text:
WASE 2
E Rawa Beka Mo ‘Toro Voleka Vua na Kalou’?
1, 2. (a) Cava era na sega ni vakasamataka rawa e levu? Ia na cava e vakaraitaka vakamatata na iVolatabu? (b) A veivolekati sara kei na Kalou o Eparama, ena vuku ni cava?
VAKACAVA ke tukuna o koya e bulia na lomalagi kei na vuravura me baleti iko, “Qo na noqu itokani”? Levu era na sega mada ga ni vakasamataka rawa na taro oqo. Baleta nira sega ni vakabauta ni rawa ni vosa tu mai vaka oya na Kalou, sa qai yawa sara me tukuni ni dua na tamata wale e nona itokani! Ia, na iVolatabu e vakaraitaka vakamatata vei keda ni rawa dina nida veivolekati kei na Kalou o Jiova.
2 O Eparama e dua a veivolekati sara kei na Kalou. A vakatokai koya na peteriaki oya o Jiova me ‘nona itokani.’ Io, erau a veitokani dina sara ga o Jiova kei Eparama. A itokani vinaka i Jiova o Eparama baleta ni “vakabauta na Kalou.” (Jemesa 2:23, VV) Nikua tale ga, o Jiova e dau “marautaki” ira era qaravi koya baleta nira lomani koya. (Vakarua 10:15) E veivakauqeti na nona Vosa: “Toro voleka yani vua na Kalou, ka na toro voleka mai vei kemudou ko koya.” (Jemesa 4:8) Eda raica ena veivosa oqo na veisureti kei na yalayala.
3. Na cava e sureti keda kina o Jiova? Na vosa ni yalayala cava e salavata mai?
3 E sureti keda o Jiova meda toro voleka yani vua. E tu vakarau o koya, e vinakata tale ga me ciqomi keda meda nona itokani. Ia, e yalataka ni kevaka eda vakaliuliu meda toro yani vua, ena qai toro voleka mai vei keda o koya. Sa na qai vakatakila vei keda e dua na ka talei sara—“na nona vosa vuni.” (Vosa Vakaibalebale 3:32) Nona vakatakila vei keda nona “vosa vuni” oqo e vakaraitaka ni sa okati keda meda nona itokani dredre, nira dau wasea ga na vosa vuni o ira era veitokani dredre sara.
4. O na vakamacalataka vakacava e dua nomu itokani dredre? Ena sala cava e vaka sara ga kina na itokani dredre o Jiova vei ira na toro voleka vua?
4 E tiko beka e dua nomu itokani dredre o dau talaucaka vua na lomamu? Oqo na itokani e kauaitaki iko dina. O nuitaki koya ni dau dina tu ga vei iko e veigauna. Ni o marau, e marau tale ga o koya. Ni o rarawa, e lomani iko o koya, e tu vakarau me rogoci iko. Ni sega mada ga ni dua e kauaitaki iko, o koya duadua e dau tu e yasamu. Ni o toro voleka tale ga vua na Kalou, e sa nomu iTokani tiko e dua e dokai iko dina, e dau nanumi iko, e kila vinaka na kemu ituvaki. (Same 103:14; 1 Pita 5:7) O talaucaka vua na lomamu ni o kila ni dau dina o koya vei ira era dina vua. (Same 31:5) Ia, e rawa wale ga nida itokani ni Kalou ni sa dolava na kena sala o Jiova.
Sa Dolava na Sala o Jiova
5. Na cava e cakava o Jiova me rawa kina nida toro voleka vua?
5 Ena keda ituvaki ivalavala ca, sa na sega tu ga ni rawa nida toro voleka vua na Kalou. (Same 5:4) Ia, me vaka e vola na yapositolo o Paula, “sa vakaraitaka vei keda na Kalou na levu ni nona lomani keda; ka ni da sa ia tiko ga na i valavala ca sa mai mate na Karisito e na vukuda.” (Roma 5:8, VV) Io, a vakarautaki Jisu o Jiova “me solia na nona bula me kedrai voli e lewe vuqa.” (Maciu 20:28) Na noda vakabauta na isoro ni veivoli oqori nei Jisu ena qai rawa kina meda toro voleka vua na Kalou. Me vaka ni Kalou e “taumada na nona loloma vei keda,” sa kotora na yavu me vakarawarawataka noda veitokani kei koya.—1 Joni 4:19.
6, 7. (a) Eda kila vakacava ni o Jiova e sega ni Kalou vuni se Kalou tawakilai? (b) Sala cava e sa vakatakilai koya kina o Jiova?
6 E sega ni yala wale ga e kea o Jiova: E sa vakatakilai koya vei keda. Na nodrau veivolekati e dua na veitokani e yavutaki ena nodrau veikilai vinaka, na veikilai itovo kei na veikilai yalo. E sega gona ni rawa nida toro voleka vei Jiova ke Kalou vuni o koya, se Kalou tawakilai. Ia, o Jiova e sega sara ga ni dau vunitaki koya, e vinakata meda kilai koya. (Aisea 45:19) Kena ikuri, e vakatakilai koya vei keda kece, vei ira sara mada ga era dau beci, ra qai okati mera tamata lolovira.—Maciu 11:25.
7 E vakaraitaki koya vakacava vei keda o Jiova? Na ka e bulia e vakatakila e levu na ka me baleti koya—nona kaukaua levu, titobu ni nona vuku, levu ni nona loloma. (Roma 1:20) Ia, e sega ni vakatakilai koya wale ga o Jiova ena ka e bulia. Ni sega ni Kalou vunivuni, e vakatakilai koya tale ga ena nona raica me volai na ka e baleti koya ena nona Vosa, na iVolatabu.
Raica ‘na Vinaka i Jiova’
8. Na cava eda kaya kina ni iVolatabu sara mada ga e sa ivakaraitaki ni nona lomani keda o Jiova?
8 Na iVolatabu sara mada ga e sa ivakaraitaki ni nona lomani keda o Jiova. Ena nona Vosa, e vakatakilai koya ena kena ibiubiu e rawarawa meda taura—e vakadinadinataka oqo ni lomani keda, e vinakata meda kilai koya, meda lomani koya tale ga. Na veika eda wilika ena ivola talei oqo eda raica rawa kina ‘na vinaka i Jiova,’ e uqeti keda tale ga meda via toro voleka vua. (Same 102:21) Meda raica sara mada oqo e so na ka totoka me baleti Jiova e vakatakilai ena nona Vosa.
9. Na cava e so na tikinivolatabu e tukuni sara ga kina vakadodonu na veika e baleti koya na Kalou?
9 E levu na vanua ena iVolatabu e vakaraitaki sara ga kina vakadodonu na veika e kilai tani kina na Kalou. Raica e so na kena ivakaraitaki oqo. “Sa vinakata na ka dodonu ko Jiova.” (Same 37:28) “Sa uasivi ko koya e na kaukauwa.” (Jope 37:23) ‘Sa dodonu ka dina nona ivalavala.’ (Vakatakila 15:3) “Sa vuku na lomana.” (Jope 9:4) E “Kalou, sa yalololoma ka daulomasoli, sa vosovoso vakadede, ka levu na nona yalovinaka kei na dina.” (Lako Yani 34:6) “Sa Turaga dauyalovinaka, ka daulomadonu.” (Same 86:5) Me vaka sa vakaraitaki ena wase sa oti, oqo na kena idivi levu duadua: “Sa loloma na Kalou.” (1 Joni 4:8) Ni o vakasamataka na veika totoka e kilai tani kina na Kalou, sega li ni o na via toro voleka sara ga vua?
E vukei keda na iVolatabu meda toro voleka vei Jiova
10, 11. (a) Na cava e okata o Jiova ena nona Vosa me vakarawarawataka noda kila na veika e baleti koya? (b) Na ivakaraitaki cava ena iVolatabu e vakarawarawataka vei keda meda raitayaloyalotaka na nona vakayagataka na Kalou na nona kaukaua?
10 Me ikuri ni nona tukuni koya vakamatata o Jiova, sa volatukutukutaka tale ga mai ena nona Vosa volai e so na ka a yaco e laurai sara ga kina na nona kaukaua, nona loloma se dua tale na ka e kilai tani kina. Noda vakawilika na veika e cakava ena ituvaki kece oya, sa na qai matata ga kina na veika matailalai tale e so me baleti koya. Ena uqeti keda meda toro voleka vua. Raica mada e dua na kena ivakaraitaki.
11 E dau tukuni ena iVolatabu ni Kalou e “levu na nona kaukauwa.” (Aisea 40:26) E sa qai vakadeitaki sara ena noda wilika nona vakabulai ira na Isireli mai na Wasa Damudamu, qai tubera voli na matanitu oqo ena vanua liwa me 40 na yabaki. Raitayaloyalotaka mada na tawase rua ni wasawasa oqo, ra qai takoso yani ena dela ni qele mamaca e rauta ni le 3,000,000 na lewe ni matanitu—qai vaka tu na lalaga vakaitamera ena imawi kei na imatau na wai e sa cevata tu. (Lako Yani 14:21; 15:8) O raica sara ga na veitaqomaki dina ni Kalou ena vanua liwa. E dave mai ena vatu na wai. E vakani ira ena mana, na kakana e vaka na sore ni koriada na kena irairai. (Lako Yani 16:31; Tiko Voli mai na Lekutu 20:11) E vakaraitaka e ke o Jiova ni sega ni tu wale ga vua na kaukaua, ia e vakayagataka sara tiko ga na nona kaukaua ena vukudra na nona tamata. Sega li ni vakayaloqaqataki keda oya, nida masu tiko vua e dua na Kalou kaukaua, “a nodai drodro kei na noda kaukauwa . . . , sa voleka sara me vukei keda nida sa rarawa”?—Same 46:1.
12. E vukei keda vakacava o Jiova meda “raici” koya ena nona vakayagataka na vosa e rawarawa noda taura?
12 E sega ni rawa nida raici Jiova baleta ni Kalou tawarairai. Ia, e levu na ka e sa cakava o koya me vakarawarawataka noda kilai koya. Nida tamata, e vakaiyalayala na ka eda raica, eda raica ga na veika e rairai, eda sega ni raica na veika vakayalo. Kevaka gona me na vakamacalataki koya na Kalou ena kena ivakamacala vakayalo, ena via vaka na nomu vakamacalataka vakamatailalai na kemu irairai, me vaka na roka ni yaloka ni matamu, se roka ni drau ni ulumu, vua e dua e sucu mataboko. Ia, e vukei keda vakayalololoma na Kalou meda “raici” koya ena nona vakayagataka na vosa e rawarawa noda taura. So na gauna, e dau vakayagataka e so na vosa vakatautauvata se vosa vakaibalebale, me vakatauvatani koya kina kei na veika eda kila vinaka. E bau vakaraitaka sara mada ga ni vakayago tale ga me vaka na tamata. *
13. Na ituvaki cava o vakasamataka ni o wilika na Aisea 40:11? E tarai iko vakacava oqo?
13 Raica mada na ivakamacala kei Jiova e volai e na Aisea 40:11: “Ena vakani ira na nona qele ni sipi me vaka nai vakatawa; ena keveti ira na luve ni sipi e na ligana, ka kauti ira voli e na lomaserena.” E tukuni e ke ni o Jiova e vaka e dua na ivakatawanisipi e dau taura cake na sipi lalai “e na ligana.” Oqo e vakaraitaka nona rawa ni taqomaki ira nona tamata o Jiova, me tokoni ira tale ga, wili sara mada ga e ke o ira era leqa tu. E rawa nida nuidei ena ligana kaukaua, ena sega vakadua ni vakanadakui keda kevaka eda yalodina vua. (Roma 8:38, 39) Na iVakatawa Levu e keveti ira na luvenisipi “e na lomaserena”—oqo sara ga na ka era dau cakava na ivakatawanisipi, nira vakarautaka sara ga vakatabakidua na ilobi ni nodra isulu e cake mera keveti ira kina na sipi sucu vou. O koya gona, e vakadeitaka vei keda o Jiova ni vakamareqeti keda, e lomani keda dina. O cei tale ena sega ni via toro voleka vua?
“Sa Vinakata na Luvena me Vakatakilai Koya”
14. Na cava e kainaki kina ni veika matailalai me baleti Jiova e vakatakilai mai ena itukutuku kei Jisu?
14 E levu na vanua ena iVolatabu e vakaraitaka kina o Jiova se Kalou vakacava o koya, ia na veika matailalai sara me baleti koya e vakatakilai mai ena itukutuku kei Jisu, na Luvena lomani. E sega tale ni dua e rawa ni vakaraitaka vakavoleka sara na ivakarau ni vakasama ni Kalou, se me vakamacalataki koya vakamatata sara, me vakataki Jisu. O koya li na luvena oqo e se bula makawa sara mai kei Tamana ni bera mada ga nira buli na veika bula vakayalo tale e so, wili kina na lomalagi kei na vuravura rairai. (Kolosa 1:15) E volekati Jiova sara ga o Jisu. Oya na vuna e rawa ni kaya kina ni “sega e dua tale e kila se ko cei na Luvena, a Tamaqu duaduaga; se ko cei na Tamaqu, a Luvena duaduaga, kei koya sa vinakata na Luvena me vakatakilai koya.” (Luke 10:22) Ni se bula vakatamata e vuravura o Jisu, a vakatakilai Tamana ena rua na sala bibi.
15, 16. Na cava e rua na sala e vakatakilai Tamana kina o Jisu?
15 Kena imatai, na ivakavuvuli i Jisu e vakarawarawataka noda kilai Jiova. E tara na lomada na vakaciriloloma ni nona vosa ni vakamacalataki Tamana tiko. Me kena ivakaraitaki, ni vakamacalataka o Jisu na yalololoma ni Kalou ena nona ciqomi ira lesu na tamata ivalavala ca sa ra veivutuni, sa qai vakatauvatani Jiova kei na dua na tama dauveivosoti e luvuci vakalevu na lomana ni raici luvena cidroi ni sa lesu tiko mai. E cici yani o tamana, mokoti koya, qai reguca ena levu ni nona marau. (Luke 15:11-24) E vakaraitaka tale ga o Jisu ni o Jiova e dau “vakayarayarataki” ira na tamata yalomalumalumu vua, baleta ni lomani ira. (Joni 6:44) Ena kila sara mada ga o koya kevaka e lutu ina qele e dua na separo somidi. Sa qai kaya o Jisu: “Dou qai kakua ni rere: dou sa uasivi cake vei ira na separo e vuqa.” (Maciu 10:29, 31) Sega ni vakatitiqataki nida na via toro voleka sara ga vua na Kalou e vaka oqo na nona dau veikauaitaki.
16 Kena ikarua, na ka e cakava o Jisu e vakaraitaka vei keda se vakacava sara tu mada o Jiova. E ucui Tamana vinaka sara ga o Jisu, e rawa kina me kaya: “Ko koya sa raici au, sa raici Tamaqu.” (Joni 14:9) O koya gona, nida wilika ena Kosipeli na veika e baleti Jisu—na ivakarau ni yalona kei na ka e cakava vei ira na tani—sa da raica sara tiko ga na ivakarau ni bula nei Tamana. Sega tale ni dua na sala vinaka cake e rawa ni vakatakila kina o Jiova na nona itovo, kei na veika e so e dau kilai kina. Ena vuku ni cava?
17. Vakamacalataka na ka e cakava o Jiova me vakarawarawataka kina noda kila se vakacava sara tu mada o koya.
17 Kena ivakaraitaki: Kaya mada ke o via vakamacalataka na ibalebale ni yalovinaka. Rawa ni o vakamacalataka beka vakavosa. Ia, ke o dusia e dua e cakava tiko e dua na ka o qai kaya, “Ya sara ga e dua na ivakaraitaki ni yalovinaka,” o sa vakarabailevutaka e kea na ibalebale ni vosa oqo, sa na rawarawa sara ga ni tauri na kena ibalebale. Via vaka sara ga oqo na ka e cakava o Jiova me vakarawarawataka noda kila se vakacava sara tu mada o koya. E vakamacalataki koya vakavosa, e vakarautaka tale ga e dua na ivakaraitaki bula, na ivakaraitaki i Luvena. E rawa gona nida raica sara ga vei Jisu na itovo ni Kalou, kei na veika tale e so e dau kilai kina o koya. Ena itukutuku gona ni Kosipeli e vakamacalataki kina o Jisu, e vaka sara ga e kaya tiko kina o Jiova: “Va sara tu ga ya o yau.” E vakacava sara mada na ivakamacala kei Jisu ena iVolatabu, ena gauna e mai bula kina vakatamata e vuravura?
18. E vakaraitaka vakacava o Jisu ena nona bula na kaukaua, lewadodonu, kei na vuku?
18 E bulataka vinaka sara ga o Jisu na va na idivi ni Kalou. E laurai vei Jisu na kaukaua ena nona vakaotia na tauvimate, viakana, na mate sara mada ga. Ia, e sega ni vakataki ira na tamata dau veidabui, e sega vakadua ni vakayagataka vakatani nona kaukaua ni cakamana me rawata ga kina na lomana, se me vakararawataki ira kina na tani. (Maciu 4:2-4) E dau vinakata na lewadodonu. E vakamosia na yalona ni raici ira na dauveivoli kocokoco nira vakalolomataki ira voli na lewenivanua. (Maciu 21:12, 13) E sega ni vakaduiduitaki ira na dravudravua kei ira na vakaloloma, e vukei ira ga mera kunea na “vakacegu.” (Maciu 11:4, 5, 28-30) E laurai ena ivakavuvuli i Jisu na vuku e sega ni vakatauvatani rawa, e “uasivi vei Solomoni.” (Maciu 12:42) Ia, e sega vakadua ni dokadokataka o Jisu na nona vuku. E tara na lomadra na tauvanua na nona ivakavuvuli, baleta ni dau matata, rawarawa, qai yaga.
19, 20. (a) E ivakaraitaki vakasakiti vakacava ena loloma o Jisu? (b) Nida wilika, da qai vakananuma na ivakaraitaki i Jisu, na cava meda kua ni guilecava?
19 E ivakaraitaki vakasakiti ena loloma o Jisu. Ni cakacaka tiko vakaitalatala, e dau vakaraitaka na loloma ena veibasogana kece ga, wili kina na veinanumi kei na veikauaitaki. E sega ni rawa vakadua ni raici ira na rarawa me qai sega ni tuburi koya na yalololoma. Na loloma oqo e uqeti koya vakavicavata me yavala, qai cakava e dua na ka ena ituvaki e sotava. (Maciu 14:14) E dina ni vakabulai ira na tauvimate, e vakani ira tale ga na waloloi, ia a vakaraitaka na nona veinanumi ena dua na sala e titobu cake sara. E vukei ira na rogoci koya mera kila, mera ciqoma, mera vakamareqeta tale ga na ka dina me baleta na Matanitu ni Kalou, na matanitu ena qai kauta mai na veivakalougatataki dina ina kawatamata. (Marika 6:34; Luke 4:43) Kena e uasivi duadua na nona vakaraitaka o Jisu na loloma vakaitamera ena nona tu vakarau me solia na nona bula ena vukuda na lewe i vuravura.—Joni 15:13.
20 Sa rauta mera toro volekati Jisu na tamata kece ga e duidui na nodra yabaki kei na nodra ivakatagedegede ni bula baleta ni dau veinanumi, qai dau veikauaitaki! (Marika 10:13-16) Ia, nida wilika se vakananuma na ivakaraitaki i Jisu, meda kua mada ga ni guilecava nida sa raica sara tiko ga vua na Luve ni Kalou oqo na iyaloyalo matata kei Tamana.—Iperiu 1:3.
iVolanivuli me Vukei Keda
21, 22. Na cava e okati ena noda vakasaqarai Jiova? Ena vukei keda vakacava ena tikina oqo na lewe ni ivolanivuli oqo?
21 O Jiova e vakaraitaki koya vakamatata ena nona Vosa. Oqo e vakaraitaka ni vinakata dina o koya meda toro voleka vua. Ena gauna vata oqori, e sega ni vakasaurarataki keda meda toro yani vua. Ke da via vakasaqarai Jiova “ni sa kune rawa,” oqori e vakatau vei keda. (Aisea 55:6) Noda vakasaqarai Jiova e okati kina noda saga meda kila nona itovo kei na nona ivalavala, me vaka e vakatakilai tu ena iVolatabu. E vakarautaki na ivolanivuli o wilika tiko oqo me vukei iko sara ga ena tikina oqo.
22 O na raica ni ivola oqo e wasei vakava, me salavata ga kei na va na idivi kei Jiova: kaukaua, lewadodonu, vuku, kei na loloma. Na iwasewase yadua ena tekivu ena dua na ivakamacala ni idivi yadua. Ena qai muria yani na vakamacalataki ni sala e vakaraitaka kina o Jiova na idivi oqori, ena veibasogana e vuqa. Oti oya, sa na qai vakamacalataki na nona a bulataka sara ga o Jisu na idivi kei Jiova e lewe tiko ni iwasewase oqori, qai dua tale ga na wase me vakamacalataka na sala e rawa nida bulataka tale ga kina o keda.
23, 24. (a) Na cava na inaki ni “Taro me Vakananumi”? (b) E vukei keda vakacava na noda vakananuma na ka meda toro voleka kina vua na Kalou?
23 Me tekivu sara ga ena wase oqo, ena dua tiko na ulutaga lailai ni wase yadua ena vakatokai tiko na “Taro me Vakananumi.” Kena ivakaraitaki, raica mada na kato ena tabana e 24. E sega ni inaki ni tikinivolatabu kei na taro ena kato oya me railesuvi kina na wase. Ia, me vukei iko ga mo vakasamataka e so tale na tikina bibi e vauca na wase oqori. Na cava mo cakava me yaga sara kina vei iko na “Taro me Vakananumi”? Cega na tikinivolatabu era volai, wilika vinaka na veitikina yadua. Qai dikeva na taro ni tikinivolatabu yadua. Vakananuma na kena isau. So beka na gauna ena vinakati tale mo vakekeli. Rawa ni o vakasamataka e so tale na taro me vaka beka oqo: ‘Na cava au vulica ena tikina oqo me baleti Jiova? E tara vakacava na noqu bula? Au na vakayagataka vakacava meu vukei ira kina na wekaqu, noqu itokani kei na so tale?’
24 Noda vakananuma na veika oqo ena vukei keda meda qai toro voleka ga vei Jiova. Ena vuku ni cava? Na iVolatabu e cavuta vata na noda vakananuma na ka kei na yaloda. (Same 19:14) Nida taleitaka na ka eda vulica me baleti koya na Kalou, da qai vakananuma, ena tara sara na yaloda, ni tara na yaloda, sa na qai yavalata noda vakasama, uqeti keda sara meda cakava kina e dua na ka. Ena titobu cake noda lomana na Kalou, ia na loloma oya e sa na qai uqeti keda meda via vakamarautaki koya baleta ni sa noda iTokani dredre duadua. (1 Joni 5:3) Ia, me rawa nida veitokani sara vakavoleka kei Jiova, e dodonu meda kila mada e liu na nona itovo, kei na veika tale e so me baleti koya. Ia, kena imatai, meda veivosakitaka mada e dua na ka e kilai tani kina na Kalou e dodonu me uqeti keda meda toro voleka vua—na nona savasava.
^ para. 12 Kena ivakaraitaki, na iVolatabu e cavuta na mata ni Kalou, daligana, ucuna, gusuna, ligana, kei na yavana. (2 Samuela 22:16; Same 27:8; 44:3; Aisea 60:13; Maciu 4:4; 1 Pita 3:12) Ia, sega ni tukuni meda nanuma ni sa vaka sara oya na ibulibuli ni Kalou. Ke vaka oqori, ena via leqa baleta ni dau tukuni tale ga ni o Jiova na “Uluvatu,” “nai sasabai” tale ga.—Vakarua 32:4; Same 84:11.


c: text/html

text:
Me ra vakavulici taumada e na nodra kila na vosa vaka-viti raraba , ( vosa vaka-bau ) ka me vakarawarawataka na veituberi ena vuli wilivola, veitalanoa, kei na nodra vola e so nai talanoa leleka.Me vakarawarawa taka talega na nodra vulica na serekali, sere vata kei na meke.Na nodra vakayarayarataki na vulica na vosa vaka-viti raraba oqo,baleta o viti ni levu tu kina na veimataqali vosa ni sucu,koya na nodra dui vosa ni vanua ka dau dredre sara me ra kila totolo na vosataka vaka vinaka.Ni ra sa kila vinaka na vosa vaka-viti raraba oqori sa na qai taladrodro kina na nodra vosataka ka rawarawa talega na nodra vola kei na wilika. E du na ka me tauri sara vakalevu na nodra dau talanoa ena veimataka mai na ka era taleitaka, me vaka na qiti, kakana, i tokani, se cava era raica mai gaunisala se dua nai yaloyalo ka kabi tu beka e lalaga ( oral morning talk ) Ni ra sa rawata qori, sa na qai rawa ni levu na vosa era kilana kena i balebale, rawa tale ga ni ra vola i yatu vosa ka yaco me ra vola i talanoa talega.
Na usutu ni kilai totolo na wilivola vaka-viti sa i koya na kena vakatavulici vakavinaka ni rorogo mai na i vakatekivu, kalasi 1 ka lako cake ki na kalasi 4. Na rogo talanoa ka lakovata kei na vakatasuasua ena vukei ira sara me ra dau bula veimaliwai ka bulia cake na nodra bula ni kila ka. Me ra vakatavulicinena i tovo ni vakarokoroko e vale, valenivuli, valenilotu, vei ira na nodra i tubutubu, qase ni vuli kei ira na qase cake. Na tara e dua na ka e cake ka ra vakacobocobo. Na vakayagataka na vosa ’tilou’, vinaka, yadra, moce,bula vinaka, mai kana, kemuni, saka, kei na kerekere.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
115 Me kua vei keimami, i Jiova, me kua vei keimami,*Na yacamuni ga me vakalagilagi+Ena vuku ni dei ni nomuni loloma kei na nomuni yalodina.+2 Na cava mera kaya kina na veimatanitu:“I vei na nodra Kalou?”+3 E tu mai lomalagi na neimami Kalou,E cakava na ka ga e vinakata.4 Na nodra matakau na siliva kei na koula,Na cakacaka ni liga ni tamata.+5 E tu na gusudra, ia era sega ni vosa rawa,+Na mata, ia era sega ni rai rawa,6 E tu na daligadra, ia era sega ni rogo rawa,Na ucu, ia era sega ni boi rawa,7 E tu na ligadra, ia era sega ni vakila na ka,Na yava, ia era sega ni lako rawa,+E sega ni cakava rawa e dua na rorogo na nodra itilotilo.+8 Na tamata e buli ira ena vakataki ira ga,+Kei ira kece na vakararavi vei ira.+9 Kemuni na Isireli, ni nuitaki Jiova+—E dau vukei ira qai nodra isasabai o koya.+10 Kemuni na mataqali i Eroni,+ ni nuitaki Jiova—E dau vukei ira qai nodra isasabai o koya.11 Kemuni na rerevaki Jiova, ni nuitaki Jiova+—E dau vukei ira qai nodra isasabai o koya.+12 E dau nanumi keimami o Jiova, ena veivakalougatataki tale ga,Ena vakalougatataka o koya na mataqali i Isireli,+Ena vakalougatataka na mataqali i Eroni.13 Ena vakalougatataki ira na rerevaki Jiova,O ira na vetaira kei ira na vetaicake.14 O Jiova ena vakatuburi kemuni,O kemuni kei na luvemuni.*+15 Me vakalougatataki kemuni o Jiova,+Na Dauveibuli ni lomalagi kei vuravura.+16 E nei Jiova na lomalagi,+Ia sa solia na vuravura vei ira na luve ni tamata.+17 Era sega ni vakacaucautaki Ja na mate,+Se o ira kece na lako sobu ena vakadirorogo ina mate.*+18 Ia keimami na vakacaucautaki JaMai na gauna qo me tawamudu.Vakacaucautaki Ja!*
iVakamacala e ra
^ Se “Sega ni dua na ka e neimami, i Jiova, sega ni dua na ka e neimami.”


text:
Kentucky
Kentucky e dua na ituvaki e toka ena ceva kei Amerika. Kentucky e ka levu duadua na 37th kei na 26th levu duadua e lelevu na 50 na Amerika.
Na karakarawaco yasana ena yasa ni vale e loma ni veivale ni kena ituvaki koroturaga, o Frankfort, ka vakakina na kena e rua na siti levu, o e Louisville kei Lexington, e rua ka tiko vata e vale me sivia na 20% ni iwiliwili ni tamata. E wasea o Kentucky na iyalayala kei Illinois, Indiana, kei Ohio ki na vualiku, na Ra Virginia kei Virginia ki na tokalau, Tennessee ki na ceva, kei Misuri ki na ra.
Kentucky e kilai me "Karakarawaco Ituvaki", e dua na yacabuli ka yavutaki ena Kentucky karakarawaco, e dua na species ni co e kunei ena vuqa na kena veico. Kentucky e vale ki na ivakarau duadua ni qaravatu e vuravura, o Mammoth Cave National Park, e dua vei ira na qalova cecere duadua ni tatabaki waisala kei na sala e tiko kina na contiguous Amerika, kei na rua na tamata lelevu e na kena tokalau ena Uciwai Mississippi.


text:
TARO 15
O na Marau Vakacava?
“E vinaka na veleti kakana draudrau e tu vata kei na loloma e ca na bulumakau uro e tu vata kei na veicati.”
“O yau o Jiova na nomu Kalou, o koya e vakavulici iko mo vinaka kina, o koya e tuberi iko ena sala mo lakova.”
“Era marau o ira na kauaitaka nodra bula vakayalo, nira na wili mera lewe ni Matanitu vakalomalagi.”
“Mo lomana na kainomu me vaka nomu lomani iko.”
“Na ka tale ga oni vinakata mera cakava vei kemuni na tamata, moni cakava tale ga vei ira.”
“Era marau o ira na rogoca na vosa ni Kalou ra qai muria tiko ga!”
“Ke levu mada ga na ka e tu vua e dua, ena sega ni vakatau na nona bula ena veika e taukena.
“O koya gona, ke sa tiko na kakana, na isulu, meda lomavakacegu ena veika qo.”
“E marau vakalevu o koya e solia na ka, vakalailai o koya e taura na ka.”


text:
Vanua Levu
E dua Vanua Levu (pronounced [Baˈnua ˈleBu]), kilai taumada me Ivavakau Yanuyanu, na ikarua ni ka levu yanuyanu nei Viti. Tiko 64 kilomita (40 maile) ki na vualiku ni levu sara Viti Levu, na yanuyanu e tiko kina e dua na vanua ni 5,587.1 lomanibai kilomita (2,157.2 sq mi) kei na dua na iwiliwili ni 135,961 mai na 2007.
Geology[veisau | veisau ivurevure]
Viti lasu ena tectonically na vanua e sega ni veiveisau kedra maliwa na Ositerelia Veleti kei Pasifika Veleti. Na Viti vatavata e koto ena dua na iyalayala ni iwasewase ka tiko kina e dua na iyatuvosa ni cala ka ra tu kina e vuqa na ni uneune. Na laini cala oqo sai koya na Viti Qavokavoka Veivanua (Vosa Vakavalagi: Fiji Fracture Zone, FFZ) ki na vualiku, na 176° Isema Veivanua (Vosa Vakavalagi: 176° Extension Zone, 176°E EZ) ki na ra, kei na Hunter Qavokavoka Veivanua (Vosa Vakavalagi: Hunter Fracture Zone, HFZ) kei Lau Ridge ki na tokalau.[1]
Mio-Pliocene nukuvatu ka marl kalasi me epiclastics ka andesitic kacabotena Suva Ilawalawa. Na Ilawalawa na fomu ni Korotini Tevelivanua ena lomadonu ni yanuyanu, e okati kina ni Seseleka (1,380 yavana se 420 mita), Ndelanathau (2,443 yavana se 745 mita), Nararo (2,420 yavana se 740 mita), Valili (2,965 yavana se 904 mita), Mariko (2,890 yavana se 880 mita), Ulunivanua Nasorolevu (3,386 yavana se 1,032 mita), Ndikeva (3,139 yavana se 957 mita), kei Uluingala (2,730 yavana se 830 mita). Na Pliocene Undu Ilawalawa ena vuaicake ni yanuyanu, e lewena na breccia, tuff, kei drodro ni rhyolite kei dacite overlain mai na pumiceous strata. Na Plio-Pleistocene Mba Grouop e tiko ena tiki Ceva ra kei ni yanuyanu ka lewena na porphyritic basalt drodro kei na volukano clastic vinakavaki ki na greywacke. Na Ilawalawa oka kina na dautukutuku ni Navotuvotu (2,763 yavana se 842 mita) kei na Mt. Kasi Noqu.[2][3]
Vanua[veisau | veisau ivurevure]
Na tiki ni yanuyanu levu o ya na vakarivirivi e vaka e dua na tututolu balavu 30 to 50 kilomita (19–31 malie) ena rabana kei 180 kilomita (110 malie) ena kena balavu, wavokitaki me rawa ni yaco na ka oqo ki na vualiku tokalau. Na tikina oqo, na vualiku duadua ena Viti sinucodo, e Udu Tukuna. Mai na yasa ceva tokalau kei ni tututolu oqo, e dua na balavu peninsula yani mai ki na Wasawasa Koro. E voravora ka hilly na yanuyanu, ka ra vakavolivoliti mai na lase cakau, oka kina na Cakaulevu Cakau, e dua na itatarovi balavu cakau mai na vualiku kei matasawa. Na anitai ituvuka lako curuma na yanuyanu oqo.
E dua na ulunivanua sukusukura wasea vakaveidabui e na yanuyanu o vakababa , ka bucini na kena iyalayala ena maliwa Yasana ni Cakaudrove kei Macuata. Na kena e cecere duadua dautukutuku sa Nasorolevu, ena dua na altitude ni 1,111 mita (3,645 yavana), kei 16 kilomita (9.9 malie) ikuri ni vualiku tokalau, Dikeva, ena dua na altitude ni 1,030 metres (3,380 feet). Vanua Levu's na ulunivanua levu ena ranges volekata na cagilevu, ena ceva kei yasayasa, ka vakavuna me ra levu suasua. Vualiku Vanua Levu, ena kena veibasai, e tiko e dua na draki mamaca ena walu na vula ni yabaki, me rawati dovuititoko, na lelevu ni yanuyanu itei, me bulabula e kea. Vanua Levu e tiko e vica na uciwai, oka kina na Labasa, Wailevu, kei na Qawa. E tolu na fomu oqo delta o koya na tauni ni Labasa leveni. E sega ni dua na uciwai ena yanuyanu me veitosoyaki mai na iyaya levu. E vuqa talega na uciwai era kilai tu ena Vanua Levu. Na kena imatai na uciwai rerevaki duadua, na Wainikoro Uciwai, ka ena kena qio kabai. Na ikarua na uciwai na dreketi, na uciwai titobu e Viti.
Kau kei na Manumanu[veisau | veisau ivurevure]
Na 17,600 hectares (43,000 eka) na iwasewase e kovuta na loma ni Natewa/Tunuloa peninsula sa ikoya na Natewa/Tunuloa Peninsula Bibi Vuka Itikotiko. Na Bibi Vuka Itikotiko e kovuta na tikidua levu duadua ni kena yaco na veikau makawa ena peninsula, ka tiko ena ceva ni Vanua Levu, ka na tokona e dua na iwiliwili ni malumalumu madua qele ruve (Pampusana stairi).[4]
Itaviqaravi lewenivanua kei veika vakailavo[veisau | veisau ivurevure]
Na yanuyanu ni iwiliwili ni lewenivanua e kawa era sa veitauni mai Labasa, ena vualiku, ka Savusavu, ena loma ni yavana na peninsula. Na Labasa, kei na dua na iwiliwili voleka ni 25,000 ena 1996 na lewenivanua, e tiko kina e dua na itikotiko raraba Idia, ka dua na valenivolavola levu ni cakacaka ni dovu nei Viti. Savusavu e lailai, kei na dua ga na iwiliwili ena loma ni 5000, ia e dua na valenivolavola kilai levu me baleta na saravanua me ki na kena nunu wai and yota iyauqaqa. Na cakacaka bibi e yanuyanu sa ikoya na dovuititoko, vakabibi ena vualiku. Na copra e dua talega na itei bibi. Gadreva na gone sa yaco tiko oqo me dua na cakacaka levu e Vanua Levu talega.
Politiki[veisau | veisau ivurevure]
Me baleta na inaki ni veiqaravi, sa wasei kina o Vanua Levu ki na tolu na Yasana: Bua (ena ra), Macuata (ena vualiku tokalau), kei Cakaudrove (ena ceva tokalau). Na tolu na yasana oqo e ratou lewena talega na Tabana Vualiku ni Viti. Vata kei na yawa Lau Yanuyanu, Vanua Levu kei kena outliers na Tovata Ito, e dua vei iratou na tolu na tovata ni turaga o Viti. Na Cecere Turaga, o koya e yavutaki tiko ena yanuyanu voleka duadua ni Taveuni,taura tu na ulutaga ni Tui Cakau. E rua ga na iwiliwili ni kawa - Labasa kei Savusavu - sasemati me tauni. O ira yadua era liutaki mai na dua na turaganikoro kei na dua Tauni Matabose, ka ra sa digitaki na nona lewenilotu ena dua na vosa me tolu na yabaki ka digitaka na turaganikoro mai na kedra maliwa. Ena gauna oqo, sa vakatavakotaki na yago veiliutaki sa tu ena abeyance, ka ra sa cici yani vakawawa na veikoro kei na veitauni e Viti mai vei ira na dauveiliutaki digitaki mai vei ira era digitaka na matanitu e loma.
Itukutuku[veisau | veisau ivurevure]
Vanua Levu sa vakaitikotiko oti ena 3,100 yabaki makawa, vata kei na dewavanua e vakaitikotiko ena veivale ka susuga cake na cakau ena baravi. Ena loma ni 1250 kei 1350 ivakatagedegede ni wasawasa ena Pasifika a centimita kina e 30 na yabaki (12), vakatakila o na kote ni cakau. Oqo e vakamatea na kakana e rawa ni tu kina na wai ni vanua, ka sa mai yaco kina na teveli ni wasawasa e ra ka koto kina na titobu ni wakadra na iteitei. Na sega ni kakana sa vakavuna na veisaqasaqa kei na ivalu. Me kena isau, era sa toki na tamata mai na baravi ni veikoro, ni ra sa ulunivanuacake na veikoro sa vakadeitaki. Na itikotiko ivalu oqo era a taura tu me yacova na 1870, ka sa mai ivakaraitaki matata ni veivaluvaluti me baleta na 1860.[6]
Na vakanecaladi dauniuli Abel Tasman na imatai ni ka e kilai vakaurope me rai sara ki Vanua Levu, ena 1643. E dua muria o koya mai vei Kavetani William Bligh ena 1789, tiko gole to Timor ni drotaki mai na Mutiny ena Mudu, ka ra sa vakasaurarataki koya kina na nona kaimua kei ira sa yalodina vua na dreke ka biuti ira voli ena dua na bulawaqa. Kavetani James Wilson a vakekeli na vanua ena 1797 ena nona waqa Duff.
Dauveivoli tekivu yanaraka ivavakau ena Bua Toba iwasewase e rauta ni 1805, ka a kunei ena kasa waqa kaiwaqa ni schooner Argo.[7] Ena 1815, ia, a oti ka vakatikori na kena ena gauna ni veisiko mai na dautovuto kei bêche-de-mer dauveivoli,era a vakarorogo vakalailai mai na yanuyanu me yacova na 1840, ena gauna e kila kina e dua na kaiwaqa gone ni Jackson era toki ira na nona kaimua ena Somosomo ena yanuyanu voleka o Taveuni, a tauyavutaki ena dua na vanua Ratu, ka vakekeli e vuqa na tokalau kei na vualiku Vanua Levu.
A tauyavutaka o dewavanua mai Ositerelia kei ni Niusiladi na balaka vakaiteitei ,ena vanua o Savusavu ena 1860s. veivakamau vata kei vakaviti tamata e dua na matatamata veicurumaki matatimi, ka sa mai tu sautu talega mai na volitaki ni copra,a sa dua na valenivolavola levu na Savusavu, me yacova na Vakaloloma Levu na 1930s e vakavuna na kabebe ena isau ni copra. Ena gauna vata oqori, Vakaidia tauyavutaka na tauni ni Labasa, sa dua na ka levu dovu-vakayacoka duavata.
Ena 2012, sa tekivu me veitalanoa na matanitu e Kiribati me volia 5,000 eka (2,023 hectares) ni yanuyanu me kedra na kena iwiliwili, ka sa namaki me na tosoi me vaka na inundated ni nodra yanuyanu ena sa tubu na wasawasa.[8]
Veitikina[veisau | veisau ivurevure]
- ↑ Greenbaum, D.; Bowker, M. R; Dau, I; Drospy, H; Greally, K. B; McDonald A. J. W; Marsh, S. H; Northmore, K. J; O'Connor, E. A; Prasad, R. S & Tragheim, D. G. (1995). "Landslide hazards in Fiji" (PDF). Technical Report WC/95/28 Rapid methods of landslide hazard mapping : Fiji case study. British Geological Survey. Retrieved 23 March 2011.
- ↑ Provisional Geologic Map of Fiji. Suva: Fiji Geological Survey. 1965.
- ↑ Rodda, P. (1967). "Outline of the geology of Viti Levu". New Zealand Journal of Geology and Geophysics. 10 (5): 1260–1273. doi:10.1080/00288306.1967.10420217.
- ↑ "BirdLife Data Zone: Natewa/Tunuloa Peninsula". datazone.birdlife.org. Retrieved 30 May 2017.
- ↑ "Wesleyan Chapel, Naivuki, Vanua-Levu, Feejee". The Wesleyan Juvenile Offering: A Miscellany of Missionary Information for Young Persons. Wesleyan Missionary Society. X: 67–97. September 1853. Retrieved 29 February 2016.
- ↑ Patrick Nunn (June 21, 2016). "Fiji's experience with sea-level rise 600 years ago shows how climate change can inspire violence". Slate.com. Retrieved August 11, 2016.
- ↑ Dodge, Earnest S. (1976). Islands and Empires: Western Impact on the Pacific and East Asia. Minneapolis: University of Minnesota Press. pp. 62–63. ISBN 978-0-8166-0853-9.
argo schooner fiji.
- ↑ Paul Chapman (2012-03-07). "Entire nation of Kiribati to be relocated over rising sea level threat". The Daily Telegraph. Retrieved 2012-03-08.


text:
Veivakalougatataki ni veisobuti na yalo tabu (15-20)
32 Raica! Ena veiliutaki vakadodonu+ e dua na tui,+Kei ira na turaga era na lewadodonu.2 O ira yadua era na vaka na ivunivuni mai na cagi,Na ivakaruru* mai na uca bi,Ena vaka na uciwai ena vanua dravuisiga,+Ena vaka na yaloyalo ni vatu levu ena vanua sigasiga.3 Ena sega tale ni bobo na matadra na rai,Kei na daligadra na rogo ena vakarorogo matua.4 Na lomadra na dau vakariri ena kila na kaKei na yamedra na kaka ena vosa vakavinaka qai matata.+5 O koya e yalowai ena sega ni vakatokai me lomasavu,Kei na tamata daulawaki ena sega ni tukuni me turaga.6 Ni na tukuna na yalowai na ka sesewa,Na lomana ena bucina na ka ca,+Me uqeta na vukitani,* me tukuna na ka lasu me baleti Jiova,Me kua ni vakani koya e viakanaMe kua ni vagunuvi koya e viagunu.7 E ca na nona inakinaki na daulawaki,+E uqeta na ivalavala vakamaduaMe vakaleqa na vakaloloma ena vosa lasu,+Ena gauna mada ga e vosa kina vakadodonu na dravudravua.8 Ia o koya e yalosavu e nakita me lomasavu,E guta me dauloloma.9 “Kemuni na yalewa lomawele, moni tucake moni rogoca na domoqu!Kemuni na goneyalewa dau vakawelewele,+ moni vakatudaliga ina ka au tukuna!10 Ni oti vakalailai e dua na yabaki, oni na sautaninini na dau vakaweleweleNi cava na beti vuanivaini ena sega ni dua na vaini e kumuni.+11 Moni rere na yalewa lomawele!Moni sautaninini na dau vakawelewele!Moni luvawaleMoni vauca e tolomuni na isulutaga.+12 Moni tavimabu ena rarawaEna ka sa yacova na were vinaka kei na loganivaini vuavuaivinaka.13 Ena ubia na nodra vanua na noqu tamata na wavakavotona kei na kau votovotoaEna ubia kece na nodra vale na dau rekiIo na koro dau mamarau.+14 Sa lala na valececere vakabaiSa vakanadakui na koro dau maue.+Sa biu tu vakadua o Ofeli+ kei na valenivakatawaEra marautaka na asa kilaEna kedra co na qelenisipi,+15 Me sobuti keda mada na yalo mai cake,+Me vuki na vanua talasiga me loga ni kauvuataKei na loga ni kauvuata e wili me veikau.+16 Ena qai tiko na lewadodonu ena vanua talasigaEna tiko na ivalavala dodonu ena loga ni kauvuata.+17 Na vua ni ivalavala dodonu dina na veiyaloni,+Na vua ni ivalavala dodonu dina na vakacegu kei na sautu me sega ni mudu.+18 Era na tiko na noqu tamata ena vanua vinaka ni vakaceguEna itikotiko tudei kei na ivakavakacegu vinaka.+19 Ia na ucaqereqere ena vakabalea na veikauKei na koro ena vakatautauvatataki vakadua.20 Oni marau na kaburaka na sorenikau ena batiniwai keceOni vakatala* na bulumakau kei na asa.”+


text: Na masu i Tevita.86 Ni vakala mai na daligamuni* i Jiova moni rogoci au,Niu vakaloloma qai dravudravua.+2 Ni taqomaka na noqu bula, niu yalodina.+Ni vakabula na nomuni dauveiqaravi e nuitaki kemuni tiko,Ni oni noqu Kalou.+3 Ni lomani au i Jiova,+Niu kaci yani vei kemuni ena siga taucoko.+4 Ni vakamarautaka vakalevu na nomuni dauveiqaravi,Ni o kemuni ga i Jiova, au gole kina.5 Ni o kemuni Jiova, oni vinaka+ qai tu vakarau moni veivosoti,+E vuabale na dei ni nomuni loloma vei ira kece na kaci yani vei kemuni.+6 I Jiova, ni rogoca na noqu masu,Qai vakatudaliga ina noqu vakamamasu ni kere veivuke.+7 Au kaci yani vei kemuni ena siga ni noqu leqa,+Ni oni na rogoci au mai.+8 E sega ni dua vei ira na kalou e vakataki kemuni, i Jiova,+E sega ni dua na cakacaka e vakataka na nomuni.+9 Na matanitu kece oni cakavaEra na lako mai qai cuva e matamuni, i Jiova,+Era na qai vakalagilagia na yacamuni.+10 Ni oni cecere qai cakava na veika veivakurabuitaki,+11 Vakavulici au, i Jiova ena nomuni sala.+Au na lako ena nomuni dina.+Ni vakaduavatataka na lomaqu* me rerevaka na yacamuni.+12 Au vakacaucautaki kemuni, i Jiova na noqu Kalou, ena lomaqu taucoko,+Au na qai vakalagilagia na yacamuni me tawamudu,13 Ni sa levu dina na dei ni nomuni loloma vei au,Oni qai vakabulai au mai na titobu ni iBulubulu.*+14 Kemuni na Kalou, era tucake na tamata siosio mera saqati au,+Na ilala tamata tawaloloma, era saga mera kauta tani na noqu bula,Ra qai sega ni kauaitaki kemuni.*+15 Ia o kemuni i Jiova, oni Kalou dauyalololoma qai dauveinanumi,*Berabera ni cudru qai vuabale ena loloma e dei kei na yalodina.*+16 Ni raici au mai qai lomani au.+Ni solia na nomuni kaukaua vua na nomuni dauveiqaravi,+Ni vakabula na luvena na nomuni yalewa bobula.17 Ni vakaraitaka vei au na ivakatakilakila* ni nomuni yalovinaka,Mera raica na cati au ra qai vakamadualaki.Ni o kemuni, i Jiova, oni dau vukei au, oni dau vakacegui au tale ga.


text: 118 Vakavinavinaka vei Jiova, ni vinaka o koya,+E tawamudu na dei ni nona loloma.2 Me kaya qo o Isireli:“E tawamudu na dei ni nona loloma.”3 Mera kaya qo na mataqali i Eroni:“E tawamudu tu ga na dei ni nona loloma.”4 Mera kaya qo na rerevaki Jiova:“E tawamudu na dei ni nona loloma.”5 Au kaci vei Ja* niu rarawa,E rogoca o Ja qai kauti au ina vanua ni veitaqomaki.*+6 E tu e yasaqu o Jiova, au na sega ni rere.+Cava ena cakava rawa vei au na tamata?+7 E tu e yasaqu o Jiova me dau vukei au,*+Au na rai ena qaqa vei ira na cati au.+8 E vinaka cake na vakaruru vei JiovaMai na vakanuinui vei ira na tamata.+9 E vinaka cake na vakaruru vei JiovaMai na vakanuinui vei ira na turaga.+10 Na veimatanitu kece era sa wavoliti au,Ia au cemuri ira laivi,+Ena yaca i Jiova.11 Era wavoliti au, io, au sa wavoliti vakadua,Ia ena yaca i Jiova,Au cemuri ira laivi kina.12 Era wavoliti au vaka na oni,Ia era boko totolo vaka na bukawaqa ena maliwa ni votonikau.Ena yaca i Jiova,Au cemuri ira laivi kina.+13 Au biligi vakaukaua* meu bale,Ia e vukei au o Jiova.14 O Ja na noqu ivakaruru kei na noqu kaukaua,Sa noqu ivakabula tale ga o koya.+15 Na rorogo ni marau levu kei na veivakabulai*E tu ena veivalelaca ni yalododonu.Na liga imatau i Jiova e vakaraitaka na kena kaukaua.+16 Na liga imatau i Jiova e cerere,Na liga imatau i Jiova e vakaraitaka na kena kaukaua.+17 Au na sega ni mate, sega, au na bula tiko,Meu tukuna kina na cakacaka i Ja.+18 O Ja e vakadodonutaki au vakaukaua,+Ia e sega ni soli au ina mate.+19 Dolava vei au na matamata ni yalododonu,+Au na curu kina qai vakacaucautaki Ja.20 Qo na matamata i Jiova.Era na curu kina na yalododonu.+21 Au na vakacaucautaki kemuni, ni oni rogoci au mai+Oni sa noqu ivakabula tale ga.22 Na vatu era a cata na mataiSa mai vatu ni ivakadei ena tutunivale.*+23 Qo e vakavuna o Jiova,+E ka veivakurabuitaki e matada.+24 Qo na siga sa lesia o Jiova,Eda na marau, eda na marau kina vakalevu.25 Yalovinaka Jiova, keimami vakamamasu moni vakabulai keimami!I Jiova, yalovinaka ni solia vei keimami na qaqa!26 Sa kalougata o koya e lako mai ena yaca i Jiova,+Keimami vosa vakalougatataki kemuni mai na vale i Jiova.27 O Jiova na Kalou,E solia vei keda na rarama.+Mai veitomani ena soqo ni tayabe ni oni taura na tabanikau,+Me yaco sara ena ileu ni icabocabonisoro.+28 O kemuni na noqu Kalou, au na qai vakacaucautaki kemuni,Noqu Kalou, au na vakacerecerei kemuni.+29 Vakavinavinaka vei Jiova,+ ni sa vinaka o koya,E tawamudu na dei ni nona loloma.+


text: 10 Na Lawa e iyaloyalo ga+ ni ka vinaka ena yaco mai,+ e sega ni vatukana dina. O koya gona, na isoro vata ga e dau cabora na bete e veiyabaki e sega nira taucoko kina o ira na qarava na Kalou.+2 Ke ra taucoko kina, ena sega ni tarovi na vakacaboisoro, se vakaevei? Nira na sega ni vakila tale na ivalavala ca o ira na veiqaravi tabu tiko nira sa vakasavasavataki vakadua.3 Ia na kena cabori e veiyabaki na isoro,+ era na nanuma kina nira se ivalavala ca tiko ga,4 ni sega ni kauta tani rawa na ivalavala ca na dra ni bulumakau tagane kei na dra ni me.5 O koya gona, ni lako mai vuravura o koya, e kaya: “‘Oni sega ni vinakata na isoro kei na isolisoli, ia oni vakarautaka vei au e dua na yago.6 Oni sega ni vakadonuya na isoro kama kei na isoro ni ivalavala ca.’+7 Au qai kaya: ‘Raica! Au lako mai (e volai ena ivolavivigi na ka e baleti au) meu cakava na lomamuni, na Kalou.’”+8 A kaya taumada: “Oni sega ni vinakata se vakadonuya na isoro, na isolisoli, na isoro kama, kei na isoro ni ivalavala ca”—na isoro e cabori me vaka e vakaroti ena Lawa—9 sa qai kaya: “Raica! Au lako mai meu cakava na lomamuni.”+ E kauta tani o koya na imatai me tauyavutaka na kena ikarua.10 Ena “inaki”+ ya eda sa vakasavasavataki kina ena kena cabori vakadua ga na yago i Jisu Karisito.+11 Ena tu tale ga ena nona itutu e veisiga na bete yadua me veiqaravi tabu,*+ me cabora wasoma e dua vata ga na isoro,+ na isoro kece qori ena sega ni kauta tani vakadua na ivalavala ca.+12 Ena vuku ni ivalavala ca, e cabora kina o koya qo e dua ga na isoro e tawamudu na kena yaga, sa qai dabe ena ligaimatau ni Kalou,+13 me waraka tiko mai na gauna ya mera vakamalumalumutaki mada na kena meca mera itutu ni yavana.+14 Na cabori gona ni dua ga na isoro e vakataucokotaki+ ira na sa vakasavasavataki, me tawamudu.15 E vakadinadinataka tale ga vei keda na yalo tabu, ni a kaya taumada:16 “‘Qo na veiyalayalati au na veiyalayalati kina kei ira ni oti na siga ya,’ e kaya o Jiova.* ‘Au na tugana na noqu lawa e lomadra, au na vola tale ga ena nodra vakasama.’”+17 E qai kaya e muri: “Au na sega ni nanuma tale na nodra ivalavala ca kei na nodra talaidredre.”+18 Ia ni sa vosoti qori, sa na sega ni gadrevi na isoro ni ivalavala ca.19 O koya gona raveitacini, me vaka nida doudou* meda curu ina loqi tabu+ ena vuku ni dra i Jisu,20 ni dolava vei keda na sala vou e basika ina bula ni a lakosivia na ilati,+ ya na lewena,21 ni dua ga na noda bete cecere e lewa na vale ni Kalou,+22 meda torova gona na Kalou ena lomada dina kei na vakabauta e dei, ni sa kureitaki na lomada me vakasavasavataki mai na lewaeloma e ca+ qai vakasilimi na yagoda ena wai savasava.+23 Meda gumatua tiko ga ni tukuna yani na noda inuinui, meda kua ni yavalati,+ ni dau dina o koya e yalataka.24 Meda dau veinanumi nida veivakauqeti ena loloma kei na caka vinaka,+25 meda kua ni biuta na noda soqoni vata+ me vaka e nodra ivalavala eso, ia meda veivakayaloqaqataki,+ io me vakalevu nida raica ni sa voleka mai na siga.+26 Ke da nakita gona meda valavala ca nida sa kila na ivakavuvuli dina,+ sa na sega tale ni dua na isoro me cabori ena vuku ni noda ivalavala ca,+27 eda sa na waraka ga ena rere na veilewai kei na cudru katakata me vakarusai ira na saqata na Kalou.+28 Ena vakamatei o koya e beca na Lawa e vola o Mosese, ena sega ni lomani ke rua se tolu na kena ivakadinadina.+29 Me vakacava na bibi ni itotogi oni nanuma me tau vei koya e butuka na Luve ni Kalou, e vakawaletaka tale ga na yaga ni dra ni veiyalayalati+ a vakasavasavataki kina, o koya e vakacudruya, e beca tale ga na yalo ni Kalou e salavata kei na nona loloma soli wale?+30 Eda kila ni a kaya na Kalou: “E noqu na veisausaumi, au na sauma” e kaya tale: “Ena lewai ira na nona tamata o Jiova.”*+31 E rerevaki sara ga meda lutu ena liga ni Kalou bula.32 Ia moni dau nanuma na veisiga sa oti oni a vakararamataki kina,+ oni vosota e levu na rarawa ena ka dredre oni sotava,33 so na gauna oni vakalialiai e matanalevu, oni vakamaduataki me vaka ga oni tiko ena valenisarasara, so tale na gauna oni wili vata kei ira era sotava tiko na ka kece qori.34 Ni oni nanumi ira na tiko e valeniveivesu, oni lomavakacegu ga ni kovei na nomuni iyau,+ ni oni kila ni tiko na nomuni ivotavota e vinaka cake qai tawamudu.+35 O koya gona, ni kua ni soro, ni vosa tiko ga ena doudou ni levu sara na kena isau.+36 Ni yaga me tiko vei kemuni na vosota,+ moni cakava rawa kina na loma ni Kalou, ena qai nomuni na ka e yalataki.37 Ena “dua na gauna lekaleka,”+ “ena qai yaco mai o koya e lako tiko mai, ena sega ni berabera.”+38 “Ia ena bula na noqu tamata yalododonu ena vuku ni nona vakabauta,”+ “ke suka tale, au sa na sega ni taleitaki koya.”+39 Ia o keda eda sega ni suka tale ina rusa,+ eda vakabauta ga meda vakabulai kina.


text:
Totolo
Ena kena vakayagataki e veisiga kei na kinematics, na totolo e dua na ka e bibi kina na magnitude ni kena itutu; sa yaco kina me scalar iwiliwili e.[1] Na ivakatautauvata totoloe dua na iyaya ena gauna ni gauna na vakayawa na ilakolako e tiko ena iyaya e wasea na kena dede oni na lekaleka;[2] na totolo ni makeneta sa ikoya na yalana ni totolo ni kena dede na gauna ni lekaleka saiva na kena iwalewale.
Na totolo e lomaivakarau na kena yawa ena kena gauna donu. Na SI tabanilotu na totolo ni kena metre na kena ikarua, ia na tabanilotu e levu duadua ni kena totolo ena vakayagataki e veisiga sa ikoya na Amerika kilometre ena dua na auwa se, vei keimami kei na Matanitu cokovata, maile ena dua na auwa. Me baleta na ilakolako ni cagi kei na sotia digitaki ni ibuki e e dau vakayagataki wasoma.
Veitikina[Veisautaki | edit source]
- ↑ Wilson, Edwin Bidwell (1901). Vector analysis: a text-book for the use of students of mathematics and physics, founded upon the lectures of J. Willard Gibbs. p. 125. Oqo na itekitekivu ni totolo/liwakaukaua neimamivosa ena vector fisiki.
- ↑ Elert, Glenn. "Speed & Velocity". The Physics Hypertextbook. Retrieved 8 June 2017.


text:
1.MATAI NI LAWA
E LOMANI IKO NA KALOU, KA SA TU OTI TU NA NONA I NAKI ME BALETA NA NOMU BULA.
NA LOLOMA NI KALOU
"Ni sa lomani ira na kai vuravura vakaoqo na Kalou, me solia kina na Luvena e duabau ga ka a vakatubura, me kakua ni rusa e dua vei ira sa vakabauti Koya, me ra rawata ga na bula tawa mudu." ( Joni 3:16)
NA NONA I NAKI NA KALOU
(E vosa tiko na Karisito) "Au sa lako mai me rawa na bula, ia, me rawa vakalevu sara" (me vakeibalebale vakalevu) Joni 10:10
A cava na vuna era se sega ni vakila tu kina na bula vakaibalebale vakalevu, se bula tau-coko, e vuqa na tamata?
2. BALETA
KARUA NI LAWA
Nl TAMATA E I VALAVALA CA KA TAWSEI TU MAI VUA NA KALOU, O KOYA GONA E SEGA KINA Nl RAWA ME KILA SE TOVOLEA SE DRAMICA NA LOLOMA Nl KALOU KEI NA I NAKI Nl KALOU ME BALETA NA NONA BULA.
NA TAMATA E I VALAVALA CA
"Ni sa I valavala ca ko ira kecega na tamata, ka ra sega ni yacova na ka e vakarokorokotaki kina na Kalou."
(Roma 3:23)
E a buli na tamata me velwekani vata kel na Kalou; ia, e na vuku ni nona yalo be ni lewai koya ga vaka i koya, sa lewa kina me. Iakova ga na nona gaunisala vaka i koya, sa yaco me mudukl kina na veiwekani kei na Kalou. Na yalo ni lewai kaya vaka i koya, ka yaco me muduki kina na veiwekani kei na Kalou. Na yalo ni lewai koya vaka i koya, ka vakaraitaki sara ga e na veisaqati, se sega ni via kauwai, e i vakadinadina ni ka e vakatoka na i Vola Tabu na i valavala ca.-
E TAWASEI TU NA TAMATA
"Ni sa i sau ni i valavala ca na mate" (Veitawasei vakayalo ke na Kalou (Rom. 6:23)
KALOU TABU
Na Kalou e Tabu ka tawa cala , ia, na tamata e i valavala ca. E tawasei rau e dua na maliwa levu. E saga tiko e-na veigauna na tamata me yacova na Kalou kei na bula taucoko ka vakaibalebale vakalevu, e na nona sasaga ga vaka i koya: bula dodonu, i tovo vinaka veivakasama vuku se titobu e so, kei na so tale na nona vei sasaga.
Na i katolu li lawa e so'la vei keda na i wali duadua ga ni leqa oqo.
3.KATOLU NI LAWA
KO JISU KARISITO SA I KOYA DUADUA GA E VAKARAUTAKA NA KALOU ME BALETA NA I VALAVALA CA Nl TAMATA. E NA VUKUNA, O NA RAWA Nl KILA KA TOVOLEA SE DRAMICA KINA NA LOLOMA Nl KALOU KEI NA NONA I NAKI ME BALETA NA NOMU BULA.
SA KEDA I SOSOMI E NA MATE E DODONU ME DA A MATE KINA
"la, na Kalou sa vakatakila na nona loloma levu vei keda, ni sa mate na Karisito me keda I sosomi ni da sa tamata ca." (Roma 5:8)
SA TUCAKE TALE MAI NA MATE
"Sa mate na Karisito e na vuku ni noda i valavala ca...Sa bula ...Sa tucake e na i katolu ni siga me vaka na i Vola Tabu...Sa rairai vei Pita, kei iratou na lewe tinikarua. Ni oti ko ya, sa rairal vei ira e sivia e lima na drau..."
(1 Korinica 15:3-6)
O KOYA DUADUA GA NA SALA
"Sa kaya vua ko Jisu, 'o i au na sala, kei na dina kei na bula; sa sega ni torovi Tamaqu walega e dua na tamata, e na vukuqu ga" (Joni 14:6)
Sa vakaikawakawataka na maliwa e tawasei keda Kalou, e na nona tala mai na Luvena, Ko Jisu Karisito me keda i sosomi e na nona mate e na kauveilatai.
E sega ni rauta na noda kila walega na lawa e tolu oqo...
4.KA VA NI LAWA
E DODONU ME DA CIQOMI KARISITO
"la, ko ira kecega sa vakabauti koya, sa solia vei ira ko koya me ra yaco rawa me ra luve ni Kalou vei sa vakabauta na yacana" (Joni 1:12)
EDA CIQOMI KARISITO E NA VAKABAUTA
"Ni sa loloma walega dou sa vakabulai kina e na. vuku ni vakabauti; ia, sa sega ni vuna ko i kemudou; a i solisoli ga ni Kalou" (Efeso 2:8)
EDA CIQOMI KARISITO E NA NODA SURETI KOYA YADUDUA VAKA I KEDA
(E vosa tiko na Karisito) "Raica, ka'u sa tu e na mata ni katuba, ka tukituki: kevaka sa rogoca na domoqu e dua na tamata, ka dolava katuha, au na curu vua" (Vakatakila 3:20).
Na ciqomt Karisito sa kena i balebale na nada biuta na lomada ka gole vua na Kalou. ka da nuitaki Karisito me lako mai ki na noda bula, me bokoca na noda i valavala ca, ka bula kedi me da vaka na ka e vinakata. E sega ni rauta na vakaio waiega nl noda mona ki na Nona lewa, se na noda vakila ga e lomada.
Na droini momokiti e rua oqo e dusi kina e rua na mataqali bula:
A vei vei rau na droini momokiti oqo, o koya na kena e dusi kna na nomu bula? E vei vei rau na droini momokiti oqo, o vinakata me dusi kina na nomu bula?
E vakamacalataki oqo na gaunisala mo na Karisito rawa kina:
E RAWA NI O CIQOMI KARISITO SARAGA E NA GAUNA OQO E NA MASU (Na masu na veivosaki vata kei na Kalou)
Na Kalou e kila na yalomu, ka sega soti ni kauwai e na nomu vosa, ia, e na I tovo ga ni yalomu. Oqo e dua na masu me veivukei: "Turaga Jisu, au vinakati Kemuni. Au sa dolava na katuba ni noqu bula ka'u sa ciqomi Kemuni me noqu Turaga ka i Vakabula. Vinaka vakalevu na nomuni bokoca na noqu i valavala ca. Ni lewa mada na i tikotiko vakatui ni noqu bula. Ni buli au meนu yaco me vaka na tamata ko ni vinakata"
E sa vakaraitaka li na gagadre ni yalomu na masu oqo?
Ke vaka kina, vakayagataka saraga na masu oqo e na gauna oqo, ka na lako mai kl na nomu bula na Karisito me vaka e yalataka.
O NA KILA VAKAEVEI NI SA TIKO NA KARISITO E NANOMU BULA
O sa ciqomi Kartelto oti ki na nomu bula? Me vaka na nona vosa ni yalayala e na i Vakatakila 3:20, e vei navanua e tu kina na Karisito e na nomudrau veimaiiwai? E kainaka na Karisito ni na lako mai ki na nomu bula. E na rawa beka me liutaki iko vakatani? 0 kila vakaevei ni sa sauma na nomu masu na Kalou? (Na nona rawa ga ni niutaki na Kalou vaka i Koya kel na Nona Vosa.)
"Oqo ga nai tukutuku, ni sa soiia vei keda na Kalou na bula tawa mudu, ia na bula oqo sa tu vua na Luvena. O koya sa tu vua na Luvena, sa tu vei koya na bula; o koya sa sega ni tu vua na Luve ni Kalou sa sega nl tu vua na bula. A veika oqo ka'u sa vola vei kemudou mo dou kila kina ni dou sa rawata na bula tawa mudu, io, vei kemudou sa vakabauta na vaca ni Luve nl Kalou."
E vakeevel aa na nomu vakila e loamau?
KUA NI VAKATAU KI NA NOMU VAKILA E LOMAMU
Na vosa nt yalayala ni Vosa ni Kalou e ka me da vakatau kina, ka segai na noda vakila e lomada. Na tamta Lotu Vakarisito, e bula lako e na vakabauta (vakadinata) ni rawa ni vakadinati na Kalou vakaikoya kai na nona Vosa. Na droini ni sitima ni vanua ka koto oqo e ra e vakaraitaki kina na nodratou semati vata na Ka dina (Kalou kei na nona Vosa), na Vakabauta (na noda vakadinata na Kalou kei na nona Vosa) kei na nada Vakila (na ka e yaco e na noda vakabauta kei na nada vakarorogo) Joni 14:21.
E na rawa ni cici vata kei na kana qiqi se cici duadua ga vakaikoya na sitima ni vanua.ia, e na ka lialia ke via dreta se cicivaka na sitima ni vanua na qiqi. E tautauvata tale ga oqo kei keda na tamata lotu. Eda sega ni vakatau ki na noda vakila e lamada, ia, eda vakotora na noda vakabauta (vakadinata) e na nona dina ka rawa ni nuitaki na Kalou kei na ka e Yalataka na Nona Vosa
IA OQO NI O SA CIQOMI KARISITO OTI
Mai na gauna o sa ctqomi Karisito kina e na vakabauta, e vuqa na ka sa yako, ka okati kina na veika oqo:
- Sa lako oti mai na Karisito ki na nomu bula (Vakatakila 3:20 kel na Kolosa 1:27).
- Na nomu I valavala sa bokoci oti (Kolosa 1:14).
- Ko sa Yaco mo luve ni Kalou (Joni 1:12)
- Ko sa tekivutaka oti na i lakolako e a buli iko kina na Kalou (Jonl 10:10, Korlnica 5:17. I Cesalonaika 5:18)
O rawa nl vakasamataka e dua na ka e talei cake e rawa ni yaco vel iko me vaka na momu ciqomi Karisito? O vinakata mo vakavinavinaka sara ga vua na Kalou e na gauna oqo e na vuku nl ka sa cakava oti vei iko? Na nomu vakavinavinaka oqo vua na Kalou e i vakaraitaki ninomu vakabauta.
NA VEIKA E SO E RAWA NI VUKEI KINA NA TUBUCAKE VAKARISITO
Na tubucake vakayalo, e vu mai na vakararavi vei Jisu Karisito. "E na bula na tamata yalo dodonu e na vakabauta" (Kalatia 3:11). Na bula ni vakabauta e na vukei iko me tubucake kina na nomu vakararavi vua na Kalou e na veitikina matailalai ni nomu bula ka mo cakava na veika oqo:
Lako vua na Kalou e na masu e na veisiga (Joni 15:7).
Wilika na Vosa ni Kalou e na veisiga (Cakacaka 17:11),
tekivu e na Kosipeli i Joni.
Vakarorogo Vua na Kalou e na veitiki ni gauna kece (Joni 14:21).
Vakadinadinataki Karisito e na nomu bula kei na nomu vosa (Maciu 4:19; Joni 15:8).
Vakararavi vei Karisito e na veigacagaca matailalai I nomu bula (I Pita 5:7).
Vakadonuya Vua na Yalo Tabu me lewa ka vakaukauwataka na nomu bula e na veisiga kei na noru vakadinadina (Kalatia 5:16,17; Cakacaka 1:8).
E na iperiu 10:25 eda sa vakaroti kina "me da kskua ni bluta na vakasoqoni vata me vaka na i valavala ni tamata e so..." Era na waqa vakavinaka na veitiki ni buka ke ra uturaki vata, ia, ni kau tani e dua mai dravu ka vakotori taudua, e nd boko. Sa vaka kina na noda veimaliwai kei ira na tamata Lotu Vakarisito tale e so. Ke ko sega ni lewena tiko e dua na i vavakoso lotu, kua tale ni qai wnwa mo sureti. Liu sara ga na nomu lako vakai iko ki vua na kena i talatala se o kaya e liutaka tiko na lotu, e na i vavakoso lotu e dokai kina na Karisito ka vunautaki kina na nona Vosa. Tekivu e na macawa oqo, ka sasaga mo dau lako e na kena gauna dodonu.


text:
Creation vs. Evolution
- Na Kalou, e nai tekitekivu ni ka kecega, sa vakavuna na veilomalagi kei na vuravura. Vakatekivu 1:1
- Na Kalou sa qai tukuna, "Me sa levu mai na wai, ka me levu talega mai na vei manumanu bula, me ra sa vuka mai na manumanu vuka e delai vuravura ka vukaca yani na veiyasana vakalomalagi." Vakatekivu 1:20
- Na Kalou sa qai bulia na veimanumanu levu ni waitui kei na veika bula kecega era sinai tu mai na wailevu ena kena veimataqali, na vei manumanu kece vakatabana ena kena veimataqali. Na Kalou, ni sa raica oqo sa vinaka vua. Vakatekivu 1:21
- Na Kalou sa qai tukuna, "O vuravura me kauta mai na veika bula me vaka na kena veimataqali na manumanu yavai va, na veimanumanu kece sa qasi voli, na veimanumanu kila ni veikau, o ira kece oqo kei na kena veimataqali," sa yaco me vakakina. Vakatekivu 1:24
- Na Kalou sa tukuna, "Medatou bulia mada na tamata me vakataki kedatou, me rairai vakataki kedatou, me ra lewa na vei ika kecega mai wai, na veimanumanu vuka e macawa kei na manumanu kecega ni vanua kei na veika kecega sa qasi voli e delai vuravura." Vakatekivu 1:26
- Na Kalou, sa qai bulia na tamata me vakataki Koya ga, e nai rairai ga e va-Kalou, na Kalou sa bulia kina na tamata, na tagane kei na yalewa sa bulia o Koya. Vakatekivu 1:27
- Na Kalou o Jiova sa bulia na tamata mai na kuvu ni soso mai na qele ka solia nai cegu ni bula ki na ucuna; sa qai yaco me dua na ka bula na tamata. Vakatekivu 2:7
- E ono na siga, o Jiova sa bulia kina na lomalagi kei na vuravura, na wasawasa kei na ka kece sa tu kina, sa vakacegu ena i ka vitu ni siga. o Jiova sa vakalouvinakataka na siga ni vakacegu ka doka. Lako Yani 20:11
- "Ia oqo mo tarogi ira mada na manumanu kila, era na vakavulici iko; Kei ira na manumanu vuka, ia era na tukuna vei iko; Se vosa ki na vanua, ia ena vakavulici iko; Kei na ika ni waitui ena vakamacalataka vei iko. O cei vei ira oqori me sega ni kila Ni sa cakava na ka oqo na Liga i Jiova, Jope 12:7-9
- Sa kurukuru vakurabui na Kalou e na Domona; Sa cakava na ka levu o Koya eda sa sega ni kila rawa. Jope 37:5
- "Mo raica mada na beamoci, o koya Au a bulia vata kei iko; Sa daukana co me vaka na bulumakau. Mo raica mada, sa tiko e tolona na nona gumatua, Kei na nona kaukauwa sa tu e na ua ni ketena. Sa kureitaka na buina me vaka na sitari; Na dali ni sagana sa tobe vata. A suina sa vaka nai coka varasa, A suina sa vaka na uma kaukamea. Jope 40:15-18
- Na vualiku kei na Ceva o Ni sa tauyavutaka; o Tepori kei Erimoni, e rau sa rekitaka na Yacamuni Same 89:12
- Ni se bera ni toso mai na veiulunivanua Ni se bera ni buli na vuravura Mai na Sega ni mudu ki na sega ni mudu, O Ni sa bula, o Ni sa Kalou. Same 90:2
- O Ni sa tala yani na Yalomuni, era sa buli; ka o Ni sa vakavouia nai rairai kei vuravura. Same 104:30
- Me ra vakavinavinakataka na Yaca i Jiova, Ni sa vosa o Koya, sa buli na ka kecega. Same 148:5
- Sa vosa vakaoqo na Kalou o Jiova, o Koya ka bulia na lomalagi ena ligana maqosa, ka tevuka yani na vuravura me ra bula mai na veika bula, ka solia nai cegu vei ira na lewe i vuravura, kei na yalona vei ira ga era lako voli kina: Aisea 42:5
- Au bulia na rarama kei na butobuto talega, Au vakayacora na veisaututaki ka vakatubura na dausiga; Oi Au, o Jiova, sa cakava na ka kecega oqo.' Aisea 45:7
- Au a bulia na vuravura, kei ira talega na tamata me ra tiko kina—na ligaqu— e dedeka tu na lomalagi, kei na kena vavakoso Au vakaroti ira tu. Aisea 45:12
- Ni sa vosa vakaoqo o Jiova, ka bulia na lomalagi, sa Kalou o koya ka tauyavutaka na vuravura ni bulia, ka vakataudeitaka, e sega ni bulia me qai lala tu, e bulia me tawani, "Sai au o Jiova, ka sega e dua tale. Aisea 45:18
- "Ka raica, au sa bulia na lomalagi vou kei na vuravura vou; na vuravura makawa ena sega ni nanumi tale. Aisea 65:17
- Sa sega beka ni dua na tamada kecega? Sa sega beka ni dua na Kalou sa buli keda kece? Na cava na vuna sa rui levu kina na veivakaisini ka sa basuki kina na nodra veiyalayalati na tamada? Malakai 2:10
- "Ia mai nai vakatekivu ni veibuli, a sa bulia na tagane kei na yalewa na Kalou. Marika 10:6
- "Ka ena dua na veivakararawataki levu ena tarai vuravura ena gauna o ya, ka se sega ni bau yaco mada mai na gauna e a buli vuravura kina na Kalou, me yacova na gauna o ya, ka ena sega tale ni dua vaka o ya me na qai yaco. Marika 13:19
- Sa buli na ka kecega mai vei Koya, ke sega o Koya sa sega na ka e buli me buli rawa. Joni 1:3
- Ena sega ni dua na nodra i ulubale, ni Kalou sa vakaraitaka na Nona i valavala mai nai vakatekivu, ena veika e bulia kei na Nona kaukauwa va Kalou ena veika bula e raici rawa. O ira oqo era sa kila oti tu na Kalou, ka ra sega ni bau via vakarokorokotaki Koya me vaka ni sa Kalou, era sega ni via vakavinavinaka, na nodra vakasama era vakanananutaka tu ga na veika dukadukali, ka sa yaco kina me vakabutobutotaki ka lialia na nanuma ni lomadra. Era via vakaraitaka tiko ni ra tamata vuku, sa qai tukuni ira tikoga mai na levu ni nodra lialia, Ena nodra vakaisosomitaka na qaravi ni Kalou bula, ena nodra kauta mai na vatu kei na kau, me ra bulia kina na manumanu vuka, na manumanu yava i va, na manumanu qasi voli, kei na i vakatakarakara ni tamata. O koya oqo, na Kalou sa qai solia vei ira na yalo, me ra sega ni kila na vinaka kei na ca kei na nodra sa cakava ga na dodomo ca ni yalodra, me vaka na ka era sa vinakata, Era veisautaka na dina ni Kalou mai na ka lasulasu, era cuva ka qarava na ka sa buli, ka sa sega ni o Koya na Dauveibuli, o Koya sa dodonu me vakalagilagi ka sega ni mudu. Emeni. Roma 1:20-25
- Na veika buli mai nai vakatekivu, era sa waraka tiko ka nanamaki ena gauna cava, mera na vakaraitaki ira kina na luve ni Kalou ena nodra bula. Na veika rarawa kei na dredre e yaco e sega ni nakiti me vaka kina mai nai vakatekivu, ia baleti koya ga e talairawarawa me nuitaka na ka o ya. Na veika buli taucoko ena yaco talega vei ira na veivakavoui vou mai na vei vakatotogani ena vuku ni talaidredre, mera na wasea vata talega kei ira na luve ni Kalou na galala kei na lagilagi ni veivakaiukuukutaki. Ni da sa kila o vuravura taucoko e vutugu ka kune rarawa tiko mai me yacova mai oqo. Roma 8:19-22
- E sega ni buli na tagane me baleti koya na yalewa, ia na yalewa e buli me baleti koya sara ga na tagane. 1 Koronica 11:9
- Oi keda eda sa cakacaka ni Ligana, eda sa buli vou vei Karisito me baleta na cakacaka vinaka, o koya sa vakarautaka oti tu mai e liu na Kalou meda na muria. Efeso 2:10
- O Koya ga e bulia na ka kecega mai lomalagi kei na ka e tu e vuravura, na kena e laurai kei na kena e sega ni laurai, na veitikotiko vakaturaga na veimatanitu, o ira na lewa tu na butobuto kei na kaukauwa kecega. E bulia na ka kecega oqori o Koya, ka lewa talega. Kolosa 1:16
- Dou qarauna de dua e mai veisautaki kemudou ena nona kila ka vakavuravura ena vosa vakavukuvukuya, ka sega ni yaga, e yavutaka tiko nona vosa ena vakasama vakatamata kei na i vakavuvuli vakavuravura, ka sega ni vaka nai vakavuvuli i Karisito. Kolosa 2:8
- Ni dou sa daramaka nai sulu ni tamata vou, ka vakavoui tikoga ena nomudou veiwekani kei Koya, mo dou na vakaraitaka tiko kina na nona cakacaka na dauveibuli. Kolosa 3:10
- Era sega ni taleitaka me yaco na vakawati, era tarova ka sega ni duavata ena kakana sa solia mai na Kalou, me laukana vei ira sa vakabauta me ra vakavinavinakataka kina na dina ni Kalou. 1 Timoci 4:3
- "Oi Kemuni na Kalou, mai nai vakatekivu, o ni sa vakayavutaki vuravura, o lomalagi sa cakacaka ni ligamuni; Iperiu 1:10
- Na vakabauta sa vakarairaitaki kina na veika eda sa nuitaka tiko, sa vakadinadinataka na veika sa sega ni kunei. Na vakabauta era sa rawata kina na rogorogo vinaka o ira na qase. Ena vakabauta eda sa kila kina ni sa buli na vuravura ena Vosa ni Kalou, na veika sa kune tu oqo, sa sega ni buli mai na veika sa tu oti. Iperiu 11:1-3
- Mo dou kila tiko: ni ra na lako mai na dauveiveretaki ca ena i otioti ni gauna oqo, era na vakaivalavalataki ira ena nodra gagadre ca, Era dau tukuna, " e vei na vosa yalayala ni na lako mai? E ra sa mate yani na qase, e sega ni dua na veisau e yaco ka tekivu mai nai vakatekivu." Era sega ni vakasamataka: ni vosa ni Kalou e tekivu kina na lomalagi mai nai vakatekivu, ka tawasea talega na vanua mamaca mai na wai, ka sega ni yali na wai mai vuravura, E a vakarusai vuravura, ena kena luvuci ena waluvu mai na kaukauwa ni wai. 2 Pita 3:3-6
- "Mo vola oqo vei koya nai talai ni soqosoqo lotu mai Leotisea, ka vaka, sa tukuna na veika oqo o koya na Emeni, na Yalodina ka Dau tukutuku Vakadodonu, ka Bula ni se bera ni buli na vuravura: Vakatakila 3:14
- "Sa dodonu mo ni rokovi, na Kalou, me nomuni na dokai na rokovi kei na kaukauwa; ni sai Kemuni sa bulia na ka kecega, ena Nomuni lewa sa buli kina ka sa vakavotukana tu." Vakatakila 4:11
- Ka bubului tiko vei Koya sa bula ka Sega ni mudu, o Koya ka bulia na lomalagi kei na ka kece sa tu kina, vaka talega kina e vuravura, kei na ka kece e tu e watui, ena vakayacori kecega na ka sa nakiti kina. Vakatakila 10:6
- Au qai raica yani ni dua tale na agilosi sa vuka voli ena maliwa lala ni lomalagi, sa tiko vua nai tukutuku vinaka ka Sega ni mudu, me vunautaki vei ira sa tiko e vuravura – na veimatanitu, na veiyavusa, na duivosavosa, kei na tamata kecega – Sa kacivaka tiko mai vakadomoilevu, "Dou rerevaka na Kalou ka vakacaucautaki Koya, ni sa toro tiko mai na Nona gauna ni veilewai; mo dou dokai Koya sa bulia na lomalagi kei na vuravura, na wasawasa kei na vei waivure kecega." Vakatakila 14:6-7


text:
Baskin-Robbins
Baskin-Robbins e dua na sinucodo e vuravura raraba ni Aisi kirimu parlors. E sa franchises ena sivia na 30 na matanitu. Mai na 5800 vanua, 2800 era yavutaki e Amerika. A tauyavutaki ena 1953 mai na vakaduavatataki ni rua na Aisi kirimu sasaga of Burt Baskin kei Irv Robbins, o iratou na veitacini-lawa. Ni bera na vakaduavatataki e rua na Aisi kirimu sasaga era sa kacivi Burt Aisi kirimu, kei Snowbird Aisi kirimu. O Snowbird Aisi kirimu e 21 na flavors ena gauna o ya, ka sa vu ni ivola ka bulabula.
Ni rau sa cokovata na sasaga e rua ki na Baskin-Robbins, ka na yaco e muri me dua na aisi ni kirimu ni, ka sa mai biligi ira na mataivalu ni '31 flavors.' Baskin-Robbins e dua na ka ena kena rawa me biu ki liu na ivakarau ni kena vakatovolei vakataratarai — ka laiva me ra tovolea na tamata na flavors duidui ni Aisi kirimu vata kei na kena e lailai, na kena vakayagataki na palasitika piqi me yacova ni ra sa kunea na sevuni era vinakata. Sa vakakina, na Baskin-Robbins na imatai me vakamacalataka na Aisi kirimu keke ki na veivanua raraba.


text: Na sere i Tevita, ni tiko voli ena vanua talasiga kei Juta.+63 Kemuni na Kalou, oni noqu Kalou, au vaqarai kemuni tiko ga.+Au karamaca ena vukumuni.+Au* sa malumalumu ena noqu waraki kemuniEna vanua mamaca qai sigasiga, e sega kina na wai.+2 Au sa raici kemuni gona ena vanua tabu,Au sa raica na nomuni kaukaua kei na kemuni lagilagi.+3 Ni vinaka cake mai na bula na dei ni nomuni loloma,+Ena vakalagilagi kemuni na tebenigusuqu.+4 Au na vakacaucautaki kemuni ena noqu bula taucoko,Au na laveta cake na ligaqu ena yacamuni.5 Au vakamamautaki ena ivotavota vinaka duadua qai talei,*Ena vakacaucautaki kemuni ena marau na tebenigusuqu.+6 Au nanumi kemuni ena noqu imocemoce,Au vakasamataki kemuni vakatitobu niu yadra tiko ena bogi.+7 Ni o kemuni oni dau vukei au,+Au qai kaila ena marau levu ena ruku ni tabamuni.+8 Au kabiti kemuni.Na ligamuni imatau e tauri au matua tiko.+9 Ia o ira era saga mera vakaleqa noqu bulaEra na lako sobu ina vanua titobu kei vuravura.10 Era na soli yani ena kaukaua ni iseleiwau,Era na kedra kakana na jakoli.*11 Ia na tui ena marautaka vakalevu na Kalou.Ena reki* na tamata yadua e bubului ena vukuna,Ena vagalui na gusudra na vosa lasu.


text:
WASE 22
Sa Laurai Tiko ena Nomu Bula “na Vuku Maicake”?
1-3. (a) E vakaraitaka vakacava o Solomoni na vuku e tu vua ena nona walia na nodrau veiba e rua na marama? (b) Na cava e yalataka o Jiova me solia vei keda? Na taro cava e basika kina?
SA BAU kisi dredre dina—erau veibataka tiko e dua na gone e rua na marama. Erau tiko vata na marama oqo, rau vakaluveni ruarua tale ga ia e veisivi na sucu ni luvedrau ena vica ga na siga. E mate e dua vei rau na gone, erau sa qai veibataka na tina na gone e se bula tiko. E sega ni dua e tu me vakadinadinataka na ka a yaco. Sa rairai rogoci oti na kisi oqo ena mataveilewai e ra, ia e sega ni wali rawa. Qo e sa kau na veileti vei Solomoni na tui kei Isireli. Ena kila rawa beka o koya na ka dina?
2 Ni rogoca oti o Solomoni nodrau veiba, sa qai vakarota me kau mai vua e dua na iseleiwau. Sa qai tauca nona lewa me sa musu rua na gone me rau qai yadua na kena veimama na marama. Sega ni bera ga nona sa vakamasuti koya na tui na tinanigone dina me sa soli ga na gone—na luvena lomani—vua na marama kadua. Ia, na marama kadua e sa donu sara ga vua me musu rua na gone. Sa qai kila oqo na ka dina o Solomoni. E kila o koya ni tina ni gone dina ena mosita ga na leweniketena, e vakayagataka o koya na kilaka oya me walia kina na veileti. Vakasamataka mada nona sa na marau na marama oqo ni sa solia vua o Solomoni na gone qai kaya: “Sa tinana ga ko koya.”—1 Tui 3:16-27.
3 Sa tu tu na vuku! Era druka sara ga na lewenivanua nira rogoca nona walia o Solomoni na veiba oya, “ni ra sa kunea sa tu vua na vuku ni Kalou.” Io, na vuku i Solomoni e isolisoli ni Kalou vua. E solia vua o Jiova “na yalo sa vuku ka daukila rawa na ka.” (1 Tui 3:12, 28) Ia, vakacava o keda? E rawa tale beka ga ni solia vei keda na Kalou na vuku? Io, ni a uqeti o Solomoni me vola: “Sa solia na vuku ko Jiova.” (Vosa Vakaibalebale 2:6) E yalataka o Jiova me solia na vuku vei ira era vakasaqara ena yalodina, me rawa kina nira vakayagataka na ka era sa kila kei na ka era sa vulica. Eda na rawata vakacava na vuku mai cake? Na cava meda cakava me laurai kina ena noda bula?
“Mo Rawata Mada na Vuku”—Ena Sala Cava?
4-7. Na cava na va na ka e gadrevi meda rawata kina na vuku?
4 Dodonu beka meda tamata lomakasa da qai vuli vinaka me rawa kina ni qai soli vei keda na vuku vakalou? Sega. Na nona via solia vei keda o Jiova na vuku e sega ni vakatau ena noda vuli vinaka se cava tale. (1 Korinica 1:26-29) Ia, o keda ga e sa na qai vakatau vei keda, baleta na iVolatabu e vakauqeti keda meda “[“saga meda,” NW] rawata mada na vuku.” (Vosa Vakaibalebale 4:7) Eda na vakayacora vakacava oqo?
5 Kena imatai, e dodonu meda rerevaka na Kalou. E kaya na Vosa Vakaibalebale 9:10: “A rerevaki Jiova na vu ni vuku [se, “na itekitekivu ni vuku,” The New English Bible].” E yavu sara ga ni vuku dina na rerevaki Jiova. Ena vuku ni cava? Nanuma tiko ni na kilai na vuku dina ena vakayagataki ni ka e vulici. Na rerevaki ni Kalou e sega ni vaka na nona domobula e dua e matana, ia na nona veidokai ga kei na nona veivakabauti. Oqo na mataqali rere e dodonu me tiko vei keda. Na rere vaka oqo e vakalou ena uqeti keda meda moica noda bula me salavata kei na ka eda vulica me baleti koya na Kalou kei na nona ivalavala. Oqo ga na sala vinaka duadua meda muria, ni ivakatagedegede i Jiova ena yaga dina ga vei keda.
6 Kena ikarua, e dodonu meda dau yalomalumalumu tale ga. Ena sega ni rawa ni tiko na vuku vakalou vua e dua e sega vua na yalomalumalumu. (Vosa Vakaibalebale 11:2) Ena vuku ni cava? Kevaka eda yalomalumalumu, eda na kaya vakadodonu ni sega ni taro kece ga eda kila na kena isau, e sega tale ga ni dau dina tu ga na noda nanuma, qai gadrevi meda kila na nanuma i Jiova ena veika eda dau tarogi kina. E “dau vorati ira na viavialevu na Kalou” o Jiova, ia e tu vakarau me solia na vuku vei ira na yalomalumalumu.—Jemesa 4:6, VV.
E vinakati na sasaga ke da vinakata meda kunea na vuku vakalou
7 Na ikatolu ni ka bibi na vulici ni Vosa volai ni Kalou. E vakatakilai na vuku i Jiova ena nona Vosa. Me rawa ni qai tiko vei keda na vuku oya, e dodonu meda vakasaqara. (Vosa Vakaibalebale 2:1-5) Na ikava ni ka bibi na masu. Ena solia vei keda na Kalou na vuku kevaka eda kerea vua mai vu ni lomada. (Jemesa 1:5) Ena sega ni tale wale na noda masu nida masuta na veivuke ni yalo i Jiova. Na yalo i Jiova tale ga ena vakarawarawataka noda kunea na iyau vuni e tu ena nona Vosa. Na iyau vuni oqo ena vukei keda meda walia kina na leqa, sabaya kina na veika dredre, da vakatulewa vinaka tale ga kina.—Luke 11:13.
8. Ena kilai vakacava ke sa tiko dina vei keda na vuku vakalou?
8 Me vaka eda sa raica mai ena Wase 17, na vuku i Jiova e vuku bulataki. Kevaka gona e tiko vei keda na vuku vakalou, ena laurai ena noda bula. E vakamacalataka na tisaipeli o Jemesa na vua ni vuku vakalou ena gauna e vola kina: “Ia na vuku maicake sa savasava mada, emuri sa dauia na veivakacegui [se, “veivinakati,” NW], sa yalomalua [se, “yalorawarawa”], sa vakamasuti rawarawa, sa sinai e na loloma kei na vua vinaka, sa sega ni digitaki ira vakatani na tamata [se, “veivakaduiduitaki”], se dauveivakaisini.” (Jemesa 3:17) Nida sa na veivosakitaka yani na vuku vakalou oqo, e vinaka meda dui tarogi keda, ‘Sa laurai tiko beka ena noqu bula na vuku mai cake?’
“Sa Savasava Mada, e Muri sa Dauia na Veivinakati”
9. Na cava na kena ibalebale meda savasava? Na cava e veiganiti kina me cavuti sara ga e liu ena kena vakamacalataki na vuku?
9 “Sa savasava mada.” Na savasava e kena ibalebale ga na sega ni duka e taudaku, e loma tale ga. E dau cavuta vata na iVolatabu na vuku kei na lomada, ia na vuku vakalou e sega ni rawa ni curuma na lomada kevaka e vakadukadukalitaki tu ena vakanananu ca, gagadre ca, kei na inaki ca. (Vosa Vakaibalebale 2:10; Maciu 15:19, 20, VV) Ia, kevaka e savasava na lomada ena kena ivakatagedegede eda rawata na tamata ivalavala ca, eda na “biuta laivi na ka ca, ka caka vinaka.” (Same 37:27; Vosa Vakaibalebale 3:7) Sa rauta me cavuti sara ga e liu ena vakamacalataki ni vuku na savasava! Baleta kevaka eda sega ni savasava vakayalo, se sega ni vinaka na noda ivalavala, ena sega ni rawa ni tiko vei keda na vuku mai cake!
10, 11. (a) Na cava e bibi kina meda dau veivinakati? (b) Ke o vakila ni o vakacudruya e dua na tacimu, o na vakaraitaka vakacava ni o dau saga na veivinakati? (Raica tale ga na ivakamacala e ra.)
10 “E muri sa dauia na veivinakati.” Ni tiko vei keda na vuku mai cake, eda na dau qara na veivinakati, e dua na vua ni yalo tabu ni Kalou. (Kalatia 5:22) Eda sega ni vinakata meda tagutuva na ‘ivau ni veivinakati’ eda vauci vata kina na tamata i Jiova. (Efeso 4:3) Eda solia tale ga noda vinaka kece meda veivinakati tale kei ira eda sa sega tiko ni veiyaloni. Na cava e bibi kina oqo? E kaya na iVolatabu: “Mo dou veivinakati tiko; ia ena tiko vata kei kemudou na Kalou ni loloma kei na vakacegu.” (2 Korinica 13:11) Ena tiko kei keda na Kalou ni vakacegu kevaka eda saga tiko ga meda dau veivinakati. Na noda veiwekani kei Jiova e rawa ni vakatau tale ga ena noda veimaliwai kei ira na tacida vakayalo. Eda na vakaraitaka vakacava nida dau vinakata na vakacegu se veivinakati? Vakasamataka mada oqo.
11 Na cava mo cakava ke o vakila ni o vakacudruya e dua na tacimu vakayalo? E kaya o Jisu: “Kevaka ko sa kauta na nomui madrali ki nai cabocabo-ni-soro, a sa nanuma maikina sa dua na ka sa beitaki iko kina na wekamu; biuta tu na nomui madrali e na mata ni cabocabo-ni-soro, ka mo lako, mo drau veivinakati mada eliu kei na wekamu, mo qai lako mai ka vakacabora na nomui madrali.” (Maciu 5:23, 24) Rawa mo muria na ivakasala oqo ena nomu vakaliuliu mo torovi koya. Ia, na cava me nomu inaki? “Mo drau veivinakati.” * Kua ni wereubiubi, tukuna vakadodonu vua ni o raica na rarawa ni lomana. Ke inaki ni nomu torovi koya mo drau veivinakati tale, ena rawa ni vakamatatataki na nanuma cala, drau veivosovosoti tale ga. Ni o vakanadakuya na veika kece ena nomu saga mo drau veivinakati tale kei na tacimu, o sa vakaraitaka tiko ni nomu idusidusi na vuku vakalou.
‘Yalorawarawa Qai Vakamasuti Rawarawa’
12, 13. (a) Na cava na ibalebale ni vosa e dau vakadewataki me “yalorawarawa” ena Jemesa 3:17? (b) Eda na vakaraitaka vakacava nida tamata yalorawarawa?
12 “Yalorawarawa.” Na cava na ibalebale ni yalorawarawa? Era kaya na dau vakadidike ena iVolatabu ni vosa vakirisi e vakadewataki me “yalorawarawa” ena Jemesa 3:17 e dredre na vakadewataka. Era vakayagataka na dauvakadewa e so na vosa me vaka na “yalomalumalumu,” “veiciqomi,” kei na “yalololoma.” Ia, na vosa vakirisi oqo e vakaibalebaletaka e dua na ka e rawarawa ni moici se veisautaki. Eda na vakaraitaka vakacava ni tiko vei keda na itovo oqo, e dua tiko vei ira na ivakatakilakila ni vuku?
13 E kaya na Filipai 4:5: “Me kilai na nomudou yalomalumalumu [se, “yalorawarawa,” NW] vei ira na tamata kecega.” E kaya e dua tale na vakadewa: “Me kemu idivi na nomu dau yalorawarawa.” (The New Testament in Modern English, e vola o J. B. Phillips) Kena ibalebale nida na kauaitaka tiko vakalevu e ke na ka era raica se nanuma na tani me baleti keda, sega ni noda nanuma ga. Na tamata yalorawarawa e kila ni so na gauna ena vakatau na muri ni lawa e so ena ituvaki e sotavi, ena sega tale ga ni cikeva me caka ga na lomana. Ena tu vakarau me rogoca nodra nanuma e so, me na veisautaki koya tale ga ke ganita me vaka kina. E yalomalua tale ga o koya, e sega ni kaukaua se voravora ena veika e cakava. E bibi dina oqo vei keda na lotu Vakarisito kece, ia vakauasivi vei ira era veiqaravi tiko vaqase. E dau taleitaki na ivalavala malua, era dau torovi rawarawa kina na qase. (1 Cesalonaika 2:7, 8) E vinaka kina meda dui tarogi keda, ‘Vakacava o yau, au kilai niu dau veinanumi, yalorawarawa, qai dau malua na noqu ivalavala?’
14. Eda na vakaraitaka vakacava nida tamata “talairawarawa”?
14 “Vakamasuti rawarawa.” Na vosa vakirisi e vakadewataki e ke me “vakamasuti rawarawa” e sega ni kunei ena dua tale na vanua ena iVolatabu Vakirisi Vakarisito. E kaya e dua na daunivosa ni vosa oqo “e vakayagataki vakalevu ga me vakamacalataka nodra dau tu vakarau na sotia mera qarava na itavi e vakacolati vei ira.” E vakaibalebaletaki tale ga vua e “dua e kerekerei rawarawa” qai dau “muria na vosa.” E dua e vakarorogo ena vuku mai cake ena tu vakarau me muria na ka e kaya na iVolatabu. Ena sega ni na yalodredre se me dre tu ga na nona mua. Ena totolo nona veisau ni vakadinadinataki vua mai na iVolatabu ni a cala tiko na ka e cakava, se a cala na nona nanuma. O dau vaka oqo o iko?
“Sinai e na Loloma kei na Vua Vinaka”
15. Na cava na loloma, na cava e veiganiti kina me cavuti vata na “loloma” kei na “vua vinaka” ena Jemesa 3:17?
15 “Sinai e na loloma kei na vua vinaka.” * E dua na ka e kilai tani kina o koya e tu vua na vuku mai cake oya ni “sinai ena loloma.” Ia, erau cavuti vata tiko e ke na “loloma” kei na “vua vinaka.” E veiganiti dina oqo baleta na iVolatabu e vakaraitaka ni dodonu me vua na loloma—me vakavatukanataki ena caka ni veika vinaka. E dua na ivola e vakamacalataka na loloma me “nomu kauaitaka na leqa e sotava tiko e dua kei na nomu cakava sara ga kina e dua na ka.” O koya gona, na vuku vakalou e sega ni vulici ga, tukuni ga, se vatavatairalagotaki ga. Me vakaraitaki sara ga ena noda bula qai salavata kei na veinanumi, kei na veikauaitaki. Eda na vakaraitaka vakacava nida sinai ena loloma?
16, 17. (a) Me ikuri ni noda lomana na Kalou, na cava tale e vakavuna meda vakaitavi ena cakacaka vakavunau, ena vuku ni cava? (b) Sala cava soti eda na vakaraitaka kina nida sinai ena loloma?
16 Sega ni vakabekataki ni dua na sala bibi eda vakayacora kina oqo na noda wasea yani na itukutuku vinaka ni matanitu ni Kalou. Na cava e vakavuna noda cakava na cakacaka oqo? Kena imatai sara ga na noda lomana na Kalou. Qai kena ikuri na noda veinanumi kei na veikauaitaki. (Maciu 22:37-39) Levu nikua era “sa malumalumu, ka biu wale tu, me vaka na sipi sa sega na nodrai vakatawa.” (Maciu 9:36) O ira oqo era vakalolomataki, ra qai vakamatabokotaki tu vakayalo vei ira na iliuliu ni lotu. Oya na vuna era lecava tu kina na idusidusi yaga e tu ena Vosa ni Kalou, se na veivakalougatataki sa na vakarau kauta mai na Matanitu ni Kalou e vuravura. Nida vakasamataka gona na waloloi vakayalo sa tarai vuravura tu nikua, e gu na lomada meda dikeva na sala e so e rawa nida tukuna yani kina na veika vinaka sa nakita tu o Jiova.
17 Eda na vakaraitaka vakacava ni tu vei keda na loloma dina? Vakasamataka tale mada na vosa vakatautauvata i Jisu me baleti koya na kai Samaria a kunea e dua na turaga ni davo koto e batinisala ni butakoci qai mokulaki. E tuburi koya na kai Samaria oqo na ‘loloma’ levu, mani savata nona mavoa na turaga oqo, lai maroroi koya tale ga. (Luke 10:29-37) Sega li ni vakaraitaka oqo ni loloma e okati kina nodra vukei dina sara ga o ira era gadreva tu na veivuke? E tukuna na iVolatabu “me da caka vinaka vei ira na tamata kecega, ka vakalevu vei ira era veitokani e na vakabauta.” (Kalatia 6:10) Dikeva mada e so na ituvaki oqo. Ena gadreva tu beka e dua e sa qase me vukei ena nona ilakolako ina soqoni, kei na nona ilakolako lesu. Ena gadreva tu beka e dua na yada ena ivavakoso me vakavinakataki e so na ka e nona vale. (Jemesa 1:27) Ena yalolailai tu beka e dua, qai via rogoca tu e so na “vosa vinaka” me vakayaloqaqataki koya. (Vosa Vakaibalebale 12:25) Nida dau loloma ena ituvaki vaka oqo, sa da vakaraitaka tiko kina ena noda bula na vuku mai cake.
‘Sega ni Veivakaduiduitaki se Dauveivakaisini’
18. Ke noda idusidusi na vuku mai cake, na cava meda saga meda cavuraka mai lomada, ena vuku ni cava?
18 ‘Sega ni veivakaduiduitaki.’ Na vuku vakalou e cata na veivakaduiduitaki kei na boletaki vanua. Ni tu vei keda na vuku oqo, eda na cavuraka mai lomada na yalo e so e rawa ni vakavuna na veivakaduiduitaki. (Jemesa 2:9, VV) Eda na sega ni tovaka e so ena vuku ni nodra ivakatagedegede ni vuli, nodra rawati ira beka, se nodra ilesilesi ena ivavakoso; eda sega tale ga ni beca e dua na dau qaravi Jiova veitalia se mani vakacava sara na kena ituvaki vakaloloma. Ke sa lomani ira na vaka oqo o Jiova, na cava meda qai bureitaka kina o keda na noda loloma vei ira?
19, 20. (a) E vu mai vei na vosa vakirisi e vakadewataki me “dauveivakaisini”? (b) Eda na vakaraitaka vakacava na loloma e ‘sega ni dauveivakaisini’?
19 ‘Sega ni dauveivakaisini.’ Na vosa vakirisi e vakadewataki me “dauveivakaisini” e rawa ni cavuti vua e dua na “dauvakatasuasua.” Ena gauna makawa, era dau dara na matavulo lelevu na dauvakatasuasua ni Kirisi kei Roma. Na vosa vakirisi gona ni veivakaisini e sa dau vakaibalebaletaki tale ga vua e dua e vakalecaleca se lasutaka ni o koya e dua tani tale. Na vuku vakalou oqo e dodonu meda bulataka ena noda veimaliwai kei ira na tacida vakayalo, ena noda kauaitaki ira tale ga.
20 E vola na yapositolo o Pita ni noda “talairawarawa ki na ka dina” e dodonu me uqeti keda meda ‘lomani ira na wekada vakabauta ena veilomani dina sara.’ (1 Pita 1:22, VV) Io, me kua ni ka vakarairai wale ga na noda lomani ira na tacida. Meda kua ni dauveivakaisini. Me dina na noda loloma, me vu sara ga mai lomada. Ke da vakayacora oqo, era na vakabauti keda na tacida vakayalo, baleta ena sega ni dredre mera kila na tamata e dau dina. Na veimaliwai dina vaka oqo ena savasava kina na veimaliwai ni lotu Vakarisito, ena rawa ni tete tale ga kina na veivakabauti ena ivavakoso.
“Taura ga na Vuku Dina”
21, 22. (a) A luluqa vakacava nona taura o Solomoni na vuku dina? (b) Eda na taura matua vakacava na vuku dina? Ena yaga vakacava vei keda noda vakayacora oqo?
21 Na vuku vakalou e isolisoli i Jiova, e dodonu meda taura matua. A kaya o Solomoni: “Na luvequ, . . . mo taura ga na vuku dina kei na lewa vinaka.” (Vosa Vakaibalebale 3:21) Ka ni rarawa ni a veivunauci vakairakasala o Solomoni. Dua na ka na vuku i Solomoni ena gauna a yalodina voli kina. Ia, e muri, era qai vakamuai koya tani mai na nona qaravi Jiova o ira na watina kai tani. (1 Tui 11:1-8) E macala mai na ivakaraitaki i Solomoni ni sega ni yaga na kilaka ke sega ni vakayagataki vinaka.
22 Eda na taura matua vakacava na vuku dina? Sega ena noda wilika wale tiko ga vakawasoma na iVolatabu kei na ivola vakaivolatabu e vakarautaka na “dauveiqaravi yalo dina ka vuku,” ia e dodonu meda saga meda bulataka sara na ka eda vulica. (Maciu 24:45, VV) E sega tale ni dua na vuna meda sega ni via bulataka kina na vuku vakalou. Eda na vakila na kena yaga ena noda bula ena gauna oqo. Ena vakarawarawataka tale ga na noda “taura kina na bula sai koya na bula dina”—ena vuravura vou ni Kalou. (1 Timoci 6:19) Qai kena e bibi duadua, ni noda saga me laurai ena noda bula na vuku maicake ena kauti keda vakavoleka yani vua na itaukei ni vuku levu duadua, na Kalou o Jiova.
^ para. 11 Na vosa vakirisi e vakadewataki “mo drau veivinakati” e vu mai na dua na vosa e kena ibalebale na “‘vuki, se veisau,’ me rawa tale kina na ‘veiyaloni.’” Me nomu inaki gona mo vukica lesu na veimaliwai me vinaka tale, ke rawa, mo veisautaka se kauta laivi sara ga na mosi ni yalo e sa lai vakila o koya e vakacudrui.—Roma 12:18.
^ para. 15 E dua tale na vakadewa e biuta vaka oqo, “sinai ena loloma kei na ivalavala vinaka.”—A Translation in the Language of the People, e vola o Charles B. Williams.


text:
‘Vakacaucautaki koya, matanisiga, vula, kei na kalokalo’ (2)
Vakacaucautaki koya, matanisiga, vula, kei na kalokalo’ (3)
Vakacaucautaka na Kalou na gone kei na qase (12, 13)
148 Vakacaucautaki Ja!*Vakacaucautaki Jiova kemuni mai lomalagi,+Vakacaucautaki koya ena vanua cecere.2 Vakacaucautaki koya, na nona agilosi kece.+Vakacaucautaki koya, na nona mataivalu kece.+3 Vakacaucautaki koya, na matanisiga kei na vula.Vakacaucautaki koya, na kalokalo serau kece.+4 Vakacaucautaki koya, na lomalagi cecere duadua*Kei na wai e dela i lomalagi.5 Mera vakacaucautaka na yaca i Jiova,Nira buli ena nona ivakaro.+6 E vakataudeitaki ira o koya me tawamudu, io me tawamudu,+Sa tauca o koya e dua na lawa ena sega ni takali yani.+7 Vakacaucautaki Jiova mai vuravura,Kemuni na manumanu vakaitamera ni wasawasa kei na wai titobu kece,8 Na liva kei na ucaqereqere, na ucacevata kei na o vavaku,Na cagi kaukaua, e vakayacora tiko na nona vosa,+9 Na veiulunivanua kei na veidelana kece,+Na kauvuata kei na sitari kece,+10 Na manumanu kila+ kei na manumanu susu kece,Na veika e qasi kei na manumanuvuka,11 Kemuni na tui kei vuravura kei kemuni kece na veimatanitu,Kemuni na turaga kei kemuni kece na turaganilewa kei vuravura,+12 Kemuni na cauravou kei kemuni na goneyalewa,*Na qase kei na gone.13 Mera vakacaucautaka na yaca i Jiova,Ni yacana duadua ga e sega ni yacovi rawa na kena cecere.+Na nona lagilagi e uasivia na vuravura kei na lomalagi.+14 Ena vakalevutaka na nodra kaukaua* na nona tamata,Mera vakacaucautaki kece kina na nona yalodina,O ira na luvei Isireli, na tamata era volekati koya.Vakacaucautaki Ja!*
iVakamacala e ra
^ Se “Aleluya!” Na “Ja” na ivakaleka ni yaca Jiova.


text: 5 E rogo mai ni dua vei kemuni e veiyacovi tawadodonu*+ tiko ena kena ivalavala era sega mada ga ni cakava na veimatanitu—ni dua na tagane erau sa lai tikovata kei wati tamana.+2 Oni sa dokadoka? De vinaka moni luvuci ena madua,+ me vakatikitikitaki kina mai na kemuni maliwa na tagane e cakava na itovo qo.+3 Ia o yau, dina niu yali ena kemuni maliwa ena noqu raitayaloyalotaka na noqu tiko e keri, e dei na lomaqu meu sa tauca na lewa me baleta na tagane e cakava na itovo ya me vaka ga niu dau tiko kei kemuni.4 O koya gona, ena yaca ni noda Turaga o Jisu, ni oni soqoni vata, oni kila tale ga ni tautauvata na noda rai ena kaukaua ni noda Turaga o Jisu,5 moni solia na tamata va qori vei Setani+ me vakarusai kina na gagadre vakayago, me bulabula tiko ga kina vakayalo na ivavakoso ena siga ni Turaga.+6 E sega ni vinaka na ka oni dokadokataka. Oni sa lecava ni leveni lailai ena vakatubutaka na ibuli taucoko?+7 Biuta tani na leveni makawa, moni dua kina na ibuli vou e sega ni vakatubutaki. Ni o Karisito, na noda lami ni Lakosivia,+ sa vakacabori oti.+8 O koya gona meda vakananuma tiko ga na soqo,+ sega ena leveni makawa, se leveni ni ivalavala ca kei na leveni ni ivakarau ca, ia ena madrai sega ni vakaleveni ni dina kei na dodonu.9 Au vola yani ena noqu ivola moni kua ni vakailala* kei ira na dau veiyacovi tawadodonu,*10 au sega ni tukuna tiko moni kua sara ga ni bula maliwai ira na dauveiyacovi tawadodonu* ni vuravura qo,+ se o ira na tamata kocokoco kei ira na dau kovea na ka, se o ira na dauqaravi matakau. Ke vaka kina sa na gadrevi sara ga moni biuti vuravura.+11 Ia qo au volavola yani vei kemuni moni kua ni vakailala*+ tiko kei na dua e vakatokai me tacida e dauveiyacovi tawadodonu,* se daukocokoco,+ se dauqaravi matakau, se dauveivakasewasewani, se daumateni,+ se dau kovea+ na ka, ni kua mada ga ni kana vata kei koya.12 Na cava meu lewai ira kina e taudaku? Vakaevei, oni sega ni lewai ira na tiko e loma,13 ni na lewai ira e taudaku na Kalou?+ “Biuta tani na daucaka ca qori mai na kemuni maliwa.”+


text:
Na idabedabe vakaevei eda dau volia wasoma me baleta na rumu ni gacagaca? Na isaunitaro sa ikoya na isulu, leca, se dua tale, ka sa nodra digidigi taumada e vuqa na matavuvale. Ia o sa rogoca beka na idabedabe ko ya? io, E rogorogo matalia toka ka sega ni matata vei ira e vuqa na tamata. Na iqaso ni kote e okati kina na VVC, ka vakataotaka na kasi ki na yagona. E vakasevi laivi na isoqoni ni iyaya vakaturi., biu ruarua e loma kei na tautuba. Ni oti na nona sega ni vakalewa, e lailai sara na sofa ka rawarawa na kena colati ka ukutaka na kena vakayagataki, ka sa dua na ka e veiganiti ka veivakacegui. Ena gauna oqo, na iqaso ni ucaca e sa levu cake sara mai na kena e liu ena vuku ni veimataqali roka tale eso, iyaya ni karisitala, kei na ibulibuli duatani. Au vakabauta ni o se se veilecayaki tikoga me baleta na idabedabe, meda sa qai lako vata kei na vo ni lewena. Na iwalewale ni kena digitaki e dua na icoqaso koco? 1. Durable and easy to maintain Durability includes two aspects. E dua e dua na gauna balavu ni idabedabe, kei na dua tale o ya ke a rairai mai, roka kei na tuvatuva ni vosa ena kena gauna totolo duadua e rawa. 2. Flexibility and space-saving Flexibility means the furniture is able to apply on different occasions via changing its configuration, me vaka na idabedabe vakaiwasewase kei na imocemoce. Oqo e sega walega ni vakalailaitaka na levu ni iyaya ni iyaya ia sa vakalailaitaka talega na vanua me biu tu kina eso tale na tiseti. Me ikuri, digitaka na idabedabe lobi se iwasewase, ka na vakabalavutaka na vanua e balavu cake me veidautaki vakavinaka cake ka vakabulai ira na vanua sa vakaogai tu kina. 3. Comfort and convenience If you are the one eagerly loved comfort then you have to pay attention to the three elements, ivakarau dodonu, ituvatuva veiganiti kei na iyaya totoka. E vakarautaki ga na icoqa ni yago ni tamata e rawa me solia na idabedabe kote ko ya e dua na yalo vinaka. iDabedabe taucoko, desi, idavodavo, teveli ni kana, na idabedabe kei na iyaya ni maroroi iyaya me na sota kei na nodra ivakarau tudei na tamata, ka vukei ira na tamata me ra vakabula na igu, vagalalataka na yalo ca, kauta laivi na wawale, ka vakatorocaketaka na tiko bulabula. Toqai, na iwalewale ni iyaloyalo me vakataka na kena ibulibuli kei na roka e dodonu me vakasamataki me vakacegui kina na vakacegu ni vakasama. 4. Color If the wall and floor are both white, e vakaturi me digitaka e dua na roka mamare. Ia, in terms…
Wilika eso tale na ka


text:
Tekinolaji
Na tekinolaji na isoqoni ni iwalewale, kila, tataqomaki, ena ivakatakila vakayagataki ena kena vakarautaki na iyaya se veiqaravi se ena kena vakayacori rawa na inakinaki, me vakataka veivaqaqai ni vakadidike. Na tekinolaji e rawa ni kila ni tataqomaki, ivakatakila, kei na kena vakaoqo, se e rawa ni tu ena misini me vakayacori kina na veisele ka sega na kila na veika me baleta na nodra cakacaka. Na ivakarau ena vakayagataki ni tekinolaji ena tauri ni dua na nanuma, veisautaka me vaka na kena vakayagataki na ivakarau, qai vakayacoka e dua na vatuka era vakatokai na ivakarau ni tekinolaji.


text:
Barasi
Na barasi e dua na iyaya ni cakacaka vata kei na bristles, bai se so tale na filament. E okati kina e dua na sala se vanua e rawa ni filaments kina na toka vata ena dua na vakatauvatani se perpendicular, ka vakatau tiko ki na ivakarau me na barasi kina na tara ena kena vakayagataki. Na itukutuku ni barasi kei na filament sa digitaki me vorata na kama ni kena vakayagataki, me vaka na veivakatarabetaki e dauveivakacacani wainimate, katakata se abrasion. E dau vakayagataki me baleta na sasamaki, irairai ulumu, tuva, droini, kei levu ni inaki. Oqo e dua vei ira na iyaragi bibi ka versatile me vakayagataki nikua, kei na kena e rawa ni tiko kina na lewe ni matavuvale ka tu kina e vica na daseni na varieties.