text:
WASE 12
iTuvatuva me Qaravi Kina “na Kalou ni Vakacegu”
1, 2. Na cava e veisau ena Vale ni Vakatawa ni Janueri 1895? Na cava nodra rai na mataveitacini?
DUA na ka na marau nei John A. Bohnet, e dua na Gonevuli ni iVolatabu gugumatua, ni taura na nona ilavelave ni Vale ni Vakatawa ni Janueri 1895. E laurai ena waqa ni mekesini e dua na ka vou, na itaba ni valenicina cecere ena wasawasa voravora e vakararamataka tu na lomalagi ena bogi buto. Sa qai vakamacalataki qori ena mekesini me “Keda iVakatakilakila Vou.”
2 E qoroqoro o Brother Bohnet qai volavola sara vei Brother Russell. E tukuna ena nona ivola: “Au marautaka na itaba ni valenicina, e rairai vinaka sara ga.” E vola e dua tale na Gonevuli ni iVolatabu yalodina o John H. Brown: “E roba toka na valenicina na ua qai draki ca, ia e vakasakiti ni duri vinaka tu ga ni kaukaua na kena yavu.” Qori na imatai ni veisau era raica na tacida, ia e levu tale ena vakayacori. Kena ivakaraitaki, na veisau e yaco ena Noveba, 1895, e vauca e dua na leqa e yaco tiko.
3, 4. Na leqa cava e vakamacalataki ena Vale ni Vakatawa ni 15 Noveba, 1895? Na veisau levu cava e vakamatatataki kina?
3 E vakamacalataki vinaka ena Vale ni Vakatawa ni 15 Noveba, 1895, na leqa e yaco tiko: E vakataotaka tiko na vakilai ni vakacegu ena isoqosoqo ni Gonevuli ni iVolatabu na nodra veiletitaka na mataveitacini se o cei me liutaka na ivavakoso. Sa qai vakatauvatani na isoqosoqo ina dua na waqa, me rawa nira raica na tacida na ka me caka me baleta na yalo ni veisisivi e rawa ni vakavu veisei. E vakamatatataki ena mekesini ni o ira na veiliutaki era sega ni vakarautaka na isoqosoqo ina leqa e rawa ni yaco. Na cava me vakayacori?
4 E vakamacalataki ena ulutaga ni kavetani vinaka ena raica mera tu e waqa na iqaloqalo se velovelo me vakayagataki ni yaco na leqa. Ena raica tale ga mera tu vakarau na kaimua mera vakaukauataka na isogo ni dreke ena gauna ni draki ca. Ena vakasama vata qori, o ira na veiliutaki ena Caka. 20:28.isoqosoqo mera vakarautaki ira na ivavakoso kece ena ka me caka ni yaco na leqa. E tukuni sara ena mekesini na veisau levu ena vakayacori me rawa kina na sasaga qori. E veidusimaki tale ga “mera digitaki na qase ena ivavakoso kece” ena gauna totolo duadua, mera “‘vakatawa’ na qelenisipi.”—
5. (a) Na cava e dua kina na cavuikalawa levu na nodra lesi na qase? (b) Na taro cava ena veivosakitaki?
5 Na nodra lesi na qase e dua na cavuikalawa levu ena kena tauyavutaki e dua na ituvatuva dei ena ivavakoso. Era sega ni veilecayaki kina na tacida ena gauna dredre era sotava donuya na iMatai ni iValu Levu. E levu tale na veiveisau e vakayacori ena isoqosoqo ena veiyabaki tarava me vakarautaki ira vinaka na tacida ena nodra qaravi Jiova. Na parofisai cava vakaivolatabu e tokona na veisau qori? Na veisau cava o sa bau raica ena isoqosoqo? E yaga vakacava vei iko?
“Au na Lesia na Vakacegu Mera Nomu iLiuliu”
6, 7. (a) Na cava na ibalebale ni parofisai ena Aisea 60:17? (b) Na cava e vakaraitaka o Jiova ni cavuti ira na “ivakatawa” kei ira na “lesia na itavi”?
6 E vakamacalataki ena Wase 9 ni parofisaitaka o Aisea ena tubu na keda iwiliwili ena veivakalougatataki i Jiova. (Aisea 60:22) Ia e levu tale na ka e yalataka o Jiova me cakava. E tukuna ena parofisai vata ga ya: “Au na kauta mai na koula me isosomi ni kopa, au na kauta mai na siliva me isosomi ni kaukamea, na kopa me isosomi ni kau, na kaukamea me isosomi ni vatu, au na lesia na vakacegu mera nomu iliuliu, kei na ivalavala dodonu mera lesia na itavi.” (Aisea 60:17) Na cava na ibalebale ni parofisai qori? E vakaibalebale vakacava vei keda nikua?
Na veika era veisosomitaki e dusia na veisau yaga ena vakayacori ena isoqosoqo
7 E parofisaitaka o Aisea nira na veisosomitaki eso na ka. Qori e dusia na veiveisau yaga ena vakayacori ena isoqosoqo. Dua na veisau levu na sosomitaki ni kopa ena koula, vaka kina na vo ni ka era cavuti ena parofisai qori. E vakatakila vei keda ena parofisai qori o Jiova ni na vakavinakataki na keda ituvaki. Na veisau cava e vakaibalebaletaka na parofisai? Ni cavuti ira na “iliuliu” kei ira na “lesia na itavi,” e vakaraitaka kina o Jiova ni na yaco vakalalai na veisau me rawa nida qaravi qai tuvanaki vinaka tiko ga na nona tamata.
8. (a) O cei e vakavuna na veisau e cavuti ena parofisai i Aisea? (b) E yaga vakacava vei keda na veisau qori? (Raica tale ga na kato “ Yalomalumalumu ni Ciqoma na Veivakadodonutaki.”)
8 O cei e vakavuna na veisau e yaco ena isoqosoqo? E kaya o Jiova: “Au na kauta mai na koula, . . . Au na kauta mai na siliva, . . . Au na lesia na vakacegu.” Io, o Jiova sara ga e vakavuna na veisau ena ituvatuva ni ivavakoso, sega ni tamata. Ni se qai veiliutaki ga vakatui o Jisu, sa vakayagataki koya voli mai o Jiova me vakayacora na veisau qori. E yaga vakacava vei keda na veisau e yaco? Me vaka e tukuni ena Aisea 60:17, na veisau ena kauta mai na “vakacegu” kei na “ivalavala dodonu.” Nida ciqoma na veidusimaki ni Kalou qai vakayacora na veisau e gadrevi, eda na vakila tiko ga na vakacegu. Na noda taleitaka tale ga na ivalavala dodonu ena uqeti keda meda qaravi Jiova, e tukuna na yapositolo o Paula ni “Kalou ni vakacegu.”—Fpai. 4:9.
9. E yavutaki ena cava na ituvatuva yaga kei na duavata ena ivavakoso? Na vuna?
9 E vola tale ga me baleti Jiova na yapositolo o Paula: “E sega ni Kalou ni yakusurasura, ia e Kalou ni vakacegu.” (1 Kor. 14:33) Na cava e veidutaitaka kina o Paula na yakusurasura kei na vakacegu? Vakasamataka mada qo: E sega ni dau rawati ga na vakacegu ena ituvatuva maqosa. Kena ivakaraitaki, e rawa nira tuvanaki vakamaqosa e dua na ilala sotia nira lai vala. Ia na ituvatuva maqosa qori e yaco kina na ivalu, sega ni vakacegu. E bibi gona meda nanuma tiko na lotu vaKarisito ni na kasura na ituvatuva cava ga e sega ni yavutaki ena vakacegu. Na ituvatuva ga e yavutaki ena vakacegu ni Kalou ena dei. Eda vakavinavinaka kina ni dusimaka qai vakasavasavataka tiko na noda isoqosoqo “na Kalou ni veivakacegui”! (Roma 15:33) Na ituvatuva yaga e muri ena ivavakoso e veiyasa i vuravura kei na duavata dina eda marautaka qai vakamareqeta tu nikua, e yavutaki ena vakacegu ni Kalou.—Same 29:11.
10. (a) Na veisau cava e vakayacori ni se qai tauyavu na isoqosoqo? (Raica tale ga na kato “ Veisau na iTuvatuva ni Veiliutaki.”) (b) Na taro cava ena veivosakitaki?
10 E vakamacalataki ena kato “ Veisau na iTuvatuva ni Veiliutaki,” na yaga kei na kena caka vakamatau na veisau ni se qai tauyavu na isoqosoqo. Ia na veisau cava e vaka na ‘kopa ina koula’ se qai vakayacora tiko ga qo o Jiova ena vukuna na noda Tui? E yaga vakacava ena vakacegu kei na duavata ni ivavakoso e veiyasa i vuravura ni veisau na ituvatuva ni veiliutaki? E yaga vakacava qori ena nomu qarava “na Kalou ni vakacegu”?
Dusimaka o Karisito na iVavakoso
11. (a) Na cava e laurai ni dikevi na iVolatabu? (b) Na cava eratou vakadeitaka na lewe ni ilawalawa dauvakatulewa?
11 A tuvanaka na ilawalawa dauvakatulewa me dikevi vakatitobu na iVolatabu mai na 1964 ina 1971, dua vei ira na ka e dikevi na sala e cicivaki kina na ivavakoso ena imatai ni senitiuri. * E laurai ena vakadidike qori ni veiliutaki ena ivavakoso ena imatai ni senitiuri e dua na ilawalawa qase, sega ni dua ga na qase se ivakatawa. (Wilika Filipai 1:1; 1 Timoci 4:14.) Ni vakamatatataki na tikina qori, e raica na ilawalawa dauvakatulewa ni dusimaki ratou tiko na Tui o Jisu ena veisau me vakayacori ena isoqosoqo ni Kalou. Eratou vakadeitaka gona na lewe ni ilawalawa dauvakatulewa me ratou muria na veidusimaki ni Tui. Eratou vakayacora totolo sara na veiveisau ena isoqosoqo me salavata kei na ituvatuva vakaivolatabu me baleta nodra lesi na qase ni ivavakoso. Na cava soti e veisau ena itekivu ni veiyabaki ni 1970?
12. (a) Na cava e veisau ena ilawalawa dauvakatulewa? (b) Vakamacalataka na ituvatuva vou e vauca na iLawalawa Dauvakatulewa. (Raica tale ga na kato “ iTavi ni iLawalawa Dauvakatulewa ena Veika e Vauca na Matanitu ni Kalou.”)
12 E veisau sara ga e liu na ilawalawa dauvakatulewa. Eratou lewena voli na ilawalawa qori e vitu na tacida lumuti eratou dairekita ni Watch Tower Bible and Tract Society ofPennsylvania. Ia na le 7 qori e vakalevutaki ina 11 ena 1971, e laurai votu tale ga ni ratou duidui na dairekita kei na ilawalawa dauvakatulewa. E sega ni raica e dua na lewe ni ilawalawa dauvakatulewa ni vinaka cake vua e dua tale, e veisau tale ga e veiyabaki o koya e jeameni ni muri na veitaravi ni yacadratou.
13. (a)Na ituvatuva cava sa muri voli mai me 40 na yabaki? (b) Na cava e cakava na iLawalawa Dauvakatulewa ena 1972?
13 Na ikarua ni veisau e vauca na ivavakoso kece. E dua ga na tacida e dau liutaka tu na ivavakoso mai na 1932 ina 1972. Na tacida e lesi ena itavi qori e vakatokai voli me service director me yacova na 1936. Oti e veisau tale na yaca ina company servant, congregation servant, kei na congregation overseer. Era qarava vinaka sara na nodra itavi na tacida era lesi mera vakatawana vakayalo na qelenisipi. Na tacida ga e congregation overseer e dau vakatulewa ena veika e vauca na ivavakoso qai sega ni veivosakitaka qori kei na so tale. Ia e veidusimaki na iLawalawa Dauvakatulewa me vakayacori e dua na veisau bibi ena 1972. Na cava e okati ena veisau qori?
14. (a) Na ituvatuva vou cava e tekivu muri ena 1 Okotova, 1972? (b) E muria vakacava na kodineita ni ilawalawa qase na ivakasala ena Filipai 2:3?
14 Sa sega ni dua ga ena liutaka na ivavakoso, era sa na lesi eso tale na tacida tagane era rawata na ivakatagedegede vakaivolatabu mera qase ni ivavakoso. O ira qori era na lewena e dua na ilawalawa qase mera liutaka na ivavakoso. A tekivu muri na ituvatuva vou qori ena 1 Okotova, 1972. Luke 9:48) E vakilai ena mataveitacini e vuravura raraba na yaga ni nodra yalomalumalumu na tacida qori!—Fpai. 2:3.Na kodineita ni ilawalawa qase nikua e sega ni nanuma ni vinaka cake vei ratou na nona itokani, ia e dau “vakamalumalumutaki koya.” (
Na nodra lesi na ivakatawa ena kena gauna donu e laurai votu kina na nona vuku na noda Tui
15. (a) Sa yaga vakacava na ituvatuva me dua na ilawalawa qase ena ivavakoso? (b) E laurai votu vakacava na nona vuku na noda Tui?
15 E vakadinadinataki ni yaga vakalevu na nodra veitokonitaka na itavi ena ivavakoso na ilawalawa qase. Qo e tolu na kena yaga. Kena imatai qai bibi duadua, era vukei kece na qase ni ivavakoso mera nanuma tiko ni Ulu ni ivavakoso o Jisu, se mani itavi bibi cava era lesi kina ena ivavakoso. (Efeso 5:23) Kena ikarua, e kaya na Vosa Vakaibalebale 11:14: “E rawa na sasaga ni levu na daunivakasala.” Ena salavata kei na ivakavuvuli vakaivolatabu na nodra vakatulewa na qase nira veivosakitaka vata ra qai veirogorogoci ena veika e vauca na nodra bula vakayalo na lewe ni ivavakoso. (Vkai. 27:17) E dau vakalougatataka o Jiova na vakatulewa qori qai vakilai na kena yaga ena ivavakoso. Kena ikatolu, nodra rawata e levu tale na tagane na ivakatagedegede mera qase, e veivuke vakalevu ena nodra qaravi kei na nodra vakatawani na iwiliwili levu era tabili tiko mai na isoqosoqo. (Aisea 60:3-5) Vakasamataka mada! E tubu na iwiliwili ni ivavakoso e veiyasa i vuravura mai na sivia ni 27,000 ena 1971 ina sivia ni 113,000 ena 2013! Na nodra lesi na ivakatawa ena kena gauna donu e laurai votu kina na nona vuku na noda Tui.—Maika 5:5.
“Nodra iVakaraitaki ga na Qelenisipi”
16. (a) Na itavi cava e lesi vei ira na qase ni ivavakoso? (b) Era raica vakacava na Gonevuli ni iVolatabu na ivakasala i Jisu mera ‘vakatawani na sipi’?
16 Era sa kila voli mai na Gonevuli ni iVolatabu ena gauna ya, ni nodra itavi na qase mera vukei ira na tacidra mera qarava tiko ga na Kalou. (Wilika Kalatia 6:10.) E vakamacalataki ena dua na ulutaga ena Vale ni Vakatawa ni 1908 na ivakasala i Jisu: “Vakatawani ira na noqu sipi lalai.” (Joni 21:15-17) E tukuni ena ulutaga ya vei ira na qase: “E bibi dina meda kua ni vakawalena na nona ilesilesi na Turaga me baleta na qelenisipi, meda raica me ka dokai na noda vakani ira kei na noda qaravi ira na nona imuri na Turaga.” Era vakadreti tale na qase ena Vale ni Vakatawa ni 1925 me baleta na bibi ni nodra itavi vakaivakatawa: “Na Kalou ga e lewa na nona lotu, . . . o ira kece na lesi mera veiqaravi kina, era na saumitaro kece vua.”
17. Era vukei vakacava na ivakatawa mera qarava vinaka nodra itavi?
17 E tuvanaka na vuli na isoqosoqo i Jiova me vukei ira na qase mera vakavinakataka nodra iwalewale ni veivakatawani mai na ‘kaukamea ina siliva.’ A vakayacori ena 1959 na imatai ni Koronivuli ni Cakacaka Vakaitalatala ni Matanitu me baleti ira na ivakatawa. E veivosakitaki ena dua na ivunau na usutu: “Kauaitaki Ira Yadua.” Era uqeti na tacida era lesi me “dua na nodra ituvatuva mera sikovi ira kina na dautukutuku ena nodra vale.” A vakamacalataki tale ga e levu na sala e rawa ni veivakayaloqaqataki kina na nodra veisiko va qori na ivakatawa. Dua na porokaramu vou ni Koronivuli ni Cakacaka Vakaitalatala ni Matanitu a tekivu ena 1966. Eusutu ni dua vei ira na vunau: “Bibi ni Veivakatawani.” Cava e vakabibitaki kina? O ira na veiliutaki “mera veitokonitaka na nodra karoni vakayalololoma na qelenisipi ni Kalou, mera kua tale ga ni vakawalena na nodra dui vuvale kei na cakacaka vakaitalatala.” E se qai vakayacori wale ga qo e levu tale na nodra vuli na qase. Vakacava e yaga na vuli e vakarautaka tiko ga na isoqosoqo i Jiova? Io, nikua sa vica vata na udolu na tacida era rawata na ivakatagedegede mera ivakatawa vakayalo ena ivavakoso.
18. (a) Na itavi bibi cava e lesi vei ira na qase ni ivavakoso? (b) Na cava erau lomani ira kina na qase gugumatua o Jiova kei Jisu?
18 Dua na itavi bibi e lesi ira kina na qase o Jiova ni vakayagataka na noda Tui o Jisu. Qori mera liutaki keda ena gauna dredre duadua ena ivolatukutuku ni kawatamata. (Efeso 4:11, 12; 2 Tim. 3:1) Dua na ka nodrau lomani ira na qase gugumatua o Jiova kei Jisu nira muria na ivakasala vakaivolatabu: “Moni vakatawa na qelenisipi ni Kalou oni lesi moni qarava . . . ena yalo ga e vinakata . . . , ena yalo ga e marautaka . . . , moni nodra ivakaraitaki ga na qelenisipi.” (1 Pita 5:2, 3) Meda raica mada e rua na sala era ivakaraitaki kina na ivakatawa vei ira na qelenisipi, e lai vakilai kina vakalevu ena ivavakoso na vakacegu kei na marau.
Sala Era Veivakatawani Kina na Qase
19. Meda raica vakacava na nodra vunau vata kei keda na qase?
19 Nodra cakacaka vata kei ira na lewe ni ivavakoso na qase e dua na sala ni nodra veivakatawani. E tukuna me baleti Jisu na dauvola Kosipeli o Luke: “E qai lako o Jisu ina veikoro lelevu kei na veikoro lalai me lai vunautaka na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou. Eratou lako vata kei koya na le Tinikarua.” (Luke 8:1) Me vaka ga nona vunau vata kei ratou nona yapositolo o Jisu, era ivakaraitaki vinaka tale ga na qase nikua nira vunau vata kei ira na tacidra. Era kila ni na veiuqeti vakalevu qori ena ivavakoso. Na cava nodra rai na lewe ni ivavakoso me baleti ira na qase? E kaya o Jeannine, dua na tacida yalewa e yabaki 80 vakacaca: “Au raica ni neirau cakacaka vakavunau vata kei na dua na qase ni ivavakoso, e gauna vinaka me keirau veitalanoa kina meu rawa ni kilai koya vinaka.” E kaya o Steven, e dua na tacida tagane e yabaki 30 vakacaca: “Niu vunau vata kei na dua na qase ni ivavakoso, au raica me sala ni nona via veivuke. E vakamarautaki au vakalevu na nona dau vukei au.”
20, 21. Era rawa ni vakatotomuria vakacava na qase na ivakatawanisipi ena vosa vakatautauvata i Jisu? Tukuna e dua na kena ivakaraitaki. (Raica tale ga na kato “ Vuavuaivinaka na Veisiko e Veimacawa.”)
20 Dua tale na basoga ni nodra veivakatawani na qase, e vakavulici ira o Jiova ena nona isoqosoqo mera kauaitaki ira na malumalumu tu vakayalo. (Iper. 12:12) Na cava mera vukei ira kina qori na qase? Mera cakava tale ga vakacava? E saumi qori ena vosa vakatautauvata i Jisu me baleta na ivakatawa kei na sipi e yali. (Wilika Luke 15:4-7.) Ni raica na ivakatawa ena vosa vakatautauvata ni yali e dua na sipi, na kaukaua ni nona vaqaqara e vaka e dua ga na nona sipi. Era vakatotomuria vakacava na ivakatawa qori na qase ni ivavakoso nikua? Era kauaitaki ira tu ga na malumalumu vakayalo na qase, me vaka ga na nona kauaitaka tiko ga na sipi e yali na ivakatawa. Era sega ni nanuma ni vakalusi gauna na nodra vaqarai kei na nodra vukei na malumalumu tu vakayalo. Era vakaliuliu mera vaqarai ira na malumalumu vakayalo ra qai vukei ira me vaka ga na nona lako na ivakatawanisipi me “vaqara na dua e yali me yacova ni kunea.”
21 Na cava e cakava na ivakatawa ena vosa vakatautauvata ni sa kunea na sipi? E taura cake vakamalua, ‘biuta ena usouso ni domona’ qai colata lesu ina qelenisipi. Na nona veikauaitaki tale ga mai vu ni lomana e dua na qase ena vakayaloqaqataki koya e malumalumu tu vakayalo qai uqeti koya me vakavinakataka nona bula vakayalo. E vakadinadinataka qori o Victor, e dua na tacida tagane mai Aferika a malumalumu vakayalo ena dua na gauna. E kaya: “Sega ni cegu nodratou vukei au na qase ena walu na yabaki au malumalumu tu kina vakayalo.” Ni tarogi se cava e uqeti koya vakalevu, e kaya: “A gadivi au mai ena dua na siga o John, e dua na qase ni ivavakoso keirau vuli vata ena Koronivuli ni Cakacaka Vakapainia, qai vakaraitaka vei au na keirau itaba ena gauna ni vuli ni painia. Na levu ni ka totoka au nanuma lesu me baleta na gauna ya, au diva sara ga kina na marau au dau vakila tu niu se qaravi Jiova.” Oti ga vakalailai nona veisiko o John, a toso vinaka tale vakayalo o Victor, sa dua sara toka na painia ena gauna qo. Io, e dau ikuri ni noda marau na nodra veikauaitaki na qase ni ivavakoso.—2 Kor. 1:24. *
Dei na Duavata Ni Yaco na Veisau
22. E vaqaqacotaka vakacava na duavata ena ivavakoso na ivalavala dodonu kei na vakacegu? (Raica tale ga na kato “ Keirau Qoroqoro Sara Ga.”)
22 Eda sa raica oti mai ni parofisaitaka o Jiova ni na vakalevutaki tiko ga na vakacegu kei na ivalavala dodonu ena keda maliwa. (Aisea 60:17) Na rua na itovo qori sa qai vakaukauataka ga noda duavata ena ivavakoso. Kaya mada me baleta na ivalavala dodonu, e tukuni na “Kalou, e dua ga na Jiova.” (Vkru. 6:4) E dua ga na ivakatagedegede dodonu e kotora me muri ena ivavakoso e veiyasa i vuravura. Io, e dua ga nona ivakatagedegede ni ka e vinaka se ca, ra qai muria qori na ‘ivavakoso kece ni yalosavasava.’ (1 Kor. 14:33) Ena toso vinaka ga na ivavakoso ni muri na ivakatagedegede ni Kalou. Kena ikuri, e sega ni vinakata ga na noda Tui meda marautaka na vakacegu ena ivavakoso, ia meda ‘saga tale ga na veisaututaki.’ (Maciu 5:9) Eda na ‘guta gona na bula veiyaloni,’ nida vakaliuliu ni veivakameautaki ni basika ena so na gauna ena keda maliwa na duidui. (Roma 14:19) Nida cakava qori, ena vakilai tiko ga ena ivavakoso na vakacegu kei na duavata.—Aisea 60:18.
23. Na cava eda marautaka tu nikua na dauveiqaravi i Jiova?
23 Ni tabaki ena Vale ni Vakatawa ni Noveba 1895 na ituvatuva vou ni nodra lesi na qase, era vakaraitaka tale ga na tacida era lesi nira nuitaka qai nodra qaqanimasu ni na yaga na ituvatuva vou qori ena noda “vakaduavatataki totolo ena vakabauta” na tamata ni Kalou. Nida railesuva na veiyabaki sa sivi, eda vakavinavinakataki Jiova dina ni vakayagataka na noda Tui me vakasavasavataka na ituvatuva ni veiliutaki. Sa qai vaqaqacotaka ga noda duavata ena sokalou. (Same 99:4) Eda marautaka nikua na dauveiqaravi i Jiova e veiyasa i vuravura ni ‘tautauvata na noda inaki,’ e ‘tautauvata na ka eda cakava,’ eda “duavata” tale ga ni qarava na “Kalou ni vakacegu.”—2 Kor. 12:18; wilika Sefanaia 3:9.
^ para. 11 Na macala ni vakadidike titobu qori a tabaki ena ivola Aid to Bible Understanding.
^ para. 21 Raica na ulutaga “Qase ni iVavakoso Era ‘iTokani Vakacakacaka Meda Marau Kina,’” ena Vale ni Vakatawa 15 Janueri, 2013, tabana e 27-31.


c: text/html

text: 7 Oti ya sa qai lako voli e Kalili o Jisu ni sega ni vinakata me lako i Jutia, nira saga tiko na Jiu mera vakamatei koya.+2 Ia sa voleka na nodra Soqo ni Valevakacevaceva*+ na Jiu.3 Eratou mani kaya vua na tacina:+ “Mo biubiu mo lako i Jutia mera raica tale ga na nomu tisaipeli na veika o cakava tiko.4 Ni sega ni dua e cakava vakavuni tiko ga na ka, ke vinakata me kilai. Ke o cakava tiko ga na veika qo, vakaraitaki iko yani me raici iko o vuravura.”5 Eratou sega ni vakaraitaka na tacina ni ratou vakabauti koya.+6 Mani kaya vei ratou o Jisu: “Se bera mai na noqu gauna,+ ena tu ga na nomudou gauna.7 E sega ni dua na yavu me cati kemudou kina o vuravura, ia e cati au niu vakaraitaka vakadodonu na torosobu ni nodra ivalavala.+8 Dou lako cake ina soqo, au na sega mada ni lako ena soqo qo ni se bera ni yaco mai na noqu gauna.”+9 Ni vosa oti vei ratou e tiko voli ga e Kalili.10 Ni ratou sa lako cake ina soqo na tacina, sa qai lako cake tale ga o Jisu, e sega ga ni vakaraitaki koya.11 Era mani vaqarai koya na Jiu ena soqo, era kaya: “I vei na tamata ya?”12 Era veivosakitaki koya vakalevu na lewenivanua. Eso era kaya: “E tamata vinaka.” Eso tale era kaya: “Sega, e vakacalai ira voli ga na lewenivanua.”+13 Ia era veivosaki lo ga nira rerevaki ira na Jiu.+14 Ni sa veimama tu na soqo, sa qai lako cake o Jisu ina valenisoro lai veivakavulici sara.15 Era kurabui na Jiu, era kaya: “E kila mai vei na tamata qo na iVolatabu,*+ ni sega mada ga ni vuli ena kena koronivuli?”*+16 E sauma vei ira o Jisu: “E sega ni noqu na ka au vakavulica, e nei koya ga e talai au mai.+17 Ke dua e via cakava na loma ni Kalou, ena kila se vu vakalou na noqu ivakavuvuli+ seu tukuna tiko ga na ka au nanuma.18 O koya e tukuna ga na ka e nanuma e vinakata me dokai, ia o koya e vinakata me dokai o koya e talai koya mai,+ o koya qo e dina e dodonu tale ga.19 E solia vei kemuni o Mosese na Lawa,+ se cava? Ia e sega ni dua vei kemuni e muria na Lawa. Na cava oni via vakamatei au kina?”+20 Era sauma na lewenivanua: “E curumi iko tiko na timoni. O cei e via vakamatei iko?”21 E sauma vei ira o Jisu: “E dua ga na ka au cakava, oni sa kurabui kece kina.22 Qo na vuna e vakarota kina o Mosese moni cilivi+—a sega ni tekivuna o Mosese, era tekivuna sara ga na tukamuni+—oni qai ciliva e dua na tagane ena siga ni vakacecegu.23 Ke cilivi e dua na tagane ena siga ni vakacecegu me muri kina na Lawa e vola o Mosese, na cava oni qai cudruvi au kina niu vakabula e dua na tagane ena siga ni vakacecegu?+24 Ni kua ni vakalewa na ka ena kena irairai ga e sau, ia moni lewa ga vakadodonu.”+25 Era qai kaya eso na lewe i Jerusalemi: “E sega ni tagane qo era vaqara tiko mera vakamatea?+26 Ia raica! E vosa tiko e matanalevu, era sega ni tukuna vua e dua na ka. Vakacava, era se sega ni vakadeitaka na iliuliu ni o koya ga qo na Karisito?27 Eda kila na vanua e lako mai kina na tagane qo,+ ia ni lako mai na Karisito, e sega ni dua ena kila na vanua e lako mai kina.”28 Ni veivakavulici tiko o Jisu ena valenisoro e qai kaya ena domoilevu: “Oni kilai au kei na vanua au lako mai kina. Au sega ni lako mai ena noqu lewa ga,+ ia e bula dina o koya e talai au mai, oni sega ni kilai koya.+29 Au kilai koya+ niu matataki koya, ni o koya ga e talai au mai.”30 Era mani via vesuki koya,+ ia e sega ni dua e vesuki koya rawa ni se bera na nona gauna.+31 Levu na lewenivanua era vakabauti koya+ ra qai kaya: “Ni yaco mai na Karisito, vakacava ena levu na nona cakamana ni vakatauvatani kei na tagane qo?”32 Era rogoca na Farisi nodra veivosakitaka lo na lewenivanua na veika e baleti Jisu, era qai talai ira na ovisa na iliuliu ni bete kei ira na Farisi mera lai vesuki koya.33 E qai tukuna o Jisu: “Au na tiko tale vakalekaleka kei kemuni, au sa na qai lako vei koya e talai au mai.+34 Oni na vaqarai au, ia oni na sega ni raici au, na vanua au na tiko kina oni na sega ni lako rawa kina.”+35 Era mani veikayaka na Jiu: “E via lako i vei na tagane qo meda na sega ni raici koya kina? Ena via lako vei ira na Jiu era veiseyaki tu vei ira na kai Kirisi me lai vakavulici ira na kai Kirisi?36 Na cava na ibalebale ni ka e tukuna, ‘Oni na vaqarai au, ia oni na sega ni raici au, na vanua au na tiko kina oni na sega ni lako rawa kina’?”37 Ena iotioti ni siga, na siga bibi ni soqo,+ e tucake o Jisu qai kaya ena domoilevu: “Ke dua e karamaca, me lako mai vei au me gunu.+38 O koya e vakabauti au, me vaka e tukuni ena tikinivolatabu, ‘Ena drodro mai lomana na uciwai ni bula.’”+39 Ia e tukuna tiko qo o koya me baleta na yalo tabu, e vakarau soli vei ira na vakabauti koya, a se sega ni soli na yalo tabu+ ni se bera ni vakalagilagi o Jisu.+40 Nira rogoca ya eso na lewenivanua era kaya: “Qo dina na Parofita.”+41 Era kaya eso: “Qo na Karisito.”+ Ia era kaya eso tale: “Oi, ena lako mai Kalili na Karisito?+42 Vakacava, e sega ni vakamacalataki ena tikinivolatabu ni na lako mai ena kawa i Tevita na Karisito,+ mai Peceliema+ tale ga na koro a tiko kina o Tevita?”+43 Era sa qai veisei na lewenivanua ena vukuna.44 Era via vesuki koya eso, ia e sega ni dua e tarai koya.45 Era qai lesu na ovisa vei ira na iliuliu ni bete kei ira na Farisi, era qai taroga na Farisi: “Cava oni sega ni kauti koya mai kina?”46 Era sauma na ovisa: “Keimami se sega ni bau rogoca e dua e vosa me vakataki koya.”+47 Era kaya na Farisi: “Oni sa vakacalai tale ga?48 Vakacava, sa vakabauti koya e dua vei ira na iliuliu se Farisi?+49 Ia o ira na ilala levu qo era tamata cudruvi, era sega ni kila na Lawa.”50 Sa qai kaya vei ira o Nikotimo, o koya a lai raici Jisu mada, e Farisi tale ga:51 “Na noda Lawa e sega ni vakatara me lewai e dua ni se bera ni rogoci mada e liu o koya, me kilai na ka e cakava, se vakacava?”+52 Era qai sauma vua: “Oi, o kai Kalili tale ga o iko? Ni o vaqaqara ena iVolatabu o na raica ni sega ni dua na parofita ena basika mai Kalili.”*

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
5 E luve ni Kalou o koya yadua e vakabauta ni o Jisu na Karisito,+ o koya tale ga e lomana na Kalou e lomani ira na luve ni Kalou.2 Ena vuku ni tikina qo eda kila kina nida lomani ira tiko na luve ni Kalou,+ ena noda lomana tiko na Kalou da qai muria na nona ivunau.3 Qo na ibalebale ni noda lomana na Kalou, meda muria na nona ivunau,+ ia e sega ni icolacola bibi na nona ivunau,+4 ni o ira kece na luve ni Kalou era vakamalumalumutaki vuravura.+ Ena noda qaqa qo eda sa vakamalumalumutaki vuravura kina, oya na noda vakabauta.+5 O cei e vakamalumalumutaki vuravura,+ o koya ga e vakabauta ni o Jisu na Luve ni Kalou?+6 Qo o koya e lako mai ena wai kei na dra, o Jisu Karisito, e sega ni wai wale ga,+ ia ena wai kei na dra.+ E ivakadinadina ni ka qo na yalo tabu,+ ni dau vakaraitaka na dina na yalo tabu.7 E tolu na ivakadinadina,8 na yalo tabu,+ na wai,+ kei na dra,+ eratou duavata na tolu qo.9 Ke da ciqoma na ivakadinadina e solia na tamata, sa qai uasivi sara na ivakadinadina e solia na Kalou ni nona ivakadinadina na Kalou e baleti Luvena.10 O koya e vakabauta na Luve ni Kalou, e vakabauta na ivakadinadina e soli vua. O koya e sega ni vakabauta na Kalou e lasulasu,+ ni sega ni vakabauta na ivakadinadina e soli, na ivakadinadina a solia na Kalou me baleti Luvena.11 Qo na ivakadinadina ni solia vei keda na Kalou na bula tawamudu,+ ia na bula qo e tu vei Luvena.+12 O koya e tu vua na Luvena sa tu vei koya na bula qo, o koya e sega ni tu vua na Luve ni Kalou e sega vei koya na bula qo.+13 Au vola vei kemuni na ka kece qo moni kila kina ni oni taukena na bula tawamudu+ o kemuni oni vakabauta na yaca ni Luve ni Kalou.+14 Ena levu ni noda nuitaki koya,+ eda kila se cava ga eda kerea me salavata kei na lomana, ena rogoci keda o koya.+15 Kena ikuri, ke da kila ni dau rogoca na cava ga eda kerea vua, eda kila nida na rawata na ka eda kerea vua.+16 Ke dua e raica ni vakayacora o tacina e dua na ivalavala ca e sega ni tini ena mate, ena masulaki koya, qai vakabulai koya na Kalou,+ io, vei ira na sega ni vakayacora na ivalavala ca e tini ena mate. E tiko na ivalavala ca e tini ena mate.+ Au sega ni kaya me masulaka o koya na ivalavala ca qori.17 Na ka kece e sega ni dodonu e ivalavala ca,+ ia e tiko na ivalavala ca e sega ni tini ena mate.18 Eda kila ni sega ni valavala ca tiko ga o koya yadua e luve ni Kalou, ni vakaraici koya tiko mai na Luve ni Kalou, ena sega ni tarai koya kina na vunica.+19 Eda kila ni taukeni keda na Kalou, ia e lewa tiko na vunica na vuravura taucoko.+20 Eda kila ni sa lako mai na Luve ni Kalou,+ sa solia vei keda na yalomatua meda kila kina na ka e baleti koya na Kalou dina. Eda duavata kei na Kalou dina+ ena vuku i Luvena, o Jisu Karisito. Qo ga na Kalou dina, na ivurevure ni bula tawamudu.+21 Ragone, ni qarauna na qaravi matakau.+
iVakamacala e ra
VAKADEWA NI VURAVURA VOU (VAKADEWA VAKAVOUTAKI NI 2013)


text:
Au davo sobu meu cegu
Mai na ogaoga ni dua na siga
Qai kau yani na yaloqu
Niu vodo yani ena dua na waqa
Mataka lailai niu yadra
Noqu turaga cava sa macala?
Mo na gade tu ki Taveuni
Ka mo na laki vaka lasalasa
Biu ko Suva ena tusiti
Tini na kaloko me sere na dali
Nai lakolako ki Taveuni
Adi Savusavu meu vodo yani
Vinaka Joseva Ciri na wekaqu
Nomuni veivakadeitaki
Dela ni dreke ni Adi Savusavu
Sau dina nomu vakayatuyatu
Savusavu meu kele yani
Ciwa na kaloko na kena yakavi
Maca vakavo toka na yaqona
Tobu ni wai katakata meu sotava
Savusuavu moce koto mada
Au na sega saraga ni guilecava
Masela e rui ‘ana vina’a
Mai vei ‘emudou ‘ece a marama
Sa malaude tu na yaloqu
Kau se vakatataro voli ga
Ni qai kida cake na mataka
Taveuni e vovotu mamaca
Dua na siga noqu tiko voli
Sa vaka me vica vata na yabaki
Veikauwaitaki kei na lasa
Mai na vuvale yaloyalo vinaka
Vinaka vakalevu Taveuni
Nomuni veikauwaitaki
Moce koto ko na tawaguilecavi
Na Melanesian e loloma tu yani.


text:
2 Tui
Chapter 10
Era sa lewe vitusagavulu taucoko na luve i Eapi era tiko mai Samaria. Sa mani vola kina eso na i vola o Jeu me vakau yani ki Samaria, kivei ira na i liuliu mai Jesirieli, vei ira na qase, kei ira era susugi ira cake mai na luvei Eapi, ka vaka:
2 "E na gauna ga e yaco yani kina vei kemuni na i vola oqo, me vaka ni ra tiko vata kei kemuni na luvedra na nomuni turaga, ka tiko talega vei kemuni na qiqi ni valu kei na ose, na koro vakabai eso, kei na i yaragi,
3 Mo ni qai digitaki ira na tamata e uasivi cake mai na luvedra na nomuni turaga, mo ni qai vakatikori koya e na i cewacewa vakatui i tamana, ka dou vala e na vukuni vuvale ni nomudou turaga."
4 Ia sa ka vakaitamera na nodra rere, ka ra sa tukuna, "Raica, e rau sega mada ga ni tucake rawa e matana e rua na tui; e na qai rawa vakacava vei keda meda tucake?"
5 Ia o koya e dauqarava na vale, kei koya e nona vakatabakidua na koro, o ira talega na qase, kei ira era a susugi ira cake mai na gone, era sa talaki vei Jeu ka tukuna, "Keimami sa nomu dauveiqaravi, keimami na cakava na veika kecega o ni sa tukuna vei keimami; ia keimami na sega ga ni bulia e dua me tui. Mo cakava ga na ka e vinaka e matamu."
6 Sa qai vola tale o koya na i karua ni vola vei ira ka vaka: "Kevaka dou totaki au ka muria na noqu vosa, mo dou taura na uludra na luvedra na nomuni turaga, ka dou lako mai vei au ki Jesirieli e na gauna vata vakaoqo ni mataka." O ira na luveni tui tagane e vitusagavulu, era a tiko vata kei ira na tamata qaqa ni koro, ka ra a susugi ira mai.
7 Sa qai yaco, ni sa yaco mai vei ira na i vola, era sa tauri ira na luve ni tui ka vakamatea e lewe vitusagavulu na tamata, ka ra sa tawana na uludra kina dua na loma ni kato ka vakauta yani vei koya ki Jesirieli.
8 Sa qai lako mai vua e dua na i talaki ka tukuna vei koya, "Era sa kauta oti mai na uludra na luve ni tui." A sa tukuna o koya, "Mo ni tuvana cake me rua na i binibini e na matamata ni koro me yacova na mataka."
9 Ia ni sa kida mai na mataka, sa curu yani i tuba o koya ka la'ki tucake tu, ka vosa vei ira kece na tamata, ka vaka, "O ni sa yalododonu, Ia o au, au a naki ca vua na noqu turaga ka vakamatei koya ia, o cei ga e vakamatei ira kece oqo?
10 "Dou kila mada oqo, ni na sega ni lutu e dua na ka ki vuravura baleta na vosa ni Kalou ka sa vosataka oti o Jiova me baleta na vuvale i Eapi ni o Jiova e sa cakava na ka e vosa kina vua na Nona parofita o Ilaijia."
11 Sa vakamatei ira taucoko o Jeu na i vovo ni tamata e na vuvale i Eapi mai Jesirieli, kei ira nona tamata qaqa, kei ira era veikilai vakavoleka sara kei ira na nona bete me yacova sara ni sa sega ni vakavoca e dua.
12 A sa tucake ka lako yani ka sa gole vaka ki Samaria. E na nona i lakolako ena gaunisala vaka ki Peci Eketi ka nodra na i Vakatawa,
13 Era sa sota vata kei Jeu na taci Asaia na tui Juta, ka vaka, "O cei o kemudou?" Era sa sauma, "Oi keimami na taci Asaia: keimami sa lako sobu mai me veitavaki ka kidavaki ira na luvedra na tui kei na luvedra na tinana na ranadi."
14 Sa qai tukuna o koya, "Dou tauri ira bula!" Era sa tauri ira bula, ka vakamatei ira ena mata ni wai e Peci Eketi, era lewe vasagavulu ka rua na tagane; ka sega ni qai vo e dua me bula.
15 Sa qai biubiu mai keya o koya, ka rau sa mai sota vata sara kei Jionatapi na luvei Rekapi, ka lako tiko mai me rau mai sota; rau veivakabulataki ka tukuna sara yani vua, "E dodonu tiko beka na yalomu, me vaka ni sa dodonu tu na yaloqu vei iko?" Sa sauma yani o Jionatapi, "Io e vakakina." Sa tukuna sara o Jeu, "Kevaka e vakakina, dodoka mai na ligamu." Sa mani dodoka yani na ligana, a sa vueti koya cake vei koya kina nona qiqi ni valu.
16 Sa tukuna sara, "Lako vata mada kei au ka mo mai raica na noqu lomakatakata vei Jiova." E rau sa mani vodo vata sara e na nona qiqi ni valu.
17 Ni sa yaco mai Samaria o koya, sa vakamatei ira taucoko na kena vo e na vuvale i Eapi e Samaria, me yacova ni sa vaqeavutaki ira taucoko, me vaka na vosa i Jiova vei Ilaijia.
18 Sa qai vakasoqoni ira vata taucoko na tamata o Jeu, ka tukuna vei ira, "O Eapi e qaravi Peali vakalailai ga, ia o Jeu e na qaravi koya vakalevu sara.
19 "O koya mo dou qai vakasoqoni ira taucoko mai vei au na parofita i Peali, ira nona tamata dauveiqaravi, kei ira taucoko na nona bete. Me kakua ni yali e dua, ni sa dua na vakacaboi soro levu me'u cakava vei Peali. O koya e na yali kina e na sega ni bula rawa." Ia sa cakacaka vaqaseqase vei ira o Jeu, ni sa nakita voli me vaqeavutaki ira na dauqaravi Peali.
20 Sa qai tukuna o Jeu, "Me kacivaki yani me dua na soqoni levu vei Peali." A sa kacivaki sara yani.
21 Io o Jeu e sa qai vakau i tukutuku yani e loma i Isireli taucoko; ka ra sa yau mai vakalewe levu na i vavakoso i Peali, ka sa sega ni qai vo tale vei ira e dua na tamata e sega ni lako mai. Era sa qai lako kece mai kina vale ni soro i Peali, ka sa sinai vutu coqa na vale ni soro i Peali mai na dua na muana kina dua tale.
22 Sa mani tukuna sara yani o koya vua na dauqarava na kovate balavu ni maroroi i sulu, "Mo kauta mai ki tuba na nodra siqeleti i loma na i vavakoso taucoko i Peali." Sa qai kauta sara mai o koya na nodra siqeleti i loma.
23 E rau sa qai curu sara kina vale ni soroi Peali o Jeu kei Jionatapi na luve i Rekapi, ka tukuna sara vei ira na i vavakosoi Peali, "Mo dou vakasaqara ka raica talega me kakua sara ni tiko vata kei kemudou eke e dua na tamata i Jiova o ira duaduaga na i vavakoso i Peali."
24 Era sa mani curu yani me ra vakacabora na i soro kei na i madrali. Ia o Jeu e sa digitaka oti tu e walusagavulu na tamata e tautuba, ka sa tukuna oti tiko vei ira, "Kevaka e dro bula rawa e dua vei ira na tamata au sa kauta mai kina ligamudou, o koya e vakavuna nona dro, ena saumi vakaidina vua e na nona bula."
25 Sa qai yaco, ni sa mai tinia na nona vakacaboi soro kama kei na i madrali, sa vosa sara yani o Jeu vei koya na dauyadra kei ira na kavetani, "Dou curu yani i loma ka vakamatei ira; me kakua ni curu mai tuba e dua!" A ra sa vakamatei ira sara e na i seleiwau; ia o ira na dauyadra kei ira na vakailesilesi era sa kolotaki ira mai tuba, ka ra mani curu sara yani kina rumu sara eloma e na vale ni soro i Peali.
26 Era sa kauta mai tuba na matakau tabu ni vale ni soroi Peali ka vakama.
27 Era sa tamusulaka na matakau tabu i Peali, ka basuraka sobu na vale ni soroi Peali, ka cakava sara mei benubenu me yacova na siga oqo.
28 Sa vakaqeavutaki Peali vakaoqo o Jeu mai vei Isireli.
29 Ia o Jeu, e ya sega sara ni mani vuki tani mai na i valavala ca i Jeropoami na luve i Nepati, o koya e vakaivalavalacataki ira na Isireli, mai na luve ni bulumakau koula ka tiko mai Peceli kei Tani.
30 Sa qai vosa o Jiova vei Jeu, "Baleta ni o sa cakacaka vagumatua e na nomu cakava na ka e vinaka e Mataqu, ka o sa cakava kina vuvale i Eapi na ka kecega sa tu e yaloqu, e ra na dabeca na luvemu na i dabedabe ni vakatulewa e Isireli me yacova na i ka va ni tabatamata."
31 Ia e sega ni mani vakamuria o Jeu me lako ena Nona i vunau o Jiova na Kalou i Isireli e na yalona taucoko, ka sega ni vuki tani mai na i valavala ca i Jeropoami, ka a vakaivalavalacataki Isireli taumada.
32 E na gauna o ya sa tekivu o Jiova me tamusuka laivi e so na veivanua e Isireli; ka sa la'ki valuti ira o Asaeli e na veitikina taucoko e Isireli
33 Mai na Joritani kina tokalau, na veivanua taucoko e Kiliati – o Kata, Rupeni, kei Manasa – mai Aroeri, ka tiko e na bati ni uciwai na Anoni, ka rau oka kina o Kiliati kei Pasani.
34 Ia na veika kece e cakava o Jeu, na veika kece e ya cakava, kei na nona kaukauwa kece e sega li ni volai tu e na kedra i vola tukutuku ni veigauna na tui kei Isireli?
35 Sa moce vata kei ira na tamana o Jeu, ka ra buluti koya mai Samaria. Sa qai mani taura o Jeoasi na luvena na vakatulewa me kena i sosomi.
36 Sa ruasagavulu ka walu taucoko na yabaki na nona lewa e Isireli kei Samaria o Jeu.


text:
Qaqa Tiko ga ni Temaki Nomu Vakasama
E TEMAKI iko tiko o Setani! E vakayagataka na kemu meca naba dua qori na ivadi rerevaki duadua me temaki iko kina. Na cava ya? Na itukutuku veivakacalai! E vakayagataka vakatabakidua na ivadi qori me vakacala kina nomu vakasama, sega ni yagomu.
E kidava na yapositolo o Paula na vakarerevaki ni itukutuku veivakacalai i Setani, ia era sega ni kila qori na nona itokani lotu vaKarisito kece. Kena ivakaraitaki, eso e Korinica era nuitaki ira vakasivia, ra nanuma nira sa kaukaua ena dina, era na sega ni bale. (1 Kor. 10:12) Qori na vuna e veivakaroti kina o Paula: “Au taqaya de dua na sala, me vaka ga na nona vakacalai Ivi na gata ena nona ivadi ca, ena vakacalai tale ga kina na nomuni vakasama moni kua ni raica na ka dina kei na ka e savasava e dodonu moni vakaraitaka vei Karisito.”—2 Kor. 11:3.
Na nona kauai vakalevu qori o Paula e vakaraitaka ni sega ni dodonu mera vakawelewele. Ke o sega gona ni vinakata me vakacalai nomu vakasama, ena vinakati mo kila na vakarerevaki ni itukutuku veivakacalai kei na ka mo cakava mo taqomaki kina.
E VAKAREREVAKI NA ITUKUTUKU VEIVAKACALAI
Na cava na itukutuku veivakacalai? Ena ikotokoto qo e dusia tiko na vakayagataki ni itukutuku e vakalevutaki se kena e veivakacalai me vakamua na nodra vakasama kei na ka era cakava na tamata. So era kaya ni itukutuku veivakacalai e tiko kina na “lasu, veivakaisini, lawaki, veivecei, lewai ni vakasama kei na kena vakacalai” qai dusia na “ka e sega ni yavutaki ena dua na ivakavuvuli, e rerevaki, qai veitovaki.”—ivola na Propaganda and Persuasion.
E vakacava sara mada na vakarerevaki ni itukutuku veivakacalai? E dau veivakaleqai—evaka na cagi se kasi e sega ni laurai levu, sega tale ga ni boi, ia e veivagagai, e dau vakaleqa noda lewaeloma. Nida sega tu ni kila na veika qori, e vakamacalataka e dua na kenadau ena dikevi ni ivakarau ni bula ni tamata o Vance Packard: “Levu era sega sara tu ga ni kila nira sa vakamuai ra qai vesumonataki tu kina.” Na kena veiuqeti, e kaya e dua na vuku, “era vakamuai rawarawa kina” na tagane kei na yalewa “ina ivalavala sa bau vakadomobula sara ga”—me vaka na ‘labakawa, ivalu, raici vakatani na matatamata tale eso, veivakaduiduitaki vakamatalotu kei na levu tale na ivalavala tawakilikili.’—ivola na Easily Led—A History of Propaganda.
Kevaka mada ga era rawa ni vakacalai keda tu ga va qori na tamata ivalavala ca, vakacava sara o Setani? E vulica vinaka o koya na noda ivakarau ni bula nida se qai buli. Ena gauna qo “na vuravura taucoko” e lewa tiko o koya. E rawa ni vakayagataka na ka kece e tu kina me vakatetea nona lasu. (1 Joni 5:19; Joni 8:44) E mana nona ‘vakamatabokotaka tiko nodra vakasama na tamata,’ na gauna tale ga qo sa “vakacala tiko na vuravura taucoko.” (2 Kor. 4:4; Vkta. 12:9) O na vorata vakacava na itukutuku veivakacalai?
TATAQOMAKI TIKO GA
E vakamacalataka o Jisu e dua na itataqomaki rawarawa sara me valuti kina na itukutuku veivakacalai: “Kila na ka dina, na ka dina ena qai sereki kemuni.” (Joni 8:31, 32) Ia qori sara ga na ka e dau sagai me vakarusai ena ivalu, ena vinakati gona mo vakataki ira na sotia era tiko ena buca ni valu nira saga mera nuitaka e dua se na itukutuku ena rawa ni taqomaki ira me kua ni vakacala nodra vakasama na meca. O Jiova ga e vakarautaka na itataqomaki qori. O na rawa ni raica ena iVolatabu na itataqomaki kece o gadreva mo vorata kina na itukutuku veivakacalai i Setani.—2 Tim. 3:16, 17.
E kila vinaka sara tu ga qori na tui ni dau veivakacalai o Setani. E vakayagataka kina na veika vakavuravura qo meda kua kina ni wili iVolatabu se vuli vakataki keda. Mo kua sara ni sikalutu ena nona ivadi qaseqase ca qori! (Efeso 6:11) Me “matata kina ena nomuni vakasama” na ka dina kece. (Efeso 3:18) Ena vinakati kina mo sasaga. Ia nanuma na ka e tukuna na dauvolaivola o Noam Chomsky: “Sega ni dua ena vakania nomu vakasama ena ka dina. O iko sara ga mo vakasaqara.” Koya gona mo “vakasaqara sara ga vakataki iko” ena nomu “dikeva vinaka na iVolatabu e veisiga.”—Caka. 17:11.
Vkai. 14:15) Mo vakayagataka na nomu vakasama e vakavulica na Kalou me nomu kina na ka dina.—Vkai. 2:10-15; Roma 12:1, 2.Mo nanuma tiko ni o Setani e sega ni vinakata mo vakasama ga vakataki iko. Na vuna? E kaya e dua na vakadidike ni “rawa ga ni veirawai” na itukutuku veivakacalai “nira . . . uqeti na tamata mera kua ni vakalewa.” (ivola na Media and Society in the Twentieth Century) Mo kua gona ni lomavakacegu ena ka kece o rogoca se vakabauta tu ga vakamataboko. (
QARAUNA NA SASAGA MEDA TAWASEI KINA DA QAI RAWAI
Era na rairai vakayagataka na dau monataka na ivalu na itukutuku veivakacalai me veivakayalolailaitaki se ra vakamalumalumutaki kina na sotia. Era na rawa ni uqeti ira sara mada ga na meca mera vala ga vakataki ira, se ra vakasesei mera yawaki ira na vala tiko. E tukuni ni vakatusa e dua na jenerali ni Jamani ni dua na vu ni druka ena iMatai ni iValu Levu oya ni “vesuki tu nodra vakasama” na tamata “ena itukutuku veivakacalai ni meca me vaka ga na ka e dau cakava na gata vua na ravete.” E vakayagataka sara ga o Setani na mataqali ivadi va qori me saga kina me tawasei keda se rawai keda, me kena ivakaraitaki, nona saga mera tiko yavavala na mataveitacini lotu vaKarisito ra qai yawaka na isoqosoqo i Jiova ena vuku ni veika tawadodonu se ka era rarawataka.
Mo kua sara ni vakacalai! Me dusimaki iko na Vosa ni Kalou. Kena ivakaraitaki, me baleta na duavata vakamataveitacini, e veiuqeti na iVolatabu meda ‘dau veivosoti vakarawarawa’ meda walia totolo tale ga na duidui e basika. (Kolo. 3:13, 14; Maciu 5:23, 24) E vakarota meda kua ni tawasei keda mai na ivavakoso. (Vkai. 18:1) Dau vakayagataka nomu itataqomaki mo vorata na itukutuku veivakacalai i Setani. Tarogi iko: ‘Au vakatulewa vakacava ena otioti ni gauna au sotava kina na ituvaki qori? Vakacava e vakavotui kina na yalo ni vuravura se na yalo ni Kalou?’—Kala. 5:16-26; Efeso 2:2, 3.
ME KUA NI LULUQA NOMU INUINUI
Ke dua na sotia e luluqa nona yalodina vua nona iliuliu ena sega ni gumatua ena vala. Qori sara ga na ka era cakava na dauveivakacalai nira saga mera vakamalumalumutaka nodrau veinuitaki na sotia kei na nona komada. Era vakayagataka na itukutuku veivakacalai me vaka qo: “O sega ni rawa ni nuitaki ira na nomu iliuliu!” kei na “Mera kua ni liutaki kemuni ga ina leqa!” Me ikuri ni vakasama va qori era dauvakayagataka sara vaqaseqase na cala era cakava na nodra iliuliu. Qori na ka e cakava o Setani. E sega vakadua ni soro ena nona dau saga me vakamalumalumutaka noda nuitaka na veiliutaki i Jiova.
Vakacava na nomu itataqomaki? Vakadeitaka mo kabita na isoqosoqo i Jiova qai tokona ena yalodina na veiliutaki e vakarautaka, se mani malumalumu cava e basika. (1 Ces. 5:12, 13) Me “kua ni vakasesei vakatotolo na nomuni vakasama” ni oni sotava nodra veivakasewasewani na vukitani se so tale era dau vesumona—se mani rairai vinaka sara tu vakacava na nodra ivadi. (2 Ces. 2:2; Taito 1:10) Muria na ivakasala a soli vua na cauravou o Timoci. Dei tiko ena ka dina o vulica, nanumi ira vinaka tale ga na vakavulici iko kina. (2 Tim. 3:14, 15) E levu sara tu na vuna vinaka mo vakaraitaka kina nomu nuitaka na ituvatuva e vakayagataka tiko o Jiova ena vica vata na drau na yabaki sa oti me liutaki keda ina ka dina.—Maciu 24:45-47; Iper. 13:7, 17.
KUA NI VAKAMALUMALUMU
Mo nanuma tiko ni sega ni dau malumu na itukutuku veivakacalai i Setani. So na gauna e dau vakayagataka sara ga o koya na ivadi me veivakarerei kina—“qo e dua nona iwalewale makawa sara ni itukutuku veivakacalai.” (ivola na Easily Led—A History of Propaganda) Kena ivakaraitaki, e vola e dua na Parofesa ni Peritania o Philip M. Taylor nira rawai ira na kedra meca na kai Asiria ena nodra vakayagataka na “ivadi ni veivakarerei salavata kei na itukutuku veivakacalai.” Ena vakayagataka gona o Setani na rerevaka na tamata, rerevaka na veivakacacani, rerevaka na mate, kei na rere vakalialia tale eso me lewai iko, mo datuvu kina na qaravi Jiova.—Aisea 8:12; Jere. 42:11; Iper. 2:15.
Kua sara ni vakalaiva me vakayagataka o Setani na rere me vakamalumalumutaki iko se mo kua ni yalodina kina. E kaya o Jisu: “Dou kua ni rerevaki ira era vakamatea wale ga na yago, ra qai sega ni cakava rawa tale e dua na ka.” (Luke 12:4) Nuitaka na yalayala i Jiova ni na taqomaki iko, ena solia vei iko na “kaukaua e uasivia na kaukaua ni tamata,” me vukei iko mo kua ni vakamalumalumu ni o vakarerei.—2 Kor. 4:7-9; 1 Pita 3:14.
De dua o sotava na ituvaki e veivakarerei, e vakamalumalumutaki iko. Ia dau nanuma na vosa ni veiuqeti i Jiova vei Josua: “Mo yaloqaqa mo kaukaua. Mo kua ni domobula se rere ni tokoni iko o Jiova na nomu Kalou ena vanua kece o lakova.” (Josua 1:9) Ni o taqaya, masuti Jiova sara me baleta na veika kece o nuiqawaqawataka. Mo nuidei ni na ‘taqomaka na lomamu kei na nomu vakasama na vakacegu ni Kalou’ me vakaukauataki iko mo vorata kina na itukutuku veivakacalai kece i Setani.—Fpai. 4:6, 7, 13.
O se nanuma tiko na itukutuku veivakacalai a vakayagataka na mata ni Asiria, na Rapisake, me saqati ira kina na tamata ni Kalou? E vaka me kaya tiko, ‘Sega ni dua na ka e rawa ni taqomaki kemuni mai vei Asiria. Na nomuni Kalou mada ga o Jiova ena sega ni cakava rawa e dua na ka ena vukumuni.’ E kaya ena doudou: ‘E kaya sara ga o Jiova me keimami vakarusa na vanua qo.’ Na cava e qai tukuna o Jiova? “Mo kua ni rerevaka na vosa o rogoca era vosabeci au kina na dauveiqaravi nei tui Asiria.” (2 Tui 18:22-25; 19:6) E qai tala e dua na agilosi me vakarusai ira na le 185,000 na kai Asiria ena dua ga na bogi!—2 Tui 19:35.
MO VUKU—VAKAROROGO TIKO GA VEI JIOVA
O sa bau sarava e dua na iyaloyalo qai matata vei iko nona vakacalai se vesumonataki tiko kina e dua? De o rairai vakasamataka: ‘Kua ni vakabauta! Era lasutaki iko tiko!’ Rawa sara ga ni o raitayaloyalotaka va qori nodra tukuna tiko vei iko na agilosi: “Mo kua ni vakacalai ena lasu i Setani!”
Kua ni vakarogoca na itukutuku veivakacalai i Setani. (Vkai. 26:24, 25) Vakarorogo ga vei Jiova qai nuitaki koya ena ka kece o cakava. (Vkai. 3:5-7) Talairawarawa ina nona veiuqeti vakayalololoma: “Mo vuku na luvequ mo vakamarautaka na lomaqu.” (Vkai. 27:11) O na qaqa kina ni o taqomaka na nomu vakasama!


text:
Ni rogoca mada a lewe ni vei yasana
Meu tei talanoataka mada
Au via tukuna e dua na waqa
Na waqa valaca
Sa kilai levu tu e viti raraba
Na nodra soko sese na kalokalo ni wasa
A lako sese voli e wasawasa tani
E tolu na macawa
Isa oilei (oilei)
Eda druka ni vosa a biau
E dela ni wasa bula
E sega na rere se na yalo vakasuka
Ia noda gone yago loaloa e rua na vulavula
Biu ko Ovalau me ratou gole ki Gau
E vica na yanuyanu mai Lau
Sa cabe ko Ono
Me raici kece na veisema ni kau
Na nodratou lako au nanuma koi au
Ni sa macala oti beka mai Ovalau
E kilai rawa ga
Ni levu nodratou i vakarau
Lutu na yakavi ni cagi mirmiri
E vakaloloma na veiyasai viti
Lako sese voli na waqa domoni
Nei Jieke Morisi
Sa nona cala beka ena lawa ni marini
Me mai bokoci a nona sitivikiti
Ai vola ni soko e noda wasawasa
Ena koloni o Viti
E vakaloloma na delani vuravua
Na malo ilelei e curu ki wasa bula
Vakalidi maravu a vusoni ni ua
Ni cilava tu a vula
Tini sevusevu na babana ruarua
Rogo mai na sere ena dreke naba dua
Na sere ni waqa rogo mai Levuka
Sa yali tu nikua
Tini noqu sere na Isa Lei gonei
Nodratou sese me biligi vei cei
Ke sega na lotu, na lotu mai Viti
Me ratou bula evei
Noqu i loloma levu ki na malo ilelei
Dou sa moce dou vamocemocei
Meda sota vata tale mai Viti
Ena bula talei
Isa oilei (oilei)
Eda druka ni vosa a biau
E dela ni wasa bula
E sega na rere se na yalo vakasuka
Ia noda gone yago loaloa e rua na vulavula


text:
Tekinolaji
Na tekinolaji na isoqoni ni iwalewale, kila, tataqomaki, ena ivakatakila vakayagataki ena kena vakarautaki na iyaya se veiqaravi se ena kena vakayacori rawa na inakinaki, me vakataka veivaqaqai ni vakadidike. Na tekinolaji e rawa ni kila ni tataqomaki, ivakatakila, kei na kena vakaoqo, se e rawa ni tu ena misini me vakayacori kina na veisele ka sega na kila na veika me baleta na nodra cakacaka. Na ivakarau ena vakayagataki ni tekinolaji ena tauri ni dua na nanuma, veisautaka me vaka na kena vakayagataki na ivakarau, qai vakayacoka e dua na vatuka era vakatokai na ivakarau ni tekinolaji.


text:
ULUTAGA NI VULI 15
Vakatotomuri Jisu Mo Vakila Tiko ga na Vakacegu
“Ena qai taqomaka na lomamuni . . . na vakacegu ni Kalou e uasivia na vakasama kece.”—FPAI. 4:7.
SERE 113 Rawati ni Vakacegu
KA ENA VULICI *
1-2. Na cava e nuiqawaqawataka o Jisu?
E NUIQAWAQAWA o Jisu ena iotioti ni siga ni nona bula e vuravura. Sa vakarau me vakararawataki, era na vakamatei koya tale ga na tamata ca. Ia e dua tale na ka e kauaitaka vakabibi o Jisu. E lomani Tamana vakalevu qai via vakamarautaki koya. E kila ni na vakarokorokotaki na yaca i Jiova ke yalodina tiko ga ena veivakatovolei e vakarau sotava. E lomani ira tale ga na tamata o Jisu, e kila nira na bula tawamudu ga ke yalodina me yacova ni mate.
2 E nuiqawaqawa vakalevu o Jisu ia e vakila tiko ga na vakacegu. E tukuna mada ga vei ratou nona yapositolo: “Au solia vei kemudou na noqu vakacegu.” (Joni 14:27) E vakila o Jisu “na vakacegu ni Kalou,” na vakacegu e vakila e dua ni vinaka nodrau veiwekani kei Jiova. Qori e taqomaka nona vakasama kei na lomana me kua ni lomaleqa.—Fpai. 4:6, 7.
3. Na cava eda na vulica ena ulutaga qo?
3 Eda na sega ni vakararawataki sara me vakataki Jisu, ia eda na vakatovolei kece nida nona imuri. (Maciu 16:24, 25; Joni 15:20) Me vakataki Jisu, eda na nuiqawaqawa ena so na gauna. Na cava meda cakava meda kua kina ni lomaocaoca vakalevu da qai vakila tiko ga na vakacegu? Eda na vulica qo e tolu na ka e cakava o Jisu ena nona cakacaka vakaitalatala e vuravura kei na sala meda vakatotomuri koya kina nida vakatovolei.
E MASU WASOMA O JISU
4. Nida vakasamataka tiko na 1 Cesalonaika 5:17, tukuna eso na ivakaraitaki ni nona masu wasoma o Jisu ena iotioti ni siga ni nona bula e vuravura?
4 Wilika 1 Cesalonaika 5:17. E masu wasoma o Jisu ena iotioti ni siga ni nona bula e vuravura. Ni tauyavutaka na ivakananumi ni nona mate, e masulaka na madrai kei na waini. (1 Kor. 11:23-25) Ni bera ni biubiu mai na vanua ratou soqova kina kei na nona tisaipeli na Lakosivia, eratou masu vata. (Joni 17:1-26) Ni yaco yani ena Ulunivanua ni Veiolive kei ratou nona tisaipeli ena bogi qori, e masu tale vakavica. (Maciu 26:36-39, 42, 44) Ni bera mada ga ni cavuka nona icegu, e masu tale o Jisu. (Luke 23:46) E masulaka vei Jiova na ka kece e yaco ena iotioti ni siga ni nona bula e vuravura.
5. Na cava eratou sega ni yaloqaqa kina na yapositolo?
5 Dua na vuna e vosota kina o Jisu na veivakatovolei oya ni nuitaki Tamana, e kilai qori ena nona masu wasoma. Ia ratou sega ni gumatua ena masu nona yapositolo ena bogi ya. Eratou sega kina ni yaloqaqa ni ratou vakatovolei. (Maciu 26:40, 41, 43, 45, 56) Nida vakatovolei, eda na yalodina ga ke da muria na ivakaraitaki nei Jisu nida “masu tiko ga.” Na cava meda masulaka?
6. E yaga vakacava na vakabauta meda vakila tiko ga kina na vakacegu?
6 Eda rawa ni masulaka vei Jiova me ‘vakalevutaka noda vakabauta.’ (Luke 17:5; Joni 14:1) E bibi na vakabauta ni o Setani ena vakatovolei ira kece na imuri i Jisu. (Luke 22:31) Ena yaga vakacava na vakabauta meda vakila tiko ga kina na vakacegu ni veitaravi na veivakatovolei? Nida sa cakava kece na ka eda rawata meda vosota na veivakatovolei, na vakabauta ena uqeti keda meda kua tale ni lomaleqa. Na vuna? Eda nuidei ni na qai walia qori o Jiova ena sala vinaka duadua, ena gauna veiganiti tale ga.—1 Pita 5:6, 7.
7. Na cava o vulica ena ivakamacala nei Robert?
7 E bibi na masu meda vakila tiko ga kina na vakacegu ke mani dredre na ituvaki. Dikeva na ivakaraitaki nei Robert, e dua na qase ni ivavakoso yalodina sa yabaki 80 vakacaca. E kaya: “E yaga vakalevu na Filipai 4:6, 7 meu vosota kina e levu na veivakatovolei ena noqu bula. Au a leqa vakailavo. Au vakacegui tale ga mai na noqu itavi vaqase ena dua na gauna lekaleka.” Ia e vakila tiko ga vakacava o Robert na vakacegu? E kaya: “Au dau masu ena gauna au lomaocaoca kina. Au kila na levu ga ni noqu masu vagumatua, na levu tale ga ni noqu vakacegu.”
E GUMATUA ENA VUNAU O JISU
8. Me vaka e tukuni ena Joni 8:29, na cava e dua tale na vuna e vakila tiko ga kina o Jisu na vakacegu?
8 Wilika Joni 8:29. E vakila tiko ga o Jisu na vakacegu ni vakararawataki ni kila ni vakamarautaki Tamana. E talairawarawa tiko ga ke mani dredre mada ga. E lomani Tamana qai vakaliuci koya ena ka kece. Ni se tu mai lomalagi, a “matai ligamaqosa” i Jiova. (Vkai. 8:30) Ni bula e vuravura, e gumatua ni vakavulica na veika me baleti Tamana. (Maciu 6:9; Joni 5:17) E marautaka vakalevu o Jisu na cakacaka qori.—Joni 4:34-36.
9. E rawa vakacava nida vakacegu tiko ga nida ogaoga ena vunau?
9 Eda rawa ni vakatotomuri Jisu nida “vakaitavi vakalevu ena cakacaka ni Turaga.” (1 Kor. 15:58) Nida “ogaoga” ena cakacaka vakavunau, ena donu noda rai me baleta na veika dredre eda sotava. (Caka. 18:5) Kena ivakaraitaki, e rawa ni dredre sara na kedra ituvaki ena yalava. Ia nira vulica mera lomani Jiova mera muria tale ga nona ivakasala, e vinaka nodra bula ra qai mamarau. Ena veigauna eda raica kina qori, eda nuidei ni kauaitaki keda o Jiova. Nida nuitaki Jiova, eda na vakila tiko ga na vakacegu. Qori na ka e vakadinata e dua na tacida yalewa e dau yalolailai qai lomabibi. E kaya: “Niu ogaoga ena cakacaka vakaitalatala, e donu tiko ga noqu rai, au mamarau. Vaka meu veivolekati sara ga kei Jiova niu cakacaka vakavunau tiko.”
10. Na cava o vulica ena ivakamacala nei Brenda?
10 Dikeva nona ivakaraitaki e dua na tacida yalewa o Brenda. E tauvimate bibi kei luvena yalewa. E rawa ni veitosoyaki ga ena nona idabedabe qiqi ni sa sega ni taubale rawa. E vunau ena so na gauna e veivale, ia e levu na gauna sa dau vola ivola ga. E kaya: “Na gauna au sa kila kina na kequ mate qai ciqoma ni na sega ni wali rawa, au sa kauaitaka ga vakalevu na cakacaka vakaitalatala. Niu dau vunau, au sega ni lomaocaocataka e dua na ka. E uqeti au ga meu kauaitaka na nodra vukei o ira ena yalava ni neitou ivavakoso. E dei tale ga ena noqu vakasama na noqu inuinui ena veigauna se bera mai.”
E CIQOMA O JISU NODRA VEITOKONI NA ITOKANI
11-13. (a) Eratou vakaraitaka vakacava na yapositolo kei na so tale nira itokani dina nei Jisu? (b) Era tokoni Jisu vakacava nona itokani?
11 Eratou vakaraitaka na yapositolo yalodina i Jisu ni ratou itokani dina ena gauna kece ni nona cakacaka vakavunau. Eratou cakava sara ga na ka e tukuni ena Vosa Vakaibalebale 18:24, e kaya: “E tiko na itokani eda veivolekati sara, e yawa na tacida dina.” E mareqeti ratou nona itokani o Jisu. O iratou mada ga na tacina dina, ratou sega ni vakabauti koya ena gauna kece ni nona cakacaka vakavunau. (Joni 7:3-5) Dua na gauna, era kaya na wekana ni sa leqa nona vakasama. (Mari. 3:21) Ia e kaya o Jisu vei ratou nona yapositolo yalodina ena bogi ni bera nona mate: “O kemudou ga dou sa dau tiko vata kei au niu sotava na veika dredre.”—Luke 22:28.
12 Eso na gauna eratou vakararawataki Jisu na nona yapositolo, ia e raibaleta nodratou cala qai kauaitaka ga ni ratou se vakabauti koya tiko. (Maciu 26:40; Mari. 10:13, 14; Joni 6:66-69) Ena iotioti ni bogi ni bera ni vakamatei, e kaya o Jisu vei ratou na tagane yalodina qori: “Au sa kacivi kemudou mo dou noqu itokani, baleta na ka kece au rogoca vei Tamaqu au vakatakila vei kemudou.” (Joni 15:15) E macala ga ni ratou dau vakayaloqaqataki Jisu vakalevu na nona itokani. E vakamarautaki koya sara ga ni ratou dau tokoni koya ena cakacaka vakaitalatala.—Luke 10:17, 21.
13 Era itokani tale ga nei Jisu eso na tagane kei na yalewa era tokoni koya ena cakacaka vakavunau kei na so tale na sala. Eso era sureti koya ina nodra vale Luke 10:38-42; Joni 12:1, 2) Eso tale era veitomani ena nona ilakolako ra qai wasea vua na nodra iyau. (Luke 8:3) Era dau tokoni Jisu na nona itokani nira kila ni na tokoni ira tale ga. E caka vinaka vei ira, ia e sega ni namaka vakasivia vei ira na ka. E uasivi o Jisu, ia e mareqeta nodra veivuke nona itokani sega ni uasivi. E macala nira tokoni koya me vakila tiko ga na vakacegu.me lai kana. (
14-15. Eda na vakaitokani vinaka vakacava? Era na tokoni keda vakacava?
14 O ira na itokani vinaka era na vukei keda meda yalodina tiko ga vei Jiova. Na sala vinaka duadua mo vakaitokani vinaka kina oya mo itokani vinaka. (Maciu 7:12) Kena ivakaraitaki, e uqeti keda na iVolatabu meda vakayagataka noda gauna kei na igu meda vukei ira eso tale, vakabibi o ira na “leqa tu.” (Efeso 4:28) Vakacava o rawa ni vakasamataka e dua ena ivavakoso mo vukea? O rawa ni veivuke ena volivoli vua na tacida e sega ni rawa ni veilakoyaki? O rawa ni vakarautaka na kedratou na vuvale eratou leqa vakailavo? Ke o kila na ivakavakayagataki ni jw.org® kei na JW Library®, o rawa ni vukea eso ena ivavakoso mera kila tale ga? Nida gumatua ni veivuke, eda na mamarau.—Caka. 20:35.
15 Era na tokoni keda na noda itokani nida sotava na veika dredre, meda vakila tiko ga kina na vakacegu. Me vaka ga nona rogoci Jope o Ilaiu ni vakamacalataka nona leqa, era na rogoci keda tale ga noda itokani nida talaucaka noda leqa. (Jope 32:4) Meda kua ni namaka mera vakatulewa ena vukuda, eda na yalomatua ke da rogoca nodra ivakasala vakaivolatabu. (Vkai. 15:22) Me vaka ga nona rogoci ira nona itokani o Tevita nira veivakadodonutaki, meda yalomalumalumu tale ga ni rogoca nodra veivuke na noda itokani. (2 Sam. 17:27-29) E macala ga ni o ira na itokani qori era iloloma nei Jiova vei keda.—Jeme. 1:17.
VAKILA TIKO GA NA VAKACEGU
16. Me vaka e tukuni ena Filipai 4:6, 7, na sala cava duadua ga eda na vakila kina na vakacegu? Vakamacalataka.
16 Wilika Filipai 4:6, 7. Na cava e tukuna kina o Jiova nida na vakila nona vakacegu “ena vuku i Karisito Jisu”? Na vuna oya ni na dei ga na vakacegu ni lomada kei na noda vakasama ke matata vei keda na itavi nei Jisu ena inaki i Jiova, meda vakabauta tale ga. Kena ivakaraitaki, e vosoti ga noda ivalavala ca kece ena vuku ni isoro ni ivoli i Jisu. (1 Joni 2:12) Qori e veivakacegui dina! Ni Tui ni Matanitu ni Kalou o Jisu, ena vakaotia kece na rarawa e vakavuna o Setani kei na nona vuravura. (Aisea 65:17; 1 Joni 3:8; Vkta. 21:3, 4) Eda vakanamata sara ga ena inuinui totoka qori! E sega ni rawarawa na itavi e lesia vei keda o Jisu, ia ena tokoni keda tiko ga me yacova na ivakataotioti ni veika vakavuravura qo. (Maciu 28:19, 20) E veivakayaloqaqataki dina qori! Io, e bibi na vakacegu, na inuinui kei na yaloqaqa meda lomavakacegu tiko ga.
17. (a) Ena vakila tiko ga vakacava na lotu vaKarisito na vakacegu? (b) Me vaka e yalataki ena Joni 16:33, na cava eda na cakava rawa?
17 O na vakila tiko ga vakacava na vakacegu ni vakasama ni o nuiqawaqawa? Mo muria na ka e cakava o Jisu. Kena imatai, masu, me wasoma tale ga. Kena ikarua, talairawarawa vei Jiova qai gumatua ena vunau ke mani dredre mada ga. Kena ikatolu, dau ciqoma nodra veitokoni na itokani mo vosota kina na veika dredre. Ni o cakava kece qori, ena taqomaka na lomamu kei na nomu vakasama na vakacegu ni Kalou. Me vakataki Jisu, o na yalodina tiko ga ni o vakatovolei.—Wilika Joni 16:33.
SERE 41 Moni Rogoca Noqu Masu
^ para. 5 Eda dau sotava kece na leqa e vakavu nuiqawaqawa. Eda na vulica gona ena ulutaga qo e tolu na ka e cakava o Jisu me vakila tiko ga kina na vakacegu. Eda rawa ni muria qori meda lomavakacegu ke dredre mada ga na ituvaki.


text:
Mai noqu na vakaloloma e matasawa
Ni mai cava na gauna talei
Mai kavoro na gauna ‘daru a lokuca
Vakataroga lo voli noqu rosi
Ni ko sa mai tinia koso nodaru veidomoni
Au vakaotia na noqu gauna e na va’qaqara voli
Vakacegu na yaloqu ni’u raici kemuni
Sa I kemuni beka na I cava li ni noqu vaqaqara
E mai bucini ka susugi cake mai nodaru veikilai
Au a nuitaka voli lei rosi ni na yaco dina ga
Mama koula e na vau vata ni bula vakawati
Mai sevatki ni ko sa la’I ciri yawa yani
Ki na toba ni galala kei na reki nomu bula talei
Au kurabui lei rosi ni’u rogoca ni ko sa vakasuka
Mo mai biuti au tu vakaloloma lei noqu matavinaka
Ke’u a kila ni na mai mosi kina na yaloqu daulomani
Ke’u a se kua ni domoni iko ga e na I matai ni gauna
Sa la’ki moce isa noqu daulomani nomu ga na vakacegu
Laivi au me’u qai tasereka dredre ni vuravura
Ke udolu na marama e ra bini e mataqu me’u digia
Sa I kemuni ga noqu rosi dredre me guilecavi


text:
O Cei se Cava na Vosa ni Kalou?
Kena isau vakaivolatabu
Na “vosa ni Kalou” e dau vakaibalebaletaka na itukutuku vakalou se na veika e vauca na itukutuku qori. (Luke 11:28) E vakayagataki vakalevu ena iVolatabu na icavuti, “Na Vosa ni Kalou” se “na Vosa.”—Vakatakila 19:13; Joni 1:14.
iTukutuku vakalou. Era dau tukuna na parofita ni itukutuku era vakasavuya e vosa ni Kalou. Kena ivakaraitaki, e tekivutaka o Jeremaia na ka e parofisaitaka ni vakayagataka na matavosa “e vosa vei au o Jiova.” (Jeremaia 1:4, 11, 13; 2:1) Ni bera ni vakasavui vei Saula ni digi koya na Kalou me tui, a kaya na parofita o Samuela: “Mo tu vakadua, meu vakarogoya vei iko na vosa ni Kalou.”—1 Samuela 9:27.
Na icavuti. E kune ena iVolatabu na matavosa “na Vosa.” Qori na icavuti e vakatokai kina o Jisu Karisito, ena nona bula vakayalo mai lomalagi kei na nona bula vakatamata e vuravura. Dikeva eso na ivakamacala e tokona na vakasama qori:
E se bula sara na Vosa ni bera nira buli na vo ni kabula. E kaya kina na iVolatabu: “Ena ivakatekivu a bula na Vosa. . . . A tiko vata kei na Kalou o koya qo mai na ivakatekivu.” (Joni 1:1, 2) O Jisu e “ulumatua ni kabuli kece. . . . A bula tale ga ni bera na ka kece tale eso.”—Kolosa 1:13-15, 17.
E mai bula vakatamata i vuravura na Vosa. E kaya na iVolatabu: “E mai tamata na Vosa, e tiko vata kei keda.” (Joni 1:14) ‘E vakadravudravuataki koya o Jisu, e okati koya me vaka na bobula ni mai bula vakatamata.’—Filipai 2:5-7.
E Luve ni Kalou na Vosa. Ni tukuna oti ga na yapositolo o Joni “e mai tamata na Vosa,” e kaya sara: “Eda raica tale ga nona lagilagi, na lagilagi qo e solia o tamana vua na luvena duabau.” (Joni 1:14) E vola tale ga o Joni: “Ni Luve ni Kalou o Jisu.”—1 Joni 4:15.
E tu vua na Vosa na itovo vakalou. “E dua na kalou na Vosa,” se “vakalou.” (Joni 1:1; An American Translation) O Jisu e “vakaraitaka vinaka sara ga na lagilagi ni Kalou, e ucui koya vinaka.”—Iperiu 1:2, 3.
E veiliutaki vakatui na Vosa. E vakamacalataka na iVolatabu ni toka e ulu i koya na Vosa ni Kalou e “levu na ivauniulu vakatui.” (Vakatakila 19:12, 13; vakamacala e ra) E vakatokai tale ga na Vosa me “nodra Tui na tui, nodra Turaga na turaga.” (Vakatakila 19:16) E kilai tale ga o Jisu me “nodra Tui o ira na veiliutaki vakatui, e nodra Turaga tale ga o ira na veiliutaki vakaturaga.”—1 Timoci 6:14, 15.
E matanivanua ni Kalou na Vosa. Na icavuti “na Vosa” e dusi koya e vakayagataka na Kalou me vakadewataka nona itukutuku se nona ivakaro. A cakava o Jisu nona itavi, ni a kaya: “O Tamaqu e talai au mai e vakaroti au ena ka meu tukuna kei na ka meu vakavulica. . . . O koya gona, au tukuna ga na veika e tukuna vei au o Tamaqu.”—Joni 12:49, 50.


text:
SAINI VEI WARATAHS O NEMANI NADOLO – 2023
Written by Demesi Kakaya on August 10, 2022
Na cauravou ka lewena na timi ni noda vanua ka wing ni Leicester o Nemani Nadolo e sa na biuta tiko na Premiership champions ka sa lai lewena na mata timi ni Waratahs ena Australian Super Rugby season ena vula ko veverueri .
Ciqomi rawa ni turaga yabaki 34 qo e a sucu ena noda vanua ka tubu , tuberi mai na vanua levu o Ositerelia. Lewena mai na mata timi ni Crusaders . E nona i digidigi ka taleitaka ka na vakamarautaka na nona mata vuvale ena nona sana mai lewena na timi ni Waratahs.
SOURCE : BBC SPORTS


text:
SERE VOU – MV MATAISAU – SENI UA NI NABAKA
Written by Mika Qalobula on September 13, 2022
‘SENI UA NI NABAKA’-Na matasere oqo e ratou se ka vou toka ena buturara ni veivakamarautaki ka ratou cavutu mai ena loma ni koro vakaturaga mai Muaikacuni,Moala mai na Yatu Lau.
E liutaka tiko na mata sere oqo Eseroma Baleisuva,ka ratou lewena tiko o Anaiyara Bonu,Iliesa Buli,Jitoko Malumu,Maika Bale kei Meceni Karavakibau,ka ratou gone taucoko mai Muaikacuni.
MV – MATAISAU – Oqo e dua na waqa ni matanitu ka a soko voli ena yatu Lau ena vula ko Janueri,ena vuku ni nona veisiko na Turaga na Tui Nayau,o Ratu Sir Kamisese Mara,ka sa sobu rawa kina o koya e Naroi ena vuku ni kena sa tatara tiko mai na cagilaba o Eric enai ka 18 ni siga ni vula vata ga oya.
Ia,e a qai sasaga na MV Mataisau,me laki vakaruru ena daveta mai Nabaka ena mata ni koro o Muaikacuni,ka mani seva ni a qai lutudromu ena daveta oya,ka ratou a mani qai qalo bula ki vanua o iratou na lewe ni waqa,ka vaka vo ga e dua na turaga ni Bua o Jovilisi Matanisiga kei Jone Tanigu na Turaga ni Ono i Lau,ka rau tao toka ga i loma,ka sa mani rau mai kacikaci ni cagi toka ga i kea.
E rawa nio rogoca talega na sere oqo ena VITIFM 92.2FM,92FM kei na 92.6FM.
VITIFM – E KAMICA QAI KACHI!!!!
Source – Eseroma Baleisuva


text:
Na Cava e Dredre Kina na Veiyaloni e Vuravura?
Kena iSau Vakaivolatabu
Ena dreve tu ga na sasaga ni tamata me rawati na bula veiyaloni e vuravura, ena vuku ni:
‘E sega ni vu vua na tamata e lako tu me lewa na nona ilakolako.’ (Jeremaia 10:23) E sega ni buli na tamata me lewai koya ga, ena sega gona ni rawati na bula veiyaloni.
“Kua ni nuitaki ira na iliuliu vakatamata; ni sega ni dua na tamata ena vakabulai iko rawa. Ni mate o koya, sa lesu ina qele, ena siga tiko ga oya sa takali na nona vakanananu.” (Same 146:3, 4, Good News Translation) O ira mada ga na iliuliu vinaka era sega ni walia rawa na veika e vakavuna tiko na ivalu.
Ena ‘duatani sara na iotioti ni veisiga, ena vakilai kina e levu na ka dredre. Nira na . . . voravora [na tamata], era na sega ni vinakata na ka dodonu, era na dau veiliumuritaki, domoqa, era na dokadoka.’ (2 Timoci 3:1–4) Eda bula tu qo ena iotioti ni veisiga ni vuravura ca qo, ena dredre kina na bula veiyaloni ena itovo era sa takalevu tu nikua.
“Drau na rarawa na vuravura kei na wasawasa, ni sa lako sobu vei kemudrau na Tevoro, e cudru vakalevu, ni kila tiko ni sa lekaleka nona gauna.” (Vakatakila 12:12) Sa kolotaki mai vuravura o Setani na Tevoro qai uqeti ira tiko na tamata mera muria na yalo ni vuravura. Eda na sega ni rawa ni bula veiyaloni ni se bula tiko na “turaga ni vuravura qo.”—Joni 12:31.
Na ‘[Matanitu ni Kalou] ena vurumemeataka, ena vakawabokotaki ira na veimatanitu kece qori [era saqata na Kalou], ena tu ga me tawamudu.’ (Taniela 2:44) Na matanitu ga ni Kalou ena rawa ni kauta mai na bula veiyaloni, sega ni matanitu vakatamata.—Same 145:16.


text:
O Bau Kila?
Na ivakarau cava era dau muria na Jiu e vakavuna me cata kina o Jisu na bubului?
E TIKO ga na gauna me dau caka kina na bubului me vaka e vakaroti ena Lawa e vola o Mosese. Ia ni sa takalevu tu na kena vakayagataki ena gauna i Jisu, sa matau kina vei ira na lewenivanua mera vakadeitaka na ka era cavuta nira bubului. Na vuna era cakava kina qori me kilai ni dina tiko na ka era tukuna, ia e cavuta sara ga vakarua o Jisu ni cata. Qo ga na ka e vakavulica: “Me ‘Io’ ga na nomu io, me ‘Sega’ na nomu sega.”—Maciu 5:33-37; 23:16-22.
E tukuni ena dua na ivolavosa na Theological Dictionary of the New Testament, “na kena sa matau vei ira na Jiu mera bubuluitaka na ka kece era tukuna” e rairai kilai mai na ka e volai ena Talmud, ni vakamatatataka na bubului me muri kei na kena me kua.
Me vakataki Jisu, eso tale era cata na ivalavala qori. Kena ivakaraitaki, e tukuna me baleta e dua na ilawalawa Jiu na daunitukutuku makawa o Flavius Josephus: “Era vakabauta na ilawalawa qo ni ca sara na bubului, e vinaka na lasu. Era kaya ke bubului e dua me vakabauti kina, sa na okati me tamata lasulasu.” Na nodra ivola na Jiu e kilai me Wisdom of Sirach, e tukuni kina: “O koya e bubului e valavala ca.” E cata gona o Jisu na kena raici vakamamada na bubului. Ke da dau vosa dina e veigauna, ena sega ni vinakati meda bubului meda vakabauti kina.


text:
ULUTAGA LEVU | NI MATE E DUA DRAU DAU VEIVOLEKATI
E Cala Meda Lolosi?
Vakacava o bau tauvimate vakalekaleka ena dua na gauna? De dua nomu bulabula totolo, o guilecava kina na mate a tauvi iko. Ia na lolosi e sega ni va qori. E vola o Dr. Alan Wolfelt ena nona ivola Healing a Spouse’s Grieving Heart: “E sega ni dau oti na lolosi.” Ia e tomana: “Ena qai seavu ni toso na gauna kei na nodra veitokoni eso tale.”
Me kena ivakaraitaki, vakasamataka mada na peteriaki o Eparama ena gauna e takali kina o watina. E kaya na iVolatabu “e mani lolosi qai tagicaki Sera o Eparama.” Na vosa “e mani” e dusia ni a dua toka na gauna nona saga me vosota nona lolosi tiko. * Dua tale na ivakaraitaki o Jekope, a lasutaki me vakabauta ni dua na manumanu kila e vakamatei luvena o Josefa. E lolosi me “vica vata na siga,” ratou qai sega ni vakacegui koya rawa na nona lewe ni vuvale. Ni oti mada ga e vica tale na yabaki e se vakasamataka tiko ga na mate i Josefa.—Vakatekivu 23:2; 37:34, 35; 42:36; 45:28.
Era va tale ga qori e levu nikua ni takali e dua era dau veivolekati. Wilika mada qo e rua.
-
“A mate na watiqu o Robert ena ika9 ni Julai, 2008. Dua tu ga neirau ivakarau ni bula e veimataka ni bera ni yaco na leqa vakacalaka. Ni oti na ikatalau me vaka ga na kena ivakarau ni bera ni lai cakacaka, e mokoti au, reguci au qai kaya ‘dua na ka noqu lomani iko.’ Sa oti qo e ono na yabaki se mositi au tu ga. Au vakabauta niu na sega ni guilecavi koya rawa.”—Gail yabaki 60.
-
“Sa oti qo e 18 na yabaki nona takali o watiqu, sega ni cegu noqu lolosi kei na noqu vakasamataki koya tiko ga. Niu raica na totoka ni veika bula, au vakananumi koya sara ga, au qai vakasamataka ni na marautaka tale ga na veika au raica tiko.”—Etienne, e turaga yabaki 84.
E dau yacovi keda ga vakalevu qori, meda lolositaki ira tu vakabalavu na sa mate, e mositi keda tale ga. Duidui na sala eda lolosi kina, e sega tale ga ni vinaka meda vakalewa na sala e lolosi kina e dua ni yaco e dua na vakacalaka. De dua ena gauna tale ga qori, meda kua ni nanuma ni sa cala tale na noda lolositaki ira vakasivia na sa mate. Eda na vosota rawa ga vakacava na noda lolosi?
^ para. 4 A dede tale ga nona lolosi na luve i Eparama o Aisake. Me vaka eda na raica ena ilavelave qo ena ulutaga “Vakatotomuria Nodra Vakabauta,” ni se lolosi tiko ga o Aisake ni oti e tolu na yabaki na mate i tinana, o Sera.—Vakatekivu 24:67.


text:
16 E vakarautaka na tamata na nanuma ni lomana,*Ia e vu mai vei Jiova na vosa* me kaya.+2 Na nona ivalavala kece na tamata e donu* beka vua,+Ia o Jiova e dikeva na noda inaki.*+3 Mo tataunaka vei Jiova na ka kece o cakava*+Ena qai vakataudeitaki na nomu sasaga.4 E cakava o Jiova na ka kece me rawa kina na nona inaki,Na tamata ca tale ga me baleta na siga ca.+5 O ira yadua e dokadoka na lomana e sevaka o Jiova.+Mo kila* ni na sega ni drovaka o koya na itotogi.6 Ena dei ni loloma kei na yalodina, e bokoci kina na cala,+Na rerevaki Jiova ena vakanadakuya kina e dua na ka ca.+7 Ni taleitaka o Jiova na ivalavala ni tamata,E vakavuna o koya mera veiyaloni kei na kena meca.+8 E vinaka na ka lailai ni tu vata kei na ivalavala dodonu,+E ca na iyau levu ni sega na lewadodonu.+9 Na loma ni tamata e vakananuma na nona sala,Ia o Jiova ga e dusimaka na nona ilakolako.+10 Na vakatulewa ni Kalou me tiko ena tebenigusuna na tui,+Me kua kina ni vakatanitaka na lewadodonu.+11 Na ivakarau dodonu kei na ivakarau ni bibi e nei Jiova,Na bibi kece ni taga e nona cakacaka.+12 Na ivakarau ca era sevaka na tui,+Ni vakataudeitaki na itikotiko vakaturaga ena cakadodonu.+13 Na vosa vakadodonu era taleitaka na tui,Era lomani koya e vosa dina.+14 Na cudru ni tui e vaka na italai ni mate,+Ia na tamata vuku ena tarova.*+15 Na serau ni matana na tui e veivakabulai,Na nona veivakadonui e vaka na o ni uca ni vulaitubutubu.+16 Na rawati ni vuku e uasivia na koula!+Na rawati ni yalomatua me digitaki, me kua na siliva.+17 Na nodra gaunisala na yalododonu e gole tani mai na ca.O koya e qarauna na nona sala e taqomaka na nona bula.+18 E liu na dokadoka e tarava na rusa,E liu na yaloqaciqacia e tarava na bale.+19 E vinaka meda yalomalua nida tiko vata kei ira na yalomalumalumu,+E ca nida wasea na nodra itokinivalu na viavialevu.20 O koya e yalomatuataka na ka ena kunea na ka vinaka,E marau o koya e nuitaki Jiova.21 O koya e lomavuku ena vakatokai me yalomatua,+O koya e vosa vakayalovinaka* e veirawai.+22 E ivurevure ni bula na yalomatua vei ira na taukena,Ia era vakavulici ga na lialia ena nodra lialia.23 Na loma ni tamata vuku e yalomatua kina na gusuna+Qai kuria na veirawai ni ka e tukuna.24 Na vosa vakayalovinaka e qanioni,E kamikamica vei keda* qai vakabulabulataka na sui.+25 E tiko na sala e rairai donu vua na tamata,Ia na kena itinitini na sala ga ni mate.+26 Ni viakana na tamata cakacaka e cakacaka kina vakaukauaNi uqeti koya kina nona walokai.*+27 Na tamata macawa e kelia tiko na ka ca,+Na ka e tukuna e vaka na caudre ni bukawaqa.+28 Na tamata dauvakavuca* e vakavuveiba,+Kei na dauvakaucaca e tawasei ira na veitokani dredre.+29 Na tamata voravora e temaka na wekanaE tuberi koya ena sala cala.30 E bobomataidua me bukana na ka ca.E qamugusu* ni vakayacora na nona inaki lo.31 E isala totoka* na ulu sikoa+Ni kune ena sala ni yalododonu.+32 E vinaka o koya e berabera ni cudru,+ e ca na tamata qaqa,Kei koya e lewa vinaka na yalona vei koya e vakadruka na koro.+33 E viritaki na madigi,*+Ia na kena lewa kece e vu mai vei Jiova.+
iVakamacala e ra
^ Ipe., “E nona na tamata na ituvatuva ni lomana.”


text:
E Vakatabuya na iVolatabu na Veiyacovi?
Kena iSau Vakaivolatabu
E tukuni ena iVolatabu ni qori e isolisoli ni Kalou vei rau na veiwatini. E buli keda “na tagane kei na yalewa” qai raica na veika e bulia ni sa bau “totoka dina.” (Vakatekivu 1:27, 31) Ni kauti rau mai na imatai ni tagane kei na yalewa na Kalou me rau vakamau, e kaya ni rau sa na “lewe dua ga.” (Vakatekivu 2:24) Qo e okati kina na marautaki ni veiyacovi kei na nodrau veivolekati na veiwatini.
E vakamacalataki ena iVolatabu na marau e vakila na tagane vakawati: “Mo marautaka mada ga na yalewa o vakawatitaka mai na gauna o se cauravou kina . . . Me vakamarautaki iko mada ga na sucuna ena veigauna. Me rawai iko tiko ga na nona dodomo.” (Vosa Vakaibalebale 5:18, 19) E inaki ni Kalou me marau tale ga na yalewa vakawati. E kaya na iVolatabu: “Na tagane vakawati kei watina me rau vakaceguya nodrau dui gagadre ni veiyacovi.”—1 Korinica 7:3, God’s Word Bible.
E vakadonui ga vei ira na vakawati
Na Kalou e vakatara ga na veiyacovi vei ira na vakawati, e tukuna na Iperiu 13:4: “Meda rokova kece na vakawati, me kua tale ga ni vakadukadukalitaki na imocemoce ni vakawati, ni na lewai ira na dau veiyacovi tawadodonu kei ira na veibutakoci na Kalou.” Mera dei tiko ga na veiwatini ena nodra veidinadinati ni vakawati. Era na marau vakalevu nira muria na ivakavuvuli vakaivolatabu: “E marau vakalevu o koya e solia na ka, vakalailai o koya e taura na ka.”—Cakacaka 20:35.


text:
RA TAROGA NA ITABAGONE
Cava Meu Veiyaloni Kina kei Ratou na Taciqu?
“Noqu itokani vinaka duadua, ia e kequ meca tale ga”
Ratou nomu itokani vinaka duadua na tacimu, ia rawa tale ga ni ratou kemu meca. Dua na ka nomudou dau veilomani, ia so na gauna ratou na vakacudrui iko sara ga. E kaya o Helena e yabaki 18: “E dau vakacudrui au sara ga o taciqu, e kila vinaka na ka me tukuna se cakava meu katakata kina!”
E rawa ni wali eso na veileqaleqati vakaveitacini ke rawarawa ga nomudou veitalanoa qai veivosakitaka vakavinaka. Kena ivakaraitaki:
Rau veibataka na veitacini tagane na rumu rau vakayagataka tiko ke dua vei rau e via tiko taudua kina. Ia ena wali na leqa qori ke rau dau veirogorogoci, rau qai kauaitaka tale ga na ka rau dui vinakata vakaveitacini. Me muri tale ga na ivakavuvuli vakaivolatabu ena Luke 6:31.
Rau daramaki i sulu na veitacini yalewa qai sega ni rau dui kerea. Ena wali na leqa qori ke rau veivosaki vakavinaka, qai biuta na iyalayala ni ka rau rawa ni cakava. Me muri tale ga na ivakavuvuli vakaivolatabu ena 2 Timoci 2:24.
Ia eso na ituvaki e ca sara, rawa tale ga ni sotavi kina e levu na leqa. Dikeva mada ena iVolatabu e rua na kena ivakaraitaki:
E tini ena leqa nodrau vuvutaki Mosese na tacina o Miriama kei Eroni. Wilika na Tiko Voli Mai na Lekutu 12:1-15. Tarogi iko mada: ‘E rawa vakacava meu kua ni vuvutaki ratou na taciqu?’
Na levu ni nona cudru o Keni e vakamatei Epeli na tacina. Wilika na Vakatekivu 4:1-12. Tarogi iko mada: ‘Au na lewa vinaka vakacava noqu cudru niu veivosaki kei ratou na taciqu?’
Rua na vuna mo veiyaloni kina
Se mani dredre vakacava nomu saga mo veiyaloni kei ratou na tacimu, e rua na vuna ena yaga kina nomu sasaga.
iVakatakilakila ni yalomatua. E kaya o Alex: “E dau totolo noqu cudruvi rau na taciqu yalewa. Ia qo au sa sega ni yalototolo au sa dau vosoti rau ga. Au rawa ni kaya niu sa yalomatua.”
E kaya na iVolatabu: “O koya e berabera ni cudru e yalomatua vakalevu, ia o koya e yalototolo e vakaraitaka na nona lialia.”—Vosa Vakaibalebale 14:29.
Ena yaga ni o sa uabula. Ke o sega ni vosota rawa nodratou ivalavala na tacimu, ena qai dredre sara ni o veimaliwai kei watimu, dua drau cakacaka vata, nomu boso, se dua tale ni yaco na ituvaki va qori.
Ka dina: Ena vakatau na vinaka ni nomu bula mai muri ena ivakarau ni nomu veivosaki kei na ka o cakava mo walia kina na leqa. Na vanua vinaka o rawa ni vakatovotovotaka kina qori vei ratou e vale.
E kaya na iVolatabu: “Ke rawa, saga moni veiyaloni kei ira na tamata kece.”—Roma 12:18.
Vakacava o vinakata mo vukei ratou na tacimu na kena wali na leqa ena kemudou maliwa? Wilika “Ka era kaya nomu icaba,” qai raica na ka me vakaleweni, “Veiyaloni kei Ratou na Tacimu.”


text:
E iVakavuvuli Vakaivolatabu, ‘Ke Dua e Vakabulai, ena Bula tu Ga’?
Kena isau vakaivolatabu
Sega. Na iVolatabu e sega ni vakavuvulitaka, ‘ke dua e vakabulai, kena ibalebale qori ni na bula.’ E rawa ni luluqa na nona vakabauti Jisu e dua qai sega ni rawata kina na bula. E kaya na iVolatabu ni vinakati na sasaga kei na “vala vakaukaua,” me dei tiko ga kina na vakabauta. (Juta 3, 5) E tukuni vei ira na lotu vaKarisito taumada era ciqomi Karisito mera ‘sasagataka tiko ga nodra bula ena rere kei na sautaninini.’—Filipai 2:12.
E sega ni tokona na iVolatabu na ivakavuvuli, ‘ke dua e vakabulai, ena bula tu ga’
Na iVolatabu e vakasalataki keda ni na sega ni curu ina Matanitu ni Kalou o koya e vakayacora na ivalavala ca bibi. (1 Korinica 6:9-11; Kalatia 5:19-21) Ena sega ni yaga na ivakasala qori ke da kila nida na vakabulai. Ia e vakaraitaka na iVolatabu ni o koya mada ga e vakabulai ena rawa ni lesu ina nona ivalavala taumada. Kena ivakaraitaki e tukuni ena Iperiu 10:26: “Ke da nakita gona meda valavala ca nida sa kila na ivakavuvuli dina, sa na sega tale ni dua na isoro me cabori ena vuku ni noda ivalavala ca.”—Iperiu 6:4-6; 2 Pita 2:20-22.
E vakabibitaka o Jisu na vakabauta ena dua na vosa vakatautauvata, e vakatauvatani koya ena vaini, o ira na nona imuri mera tabanivaini. Eso vei ira era na vakaraitaka nodra vakabauta ena ka era vuataka, se na ka era cakava. Ia ena seavu yani ni toso na gauna, era na qai “viritaki laivi vaka na tabanikau [sega ni vua],” era na sega ni vakabulai. (Joni 15:1-6) E vakayagataka tale ga na vosa vakatautauvata qori o Paula ni kaya vei ira na sega ni dei ena vakabauta nira na “musuki tani.”—Roma 11:17-22.
Era vakaroti na lotu vaKarisito mera “yadra tiko.” (Maciu 24:42; 25:13) Era na sega ni vakabulai o ira na moce vakayalo, se o ira na cakava na “cakacaka ni butobuto,” se o ira na sega ni vakacavara vinaka na cakacaka e lesia o Jisu.—Roma 13:11-13; Vakatakila 3:1-3.
E levu na tikinivolatabu e vakaraitaka ni o ira mada ga era vakabulai ena vinakati mera vosota se yalodina tiko ga me yacova na icavacava. (Maciu 24:13; Iperiu 10:36; 12:2, 3; Vakatakila 2:10) Dua na ka nodra marau na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri nira vuli mai na nodra vakabauta kei na vosota o ira era vakabauta vata. (1 Cesalonaika 1:2, 3; 3 Joni 3, 4) E veivakadreti na iVolatabu ena bibi ni vosota, vakacava ena yaga na ivakavuvuli qori ke ra vakabulai mada ga o ira era sega ni vosota?
E vakadeitaka o Paula nona vakabulai ena gauna e vakarau vakamatei kina. (2 Timoci 4:6-8) Ena dua na gauna e liu, e kila o koya ni na sega ni rawa ni vakabulai baleta na nona rawai rawarawa ina gagadre ni yago. E kaya kina: “Au vakamalumalumutaka na yagoqu, au qai vakabobulataka, baleta meu kua ni vunau tiko vei ira na so au qai sega tale ni vakadonui.”—1 Korinica 9:27; Filipai 3:12-14.


text:
Wase 138
Na raivotu sa vakaraitaki vei Peresitedi Josefa F. Simici mai Salt Lake City, Utah, ena 3 ni Okotova 1918. Ena nona vosa me dolava kina na ika 89 ni Koniferedi Raraba ni Lotu, ena 4 ni Okotova 1918, a tukuna kina ko Peresitedi Simici ni sa ciqoma e vica na veivakauqeti vakalou ena veivula sa oti. E dua vei ira oqori, e baleta na nona veisiko mai na iVakabula ki vei ira na yalodra na sa mate ena gauna e se tu kina ena ibulubulu na Yagona, a ciqoma ko Peresitedi Simici ena siga yani ki liu. A volai ni se qai vakacavari sara ga na koniferedi. Ena 31 ni Okotova 1918, a soli yani vei rau na daunivakasala ena Mataveiliutaki Taumada, na Matabose ni Le Tinikarua kei na Peteriaki, ka ra vakadonuya taucoko sara.
1–10, Sa vakasamataka ko Peresitedi Josefa F. Simici na veika a vola ko Pita kei na nona veisiko na Turaga ki na vuravura ni yalo; 11–24, Sa raica ko Peresitedi Simici ni ra sa soqoni vata mai parataisi ko ira na buladodonu era sa mate kei na nona cakacaka na Karisito ena kedra maliwa; 25–37, Sa raica na sala sa tauyavutaki kina na vunautaki ni kosipeli ena kedra maliwa na yalo; 38–52, Sa raici Atama, kei Ivi kei ira na parofita yalosavasava e vuqa ena vuravura ni yalo ka ra a raica me ivesu na kedra ituvaki vakayalo ni se bera na nodra tucake tale; 53–60, Era na la’ki vakuria tiko ga na nodra cakacaka ena vuravura ni yalo ko ira na yalododonu era sa mate ena gauna oqo.
1 Ena ikatolu ni Okotova ena yabaki duanaudolu ciwanadrau tinikawalu, au a dabe toka kina ena noqu rumu ka avakasamataka tiko na ivolanikalou;
2 Kau vakananuma na isoro cecere ni aveivakaduavatataki ka a vakacabora na Luve ni Kalou, me baleta na bsereki ni vuravura;
3 Kei na aloloma cecere ka vakasakiti erau sa vakaraitaka na Tamada kei na Luvena ena nona lako mai na bDauveisereki ki vuravura;
4 Ena vuku ni nona aveisorovaki, kei na btalairawarawa ki na ivakavuvuli ni kosipeli, me vakabulai kina na tamata.
5 Ia ni’u vakasamataka tiko na veika oqo, au qai nanuma lesu na veika a vola ko Pita na iApositolo, vei ira na yalododonu ni agauna e liu ka ra dui tutu mai bPonito, Kalatia, Kapatosia kei na veiyasana eso mai Esia, na veivanua a qai vunautaki kina na kosipeli ni sa vakamatei oti ena kauveilatai na Turaga.
6 Au a cereka na iVolatabu ka wilika na ikatolu kei na ikava ni wase ena imatai ni ivola i Pita, ia ni’u wilika tiko sa lauti au vakalevu sara me vaka e se bera vakadua ni bau yaco vei au e liu, na veitikina oqo:
7 Ni sa vakararawataki tale ga vakadua na Karisito ena vuku ni ivalavala ca, io na bula dodonu ena vukudra na sega ni bula dodonu, me kauti keda kina vua na Kalou, raica sa vakamatei na yagona, a sa vakabulabulataki na Yalona:
8 A sa lako tale ga ko koya ka vunau vei ira na yalo era sa tiko ena avale ni veivesu;
9 Io ko ira era a talaidredre e liu, ni sa vosota vakadede na Kalou ka sa dau wawa ena gauna i Noa, ni sa vakarautaki tiko na waqa, raica era sa lewe vica ga sa vakabulai kina e loma ni wai, io e le walu wale ga. (1 Pita 3:18–20).
10 Ena vuku ni ka oqo sa vunautaki kina na kosipeli vei ira tale ga era sa mate, me ra lewai kina me vaka na tamata ena yagodra, ia me ra bula ga vua na Kalou ena yalodra. (1 Pita 4:6).
11 Ni’u sa vakananuma tiko na veika sa avolai oqo, sa dolavi na bmata ni yaloqu, ka sa ccurumi au na Yalo ni Turaga, ka’u raici ira na lewevuqa era sa dmate, na tamata lalai kei na turaga.
12 Raica era sa soqoni vata ena dua na vanua e dua na ilawalawa abula dodonu sega ni wiliki rawa, ko ira era sa byalodina sara ka muria na ivakavuvuli i Jisu ena nodra bula vakayago;
13 Ka ra cabora na aisoro sa vakatautauvatataki kei na isoro cecere ni Luve ni Kalou, ka bsotava na veivakararawataki ena yacana na Dauveisereki.
14 Ko ira kece oqori era sa mate yani, ka tudei tu ena nodra avakanuinui ki na dua na btucake tale lagilagi, ena cloloma soli wale ni Kalou na dTamana kei na eLuvena e Duabau Ga, ko Jisu Karisito.
15 Au raica ni ra sa vakasinaiti ena areki kei na marau, ka ra sa vakamolimoli vata ni sa voleka mai na siga me ra sereki kina.
16 Era sa soqoni vata ka waraka na nona lesu yani na Luve ni Kalou ki na avuravura ni yalo, ka tukuna ni ra sa sereki mai na bivau ni mate.
17 Ena qai avakalesui tale na kuvu ni soso sa moce no ki na kena itutu e uasivi sara, io ena veiuturi vata na bsui ka ologi ena ua kei na viciko, raica ena cokoti vata tale na cyalo kei na yago me sega tale ni veitawasei, io me ra rawata na dmarau sa vuabale.
18 Ni ra sa wawa ka veivosaki tiko na lewe vuqa, ka reki vakalevu ena auwa ni nodra sereki mai na sinucodo ni mate, sa rairai na Luve ni Kalou, ka tukuna na agalala vei ira na yalodina era vesu tu;
19 Ia mai kea sa avunautaka kina vei ira ko koya na bkosipeli tawamudu, na ivunau ni tucake tale kei na nodra vueti na kawatamata mai na clutu, ka vakakina mai na ivalavala ca ni tamata yadua, kevaka era sa dveivutuni.
20 Ia a sega ni lako vei ira na tamata aivalavala ca, ka sa sega ni rogo yani na domona vei ira sa sega ni vakalou kei ira sa sega ni via veivutuni ka ra sa itovo bvakasisila ena bula vakayago oqo;
21 Era sa sega talega vakakina ni raica na nona iserau, se raica na matana ko ira era a sega ni ciqoma na nona ivakadinadina kei na nodra ivakasala na parofita e liu.
22 Na vanua era tu kina ko ira oqo, sa tu ga kina na abutobuto, ia ena kedra maliwa na buladodonu sa kune kina na bvakacegu;
23 Era sa reki na yalododonu ni ra sa avueti, ka ra sa lolou e bdurudra ka vakadinadinataka ni sa nodra Dauveivueti ka Dauveisereki mai na mate kei na csinucodo kei eli na Luve ni Kalou.
24 Sa serau na kedra irairai, ka sa tiko vei ira na alumisa ni rarama mai na kena iserau na Turaga, ka ra sa bvakacaucautaka tiko ga na yacana tabu.
25 Au sa kurabui, ni’u kila ni a yabaki tolu na nona cakacaka voli na iVakabula vei ira na Jiu kei ira na mataqali i Isireli, ena nona segata me vakavuvulitaka vei ira na kosipeli tawamudu ka sureti ira me ra veivutuni;
26 Ia, e dina ga ni a kitaka na cakacaka lelevu e vuqa, kei na caka mana, kei na kacivaki ni ka dina, ena akaukauwa levu kei na dodonu, era lewe vica walega era rogoca na domona, ka reki ena nona iserau, ka rawata na veivakabulai mai na ligana
27 Ia na nona veiqaravi vei ira na sa mate a avakaiyalayala walega, mai na gauna ga a vakamatei kina ena kauveilatai me yacova na nona tucake tale;
28 Kau vakananuma na vosa nei Pita—ena nona kaya ni a vunau na Luve ni Kalou vei ira na yalo era sa tiko ena vale ni veivesu, ka ra dau talaidredre ena so na gauna, ni sa vosota vakadede na Kalou ka sa dauwawa ena gauna i Noa—ka vakakina na sala sa rawa kina vua me vunau vei ira na yalo oqori ka vakayacora na veicakacaka e ganita ena loma ni gauna lekaleka oqori.
29 Ia ni’u sa vakananuma tiko, sa dolavi na mataqu ka avakabulabulataki na noqu kila ka, ka’u qai raica ni a sega ni lako vakatamata na Turaga me vakavulici ira na tamata ivalavala ca kei ira na dau talaidredre, ka ra a cata na dina;
30 Ia raica, mai vei ira ga na buladodonu, a conaka kina ko koya na nona ilawalawa ka lesi ira na nona italai, era vakaisulu ena akaukauwa kei na dodonu, ka talai ira me ra lako yani ka kauta na rarama ni kosipeli ki vei ira era tu ena bbutobuto, io vei ira ckecega na yalo ni tamata; ia sa vakaoqori na kena vunautaki na kosipeli vei ira na mate.
31 A ra sa lako yani na nona italai digitaki ka tukuna na agauna vinaka ni Turaga ka vunautaka na bveisereki vei ira na bobula era vesuki tu, io vei ira kece era na veivutunitaka na nodra ivalavala ca ka ciqoma na kosipeli.
32 A sa vakaoqori na vunautaki ni kosipeli vei ira sa amate ena nodra ivalavala ca, ka sega ni bkila na ivakavuvuli dina, se ko ira sa talaidredre ka sega ni vakabauti ira na parofita.
33 Sa vakavulici me ra avakabauta na Kalou, veivutuni mai na ivalavala ca, bveisosomitaki ena papitaiso me baleta na cbokoci ni ivalavala ca, kei na disolisoli ni Yalo Tabu ena veitabaki ni liga.
34 Kei na ivakavuvuli kece tale ni kosipeli e yaga me ra kila me qai rawa kina ni ra alewai me vaka na tamata ena bula vakayago, ia me ra bula me vaka na Kalou ena yalodra.
35 Ka sa vakatakilai kina vei ira na sa mate, ko ira na tamata lalai kei na turaga, ko ira na sega ni yalododonu kei ira sa yalododonu, ni sa rawa ga na veisereki ena nona aveisorovaki ena bkauveilatai na Luve ni Kalou.
36 A vakaoqori na kena vakatakilai mai ni a vakayagataka na noda Dauveivueti, na gauna e veiqaravi kina ena nodra vuravura na yalo, me veidusimaki ka vakarautaka na yalodra na aparofita yalodina era dau vakadinadinataki koya ena nodra bula vakayago;
37 Me ra kauta yani na itukutuku ni veivueti vei ira kecega era sa mate, ki vei ira a sega ni rawa me lako kina vakataki koya, ena vuku ni nodra aveisaqasaqa ka ivalavala ca, me rawa kina vei ira ena nodra veiqaravi na nona italai me ra rogoca na nona vosa.
38 A maliwai ira na turaga kei ira na qaqa era a tiko ena ivavakoso vakaitamera ni buladodonu oqo na Tamada ko aAtama, ko koya sa Bula Mai Liu Sara ka tamadra na tamata kecega.
39 Kei na Tinada uasivi ko aIvi, kei ira tale ga na luvena yalewa yalodina era a bula ena veitabagauna ka ra a qarava na Kalou bula ka dina.
40 A tiko kina ko aEpeli, na imatai ni btamata ka a vakamatei ena nona vakabauta, kei cSeci tale ga na tacina, e dua vei ira na qaqa, o koya sa ducuya vinaka sara na tamana, ko Atama.
41 Ko aNoa, o koya a veivakasalataki ena vuku ni waluvu; ko bSemi, na cbete levu cecere; ko dEparaama, na tama ni vakabauta; ko eAisake, fJekope, kei gMosese, na daunilawa levu vei ira na Isireli;
42 Kei aAisea, ko koya ka a tukuna ena parofisai ni sa lumuti na Dauveivueti me vauci ira sa yalo raramusumusu, me vunautaka na bula galala vei ira na bbobula, kei na veisereki vei ira sa tiko ena cvale ni veivesu, a tiko talega kina.
43 Ka vakakina ko aIsikeli, o koya a vakaraitaki vua ena raivotu na buca levu ni sui bmamaca, ka na vakasulumi ena yago, me tucake tale mai ena nodra cvakaturi cake tale na mate, me ka bula;
44 Kei aTaniela, ko koya a raica ka tukuna taumada ni na tauyavutaki na bmatanitu ni Kalou ena siga mai muri, ena sega sara ni vakarusai rawa ka sega ni biu tu me nodra na tamata tani;
45 Kei aIliesa, o koya erau a rairai vata mai kei Mosese ena Ulunivanua ni bVeivakamataliataki;
46 Kei aMalakai, na parofita ka a vakadinadinataka na lako mai nei bIlaija—o koya talega a vosa kina ko Moronai ki vei Josefa Simici na Parofita, ka tukuna kina ni na lako mai ni se bera na csiga levu ka rerevaki ni Turaga—a tiko talega e kea.
47 Ko Ilaija na parofita ena mai tea e ayalodra na gone na yalayala a caka vei ira na nodra qase,
48 Sa tukuna rawa tiko kina na acakacaka cecere me na vakayacori ena bveivaletabu ni Turaga ena citabagauna ni taucoko ni gauna, me baleta na nodra vueti na mate, kei na nodra dvauci na gone vei ira na nodra itubutubu, ia, kevaka e sega ena cudruvi na vuravura taucoko ka vakarusai ni sa lako mai ko koya.
49 Era a tiko kina ko ira kece oqo kei na lewe vuqa tale, io ko ira tale ga na nodra aparofita na Nifai ka ra a dau vakadinadinataka na nona lako mai na Luve ni Kalou, raica era a soqoni vata kece yani ka waraka na nodra sereki,
50 Raica era okata ko ira era sa mate me gauna ni nodra tiko avakabobula na yali tu vakadede ni byalodra mai na yagodra.
51 Raica a vakavulici ira oqo na Turaga, ka solia vei ira na akaukauwa me ra tucake tale ga ni sa tucake oti mai na mate ko koya, me ra curu ki na matanitu nei Tamana, ka ra vakaisalataki ena btawa mate rawa kei na cbula tawamudu.
52 Ka ra qai tomana mai na gauna ko ya ka lako yani na nodra cakacaka me vaka sa yalataka tu na Turaga, ka vakaivotavota ena aveivakalougatataki kece sara sa maroroi tu me baleti ira era lomani koya.
53 Na Parofita ko Josefa Simici, kei na tamaqu, ko Airame Simici, ko Biriqemu Yaga, Joni Teila, Wilivote Uturavu kei na vuqa tale na tamata digitaki ka ra a amaroroi tu me ra qai lako mai ena taucoko ni gauna, ka mai tura na byavu ni dua na cakacaka levu ni gauna oqo.
54 E okati kina na tara ni veivaletabu kei na qaravi ni veicakacaka vakalotu e loma me baleta na nodra vueti na amate, era a tu talega ena vuravura ni yalo.
55 Au raica ni ra maliwai ira tale ga, na aturaga kei ira na tamata yalodina era a bdigitaki tu mai na ivakatekivu me ra na iliuliu ni Lotu ni Kalou.
56 Ni ra se bera mada ga ni sucu, o ira, vata kei ira e vuqa tale, era sa ciqoma na imatai ni nodra lesoni ena nodra vuravura na yalo ka ra avakarautaki me ra lako mai ena nona bgauna na Turaga me ra mai cakacaka ena nona cwere ni vaini me baleta na nodra vakabulai na yalo ni tamata.
57 Au raici ira na aitalatala qase ni itabagauna oqo, ni ra sa biuta na bula oqo, era a tomana tiko na nodra cakacaka ni kena vunautaki na kosipeli ni veivutuni kei na veivueti, ena vuku ni nona Veisorovaki na Luvena e Duabau ga na Kalou, io vei ira sa tu ena bbutobuto, kei ira sa bobula ki na ivalavala ca ena vuravura ni yalo.
58 Raica era na avueti ko ira na mate era sa veivutuni, kevaka era sa talairawarawa ki na bcakacaka vakalotu sa vakayacori ena vale ni Kalou.
59 Ia ni ra sa sauma oti na isau ni nodra talaidredre, ka ra sa avakasavasavataki, era na qai tauca na kedra isau me vaka na nodra bivalavala, ni ra sa itaukei ni veivakabulai.
60 A sa vakaoqo na raivotu sa vakaraitaki vei au me baleta na nodra vueti na sa mate, raica au sa vola na kena itukutuku, ka’u sa kila ni sa adina, io ena nona veivakalougatataki na noda Turaga ka noda iVakabula ko Jisu Karisito. Emeni.