text:
Sala Meda Lomani Jiova Kina
“Eda veilomani baleta ni a liu sara ga na nona lomani keda na Kalou.”
SERE: 56, 138
1, 2. Me vaka e tukuna na yapositolo o Joni, e vakaraitaka vakacava o Jiova na sala meda lomani koya kina?
NA SALA vinaka duadua me vakavulici luvena kina e dua na tama, oya na nona ivakaraitaki. E vola na yapositolo o Joni nida “veilomani baleta ni a liu sara ga na nona lomani keda na Kalou.” (1 Joni 4:19) Macala gona ni kotora o Jiova na ivakaraitaki uasivi ni loloma vakatama, ni na uqeti keda qori meda lomani koya.
2 Eda kila vakacava ni “liu sara ga na nona lomani keda” na Kalou? E kaya na yapositolo o Paula: “E vakaraitaka na Kalou na nona lomani keda ni mai mate na Karisito ena vukuda nida se ivalavala ca tu.” (Roma 5:8) Ni vakuai koya o Jiova me soli Luvena duabau me keda ivoli na kawatamata vakabauta, e vakatakila kina na ibalebale dina ni loloma. Qori na lomasoli e caka ena veinanumi se nona vakuai koya e dua. Na loloma i Jiova e rawa kina nida torovi koya meda vakila na yaga ni nona loloma, da qai dolea ena noda lomani koya.—1 Joni 4:10.
3, 4. Eda na vakaraitaka vakacava nida lomana na Kalou?
3 Na loloma e itovo talei duadua i Jiova. Sa rauta me tukuna o Jisu ni imatai ni ivakaro ni Kalou: “Mo lomani Jiova na nomu Kalou ena lomamu taucoko, ena nomu vinaka taucoko, ena nomu vakasama taucoko, kei na nomu kaukaua taucoko.” (Marika 12:30) Eda vulica ena vosa i Jisu ni noda lomana na Kalou e okati taumada kina na lomada. E taleitaka o Jiova ni vu mai lomada noda lomani koya. Eda vulica ni okati tale ga kina na noda vinaka taucoko, noda vakasama kei na noda kaukaua. Kena ibalebale na noda lomani Jiova dina e sega ni ka ga eda vakila e lomada. E okati kina noda bula kece vakayalo, vakayago tale ga. E tukuna na parofita o Maika ni vinakata qori o Jiova.—Wilika Maika 6:8.
4 Eda na vakaraitaka vakacava nida lomana dina na Tamada vakalomalagi? Me kua tale ni dua na ka e vo nida lomani koya. Me vaka ga e tukuna o Jisu, ena okati kina na noda bula vakayago, ivakarau ni lomada, kei na noda bula vakayalo. Ena ulutaga sa oti, eda vulica e va na sala e vakaraitaka kina o Jiova ni lomani keda vakalevu. Meda veivosakitaka mada na sala eda rawa ni vakaraitaka qai vakatitobutaka na noda lomani Jiova ena sala e vakadonuya o koya.
VAKAVINAVINAKATAKA NA ISOLISOLI I JIOVA
5. Nida vakasamataka na levu ni ka e cakava ena vukuda o Jiova, na cava eda na cakava?
5 Na cava o na cakava ke soli vei iko e dua na iloloma? Macala ga ni o na vakavinavinakataka. O na vakayagataka vinaka tale ga, o na sega ni raica vakamamada. E vola na tisaipeli o Jemesa: “Na iloloma vinaka kece kei na isolisoli uasivi kece e vu mai cake, e solia mai na Tama ni rarama vakalomalagi, e sega ni dau veiveisau o koya, e sega ni vaka na veitosoyaki ni yaloyalo.” (Jeme. 1:17) E vakarautaka e veigauna o Jiova na ka eda gadreva meda bula kina, meda marau tale ga. Vakacava e sega ni uqeti iko qori mo dolea nona loloma?
6. Na cava mera cakava na Isireli me vakalougatataki ira tiko ga kina o Jiova?
6 Rauta ni vica na drau na yabaki nodra vakila voli mai na Isireli na nona loloma kei na nona veitaqomaki o Jiova. Dua na ka na levu ni nodra vakalougatataki vakayago, vakayalo tale ga. (Vkru. 4:7, 8) Me rawa nira vakalougatataki tiko ga, ena vinakati mera talairawarawa ina Lawa ni Kalou, okati kina nodra cabora wasoma vei Jiova na “ka vinaka duadua mai na isevu” ni nodra qele. (Lako 23:19) Nira cakava qori, era na sega kina ni raica vakamamada na loloma i Jiova kei na nona veivakalougatataki.—Wilika Vakarua 8:7-11.
7. Eda na vakayagataka vakacava na noda “iyau” meda vakaraitaka kina nida lomani Jiova?
7 Vakacava o keda? Eda sa sega ni vakacaboisoro nikua, ia eda na vakaraitaka nida lomana na Kalou ena noda rokovi koya ena noda “iyau.” (Vkai. 3:9) Eda na cakava vakacava qori? Rawa nida vakayagataka na noda iyau meda tokona kina na cakacaka ena vanua eda tiko kina se vuravura raraba. Qo e sala vinaka meda vakaraitaka kina noda lomani Jiova, ke mani levu se lailai na ka e tu vei keda. (2 Kor. 8:12) E tiko eso tale na sala eda rawa ni vakaraitaka vei Jiova nida lomani koya.
8, 9. E veisemati vakacava na noda nuitaka na yalayala i Jiova kei na noda lomani koya? Vakamacalataka.
8 Nanuma lesu na nona vakasalataki ratou nona imuri o Jisu me ratou kua ni lomaocaocataka na kakana kei na isulu, me ratou vakaliuca tiko ga na Matanitu ni Kalou. E tukuna ni kila vinaka na Tamada na ka eda gadreva dina. (Maciu 6:31-33) Na ivakarau ni noda nuitaka na yalayala qori ena kilai kina na levu ni noda lomani Jiova, ni rau veisemati na loloma kei na veinuitaki. Eda sega ni rawa ni lomana e dua ke da sega ni nuitaki koya. (Same 143:8) Meda tarogi keda gona: ‘E laurai ena ka au vakaliuca kei na ivakarau ni noqu bula niu lomani Jiova dina? E laurai ena ka au cakava e veisiga niu nuitaka ni rawa ni vakarautaka o Jiova na ka au gadreva?’
9 E vakaraitaka na loloma kei na veinuitaki qori e dua na lotu vaKarisito o Mike. Ni se gone, dua na ka nona vinakata me qaravi Jiova ena dua tale na vanua. A mani vakawati qai rua na luvena, ia e sega ni seavu na nona via veiqaravi. Ni uqeti koya e levu na ulutaga kei na ripote e baleta na veiqaravi ena vanua e vinakati kina vakalevu na veivuke, e nanuma kina o Mike kei na nona vuvale me ratou bula rawarawa ga. Ratou volitaka nodratou vale, ratou lai saumi rumu ga. E vakalailaitaka sara o Mike nona bisinisi ni sasamaki, e vulica tale ga na sala me vakayagataka kina na Internet mai vanuatani me qarava kina nona bisinisi. Eratou toki sara, ni oti e rua na yabaki e vanuatani, e kaya o Mike: “Keitou vakadinata na vosa i Jisu ena Maciu 6:33.”
VAKANANUMA NA KA DINA E VAKAVULICA O JIOVA
10. Me vakataki Tevita ga, ena yaga vakacava nida vakasamataka vakatitobu na ka dina e vakavulica o Jiova?
10 Rauta na 3,000 na yabaki sa oti, e uqeti Tui Tevita na ka e raica e lomalagi. E vola: “Na lomalagi e tukuna na lagilagi ni Kalou; na maliwalala e cake e vakarogoya na cakacaka ni ligana.” E uqeti koya tale ga na vuku e tiko ena Lawa ni Kalou, e kaya: “E uasivi na lawa i Jiova, e veivakaukauataki. E nuitaki na veivakadreti i Jiova, e vakavukui koya e yalowai.” E yaga vakacava vei Tevita na nona vakavinavinaka? E tomana o koya: “Na vosa ni gusuqu, kei na vakanananu ni lomaqu me talei vei kemuni, i Jiova, na noqu Uluvatu kei na noqu iVakabula.” Macala ga ni rau veivolekati sara ga kina o Tevita kei na Kalou.—Same 19:1, 7, 14.
11. Eda na vakayagataka vakacava na levu ni ka eda kila ena iVolatabu meda vakaraitaka kina nida lomani Jiova? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)
11 Nikua, eda vakalougatataki nida kila e levu na ka me baleta na ibulibuli i Jiova kei na vakayacori ni lomana. E uqeta o vuravura na vuli torocake kei na vulici ni veika vovou. Ia e laurai ni levu e luluqa nodra vakabauta qai seavu nodra lomani Jiova nira vakaliuca qori. E uqeti keda na iVolatabu meda taleitaka na kilaka, me tiko tale ga vei keda na vuku kei na yalomatua. Kena ibalebale meda vulica meda vakayagataka na kilaka e solia na Kalou, me yaga kina vei keda kei na so tale. (Vkai. 4:5-7) E nona “inaki [na Kalou] me bula na tamata kece ga, mera mai kila vinaka na ka dina.” (1 Tim. 2:4) Eda vakaraitaka nida lomani Jiova ni vu mai lomada noda kacivaka na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou da qai vukei ira na tamata mera kila na loma ni Kalou vei keda.—Wilika Same 66:16, 17.
12. Na cava e tukuna e dua na itabagone ena nona vakavinavinakataka na isolisoli vakayalo i Jiova?
12 E rawa nira vakaraitaka tale ga na itabagone nodra lomani Jiova, nira vakavinavinakataka na isolisoli vakayalo e vakarautaka. E nanuma lesu o Shannon na gauna e se yabaki 11 kina. Erau tiko kei tacina e yabaki 10 kei na nodrau itubutubu ena Soqo ni Tikina e kena usutu “Yalo ni Qaravi Kalou.” Ni caka tiko na soqo, era kerei na itabagone mera dabe ena dua na vanua vakarautaki. E taqaya o Shannon, ia e muria ga na ka e tukuni. Dua na ka nona marau nira yadua na itabagone na iloloma totoka na ivola Questions Young People Ask—Answers That Work. Vakacava na rai i Shannon? E kaya: “Au sa qai liaca ena gauna ya ni bula dina tiko o Jiova, e lomani au tale ga vakalevu.” E tomana: “Eda marau ni solia wale noda Kalou vinaka o Jiova na iloloma talei qai uasivi!”
CIQOMA NA IVAKASALA KEI NA VEIVAKADODONUTAKI NI KALOU
13, 14. Na cava meda cakava ni vakadodonutaki keda o Jiova? Na vuna?
13 E tukuna vei keda na iVolatabu: “Ni o koya e lomana o Jiova e vunauca, me vaka ga e vakayacora na tama vua na luvena e lomana.” (Vkai. 3:12) Na cava gona meda cakava? E tukuna vakamatata na yapositolo o Paula: “E sega ni dau marautaki na veivakadodonutaki ena gauna e tau kina, e dau kauta mai na rarawa.” E sega ni tukuna tiko o Paula ni ca na veivakadodonutaki, ni tomana: “Ia e muri, vei ira na vakavulici kina, ena kauta mai vei ira na vakacegu, ena dodonu na nodra ivalavala.” (Iper. 12:11) Ke da lomani Jiova, eda na sega ni vakawelewele se cata na nona ivakasala. Ena dredre sara ga vei ira eso mera cakava qori. Ia na noda lomani Jiova ena vukei keda vakalevu.
14 Ena gauna i Malakai, levu na Jiu era sega ni kauaitaka na ivakasala i Jiova. Era kila vinaka na Lawa me baleta na vakacaboisoro, ia era vakawelewele, e mani vakasalataki ira vakaukaua o Jiova. (Wilika Malakai 1:12, 13.) E vakacava na bibi ni ka era cakava ya? Qo na ka e tukuna vei ira: “Au na cudruvi kemuni, au na veisautaka me ca na ka oni vakalougatataki kina. Io, au sa vakacacana na veivakalougatataki, ni oni sega ni tugana [noqu ivakaro] e lomamuni.” (Mala. 2:1, 2) Macala eke nida na sotava ga na leqa ke da nakita se vakamatauni keda meda vakalecalecava na ivakasala yalololoma i Jiova.
15. Na itovo cava e takalevu tu e vuravura nikua meda qarauna?
15 E takalevu ena vuravura nikua na yalo ni nanumi keda ga. Era sega ni vinakata kina e levu mera vakadodonutaki se me tukuni vei ira na ka mera cakava. O ira mada ga era ciqoma na ivakasala se veivakadodonutaki, era na muria tu ga ena voraki. Eda vakasalataki gona na lotu vaKarisito meda “kua ni muria na ivakarau ni veika vakavuravura qo.” Me vaka ni “uasivi na loma ni Kalou,” e dodonu meda kila da qai muria. (Roma 12:2) E vakayagataka o Jiova na nona isoqosoqo me vakasalataki keda ena kena gauna, me vaka na noda veimaliwai kei ira na tagane ke da yalewa, se yalewa ke da tagane, noda ilala, kei na ka ni veivakamarautaki. Nida ciqoma qai muria na ivakasala qori, eda vakaraitaka nida vakavinavinakataki Jiova da qai lomani koya mai vu ni lomada.—Joni 14:31; Roma 6:17.
NUITAKA NA VEITAQOMAKI KEI NA VEIVAKABULAI I JIOVA
16, 17. (a) Ni bera nida vakatulewa, na cava meda kauaitaka kina na ka e vinakata o Jiova? (b) Era vakaraitaka vakacava na Isireli nira sega ni lomani Jiova se nuitaki koya?
16 Nira kidava na gonelalai na leqa, era dau totolo ni golevi ira nodra itubutubu. Ni toso tiko nodra yabaki ni bula na gone, era sa tekivu vakatulewa ga vakataki ira. Qori e tiki ni nodra bula na tamata uabula. Ia vei ira na gone era dau volekati nodra itubutubu, era na taroga na nodra nanuma ni bera nira vakatulewa. E va tale ga qori noda bula vakayalo. E solia vei keda o Jiova na yalona tabu, me uqeti keda meda ‘kua ni vinakata wale ga, ia meda cakava sara ga.’ Ke laurai ena noda vakatulewa nida sega ni kauaitaka na ka e vinakata o Jiova, e vakaraitaka qori nida sega ni lomani koya se nuitaki koya.—Fpai. 2:13.
17 Ena gauna i Samuela, o ira na Filisitia era vakadrukai ira vakaca na Isireli ena ivalu. Era vinakata sara ga na tamata ni Kalou mera vukei ra qai taqomaki. Na cava era qai cakava? Era vakatulewataka: “Meda kauta mai Sailo na kato ni veiyalayalati i Jiova, me tiko vata kei keda me vakabulai keda mai na ligadra na keda meca.” Cava e qai yaco? “Levu sara era mate; era mate vei ira na Isireli e le 30,000 na sotia era dau taubale. E kovei tale ga na Kato ni Kalou.” (1 Sam. 4:2-4, 10, 11) Era nanuma na Isireli ni nodra kauta tiko na Kato ni Kalou e dusia nira nuitaka na veivuke i Jiova. Ia era sega mada ga ni kerea nona veidusimaki, era cakava ga na ka era nanuma, ra qai sotava kina na leqa.—Wilika Vosa Vakaibalebale 14:12.
18. Me vakataki Tevita, me vakacava na ivakarau ni lomada nida kerea na veivuke i Jiova?
18 E vakaraitaka na daunisame na ka e dodonu meda cakava, ni vola: “Waraka na Kalou, niu na vakacaucautaki koya ni noqu iVakabula Cecere. Na noqu Kalou, au sa yalolailai. Qori na vuna au nanumi kemuni kina.” (Same 42:5, 6) E titobu dina nona lomani Jiova o Tevita! Vakacava o dau lomani Jiova qai nuitaki koya va qori? Ke o vakaio mada ga, o se rawa tiko ga ni nuitaki koya vakalevu me salavata kei na ka e tukuna na iVolatabu: “Mo nuitaki Jiova ena lomamu taucoko, mo kua ni vakararavi ena nomu yalomatua. Mo nanumi koya ena ka kece o cakava, ena vakadodonutaka na nomu ilakolako o koya.”—Vkai. 3:5, 6.
19. O na vakaraitaka vakacava nomu lomani Jiova?
19 Ni lomani keda e liu o Jiova, sa vakaraitaka o koya na sala meda lomani koya kina. Meda kua ni guilecava na levu ni ka e cakava ena vukuda. Meda vakaraitaka tale ga nida lomani koya ena ‘lomada taucoko, ena noda vinaka taucoko, ena noda vakasama taucoko, kei na noda kaukaua taucoko.’—Mari. 12:30.


c: text/html

text:
Yaca ena iVolatabu
Josaia
Me download na yaca ena iVolatabu mo raica na ka o rawa ni vulica me baleti Josaia. Kotiva, lobia veimama, qai maroroya.
Levu Tale ena iWasewase Qo
Yaca ena iVolatabu Reapi
E vakabulai ratou na nona vuvale ni muria na ivakaro.
Qito Vakaivolatabu me Baleti Niemaia
Eda vulica ena ivakaraitaki i Niemaia meda nuitaka na Kalou ena ituvaki kece eda sotava.
Qito Vakaivolatabu me Baleti Jonacani
A yalodina ni tokoni Tevita na nona itokani o Jonacani. Cava o vulica ena nona ivakaraitaki?
YACA ENA IVOLATABU

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
RA TAROGA NA ITABAGONE
E ka ni Lasa na Wede?
Na cava na wede?
Era nanuma eso ni wede e laurai ena ka o tukuna se cakava mo vakaraitaka kina ni o domona e dua. Ia, vakacava e cala ke o vakaraitaka ni o domona e dua? Sega. E kaya e dua na goneyalewa o Ann: “Ke o taleitaka tiko e dua qai vinakata mo drau veibuku, o na tekivu ga ena wede.”
Ena vakamacalataki ena ulutaga qo na ivukivuki ni wede e nanumi ni dodomo dina, ia e cala na kena inaki.
E kaya o Deanna: “E bibi na vakarorogo ke o via bucina e dua na veiwekani voleka kei na dua. Ia e duatani ke o vakamosia na yalona ni o raica tu ga vakamamada nomudrau veiwekani.”.
Na cava era wede kina eso?
Eso era wede mera dokadokai ira. E kaya kina e dua na goneyalewa o Hailey: “Nomu liaca ni o sa rawa ni wedeva e dua ena uqeti iko mo cakava tiko ga.”
Ke sega ni donu nomu inaki ni o domona e dua, o sa vakamosia tiko ga kina na lomana. Ia ke o nakita na ka o cakava mo dokadokai iko kina, e vinaka mo taroga na vuna o cakava kina qori. E tukuna na iVolatabu: “Na yalowai e marautaka na ka lialia.”—Vosa Vakaibalebale 15:21.
E kaya kina o Hailey: “E rairai ka ni lasa na wede, ia e sega ni dau vinaka na kena itinitini.”
Na cava e rerevaki kina?
Na wede ena vakacacana na kemu irogorogo.
E kaya o Jeremy: “O koya e wede e sega ni nuitaki qai yalowai. O na vakila ni sega ni dau dina qai nanumi koya ga.”
E tukuni ena iVolatabu: “Na loloma. . . e sega ni kauaitaka ga na ka e baleti koya.”—1 Koronica 13:4, 5.
Vakasamataka mada: Na mataqali ivakarau ni vosa kei na ivukivuki cava ena kilai kina ni o wede?
E vakamosi yalo na wede.
E kaya o Jaqueline: “Ke’u sotava e dua na dau wede, au sega ni via maliwai koya. E rairai vosa ga vei au niu dua na yalewa. O ira na dau wede era sega ni kauaitaki au dina; ra nanumi ira ga.”
E tukuni ena iVolatabu: “Me kua ni dua e qara na ka e yaga ga vua, me qara tale ga na ka e yaga vei ira tale eso.”—1 Koronica 10:24.
Vakasamataka mada: Vakacava ke cala nomu nanuma ni dua e domoni iko tiko? Ke vaka kina, e vakacava na ivakarau ni lomamu ni o kila ni cala nomu nanuma? Cava o na cakava ena ituvaki qori mo kua kina ni vakamosia na yalona e dua tale?
E seva na inaki ni nomu dodomo ni o wede.
E kaya o Olivia: “O koya e dau wede e sega ni tamata mo drau veibuku se mo vakamautaka. Ena rawa vakacava niu kila se nuitaka e dua e sega ni vinaka na nona inaki ni veibuku?”
E kaya na daunisame o Tevita: “Au yawaki ira tale ga na vunitaka na kedra roka dina.”—Same 26:4.
Vakasamataka mada: Na mataqali tamata vakacava e taleitaka na dau wede? O na via veitokani kei ira na mataqali tamata va qori?


text:
“Gunuva vakalailai na waini ena vuku ni ketemu” (23)
5 Kua ni vakalewa vakaca e dua e sa kenaturaga.+ Ia vakamasuti koya ga me vaka e tamamu, vei ira na cauravou me vaka era tacimu,2 vei ira na kenamarama me vaka era tinamu, vakamasuti ira na goneyalewa me vaka era ganemu ena yalo e savasava sara.3 Dau nanumi* ira na yada era yada dina.*+4 Ia ke dua na yada e vakaluveni se vakamakubuni, mera vakaraitaka mada o ira qo na nodra qarava na Kalou ena nodra dui vuvale,+ mera sauma tale ga na nodra dinau vei ira na nodra itubutubu kei ira na tukadra kei na budra,+ qo e dodonu ena mata ni Kalou.+5 Me baleti koya e yada dina qai dravudravua sara, e sa na vakanuinui tu ga vua na Kalou,+ qai masu tiko ga kei na cikecike ena bogi kei na siga.+6 Ia o koya e dau vakaceguya ga na nona gagadre ca vakayago e sa okati me mate, e dina ni se bula tiko.7 O koya gona, mo vakasalataki ira tiko ga ena ka qo, mera kua kina ni beitaki ena dua na ka.8 Qo na ka dina, ke dua e sega ni qaravi ira na kainona, vakabibi o ira na lewe ni nona vuvale, e sa cakitaka na vakabauta, ena ca sara o koya, e vinaka cake e dua e sega ni vakabauta.+9 Me volai na yaca ni yada e yabaki 60 lako cake, a dua ga na watina,10 e kilai ena nona dau caka vinaka,+ ke dauveisusu vinaka,+ ke dau vakacegui ira na vulagi,+ ke dau vuya na yavadra na yalosavasava,+ ke dau vakacegui ira na rarawa,+ ke dau vakaogai koya ena cakacaka yaga kece.11 Ena yasana adua, me kua ni volai na yacadra na yada gone, ni gauna ena gole tani kina na lomadra vei Karisito ena vuku ni gagadre ni veiyacovi, era na via vakawati.12 Era na qai lewai nira sa sega ni dina ena nodra vakabauta e liu.*13 Ena gauna vata qori, era vakamatauna na bula ni vakasavuliga, era veilakoyaki ina veivale, era sega ni vakasavuliga wale ga, era dau kakase tale ga, ra qai siova na ka e sega ni nodra,+ era talanoataka na ka e sega ni dodonu mera talanoataka.14 O koya gona, au vinakata mera vakawati na yada gone,+ mera vakaluveni,+ mera qarava nodra vuvale, me kua ni solia vua na dauveitusaqati e dua na gauna me veivakalewai kina.15 Eso mada ga vei ira era sa gole tani mera muri Setani.16 Ke dua na yalewa vakabauta e yada na wekana, me qarava sara, me kua ni vakaicolacolataki na ivavakoso. Me rawa ni qaravi ira ga na yada dina*+ na ivavakoso.17 Mera rokovi vakalevu+ na qase era qarava vinaka na nodra itavi,+ vakabibi o ira na gumatua ena nodra tukuna kei na nodra vakavulica na vosa ni Kalou.+18 Ni kaya na iVolatabu, “Mo kua ni tabonaka na gusu ni bulumakau ena gauna e butu covuata tiko kina,”+ e kaya tale ga, “E dodonu me saumi na tamata dau cakacaka.”+19 Kua ni vakabauta na ka e beitaki kina e dua na qase, vakavo ke rua se tolu na kena ivakadinadina.+20 Vunauci+ ira na valavala ca tiko ga+ e matadra kece, mera rere kina na kena vo.21 Au vakaroti iko ena mata ni Kalou, ena mata i Karisito Jisu, kei na matadra na agilosi digitaki, mo muria tiko ga na ka kece qo ena nomu dau vakadeuci ira vinaka ni bera ni o vakatulewa, mo kua ni veitovaki.+22 Mo kua sara ni vakatotolotaka nona tabaki e dua e ligamu,+ mo kua ni okati ena nodra ivalavala ca eso tale, me savasava tiko ga na nomu itovo.23 Kua ni gunu wai tale tiko, gunuva vakalailai na waini ena vuku ni ketemu kei na mate e dau tauvi iko.24 E dau laurai e matanalevu na nodra ivalavala ca eso, qo era na lewai sara ga kina, ia na nodra ivalavala ca eso tale e dau qai laurai malua.+25 Ena laurai tale ga e matanalevu na cakacaka vinaka,+ na kena mada ga e tabogo ena sega ni vunitaki tiko ga.+


text:
WASE TINIKATOLU
Doka na iSolisoli ni Bula
1. O cei e vu ni noda bula tiko nikua?
E “KALOU bula” o Jiova. (Jeremaia 10:10) E buli keda, e vu ni noda bula tiko nikua. E kaya na iVolatabu: “Oni bulia na ka kece, ena nomuni lewa era bula, era buli kina.” (Vakatakila 4:11) Io, e vinakata o Jiova meda marautaka na bula. E nona isolisoli talei sara ga na bula.—Wilika Same 36:9.
2. Na cava meda cakava me vinaka kina noda bula?
2 E sega ni solia wale ga vei keda o Jiova na veika meda bula tiko kina, me vaka na kakana kei na wai. (Cakacaka 17:28) Ia e vinakata meda marautaka na bula. (Cakacaka 14:15-17) Ena qai vinaka ga noda bula ke da muria na lawa ni Kalou.—Aisea 48:17, 18.
RAI NI KALOU ME BALETA NA BULA
3. Na cava e cakava o Jiova ni vakamatei Epeli o Keni?
3 E kaya na iVolatabu ni talei vei Jiova na noda bula kece. Kena ivakaraitaki, ena gauna e cudruvi Epeli kina o Keni, a vakasalataki koya o Jiova me qarauna na nona cudru. Ia e sega ni vakarorogo o Keni, na levu ni nona cudru ‘e mokuti Epeli na tacina qai vakamatei koya.’ (Vakatekivu 4:3-8) A qai totogitaki Keni o Jiova ni labati Epeli. (Vakatekivu 4:9-11) Io, e rerevaki na cudru kei na yaloca, e rawa ni voravora kina noda itovo se da veivakalolomataki. Ena sega ni bula tawamudu o koya e va qori na nona itovo. (Wilika 1 Joni 3:15.) E bibi meda dau veilomani ni na marau kina o Jiova.—1 Joni 3:11, 12.
4. Na cava eda vulica me baleta na bula ena lawa e soli vei ira na Isireli?
4 Oti tale e vica na udolu na yabaki, e vakaraitaka o Jiova ena iVunau e Tini e solia vei Mosese ni se talei tiko ga vua na bula. E tukuna e dua na lawa qori: “Mo kua ni laba.” (Vakarua 5:17) Ke nakita e dua nona veivakamatei, ena vakamatei tale ga o koya.
5. Na cava na rai ni Kalou me baleta na vakalutu?
5 Na cava na rai ni Kalou me baleta na vakalutu? E talei tale ga vei Jiova na nona bula na gone e se buketetaki tiko. E vakaroti ira na Isireli o Jiova me vakamatei o koya e vakamavoataka na yalewa bukete, qai mate kina o luvena. (Wilika Lako Yani 21:22, 23; Same 127:3.) Qori e vakadeitaka ni cala na vakalutu.—Raica na iKuri ni iVakamacala 28.
6, 7. Eda na vakaraitaka vakacava vei Jiova nida vakamareqeta na bula?
6 Eda na vakaraitaka vakacava vei Jiova ni talei vei keda na noda bula kei na nodra bula eso tale? Meda kua ni cakava e dua na ka ena vakaleqai kina na noda bula se na nodra bula eso tale. Eda na sega tale ga ni vakatavako, kana mariwana, se vakayagataka na wainimate gaga ni rawa ni vakaleqa noda bula se da mate sara kina.
7 E isolisoli ni Kalou na noda bula kei na yagoda, e dodonu meda vakayagataka qori ena sala e vakadonuya. Meda kua sara ni cakava e dua na ka ena vakaleqa na yagoda, nida na dukadukali kina ena mata ni Kalou. (Roma 6:19; 12:1; 2 Korinica 7:1) Ni isolisoli i Jiova na bula, ena sega ni vakadonuya na noda sokalou ke da sega ni doka na bula. Ena rairai dredre meda muduka eso na ivakarau ca sa matau vei keda, ia ena vukei keda o Jiova ke raica nida vakamareqeta na bula.
8. Na cava eda na cakava meda taqomaka kina noda bula kei na nodra bula eso tale?
8 Eda kila ni isolisoli talei na bula. E nuitaka o Jiova nida na saga ena noda vinaka kece meda taqomaka noda bula kei na nodra bula eso tale. Ena laurai qori ena ivakarau ni noda vakacici motoka, motopai se so tale na lori. Eda sega ni vakaitavi ena qito rerevaki se voravora. (Same 11:5) Eda saga tale ga ena noda vinaka kece me tu vinaka na noda vale. E vakasalataki ira kina na Isireli o Jiova: “Ke o tara e dua na vale vou, mo cakava tale ga na bai ni nomu delanivale, me kua ni beitaki na nomu vale ena vakadavedra ni lutu mai kina e dua.”—Vakarua 22:8.
9. Na cava me noda rai me baleti ira na manumanu?
9 E bibi tale ga vei Jiova na noda rai me baleti ira na manumanu. E vakadonuya na Kalou meda vakamatea na manumanu me kakana se isulu, e vakatara tale ga me vakamatei na manumanu ke na vakaleqa noda bula. (Vakatekivu 3:21; 9:3; Lako Yani 21:28) Ia eda na sega ni vakalolomataki ira na manumanu se vakamatei ira me ka ni lasa.—Vosa Vakaibalebale 12:10.
DOKA NA BULA
10. Eda kila vakacava ni vakatakarakarataka na bula na dra?
10 E ka tabu vei Jiova na dra baleta e vakatakarakarataka na bula. Gauna e vakamatei Epeli kina o Keni, e kaya vua o Jiova: “Sa tagici au mai na qele na dra i tacimu.” (Vakatekivu 4:10) Ni vakatakarakarataka na bula i Epeli na dra, e totogitaki Keni kina o Jiova ni a vakamatei tacina. Oti na Waluvu ena siga i Noa, e vakaraitaka tale o Jiova ni vakatakarakarataka na bula na dra. A vakadonuya o Jiova me ratou kania na lewenimanumanu o Noa kei na nona vuvale, e kaya: “E rawa ni dou kania na manumanu bula kece era veitosoyaki. Au sa solia kece vei kemudou, me vaka ga na noqu solia vei kemudou na kau drokadroka.” Ia e dua na ka e vakarota o Jiova me ratou kua ni kania: “Na lewe ga e tiko kina na bula—na kena dra—dou kua ni kania.”—Vakatekivu 1:29; 9:3, 4.
11. Na ivakaro cava me baleta na dra a solia na Kalou vei ira na Isireli?
11 Oti e rauta ni 800 na yabaki mai na nona kaya o Jiova vei Noa me kua ni kania na dra, e vakaroti ira tale nona tamata: “Ke lai vakasasa e dua na Isireli se dua na vulagi e tiko ena kemuni maliwa, qai toboka e dua na manumanu kila se manumanuvuka e rawa ni laukana, me vakadrodroya laivi na kena dra qai buluta ena qele.” E tomana: “Moni kua ni kania na dra.” (Vunau ni Soro 17:13, 14) E se vinakata tiko ga o Jiova mera kila nona tamata ni ka tabu na dra. E rawa nira kania na lewenimanumanu, mera kua ga ni kania na kena dra. Nira vakamatea na manumanu me kakana, e dodonu mera livia na kena dra ina qele.
12. Na cava na nodra rai na lotu vaKarisito me baleta na dra?
12 Oti e vica na yabaki nona mate o Jisu, eratou bose na yapositolo kei ira na qase ni vavakoso e Jerusalemi mera vakatulewataka se Lawa cava a soli vei ira na Isireli mera na muria lotu vaKarisito. (Wilika Cakacaka 15:28, 29; 21:25.) E vukei ira o Jiova mera kila ni se ka talei tiko ga vua na dra, e dodonu gona mera okata me ka tabu. O ira na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri era sega ni kania se gunuva na dra. Era sega tale ga ni kania na lewenimanumanu e sega ni vakadrodroi vinaka na kena dra. Ke ra kania se gunuva na dra, qori sa vaka ga na qaravi matakau se veiyacovi tawadodonu. Me tekivu mai na gauna qori, era sega tale ga ni via kania se gunuva na dra na lotu vaKarisito dina. Vakacava nikua? Io, e se vinakata tiko ga o Jiova meda okata na dra me ka tabu.
13. Na cava eda sega ni tauri dra kina na lotu vaKarisito?
13 Kena ibalebale eda na sega tale ga ni tauri dra na lotu vaKarisito. Na vuna? O Jiova sara ga e vakaroti keda meda kua ni kania se gunuva na dra. Ke kaya vei iko o vuniwai mo kua ni gunu alakaolo, vakacava o na vakacuruma ena nomu salanidra? Sega! Ena vakasama vata qori, na ivakaro meda kua ni kania se gunuva na dra e okati tale ga kina noda sega ni tauri dra.—Raica na iKuri ni iVakamacala 29.
14, 15. Na cava e bibi kina vua na lotu vaKarisito me doka na bula qai talairawarawa vei Jiova?
14 Vakacava ke kaya vei keda o vuniwai nida na mate ke da sega ni tauri dra? Eda na vakatulewataka yadudua meda na talairawarawa se sega ina lawa ni Kalou me baleta na dra. Na lotu vaKarisito e doka na isolisoli ni bula ena vaqara eso tale na veiqaravi vakavuniwai. Ia ena sega ni tauri dra.
15 Eda vinakata meda bulabula tiko ga vakayago. Ia ni talei vua na Kalou na bula, eda na sega ni vakadonuya me soli vei keda na dra. Na noda talairawarawa vei Jiova e bibi cake mai na noda saga me dede noda bula nida talaidredre vua. E kaya o Jisu: “O koya e via maroroya na nona bula ena vakayalia, ia o koya e vakayalia na nona bula ena vukuqu, ena rawata tale.” (Maciu 16:25) Eda via talairawarawa vei Jiova nida lomani koya, e kila tale ga o koya na ka e yaga vei keda. Nida okata na bula me isolisoli talei qai ka tabu, eda sa vakatotomuria tiko na rai i Jiova.—Iperiu 11:6.
16. Na cava era talairawarawa kina vua na Kalou nona dauveiqaravi?
16 Era vakatulewataka na dauveiqaravi ni Kalou mera talairawarawa ina nona lawa me baleta na dra. Era na sega ni kania se gunuva na dra, era na sega tale ga ni vakadonuya me soli vei ira na dra ena veiqaravi vakavuniwai. * Ia era na vakadonuya na veiqaravi tale eso me rawa nira bula kina. Era vakadeitaka ni o koya na iVurevure ni bula kei na dra e kila na ka e yaga vei ira. O vakabauta tale ga ni kila o koya na ka ena yaga vei iko?
IVAKAVAKAYAGATAKI NI DRA E VAKADONUYA O JIOVA
17. Na cava na ivakavakayagataki duadua ga ni dra e vakadonuya o Jiova vei ira na Isireli?
17 E kaya o Jiova vei ira na Isireli ena Lawa e solia vei Mosese: “[E] tiko ena dra na bula ni dua na kabula, au sa solia sara ga vei kemuni ina icabocabonisoro moni veisorovaki [se, kere veivosoti] kina ena vuku ni nomuni bula, ni dra qo e caka kina na veisorovaki.” (Vunau ni Soro 17:11) Nira cala na Isireli, e rawa nira kerea na veivosoti i Jiova ena nodra cabora e dua na manumanu, ra qai kerea na bete me livia eso na kena dra ena icabocabonisoro. Qori duadua ga na ivakavakayagataki ni dra e vakadonuya o Jiova vei ira na Isireli.
18. E yaga vakacava vei keda na isoro i Jisu?
18 Ni mai bula e vuravura o Jisu, a cabora na nona bula se dra me vosoti kina noda ivalavala ca. Qori sa sosomitaka na lawa ni isoro manumanu. (Maciu 20:28; Iperiu 10:1) E yaga dina na bula i Jisu. Ena vuku ni nona isoro, e rawa ni solia kina vei keda o Jiova na inuinui ni bula tawamudu.—Joni 3:16; Iperiu 9:11, 12; 1 Pita 1:18, 19.
19. Na cava meda cakava me rawa nida “galala mai na nodra dra na tamata kece ga”?
19 Eda vakavinavinakataka dina vei Jiova na nona isolisoli talei ni bula! Qori ena uqeti keda meda tukuna vei ira eso tale nira na bula tawamudu ke ra vakabauti Jisu. Nida lomani ira na lewenivanua, eda na cakava na ka kece eda rawata meda vakavulici ira kina mera rawata na bula. (Isikeli 3:17-21) Eda na duavata kei na ka e kaya na yapositolo o Paula: “Niu sa galala mai na nodra dra na tamata kece ga, niu a tukuna kece vei kemuni na ivakaro ni Kalou, e sega ni dua na ka au vunia.” (Cakacaka 20:26, 27) Io, eda na vakaraitaka nida doka na bula kei na dra ena noda tukuna yani na veika me baleti Jiova kei na kena talei vua na bula.
^ para. 16 Ena ikuri ni ivakamacala me baleta na tauri dra, raica na tabana e 87-89 ni ivola “Tiko ga ena Loloma ni Kalou,” tabaka na iVakadinadina i Jiova.


text:
RA TAROGA NA ITABAGONE
Au sa Rawa ni Veibuku?
Na cava na veibuku?
Na cava na inaki ni veibuku?
Au sa yacova na yabaki ni veibuku?
Na cava mo kua ni kusa kina na veibuku?
Na cava na veibuku?
O dau lako vata vakalevu kei na dua na tagane ke o yalewa, se yalewa ke o tagane. O sa veibuku tiko?
Drau sa veivinakati tiko kei na dua. Levu na gauna ena dua na siga, drau dau vakauitukutuku se veiqiriti. O sa veibuku tiko?
Ena gauna kece o dau sota kina kei ira na nomu itokani, drau dau veitalanoa tiko ga. O sa veibuku tiko?
Ena rawarawa toka mo sauma na imatai ni taro. Ia ena via dredre mo sauma na kena ikarua kei na kena ikatolu. Na cava sara mada na veibuku?
Io, na veibuku e dua na ivakarau ni veimaliwai o vakaraitaka kina nomu taleitaka e dua, se taleitaki iko o koya.
Na isau gona ni taro tolutolu qori na io. Se mani drau veidomoni se veivosaki wasoma ena talevoni se veiraimata, e matanalevu se caka lo, qori gona na veibuku.
Na cava na inaki ni veibuku?
E dodonu me rokovi na inaki ni veibuku, me rau vakadeitaka kina na gonetagane kei na goneyalewa me rau veiwatini, se sega.
Io, eso na nomu icaba era raica vakamamada na veibuku. Era rairai taleitaka mera vakaitokani kei na dua na tagane ke yalewa, se yalewa ke tagane ia drau sega ni nakita mo drau vakawati. Eso era sega ni mareqeta na itokani va qori, era vinakata ga mera laurai e matanalevu, mera dokai kina.
Levu na gauna e dau lekaleka ga na veitokani va qori. E kaya e dua na goneyalewa o Heather, “Levu na itabagone era tinia na nodra veikilai ena veimacawa se rua na macawa. Era raica me lekaleka ga na veikilai, oya me vakarautaki ira ga ina veisere, sega ni vakawati.”
Ni o sa veibuku, mo kua ni vaqitoqito. Mo vakadeitaka gona ni donu na nomu inaki.—Luke 6:31.
Vakasamataka: O na vinakata me dua e vaqitoqitotaki iko me vaka na iyaya ni vakatatalo, me tomiki ga oti qai biu tale? Kua ni cakava qori vua e dua tale! E kaya na iVolatabu, na loloma e “sega ni cakava na ka e sega ni rakorako.”—1 Korinica 13:4, 5.
E kaya e dua na goneyalewa o Chelsea: “Ena so na gauna au nanuma ni ka ni lasa na veibuku, ia ena sega dina ni lasa ke dua e taura vakabibi, e dua tale e sega.”
iVakasala: Wilika na 2 Pita 1:5-7 qai digia e dua na itovo mo cakacaka kina mo vakarautaki iko ena veibuku kei na vakawati. Oti e dua na vula, raica na ka o sa vulica kei na ka mo vakavinakataka ena itovo qori.
Au sa yacova na yabaki ni veibuku?
Na yabaki cava o nanuma me tekivu veibuku kina e dua na itabagone?
Taroga qori vua na nomu itubutubu.
E rawa ni duidui na nomu isaunitaro kei na nodrau na nomu itubutubu. Se sega sara ga! Levu na itabagone era se sega ni via veibuku mera yacova mada na yabaki era na kilai ira vinaka kina, o rawa sara ga ni dua vei ira.
Qori na ka e vakatulewataka na goneyalewa o Danielle, sa yabaki 17. E kaya: “Niu nanuma lesu na rua na yabaki sa oti, e duidui sara na ka au dau raica vei koya au nanuma me watiqu ni vakatauvatani kei na ka au raica ena gauna qo. Ena gauna mada ga qo, au se sega ni vakadeitaka na vakatulewa qori. Au na qai vakasamataka ga na veibuku niu kila ni sa na vinaka na noqu itovo me vica tale na yabaki.”
E tiko tale e dua na vuna vinaka mo wawa kina. E tukuni ena iVolatabu na matavosa na “bula vakaitabagone” me vakamacalataka na kena kaukaua ena gauna qori na gagadre ni veiyacovi kei na veidomoni. (1 Korinica 7:36) Ni o veivolekati tiko ga kei na dua na tagane ke o yalewa, se yalewa ke o tagane ni o se donuya tiko na gauna qori, ena vakabulabulataka na gagadre ni veiyacovi, ena tini sara ena ivalavala tawakilikili.
Io, de ra raica vakamamada qori na nomu icaba. Levu era rairai vinakata sara ga mera veiyacovi. Ia o iko, mo vakaraitaka ni o yalomatua! (Roma 12:2) Kena ilutua, e uqeti iko na iVolatabu mo “dro tani mai na veiyacovi tawadodonu.” (1 Korinica 6:18) Ni o wawa me oti mada na gauna vakaitabagone, o na “biuta tani [kina] na ka ca.”—Dauvunau 11:10.
Na cava mo kua ni kusa kina na veibuku?
Ni o veimurimuri mo veibuku ni se sega ni kena gauna, e vaka ni o vakaukauataki mo veitarogi ena dua na lesoni o sega sara ga ni vulica. E sega ni dodonu me va qori! E vinakati na gauna mo vulica kina na lesoni mo kila na ka mo veitarogitaka.
E vaka kina na veibuku.
Me kua ni tauri vakamamada na veibuku. Ni bera ni o kila vinaka e dua, e vinakati na gauna mo vulica kina e dua na lesoni bibi, oya na veitokani.
Ena dua na gauna e muri, ni o sota kei na dua e ganiti iko, o sa na tu vakarau mo bucina e dua na veiwekani tudei. Koya gona, na vakawati vinaka e yavutaki ena nodrau veitokani vinaka e rua.
Ni o wawa ena sega ni yalani kina na nomu galala. Ia ena levu sara nomu gauna galala mo ‘marau [kina] ni o se cauravou.’ (Dauvunau 11:9) Ena tiko tale ga na gauna mo vakarautaki iko kina mo bucina eso na itovo, e bibi sara na nomu veika vakayalo.—Lele i Jeremaia 3:27.
Ena gauna qo, o rawa ni marautaka nomu veimaliwai kei koya o sa nanuma tiko. O na cakava vakacava qori? Drau veimaliwai kei na so tale. E kaya o Tammy: “Au kila ni Iasa sara ni va ya. E vinaka me levu na noda itokani.” E duavata kina o Monica, e kaya, “E vakasama vinaka meda veimaliwai vakailawalawa, nida veimaliwai kina kei ira e duidui na nodra itovo.”
Ia ke sa rui totolo mo vakasamataka e dua ena gauna qo, ena vakamosia ga na yalomu. Mo kua gona ni vakusakusa. Vakayagataka na gauna qo mo vulica na sala mo bucina kina na veitokani e dei. Ena dua na gauna, ke o vinakata mo veibuku o sa na kilai iko vinaka kei na ka o vinakata vua na kemu isa drau na bula vata ena gauna kece.
VULICA ESO TALE NA KA
RA TAROGA NA ITABAGONE
Au na Kila Vakacava ni Ganiti Koya me Watiqu?
O na kilai nomu itau vinaka vakacava, o qai sega ni raica ga na irairai e sau?


text:
WASE TINIKADUA
Na Cava sa Rui Levu Kina na Rarawa?
1, 2. Na cava era dau lomatarotarotaka e levu??
E VAKACACA ena dua na koro na ualoka. E vanavana ena loma ni valenilotu e dua, era mavoa qai mate kina e levu. E mate ena kenisa e dua na tina ratou qai biu tu mai e lima na luvena.
2 E levu era dau lomatarotarotaka se cava e yaco kina na leqa se ituvaki vakaloloma va qori. Eso tale era lomatarotarotaka na vuna sa rui levu kina e vuravura na veicati kei na rarawa. O bau vaqaqa tale ga qori?
3, 4. (a) Na cava e taroga o Apakuki? (b) E sauma vakacava o Jiova na nona taro?
3 E tukuni ena iVolatabu nira lomatarotarotaka tale ga qori eso e dei nodra vakabauta na Kalou. Kena ivakaraitaki, a tarogi Jiova na parofita o Apakuki: “Na cava oni vakatara kina meu raica na ka ca? Na cava oni vakatara kina na veivakasaurarataki? Na cava e yaco tiko kina na veivakarusai kei na ivalavala voravora e mataqu? Na cava e levu kina na veiba kei na veivala?”—Apakuki 1:3.
4 E sauma na Kalou na taro qori ena Apakuki 2:2, 3, qai yalataka ni na vakavinakataka na ituvaki. E lomani keda vakalevu o Jiova, ni kaya na iVolatabu: “[E] kauaitaki kemuni o koya.” (1 Pita 5:7) Io, e lailai tale noda cata na veika ca ni vakatauvatani kei na nona cata o Jiova. (Aisea 55:8, 9) Meda raica mada se cava sa rui levu kina na rarawa e vuravura.
VUNA SA RUI LEVU KINA NA RARAWA
5. Na cava era dau kaya e levu na italatala me baleta na rarawa? Na cava e kaya na iVolatabu?
5 Era dau kaya na italatala, bete, kei na so tale era veituberi ena lotu ni loma ni Kalou meda rarawa. Era rairai kaya eso ni sa lewa oti tu na Kalou na veika ena yaco ena nona bula e dua, wili kina na leqa ena sotava. Era nanuma nida na sega tale ga ni kila na vuna e cakava kina ya na Kalou. Eso tale era na rairai kaya nida na mate meda lai tiko kei na Kalou e lomalagi. Ia e lasu qori ni o Jiova e sega ni vakavuna na veika ca. E kaya na iVolatabu: “E sega ni rawa vua na Kalou dina me caka ca, me cala o koya e Kaukaua Duadua!”—Jope 34:10.
6. Na cava era beitaka kina na Kalou e levu ni vakavuna tiko na rarawa e vuravura??
6 E levu era beitaka na Kalou ni vakavuna na veika rarawa nira nanuma ni lewa tu o koya na vuravura. Ia e vakamacalataki ena Wase 3, ni lewa tu na vuravura o Setani na Tevoro.
7, 8. Na cava sa rui levu kina na rarawa e vuravura?
7 E tukuna na iVolatabu ni “lewa tiko na vunica na vuravura taucoko.” (1 Joni 5:19) E dau vakatubu ca qai veivakalolomataki na iliuliu ni vuravura qo o Setani. E “vakacala tiko na vuravura taucoko.” (Vakatakila 12:9) Era sa vakatotomuria tu e levu nona itovo, qori na vuna e sa levu kina e vuravura na lasu, veicati, kei na veivakalolomataki.
8 E tiko eso tale na vuna sa rui levu kina na rarawa e vuravura. Ni rau talaidredre oti o Atama kei Ivi, erau vakadewa vei ira nodrau kawa na ivalavala ca. Ena vuku gona ni ivalavala ca, era cakava kina na tamata na ka e vakararawataki ira eso tale. Era vinakata mera uasivi ira eso tale, era veivala, veivaluvaluti, qai veivakasaurarataki. (Dauvunau 4:1; 8:9) Eso tale era rarawa ena vuku ni “gauna kei na ka e sega ni namaki.” (Dauvunau 9:11) Ke cala na vanua era tu kina kei na gauna era tu kina e kea, era na rawa ni sotava na vakacalaka kei na so tale na leqa.
9. Na cava eda vakadeitaka kina ni tiko na vuna vinaka e se vakatara voli kina o Jiova na veika rarawa?
9 E sega ni vakavuna o Jiova na rarawa. E sega ni dodonu me beitaki ena ivalu, basulawa, kei na veivakalolomataki e yaco tu nikua. E sega tale ga ni vakavuna na leqa tubukoso me vaka na uneune, cagilaba, kei na waluvu. De dua o na veinanuyaka, ‘Ke kaukaua duadua o Jiova e lomalagi kei vuravura, na cava ga e sega ni muduka kina na veika ca?’ Eda vakadeitaka ni kauaitaki keda vakalevu na Kalou. Kena ibalebale e tiko na vuna vinaka e se vakatara tiko kina me yaco na veika rarawa.—1 Joni 4:8.
VUNA E VAKATARA KINA NA KALOU NA RARAWA
10. E saqati Jiova vakacava o Setani?
10 A vakacalai rau o Atama kei Ivi na Tevoro ena were o Iteni qai beitaka na Kalou ni iLiuliu ca. E kaya o Setani ni bureitaka vei rau o Atama kei Ivi na Kalou e dua na ka vinaka. E vinakata me rau vakabauta na veiwatini ni iliuliu vinaka cake o koya, e sega tale ga ni dodonu me lewai rau na Kalou.—Vakatekivu 3:2-5; raica na iKuri ni iVakamacala 27.
11. Na taro cava e bibi meda kila na kena isau?
11 Erau talaidredre vei Jiova o Atama kei Ivi, rau saqata tale ga nona veiliutaki. Erau nanuma ni tu vei rau na dodonu me rau lewa ga na ka e donu kei na ka e cala. Ena vakadinadinataka vakacava o Jiova ni o koya ga e kila na veika ena vinaka vei keda, ni ratou lasu tale ga na dauveivorati?
12, 13. (a) Na cava e sega ni vakarusai rau totolo kina o Atama kei Ivi o Jiova? (b) Na cava e vakalaiva kina o Jiova me liutaka na vuravura qo o Setani, me lewai koya tale ga na tamata?
12 A sega ni vakarusai rau totolo o Atama kei Ivi o Jiova. Ia e vakatara me rau vakaluveni, me qai soli na galala vei ira na nodrau kawa mera digia na nodra iliuliu. Se mani cava e saga na Tevoro, ena yaco dina na inaki i Jiova mera tawana na vuravura na kawatamata uasivi.—Vakatekivu 1:28; Aisea 55:10, 11.
13 E saqati Jiova o Setani nira vakararai tu e vica vata na milioni na agilosi. (Jope 38:7; Taniela 7:10) E mani solia na gauna o Jiova vei Setani me vakaraitaka na dina ni nona veibeitaki. E vakalaiva tale ga me tauyavutaka na tamata nona matanitu ena veidusimaki i Setani, me macala kina ke rawa ni liutaki koya ga na tamata se sega.
14. Na cava sa vakadinadinataki ena veiyabaki sa sivi?
14 Sa vica vata na udolu na yabaki nona saga na tamata me liutaki koya ga, ia e guce na nona sasaga. E vakadinadinataki e keri ni lasulasu o Setani. E dodonu ga me liutaki keda na Kalou. Sa rauta me kaya na parofita o Jeremaia: “Au kila vinaka, kemuni Jiova, ni sega ni vu vua na tamata na nona sala. E sega ni vu vua na tamata e lako tu me lewa na nona ilakolako.”—Jeremaia 10:23.
VUNA E WAWA TALE KINA VAKADEDE O JIOVA
15, 16. (a) Na cava sa rui vakalaiva tale kina vakadede o Jiova me yaco tiko na veika rarawa? (b) Na cava e se sega ni walia kina o Jiova na leqa e vakavuna o Setani?
15 Na cava sa rui vakalaiva tale kina vakadede o Jiova me yaco tiko na veika rarawa? Na cava e sega ni tarova kina na veika ca? Baleta e veiganiti me soli na gauna me vakadinadinataki kina ni guce na veiliutaki i Setani. Sa tovolea na tamata na veimataqali veiliutaki, e ca ga na kena itinitini. Sa toka sara e cake na ivakatagedegede ni veika vakasaenisi kei na iyaya vovou. Ia sa qai levu ga na veika tawadodonu, dravudravua, basulawa, kei na ivalu ni vakatauvatani kei na veigauna sa oti. E vakadinadinataka qori nida sega ni rawa ni lewai keda ga.
16 Na cava e se sega ni walia kina o Jiova na leqa e vakavuna o Setani? Ke cakava qori o Jiova, sa na tokona tiko na veiliutaki i Setani. Ena sega vakadua ni cakava ya o Jiova. Ena nanuma tale ga kina na tamata ni rawa ni lewai koya ga. Ia e lasu qori, e sega gona ni veitokoni o Jiova ni sega ni lasu rawa o koya.—Iperiu 6:18.
17, 18. Na cava ena cakava o Jiova ena leqa kece e vakavuna o Setani?
17 Vakacava e rawa ni vakaotia o Jiova na revurevu ni talaidredre i Setani kei na kawatamata? Io, e sega ni dua na ka e dredre vua na Kalou. Ni raica o Jiova ni sa vakalasui kece na veibeitaki i Setani, ena qai vukica na vuravura me parataisi me vaka ga e nakita taumada. Era na vakaturi o ira kece na tu ena “ibulubulu nanumi.” (Joni 5:28, 29) Sa na sega tale na tauvimate kei na mate. Ena vakayagataki Jisu o Jiova me vakaotia na leqa kece e vakavuna o Setani, me “vaqeavutaka na cakacaka ni Tevoro.” (1 Joni 3:8) Eda kalougata ni se vosoti keda voli o Jiova, qori eda mai kilai koya kina qai digi koya me noda iLiuliu. (Wilika 2 Pita 3:9, 10.) E dau vukei keda tale ga meda vosota na veika rarawa eda sotava.—Joni 4:23; wilika 1 Korinica 10:13.
18 E sega ni vakasaurarataki keda o Jiova meda digi koya me noda iLiuliu. E solia vei keda na galala ni vakatulewa. Meda raica mada na sala meda vakayagataka kina na isolisoli talei qori.
IVAKAVAKAYAGATAKI NI GALALA NI VAKATULEWA
19. Na cava e isolisoli talei i Jiova vei keda? Na cava meda vakamareqeta kina na isolisoli ya?
19 E isolisoli talei i Jiova vei keda na galala ni vakatulewa, e vakaduiduitaki keda tale ga mai na manumanu. Eda rawa ni digia na ivakarau ni bula meda muria, eda rawa tale ga ni vakatulewataka meda vakamarautaki Jiova se sega. Ia e lewai ira na manumanu na kila era sucukaya mai. (Vosa Vakaibalebale 30:24) Eda sega ni vaka na misini e porokaramutaki na ka me cakava. E soli vei keda na galala meda digi ira noda itokani, meda vakatulewataka tale ga na veika meda cakava me baleta na noda bula ena gauna qo kei na gauna se bera mai. Io, e vinakata o Jiova meda marautaka noda bula.
20, 21. Na cava na vakatulewa vinaka duadua o rawa ni cakava ena gauna qo?
20 E vinakata o Jiova meda lomani koya. (Maciu 22:37, 38) O Jiova e vaka na tama e marautaka nona kaya vua o luvena mai vu ni lomana “Au lomani iko,” qai sega ni vakasaurarataki o gone me cakava ya. E solia vei keda o Jiova na galala meda vakatulewataka meda qaravi koya se sega. Eratou vakatulewataka o Setani, Atama, kei Ivi, me ratou vakanadakui Jiova. Vakacava o iko, o na vakayagataka vakacava na nomu galala ni vakatulewa?
21 Vakayagataka na nomu galala ni vakatulewa mo qaravi Jiova kina. E vica vata na milioni era sa vakatulewataka mera vakanadakui Setani ra qai vakamarautaka na Kalou. (Vosa Vakaibalebale 27:11) Na cava mo cakava ena gauna qo mo raica kina na kena vakaoti vakadua na rarawa ena vuravura vou? Ena saumi na taro qori ena wase tarava.


text: 17 Ni sa yabaki 99 o Eparaama, e rairai vua o Jiova qai kaya: “O yau na Kalou Kaukaua Duadua. Mo lako voli e mataqu qai vakaraitaka ni o yalododonu.*2 Au na vakataudeitaka na noqu veiyalayalati kei iko,+ au na vakalevutaka sara na nomu kawa.”+3 E mani tekicuva o Eparaama qai vosa tiko ga vua na Kalou, e kaya:4 “Raica! se tiko ga na noqu veiyalayalati kei iko,+ o na tamadra dina na veimatanitu.+5 Sa na sega ni yacamu o Eparaama,* sa na yacamu ga o Eparama,* niu na cakava mo tamadra na veimatanitu.6 Au na cakava me levu sara na nomu kawa, me cadra tale ga mai vei iko+ na veimatanitu kei na tui.7 “Au na dina ina noqu veiyalayalati kei iko+ kei na nomu kawa ena muri mai ena nodra itabatamata kece ena vuku ni veiyalayalati tawamudu, meu nomu Kalou kei ira tale ga na nomu kawa ena muri mai.8 Au na qai solia vei iko kei na nomu kawa ena muri mai na vanua o tiko vulagi kina+—na vanua taucoko o Kenani—mera na taukena me tawamudu, au na qai nodra Kalou.”+9 E kaya tale vei Eparama na Kalou: “Ia o iko, mo dei tiko ga ena noqu veiyalayalati, o iko kei na nomu kawa ena muri mai ena nodra itabatamata kece.10 Qo na noqu veiyalayalati kei kemuni, moni dei kina kei ira tale ga na nomu kawa ena muri mai: Mera cilivi na tagane kece era maliwai kemuni.+11 Moni ciliva na kuli ni yagomuni vakatagane, me na tu ga qori me ivakatakilakila ni noqu veiyalayalati kei kemuni.+12 Mera cilivi na luvemuni tagane kece era se qai siga walu,+ ena nomuni itabatamata kece, o ira kece era sucu e vale kei ira kece era sega ni nomu kawa era voli ena ilavo vei ira na kaitani.13 Me cili na tagane kece e sucu e nomu vale kei na tagane kece e voli ena nomu ilavo,+ ia na noqu veiyalayalati ena lewemuni ena dei tiko ga.14 Ke dua na tagane tawacili e sega ni via cili, na tagane oya me muduki laivi* vei ira na wekana. Sa beca na noqu veiyalayalati o koya.”15 E qai kaya vei Eparama na Kalou: “Mo kua ni vakatokai Serai*+ tale tiko na watimu me o Serai, ni sa na yacana o Sera.*16 Au na vakalougatataki koya, ena vakasucuma e dua na luvemu tagane,+ au na vakalougatataki koya, ena qai tinadra na veimatanitu, era na cadra mai vei koya na tui ni veimatatamata.”17 E davo vakatoboicu sara o Eparama, e dredre qai kaya e lomana:+ “Ena vakaluveni rawa e dua na tagane yabaki 100, ena vakasucu rawa o Sera, na marama sa yabaki 90?”+18 E mani kaya o Eparama vua na Kalou dina: “Isa me sobuti Isimeli mada ga na nomuni veivakalougatataki!”+19 E kaya na Kalou: “Ena vakasucuma dina e dua na luvemu tagane o Sera na watimu, mo vakatokai koya me o Aisake.*+ Au na vakataudeitaka na noqu veiyalayalati kei koya me veiyalayalati tawamudu vei ira na nona kawa ena muri mai.+20 Au sa rogoci iko ena vuku i Isimeli. Raica! au na vakalougatataki koya, au na vakalevutaka sara na nona kawa. Ena cadra mai vei koya e 12 na turaga, au na cakava tale ga me matanitu levu.+21 Ia au na cakava na noqu veiyalayalati kei Aisake,+ ena vakasucumi koya o Sera ena gauna vata qo ena yabaki mai qo.”+22 Ni vosa oti na Kalou vei Eparama, e biuti koya me lako cake.23 E qai kauti Isimeli na luvena o Eparama kei ira kece na tagane era sucu e nona vale, kei ira kece a volia o koya ena ilavo, o ira kece na tagane era lewenivuvale i Eparama, e qai ciliva na kuli ni yagodra vakatagane ena siga sara ga oya me vaka e tukuna vua na Kalou.+24 E yabaki 99 o Eparama ena gauna e cilivi+ kina na kuli ni yagona vakatagane.25 E yabaki 13 o Isimeli na luvena, ni cilivi+ na kuli ni yagona vakatagane.26 Ena siga sara ga qo, e cilivi kina o Eparama kei Isimeli na luvena.27 Era cilivi vata kei koya na tagane kece ena nona vale, o ira kece na sucu e vale, kei ira kece era voli ena ilavo vei ira na kaitani.


text:
11 Ena tubu mai e dua na tabana lailai+ ena dulumi* i Jese,+Kei na dua na sulina+ mai wakana ena vua.2 Ena sobuti koya na yalo i Jiova,+Na yalo ni vuku+ kei na yalomatua,Na yalo ni ivakasala kei na kaukaua,+Na yalo ni kilaka kei na dokai* Jiova.3 Ena marautaka me dokai* Jiova.+Ena sega ni vakatulewa ena ka e raica e matana,Se veivunauci ena ka e rogoca e daligana.+4 Ena lewai ira vakadodonu na vakalolomaEna veivunauci vakadodonu ena vukudra na yalomalumalumu e vuravura.Ena mokuta na vuravura ena ititoko ni gusuna+Ena vakamatea na tamata ca ena icegu ni tebenigusuna.+5 Na beleti ni tolona na yalododonuNa beleti ni dibina na yalodina.+6 Ena bula vata na olifa kei na lami,+Ena davo vata na lepate kei na luvenime,Ena tiko vata na luvenibulumakau, kei na laione* kei na manumanu uro,*+Ena liutaki ratou e dua na gonetagane lailai.7 Ena kana vata na bulumakau yalewa kei na bea,Ena davo vata na luvedrau.Ena kana tolonicovuata madu na laione me vaka na bulumakau.+8 Na gonedramidrami ena qito ena qara ni gata uluraba,*Na gone se qai kali ena biuta na ligana ena qara ni gata poisoni.9 Era na sega ni veivakaleqai+Se veivakarusai ena noqu ulunivanua tabu kece,+Ni na robota na vuravura na kilaka me baleti JiovaMe vaka e ubia na wasawasa na wai.+10 Ena siga oya ena tu na wakai Jese+ me nodra kaunikuila na lewe ni veivanua.+Era na lako vua na veimatanitu mera taro ivakasala,*+Na nona vanua ni vakacegu ena vakalagilagi.11 Ena siga oya ena dodoka tale vakarua na ligana o Jiova me vakabulai ira na vo ni nona tamata era se tiko mai Asiria,+ mai Ijipita,+ mai Pacirosi,+ mai Kusa,+ mai Ilama,+ mai Saina,* mai Emaci, kei na veiyanuyanu e wasawasa.+12 Ena vakaduria e dua na nodra kaunikuila na veimatanitu, ena soqoni ira na Isireli era veituyaki,+ ena kumuni ira na Juta era veiseyaki ena tutu i vuravura+ vava.13 Ena oti na vuvu nei Ifireimi,+Era na vakarusai na vakacacani Juta tiko.Ena sega ni vuvutaki Juta o IfireimiSe na vakacacani Ifireimi o Juta.+14 Erau na cova sobu na nodra baba na kai Filisitia ena raErau na tovata me rau kovei ira mai na Tokalau.Erau na dodoka na ligadrau vei Itomi+ kei Moapi,+Era na vakamalumalumu vei rau na Amoni.+15 Ena wasea* o Jiova na toba ena wasawasa o Ijipita,+Ena wiricaka na ligana ena Uciwai.*+Ena nona icegu katakata ena mokuta na* vitu na kena uciwai lalai,Ena tuberi ira na lewenivanua o koya mera takoso nira vakaivava.16 Ena dua na gaunisala+ mai Asiria me baleti ira na vo ni nona tamata era tiko kina,+Me vaka na nei Isireli ena siga e biuta mai kina na vanua o Ijipita.
iVakamacala e ra
^ Qo na vunikau musu na tolona qai vo toka ga na vuna.


text:
RA TAROGA NA ITABAGONE
Na Cava Meu Veivuke Kina?
Rua na ka bibi era lecava e levu
Ira na itabagone dau kauai
Au na veivuke vakacava?
Rua na ka bibi era lecava e levu
Ka bibi #1: Ni o soli ka, ena rawa ni saumi tale vei iko!
Ena laurai ni o dau lomasoli. De dua era na rawa ni lomasoli vei iko. E kaya na iVolatabu:
“Moni dau soli ka, ena qai soli vei kemuni. . . . Na ivakarau oni vakarautaka ena vakarautaki tale vei kemuni.”
—Luke 6:38.
“Na ivakarau o vakayacora ena vakayacori tale vei iko.”
—Luke 6:38, Contemporary English Version.
Ka bibi #2: Ni o veivuke, o sa vukei iko tiko!
Ni o caka vinaka ena vakalevutaka nomu veidokai, o na vakila tale ga na lomavakacegu e vu mai na soli ka. E kaya na iVolatabu:
“E marau vakalevu o koya e solia na ka, vakalailai o koya e taura na ka.”
—Cakacaka 20:35.
“Ni o vakarautaka na magiti, sureti ira na dravudravua, na lokiloki, na gera, kei na mataboko. O na marau ni sega vei ira na ka mera sauma vei iko.”
—Luke 14:13, 14.
Ira na itabagone dau kauai
Era tiko na itabagone dau kauai! Raica mada eso na ivakaraitaki.
E kaya o Casey, e dua na goneyalewa yabaki 14, “Ena so na gauna niu via dabe meu sara retioyaloyalo, au dau vakasamataki Na kei Ta ni rau cakacaka tiko, rau na oca ni rau lesu mai vale. Au mani tucake, au sava veleti, au sasamaki. Au vakarautaka tale ga na kofi ni rau taleitaka. Ni yaco mai vale o Na, ena kaya, ‘U, totoka sara ga na vanua qo! E boivinaka tale ga. Vinaka vakalevu, noqu lewa!’ Au dau marau ni cakava na ka vinaka va qori vei Na kei Ta.”
E kaya o Holly, e dua na goneyalewa yabaki 22, “Rau dau tokoni au na noqu itubutubu, rau vakarautaka na ka kece au gadreva. Ni leqa na motoka ena yabaki sa oti, au vola sara e dua na jeke me vakavinakataki kina, qori e dua na ilavo levu. E macala ga ni rau sega ni vinakata meu sauma, ia e dreve nodrau sasaga. Qori e lailai wale ni vakatauvatani kei na levu ni ka erau cakava. Au marau niu lomasavu, meu solia vei rau e dua na ka.”
O bau kila? Era marau e levu na itabagone iVakadinadina i Jiova nira veivuke mera veivakavulici ena iVolatabu. Era toki eso ena vanua e vinakati kina vakalevu na veivakavulici ena iVolatabu.
E kaya o Evan, e dua na gonetagane yabaki 20, “Au biuti Merika meu toki i Mexico meu veitokoni ena veivakavulici ena iVolatabu. E ka ni sasaga toka ena so na gauna meu solia na ilavo se so tale na ka, ni lailai na ka e tu vei au. Ia au raica niu solia noqu gauna kei na igu ena cakacaka vakaitalatala, e marautaki vakalevu mai na noqu soli ka vakayago.”
Au na veivuke vakacava?
O via vakila na marau ni o veivuke? Qo e vica na vakatutu.
Vukea nomu vuvale:
Ke o sega ni kerei, vakacava mo sasamaki, sava veleti, se samaka na rumu
Vakasaqa
Vola e dua na ivola ni vakavinavinaka vei rau na nomu itubutubu
Vukei tacimu ena nona ka ni vuli
Veivuke ena taudaku ni vuvale:
Vakau ivola vua e dua e tauvimate
Samaka nona lomanibai e dua na itabaqase
Sikova e dua sa tu ga e vale
Voli iloloma vua e dua e sotava tiko na ka dredre
iVakasala: Vakatura eso na ka o nanuma. Me nomu isausau mo vukea e dua ena macawa qo. O na rawa ni kurabuitaka na levu ni nomu marau!
E kaya o Alena, sa yabaki 16, “O na marau ni o veivuke. O kila ni o sa cakava rawa e dua na ka, o qai raica nira marautaka. O na taleitaka mo cakava qori dina mada ni o nanuma ni na sega ni rawa. E vaka ga ni o sega ni vakauai iko, ni levu sara na ka o rawata kina.”
VULICA ESO TALE NA KA
IVOLA & BROCHURE
Ra iTabagone—Oni na Vakayagataka Vakacava Nomuni Bula?
KA ERA KAYA NOMU ICABA
E Vakila o Cameron na Bula Vinaka Duadua
O via marautaka na nomu bula? Rogoca ni vakamacalataka o Cameron na nona bula vakacegu ena vanua e sega ni tadra.


text:
Lululu ni veitalatalaMuai Gau.mp3
Senidawadawa Serenaders Vol11Ko cei Me sereka.mp3
Serau Kei MataniselalaDomomu Dina.mp3
Savu Ni Delai Lomai Vol 9Na mosi qo_latest_releasing soon_2017.mp3
Voqa kei Ului NausaBula dredre au sotava.mp3
Theoplius Praise Singersmasu no.mp3
Miramira Kei NakoilavaBalavu Ni gauna.mp3
Savu Ni Delai Lomai-Vol9~Waqa Voca.mp3
Au dabe kau qai raica lesuLeba Boi yawa n Voqa ni Delai Dokidoki Sigidrigi.mp3
Nagigi Boys and Kerry DamudamuSa Bau Mosimosi.mp3
Drano Koula Kei LomanibucaLesu mai ni Ua.mp3
Dredre vei AuKabu ni Delai Kade.mp3
Na bai ni Uwa with lyricsKava Bowl Album.mp3
Ko a Vakatagici AuVoqa kei Gau e Loma.mp3
Sa mai yalani tuLeba boi yawa n dokidoki sigidrigi.mp3
Kiti NiumatawaluNomu Sa Gole Tu [Fijian Music 2013].mp3
Jale MareauTu Veiyawaki.mp3
Biuta tu na Koro(Susie)Kava Bowl Album.mp3


text:
RA TAROGA NA ITABAGONE
Au na Vosota Vakacava ni sa Sega na Veibuku?
E kaya o Steven: “Dua na ka noqu rarawa niu sa sega tale ni veibuku kei noqu itau. Dua na ka na noqu yalolailai. Sa bau dua dina na ka mosimosi au se qai sotava vakadua ena noqu bula.”
O sa bau sotava tale ga qori? Ke io, ena vukei iko na ulutaga qo.
Ka o vakila
Erau na vakila ruarua na mosi e rua ni sa sega na veibuku.
Ke o tinia na veibuku, de vinaka mo nanuma na ka e tukuna o Jasmine, e kaya, “E dau vakaleqa noqu lewaeloma niu vakamosia na lomana e dua au kauaitaka, au na sega tale ni cakava.”
Ke o sega ni tinia nomudrau veibuku, o na rairai taura rawa na vuna era tukuna kina eso ni vaka na mate-lekaleka. E tukuna e dua goneyalewa o Janet: “E vakavuna sara ga meu lolosi, au sega ni via vakabauta, au cudru, rarawa, yalobibi, oti e dua na yabaki, au sa qai ciqoma ni keirau sa sega ni veibuku.”
Me nanumi: Na leqa qo e rawa ni vakavuna na yalolailai kei na rarawa. E tukuna e dua na dauvola iVolatabu: “Na yalorarawa e vakaotia na igu.”—Vosa Vakaibalebale 17:22.
Ka o rawa ni cakava
Vosa vua na itokani matua. E tukuna na iVolatabu: “Na itokani dina e loloma ena veigauna, e tacida ena gauna ni rarawa.” (Vosa Vakaibalebale 17:17) Ena yaga sara vakalevu ke o talaucaka na lomamu vua na nomu itubutubu se dua na itokani matua.
“Sa va vula noqu sega ni veimaliwai se meu talanoataka na ka au sotava. Ia era rawa ni vukei keda na noda itokani me seavu noda rarawa. Au sa qai vakila na vakacegu niu tukuna vei ira na noqu leqa.”—Janet.
Vuli mai na ka e yaco. E tukuni ena dua tale na vosa vakaibalebale: “Mo rawata na vuku, mo rawata na yalomatua.” (Vosa Vakaibalebale 4:5) Nida sotava eso na ituvaki e rarawataki, ena rawa ni vakavulici keda qori meda dikevi keda tale, da kila tale ga na ka me caka.
“Niu sa sega ni veibuku, e tarogi au sara e dua noqu itokani, ‘Na cava o vulica ni o sa sega ni veibuku, ena vukei iko vakacava qori ke o mani veibuku tale kei na dua?’”—Steven.
Masu. E tukuna na iVolatabu: “Biuta vei Jiova na nomu icolacola bibi, ena tokoni iko o koya.” (Same 55:22) E yaga na masu ena gauna ni rarawa, me donu tale kina nomu rai.
“Kua ni cegu na masu. E kila o Jiova na nomu rarawa, e kila vinaka tale ga na kemu ituvaki.”—Marcia.
Vukea eso tale. E kaya na iVolatabu: “Oni sega ni kauaitaka ga na ka e baleti kemuni, ni kauaitaka tale ga na ka e baleti ira tale eso.” (Filipai 2:4) Na levu ga ni nomu vukei ira eso tale, na donu tale ga kina nomu rai me baleta na veibuku.
“Ni dua sa sega ni veibuku e vaka ga sa sega ni yaga na bula, e lailai tale na momosi ni yago. Ia ni toso na gauna sa na seavu yani. E taura na gauna, meu tauri au tale ga vakamalua.”—Evelyn.


text: 8 12 E kaya tale vei ira o Jisu: “O yau na rarama kei vuravura.+ O koya e muri au ena sega sara ni lako ena butobuto, ena cilavi koya ga na rarama+ e veivakabulai.”13 Era mani kaya vua na Farisi: “O tukuni iko tiko ga, e sega ni dina na nomu itukutuku.”14 E sauma vei ira o Jisu: “Keu tukuni au mada ga, e dina na noqu itukutuku niu kila na vanua au lako mai kina kei na vanua au lako tiko kina.+ Ia o kemuni, oni sega ni kila na vanua au lako mai kina kei na vanua au lako tiko kina.15 E dau vakayago+ na lewa oni tauca, ia o yau, au sega sara ni vakatauca na kena lewa e dua.16 Ia keu vakatulewa mada ga, ena dodonu noqu vakatulewa niu sega ni tiko duadua, e tiko vata kei au na Tamaqu e talai au mai.+17 E volai tale ga ena nomuni Lawa: ‘E dina na nodrau itukutuku na le rua.’+18 Au dau tukuni au, e dau tukuni au tale ga o Tamaqu e talai au mai.”+19 Era sa qai tukuna vua: “I vei o Tamamu?” E sauma o Jisu: “Oni sega ni kilai au, oni sega tale ga ni kilai Tamaqu.+ Ke oni kilai au, oni na kilai Tamaqu tale ga.”+20 E cavuta na vosa qo ena vanua era tu kina na kato ni iyau,+ ni veivakavulici tiko ena valenisoro. Ia e sega ni dua e vesuki koya ni se bera ni yaco mai na nona gauna.+21 E mani tukuna vei ira: “Au sa lako qo, oni na vaqarai au, ia oni na mate ena nomuni valavala ca.+ Na vanua au lako kina oni na sega ni lako rawa yani kina.”+22 Era qai kaya na Jiu: “De dua sa via lai vakamatei koya! ni kaya, ‘Na vanua au lako kina oni na sega ni lako rawa yani kina.’”23 E kaya tale vei ira: “O kemuni oni lako mai ra, o yau au lako mai cake.+ Oni vu mai vuravura, o yau au sega ni vu mai vuravura qo.24 Oya na vuna au kaya kina vei kemuni: Oni na mate ena vuku ni nomuni valavala ca. Ke oni sega ni vakabauta ni o yau ga o koya, oni na mate ena nomuni valavala ca.”25 Era mani tarogi koya: “O cei o iko?” E sauma o Jisu: “Na cava mada au mai vosa tiko kina vei kemuni?26 Levu na ka au via tukuna me baleti kemuni, e levu tale ga na ka meu vakatulewa kina. E dina o koya e talai au mai, na veika au rogoca vua au tukuna i vuravura.”+27 Era sega ni kila ni tukuni Tamana tiko vei ira.28 Mani kaya o Jisu: “Ni oni sa laveta cake na Luve ni tamata,+ oni na qai kila ni o yau ga o koya,+ niu sega tale ga ni cakava vakataki au e dua na ka,+ ia au tukuna ga na ka e vakavulici au kina o Tamaqu.29 E tiko vata kei au o koya e talai au mai, e sega ni biuti au taudua tu, niu dau cakava na ka e vinakata.”+30 Ni vakamacalataka tiko na ka kece qo, e levu era vakabauti koya.31 E qai kaya o Jisu vei ira na Jiu era vakabauti koya: “Oni noqu tisaipeli dina ke oni muria tiko ga na noqu vosa,32 oni na kila na ka dina,+ na ka dina ena qai sereki kemuni.”+33 Era kaya vua: “O keimami qo na kawa i Eparama, keimami se sega ni bau bobula vua e dua. O qai kaya vakacava, ‘Oni na sereki’?”34 E kaya vei ira o Jisu: “Au tukuna vakadodonu vei kemuni, o koya yadua e valavala ca e bobula ina ivalavala ca.+35 Na bobula tale ga ena sega ni lewe tudei ni vuvale, na luvei itaukeinivale ga ena tiko kina me tawamudu.36 O koya gona, ke sa sereki kemuni na Luvena, oni sa qai sereki dina.37 Au kila ni oni kawa i Eparama. Ia oni via vakamatei au ni oni sega ni vakabauta na noqu vosa.38 Au tukuna ga na ka au raica vei Tamaqu,+ ia o kemuni, ni cakava ga na ka oni rogoca vei tamamuni.”39 Era mani kaya vua: “E tamai keimami o Eparama.” Qai kaya vei ira o Jisu: “Ke oni luvei Eparama,+ ni cakava na cakacaka i Eparama.40 Ia qo oni sa via vakamatei au niu tukuna vei kemuni na ka dina au rogoca vua na Kalou.+ A sega ni cakava qo o Eparama.41 Oni cakava na cakacaka i tamamuni.” Era kaya vua: “Keimami sega ni luve ni dukadukali,* e dua ga na Tamai keimami, na Kalou.”42 E kaya vei ira o Jisu: “Ke Tamamuni na Kalou, oni na lomani au,+ ni talai au mai na Kalou. Au sega ni lako mai ena noqu inaki ga, e talai au mai o koya.+43 Cava oni sega ni kila kina na ka au tukuna tiko? Baleta oni sega ni via rogoca noqu vosa.44 E tamamuni na Tevoro, oni vinakata tale ga moni cakava na gagadre i tamamuni.+ E daulaba o koya mai na ivakatekivu,+ e sega ni dei ena dina, ni sega vua na dina. Ni vosa lasu, e vosataka ga na ka e tu e lomana, ni daulasulasu, e tama ni lasu tale ga.+45 Ia o yau, niu tukuna vei kemuni na ka dina, oni sega ni vakabauti au.46 O cei vei kemuni e rawa ni vakadinadinataka niu valavala ca? Keu tukuna tiko na ka dina, na cava oni sega ni vakabauti au kina?47 O koya e nona na Kalou e rogoca na vosa ni Kalou.+ Qo na vuna oni sega kina ni vakarorogo, ni oni sega ga ni nona na Kalou.”+48 Era mani kaya vua na Jiu: “Vakacava e sega ni dina na neimami kaya, ‘O kai Samaria+ qai curumi iko tiko na timoni’?”+49 E sauma o Jisu: “E sega ni curumi au na timoni, au rokovi Tamaqu ga, ia o kemuni oni beci au dina.50 Au sega ni vinakata meu vakalagilagi,+ e dua ga e vakasaqaqara qai vakataulewa tiko.51 Au tukuna vakadodonu vei kemuni, ke dua e muria na noqu vosa, ena sega sara ni mate.”+52 Era kaya vua na Jiu: “Keimami sa qai kila ni curumi iko dina tiko na timoni. Sa mate o Eparama, era sa mate tale ga na parofita, ia o kaya, ‘Ke dua e muria na noqu vosa, ena sega sara ni mate.’53 O sa uasivi Eparama na tamai keimami sa mate? Era sa mate tale ga na parofita. O cei o iko?”54 E qai kaya o Jisu: “Keu vakalagilagi au, ena ka wale na noqu lagilagi. O Tamaqu ga e vakalagilagi au,+ o koya oni kaya tiko ni nomuni Kalou.55 Oni sega ga ni kilai koya,+ ia au kilai koya.+ Keu kaya niu sega ni kilai koya, au sa na tautauvata kei kemuni, au tamata lasulasu. Ia au kilai koya, au muria tale tiko ga na nona vosa.56 Dua na ka nona vakanuinui tu na tamamuni o Eparama me raica noqu gauna, a raica dina qai marautaka vakalevu.”+57 Era qai kaya vua na Jiu: “O se bera mada ga ni yabaki 50, o raici Eparama tu mai vei?”58 E qai kaya vei ira o Jisu: “Au tukuna vakadodonu vei kemuni, au a bula e liu qai muri sara o Eparama.”+59 Era qai tomi vatu mera vakaviriki Jisu, ia e vuni qai lako tani mai na valenisoro.


text:
LESONI 11
Eratou Vola na Veika me Baleti Jisu
O kilai ratou na tagane ena iyaloyalo?— Qori o Maciu, Marika, Luke, Joni, Pita, Jemesa, Juta, kei Paula. Eratou bula kece na tagane qori ena gauna i Jisu, eratou vola tale ga na veika me baleti koya. Meda raica mada eso na ka me baleti ratou.
Cava o kila me baleti ratou na tagane qo?
E tolu eratou yapositolo, ratou dau vunau kei Jisu O kilai ratou?— O Maciu, Joni, kei Pita. Erau kilai Jisu vinaka na yapositolo o Maciu kei Joni rau qai vola e yadua na ivola me baleta na bula i Jisu. A vola tale ga na yapositolo o Joni na Vakatakila, na iMatai ni Joni, iKarua ni Joni, kei na iKatolu ni Joni. Na yapositolo o Pita a vola e rua na ivola ena iVolatabu, na iMatai kei na iKarua ni Pita. Ena ikarua ni nona ivola, a vakamacalataka kina nona tukuna mai lomalagi o Jiova me baleti Jisu: ‘Qo na luvequ. Au dau lomana, au sakitaka tale ga.’
Eso tale na tagane ena iyaloyalo eratou vakamacalataki Jisu tale ga ena nodratou ivola. Dua o Marika, a rairai tiko ena gauna a vesu kina o Jisu qai raica na ka kece e yaco. Dua tale na vuniwai o Luke, e rairai qai lotu vaKarisito ni sa mate o Jisu.
E rua tale na dauvola iVolatabu o raica ena iyaloyalo erau taci Jisu. O kilai rau?— O Jemesa kei Juta. Erau sega ni vakabauti Jisu e liu. Erau nanuma mada ga ni lialia. Ia rau qai vakabauti Jisu e muri, rau mai lotu vaKarisito sara.
Na iotioti ni dauvola iVolatabu o raica ena iyaloyalo o Paula. A yacana tu e liu o Saula ni bera ni veisau me lotu vaKarisito. E dau cati ira na lotu vaKarisito qai ca nona itovo vei ira. O kila na vuna e via lotu vaKarisito kina o Paula?— Ni gole tiko e gaunisala ena dua na siga, a rogoca ni vosa vua e dua mai lomalagi. Qori na domoi Jisu! A tarogi Paula: ‘Cava e ca kina nomu itovo vei ira era vakabauti au?’ Oti ga na ka e yaco ya, a tavuki sara me lotu vaKarisito. A qai vola e 14 na ivola ena iVolatabu, mai na Roma ina Iperiu.
Eda wilika e veisiga na iVolatabu.— Nida wilika na iVolatabu, eda vulica kina e levu na ka me baleti Jisu. O via vulica e levu tale na ka me baleti Jisu?—


text:
RA TAROGA NA ITABAGONE
Vakacava Keu Sagai?
Na cava na veisagai?
Na cava era veisagai kina eso?
O cei e dau sagai vakalevu?
Na cava mo cakava ni o sagai?
Wilika tale ga na nodra ivakasala na nomu icaba kei na ivakamacala nei qasenivuli me baleta na veisagai qai vakalewena na taro ni veisagai.
Me kua ni raici vakamamada na veisagai. E laurai ena dua na vakadidike mai Peritania ni volatukutukutaki ena tabana ni itukutuku e 40 vakacaca na pasede ni itabagone era vakamatei ira ga e rairai vu mai na veisagai.
Na cava na veisagai?
Na kena vakayacori na itovo kaukaua vua e dua. E wili tale ga kina qo.
Vosa mosi. E kaya o Celine sa yabaki 20, “
E dau mosimosi na nodra vosa na goneyalewa.
Au na sega ni guilecava na yaca era kacivi au kina se ka era tukuna me baleti au. Au dau yalolailai sara ga, au nanuma niu sega ni lomani, qai sega na kequ yaga. E vinaka cake meu lauvacu me dabuiloa na mataqu.”
Veiwasei.
E kaya o Haley sa yabaki 18,“
Era sega ni dau kauaitaki au na gone keimami vuli vata. Era vakaosota na teveli ni kana me kua ni dua na vanua meu dabe kina. Au tagi tu ga ena yabaki taucoko ya, au kana taudua ga.”
Veisagai ena internet.
E kaya o Daniel sa yabaki 14,“
Ena vica wale ga na bulukau ni kompiuta o tabaka, o na vakarogorogocataka kina e dua, se vakaleqa na nona bula. E vaka ga e vakatubutaki, ia e rawa ni yaco dina!” Na veisagai ena internet e wili tale ga kina na kena vakau na itaba se itukutuku veivakamadualaki ena talevoni.
Na cava era dau veisagai kina eso?
Qo eso na vuna.
Era sagai ena dua na gauna. E kaya o Antonio, “
Au sa oca nira dau sagai au na noqu icaba, au mani veisagai tale ga meu ciqomi kina.
Au qai liaca ni cala sara ga na ka au cakava!”
iVakaraitaki ca. E vola o Jay McGraw ena nona ivola Life Strategies for Dealing With Bullies,
“Levu na gauna era cakava ga na gone dau veisagai . . . na ka era raica vei ira na nodra itubutubu, ira na tuakadra tagane se yalewa, se o ira na vo ni lewe ni vuvale.”
Nanuma nira dua na ka, ia era rerere. “
E vola o Barbara Coloroso ena nona ivola The Bully, the Bullied, and the Bystander,” Era nanuma na gone dau veisagai nira sa dua na ka mera kinoca kina na mosi ni yalodra kei na nodra nanuma nira tawayaga.
O cei e dau sagai vakalevu?
Koya e tiko taudua. Eso na itabagone e dredre mera dau veimaliwai era via tu taudua ga, e rawarawa sara mera sagai.
Gone era duatani. Era sagai eso na itabagone baleta na kedra irairai, na vanua era lako mai kina, nodra lotu se leqa na tikiniyagodra, se ka ga era via vakalewa.
Gone era beci ira. Era kila vinaka na dau veisagai na gone e dau lomalomani koya. E rawarawa sara nira sagai baleta nira sega ni via sauma lesu.
Na cava mo cakava ni o sagai?
Kua ni cudru. E kaya e dua na goneyalewa o Kylie, “
Era via kila na dau veisagai nira qaqa vei iko.
Ke o sega ni cudru, era na velavela.” E kaya na iVolatabu: “
O koya e vuku e galu qai lewa vinaka.”
—Vosa Vakaibalebale 29:11.
Kua ni sauma. Ni o sauma na ca ena kuria ga na leqa, ena sega ni walia. E kaya na iVolatabu: “
Kua ni sauma na ca e caka vei kemuni.”
—Roma 12:17; Vosa Vakaibalebale 24:19.
Kua ni sureta na leqa. Saga mo kua ni tiko vata kei ira na dau veisagai, se na vanua e dau yaco kina na veisagai.
—Vosa Vakaibalebale 22:3.
Sauma ena sala malumu. E kaya na iVolatabu: “
Na vosa vakayalovinaka e vakaseavutaka na cudru.”
—Vosa Vakaibalebale 15:1.
Veiwali. Kena ivakaraitaki, ke tukuna na dau veisagai ni o levulevu, o rawa ni kaya, “
E levu ga na isulu!”
Kua ni kauaitaka. E kaya o Nora sa yabaki 19, “
Ni o galu e vakaraitaka ni o matua o qai kaukaua vei koya e veisagai.”
E laurai ni o lewai iko vinaka, na itovo e sega ni tiko vei koya e dau veisagai.”
Kua ni beci iko. E kaya o Rita,“
Era kila vinaka na dau veisagai ni o rere,
era na vakayagataka qori mo beci iko kina.”
Tukutuku. E laurai ena dua na vakadidike ni sivia ni veimama na gone era dau sagai ena internet era sega ni dau tukutuku, era rairai madua (vakabibi o ira na gonetagane) se rere ni na caka vei ira e dua na ka. Ia mo nanuma tiko, era na cakanodra ga na dau veisagai ke sega ni tukuni. Na imatai sara ga ni ikalawa me muduki kina na veisagai, mo tukutuku.


text:
1.MATAI NI LAWA
E LOMANI IKO NA KALOU, KA SA TU OTI TU NA NONA I NAKI ME BALETA NA NOMU BULA.
NA LOLOMA NI KALOU
"Ni sa lomani ira na kai vuravura vakaoqo na Kalou, me solia kina na Luvena e duabau ga ka a vakatubura, me kakua ni rusa e dua vei ira sa vakabauti Koya, me ra rawata ga na bula tawa mudu." ( Joni 3:16)
NA NONA I NAKI NA KALOU
(E vosa tiko na Karisito) "Au sa lako mai me rawa na bula, ia, me rawa vakalevu sara" (me vakeibalebale vakalevu) Joni 10:10
A cava na vuna era se sega ni vakila tu kina na bula vakaibalebale vakalevu, se bula tau-coko, e vuqa na tamata?
2. BALETA
KARUA NI LAWA
Nl TAMATA E I VALAVALA CA KA TAWSEI TU MAI VUA NA KALOU, O KOYA GONA E SEGA KINA Nl RAWA ME KILA SE TOVOLEA SE DRAMICA NA LOLOMA Nl KALOU KEI NA I NAKI Nl KALOU ME BALETA NA NONA BULA.
NA TAMATA E I VALAVALA CA
"Ni sa I valavala ca ko ira kecega na tamata, ka ra sega ni yacova na ka e vakarokorokotaki kina na Kalou."
(Roma 3:23)
E a buli na tamata me velwekani vata kel na Kalou; ia, e na vuku ni nona yalo be ni lewai koya ga vaka i koya, sa lewa kina me. Iakova ga na nona gaunisala vaka i koya, sa yaco me mudukl kina na veiwekani kei na Kalou. Na yalo ni lewai kaya vaka i koya, ka yaco me muduki kina na veiwekani kei na Kalou. Na yalo ni lewai koya vaka i koya, ka vakaraitaki sara ga e na veisaqati, se sega ni via kauwai, e i vakadinadina ni ka e vakatoka na i Vola Tabu na i valavala ca.-
E TAWASEI TU NA TAMATA
"Ni sa i sau ni i valavala ca na mate" (Veitawasei vakayalo ke na Kalou (Rom. 6:23)
KALOU TABU
Na Kalou e Tabu ka tawa cala , ia, na tamata e i valavala ca. E tawasei rau e dua na maliwa levu. E saga tiko e-na veigauna na tamata me yacova na Kalou kei na bula taucoko ka vakaibalebale vakalevu, e na nona sasaga ga vaka i koya: bula dodonu, i tovo vinaka veivakasama vuku se titobu e so, kei na so tale na nona vei sasaga.
Na i katolu li lawa e so'la vei keda na i wali duadua ga ni leqa oqo.
3.KATOLU NI LAWA
KO JISU KARISITO SA I KOYA DUADUA GA E VAKARAUTAKA NA KALOU ME BALETA NA I VALAVALA CA Nl TAMATA. E NA VUKUNA, O NA RAWA Nl KILA KA TOVOLEA SE DRAMICA KINA NA LOLOMA Nl KALOU KEI NA NONA I NAKI ME BALETA NA NOMU BULA.
SA KEDA I SOSOMI E NA MATE E DODONU ME DA A MATE KINA
"la, na Kalou sa vakatakila na nona loloma levu vei keda, ni sa mate na Karisito me keda I sosomi ni da sa tamata ca." (Roma 5:8)
SA TUCAKE TALE MAI NA MATE
"Sa mate na Karisito e na vuku ni noda i valavala ca...Sa bula ...Sa tucake e na i katolu ni siga me vaka na i Vola Tabu...Sa rairai vei Pita, kei iratou na lewe tinikarua. Ni oti ko ya, sa rairal vei ira e sivia e lima na drau..."
(1 Korinica 15:3-6)
O KOYA DUADUA GA NA SALA
"Sa kaya vua ko Jisu, 'o i au na sala, kei na dina kei na bula; sa sega ni torovi Tamaqu walega e dua na tamata, e na vukuqu ga" (Joni 14:6)
Sa vakaikawakawataka na maliwa e tawasei keda Kalou, e na nona tala mai na Luvena, Ko Jisu Karisito me keda i sosomi e na nona mate e na kauveilatai.
E sega ni rauta na noda kila walega na lawa e tolu oqo...
4.KA VA NI LAWA
E DODONU ME DA CIQOMI KARISITO
"la, ko ira kecega sa vakabauti koya, sa solia vei ira ko koya me ra yaco rawa me ra luve ni Kalou vei sa vakabauta na yacana" (Joni 1:12)
EDA CIQOMI KARISITO E NA VAKABAUTA
"Ni sa loloma walega dou sa vakabulai kina e na. vuku ni vakabauti; ia, sa sega ni vuna ko i kemudou; a i solisoli ga ni Kalou" (Efeso 2:8)
EDA CIQOMI KARISITO E NA NODA SURETI KOYA YADUDUA VAKA I KEDA
(E vosa tiko na Karisito) "Raica, ka'u sa tu e na mata ni katuba, ka tukituki: kevaka sa rogoca na domoqu e dua na tamata, ka dolava katuha, au na curu vua" (Vakatakila 3:20).
Na ciqomt Karisito sa kena i balebale na nada biuta na lomada ka gole vua na Kalou. ka da nuitaki Karisito me lako mai ki na noda bula, me bokoca na noda i valavala ca, ka bula kedi me da vaka na ka e vinakata. E sega ni rauta na vakaio waiega nl noda mona ki na Nona lewa, se na noda vakila ga e lomada.
Na droini momokiti e rua oqo e dusi kina e rua na mataqali bula:
A vei vei rau na droini momokiti oqo, o koya na kena e dusi kna na nomu bula? E vei vei rau na droini momokiti oqo, o vinakata me dusi kina na nomu bula?
E vakamacalataki oqo na gaunisala mo na Karisito rawa kina:
E RAWA NI O CIQOMI KARISITO SARAGA E NA GAUNA OQO E NA MASU (Na masu na veivosaki vata kei na Kalou)
Na Kalou e kila na yalomu, ka sega soti ni kauwai e na nomu vosa, ia, e na I tovo ga ni yalomu. Oqo e dua na masu me veivukei: "Turaga Jisu, au vinakati Kemuni. Au sa dolava na katuba ni noqu bula ka'u sa ciqomi Kemuni me noqu Turaga ka i Vakabula. Vinaka vakalevu na nomuni bokoca na noqu i valavala ca. Ni lewa mada na i tikotiko vakatui ni noqu bula. Ni buli au meนu yaco me vaka na tamata ko ni vinakata"
E sa vakaraitaka li na gagadre ni yalomu na masu oqo?
Ke vaka kina, vakayagataka saraga na masu oqo e na gauna oqo, ka na lako mai kl na nomu bula na Karisito me vaka e yalataka.
O NA KILA VAKAEVEI NI SA TIKO NA KARISITO E NANOMU BULA
O sa ciqomi Kartelto oti ki na nomu bula? Me vaka na nona vosa ni yalayala e na i Vakatakila 3:20, e vei navanua e tu kina na Karisito e na nomudrau veimaiiwai? E kainaka na Karisito ni na lako mai ki na nomu bula. E na rawa beka me liutaki iko vakatani? 0 kila vakaevei ni sa sauma na nomu masu na Kalou? (Na nona rawa ga ni niutaki na Kalou vaka i Koya kel na Nona Vosa.)
"Oqo ga nai tukutuku, ni sa soiia vei keda na Kalou na bula tawa mudu, ia na bula oqo sa tu vua na Luvena. O koya sa tu vua na Luvena, sa tu vei koya na bula; o koya sa sega ni tu vua na Luve ni Kalou sa sega nl tu vua na bula. A veika oqo ka'u sa vola vei kemudou mo dou kila kina ni dou sa rawata na bula tawa mudu, io, vei kemudou sa vakabauta na vaca ni Luve nl Kalou."
E vakeevel aa na nomu vakila e loamau?
KUA NI VAKATAU KI NA NOMU VAKILA E LOMAMU
Na vosa nt yalayala ni Vosa ni Kalou e ka me da vakatau kina, ka segai na noda vakila e lomada. Na tamta Lotu Vakarisito, e bula lako e na vakabauta (vakadinata) ni rawa ni vakadinati na Kalou vakaikoya kai na nona Vosa. Na droini ni sitima ni vanua ka koto oqo e ra e vakaraitaki kina na nodratou semati vata na Ka dina (Kalou kei na nona Vosa), na Vakabauta (na noda vakadinata na Kalou kei na nona Vosa) kei na nada Vakila (na ka e yaco e na noda vakabauta kei na nada vakarorogo) Joni 14:21.
E na rawa ni cici vata kei na kana qiqi se cici duadua ga vakaikoya na sitima ni vanua.ia, e na ka lialia ke via dreta se cicivaka na sitima ni vanua na qiqi. E tautauvata tale ga oqo kei keda na tamata lotu. Eda sega ni vakatau ki na noda vakila e lamada, ia, eda vakotora na noda vakabauta (vakadinata) e na nona dina ka rawa ni nuitaki na Kalou kei na ka e Yalataka na Nona Vosa
IA OQO NI O SA CIQOMI KARISITO OTI
Mai na gauna o sa ctqomi Karisito kina e na vakabauta, e vuqa na ka sa yako, ka okati kina na veika oqo:
- Sa lako oti mai na Karisito ki na nomu bula (Vakatakila 3:20 kel na Kolosa 1:27).
- Na nomu I valavala sa bokoci oti (Kolosa 1:14).
- Ko sa Yaco mo luve ni Kalou (Joni 1:12)
- Ko sa tekivutaka oti na i lakolako e a buli iko kina na Kalou (Jonl 10:10, Korlnica 5:17. I Cesalonaika 5:18)
O rawa nl vakasamataka e dua na ka e talei cake e rawa ni yaco vel iko me vaka na momu ciqomi Karisito? O vinakata mo vakavinavinaka sara ga vua na Kalou e na gauna oqo e na vuku nl ka sa cakava oti vei iko? Na nomu vakavinavinaka oqo vua na Kalou e i vakaraitaki ninomu vakabauta.
NA VEIKA E SO E RAWA NI VUKEI KINA NA TUBUCAKE VAKARISITO
Na tubucake vakayalo, e vu mai na vakararavi vei Jisu Karisito. "E na bula na tamata yalo dodonu e na vakabauta" (Kalatia 3:11). Na bula ni vakabauta e na vukei iko me tubucake kina na nomu vakararavi vua na Kalou e na veitikina matailalai ni nomu bula ka mo cakava na veika oqo:
Lako vua na Kalou e na masu e na veisiga (Joni 15:7).
Wilika na Vosa ni Kalou e na veisiga (Cakacaka 17:11),
tekivu e na Kosipeli i Joni.
Vakarorogo Vua na Kalou e na veitiki ni gauna kece (Joni 14:21).
Vakadinadinataki Karisito e na nomu bula kei na nomu vosa (Maciu 4:19; Joni 15:8).
Vakararavi vei Karisito e na veigacagaca matailalai I nomu bula (I Pita 5:7).
Vakadonuya Vua na Yalo Tabu me lewa ka vakaukauwataka na nomu bula e na veisiga kei na noru vakadinadina (Kalatia 5:16,17; Cakacaka 1:8).
E na iperiu 10:25 eda sa vakaroti kina "me da kskua ni bluta na vakasoqoni vata me vaka na i valavala ni tamata e so..." Era na waqa vakavinaka na veitiki ni buka ke ra uturaki vata, ia, ni kau tani e dua mai dravu ka vakotori taudua, e nd boko. Sa vaka kina na noda veimaliwai kei ira na tamata Lotu Vakarisito tale e so. Ke ko sega ni lewena tiko e dua na i vavakoso lotu, kua tale ni qai wnwa mo sureti. Liu sara ga na nomu lako vakai iko ki vua na kena i talatala se o kaya e liutaka tiko na lotu, e na i vavakoso lotu e dokai kina na Karisito ka vunautaki kina na nona Vosa. Tekivu e na macawa oqo, ka sasaga mo dau lako e na kena gauna dodonu.


text:
LESONI 4
Na Cava a Yaco ni Rau Vakarorogo Vei Setani?
Erau mate o Atama kei Ivi ni rau talaidredre vua na Kalou. Vakatekivu 3:6, 23
A vakarorogo o Ivi vua na gata qai kania na vuanikau. A solia vei Atama, e kania tale ga.
A cala na ka erau cakava
Erau sotava na ituvaki dredre vaka kina o ira na luvedrau. Erau qase rau mate sara. Ia erau sega ni lako ina dua tale na vanua se bula tale tiko.
O ira na mate era vaka na kuvuniqele nira sega ni vakila e dua na ka. Vakatekivu 3:19
Eda mate nida nodrau kawa o Atama kei Ivi. O ira na mate era sega ni raica, rogoca se cakava rawa e dua na ka.
A sega ni inaki i Jiova meda mate. Sa voleka ni vakaturi ira na mate. Ke ra vakarorogo vua, era na bula tawamudu.
VULICA ESO TALE NA KA
ITUKUTUKU VINAKA MAI VUA NA KALOU!
Na Cava na iNaki ni Kalou me Baleta na Vuravura?
E vakamacalataki ena iVolatabu na vuna e bulia kina na Kalou na vuravura, gauna ena oti kina na rarawa, kei na veika ena yaco e vuravura ena gauna se bera mai.
ITUKUTUKU VINAKA MAI VUA NA KALOU!
Na Cava na iNuinui me Baleti Ira na Mate?
Na cava e yaco nida mate? Eda na sotavi ira tale na wekada lomani era sa takali?


text:
Vakatauvatani ni na vinaka duadua ni SUVs ni Hybrid
Hybrid ni Highlander ni Toyota 2018 vs Lexus RX o 450 2018 Hybrid ni Highlander ni Toyota 2018 RX ni Lexus 450 Hybrid 2018 Vakalasitaki 2018 Toyota ni Hybrid ni Highlander ka Forbes ena #4 ena midsize na SUVs. 2018 RX ni Lexus 450 Hybrid Forbes ena #3 ena midsize na SUVs. Price Highlander 2018 sa dua na isau ni tekivuna ni $32,025 Rauta. Na isau ni Lexus RX 450 na bula sa mai vua na $44,215 approx. Seating capacity Highlander Hybrid has 7-8 idabedabe. E tiko Wilika na kena ikuri …


text:
E cake 4 Vinaka duadua na motoka Convertible – railesuva, Iyaloyalo & Na kena isau
Convertible Cars Convertible Cars are which roof can be removed or folded down. Oqo na motoka convertible sa dua na rai luxurious kei na stylish ka rawa vakarawarawa ni kukuva na kauwai ni dua vakalailai. Na cava tale eso sa tukuna me baleta na motoka ni Convertible: E dua na convertible sa ikoya e dua na motoka ka tu kina e dua na delavuvu retractable – ena vosa ni Ota, e dua na delavuvu ni vale e rawa ni lobi sobu se vagalalataki vakatikina se ena kena taucoko taudua. Ki ni motoka Wilika na kena ikuri …


text:
Na veiyasai Drivetrain ni lori
Tarai cake tale, vou ka vakayagataki na taranisimisani, differential, vakauta na kisi kei na veitiki ni PTO baleti ira na dau kei na ivakaraitaki mai na veiyasai vuravura raraba ni Drivetrain ena iyaya Pro & Taranisimisani. E VURAVURA RARABA NA VAKAUYAYA. We offer a full line of parts from every manufacturer. Me baleta na bibi ni itavi, via veimama toka na itavi kei na lori ni itavi ni rarama kei na iyaya. Vou, taravou tale ka vakayagataki, e dua na tikina me baleta e dua na ivakaraitaki.
Tiki ni biaulivaliva, differential na wase, tiki ni kisi ni sausaumi, Tiki ni PTO, tara cake tale na iyaya ni, Wasei ni iyaya, mo kaukauwa tani na tikina, iyaya, se na moto ni icurucuru, se na moto ni veiqaravi, yokes, na iwasewase ni iyaya, e dua na tikina me baleta e vakavuna kei na ivakaraitaki. Same day shipping World Wide and the best price guaranteed.
Sa tarai cake tale transmissions kei na differentials ena ivotavota me baleta e vuqa na brands lelevu. Differential na veiyasai Rockwell, Eaton tara tale Differentials, Vakavinakataki ni biaulivaliva taucoko, Mack Differential wase, Transmissions ni ZF, Transmissions ni RoadRanger. Sa rawa ni da sosomitaka na nomu taranisimisani se na differential ka o sa lesu tale mai ena gaunisala ena sega na gauna!
Na tiki ni OEM ni vinaka baleti ira na vakavuna na lori kei na ivakaraitaki
Eda kauta voli kina na tikina me baleta na differential, taranisimisani, kisi ni sausaumi, kei na PTO ki na makete nikua!
Noda ivoli ni wase, taranisimisani, differential, PTO, kisi ni sausaumi kei na veitiki kece ni veisemati e lewena e udolu vakaudolu na tamata yadua na veitiki. Vakauyaya veiyasai vuravura sai koya na noda duatani. Eda sa sega ni mamau rawa e ira na kasitama ena veitutu yadua kei vuravura.
E DUA NA UASIVI TARANISIMISANI, DIFFERENTIAL, VAKAUTA NA KISI AND PTO WASE IRA NA DAUVOLIVOLITAKI VATA KEI NA VURAVURA RARABA NA VAKAUYAYA.
E dua na tikina me baleta na: Fuller, Eaton, Rockwell, Mack, Spicer, Allison, Roadranger, Dana, TTC, Fabco, Harrington ni Marmon, ZF, Isuzu, Iwalewale vou, Clark, Borg Warner, Allison, Ford, International, Navstar, IHC, Oshkosh, FWD, Mercedes, Muncie, kei na PTO ni Chelsea. Tikina, volivolitaki, veiqaravi kei na vakavinakataki vou, Tabanilotu ni vakayagataki ka tara tale ni volitaki.
Taranisimisani, Differential, Vakauta na kisi kei na tiki ni PTO ena ivotavota, vakarau me waqa nikua. Eda rawa ni solia kina na nomu itavi ena mataka. International Shipping.
Ivakaraitaki eda nona ivotavota e dua na tikina me baleta na:
Fuller, Eaton, Rockwell, Mack, Spicer, ZF, Allison kei na Roadranger. 20, 8, 15, 13, 12, 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, kei na 3, transmissions ni totolo. Differential kei na tiki ni kisi ni sausaumi for any make or model. Ke o gadreva mo sa eda sa kina se rawa me na rawata ga nikua. Dua ga na siga veiyasai vuravura vakau yaya ni transmissions, differentials, transfer cases and Tiki ni PTO.
Tara cake tale na iyaya ni, Wasei ni iyaya, Iyaya ni gasket, Vauca na iyaya, Iyaya ni iyaya, Na iwasewase ni iyaya, kei na wase e dua na Taranisimisani, Differential, Kisi ni PTO se na sausaumi.
Sa tarai cake tale mai na noda tikina Kenadau ni iyaya ka maroroi na yagoda vata kei na dua e dua na yabaki, unlimited mileage warranty. *See warranty. Warranties kece tale eso sa na na siqeleti.
Kenadau ni veitiki ni lori
Me baleti ira 20 ena vica na yabaki eda sa rawa ni dewa vuravura rabailevu. Eda stock kece na e vakavuna kei na ivakaraitaki ni vakayagataki ena nomu vou ka na tarai cake tale na Transmissions, na tikina kei na iyaya. Se da vakayagataka na nomu dauusa se noda, e rawa ni o vakacegu vakadeitaki me da na ka nomu ivoli vei kemuni ena kena gauna donu ka vinaka sara na ituvaki ni cakacaka.
Eda vakauta kina ena 60 e vuravura raraba na matanitu kei na kila na veika e gadrevi me rawati na ni caka vakadodonu na ena imatai ni gauna e dua na cakacaka. Noda inaki sa ikoya mo rawa ni vakacavara na nomu cakacaka ena na iwiliwili lailai sara ni rawa ni gauna. Eda segata me da yaco me dua ka dau vakayacori ena taqomaka ni nomu rawa-ka!
GADREVA NA GALALA NA VEITOKONI MAI VUA E DUA NA KENADAU?


text:
Toyota ni Mitsubishi VS: Sai koya e dua na SUV vinaka cake?
Outlander ni Mitsubishi 2018 Highlander ni Toyota ni VS 2018 Outlander ni Mitsubishi 2018 Highlander ni Toyota 2018 Classification It is a compact SUV which is ranked on #17 among the SUVs. Sa Forbes ena #1 ena Midsize na SUVs kei na #3 ena SUVs vata kei 3 Na iyatu. Na kena isau $23,945. $32,025. Seating capacity Mitsubishi Outlander 2018 sa 5-7 idabedabe. Highlander ni Toyota 2018 sa 7-8 idabedabe. Sega. of Doors Mitsubishi Outlander has four doors. Toyota Highlander has Wilika na kena ikuri …


text:
qito 24
Ni sa veisotari kei na qaqa e vakavinakataka
Ni sa veisotari kei na qaqa e vakavinakataka
Qaqa vakavinakataka na masese
A buli na neitou timi betting lesu ena 2005 eso na noda mata sa a kina e dua na bookies vinaka duadua e Iurope.
Eda sa mai betting ena initaneti me baleta na tiko 15 ena vica na yabaki ena loma ni gauna o ya eda sa e vuqa era vuqa sara na auwa trawling mai na vica na drau na mataveilawa kei na wilika na daseni vei ira na ivola ka vakasaqara na itukutuku me baleta na betting. Na inaki ni mataveilawa oqo sai koya me vakarautaki iko ki na itukutuku kece e gadrevi mo rawata sara mai nomu ena initaneti, ka sa bokoci kina na Initaneti, betting na veika e sotavi kei na eso tale na ka bibi sara me rawa ni tubu ka sega mada ni vakayagataka vakasaqaqara drau na mataveilawa ni duidui na auwa. E tiko e na itukutuku me baleta na tamata kecega, mai na se qai taucoko me na matua ni punter.
FixedFootball.com sa ikoya e dua na kabani e vakarautaka na qito saumi betting ivakasala. Advisors noda specialise ena ena ni na qito oqo qito(soka).
Tauyavutaki ena 2009, sa na dua na itukutuku ni rawa-ka na neitou kabani ka sa vakaidina ni lako mai na dua na kaukauwa ki na dua tale na kaukauwa.
FixedFootball.com e dua na ivakatakilakila ena Veisotari kei na vakavinakataki, e dua na veiliutaki e vuravura raraba ena kena kilai kei na leveraging na kaukauwa ni qito na lewena me baleta na tamata e vuravura raraba. Eda sa vakarautaka na iwali kei na veiqaravi vei ira tipsters, punters, kabani ni sala ni vakauitukutuku kei na bookmakers.
Sa tu vei keda e dua na ivolatukutuku vakadinadinataki ni Veivukei na veiqaravi ni digitaki me kena tamata. Sai koya na tubu totolo sara na neitou kabani kei eda sa marau meda vakatokai vei keda e dua na iliuliu ni makete ena vakaoqo na veika talei ka totolo kabani.
Sa tara cake na noda rawa-ka wavoliti ni taledi ni noda tamata cakacaka. Eda vinakata me ra vakasamataka na ka dina ni tu na itukutuku duidui eso ni o ira na tamata era cakacaka ena vakasukasuka daunivakasala , e tiko e dua na ka eda sa tautauvata: gagadre me baleta na noda cakacaka.
Eda sa na dua na mataisoqosoqo dina ni veiyasai vuravura, ni vakayagataki ena 30 Vakailesilesi ni taucoko ni gauna ena 6 na veivanua e vuravura raraba, vata kei na dua na iwiliwili levu ni advisors e yavutaki ena veitutu yadua ni vuravura raraba. Noda tubu totolo sa vakasavi mai na veisau ni ivurevure kei na e dua na kila titobu ni gagadre ni bisinisi ni noda tamata'.
Tu e taudaku sa tu vei keda e dua na timi ni o ira na tamata ka cakava na veika e lako mai ki na bula; e dua na timi ka cakacaka vakaukauwa me ra tara cake ka vakatorocaketaka na veiyasa kece sara ni na Vakavinakataka na veicaqe Raivotu. Eda sa tamata era tu e dua na gagadre unrivalled me baleta na qito, ka muria na kena ivakavuvuli ki na noda bula ena veisiga. Eda sa tamata ni o ira era matataki keda vaka-kilikili kenadau ena na loga ni tekinolaji ni itukutuku, qito, volivolitaki, vakatorocaketaki ni parokaramu ni komipiuta kei na beyond.
Noda inaki levu sai koya me vakarautaka na vinaka duadua na veiqaravi vakacakacaka rawa kei na ivakasala dodonu vinaka, ena kena sa vakatabui sara, ena veigauna kece. Na rigorousness ni iwalewale digitaki ni noda tipsters ni sa dua na noda ivakavuvuli bibi. Eda sa cakacaka ga vata kei ira na vinaka duadua. Oqo e dua na ituvaki ni yavu me rawa ni da maroroya na noda yalayala vei ira na noda vakayagataka.
Sa ikoya na noda yalayala me da veiqaravi uasivi, ituvaki vinaka kei na vakanuinui a vakayacora ena vakatakilakilataki keda na itokani nuitaki ni sivia 85,000 vei ira na kasitama ena sivia 80 veimatanitu. Eda sa taura tiko e dua na itutu cecere ena na ilesu ni sala na na qito, sala ni vakauitukutuku kei na betting na industries.
Eda sa na dauveivakarautaki veiliutaki ni veiqaravi ni tipster ki na kabani betting. Ena noda bisinisi rabailevu ni Tipsters, Eda solia round-the-clock na inisua ni dua ga na qito futbol.
Raica sa vakayacora vei keda na noda vakanamata mai na tekinolaji kei na veisau e dua na itokani ni findmypast me baleta na punters, isolisoli ni qito lewena na iwali me baleti ira na kasitama ena Initaneti kei na talevoni veikauyaki.
IMELI ME BALETA NA VEITARATARA: VAKAVINAKATAKA. SOKA. FOOTBALL@GMAIL.COM
TUDEI NA MASESE VAKAVINAKATAKA NA TIMI NI VUTUPOLO
TUDEI NA MASESE VAKAVINAKATAKA NA TIMI NI VUTUPOLO
Na cava na vuna keimami?
Eda sa raica na qito betting me vaka e dua vakavure ilavo Rather mai veimau ilavo.
Na cava na vuna e vinaka duadua na noda veiqaravi!
E cici ena dua na timi ni picks tipsters ni qito era tu e vica vata na yabaki ni veika sotavi ena betting. Eda ivukivuki solia vei iko e dua na itabatamata vou ni tipsters ni qito vata kei na duaena betting na rai vou.
Nodra qaravi na kasitama!
E tavutu ena noda veiqaravi e dua na timi ni veitokoni ni veiyaloni kei na kena e buta vinaka tu na costumer me vukei iko ena dua na leqa me ra na nomu. E tiko na kena isau sa tuvanaki tu ena 12 na auwa, e dina ga ni sa rawa ga ni taura e dua ni vica na miniti. Me baleta na itukutuku taucoko ni veitaratara vei keda ena noda Vakailesilesi ni i-meli:
fixed.soccer.football@gmail.com
Eda sa walega ni volitaki ena initaneti 2 se 3 veisotari kei na ni na 5-7 (ena vakatautauvata) veisotari kei na Eda na ciqoma e dua na vula.
Eda sega ni rawa ni volitaka kece na masese ni da sa kila rauta me taqomaki kina na veika vuni ni na dauqito, baleta ni da dau ciqoma na 1-2 veisotari kei na kei na tudei na macala mai na dua ga na timi, Ia kevaka eda volitaka kece na masese vakaoqo, na iwiliwili ni bets tiko e dua na vatukana soli vata kei na timi ni soli na vanua lelevu toka me laveta cake na vakatitiqa, ka a qai yaco me rawa ni yaco ena proceedings vakalawa me baleta na soqo vakaitavi ena na ikabakaba ni e dua veisotari tudei.
Tudei dina na veicaqe masese
Eda sa walega ni volitaki ena initaneti 3 me 5 veisotari kei na tale 10 (ena vakatautauvata) Eda na ciqoma e dua na vula na masese. Eda sega ni rawa ni volitaka na masese kece eda kila rauta me taqomaki kina na veika vuni ni na dauqito, baleta ni da dau ciqoma na 1-2 veisotari kei na tudei ni macala mai na dua ga na timi, Ia kevaka eda volitaka kece na masese vakaoqo, na iwiliwili ni bets tiko e dua na vatukana soli vata kei na timi ni soli na vanua lelevu toka me laveta cake na vakatitiqa, ka a qai yaco me rawa ni yaco ena proceedings vakalawa me baleta na soqo vakaitavi ena na ikabakaba ni e dua veisotari tudei.
fixed.soccer.football@gmail.com
Na cava na Tudei na masese ?
Kevaka o tiko eke baleta ni o na vinakata mo rawata ki na qito betting, qai o sa rairai via kila me baleta na kena ibalebale.
Me vaka e vakatura na yaca e sa betting ena qito, imatau rawarawa sara?
Ia, e sa toso ki na levu cake vakalailai na kena matailalai mai na kena ka tiko oqo e rawa ni veivakayalolailaitaki sa yaco me rawarawa cake vata kei na ivakarau kei na kena gauna ena loma ni na betting dina.
Toso ki liu e sa na tekivu me ivakaraitaki cava e kena ibalebale me vakavinakataka na veidutaitaka. Vakavinakataki ni veisotari e dua kena ibalebale ni tiko na veisotari e e vakayagataki, sa ikoya taucoko se vakatikina e dua na macala tu. Kena ibalebale na vatuka e tausara kei ira na tamata sa biuti eso bets baleta ni ra kila ni ra na me qaqa tiko ena oqo dei vatukana.
Oqo sa dina sara ni voroka na lawa ni dua na qito ni betting vakalawa, ka dau sa voroka kina na lawa ka vakakina.
E vuqa na tamata na duadua ga ni vakaitavi ena vuku ga ni na payoff kei na icavacava me na gamblers, solia na nodra payouts e dua na ilavo levu.
Na cava na vuna e vinaka duadua na noda veiqaravi!
E cici ena dua na timi ni picks tipsters ni qito era tu e vica vata na yabaki ni veika sotavi ena betting. Eda ivukivuki solia vei iko e dua na itabatamata vou ni tipsters ni qito vata kei na dua ena betting na rai vou.
Nodra qaravi na kasitama!
E tavutu ena noda veiqaravi e dua na timi ni veitokoni ni veiyaloni kei na kena e buta vinaka tu na costumer me vukei iko ena dua na leqa me ra na nomu. E tiko na kena isau sa tuvanaki tu ena 12 na auwa, e dina ga ni sa rawa ga ni taura e dua ni vica na miniti.
Me baleta na itukutuku taucoko ni veitaratara vei keda ena noda Vakailesilesi ni i-meli:fixed.soccer.football@gmail.com


text:
Ivakamacala
7 misini ni MP5 ni TF ni USB ni TV ena Analog ni idi ISDB-ya Digital ISDBT TV HD MPEG4 taucoko-seg AV vakacuruma vakabateri Rechargeable
E liu na veika
7 idi TV digital ISDB-ya
Analog na TV (Pal / NTSC)
Na misini ni MP5 ni TF ni USB
Mataisoqosoqo AV vakacuruma na
Vakabateri rechargeable
Oka kina na ivana ni walesi o
Iyaya
Yaca ni Brand: OEM / Nomu Brand / Sega ni dua na Brand
Naba ni ivakaraitaki: DTV700-ISDBT
Mataqali ni LCD: Backlight ni LCD
Sikirini levu: 7 idi rabailevu na sikirini
Na iwalewale ni vakaraitaki: 1080T (Taucoko-HD)
Vakayagataki: Veikauyaki na droa ni TV
Roka: Black
Na vanua ni itekitekivu: Guangdong, Jaina (Vanua levu o)
Yalayala: 800*480
Bateri: lithium vakabateri * 1200mAh
Ratio ni ivakarau ni sikirini: 16:9
Draiva ni mataveivosaki: Draiva ni livaliva ni LED
Ivakarau ni vakau itukutuku veitokoni: rmvb, Avi, mov, mkv, 3gp, MP4 kei na so tale
Kakana ni kaukauwa: DC12V-1.5A
Veitokoni ni TV: Vata kei na analog TV + Digital TV, taucoko ena 1 NA TV
1080Dolava na vidio: Io
Veisemati: Na icurucuru ni AV, AC kaukauwa na icurucuru, Earphone, USB, Kadi ni TF, Ivana ni walesi na icurucuru
Veitokoni ni Filipaini NTSC Analog tv