text:
Yalovinaka—O na Vakaraitaka Vakacava?
EDA dau vinakata meda kilai nida tamata vinaka. Ia e ka ni sasaga meda vakaraitaka na yalovinaka ena vuravura qo. Na vuna? Ni levu era “sega ni vinakata na ka e dodonu.” (2 Tim. 3:3) Era na rairai muria ga na nodra ivakatagedegede ni ka e vinaka kei na ka ca, era na tukuna gona ni “vinaka na ca, e ca na vinaka.” (Aisea 5:20) E ka ni sasaga tale ga ni duidui na noda isususu da qai sega ni uasivi. Eda na rairai nanuma nida vakataki Anne, * sa vica vata na yabaki nona qaravi Jiova, ia e kaya, “E dredre meu vakabauta niu rawa ni dua na tamata vinaka.”
Eda marau nida rawa ni vakaraitaka na yalovinaka! Qo e dua na itovo e okati ena vua ni yalo tabu ni Kalou, e kaukaua sara mai na veivakamuai ni vuravura, noda ivalavala ca kei na noda isususu. Meda dikeva mada na itovo qori kei na sala meda vakaraitaka kina.
NA CAVA NA YALOVINAKA?
Na kena itukutukuni rawarawa ga, na nomu caka vinaka. E okati kina na itovo savasava kei na itovo kilikili, sega ni caka ca se veidabui. E dau laurai na yaga ni noda caka vinaka. Qo e dua na itovo vinaka e laurai kina na noda veivuke.
De dua o sa raica eso era dau yalorawarawa ni caka vinaka vei ira e vale kei na nodra itokani. Vakacava me sa yala ga e kea? E macala ni vakaiyalayala ga noda sasaga meda vakaraitaka na itovo qo, ni kaya na iVolatabu e “sega ni dua na tamata yalododonu e vuravura me vakayacora tiko ga na ka vinaka qai sega ni valavala ca.” (Dauv. 7:20) E tukuna vakadodonu na yapositolo o Paula: “Au kila ni sega ni dua na ka vinaka e tiko vei au, oya e yagoqu.” (Roma 7:18) Ke da via vakaraitaka gona na itovo qo, e ka vakayalomatua meda rai ga vua na iVurevure ni yalovinaka.
“SA VINAKA O JIOVA”
E vakarautaka na Kalou o Jiova na ivakatagedegede ni ka e vinaka. E kaya na iVolatabu me baleti koya: “Oni rui vinaka, e vinaka tale ga na nomuni cakacaka. Ni vakavulici au ena nomuni lawa.” (Same 119:68) Meda dikeva mada e rua na ivakaraitaki ni vinaka i Jiova e cavuti ena tikinivolatabu qo.
E vinaka o Jiova. E laurai ena ivakarau ni bula i Jiova na yalovinaka. Rogoca mada na ka e tukuna vei Mosese: “Au na cakava me tasivi e matamu na noqu vinaka kece.” Ni tasivi na lagilagi i Jiova wili kina na nona vinaka, e rogoca sara o Mosese: “O Jiova, o Jiova, na Kalou dauyalololoma qai dauveinanumi, e berabera ni cudru, qai vuabale ena loloma e dei kei na dina, e vakaraitaka ni dei na nona loloma vei ira na vica vata na udolu, e vosota na cala kei na talaidredre kei na ivalavala ca, ia ena totogitaki koya dina e cala.” (Lako 33:19; 34:6, 7) Koya gona e tiko na vuna vinaka meda kila kina ni dau vakaraitaka e veigauna o Jiova na yalovinaka. Eda kila ni dua tale ga na turaga yalovinaka o Jisu, ia e tukuna: “Sega tale ni dua e vinaka, na Kalou ga.”—Luke 18:19.
Same 145:9) E sega ni veivakaduiduitaki o Jiova ena nona caka vinaka, e solia vei keda kece na bula kei na ka eda gadreva meda bula kina. (Caka. 14:17) E laurai tale ga na nona yalovinaka ni vosoti keda. E vola na daunisame: “O kemuni Jiova, oni vinaka qai tu vakarau moni veivosoti.” (Same 86:5) Eda vakadeitaka gona ni o “Jiova ena sega ni bureitaka e dua na ka vinaka vei ira na lako tiko ena yalodina.”—Same 84:11.E vinaka na cakacaka kece i Jiova. Na ka kece e cakava o Jiova e vinaka. “Sa vinaka o Jiova vei ira kece ga, qai laurai na nona yalololoma ena nona cakacaka kece.” (
“VULICA NA CAKA VINAKA”
Eda buli meda ucuya na Kalou. Eda rawa gona ni vakataki koya ena noda caka vinaka, meda tamata vinaka tale ga. (Vkte. 1:27) Ia e uqeti keda na Vosa ni Kalou meda “vulica na caka vinaka.” (Aisea 1:17) Eda na bucina vakacava na itovo qo? Raica mada e tolu na sala.
Kena imatai, meda kerea na yalo tabu me vukei keda meda vakaraitaka na yalovinaka. (Kala. 5:22) Io, na yalo tabu ena vukei keda meda taleitaka na ka vinaka da qai cata na ka ca. (Roma 12:9) E vakaraitaka na iVolatabu ni o Jiova ena ‘vakataudeitaki keda ena cakacaka vinaka kece kei na vosa.’—2 Ces. 2:16, 17.
Kena ikarua, meda wilika na Vosa uqeti ni Kalou. Nida cakava qori, ena vakavulici keda o Jiova ena “ivalavala vinaka kece,” ena vakarautaki keda tale ga ena “cakacaka vinaka kece.” (Vkai. 2:9; 2 Tim. 3:17) Nida wilika na Vosa ni Kalou da qai vakasamataka vakatitobu, eda na tugana e lomada na veika vinaka me baleta na Kalou kei na nona inaki. Eda sa kuria tiko na noda lololo vakayalo ena qai yaga ena dua na gauna.—Luke 6:45; Efeso 5:9.
Kena ikatolu, meda saga vagumatua meda “vakatotomuria ga na ka vinaka.” (3 Joni 11) E tu ena iVolatabu e levu na ivakaraitaki meda vakatotomuria. E macala ga ni rau ivakaraitaki vinaka sara o Jiova kei Jisu. Meda dikeva tale ga na nodra ivakaraitaki eso era kilai nira yalovinaka. Eda rawa ni vakasamataki Tavaita kei Panapasa. (Caka. 9:36; 11:22-24) Ena yaga ni o dikeva na kedrau itukutuku kei na nodrau veivuke. Vakasamataka na sala mo vakaliuliu kina ni vukea eso ena nomu vuvale kei na ivavakoso. Dikeva tale ga na yaga ni nodrau caka vinaka, ena yaga vei iko ni o muria na nodrau ivakaraitaki.
Meda vakasamataka tale ga na nodra ivakaraitaki ni yalovinaka eso ena gauna qo, me Taito 1:8; 2:3) E kaya e dua na tacida yalewa o Roslyn: “E dau via veivuke na noqu itokani, e vakayaloqaqataki ira tale ga ena ivavakoso. E vakasamataka na kedra ituvaki qai soli iloloma vei ira, se veivuke ena so tale na sala. E dua dina na itokani vinaka.”vakataki ira na qase ni ivavakoso gumatua era “vinakata na ka dodonu.” Mera kua tale ga ni guilecavi na tacida yalewa yalodina era “dau vakavulica na ka vinaka.” (
O Jiova e uqeti ira na nona tamata mera “vaqara na ka vinaka.” (Emosi 5:14) Nida cakava qori, eda na taleitaka na nona ivakatagedegede, ena uqeti keda tale ga meda caka vinaka.
Eda saga me vinaka na noda itovo, meda caka vinaka tale ga
Nida caka vinaka, e sega ni tukuni sara meda cakava eso na ka lelevu meda qoroi kina, se solia na iloloma saulevu. Meda vakatauvatana mada: Ni droini tiko e dua na daudroini, ena sega ni matailelevu tu ga na nona boroboro. Ena matailalai tale ga me qai dua kina nona droini. E va tale ga qori na noda caka vinaka, ena sega ni laurai ga ena ka lelevu eda cakava, ena ka lalai mada ga.
E uqeti keda na iVolatabu meda “vakarautaki” keda, meda “tu vakarau” tale ga ni caka vinaka. (2 Tim. 2:21; Taito 3:1) Nida kauaitaka na kedra ituvaki eso tale, eda na kila na sala meda nanumi ira kina ena ka e “yaga vei ira, me vakauqeti ira” tale ga. (Roma 15:2) Qori ena rairai vauci kina na noda wasea na ka e tu vei keda. (Vkai. 3:27) Eda rawa ni veisureti meda mai kana vata se veivakayaloqaqataki. Ke da kila ni tauvimate e dua, eda rawa ni volavola vua, sikovi koya, se qiri. Io, eda rawa ni qara na sala meda tukuna kina “na vosa ga e vinaka qai veivakayaloqaqataki ena kena gauna, me vinaka vei ira na rogoca.”—Efeso 4:29.
Me vakataki Jiova, eda saga meda dau caka vinaka vei ira na wekada. Eda na sega gona ni veivakaduiduitaki. Dua na sala vakasakiti oya nida wasea na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou vei ira kece na lewenivanua. E vakarota o Jisu meda qara na sala meda caka vinaka kina, vei ira mada ga na sega ni taleitaki keda. (Luke 6:27) E donu vinaka meda yalovinaka da qai caka vinaka, ni “sega na lawa e vakacala na ka kece qo.” (Kala. 5:22, 23) Nida vakatovolei se tusaqati, na noda itovo vinaka ena rawa ni uqeta eso mera taleitaka na ka dina qai vakalagilagi kina na Kalou.—1 Pita 3:16, 17.
ISAU NI CAKA VINAKA
“Na tamata vinaka ena tamusuka na isau ni nona ivalavala.” (Vkai. 14:14) Na cava na isau ni caka vinaka? Ena caka tale ga vei keda na ka vinaka. (Vkai. 14:22) Ke ra sega mada ga ni cakava qori eso, ena rawa ni veisautaka nodra rai mera yalomalumalumu ni vinaka tiko ga na noda itovo.—Roma 12:20, vmr.
Era vakadinata e levu ni yaga dina na nodra caka vinaka ra qai cata na ka ca. Dikeva mada na ivakaraitaki i Nancy. E kaya: “Niu tubucake tiko, au sega ni kauaitaka tale e dua, e vakasisila na noqu itovo, au dau veibeci. Ia niu vulica qai muria na ivakatagedegede ni Kalou me baleta na ka vinaka, au sa qai marau. Sa vinaka na noqu itovo ena gauna qo, au nuidei tale ga.”
Na vuna levu meda vakaraitaka kina na yalovinaka oya ni vakamarautaki Jiova. Ke ra sega mada ga ni raica qori eso, meda vakadeitaka ni kila vinaka o Jiova. E kila na ka vinaka kece eda cakava se vakasamataka. (Efeso 6:7, 8) Na cava na kena yaga? “Na tamata vinaka e vakadonuya o Jiova.” (Vkai. 12:2) Meda vakaraitaka tiko mada ga na yalovinaka. E yalataka o Jiova “na lagilagi, na vakarokoroko, kei na vakacegu, vei ira kece era cakava na ka vinaka.”—Roma 2:10.
^ para. 2 Sa veisau eso na yaca.


c: text/html

text:
WASE 130
Soli o Jisu Qai Kau me Lai Vakamatei
MACIU 27:31, 32 MARIKA 15:20, 21 LUKE 23:24-31 JONI 19:6-17
-
SAGA O PAILATO ME SEREKI O JISU
-
LEWAI O JISU QAI KAU ME VAKAMATEI
E vakalolomataki o Jisu qai vakalialiai, ia era sega ni kauaitaka na iliuliu ni bete kei na nodra ilala na sasaga i Pailato me sereki Jisu. Era vinakata ga me vakamatei, ra mani kailavaka tiko ga: “Me lauvako ena kau! Me lauvako ena kau!” E kaya o Pailato: “Ni kauti koya sara ga, ni vakamatei koya niu sega ni raica vua e dua na cala.”—Joni 19:6.
E sega ni dua na ka vakapolitiki mera beitaki Jisu kina na Jiu me rawa ni vakamatei, ia vakacava na ka vakalotu? Era vakayagataka tale na veibeitaki ni vosavakacaca a kau cake mai ena nodra lewai Jisu na Sanadrini. Era kaya: “E tiko na neimami lawa, e kaya ni dodonu me mate ni tukuni koya tiko me luve ni Kalou.” (Joni 19:7) E ka vou vei Pailato na veibeitaki qori.
E lai vakasamataka tale tiko o Pailato ni lesu i vale na sala me sereki kina na turaga e vosota na ivakarau vakaloloma, e tadrai koya tale ga o watina. (Maciu 27:19) Vakacava na nodra veibeitaki vou na Jiu, ni “Luve ni Kalou” na kaivesu qo? E kila o Pailato ni cavutu mai Kalili o Jisu. (Luke 23:5-7) Ia e tarogi Jisu: “O iko mada mai vei?” (Joni 19:9) De dua e veinanuyaka o Pailato ke a bula tu ena dua na gauna e liu o Jisu, qai vu mai vua na Kalou.
E rogoca sara ga o Pailato nona tukuna o Jisu ni tui, ia e sega ni vakavuravura nona Matanitu. E sega ni yaga me vakamatatataka na ka sa tukuna oti, mani galu tu ga. E vakararawataki Pailato nona sega ni via vosa o Jisu, qai kaya ena cudru: “O sega ni via vosa vei au? O sega ni kila ni tu vei au na lewa meu sereki iko, e tu tale ga vei au na lewa meu vakamatei iko?”—Joni 19:10.
E kaya o Jisu: “O sega sara ga ni lewai au vakalailai, vakavo ke sa soli vei iko na lewa mai cake. Ya na vuna e levu cake kina na nona ivalavala ca o koya e soli au vei iko.” (Joni 19:11) Kena irairai ni sega ni vakasamataka tiko e keri o Jisu e dua ga na tamata. Ia e kaya tiko ni levu cake na ka eratou beitaki kina o Kaiafa, nona ilala, kei Jutasa Isikarioti ni vakatauvatani kei Pailato.
E saga tale o Pailato me sereki Jisu ni qoroya nona ivalavala kei na vosa, e leqataka tale ga vakalevu de vu dina mai vua na Kalou. Ia e dua tale nodra ile na Jiu e rairai vakavu lomaleqa vei Pailato. Era veivakarerei nira kaya: “Ke oni sereka na tamata qo, oni sega ni totaki Sisa. O koya yadua e kaya ni tui, e saqati Sisa.”—Joni 19:12.
E kauti Jisu tale mai tuba na kovana, qai kaya mai na nona idabedabe ni veilewai vei ira na lewenivanua: “Raica na nomuni tui!” Era sega ni taleitaka qori na Jiu, era kailavaka ga: “Kauti koya tani! Kauti koya tani! Me lauvako ena kau!” E kaya vei ira o Pailato: “Meu vakamatea na nomuni tui?” Sa dede nodra vakalolomataki tu na Jiu ena lewa vakaRoma, ia era kaya ena doudou na iliuliu ni bete: “E sega tale ni dua na neimami tui, o Sisa ga.”—Joni 19:14, 15.
E rere o Pailato qai vakamalumalumu ena nodra cikecike na Jiu, e soli Jisu kina me vakamatei. Era luvata na sotia na isulu damudamu a ovi tu kina o Jisu ra qai vakasulumi koya ena nona isulu e sau. E kau sara yani o Jisu me lai colata nona kaunirarawa.
Sa voleka toka qo na sigalevu ni Vakaraubuka, na ika14 ni Naisani. E sega ni bau moce me tekivu mai na mataka ni Lotulevu, qai veitaravi na veika rarawa e vakayacori vua. Sa tekivu malumalumu o Jisu, ni sa sega ni taura rawa na bi ni kau. E taubale tiko e gaunisala o Saimoni na kai Kirini mai Aferika, ra qai vakasaurarataki koya na sotia me colata na kau ina vanua ni veivakamatei. Era muri tiko yani elevu na lewenivanua, sega ni tukuni rawa nodra rarawa kei na nodra tagicaka na ka e yaco.
E kaya o Jisu vei ira na yalewa era rarawa tu: “Kemuni na luvei Jerusalemi, ni kua ni tagicaki au. Ni tagicaki kemuni ga kei ira na luvemuni. Raica! Ena yaco mai na siga era na qai kaya, ‘Era marau na yalewa era sega ni vakaluveni, na katonigone e sega ni vakasucu gone, kei na sucu e sega ni sucumi!’ Era na qai kaya ina veiulunivanua, ‘Lutuki keimami mai!’ ina veidelana, ‘Vunitaki keimami!’ Baleta ke ra cakava tiko qo ni se drokadroka na kau, ena qai wacava ni sa madu?”—Luke 23:28-31.
E vakaibalebaletaka tiko qori o Jisu vei ira na Jiu. Era vaka na kau sa voleka ni mate, ia se bau drokadroka toka ni se tiko o Jisu kei ira na Jiu era vakabauti koya. Ni sa yali o Jisu kei ira na vakabauti koya, era sa na qai vo ga na lewe ni matanitu era mate vakayalo, era vaka na kau mate. Ena sega ni tukuni rawa nodra levu ni tagi ni vakayagataki ira na kai Roma na Kalou mera vakarusai ira!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ITALANOA 57
Digitaki Tevita na Kalou
O RAICA rawa na veika e yaco tiko e ke? Na cauravou oqo e vakabula na luvenisipi mai na pera. A kauta na luvenisipi na pera me lai kania. E cici muri rau na cauravou me vakabula na luvenisipi mai na gusu ni pera. Ni duri mai na pera, e vesuka qai mokuta mate! Ena dua tale na gauna a vakabula e dua na sipi mai na laione. E cauravou yaloqaqa dina. O kilai koya?
Oqo o Tevita. E tiko ena koro o Peceliema. Na tukana o Opeti na luve i Ruci kei Poasa. O se nanumi rau tiko? Na tama i Tevita o Jese. E dau vakatawa na sipi i tamana o Tevita. A sucu o koya ni oti e 10 na yabaki nona digitaki Saula me tui o Jiova.
Yaco na gauna sa qai kaya kina o Jiova vei Samuela: ‘Kauta na waiwai digitaki i Peceliema ina vale i Jese. Au sa digia e dua na luvena tagane me tui.’ Ni sa raici Iliapi na ulumatua tagane i Jese o Samuela, e kaya lo: ‘O koya oqo e digia o Jiova.’ Ia e kaya vua o Jiova: ‘Kua ni raica na nona totoka kei na kena balavu. Au sega ni digitaki koya me tui.’
Oti sa qai kacivi Epinatapi mai o Jese vei Samuela. E kaya o Samuela: ‘Sega, e sega ni digitaki koya o Jiova.’ Tarava, e lai kauti Sama mai. E kaya tale o Samuela: ‘Sega, e sega tale ga ni digi koya qo o Jiova.’ Sa kauti iratou mai e vitu na luvena tagane o Jese vei Samuela, ia e se sega ga ni dua vei iratou e digitaka o Jiova. E taroga o Samuela: ‘O iratou kece beka ga qo na luvemu tagane?’
E kaya o Jese: ‘O koya ga e gone duadua sa vo. Ia e se vakatawasipi tiko.’ Ni sa kau mai o Tevita, e raica o Samuela ni gonetagane totoka. E kaya o Jiova: ‘Sa o koya qo. Mo lumuti koya ena waiwai.’ Oqo sara ga na ka e cakava o Samuela. Ena yaco na gauna me na qai tui kina o Tevita e Isireli.


text: 11 Toso na gauna era soqoni yani na Isireli vei Tevita i Epironi,+ era kaya: “Raica! O keimami qo na suimuni kei na lewemuni.*+2 Ena gauna sa oti ni tui tiko o Saula, o kemuni ga oni dau liutaki ira na Isireli ina ivalu.*+ E qai tukuna vei kemuni o Jiova na nomuni Kalou: ‘O iko ga o na vakatawai ira na noqu tamata na Isireli, o na iliuliu mo lewai ira na noqu tamata na Isireli.’”+3 Era mani lako kece yani na qase ni Isireli vua na tui e Epironi, e veiyalayalati kei ira o Tevita ena mata i Jiova e Epironi. Era lumuti Tevita sara me tui Isireli+ me vaka na vosa i Jiova vei Samuela.+4 Oti e lako o Tevita kei ira kece na Isireli i Jerusalemi, oya o Jepusa+ na vanua era tiko kina na Jepusaiti.+5 Era vakanini Tevita na lewe i Jepusa: “O na sega ni lako mai ke!”+ E qai valuta o Tevita na koronivalu o Saioni,+ ena gauna qo sa Koro i Tevita.+6 E mani kaya o Tevita: “O koya ena mokuti ira e liu na Jepusaiti, ena iliuliu, ena turaga.” E liu cake o Joapi+ na luvei Seruaia, e qai turaga o koya.7 E lai vakaitikotiko o Tevita ena koro kaukaua. Oya na vuna era vakatoka kina me Koro i Tevita.8 E tara wavoki na koro o koya, mai na Buke* kei na vanua wavolita, qai vakavinakataka o Joapi na vo ni yasa ni koro.9 E kaukaua tiko ga+ o Tevita ni tokoni koya o Jiova ni lewe vuqa.*10 Qo na nodra turaga na tamata qaqa nei Tevita era tokoni koya vakalevu ena nona veiliutaki kei ira kece na Isireli, mera buli koya me tui me vaka na vosa i Jiova me baleti Isireli.+11 Qo o ratou na tagane qaqa nei Tevita: o Jasopiami+ na luvei Akimoni, e nodratou turaga na le tolu.+ E vakamatea ena nona moto e le 300 ena dua ga na gauna.+12 E taravi koya o Eliesa+ na luvei Toto na luvei Aoa.+ O koya e dua vei ratou na le tolu na tagane qaqa.13 A tiko vata kei Tevita mai Pasitamimi+ na vanua era soqoni vata kina na kai Filisitia mera vala. E tiko e kea e dua na tikiniqele e levu kina na varile, era qai dro na lewenivanua ena vukudra na kai Filisitia.14 Ia e duri tu o koya ena loma ni were qori me taqomaka, e mokuti ira tiko ga na kai Filisitia, e mani vakavuna o Jiova e dua na qaqa* levu.+15 E tolu vei ira na le 30 na turaga eratou lako sobu ena vatu vei Tevita ena qaravatu e Etulama,+ ni keba tiko na nodra mataivalu na kai Filisitia ena Buca o Refeimi.+16 E tiko ena gauna qori o Tevita ena idrodro, ia e tiko mai Peceliema e dua na nodra matasotia na kai Filisitia.17 E qai tukuna o Tevita ni sa karamaca: “Meu gunuva mada ga na wai mai na mataniwai volekata na matamata e Peceliema!”+18 Eratou curuma yani vakaukaua na le tolu qo na nodra keba na kai Filisitia, ratou qai takiva na wai mai na mataniwai volekata na matamata e Peceliema, eratou kauta sara vei Tevita, ia e sega ni via gunuva o Tevita, e livia ga yani vei Jiova.19 E kaya o koya: “Au na sega ni cakava qo mai na rai ni noqu Kalou! Meu gunuva na nodratou dra na tagane qo eratou bolemate?+ Ni ratou bolemate me ratou kauta mai.” E sega ni via gunuva o koya. Qo na ka eratou cakava na tolu na nona tamata qaqa.20 O Apisai+ na taci Joapi+ e nodratou turaga e tolu tale, e vakamatea ena nona moto e le 300, e rogo me vakataki ratou na le tolu.+21 Eratou le tolu, e dokai sara o koya vei rau na le rua, e nodrau turaga, ia e sega ni yacova na nodratou itutu na imatai ni tolu.22 O Penaia+ na luvei Jioiata, e* dua na tamata qaqa e cakava e levu na ka e Kapisieli.+ E mokuta e rua na luvei Erieli na turaga ni Moapi, e lako sobu ina qara ena gauna ni ucacevata qai vakamatea e dua na laione.+23 E mokuta tale ga e dua na tagane levu ni Ijipita, e lima na kiupiti* na kena balavu.+ E taura tiko e ligana na kai Ijipita e dua na moto e vaka na kau ni dautalitali,+ ia e lako sobu yani vua o Penaia kei na dua na ititoko, e kaliraka na moto mai na ligana na kai Ijipita qai vakamatei koya ena nona moto.+24 Qo na ka e cakava o Penaia na luvei Jioiata, e rogo me vakataki ratou na tolu na tagane qaqa.25 E dokai sara o koya vei ira na le tolusagavulu, e sega ni yacova na nodratou itutu na le tolu.+ E lesi koya o Tevita me lewai ira na nona yadra.26 Qo o ira na tagane qaqa ena mataivalu, o Asaeli+ na taci Joapi, o Elenani na luvei Toto mai Peceliema,+27 o Samoci na kai Eroti, o Ilesi na kai Peloni,28 o Aira+ na luvei Ikesi na kai Tikoa, o Epieseri+ na kai Anacoci,29 o Sipikei+ na luvei Usa, o Ilei na luvei Aoa,30 o Merei+ na kai Nitofa, o Eleti+ na luvei Pena na kai Nitofa,31 o Etei na luvei Ripei mai Kipea na luvei Penijamini,+ o Penaia na kai Piraconi,32 o Urei mai na waimaca* o Keasi,+ o Epieli na kai Arapa,33 o Asimavece na kai Peurimi, o Eliapa na kai Selipimi,34 o ira na luvei Asemi na kai Kiso, o Jonacani na luvei Sake na Araraiti,35 o Eami na luvei Sakari na Araraiti, o Ilifali na luvei Uri,36 o Eferi na kai Mikera, o Eaija na kai Peloni,37 o Esirei na kai Kameli, o Nerai na luvei Esipei,38 o Joeli na taci Necani, o Mipari na luvei Akiri,39 o Seleki na luvei Amoni, o Neri na kai Pieroci, e dau cola na iyaragi nei Joapi na luvei Seruaia,40 o Aira na na Iceri, o Karepi na Iceri,41 o Uraia+ na Itaiti, o Sapati na luvei Alai,42 o Etini na luvei Seasa na Rupeni, e dua na nodra turaga na Rupeni, era le 30,43 o Anani na luvei Meaka, o Jiosafati na kai Micini,44 o Usia na kai Aseteroci, o Sama kei Jaeli erau luvei Ocami na kai Aroeri,45 o Jitieli na luvei Simiri, kei na tacina o Jioa na kai Tisi,46 o Ilieli na kai Meavimi, o Jiripei kei Josavaia erau luvei Elimeami, kei Icema na kai Moapi.47 o Ilieli, o Opeti, kei Jesieli na kai Misopaia.


text:
ITALANOA 70
O Jona kei na Ika Levu
RAICA mada na tagane e tiko e loma ni wai. E sa tu ena dua na ituvaki leqataki. Sa voleka ni tilomi koya na ika! O kila se o cei na tagane oqo? Na yacana o Jona. Meda raica mada na vu ni nona leqa.
O Jona e dua na parofita i Jiova. Sega ni dede na mate i Ilaisa na parofita, e kaya o Jiova vei Jona: ‘Lako ina koro levu o Ninive. Ni sa rui levu na nodra ivalavala ca, au vinakata mo lai vosa vei ira.’
Ia e sega ni via lako o Jona. E lai vodo ena dua na waqa me soko ina dua tani tale na vanua. E sega ni marautaka o Jiova nona dro o Jona. Sa qai vakavuna me liwa e dua na cagi kaukaua, ni voleka sara ga ni luvu kina na waqa. Era rere vakalevu na kaiwaqa, ra dui kere veivuke vua na nodra kalou.
Oti sa qai kaya o Jona: ‘Au qaravi Jiova, na Kalou e bulia na lomalagi kei na vuravura. Au drotaka mai na ka e a talai au kina.’ Era taroga: ‘Na cava me keimami cakava vei iko me ruru kina na cagi?’
E kaya o Jona: ‘Dou viritaki au i wai ena qai maravu na wasawasa.’ Era sega ni via cakava oqori na kaiwaqa, ia ni sa kaukaua mai na cagi era sa qai viritaki Jona i wai. Sega ni bera sa maravu tale yani na wasawasa.
Ni lutudromu tiko o Jona, sa qai tilomi koya e dua na ika levu. Ia e sega ga ni mate. E tolu na siga kei na tolu na bogi na nona tiko e kete ni ika. E veivutunitaka o Jona nona sega ni talairawarawa vei Jiova me lako i Ninive. Na cava e qai cakava?
Sa qai masu vei Jiova me vukei koya. A vakavuna o Jiova me luaraki Jona na ika ina vanua mamaca. Oti oya sa qai lako o Jona i Ninive. E ka ni vuli vakacava vei keda oqo? Meda dau cakava na ka kece e kaya o Jiova.
Na ivola i Jona.


text:
ITALANOA 98
Ena Ulunivanua ni Veiolive
OQO o Jisu kei na va na nona yapositolo ena Ulunivanua ni Veiolive. Erau veitacini o Adriu kei Pita, vaka tale ga kina o Jemesa kei Joni. O rawa tale ga ni raica na valenisoro ni Kalou e Jerusalemi ni toka mai dakudratou.
Se qai oti ga e rua na siga na nona a vodo asa yani o Jisu i Jerusalemi. Oqo me se qai mataka ni Tusiti, a lai tiko o koya ena valenisoro. Era via vakamatei koya e kea na bete. Ia era rere tale baleta nira taleitaki Jisu na lewenivanua.
E vakatokai ira na iliuliu ni lotu oqori o Jisu ‘mera gata kei na luve ni gata!’ Qai kuria tale ni na totogitaki ira na Kalou ena vuku ni veika ca kece era cakava. Oti oya sa qai lako cake ina Ulunivanua ni Veiolive. E keri, ratou sa qai vakatarogi koya na va na yapositolo oqo. O kila na cava eratou taroga tiko?
Eratou taroga tiko na veika ena qai yaco mai muri. Eratou kila ni na qai vakaotia na veika ca kece e vuravura o Jisu. Ia eratou via kila se na yaco ni naica. Na gauna cava ena lesu mai kina o Jisu me veiliutaki vakatui?
E kila tu o Jisu nira sa na sega tale ni raici koya na nona imuri era tiko e vuravura ena gauna e lesu mai kina. Baleta ni sa na tiko mai lomalagi, ra qai sega ni raici koya rawa. Sa qai tukuna o Jisu e so na ka ena yaco tiko e vuravura ni sa na veiliutaki vakatui mai lomalagi. Na cava beka e so na ka oqo?
E kaya o Jisu ni na yaco na ivalu lelevu, levu na tamata era na tauvimate qai waloloi, ena tubu na ivakarau ca, kei na uneune lelevu. E kaya tale ga ni na vunautaki na itukutuku vinaka ni matanitu ni Kalou ena vuravura taucoko. Eda sa raica beka ni sa yaco tiko ena noda gauna na veika oqo? Io! Oqori e sa vakadeitaka vei keda ni sa veiliutaki tiko mai lomalagi o Jisu. Sega ni dede sa na mai muduka na veika ca kece e vuravura.


text:
Vakavulica na Luvemu
Ra itubutubu, ni vakavulici ira na luvemuni ena italanoa vakaivolatabu qo.
iKau
Ena veidusimaki na tikinivolatabu qori ena nomu susugi ira na luvemu.
LESONI 1
Marau Nida Kila na ka Vuni
Na iVolatabu e vakamacalataka e dua “na ka vuni tabu.” Vakacava o via kila?
LESONI 2
Vinakata o Repeka me Vakamarautaki Jiova
Cava meda cakava meda vakataki Repeka kina? Wilika na italanoa mo vulica kina e levu tale na ka me baleti koya.
LESONI 3
Vakabauti Jiova o Reapi
Wilika na vuna e bula kina o Reapi kei na nona vuvale ni vakarusai o Jeriko.
LESONI 4
Vakamarautaki Tamana kei Jiova
Na yalayala cava a vakayacora na luvei Jefica? Cava meda cakava meda vakataki koya?
LESONI 5
Cakava Tiko ga na ka Dodonu o Samuela
O na muria vakacava na ivakaraitaki i Samuela mo cakava na ka dodonu ke ra cakava eso tale na ka ca?
LESONI 6
Sega ni Rere o Tevita
Wilika na italanoa totoka qo mo kila na vuna e yaloqaqa kina o Tevita.
LESONI 7
O Bau Galili Qai Rere?
Cava e tukuna vei Ilaija o Jiova ni nanuma sa sega tale ni dua na dauveiqaravi i Jiova e vo? Cava o vulica vei Ilaija?
LESONI 8
Vakaitokani Vinaka o Josaia
E tukuna na iVolatabu ni dredre dina vei Josaia me cakava na ka dodonu. Raica se ra vukei koya vakacava nona itokani.
LESONI 9
Tukuni Jiova Tiko ga o Jeremaia
Era vakalialiai Jeremaia qai cudruvi koya eso, ia na cava e tukuna tiko ga kina na veika me baleta na Kalou?
LESONI 10
Vakarorogo tu ga o Jisu
De dua ena dredre ena so na gauna mo vakarorogo vei rau nomu itubutubu. Raica na sala ena vukei iko kina na ivakaraitaki i Jisu.
LESONI 11
Eratou Vola na Veika me Baleti Jisu
Vulica na veika me baleti ratou e walu na dauvola iVolatabu eratou bula ena gauna i Jisu ratou qai vola na veika me baleti koya.
LESONI 12
Yaloqaqa na Vugoi Paula
Na cauravou qo a vakabulai nona momo. Cava e cakava?
LESONI 13
Tu Vakarau o Timoci me Veivuke
Cava mo cakava me vakainaki kina nomu bula me vakataki Timoci, mo marautaka tale ga?
LESONI 14
Na Matanitu ena Lewa na Vuravura
Cava ena yaco ni sa lewa na vuravura o Jisu? O na via bula ena gauna ya?


text:
Wase 104
Na veika sa vakatakilai vei Josefa Simici na Parofita, ena 23 ni Epereli 1834, me baleta na Kabani Cokovata (raica na ulutaga ni wase 78 kei na 82). E rairai ni a yaco tiko e dua na nodra bose na lewe ni Kabani Cokovata, ka veivosakitaki tiko kina na gagadre vakayago ni Lotu. E dua na bose taumada ni kabani ena 10 ni Epereli sa lewai kina me sa na bokoci na kabani. Na ivakatakila oqo e tukuni kina me sa tauyavutaki tale na kabani; me wasei na kena iyauqaqa vei ira na lewe ni kabani me vaka na nodra veiqaravi. Ena veidusimaki nei Josefa Simici, a qai vakaisosomitaki kina na vosa “Kabani Cokovata” ena “iSoqosoqo Cokovata” ena ivakatakila.
1–10, Era na cudruvi na Yalododonu era talaidredre ki na isoqosoqo cokovata; 11–16, Sa vukei ira na Nona Yalododonu na Turaga ena Nona sala ga; 17–18, Na lawa ni kosipeli e cicivaki kina na nodra vukei na dravudravua; 19–46, Sa lesi na nodra itavi ni veiqaravi kei na nodra veivakalougatataki na qase ni lotu eso; 47–53, Me rau dui cakacaka ga vakataki rau na isoqosoqo cokovata mai Katiladi kei na isoqosoqo mai Saioni; 54–66, Me taurivaki na iyau sa vakatabui vua na Turaga me tabaki kina na ivolanikalou; 67–77, Me taurivaki na iyau raraba ni isoqosoqo cokovata ena veika vakadonui raraba; 78–86, Me ra sauma kece na nodra dinau ko ira na lewe ni isoqosoqo cokovata, ka na qai sereki ira na Turaga mai na nodra leqa vakailavo.
1 Au sa kaya vakaidina vei kemudou na wekaqu, au sa solia vei kemudou e dua na ivakasala, kei na dua na ivakaro, me baleta na iyau taucoko e taukena na isoqosoqo ka’u a vakarota me tauyavu ka vakadeitaki, me dua na isoqosoqo acokovata, ka me isoqosoqo tawavakaiyalayala me yaga ki na noqu lotu, kei na nodra vakabulai na tamata me yacova na noqu lesu mai—
2 Kei na kena yalayala sega ni veivukiyaki, ni kevaka era yalodina tikoga ko ira au sa vakarota, sa dodonu me ra na vakalougatataki ena veivakalougatataki e vakaikuritaki;
3 Ia kevaka era sa sega ni yalodina tiko ga era sa voleka sara yani ki na cudruvi.
4 Ia, kevaka era na sega ni muria eso na noqu tamata na ivakaro, ka ra voroka na veiyalayalati ena nodra akocokoco, kei na vosa veicavilaki, au sa cudruvi ira ena dua na cudru mosi ka veivakararawataki.
5 Niu sa lewa oti e lomaqu koi Au na Turaga, ni kevaka e dua na tamata lewe ni noqu isoqosoqo e kunei ni dau talaidredre, se ena dua tale na kena itukutukuni, e voroka na veiyalayalati dou sa vauci kina, ena cudruvi ena nona bula, ka na buturaki sobu mai vei koya au sa lewa;
6 Koi Au na Turaga, me’u kakua ni avakalialiai ena veika oqo—
7 Ia na veika kece oqo me ra kakua kina ni cudruvi vata kei ira na sega ni bula dodonu ko ira ena kemudou maliwa sa sega na nodra cala; ka me ra kakua kina ni dro bula ko ira ena kemudou maliwa sa kunei ni ra sa cala; baleta koi Au na Turaga au sa yalataka oti vei kemudou na aisala ni lagilagi ena ligaqu imatau.
8 Ia, kevaka sa kunei ni dou sa dau talaidredre, dou na sega ni drotaka rawa na noqu cudru ena nomudou bula.
9 Kevaka dou sa amuduki tani ni dou sa talaidredre, dou na sega ni drotaka rawa na bveivakararawataki nei cSetani me yacova na siga ni veivueti.
10 Ka’u sa solia kina vei kemudou na kaukauwa ena gauna sara ga oqo, kevaka e dua na tamata vei kemudou, ena isoqosoqo, e kunei ni dau talaidredre ka qai sega ni veivutunitaka na ca, mo dou soli koya yani ki na veivakararawataki nei Setani; ka na sega ni rawa vua me akauta mai vei kemudou na ca oqori.
11 O koya sa noqu lewa yalomatua, e dua na ivakaro au sa solia vei kemudou, mo dou vakarautaki kemudou, ka lesia na tamata yadua ki na aitavi me qarava;
12 Me na qai solia kina vei au na tamata yadua, e dua na itukutuku ni veiqaravi sa lesi vua.
13 Ni sa kilikili sara vei Au, na Turaga, me ra asaumi taro vei au na tamata yadua, me vaka na ivakarau ni nodra bqarava na veivakalougatataki vakavuravura, au a cakava ka vakarautaka me baleti ira na noqu veika bula kecega.
14 Koi Au na Turaga, au sa tevuka yani na lomalagi, ka abulia na vuravura, ena bcakacaka ni ligaqu; kei na veika kecega sa tu kina e noqu.
15 Ka sa noqu inaki me’u vakarautaka me yaga vei ira na noqu yalododonu, ni sa noqu na ka kecega.
16 Ia sa dodonu me caka ena noqu asala ga; ka raica sai koya oqo na sala au sa lewa koi Au na Turaga me’u vakarautaka kina vei ira na noqu yalododonu na veika eso, me ra vakalevulevui na bdravudravua, ka ra vakalolovirataki ko ira na vutuniyau.
17 Ni sa sinai tu ko avuravura, ka sa veirauti na veika e tu ka na vo tale; io, au sa vakarautaka na ka kecega, ka solia vei ira na luve ni tamata na galala me ra dui bvakatulewa ga vakataki ira.
18 Ia, kevaka e dua sa rawata avakalevu mai na veika au sa vakarautaka tu, ka sega ni wasea na nona ivotavota vei ira na bdravudravua kei na vakaloloma me vaka na clawa ni noqu kosipeli, ena tacake ko koya, vata kei ira na dau caka ca mai deli, ni ra sa vakararawataki tiko.
19 Ia oqo, au sa kaya vakaidina vei kemudou, me baleta na iyau ni aisoqosoqo—
20 Me lesi vei Sidini Rikitoni na noqu tamata na vanua sa tawana tiko oqo, kei na vanua ni caka kuli ni manumanu me qarava, me rawata tiko kina na nona bula ni sa cakacaka tiko ena noqu were ni vaini, me vaka na noqu lewa, ena gauna au na qai vakaroti koya kina.
21 Ia me vakayacori na ka kecega me vaka na lewa ni isoqosoqo, kei na ka era sa vakadonuya ka sa domo ni isoqosoqo, ka ra tiko ena vanua ko Katiladi.
22 Ia na itavi ni veiqaravi kei na veivakalougatataki oqo, au sa solia koi Au na Turaga vua na noqu tamata ko Sidini Rikitoni me vakalougatataki kina, vata kei ira na nona kawa era qai muri mai;
23 Ia au na vakaikuritaka vua na veivakalougatataki, kevaka sa vakamalumalumutaki koya vei au.
24 Kei na dua tale, me lesi vua na noqu tamata ko Matini Erisi, me qarava, na tikiniqele ka rawata mai na noqu tamata ko Joni Jonesoni ni a veisau vata kei na nona ivotavota vakawa e liu, me baleti koya kei ira na nona kawa era na qai muri mai;
25 Ia kevaka sa yalodina tiko ga, au na vakaikuritaka na veivakalougatataki ki vua kei ira na nona kawa era qai muri mai.
26 Me vagoleya ko Matini Erisi na noqu tamata na nona ilavo me baleta na vunautaki ni noqu vosa, me vaka ena dusimaki koya kina ko Josefa Simici Lailai na noqu tamata.
27 Kei na dua tale, me soli vei Veretariki G. Viliame na noqu tamata na vanua e tiko kina oqo me nona.
28 Ia me soli me taukena ko Oliva Kaudari na noqu tamata na qele ka toka tikiva na vale ni tabaivola, sai koya na iwasewase naba dua, na qele tale ga ka taukena tiko oqo ko tamana.
29 Me soli talega vei rau ko Veretariki G. Viliame kei Oliva Kaudari na noqu tamata, me rau qarava na vale ni tabaivola kei na kena iyaya kece.
30 Ia oqo na itavi sa lesi vei rau me rau qarava.
31 Ia kevaka erau sa yalodina tiko, raica au na veivakalougatataki, ka vakaikuritaka na veivakalougatataki vei rau.
32 Raica oqo sa itekivu ni itavi au sa lesia vei rau me rau qarava, vei rau kei ira tale ga na nodrau kawa mai muri.
33 Ia kevaka erau sa yalodina tiko, au na vakalougatataka na veivakalougatataki vei rau kei ira na nodrau kawa mai muri, io na veivakalougatataki e vakaikuritaki.
34 Kei na dua tale, me taura ko Joni Jonesoni na noqu tamata na vale e tawana tiko ena gauna oqo, kei na ivotavota vakawa taucoko me vakavo ga na qele sa vakatikitikitaki tiko me baleta na kena atara na noqu veivale, me vaka sa lewai ena taukeni ni vanua ko ya, kei na vanua tale ga sa vakayacani tu me nei Oliva Kaudari.
35 Ia kevaka sa yalodina tiko ga, au na vakaikuritaka na veivakalougatataki ki vua.
36 Ka sa noqu lewa me volitaka ko koya na veitiki ni qele a nanumi tu me tara kina na nodra koro na noqu yalododonu, kevaka sa avakavotuya vua na Yalo, me vaka na ivakasala ni isoqosoqo, kei na domo ni isoqosoqo.
37 Ka sai koya oqo na itekivu ni itavi ni veiqaravi au sa lesia vua, me vakalougatataki kina ko koya kei ira na nona kawa mai muri.
38 Ia kevaka sa yalodina tiko ga, au na vakaikuritaka na nona kalougata ena veivakalougatataki e vakaikuritaki.
39 Kei na dua tale, me na lesi me nei aNiueli K. Witini na noqu tamata na veivale kei na tikiniqele sa tawana tiko ena gauna oqo, kei na tikiniqele kei na vale sa tiko kina na sitoa, ka vakatalega kina na qele ena ilesu ni sala ena ceva ni sitoa, ka vakatalega kina na qele ka tiko kina na vale ni caka potasi.
40 Ia na veika kece oqori au sa lesia vei Niueli K. Witini na noqu tamata me qarava, me vakalougatataki kina o koya kei ira na nona kawa mai muri, me yaga ki na cakacaka ni veivoli ni noqu isoqosoqo ka’u sa tauyavutaka ena noqu iteki, ena vanua ko Katiladi.
41 Io, sai koya dina oqo na itavi au sa lesia me qarava ko N. K. Witini na noqu tamata, na itikotiko kece sara ni veivoli oqo, ko koya kei ira na nona aitini, kei ira na nona kawa mai muri.
42 Ia kevaka sa yalodina tiko ga ni muria na noqu ivakaro ka’u sa solia vua, au na vakaikuritaka na nona veivakalougatataki kei ira na nona kawa mai muri, io na veivakalougatataki e vakaikuritaki vakalevu sara.
43 Kei na dua tale, me lesi vei Josefa Simici Lailai na noqu tamata, na tikiniqele sa vakatikitikitaki tu me tara kina na noqu vale, ka ruanadrau na mita na kena balavu ka onosagavulu na mita na kena raba, ka vakatalega kina na ivotavota vakawa sa tawana tiko ena gauna oqo na tamana;
44 Ka sai koya oqo na itekivu ni itavi ni veiqaravi au sa lesia vua, me vakalougatataki kina ko koya kei tamana talega.
45 Ia raica, au sa maroroya tiko e dua na ivotavota vakawa me baleti atamana, me bula kina; o koya me na okati kina me lewe ni vale nei Josefa Simici Lailai na noqu tamata.
46 Ia au na vakaikuritaka na veivakalougatataki ena vale nei Josefa Simici Lailai na noqu tamata, kevaka sa yalodina tiko ga, io na veivakalougatataki sa vakaikuritaki vakalevu sara.
47 Ia oqo, e dua na ivakaro au sa solia vei kemudou me baleti Saioni, dou sa na sega ni okati vata tiko ga me dua na isoqosoqo cokovata kei ira na wekamudou e Saioni, ia ena sala ga oqo—
48 Ni dou sa tauyavutaki oti, dou sa na vakatokai me iSoqosoqo Cokovata ni aIteki kei Saioni, ena Koro ko Katiladi. Ia ko ira na wekamudou, ni ra sa tauyavutaki oti, era na vakatokai me i Soqosoqo Cokovata ni Koro ko Saioni.
49 Raica era na tauyavutaki ena dui yacadra yadua, kei na yaca ni nodra isoqosoqo; ia era na cakava na nodra bisinisi ena yaca ni nodra isoqosoqo, kei na dui yacadra yadua.
50 Io dou na dui cakava ga na nomudou bisinisi ena yaca ni nomudou isoqosoqo, kei na dui yacamudou yadua.
51 Kau sa vakarota me vakayacori vakaoqo mo dou vakabulai kina, ka ra vakabulai tale ga kina ko ira, me isau ni nodra avakasavi tani kei na veika ena vakarau yaco mai.
52 Na aveiyalayalati sa voroki ena vuku ni talaidredre, ena bkocokoco kei na vosa veicavilaki—
53 A ka oqo dou sa tawasei tani kina mai na nodra isoqosoqo cokovata na wekamudou, ia me tekivu oqo dou sa sega tale ni okati vata kei ira, ia ena sala duadua ga oqo, ena dinau me vaka sa vakadonui ena bose ni isoqosoqo, me vaka na ivakarau ni nomu rawa ka, ia me vakatau ena domo ni lewa ni matabose.
54 Kei na dua tale, e dua na ivakaro au sa solia vei kemudou me baleta na nomudou itavi ni veiqaravi kau sa lesi kemudou kina.
55 Raica, na iyau kece oqo e noqu, kevaka e sega sa ka wale na nomudou vakabauta, ka dou na kunei ni dou sa dauveivakaisini, ka sa voroki kina na veiyalayalati dou sa cakava vei au;
56 Ia kevaka sa noqu na iyau, dou sa qai adauveiqaravi koi kemudou; kevaka e sega dou sa sega ni dauveiqaravi koi kemudou.
57 Ia, au sa kaya vakaidina vei kemudou, au sa lesi kemudou mo dou qarava na noqu vale; io mo dou dauveiqaravi dina sara.
58 Ia ena inaki oqo au sa vakaroti kemudou kina mo dou cokonaki kemudou vinaka, mo dou tabaka na anoqu vosa, na taucoko ni noqu ivolanikalou, na ivakatakila au sa solia oti vei kemudou, kei na kena au na qai solia yani vei kemudou ena veigauna eso, me tekivu oqo ka lako yani—
59 Me baleta na kena tara cake na noqu lotu kei na noqu matanitu e vuravura, ka me vakarautaki ira na noqu tamata ki na agauna au na mai btiko kina vata kei ira, ni sa voleka sara mai.
60 Dou vakarautaka tale ga me baleti kemudou e dua na vanua me noqu lololo, ia mo dou vakatabuya sara ena yacaqu.
61 Raica mo dou digitaka e dua vei kemudou me dauniyau, io me qai tabaki ki na veivakalougatataki oqo.
62 Raica me na tiko e dua na ivakatakilakila ena lololo, io na veika tabu kece me kau yani ki na lololo; ka me kakua ni dua na tamata vei kemudou me kaya ni nona, se me dua mada ga na tikina, ni sa nomudou kece vakatautauvata.
63 Kau sa solia vei kemudou ena gauna sara ga oqo; mo dou raica, mo dou lako sara ga oqo ka vakayacora na itavi ni veiqaravi au sa lesi kemudou kina, ka vakavo ga na veika tabu, me baleta na kena tabaki na veika tabu oqo me vaka au sa tukuna vei kemudou.
64 Ia na aveika kece e rawa mai na veika tabu oqori me na tu ga ena lololo, ka me dregati; me na kakua ni vakayagataki se kau tani mai na lololo mai vua e dua, me kakua talega ni kau tani na ivakatakilakila ena biu kina, ia ena domo ni lewa ga ni isoqosoqo, se ena ivakaro.
65 Ia ena vakaoqori na nomudou na maroroya na veika e rawa mai na veika tabu ena lololo, me baleta na veika tabu kei na inaki savasava.
66 Ia ena vakatokai me lololo tabu ni nona iyau na Turaga; raica ena dregati ka vakatabui me nona na Turaga.
67 Kei na dua tale, me na vakarautaki tale e dua na lololo, ka lesi e dua na dauniyau me maroroya na lololo, ka me dregati;
68 Ia na ilavo kecega dou sa rawata ena ilesilesi dou qarava, ena nomudou cakacakataka na iyau au sa lesia vei kemudou, na vale, na qele, na manumanu, se na veika kecega ka vakavo ga na ivola tabu ka savasava, kau sa maroroya tu vei au me baleta na veinaki tabu ka savasava, me biu ki na lololo ena kena gauna totolo ga dou ciqoma kina na ilavo, ena veiyadrau, se yalimasagavulu, se yaruasagavulu, se yatini, se yalima.
69 Se ena dua tale na kena itukutukuni, kevaka e dua vei kemudou sa rawata e lima na dola me solia me maroroi ena lololo; se kevaka e rawata e tini, se ruasagavulu, se limasagavulu, se dua na drau, me vakayacora talega vakakina;
70 Ia me kakua ni dua vei kemudou e okata me nona vakaikoya ga; raica ena sega ni vakatokai me nona, e sega mada ga ni dua na tikina.
71 Ia ena sega ni vakayagataki e dua na tikina, se me kau tani mai na lololo, ia ena domo kei na lewa duadua ga era sa duavata kina ena isoqosoqo.
72 Ia ena vakaoqo na domodra kei na veika me ra vakadonuya na lewe ni isoqosoqo—me dua vei kemudou e lako vua na dauniyau ka kaya: Yalovinaka mo vukei au vakailavo me’u qarava rawa na noqu ilesilesi—
73 Kevaka e lima na dola, se tini na dola, se ruasagavulu, se limasagavulu, se duanadrau, me na solia vua ko dauniyau na kena levu e gadreva me vukei koya ena nona veiqaravi—
74 Me yacova na gauna sa kunei kina ni sa dau talaidredre, ka sa vakaraitaki yani vakamatata ki na matabose ni isoqosoqo ni sa sega ni yalodina ka asega ni dauveiqaravi vakayalomatua.
75 Ia ena gauna kece e cakacaka tu kina ka kilai ni sa yalodina ka qarava vakavinaka tiko na nona ilesilesi, oqori sa kena ivakatakilakila vua na dauniyau me kakua kina ni bureitaka vua.
76 Ia ni sa talaidredre, me na vakarorogo ko dauniyau ki na domo ni lewa ni matabose ni isoqosoqo.
77 Ia kevaka e kunei ni sa sega ni yalodina ka sega ni dauveiqaravi yalomatua na dauniyau, sa na vakarorogo ki na domo ni lewa ni matabose ni isoqosoqo, io me na vakasivoi mai na nona itutu, ka lesi e dua me kena aisosomi.
78 Kei na dua tale, au sa kaya vakaidina vei kemudou, ena vuku ni nomudou dinau—raica au sa lewa mo dou asauma kece na nomudou bdinau.
79 Ka sa noqu lewa mo dou avakayalomalumalumutaki kemudou vei au, ka rawata na veivakalougatataki oqo ena nomudou bgugumatua kei na yalomalumalumu kei na masu ni vakabauta.
80 Ia kevaka dou sa gugumatua ka yalomalumalumu, ka adaumasu ena vakabauta, raica, au na vakamalumalumutaka na yalodra o ira dou sa dinau tu vei ira, me yacova na gauna au sa vakavotuya kina e dua na sala mo dou vagalalataki kina.
81 Mo dou volavola kusarawa ki Niu Ioka ka vola me vaka sa vakauqeti kemudou kina na aYaloqu; au na vakavinakataka na yalodra ko ira dou sa dinau tu kina, me tababokoci kina mai na nodra vakasama na vakanananu ni veivakararawataki vei kemudou.
82 Ia kevaka dou sa ayalomalumalumu ka yalodina tiko ga ka daumasuta na yacaqu, raica, au na solia me nomudou na bqaqa.
83 Au sa yalataka vei kemudou, dou na vagalalataki ena gauna oqo mai na dinau dou sa vesuki tu kina.
84 Ia kevaka sa rawa mo dou kere dinau ena yadrau se yaudolu, se mo dou kerea na veika me rauta mo dou vagalalataki kina mai na kemudou ivesu, oqori me qai vakatau vei kemudou.
85 Ka mo dou solia me kena ivakadei na qele au sa solia ki ligamudou, ena gauna oqo, mo dou tabaka kina na yacamudou ni dou sa vakadonuya kece se kevaka e sega, na ka ga sa dodonu vei kemudou.
86 Au sa solia vei kemudou na galala oqo, ena gauna ga oqo; ia raica, kevaka dou vakayacora na veika au sa biuta e matamudou, me vaka na noqu ivakaro, na veika kece oqo e noqu, koi kemudou na noqu dauveiqaravi, ia ena sega ni laiva na turaga me vakacacani na nona vale. Io ena yaco vakakina. Emeni.


text: 47 E kauti au lesu o koya ina katuba ni valenisoro,+ au raica sara na wai ni drodro mai na ilago ni valenisoro me drodro ina tokalau,+ ni donuya na tokalau na mata ni valenisoro. E drodro sobu na wai mai na ruku ni valenisoro ena yasa imatau, oya ena yasa ni icabocabonisoro ena ceva.2 E qai kauti au ena gaunisala ina matamata ena vualiku,+ e kauti au wavoki i tuba me yaco ina matamata e tuba donuya na tokalau,+ au mani raica na drodro malua ni wai ena yasana imatau.3 E lako yani na tamata ina tokalau ni taura tiko na wa ni vakarau,+ e vakarautaka e 1,000 na kiupiti,* e kauti au sara i lomaniwai, e yala na wai ena noqu qurulasawa.4 E vakarautaka tale o koya e 1,000, e kauti au sara i lomaniwai, e yala i duruqu.E vakarautaka tale o koya e 1,000, e kauti au i lomaniwai, e yala i toloqu.5 Ni vakarautaka tale o koya e 1,000, sa dua na uciwai au sega ni vutoca rawa, ni titobu sara na wai e rawa ga ni qalovi, e sega ni vutoci rawa.6 E tarogi au o koya: “O sa raica qo, o iko na luve ni tamata?”E qai tuberi au meu lesu ina bati ni uciwai.7 Niu lesu, au raica e levu sara na vunikau ena bati ni uciwai ruarua.+8 E qai kaya vei au: “Na wai qo e drodro ina yasayasa ena tokalau, e drodro sobu sara ina Arapa*+ me yaco i waitui. Ni yaco i waitui+ ena bula na wai e kea.9 Era na bula na veimataqali kabula ena vanua kece e drodrova na wai.* Ena levu sara na ika ni drodro e kea na wai qori. Ena bula na waitui, ena bula tale ga na ka kece ena vanua kece e drodrova na uciwai.10 “Era na duri na gonedau ena bati ni uciwai me tekivu mai Eniketi+ me yaco i Eniekileimi, na vanua ena sigani kina na lawa. Ena levu sara na veimataqali ika, me vaka na ika ni Wasa Levu.*+11 “Ena vanua lolobo se dabibi, ena sega ni bula na vanua qori. Ena biu tu me masima.+12 “Ena tubu na veimataqali kau me laukana ena bati ni uciwai ruarua. Ena sega ni malai na drauna se na oti na vuana. Ena vuataka na vuana vou ena veivula ni drodro mai na tikina tabu na kena wai.+ Ena laukana na vuana, ena veivakabulai na drauna.”+13 Qo na ka e kaya na Turaga Cecere Duadua o Jiova: “Qo na vanua oni na vota me nodra ivotavota ni qele na 12 na yavusa e Isireli, ena rua na ivotavota nei Josefa.+14 Oni na taukena, oni na votai vakatautauvata kina.* Au bubuluitaka meu solia na vanua qo vei ira na tukamuni,+ ia qo sa soli me nomuni ivotavota.15 “Qo na iyalayala ni vanua ena yasayasa ena vualiku: E tekivu mai na Wasa Levu me muria na sala i Eciloni+ me gole i Sitati,+16 i Emaci,+ i Peroca,+ kei Sipireimi e toka ena maliwa ni yasayasa o Tamasiko kei na yasayasa o Emaci, me yaco i Asatikoni ena iyalayala ni vanua o Aurani.+17 Na iyalayala gona ni vanua ena tekivu mai waitui me yaco i Asa-enoni+ kei na yasayasa o Tamasiko me gole ina vualiku, kei na yasayasa o Emaci.+ Qo na iyalayala ni vanua ena vualiku.18 “Na yasayasa ena tokalau e tekivu ena kedrau veimama o Aurani kei Tamasiko, vakakina na Joritani ena kedrau veimama o Kiliati+ kei na vanua o Isireli. Moni vakarautaka me tekivu ena iyalayala ni vanua me yaco ina waitui* ena tokalau. Qo na iyalayala ni vanua ena tokalau.19 “Ena tekivu e Tema na iyalayala ni vanua ena ceva me yaco ina wai e Meripaci-ketesa,+ ina Uciwai* me yaco sara ina Wasa Levu.+ Qo na iyalayala ni vanua ena ceva.20 “Na iyalayala ni vanua ena ra e tekivu ena Wasa Levu me yaco ina dua na vanua e veidonui kei Lepo-emaci.*+ Qo na iyalayala ni vanua ena ra.”21 “Moni vota na vanua qo na 12 na yavusa e Isireli.22 Moni vota me nomuni ivotavota, o kemuni kei ira na vulagi era tiko vata kei kemuni era vakaluveni nira maliwai kemuni tiko, moni okati ira mera vaka ga na lewe i Isireli. Ena dua na nodra ivotavota ena kedra maliwa na yavusa e Isireli vata kei kemuni.23 Moni solia vua na vulagi e dua na ivotavota ena qele ni yavusa e vakaitikotiko kina,” e kaya na Turaga Cecere Duadua o Jiova.


text: 22 Na itukutuku bibi me baleta na Buca ni Raivotu:*+Na cava e manati kemuni moni lako cake kece kina ina delanivale?2 Oni maue vakalevu,Na koro kosakosa, na tauni mamarau.Era sega ni mate ena iseleiwau o ira na nomuni mate,Se ra mate ena ivalu.+3 Era dro kece na nomuni iliuliu voravora ena dua ga na gauna.+Era kau vakavesu ni sega ni vakayagataki na dakaititi.Ia o ira kece na kune era kau vakavesu,+Era dro sara vakayawa.4 Oya na vuna au kaya kina: “Moni kua ni vakaraici au,Au na sorova na tagi.+Ni kua ni saga moni vakacegui auNi sa rusa na goneyalewa ni* noqu tamata.+5 Ni siga ni veilecayaki kei na siga ni druka kei na taqaya,+Mai vua na Turaga Cecere Duadua o Jiova ni lewe vuqa,*Ena Buca ni Raivotu.Ena basu na bai+Era na tagi ina ulunivanua.6 Era cola taga gasau o ira na Ilama+Ena qiqinivalu kei na ose e vodoka na tamata,E ucuna* o Kiri+ na isasabai.7 Na nomu buca vinaka duaduaEna robota na qiqinivalu,Era na tu na ose* ena nodra itutu ena matamata,8 Ena kauta tani na ivakaruru* nei Juta.“Ena siga oya oni na goleva na valeniyaragi ena Vale ni Veikau,+9 oni na raica ni kabasu tu vakalevu na bai ni Koro i Tevita.+ Oni na maroroya na wai ena tobu e ra.+10 Oni na wilika na vale e Jerusalemi. Oni na basuka na vale me vakaukauataki kina na bai.11 Oni na cakava e dua na tobu ena maliwa ni bai ruarua me to kina na wai ena tobu makawa, ia oni na sega ni goleva na Dauveibuli Uasivi e bulia, oni na sega ni raici koya e cakava makawa sara.12 Ena siga oya na Turaga Cecere Duadua o Jiova ni lewe vuqa,Ena vakarota moni tagi, moni lolosi,+Moni tasia na ulumuni, moni vakaisulutaga.13 Ia era reki, era marau,Era vakamate bulumakau, era moku sipi,Era kana lewe ni manumanu, era gunu waini.+‘Meda kana meda gunu, nida na mate nimataka.’”+14 E qai vakaraitaki koya o Jiova ni lewe vuqa e daligaqu: “‘Ena sega ni bokoci na cala qo ena vukumuni me yacova ni oni mate,’+ e kaya na Turaga Cecere Duadua o Jiova ni lewe vuqa.”15 Qo na ka e kaya na Turaga Cecere Duadua o Jiova ni lewe vuqa: “Mo lako vua na dauniyau, vei Sepina+ e lewa tiko na vale,* mo kaya vua,16 ‘Na cava o mai cakava eke, o cei o mai raica eke mo taya kina eke na nomu ibulubulu?’ E taya na nona ibulubulu ena vanua cecere, e taya na nona vanua ni vakacegu* ena vatu.17 ‘Raica! O Jiova ena kolotaki iko sobu vakaukaua qai tauri iko vakaukaua.18 Ena ologi iko vakaukaua qai viritaki iko me vaka na polo ina vanua raba. O na mate e kea, ena tiko e kea na nomu qiqinivalu totoka, ena beci kina na vuvale ni nomu turaga.19 Au na vakasivoi iko mai na nomu itutu, au na vakacegui iko mai na nomu cakacaka.20 “‘Ena siga oya au na kaciva na noqu dauveiqaravi, o Eliakimi+ na luvei Ilikaia,21 au na vakaisulutaki koya ena nomu isulu balavu, au na vauci koya vinaka ena ivaunitolomu,+ au na solia e ligana na ka o lewa. Ena tamadra na lewe i Jerusalemi kei na vuvale i Juta.22 Au na tauca e tabana na ki ni vale i Tevita.+ Ena dolava o koya ena sega ni dua me sogota, ena sogota o koya ena sega ni dua me dolava.23 Au na vakataudeitaki koya me vaka na ivako ena dua na tikina tudei, ena yaco tale ga me idabedabe vakaturaga e dokai ena vuvale i tamana.24 Era na rubeca vua na ka totoka kece ena vale i tamana, o ira na nona kawa kei ira na luvena, na iyaya lalai kece, na iyaya vaka na boulu, kei na saqa lelevu kece.25 “‘Ena siga oya,’ e kaya o Jiova ni lewe vuqa, ‘ena cavuraki+ na ivako e coba ena dua na tikina tudei, ena lauta me lutu, ena lulutu tale ga na ka e rube kina me vakarusai, ni kaya sara ga o Jiova.’”


text:
iTalanoa 54
Na Tamata Kaukaua Duadua
O KILA na yaca ni tamata kaukaua duadua a bau bula? Na yacana o Samisoni, a dua vei ira na dauveilewai. O Jiova e solia vua na kaukaua. A kaya o Jiova vei tinana ni se bera ni sucu: ‘Ena dua na luvemu tagane. Ena liutaka nodra vakabulai na Isireli mai na ligadra na kai Filisitia.’
Era tamata ca na kai Filisitia era tiko e Kenani. E levu tu na nodra sotia, ra qai dau vakamavoataki ira na Isireli. Dua na siga ni lako yani vei ira o Samisoni, a tavaki koya mai e dua na laione levu. E vakamatea ga ena ligana o Samisoni. E vakamatei ira tale ga na vica vata na drau na kai Filisitia.
E qai domona o Samisoni e dua na yalewa, o Tilaila. Era yalataka na iliuliu ni Filisitia vei Tilaila mera na solia yadua vua e 1,100 na tiki ni siliva ke tukuna vei ira na vu ni kaukaua i Samisoni. E vinakata na ilavo kece oqori o Tilaila. E sega ni itokani dina i Samisoni, se o ira na tamata ni Kalou. E vakatarogi Samisoni tiko ga baleta na nona kaukaua.
Kena itinitini, sa qai tukuna vua o Samisoni na vu ni nona kaukaua. E kaya: ‘Na drauniuluqu e se sega vakadua ni koti. Mai na gauna au sucu kina, sa digitaki au tu mai na Kalou. Ena oti noqu kaukaua ke koti.’
Ni sa kila rawa ga na vu ni nona kaukaua o Tilaila, e vakamoceri Samisoni qai kaciva mai e dua na tagane me kotiva na drauniuluna. Ni yadra mai e oti vakadua na nona kaukaua. Era vesuki koya rawa kina na kai Filisitia. Ra leuta tani na yaloka ni matana ruarua qai kauti koya me nodra bobula.
Dua na siga a caka e dua na nodra soqo levu na Filisitia mera sokaloutaka kina na nodra kalou o Tekoni, ra qai kauti Samisoni mai na valeniveivesu mera mai vakalialiai koya. Eda sega ni kila na dede ni nona a tiko e valeniveivesu ia sa tubu tale na drauniuluna. E kaya o Samisoni vua na gone e tuberi koya tiko mai: ‘Laivi au meu taura na durunivale.’ Sa qai masu vei Jiova me kerea vua na kaukaua ni sa taura tu na durunivale. E qai kaya vakadomoilevu: ‘Meu mate vata kei ira na kai Filisitia.’ Era lewe 3,000 na kai Filisitia era tiko ena soqo oya. Ni biliga mai o Samisoni na durunivale e lutuki ira ra qai mate kece kina.


text:
TARO 1
Na Cava Soti Au Kilai Tani Kina?
CAVA O NA CAKAVA?
Raitayaloyalotaka mada na ituvaki qo: Se sega ni dede nona yaco yani ena pati o Karen sa rogoca e dua na domo mai dakuna.
“Na cava o se duri tu ga kina e keri?”
Ni raivuki o Karen, e raici Jessica na nona itokani ni taura tu e rua na tavaya alakaolo. E laveta cake e mata i Karen o Jessica e dua na tavaya qai kaya: “E cava o se gone, o sega ni rawa ni gunu kina?”
E via vakasega o Karen, ia e sega ni vinakata me vakacacani na nodrau veitokani kei Jessica. E goneyalewa vinaka tale ga o Jessica. Ke sa gunu o koya, kena irairai ni sega ni dua na kena leqa. E kaya lo o Karen, ‘Na gunu wale ga qo, e sega ni wainimate gaga.’
Na cava o na cakava ke o tu ena ituvaki ya?
VAKASAMA QAI VAKATULEWA!
E okati ena ka o kilai tani kina na ka o vakabauta kei na ivakavuvuli o muria. Ke matata vei iko na rua na ka ya, o na doudou ni vorata na veitemaki, o na vakatulewa vakataki iko ra qai sega ni lewai iko eso tale.—1 Korinica 9:26, 27.
Ena veivuke tale ga na nomu sauma e va na taro e tiko ena ulutaga qo.
1 NA CAVA AU RAWA NI CAKAVA?
O na nuidei ke o kila ni tiko eso na nomu itovo vinaka, e tiko tale ga na veika o rawa ni cakava.
IVAKARAITAKI VAKAIVOLATABU: A vola na yapositolo o Paula: “Keu sega mada ga ni madila ena vosa, ia e duatani sara na ka au kila.” (2 Korinica 11:6) Ni kila vinaka o Paula na iVolatabu, a dei tiko ga nira saqati koya eso tale qai sega ni vakayalolailaitaki koya na veika ca era tukuna.—2 Korinica 10:10; 11:5.
DIKEVA NA KEMU ITUVAKI: Vola e ra e dua na nomu taledi, se dua na ka o kila vinaka na kena icakacaka.
Vola e dua na itovo o kilai kina. (Kena ivakaraitaki, o dau veikauaitaki? lomasoli? nuitaki? cakava na ka ena kena gauna?)
2 NA CAVA NA NOQU MALUMALUMU?
E vinaka mo kila na nomu malumalumu. Qori ena vukei iko mo vorata na veitemaki ena vakaleqa na nomu itovo se na ka o vakabauta.
IVAKARAITAKI VAKAIVOLATABU: A kila o Paula ni tiko na nona malumalumu ni a vola: “E vu dina mai lomaqu noqu marautaka na lawa ni Kalou, au qai raica ni dua tale na lawa e tiko ena yagoqu e veivala tiko kei na lawa ni noqu vakasama qai vakabobulataki au ina lawa ni ivalavala ca.”—Roma 7:22, 23.
DIKEVA NA KEMU ITUVAKI: Na cava e dua na ka o nanuma ni dodonu mo vakavinakataka?
3 NA CAVA NOQU ISAUSAU?
Ni o vodo motoka, vakacava o na tukuna vei draiva me wavokita tiko ga e dua na vanua me yacova ni sa maca na waiwai? Ena ka vakalialia qori, ena vakalusi ilavo tale ga!
Dua na ka o rawa ni vulica ena ivakaraitaki qori. Ena vakainaki na nomu bula ke tiko na nomu isausau. O na sega ni veilecayaki ni sa matata tu vei iko na veika mo sasagataka, kei na ka mo cakava mo rawata kina nomu isausau.
IVAKARAITAKI VAKAIVOLATABU: A vola o Paula: “Ena noqu ivakarau ni cici, au sega ni cici tu vakaveitalia.” (1 Korinica 9:26) A sega ni veilecayaki o Paula ena ka me cakava ena nona bula, ni a tiko na nona isausau qai saga sara me rawata.—Filipai 3:12-14.
DIKEVA NA KEMU ITUVAKI: Vola e ra e tolu na isausau o na via rawata ena loma ni dua na yabaki.
4 NA CAVA AU VAKABAUTA?
E bibi mo kila na ka o vakabauta mo rawa ni vakatulewa vakataki iko. Ke sega, o na vaka ga e dua na mataqali moko e dau veiveisau na rokana. O na veiveisautaka tale ga na nomu ivakarau ni bula mera taleitaki iko kina nomu icaba. Qori e vakaraitaka ni sega ni matata vei iko na ka o vakabauta.
Ia ke o yavutaka na nomu vakatulewa ena ka o vakabauta, o na dei mo cakava na ka e dodonu se mani cava era cakava eso tale.
IVAKARAITAKI VAKAIVOLATABU: A talairawarawa ina lawa ni Kalou na parofita o Taniela, dina ga ni yawa mai vei ratou na nona vuvale. A rairai “nakita e lomana” me cakava qori ni se itabagone. (Taniela 1:8) A matata vinaka tu vei Taniela na ka e dodonu me cakava, qai dei ena ka e vakabauta.
DIKEVA NA KEMU ITUVAKI: Na cava o vakabauta? Kena ivakaraitaki: O vakabauta na Kalou? Na cava o vakabauti koya kina? O vakadinadinataka vakacava ni bula tiko na Kalou?
Vakacava o vakabauta ni na yaga na nomu muria na ivakatagedegede ni Kalou? Ke vaka kina, na cava o vakabauta kina qori?
Na cava o vinakata? Mo vaka na draunikau e veicaginayaki ni mudre malua mada ga na cagi, se mo vaka na vunikau e sega ni bale rawa ni laba na cagi? O na vaka ga na vunikau ke o dei ena veika o vakavulici kina, kei na ka o vakabauta. O na sauma rawa tale ga kina na taro, Na cava soti au kilai tani kina?


text:
Saumi na Taro Vakaivolatabu
Na cava mada e kaya na iVolatabu? Digia e dua na taro mai na iwasewase e toka e ra.
Cava e Kaya na iVolatabu me Baleti Taniela?
Na Kalou e vakaraitaka vua na raivotu me baleta na veika sa yaco tiko nikua.
Cava e Kaya na iVolatabu me Baleti Taniela?
Na Kalou e vakaraitaka vua na raivotu me baleta na veika sa yaco tiko nikua.
Kalou
Na iVolatabu
Jisu
Lomalagi
Bula kei na Mate
Rarawa
Vakabauta kei na Sokalou
iVakarau ni Bula kei na iTovo
Vuli iVolatabu kei Ira na iVakadinadina i Jiova
Vuna mo Vulica Kina na iVolatabu
Na iVolatabu e sauma na ka era dau lomatarotarotaka tu e levu e veiyasa i vuravura. O na via kila tale ga?
Na Cava e Caka ena Vuli iVolatabu?
Ena veiyasa i vuravura, era kilai na iVakadinadina i Jiova nira veivakavulici wale ena iVolatabu. Raica na kena icakacaka.
Kerea mo Sikovi
Veivosakitaka na isau ni dua na nomu taro mai na iVolatabu, se mo vulica eso tale na ka me baleti ira na iVakadinadina i Jiova.


text: 12 Qo o ira na bete kei ira na Livai era lako vata cake kei Serupepeli+ na luvei Salacieli+ kei Jesua:+ o Siraia, o Jeremaia, o Esera,2 o Amaraia, o Maluki, o Atusi,3 o Sekanaia, o Ruimi, o Meremoce,4 o Ito, o Kinico, o Apaija,5 o Maijamini, o Matia, o Pilika,6 o Semaia, o Joiaripi, o Jitaia,7 o Salu, o Amoki, o Ilikaia, kei Jitaia. Qo na nodra iliuliu na bete kei na tacidra ena gauna i Jesua.8 O ira na Livai, o Jesua, o Punui, o Katimieli,+ o Serepaia, o Juta, o Matanaia+ e liutaka na lagati ni sere ni vakavinavinaka, o koya kei ira na tacina.9 E duri donui ira o Pakipukia kei Uni na tacidra ni rau yadra tiko.*10 O Jesua na tamai Joiakimi, o Joiakimi na tamai Iliasipi,+ o Iliasipi na tamai Joiata.+11 O Joiata na tamai Jonacani, o Jonacani na tamai Jatua.12 Qo o ira na bete ena gauna i Joiakimi, era turaga ni mataqali nei tamadra: e matataki Siraia+ o Miraia, e matataki Jeremaia o Enanaia,13 e matataki Esera+ o Mesulame, e matataki Amaraia o Jionanai,14 e matataki Malukai o Jonacani, e matataki Sipanaia o Josefa,15 e matataki Erimi+ o Etina, e matataki Miraoci o Elikai,16 e matataki Ito o Sakaraia, e matataki Kiniconi o Mesulame,17 e matataki Apaija+ o Sikiri, e matataki Miniamini o . . . ,* e matataki Moataia o Pilitai,18 e matataki Pilika+ o Samua, e matataki Semaia o Jionacani,19 e matataki Joiaripi o Matinai, e matataki Jitaia+ o Usai,20 e matataki Salai o Kalai, e matataki Amoki o Iperi,21 e matataki Ilikaia o Esapaia, e matataki Jitaia o Nicaneli.22 O ira na turaga ni mataqali nei tamadra na Livai ena gauna i Iliasipi, o Joiata, o Joenani, kei Jatua+ era volai, vaka kina o ira na bete, me yacova ni veiliutaki o Taraiasi na turaga ni Perisia.23 Era volai ena ivola ni itukutuku ni gauna oya o ira na Livai era turaga ni mataqali nei tamadra me yacova na gauna i Joenani na luvei Iliasipi.24 Na nodra iliuliu na Livai o Esapaia, o Serepaia, o Jesua+ na luvei Katimieli,+ era duri donui ratou na tacidratou mera veivakacaucautaki, mera vakavinavinaka nira veivolekati tiko na matayadra me vaka na ivakaro i Tevita+ na tamata ni Kalou dina.25 Eratou yadrava tiko na matamata o Matanaia,+ o Pakipukia, o Opetaia, o Mesulame, o Talimoni, kei Akupi,+ eratou yadrava+ tiko na valeniyau volekata na matamata.26 Era veiqaravi ena gauna i Joiakimi na luvei Jesua+ na luvei Josataki, kei na gauna i Niemaia na kovana kei Esera+ na bete, na vunivola.*27 Ena gauna me vakatabui kina na bai e Jerusalemi, era vaqarai ira na Livai mera kau mai na vanua kece era tiko kina mera kau i Jerusalemi mera lai soqova na vakatatabu nira marau salavata kei na sere ni vakavinavinaka,+ kei na sibali, na ivakatagi vakawa kei na api.28 Era kumuni vata na luvedra na daulagasere* mai na yasana,* mai na vanua taucoko vakavolivoliti Jerusalemi, mai na nodra itikotiko na kai Nitofa,+29 mai Peci-kilikali,+ mai na vanua o Kipa+ kei Asimavece,+ nira tara na nodra itikotiko o ira na daulagasere ena veiyasa i Jerusalemi kece.30 Era vakasavasavataki ira na bete kei ira na Livai, era vakasavasavataki ira na lewenivanua,+ na matamata+ kei na bai.+31 Au qai kauti ira cake na turaga ni Juta ena delanibai. Au lesia tale ga e rua na matasere lelevu ni vakavinavinaka kei na ilala me salavata kei ira, e dua me lako ina imatau ena delanibai me gole ina Matamata ni iBenubenu.+32 E muri ira yani o Osaia kei na dua na iwase ni turaga ni Juta,33 vaka kina o Asaraia, o Esera, o Mesulame,34 o Juta, o Penijamini, o Semaia kei Jeremaia.35 E tomani ira eso na luvedra na bete era vakabiukila:+ o Sakaraia na luvei Jonacani na luvei Semaia na luvei Matanaia na luvei Maikaia na luvei Sakuri na luvei Esafa,+36 kei ratou na tacina o Semaia, o Esareli, o Milelai, o Kilelai, o Mai, o Nicaneli, o Juta kei Ananai, kei na iyaya ni lagasere nei Tevita+ na tamata ni Kalou dina, e liutaki ira o Esera,+ na vunivola.37 Nira donuya na Matamata ni iKeliniwai,+ era muria cake na iKabakaba+ ni Koro i Tevita+ nira cabeta na bai e toka e cake ena Vale i Tevita, me yacova sara na Matamata ni Wai+ ena tokalau.38 E lako ena yasana kadua* e dua tale na matasere ni vakavinavinaka, au muri ira tiko yani kei na dua na iwase ni lewenivanua ena delanibai, era lakosivita na Valececere ni Ovani+ me dewa yani ina Bai Raba,+39 era lakosivita na Matamata nei Ifireimi,+ dewa ina Matamata ni Koro Makawa+ yacova yani na Matamata ni Ika,+ na Valececere i Ananeli,+ na Valececere i Mea, dewa yani ena Matamata ni Sipi,+ ra qai tu vakadua ena Matamata ni Yadra.40 Oti rau qai mai tu vakadua na matasere ni vakavinavinaka ena vale ni Kalou dina, vaka kina o yau kei na dua na iwase ni ivukevuke ni turaga era tiko vata kei au,41 kei ira na bete, o Eliakimi, o Mesea, o Miniamini, o Maikaia, o Elioenai, o Sakaraia kei Enanaia, eratou vakabiukila,42 o Mesea, o Semaia, o Eliesa, o Usai, o Jionanai, o Malikaia, o Ilama kei Esa. Era lagasere vakadomoilevu o ira na daulagasere ni liutaki ira o Isiraia.43 Era qai cabora e levu sara na isoro ena siga oya mera marau,+ ni vakavuna na Kalou dina mera marau ena marau+ levu. Era marau tale ga na yalewa kei ira na gone, mani rogo yawa sara na nodra marau+ e Jerusalemi.44 Era lesi ena siga oya na tagane mera lewa na valeniyau+ e dau maroroi kina na cau,+ na isevu+ kei na ikatini.+ Mera kumuna kina na ivotavota mai na were ni koro e vakaroti ena Lawa+ me nodra na bete kei ira na Livai+ nira marautaka na lewe i Juta na nodra veiqaravi na bete kei ira na Livai.45 Era qarava sara na nodra itavi vua na Kalou kei na nodra itavi ni veivakasavasavataki, vaka kina o ira na daulagasere kei ira na ivakatawa ni matamata me vaka na ivakaro i Tevita kei na luvena o Solomoni.46 E liu ena gauna i Tevita kei Esafa, e tiko na nodra iliuliu na daunisere kei na sere ni vakacaucau kei na vakavinavinaka vua na Kalou.+47 Ena gauna i Serupepeli+ kei na gauna i Niemaia era solia na Isireli taucoko na nodra ivotavota na daulagasere+ kei ira na ivakatawa ni matamata+ me vaka na ka e vinakati e veisiga. Era wasea tale ga na nodra ivotavota na Livai,+ ra qai wasea na Livai na nodra ivotavota na kawa i Eroni.


text:
Na Cava na iBalebale ni Sucu Tale?
Kena isau vakaivolatabu
Na matavosa “sucu tale” e dusia e dua na veiwekani vou ena kedrau maliwa na Kalou kei koya e sucu tale. (Joni 3:3, 7) Na Kalou e vakatokai ira na sucu tale mera luvena. (Roma 8:15, 16; Kalatia 4:5; 1 Joni 3:1) E tautauvata vinaka qori kei ira na gonesusu e vakalawataki nodra volai ena dua na vuvale. Nira sa lewenivuvale ni Kalou o ira na sucu tale, ena veisau tale ga na kedra ivolatukutuku.—2 Korinica 6:18.
Vuna e sucu tale kina e dua
E kaya o Jisu: “Ke dua e sega ni sucu tale, ena sega ni raica na Matanitu ni Kalou.” (Joni 3:3) Ni dua gona e sucu tale, e sa vakarautaki koya tiko me lai veiliutaki kei Karisito ena Matanitu ni Kalou. E veiliutaki mai lomalagi na Matanitu qo, e vakamacalataka na iVolatabu na ‘sucu vou’ me vakarautaka e dua na ivotavota e “maroroi tu mai lomalagi.” (1 Pita 1:3, 4) O ira na sucu tale era vakabauta nira na ‘veiliutaki vata vakatui’ kei Karisito.—2 Timoci 2:12; 2 Korinica 1:21, 22.
Ena sucu tale vakacava e dua?
Ni vakamacalataka tiko na tikina qo o Jisu, e kaya ni o ira na sucu tale era na “sucu ena wai kei na yalo tabu.” (Joni 3:5) E kena ibalebale nira na papitaiso ena wai, ra papitaiso tale ga ena yalo tabu.—Cakacaka 1:5; 2:1-4.
E imatai duadua ni tamata me sucu tale o Jisu. A papitaiso ena Uciwai na Joritani qai lumuti se papitaisotaki koya na Kalou ena yalo tabu. E sucu tale o Jisu ena yalo tabu me luvena vakayalo na Kalou, qai nuitaka na bula i lomalagi. (Marika 1:9-11) A vakayacora qori na Kalou ena nona vakaturi Jisu me dua na kabula vakayalo.—Cakacaka 13:33.
Era papitaiso tale ga ena wai eso era sucu tale ni bera nira papitaiso ena yalo tabu. a (Cakacaka 2:38, 41) Era nuitaka na bula i lomalagi, ena vakayacora qori na Kalou nira sa vakaturi.—1 Korinica 15:42-49.
Rai cala me baleta na sucu tale
Rai cala: Dodonu me sucu tale e dua me rawata kina na bula se me dua na lotu vaKarisito.
Kena dina: E rawati na bula ena vuku ni isoro i Karisito vei ira na sucu tale mera veiliutaki kei Karisito e lomalagi kei ira na bula e vuravura ena veiliutaki ni Matanitu ni Kalou. (1 Joni 2:1, 2; Vakatakila 5:9, 10) O ira na lotu vaKarisito qori era na bula tawamudu ena vuravura Parataisi.—Same 37:29; Maciu 6:9, 10; Vakatakila 21:1-5.
Rai cala: E vakatau vei keda meda sucu tale se sega.
Kena dina: E vinakata na Kalou meda veiwekani voleka kei koya, meda vakabulai tale ga. (1 Timoci 2:3, 4; Jemesa 4:8) Ia ena digitaka ga o koya o ira mera sucu tale se lumuti ena yalo tabu. E tukuna na iVolatabu, ni nona sucu tale e dua e “sega ni vakatau vei koya e diva se nona sasaga, e vakatau ga vua na Kalou.” (Roma 9:16) Na matavosa “sucu tale” e rawa tale ga ni tukuni me sucu mai cake, qori e vakadeitaka ni nodra digitaki na sucu tale e “lako mai cake,” se veidigitaki na Kalou.—Joni 3:3.
a Vakavo ga o Konilio kei na nona itokani.—Cakacaka 10:44-48.


text:
Cakacaka
Chapter 5
Ia sa dua na tamata na yacana o Ananaiasa kei na yacai na watina o Savaira, e rau sa volitaka talega na nodrau tiki ni qele.
2 A sa vunitaka o koya e dua na kenai wase ni sau ni nona qele sa kila talega o na watina,sa qai kauta o koya na kena vo kina yavadratou nai apositolo.
3 Ia sa qai vosa vua o Pita, i Ananaiasa na cava me vakasinaita kina na yalomu o Setani mo mai lasutaka kina na Yalo Tabu, ni o tukuna ni sai koya taucoko oqo nai sau ni nomu qele, ia o sa vunitaka e so me nomu ga?
4 Ni se bera ni volitaki, e sega li ni nomu na qele oqori? Ia ni o sa volitaka, e sega li ni o iko ga o sa vakatulewa kina? Na cava mo nakita kina nai vakarau ca oqo e lomamu? O sa sega ni lasu vua na tamata, ia vua sara ga na Kalou."
5 Ni sa rogoca o Ananaiasa, na vosa sa tau oqo vua, sa bale sobu ka mate sara ga. Ni ra sa rogoca na tamata na ka sa yaco, sa tuburi ira vakalevu na rere.
6 Ara sa tucake yani na cauravou ka solegi koya, era sa colati koya ki nai bili,ka la'ki buluta.
7 Ni oti toka e tolu na auwa sa curu talega mai e loma ni vale na watina, ka sega tiko ni kila na veika sa yaco oti.
8 Sa tarogi koya yani o Pita, "Sai koya sara ga o ya nai sau drau rawata mai na nomudrau qele drau sa volitaka?" Sa saumai mai na yalewa, "Io, oqori dina sara ga na kenai sau."
9 Sa qai tukuna vua o Pita, e rawa vakacava vei kemudrau, mo drau lomavata mai ena nomudrau via vakatovolea na Yalo Tabu? Ena mata ni katuba e rawa ni o raica, ni ratou se tucake tu ga kina na cauravou e ratou se qai lesu mai na buluti koya na watimu, e ratou na colati iko vaka kina, ki nai bili."
10 E vakasauri ga na nona sa bale matemate sobu kina qele. Era lako mai na cauravou ka raica ni sa mate tu, era taura ka colata yani kinai bili, ka ra la'ki buluta tikiva nai bulubulu kei na watina.
11 Era sa rere vakalevu kina o ira kece na lewe ni soqosoqo lotu, ka vaka kina o ira kecega sa rogoca nai rogorogo oqo.
12 E levu nai vakatakilakila kei na ka e veivakurabuitaki, sa yaco vei ira na tamata ena ligadra nai apositolo. Ena vei siga kecega era sa dau soqoni vakalomavata ena matamata ni katuba ni vale nei Solomoni.
13 Sa sega ni dua vei ira mai tuba me via volekati ira mai, ia e dua ga na ka era sa kitaka na nodra vakarokorokotaki ira nai apositolo.
14 Sa vakaikuritaki tikoga vua na Turaga, na tagane kei na yalewa era sa vakabauta.
15 Era sa kauti ira yani sa tauvimate tu kina veigaunisala,mera vakadavori ena i mocemoce kei na ibe, de lakolako ena taubale mai o Pita ena gaunisala o ya, me rawa ni tarai ira mada ga na kenai yaloyalo ni sa lako tiko.
16 Era lewe vuqa talega na lako mai ena veikoro sa vakavolivoliti Jerusalemi, era kauta mai na tamata eso sa tauvimate, kei ira sa vakararawataki tu ena yalo velavela eso, era sa vakabulai vakaaduaga na tamata kece sa kau mai.
17 Sa qai tucake na bete levu kei ira kece na tiko vata kei koya (o ira na Sedusisi), sa tarai ira tu e dua na tama ni yaloca levu,
18 Era sa tauri iratou nai apositolo, ka biuti iratou ki na vale ni veivesu.
19 Ia ni sa bogi na vanua sa lako mai e dua na agilosi ni Turaga ka dolava na katuba ni vale ni veivesu, sa qai kauti iratou ki tautuba, ka tukuna,
20 "Dou lako, mo dou la'ki tucake tu ena vale ni soro ka vunautaka vei ira na tamata me baleta na bula vou oqo."
21 Ni ratou sa taura oti nai tukutuku oqori, e ratou sa lako vakusakusa kina vale ni soro ni se qai malamalawa mai na mataka ka sa tekivu sara nodratou veivakatavulici. Ia na bete levu sa qai lako mai kei ira na dautiko vata kei koya, era sa vakasoqoni ira na mataveilewai kei ira kecega na qase i Isireli, sa qai talai eso me la'ki sereki ratou mai na vesu tiko.
22 Ia ni ratou sa curu yani na ovisa ena loma ni vale ni veivesu, ratou sa sega ni laurai nai lala oqo,e ratou sa lesu tale ka la'ki tukuna,
23 E ratou tukuna, "E dina ni keitou sa dolava yani na katuba, sa sega ni qai dua me vesu tiko e loma!"
24 Ni sa rogoca o koya na turaga ni ovisa levu, kei na turaga bete ni vale ni soro kei na bete levu na veika sa yaco,era sa kidroa taka na ka sa yaco kei na ka ena yaco tarava mai.
25 Sa qai lako mai e dua,ka tukuna vei ira, "raica oiratou na tamata dou a biuta kina vale ni veivesu, e ratou sa tu ena vale ni soro, ka vakavulici ira tiko na tamata!"
26 Sa qai lako na turaga ni ovisa kei na vica na ovisa, me kauti iratou mai, ni ratou sa la'ki tauri mai sa sega ni ratou vesu mai vakaukauwa, ni ratou sa rerevaki ira na lewe vuqa de ra qai vakaviriki iratou ena vatu.
27 Ni ratou sa la'ki kau mai vei ira na ovisa, e ratou sa qai mai vakaturi e matadra na matabose e cake ni lotu. Sa qai tarogi iratou na bete levu,
28 Ka vaka, "Keitou a sega beka ni vakarota matua veikemudou, mo dou kakua ni vakatavuvuli ena yaca oqo? Dou raica, o Jerusalemi taucoko dou sa vakasinaita tu ena nomudou i vakavuvuli, dou sa nakita talega me keitou tarogi ena dra ni Tamata oqo!"
29 Ia sa qai vosa o Pita kei iratou nai apositolo ka vaka: Keitou na talairawarawa ga vua na Kalou, ka sega vua na tamata.
30 Na nodra Kalou na noda qase sa vakaturi Jisu cake mai na mate, o koya dou a vakamatea ena nomudou vakaliliga ena dua na kau.
31 Sa laveti Koya cake na Kalou ka vakatikori ena ligana i matau me Ravouvou kai Vakabula, me rawa kina vei ira na Isireli mera veivutuni ena vukuna kei na veivakabokoci ni valavala ca.
32 "Keitou sai vakadinadina ni veika oqo,kei na Yalo Tabu talega o koya sa solia na Kalou vei ira ga sa talairawarawa Vua."
33 Ena nodra sa rogoca na veika oqo,era sa cudru vakalevu ka ra bosea vata meratou sa na vakamatei.
34 Sa qai tucake e dua na lewe ni matabose cecere oqo, a Farisi, o Kamelieli na yacana, o koya na qasenivuli ni vunau, era dau vakarokorokotaki koya na tamata kecega, a sa vakarota yani me ratou kau vakatikitikitaki mada e tuba oiratou nai apositolo.
35 Sa tukuna vei ira, oi kemudou na Isireli mo dou qarauna vakavinaka naka dou sa nakita me caka vei iratou na tamata oqo.
36 Ena vica na yabaki sa oti yani e a tubu cake kina e dua na tamata na yacana o Ceutasa ka via vakaraitaka o koya ni sega tale ni dua me rau lewe rua tukuna e vuravura, ka rauta ni lewe va na drau na tagane era sa muri koya. Sa qai vakamatei na tamata oqo, o ira kece na muri koya voli era veisebayaki ka yali sega macala tu me yacova mai oqo.
37 E dua tale na tamata na yacana o Jutusa na kai Kaleli e qai taravi koya mai, o koya talega e tukuna, ni o koya ga, oqo e donumaka tiko na gauna ni wili lewe ni vanua, sa dua na ka na levu ni tamata e dreta o koya. Sa mate talega na tamata oqo, o ira kece na dau muri koya era veiseyaki.
38 Au sa tukuna rawa oqo veikemudou, dou kakua ni via tarai iratou na tamata oqo, dou laivi iratou ga; kevaka e ka vakatamata na cakacaka e ratou sa kitaka,ena sega ni rawa ga kina e dua na ka;
39 "Ia kevaka sa mai vua na Kalou, dou na sega ni rawa mo dou vakamalumalutaka – de dou sa yaco tale mo dou veivala kei na Kalou."
40 Era sa ciqoma na ka e tukuna, sara qai kacivi iratou mai nai apositolo, me ratou vakanakuitaki ka sa vakaroti sara vakaukauwa vei iratou, meratou kakua tale ni vakatavuvulitaka na yacai Jisu, a ra sa qai sereki iratou meratou lako.
41 Ni ratou sa lako tani mai ena loma ni matabose cecere oqo,sa dua na ka nodratou reki ni ratou kila,sa dodonu meratou vakacacani ka vakamaduataki ena vuku ni yacana.
42 Ena vale ni soro e veisiga, kei na nodra dui veivalevale, era sa sega ni mudu ni vakatavuvuli ka vunautaki Jisu ni sai Koya na Karisito.


text:
Jeremaia
Chapter 11
Sa yaco vei Jeremaia na vosa mai vei Jiova, ka vaka,
2 "Dou rogoca mada na vosa ni veiyalayalati oqo ka tukuna vei ira na Juta, kei na kai Jerusalemi;
3 "Ia mo tukuna vei ira, 'Sa vosa vakaoqo o Jiova na nodra Kalou na Isireli: "Ena ca na tamata sa sega ni vakarorogo ki na vosa ni yalayala oqo
4 "Ka'u a vakarota vei ira na nomudou qase ena siga Au a kauti ira kina mai na vanua o Ijipita, mai na lovo kaukamea, ka tukuna, 'Dou vakarogoca na Noqu vosa, ka muria me vaka na ka kecega Ka'u sa vakarota vei kemudou; Dou na qai Noqu tamata, ia Au na nomudou Kalou,'
5 "Ka Me'u na vakadeitaka na bubului Au a cavuta vei ira na nomudou qase, me'u na solia vei ira na 'vanua sa dave kina na sucu kei na de-ni-o ni' me vaka ena siga oqo."'" Au a qai tukuna, "Me vakakina, Kemuni Jiova."
6 Sa qai tukuna vei au o Jiova, "Mo vunautaka kecega na vosa oqo ena veikoro vaka-Juta, ena saqata talega ni koro o Jerusalemi, ka vaka, 'Dou rogoca na vosa ni veiyalayalati oqo, ka muria.
7 'Ni'u a vakadreta sara vei ira na nomudou qase ena siga Ka'u a kauti ira cake kina mai na vanua o Ijipita, ka yacova na siga oqo, Au sa sou ena veimataka ka vakadreta ka vaka, "Dou talairawarawa ki na Noqu vosa."
8 'Ia era sa sega ni talairawarawa se vakatu daligadra, era sa dui muria kecega na lewa ca ni yalodra: O koya oqo Au na vakayacora kina vei ira na vosa kecega ni veiyalayalati oqo, ka'u a vakarota vei ira me ra cakava, ia era a sega ni via muria.'"
9 Sa tukuna talega vei au o Jiova, "Sa votu na nodra vere na Juta, kei na kai Jerusalemi:
10 "Era sa lesu tani ki nai valavala ca ni nodra qase e liu, era sa bese ni vakarogoca na Noqu vosa, ka ra sa muria ga na kalou tani me ra qaravi ira; Na mataqali i Isireli kei na mataqali i Juta sa voroka na Noqu veiyalayalati o koya Ka'u a cakava vei ira na nodra qase."
11 O koya oqo sa tukuna kina o Jiova, "Raica, Au na vakayacora vei ira na ca ka ra na sega ni drotaka rawa; E dina ni ra na qai tagi vei Au, Au na sega ga ni rogoci ira.
12 "Ena qai lako na veikoroi Juta kei na kai Jerusalemi, ka tagi vei ira na kalou era vakama kina na ka boi vinaka, ia era na sega sara ni vakabulai ira ena gauna ni nodra rarawa.
13 "Ni sa tautauvata na kenai wiliwili ni nomu veikoro kei nai wiliwili ni nomu kalou, o iko Juta; ka sa tautauvata nai wiliwili ni sala ni koro mai Jerusalemi kei nai wiliwili ni cabocabo ni soro dou sa vakaduria ki na ka ni veivakamadua o ya, io nai cabocabo ni soro me kama kina na ka boi vinaka vei Peali.
14 "Ia mo kakua ni masulaki ira na tamata oqo, se dulaka cake na tagi se masu e na vukudra; Ni'u na sega ni rogoci ira e na siga era sa tagi kina vei Au ena nodra rarawa.
15 "Na cava sa mai kitaka ena Noqu vale o koya na Noqu daulomani, ni sa ia o koya nai valavala ca kei ira na lewe levu? Ia na yago savasava sa yali sara vei iko, ni o sa caka ca, o sa qai reki.
16 Sa vakatoka na yacamu o Jiova na Vu-ni-Olive Drokadroka, Totoka ka Vuavuai Vinaka. Ia ena rorogo ni ue levu, sa tutuvaka o Koya na buka e delana, ka sa raramusumusu na tabana.
17 "Ia o Jiova ni lewe vuqa, o Koya ka tei iko, sa kacivaka me yacovi iko na ca ena vuku ni nodra ca na mataqali i Isireli kei mataqali i Juta, o koya era sa cakava vei ira me vakacudrui Au ni ra sa vakama na ka boi vinaka vei Peali."
18 Ia o Jiova sa vakatakila vei au na ka oqori, ia au sa kila; o Ni sa vakaraitaka mai vei au na nodra i naki vuni.
19 Ia au a vaka na lami e yalomalua sa kau mai me vakamatei; ia au a sega ni kila ni ra sa buki qau vere, ka vaka, "Me da vakacataka na kau kei na vuana, ia me da muduki koya tani mai na nodra vanua na bula, me kakua ni nanumi tale na yacana."
20 Ia Oi Kemuni, Jiova ni lewe vuqa, ka lewa vakadodonu, ka vakatovolea na ivi kei na loma ni tamata, me'u sa raica mada na nomuni cudruvi ira: ni'u sa tukuni au vei kemuni.
21 "O koya oqo sa tukuna kina o Jiova ena vukudra na kai Anacoci, era sa saga me ra vakamatei iko, ka tukuna, 'Mo kakua ni ia na parofisai ena yaca i Jiova, de o mate ena ligai keimami'—
22 "O koya sa tukuna kina o Jiova ni lewe vuqa, 'Raica, Au na cudruvi ira: era na mate na cauravou ena i seleiwau, era na mate ena viakana na luvedra tagane kei na luvedra yalewa;
23 'Ka na sega na ka e vo vei ira, Ni'u na kauta mai na veivakarusai vei ira na kai Anacoci, io na yabaki me ra cudruvi kina.'"


text:
Taura o Ilaisa na isulu ni parofita nei Ilaija (13, 14)
Vakasavasavataka o Ilaisa na wai ni Jeriko (19-22)
Vakamatei ira na gonetagane e rua na bea mai Peceli (23-25)
2 Ni vakarau kauti Ilaija+ cake i lomalagi* o Jiova ena cagi kaukaua,+ erau biuti Kilikali*+ mai o Ilaija kei Ilaisa.+2 E tukuna o Ilaija vei Ilaisa: “Au kerea mo tiko eke, ni talai au o Jiova i Peceli.” Ia e kaya o Ilaisa: “Me vaka ni bula dina tiko o Jiova o bula tale tiko ga o iko, au na sega ni biuti iko.” Erau lako sobu sara i Peceli.+3 Era mani lako yani vei Ilaisa na luvedra na parofita* mai Peceli, era kaya vua: “O kila tiko ni na kauta tani nikua o Jiova na nomu turaga me kua ni lewai iko?”+ E kaya o koya: “Au sa kila tiko. Moni tiko lo ga.”4 E tukuna vua o Ilaija: “Ilaisa, au kerea mo tiko eke, ni talai au o Jiova i Jeriko.”+ Ia e kaya o koya: “Me vaka ni bula dina tiko o Jiova o bula tale tiko ga o iko, au na sega ni biuti iko.” Erau mani lako i Jeriko.5 Era lako yani vei Ilaisa na luvedra na parofita era tiko mai Jeriko, era kaya vua: “O kila tiko ni na kauta tani nikua o Jiova na nomu turaga me kua ni lewai iko?” E kaya: “Au sa kila tiko. Moni tiko lo ga.”6 E tukuna vua o Ilaija: “Au kerea mo tiko eke, ni talai au o Jiova ina Joritani.” Ia e kaya o koya: “Me vaka ni bula dina tiko o Jiova o bula tale tiko ga o iko, au na sega ni biuti iko.” Erau mani lako yani.7 Era lako yani e 50 na luvedra na parofita mera lai vakararai tu mai vakayawa, ni rau duri volekata tu na Joritani o rau na rua.8 E taura sara o Ilaija na nona isulu ni parofita,+ e lobia qai mokuta kina na wai mani tawase ina imawi kei na imatau, rau qai takosova na vanua mamaca.+9 Ni rau yaco ga i tai, e kaya sara o Ilaija vei Ilaisa: “Mo kerea na ka meu cakava vei iko ni bera niu kau tani vei iko.” E qai kaya o Ilaisa: “Au kerea me vakaruataki*+ mada ga vei au na yalo e tiko vei iko.”+10 E kaya o koya: “E dredre na ka o kerea. Ke o raica niu sa kau tani vei iko, ena sobuti iko, ke sega ena sega ga.”11 Ni rau lako tiko erau veivosaki tale tiko ga, vakasauri ga e tawasei rau e dua na qiqi bukawaqa kei ira na ose bukawaqa,+ e lako cake sara i lomalagi* o Ilaija ena cagi kaukaua.+12 E rai tiko ga o Ilaisa, e qolouvaka: “I tamaqu, i tamaqu! Na qiqi nei Isireli kei ira na nona dauvodo ose!”+ Ni sega tale ni raici koya, e taura ga na nona isulu qai dresuka rua.+13 Oti qori e tomika na isulu ni parofita+ nei Ilaija e lutu mai vua, e lesu tale me lai duri ena bati ni Joritani.14 E mani taura na isulu ni parofita nei Ilaija a lutu mai vua qai mokuta kina na wai, e kaya: “I vei o Jiova na Kalou i Ilaija?” Ni mokuta na wai e tawase ina imawi kei na imatau, e takoso sara o Ilaisa.+15 Nira raici koya yani vakayawa na luvedra na parofita era tiko e Jeriko, era kaya: “Sa sobuti Ilaisa na yalo tabu a sobuti Ilaija.”+ Era lako yani mera tavaki koya, ra qai tekicuva vua ina qele.16 Era kaya vua: “Era tiko qo e 50 na tagane yaga kei ira na nomuni dauveiqaravi. Yalovinaka, mera lai vaqara na nomu turaga. De kauti koya cake na yalo* i Jiova qai biuti koya ena dua na ulunivanua se dua na buca.”+ Ia e kaya o Ilaisa: “Moni kua ni talai ira.”17 Era cikevi koya tiko ga mani madua kina, e kaya sara: “Ni talai ira.” Era tala sara e 50 na tagane, era vaqaqara tiko ga me tolu na siga ia era sega ni kunei koya.18 Nira lesu yani vua, sa tiko mai Jeriko.+ E mani kaya vei ira: “Au a tukuna moni kua ni lako.”19 Sa dede toka era kaya vei Ilaisa na lewenikoro: “Sa toka vinaka na koro qo me vaka ga e raica tiko na noqu turaga,+ ia na wai ga e ca, na qele tale ga e sega ni vua.”*20 E kaya o koya: “Moni kauta mai vei au e dua na boulu lailai vou, moni biuta kina na masima.” Era mani kauta yani vua.21 E lako sara yani o koya ina soniwai qai biuta kina na masima,+ e kaya: “Qo na ka e tukuna o Jiova, ‘Au sa vakasavasavataka na wai qo. Ena sega tale ni vakavuna na mate se yava.’”*22 E savasava tiko ga na wai me yacova mai qo me vaka na ka e tukuna o Ilaisa.23 E qai biuta na vanua oya o Ilaisa me lako cake i Peceli. Ni muria tiko na sala, era lako mai na koro eso na gonetagane, era vakalialiai koya sara,+ era kaya tiko ga vua: “Lako cake ulucou! Lako cake ulucou!”24 Oti e raivuki e raici ira, e cudruvi ira ena yaca i Jiova. Erau lako mai veikau e rua na bea yalewa,+ rau qai basuraka e 42 na gone.+25 E lako tiko ga o Ilaisa me yaco i Ulu i Kameli,+ mai kea e qai lesu i Samaria.


text:
TUBERI ENA VULI IVOLATABU
Marau me Tawamudu!
Na vuli iVolatabu qo ena sega ni saumi. E tiko e dua mo drau na veivosakitaka na iVolatabu, ona kila kina na isau ni taro me vaka:
Au na marautaka vakacava noqu bula?
Ena rawa ni oti na veika ca kei na rarawa?
Au na rawa ni raici ira tale na wekaqu era sa mate?
E kauaitaki au dina na Kalou?
Meu masu vakacava me rawa ni rogoca na Kalou?
Sega ni Saumi
E sega ni saumi na vuli qo kei na ivola ni vuli Marau me Tawamudu! Ena rawa ni dua tale ga na nomu iVolatabu ke o vinakata.
Gauna Veiganiti
Drau rawa ni sota sara ga se veiqiriti kei koya drau na veivosakitaka na iVolatabu, ena gauna kei na vanua e ganiti iko
E Vakatau Vei Iko
O rawa ni lewa ke o vinakata me sa cegu nomu vuli.
E dau caka vakacava na vuli?
E dua na qasenivuli ena vukei iko mo kila na ka e kaya na iVolatabu me baleta e levu na ulutaga. Ni drau vulica vata tiko na iVolatabu ni vakayagataki na ivola Marau me Tawamudu!, o na kila vinaka kina na iVolatabu kei na kena yaga ena nomu bula. Mo kila eso tale na ka me baleta na vuli qo, sarava na vidio qori se rai ina taro e tarogi wasoma.
O via raica eso na ka ena vulici?
Raica e vica na lesoni e tekivutaki kina na vuli iVolatabu.
O sa via tekivu vuli?
Tabaka na bulukau qo mo tuvanaka na imatai ni nomu vuli iVolatabu.


text:
VEI IRA NA ITABAGONE
11: Dau Cakacaka
CAVA E OKATI KINA?
O ira era dau cakacaka era sega ni madua na cakacaka. Ke ra sega mada ga ni taleitaka eso tale na ka era cakava, era na cakacaka ga vakaukaua mera vakarautaka na ka mera bula kina, ra veivukei tale ga.
VUNA E BIBI KINA MO DAU CAKACAKA
Ke o taleitaka se sega, e levu na itavi me qaravi ena noda bula. E levu nikua era sega ni taleitaka mera cakacaka vakaukaua, ia ena yaga vei iko nomu cakacaka vakaukaua.—Dauvunau 3:13.
“Au raica ni o na vakila na lomavakacegu qai taleitaki ni o cakacaka vakaukaua. Au taleitaka na cakacaka baleta ni solia vei au na lomavakacegu. Ni vinaka na nomu ivakarau ni cakacaka ena vinaka tale ga na kemu irogorogo.”—Reyon.
IVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “E yaga na cakacaka kaukaua kece.”—Vosa Vakaibalebale 14:23.
KA O RAWA NI CAKAVA
Bucina na rai donu me baleta na cakacaka ni o muria eso na vakatutu yaga qo.
Saga mo cakava vinaka nomu cakacaka. Ke o mani cakava na nomu itavi e vale, lesoni e koronivuli, se cakacaka saumi, saga mo vulica vinaka na nomu cakacaka. Ke o cakava vinaka mada ga nomu itavi, vakasamataka na sala mo vakavinakataka tiko ga kina nomu cakacaka. Saga mo dau totolo ena nomu cakacaka, qai tosoya cake tiko ga kena ivakatagedegede. O na marautaka vakalevu nomu cakacaka ke o kenadau kina.
IVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “O sa bau raica e dua e kenadau ena nona cakacaka? Ena tu o koya e matadra na tui; ena sega ni tu e matadra na tamata wale.”—Vosa Vakaibalebale 22:29.
Me donu nomu rai. Ena yaga vei ira eso tale na nomu kauaitaka na nomu itavi. Kena ivakaraitaki, ni o makutu ni cakava nomu itavi, ena mamada na icolacola vei ratou na nomu vuvale.
IVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “E marau vakalevu o koya e solia na ka, vakalailai o koya e taura na ka.”—Cakacaka 20:35.
Vakaliuliu. Kua ni nanuma mo cakava e vica ga na itavi e soli vei iko, saga me levu tale na ka o cakava. Kena ibalebale e tu sara ga vei iko na lewa ena levu ni ka mo cakava. O na sega ni vakasaurarataki, ia me vu sara ga mai lomamu na ka o via cakava.—Maciu 5:41.
IVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “Me rawa ni vu mai lomamu na ka vinaka o cakava, mo kua ni vakasaurarataki kina.”—Filimoni 14.
Me veiraurau na ka o cakava. O ira na dau cakacaka era sega ni vucesa, se bobula ina nodra cakacaka. Era saga mera veiraurautaka na ka era cakava, me rawa nira marautaka nodra cakacaka kei na nodra gauna ni vakacegu.
IVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “E vinaka me sinai e dua na liga ena vakacegu, e ca ni sinai ruarua na liga ena cakacaka kaukaua qai tautauvata kei na cemuria na cagi.”—Dauvunau 4:6.


text: 23 Ni o dabe mo drau kana vata kei na tui,Mo vakasamataka vinaka na ka e tu e matamu,2 Mo biuta na isele ena nomu itilotilo*Ke o daukana.3 Mo kua ni garova na kena kakana kana vinaka,Ni kakana veivakacalai.4 Mo kua ni vakaocai iko mo vutuniyau.+Mo tu vakadua mo vakaraitaka ni o yalomatua.*5 Ni o wanonova, sa sega e kea,+Ena tubu sara ga na tabana me vaka na ikeli qai vuka yani i macawa.+6 Mo kua ni kania na kena kakana na tamata buroburogo,*Mo kua ni garova na kena kakana kana vinaka,7 Ni vaka e dua e dau nanuma na ka.“Mo kana, mo gunu,” e kaya vei iko, ia e sega ni dina.*8 O na luaraka na tikinikakana o kaniaO vakamaumautaka na nomu vosa rogo vinaka.9 Mo kua ni vosa e daligana na tamata yalowai,+Ni na beca na nomu vosa vuku.+10 Mo kua ni tosoya na iyalayala ni vanua ni gauna makawa+Se lakova vakaveitalia na nodra were na gone sega na tamadra.11 Ni kaukaua o koya e taqomaki ira,*Ena totaki ira ni veilewaitaki iko.+12 Mo vagolea na lomamu ina veivakavuliciKei na daligamu ina vosa ni kilaka.13 Mo kua ni cegu ni vakavulica na gone.+Ke o kuitataki koya ena kau, ena sega ni mate.14 Mo kuitataki koya ena kau,Mo vakabulai koya mai na iBulubulu.*15 Na luvequ, ke vuku na lomamuEna marau vakalevu na lomaqu.+16 Ena marau na lomaqu*Ni tukuna na ka dodonu na tebenigusumu.17 Me kua ni vuvutaki ira na ivalavala ca na lomamu,+Ia mo dokai* Jiova ena siga taucoko,+18 Ena vinaka kina na nomu gauna se bera mai+Ena sega ni muduki na nomu inuinui.19 Mo vakarorogo na luvequ mo vuku kina,Mo vagolea na lomamu ena sala dodonu.20 Mo kua ni maliwai ira na gunu waini vakasivia,+Kei ira na kana lewe ni manumanu vakasivia,+21 Ni na dravudravua na dau mateni kei na dau kana,+Na dau sosovu ena vakaisulu ena isulu madra.22 Mo vakarorogo vei tamamu ni vakavuna na nomu sucu,Mo kua ni beci tinamu ni sa qase mai.+23 Mo volia* na ka dina mo kua ni volitaka,+Vaka kina na vuku, na ivakavuvuli, kei na yalomatua.+24 Ena reki sara ga vakalevu na tamana na yalododonu,O koya e tamana na gone vuku ena marautaki koya.25 Ena marau na tamamu kei na tinamu,Ena reki vakalevu na yalewa e vakasucumi iko.26 Na luvequ, mo solia vei au na lomamu,Me taleitaka mada ga na matamu na noqu sala.+27 Ni qara titobu na saqamua,Kei na yalewa ivalavala dukadukali* e toevu qiqo.+28 E toka vuni o koya me vaka na daubutako,+E vakalevutaka na kedra iwiliwili na tagane sega ni yalodina.29 O cei e rarawa? O cei e nuiqawaqawa?O cei e veiba? O cei e vosavosa?O cei e mavoa wale? O cei e matamocemoce?30 O ira na gunu waini tiko vakabalavu,+O ira na lai qara* na waini veiwaki.31 Mo kua ni raica na waini damudamuNi tatibi ena bilo qai totoka na kena igunugunu,32 Ni oti oya e kati me vaka na gata,E solia na ka gaga me vaka na gata batigaga.33 Ena raica na matamu na ka tani,Na lomamu ena tukuna na ka ca.+34 O na vaka e dua e davo e loma ni wasawasa,Vaka e dua e davo tiko ena ulu ni ivana ni waqa.35 O na kaya: “Era vacuki au ia au sega ni vakila.*Era mokuti au ia au sega ni kila.Au na yadra ninaica?+Meu gunu tale.”*


text:
WASE 45
Vakamalumalumutaka na Timoni
MACIU 8:28-34 MARIKA 5:1-20 LUKE 8:26-39
-
VAKATALAI IRA NA TIMONI INA QELENIVUAKA
Eratou se qai yaco bula ga e baravi na tisaipeli ni oti na ka vakadomobula e sotavi mai wai. Dua tale na ituvaki rerevaki ratou baci donuya qo. Erau basika mai na dua na ibulubulu e rua na tagane vakarerevaki rau curumi timoni, rau qai cicivi Jisu! E duatani sara e dua vei rau, ni rairai voravora cake nona itovo qai balavu cake na gauna era lewai koya tu kina na timoni.
E vakaloloma na tagane qori ni dau luvawale ni veilakoyaki voli. E ‘qoqolou ena bogi kei na siga ena ibulubulu kei na veidelana qai dau tavalaki koya ena vatu.’ (Marika 5:5) Na kena vakarerevaki na tagane qori e sega ni doudou kina e dua me muria na sala ya. Era saga eso mera vesuki koya, ia e drutilaka na sinucodo kei na iqamuniyava. E sega ni vakamalumalumutaki koya rawa e dua.
Ni volekati Jisu yani na tagane ya, e kailavaka ena nodra veivakamuai na timoni: “Na cava meu cakava vei iko, Jisu na Luve ni Kalou Cecere Duadua? Mo bubului ena yaca ni Kalou ni o na sega ni vakararawataki au.” E vakaraitaka o Jisu ni lewai ira na timoni ena nona vakarota: “O iko yalo velavela, lako tani vua.”—Marika 5:7, 8.
E curumi tagane tu e levu na timoni qai kilai qori ni taroga o Jisu: “O cei na yacamu?” E sauma o tagane: “Na yacaqu o Vavakoso, ni keimami le levu.” (Marika 5:9) Dua na vavakoso se iwasewase ena mataivalu ni Roma era lewena e vica vata na udolu na sotia. E kilai rawa e keri na levu ni timoni era curumi tagane tu ra qai marau nira raica nona rarawa. Era vakamasuti Jisu “me kua ni vakaroti ira mera lako ina qara sega ni vakabotona.” Kena ibalebale era sa kila rawa tu na timoni na ka ena caka vei ira kei na nodra iliuliu o Setani.—Luke 8:31.
E 2,000 na vuaka era kana voleka toka. E tukuni ena Lawa ni manumanu dukadukali na vuaka, sega tale ga ni dodonu me laurai vei ira na Jiu na vuaka. Era kaya na timoni: “Vakatalai keimami vei ira na vuaka, me keimami curumi ira.” (Marika 5:12) E tukuna sara o Jisu vei ira na timoni mera lai curumi ira na vuaka. Era qai cici na 2,000 na vuaka ina barinivatu, ra lutu i wasawasa ra mani luvu kece.
Nira raica qori na dau vakatawa vuaka, era lai tukutuku sara ina koro kei na veiyasana. Era mani lako na lewenivanua mera lai raica na ka sa yaco. Nira yaco yani, era raica ni sa bula vinaka tale na tagane curumi timoni, sa vinaka tale tu nona vakasama. Sa vakaisulu, qai dabe toka e yasa i Jisu!
Dua na ka nodra rere o ira era rogoca na itukutuku se ra raici tagane sara ga, era sega ni kila na ka ena yacovi ira ena vuku ni ka e yaco qori. Era vakamasuti Jisu me biuta nodra yasayasa. Ni vakarau vodo i waqa o Jisu, e kerea na tagane a curumi timoni me rau lako vata. Ia e kaya vua o Jisu: “Lako i vale vei ira na wekamu, lai tukuna vei ira na veika e cakava vei iko o Jiova, kei na nona lomani iko.”—Marika 5:19.
E dau veivakaroti o Jisu vei ira e vakabula mera kua ni talanoataka, ni sega ni vinakata mera yavutaka na lewenivanua nodra rai me baleti koya ena veika veivakurabuitaki era rogoca. Ia nona vakabulai na tagane a curumi timoni tu e ivakadinadina ni kaukaua e tu vei Jisu, e tukuni kina me lai talanoataka nira rawa ni rogoca tale ga o ira ena rairai sega ni sotava o Jisu. E rawa ni vakamalumu wakanikau tale ga nona itukutuku ni rairai sega ni taleitaki nodra mate na vuaka. E gole sara o tagane ena yasayasa taucoko vakaTikapoli me lai talanoataka na veika e cakava vua o Jisu.


text: 9 Ena ika13 ni siga ni ika12 ni vula, oya na vula o Eta,*+ na gauna me vakayacori kina na vosa kei na lawa ni tui,+ na siga era namaka na kedra meca na Jiu mera valuti ira kina, qai yaco na kena veibasai nira vakadrukai ira tale na cati ira o ira na Jiu.+2 Era soqoni vata na Jiu ena nodra koro ena yasana kece e lewa o Tui Esuerosi+ mera ravuti ira na via vakacacani ira, qai sega ni dua e vorati ira rawa nira domobulataki ira na Jiu na lewe ni veivanua kece.+3 Era tokoni ira na Jiu o ira kece na turaga ni veiyasana, o ira na vakailesilesi liu ni yasana,+ o ira na kovana, kei ira era qarava na nona cakacaka na tui nira rerevaki Motekai.4 E vosayaco o Motekai+ ena valenitui, e rogovaki ena yasana kece na kena irogorogo ni kaukaua tiko ga na turaga qo.5 Era ravuta kece na kedra meca na Jiu ena iseleiwau, era vakamatei ira, era vakarusai ira, era cakava na ka ga era vinakata vei ira na cati ira tiko.+6 Mai Susani*+ na vanua viribaiti* era vakamatea na Jiu e 500 na tamata ra qai vakarusa.7 Era vakamatei Parisadaca tale ga, o Talifoni, o Asepaca,8 o Poraca, o Atelia, o Aritaca,9 o Pamasita, o Arisai, o Aritai, kei Vaisaca,10 o ratou na tini na luvena tagane o Emani na luvei Emitaca, na kedra meca na Jiu.+ Ia nira vakamatei ratou oti, era sega ni yauta na itokinivalu.+11 Ena siga oya e tukuni vua na tui na kedra iwiliwili na vakamatei mai Susani* na vanua viribaiti.*12 E kaya na tui vei Ranadi Esiteri: “Era vakamatea na Jiu ra qai vakarusa e 500 na tamata kei ratou na tini na luvei Emani mai Susani* na vanua viribaiti.* Na cava era sa cakava ena vo ni yasana e lewa na tui?+ Na cava tale o vinakata? Ena soli vei iko. Na cava tale o kerea? Ena vakayacori.”13 E kaya o Esiteri: “Ke vinaka vei kemuni na tui,+ moni vakadonuya mada mera vakayacora tale ga nimataka na Jiu era tiko e Susani* na ka e tukuni ena lawa nikua,+ me ratou vakaliligi ena kau na tini na luvei Emani.”+14 E vakarota sara na tui me vakayacori na ka qori. E soli na lawa mai Susani,* eratou mani vakaliligi na tini na luvei Emani.15 Era soqoni vata tale na Jiu era tiko e Susani* ena ika14 ni siga ni vula o Eta,+ era qai vakamatea e Susani* e 300 na tamata, ia era sega ni yauta na itokinivalu.16 Era soqoni vata tale ga na vo ni Jiu era tiko ena yasana e lewa na tui mera taqomaka na nodra bula.+ Era taqomaki ira mai na kedra meca,+ nira vakamatea e le 75,000 era cati ira ia era sega ni yauta na itokinivalu.17 Qori ena ika13 ni siga ni vula o Eta, era vakacegu ena ika14 ni siga, era lokuca me siga ni kanavata kei na marau levu.18 Era soqoni vata na Jiu era tiko mai Susani* ena ika13 ni siga+ kei na ika14 ni siga,+ era vakacegu ena ika15 ni siga, era lokuca me siga ni kanavata kei na marau levu.19 Oya na vuna era lokuca kina na Jiu mai na veikoro ena taudaku ni yasana mera marau vakalevu, mera kanavata ena ika14 ni siga ni vula o Eta, me siga ni soqo+ kei na gauna mera veisoliyaka kina na ivotavota kakana.+20 E vola o Motekai+ na ka kece qo qai vakauta na ivola vei ira kece na Jiu era tiko ena yasana e lewa o Tui Esuerosi, vei ira era tiko voleka kei ira na tiko vakayawa.21 E vakaroti ira mera dau soqova na ika14 ni siga ni vula o Eta kei na ika15 ni siga ena veiyabaki,22 ni siga qori era vakacegu kina na Jiu mai vei ira na kedra meca, na vula qori e veisau kina na nodra rarawa me marau kei na nodra lolosi+ me siga ni reki. Era lokuca me siga ni kanavata kei na marau levu, na gauna mera veisoliyaka kina na kakana kei na iloloma vei ira na dravudravua.23 Era vakadonuya na Jiu mera tomana na soqo era tekivuna, mera cakava tale ga na ka e vola vei ira o Motekai.24 Ni a nakicataki ira na Jiu o Emani+ na luvei Emitaca na kai Ekaki,+ na kedra meca kece na Jiu, me vakawabokotaki ira+ qai vakawiri Puri+ oya na Madigi, me vakataqayataki ira, me vakarusai ira.25 Ia ni lako yani o Esiteri vua na tui, e vakarota ena ivola:+ “Me sauti koya tale na nona inaki ca me baleti ira na Jiu,”+ era qai vakaliligi koya kei ratou na luvena tagane ena kau.+26 Oya na vuna era vakatoka kina na siga qori me Purimi ni yavutaki ga ena yaca na Puri.*+ Ena vuku ni ka kece e volai ena ivola, na ka era raica me baleta na ka qo kei na ka e yacovi ira,27 era bolea na Jiu kei na nodra kawa kei ira kece na mai tomani ira,+ me kua ni cegu nodra soqova na rua na siga qori, mera vakayacora tale ga na ka e volai me baleti ira ena kena gauna lokuci e veiyabaki.28 Mera dau nanuma na siga qori, mera soqova na itabatamata kece, ena vuvale yadua, ena yasana yadua, kei na koro yadua, me kua sara ni yali vei ira na Jiu na siga ni Purimi, mera dau vakananuma tale ga qori na nodra kawa.29 E qai volavola o Ranadi Esiteri na luvei Epaieli, kei Motekai na Jiu ena nodrau lewa kece me rau vakadeitaka na ka me baleta na Purimi ena ikarua ni ivola.30 E vakauta o koya na ivola vei ira kece na Jiu ena 127 na yasana+ ena matanitu nei Esuerosi+ ena vosa ni veivakacegui kei na vosa dina,31 me vakadeitaka me soqovi na siga ni Purimi ena kena gauna lokuci me vaka e vakaroti ira kina o Motekai na Jiu kei Ranadi Esiteri mera vakayacora,+ era bolea tale ga kei na nodra kawa mera vakayacora,+ wili kina na lolo+ kei na kerekere.+32 E vakadeitaka na ka me baleta na Purimi na ivakaro nei Esiteri+ qai volai ena dua na ivola.


text:
Kania
Na kania, kilai talega lewe ni manumanu se lewenimanumanu na manumanu vakayago e dau kana me kakana.
Na ga e lewena na wai, protein, kei uro. E sautu droka, ia e dau laukana ga ni oti na saqa kei na matua se cakacakataki ena vuqa na sala. Ena univakatakila na itoki valu se kavuru ena loma ni auwa se ena dua na siga na kena isau mai na tauvimate kei decomposition ena bacteria kei fungi. E bibi na lewe ni manumanu ena ivakarau ni bula kei na itovo vakavanua, e dina ga ni sega ni na kei na veivakarusai sa vakadeitaka me na kina na veika dredre ni bula vakatamata kei na ituvaki. E vuqa na matalotu era tu kina na lawa me baleta na kakana e rawa se sega ni rawa ni laukana.
Ena lesumai ni taurivaka e vakatarai kina na vakaveicakacaka ni manumanu. Na tamata vakatamata e vakavuna na nodra vakayagataki na kakana ena kedra iyaya na veivuke ni veivakamateivale.