuna vei ira eso tale na ka o vakabauta. O vakadonui mo dua na dautukutuku bera ni papitaiso, o tekivu vunau kei ira na lewe ni ivavakoso. (Maciu 24:14) Dua na ka nona sakitaki iko o Jiova ena ka o cakava qori. O vakamarautaki koya dina.—Vkai. 27:11.
18. Na cava tale eso na ka mo cakava ni bera ni o papitaiso?
18 Na cava tale eso na ka mo cakava ni bera ni o papitaiso? Eda sa vulica mai ni dodonu mo yalataki iko vua na Kalou. Masu vua mai vu ni lomamu qai yalataka vua ni o na qaravi koya ena nomu bula. (1 Pita 4:2) Oti mo tukuna vua na kodineita ni ilawalawa qase ni o sa via papitaiso. Ena qai kerea e vica na qase mo dou veitalanoa. Yalovinaka, kua ni rere ni veitalanoa kei ratou. Nanuma tiko ni ratou kilai iko vinaka na qase ni ivavakoso qori, eratou lomani iko tale ga. Dou na veivosakitaka na ivakavuvuli vakaivolatabu o sa vulica mai. Eratou via vakadeitaka ga ni o sa kila vinaka na ivakavuvuli qori, mo kila tale ga na bibi ni yalayala kei na papitaiso. Ke ratou duavata mo sa na papitaiso, ratou na qai tukuna vei iko ni o rawa ni papitaiso ena soqo ni tabacakacaka sa voleka se soqo ni veiwasewase.
NA CAVA MO CAKAVA NI O SA PAPITAISO OTI?
19-20. Na cava mo cakava ni o sa papitaiso oti? O na cakava vakacava?
19 Na cava mo cakava ni o sa papitaiso oti? * Nanuma tiko ni o yalataki iko vei Jiova, o bubului vua. E namaka gona o Jiova ni o na cakava sara na ka o bubuluitaka. Kena ibalebale ni oti nomu papitaiso, e bibi mo na dina ena nomu yalayala. O na cakava vakacava?
20 Kua vakadua ni biuta na ivavakoso. Ni o dua na lotu vaKarisito papitaiso, o sa mai lewe ni “mataveitacini.” (1 Pita 2:17) Era sa nomu vuvale vakayalo na mataveitacini ena ivavakoso. O na volekati ira vakalevu ke o dau tiko wasoma ena soqoni. Wilika e veisiga na Vosa ni Kalou qai vakasamataka vakatitobu. (Same 1:1, 2) Ni o wilika oti e dua na wase ni iVolatabu, cegu mada, mo vakasamataka vakatitobu na ka o wilika. Ena qai tara na lomamu na Vosa ni Kalou. “Masu tiko ga.” (Maciu 26:41) Ni o masu mai vu ni lomamu, o na volekati Jiova kina. Mo “vakaliuca tiko ga na Matanitu ni Kalou.” (Maciu 6:33) O na cakava qori ni o raica vakabibi na cakacaka vakavunau. Ni o vunau wasoma, o na vaqaqacotaka na nomu vakabauta, o na rawa ni vukea kina eso tale mera rawata na bula tawamudu.—1 Tim. 4:16.
21. Na cava ena rawati ni o papitaiso?
21 E dua dina na vakatulewa bibi mo cakava oya nomu yalataki iko vei Jiova qai papitaiso. O na vosota eso na ituvaki dredre, o na vakuai iko ena so na ka, ia o na vakalougatataki! Na veika dredre o na rairai sotava ena vuravura qo e “lekaleka qai mamada ga.” (2 Kor. 4:17) Na cava ena rawati ni o papitaiso? O na marautaka na nomu bula ena gauna qo, kei na “bula dina” e se bera mai. (1 Tim. 6:19) Yalovinaka mo vakasamataka vinaka gona qai masulaka na taro qo, “Au sa tu vakarau meu papitaiso?”
SERE 50 Noqu Yalayala ena Masu
^ para. 5 Ke o nanuma tiko mo papitaiso, e vakarautaki sara ga na ulutaga qo me baleti iko. Eda na veivosakitaka eso na taro bibi me baleta na papitaiso. Ena kilai ena isau ni nomu taro ke o sa tu vakarau mo papitaiso se sega.
^ para. 5 Raica na kato “ Rua na Taro Mo Sauma ena Siga ni Papitaiso.”
^ para. 17 Raica na ivola Na Cava Eda Vulica ena iVolatabu? wase 18


text:
Na Cava Era Sega ni Tauri Dra Kina na iVakadinadina i Jiova?
Eso na nanuma cala
Ka era tukuna e levu: Era sega ni vakabauta na iVakadinadina i Jiova na veiqaravi vakavuniwai.
Kena dina: Keimami qara na veiqaravi vinaka duadua vakavuniwai. Ni keimami tauvimate, keimami qarai ira na vuniwai era matai ena veisele, ia e sega ni vakayagataki kina na dra. Keimami marautaka ni sa toso sara na iwalewale ni veiqaravi ena tabana ni veiqaravi vakavuniwai. E laurai ni sa yaga raraba na veiqaravi vakavuniwai e sega ni vakayagataki kina na dra. Ena levu na vanua, sa rawa vei ira na tauvimate mera digia na veiqaravi e taqomaki ira mai na leqa e vu mai na tauri ni dra, me vaka na matedewa, vakaleqa na cakacaka ni sotia ni yagoda, kei na cala e dau yaco ena gauna ni veisele.
Ka era tukuna e levu: Era vakabauta na iVakadinadina i Jiova ni na vakabula na tauvimate na vakabauta.
Kena dina: Keimami sega ni dau veivakabulai vakacakamana.
Ka era tukuna e levu: E sau levu na veiqaravi vakavuniwai e sega ni vakayagataki kina na dra.
Kena dina: E yaga qai sega ni sau levu na veiqaravi vakavuniwai e sega ni vakayagataki kina na dra. *
Ka era tukuna e levu: Era mate e veiyabaki e levu na iVakadinadina i Jiova, wili kina o ira na gone nira sega ni tauri dra.
Kena dina: E sega ni dina na itukutuku qori qai sega na kena ivakadinadina. Era sa cakava oti na vuniwai e levu na mataqali veisele e sega ni vakayagataki kina na dra, me vaka na veisele ena uto, sui, kei na gacagaca. * Era dau bulabula vinaka o ira na sega ni tauri dra ni oti na veisele, wili kina o ira na gone, ni vakatauvatani kei ira na tauri dra. * Ia se mani cava na ituvaki, eda sega ni vakadeitaka ni na mate e dua na tauvimate ena vuku ni nona tauri dra se sega ena gauna ni veisele.
Na cava era sega ni tauri dra kina na iVakadinadina i Jiova?
Neimami vakatulewa qo e yavutaki ena ka keimami vakabauta, sega ni ka vakavuniwai. E veivakaroti na Veiyalayalati Makawa kei na Veiyalayalati Vou meda vakatabui keda mai na dra. (Vakatekivu 9:4; Vunau ni Soro 17:10; Vakarua 12:23; Cakacaka 15:28, 29) Kena ikuri, ena mata ni Kalou na dra e vakatakarakarataka na bula. (Vunau ni Soro 17:14) Koya gona, keimami sega ni tauri dra ni keimami talairawarawa vua na Kalou kei na neimami doka ni o koya e solia na bula.
Veisau na rai
Era dau nanuma tu na vuniwai ni rivarivabitaki na veisele e sega ni vakayagataki kina na dra, ia sa veisau na rai ena vica na yabaki sa oti. Kena ivakaraitaki, e tabaki ena dua na ivola vakavuniwai ena 2004 ni “sa na muri ena vica na yabaki mai qo na iwalewale ni veisele e dau vakayacori ga vei ira na iVakadinadina i Jiova.” * E tabaki tale ga ena 2010 ena ivola vakavuniwai na Heart, Lung and Circulation “me kua ni yalani ga vei ira na iVakadinadina i Jiova na ‘veisele e sega ni vakayagataki kina na dra.’”
Nikua, era sa sega ni qai vakayagataka e udolu vakacaca na vuniwai na dra ena so na veisele lelevu, era sa sosomitaka qori ena veiqaravi e vakalevutaki kina nona dra o koya e tauvimate ni bera ni lai sele. Na iwalewale ni veiqaravi qori sa vakayacori tale ga ena veivanua se qai vakatorocaketaki tiko, ra ciqoma tale ga na veiqaravi qori o ira na sega ni iVakadinadina i Jiova.
^ Raica na ivola Transfusion and Apheresis Science, Volume 33, No. 3, t. 349.
^ Raica The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, Volume 134, No. 2, t. 287-288; Texas Heart Institute Journal, Volume 38, No. 5, t. 563; Basics of Blood Management, t. 2; and Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, Volume 4, No. 2, t. 39.
^ Raica The Journal of Thoracic and Cardiovascular Surgery, Volume 89, No. 6, t. 918; kei na Heart, Lung and Circulation, Volume 19, t. 658.
^ Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, Volume 4, No. 2, tabana e 39.


text:
Ni bula noqu ito, noqu itokani kei kemuni na mataveiwekani…,
E dau sakitaki na itosotoso nida sa veitauriliga dina kei ira eda salavata tiko.
Na veiwekani gona sa mai vauci vata tale kei ira na itaukei ni qele, sa mai rawa kina me qaravi vakatabakidua na Fiji Pine kei na Tropik, mani rawa kina e levu na isausau. Meu tei cavuta mada e lima.
- Sa mai vuki na vakaloloma ni noda veipaini me “cokaidrauna”. Ena yabaki walu se qai oti qo, sa tea na Fiji Pine e sivia na 2 milioni na vunipaini e veiyabaki.
- E rua ga na kabani ena Ceva ni Pasifika, na Fiji Pine kei na Tropik, rau sa rawata na icovi ni Matabose ni Qaravi Veikau (Forest Stewardship Council, FSC). Na icovi qo e kilai e vuravura ni ivakadinadina ni ta kau vakayalomatua solisoli dredre sara. Qai ikuri tiko ni isausau qo ni Tropik sa rawata na icovi ena “100%”, koya e rawata ga e vica na kabani, ena ‘under a chain of custody’. E levu na kabani e vuravura e “veisola” nodra icovi.
- Sa mai vakaduri na ivarovaro ni kau kei na volau vou duadua e ke e Drasa kei Wairiki mai Bua. Na ivarovaro ni kau e sega e sivita, wili kina na kena mai na matanitu torocake eso me vakataki Ositerelia kei Niusiladi. Na isausau levu duadua na kena moici na gacagaca ni ivarovaro makawa me ganita na kena iyaya vovou ena vuku vakaidinia.
- Na kabani e rua e sega na dinau, se sega mada ga na dinau mai vanuatani me saumi vakamalua. E dua tale na kena ivosavosataki, e tiko ga na dinau vei ira eda volivoli vei ira me saumi vakatotolo. Ena 8 na yabaki sa oti, a bini tu na dinau sega ni saumi rawa, ia nikua na kabani levu qo e dau qoqona e rauta ni $10 na milioni e veiyabaki, e dei vinaka tu vakailavo. E sega ni kainaki nida sivita na kabani tale eso, e sega, baleta ena veisaqasaqa qori kei na dua na noda itovo tudei, ni tabu na veiqati – eda sagā ga me uasivi na veika eda cakava. Ia ni soqoni na levu ni dinau nikua sa kune ni lailai sara na dinau – debt to EBITDA 0.75; current ratio 4.94, interest cover ratio 37, koya e kunekune dredre ena kabani lelevu, vakabibi ni vakayagataki ilavo tiko ena buli yavu (capital infrastructure).
- Lewe lailai ga era kila ni sa mai yabaki dua veimama kena cau na Tropik ena rauta ni 5% ni livaliva ni noda vanua ena kena ivurevure talevi (renewable). Na isausau qo sa bau mamada kina na kaburaki kaboni kei na vakayagataki ilavo ni vanuatani, ni lailai na voli waiwai mai vanuatani. E tiko na tadra ni turaga Paraiminisita me valuti na draki veisau, ia sa veitokani kina na Tropik.
I kemuni na wekaqu, e sega ni rawa niu vakayatuyatutaka na isausau kece ratou sa rawata noqu itokani vakacakacaka ena vukuda kece. Au vakabauta ga ni sa macala ena isausau e lima au sa cavuta ni sa cavuisaravi na noda kabani, eda sa vakanadakuya na malumalumu ni walu na yabaki sa oti meda sa kabani sakitaki nikua.
Keitou dau susuga ena matacakacaka na rai kei na itovo eso me ratou sagā me ratou yacova. Qo e wili kina na yalodina, bula vakaivakarau, mamakutu na vaqara iwali, muria na ivakarau kei na icakacaka vivinaka, bulibuli, dei ena vakatulewa, &s. Ia e va na itovo eratou yavu dei ni isausau keitou sa rawata:
- Taukena dina – E dau mositi keitou na veiliutaki ena noda kabani ni yaco na lusi. Ni dau lusi na ilavo, sa vaka e yali saraga ena neitou taga. Neitou vakila gona ni keitou taukena dina na kabani sa mai lagilagi kina nikua na noda kabani.
- Raiyawa – Me vaka ni dau yabaki ruasagavulukarua qai matua na paini, e yaga na raiyawa ena bisinisi ni paini. E tau na lewa kece ena raiyawa. Sa laurai levu tu na vua ni raiyawa qori ena noda itukutuku vakailavo.
- Qaravi na bisinisi ni Fiji Pine “vakabisinisi” sega ni vakapolitiki – Sa uasivi na veitokoni ni Matanitu kei na turaga Paraiminisita ena cakacaka ni paini, keitou sa vakamuduo sara kina. Ia, dina ni taukena na Matanitu na iwase levu ni Fiji Pine, na cakacaka ni Fiji Pine e veisiga, kei na kena tuvanaki, e qaravi vakabisinisi, me rawa ni veiqati kei na kabani tale eso e Viti kei vuravura. Oni sa vakadinadinataka oti ni neitou qarava vakabisinisi na noda kabani, sa mai tubu kina na ilavo e votai vei kemuni na itaukei ni qele, me yaga ena nomuni vakatorocaketaki.
- Veiwasei – Sa totoka vakaoti neimami veimaliwai na liga ni cakacaka. Ia ni sagai tiko meda tubu ka torocake, e yaga mera vakaicovitaki na neitou itokani me vaka nodra dui gugumatua. Keitou dau wasei ira na vetaicake kei ira na kena vo; dau vakamacalataka vakavinaka vei ira kece; vakasalataki ira ka tuberi ira mera torocake; qori sa ra vagumatuataki kina na matacakacaka kece mera sasaga cake. Na yaga gona ni veiwasei sa mai tubu kina na gugumatua kei na yalobolebole ena noda kabani. Na kabani se matanitu cava ga e dodonu me doudou ena veiwasei, me tini katoa kina.
Na yavu gona qo sa mai veitarataravi kina ena walu na yabaki sa mai sivi nodra cavuikalawa na le 483, wili kina e so na kena jabeni, ena nodra gumatua, vuku vakabisinisi, yalomatua, qai vakalailai talega na kalougata.
Ena 2018 sa rawata kina na Fiji Pine Group na tubu umauma e $38.35 na milioni, ni bera ni musu na vakarautaki ni veikau (forest valuation), na vakayavui na isau (depreciation) kei na Bonisi ni Lisi (Lease Security Bonuses).
Ena vuku ni nodra veivakabauti na itaukei ni qele, e dau sauma vei ira na Fiji Pine Ltd e vica na milioni na dola ena ivakayaga ni veikau (levies), isau ni kau (stumpage) kei na rede ni qele (ground rent). Na ilavo qo e yaga vei ira na itaukei ni qele ena vakaduri bisinisi kei na veivakatorocaketaki.
E sega wale ga ni saumi e veiyabaki na ivakayaga ni veikau, isau ni kau kei na rede ni qele, keitou sa sauma talega na Bonisi ni Lisi (Lease Security Bonus, LSBP) ena veiyabaki tekivu ena 2013. Sa baci tubu tale na Bonisi ena yabaki qo, yacova sara na $7 na milioni, mai kena isoqoni e $19 na milioni ena 6 ga na yabaki!
Na bonisi qo e sega ni vu mai na dinau mai tuba se na veivuke ni Matanitu. Me vaka ni kabani taukeni vakamatanitu, keitou a tekivu ena walu na yabaki sa oti ena inaki me keitou rawati keitou, me kua na vakararavi. Na qaravi vakavuku ni Fiji Pine era sa mai tauca na vuana na itaukei ni qele vakasea.
Na yabaki qo sa mai veivosaki vakavinaka na Matabose kei ira na itaukei ni qele vakasea, mani vakabau kina me vakayagataki tale e 70% ni bonisi ena sasaga lelevu eso ni itaukei ni qele. Na iyalayala ni vakacuruilavo qo me sivia na $20,000 na bonisi sa rawa. E votai vakatautauvata na kena vo.
Sa qai vakatau vei ira na itaukei ni qele se ra vakayagataki ilavo ena tara vale, vakatorocaketaki paipo ni wai kei na valelailai ena nodra itikotiko, voli misini se lori me yaga ena vakaduri bisinisi, voli waqa ni qoli kei na idini, redetaki se voli vanua ni caka bisinisi, se cava ga ena qai rawa kina na tubu. E rogoci kece na domo – ena vakabau ga na vakatutu ni vakayagataki ilavo nira duavata kina e sivia na veimama ni lewe ni mataqali.
Au vakavinavinaka tale vei kemuni kece na neitou itokani, ena vakanuinui nida na veitauriliga tikoga.
Vinaka Vakalevu kemuni kece.
Me vakalougatataka na Kalou na cakacaka ni paini.


text:
ITALANOA NI NONA BULA
Au Vinakata ga Meu Sotia i Karisito
Au yalovaka tiko e dua na tikinisulu vulavula, ena gauna vata qori au saga meu levea na sicini dakai au vanalaki tiko mai kina. Au rogoca sara nira kaya na sotia era vanavana tiko mai meu kua ni vuni tiko. Au mani vakaraitaki au yani, ia au sega ni kila au na bula se sega. Cava mada au sotava kina na ituvaki rivarivabitaki qo?
RAU TIKO na noqu itubutubu e Karítsa, ena dua na koro lailai e Kirisi, rau qai dau gumatua ena cakacaka. Au ikavitu vei ratou na le walu na gone. Donuya tiko qori na yabaki 1926.
Na yabaki ga yani eliu rau sotavi John Papparizos na noqu itubutubu. E turaga gugumatua qai gusu matata, e Gonevuli ni iVolatabu, na yaca era kilai kina ena gauna ya na iVakadinadina i Jiova. Rau qoroya noqu itubutubu nona dau vakamacala vakaivolatabu o John, rau mani tiko ena nodra soqoni na Gonevuli ni iVolatabu ena koro keitou tiko kina. E sega ni kila na wilivola se volavola o tinaqu, ia e yalodina ni vakabauta na Kalou o Jiova, dau tukuna vei ira eso tale nona vakabauta ke raica ni veiganiti. Ia o tamaqu e dau kauaitaka vakalevu na nodra malumalumu eso tale, mani biuta kina na soqoni vaKarisito.
Keitou doka vakaveitacini na iVolatabu, ia e vakamuai keitou na lasa vakaitabagone. Dua na ka e yaco ena neitou koro e vakayadrati keitou sara ga, donuya tiko qori na 1939 ni cabolo sara tu ga e Urope na iKarua ni Valu Levu. Dua keitou mataveitacini o Nicolas Psarras, keitou tiko veivolekati tale ga, e kacivi ena mataivalu e Kirisi, e se qai papitaiso ga. E yabaki 20 o Nicolas, qai doudou ni tukuna vei ira na vakailesilesi ni matanitu, “Au na sega ni vala niu sotia i Karisito.” E veilewaitaki ena mataivalu, bala kina e valeniveivesu me 10 na yabaki. Keitou kidacalataka na veika e yaco vua!
E marautaki dina nona sereki o Nicolas ena itekitekivu ni 1941, nira curubotei Kirisi yani na mataivalu cokovata. Ni lesu ga mai e Karítsa, sega ni bera nona vakatarogi koya ena iVolatabu o Ilias na tuakaqu. Ia au vakarogoca toka ga nodrau veitalanoa. Oti ga qori keirau sa vuli iVolatabu kei IIias vaka kina na ganei keirau gone duadua o Efmorfia, keitou tiko wasoma tale ga ena soqoni kei ira na iVakadinadina. Na yabaki ga e tarava keitou yalataka kece neitou bula vei Jiova, keitou papitaiso tale ga. Ratou qai iVakadinadina gumatua tale ga e va tale na taci keirau.
Ena 1942 era lewena na ivavakoso e Karítsa e ciwa na cauravou kei na goneyalewa, e tiko na nodra yabaki ni bula ena 15 kei na 25. Matata vinaka tu vei keimami ni na sotavi na veivakatovolei mosimosi. E vakaukauataki keimami gona na vakasosoqoni vata ena gauna veiganiti me keimami vuli iVolatabu, lagasere, kei na masu. E vaqaqacotaka sara ga na neimami vakabauta.
VEIVALUVALUTI VAKALEWENIVANUA
Ni vakarau cava na iKarua ni iValu Levu, era vakabebe ina matanitu o Kirisi na lewe ni Kominisi, vakavuna gona nodra veivaluvaluti vakalewenivanua. E tiko eso na ilala batikadi era lewe tale ga ni Kominisi, era dau lako ina taudaku ni veikoro lelevu mera lai vakasaurarataki ira kina eso mera curu ina nodra mataivalu. Nira vuaviritaka na neitou koro, keitou kau kina vakavesu na le tolu na iVakadinadina gone—o Antonio Tsoukaris, o Ilias, kei au. Keitou vakamasuti ira ni keitou lotu vaKarisito tawaveitovaki ena ivalu, ia era vakasaurarataki keitou ga me keitou cabeta na Ulunivanua o Olympus, rauta ni 12 na aua mai na neitou koro.
Sega ni dede e vakaroti keitou e dua na vakailesilesi ni kominisi me keitou tomani ratou eso na ilala batikadi ena dua nodra vala. Ni keitou vakamacalataka nida sega ni dau vakayagataka na iyaragi na lotu vaKarisito meda valuti ira kina eda matatamata vata, e cudru na vakailesilesi qori qai kauti keitou vua e dua na jenerali. Keitou se baci vakamacalataka na vuna, vakarota sara na jenerali, “Dou kauta e dua na meule mera lai vakavodoki mai kina na mavoa ena buca ni valu mera kau i valenibula.”
Keitou sauma lesu: “Ia vakacava ke ra vesuki keitou na sotia ni matanitu? Nira kila ni keitou vakaitavi tiko ena ivalu.” E kaya lesu mai: “Oi, ia dou kau madrai ena vanua e katakata sara tiko ga kina na ivalu.” Keitou kaya tale yani: “Ia vakacava ke raici keitou e dua na sotia qai vakarota me keitou vakavodoka ena meule na iyaragi ina vanua qori?” Vakasama sara vakadede o jenerali, qai kaya: “Oni rawa ni vakatawani ira na sipi! Dou lako ina ulunivanua, dou lai vakatawa tiko kina na qelenisipi.”
Ni carubi yavoliti keitou tiko na veivaluvaluti vakalewenivanua, sega ni ca neitou lewaeloma ena neitou vakatawasipi tiko qori. Oti tale e dua na yabaki, e vakatarai me suka i vale o Ilias ni ulumatua, me lai qaravi Nau ni sa yada voli. E sereki tale ga o Antonio ena vuku ni tauvimate, sa qai vo tiko ga o yau.
Sa ra toso voleka sara tiko yani na mataivalu ni Kirisi nira vakasasataki ira tiko na ilala kominisi. Ra qai dro gona ina veiulunivanua na vesuki au tiko mera lako yani Albania, e dua na vanua e voleka e kea. Ia ni keimami volekata yani na iyala ni vanua, vakasauri ga nodra yavokiti keimami na sotia ni Kirisi. Era taqaya na dau vakaduduile qo ra qai dui cerebu. Au vuni ena dua na vunikau sa lauta tu, qori sara ga na vanua au vakamacalataka taumada niu a vuni tiko kina ni bera niu sotavi ira na sotia.
Niu vakamacalataka vei ira na sotia ni Kirisi nira a vesuki au tu na dau vakaduduile, au kau sara meu lai vakatarogi ena keba ni mataivalu volekati Véroia, na koro makawa vakaivolatabu e Peria. Sa qai vakaroti mai kea meu cakava e dua na ikeli vei ira na sotia. Niu bese, e vakarota na vakailesilesi e veiliutaki tiko meu kau sara ina dua na vanua era dau cata e levu, qo ena yanuyanu o Makrónisos (Makronisi).
YANUYANU VAKADOMOBULA
Na vanua qo o Makrónisos e tiko ena matasawa e Attica rauta ni 50 na kilomita mai Aceni, e vanua veivatu, mamaca qai sega na ka e tubu tu kina. E 13 na kilomita na kena balavu qai 2.5 na kilomita na kena raba. Ia mai na 1947 ina 1958, era curu kina e sivia na 100,000 na kaivesu, wili kina o ira na lewe ni kominisi kei ira na kilakasamitaki nira dau tokoni ira, kei ira na dau vakaduduile tu e liu, vaka kina o ira na iVakadinadina i Jiova era yalodina.
Niu yaco yani ena itekitekivu ni 1949, e wasei tu vakavica na drau na nodra keba na kaivesu. Au biu ena dua na keba e sega ni yadravi vakalevu kei na vica tale na drau na tagane. Rauta ni keimami le 40 na moce tiko ena fuloa ni keba e vakarautaki ga me tiko kina e le 10. Sega ni vinaka na wai ni gunu, laukana ga vakalevu na lenitili kei na baigani. Sa qai ca ga na bula ena levu ni kuvu kei na cagi e liwava tiko yani na keba qori. Ia vinaka cake qori ni vakatauvatani kei na so tale na kaivesu era vakalolomataki ni kedra itotogi mera lave vatu yani, ra lave vatu mai, e vakaleqai kina na yagodra kei na nodra vakasama.
Au sotavi ira na kaivesu era iVakadinadina mai na so tale na keba niu taubale tiko e matasawa ena dua na siga. Dua na ka na neimami veimarautaki! Keimami qaqarauni sara me kua ni dua e kidavi keimami ena neimami dau sota tiko ena so na gauna. Keimami dau vunau vei ira eso tale na kaivesu, so era qai iVakadinadina i Jiova tale ga. Na neimami cakava qori kei na neimami dau masu mai vu ni lomai keimami e vu ni veivakaukauataki dina vakayalo.
INA DRANO BUKAWAQA
Ni oti toka e 10 na vula noqu vesu, era nanuma ni sa rawa meu vakaisulu ni sotia. Niu bese, era kauti au vakaukaua vua na nodra komada. Au vola e dua na ivola qai soli vua, e va qo na lewena: “Au vinakata ga meu sotia i Karisito.” E vakarerei au, oti sa qai soli au yani vua na nona ivukevuke, e dua na ajibisovi ni lotu Orthodox e daramaka sara tu ga na nona isulu ni talatala. Niu sauma ena doudou na nona taro ena iVolatabu, e tukuna ena cudru: “Kauti koya tani. Sa vesumonataki tu ena nona vakabauta!”
Na mataka ga e tarava era se baci vakaukauataki au meu vakaisulu ni sotia. Au bese ni cakava qori, era vaculaki au, au moku tale ga ena kau. Oti au kau ena vanua era dau qaravi kina na tauvimate me vakadinadinataki ni sega ni ramusu noqu sui, au qai yarataki lesu ina keba au vesu tiko kina. Au sotava tiko qori me rua na vula.
Niu sega ni cakitaka noqu vakabauta, e vakacudrui ira vakalevu na sotia, ra dau saga kina eso tale na iwalewale vou. Ra vesuka i dakuqu na ligaqu, qai mokulaki vakaukaua na qeteqete ni yavaqu ena dali. Na gauna au sotava tiko kina na ka mosimosi qori, au vakasamataka tiko ga na vosa i Jisu: “Moni marau ni oni vakasewasewani . . . Ni marau, io moni marau vakalevu, ni na levu na kemuni isau mai lomalagi, nira vakacacani tale ga va qori na parofita era liu vei kemuni.” (Maciu 5:11, 12) Au tini cibati au sara ga ni sa sega ni cegu rawa noqu vakalolomataki tiko va qori.
Au yadra ena dua na sela batabata, e sega kina na madrai, wai se itutuvi. Ia au lomavakacegu, dei tale ga na lomaqu. Me vaka e yalataka na iVolatabu, “na vakacegu ni Kalou” ena ‘taqomaka na lomamu kei na nomu vakasama.’ (Fpai. 4:7) Ena siga ga e tarava, e solia vei au e dua na sotia yalovinaka na madrai, na wai, kei na dua na kote. E cakava tale ga qori e dua na sotia, ni solia vei au na kena iwasewase. Na veika qori kei na so tale na ka e dau yaco, au vakila kina nona veikaroni vakayalololoma o Jiova.
Era raici au na vakailesilesi meu dau vakaduduile, au sega tale ga ni veisautaki rawa, au mani vakau kina e Aceni meu lewai ena mataveilewai ni mataivalu. Au mani bala kina me tolu na yabaki ena valeniveivesu e Yíaros (Gyaros), dua na yanuyanu e rauta ni 50 na kilomita ena tokalau kei Makrónisos.
“ONI DAU NUITAKI”
E tara ena biriki damudamu na valeniveivesu vakaitamera o Yíaros, ra qai vesu tiko kina e sivia na 5,000 na kaivesu era vesu ena vuku ni veika vakapolitiki. Era tiko tale ga kina e vitu na iVakadindina i Jiova nira tawaveitovaki ena nodra vakabauta vaKarisito. E vakatabui na vuli iVolatabu, ia keimami dau sota lo ena gauna ni vuli. Dau kau lo tale ga yani vei keimami na ilavelave ni Vale ni Vakatawa, keitou dau qai lavetaka me vakayagataki ena neitou vuli.
Dua na siga ni keitou se vuli lo sara tiko ga, e toboki keitou e dua na yadra qai kauta kece na neitou ivola. E tukuni me keitou rairai vua na ivukevuke ni yadra, keitou qai namaka ni na toso na keitou itotogi. Ia e qai kaya na ivukevuke qori: “Keimami kilai kemuni, keimami doka tale ga na nomuni vakabauta. Keimami dau nuitaki kemuni. Dou lai cakacaka tale.” E lesia sara mada ga vei keitou eso na cakacaka rawarawa. Dua na ka na neitou marau. E rawa sara ga ni vakacaucautaki o Jiova e valeniveivesu ena vuku ni noda tawaveitovaki na lotu vaKarisito.
So tale na ka vinaka e yaco ena vuku ni neitou yalodina. E raica e dua na parofesa ni fika na neitou itovo vinaka, qai uqeti koya qori me via kila na noda vakabauta. A sereki kei ira na iVakadinadina ena itekitekivu ni 1951. Oti qai papitaiso me iVakadinadina i Jiova, e veiqaravi tale ga vakaitalatala vakatabakidua.
SOTIA TIKO GA
Niu sereki ga, au suka vei ratou e vale e Karítsa. Au qai toki i Malevani e Ositerelia kei na so tale mai na noqu vanua. Au sotavi Janette kina, e dua na tacida lotu vaKarisito ivakaraitaki vinaka. Oti keirau vakamau, dua na luvei keirau tagane, tolu tale ga na yalewa.
Au sa yabaki 90 vakacaca, ia au se veiqaravi tiko ga vaqase ni ivavakoso. Dau momosi na yagoqu kei na yavaqu ena mavoa makawa, vakauasivi niu cakacaka oti vakavunau. Ia au vakadeitaka niu se via “sotia tiko ga i Karisito.”—2 Tim. 2:3.