text:
Sere ni lolosi ni lutudromu na waqa ni Taia (1-36)
27 E vosa tale vei au o Jiova, e kaya:2 “O iko na luve ni tamata mo lagata e dua na sere ni lolosi me baleti Taia,+3 mo kaya vei Taia,‘O toka ena icurucuru e wasawasa,Na nodra dauveivoli na lewe ni veivanua ena levu na yanuyanu,Qo na ka e kaya na Turaga Cecere Duadua o Jiova:“O iko Taia, o kaya sara ga, ‘E uasivi na kequ totoka.’+4 E tiko na nomu vanua ena loma ni wasawasa,Era vakataucokotaka na kemu totoka na nomu matai.5 Era taya na nomu tikinikau raba kece ena vunijunipa ni Siniri,+Era cakava na nomu ivana ena sitari ni Lepanoni.6 Era taya na nomu ivoce ena oki ni Pasani,E paini na muailiu qai ukutaki ena tabua ni veiyanuyanu o Kitimi.+7 E kau mai Ijipita na lineni duiroka ni nomu laca,Na ivakaruru ni nomu dreke e cula ena waniculacula karakarawa kei na vutinisipi lokaloka mai na veiyanuyanu o Elaisa.+8 Era vocetaki iko na lewe i Saitoni kei Arivaiti.+O ira na nomu matai, Taia, era nomu kaiwaqa.+9 Era botana na kemu isema+ na kenadau* kei ira na matai ni Kipali.+Era lako yani vei iko na waqa kece e wasawasa kei ira na kena kaiwaqa mera veivoli.10 O ira na kai Perisia, na kai Luti kei Pate,+ era lewe ni nomu mataivalu, era nomu tagane dauvala.Era vakarubeca vei iko na nodra isasabai kei na nodra isala, era vakavuna mo lagilagi.11 Era tu wavokita na nomu bai na kai Arivaiti era lewe ni nomu mataivalu,Era yadrava na nomu valececere na tagane yaloqaqa.Era rubeca wavokita na nomu bai na isasabai mokimokiti,Era vakataucokotaka na kemu totoka.12 “‘“E mai veivoli vei iko o Tasisi+ ni o vutuniyau.+ Era solia na siliva, na kaukamea, na tini, kei na uma mera taura na nomu iyau.+13 Eratou mai veivoli vei iko o Javana, o Tupali,+ kei Meseki,+ eratou solia na bobula+ kei na iyaya kopa mera taura na nomu ivoli.14 Era solia na ose na vuvale nei Tokama,+ na osenivalu, kei na meule mera taura na nomu iyau.15 Era mai veivoli vei iko na lewe i Titana,+ o vakacakacakataki ira na dauveivoli ena levu na yanuyanu. Era lolomataka vei iko na bati balavu+ kei na kau loaloa saulevu.16 E mai veivoli vei iko o Itomi ni levu na nomu iyau. Era solia na vatutalei na tekoisi, na vutinisipi lokaloka, na isulu talitali duiroka, na isuludina, na lase, kei na rupi mera taura na nomu iyau.17 “‘“E veivoli vei iko o Juta kei na vanua o Isireli, era solia na witi ni Minici,+ na kakana vinaka, na denioni,+ na waiwai, kei na waiwai boivinaka+ mera taura na nomu iyau.+18 “‘“E mai veivoli vei iko o Tamasiko+ ni levu na nomu ivoli kei na nomu iyau kece, e solia na waini ni Eliponi kei na vutinisipi ni Saha.*19 E solia o Vetani kei Javana mai Usali na kaukamea malumu, na kasia,* kei na gasau boivinaka me rau taura na nomu iyau.20 E volitaka vei iko o Titana+ na isulu* ni idabedabe ni vodo ose.21 O vakacakacakataki ira na kai Arapea kei ira kece na turaga ni Kitari+ era volitaki lami kei na tamanisipi kei na me.+22 Era veivoli vei iko na dauveivoli ni Sipa kei Reama.+ Era solia na veimataqali sede boivinaka, na vatutalei, kei na koula mera taura na nomu iyau.+23 O Karana,+ o Kane, o Iteni,+ o ira na dauveivoli ni Sipa,+ o Asuri,+ kei Kilimati eratou veivoli vei iko.24 Era volitaka ena nomu makete na isulu rairai vinaka, na iovi karakarawa talitali duiroka, kei na ibe vutivutia duiroka, e vesu vinaka kece ena dali.25 Era usana na nomu ivoli na waqa ni Tasisi,+Mo tawa vinaka, mo usa bi* e loma ni wasawasa.26 Era kauti iko ina wasawasa voravora o ira na vocetaki iko,Na cagi na tokalau e vakavuna mo voca e loma ni wasawasa.27 Na nomu iyau, na nomu iyaya, na nomu ivoli, na nomu kaimua, kei ira na nomu kaiwaqa,O ira na botana na kemu isema, o ira na volitaka na nomu ivoli,+ kei ira kece na tagane dauvala,+O ira kece* o vakavodoka tiko,Era na lutudromu kece e loma ni wasawasa ena siga o bale kina.+28 Nira kaikaila na nomu kaiwaqa, ena yavala na baravi.29 O ira kece na dau voce, o ira na kaiwaqa, kei ira na kaimuaEra na sobu mai na nodra waqa mera duri e vanua.30 Era na tabalaka na domodra, era na tagicaki iko vakalevu+Nira kaburaka e uludra na kuvuniqele ra qai davo ena dravusa.31 Era na tasia na uludra me cou, era na vakaisulutaga,Era na tagicaki iko vakalevu,* era na tagilagalaga vakalevu.32 Ena levu ni nodra rarawa era na lagata vei iko e dua na sere ni lolosi:‘O cei e vakataki Taia sa galu toka qo e loma ni wasawasa?+33 Ni yaco mai wasawasa na nomu iyau, o vakaceguya e levu na lewe ni veivanua.+E vakavutuniyautaki ira na tui e vuravura na levu ni nomu iyau kei na nomu ivoli.+34 O sa voca tu qo e wasawasa, ena wai titobu,+O luvu vata kei na nomu ivoli kece kei ira na nomu tamata.+35 Era kidroa na lewe ni veiyanuyanu kece nira raici iko,+Era na sautaninini na nodra tui nira domobula,+ era matararawa.36 Era na vakalukalu na dauveivoli ni veimatanitu ena ka e yacovi iko.Ena vakasauri qai vakadomobula na ka e yacovi iko,O na yali vakadua.’”’”+


c: text/html

text:
ULUTAGA NI VULI 25
Mo Nuitaki Jiova ni o Lomabibi
“[Au] rui lomabibi.”—1 SAM. 1:15.
SERE 30 Tamaqu, Noqu Kalou, Noqu iTokani
KA ENA VULICI *
1. Na cava meda rogoca kina na ivakasala nei Jisu?
E PAROFISAITAKA o Jisu me baleta na iotioti ni veisiga: “Dou qarauni kemudou de bibi na lomamudou ena . . . lomaocaocataki ni bula [oya, “na lomaocaocataki ni cakacaka; lomaleqataki ni bula ena veisiga.”].” (Luke 21:34) E bibi meda rogoca na ivakasala qori. Na vuna? Nida sotava tale ga na veika dredre me vakataki ira na vo ni lewenivanua.
2. Na veika dredre cava era sotava na tacida?
2 Eso na gauna eda na leqataka tiko e vica vata na ka ena dua ga na gauna. Dikeva mada e vica na ivakaraitaki. E dua na tacida o Jale, * e tauvi koya na mateniua. Dua na ka nona rarawa ni biuti koya o watina, sa 19 na yabaki nodrau bula vakawati. Oti rau vakanadakui Jiova tale ga na luvena yalewa. Ia e duatani na ka erau sotava na veiwatini o Peni kei Lina. Rau vakacegui mai na nodrau cakacaka, vesu tale ga na nodrau vale. Sa qai ikuri ga ni leqa ni laurai vei Lina na mateniuto ena rawa ni mate kina, sa tekivu vakaleqa tale ga na sotia ni yagona e dua tale na mate.
3. Me vaka e tukuni ena Filipai 4:6, 7, na cava meda nuidei kina?
3 Eda nuidei ni kila vinaka na noda lomabibi o Jiova na Dauveibuli, e Tamada dauloloma tale ga. E vinakata me vukei keda meda vosota. (Wilika Filipai 4:6, 7.) E tu ena iVolatabu e levu na ivakaraitaki ni nodra vosota na veika dredre na nona dauveiqaravi kei na sala e vukei ira kina. Meda dikeva mada e vica na ivakaraitaki.
ILAIJA—“E TAMATA GA VAKATAKI KEDA”
4. Na ituvaki dredre cava e sotava o Ilaija? Cava nona rai me baleti Jiova?
4 E qaravi Jiova o Ilaija ena gauna e levu kina na leqa kei na ituvaki dredre. E bula donuya na veiliutaki nei Tui Eapi e dua na tui tawayalodina e Isireli, na wati Jesepeli na marama ca e dau qaravi Peali. Erau uqeta mera qaravi Peali na lewenivanua qai vakamatea e levu na parofita i Jiova. E mani dro o Ilaija, e vosota rawa na dausiga levu ni nuitaki Jiova. (1 Tui 17:2-4, 14-16) E nuitaki Jiova tale ga o Ilaija nira saqati koya na parofita nei Peali kei ira na qaravi koya. E uqeti ira na Isireli mera qaravi Jiova. (1 Tui 18:21-24, 36-38) E vakadinadinataka vakavica o Ilaija ni tokoni koya o Jiova ena gauna dredre qori.
5-6. Me vaka e tukuni ena 1 Tui 19:1-4, na cava e vakila o Ilaija? E vakaraitaka vakacava o Jiova ni lomani Ilaija?
5 Wilika 1 Tui 19:1-4. E rere o Ilaija ena gauna e via vakamatei koya kina o Ranadi Jesepeli. E mani dro ina yasayasa o Pieri-sepa. Ena levu ni nona yalolailai “e mani kerea me mate.” Na cava e va kina qori nona rai? E sega ni uasivi o Ilaija ni “tamata ga vakataki keda.” (Jeme. 5:17) De dua e lomabibi vakalevu, e oca tale ga. A rairai nanuma ni sa tawayaga nona sasaga me uqeta na sokalou savasava, sa sega ni laurai na veisau e Isireli, sega tale ga ni dua e qaravi Jiova tiko o koya duadua ga. (1 Tui 18:3, 4, 13; 19:10, 14) Eda na rairai sega ni vakabauta me va qori nona rai na parofita yalodina qo. Ia e kauaitaka o Jiova na ivakarau ni lomana.
6 O Jiova e sega ni cudruvi Ilaija ena vuku ni ka e tukuna, e vukei koya ga me kaukaua tale. (1 Tui 19:5-7) Toso na gauna, e veisautaka vakamalua na ivakarau ni rai nei Ilaija ni vakaraitaka vua na nona kaukaua levu. Sa qai tukuna vua o Jiova ni se vo tiko e Isireli e 7,000 era sega ni via qaravi Peali. (1 Tui 19:11-18) Qori gona eso na sala e vakaraitaka kina o Jiova ni lomani Ilaija.
SALA E VUKEI KEDA KINA O JIOVA
7. Na cava eda vakadeitaka ena nona vukei Ilaija o Jiova?
7 Vakacava o lomabibitaka tiko e dua na ituvaki? E veivakacegui dina ni kila vinaka o Jiova na ivakarau ni loma i Ilaija! Eda vakadeitaka gona ni kila vinaka tale ga na veika eda lomabibitaka, ni vakaiyalayala na ka eda rawata, e kila mada ga noda ivakarau ni rai kei na lomada. (Same 103:14; 139:3, 4) Ke da nuitaki Jiova me vakataki Ilaija, ena vukei keda meda vosota na veika eda lomabibitaka.—Same 55:22.
8. Ena vukei iko vakacava o Jiova mo vosota na lomabibi?
8 E rawa ni cala nomu rai ni o lomabibi, o na yalolailai tale ga. Ke yaco qori, nanuma tiko ni na vukei iko o Jiova mo vosota. Ena sala cava? E vinakata mo talaucaka vua na ka o leqataka. Ena rogoca na nomu tagi ni kere veivuke. (Same 5:3; 1 Pita 5:7) Mo dau masulaka gona vei Jiova na nomu leqa. Ena sega ni vosa mai vei iko me vaka e cakava vei Ilaija, ena vakayagataka ga na nona Vosa na iVolatabu kei na nona isoqosoqo. Na italanoa o wilika ena iVolatabu ena vakacegui iko, ena uqeti iko mo kua ni soro. Era na vakayaloqaqataki iko tale ga na mataveitacini.—Roma 15:4; Iper. 10:24, 25.
9. Ena vukei keda vakacava na noda itokani nuitaki?
9 E tukuna vei Ilaija o Jiova me lesia na itavi vei Ilaisa. E vakarautaka gona o Jiova e dua nona itokani nuitaki, e macala ni a vakacegui koya ena gauna e yalolailai kina. Nida talaucaka tale ga na lomada vua noda itokani nuitaki, ena vakacegui keda nida yalolailai. (2 Tui 2:2; Vkai. 17:17) Ke o nanuma ni sega ni tiko e dua mo talaucaka vua na lomamu, masulaka vei Jiova mo kila e dua na lotu vaKarisito matua ena vakayaloqaqataki iko.
10. E vakayaloqaqataki keda vakacava na ivakaraitaki nei Ilaija? Ena uqeti keda vakacava na ka e yalataki ena Aisea 40:28, 29?
10 O Jiova e vukei Ilaija me vosota nona lomabibi, me qaravi koya ena yalodina me vica vata na yabaki. E veivakayaloqaqataki dina na ivakaraitaki nei Ilaija. Ena so na gauna e dau vakamalumalumutaki keda na levu ni noda lomabibi, eda yalolailai tale ga. Ia ke da nuitaki Jiova, ena vakaukauataki keda meda qaravi koya tiko ga.—Wilika Aisea 40:28, 29.
NUITAKI JIOVA O ANA, TEVITA, KEI “ESAFA”
11-13. Na cava e yaco ni ratou lomabibi e tolu na dauveiqaravi ni Kalou?
11 Era lomabibi tale ga vakalevu eso era volai ena iVolatabu. Kena ivakaraitaki o Ana, e maduataka nona sega ni vakaluveni kei na veivakalialiai nei Penina, na 1 Sam. 1:2, 6) E rarawa ena levu ni nona lomabibi, e sorova na tagi qai sega ni via kana.—1 Sam. 1:7, 10.ikarua ni wati Elikana. (
12 Ena so na gauna, e lomabibi vakalevu o Tui Tevita. Vakasamataka na veika dredre e sotava. E vakayalolailaitaki koya na levu ni nona cala. (Same 40:12) E saqati koya o Apisalome na luvena lomani, lai tini mate kina. (2 Sam. 15:13, 14; 18:33) E liumuritaki Tevita tale ga e dua nona itokani voleka. (2 Sam. 16:23–17:2; Same 55:12-14) E laurai ena levu na same e vola o Tevita na nona yalolailai kei na dei ni nona nuitaki Jiova.—Same 38:5-10; 94:17-19.
13 E muri, e dua tale na daunisame e vuvutaka na nodra ivakarau ni bula na tamata ca. De dua e kawa i Esafa na Livai, e veiqaravi tale ga ena “itikotiko tabu lagilagi ni Kalou.” E yalolailai na daunisame qo, e rarawa qai sega ni lomavakacegu. E vakatitiqataka mada ga na veivakalougatataki ni qaravi Kalou.—Same 73:2-5, 7, 12-14, 16, 17, 21.
14-15. Na cava eda vulica ena tolu na ivakaraitaki qo me baleta noda nuitaki Jiova?
14 Eratou nuitaki Jiova kece na nona dauveiqaravi qori. Eratou talaucaka vua na nodratou leqa. Eratou sega ni vunitaka vei Jiova na vuna eratou lomabibi kina. E sega tale ga ni cegu nodratou lako ina vanua e sokaloutaki kina o Jiova.—1 Sam. 1:9, 10; Same 55:22; 73:17; 122:1.
15 E kauaitaki ratou yadudua o Jiova qai vukei ratou ena yalololoma. Kena ivakaraitaki, e lomavakacegu o Ana. (1 Sam. 1:18) E vola o Tevita: “E levu na [ka] dredre e vakila na yalododonu, ia o Jiova e vakabulai koya mai na ka kece qori.” (Same 34:19) E vakila tale ga na daunisame ni a ‘taura tiko na ligana imatau’ o Jiova qai vakasalataki koya ena yalololoma. E lagata: “Vei au, e vinaka noqu toro voleka vua na Kalou. Au sa vakaruru ga vei Jiova na Turaga Cecere Duadua.” (Same 73:23, 24, 28) Na cava eda vulica ena nodratou ivakaraitaki? Eda na lomabibi ena so na gauna ni dredre na ituvaki. Ia eda na vosota ke da vakasamataka vakatitobu na nona dau vukei ira nona dauveiqaravi o Jiova, meda masu qai nuitaki koya tiko ga, meda talairawarawa tale ga ena ka e vinakata.—Same 143:1, 4-8.
NUITAKI JIOVA MO VOSOTA
16-17. (a) Na cava meda kua kina ni tawasei keda? (b) Eda na vakaukauataki vakacava?
16 E dua tale na ka bibi eda vulica ena tolu na ivakaraitaki qori, oya meda kua ni tawasei keda mai vei Jiova kei ira nona tamata. (Vkai. 18:1) E dua na tacida yalewa o Nancy, e lomabibi sara ga ni biuti koya o watina. E kaya: “Levu na gauna au sega ni via vosa vua e dua se meu raica e dua. Ia na levu ga ni noqu tawasei au, na levu tale ga ni noqu rarawa.” E veisau qori ena gauna e saga kina o Nancy me vukea eso tale. E kaya: “Au dau vakarorogo vinaka nira talaucaka nodra leqa. Au vakadinadinataka kina e dua na ka, niu dau kauaitaki ira eso tale au sega ni vakasamataka vakalevu na noqu leqa.”
17 Eda na vakaukauataki nida lako ina soqoni. Nida tiko kina, eda vakaraitaka vei Jiova nida vinakata nona ‘veivuke kei na veivakacegui.’ (Same 86:17) Ena vakaukauataki keda o Jiova ni vakayagataka nona yalo tabu, nona Vosa kei ira nona tamata. Na soqoni e gauna vinaka meda “veivakayaloqaqataki” kina. (Roma 1:11, 12) E kaya e dua na tacida yalewa o Sophia: “Au vosota rawa ena veivuke i Jiova kei ira na mataveitacini. E bibi meu dau tiko ena soqoni kece. Au raica ni rawarawa meu vosota na lomabibi se veika au leqataka niu vakaogai au ena ivavakoso kei na cakacaka vakaitalatala.”
18. Na cava e rawa ni cakava o Jiova nida yalolailai?
18 Nida yalolailai, meda nanuma tiko ni yalataka o Jiova ni na vakaotia vakadua na lomabibi ena vuravura parataisi, ena vakacegui keda tale ga ena gauna qo. Ena sega ni vakaukauataki keda ga nida “vinakata” nona veivakacegui, ena vukei keda tale ga ena ka meda “cakava” meda vosota kina na lomabibi kei na yalolailai.—Fpai. 2:13.
19. Na veivakadeitaki cava e tukuni ena Roma 8:37-39?
19 Wilika Roma 8:37-39. E vakadeitaka na yapositolo o Paula ni sega ni dua na ka ena tawasei keda mai na loloma ni Kalou. Eda na vukei ira vakacava na tacida mera vosota na lomabibi? Eda na dikeva ena ulutaga tarava na sala meda vakatotomuri Jiova kina nida vakaraitaka na veinanumi kei na veitokoni nira lomabibi na tacida.
SERE 44 Nodra Masu na Yalomalua
^ para. 5 Nida lomabibi vakalevu se lomabibi vakadede, ena rawa ni vakamalumalumutaki keda, vakayalolailaitaki keda tale ga. Ena vukei keda vakacava o Jiova? Eda na veivosakitaka na sala e vukei Ilaija kina me vosota nona lomabibi. Eda na vulica tale ga ena so na ivakaraitaki vakaivolatabu na ka meda cakava me tokoni keda kina o Jiova.
^ para. 2 Sa veisau eso na yaca ena ulutaga qo.
^ para. 53 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: E vakayadrati Ilaija vakamalua na agilosi i Jiova qai solia vua na madrai kei na wai.
^ para. 55 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: E marau na daunisame e rairai kawa i Esafa ni vola same tiko qai lagasere kei na rua tale na Livai.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Doudou o Josefa Mai Arimacea
E SEGA ni kila o Josefa mai Arimacea ni rawa ni lai vosa vua na kovana ni Roma. E turaga yalodredre o Ponitio Pailato. Ia me bulu vinaka na yago i Jisu, ena vinakati me lai kerei na yagona vei Pailato. A sega ni dredre nodrau veivosaki me vaka e nanuma o Josefa. E vakadonuya qori o Pailato ni taroga oti e dua na sotia ke sa mate o Jisu. Se rarawa tiko ga o Josefa, e vakariri tale ina vanua e lili tu kina o Jisu.—Mari. 15:42-45.
-
O cei mada o Josefa mai Arimacea?
-
E mai kilai Jisu tu vakacava?
-
Na cava mo kauaitaka kina na ka me baleti koya?
LEWE NI SANADRINI
E vakatokai Josefa na Kosipeli i Marika me “turaga nuitaki ena Matabose.” Ena tikinivolatabu qo, na Matabose e dusia na Sanadrini, oya na mataveilewai cecere nodra na Jiu, e vosayaco tale ga ena nodra itikotiko, ena matanitu, kei na lotu. (Mari. 15:1, 43) O Josefa gona e dua na nodra iliuliu na Jiu, e rawa kina ni rau veivosaki kei na kovana ni Roma. Sa rauta me turaga vutuniyau tale ga.—Maciu 27:57.
O na doudou ni tukuna ni nomu Tui o Jisu?
Era cati Jisu na lewe ni Sanadrini. Era via vakamatei koya. Ia o Josefa e kilai me “turaga vinaka qai turaga yalododonu.” (Luke 23:50) E duidui vei ira e levu na lewe ni Sanadrini, ni turaga daudina, e vinaka nona itovo, e gu na lomana me muria na ivakaro ni Kalou. E “waraka tale tiko ga na Matanitu ni Kalou,” qori na vuna eda rawa ni kaya kina ni tisaipeli i Jisu. (Mari. 15:43; Maciu 27:57) E rairai taleitaka na itukutuku i Jisu ni bibi vua na dina kei na lewadodonu.
SEGA NI VAKATAKILAI KOYA ME TISAIPELI
E kaya na Joni 19:38 ni o Josefa e “tisaipeli tale ga i Jisu, ia ena nona rerevaki ira na Jiu e sega kina ni dau vakatakilai koya.” Na cava e rerevaka? E kila nira cati Jisu na Jiu, ra qai saga mera vakatalai mai valenilotu o ira na vakabauti koya. (Joni 7:45-49; 9:22) Ke dua e caka vua qori, ena vosataki, vakanadakui, ra qai sega ni kauaitaki koya na Jiu. E rere gona o Josefa me tukuna e matanalevu ni vakabauti Jisu, ni na vakaleqa na nona itutu kei na kena irogorogo.
E sega ni sotava duadua o Josefa na leqa qo. E kaya na Joni 12:42, “Era mani vakabauti koya e levu na nodra iliuliu. Ia era sega ga ni tukuni koya ena vukudra na Farisi de ra vakatalai mai na nodra valenilotu.” E dua tale ga na lewe ni Sanadrini e yaco vua qori, o Nikotimo.—Joni 3:1-10; 7:50-52.
O Josefa e dua na tisaipeli, ia e sega ni vinakata me kilai. E dua na leqa levu qori nida vakasamataka na ka e tukuna o Jisu: “O koya e dau tukuni au vei ira na tamata, au na tukuni koya tale ga vei Tamaqu mai lomalagi. Ia o koya e cakitaki au vei ira na tamata, au na cakitaki koya tale ga vei Tamaqu mai lomalagi.” (Maciu 10:32, 33) E kilai Jisu o Josefa, a sega ga ni doudou ni tukuna ni kilai koya. Vakacava o iko?
E volatukutukutaki ga me baleti Josefa ni sega ni tokona nodra via nakicataki Jisu na lewe ni Sanadrini. (Luke 23:51) De dua era kaya eso ni a sega ni tiko ena gauna e lewai kina o Jisu. Se mani cava e yaco, a rarawataka sara ga o Josefa na kena vakatanitaki na lewa, e sega ni tarova rawa!
VUKI NA UTO
Ni sa mate o Jisu, sa oti tale ga na rere nei Josefa, e vakatulewataka sara me tokoni ira na imuri i Jisu. E laurai na vakatulewa qori ena Marika 15:43: “E doudou me kerea na yago i Jisu vei Pailato.”
Kena irairai ni a tiko o Josefa ena gauna e mate kina o Jisu. E kila tale ga e liu vei Pailato. Ni kerea gona na yagona, e “via kila mada o Pailato se sa mate o Jisu se sega.” (Mari. 15:44) Ni vakadinadinataka o Josefa na rarawa i Jisu ena kau, vakacava e uqeti nona lewaeloma me tokona na ka dina? Io e uqeti koya sara ga qori. Sa sega tale ni tisaipeli vuni.
BULUTI JISU O JOSEFA
E vakaroti ena nodra lawa na Jiu mera bulu na totogi mate ni se bera ni dromu na siga. (Vkru. 21:22, 23) Ia e kena ivalavala vei ira na kai Roma mera vakaliligi tu ga ena kaunirarawa na daubasulawa me yacova nira vuca, se mera biu ena ibulubulu ni lewenivanua. Ia e sega ni vakasamataka tiko qori o Josefa me baleti Jisu. E taya e dua na qara vatu volekata ga na vanua e lili tu kina o Jisu. Ni se sega ni vakayagataki vakadua na ibulubulu qo, e dusia ni se qai toki vou ga i Jerusalemi o Josefa mai Arimacea. * E namaki tale ga ni na vakayagataka na vanua qori mera dau bulu kina nona vuvale. (Luke 23:53; ) Nona buluti Jisu ena vanua qori e ivakaraitaki ni veinanumi, me vakayacori kina na parofisai ni na bulu na Mesaia “kei ira na vutuniyau.”— Joni 19:41Aisea 53:5, 8, 9.
O vakabibitaka na nomu veiwekani kei Jiova se dua tale na ka?
E tukuni ena va na Kosipeli, ni ologi na yago i Jisu ena lineni vinaka qai vakadavori ena nona ibulubulu ni kau sobu mai na kaunirarawa. (Maciu 27:59-61; Mari. 15:46, 47; Luke 23:53, 55; Joni 19:38-40) O Nikotimo duadua ga e cavuti ni vukei Josefa, ni kauta yani na waiwai boivinaka. Ni rau vakaitutu ruarua, era vukei rau eso ena kau ni yago i Jisu. E vakabauti ni rau vakayagataki ira na dauveiqaravi ena kena laveti qai bulu na yago i Jisu. Se mani cava a caka e sega ni cakacaka lailai, ni o koya e tara na yagonimate ena sega ni savasava o koya kei na ka kece e tara me vitu na siga. (Tiko 19:11; Akeai 2:13) Era na lai tiko ga vakatikitiki ena dua na vanua ra qai sega ni vakaitavi ena macawa ni Lakosivia, na kena vakatatabu kei na kena soqo. (Tiko 9:6) Era na rawa ni vakasewasewani Josefa na nona itokani ni tuvanaka me bulu o Jisu. Ia e bolea na veika kece qori ni via buluti Jisu vinaka, me vakatakilai koya tale ga ni nona tisaipeli.
IOTIOTI NI GAUNA E CAVUTI KINA
Ni bulu oti ga o Jisu e sega tale ni qai cavuti na yaca i Josefa mai Arimacea ena Kosipeli, vure kina na taro qo: Na cava e qai yacovi koya? Eda sega sara ga ni kila. Ia mai na veika eda sa veivosakitaka oti, a rairai vakatakilai koya e matanalevu ni lotu vaKarisito. Ena gauna tale ga e vakatovolei se yacovi koya kina na ka rarawa sa qai qaqaco ga na nona vakabauta, e doudou tale ga vakalevu. Dua dina na ivakaraitaki vinaka.
E laurai ena itukutuku qo e dua na vakasama meda nanuma dei: E dodonu ga me bibi na noda veiwekani kei Jiova, sega ni noda itutu, cakacaka, veika eda taukena, veimositi vakaveiwekani, se na noda galala.
^ para. 18 E rairai kilai o Arimacea ni tauni o Rama, kilai na gauna qo me o Rentis (Rantis). Qo na vanua e susu kina na parofita o Samuela, e rauta ni 35 na kilomita ena vuaira kei Jerusalemi.—1 Sam. 1:19, 20.


text:
O Rawa ni Bula Tawamudu e Vuravura
INUINUI TOTOKA! E yalataka na Dauveibuli nida na bula tawamudu ena vuravura ga qo. Ia e dredre vei ira e levu mera vakabauta qori. Era kaya ni sa tiki ga ni noda bula meda sucu mai, bula ga vakalekaleka, da mate tale. Eso tale era vakabauta nida rawa ni bula tawamudu, ia ena sega ni marautaki qori ena vuravura qo. Era kaya ni o na lai bula tawamudu i lomalagi ena gauna o mate kina. Na cava o nanuma?
E vinaka meda raica mada e liu na ka e kaya na iVolatabu me baleta na tolu na taro qo: E kilai vakacava mai na sala e buli kina na tamata na balavu ni nona bula? Na cava na inaki taumada ni Kalou me baleta na vuravura kei na kawatamata? Na cava eda mate kina?
IBULIBULI VAKASAKITI DUADUA
Eda ibulibuli vakasakiti duadua ni Kalou ni vakatauvatani kei na veika tale eso e bulia. Ena sala cava? E kaya na iVolatabu ni o keda ga eda buli meda ‘ucuya’ qai “vakataki” koya na Kalou. (Vakatekivu 1:26, 27) Kena ibalebale na Kalou e buli keda meda vakatotomuri koya kei na nona itovo, me vaka na loloma kei na lewadodonu.
E rawa nida vakasama meda kila kina na ka vinaka kei na ka ca, meda veiwekani tale ga kei na Kalou. E rawa nida qoroya na totoka ni lomalagi, na veika bula era tu wavoliti keda, droini, ivakatagi, kei na serekali. Na ka e talei duadua me baleti keda, oya nida rawa ni sokaloutaka na Dauveibuli. Qori na ka kece e vakaduiduitaki keda mai na veika bula tale eso e vuravura.
Vakasamataka mada: Ke nona inaki na Kalou me lekaleka wale na gauna ni noda bula, vakacava ena buli keda meda vakatotomuria nona itovo? Ena solia vei keda na gauna meda bucina qai vakavinakataka tiko ga noda vakaraitaka na itovo qori? E levu na ka vinaka e cakava ena vukuda na Kalou me rawa nida marautaka na bula tawamudu e vuravura.
INAKI TAUMADA NI KALOU
Eso era kaya ni sega ni inaki ni Kalou meda bula tawamudu e vuravura. Era kaya ni buli na vuravura me tiko vakawawa kina na tamata, me vakatovolei kina ke veiganiti me lai bula tawamudu kei na Kalou e lomalagi. Ke dina na vakasama ya, kena ibalebale e vakavuna na Kalou na veika ca kei na rarawa e vuravura. Ia qori e veicalati kei na ka e Vakarua 32:4.kilai kina na Kalou, ni kaya na iVolatabu me baleti koya: “[E] dodonu na nona sala kece. E Kalou yalodina, e sega vakadua ni lewacala, e yalododonu qai daudina o koya.”—
E vakamatatataka na iVolatabu na inaki ni Kalou me baleta na vuravura ni kaya: “E nei Jiova na lomalagi, ia sa solia na vuravura vei ira na luve ni tamata.” (Same 115:16) Io, na Kalou e bulia e dua na vuravura totoka me itikotiko dei ni kawatamata, e vakarautaka tale ga na veika e gadrevi me vakainaki qai tawamudu kina na bula.—Vakatekivu 2:8, 9.
“E nei Jiova na lomalagi, ia sa solia na vuravura vei ira na luve ni tamata.”—Same 115:16
E matata na ka e kaya na iVolatabu ena inaki ni Kalou me baleti keda. Erau vakaroti na imatai ni veiwatini me rau ‘vakasinaiti vuravura qai vakamalumalumutaka,’ me rau “lewa tale ga . . . na kabula kece ga era veitosoyaki voli e vuravura.” (Vakatekivu 1:28) Dua dina na itavi dokai e lesi vei rau me baleta na vuravura, me rau vakatetea tale ga na Parataisi me robota na vuravura taucoko! Io, e yalataki vei Atama kei Ivi vaka kina na nodrau kawa na bula tawamudu e vuravura, sega ni bula e lomalagi.
VUNA EDA MATE KINA
Na cava eda mate kina? E kaya na iVolatabu ni dua na kabula vakayalo e saqata na ituvatuva ni Kalou e Iteni, mani vakatokai me dauveivorati o Setani na Tevoro. A yaco vakacava qori?
O Setani e temaki rau na imatai ni veiwatini o Atama kei Ivi me rau talaidredre vua na Kalou. E kaya o Setani ni bureitaka vei rau na Kalou e dua na ka vinaka, oya me rau lewa na ka ca kei na ka vinaka. Ni rau digia me rau muri Setani qai talaidredre vua na Kalou, rau mate kina me vaka ga e vakarota na Kalou. E kau tani tale ga vei rau na inuinui ni bula tawamudu ena vuravura Parataisi.—Vakatekivu 2:17; 3:1-6; 5:5.
E tarai keda tu me yacova mai qo na ca ni nodrau talaidredre o Atama kei Ivi. E kaya na Vosa ni Kalou: “Ena vuku ni dua ga na tamata [Atama] e curu kina i vuravura na ivalavala ca, kei na mate ena vuku ni ivalavala ca, mani dewa na mate vei ira na tamata kece ga.” (Roma 5:12) E sega ni ‘lalawa’ vuni ni Kalou se sa lewa oti tu meda ivalavala ca qai mate, erau vakadewa ga qori vei keda na vuda.
O RAWA NI BULA TAWAMUDU E VURAVURA
E sega ni vakaseva na inaki taumada ni Kalou me baleta na vuravura kei na kawatamata na veivorati e Iteni. Nona loloma na Kalou kei na nona lewadodonu e vakarautaka kina na sala me sereki keda mai na ivalavala ca kei na mate. E kaya na yapositolo o Paula: “Na isau ni ivalavala ca na mate, ia na iloloma ni Kalou na bula tawamudu ena vuku i Karisito Jisu na noda Turaga.” (Roma 6:23) Na nona yalololoma na Kalou e “solia kina na Luvena e duabau ga e bulia [Jisu Karisito], mera kua ni rusa kina o ira na vakaraitaka nodra vakabauti koya, mera rawata ga na bula tawamudu.” (Joni 3:16) E rawa ga ni vakalesui kece mai na ka e vakayalia o Atama ni yalorawarawa o Jisu me cabora nona bula me ivoli. *
Sa voleka na gauna me vakayacora kina na Kalou nona yalayala e vuravura. O rawa ni bula ena vuravura totoka qo ke o muria na ka e kaya o Jisu: “Dou curu ina matamata qiqo, ni rabalevu na matamata qai galala na sala e basika ina rusa, e le levu tale ga era muria tiko, ia e qiqo na matamata qai rabalailai na sala e basika ina bula, e le lailai tale ga era kunea.” (Maciu 7:13, 14) Nomu bula ena veigauna se bera mai e vakatau ena vakatulewa o cakava. O na vakatulewa gona vakacava?
^ para. 17 Me ikuri ni vakamacala me baleta na yaga ni isoro, raica na wase 5 ni ivola Na Cava Eda na Vulica ena iVolatabu? tabaka na iVakadinadina i Jiova, sa tu tale ga ena website na www.jw.org.


text:
Wase 38
Na veika sa vakatakilai vei Josefa Simici na Parofita mai Feieti e Niu Ioka, ena 2 ni Janueri, 1831. A yaco oqo donuya e dua na gauna ni koniferedi ni Lotu.
1–6, Sa bulia na ka kecega ko Karisito; 7–8, Sa tiko ko Koya ena kedra maliwa na Nona Yalododonu, ka ra na raici Koya; 9–12, Era sa ca kecega na tamata e matana; 13–22, Sa vakarautaka ko Koya e dua na vanua yalataki vei ira na Nona Yalododonu ena bula oqo kei na gauna tawamudu; 23–27, Era sa vakaroti na Yalododonu me ra duavata ka veilomani me vaka na veitacini; 28–29, Sa yalataki ni na yaco na ivalu; 30–33, Ena soli mai cake na kaukauwa vei ira na Yalododonu me ra na lako yani ki na veimatanitu; 34–42, Era sa vakaroti ena Lotu me ra vukei ira na dravudravua kei ira sa leqa tu, ka vakasaqara na iyau ni gauna tawamudu.
1 A sa kaya vakaoqo na Turaga na nomudou Kalou, ko Jisu Karisito, aO Koya sa Bula ka Cecere Sara, na Alifa kei na Omeka na bivakatekivu kei na ivakataotioti, ko koya ga sa raica tu mai na raraba ni gauna tawamudu, kei ira na serafimi e cvuqa ni lomalagi, ni se dbera ni ebuli ko vuravura;
2 Ko koya sa akila na ka kecega, ni sa tu e mataqu na ka bkecega;
3 Koi au ga ka a vosa, ka sa abuli kina ko vuravura, sa yaco mai na ka kecega mai vei au.
4 Sai au ga sa kauta tani na aSaioni nei Inoki ki lomaserequ; kau sa kaya vakaidina, ko ira kecega era sa bvakabauta na yacaqu, ni koi Au na Karisito, ia ena yacaqu ga, ena vuku ni cdra au sa liviraka oti, au sa vakatakekere kina vei Tamaqu ena vukudra.
5 Ia raica, ko ira sa aivalavala ca, au sa vesuki ira ena bsinucodo ni butobuto me yacova na siga levu ni cveilewai, ka na yaco ena ivakataotioti kei vuravura;
6 Io era na vesuki tu ko ira sa ivalavala ca, io ko ira sa sega ni vakabauta na domoqu ka vakaukauwataka na lomadra, raica ena ca, ena ca, ena ca, na nodra vakarusai.
7 Ia raica, e dina, e dina au sa kaya vei kemudou ni sa vakaraici kemudou tiko na amataqu. Au sa tiko bmaliwai kemudou ga ka dou sa sega ni raici au rawa;
8 Ia ena yaco kusarawa mai na siga dou na araici au kina, ka kila ni sai Au; ni na cereki tani na ilati butobuto, ia ko ira sa sega ni bvakasavasavataki, era na sega ni ctu rawa ena siga ko ya.
9 Ia dou vakadreta na ivau ni tolomudou ka tu vakarau. Raica sa soli me nomudou na amatanitu, ia ena sega ni rawai kemudou na meca.
10 Au sa kaya vakaidina vei kemudou, dou sa asavasava, ia dou sa sega ni savasava taucoko sara; ka sa sega tale e dua meu btaleitaka vakalevu cake;
11 Ni sa ca kecega na atamata e mataqu; ka sa roboti vuravura na kaukauwa ni bbutobuto, ena kedra maliwa na luve ni tamata, e matadra na lewei lomalagi kecega—
12 Ka sa vakavuna me vakanomodi na ka kecega ka sa ararawa kecega na veigauna tawamudu, era sa waraka tu na bagilosi na ivakaro cecere me ctamusuki sobu ko vuravura, me kumuni vata na ka dca me ra evakamai; ia, raica, era sa cokovata mai na meca.
13 Ia oqo au sa na tukuna vei kemudou e dua na ka vuni, e dua na ka ka bosei mai ena dua na vanua vuni, me vakavuna na nomudou avakarusai ena dua na gauna lekaleka oqo, ia dou sega tiko ni kila;
14 Ia oqo au sa tukuna vei kemudou, ka dou sa kalougata kina, sega ni baleta na nomudou caka cala, sega talega ni baleta na yalomudou tawavakabauta; ni sa dina sara ni so vei kemudou era sa kila tu na nodra cala e mataqu, ia au na vosoti kemudou ena vuku ni nomudou malumalumu.
15 O koya, mo dou aqaqa me tekivu oqo ka lako yani; dou kakua ni brere, ni sa nomudou na matanitu.
16 Ia me baleta na nomudou vakabulai au sa solia kina vei kemudou e dua na ivakaro, niu sa rogoca na nomudou masu, ko ira na adravudravua era sa vosakudrukudru vei au, ko ira na bvutuniyau au sa vakayacora me ra vakakina, kau sa lewa na ka bula kecega, niu sa dau nanumi ira cvakatautauvata na tamata kecega.
17 Au sa vakavutuniyautaki vuravura, ia raica oqori na aitutu ni yavaqu, ia au na lako mai meu mai tu tale kina.
18 Kau sa dulaka tu ka lomasoli meu solia vei kemudou na iyau e cecere cake, io e dua na vanua yalataki, na vanua sa dave kina na sucu kei na oni, io ena sega ni tau kina na cudru ni Turaga ena gauna sa lesu tale mai kina;
19 Kau na solia vei kemudou na vanua me nomudou ivotavota vakawa, kevaka ko na vakasaqara vagumatua e lomamu taucoko.
20 Ia oqo na noqu yalayala vei kemudou, au na solia na vanua ko ya me nomudou ivotavota vakawa, ka me nodratou aivotavota vakawa talega na nomudou kawa ka sega ni mudu, me yacova na ivakataotioti kei vuravura, io dou na taukena tale ena gauna tawamudu, io ka sega sara ni mudu.
21 Ia, au sa kaya vakaidina vei kemudou ni na yaco mai na gauna sa na sega kina ni dua na nomudou tui se nomudou turaga, sai Au ga na nomudou atui ka’u na dau wanonovi kemudou.
22 Ia, mo dou rogoca na domoqu ka amuri au, ka dou na yaco me tamata bgalala, ka na sega tale ni dua na nomudou lawa, ia, na noqu lawa ga niu sa lako mai, ni sai Au ga na nomudou cvunilawa, ia ko cei me vakadaroya rawa na ligaqu?
23 Ia, au sa kaya vakaidina vei kemudou, mo dou aveivakavulici vakai kemudou, me vaka na itutu au sa lesi kemudou kina;
24 Ia na tamata yadua me alomana na wekana me vaka sa lomani koya, io mo dou bivalavala savasava ka ccaka dodonu e mataqu.
25 Raica au sa kaya tale vei kemudou, na tamata yadua me lomana na wekana me vaka sa lomani koya.
26 Ia ko cei vei kemudou sa tinikarua na luvena tagane, ka ratou sa tautauvata taucoko vakadua ga vua, ka ratou sa qaravi koya kece ena yalodina, a sa kaya ko koya vua e dua na luvena: Mo tokara na isulu vinaka sara ka mai dabe eke; a sa kaya vua e dua tale: Mo tokara na isulu kakadresudresu ka la’ki dabe ki kea—sa rawa li vua me raici iratou na luvena tagane ka kaya: Au sa dodonu koi au?
27 Raica, au sa tukuna vei kemudou na ka oqo ena vosa vakatautauvata, ni sa baleti au tale ga. Io au sa kaya vei kemudou, mo dou aduavata sara; ia kevaka dou sa sega ni duavata, dou sa sega ni noqu.
28 Ia au sa kaya tale vei kemudou, raica era sa bose vuni tiko na kemudou meca me ra vakarusai akemudou.
29 Dou sa rogoca na aivalu ena veimatanitu tani, ka dou sa kaya sa voleka ni yaco na ivalu levu ena veimatanitu vakayawa, ia dou sa sega ni kila na ivakarau ni yalodra na tamata ena nomudou vanua.
30 Au sa tukuna vei kemudou na ka oqo ena yalomatua ni nomudou masumasu; o koya mo dou akumuna cake ki lomaseremudou na byalomatua, kevaka e sega, ena qai vakatakilai mai vei kemudou ena nodra caka ca na tamata dau caka ca, io dou na rogoca ni na tukuni vakadomoilevu sara vei kemudou ka na yavavala kina ko vuravura; ia kevaka dou sa vakarau vakavinaka tu, dou na sega sara ni rere.
31 Ka mo dou drotaka rawa kina na nona kaukauwa na meca, ka soqoni vata mai vei au ni dou sa tamata yalododonu, ni dou sa sega ni tauvi aduka ka sega ni beitaki ena dua na ka—
32 Ia, ena ka oqo au sa vakaroti kemudou kina mo dou lako ki aOaio; ia au na qai solia vei kemudou mai kea na noqu blawa; ia mai kea dou na qai cvakaivotavota kina ena kaukauwa mai lomalagi;
33 Ia mai kea tale ga, au na talai ira yani ka’u sa lesia me ra alako ki na veimatanitu, ka na qai vakatakilai vei ira na ka me ra kitaka; niu sa vakarautaka tu e dua na cakacaka cecere, oqo na nodra bvakabulai na Isireli, raica au na kauti ira ki na vanua cava ga me vaka na noqu lewa, ka na sega na kaukauwa me ctarova na ligaqu.
34 Ia oqo, au sa solia e dua na ivakaro ki na lotu ena vanua oqo, io era na lesi e so vei ira, ia me ra na lesi kina mai na adomodra na lewe ni lotu;
35 Ka ra na sikovi ira na dravudravua kei ira era leqa tu, io me ra avukea na nodra leqa me ra kakua kina ni kune rarawa; ka vakauti ira sara ki na vanua ka’u sa vakarota vei ira;
36 Ia sai koya oqo na nodra ilesilesi, me ra liutaka na qaravi ni iyauqaqa ni lotu oqo.
37 Ia ko ira sa tu na nodra qele ka sega ni rawa ni volitaki, me ra lewa na ka me ra kitaka kina, me ra biuta tu se solia vakarede vua e dua.
38 Me laurai ni sa maroroi vinaka tu na veika kece; ia ni ra sa avakaivotavota na tamata ena kaukauwa mai lomalagi ka ra sa lako yani, me na qai kumuni vata na veika oqo ki na lomasere ni lotu.
39 Ia kevaka dou sa vakasaqara na aiyau ka sa nona lewa ko Tamada me solia vei kemudou, dou sa na vutuniyau sara vei ira na tamata kecega, ni dou na rawata na iyau ni gauna tawamudu; ia mo dou kila ni’u sa lewa na biyau kei vuravura; dou qarauni kemudou mo dou kakua ni cyaloviavialevu, de dou na yaco me vakataki ira na dNifaiti ena gauna e liu.
40 Ia au sa kaya tale vei kemudou, au sa solia vei kemudou e dua na ivakaro, raica na tamata vakayadua ga, na italatala qase, na bete, na ivakavuvuli kei na lewe ni lotu, me cavutu ka lako yani ka qarava na nona itavi ena nona aigu, me vakarautaka ka rawata na ka au sa vakarota.
41 Ia na nomudou aivunau me domo ni bveivakasalataki, na tamata yadua vua na wekana, ia me caka ena yalomalua kei na yalololoma.
42 Dou lako atani mai vei ira na tamata dau caka ca. Dou vakabulai kemudou. Mo dou savasava koi kemudou sa kauta na iyaya ni Turaga. Ia ena yaco vakakina. Emeni.


text:
Levu na ka me tamusuki, lailai na tamata cakacaka (35-38)
9 E mani vodo i waqa, e qai lele i tai me gole ina nona koro.+2 Era qai kauta yani vua e dua na turaga paralasi e davo tiko ga ena idavodavo. Ni raica nodra vakabauta, e qai kaya o Jisu vei koya e paralasi: “Luvequ, kua ni lomaleqa! Sa vosoti na nomu ivalavala ca.”+3 Era mani vosavosa eso na vunivola. Era kaya: “O ka qo e vosabeca na Kalou.”4 Ni kila o Jisu na ka era veinanuyaka, e mani kaya: “Na cava dou vakasamataka tiko kina na veika ca e lomamudou?+5 Kena ivakaraitaki, i vei e rawarawa me tukuni, sa vosoti na nomu ivalavala ca, se me tukuni, tucake, lako?+6 Ia mo dou kila ni tu vua na Luve ni tamata na lewa me vosota na ivalavala ca e vuravura—” sa qai kaya vua na paralasi: “Tucake, taura nomu idavodavo, lako i nomu vale.”+7 Mani tucake, gole sara i nona vale.8 Dua na ka nodra rere na tu e kea nira raica na ka e yaco, ra mani vakalagilagia na Kalou ni solia na lewa va qo vua na tamata.9 Ni tomana o Jisu nona ilakolako, e raica sara e dua na tagane na yacana o Maciu ni dabe tiko ena valenivolavola ni saumi ivakacavacava, e qai kaya vua: “Muri au mai.” E tucake o Maciu a muri koya sara.+10 E muri, ni kana tiko* e vale, sa ra qai lako yani e levu na daukumuni ivakacavacava kei ira na ivalavala ca mera lai kana vata kei Jisu kei ratou nona tisaipeli.+11 Nira raica na Farisi na ka e yaco, era qai kaya vei ratou na nona tisaipeli: “Na cava e kanavata tiko kina kei ira na daukumuni ivakacavacava kei ira na ivalavala ca na nomudou qasenivuli?”+12 Ni rogoci ira, e qai kaya: “E sega ni yaga na vuniwai vei ira na bula vinaka, e yaga ga vei ira na tauvimate.+13 Ni lai saga gona moni kila na ibalebale ni vosa qo, ‘E bibi vei au na loloma, sega ni isoro.’+ Au sega ni lako mai meu kacivi ira na yalododonu, meu kacivi ira ga na ivalavala ca.”14 Era lako tale ga yani vua na tisaipeli i Joni, era tarogi koya: “Na cava keimami lolo kina kei ira na Farisi, ia era sega ni lolo nomuni tisaipeli?”+15 E qai kaya vei ira o Jisu: “Vakacava, era na rarawa na itokani ni taganevou+ ni se tiko vata ga kei ira? Ia ena yaco mai na gauna ena kau tani vei ira na taganevou,+ ya na gauna era na qai lolo kina.16 E sega ni dua e dau cula na tikinisulu vou ena isulu makawa, ni rau na sega ni veitauri vinaka na isulu makawa kei na tikinisulu vou, ena lai kadresu kina vakalevu.+17 E sega tale ga ni dua e dau tawana na waini vou ena taganiwaini* makawa, ke cakava qori, ena kabote na taganiwaini, ena tasova na waini, ena ca tale ga na kena taga. E dau tawa ga na waini vou ena taganiwaini vou, ena vinaka tiko ga kina na waini kei na kena taga.”18 Ni tukuna tiko vei ira na veika qori, e qai lako mai e dua na turaga vakaitutu, e cuva vua qai kaya: “Sa na mate qo na luvequ yalewa, moni lai tarai koya mada me bula.”+19 E tucake o Jisu, mani muria sara na turaga qo, ratou muri koya tale ga nona tisaipeli.20 E qai lako yani e dakudratou e dua na marama, e lako tu ga vua na dra me 12 na yabaki,+ lai tara sara na tutu ni isulu e sau i Jisu,+21 e kaya lo tiko: “Au na bula keu tara wale ga na nona isulu e sau.”22 E rai vuki o Jisu, raici koya sara qai kaya vua: “Luvequ, kua ni lomaleqa! Sa vakabulai iko nomu vakabauta.”+ E vakabulai na marama qo ena gauna vata ga ya.+23 Ni yaco yani o Jisu ina nona vale na turaga vakaitutu, e raici ira sara na dau uvu bitunivakatagi kei ira na ilala levu nira tagiyaso tiko.+24 E mani kaya vei ira: “Ni vagalala mada, e sega ni mate na goneyalewa lailai, e moce ga.”+ Nira rogoca ya era dredrevaki koya.25 Nira sa curu kece i tuba na ilala levu, sa qai curu i loma o Jisu, taura na liga i goneyalewa,+ mani tucake sara o gone.+26 E kuruseta na vanua kece na itukutuku ni ka e yaco ya.27 Ni biubiu mai kea o Jisu, erau muri koya e rua na mataboko,+ rau qai kacivaka yani: “Ni lomani keirau, Luvei Tevita.”28 Ni curu i vale, rau lako vua na mataboko, qai tarogi rau o Jisu: “Drau vakabauta niu rawa ni cakava na ka drau kerea?”+ Rau kaya vua: “Io, Turaga.”29 E tara na matadrau+ qai tukuna vei rau: “Me yaco na ka drau kerea ena vuku ni nomudrau vakabauta.”30 Rau sa qai rai. E vakaroti rau o Jisu: “Me kua ni dua e kila na ka qo.”+31 Ia ni rau curu ga i tuba, erau talanoataki koya sara ena yasayasa kece ya.32 Ni rau sa biubiu tiko, era qai kauta yani vei Jisu e dua na galu e curumi timoni,+33 ni sa vakasavi na timoni, sa qai vosa na galu.+ Era kurabui na tu e kea ra qai kaya: “Se sega ni bau laurai e dua na ka va qo e Isireli.”+34 Ia era kaya tiko na Farisi: “O ka qori e vakasavi ira na timoni ena nona kaukaua na nodra iliuliu na timoni.”+35 E sikova o Jisu na koro lelevu kece kei na koro lalai kece, e veivakavulici ena nodra valenilotu, e vunautaka na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou, qai vakabula na veimataqali tauvimate kei na malumalumu kece.+36 Ni raici ira na ilala levu, e lomani ira+ nira suivotu qai biu wale tu me vaka na sipi e sega na kena ivakatawa.+37 E kaya vei ratou nona tisaipeli: “Io, e levu sara na ka me tamusuki, ia era le lailai na tamata cakacaka.+38 O koya gona, dou kerea na Turaga ni tatamusuki me tala mai eso tale na tamata cakacaka ina nona tatamusuki.”+


text:
Vakamatea na agilosi e 185,000 na kai Asiria (36-38)
37 Ni rogoca qo o Tui Esekaia, e dresulaka na nona isulu, e ubi koya ena isulutaga qai curu ina vale i Jiova.+2 E talai Eliakimi sara, e lewa tiko na vale,* o Sepina na vunivola, kei ira na nodra qase na bete nira ubi ena isulutaga, vua na parofita o Aisea+ na luvei Emosi.3 Era tukuna vua: “Qo na ka e tukuna o Esekaia, ‘Qo na siga ni rarawa, na siga ni cudru, kei na madua, nira sa voleka ni sucu na gone,* ia e sega na kaukaua mera vakasucumi kina.+4 De rogoca na nomuni Kalou o Jiova na vosa ni Rapisake, e tala o tui Asiria na nona turaga me vosavakacacataka na Kalou bula,+ ena tarogi koya o Jiova na nomuni Kalou ena vosa kece e rogoca. Mo cabora na masu+ ena vukudra na kena vo era bula.’”+5 Era mani lako na dauveiqaravi nei Tui Esekaia vei Aisea,+6 e tukuna sara vei ira o Aisea: “Qo na ka moni tukuna vua na nomuni turaga, ‘Qo na ka e tukuna o Jiova: “Mo kua ni rerevaka+ na vosa o rogoca, na vosa e beci au kina na dauveiqaravi nei tui Asiria.+7 Au na solia vua e dua na vakasama, ena rogoca o koya e dua na itukutuku qai lesu ina nona vanua,+ au na vakabalei koya ena iseleiwau ena nona vanua.”’”+8 Ni rogoca na Rapisake ni sa biuti Lakisi na tui Asiria, e lesu vua qai raica ni valuti Lipina tiko.+9 E rogoca sara na tui ni tukuni me baleti Tui Tiraka e Iciopea: “Sa lako mai o koya me valuti iko.” Ni rogoca qo, e talatala tale vei Esekaia,+ e kaya:10 “Qo na ka moni tukuna vei Tui Esekaia e Juta, ‘Me kua ni vakacalai iko na nomu Kalou o nuitaka ni o kaya: “Ena sega ni soli o Jerusalemi e liga i tui Asiria.”+11 Raica! O sa rogoca na ka era cakava na tui Asiria ina veivanua kece nira vakarusa.+ O na vakabulai ga o iko?12 E bau vakabulai ira na kalou ni veimatanitu e vakarusa na tukaqu?+ I vei o Kosani, o Karana,+ o Resifi, kei ira na lewe i Iteni era tiko e Tilasari?13 I vei na tui Emaci, na tui Apati, na tui ni koro o Sefavemi+ kei Ena kei Iva?’”14 E taura o Esekaia na ivola mai na ligadra na italai me wilika. Oti e lako cake o Esekaia ina vale i Jiova qai tevuka ena mata i Jiova.+15 E masu sara vei Jiova o Esekaia,+ e kaya:16 “Kemuni Jiova ni lewe vuqa,*+ na Kalou ni Isireli, oni toka e cake vei rau na jerupi, o kemuni duadua ga na nodra Kalou dina na veimatanitu kece e vuravura. Oni bulia na lomalagi kei na vuravura.17 Moni vakatudaliga mada Jiova moni rogoca!+ Moni dolava na matamuni Jiova moni raica!+ Moni rogoca na itukutuku kece e vakauta mai o Senakaripi me vakalialia kina na Kalou bula.+18 E dina taucoko, kemuni Jiova, nira vakarusa na tui Asiria na veivanua kece,+ kei na nodra vanua.19 Era kolotaka na nodra kalou ena bukawaqa+ nira sega ni kalou, e cakacaka ni liga ni tamata,+ na kau kei na vatu. Oya na vuna era vakarusa kina.20 Ia qo kemuni Jiova na neimami Kalou, moni vakabulai keimami mai ligana mera kila kina na matanitu kece e vuravura ni o kemuni Jiova na Kalou duadua ga.”+21 E vakauta sara na itukutuku qo o Aisea na luvei Emosi vei Esekaia: “Qo na ka e tukuna o Jiova na Kalou ni Isireli, ‘Ni o masuti au ena vuku i Tui Senakaripi e Asiria,+22 qo na vosa e tukuna o Jiova me cudruvi kina:“E beci iko na goneyalewa ni Saioni, e vakalialiai iko.E kurea vei iko na uluna na goneyalewa ni Jerusalemi.23 O cei o vosavakacacataka,+ o vosabeca?O tabalaka vei cei na domomu+O rai cake kina ena matamu viavialevu?Vua na Yalosavasava ni Isireli!+24 O vosavakacacataki Jiova+ ena gusudra na nomu dauveiqaravi, o kaya‘Ena levu ni noqu qiqinivaluAu na cabeta na veiulunivanua cecere,+Na veivanua yawa kei Lepanoni.Au na taya sobu na kena sitari babalavu, kei na kena vunijunipa vinaka duadua.Au na lakova na kena idrodro cecere duadua, na kena veikauloa.25 Au na keli toevu meu gunu wai,Au na vakamacara na uciwai* ni Ijipita ena qeteqete ni yavaqu.’26 O se sega ni rogoca? Ni a nakiti* ena gauna makawa sara.Au vakarautaka ena gauna sa sivi.+Ia qo au na vakayacora.+O na vukica na koro vakabai me ibinibini benu.+27 Era na malumalumu na lewena,Era na domobula ra qai madua.Era na vaka na co ni vanua kei na co drokadroka,Me vaka na co ni delanivale e raqosa ena cagi na tokalau.28 Ia au kila vinaka na nomu dabe, na nomu lako yani, na nomu lako mai,+Kei na nomu cudruvi au vakalevu,+29 Ni sa yaco mai daligaqu+ na nomu cudruvi au+ kei na nomu viavialevu.Au na curumaka na noqu iqila e ucumu kei na noqu varaele+ ena tebenigusumu,Au na tuberi iko lesu ena sala o muria mai.”30 “‘Qo na ivakatakilakila vei iko:* Ena yabaki qo oni na kania na ka e tubu wale ga,* ena ikarua ni yabaki oni na kania na covuata e tubu mai kina, ia ena ikatolu ni yabaki oni na kaburaka na sorenikau moni tamusuka, oni na tea na loganivaini moni kania na vuana.+31 O ira na Juta era dro bula, o ira na vo tiko,+ ena ti sobu na wakadra ra qai vua cake.32 Ni na biuti Jerusalemi e dua na kena vo, kei ira na bula mai Ulu i Saioni.+ Ena vakayacora qo na yalogu i Jiova ni lewe vuqa.+33 “‘Ia qo na ka e tukuna o Jiova me baleti tui Asiria:+“Ena sega ni curu mai ena koro qo+Se vanataka kina e dua na gasauSe sabaya ena dua na isasabaiSe vakaduria kina e dua na bainivalu.”’+34 ‘Na sala e muria mai ena lesu kinaEna sega ni lako mai ina koro qo,’ e kaya o Jiova.35 ‘Au na taqomaka na koro qo+ meu vakabula ena vukuqu,+Ena vuku i Tevita tale ga na noqu dauveiqaravi.’”+36 E lako yani na agilosi i Jiova qai vakamatea e 185,000 na tagane ena nodra keba na kai Asiria. Nira yadra na tamata ena matakacaca, era raica na yago mate kece.+37 E biubiu sara o Tui Senakaripi e Asiria me lesu i Ninive+ qai tiko mai kea.+38 Ni cuva tiko ena vale* i Nisiroki na nona kalou, erau qai vakamatei koya ga ena iseleiwau na luvena tagane o Etirameleki kei Saresa,+ rau qai dro ina vanua o Ararata.+ E tui sara o Esatoni na luvena tagane+ me sosomitaki koya.


text:
Vakatutu ni Veivosaki
●○○ IMATAI NI VEISIKO
Taro: Na cava na inaki ni Kalou me baleta na kawatamata?
Tikinivolatabu: Vte 1:28
Vakatutu: Eda kila vakacava ni na yaco ga na inaki ni Kalou me baleta na kawatamata?
○●○ IMATAI NI VEISIKOVI LESU
Taro: Eda kila vakacava ni na yaco ga na inaki ni Kalou me baleta na kawatamata?
Tikinivolatabu: Ais 55:11
Vakatutu: Ena vakacava tu na bula ni sa yaco na inaki ni Kalou?
○○● IKARUA NI VEISIKOVI LESU
Vakatutu: Ena vakacava tu na bula ni sa yaco na inaki ni Kalou?
Tikinivolatabu: Sm 37:10, 11
Vakatutu: Na cava meda cakava meda rawata kina na ka e yalataka na Kalou?
VEISURETI NI IVAKANANUMI (Maji 23–Epereli 19):
Keimami veisureti tiko ena dua na soqo bibi. Qo na nomuni ivola ni veisureti. Ena Vakaraubuka, na ika19 ni Epereli, era na soqoni e vica vata na milioni e veiyasa i vuravura mera vakananuma na mate i Jisu Karisito. E tiko ena ivola ni veisureti qo na gauna kei na vanua e vakayacori kina ena noda yasayasa. Oni sureti tale ga ena dua na rogo ivunau ni se bera na macawa qori, e kena ulutaga “Mo Saga na Bula Dina!”
Vakatutu ke Mani Tataleitaki: Na Cava a Mate Kina o Jisu?


text:
Meda Veivakayaloqaqataki Vakalevu
“Meda dau veinanumi . . . , meda veivakayaloqaqataki, vakabibi nida raica ni sa voleka mai na siga.”—IPER. 10:24, 25.
1. Na cava e vakamasuti ira kina na lotu vaKarisito taumada o Paula mera veivakayaloqaqataki vakalevu?
NA CAVA meda veivakayaloqaqataki kina vakalevu? E cavuta na yapositolo o Paula na vuna ena nona ivola vei ira na lotu vaKarisito Iperiu. E kaya vei ira: “Meda dau veinanumi nida veivakauqeti ena loloma kei na caka vinaka, meda kua ni biuta na noda soqoni vata me vaka e nodra ivalavala eso, ia meda veivakayaloqaqataki, vakabibi nida raica ni sa voleka mai na siga.” (Iper. 10:24, 25) Ena loma ga ni lima na yabaki, era raica na Jiu lotu vaKarisito era tiko e Jerusalemi ni sa voleka na “siga i Jiova,” vaka kina na ivakatakilakila e cavuta o Jisu. Sa rawa nira dro mera bula. (Caka. 2:19, 20; Luke 21:20-22) A yaco mai na siga i Jiova qori ena 70 G.V. ni vakayagataki ira na kai Roma na Kalou mera vakarusai Jerusalemi.
2. Na cava e bibi kina nikua meda dau veivakayaloqaqataki?
2 Nikua, e tiko na vuna eda vakabauta kina ni sa voleka sara na siga “levu qai vakatubuqoroqoro” i Jiova. (Joeli 2:11) E kaya na parofita o Sefanaia: “Sa voleka na siga levu i Jiova! Sa voleka, sa kusa sara mai!” (Sefa. 1:14) E baleti keda tale ga na parofisai qori. Me baleta na voleka ni siga i Jiova, e kaya kina o Paula meda “dau veinanumi nida veivakauqeti ena loloma kei na caka vinaka.” (Iper. 10:24, vmr.) E bibi gona meda kauaitaki ira dina na tacida, ena rawarawa kina meda vakayaloqaqataki ira nira vinakata na veivuke.
O CEI MERA VAKAYALOQAQATAKI?
3. Na cava e tukuna na yapositolo o Paula me baleta na veivakayaloqaqataki? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)
3 “Na nuiqawaqawa ni loma ni tamata e lomabibi kina, ia na vosa vinaka ena vakamarautaka.” (Vkai. 12:25) Qori na ka e dau yacovi keda kece. E tiko na gauna eda dau vinakata kina meda vakayaloqaqataki. E tukuna o Paula ni o ira e nodra itavi mera dau veivakayaloqaqataki, ena vinakati tale ga me caka vei ira. E kaya o Paula vei ira na lotu vaKarisito mai Roma: “Au diva meu raici kemuni meu bau vota vei kemuni eso na isolisoli vakayalo moni vakaukauataki kina, se meda veivakayaloqaqataki ena vuku ni noda vakabauta, oya na nomuni vakabauta kei na noqu tale ga.” (Roma 1:11, 12) Io, e vakasakiti na nona dau veivakayaloqaqataki o Paula, ia e vinakati tale ga ena so na gauna me vakayaloqaqataki.—Wilika Roma 15:30-32.
4, 5. O cei eda rawa ni vakayaloqaqataki ira nikua, na vuna?
4 E dodonu mera vakacaucautaki na tacida era vakuai ira mera veiqaravi tabu. Kena ivakaraitaki o ira na painia yalodina. Levu sara na ka era vakuai ira kina me rawa nira painia. Era okati tale ga kina na daukaulotu, ira na veiqaravi e Peceli, ivakatawa ni tabacakacaka kei watidra, kei ira na veiqaravi ena valenivolavola tu yawa. Era vakuai ira me rawa nira veiqaravi tabu vakalevu. Ena vinakati gona mera dau vakayaloqaqataki. Vakacava o ira e gu na lomadra mera veiqaravi vakatabakidua, ia sa lailai ga na ka era rawa ni cakava ena vuku ni kedra ituvaki? Io, e bibi mera vakayaloqaqataki tale ga.
5 E dodonu mera vakayaloqaqataki na tacida tagane kei ira na yalewa dawai nira via talairawarawa ina ivakaro mera vakawati “ga ena Turaga.” (1 Kor. 7:39) Ena vinakata tale ga o yalewa vakawati gugumatua me vakayaloqaqataki koya o watina. (Vkai. 31:28, 31) O ira na lotu vaKarisito era yalodina tiko ga nira vakacacani, se tauvimate, ena vinakati mera vakayaloqaqataki. (2 Ces. 1:3-5) Erau dau vakacegui ira kece na dausokalou yalodina qori o Jiova kei Karisito.—Wilika 2 Cesalonaika 2:16, 17.
ERA DAU VEIVAKAYALOQAQATAKI NA QASE
6. Na cava e nodra itavi na qase e cavuti ena Aisea 32:1, 2?
6 Wilika Aisea 32:1, 2. O Jisu Karisito e vakayaloqaqataki ira na rarawa kei ira na yalolailai ni vakayagataki ira na tacina lumuti kei na nodra veitokoni na “turaga” era so tale na sipi. E dodonu ga mera cakava qori na qase nira sega ni “lewa” na noda vakabauta, ia era noda “itokani vakacakacaka ga” meda marau kina.—2 Kor. 1:24.
7, 8. Me ikuri ni nodra veiuqeti na qase, na cava tale mera cakava?
7 E ivakaraitaki vinaka na yapositolo o Paula. E vola vei ira na lotu vaKarisito era vakacacani mai Cesalonaika: “Ena levu ni neitou lomani kemuni, keitou vakadeitaka me keitou vunautaka vei kemuni na itukutuku vinaka me baleta na Kalou, me keitou solibula tale ga ena vukumuni, ni oni sa rui talei vei keitou.”—1 Ces. 2:8.
8 A vakabibitaka o Paula ni sega ni vinakati ga na vosa ni veivakayaloqaqataki, e kaya vei ira na qase ni ivavakoso Caka. 20:35) E sega wale ga ni vakayaloqaqataki ira na mataveitacini o Paula, e “vakayagataka” sara ga na ka ‘kece e tu vua.’ (2 Kor. 12:15) Kena ibalebale, era na sega ni veiuqeti se veivakacegui ga na qase, era na kauaitaki ira dina na tacidra.—1 Kor. 14:3.mai Efeso: “Moni vukei ira kina na malumalumu, moni nanuma tale ga na vosa ni Turaga o Jisu ni a kaya sara ga: ‘E marau vakalevu o koya e solia na ka, vakalailai o koya e taura na ka.’” (
9. Na cava mera cakava na qase me veivakayaloqaqataki kina nodra ivakasala?
9 Na veivakayaloqaqataki e okati tale ga kina na veivakasalataki. Era na muria na qase na ka e tukuni ena iVolatabu me veivakayaloqaqataki kina nodra ivakasala. E ivakaraitaki uasivi ena tikina qo o Jisu ni oti nona mate kei na nona vakaturi. A vinakati mera vakadodonutaki eso na ivavakoso mai Esia Lailai, ia na cava e cakava o Jisu? Ni bera ni vakasalataki ira, e vakacaucautaki ira mada na ivavakoso mai Efeso, Perikamo kei Ceatira. (Vkta. 2:1-5, 12, 13, 18, 19) E kaya ina ivavakoso o Leotisea: “O ira kece au lomana au vunauca, au vakadodonutaka tale ga. O koya gona, mo gumatua qai veivutuni.” (Vkta. 3:19) Io, era na vakatotomuria na qase na ivakaraitaki i Karisito nira veivakasalataki.
SEGA NI NODRA ITAVI GA NA QASE
10. Na cava eda rawa kece kina ni veivakayaloqaqataki?
10 E sega ni nodra itavi ga na qase mera dau veivakayaloqaqataki. E uqeti ira kece na lotu vaKarisito o Paula mera tukuna na “vosa ga e vinaka qai veivakayaloqaqataki ena kena gauna, me vinaka” vei ira na rogoca. (Efeso 4:29) Dodonu meda yadrava na “gauna” era vinakata kina na veivuke na tacida. E vakasalataki ira na lotu vaKarisito Iperiu o Paula: “Moni vakaukauataka na liga e wadamele, kei na duru e malumalumu, vakadodonutaka tiko ga na sala e muria na yavamuni, me kua kina ni veisivi na isema ena tikina e sa malumalumu tu, me vakavinakataki ga.” (Iper. 12:12, 13) O keda kece, wili kina o ira na gone, e rawa ni veivakayaloqaqataki na ka eda tukuna.
11. E vakacegui vakacava o Maca ena gauna e lomabibi kina?
11 A lomabibi ena dua na gauna o Maca * e dua na tacida yalewa. E vola: “Dua na siga niu masulaka tiko meu vakayaloqaqataki, au sotava sara e dua na tacida yalewa itabaqase e kauaitaki au vakayalololoma, na ka sara ga au vinakata tu ena gauna qori. E talanoataka tale ga na veika e sotava ni tautauvata kei na ka au sotava tiko, au sega kina ni galili.” De dua a sega ni kila na tacida yalewa itabaqase qori na yaga ni ka e cavuta vei Maca.
12, 13. Eda na muria vakacava na ivakasala ena Filipai 2:1-4?
12 Qo na ivakasala i Paula vei ira na lewe ni ivavakoso mai Filipai: “Ni oni veivakayaloqaqataki ena vuku i Karisito, ni oni veivakacegui ena loloma, ni oni veimaliwai vakayalo, ni oni veikauaitaki qai yalovinaka, ni vakamarautaki au sara ena nomuni duavata ena vakasama, ena loloma, ena nomuni lomavata, me tautauvata tale ga na nomuni nanuma. Moni kua ni cakava e dua na ka ena veileti se yalo ni nanumi koya ga, ia moni yalomalumalumu ena nomuni okati ira na kena vo mera uasivi kemuni, ni oni sega ni kauaitaka ga na ka e baleti kemuni, ni kauaitaka tale ga na ka e baleti ira tale eso.”—Fpai. 2:1-4.
13 Io, e dodonu meda kauaitaka na ka era vinakata na tacida, meda “veivakacegui ena loloma,” meda “veimaliwai vakayalo,” meda “veikauaitaki qai yalovinaka” tale ga nida veivakayaloqaqataki.
VU NI VEIVAKAYALOQAQATAKI
14. Na cava e rawa ni veivakayaloqaqataki?
14 E rawa ni vakayaloqaqataki keda tale ga nida rogoca nodra yalodina voli o ira eda vukea ena gauna sa oti. Qori na ka e vakadinata na yapositolo o Joni ni vola: “Sega tale ni dua na ka au marautaka vakalevu: niu rogoca nira muria tiko na ka dina na luvequ.” (3 Joni 4) Era vakadinata e levu na painia ni dau veiuqeti na nodra yalodina tiko ga eso era vakavulica ena veigauna sa oti, de dua era sa painia tiko. Io, nida talanoataka vei ira na painia era yalolailai na veika marautaki e rawati, e rawa ni vakayaloqaqataki ira.
15. Eda na vakayaloqaqataki ira vakacava na tacida era veiqaravi ena yalodina?
15 Era kaya e levu na ivakatawa ni tabacakacaka ni vakayaloqaqataki ira kei watidra na ivola lekaleka ni vakavinavinaka era vola na ivavakoso ni oti nodra veisiko. Qori tale ga na ka era marautaka na qase, daukaulotu, painia kei ira na vuvale e Peceli nira vakavinavinakataki ena nodra veiqaravi ena yalodina.
SALA MEDA VEIVAKAYALOQAQATAKI KINA
16. Vakacava e dredre meda dau veivakayaloqaqataki?
16 Eso era nanuma ni sega ni rawa nira veivakayaloqaqataki baleta nira dau galugalu, ia e sega ni donu na rai qori. E sega ni cakacaka levu na veivakayaloqaqataki, eso na gauna ena vinakati wale ga meda matadredredre nida vakabula. Ke sega ni dredre lesu mai, e rawa ni dusia ni dua tiko na leqa, na nomu vakarogoci koya wale ga e rawa ni veivakacegui.—Jeme. 1:19.
17. E vakacegui vakacava e dua na tacida gone?
17 Dua na ka na nona rarawa o Henri, e dua na tacida tagane gone nira biuta na Same 46; Sefanaia 3:17; kei na Marika 10:29, 30.dina na wekana, wili kina o tamana, a qase tu ni ivavakoso. E vakayaloqaqataki koya e dua na ivakatawa ni tabacakacaka, ni rau gole ena sitoa me rau lai gunu kofi, rawarawa kina vei Henri me talaucaka na lomana. E liaca na tacida gone qo ni sala duadua ga e rawa ni vukei ratou kina nona vuvale me ratou lesu mai ena dina, oya me vosota tiko ga ena yalodina. E vakacegui koya vakalevu nona wilika na
18. (a) Na cava e tukuna o Tui Solomoni? (b) Cava e veiuqeti kina na yapositolo o Paula?
18 E macala mai na nodrau ivakaraitaki o Maca kei Henri ni rawa nida vakayaloqaqataki ira na tacida era vinakata tu na veivuke. E vola o Tui Solomoni: “Na vosa ena gauna donu e yaga dina! Na mata mamarau e vakamarautaka na lomada, na irogo vinaka e vakabulabulataka na sui.” (Vkai. 15:23, 30, vmr.) Kena ikuri, na wiliki ni Vale ni Vakatawa kei na noda website e rawa ni uqeti ira na yalolailai. A vakamacalataka o Paula ni veivakayaloqaqataki tale ga noda lagata vata na sere ni Matanitu ni Kalou. E vola: “Ni veivakavulici, ni veivakayaloqaqataki tiko ga ena same, ena sere ni vakacaucau vua na Kalou, ena sere vakayalo e salavata kei na vakavinavinaka, ni sere vei Jiova mai vu ni lomamuni.”—Kolo. 3:16; Caka. 16:25.
19. Na cava sa qai vinakati ga kina vakalevu meda veivakayaloqaqataki, cava meda cakava?
19 Sa qai vinakati ga vakalevu meda veivakayaloqaqataki nida raica ni “sa voleka mai” na siga i Jiova. (Iper. 10:25) Me vaka ga e cavuta o Paula vei ira na lotu vaKarisito ena nona gauna, meda “veivakayaloqaqataki tiko, [meda] veivakauqeti, me vaka ga [eda] sa cakava tiko mai.”—1 Ces. 5:11.
^ para. 11 Sa veisau eso na yaca.


text:
LESONI 11
Cata na Lotu Lasu!
O Setani kei ira nona timoni era sega ni vinakata mo qarava na Kalou. E nodra inaki me kua sara ga ni dua vei keda e qarava na Kalou. Era saga vakacava mera cakava oqo? Dua, ena nodra vakayagataka na lotu lasu. (2 Korinica 11:13-15) E okati me lotu lasu na lotu e sega ni vakavuvulitaka na ka dina mai na iVolatabu. Na lotu lasu e vaka na ilavo lasulasu—e vaka na irairai ni ilavo dina, ia e sega na kena yaga. Ena rawa ga ni vakaleqai iko.
Ena sega ni rawa vakadua vei lotu lasu me vakamarautaki Jiova, na Kalou daudina. Ni se bula e vuravura o Jisu, a tiko e dua na ilawalawa vakalotu era vinakata mera vakamatei koya. Era nanuma ni donu na ivalavala ni nodra sokalou. Era kaya: “E dua bau na tama i keimami, na Kalou.” E duavata beka kei ira o Jisu? Sega! E tukuna vei ira: “A tamamudou na tevoro.” (Joni 8:41, 44) Era nanuma e levu nikua nira qarava tiko na Kalou, ia era qaravi Setani dina tiko kei ira na nona timoni!—1 Korinica 10:20, NW.
Na lotu lasu e vakavulici ira na tamata mera masu ina matakau. E kaya na Kalou me kua ni masuti na matakau. E veiganiti vinaka oqo. O na vinakata beka me dua e sega ni vosa vei iko, ia e lai vosa tiko ga ina kemu itaba? O na kaya beka ni nomu itokani dina o koya oya? Sega, sega ni rawa. E vinakata o Jiova meda vosa vua, sega ina matakau se itaba, na ka e sega ni bula.—Lako Yani 20:4, 5.
Na lotu lasu e vakavuvulitaka ni sega ni cala na veivakamatei ena gauna ni ivalu. E kaya o Jisu ni o ira na itokani ni Kalou era na veilomani. Eda na sega ni vakamatea e dua eda lomana. (Joni 13:35) E cala sara mada ga meda vakamatea na tamata ca. Nira lako mai na meca i Jisu mera vesuki koya, a sega ni vakatarai ira nona tisaipeli mera vala mera taqomaki koya.—Maciu 26:51, 52.
Na lotu lasu e vakavuvulitaka nira na lai kama i eli na tamata ca. Ia, na iVolatabu e vakavuvulitaka ni ivalavala ca ena tini ina mate. (Roma 6:23) E Kalou dau loloma o Jiova. Ena rawa beka ni vakararawataka tawamudu na tamata e dua na Kalou dau loloma? E macala ni na sega! Ena kune ga ena Parataisi e dua na lotu, na lotu ga e vakadonuya o Jiova. (Vakatakila 15:4) Sa ra na yali na lotu era yavutaki ena lasu i Setani.


text:
Epereli 8-14
1 KORINICA 10-13
Sere 30 kei na Masu
iTekivu ni iVakamacala (Me kua ni sivia na 3 na miniti)
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
“E Daudina o Jiova”: (10 min.)
1Ko 10:13—O Jiova e sega ni digia na ka meda vakatovolei kina (w17.02 29-30)
1Ko 10:13—Na ka eda vakatovolei kina, era “sotava [tale ga] na kena vo”
1Ko 10:13—O Jiova ena vukei keda meda vosota na veivakatovolei kece ke da nuitaki koya
-
Vakekeli ena Vosa ni Kalou: (8 min.)
1Ko 10:8—Na cava e tukuni kina ena tikinivolatabu qo nira mate e 23,000 na Isireli ena dua ga na siga nira veiyacovi tawadodonu, ia e cavuti ena Tiko Voli Mai na Lekutu 25:9 e 24,000? (w04 1/4 29)
1Ko 11:5, 6, 10—Me ubia na uluna na dautukutuku yalewa ke caka vuli iVolatabu ni tiko e dua na dautukutuku tagane? (w15 15/2 30)
Na cava o vulica me baleti Jiova ena wili iVolatabu ni macawa qo?
Na cava eso tale na iyau vakayalo o raica ena wili iVolatabu ni macawa qo?
-
Wili iVolatabu: (Me kua ni sivia na 4 na miniti) 1Ko 10:1-17 (th lesoni 5)
GUMATUA ENA CAKACAKA VAKAITALATALA
Vidio ni iMatai ni Veisiko: (4 min.) Me saravi qai veivosakitaki na vidio.
iMatai ni Veisiko: (Me kua ni sivia na 2 na miniti) Vakayagataka na vakatutu ni veivosaki. (th lesoni 1)
iMatai ni Veisiko: (Me kua ni sivia na 3 na miniti) Tekivu ni vakayagataki na vakatutu ni veivosaki. Tukuna o itaukeinivale e dua na iulubale e matau ena yalava. (th lesoni 3)
iMatai ni Veisiko: (Me kua ni sivia na 3 na miniti) Tekivu ni vakayagataki na vakatutu ni veivosaki. Vakaraitaka e dua na ka e vakarautaki ena iVukevuke ni Veivakavulici (Teaching Toolbox). (th lesoni 6)
NODA BULA VAKARISITO
“Na Tikiniyago . . . Era Yaga” (1Ko 12:22): (10 min.) Me saravi na vidio.
“O na Vakavakarau Vakacava ena iVakananumi?”: (5 min.) iVunau. Uqeti ira na vakarorogo mera vakasamataka vakatitobu ena vula ni iVakananumi na kena ibalebale, mera vakavinavinakataka kina vakalevu na loloma i Jiova kei Jisu.
Vuli iVolatabu ni iVavakoso (30 min.) jy wase 62
Railesuvi na ka e vulici qai vakamacalataka vakalekaleka na ka ena vulici ena macawa tarava (3 min.)
Sere 31 kei na Masu


text:
O Rawa ni Vorati Setani Qai Qaqa!
“Ni tudei ena nomuni vorati [Setani], me dei na nomuni vakabauta.”
1. (a) Na cava e bibi kina ena gauna qo noda vala kei Setani? (b) Eda kila vakacava nida rawa ni qaqa na noda vala tiko kei Setani?
O SETANI e vala tiko kei ira na ivovo ni lumuti kei na ‘so tale na sipi.’ (Joni 10:16) Nona isausau na Tevoro me tiloma e levu na dauveiqaravi i Jiova ena loma ni gauna lekaleka sa vo tiko vua. (Wilika Vakatakila 12:9, 12.) Vakacava eda na rawa ni qaqa vei Setani? Io! E kaya na iVolatabu: “Vorata na Tevoro, ena qai dro tani vei kemuni.”—Jeme. 4:7.
2, 3. (a) E tokona vakacava na inaki i Setani na vakasama ni sega ni bula tiko na Tevoro? (b) O kila vakacava ni bula tiko o Setani?
2 Levu era vosasuruya na vakasama ni bula dina tiko o Setani. Era vakabauta ni o Setani kei ira na timoni era tukuni ga ena ivola ni talanoa, vakaraitaki ena iyaloyalo vakarerevaki kei na qito ena vidio. Era nanuma ni sega ni dua na tamata yalomatua me vakabauta nira bula tiko na kabula vakayalo era dau veivakaleqai. O nanuma ni na cata o Setani me okati o koya kei na nona ilawalawa tawarairai mera itukuni wale ga? Sega! E rawarawa vei Setani me vakamatabokotaka na nodra vakasama o ira na vakatitiqataka ni bula dina tiko o koya. (2 Kor. 4:4) O Setani e vakacalai ira tiko na tamata ni vakabulabulataka na rai nira sega ni bula dina tiko na kabula vakayalo.
3 Nida dauveiqaravi i Jiova, eda sega ni wili vata kei ira na vakacalai. Eda kila ni bula tiko na Tevoro, ni a vosa vei Ivi o Setani ni vakayagataka na gata. (Vkte. 3:1-5) E beitaki Jiova o Setani ena vuku i Jope. (Jope 1:9-12) O Setani ga e saga me temaki Jisu. (Maciu 4:1-10) Ni sa veiliutaki na Matanitu ni Kalou ena 1914, o Setani sara ga e tekivu “vala” kei ira na ivovo ni lumuti. (Vkta. 12:17) Se carubi tiko ga na ivalu qori ni saga o Setani me vakaleqa nodra vakabauta na ivovo ni 144,000 kei ira na so tale na sipi. Meda rawa ni qaqa, e bibi meda saqati Setani meda dei tale ga ena vakabauta. Ena veivosakitaki ena ulutaga qo e tolu na sala meda cakava kina qori.
KUA NI DOKADOKA
4. Vakaraitaka vakacava o Setani ni dokadoka vakalevu?
4 E sega sara ga ni yalomalumalumu o Setani. Na ivakaraitaki levu duadua ni dokadoka kei na qaciqacia na nona saga na kabula vakayalo qo me saqata na veiliutaki cecere i Jiova, oti e buli koya me dua tale ga na kalou. Dua na sala meda saqati Setani kina oya meda kua ni dokadoka da qai bucina na yalomalumalumu. (Wilika 1 Pita 5:5.) Ia na cava na dokadoka? E tiko ga kina na vakasama ni itovo ca?
5, 6. (a) Vakacava, dau ca tu ga na dokadoka? Vakamacalataka. (b) Na mataqali dokadoka vakacava e rerevaki? Tukuna eso na ivakaraitaki vakaivolatabu.
5 Dua na ivolavosa e vakamacalataka na dokadoka me “nomu sakitaki iko kei na nomu dokai iko ga” kei na nomu “lomavakacegu ena vuku ni ka vinaka o cakava se taukena se o ira na volekati iko.” E sega ni dua na kena leqa qo. E kaya na yapositolo o Paula vei ira e Cesalonaika: “Keitou dau sakitaki kemuni kina ina ivavakoso ni Kalou ena vuku ni nomuni vosota kei na vakabauta ena veivakacacani kece kei na veika dredre oni sotava tiko.” (2 Ces. 1:4) E vinaka nida marautaka na ka era cakava eso kei na noda bau sakitaki keda toka. E sega ni tukuni meda maduataka na noda vuvale, itovo vakavanua, se na vanua eda susugi mai kina.—Caka. 21:39.
6 Ena yasana adua, na dokadoka ena vakaleqa na noda veiwekani kei na noda veitokani kei Jiova. Na dokadoka ena vakavuna meda yaloca da qai sega tale ga ni ciqoma ena yalomalumalumu na veivakadodonutaki. (Same 141:5) Na dokadoka e kena ibalebale “noda dokai keda vakasivia” se “na yaloqaciqacia era vakaraitaka eso nira vakabauta nira uasivi vei ira tale eso.” E cata o Jiova na dokadoka. (Isik. 33:28; Emosi 6:8) Ia e marau o Setani nida vakaraitaka na tamata na dokadoka e tukutukuni koya, ni vakaraitaka tiko ga na nona viavialevu. Sa bau marau mada ga o Setani ni raica nodra tukutukuni ira na tagane me vakataki Nimiroti, Fero, kei Apisalomi—era rawai ena dokadoka! (Vkte. 10:8, 9; Lako 5:1, 2; 2 Sam. 15:4-6) E bale tale ga o Keni ena vuku ni nona dokadoka. E vakasalataki koya sara ga na Dauveibuli, ia e dokadoka qai sega ni ciqoma na veivakadodonutaki. E sega ni via muria na veivakadreti i Jiova qai sega tale ni vakasamataka vakarua na ka e via cakava.—Vkte. 4:6-8.
7, 8. (a) Na cava na veicati vakamatatamata? E laurai vakacava kina na dokadoka? (b) Vakamacalataka na sala e vakaleqa kina na duavata ni ivavakoso na dokadoka.
7 Nikua tale ga e dau veivakaleqai na dokadoka. Eso na gauna e salavata kei na veicati vakamatatamata. E dua na ivolavosa e tukuna me baleta na veicativakamatatamata ni “veivakaduiduitaki se nodra cati na matatamata tale eso” kei na “vakabauta ni duidui matatamata e duatani nodra itovo kei na ka era rawata, eso na matatamata era sucu turaga, eso tale era tauvanua.” Na veivakaduiduitaki e vakavuna na tikoyavavala, ivalu, kei na laba vakayauyau.
8 E sega ni dodonu me laurai na itovo qo ena ivavakoso vaKarisito. Eso na gauna e rawa ni vu mai na dokadoka nodra dau veileti na mataveitacini, lai tini sara vakaca. E laurai qo vei ira eso na mataveitacini ena imatai ni senitiuri, e vola kina vei ira o Jemesa e dua na taro vakavure vakasama qo: “Na cava e vakavuna tiko na ivalu kei na veivala ena kemuni maliwa?” (Jeme. 4:1) Io, na noda katona na ca kei na noda biuti keda cake ena laurai ena noda ivosavosa kei na noda ivalavala, e lai vakavuna kina mera rarawa vakalevu eso tale. (Vkai. 12:18) Matata gona ni vakaleqa na duavata ni ivavakoso na dokadoka.
9. E vukei keda vakacava na iVolatabu meda vorata na veicati vakamatatamata kei na so tale na ivakaraitaki ni dokadoka? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)
9 Ke da nanuma nida vinaka cake vei ira tale eso, e bibi meda nanuma ni “o ira yadua e dokadoka na lomana e sevaka o Jiova.” (Vkai. 16:5) Ena vinaka meda dikeva noda rai me baleti ira na matatamata tale eso, na vanua era cavutu mai kina, se nodra itovo vakavanua. Ke da dau dokadokataka na noda matatamata se noda vanua, eda lecava tiko ni Kalou e “bulia na matatamata kece mai na dua ga na tamata.” (Caka. 17:26) O koya gona, eda dua ga na matatamata nida kawa kece i Atama. E ka vakalialia gona meda vakabauta ni so na matatamata era uasivi, eso tale era lolovira. Na rai qori e lakolakovata kei na inaki i Setani me vakaleqa na veilomani kei na duavata vaKarisito. (Joni 13:35) Meda vorati Setani qai qaqa, meda vorata na ivakarau ni dokadoka kece.—Vkai. 16:18.
KUA NI DOMODOMOIYAU KUA TALE GA NI LOMANI VURAVURA
10, 11. (a) Na cava e rawarawa kina meda lomana na vuravura? (b) Na cava e rairai uqeta nona lomani vuravura o Timasa?
10 E “turaga ni vuravura qo” o Setani, e lewa tale tiko ga. (Joni 12:31; 1 Joni 5:19) Levu na ka e dulaka tu na vuravura qo e sega ni salasalavata kei na ivakatagedegede ni iVolatabu. E sega ni ca na ka kece e vakarautaka na vuravura. Ia meda namaka ni na vakayagataka o Setani na nona vuravura me rawa na lomada qai temaki keda meda valavala ca, se meda lomana na vuravura, da qai vakawalena na noda sokaloutaki Jiova.—Wilika 1 Joni 2:15, 16.
11 Era rawai eso na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri nira lomani vuravura. Kena ivakaraitaki, e vola o Paula: “Sa biuti au o Timasa ni lomana na veika ni vuravura qo.” (2 Tim. 4:10) E sega ni tukuna na iVolatabu na ka e lomana e vuravura o Timasa, me vakavuna nona biuti Paula. De dua e domona na veika vakayago o Timasa, e sega ni vakaliuca na veika vakayalo. Ke dina qori, e calata o Timasa e levu na itavi lavotaki vakayalo. Me rawata kina na cava? Vakacava, ena solia na vuravura na ka e uasivia na veivakalougatataki i Jiova oya me dau tokoni Paula?—Vkai. 10:22.
12. Eda na rawai vakacava ena “veibacani ni iyau”?
12 Rawa ni yaco tale ga qori vei keda. Nida lotu vaKarisito, e macala ga nida via vakarautaka na veika vakayago me baleti keda kei na noda vuvale. (1 Tim. 5:8) E vinakata o Jiova meda tikovinaka, e macala qo ena itikotiko totoka e vakarautaka vei Atama kei Ivi. (Vkte. 2:9) E rawa ni vakacala na lomada o Setani ena “veibacani ni iyau.” (Maciu 13:22) Levu era nanuma ni na vakamarautaki ira na ilavo, se ra na rawaka nira taukena na iyau. E veivakacalai na vakasama qo, e rawa ni vakavuna meda vakayalia na noda iyau talei duadua, oya na noda veiwekani kei Jiova. E vakasalataki ira nona imuri o Jisu: “E sega ni dua e rawa ni qarava e rua na turaga, ni na cata e dua qai lomana e dua, ena doka e dua qai beca e dua. Dou sega ni rawa ni qarava na Kalou kei na iYau.” (Maciu 6:24) Ke da qarava duadua ga na iYau, eda sa sega ni qaravi Jiova, qori sara ga na ka e vinakata o Setani meda cakava! Meda kua mada ga ni vakabibitaka na ilavo se na veika e rawa ni volia me vakaleqa na noda veiwekani kei Jiova. Meda vorati Setani, e bibi me donu noda rai me baleta na iyau.—Wilika 1 Timoci 6:6-10.
CATA NA VEIYACOVI TAWADODONU
13. E tokoni vakacava ena vuravura qo na rai cala me baleta na vakawati kei na veiyacovi?
13 Dua tale na dai ni vuravura e lewa tu o Setani na veiyacovi tawadodonu. Nikua e levu era raica na yalodina ni veiwatini kei na bula vakawati me bula vesuki kei na ka ni gauna makawa. Kena ivakaraitaki, e dua na marama rogo e dau vakaraitaki ena iyaloyalo e kaya ni dredre me rau veiwatini tiko ga e dua na tagane kei na dua na yalewa. E sega ni kila e dua e yalodina ena nona vakawati se vinakata me yalodina. E kaya e dua na tagane e dau vakaraitaki ena iyaloyalo: “Au sega mada ni kila ke noda ivakarau na tamata meda tiko ga kei na dua ena noda bula taucoko.” E marau o Setani nira vakatanitaka na tamata rogo na isolisoli ni Kalou me baleta na vakawati. Sega sara ga ni kauaitaka na Tevoro na ituvatuva qo, se me raica me dei. Meda vorati Setani da qai qaqa, e bibi meda tokona na ituvatuva ni Kalou me baleta na vakawati.
14, 15. Eda na vorata vakacava na veiyacovi tawadodonu?
14 Se da vakawati se sega, meda vorata sara vakaukaua na veiyacovi tawadodonu kece. Vakacava ena rawarawa meda cakava qori? Sega! Kena ivakaraitaki, ke o dua na itabagone, o rairai rogoca nodra dokadokataka nomu icaba e koronivuli nira veiyacovi vakaveitalia se ra vakau itukutuku se itaba veivagarogaroi ena mobail. Qo e okati ena so na vanua me veisoliyaki iyaloyalo vakasisila me baleti ira na gone. E kaya na iVolatabu: “O koya e veiyacovi tawadodonu sa valavala ca sara tiko ga e yagona.” (1 Kor. 6:18) E tini ena rarawa kei na mate na kena tete na mate ca ni veiyacovi. Levu na itabagone era vakayalia nodra bula vakacauravou se vagoneyalewa era veivutunitaka nodra veiyacovi. Na ka e dau yaco dina me baleta na veiyacovi tawadodonu e duidui sara mai na ka e vakaraitaki ena tabana ni veivakamarautaki. E vakaraitaki kina ni sega ni dua na ka e yaco nida beca na lawa ni Kalou. Na vakasama qo e vakavuna mera rawai kina e levu ena “kaukaua ni ivalavala ca e veibacani.”—Iper. 3:13.
15 Na cava mo cakava ke dau dredre mo vorata na veitemaki ni veiyacovi tawadodonu? Mo kila ni qo e nomu malumalumu. (Roma 7:22, 23) Masuta na Kalou me vakaukauataki iko. (Fpai. 4:6, 7, 13) Qarauna na ituvaki e rawa ni tini ina itovo vakasisila. (Vkai. 22:3) Mo vorata vakatotolo na veitemaki ena gauna e basika kina.—Vkte. 39:12.
16. Na cava e cakava o Jisu ni temaki koya o Setani? Na cava eda vulica kina?
16 E veivakauqeti nona ivakaraitaki o Jisu ni vorata na veitemaki. E sega ni vakacalai ena vosa ni yalayala i Setani, e sega ni vakasamataka vakabalavu na kena vinaka Maciu 4:4-10.) E kila na Vosa ni Kalou o Jisu, e rawa kina ni vakatulewa vakatotolo qai lavetaka na tikinivolatabu ena gauna e temaki kina. Meda vorati Setani da qai qaqa, meda kua ni biuti keda ena ituvaki meda temaki ena veiyacovi tawadodonu.—1 Kor. 6:9, 10.kei na kena ca. E totolo ga nona tukuna: “E volai.” (Wilika
RAWA NA QAQA NI O VOSOTA
17, 18. (a) Na cava eso tale na iyaragi i Setani, na cava meda kua ni kurabuitaka kina? (b) Na cava sa vakarau caka vei Setani, ena uqeti iko vakacava qo mo vosota?
17 Na dokadoka, domodomoiyau, kei na veiyacovi tawadodonu e tolu ga na iyaragi e vakayagataka tiko o Setani. E sega ni yala ga e keri. Kena ivakaraitaki, eso na lotu vaKarisito e tusaqati ira na nodra lewenivuvale, era vakalialiai e koronivuli, se vakatatabutaka na nodra cakacaka vakavunau na matanitu. Eda sega ni kurabuitaka qori, ni vakadreti ira nona imuri o Jisu: “Era na cati kemudou na tamata kece ena vuku ni yacaqu, ia o koya e vosota me yacova na icavacava ena vakabulai.”—Maciu 10:22.
18 Eda na vorati Setani vakacava meda qaqa? E kaya o Jisu vei ratou na nona tisaipeli: “Na nomudou vosota ga dou na vakabulai kina.” (Luke 21:19) Sega ni dua na ka me cakava na tamata me vakaleqai keda vakadua. Sega ni dua e rawa ni tawasea noda veiwekani talei kei na Kalou, o keda ga. (Roma 8:38, 39) Na nodra mate na dauveiqaravi i Jiova e sega ni vakadeitaka nona qaqa o Setani, ena raica o Jiova mera vakaturi! (Joni 5:28, 29) Ena yasana adua, ena warumisa na ka ena yacovi Setani. Ni sa vakarusai na ituvaki ca ni vuravura qo, ena vesu o Setani me 1,000 na yabaki. (Vkta. 20:1-3) Ni cava na Veiliutaki i Jisu ena Duanaudolu na Yabaki, ena “sereki tale o Setani mai na vanua e vesu tu kina” ena dua na gauna lekaleka ga me saga me vakacala ena iotioti ni gauna na kawatamata. Ni oti qori ena vakarusai na Tevoro. (Vkta. 20:7-10) Ena vakarusai o Setani, sega ni o iko! Mo vorati Setani gona, mo tudei ena vakabauta. O rawa ni vorati Setani mo qaqa!


text: 3 E dua na nodra turaga na Jiu, na Farisi o Nikotimo,+2 e lako vei Jisu ena bogi+ qai kaya vua: “Rapai,+ keimami kila ni oni qasenivuli e talai kemuni mai na Kalou, ni sega ni dua e cakamana+ me vakataki kemuni ke sega ni tiko vata kei koya na Kalou.”+3 E kaya vua o Jisu: “Au tukuna vakadodonu sara vei iko, ke dua e sega ni sucu tale,+ ena sega ni raica na Matanitu ni Kalou.”+4 E kaya vua o Nikotimo: “Ena sucu vakacava e dua ni sa qase? Me curu vakarua ina katonigone i tinana me qai sucu tale mai?”5 E sauma o Jisu: “Au tukuna vakadodonu sara vei iko, ke dua e sega ni sucu ena wai+ kei na yalo tabu+ ena sega ni curu ina Matanitu ni Kalou.6 E vakayago na ka e sucu ena yago, e vakayalo na ka e sucu ena yalo tabu.7 Mo kua ni kurabui niu kaya, e dodonu moni sucu tale.8 E liwa na cagi ena vanua ga e via liwa kina, o na rogoca na kena rorogo, ia o sega ni kila se liwa mai vei se na vanua e liwa kina. E vaka tale ga kina o ira kece era sucu ena yalo tabu.”+9 E sauma vua o Nikotimo: “Ena yaco vakacava na ka kece qo?”10 E sauma o Jisu: “O iko na nodra qasenivuli na Isireli, o qai sega tale ni kila na veika qo?11 Au tukuna vakadodonu sara vei iko, keimami tukuna na ka keimami kila, keimami vakadinadinataka na ka keimami raica, ia oni sega ni vakabauta na neimami itukutuku.12 Ke oni sega ni vakabauta na veika vakavuravura au tukuna vei kemuni, oni na qai vakabauta vakacava na veika vakalomalagi au tukuna vei kemuni?13 Kena ikuri, se sega ni dua na tamata e lako cake i lomalagi,+ o koya ga e lako sobu mai lomalagi,+ na Luve ni tamata.14 Me vaka nona laveta cake na gata o Mosese mai na vanua talasiga,+ e dodonu gona me laveti cake na Luve ni tamata,+15 mera bula tawamudu+ kina o ira kece na vakabauti koya.16 “Na levu ni nona lomani vuravura na Kalou e solia kina na Luvena e duabau ga e bulia,+ mera kua ni rusa kina o ira na vakaraitaka nodra vakabauti koya, mera rawata ga na bula tawamudu.+17 E sega ni talai Luvena mai vuravura na Kalou me mai veilewaitaki vuravura, me vakabulai ga o vuravura ena vukuna.+18 Ena sega ni lewai+ o koya e vakaraitaka nona vakabauti Jisu. O koya e sega ni vakaraitaka nona vakabauta sa lewai oti, ni sega ni laurai vua nona vakabauta na yaca ni Luve ni Kalou, e duabau ga e bulia.+19 Qo na yavu ni veilewai: ni sa lako mai vuravura na rarama,+ e taleitaka ga na tamata na butobuto sega ni rarama, ni torosobu na nodra ivalavala.20 O koya e ca na nona ivalavala e cata na rarama qai sega ni lako mai ina rarama, me kua ni vunauci* kina ena ka e cakava.21 Ia o koya e cakava na ka dodonu e lako mai ina rarama,+ me laurai kina ni salavata na nona ivalavala kei na ka e vinakata na Kalou.”22 Oti ya sa qai lako o Jisu kei ratou na nona tisaipeli ina lomanivanua kei Jutia. Eratou tiko e kea ena loma ni dua na gauna, e veipapitaisotaki tale ga.+23 E veipapitaisotaki tale tiko ga o Joni mai Inoni volekati Selimi, ni levu kina na wai,+ era lako tiko ga yani na tamata ra qai papitaiso,+24 qo ni se bera ni bala i valeniveivesu.+25 Eratou mani veiletitaka na ka e vauca na veivakasavasavataki na tisaipeli i Joni kei na dua na Jiu.26 Eratou qai lako vei Joni ratou kaya vua: “Rapai, o koya drau a tiko vata ena tai ni Joritani, o dau tukuni koya voli,+ sa veipapitaisotaki tiko, ra sa tabili tale ga vua na lewenivanua kece.”27 E sauma o Joni: “E sega ni dua e tu tu ga e taura e dua na ka, vakavo ke soli vua mai lomalagi.28 O kemudou sara ga dou vakadinadinataka noqu kaya, ‘au sega ni Karisito,+ ia au talai ga meu liu vua.’+29 E taganevou+ o koya e taura na yalewavou. Ia na itokani ni taganevou, ni tu e kea qai rogoca na domo i taganevou, ena marau vakalevu. E vaka sara ga qori na levu ni noqu marau.30 Ena levu cake tiko ga o koya, au na lailai sobu tiko ga o yau.”31 O koya e lako mai cake+ e cecere vei ira kece. O koya e lako mai vuravura e vu ga e vuravura, e vosataka tale ga na ka ni vuravura. O koya e lako mai lomalagi e cecere vei ira kece.+32 E tukuna ga na ka e raica kei na ka e rogoca,+ ia e sega ni dua e vakabauta nona itukutuku.+33 O koya e ciqoma na itukutuku i Karisito e vakaraitaka ni vakabauta ni dina na Kalou.+34 O koya e tala mai na Kalou ena tukuna ga na veika ni Kalou,+ ni sega ni dau bureitaka na yalona tabu.35 E lomani Luvena o Tamana,+ e sa solia na ka kece i ligana.+36 Ena bula tawamudu o koya e vakaraitaka ni vakabauta na Luvena,+ o koya e talaidredre vua na Luvena ena sega ni vakabulai,+ ena tiko ga vua na cudru ni Kalou.+


text:
Wase 21
Na veika sa vakatakilai vei Josefa Simici na Parofita, mai Feieti e Niu Ioka, ena 6 ni Epereli, 1830. A soli na ivakatakila oqo ena tauyavu ni Lotu ena tiki ni siga sa cavuti e cake, ena vale nei Pita Witima Levu. Eratou a vakaitavi talega kina e ono na tamata ka ratou se qai papitaiso oti. Eratou a vakaraitaka ko iratou oqori ni ratou sa gadreva ka nakita sara me ratou tauyavutaka, me vaka na ivakaro ni Kalou (raica na wase 20). Eratou a lomavata ka tokona tale ga me rau sa vakailesilesi vakatulewa ni Lotu o Josefa Simici Lailai kei Oliva Kaudari. Ena veitabaki ni liga sa qai tabaka na ulu i Oliva ko Josefa ka lesi koya me dua na italatala qase ni Lotu, oti sa qai kitaka talega vakakina vei Josefa ko Oliva. Ni sa vakayacori oti na sakaramede, erau sa qai tabaki iratou yadua na vakaitavi tiko ko Josefa kei Oliva ena kena soli na Yalo Tabu, ka ra vakadeitaki yadua me ra sa lewe ni Lotu.
1–3, Sa kacivi ko Josefa Simici me daurairai, dauvakavakadewa, parofita, iapositolo ka italatala qase; 4–8, Na nona vosa ena dusimaka na inaki kei Saioni; 9–12, Era na vakabauta na nona vosa na Yalododonu ni vosa ena kaukauwa ni Dauveivakacegui.
1 Raica, me dua na aivolatukutuku mo dau maroroya tiko; ia ko na vakatokai kina mo bdaurairai, dauvakavakadewa, parofita ka ciapositolo i Jisu Karisito, io mo dua na italatala qase ni lotu me vaka na inaki ni Kalou ko Tamada, kei na loloma soli wale ni nomu Turaga ko Jisu Karisito.
2 Ni ko sa avakauqeti ena Yalo Tabu mo tura na kena yavu, ka tara cake ena vakabauta savasava duadua.
3 Na alotu a mai btauyavutaki ka vakaduri ena ikaduanaudolu, walunadrau tolusagavulu ni yabaki ni nomu Turaga, ena ikava ni vula, kei na ikaono ni siga ni vula ka vakatokai ko Epereli.
4 O koya sa kilikili kina ki na lotu me muria na avosa kei na ivakaro kecega sa vakatakilai vua me tukuna vei kemudou, io mo dou caka bdodonu kina e mataqu;
5 Ni dou na rogoca na nona avosa, me vaka ga ni dou rogoca mai gusuqu, ena yalovosota kei na vakabauta.
6 Ni kena vakayacori na veika oqo, ena sega kina ni rawai kemudou na amatamata mai eli; ia na Turaga na Kalou ena vakatalabusesetaka na kaukauwa ni bbutobuto e matamudou; ka na vakavuna me cyavavala ko lomalagi ena vukumudou, me dvakalagilagi kina na yacana.
7 Ni sa kaya vakaoqo na Turaga na Kalou: Ko koya au sa vakauqeta me tosoya na inaki kei aSaioni ena kaukauwa levu kei na inaki yaga, niu sa kila na nona gugumatua, kau sa rogoca na nona masu.
8 Io, na nona tagicaki Saioni kau sa raica, kau na vakavuna me kakua tale ni lolositaki koya vakadua; ni sa yaco mai na nona siga ni reki ena abokoci ni nona ivalavala ca, ka vakatakilai na noqu veivakalougatataki ena nona cakacaka.
9 Ia, raica, au na avakalougatataki ira era sa cakacaka ena noqu bwere ni vaini ena dua na veivakalougatataki qaqa, ka ra na vakabauta na nona vosa, ka soli yani vua mai vei au, mai vei koya na cDauveivakacegui, ka dvakatakilai kina ni a evakamatei ena kauveilatai ko Jisu mai vei ira na tamata fivalavala ca me baleta na ivalavala ca ni gvuravura, io, me baleta na vakabokoci ni ivalavala ca vei ira na yalo hraramusumusu.
10 Raica au sa lewa mo atabaki koya ko iko Oliva Kaudari na noqu iapositolo;
11 Ni sai koya oqo e dua na cakacaka vakalotu vei iko, ni ko sa dua na italatala qase e rukuna, ni sa aliu vei iko ko koya, me qai rawa kina mo dua na italatala qase ko iko ena lotu oqo i Karisito, ka vakatokai ena yacaqu—
12 Ka mo imatai talega ni dauvunau ena lotu ki vei ira na lewena, ka vakakina ki vuravura, io, vei ira na kai Matanitu Tani; ka sa kaya vakaoqo na Turaga na Kalou, io, io! kivei ira talega na aJiu. Emeni.


text:
WASE 18
Levu Cake o Jisu, Lailai Sobu o Joni
MACIU 4:12 MARIKA 6:17-20 LUKE 3:19, 20 JONI 3:22–4:3
-
VEIPAPITAISOTAKI NA TISAIPELI I JISU
-
VESU O JONI NA DAUVEIPAPITAISOTAKI
Ni solevutaki oti na Lakosivia ena vulaitubutubu ni 30 G.V., eratou biubiu mai Jerusalemi o Jisu kei na nona tisaipeli. Ia eratou sega ni lesu ina nodratou vale mai Kalili. Eratou lako sara i Jutia, ratou qai papitaisotaki ira e levu e kea. Sa yabaki dua nona cakava tale tiko ga qori o Joni na Dauveipapitaisotaki, era se rairai tiko ga kei koya ena bucabuca ni Uciwai na Joritani eso na nona tisaipeli.
Ia e sega ni veipapitaisotaki o Jisu, eratou vakayacora ga qori na nona tisaipeli ena nona veidusimaki. Ena gauna ni cakacaka vakaitalatala qo i Jisu, erau veivakavulici kei Joni mera veivutunitaka na Jiu nodra beca na veiyalayalati ena Lawa ni Kalou.—Cakacaka 19:4.
Ia era vuvu na tisaipeli i Joni ra qai kudruvaki Jisu vua: “Rapai, o koya [Jisu] drau a tiko vata . . . sa veipapitaisotaki tiko, ra sa tabili tale ga vua na lewenivanua kece.” (Joni 3:26) E sega ni vuvu o Joni, e marautaka ga na vuavuaivinaka ni cakacaka i Jisu. E vinakata me ratou marau tale ga nona tisaipeli, e tukuna sara vei ratou o Joni: “O kemudou sara ga dou vakadinadinataka noqu kaya, ‘au sega ni Karisito, ia au talai ga meu liu vua.’” Sa qai vakamacalataka vakarawarawa qori ena dua na vosa vakatautauvata: “E taganevou o koya e taura na yalewavou. Ia na itokani ni taganevou, ni tu e kea qai rogoca na domo i taganevou, ena marau vakalevu. E vaka sara ga qori na levu ni noqu marau.”—Joni 3:28, 29.
Me vaka ga e dua na itokani ni taganevou, a marautaka ena vica na vula yani e liu o Joni me veikilaitaki ratou na nona tisaipeli vei Jisu. Eso qori eratou muri Jisu sara, ni toso na gauna ratou na qai lumuti ena yalo tabu. E vinakata tale ga o Joni mera imuri i Jisu o ira na se muri koya tiko. Na inaki sara ga i Joni me caramaka na sala ena vuku ni cakacaka vakaitalatala i Karisito. E vakamacalataka o Joni: “Ena levu cake tiko ga o koya, au na lailai sobu tiko ga o yau.”—Joni 3:30.
Dua tale na Joni sa muri Jisu voli mai. Qo na ka e vola me baleta na vanua e lako mai kina o Jisu kei na nona itavi bibi me vakabula na kawatamata: “O koya e lako mai cake e cecere vei ira kece. . . . E lomani Luvena o Tamana, e sa solia na ka kece i ligana. Ena bula tawamudu o koya e vakaraitaka ni vakabauta na Luvena, o koya e talaidredre vua na Luvena ena sega ni vakabulai, ena tiko ga vua na cudru ni Kalou.” (Joni 3:31, 35, 36) E bibi sara ga mera kila na lewenivanua na ka dina qori.
Ni vakaraitaka oti ga o Joni na Dauveipapitaisotaki ni sa na sega ni levu vaka e liu na nona itavi kei na cakacaka, sa vesuki koya o Tui Eroti. O Eroti a tauri Erotiasa, na wati Filipi na tacina vakacabecabe me watina. A vakaraitaka e matanalevu o Joni na nona veibutakoci, mani balati koya i valeniveivesu o Eroti. Ni rogoca o Jisu ni sa vesu o Joni, e biubiu mai Jutia kei ratou na nona tisaipeli ratou qai “gole sara i Kalili.”—Maciu 4:12; Marika 1:14.


text:
Jazz
Jazz e dua na iwasewase ivakatagi ka tekivutaki ena veitikotiko ni vanua o Aferikan-Amerikan mai New Orleans, Amerika. A tekivutaki ena ika ika 19 senitiuri, ka tekivu mai na wakana ena blues kei raggauna. E dau raici kei mai vei ira e vuqa na "Ivakatagi vakasakiti e nei Amerika". Me tekivu mai na 1920s Jazz yabaki, sa yaco me kei me vaka e dua na ivakaraitaki levu ni sere ivakatagi. Sa qai basika na ivakarau ni kena ivakarau dodonu kei ivakarau ivakatagi kilai levu, era semati kece mai na ivesu raraba ni itubutubu kei ivakatagi ni Aferikan-Amerikan kei Iurope ena dua na soqo ni veiqaravi. Na kei e tuvanaki ena itukutuku tavi kei blues karakarawa, kaciva ka sauma na solo, polyrhythm kei na improvisation. Na kei e tiko kina na ivakaraitaki ni itovo vakavanua kei ivakatagi o Ra Aferika kei Aferikan-Amerikan vaka-ivakatagi, kei na ivakarau ni sere vaka-Amerika ka oka kina blues kei raggauna, vakakina na kena sa vaka na ivakatagi ni mataivalu ena Iurope. Na vakavuku e vuravura e sa kaciva kei me vaka "e dua na fomu ni droini taumada nei Amerika".


text: 6 E sogo vinaka tu o Jeriko ena vukudra na Isireli, e sega ni dua e curu i tuba e sega ni dua e curu i loma.+2 E qai kaya o Jiova vei Josua: “Raica, au sa soli Jeriko kei na kena tui, kei ira na kena tamata qaqa vei iko.+3 O kemuni kece na tamataivalu moni wavokita na koro, moni lako wavokita vakadua. Qori na ka moni cakava me ono na siga.4 Me ratou yadua na ileu ni tamanisipi e vitu na bete ena mata ni Kato. Ia ena ikavitu ni siga, moni wavokita vakavitu na koro, me ratou qai uvuca na ileu na bete.+5 Ni uvuci na ileu ni tamanisipi, ena gauna ga oni rogoca kina na rorogo* ni ileu, mera kailavaka kece na tamata na kaila levu ni ivalu. Ena qai kasura na bai ni koro,+ mera dui lako cake vakadodonu na tamata.”6 E mani kacivi ira vata na bete o Josua na luvei Nuni, e kaya vei ira: “Moni laveta na kato ni veiyalayalati, ia e vitu na bete me ratou yadua na ileu ni tamanisipi ena mata ni Kato i Jiova.”+7 E kaya tale vei ira na tamata: “Moni lako yani moni wavokita na koro, mera liutaka na Kato i Jiova o ira na vakaiyaragi.”+8 Ni vosa oti ga o Josua vei ira na tamata, eratou lako sara yani na vitu na bete eratou taura tiko na ileu ni tamanisipi ena mata i Jiova me ratou uvuca, e muri ratou yani na kato ni veiyalayalati i Jiova.9 Era liutaki ira na bete era uvuca tiko na ileu o ira na vakaiyaragi, ra qai muria na Kato na yadra era tiko e muri ni uvuci tiko ga na ileu.10 Ia e vakaroti ira na tamata o Josua: “Ni kua ni kaila se rogo na domomuni. Me kua ni dua na vosa e rogo mai gusumuni me yacova na siga au na tukuna kina vei kemuni, ‘Ni kaila!’ Moni kaila sara.”11 E qai vakarota o koya me wavokita na koro na Kato i Jiova, me wavokita vakadua, oti mera lesu ina keba mera moce kina ena bogi.12 Ena mataka tarava e yadra sara vakamataka o Josua, era qai laveta na bete na Kato+ i Jiova,13 eratou uvuca tiko ga na ileu ni ratou lako ena mata ni Kato i Jiova na vitu na bete eratou yadua tiko na ileu ni tamanisipi. Era liu sara vei ratou o ira na vakaiyaragi, ra qai muria na Kato i Jiova na yadra era tiko e muri ni uvuci tiko ga na ileu.14 Era wavokita vakadua na koro ena ikarua ni siga, oti era lesu ina keba. Era cakava tiko qori me ono na siga.+15 Era yadra sara vakamataka ena ikavitu ni siga ni kida na mataka, era qai wavokita na koro me vaka era dau cakava, ia e vakavitu. Ena siga ga oya era wavokita vakavitu na koro.+16 Ena ikavitu ni gauna era uvuca na bete na ileu, e kaya sara vei ira na tamata o Josua: “Ni kaila,+ sa solia vei kemuni o Jiova na koro!17 Me vakarusai na koro kei na ka kece e tu kina,+ e nei Jiova kece. Me bula ga o Reapi+ na saqamua, o koya kei ira kece era tiko vata kei koya ena nona vale, ni a vunitaki rau na italai eda tala.+18 Ia moni kua ni torova na ka me vakarusai+ de oni vinakata oni qai taura e dua na ka me vakarusai,+ ena rusa kina na keba ni Isireli me leqa kina.+19 Ia na siliva kece kei na koula, na iyaya kopa kei na kaukamea me vakatabui me nei Jiova.+ Me biu ena katoniyau i Jiova.”+20 Era qai kaila na tamata ni uvuci na ileu.+ Nira rogoca ga na tamata na rorogo ni ileu, era kailavaka sara na kaila levu ni ivalu, e mani kasura na bai.+ Oti qori era lako cake na tamata ina koro, era dui vakadodonu yani mera valuta na koro.21 Era vakarusa na ka kece e tu ena koro ena iseleiwau, na tagane kei na yalewa, na gone kei na qase, na bulumakau, na sipi, kei na asa.+22 E kaya sara o Josua vei rau na tagane erau a lai raica lo na vanua: “Drau lako ina nona vale na yalewa saqamua, drau kauta mai na yalewa kei ira kece era tiko vata kei koya, me vaka ga drau bubuluitaka vua.”+23 Erau mani lako na cauravou yamata erau kauti Reapi mai, o tamana, o tinana, o ratou na ganena, kei ira kece era tiko vata kei koya,+ io erau kauti ira kece mai na nona vuvale, rau lai biuti ira sara ena daku ni nodra keba na Isireli.24 Era qai vakama na koro kei na ka kece e tu kina. Ia na siliva, na koula, na iyaya kopa kei na kaukamea, era biuta ena katoniyau ena vale i Jiova.+25 O Reapi ga na saqamua kei na vuvale i tamana, kei ira kece era tiko vata kei koya, e vakabulai ira o Josua,+ e tiko ga e Isireli o Reapi me yacova na siga qo,+ ni vunitaki rau na italai e tala o Josua me rau lai yamata i Jeriko.+26 Ena gauna oya e cavuta na bubului qo o Josua:* “Me cudruvi mada ga ena mata i Jiova o koya e via tara tale na koro qo o Jeriko. Ena vakadavora na kena yavu ni mate na nona ulumatua, ena vakaduria tale ga na kena katuba ni mate na nona itini.”+27 E tokoni Josua tiko ga o Jiova,+ e rogovaki e vuravura taucoko na kena irogorogo.+