text:
WASE TOLU
“Tamadra Kece na Vakabauta”
1, 2. Sa veisau vakacava na vuravura mai na gauna i Noa, e tarai Eparama vakacava qori?
NI RAI cake o Eparama, e raica sara na vale cecere e tadrava tu mai na nona siti o Uri. * Dua na ka na maue e rogo tiko mai kina qai kuvu cake tiko ga na kubou. Era baci vakacaboisoro tiko na bete ni kalou vula. Raitayaloyalotaki Eparama ni vuki tani, e kurea na uluna qai laurai e vacuna nona cudru. Ni gole tiko yani i vale, e siviti ira sara na ilala e gaunisala, de dua a vakasamataka tiko na qaravi matakau sa roboti Uri tu. Tekivu mai na gauna i Noa, sa takalevu sara e vuravura na sokalou lasu!
2 A mate o Noa ni vo ga e rua na yabaki me sucu o Eparama. Ni ratou sobu mai waqa o Noa kei na nona vuvale ni oti na Waluvu levu, a cabora sara na peteriaki qori e dua na isoro vua na Kalou o Jiova, qai vakavuna na Kalou me basika na drodrolagi. (Vkte. 8:20; 9:12-14) Ena gauna oya, a laurai ga e vuravura na sokalou savasava. Ia qo, ni sa tetevi vuravura yani na ikatini ni tabatamata mai vei Noa, sa kunekunei dredre sara na sokalou savasava. Era sokaloutaka na kalou lasu na tamata kece ga. E qaravi matakau mada ga na tamai Eparama o Tira, de dua e dau bulia sara ga na matakau.—Josua 24:2.
E yaco vakacava o Eparama me ivakaraitaki vakasakiti ni vakabauta?
3. Na itovo cava e kilai tani kina o Eparama, na cava eda rawa ni vulica kina?
3 E duidui sara o Eparama. Ni toso tiko nona bula, e kilai tani tiko ga ena vuku ni nona vakabauta. A qai uqeti na yapositolo o Paula me vakatokai koya me “tamadra kece na vakabauta”! (Wilika Roma 4:11.) Meda raica mada qo na itekitekivu ni nona mai turaga vakabauta o Eparama. Eda rawa ni vulica eke na sala meda vakaukauataka kina na noda vakabauta.
Qaravi Jiova ni Oti na Waluvu
4, 5. E mai kilai Jiova vakacava o Eparama, na cava eda na rairai tukuna kina ni dina qori?
4 E mai kila vakacava na Kalou o Jiova o Eparama? Eda kila nira tu na dauveiqaravi yalodina i Jiova e vuravura ena gauna oya. E dua vei ira o Semi. E sega ni ulumatua o koya vei ratou na tolu na luvei Noa, ia e dau cavuti ga eliu na yacana. De dua e yaco oya ni rui vakasakiti na nona vakabauta. * Ni oti na Waluvu, a kaya o Noa ni o Jiova na “Kalou i Semi.” (Vkte. 9:26) E dau dokai Jiova o Semi, e doka tale ga na sokalou savasava.
5 Vakacava, a kilai Semi o Eparama? Kena irairai ni kilai koya. Vakasamataka mada ni se gonetagane o Eparama. Sa na wacava nona marau ni kila ni se bula tiko na tukana, a raica tale ga na veika kece a yaco ena va na senitiuri ena itukutuku ni kawatamata! A raica o Semi na ca ni bera na Waluvu, a raica na Waluvu levu e vakasavasavataka na vuravura, na tauyavu ni imatai ni matanitu e vuravura nira tubu tiko na lewena, kei na gauna rarawataki ni talaidredre i Nimiroti ena Tawa mai Pepeli. A sega ni oka o Semi ena tara ni tawa oya. Ni vakasesea gona o Jiova na nodra vosa na dau taravale, e vosataka tiko ga o Semi kei na nona vuvale na vosa taumada ni kawatamata, na vosa i Noa. E wili ena vuvale qori o Eparama. Sa macala ga ni dau dokai Semi o Eparama ni tubu cake tiko. Kena ikuri, a bula vata kei Eparama o Semi ena dua na gauna balavu. De a vulica o Eparama vei Semi e levu na ka me baleti Jiova.
6. (a) E vakaraitaka vakacava o Eparama ni vuli mai na ka e yaco ena Waluvu? (b) A vakacava sara tu mada nodrau bula o Eparama kei Serai?
6 Se mani cava e yaco, a vuli vakalevu o Eparama mai na ka e yaco ena Waluvu. E dau saga o koya me lako vata kei na Kalou me vakataki Noa ga. Qori na vuna e cata kina o Eparama na qaravi matakau qai duatani duadua vei ira e Uri, ena nona vuvale mada ga. Ia e qai kunea e dua na nona itokani talei. E vakawatitaki Serai, na marama e kilai tani na kena totoka kei na nona dau vakabauti Jiova. * Erau sega ni vakaluveni, ia rau marautaka vakalevu nodrau qaravi Jiova vata. Rau mani susugi Loti na vugoi Eparama, ni luveniyali.
7. Mera vakadamurimuri Eparama vakacava na imuri i Jisu?
7 A sega vakadua ni biuti Jiova o Eparama me lai qaravi matakau e Uri. E yalorawarawa kei Serai me rau duatani vei ira na qaravi matakau ena vanua oya. Ke da vinakata me dina noda vakabauta, meda cakava tale ga oya. Meda yalorawarawa tale ga ni duatani vei ira na qaravi matakau. E kaya o Jisu ni o ira nona imuri era na “sega ni vakavuravura” ena sevaki ira tale ga o vuravura. (Wilika Joni 15:19.) Ke o mani vakila na rarawa nira cati iko na lewe ni nomu vuvale se itikotiko ni o vakatulewataka mo qaravi Jiova, nanuma tiko ni levu tale ga era dau sotava qori. Sega ni dua na ka mo leqataka, o lakovata tiko kei na Kalou me vakataki Eparama ga kei Serai.
“Mo Biuta na Nomu Vanua”
8, 9. (a) Na ituvaki guiguilecavi dredre cava a sotava o Eparama? (b) Na cava e tukuna o Jiova vei Eparama?
8 Dua na siga, a sotava o Eparama e dua na ka e guiguilecavi dredre. A vakasavuya vua na Kalou o Jiova e dua na itukutuku! E sega ni vakamacalataka na iVolatabu se a ciqoma vakacava na itukutuku qori o Eparama, e tukuna ga ni rairai vua na turaga yalodina qo na “Kalou lagilagi.” (Wilika Cakacaka 7:2, 3.) De dua ena veivuke ni agilosi, a raica rawa kina o Eparama na nona lagilagi vakasakiti na iliuliu Cecere ni lomalagi kei vuravura. Eda rawa ga ni raitayaloyalotaka na levu ni marau i Eparama ni raica na duidui ni Kalou bula, kei na matakau e sokaloutaki ena gauna oya.
9 Na cava e tukuna o Jiova vei Eparama? “Mo biuta na nomu vanua kei ira na wekamu mo lako ina vanua au na vakaraitaka vei iko.” A sega ni tukuna o Jiova na vanua e nanuma tiko—ena vakaraitaka ga vei Eparama o koya. Kena imatai, ena biuta tu mai o Eparama na nona vanua kei ira na wekana. Ena gauna eliu, e dau ka bibi vei ira ena Tokalau e Loma na vuvale. Ni dua na tagane me biuta na wekana qai toki vakayawa, qori e ka vakarerevaki sara, vei ira eso e vinaka cake na mate mai na nodra toki!
10. Na cava e gadrevi kina me rau vakuai rau o Eparama kei Serai ni rau biuta na nodrau vanua e Uri?
10 Me biuta na nona vanua o Eparama e vinakati kina na yalo ni vakuai koya. E dua na siti osooso qai vutuniyau o Uri. (Raica na kato “ Na Siti Erau Biuta tu Mai o Eparama kei Serai.”) E laurai ena vakekeli nira tu eliu na vale vivinaka e Uri, era tuvani vinaka tu ena lomanibai, eso na vale qori e 12 na kena rumu se sivia, me nodra na vuvale kei na dauveiqaravi. E tu kina na tobu ni wai, valelailai kei na isovasova ni benu. Vakasamataka tale ga ni rau sa qase sara o Eparama kei Serai, sa rairai yabaki 70 o Eparama qai 60 o Serai. A vinakata o Eparama me vakacegu qai qaravi vinaka o Serai—na ka era dau vinakata mera cakava na tagane vakawati vinaka vei watidra. Raitayaloyalotaka mada nodrau veitalanoataka tiko na ilesilesi qo, na lomatarotaro kei na kauai ni lomadrau. Ena rairai marau sara ga o Eparama ni duavata kina o Serai! Me vakataki koya ga, a yalorawarawa o Serai me biuta tu mai na nona vale vinaka kei na veika kece e tu kina.
11, 12. (a) Na vakavakarau kei na vakatulewa cava a caka taumada ni bera ni biu o Uri? (b) Na cava a rairai yaco ena mataka nira biubiu?
11 Ena vakatulewa qori, dua na ka na levu ni ka me rau cakava o Eparama kei Serai. Levu na vakasosolo kei na veika me rau tuvanaka taumada. Na cava me rau na kauta ena ilakolako qo, ina vanua rau sega ni kila, na cava tale ga me rau biuta tu mai? Koya e bibi sara nodrau vakatulewa me baleti ira na bula vata tu kei rau. Na cava erau na vakatulewataka me baleta na kena turaga o Tira? Erau mani lewa me rau kauti koya, rau qaravi koya tale ga. De dua a vakadonuya o Tira mai vu ni lomana, ni vakamacalataka na kena itukutuku ni dua na peteriaki o koya ni tokitaka nona vuvale mai Uri. E kena irairai ni sa tinia o Tira na qaravi matakau. E tomani Eparama tale ga ena ilakolako qo o Loti na vugona.—Vkte. 11:31.
12 Sa qai yaco mai na mataka me ratou biubiu kina. Raitayaloyalotaka mada nira sa soqoni vata ena taudaku ni siti ena ikelimusu kei Uri. Era usani na iyaya ena kameli kei na asa, era kumuna yani na nodra qelenimanumanu, vuvale kei ira na dauveiqaravi. Sa dua na ka nodra nanamaki. * De dua sa matadra kece tu vei Eparama me tukuna mera toso. Sa qai toso yani na ilakolako, biu tu mai vakadua o Uri.
13. Era vakaraitaka vakacava e levu na dauveiqaravi i Jiova nikua na yalo vata ga a vakaraitaka o Eparama kei Serai?
13 Nikua, e levu na dauveiqaravi i Jiova era vakatulewataka mera toki ina vanua e gadrevi vakalevu kina na dautukutuku ni Matanitu ni Kalou. Eso tale era nanuma mera vulica na vosa vou mera vakalevutaka kina na nodra cakacaka vakaitalatala. Era nanuma tale ga eso mera tovolea na taba ni veiqaravi era se sega ni matau kina. Na vakatulewa va qo ena gadrevi kina mera vakuai ira—nodra tu vakarau ni vakuai ira mai na so na iyau vakayago. Sa bau totoka dina na yalo qori, era vakataki rau sara ga o Eparama kei Serai! Eda rawa ni vakadeitaka ni na levu sara na ka ena solia vei keda o Jiova ni vakatauvatani kei na ka eda solia vua, ke tiko vei keda na vakabauta va qo. E sega vakadua ni dau guilecava o koya me vakaicovitaki ira na vakabauta. (Iper. 6:10; 11:6) Vakacava, a cakava qori vei Eparama?
Takosovi na Uferetisi
14, 15. E vakacava na ilakolako mai Uri i Karana, na cava e rairai nanuma kina o Eparama me ratou tiko vakalekaleka e Karana?
14 Era sa qai matau mai na veitosoyaki na matailakolako qo. Vakasamataka mada ni vodo toka o Eparama, taubale o Sera, vakalailai rau veisau, nodrau veivosaki e veicurumaki kei na rorogo ni lali mai na nodra beleti na manumanu. O ira mada era sega ni matau ena ilakolako qo, era sa matau sara ena vakaduri kei na uruci ni valelaca, ra qai vukea na kena turaga o Tira me dabe vinaka ena dela ni kameli se asa. Era gole ina vuaira nira vakamuria na bati ni Uciwai na Uferetisi. E toso tiko ga na ilakolako qo me vica vata na siga kei na macawa.
15 Nira sa taubaletaka oti e 960 na kilomita, era yacova yani na veibure e vaka na ibulibuli ni sova ni oni mai Karana, na siti vutuniyau ena itatakoso ni gaunisala ni veivoli mai na Tokalau ina Wesi. Era cegu e kea ra qai tiko kina vakalekaleka. De dua sa rui malumalumu o Tira me toso tale.
16, 17. (a) Na veiyalayalati cava a marautaka vakalevu o Eparama? (b) A vakalougatataki Eparama vakacava o Jiova ni se tiko mai Karana?
16 Toso na gauna, e qai mate o Tira ni sa yabaki 205. (Vkte. 11:32) E vakacegui Eparama sara ga mai na nona rarawa ni vosa tale vua o Jiova. E cavuta tale vua na ivakaro vata ga a tukuna mai Uri, qai vakamatatataka vua na nona yalayala. Ena yaco o Eparama me “matanitu levu,” era na qai vakalougatataki na vuvale kece e vuravura ena vukuna. (Wilika Vakatekivu 12:2, 3.) Ni marautaka vakalevu na veiyalayalati qo kei na Kalou, e kila o Eparama ni sa gauna ni toso.
17 Sa qai levu ga na vakasosolo ena gauna qo, ni a vakalougatataki Eparama o Jiova ni se tiko e Karana. E tukuni ena itukutuku oya “nai yau kecega eratou sa rawata, kei na tamata eratou sa rawata mai Karana.” (Vkte. 12:5) Me dua na matanitu, ena vinakati vei Eparama na iyau kei na dauveiqaravi—e dua na vuvale levu. E sega ni dau vakavutuniyautaki ira na nona dauveiqaravi o Jiova, ia e dau solia vei ira na veika ga era gadreva me vakayacori kina na nona inaki. Ni karoni vinaka tu, e liutaki ira nona ilawalawa o Eparama ina vanua e sega ni kila.
18. (a) Na gauna cava a yaco kina vei Eparama na ka vakairogorogo ena ivolatukutuku ni veika e cakava na Kalou vei ira na nona tamata? (b) Na cava tale eso na ka bibi a yaco ena ika14 ni Naisani ena veiyabaki tarava? (Raica na kato “ Na Tikinisiga Bibi ena iVolatabu.”)
18 E taura e vica na siga na ilakolako mai Karana i Kakimisi, na vanua era dau takosova kina na Uferetisi na ilawalawa dauveilakoyaki. De dua qo na vanua e yaco kina vei Eparama na ka vakairogorogo ena ivolatukutuku ni veika e cakava na Kalou vei ira na nona tamata. A yaco qo ena ika14 ni siga ni vula qai vakatokai me Naisani, ena 1943 B.S.K., a liutaka kina na nona ilawalawa o Eparama ni takosova na uciwai. (Lako 12:40-43) E tiko ena sauca na vanua a yalataka o Jiova me vakaraitaka vei Eparama. Ena siga oya e vakayacori sara kina na veiyalayalati ni Kalou vei Eparama.
19. Na cava e okati ena yalayala i Jiova vei Eparama, na cava a rairai vakasamataka o Eparama?
19 Ni ratou gole ina sauca o Eparama kei na nona ilawalawa, era lai cegu vakalailai ena vunikau lelevu mai More volekati Sikemi. A vosa tale e kea o Jiova vei Eparama. E cavuti sara ga ena gauna qo na yalayala ni Kalou ni kawa i Eparama ena taukena na vanua. A bau vakasamataka tale o Eparama na parofisai i Jiova e cavuti mai Iteni, o koya e cavuti me “kawa,” ena qai vakabula na kawatamata ena dua na gauna? (Vkte. 3:15; 12:7) De dua sa tekivu kila tiko mai vakalalai, ni okati tale ga o koya ena inaki i Jiova.
20. E vakaraitaka vakacava o Eparama ni vakavinavinakataka na veika dokai e solia vua o Jiova?
20 E vakavinavinakataka vakalevu o Eparama na veika dokai e solia vua o Jiova. Ni lako voli ena vanua—sa macala tu ga ni na qaqarauni nira se tawana tiko na kai Kenani—e cegu vakalailai o Eparama me tara na icabocabonisoro vei Jiova, a cakava taumada volekata na veivunikau lelevu mai More, dua tale volekati Peceli. E masuta na yaca i Jiova, e rairai vakavinavinakataka na nona Kalou mai vu ni lomana, ni vakasamataka na nodra veigauna mai muri na nona kawa. De a vunau tale ga vei ira na kai Kenani era tiko tikivi koya. (Wilika Vakatekivu 12:7, 8.) E levu sara na veika dredre ena qai vakatovolei kina na vakabauta i Eparama ena nona ilakolako qo. A sega ni bau nanuma lesu o Eparama na vale kei na veika vinaka a biuta tu yani e Uri. E dei ga o koya ena veika se bera mai. E tukuni me baleti Eparama ena Iperiu 11:10: ‘A waraka tiko na siti e dei na kena yavu, na siti e tara e cakava na Kalou.’
21. E duidui vakacava noda kila na Matanitu ni Kalou vei Eparama, na cava e uqeti iko mo cakava?
21 Eda kila sara e levu na ka na dauveiqaravi i Jiova me baleta na siti vakaivakatakarakara oya—na Matanitu ni Kalou—ni vakatauvatani kei Eparama. Eda kila ni sa veiliutaki tiko mai lomalagi na Matanitu ni Kalou, sa na voleka ni mai vakarusa na ituvaki kei vuravura qo, eda kila tale ga ni Kawa i Eparama a yalataki tu mai ena gauna makawa, o Jisu Karisito e sa veiliutaki tiko ena Matanitu oya. Sa na bau ka dokai dina meda raici Eparama tale ni sa vakaturi mai. Ena qai kila kina o Eparama se a vakayacori vakacava na inaki i Jiova! O na via raica se vakayacora vakacava o Jiova na veika kece e yalataka? Se mani cava e yaco, mo tomana tiko ga na veika a cakava o Eparama. Vakaraitaka na yalo ni vakuai iko, talairawarawa, qai vakavinavinakataka na itavi dokai e solia vei iko o Jiova. Ni o vakadamurimuria na vakabauta i Eparama na “tamadra kece na vakabauta,” ena yaco tale ga o koya me tamamu!
^ para. 1 Oti e vica na yabaki, a veisautaka na Kalou na yaca i Eparama me o Eparaama, kena ibalebale “Tamadra na Matanitu e Vuqa.”—Vkte. 17:5.
^ para. 4 O Eparama tale ga e dau cavuti eliu vei ratou na luvei Tira, ia e sega ni ulumatua o koya.
^ para. 6 E muri, e qai veisautaka na Kalou na yaca i Serai me o Sera, kena ibalebale “Raluve.”—Vkte. 17:15.
^ para. 12 Era veiletitaka eso na vuku se a susugi na kameli ena gauna i Eparama se sega. E sega ni tu e dua na kena ivakadinadina. E vakamacalataki vaka vica ena iVolatabu ni kameli tale ga e okati tiko ena veika e taukena o Eparama.—Vkte. 12:16; 24:35.


c: text/html

text:
E VEISAUTAKA NA BULA NA IVOLATABU
E ca na Uluqu ena Qito!
SUCU: 1928
VANUA: COSTA RICA
KA E KILAI KINA: DAUQITO, DAUVEIMAUILAVO
NOQU BULA E LIU
Au susu e Puerto Limón e dua na korolevu e tiko na kena ikelekele ni waqa ena ceva kei Costa Rica. Keitou le walu na veitacini, au ikavitu ni gone. A mate o Ta niu yabaki walu, mani veisusu duadua o Na.
Dua na qito au se taleitaka sara niu se gone na baseball. Au lai lewena sara e dua na timi ni baseball niu sa itabagone, ia au sega ni saumi kina. Niu yabaki 20 vakacaca, a tukuna vei au e dua na turaga niu rawa ni lewena e dua na timi ni baseball e Nicaragua era saumi na kena lewe ni timi. Ia au sega ni cakava qori ni sa tautauvimate o Na qai sega ni dua me qaravi koya. Au sega tale ga ni via lako i Nicaragua. Dua tale na gauna, au sureti meu lewena na timi ni baseball e Costa Rica. Au mani vakadonuya, au lewena kina na timi ni Costa Rica mai na 1949 ina 1952. Au qito vakavica e Cuba, Mexico, kei Nicaragua. Au dau biu ena dua na itutu nuitaki e rara, meu ciqo polo. Au rawa mada ga ni qito vaka17 qai sega ni dua na cala au cakava. Dua na ka noqu taleitaka nodra dau kaciva voli na yacaqu o ira na sarasara!
E vakasisila noqu ivakarau ni bula. Sa tiko e dua na noqu itau, ia au domona e levu tale na yalewa. Au dauveimauilavo, volia na tikite ni lotari, au daumateni tale ga. Na levu ni noqu mateni ena dua na siga, au sega mada ga ni kila seu lesu vakacava i neitou niu yadra ena siga tarava.
A yaco me iVakadinadina i Jiova o tinaqu ni se va tu qori na ivakarau ni noqu bula. Dua na ka nona vinakata meu tomani koya, ia a dreve na nona sasaga ni se kaukaua sara tu ga noqu via qito ena gauna qori. Na levu ni noqu taleitaka na qito, au bolea meu kua ni kana ena gauna ni tereni. Na ka ga e tu ena noqu vakasama na baseball, e ca na uluqu ena qito qori!
Ia au mavoa vakaca niu yabaki 29 niu saga meu ciqoma na polo ena dua na gauna ni qito. Au mani vakatulewataka meu sa cegu na qito, meu sa veivakavulici ga vei ira na dauqito era sega ni saumi.
VEISAUTAKI AU NA IVOLATABU
Au ciqoma e dua na veisureti ena 1957 meu tiko ena nodra soqo na iVakadinadina i Jiova a caka ena dua na rara au dau qito kina e liu. Niu dabe toka ena vanua ni sarasara, dua na duidui levu au raica. Era veidokai na iVakadinadina ni vakatauvatani kei na nodra kosakosa kei na nodra dauvakacaca na dau sara qito. Qori e uqeti au meu vulica na iVolatabu kei ira na iVakadinadina i Jiova qai tiko ena nodra soqo ni lotu.
Au kurabuitaka na levu ni ivakavuvuli vakaivolatabu au vulica. Kena ivakaraitaki, e parofisaitaka o Jisu nira na vunautaka na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou e veiyasa i vuravura na nona tisaipeli ena iotioti ni veisiga. (Maciu 24:14) Au vulica tale ga nira sega ni rawailavo na lotu vaKarisito dina ena nodra vunautaka na itukutuku vinaka. Ni a kaya o Jisu: “E soli wale vei kemudou, dou solia wale tale ga.”
Ni toso tiko noqu vuli iVolatabu, au vakatauvatana na ka au vulica kei na ka au raica vei ira na iVakadinadina i Jiova. Au qoroya nodra gugumatua ni vunautaka na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou e veiyasa i vuravura. Au vakadinata tale ga nira dausoli ka me vaka ga a veivakaroti kina o Jisu vei ira na lotu vaKarisito. Niu wilika ena Marika 10:21 na veisureti i Jisu, “Mo mai muri au,” au vinakata sara ga meu dua na iVakadinadina.
E taura na gauna meu muria na veika au vulica ena iVolatabu. Kena ivakaraitaki, dua na gauna balavu noqu voli tikite tu ni lotari e veimacawa qai dau tiko noqu naba “kalougata.” Ia au vulica ena iVolatabu ni Kalou e cati ira na daukocokoco era qarava na “kalou ni Kalougata.” (Aisea 65:11; Kolosa 3:5) Au mani vakatulewataka meu muduka na veimauilavo. Na imatai ni Sigatabu au sega ni volia kina na tikite ni lotari, e kacivaki na noqu naba! Era vakalialiai au e levu niu sega ni voli tikite ena macawa ya, ra qai uqeti au meu cakava tale. Ia au vakadeitaka niu na sega tale ni voli tikite ni lotari.
A vakatovolei noqu sa dua na “tamata vou” ena soqo au papitaiso kina meu iVakadinadina i Jiova. (Efeso 4:24) Niu gole tiko ina noqu icili ena dua na yakavi, keirau sota tale kei na yalewa a noqu itau tu e liu qai cikevi au meu lesuva na noqu ivakarau ni bula makawa. Ia au kaya niu na sega ni cakava ya niu sa muria tiko na ivakatagedegede ena iVolatabu. (1 Korinica 6:18) E qai kailavaka: “Na cava?” Ni sega ni kauaitaka na rai ni iVolatabu me baleta na ivalavala vakasisila, e kaya me keirau veibuku tale. Ia au curu ena noqu rumu qai lokataka na katuba. Mai na gauna au iVakadinadina kina ena 1958 me yacova mai nikua, au marau niu sega ni lesuva tale na noqu bula makawa.
KENA YAGA
Dua na ka na levu ni veivakalougatataki au sotava niu muria na ivakavuvuli vakaivolatabu! Kena ivakaraitaki, au kunea e levu na itokani vinaka, vakainaki noqu bula, au qai vakila na marau dina.
Au se taleitaka tiko ga na qito baseball, ia e sa sega ni ka bibi duadua ena noqu bula. E lekaleka ga na noqu rogo kei na noqu rawailavo ena baseball. Ia ena tawamudu noqu veiwekani kei na Kalou kei ira na nona tamata au sa maliwai ira tiko ena gauna qo. E kaya na iVolatabu: “Sa takali tiko yani na vuravura kei na kena gagadre, ia o koya e cakava na loma ni Kalou ena tu ga me sega ni mudu.” (1 Joni 2:17) E sega ni dua na ka ena gauna qo e uasivia na noqu lomani Jiova kei ira na nona tamata!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ULUTAGA LEVU | O RAWA NI KILA VINAKA NA IVOLATABU
Cava Mo Kila Vinaka Kina na iVolatabu?
“E ivola kilai levu na iVolatabu. E nodra ga na vulagi, e sega ni yaga vei keimami e Jaina.”—O LIN, JAINA.
“Au sega tiko mada ga ni kila vinaka na neimami ivolatabu na Idu. Meu qai kila sara vakacava na iVolatabu?”—O AMIT, IDIA.
“Au doka na iVolatabu ni ivola makawa, au rogoca tale ga ni levu era dau volia. Ia au se sega ni bau raica e dua na kena ilavelave.”—O YUMIKO, JAPANI.
E levu e veiyasa i vuravura era doka na iVolatabu, ia era rairai sega ni kila vinaka sara na veika e volai tu kina. Era wili tiko kina e vica vata na milioni e Esia kei na veivanua mada ga sa tu kina vakarawarawa na iVolatabu.
De o na taroga, ‘Cava meu kila vinaka kina na iVolatabu?’ Ena yaga vakalevu mo rawa ni:
Lomavakacegu, o marau tale ga
Walia na leqa vakavuvale
Valuta na lomaocaoca
Veimaliwai vinaka
Vakayagataka vakavuku na ilavo
Dikeva mada na ka e kaya na marama ni Japani o Yoshiko. E via kila na iVolatabu, mani vakawilika. Cava e vakila? E kaya: “E vukei au na iVolatabu me vakainaki noqu bula, meu nuitaka tale ga na veigauna se bera mai. Au sa qai lomavakacegu.” A vakadikeva tale ga na iVolatabu o Amit, a tukuni taumada qai kaya: “Dua na ka noqu kurabui. Era tu ena iVolatabu na ivakasala yaga me baleti keda kece.”
E yaga sara vakalevu na iVolatabu ena nodra bula e vica vata na milioni. Vakacava mo dikeva tale ga na kena yaga.


text:
ULUTAGA LEVU
Sala Mo Lewai Iko Vinaka Kina
E SE via moce o Austin, ia sa tagi na alamu ni nona kaloko. Sega ni bera na nona duri, veisautaka nona isulu, lai tereni sara. Sa dua na yabaki na nona cakava tiko vakatolu qori e veimacawa.
Dua tale na yalewa o Laurie e se qai vala oti ga kei watina. Ena levu ni nona cudru kei na rarawa, e lako i valenikuro qai kania e dua na pakete levu na loli. Qori na ka e dau cakava ena gauna kece e rarawa kina.
E tautauvata vakacava na kedrau ituvaki o Austin kei Laurie? Io, erau sega tale ni vakasamataka na ka me rau cakava, rau sa muria ga na ivakarau e matau vei rau.
Vakacava o iko, o na via vakavinakataka eso na ka ena nomu ivakarau ni bula? De dua mo vakaukauayago vakalevu, kua ni yadra sivia, se veitaratara wasoma kei ira na wekamu se itokani.
Ena yasana adua, o na rairai via valuta tale ga na nomu malumalumu me vaka na vakatavako, laukana vakasivia ni kakana kamikamica, se vakalusi gauna ena Internet.
Ena sega ni rawarawa mo valuta na nomu malumalumu. Na dredre ni nomu cakava qori e tukuni ni vaka ga na dredre ni nomu tucake mai na idavodavo ni o sa tutuvi vinaka toka ni batabata na draki!
Na cava mo cakava mo lewai iko vinaka kina? Ena vakamacalataki ena tolu na ulutaga veitaravi qo eso na ivakavuvuli yaga ena iVolatabu.


text:
“Sega ni Vakamalumalumu ina Kequ Mate”
“Au dau vukei niu davo seu duri mai na loga. Niu taubale au vakila na mosi. Sega ni tadola vinaka na noqu itilotilo, au sega ni gunuva rawa kina na mequ vuanikau e dau vakaotia na mosi. Tekivu mavoa eso na tiki ni yagoqu qai sega ni mavo, eso era tini vuvuca tale. Bo dra na ketequ, mosi tale ga vakalevu na serequ. Sega niu kila na veika sa yacovi au tiko. Au se qai yabaki tini ga.”—Elisa.
QO NA matenikuli [na Scleroderma]. E rauta ni 2.5 na milioni e vuravura e tauvi ira na mate qo, dau tukuni ni “kaukaua na kuliniyagodra.” Dua na kena mataqali e dau tauvi ira na gone, e dau kaukaua kina vakalevu na viciko ni kuliniyago.
E kune vei Elisa na kena mataqali e tauva na kuliniyagona, e tete sara ina nona gacagaca e loma, me vaka nona ivi, uto, yatevuso kei na nona wawa. Ra nanuma na vuniwai ni na lima ga na yabaki na dede ni nona bula ni qaravi vakavuniwai. Ia sa oti qo e 14 na yabaki, se bula tiko ga. Se tiko ga vua na mate qori, e dau saga ga me donu nona rai me baleta na bula. E vakatarogi Elisa na Yadra! me baleta na kena mate kei na nona vosota rawa tiko.
Gauna cava o kila kina ni o sa tauvimate tiko?
Niu se qai yabaki ciwa, a mavoa na duruduru ni ligaqu, e mosi sara ga vakalevu. E tadola levu na mavoa qori qai sega ni mavo rawa. Laurai gona vei au na matenikuli qo. Ni kani au tiko vakatotolo na kequ mate, mani vaqarai e dua na vuniwai e kila vinaka na qarava na mate qo.
Qai kune e dua?
Dua na vuniwai keitou raica e dau vakadikeva na mate ni isema ni yago. E kaya vei rau noqu itubutubu ni na veivuke vakalevu ke caka vei au na veiqaravi vakavuniwai na chemotherapy e dau vakamatea na sela ni yago, ena sega ni tete totolo na kequ mate, ena dede kina noqu bula me lima tale na yabaki, au na rawa tale ga ni bula vinaka. Na kena leqa ni rawa ni vakamalumalumutaka na sotia ni yagoqu. Ke tauvi au mada ga na matetaka au rawa ni leqa kina.
Vinaka ni sega ni dua na ka va qori e yaco.
Au vakavinavinaka vakalevu niu se bula tiko! Niu voleka ni yabaki 12, dau mosi vakalevu na serequ, kena dede e rauta ni 30 na miniti, rawa ni yacovi au vakarua ena dua na siga. Levu ni kena mosi au dau vutugu sara ga.
Cava e vakavuna?
Ratou kaya na vuniwai ni lailai sara tiko na iwasewase ni noqu dra na hemoglobin, sa oca tale ga na noqu uto ni saga tiko me vakauta na dra ina noqu mona. Oti ga e vica na macawa noqu qaravi vakavuniwai, au sa bula vinaka. Au vakasamataka sara ena gauna oya niu sa wawa cabolo tu ga. Sega tale ni dua na ka meu cakava rawa, vaka sara ga niu sega ni lewa rawa na veika sa yacovi au tiko.
Kilai na kemu mate ena 14 na yabaki sa oti, sa vakacava tiko na nomu bula ena gauna qo?
Au se dau vakila tiko ga na mosi, so tale na mate e tauvi au e vakavuna na scleroderma. Me vaka na bo dra, na leqa ni viciko ena noqu yatevuso, kei na mosi ni saresarequ. Ia au sega ni vakamalumalumu ina kequ mate, se lomalomani au. Tu tale eso na ka meu cakava.
Me vaka na cava?
Au taleitaka na droini, cula isulu kei na caka iyaya talei e daramaki me isasauni. Bibi sara noqu dau veivakavulici ena iVolatabu niu iVakadinadina i Jiova. Keu sega mada ga ni lako rawa ina nodra vale eso, au se rawa tiko ga ni tokoni ira na iVakadinadina era veivakavulici ena iVolatabu ena neitou yasayasa. Eso toka noqu vuli iVolatabu. E vakainaki noqu bula niu vakaitavi ena cakacaka vakaitalatala.
Ni sa va tu mada qori na kemu ituvaki, cava o se cakava tiko ga kina na cakacaka qo?
Au kila ni bibi qai yaga na itukutuku au dau vakasavuya. Au dau marau tale ga niu vakaogai au meu vukei ira eso tale. Au bulabula kina vakayago! Na gauna lekaleka qori, au dau guilecava kina niu tauvimate tiko.
Uqeti iko vakacava na iVolatabu me donu tiko ga nomu rai?
E vakadeitaka ni lekaleka wale noqu rarawa kei na rarawa era vakila tale tu ga eso. E kaya na Vakatakila 21:4 ni nona gauna lokuci na Kalou ena “qusia tale ga na wainimata kece mai na matadra, sa na sega tale na mate, na lolosi, na tagiyaso, kei na mosi.” Noqu dau vakasamataka na tikinivolatabu va qori e vaqaqacotaka noqu vakabauta na yalayala ni Kalou me baleta na veigauna vinaka se bera mai, sega ni baleti ira ga na tauvimate bibi, o keda kece.


text:
“Ke sa Rawa Vei Kingsley, Au Rawa Tale ga ni Cakava!”
TEKIVU wili iVolatabu o Kingsley ni tavi oti ga na tabana, qo na imatai ni gauna e vakaitavi kina ena Koronivuli ni Vuli Vunau ena ivavakoso. E qarauna me cavuta vinaka na vosa, kei na tagonivosa. Na cava ga e sega ni raica tiko kina na nona iVolatabu?
E tiko mai Sri Lanka o Kingsley qai mataboko. E didivara qai vinakati me dua na nona idabedabe qiqi me veitosoyaki kina. E mai kilai Jiova vakacava qai curu ena Koronivuli ni Vuli Vunau? Meu talanoataka mada.
Na imatai ni gauna keirau sota kina kei Kingsley, e tarai au sara ga nona via kila na ka dina. Sa vuli iVolatabu o koya kei na vica na iVakadinadina, sa kakabasubasu na ilavelave ni nona ivola Ka Mo Kila Mo Bula Tawamudu Kina ena vosa vakaBraille. * A ciqoma noqu sureti koya me vuli iVolatabu tale, ia e rua na ituvaki dredre keirau sotava.
Kena imatai, e tiko ena valenimalumalumu o Kingsley kei na so tale e vakaleqai tu na yagodra. Au dau vosa sara e cake ena vuku ni nona didivara kei na kosakosa ni vanua ya. Era rogoca kece ga na tu ekea na neirau vuli iVolatabu ena veimacawa!
Kena ikarua, e lailai ga na ka e katona rawa o Kingsley ena gauna kece ni nona vuli. Me yaga na neirau vuli, dua na ka nona dau vakavakarau vinaka o Kingsley. Dau wilika vakavica o koya na ka me keirau vulica, wilika na tikinivolatabu ena iVolatabu vakaBraille, qai dau vakasamataka na isaunitaro. E yaga dina na iwalewale qo. Ena dau dabe vakatoga ena ibe ni valagi, lakovata nona tavia toka na fuloa kei na domona i cake ni vakamacalataka na ka e vulica. Sega ni dede keirau sa dau vuli vakarua ena dua na macawa ena loma ni rua na aua!
TIKO ENA SOQONI QAI VAKAITAVI
Dua na ka nona vinakata o Kingsley me gole ina soqoni, ia e cakacaka levu toka qo. E vinakati me dua e vukei koya ena idabedabe qiqi, vodo ena motoka kei na loma ni Vale ni Soqoni. Era dau veivuketaka na ivavakoso na vukei koya, ra qai okata qori me itavi dokai. Ena gauna ni soqoni e dau biuta voleka i daligana o Kingsley e dua na sipika me vakarorogo vinaka kina, qai vakamacala tale ga ena so na gauna!
Ni sa toso tiko nona vuli iVolatabu a nanuma sara o Kingsley me curu ena Koronivuli ni Vuli Vunau. Ni vo e rua na macawa me wili iVolatabu ena imatai ni gauna, au tarogi koya sara ke sa vakatovotovo tiko mai. E tukuna ena yalodei, “Io Taciqu, au vakatovotovo vaka30.” Au vakavinavinakataki koya sara ena nona sasaga qai kerea vua meu vakarogoci koya ni wiliwili. E cega nona iVolatabu, biuta toka nona iqaqalo ena matanivola vakaBraille, qai wiliwili. Au raica ni sega ni veitosoyaki tiko na nona iqaqalo ena drauniveva me vaka era dau cakava na mataboko. A nanuma kece o koya na wase ni iVolatabu me wiliki!
E tuturu na wainimataqu e baluqu, au sega sara ga ni vakabauta. Au tarogi Kingsley se rawa vakacava me nanuma vinaka ni vakatovotovo ga vaka30. E kaya: “Sega, au vakatovotovo vaka30 ena dua na siga.” E sivia e dua na vula, a dabe toka ena nona ibe ni valagi o Kingsley qai wiliwili vakavicavata me yacova ni sa rawa ni nanuma kece na wase ni iVolatabu me wilika.
Yaco mai na siga me sa vakaitavi ena Vale ni Soqoni. Ni oti nona itavi, era vakasausau na mataveitacini, levu tale ga era tagi nira raica nona sasaga na gonevuli vou qo. Dua na dautukutuku sa sega ni vakaitavi tu ena koronivuli ni dau rere, a kerea me sa curu tale. Na vuna? E kaya, “Ke sa rawa vei Kingsley, au rawa tale ga ni cakava!”
Ni oti nona vuli iVolatabu me tolu na yabaki, e vakaraitaka e matanavotu nona yalayala o Kingsley ni papitaiso ena Seviteba 6, 2008. Dua na iVakadinadina yalodina me yacova nona mate ena Me 13, 2014. E vakadeitaka o Kingsley ni na tomana nona veiqaravi ena yalodina ena vuravura Parataisi ni sa na kaukaua qai bulabula vinaka. (Aisea 35:5, 6)—Talanoataka o Paul McManus.
^ para. 4 Tabaki ena 1995; sa sega ni tabaki tale na gauna qo.


text:
VAKATOTOMURIA NODRA VAKABAUTA | SERA
“O sa Rui Marama Totoka”
DUA na marama rairai totoka ena Tokalau e Loma o Sera. Raitayaloyalotaka mada nona duri tu ena lomadonu ni vale rau vakaitikotiko kina kei na watina o Eparama. * Qori na vanua a tauyavu kina nodrau bula vakavuvale, qai levu na ka totoka erau marautaka e keri. Vakacava e matararawa o Sera ni veiraiyaki voli e loma ni vale? Ni dau vosa o Sera, e lako vata kei na rairai ni matana. Kena ibalebale ena laurai levu e matana ke rarawataka e dua na ka.
Erau vakaitikotiko e Uri, na koro vutuniyau e levu kina na matai, dauveivoli, kei ira era maqosa ena cakacaka ni liga. E levu na ka rau taukena o Sera kei Eparama. E vakanananu vakalevu o Sera qai sega ni okata nona vale e Uri me vanua ga e maroroi vinaka kina nodrau iyau. E vakasamataka o Sera na veika rarawa kei na veika vinaka rau sotava ena vale ya, vaka kina na nodrau dau masu wasoma vua na nodrau Kalou o Jiova. Sa rauta me taleitaka na vanua qori.
Ia e yalorawarawa o Sera me biuta na ivakarau ni bula sa matau kina. Sa rairai yabaki 60 toka ena gauna qori, e sega ni kila na veika ena sotava ena vanua ena toki kina. De dua ena sega ni lesu i Uri ni vakasamataki na leqa e rawa ni yaco kei na ituvaki dredre ena sotavi. Na cava mada e vakavuna na veiveisau e yaco ena nona bula? Na cava eda vulica ena nona vakabauta?
“MO LAKO TANI MAI NA NOMU VANUA”
A rairai susu e Uri o Sera. Sa sega tale ni dua na ka e vo ena korolevu qori nikua. Ia ena gauna i Sera, era dau kele ena Uciwai na Uferetisi na nodra waqa na dauveivoli ra qai kauta yani na iyaya mai na veivanua tu yawa. E dau osooso na gaunisala, na vanua ni volivolitaki kei na ikelekele ni waqa. Vakasamataka mada na gauna e tubu cake tiko kina o Sera, kei na levu ni tamata e kila ena yasayasa qori. Era kilai koya vinaka tale ga na lewenivanua e Uri ni yalewa rairai totoka, qai levu na wekana e kea.
E kilai ena iVolatabu o Sera ena dei ni nona vakabauta, ia e sega ni vakabauta na kalou vula e qaravi e Uri. Era tara na lewenivanua e Uri e dua na vale cecere e loma ni koro me qaravi kina na kalou vula. Ia o Sera e qaravi Jiova na Kalou dina. E sega ni tukuna na iVolatabu na sala e vakabauta kina o Sera ni dau qaravi matakau o tamana. Ni toso na gauna a vakawatitaki Sera o Eparama, rau veisivi ena tini na yabaki. * (Vakatekivu 17:17) A qai kilai o Eparama me “tamadra kece na vakabauta.” (Roma 4:11) Nodrau dau veidokai, veivosaki wasoma, kei na nodrau cakacaka vata vakaveiwatini ena ituvaki dredre e sotavi e vakavuna me dei nodrau bula vakawati. E veivuke tale ga vakalevu ena nodrau bula vakawati na nodrau lomana na Kalou.
E lomani watina vakalevu o Sera, rau qai lai vakaitikotiko volekati ira na wekadrau e Uri. Ni toso na gauna e basika e dua na ituvaki rarawataki e kaya na iVolatabu ni “a yava o Serai, e sega ni vakaluveni.” (Vakatekivu 11:30) E sega ni rawarawa na ituvaki kei Sera ni vakasamataki na ivakarau vakavanua ena gauna ya, ia e yalodina tiko ga vua na nona Kalou kei na watina. Me vaka ni sa mate na tamai Loti rau sa okati koya me vaka ga na luvedrau, ratou bula vata voli me yacova na gauna e sotavi kina e dua na ituvaki e veisautaka sara ga nodratou bula.
E gole yani o Eparama vei Sera ena levu ni nona marau. E sega ni vakabauta vakadua o Eparama na ka e yaco. Sa qai vosa oti ga vua na Kalou rau dausokaloutaka, e rairai vua ni vakayagataka na agilosi! Vakasamataka mada na nona wanonovi watina toka o Sera qai taroga: “Na cava e kaya? Tukuna mai!” De dua a dabe o Eparama me vakasamataka vinaka na ka me tukuna, oti sa qai vakasavuya na itukutuku i Jiova: “Mo lako tani mai na nomu vanua, biuti ira na wekamu mo lako ina vanua au na vakaraitaka vei iko.” (Cakacaka 7:2, 3) Erau vakasamataka vakabibi na ka e tukuna vei rau o Jiova, me rau biuta na nodrau vanua kei na kena ivakarau ni bula, me rau veitokiyaki! Cava e nanuma o Sera ena itukutuku qori? E vakaraici koya matua o Eparama. De dua e veinanuyaka ke na tokoni koya o Sera se sega ena veisau levu sa vakarau yaco.
Ena rairai ka vou vei keda na vakatulewa e vinakati me cakava o Sera. De dua eda na kaya, ‘E se bera vakadua ni kerei au na Kalou se o watiqu meu cakava e dua na ka va qori!’ Ia dua na gauna ena vinakati meda cakava kece na vakatulewa va qori. Eda bula tu ena vuravura e vakaliuci kina na iyau, gagadre, kei na tiko vinaka vakayago. Ia e uqeti keda na iVolatabu meda vakaliuca na veika vakayalo, meda cakava na ka e vinakata na Kalou, sega ni veika e baleti keda ga. (Maciu 6:33) Nida vakasamataka na ka e cakava o Sera, e vinaka meda taroga, ‘Na cava au na vakatulewataka meu cakava?’
RAU ‘BIUTA NA VANUA’
Ni vakavakarau tiko o Sera ena ilakolako, e veiciciyaki nona vakasama se iyaya cava me kauta kei na kena me biu tu mai. Ena sega ni rawa ni vakavodoki na iyaya lelevu ena asa kei na kameli, ena sega tale ga ni kauta na iyaya ena vakadredretaka na veitokiyaki. Kena ibalebale ena rairai volitaka se veisoliyaka e levu na iyaya. Sa na biu tu mai na ivakarau ni bula totoka rau dau marautaka tu e Uri, me vaka na gole ina makete se lai voli witi, lewenimanumanu, vuata, isulu, kei na so tale na iyaya.
E rairai dredre vei Sera me biuta na nona vale. Ke tautauvata na nodrau vale kei na vale totoka era kunea na dauvakekeli e Uri, ia sa na biuta kece tu mai qori o Sera ena gauna e toki kina. Eso na vale e kune e 12 se sivia na kena rumu, e vakapaipo ni wai, e toka tale ga na kena waivure. Eso mada ga na vale lalai e kaukaua vinaka na dokana, na lalaga, kei na kena isogo ni katuba. Vakacava ena kaukaua tale ga va qori na valelaca me rawa ni veitaqomaki mai na manumanu kila ena gauna ya me vaka na laione, lepate, bea kei na olifa?
Vakacava o ira na wekana? Ena rairai dredre toka vua na ivakaro ni Kalou me ‘lako tani mai na nona vanua, qai biuti ira na wekana.’ E yalewa yalomalua qai dauloloma o Sera. E dau volekati ira na tacina, ganena, vugona kei ira kece na wekana. Sa na rairai vakasamataka tu o Sera nira na sega ni sota tale, ia e sega ni vakalaiva qori me vakayalolailaitaki koya me kua kina ni toki.
E yalodina tu ga o Sera ena gauna dredre qori qai tomana tiko ga nona vakavakarau ena nodratou ilakolako. Ena gole vata kei rau o Eparama kei Sera na peteriaki o Tera, sa voleka ni yabaki ruanadrau. (Vakatekivu 11:31) E macala ga ni na ogaoga vakalevu o Sera ena kena vakarautaki na veika me baleti tamana. Ena veitomani tale ga ena ilakolako qo o Loti. Eratou na vakaraitaka kece nodratou talairawarawa vua na Kalou ni ratou “biuta nodra vanua na kai Kalitia.”—Cakacaka 7:4.
Eratou gole taumada i Karana ena vuaira ni Uferetisi, rauta ni 960 na kilomita na kena yawa mai Uri. Eratou a toka vakalailai ena vanua qori ni sa rairai tautauvimate o Tera, sa sega ni rawa ni tomana tale na ilakolako. Eratou mani toka ga e keri me yacova nona mate ni sa yabaki 205. Ni bera ni tomani na ilakolako, a vosa tale vei Eparama o Jiova qai kaya me biubiu mai na vanua ya me gole ina vanua ena vakaraitaka vua. E yalataka tale ga vua na Kalou: “Au na cakava mo matanitu levu.” (Vakatekivu 12:2-4) Ena gauna ratou biubiu kina mai Karana, sa yabaki 75 o Eparama qai yabaki 65 o Sera. Ni rau se sega ni vakaluveni, ena vakayacori vakacava vei Eparama na yalayala ni Kalou? Vakacava ena taura e dua tale na yalewa me watina? De dua e vakasamataka tale ga na tikina qori o Sera ni dau kena ivakarau vua e dua ena gauna ya me vica na watina.
Eso tale era veitomani ena ilakolako. E tukuna na iVolatabu ni gauna ratou biubiu kina o Eparama, e levu sara na iyau kei na ‘dauveiqaravi e rawata mai Karana.’ (Vakatekivu 12:5) Erau rairai tukuna vei ira na dauveiqaravi qori o Eparama kei Sera na ka erau vakabauta. Era kaya eso ena gauna makawa nira kai veimatanitu na dauveiqaravi era sa mai tomani Eparama kei Sera ena qaravi Jiova. Na dei ni vakabauta i Sera e uqeti koya me vunautaka vei ira eso tale na ka me baleta na nona Kalou kei na nona inuinui. E vinaka meda vakasamataka vakabibi qori nida bula tu qo ena gauna sa sega kina na vakabauta kei na inuinui. Ni o vulica e dua na ka vinaka mai na iVolatabu, vakacava o na wasea vei ira eso tale?
“GOLE SOBU I IJIPITA”
Nira takosova oti na Uferetisi ena rauta na ika14 ni Naisani 1943 B.G.V., era gole sobu ina ceva ni vanua e yalataka o Jiova. (Lako Yani 12:40, 41) Raitayaloyalotaka mada ni veiraiyaki voli o Sera qai qoroya na totoka ni vanua kei na draki. E rairai tale vei Eparama o Jiova volekata na vunikau lelevu e More mai Sikemi, qai kaya: “Au na solia na vanua qo vua na nomu kawa.” Io, ena rogo vinaka sara ga vei Eparama na vosa na “kawa”! E rairai nanuma lesu kina o Eparama na ka e tukuna o Jiova ena were o Iteni, ni na basika e dua na kawa ena vakarusai Setani. Sa tukuna oti tale ga vei Eparama o Jiova ni na tubu nona kawa me dua na matanitu, era na vakalougatataki ena vukuna na tamata e veiyasa i vuravura.
Ia e sega ni galala nona vuvale mai na veika dredre. Kena ivakaraitaki, a yaco na dausiga ena vanua o Kenani qai kauti ratou sobu nona vuvale o Eparama ina ceva volekati Ijipita. E kidava o Eparama ni rawa ni yaco na leqa ena vanua qori, e kaya sara vei Sera: “Yalovinaka, rogoci au! Au kila ni o sa rui marama totoka. O koya gona, nira raici iko na kai Ijipita era na kaya sara ga, ‘Qo na watina.’ Era na qai vakamatei au, ia era na vakabulai iko. Yalovinaka mo kaya ni o ganequ, me lako vinaka vei au, au na vakabulai kina.” (Vakatekivu 12:10-13) Na cava e kerea kina qori o Eparama?
Eda na rairai nanuma ni lasulasu se rerere o Eparama me vaka ga era tukuna eso. Ia erau veiganeni dina o Eparama kei Sera, qai tiko na vuna vinaka e qaqarauni kina o Eparama. Erau kila ni bibi duadua na vakayacori ni inaki ni Kalou, oya me basika mai na yatukawa i Eparama na kawa yalataki. Sa rauta me qaqarauni o Eparama. Ni laurai vata qori kei na veika era kunea na dauvakekeli, era dau kovei ira na yalewa vakawati na iliuliu kei Ijipita qai vakamatei ira na watidra. Sa rauta me vuki totolo o Eparama, qai yalorawarawa o Sera ni muria na ka e kaya o watina.
Sega ni dede a basika sara e dua na ituvaki sa namaka voli mai o Eparama. Era qoroya na turaga ni vanua i Fero na totoka kei Sera ni vakatauvatani kei na nona yabaki ni bula. Era lai tukutuku sara vei Fero, qai vakarota o Fero me kau yani vua o Sera! Dua na ka na rarawa i Eparama kei na nona rere o Sera. Ia a qaravi vinaka o Sera qai sega ni vakalolomataki ena gauna a kau kina vei Fero. E nanuma o Fero me rawai Sera ena levu ni iyau e taukena, oti me veitalanoa kei “ganena” me vakawatitaki Sera.
Raitayaloyalotaka mada nona sarava tu mai na katubaleka ni vale vakatui o Sera na veibuca kei Ijipita. De dua ena vakasamataka ni sa tu ena dua na vale vinaka, totoka na kakana, na kena ivakarau ni bula e tautauvata tale ga kei na bula vutuniyau a rairai susugi kina mai Uri. Sa wacava na marau i Setani ke biuti watina o Sera me vakawatitaki Fero! Ia a sega ni cakava qori o Sera. E yalodina tiko ga vei watina, nona vakawati, kei na nona Kalou. E bibi mera vakaraitaka na yalodina vata ga qori na veiwatini ena vuravura torosobu qo! Vakacava o rawa ni vakatotomuria na yalodina i Sera ena nomu veimaliwai kei ira na wekamu se itokani?
E sega ni lekaleka na liga i Jiova me veitaqomaki, ni a vakalaiva me tauvimate o Fero kei ira na nona lewenivuvale. Ni kila o Fero ni wati Eparama o Sera, e kauti koya lesu vei watina qai kerei Eparama kei ira kece nona vuvale mera biuti Ijipita. (Vakatekivu 12:17-20) Dua na ka na marau i Eparama ni sa lesu yani nona daulomani! Nanuma ni tukuna o Eparama vei Sera: “Au kila ni o sa rui marama totoka.” Ia e dua tale na ka e qoroya vakalevu o Eparama mai na irairai kei Sera, e rawa ni tukuni ni uasivia na kena totoka. Qori na vinaka ni lomai Sera, na ka e vakamareqeta o Jiova. (1 Pita 3:1-5) Meda saga kece mada ga me vinaka na lomada. Meda vakatotomuria tale ga na vakabauta i Sera nida vakaliuca na veika vakayalo, wasea na veika me baleta na Kalou vei ira eso tale, qai muria tiko ga na ivakatagedegede ni Kalou ena gauna mada ga eda temaki kina.
^ para. 3 Erau a kilai tu me o Eparaama kei Serai, ia e vakayacani rau o Jiova ena Eparama kei Sera.
^ para. 8 E ganei Eparama vakacabecabe o Sera. E tamadrau ruarua o Tera e duidui ga na tinadrau. (Vakatekivu 20:12) Sa sega ni caka vakalevu nikua na vakawati vakaveiwekani, ia meda nanuma tiko ni duidui na ivakarau ni bula ena gauna ya. O ira era bula ena gauna ya era volekata toka yani na bula uasivi a kau tani vei rau o Atama kei Ivi. Qori na vuna e vakatarai kina na vakawati vakaveiwekani qai sega ni yacovi ira na gone e dua na leqa. Oti e 400 na yabaki sa qai tautauvata na bula ni tamata ena gauna ya kei keda nikua. Ia e sega ni vakatara na Lawa i Mosese me rau veiyacovi e rua rau veiwekani ena gauna ya.


text: 3 E tucake o Iliasipi+ na bete levu kei ira na tacina, o ira na bete, mera tara na Matamata ni Sipi.+ Era vakatabuya+ ra qai vakaduria na kena katuba, era vakatabuya me yacova yani na Valececere i Mea+ me yacova sara na Valececere i Ananeli.+2 E taravi ira mai o ira na lewe i Jeriko+ mera tara na bai, e taravi ira ena tara bai o Sakuri na luvei Imiri.3 Era tara na Matamata ni Ika+ na luvei Asena, era vakautaka+ ra qai vakaduria na kena katuba, na kena bolu, kei na kena ivakadei.4 E taravi ira ena vakavinakataki ni bai o Meremoce+ na luvei Uraija na luvei Akose, e taravi ira ena vakavinakataki ni bai o Mesulame+ na luvei Perekaia na luvei Mesesapeli, e taravi ira ena vakavinakataki ni bai o Setoki na luvei Pana.5 E taravi ira ena vakavinakataki ni bai o ira na kai Tikoa,+ ia era sega ni vakamalumalumu* na nodra turaga mera vakaitavi ena cakacaka ni nodra iliuliu.6 Erau vakavinakataka na Matamata ni Koro Makawa+ o Joiata na luvei Pasea kei Mesulame na luvei Pesotaia, erau vakautaka, rau qai vakaduria na kena katuba, na kena bolu, kei na kena ivakadei.7 E taravi rau ena vakavinakataki ni bai o Meletaia na kai Kipioni+ kei Jatoni na kai Meronoci, erau turaga ni Kipioni kei Misipa,+ erau vakarorogo ina lewa* ni kovana ena yasayasa ni Tai ni Uciwai.*+8 E taravi rau ena vakavinakataki ni bai o Usieli na luvei Area, e dua na matai ni koula, e taravi koya ena vakavinakataki ni bai o Enanaia e dua vei ira na dau caka waiwai,* rau qai tuva na vatu rabaraba e Jerusalemi me yacova yani na Bai Raba.+9 E taravi rau ena vakavinakataki ni bai o Rifaya na luvei Ure, e lewa na veimama ni yasana o Jerusalemi.10 E taravi rau ena vakavinakataki ni bai o Jitaia na luvei Erumafi ena mata ga ni nona vale, e taravi koya ena vakavinakataki ni bai o Atusi na luvei Esapinaia.11 O Malikaia na luvei Erimi+ kei Asupi na luvei Peaci-moapi+ erau vakavinakataka e dua tale na yasana,* vaka kina na Valececere ni Ovani.+12 E taravi rau ena vakavinakataki ni bai o Salumi na luvei Aloesi, e lewa tiko na veimama ni yasana o Jerusalemi, o koya kei ratou na luvena yalewa.13 O Anuni kei ira na lewe i Sanoa+ era vakavinakataka na Matamata ni Buca,+ era tara ra qai vakaduria na kena katuba, na kena bolu, kei na kena ivakadei, era vakavinakataka tale ga e 1,000 na kiupiti* na bai me yacova na Matamata ni iBenubenu.+14 E vakavinakataka na Matamata ni iBenubenu o Malikaia na luvei Rekapi, e lewa tiko na yasana o Peci-akerimi,+ e tara, e vakaduria na kena katuba, na kena bolu, kei na kena ivakadei.15 E vakavinakataka na Matamata ni iKeliniwai+ o Saluni na luvei Koliose, e lewa tiko na yasana o Misipa,+ e tara, e vakadelavuvutaka, e vakaduria na kena katuba, na kena bolu, kei na kena ivakadei, e vakavinakataka tale ga na bai ni Tobu+ ni iKelimusu e gole ina nona Basenikau na Tui+ me yacova sara na iKabakaba+ e gole sobu mai na Koro i Tevita.+16 E taravi koya o Niemaia na luvei Asipuki, e lewa tiko na veimama ni yasana o Pecisuri,+ me vakavinakataka na bai mai na mata ni iBulubulu i Tevita,*+ me yacova na tobu+ sa caka oti, me yacova sara na nodra Vale na Qaqa.17 E taravi koya ena vakavinakataki ni bai o ira na Livai: o Ruimi na luvei Pani, e taravi koya ena vakavinakataki ni bai o Esapaia, e lewa tiko na veimama ni yasana o Kila.+18 E taravi koya ena vakavinakataki ni bai o ira na tacina: o Pavai na luvei Enatati, e lewa tiko na veimama ni yasana o Kila.19 E taravi koya o Esa na luvei Jesua,+ na turaga ni Misipa me vakavinakataka e dua tale na yasa ni bai e gole cake ina Valeniyaragi donuya na Duru.+20 E taravi koya o Peruki na luvei Sapei,+ e cakacaka vagumatua me vakavinakataka e dua tale na yasana, oya mai na Duru me yacova na matamata ni vale nei Iliasipi+ na bete levu.21 E taravi koya o Meremoce+ na luvei Uraija na luvei Akose, e vakavinakataka e dua tale na yasana, oya mai na matamata ni vale nei Iliasipi me yacova sara na tutu ni vale nei Iliasipi.22 Era taravi koya na bete mera vakavinakataka na bai, o ira mai na yasayasa na Joritani.*+23 E taravi ira o Penijamini kei Asupi me rau vakavinakataka na bai ena mata ni nodrau dui vale. E taravi rau o Asaraia na luvei Mesea na luvei Ananaia me vakavinakataka na bai volekata na nona vale.24 E taravi koya o Punui na luvei Enatati me vakavinakataka e dua tale na yasana, oya mai na vale i Asaraia me yacova na Duru,+ me yacova yani na tutuna.25 E taravi koya o Palali na luvei Usei me vakavinakataka na bai ena mata ni Duru kei na valececere donuya na Vale ni Tui,+ oya na kena e tiko e cake ena Raranivale ni Yadra.+ E taravi koya o Petaia na luvei Parosi.+26 O ira na dauveiqaravi ena valenisoro*+ era vakaitikotiko e Ofeli,+ era vakavinakataka na bai me yacova yani na mata ni Matamata ni Wai+ ena tokalau kei na valececere e coka toka mai tuba.27 E taravi ira mai o ira na kai Tikoa+ mera vakavinakataka e dua tale na yasana, oya mai na valececere levu e coka toka mai tuba me yacova yani na bai e Ofeli.28 Era vakavinakataka na bete na yasana e cake ni Matamata ni Ose,+ ena mata ni nodra dui vale.29 E taravi ira ena vakavinakataki ni bai o Setoki+ na luvei Ima ena mata ga ni nona vale.E taravi koya ena vakavinakataki ni bai o Semaia na luvei Sekanaia, na ivakatawa ni Matamata ena Tokalau.+30 E taravi koya o Enanaia na luvei Selemaia kei Anuni na ikaono ni luvei Salafi me rau vakavinakataka e dua tale na yasana.E taravi koya o Mesulame+ na luvei Perekaia ena vakavinakataki ni bai donuya na nona vale.*31 E taravi koya o Malikaia e dua vei ira na matai ni koula, me vakavinakataka na bai me yacova na nodra vale na dauveiqaravi ena valenisoro*+ kei ira na dauveivoli donuya na Matamata o Mifikati, me yacova sara na rumu ena tabavale e cake e tutuna.32 O ira na matai ni koula kei ira na dauveivoli era vakavinakataka na bai ena tadrua ni rumu ena tabavale e cake e tutuna kei na Matamata ni Sipi.+


text:
37
Sa Lolomo Toqere sapu Koa ia na Susuri Tie
1 Sa Limana Zihova si hake mae koa rau, meke turaṉa vura nau sa Maqomaqo te Zihova meke la veko au Sa pa kokorapana sa lolomo toqere; meke na siṉi ia na susuri tie sa vasina asa. 2 Turaṉa ene sage gore nau Sa koari na susuri, meke dogoria rau sapu soku hola sari na susuri koasa lolomo, meke na popa hola sari susuri arini. 3 Meke nanasa au Sa si arau, “Tuna na tie, vea boka toa sari susuri hire?”
“Zihova Baṉara, Agoi eke mo tumae nia sapu asa,” olaṉa gua si rau.
4 Meke zama mae si Asa koa rau, “Mu korokorotae la koari na susuri hire, mamu zama la guahe koa rini, ‘Susuri popa mia, mi avosia sa zinama te Zihova! 5 Hiera gua si zama nia e Zihova sa Baṉara koari na susuri hire: Na siniṉo si kote va nuquru atu nia Rau koa gamu, meke kote toa pule si gamu. 6 Kote va soto ni gamu masa na ruruata Arau meke va poko ni gamu kapu; kote va nuquru atu nia Rau sa siniṉo koa gamu meke kote toa pule si gamu. Pude mi tumae nia sapu Arau tugo se Zihova.’ ”
7 Ke korokorotae si arau gua sapu ta garunu nia rau. Meke totoso korokorotae arau si avosia rau sa vevehe, na qaletoro, na rizu sari na susuri meke vari hodae, susuri la pa susuri. 8 Doṉo la si arau meke vura la mo koari na susuri sari na masa na ruruata meke ta pokoe kapu, ba lopu koa i na siniṉo sari tini.
9 Meke zama mae si Asa koa rau, “Korokorotae la koasa siniṉo; tuna na tie, korokorotae, mamu zama la guahe koasa, ‘Hiera gua si zama nia e Zihova sa Baṉara: Agoi na siniṉo, mu mae gua koari ka made givusu, mamu siṉo la i sari tie matedi hire pude madi toa.’ ” 10 Ke korokorotae si arau gua sapu garunu nau Sa, meke nuquri mo na siniṉo sari kasa; toa gedi meke turu sage pa nene dia, na qeto minate lavata.* Rev 11:11
11 Meke zama mae si Asa koa rau: “Tuna na tie, sari susuri hire si arini mo sa doduruna sa butubutu Izireli. Zama si arini, ‘Sari susuri mami si popa meke gua sapu rovea gami si lopu ta evaṉa, ke ta kumata palae mo si gami,’ gua. 12 Gua ke mamu korokorotae, mamu zama la guahe koa rini: Hiera gua si zama nia e Zihova sa Baṉara: ‘Kei Qua tinoni, kote tukeli Rau sari lovu mia meke va vura gamu; meke kote turaṉa pule lani gamu Rau pa popoa Izireli. 13 Meke pana tukeli Rau sari lovu mia meke va vura gamu Rau koa rini si kote tumae nia gamu, na Qua tinoni, sapu Arau tugo se Zihova. 14 Kote vekoa Rau sa Maqomaqoqu pa korapa mia meke kote toa pule si gamu, meke kote va koa gamu Rau pa mia popoa soti. Mamu tumae nia sapu Arau Zihova si ele zama, meke ele taveti Rau si hire, zama vura gua si Arau Zihova.’ ”
Keke Butubutu Pule sari Ziuda meke Izireli
15 Kamo pule mae koa rau sa zinama te Zihova: 16 “Tuna na tie, vagia keke kolu huda, mamu kuberia koasa sapu guahe, ‘Nana e Ziuda meke sari pa Izireli sapu somana koasa.’ Mamu vagi pulea si keke kolu huda, mamu kuberia koasa sapu guahe, ‘Kolu te Iparemi, nana e Zosepa meke sa doduruna sa butubutu Izireli sapu somana koa sa,’ gua. 17 Vari hoda ni pude keke mo sa kolu meke pude keke si arini pa limamu agoi.
18 Pana nanasa guahe sari turaṉamu koa goi, ‘Tozini gami, na sa laena sapu tavetia goi sana?’ gua, 19 si mu tozini, ‘Hiera gua si zama nia e Zihova sa Baṉara: Kote vagia Rau sa kolu pa limana e Zosepa, sa kolu sapu pa limana e Iparemi, meke sari puku butubutu sapu somana koa sa, meke soto la nia koasa kolu te Ziuda, pude keke mo sa kolu huda meke pude ta evaṉae na keke mo si arini pa Limaqu Rau.’ 20 Taṉini pa limamu, pa kenu dia rini, sari kolu sapu ele kubekubere ni agoi, 21 mamu zama la guahe koa rini, ‘Hiera gua si zama nia e Zihova sa Baṉara: Kote vagi vurani Rau sari tie Izireli koari na butubutu vasina pu la koa rini. Arau kote varigara puleni pa doduru vasidi pu koa i rini, meke turaṉa pule lani pa dia popoa soti. 22 Kote va keke butubutu pulei arau si arini pa popoa Izireli meke koari na toqere pa Izireli. Kote keke baṉara mo si tadi kasa doduru meke lopu kote karua butubutu pule si arini babe ta paqaha la pa karua butubutu baṉara. 23 Lopu kote va boni puleni si arini koari dia beku na kineha variva malederedi babe koari na dia vina karikari, ura Arau kote harupi koari doduru dia sinea variva hoqadi meke na kote va via i Arau. Kote Qua tinoni si arini meke Arau si kote na dia Tamasa.
24 Kote baṉara ni sa Qua nabulu Devita si arini meke doduru ari kasa si kote keke mo sa dia sepati. Kote luli rini sari Qua tinarae meke kote kopu totoko ni rini sari Qua vina turu.* Izk 34:24 25 Kote koa si arini koasa pepeso sapu poni nia Rau koasa Qua nabulu Zekopi, koasa popoa vasina pu koa sari tamamia. Arini meke sari tudia, meke sari koburu pu podoi ri tudia si kote koa hola ninae rane vasina, meke keke pa tutina sa Qua nabulu Devita si kote baṉara ni ninae rane ka rane. 26 Kote tavetia Rau koa rini si keke vinariva egoi pa binule; na vinariva egoi sapu kote koa hola ninae rane si hie. Kote va sokirae i Arau si arini meke va soku ia sa dia butubutu, meke koa rini kote vekoa Rau sa Qua vasina hopena sapu koa hola ninae rane ka rane. 27 Sa Qua vasina kokoana si kote koa koa rini; Arau si kote dia Tamasa meke arini si kote na Qua tinoni.* 2 Kor 6:16; Rev 21:3 28 Meke kote tumae nia ri na butubutu sapu Arau Zihova va madi ia sa popoa Izireli, pana koa hola koa rini sa Qua vasina hopena ninae rane ka rane.’ ”


text:
WASE TINIKARUA
O Rawa Vakacava ni Veitokani kei na Kalou?
1, 2. O cei soti era itokani i Jiova?
O CEI o na vinakata me nomu itokani? E macala ga ni o na via veitokani kei na dua o taleitaka. E rawarawa na nomudrau veimaliwai kei koya qori, e dau yalovinaka qai vakaraitaka eso tale na itovo totoka.
2 Na Kalou o Jiova e digi ira eso na tamata mera nona itokani. Kena ivakaraitaki, e itokani i Jiova o Eparama. (Aisea 41:8; Jemesa 2:23) E taleitaki Tevita o Jiova, qai kaya ni ‘donu e lomana’ o koya. (Cakacaka 13:22) E “mareqeti vakalevu” tale ga vei Jiova na parofita o Taniela.—Taniela 9:23.
3. Na cava eratou itokani kina i Jiova o Eparama, Tevita, kei Taniela?
3 Na cava eratou itokani kina i Jiova o Eparama, Tevita, kei Taniela? E kaya vei Eparama o Jiova: “O vakarorogo ina domoqu.” (Vakatekivu 22:18) Era itokani i Jiova o ira era yalomalumalumu ra qai talairawarawa vua. E rawa mada ga ni veitokani kei koya e dua na matanitu taucoko. A kaya o Jiova ina matanitu o Isireli: “Moni muria na noqu vosa au na qai nomuni Kalou, oni na noqu tamata.” (Jeremaia 7:23) E bibi tale ga mo talairawarawa vei Jiova ke o via nona itokani.
TAQOMAKI IRA NONA ITOKANI O JIOVA
4, 5. E taqomaki ira vakacava na nona itokani o Jiova?
4 E kaya na iVolatabu ni vinakata o Jiova “me vakaraitaka na nona kaukaua vei ira e taucoko vua na lomadra.” (2 Veigauna 16:9) E yalataka tale ga o Jiova vei ira na nona itokani ena Same 32:8: “Au na vakayalomatuataki iko qai vakavulici iko ena sala mo muria. Au na vakasalataki iko niu raici iko tiko e mataqu.”
5 E saga tiko vakaukaua e dua na meca me vakaleqa noda veitokani kei na Kalou. Ia e vinakata o Jiova me taqomaki keda. (Wilika Same 55:22.) Eda qaravi Jiova ena lomada taucoko nida nona itokani. Eda yalodina vua nida sotava mada ga na ituvaki dredre. Eda duavata tale ga kei na ka e vola na daunisame me baleti Jiova: “Ni tu e ligaqu imatau o koya, au na sega vakadua ni yavalati.” (Same 16:8; 63:8) E saga vakacava o Setani me vakaleqa noda veitokani kei na Kalou?
VEIBEITAKI I SETANI
6. Na cava e kaya o Setani me baleta na tamata?
6 E vakamacalataki ena Wase 11 nona saqati Jiova o Setani, e beitaki koya ni lasulasu qai iLiuliu ca ni sega ni solia na galala me rau lewa ga o Atama kei Ivi na ka e donu kei na ka e cala. E tukuni ena Jope ni o Setani e beitaki ira tale ga na tamata era via veitokani kei na Kalou. E kaya o Setani ni o ira qori era qarava ga na Kalou mera rawaka kina, ia era sega ni lomani koya. E kaya tale ga o Setani ni rawa ni vagolei ira tani kece na tamata mera kua ni qarava na Kalou. Meda raica mada na ka eda rawa ni vulica vei Jope, kei na sala e taqomaki koya kina o Jiova.
7, 8. (a) E duatani vakacava o Jope mai vei ira ena nona itabagauna? (b) Na cava e kaya o Setani me baleti Jope?
7 E turaga vinaka o Jope qai bula ena rauta ni 3,600 na yabaki sa oti. A kaya o Jiova ni sega ni dua e vuravura e tautauvata kei Jope ena nona itabagauna. E doka vakalevu na Kalou qai cata na ka ca. (Jope 1:8) Io, o Jope e itokani dina i Jiova.
8 E kaya o Setani ni qarava tiko na Kalou o Jope ena vuku ni veika vinaka e rawata kina. E kaya vei Jiova o Setani: “Oni sega ni viribaiti koya moni taqomaki koya kina, na nona vale kei na ka kece e taukena? Oni vakalougatataka na cakacaka ni ligana, sa robota tale ga na vanua na nona manumanu. Ia qo, dodoka mada na ligamuni qai vakarusa na ka kece e taukena, ena vosavakacacataki kemuni dina e matamuni.”—Jope 1:10, 11.
9. Na cava e vakalaiva o Jiova me cakava o Setani?
9 E beitaki Jope o Setani ni qarava tiko ga na Kalou me rawaka kina. E kaya tale ga o Setani ni rawa ni vagolei Jope tani me kua ni qaravi Jiova. E kila o Jiova ni lasu o Setani, ia e vakalaiva me vakatovolei Jope me kilai kina ke yavutaka ena loloma o Jope na nona veitokani kei Jiova.
VAKATOVOLEI JOPE O SETANI
10. E vakatovolei Jope vakacava o Setani? Na cava e cakava o Jope?
10 A butakoca se vakamatea kece o Setani na manumanu i Jope. E vakamatea e levu na nona dauveiqaravi, oti sa qai vakamatei ratou na tini na luvena ena dua na cava. Sega tale ni dua na ka e vo, ia e yalodina tu ga vei Jiova o Jope. “Ena ka kece qo, e sega ni valavala ca o Jope se beitaka na Kalou ni cakacala.”—Jope 1:12-19, 22.
11. (a) Na cava tale e cakava vei Jope o Setani? (b) Na cava e qai cakava o Jope?
11 E sega ni cegu o Setani. E kaya tale vua na Kalou: “Tara sara na suina kei na lewena, ena vosavakacacataki kemuni e matamuni.” E mani vakavuna o Setani me tauvi Jope e dua na mate mosi. (Jope 2:5, 7) Ia e yalodina tale o Jope vei Jiova qai kaya: “Me yacova niu mate, au na sega ni soro ena noqu yalodina!”—Jope 27:5.
12. E vakadinadinataka vakacava o Jope ni lasulasu o Setani?
12 E sega ni kila o Jope na veibeitaki i Setani se na vuna e sotava kina e levu na ka rarawa. E nanuma ni vakavuna o Jiova na leqa e sotava. (Jope 6:4; 16:11-14) Ia e yalodina tiko ga o Jope vei Jiova. Qori e vakadinadinataka ni sega ni nanumi koya ga o Jope. E itokani ni Kalou ni lomani koya. Kena ibalebale e lasu na veibeitaki i Setani!
13. Na cava e yaco ena vuku ni yalodina i Jope?
13 E sega ni kila o Jope na veika e yaco voli mai lomalagi, ia e yalodina vua na Kalou qai vakadinadinataka ni o Setani ga e ca. A qai vakalougatataki Jope o Jiova ena vuku ni nona yalodina.—Jope 42:12-17.
EDA OKATI TALE GA ENA VEIBEITAKI I SETANI
14, 15. Na veibeitaki cava e cakava me baleti keda kece o Setani?
14 E yaga vei keda na ivakaraitaki i Jope ni beitaki keda tale ga nikua o Setani nida qaravi Jiova ga meda rawaka kina. E volatukutukutaki ena Jope 2:4 ni kaya o Setani: “Ena solia na tamata na ka kece e tu vua me bula kina.” E sega ni beitaki Jope ga o Setani, ia e beitaki keda kece nida nanumi keda ga. Ni oti mada ga e vica vata na drau na yabaki mai na mate i Jope, se vosa vakacacataki Jiova tiko ga o Setani qai beitaki ira na nona dauveiqaravi. E vakadinadinataki qori ena Vosa Vakaibalebale 27:11: “Mo vuku na luvequ mo vakamarautaka na lomaqu, me dua na vosa meu tauca vua sa beitaki [se, vosa vakacacataki] au.”
15 O rawa ni digia mo vakalasui Setani ena nomu talairawarawa vei Jiova o qai yalodina vua. De dua ena gadrevi mo cakava eso na veiveisau lelevu ena nomu bula mo veitokani kina kei na Kalou. Ia qori na vakatulewa vinaka duadua o rawa ni cakava, e vakatulewa bibi tale ga. E kaya o Setani ni o na tawayalodina vua na Kalou ke o sotava na leqa. E dau saga me bacani keda meda kua kina ni yalodina vua na Kalou. E vakayacora vakacava qori?
16. (a) Na iwalewale cava e vakayagataka o Setani me tarova kina noda qaravi Jiova? (b) Na cava e rawa ni cakava vei iko na Tevoro me tarova kina nomu qaravi Jiova?
16 E vakayagataka o Setani e levu na iwalewale me vakaleqa kina noda veitokani kei na Kalou. Nona sasaga e rawa ni “vaka na laione e tagi, e vakasaqara tiko e dua me tiloma.” (1 Pita 5:8) Kua gona ni kurabui ke ra saga nomu itokani, lewe ni vuvale, kei na so tale mera tarova nomu vulica na iVolatabu kei na nomu cakava na ka e dodonu. O rawa mada ga ni vakacacani. * (Joni 15:19, 20) E dau vukici koya tale ga o Setani “me agilosi ni rarama.” Kena ibalebale e rawa ni vakacalai keda meda talaidredre vei Jiova. (2 Korinica 11:14) E vinakata o Setani meda vakabauta nida tawayaga, eda na sega ni qarava rawa kina na Kalou. Qori e dua tale na iwalewale e vakayagataka me tarova kina noda qaravi Jiova.—Vosa Vakaibalebale 24:10.
MURIA NA IVUNAU I JIOVA
17. Na cava eda talairawarawa kina vei Jiova?
17 Eda vakalasui Setani nida talairawarawa vei Jiova. Na cava ena uqeti keda meda talairawarawa? E kaya na iVolatabu: “Mo lomani Jiova na nomu Kalou ena lomamu taucoko, ena nomu vinaka taucoko, kei na nomu kaukaua taucoko.” (Vakarua 6:5) Eda talairawarawa vei Jiova nida lomani koya. Na levu ga ni noda lomani Jiova, na levu tale ga ni noda via cakava na ka kece e tukuna vei keda. E vola na yapositolo o Joni: “Qo na ibalebale ni noda lomana na Kalou, meda muria na nona ivunau, ia e sega ni icolacola bibi na nona ivunau.”—1 Joni 5:3.
18, 19. (a) Na cava eso na ka e tukuna o Jiova ni cala? (b) Eda kila vakacava ni na sega ni tukuna o Jiova meda cakava na ka eda na sega ni rawata?
18 Na cava eso na ka e tukuna o Jiova ni cala? Eso na ivalavala e cavuti ena kato “ Cata na Veika e Cata o Jiova.” De dua o nanuma ni so na itovo qori era sega ni ca sara. Ia ni o wilika na kedra tikinivolatabu o qai vakasamataka vakabibi, o na vakadinata ni na yaga vei keda noda talairawarawa ina lawa i Jiova. O na rairai liaca ni dodonu mo cakava eso na veiveisau ena nomu bula. Ke o cakava na veiveisau qori ke mani dredre mada ga ena so na gauna, o na vakila na vakacegu kei na marau ena vuku ni nomu yalodina vua na Kalou. (Aisea 48:17, 18) Eda kila vakacava nida rawa ni cakava na veiveisau e gadrevi ena noda bula?
19 E sega ni dau tukuna o Jiova meda cakava na ka eda na sega ni rawata. (Vakarua 30:11-14) E kila vinaka cake na keda ituvaki o Jiova ni noda itokani dina. E kila na veika eda vinaka kina, kei na noda malumalumu. (Same 103:14) E uqeti keda na yapositolo o Paula: “E dau dina na Kalou ena nona vosa, oya ni na sega ni vakalaiva moni sotava na ka ni veivakatovolei oni na sega ni taqea rawa. Ni oni vakatovolei, ena vakarautaka tale ga na sala moni vosota rawa kina.” (1 Korinica 10:13) Meda nuidei ni na vakaukauataki keda tu ga o Jiova meda cakava na ka dodonu. Ena solia vei iko na “kaukaua e uasivia na kaukaua ni tamata” mo vosota kina na ituvaki dredre. (2 Korinica 4:7) E dau vakadinadinataka o Paula na veivuke i Jiova ni sotava na veika dredre, e rawa kina ni kaya: “Au rawata na ka kece ena vuku i koya e vakaukauataki au.”—Filipai 4:13.
TALEITAKA NA KA E TALEITAKA NA KALOU
20. Na itovo cava mo vakatotomuria? Na vuna?
20 E bibi meda kua ni cakava na ka e cata o Jiova meda veitokani kina kei koya, ia eso tale na ka meda cakava. (Roma 12:9) Era taleitaka na itokani ni Kalou na ka e taleitaka o koya. E vakamacalataki eso na ka qori ena Same 15:1-5. (Wilika.) Era vakatotomuria na itovo i Jiova na nona itokani ra qai vakaraitaka “na loloma, marau, vakacegu, vosovoso, yalololoma, yalovinaka, vakabauta, yalomalua, lewai koya vinaka.”—Kalatia 5:22, 23.
21. O na vulica vakacava na itovo e taleitaka na Kalou mo rawa ni vakatotomuria?
21 O na vulica vakacava na itovo totoka i Jiova mo rawa ni vakatotomuria? O na kila na ka e taleitaka o Jiova ena nomu wilika kei na nomu vulica wasoma na iVolatabu. (Aisea 30:20, 21) O na lomani Jiova vakalevu ni o cakava qori. Na levu ga ni nomu lomani Jiova, na levu tale ga ni nomu via talairawarawa vua.
22. Na cava na yaga ni nomu talairawarawa vei Jiova?
22 Na veiveisau ena rairai gadrevi mo cakava ena nomu bula, e rawa ni vakatauvatani ina nomu luvata tani na isulu makawa qai tokara na isulu vou. E kaya na iVolatabu ni bibi mo “luvata tani na tamata makawa,” mo qai sulumaka “na itovo vou.” (Kolosa 3:9, 10) E yalataka o Jiova me solia vei keda e “dua na icovi levu,” ke da cakava na veiveisau qori ke dredre mada ga ena so na gauna da qai talairawarawa vua. (Same 19:11) Io, digia mo qaravi Jiova qai vakalasui Setani. Kua ni qaravi Jiova ga ena vuku ni kena veivakalougatataki, ia cakava qori ni o lomani koya dina. O na itokani dina ni Kalou ke o cakava qori!
^ para. 16 Sega ni kena ibalebale qo ni o Setani e vakamuai ira era saga tiko mera tarova nomu vulica na iVolatabu. Ia o Setani “na kalou ni veika vakavuravura qo,” qai ‘lewa tu na vuravura taucoko.’ E sega gona ni kurabuitaki nodra saga eso mera tarova noda qaravi Jiova.—2 Korinica 4:4; 1 Joni 5:19.


text:
YADRA! Nb. 1 2022 | Sa Veilecayaki o Vuravura—O na Vosota Vakacava?
Sa qai torosobu tiko ga na ituvaki ni vuravura. Eda vakila kece na rarawa e vu mai na leqa tubukoso, kei na nodra vakatulewa cala e levu. Raica mada na sala mo vosota kina na veika dredre qori, kei na ka mo cakava mo taqomaka kina na nomu vuvale kei ira nomu itokani.
Sa Veilecayaki o Vuravura—O na Vosota Vakacava?
Ni o sotava e dua na ka vakarerevaki, e dodonu mo yavala totolo mo taqomaki iko kei ratou nomu vuvale.
1 | Taqomaka Nomu Bula
Ni o taqomaka vinaka nomu bula, ena rawarawa tale ga ni o vosota na ituvaki dredre.
2 | Taqomaka Nomu Bula Vakailavo
Ke o vakayagataka vakavuku na nomu ilavo, o na vakarautaki iko vinaka ni yaco na leqa.
3 | Taqomaka Nomu Veiwekani
Dikeva qo eso na vakatutu yaga me dei kina nomu bula vakawati, nomu veitokani, kei na nomu veivolekati kei ratou na luvemu.
4 | Taqomaka Nomu iNuinui
E vukei keda na iVolatabu meda vosota na ituvaki dredre, e yalataka tale ga na inuinui totoka e se bera mai.
Ena Yadra! Qo
Na ulutaga ena Yadra! qo ena rawa ni vukei iko kei ratou nomu vuvale, mo dou vosota na ituvaki dredre e vakilai tu nikua.


text:
WASE DUA
“E Vosa Tiko ga, Dina ni sa Mate”
1. Na cava e tarova nodra curu ena were o Iteni na vuvale i Atama kei Ivi, na cava e vinakata tu o Epeli?
E RAICA o Epeli nira kana welewelei toka na nona qelenisipi ena baba. Ni rai yani vakalailai i liu, e qai raica e dua na rarama e sega sara ni ramase. E kila ni vanua sara ga oya e tiko kina na iseleiwau yame caudre cocowiriwiri, me tarova nodra curu ina were o Iteni. Erau a bula tu e kea na nona itubutubu, ia qo sa na sega tale ni rau curu kina se na luvedrau. Raitayaloyalotaka mada ni veibaleyaki toka na drauniului Epeli ena mudre ni cagi ena yakavi ni siga oya, ni dagava na lomalagi qai vakasamataki koya na Dauveibuli. Vakacava, ena rawa nira veiwekani vinaka tale na kawatamata kei na Kalou? Qori sara ga na ka e vinakata tu o Epeli.
2-4. Ena sala cava e vosa kina vei keda nikua o Epeli?
2 E vosa tiko vei iko nikua o Epeli. De dua o na tukuna ni na sega tu ga ni rawa qori. Sa mate makawa sara na ikarua ni luvei Atama qo. Sa sega ni kune tale na kena o ni sa voleka ni 60 na senitiuri qo na nona tu ena qele. E vakavulica vei keda na iVolatabu ni o ira na mate: “Era sa sega ni kila e dua na ka.” (Dauv. 9:5, 10) Kuria qori, e sega mada ga ni volai ena iVolatabu e dua na vosa e cavuta o Epeli. Ena rawa gona vakacava ni vosa vei keda?
3 E uqeti vakalou na yapositolo o Paula me cavuta na itukutuku qo me baleti Epeli: “E se vosa tiko ga o koya e dina ni sa mate.” (Wilika Iperiu 11:4.) O koya gona ena vuku ni nona vakabauta e se vosa tiko ga vei keda o Epeli. O koya na imatai ni tamata e bucina na itovo uasivi qo. Na dei ni nona vakabauta e ivakaraitaki vinaka tiko ga nikua, qo e dua na ivakatagedegede meda vakadamurimuria. Ke da vuli mai na ivakaraitaki ni nona vakabauta da qai vakadamurimuria, e vaka sara ga e vosa tiko vei keda na kena itukutuku.
4 Eda na vuli vakacava ena vakabauta i Epeli ni sega ni levu na ka e tukuni me baleti koya ena iVolatabu? Meda raica mada.
Tubucake Tiko ena “iVakatekivu kei Vuravura”
5. Na cava na ibalebale ni vosa i Jisu ni vakamacalataki Epeli kei na “ivakatekivu kei vuravura”? (Raica tale ga na ivakamacala e ra.)
5 A sucu o Epeli ni oti toka ga vakalailai na gauna a buli kina na imatai ni tamata. Sa qai vakamacalataka e muri o Jisu ni o Epeli e dua vei ira a bula mai na “ivakatekivu kei vuravura.” (Wilika Luke 11:50, 51.) E vakaibalebaletaka i ke o Jisu na lewe i vuravura era nuitaka mera na vakabulai mai na ivalavala ca. Me vaka ni ikava ni tamata me bula e vuravura o Epeli, e kena irairai ni o koya na imatai ni tamata e raica na Kalou ni rawa ni vakabulai. * E macala gona ni a maliwai ira na tamata ivakaraitaki ca o Epeli ena gauna a tubucake kina.
6. Na cava e kilai baleti rau na itubutubu i Epeli?
6 Se sega mada ga ni dede na bula ni kawatamata, sa sotava tale na veika rarawa. De dua erau rairai totoka na itubutubu i Epeli, o Atama kei Ivi, rau bulabula vinaka tale ga. Ia qo erau kila ni rau sa vakayacora e dua na cala bibi. Erau a bula uasivi tu, qai rawa ni rau bula tawamudu. Erau mani talaidredre vua na Kalou o Jiova, rau qai vakatalai tani mai na nodrau itikotiko Parataisi ena were o Iteni. Ni rau vakaliuca ga na nodrau gagadre, rau qai sega ni kauaitaki ira na nodrau kawa, erau vakayalia kina na bula uasivi kei na bula tawamudu.—Vkte. 2:15–3:24.
7, 8. Na cava e tukuna o Ivi ni sa sucu o Keni, na cava e rairai nanuma o koya?
7 E dredre sara na nodrau bula o Atama kei Ivi ni rau sa vakatalai mai na were o Iteni. Ia ni sucu na imatai ni luvedrau, rau vakayacani koya me o Keni, se “Dua na ka e Vakatuburi,” qai tukuna o Ivi: “Au sa rawata e dua na tagane maivei Jiova.” E macala mai na veika e tukuna qori o Ivi, ni se nanuma vinaka tiko na yalayala i Jiova mai na were, a parofisaitaki kina ni dua na yalewa ena vakatubura e dua na “kawa” ena qai vakarusai koya na vunica a vakacalai Atama kei Ivi. (Vkte. 3:15; 4:1) Vakacava, a nanuma o Ivi ni o koya sara ga na yalewa a parofisaitaki, qai “kawa” yalataki o Keni?
8 Ke va qori na ka e nanuma, ka ni rarawa ni cala. Ke qai tuberi Keni tale o Ivi kei Atama ena vakavuvuli qori ni se gone, erau sa qai uqeti koya ga me dokadoka vakalevu. Toso na gauna, a sucu na ikarua ni luvei Ivi tagane, ia e sega ni bau dua na itukutuku va ya e tukuni me baleti koya. Erau vakayacani koya me o Epeli, e rawa ni kena ibalebale “Tawayaga” se “Ka wale.” (Vkte. 4:2) Vakacava, e vakaraitaka na digitaki ni yaca qori ni rau beci Epeli qai sega ni nuitaki koya, erau nuitaki Keni ga? Eda na vatavatairalagotaka ga na kena isau.
9. Na cava era rawa ni vulica na itubutubu nikua vei rau na imatai ni noda itubutubu?
9 Era vuli vakalevu na itubutubu nikua vei rau na imatai ni itubutubu. Vakacava, o na uqeti ira na luvemu ena ka o tukuna kei na ka o cakava mera dokadoka, via rogo se nanumi ira ga? Se o na vakavulici ira mera lomana na Kalou o Jiova ra qai veitokani kei koya? Ka ni rarawa ni rau sega ni qarava vinaka nodrau itavi na imatai ni itubutubu. Ia, e se tiko ga na inuinui vei ira na nodrau kawa.
Sala e Vakaraitaka Kina o Epeli Nona Vakabauta
10, 11. Na cakacaka cava rau cakava o Epeli kei Keni, na itovo cava e vakaraitaka o Epeli?
10 Ni rau sa tubu cake na gonetagane, a rairai vakavulici rau o Atama ena cakacaka me bula kina na vuvale. A dauteitei o Keni, a dauvakatawa sipi o Epeli.
11 Ia a cakava o Epeli e dua na ka e yaga sara vakalevu. Ena veiyabaki a vakaraitaka o koya na vakabauta, na itovo talei a qai vola o Paula. Vakasamataka mada, e sega ni dua na tamata ivakaraitaki vinaka me vuli kina o Epeli. A rawa gona vakacava me vakabauta na Kalou o Jiova? Dikeva mada e tolu na ka e rairai dei kina na yavu ni vakabauta i Epeli.
12, 13. E vakaukauataka vakacava na vakabauta i Epeli ni vakadikeva na ibulibuli i Jiova?
12 Na iBulibuli i Jiova. E cudruva dina na qele o Jiova qai vakavuna me tubu kina na soni kei na wavakavotona e vakadredretaka na teitei. Ia se vakatubura tiko ga na qele na kakana me ratou bula tiko kina na vuvale i Epeli. A sega ni cudruvi na manumanu, wili kina na manumanuvuka, na ika, a sega tale ga ni cudruvi na ulunivanua, drano, uciwai, na wasawasa, se na lomalagi, o, siga, vula, kei na kalokalo. Ena veivanua kece a rai kina o Epeli, a vakadinadinataka na loloma vakasakiti, vuku kei na yalovinaka ni Kalou o Jiova, o koya e bulia na ka kece. (Wilika Roma 1:20.) Na nona dau vakasamataka vakatitobu qori qai vakavinavinakataka, e vakaukauataka na nona vakabauta.
13 E dau tiko na gauna me vakasamataka kina vakatitobu o Epeli na veika me baleti Jiova. Raitayaloyalotaka mada ni vakatawa tiko nona qelenisipi. E cakacaka ni taubale na vakatawasipi. E liutaki ira na manumanu malua qori ena veidelana, ena veibuca, takosova na uciwai—ena vaqara ga na veico drokadroka, na ikeli wai vinaka duadua, kei na vanua vinaka ni vakaruru. Vei ira kece na ibulibuli ni Kalou, e kilai ni manumanu malumalumu duadua na sipi, e vaka ga e buli meda dusimaki ira qai taqomaki ira. Vakacava, a raica o Epeli ni na vinakati tale ga me dusimaki, taqomaki, qai karoni vua e dua e vuku qai kaukaua cake vei keda na tamata? Sega ni vakabekataki ni dau talaucaka qori ena masu, qai vakaukauataka tiko ga na nona vakabauta.
14, 15. E yaga vakacava vei Epeli nona vakasamataka vakatitobu na yalayala i Jiova?
14 Yalayala i Jiova. De dua rau sa tukuna o Atama kei Ivi vei rau na luvedrau na vu ni nodrau vakatalai mai na were o Iteni. E levu gona na ka me vakasamataka vakatitobu o Epeli.
15 A tukuna o Jiova ni na cudruvi na qele. A vakadinadinataka sara ga o Epeli na dina ni vosa qori, ni raica na wavakavotona kei na soni e tubu mai na qele. A parofisaitaka tale ga o Jiova ni na rarawa o Ivi ena gauna e bukete kina kei na nona vakasucu. A vakadinadinataka tale na vosa qori o Epeli nira sucu na tacina. A raica o Jiova ni na vinakata vakalevu o Ivi me lomani koya o watina, me kauaitaki koya tale ga, ia ena lewai koya o Atama. A raica o Epeli na ka rarawataki qo vei rau na nona itubutubu. Ena ituvaki kece oya, a vakadinadinataka o Epeli ni nuitaki dina na vosa i Jiova. A tiko gona na vuna vinaka e nuitaka kina o Epeli na yalayala i Jiova me baleta na “kawa” ena vakadodonutaka na leqa a tekivu ena were o Iteni.—Vkte. 3:15-19.
16, 17. Na cava e rairai vulica o Epeli mai na jerupi i Jiova?
16 Dauveiqaravi i Jiova. E dina ni sega ni dua na tamata e ivakaraitaki vinaka ena gauna oya, ia e tiko eso tale na ibulibuli uasivi a rawa ni vuli kina o Epeli. Ni rau vakatalai mai na were o Atama kei Ivi, a raica o Jiova me rau kua ni curu tale ena Parataisi qori, okati kina na nodrau kawa. A biuta na jerupi o Jiova me yadrava na kena sala, kei na iseleiwau yame caudre cocowiriwiri. Era vakaitutu cecere na agilosi qo.—Wilika Vakatekivu 3:24.
17 Vakasamataka mada na irairai kei Epeli ni raica na jerupi qori ni se gone. Ena kila o Epeli na levu ni nodra kaukaua ena ibulibuli ni yagodra vakatamata. E vakatubuqoroqoro tale ga na caudre kei na cocowiriwiri ni “iseleiwau.” Ni tubu cake tiko o Epeli, a bau raica o koya ni vucesa na agilosi, qai biubiu mai na vanua e yadra tiko kina? Sega. Siga kei na bogi, e veiyabaki, e sega vakadua ni bau toso na ibulibuli vuku qai kaukaua qori mai na vanua e yadra tiko kina. A vulica gona o Epeli nira tiko na dauveiqaravi ni Kalou o Jiova, era yalododonu ra qai yalodina. A vulica o Epeli ena jerupi oya na ivakaraitaki vinaka ni yalodina kei na talairawarawa vei Jiova, na kena e sega ni bau raica e vale. E vakaukauataka dina na nona vakabauta na ivakaraitaki ni agilosi qori.
18. Na cava e rawa ni vakaukauataka noda vakabauta nikua?
18 Sa qai dei ga na vakabauta i Epeli ni dau vakasamataka vakatitobu na ka kece e vakaraitaka o Jiova me baleti koya ena ka e bulia, na nona yalayala, kei na nodra ivakaraitaki na nona agilosi dauveiqaravi. E macala gona ni levu na ka eda vulica mai na nona ivakaraitaki. E vakadeitaka vei ira na itabagone ni rawa ni dei na nodra vakabauta na Kalou o Jiova se mani cava era cakava na nodra vuvale. E levu na ka e rawa ni dei kina na noda vakabauta nikua, me vaka na noda raica na ibulibuli vakatubuqoroqoro i Jiova era tu wavoliti keda, na iVolatabu taucoko sa tu vei keda kei na ivakaraitaki ni nodra vakabauta e levu.
Vuna e Vakadonui Kina na iSoro i Epeli
19. Na ka dina cava e qai mai kila o Epeli ni toso na gauna?
19 A via vakaraitaka o Epeli na dei ni nona vakabauta ena ka e cakava. Na cava e rawa ni solia na tamata vei koya e Bulia na lomalagi kei na vuravura? E sega ni gadreva o Jiova na noda veivuke se noda iloloma. Ni toso na gauna, sa qai kila o Epeli e dua na ka dina: Ke vinaka na inaki ni nona cabora vei Jiova na veika vinaka duadua e tu vua, ena marau sara ga na Tamana vakalomalagi.
20, 21. Na isoro cava erau dui cabora o Keni kei Epeli vei Jiova, na cava e qai cakava o koya?
20 A vakarautaka o Epeli me vakacabora eso na nona sipi. A digitaka na ka vinaka duadua, na isevu kei na veitikina vinaka duadua. Ena gauna vata qori, e vakarautaka mai na nona itei o Keni na nona isoro, me qara nona veivakadonui o Jiova kei na nona veivakalougatataki. Ia e duatani na nona inaki mai vei Epeli. E qai laurai qori ni rau cabora na nodrau isoro.
21 E kena irairai ni rau vakayagataka na icabocabonisoro kei na bukawaqa na luve i Atama ni rau vakacaboisoro. De dua a raici rau tu mai na jerupi, na ka bula duadua ga e matataki Jiova tiko e vuravura ena gauna oya. Qo na ka a qai cakava o Jiova! Eda wilika: “A sa vakadonui Epeli ko Jiova, kei na nonai madrali.” (Vkte. 4:4) E sega ni vakamacalataka na iVolatabu na sala e veivakadonui kina o Jiova.
22, 23. Na cava e vakadonuya kina o Jiova na isoro i Epeli?
22 Na cava e vakadonui Epeli kina na Kalou? Ena vuku wale ga ni isoro e cabori? A cabora o Epeli e dua na manumanu bula, qai vakadavea na kena dra e vakatakarakarataka na bula. Vakacava, e kila o Epeli na bibi ni isoro qo? Ena veisenitiuri ni oti na gauna i Epeli, a vakayagataka na Kalou me isoro na lami savasava me vakatayaloyalotaka na isoro ni Luvena uasivi, “na Lami ni Kalou” ena vakadavei nona dra savasava. (Joni 1:29; Lako 12:5-7) Ia e levu na itukutuku qori a sega tu ni kila o Epeli.
23 Dua ga na ka eda vakadeitaka: A cabora o Epeli na ka vinaka duadua e tu vua. E sega wale ga ni vakadonuya o Jiova na isoro, a vakadonui koya tale ga e cabora. A uqeti Epeli nona lomani Jiova dina kei na nona vakabauta.
24. (a) Na cava eda tukuna kina ni sega ni ca na isoro i Keni? (b) E tautauvata vakacava o Keni kei ira e levu nikua?
24 E duidui o Keni. O Jiova a “sega ni vakadonui Keni . . . se na nonai madrali.” (Vkte. 4:5) E sega ni cakava qori na Kalou ni ca na isoro a cabora o Keni, ni a qai vakadonui ena Lawa ni Kalou me cabori na veika e tamusuki mai na were. (Vunau 6:14, 15) Ia e kaya na iVolatabu me baleti Keni “ni torosobu na nona ivalavala.” (Wilika 1 Joni 3:12.) Me vakataki ira e levu nikua, a nanuma o Keni me vakarairai ga na qaravi Kalou. Ia na veika a qai vakayacora e vakaraitaka sara ga ni sega ni vakabauti Jiova dina se lomani koya.
25, 26. Na cava a vakasalataki Keni kina o Jiova, ia na cava e qai cakava o Keni?
25 Ni raica o Keni ni sega ni vakadonui koya o Jiova, a bau saga me vuli mai na ivakaraitaki i Epeli? Sega. Dua na ka nona sevaki tacina. E raica o Jiova na ka e buroro tiko e lomai Keni qai saga me vukei koya vakayalololoma. E vakasalataki Keni ni sala e muria tiko ena rawa ni lai tini ena cala bibi. E vakaraitaka tale ga vua ni na ‘ciqomi’ se vakadonui, ke veisautaka na nona ivalavala.—Vkte. 4:6, 7.
26 Ia a beca na ivakasala ni Kalou o Keni. A sureta ga na tacina e dau nuitaka me rau lakovata ina were. Qori na vanua a mokuti Epeli kina qai vakamatei koya. (Vkte. 4:8) E rawa ni tukuni ni o Epeli na imatai ni tamata me vakacacani ena vuku ni nona vakabauta, e imatai tale ga ni tamata me vakamatei ena vuku ni nona vakabauta. E dina ni sa mate, ia e sega ni guilecavi na kena italanoa.
27. (a) Na cava eda nuidei kina ni na vakaturi o Epeli? (b) Eda vakadeitaka vakacava nida na sotavi Epeli tale?
27 E vaka sara ga e tagi vua na Kalou o Jiova na dra i Epeli, me veisausaumi se me tauca na lewadodonu. A qai raica o Jiova me tau na lewadodonu, ena nona totogitaki Keni ena cala a cakava. (Vkte. 4:9-12) Koya e bibi duadua, na itukutuku ni vakabauta i Epeli e se vosa tiko ga vei keda nikua. E lekaleka ga na bula i Epeli—kena irairai ni duanadrau na yabaki na kena balavu—ni vakatauvatani kei ira era bula ena gauna oya, e vakamarautaka na Kalou na ka e cakava. Ena gauna e mate kina, a kila tu o Epeli ni lomani koya qai vakadonui koya na Tamana vakalomalagi o Jiova. (Iper. 11:4) Eda nuidei ni nanumi koya vinaka tu o Jiova ni sega ni vakaiyalayala na ka e nanuma, qai waraka tu o Epeli me vakaturi ena vuravura parataisi. (Joni 5:28, 29) Vakacava, o na sotavi koya e kea? O na rawa, ke o vakadeitaka mo vakarorogo vei Epeli qai vakadamurimuria na ivakaraitaki vakasakiti ni nona vakabauta.
^ para. 5 Na matavosa “ivakatekivu kei vuravura” e tiko kina na vakasama ni kena bucini na itei, e okati tale ga kina na vakatubukawa, qori e baleta tiko na imatai sara ga ni tamata a sucu. Na cava ga a cavuti Epeli kina o Jisu kei na “ivakatekivu kei vuravura,” sega ni o Keni na imatai ni tamata a sucu? Baleta na vakatulewa kei na ka e cakava o Keni e dusia ni a nakita me talaidredre vua na Kalou o Jiova. Me vakataki rau ga na nona itubutubu, ena sega ni ganiti Keni me vakaturi qai vakabulai.


text:
WASE LIMA
Na “Yalewa Yalododonu”
1, 2. (a) Na cakacaka cava a cakava tiko o Ruci? (b) Na veika vinaka cava me baleta na Lawa ni Kalou kei ira nona tamata qai mai kila o Ruci?
E TEKIDURU o Ruci ena yasa ni ibinibini parile a kumuna voli ena siga taucoko. Sa tekivu ubia na buto na veiwere e Peceliema, e levu tale ga vei ira na tamata cakacaka era sa cabe tiko ena matamata ni siti lailai e toka ena dua na delana qiqo. Vakasamataka mada na wawale i Ruci ni se tekivu cakacaka mai na mataka. E samuta tiko ga na tolo ni parile ena dua na kau lailai me lulutu na sorena. Dina ni cakacaka dredre, ia e dua dina na siga vinaka—e sega ni namaka me levu na ka e rawata.
2 Vakacava, e sa tekivu me vinaka mai na ivakarau ni nona bula na yada gone qo? Eda dikeva mai na wase sa oti ni sa vakatulewataka o Ruci me kabiti Neomai na vugona, e bubului ni rau na bula vata, me na qaravi Jiova tale ga na Kalou i Neomai. Erau mani biuti Moapi na rua na marama lomabibi qo, me rau gole i Peceliema. Toso na gauna sa mai kila o Ruci na yalewa ni Moapi na yaga ni Lawa i Jiova, oya na kena vakarautaki vakayalololoma na nodra ivotavota na dravudravua e Isireli, wili kina o ira na vulagi. Sa qai raica o Ruci ni tiko eso na tamata i Jiova era vakavulici ra qai muria na Lawa, e laurai qori ena nodra ivalavala kei na nodra yalololoma. Qori e vakaceguya sara ga na nona rarawa.
3, 4. (a) E vakayaloqaqataki Ruci vakacava o Poasa? (b) E yaga vakacava vei keda na ivakaraitaki i Ruci ena drakidrakita ni bula vakailavo nikua?
3 E dua vei ira qori na turaga vutuniyau o Poasa, e itaukei ni were a lai tomitomi voli kina o Ruci. E kauaitaki koya me vaka e dua na tama. Dua na ka na nona matamamarau o Ruci ni vakananuma na vosa ni veivakacaucautaki a tauca vua o Poasa me baleta na nona qaravi Neomai, kei na nona vakatulewataka me lai vakaruru ena nona veitaqomaki na Kalou dina o Jiova.—Wilika Ruci 2:11-14.
4 De dua e se lomaleqataka tiko ga o Ruci na nona bula ena gauna se bera mai. Me vaka ni vulagi, dravudravua, sega na watina kei na luvena, ena qaravi koya vakacava kei Neomai ena veiyabaki se bera mai? Ena veirauti me rau tomitomi tiko ga? O cei ena qaravi koya ni sa na qase mai? Macala ga ni na veinanuyaka kece qori o Ruci. Ena drakidrakita ni bula vakailavo nikua, levu era vakila tale ga na ituvaki dredre va qori. Nida vulica na sala e vukei Ruci kina na nona vakabauta me vosota na ituvaki dredre, ena yaga sara vakalevu ke da vakadamurimuria.
Cava na Vuvale?
5, 6. (a) A vuavuaivinaka vakacava na imatai ni siga ni nona tomitomi o Ruci ena were i Poasa? (b) Na cava e cakava o Neomai ni raici Ruci?
5 Ni samuta oti o Ruci na sore ni parile qai binia vata, e raica ni sa voleka ni dua na efa na ivakarau ni parile, se tautauvata ni sinai e dua na konteina e 22 na lita. Na kena bi e rauta ni 14 na kilokaramu! E tawana ena dua na isulu, vesuka qai taqara e uluna, mani gole i Peceliema ni sa karobo na vanua.—Ruci 2:17.
6 E marau o Neomai ni raici vugona, kena irairai ni a kurabuitaka na levu ni parile e rawata mai o Ruci. A kauta tale ga mai o Ruci na vo ni kakana a vakarautaka o Poasa vei ira na nona tamata cakacaka, rau mani vakayagataka vata qori. A taroga o Neomai: “O a vakatotomi maivei edaidai? ia ko a cakacaka maivei? me kalougata ko koya ka lomani iko.” (Ruci 2:19) Dua na ka nona vakadidike toka o Neomai, na levu ni ka a rawata mai o Ruci e kila ni dua a vukei koya qai yalololoma vua.
7, 8. (a) E kila o Neomai ni vu mai vei na yalololoma i Poasa, na vuna? (b) E yalololoma tale vakacava o Ruci vei vugona?
7 E mani talanoataka o Ruci vei Neomai na yalololoma i Poasa. E uqeti Neomai sara ga qori me kaya: “Me kalougata maivei Jiova ko koya sa ia tiko na nona loloma vei kedaru sa bula tiko, vei iratou talega eratou sa mate.” (Ruci 2:20) E kila o Neomai ni vakaraitaka o Poasa na yalololoma i Jiova, ni dau uqeti ira na nona dauveiqaravi mera dau yalovinaka qai yalataka ni na vakalougatataki ira na nona tamata ke ra dauyalololoma. *—Wilika Vosa Vakaibalebale 19:17.
8 A uqeti Ruci o Neomai me ciqoma na kerekere i Poasa me tomitomi tiko ga ena nona were, me volekati ira tale ga na nona goneyalewa mera kua kina vakasagai koya na dautatamusuki. A muria o Ruci na ivakasala qori, e mani “tiko ko koya kei na vugona.” (Ruci 2:22, 23) Na vosa qori e laurai tale kina na itovo vakasakiti i Ruci—na loloma e dei. De dua ena uqeti keda na nona ivakaraitaki meda raica se da rokova tiko se sega na noda veiwekani vakavuvale, eda yalodina ni tokoni ira na wekada lomani qai vukei ira ena gauna e gadrevi kina. E sega vakadua ni guilecava o Jiova na loloma e dei va qori.
Na ivakaraitaki i Ruci kei Neomai e uqeta meda vakamareqeta noda vuvale
9. Na cava eda vulica rawa vei Ruci kei Neomai me baleta na vuvale?
9 Vakacava, e rawa ni tukuni ni dua dina na vuvale o Ruci kei Neomai? So era nanuma, ke lewenivuvale na tagane vakawati, yalewa vakawati, ira na gone, tutu kei bubu, kei na so tale, ra qai qarava na nodra dui itavi, qori sa na qai dua “dina” na vuvale. Eda vulica ena nodrau ivakaraitaki o Neomai kei Ruci, nira dau lomasavu na dauveiqaravi i Jiova, veikauaitaki qai dauloloma ena vuvale lalai mada ga. Vakacava, o vakamareqeta tiko nomu vuvale? E vakadreti ira nona imuri o Jisu ni o ira mada ga era sega ni vakavuvale, e rawa ni nodra vuvale na ivavakoso vaKarisito.—Mari. 10:29, 30.
‘E Dua Vei Ira na Voli Kedaru Lesu’
10. Na sala cava e via vukei Ruci kina o Neomai?
10 Ena gauna ni tamusuki parile mai na Epereli me yacova na tamusuki ni witi ena June, a tomitomi tiko ga o Ruci ena were i Poasa. Ni oti e vica na macawa, a veinanuyaka o Neomai na ka me cakava vua na vugona lomani. E sa vakadeitaka tu o koya mai Moapi ni na sega ni vukei Ruci rawa me kunea e dua tale na watina. (Ruci 1:11-13) Ia qo sa veisau na nona rai. E kacivi Ruci qai tukuna: “Na luvequ, me’u sega li ni qara me nomu e dua nai vakavakacegu?” (Ruci 3:1) E kena ivakarau ena gauna oya mera dau qara na itubutubu na wati luvedra, me vaka ni sa wili me luvei Neomai dina o Ruci. E vinakata me “dua nai vakavakacegu” i Ruci—qori e dusia na tiko vinaka kei na veitaqomaki e vakarautaka na vuvale kei na tagane vakawati. Ia na cava ena cakava o Neomai?
11, 12. (a) Ni cavuti Poasa o Neomai me “dauveivoli lesu,” na isolisoli vakayalololoma cava ena Lawa e vakasamataka tiko? (b) Na cava e cakava o Ruci ena ivakasala i vugona?
11 Na imatai ni gauna e talanoataki Poasa kina o Ruci, e tukuna o Neomai: ‘E wekadaru na turaga qori, e dua vei ira na voli kedaru lesu.’ (Ruci 2:20) Na cava na kena ibalebale? Na Lawa ni Kalou vei ira na Isireli e vakarautaki kina vakayalololoma na nodra ivotavota na dravudravua se o ira era vakila tiko na ituvaki rarawataki. Ke dua e yada qai sega ni vakaluveni, ena yalolailai sara ga ni kautani vua na yaca i watina, sa na sega tale ga nona kawa. Ia na Lawa ni Kalou e vakatara me vakawatitaka na marama yada qori e dua vei ratou na taci tagane, me rawa ni dua na luvena ulumatua me kua ni kawaboko kina na yaca i watina sa mate, me qarava tale ga na ka eratou taukena vakavuvale. *—Vkru. 25:5-7.
12 A tukuna o Neomai na sala me vakawati kina o Ruci. Vakasamataka mada na widri ni matai Ruci ni vosa tiko o vugona. E se vou vei Ruci na Lawa e Isireli kei na kena ivakarau vakavanua. Ia e dokai Neomai vakalevu qai vakarorogo matua ena ka kece a tukuna. De vakamadua se rogo mawi na ka a tukuna vua o Neomai me cakava, e rawa tale ga ni veibeci, ia e duavata kina o Ruci. A tukuna ena yalomalumalumu: “A ka kecega ko sa kaya vei au ka’u na kitaka.”—Ruci 3:5.
13. Na cava eda vulica vei Ruci me baleta na vakarorogo vei ira na qase cake? (Raica tale ga na Jope 12:12.)
13 E dau dredre ena so na gauna vei ira na itabagone mera rogoca na nodra ivakasala na qase matua. E dau nanumi nira sega ni kila na qase na ituvaki dredre era sotava na itabagone. Na ivakaraitaki ni nona yalomalumalumu o Ruci e dusia ni vu ni veivakalougatataki na noda rogoca na nodra ivakasala yalomatua na qase cake, nira lomani keda ra qai vinakata tale ga meda vinaka kina. (Wilika Same 71:17, 18.) Ia na cava na ivakasala i Neomai? Vakacava, a vakalougatataki dina o Ruci ni muria?
O Ruci ena Rara ni Butu Covuata
14. Vakamacalataka na rara ni butu covuata kei na ka e dau caka kina.
14 Ena yakavi, a gole o Ruci ena rara ni butu covuata. E vanua tautauvata qai kaukaua, era dau kauta kina na dauteitei na nodra sila me lai butuki qai ceburaki. Na rara ni butu covuata e dau toka vakalevu ena dua na baba se delana, ni dau cagicagi vinaka ena sigalevu se yakavi. Era dau vakayagataka na tamata cakacaka na mataiva se isivi mera ceburaka kina na qanicovuata kei na tolonicovuata madu me rawa ni lutu ina rara na sorena, qai cagina tani na qanicovuata mamada.
15, 16. (a) Vakamacalataka mada na ka e yaco ena rara ni butu covuata ni suka na cakacaka o Poasa ena yakavi. (b) E kila vakacava o Poasa ni davo toka e yavana o Ruci?
15 E kila o Ruci ni sa suka na cakacaka ena yakavi. E wanonova toka o Poasa na ceburaki ni nona sila, me yacova ni sa lai dua na ibinibini levu. Ni kana oti vakavinaka, lai davo sara ena mua ni ibinibini sila. Qo sa kena ivakarau tu vei ira, de dua me taqomaki kina na sila mai vei ira na daubutako kei na manumanu rerevaki. A raici Poasa o Ruci ni davo sobu ena bogi oya. Qori sara ga na gauna me sa na cakava kina na ka a tukuna vua o Neomai.
16 A yaqa vakamalua yani o Ruci, dua na ka na tavatukituki ni utona. E raica ni moce lutu sara tu ga o Poasa. A muria na ka e tukuna o Neomai, cega na itutuvi mai na yavana, qai davo toka kina. Mani wawa toka yani. Ni oti e vica na aua, de dua a nanuma o Ruci ni sa na tawamudu nona wawa. E yavala ena lomalomanibogi o Poasa. E curumi koya na batabata, mani vakayayamo, rairai me ubia tale na yavana. Ia e vakila ni dua e tiko e yasana. A tukuni ena kena itukutuku: “Raica, sa dua na yalewa sa koto ki yavana.”—Ruci 3:8.
17. Na ka dina cava era lecava o ira na nanuma ni cala na veika a cakava o Ruci?
17 “O cei ko iko?” a taroga o Poasa. De a sautaninini o Ruci ni kaya: ‘O yau o Ruci, na nomuni vada: moni tevuka na nomuni itutuvi me ubia na nomuni vada, ni oni dauveivoli lesu.’ (Ruci 3:9) Eso na dauvakadewa ni gauna qo era kaya, ni ka e cakava kei na ka e tukuna o Ruci e vakaraitaka ni via veiyacovi kei koya, ia era lecava e rua na ka dina qo. Kena imatai, a muria o Ruci na ivakarau vakavanua ni gauna oya, ia sa sega tu ni matata se kilai na kena ibalebale nikua. E sega gona ni ka vakayalomatua meda vakatauvatana na ka e cakava qori o Ruci kei na ivakarau lolovira ni gauna qo. Kena ikarua, na ka a cakava o Poasa e vakaraitaka ni savasava qai taleitaka vakalevu na itovo i Ruci.
18. Na cava e tukuna o Poasa e veivakacegui vei Ruci, kei na rua na ituvaki cava e vakaibalebaletaka o koya?
18 Na malumu kei na malua ni itautau ni vosa i Poasa, sa macala tu ga ni vakacegui Ruci sara ga. E tukuna: “Mo kalougata maivei Jiova, na luvequ: sa levu na loloma ko sa cakava emuri oqo ka lailai eliu, ni ko sa sega ni muri ira na cauravou, se ra dravudravua se vutuniyau.” (Ruci 3:10) Na “ka lailai eliu” e dusia na dei ni nona loloma o Ruci vei Neomai ena nona tomani koya lesu e Isireli kei na nona qaravi koya. Na ka e “cakava emuri” o Ruci e dusia nona tu vakarau me vakawatitaki Poasa. E kila o Poasa ni na vinakata e dua na goneyalewa vakataki Ruci me vakawatitaka e dua ga na cauravou, vutuniyau se dravudravua. A vinakata ga o Ruci me caka vinaka vei Neomai, vei watina tale ga me kua ni kawaboko kina na yacana ena nona vanua. Sa rauta me tarai Poasa sara ga na nona sega ni nanumi koya ga o Ruci.
19, 20. (a) Na cava e sega ni vakawatitaki Ruci sara kina o Poasa? (b) E yalololoma vakacava o Poasa ni caka vinaka qai kauaitaka na ka e lomaleqataka o Ruci, kei na kena irogorogo?
19 E tomana o Poasa: “Ia oqo, na luvequ, mo kakua ni rere; au na cakava vei iko na ka kecega ko sa kaya: ni ra sa kila ko ira kecega na kai noqu mai na koro, ni ko sa yalewa yalododonu.” (Ruci 3:11) E marautaka me vakawatitaki Ruci, de dua a sega ni kurabui ni tukuni vua me voli koya lesu. E turaga yalododonu o Poasa, e sega ni cakava na ka me nanumi koya ga kina. E tukuna vei Ruci ni tiko tale e dua ena voli koya lesu, e wekana voleka na wati Neomai sa mate. Ena solia rawa vua na galala me voli Ruci lesu me watina.
E rogo vinaka o Ruci ni dauyalololoma qai dokai ira eso tale
20 A tukuna o Poasa vei Ruci me davo tale me yacova ni sa kaca na mataka, me kua ni kilai nona biubiu. A vinakata me taqomaka na kedrau irogorogo, de ra nanuma na tamata ni rau vakayacora e dua na ivalavala tawadodonu. A davo tale e yavana o Ruci, de dua a davo ena vakacegu ni a sauma vakayalovinaka o Poasa na nona kerekere. Ni se buto na vanua, sa yadra mai o Ruci. A tawana o Poasa ena nona iovi o Ruci na ivakarau parile me nona iloloma, mani lesu i Peceliema.—Wilika Ruci 3:13-15.
21. Na cava e tukuni kina ni “yalewa yalododonu” o Ruci, eda na vakadamurimuri koya vakacava?
21 Dua na ka nona marau o Ruci ni vakasamataka lesu na ka a tukuna o Poasa—ni kilai tu vei ira ni “yalewa yalododonu”! Qori e vakaraitaka na nona vinakata sara ga me kilai Jiova, me qaravi koya tale ga. E vakaraitaka tale ga na levu ni nona yalololoma qai kauaitaki Neomai kei ira na wekana, e yalorawarawa me muria na ivakarau ni bula kei na ivakarau vakavanua e vulagi kina. Ke da vakadamurimuria na vakabauta i Ruci, eda na saga meda doka na nodra ivakarau ni bula kei na nodra ivakarau vakavanua eso tale. Ke da cakava qori, ena vinaka na keda irogorogo.
Na iVakavakacegu i Ruci
22, 23. (a) Na cava e solia kina o Poasa na isolisoli vei Ruci? (Raica tale ga na ivakamacala e ra.) (b) Na cava a vakasalataki Ruci kina o Neomai me cakava?
22 ‘Luvequ, sa qai vakacava?’ A tarogi Ruci o Neomai ni lesu yani i vale. Kena irairai ni buto na vanua, e sega tale ga ni raici koya vinaka. A via kila tale ga o Neomai se yada tiko ga o Ruci, se sa veivosaki me vakawati. Sega tale ni wawa o Ruci ni tukuna vei vugona na ka kece erau cakava kei Poasa. E vakaraitaka tale ga vua na isolisoli parile a vakarautaka o Poasa me soli vei Neomai. *—Ruci 3:16, 17.
23 A vakasalataki Ruci vakavinaka ena siga oya o Neomai me wawa tiko ga e vale me kua ni lai tomitomi ena were. E vakadeitaka vei Ruci: “Ni na sega ni vakacegu na tamata, sa na vakaotia mada na ka oqo edaidai.”—Ruci 3:18.
24, 25. (a) E vakaraitaka vakacava o Poasa ni turaga yalododonu qai sega ni dau nanumi koya ga? (b) A vakalougatataki vakacava o Ruci?
24 E donu na nanuma i Neomai me baleti Poasa. E lako cake ena matamata ni siti, na vanua era dau sota kina na qase ni siti, mani waraka tiko na turaga e wekana voleka na wati Neomai. Ena matadra na ivakadinadina e tukuna o Poasa vua na turaga qori me voli Ruci lesu me watina. Ia a bese na turaga qori de qai vakacacani na nona ivotavota. Sa qai tukuna o Poasa ena matadra na ivakadinadina ena matamata ni siti, ni sa na volia lesu na nona ivotavota ni qele o Elimeleki na wati Neomai, sa na vakawatitaka tale ga na yada o Ruci na wati Maloni na luvei Elimeleki. E vakaraitaka o Poasa ni ka e cakava qori ena ‘maroroi tiko ga na yaca i koya sa mate ena nona ivotavota.’ (Ruci 4:1-10) E turaga yalododonu dina o Poasa qai sega ni dau nanumi koya ga.
25 E qai vakawatitaki Ruci o Poasa. Eda wilika na kena itukutuku: “A sa solia vua ko Jiova me kunekune, a sa vakasucuma e dua na luvena tagane.” Era vakavinavinakataki Neomai na marama ni Peceliema, ra qai vakacaucautaki Ruci ni a qaravi vugona vinaka cake ni vakatauvatani ke qaravi Neomai e vitu na luvena. Eda kila e muri ni a qai tukai Tui Tevita na luvei Ruci. (Ruci 4:11-22) Sa qai mai tukai Jisu Karisito o Tevita.—Maciu 1:1. *
26. Na cava eda vulica ena ivakaraitaki i Ruci kei Neomai?
26 E vakalougatataki dina o Ruci, vaka kina o Neomai, ni a veivuke ena susugi ni gone me vaka ga e luvena. Na nodrau ivakarau ni bula na marama qori e dusia vakamatata ni Kalou o Jiova ena sega ni guilecavi ira na yalomalua ra qai cakacaka vakaukaua mera bula kina. Ena sega tale ga ni guilecavi ira era yalodina vua, era veiqaravi kei ira na nona digitaki. Ena vakaicovitaki ira dina na yalodina me vakataki Poasa, Neomai, kei Ruci.
^ para. 7 Me vaka a tukuna o Neomai, na yalololoma i Jiova e sega ni baleti ira ga na bula; e baleti ira tale ga na mate. Sa takali na wati Neomai kei rau na luvena tagane. Sa takali tale ga na wati Ruci. Dua na ka na nodrau dau lomani ratou na turaga qori o Neomai kei Ruci. Na yalololoma e vakaraitaki vei rau na veivugoni qo, e dusia sara ga na ka erau vinakata me rau cakava na dui watidrau sa mate.
^ para. 11 Na ivalavala ni kena vakawatitaki e dua na yada ena liu vei ratou na taci tagane sa mate, ke sega sa na qai soli na galala vua e dua na wekai tagane voleka, me dua kina na nona ivotavota.—Tiko 27:5-11.
^ para. 22 A solia o Poasa vei Ruci e ono na duidui ivakarau—de dua qori e vaka ga na ono na siga ni cakacaka qai tarava na Siga ni Vakacecegu, e vaka kina na siga e cakacaka vakaukaua voli kina na yada o Ruci qai tarava na nona “vakacegu,” qori ena nona vakacegui ni sa dua nona vale kei na watina me vakarautaka na ka e gadreva. Ia na ono na ivakarau—de dua e vakasinaiti vakaono na isivi—e rairai vakaibalebaletaka ga na ivakarau e rawa ni kauta o Ruci.
^ para. 25 O Ruci e dua vei ratou na lima na marama e cavuti ena iVolatabu ni a basika mai kina o Jisu. Dua tale o Reapi na tinai Poasa. (Maciu 1:3, 5, 6, 16) E sega ni Isireli me vakataki Ruci.