text:
Vatavatairalago me Baleta na Gauna se Bera Mai
O dau vaqaqa se na vakacava nomu bula se na nodratou bula nomu vuvale ena gauna se bera mai? Vakacava dou na vutuniyau? Dou na veilomani tiko ga se dou na rarawa qai galili? O na bula balavu se o na matedole? Sa vica vata na yabaki na kena vaqaqai voli mai na isau ni taro qori.
E levu era yavutaka nodra vatavatairalago me baleta na gauna se bera mai ena veika era dikeva ni yaco tu e veiyasa i vuravura. E levu na ka era tukuna e yaco, ia eso tale nodra vatavatairalago e vakavu rarawa ni sega ni yaco dina. Kena ivakaraitaki, e kaya o Guglielmo Marconi a tauyavutaka ena 1912 na vakauitukutuku ena walesi: “Na vakayagataki ni walesi ena vakaotia na ivalu.” E kaya tale ga e dua na vakailesilesi a sega ni via katona nodratou sere na Beatles ena 1962, ni na seavu yani na kedra kamica na mataqiriqiri era vakayagataka na qita.
E levu era nuitaka na kaukaua vuni mera kila kina na veika ena yaco ena gauna se bera mai. Eso era taro ivakasala vei ira na dauraikalokalo, eso era rai ena mekesini se niusipepa mera raica na vatavatairalago ni nodra bula (horoscope). Eso tale era kere ivakasala vei ira na daurairai. Era kaya na daurairai nira rawa ni tukuna na ka e se bera ni yaco nira tuvaimau, se nira wilika na naba kei na laini ena qeteqeteniliga.
Ena gauna makawa, eso era dau kere ivakasala vei ira na bete kei ira na bete yalewa nira via kila na ka ena yaco ena gauna se bera mai. Era na qai vakadewataka na bete vei ira na vakatataro na nona itukutuku na nodra kalou. Kena ivakaraitaki, e tukuni ni vakauta o Croesus na tui kei Lydia na iloloma vua na bete mai Delphi e Kirisi ni via kila na ka ena yaco ke vala kei Sairusi mai Perisia. E kaya na bete ni na vakarusa o Croesus “e dua na matanitu qaqa” ke ravuti Sairusi. E mani gole o Croesus ni nuidei ena qaqa ena ivalu, ia na matanitu qaqa a vakarusai na nona matanitu o Croesus!
E sega ni matata nona vatavatairalago na bete me baleta na ka ena yaco. Se mani o cei e qaqa ena ivalu, e se rawa tiko ga ni tukuni ni dina na ka e kaya na bete. E vakayalia kece o Croesus na ka e taukena ni vakabauta na itukutuku lasu. Vakacava ena gauna qo? Na cava era vakila o ira na vakanuinui ena so na iwalewale ni kena kilai na ka e se bera ni yaco?


c: text/html

text: 1 Ena ika30 ni yabaki, ena ikalima ni siga ena ikava ni vula, niu tiko kei ira na kau vakavesu+ ena bati ni uciwai na Kipa,+ e tadola na lomalagi au raica sara na raivotu ni Kalou.2 Ena ikalima ni siga ni vula, oya ena ikalima ni yabaki e kau vakavesu kina o Tui Jioakini,+3 e vosa o Jiova vei Isikeli* na luvei Pusai na bete, ena bati ni uciwai na Kipa ena nodra vanua na Kalitia,+ e tiko vua mai kea na liga i Jiova.+4 Niu vakararai tiko au raica sara e dua na covulaca+ e liwa mai na vualiku, e dua na o levu, kei na caucaudre ni bukawaqa*+ e ramase wavokita, e tiko ena loma ni bukawaqa e dua na ka e vaka na irairai ni koula e waki vata kei na siliva.+5 E vaka e va na kabula e tiko e loma,+ na kedratou irairai yadua e vaka na tamata.6 E yava na matadratou, e yava na tabadratou.+7 E dodonu na yavadratou, na qeteqete ni yavadratou e vaka na qeteqete ni yava ni luvenibulumakau, e tatalivaliva kece me vaka na taliva ni kopa masiraki.+8 E tiko na liga ni tamata e ruku ni tabadratou ena yasadratou vava, e tiko na matadratou kei na tabadratou na le va qo.9 E veitarai na tabadratou. Eratou sega ni vuki ni ratou lako, eratou lako ga vakadodonu.+10 E va qo na irairai ni matadratou: E tiko yadua vei ratou na mata ni tamata kei na mata ni laione+ ena imatau, na mata ni bulumakau+ ena imawi, e tiko tale ga vei ratou yadua na mata+ ni ikeli.+11 E va qori na irairai ni matadratou. Eratou tevuka cake na tabadratou. E veitaratara e rua na tabadratou, e rua tale e ubia na yagodratou.+12 Eratou dui lako vakadodonu ena vanua ga e dusimaki ratou kina na yalo tabu.+ Eratou sega ni vuki ni ratou lako tiko.13 Na kedratou irairai na kabula e vaka na qilaiso waqa qai veitosoyaki tiko e dua na ka e vaka na cina caucaudre ena kedratou maliwa na kabula, e tibi na liva mai na loma ni bukawaqa.+14 Ni ratou lako yani se lesu mai na kabula, e vaka na tibi ni liva na nodratou veitosoyaki.15 Niu vakaraici ratou tiko na va na kabula, au mani raica ena delaniqele e dua na yavaniqiqi ni tu e yasadratou na kabula e va na matadratou.+16 E taliva me vaka na kirisilaite na yavaniqiqi kei na kena ibulibuli, e tautauvata na kedratou irairai vava. Na kedratou irairai kei na kena ibulibuli e vaka e dua na yavaniqiqi ena loma ni dua tale na yavaniqiqi.*17 Ni ratou toso e rawa ni ratou toso ena dua vei ratou na va na yasana, eratou sega ni veivukiyaki.18 E vakatubuqoroqoro na cere ni batiniqiqi, e robota kece na batiniqiqi vava na yalokanimata.+19 Ni ratou toso na kabula e toso e yasadratou na yavaniqiqi, ni talave mai na qele na kabula, e talave tale ga na yavaniqiqi.+20 Eratou toso ena vanua e via lako kina na yalo tabu, oya na vanua ga e lako kina na yalo tabu. Ena talave vata kei ratou na yavaniqiqi, ni tiko ena yavaniqiqi na yalo tabu e dusimaki ratou tiko na kabula.*21 Ni ratou toso na kabula, e toso na yavaniqiqi, ni ratou tu vakadua, e tu vakadua. Ni ratou talave mai na qele e talave tale ga na yavaniqiqi, ni tiko ena yavaniqiqi na yalo tabu e dusimaki ratou tiko na kabula.22 E tatevu tu e cake e uludratou na kabula e dua na ka e vaka na buturara, e tatibi me vaka na waicevata rairai vinaka.+23 Ena ruku ni maliwalala e dodonu tu* na tabadratou, e dui veiqaravi. E rua na tabadratou e ubia na yagodratou ena dua na yasana, e rua tale e ubia na yagodratou e yasana adua.24 Au rogoca ni vaka na rorogo ni tacoka ni wai na cakurobaroba ni tabadratou, e vaka na domo i koya e Kaukaua Duadua.+ E vaka na rorogo ni mataivalu ni ratou toso. Ni ratou tu vakadua, eratou biuta sobu na tabadratou.25 E rogo mai cake e dua na domo ena buturara e uludratou. (Ni ratou duri vakadua eratou biuta sobu na tabadratou.)26 E tiko ena buturara e cake e uludratou e dua na ka e vaka na vatu sefaia na kena irairai,+ e vaka na idabedabe vakaturaga.+ E dabe toka e cake ena idabedabe vakaturaga e dua e vaka na irairai ni tamata.+27 Au raica ni taliva tiko e dua na ka e vaka na koula e waki vata kei na siliva,+ e vaka sara ga ni caudre tiko na bukawaqa e tolona lako cake, au raica e dua na ka e vaka na irairai ni bukawaqa e tolona lako sobu.+ E ramase wavoki o koya28 me vaka na ramase ni drodrolagi+ ena o ena siga ni uca. E va qori na ramase ni rarama e wavokiti koya. Na kena irairai e vaka na lagilagi i Jiova.+ Niu raica qori au davo vakatoboicu, au rogoca sara ni vosa tiko e dua.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
LESONI 8
O Cei e Meca ni Kalou?
E meca levu duadua ni Kalou o Setani na Tevoro. O koya e ibulibuli vakayalo, e muri e qai tusaqati Jiova. Se saqata tiko ga na Kalou o Setani me yacova mai oqo, o Setani e vakaleqai keda tale tiko ga vakalevu na tamata. E rui ca o Setani. E daulasulasu, e daulaba tale ga.—Joni 8:44.
Era tomani Setani e so tale na ibulibuli vakayalo ena nodra vorata na Kalou. E vakatokai ira oqo na iVolatabu mera timoni. Era keda meca na tamata me vakataki Setani ga. Era dau vinakata mera vakararawataki keda. (Maciu 9:32, 33; 12:22) Ena qai vakarusai Setani vakadua kei ira nona timoni o Jiova. Sa lailai sara na gauna e vo mera vakararawataki keda kina.—Vakatakila 12:12.
Ke o vinakata mo itokani ni Kalou, kua ni cakava na ka e vinakata o Setani mo cakava. O Setani kei ira nona timoni era cati Jiova. Era meca ni Kalou, era vinakata mo meca tale ga ni Kalou o iko. E dodonu mo vakadeitaka se o cei o via vakamarautaka—o Setani se o Jiova. Ke o via bula tawamudu, e dodonu mo vakatulewataka mo cakava na inaki ni Kalou. E matai o Setani ena ilawaki kei na sala me vakacalai keda kina na tamata. E levu e sa vakaisini ira sara tu ga o koya.—Vakatakila 12:9, VV.


text:
Karisitala
Na karisitala se sa kaukauwa na veika sa na (me vaka atom, molikiuli, se taki) era sa tuvai tu ena dua na ivakaraitaki cecere ni selasomidi, bucini a karisitala lattice ka na vakayacori ena idusidusi kece sara. Me kena ikuri, na macrosomidi sega ni karisitala era na dau kilai ga mai na nodra geometrical, ka oka kina na veika e sotavi vata kei na veika e baleti ira na vakatadraicake. Na vulici vakadidike ni veikarisitala kei karisitala tauyavutaki e kilai me crystallography. Na cakacaka ni karisitala tauyavutaki ena gacagaca ni karisitala tubu sa kacivi crystallization se solidification.


text:
ITUKUTUKU NI VUNAU ENA YABAKI SA OTI
iWalewale ni Vunau Vuavuaivinaka
DUA na sala bibi eda vakatetea tiko kina na ka dina na iVakadinadina i Jiova na noda vunau e veivale. Ia e laurai ni vuavuaivinaka tale ga na vunau ni vakayagataki na qiqi kei na teveli ni ivola. (Maciu 24:14) Sa vakayagataki tiko ena vunau e matanalevu na vata ni ivola, teveli, kei na kiosk (vale lalai me vaka na kena e caka tu kina nikua na volivolitaki). E vakau tale ga ina ivavakoso e veiyasa i vuravura e rauta ni 250,000 na qiqi ni vunau. Na cava sa rawati kina?
Mai na gauna e tekivu kina ena 2014 na vunau lavotaki e matanalevu e Dar es Salaam, Tanzania, era kerea e rauta ni le 700 na lewenivanua mera vulica na iVolatabu. Era gole e levu na tataleitaki ina soqoni, era sa toro voleka tale ga vuana Kalou. Dua na yabaki era taura ena qiqi ni vunau na lewenivanua e Aferika kei ira mai vanuatani e sivia na 250,000 na ivola.
E se sega ni yacova na 2,000 na levu ni dautukutuku ena Yatu Solomoni, ra qai vunau tiko na tacida ena 300 vakacaca na veiyanuyanu. E laurai ni vuavuaivinaka sara na vakatetei ni ka dina ena vunau e matanalevu ena siti. Ena koroturaga o Honiara, era veisoliyaka na mataveitacini e sivia na 104,000 na mekesini kei na sivia na 23,600 na brochure. Levu vei ira na taura na ivola era gole mai na veiyanuyanu kei na veikoro tu yawa e sega kina na iVakadinadina. Dua ga na yakavi era veisoliyaka e 400 na ivola Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu?, era kerea tale ga e le 60 na lewenivanua mera vuli iVolatabu.
Erau painia tudei e Venezuela o Michael kei Linda. Dua na mataka erau lai vakaduria e dua na vata ni ivola volekata e dua na baravi ena yanuyanu o Margarita. A gole sara yani e dua na turaga o Aníbal, lai taura e dua na ivola Kaya na iVolatabu. E vakamacalataka vei rau na tacida o Aníbal ni mate ena baravi ya o tamana ena vitu na yabaki yani e liu, sa tekivu tale ga mai na gauna ya na nona lomabibi o tinana. Ni gole yani ena macawa tarava o Aníbal, e tukuna vei rau o Michael kei Linda ni macawa oya e ivakananumi ni nona mate o tamana. E qiriti tinana sara, qai kerei Michael me vakamacalataka vua eso na ka ena vakacegui koya. Sa dau qiriti rau tiko o Michael kei Linda na tinai Aníbal, rau qai wasea vua eso na tikinivolatabu veivakacegui. Ni vakauitukutuku vei rau ena nona mobail, e volao tinai Aníbal: “Sa daumaka sara noqu bula nikua, ni drau vakacegui au qai vukei au meu vakalevutaka noqu vakabauta.”
Sa vakayacori tiko na vunau e matanalevu ena 127 na vanua ena 14 na korolelevu e Merika. E tauyavu kina e 8,445 na vuli iVolatabu ena imatai ni vitu na vula ena yabaki vakacakacaka ni isoqosoqo ni 2015! Era vukei tale ga e levu ena iwalewale ni vunau qori mera lesu ina sokalou dina. Kena ivakaraitaki, a vakaraica tiko e dua na turaga o Terry na noda teveli ni ivola e Los Angeles, Kalifonia, rau tarogi koya sara na veiwatini rau duri toka e kea ke dau wilika na noda ivola. E kaya o Terry ni dua na iVakadinadina i Jiova, ia sa malumalumu tu vakayalo me rauta ni va na yabaki. Erau wilika qai veivosakitaka kei koya na veiwatini na Isikeli 34:11, e tukuna kina o Jiova: “Au na vaqarai ira . . . na noqu sipi, au na karoni ira.” Rau vakamacalataka vua na noda website kei na JW Broadcasting. Ni imeli vua na tacida tagane o Terry ena mataka tarava, e tukuna ni rua na ka a kerea vua na Kalou ni se bera ni raica na teveli ni ivola. Dua, me vosoti ena nona vakawalena tu na soqoni. Kena ikarua, me vukei me toro voleka vei Jiova. Oti ga ya, e sotavi rau sara na veiwatini. Rau wilika vua na tikinivolatabu, rau qai uqeti koya me lesu ina isoqosoqo i Jiova. E tukuna ni veika e yaco ya e isau sara ga ni nona masu.
E va na vanua e Addis Ababa, Iciopea, e dau vakayacori kina na vunau lavotaki e matanalevu ena siti. Era veisoliyaka na tacida ena loma ni tolu na vula e 37,275 na ivola, ra qai kerea e le 629 mera sikovi. A taura tale ga na ivola Kaya na iVolatabu e dua na qase, qai tekivu wilika ena gauna ga e taura kina. A vuli ena dua na koronivuli ni lotu, ia e tiko eso na nona vakatataro me baleti Jisu kei naMatanitu ni Kalou. A lesu ena siga tarava ina vanua e taura mai kina na ivola ni vinakata me saumi na nona vakatataro. Oti e rua na siga, a vakadonuya me vuli iVolatabu qai tiko ena imatai ni soqoni ena muanimacawa tiko ga ya. Sa tiko wasoma ena soqoni ena gauna qo, qai toso vinaka tiko vakayalo.
wase 7 ni ivola Kaya na iVolatabu, rau qai wilika na rua na parakaravu ena ulutaga lailai “Ni Mate na Wekada Voleka.” Oti ratou raica sara na itinitini ni wase e vakamacalataki kina na inuinui me baleti ira era sa takali. E uqeti koya dina na turaga ya na ka e rogoca, e baci taura na ligana na tacida tagane qai taroga: “E dina ya?” Erau vakadeitaka vua na tacida ni na vakayacora dina o Jiova na nona yalayala. Sa qai taroga na turaga ya: “Na cava meu cakava meu sotavi luvequ tale kina?” Eratou veivosakitaka sara me ratou lai sota ena nona vale. Ni rau yaco yani na tacida tagane, sa wawa tu na turaga ya me sa tekivu vulica na iVolatabu.A gole e dua na turaga e Jiu ina dua na vanua e vakaraitaki tu kina na noda ivola e Mexico, qai tarogi rau na tacida tagane ke tiko e dua na ivola me baleta na mate. Erau tukuna vua ni sa oti na mekesini me baleta na mate, sa tiko ga na mekesini me baleta na gauna se bera mai. E taura na ligai tacida tagane na turaga ya qai kaya: “Au sega ni via kila e dua na ka me baleta na gauna se bera mai. Au vinakata ga meu vakamatei au.” Ni tukuna oti qori, e sorova na tagi. Erau taroga sara na tacida se cava e va kina ya na nona rai. E kaya ena mamakeukeu: “E se qai mate ga na luvequ tagane.” Erau vakaraitaka vua na
E kaya e dua na ivakatawa dauveilakoyaki a veivuke ena kena tauyavutaki na porokaramu ni vunau e matanalevu e Niu Yoka: “Sa vakalougatataka dina o Jiova na porokaramu ni vunau ena matanalevu ena siti! E vuavuaivinaka sara na iwalewale ni vunau qo nira rogoca rawa kina na itukutuku vinaka e vica vata na udolu. Era sa vukei tale ga kina ‘na sipi era yali tu’ mera lesu ina qelenisipi, qori o ira era malumalumu tu vakayalo kei ira na vakasivoi.”—Isikeli 34:15, 16.


text:
ULUTAGA NI VULI 12
Gauna Cava Mo Vosa Kina?
“E [tiko] na gauna ni tikolo kei na gauna ni vosa.” —DAUV. 3:1, 7.
SERE 124 Dina Tiko Ga
KA ENA VULICI *
1. Na cava eda vulica ena Dauvunau 3:1, 7?
ESO vei keda era dau vosa. Eso tale era galugalu. Me vaka eda raica ena tikinivolatabu e yavutaki kina na vuli qo, e tiko na gauna meda vosa kina kei na gauna meda tikolo kina. (Wilika Dauvunau 3:1, 7.) Ia eso na gauna, eda vinakata sara ga mera dau vosa vakalevu eso na tacida. Eso tale eda vinakata mera kua tu mada ni vosa vakalevu.
2. Na ivakatagedegede i cei me muri meda kila kina na gauna meda vosa kina kei na ivakarau ni noda vosa?
2 Noda rawa ni vosa e isolisoli i Jiova. (Lako 4:10, 11; Vkta. 4:11) E vukei keda ena nona Vosa meda kila na sala meda vakayagataka vinaka kina na isolisoli qori. Eda na dikeva ena ulutaga qo eso na ivakaraitaki vakaivolatabu meda kila na gauna meda vosa kina kei na gauna meda tikolo kina. Eda na vulica tale ga na rai nei Jiova me baleta na ka eda tukuna vei ira eso tale. Meda dikeva mada e liu na gauna meda vosa kina.
GAUNA CAVA MEDA VOSA KINA?
3. Me vaka e tukuni ena Roma 10:14, gauna cava meda vosa kina?
3 E dodonu meda tu vakarau e veigauna meda tukuni Jiova kei na nona Matanitu. (Maciu 24:14; wilika Roma 10:14.) Nida cakava qori, eda sa vakatotomuri Jisu tiko. Dua na vuna e gole mai kina i vuravura oya me wasea na ka dina me baleti Tamana. (Joni 18:37) Ia meda nanuma tiko ni bibi tale ga na ivakarau ni noda vosa. Meda tukuni Jiova gona vei ira eso tale ena “yalomalua kei na veidokai dina,” meda kauaitaka tale ga na nodra rai kei na ka era vakabauta. (1 Pita 3:15) Nida cakava qori, eda na sega kina ni vosa wale ga, ia eda na vakavulici ira. De dua ena uqeta na lomadra na ka eda tukuna.
4. Me vaka e tukuni ena Vosa Vakaibalebale 9:9, ena yaga vakacava na ka eda tukuna?
4 E bibi mera kua ni tu suka na qase ni ivavakoso mera vosa vakadodonu ke vinakati me vakasalataki e dua na tacida. E macala ga nira na digia na gauna veiganiti mera vosa kina vua me kua ni madua. De dua era na qai vosa vua ni sa tiko taudua. Era saga na qase mera vakaraitaka tiko ga na veidokai ena itautau ni nodra vosa. Era na sega ni tu suka ni wasea na ivakavuvuli vakaivolatabu meda vakatulewa kina vakavuku. (Wilika Vosa Vakaibalebale 9:9.) Na cava e bibi kina meda yaloqaqa ni vosa vakadodonu ke vinakati? Dikeva mada qo e rua na ivakaraitaki rau duidui toka. Na kena imatai e vinakati vua e dua na turaga me vakadodonutaki rau na luvena tagane. Na kena ikarua, e vinakati vua e dua na marama me vosa vakadodonu vua e dua na turaga ena qai tui.
5. Na gauna cava e sega ni vosa kina vakadodonu o Ilai na Bete Levu?
5 E rua na luvena tagane na Bete Levu o Ilai, e lomani rau vakalevu. Ia erau sega ni dokai Jiova. Erau veiqaravi vakabete ena valeniveitavaki, ia erau vakayagataka vakatani nodrau lewa, rau sega sara ga ni doka na isoro e cabori vei Jiova, rau doudou tale ga ni veiyacovi tawadodonu. (1 Sam. 2:12-17, 22) E tukuni ena Lawa e vola o Mosese ni dodonu me rau vakamatei na luvei Ilai, ia e vunauci rau ga vakamalua o Ilai qai vakadonuya me rau veiqaravi tiko ga ena valeniveitavaki. (Vkru. 21:18-21) Na cava na rai nei Jiova ena ka e cakava o Ilai? E kaya vua o Jiova: “Na cava o dokai rau tiko ga kina vakalevu na luvemu qai vakalailai o yau?” E qai vakatulewataka o Jiova me vakamatei rau na tagane ca qori.—1 Sam. 2:29, 34.
6. Na cava eda vulica vei Ilai?
6 E bibi dina na ka eda vulica vei Ilai. Ke da kila ni beca na lawa ni Kalou e dua na wekada se itokani, e dodonu meda vosa vua, meda tukuna vua na ivakatagedegede i Jiova. Oti meda vakadeitaka mera vukei koya na tacida e lesia o Jiova. (Jeme. 5:14) Meda kua mada ga ni vakataki Ilai, oya nida dokai ira vakasivia na tacida se wekada, sega ni o Jiova. E bibi na yaloqaqa meda vosa vua e vinakati me vakadodonutaki, ia ena yaga vakalevu. Dikeva na duidui ni ka e cakava o Ilai ni vakatauvatani kei na dua na yalewa ni Isireli na yacana o Apikali.
7. Na cava e lai vosa kina vei Tevita o Apikali?
7 Na wati Apikali o Nepali, e dua na itaukeiniqele vutuniyau. Ni drovaki Tui Saula tiko o Tevita kei ira nona ilala, era lai veimaliwai kei ira na ivakatawanisipi nei Nepali, era qai taqomaka nona sipi vei ira na daubutako. Vakacava e bau vakavinavinakataka qori o Nepali? Sega. Ni kerea vua o Tevita me solia vei ratou nona tamata eso na kakana kei na wai, e cudru o Nepali qai vosataki ratou vakalialia. (1 Sam. 25:5-8, 10-12, 14) E kaya sara ga o Tevita me vakamatei ira kece na tagane ena vuvale i Nepali. (1 Sam. 25:13, 22) Ena tarovi vakacava na ivakarau vakadomobula qori? E kila o Apikali ni bibi me vosa vei Tevita. E yaloqaqa gona me lai sotavi ira na le 400 na tagane era vakaiyaragi tu, era viakana ra qai cudru, me vosa tale ga vei Tevita.
8. Na cava eda vulica ena ivakaraitaki nei Apikali?
8 Ni sotavi Tevita o Apikali, e vosa ena yaloqaqa, e veidokai, e veirawai tale ga. E sega ni bale vei Apikali na leqa qori, ia e kere veivosoti vei Tevita. E kaya ni turaga vinaka, ena cakava na ka dodonu. E nuitaka na veivuke i Jiova o Apikali. (1 Sam. 25:24, 26, 28, 33, 34) E bibi meda yaloqaqa tale ga vakataki Apikali ni vosa vakadodonu vua e dua ke da raica ni cakava tiko e dua na ka ena rawa ni lai ivalavala ca bibi kina. (Same 141:5) E bibi meda veidokai, meda doudou tale ga. Nida veivakasalataki ena yalololoma ena gauna e vinakati kina, eda vakaraitaka nida itokani dina.—Vkai. 27:17.
9-10. Na cava mera nanuma tiko na qase nira veivakasalataki?
9 E bibi sara vei ira na qase ni ivavakoso mera yaloqaqa ni vosa vei ira na lewe ni ivavakoso era butucala. (Kala. 6:1) Era yalomalumalumu na qase nira kila nira sega ni uasivi, ena rairai vinakati tale ga mera dau vakasalataki ena so na gauna. Ia qori ena sega ni tarova nodra vakadodonutaka e dua ke vinakati. (2 Tim. 4:2; Taito 1:9) Nira veivakasalataki, era saga mera vakayagataka vinaka na isolisoli ni vosa mera maqosataka kina nodra veivakavulici, mera vosovoso tale ga. Era lomani koya e cala, qori e uqeti ira mera veivuke. (Vkai. 13:24) Ia e bibi duadua mera dokai Jiova, oya nira tutaka nona ivakatagedegede, mera taqomaka tale ga na ivavakoso.—Caka. 20:28.
10 Eda sa vulica mai na gauna meda vosa kina. Ia ena so na gauna, e vinaka meda kua ni tukuna e dua na ka. Na cava ena rairai dredre kina qori?
GAUNA CAVA MEDA TIKOLO KINA?
11. Na vosa vakatautauvata cava e vakayagataka o Jemesa? Cava e veiganiti kina?
11 E dau dredre meda lewa vinaka noda vosa. E vakayagataka na dauvola iVolatabu o Jemesa e dua na vosa vakatautauvata veiganiti me vakamacalataka na sasaga e vinakati kina. E kaya: “Ke dua e sega ni tarabe ena vosa, e uasivi o koya, ni rawa tale ga ni varaeletaka na yagona taucoko.” (Jeme. 3:2, 3) E dau biu na varaele ena ulu kei na gusu ni ose. Ena dre na kena dali o koya e vodo ose ke vinakata me vagolea se me tu vakadua. Ke sega ni taura vinaka na dali qori, ena cici vakalialia na ose, ena rawa ni lai mavoa, vaka kina o koya e vodo tiko. Ke da sega tale ga ni lewa vinaka noda vosa, ena rawa ni vakavuna e levu na leqa. Meda dikeva mada e vica na ituvaki meda ‘dreta kina noda dali’ meda tarova noda vosa.
12. Gauna cava meda ‘dreta kina noda dali’ meda tarova noda vosa?
12 Na cava mo cakava ke kila tiko e dua na tacida eso na itukutuku e sega ni dodonu me vakatakilai? Kena ivakaraitaki, keo sotava e dua na tacida e gole mai na vanua e vakatabui kina noda cakacaka, o na via taroga se qaravi tiko vakacava noda cakacaka ena vanua ya? E macala ga ni vinaka nomu inaki. Eda lomani ira na tacida, eda kauaitaka na kedra ituvaki. Eda via masulaki ira tale ga. Ia ena ituvaki qo, e vinaka meda ‘dreta noda dali’ meda tarova noda vosa. Ke da saga me vakacila e dua na tacida eso na itukutuku vuni, e dusia ga nida sega ni lomani koya kei ira na tacida era vakanuinui tu vua me taqomaka na itukutuku qori. Eda sega ni via kuria na veika dredre era sotava tiko na tacida ena veivanua e vakatabui kina noda cakacaka. Ena sega tale ga ni vinakata e dua na tacida ena vanua qori me vakacila na sala era qarava tiko kina na nodra cakacaka vakaitalatala se so tale na itavi vakayalo.
13. Me vaka e tukuni ena Vosa Vakaibalebale 11:13, na cava mera cakava na qase? Na vuna?
13 E bibi dina mera muria na qase ni ivavakoso na ivakavuvuli ena Vosa Vakaibalebale 11:13 oya mera kua ni vakacila na itukutuku vuni. (Wilika.) E sega ni rawarawa qori, vakabibi vei ira na qase era vakawati. Ena dei nodrau vakawati na veiwatini ni rau dau veivosaki, rau tukuna na nodrau rai, na lomadrau, kei na ka erau nuiqawaqawataka. Ia e kila tiko na qase ni sega ni dodonu me vakacila na kedra itukutuku “vuni” na lewe ni ivavakoso. Ke vakacila, ena sega ni nuitaki, vakaleqa tale ga na kena irogorogo. E sega ni dodonu mera dau “vosavosarua,” se veidabui na tacida era lesi ena itavi ena ivavakoso (1 Tim. 3:8, vmr.) Kena ibalebale era na sega ni veivakacalai se taleitaka na kakase. Ke lomani watina na qase ni ivavakoso, ena sega ni kuria nona icolacola ni tukuna vua na itukutuku e sega ni dodonu me kila.
14. E rawa ni vukea vakacava na qase ni ivavakoso o watina me vinaka tiko ga na kena irogorogo?
14 E rawa ni vukea na qase ni ivavakoso o watina me vinaka tiko ga na kena irogorogo. Ena sala cava? Me kua ni vakasaurarataki koya me talanoataka na itukutuku e dodonu me maroroya. Ni cakava qori o yalewa, e vakaraitaka nona veitokoni, e dokai ira tale ga era talaucaka na lomadra vei watina. O koya e bibi sara ni vakamarautaki Jiova ni uqeta tiko na veiyaloni kei na duavata ena ivavakoso.—Roma 14:19.
CAVA NA RAI I JIOVA ENA KA EDA TUKUNA?
15. E vakacava na rai nei Jiova vei ratou na tolu na itokani i Jope? Na vuna?
15 Levu na ka eda vulica ena ivola i Jope me baleta na ivakarau ni noda vosa, kei na gauna meda vosa kina. E sotava o Jope e levu na ituvaki mosimosi, oti qori ratou gole mai e va na tagane me ratou vakacegui koya, me ratou vakasalataki koya tale ga. Dua na gauna balavu nodratou mai galu tu ga. E qai macala ena ka eratou tukuna e muri na tolu na tagane o Elifasi, Pilitati, kei Sofa ni ratou sega ni bau vakasamataka ena gauna qori na sala me ratou vukei Jope kina. Eratou vakasamataka ga na sala me ratou vakalewai koya kina. Eratou tukuna eso na itukutuku dina, ia e levu na ka eratou tukuna me baleti Jope kei Jiova e veibeci, e sega tale ga ni dina. Eratou vakalewai Jope vakaca. (Jope 32:1-3) E vakacava na rai nei Jiova ena ka ratou cakava na tolu na tagane qori? E waqa sara ga na nona cudru. E kaya ni ratou lialia, e qai tukuna me ratou kerei Jope me masulaki ratou.—Jope 42:7-9.
16. Na cava eda vulica ena nodratou ivakaraitaki ca o Elifasi, Pilitati, kei Sofa?
16 E vica na ka eda vulica ena nodratou ivakaraitaki ca o Elifasi, Pilitati kei Sofa. Kena imatai, meda kua ni vakalewai ira na Maciu 7:1-5) Ia e dodonu meda dau rogoci ira vinaka ni bera nida vosa. Qori ga na sala eda na kila vinaka kina na kedra ituvaki. (1 Pita 3:8) Kena ikarua, meda vosa vakayalovinaka, me dina tale ga na ka eda tukuna. (Efeso 4:25) Kena ikatolu, e kauaitaka vakalevu o Jiova na ka eda dau tukuna vei ira eso tale.tacida. (
17. Na cava eda vulica vei Ilaiu?
17 O Ilaiu e ikava ni tagane me mai sikovi Jope, e wekai Eparama. E vakarorogo vinaka o Ilaiu ni vosa tiko o Jope kei ratou na tolu na tagane. Nona vakarorogo vinaka, e rawa ni vakasalataki Jope kina vakayalololoma, vakadodonu tale ga. E veisautaka kina o Jope na nona ivakarau ni rai. (Jope 33:1, 6, 17) E bibi duadua vei Ilaiu me vakarokorokotaki Jiova, sega ni o koya se dua tale. (Jope 32:21, 22; 37:23, 24) Na cava eda vulica vei Ilaiu? Kena imatai, ni tiko na gauna meda galu kina qai vakarorogo. (Jeme. 1:19) Kena ikarua, nida vakasalataka e dua, me noda inaki levu duadua me vakarokorokotaki o Jiova, sega ni o keda.
18. Eda na vakaraitaka vakacava nida doka na isolisoli ni vosa?
18 Eda vakaraitaka nida doka na isolisoli ni vosa nida muria na ivakavuvuli vakaivolatabu me baleta na ivakarau ni noda vosa, kei na gauna meda vosa kina. E uqeti vakalou na Tui vuku o Solomoni me vola: “E vaka na yapolo koula ena iyaya ceuti ena siliva na vosa e tau ena gauna donu.” (Vkai. 25:11) Ena rawa vakacava ni vaka na yapolo koula na noda vosa? Oya nida rogoca vinaka na ka era tukuna eso tale qai vakasama rawa ni bera nida vosa. Ena yaga na ka eda tukuna, ena rogo vinaka tale ga. Qori na sala ena veiuqeti kina na ka eda tukuna, ena vakamarautaki Jiova tale ga, ke da mani vosa vakalevu se sega. (Vkai. 23:15; Efeso 4:29) Qori e sala vinaka duadua meda vakaraitaka kina nida vakavinavinakataka na isolisoli ni Kalou qo!
SERE 82 ‘Me Serau Nomuni Rarama’
^ para. 5 E tu ena iVolatabu na ivakavuvuli meda kila kina na gauna meda vosa kina kei na gauna meda tikolo kina. Nida kila qai muria na ka e kaya na iVolatabu, ena marau o Jiova.
^ para. 62 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: E raica e dua na tacida yalewa ni dodonu me vakasalataka e dua.
^ para. 64 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: E vakatututaka tiko e dua na tacida tagane na veika me baleta na bula savasava.
^ para. 66 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: E vakamasuti Tevita o Apikali ena gauna veiganiti, e yaga vakalevu na ka e cakava.
^ para. 68 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: Erau sega ni tukuna na veiwatini qo na itukutuku me baleta na noda cakacaka ena vanua e vakatabui tu.
^ para. 70 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: E qarauna na qase ni ivavakoso me kua ni dua e rogoca na itukutuku e sega ni dodonu me vakatakilai me baleta na ivavakoso.


text:
Turaganilewa
Chapter 11
O Jefica sa tamata qaqa ni valu, ia sa luve ni yalewa dautagane; o Kiliati sa maroroi Jefica.
2 Na wati Kiliati sa vakasucumi ira na luvena tagane; ni ra sa qase cake mai era sa vakasavi Jefica tani ka tukuna vua, "Ena sega na nomu i votavota ena vale nei tamada, ni o sa luvena tale e dua na yalewa."
3 Sa lako tani o Jefica ka la'ki tiko ena vanua o Tobi; o Jefica sa tiko vata kei ira eso na tamata dauvakasausa, ka ra sa dau lako vata ena vakasasa.
4 Sa qai yaco, ni ra sa lako mai na Amoni me veivala kei ira na Isireli.
5 O ira na qase ni Iliati era sa lako me kauti Jefica mai na vanua o Tobi.
6 Era sa tukuna vei Jefica, "Mo lako mai ka mo mai neimami liuliu vakaivalu, me da valuti ira kina na kai Amoni."
7 Sa tarogi ira na qase o Jefica, "O ni sa sega beka ni cati au, ka cemuri au tani mai na vale nei tamaqu? Ena cava o ni sa lakovi au mai kina oqo ni sa tarai kemuni na leqa?"
8 Era sa tukuna vei Jefica na qase ni Kiliati, "Oqori sara ga na vuna keimami sa lakovi iko mai kina oqo, mo lako vata mai kei keimami ka vala kei ira na Amoni, ka mo sa mai liuliu vei keimami kece sa tiko e Kiliati."
9 Sa vosa o Jefica vei ira na qase ni Kiliati ka vaka: "Kevaka o ni sa kauti au oqo me vala kei ira na Amoni, ka sa soli ira o Jiova kina ligaqu, au na liutaki kemuni beka?"
10 O ira na qase ni Kiliati era sa tukuna vei Jefica, "O Jiova sai vakadinadina ena keda maliwa, kevaka sa sega ni caka me vaka na nomu vosa."
11 Sa lako vata kei ira na qase ni Kiliati o Jefica, ka ra sa cakava na tamata me nodra i liuliu ka sai liuliu talega vakaivalu; ka sa vosataka kece na nona vosa ena mata i Jiova mai Misipa.
12 Sa vakauta o Jefica eso nai talai ki vua na tui Amoni ka me la'ki tukuna, "Na cava o sa cati au kina, mo via lako mai kina mo valuti au ena noqu vanua?"
13 Sa sauma lesu na tui Amoni vei ira nai talai nei Jefica, "Baleta ni o ira na Isireli era sa mai kovea na noqu vanua ena nodra lako tani mai Ijipita, mai Amoni ka vakayawa sara ki Japoki kei na Joritani talega, o koya oqo me soli lesu tale na vanua oqo vakavinaka."
14 Sa vakauta lesu tale nai tukutuku o Jefica ki vei ira na tamata kei na tui Amoni talega,
15 Ka tukuna vua, "Sa tukuna vakaoqo o Jefica: 'Sa sega ni kauta tani o Isireli na vanua e Moapi se o Amoni talega;
16 'O Isireli, ni sa lako tani mai Ijipita, era sa lako curuma mai na vanua liwa, mai na waitui damudamu me yaco mai ki Ketesi.
17 'Sa qai vakau nai tukutuku vei tui Itomi ka vaka: "Me keimami lakova curuma mada na nomu vanua." Sa sega ga ni vakatara o tui Itomi, sa vakakina vei tui Moapi, o ira na Isireli era sa tiko ga mai Ketesi.
18 'Era sa lako curuma tikoga na vanua liwa, era sa vakatikitikitaki Itomi kei na vanua o Moapi,era sa lakova mai na tokalau nivanua o Moapi ka ra sa mai vakaitikotiko ena yasai Amoni ka dua, Era sa sega ga ni curuma yani nai yalayala kei Moapi, o Anoni sai yalayala kei Moapi.
19 'O Isireli sa vakau i tukutuku vei Sioni na tui Amoraiti ka tui Esiboni; sa tukuna vua o Isireli, "Me keimami lako sivia yani na nomuni vanua kina neimami vanua."
20 'O Sioni sa sega ni vakabauti ira na Isireli, me ra curuma yani na nodra vanua, Sa vakasoqoni ira vata na nona o tui Saioni ka mai tiko e Jaesa ka vala kei Isireli.
21 'O Jiova na nodra Kalou na Isireli sa soli Sioni kei ira kece na nona tamata kina ligai Isireli ka ra sa vakadrukai. Era sa taura kece na vanua mai vei ira na Amoraiti, o ira era tiko ena vanua o ya.
22 'Era sa taura kece na nodra i yalayala na Amoraiti, mai Anoni ki Japoki, mai na vanua liwa ni Joritani talega.
23 'Oqo, na Kalou o Jiova ni Isireli sa vakawaletaki ira na Amoraiti e matadra na Isireli na nona tamata; e dodonu li me ra taukena?
24 'O ni na sega beka ni taukena na ka sa solia veikemuni o Kimosi na nomuni kalou mo ni taukena? Ia, oqo na veika sa solia veikeimami o Jiova na neimami Kalou, keimami na taukena.
25 'Oqo talega, koni sa vinaka cake beka vei Pelaki na luvei Sipori na tui Moapi? E a sega beka ni via veiqati kei Isireli? E a vala beka kei ira?
26 'Ni sa tiko o Isireli mai Esiboni kei na kena veikoro lalai; mai Aroeri kei na kena veikoro lalai kei na veikoro lelevu ena batini uciwai mai Anoni, me tolunadrau na yabaki, ena cava o sa sega kina ni taura ena gauna o ya?
27 'O koya qo au sa sega kina ni cala vei iko, o iko ga me sa cala ni mai via valuti au, o Jiova ga me sa vakatulewa ena siga oqo ena kedra maliwa na luvei Isireli kei ira na kai Anoni.'"
28 O koya na tui ni tamata mai Anoni sa sega ni via rogoca na vosa sa tala vua o Jefica. Na Nona Yalayala Kei Na Nona Qaqa O Jefica
29 Sa qai lako mai na Yaloi Jiova vei Jefica, ka sa lako sara yani o Jefica e lomai Kiliati kei Manasa, ka sa lako yani e lomai Misipa e Kiliati, ka sa toso sara yani ki vei ira na Amoni.
30 Sa cakava o Jefica e dua na yalayala vei Jiova, ka tukuna, "Kevaka o ni sa soli ira na Amoni kina ligaqu,
31 "Na ka ga e curu mai na noqu katuba me mai tavaki au, ni'u sa lesu mai ena vakacegu mai vei ira na Amoni, ena nei Jiova dina ga, ka au na vakacabora me i soro kama."
32 Sa lako yani o Jefica vei ira na Amoni me valuti ira, o Jiova sa soli ira na Amoni kina ligana.
33 A sa vakadrukai ira mai Aroeri me yaco sara yani ki Minici, O e ruasagavulu na koro lelevu O ki Epeli Karamimi, e dua na kaba vakaivalu levu. Era sa vakamalumalumutaki na Amoni ena matadra na Isireli.
34 Ni sa yaco mai ki nona vale o Jefica e Misipa, sa cici mai katuba na luvena yalewa me tavaki koya ena tibereli e ligana ka meke mai ena mamarau; o koya duadua ga na gone ni vale, sa sega tale ni dua na tacina, yalewa se tagane.
35 Ena gauna sa raici koya kina o Jefica sa dresulaka na nona i sulu ka tukuna, "Noqu goneyalewa!, O sa vakayalolailaitaki au!, o sa dua tale sa vakaleqai au! Ni'u sa vosa oti vei Jiova, ka'u sa sega tale ni rawa ni vakasuka na noqu vosa."
36 Sa vosa mai o koya vei tamana, "I tamaqu, kevaka o sa vosa oti vei Jiova, mo cakava vei au, me vaka o sa vosa kina mai na gusumu, ni o Jiova sa vala ena vukumu me baleti ira na kemu meca, na Amoni."
37 Sa qai tukuna vei tamana, "Me yaco mada ga vei au na veika oqo, ia mo solia walega me rua na vula me'u lako mada ki na veiulunivanua me'u laki tagiyaso taka na noqu goneyalewa dina, oi au kei ira na noqui caba."
38 Sa tukuna o tamana, "Mo lako ga." Sa qai talai me rua na vula na nona lako vata kei ira na nona i caba ka tagicaka na nona sega cala ena veiulunivanua.
39 Sa qai yaco ni sa oti na vula rua, sa qai lesu, mai vei tamana, ka sa vakayacora o tamana me vaka na nona vosa ni yalayala. Sa sega ni kila e dua na tagane o koya. Sa qai yaco me dua nai tovo kai vakarau e Isireli
40 Me ra dau lako me va na siga na goneyalewa ni Isireli, ena veiyabaki me tagicaka na luvei Jefica oqo, na kai Kiliati.


text:
Taro na Dauwiliwili
E dau vakamacalataka vakalevu e liu na noda ivola ni wase rua na kena kilai na itukutuku vakaivolatabu, ia ena gauna qo sa sega soti. Na vuna?
Na Vale ni Vakatawa vakavalagi ni 15 Seviteba, 1950, e vakamacalataka ni tamata, ka e yaco, se na ka e tukuni ena iVolatabu e dusia e dua na ka levu cake ena gauna se bera mai.
E liu e vakamacalataka na noda ivola ni o ira na tagane kei na yalewa yalodina me vakataki Tepora, Ilaiu, Jefica, Jope, Reapi kei Repeka kei na so tale era vakatayaloyalotaki ira na lumuti se na “isoqosoqo levu.” (Vkta. 7:9) Kena ivakaraitaki, e dau nanumi tu me ratou vakatayaloyalotaki ira na lumuti o Jefica, Jope kei Repeka, rau vakatayaloyalotaka na isoqosoqo levu o Tepora kei Reapi. Ia ena dua na gauna qo eda sa sega ni vakamacalataka va qori. Na vuna?
E vakamacalataka na iVolatabu ni so na dauveiqaravi era volaitukutukutaki kina era vakatakarakarataka e dua na ka e levu cake. Ena Kalatia 4:21-31 e vakamacalataka o Paula na “drama vakaibalebale” me baleta e rua na yalewa. O Eka na yalewa bobula nei Eparama, e dusi ira na Isireli vakayago e taukeni ira o Jiova ena vuku ni Lawa a soli vei Mosese. O Sera na “yalewa galala,” e dusia na wati ni Kalou, na isoqosoqo vakalomalagi. Ena nona ivola o Paula vei ira na Iperiu, e tukuna ni o Jisu e vakataki Melikiseteki na bete e tui tale ga, e vakamacalataka na ka rau tautauvata kina. (Iper. 6:20; 7:1-3) Kena ikuri, o Paula e vakatauvatani Aisea kei ratou na luvena tagane vei Jisu kei na nona imuri lumuti. (Iper. 2:13, 14) E uqeti Paula na yalo tabu me vola qo, eda marau gona meda ciqoma na ka e tukuna me baleta nona vakatautauvata qori.
Ni tukuni mada ga ena iVolatabu ni dua na tamata e vakatakarakarataka e dua tale, meda kua ni kaya ni itukutuku se ka kece e yaco ena nona bula e dusia tiko e dua na ka e levu cake. Kena ivakaraitaki, e tukuna o Paula ni vakataki i Melikiseteki o Jisu, ia e sega ni tukuna e dua na ka me baleta nona kauta o Melikiseteki na madrai Vkte. 14:1, 18.kei na waini vei Eparama ni oti nona vakadruka e va na tui. E sega na yavu vakaivolatabu me dusia ni tiko na ibalebale vuni ni ka e yaco qo.—
Era rawai eso na dauvolaivola ni oti e vica na senitiuri nona mate o Jisu mera kaya ni ka kece e tukuni ena iVolatabu e vakatakarakarataka e dua na ka. E vakamacalataka e dua na ivola me baleta na iVolatabu (The International Standard Bible Encyclopaedia) na nodratou ivakavuvuli o Origen, Ambrose, kei Jerome, e kaya ni ratou okata na ka kece e volai ena iVolatabu me vakatakarakarataka e dua na ka, ke sega mada ga ni bibi. Eratou nanuma ni dredre mada ga me kilai na ka dina me baleta eso na italanoa rawarawa qai kilai levu, me vaka na iwiliwili ni ika ratou qoliva na tisaipeli ena bogi e rairai kina vei ratou o Jisu ni sa vakaturi oti. Eso era via kila na ka e vakatakarakarataka na fika 153!
E levu na ka e vakamacalataka o Augustine mai Hippo me baleta na italanoa ni nona vakania o Jisu e rauta ni 5,000 na tagane ena lima na ibuli madrai varile kei na rua na ika. Me vaka ni sega soti ni yaga na varile ni vakatauvatani kei na witi, e tukuna kina o Augustine ni lima na ibuli madrai e dusia na lima na ivola i Mosese (na “varile” e sega soti ni yaga e vakatakarakarataka na “Veiyalayalati Makawa,” e raici me tawayaga). Vakacava na rua na ika? E kaya ni dusia e dua na tui kei na dua na bete. E kaya e dua tale na dauvakadidike e dau taleitaka me vaqara na ka e vakatakarakarataki ena iVolatabu, ni nona volia o Jekope na itutu vakaulumatua nei Iso ena veleti rourou e dusia tiko nona volia na inuinui vakalomalagi o Jisu ena nona dra damudamu me nodra na kawatamata!
Ke dredre eso na vakasama va qori, o rawa ni kila na leqa ena basika. Eda sega ni kila na itukutuku vakaivolatabu cava e vakatakarakarataka e dua na ka kei na kena e sega. Na sala rawarawa ga qo: Ke tukuna na iVolatabu ni vakatakarakarataka e dua na ka na tamata, ituvaki, se dua na ka, meda ciqoma qori. Ia ke sega na kena yavu vakaivolatabu, eda na sega ni tukuna ni vakatakarakarataka e dua na tamata se ituvaki.
Ena yaga gona vakacava vei keda na itukutuku kei na ivakaraitaki e laurai ena iVolatabu? Ena Roma 15:4, e vola o Paula: “Na ka kece e volai e liu e volai meda vakavulici kina, me noda na inuinui e rawati mai na noda vosota kei na noda vakacegui mai na veika e volai ena iVolatabu.” E tukuna o Paula ni rawa nira vulica na tacina lumuti ena imatai ni senitiuri na lesoni bibi ena itukutuku e volai ena iVolatabu. Ia na dauveiqaravi ni Kalou ena veitabatamata kece, se ra lumuti se ‘so tale na sipi,’ era bula ena “iotioti ni veisiga” se sega, e yaga vei ira na lesoni era vulica mai “na ka kece e volai e liu.”—Joni 10:16; 2 Tim. 3:1.
Meda kua ni raica na itukutuku vakaivolatabu me yaga duadua ga ina dua na ilawalawa, se ra lumuti se lewe ni isoqosoqo levu, se yaga ena loma ni dua na itabagauna. E yaga ruarua ina ilawalawa qori na lesoni e vulici ena itukutuku vakaivolatabu se mani gauna cava era bula kina. Kena ivakaraitaki, meda kua ni nanuma ni vakaibalebaletaki ga vei ira na lumuti era vosota na dredre ena iMatai ni iValu Levu na ivola i Jope. Levu na dauveiqaravi ni Kalou, tagane kei na yalewa era lumuti se lewe ni isoqosoqo levu, era sotava tale ga na ka e sotava o Jope, era ‘raica na veivakalougatataki i Jiova, ni dau yalololoma qai dau veinanumi.’—Jeme. 5:11.
Vakasamataka mada: Ena noda ivavakoso nikua eda raici ira na yalewa itabaqase era yalodina vakataki Tepora, eso na cauravou era qase ni ivavakoso era yalomatua vakataki Ilaiu, ira na painia yaloqaqa era gugumatua vakataki Jefica, kei ira na tagane kei na yalewa yalodina era yalovosovoso me vakataki Jope. Eda vakavinavinakataka ni maroroya tu o Jiova na ivolatukutuku ni “ka kece e volai e liu,” me rawa nida ‘vakacegui ena veika e volai ena iVolatabu me noda kina na inuinui’!
Qori na vuna sa vakabibitaka na noda ivola ena vica na yabaki qo na lesoni eda rawa ni vulica ena itukutuku vakaivolatabu, sa sega ni vakabibitaki tale na ka e vakatayaloyalotaki se kena ibalebale vakaparofisai.


text:
TARO 6
Na Cava e Parofisaitaka na iVolatabu l Baleta na Mesaia?
PAROFISAI
“O iko Peceliema Efiraca, . . . ena lako mai vei iko na iliuliu ena matataki au e Isireli”
VAKAYACORI
“Ni sucu oti o Jisu mai Peceliema e Jutia ena gauna i Eroti na tui, eratou qai yaco yani i Jerusalemi na dauraikalokalo mai na Tokalau.”
PAROFISAI
“Era wasea na noqu isulu ena kedra maliwa, era qai vakawirimadigitaka na noqu isulu.”
VAKAYACORI
“Ni ratou vakoti Jisu oti ena kau na sotia, eratou kauta nona isulu e sau eratou qai wasea vakava . . . Ia e sega ni sema na isulu e loma me vaka ni tali taucoko sara ga me tekivu mai cake me yaco sara i ra. Eratou mani veikayaka: ‘Me datou kua ni dresuka, me datou vakawirimadigitaka ga me macala kina se o cei me nona.’”
PAROFISAI
“E yadrava tiko na nona sui kece, e sega ni dua e musuki.”
VAKAYACORI
“Nira lako yani vei Jisu, era raica ni sa mate tu, era mani sega ni musuka na yavana.”
PAROFISAI
“E lausua o koya ena vuku ni noda ivalavala ca.”
VAKAYACORI
“E dua vei ira na sotia e qai suaka na sarisarina ena moto, mani drodro mai kina na dra kei na wai.”
PAROFISAI
“Era mani solia na kequ isau, e 30 na tikinisiliva.”
VAKAYACORI
“E lako vei ira na iliuliu ni bete o Jutasa Isikarioti, e dua vei ratou na Tinikarua na tisaipeli qai kaya vei ira: ‘Na cava oni na solia vei au keu soli koya vei kemuni?’ Era vakadonuya mera solia vua e 30 na tikinisiliva.”


text:
IVOLA NI SOQONI–NODA BULA VAKARISITO KEI NA CAKACAKA VAKAITALATALA Janueri 2018
Vakatutu ni Veivosaki
Vakatutu ni veivosaki ni vica na ulutaga me baleta na yaga ni iVolatabu nikua.
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
“Sa Voleka na Matanitu ni Kalou”
E bula rawarawa ga o Joni, e yalodina me vakayacora na loma ni Kalou. Ena noda gauna qo, nida bula rawarawa eda na veiqaravi kina vakalevu vua na Kalou.
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
Ka e Vulici ena iVunau i Jisu ena Ulunivanua
Na cava na ibalebale ni noda kauaitaka noda bula vakayalo? Eda na vakavinakataka vakacava noda ituvatuva ni kana vakayalo?
NODA BULA VAKARISITO
Drau Lai Veivakameautaki Mada kei Tacimu—Ena Rawa Vakacava?
Cava ga e vakavulica o Jisu me baleta na veisemati ni noda veiyaloni kei ira na tacida me qai vakadonui noda sokalou?
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
Vakaliuca Tiko ga na Matanitu ni Kalou
Na veika kece eda dau masulaka, na cava meda vakaliuca?
NODA BULA VAKARISITO
Kua ni Lomaocaoca
Ena iVunau ena Ulunivanua, na cava e vakaibalebaletaka o Jisu ni tukuna vei ratou na nona tisaipeli me ratou kua ni lomaocaoca?
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
Lomani Ira na Lewenivanua o Jisu
E vakaraitaka na nona kaukaua ni vakabulai ira, ia e bibi sara nona vakaraitaka na levu ni nona loloma kei na nona veikauaitaki.
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
Veivakacegui o Jisu
Nida colata na ivua ni veivakatisaipelitaki i Jisu ena noda papitaiso, eda na qarava na itavi kei na ilesilesi dredre, ia e veivakacegui.


text:
Jeremaia
Chapter 9
Me sa wai mada na uluqu, kei nai vurevure ni wai na mataqu, me'u tagi kina e na siga kei na bogi ena vuku ni nodra vakamatei na luvena yalewa na noqu tamata!
2 Me tu mada mai na veikau e dua Noqu bure ni vulagi; Me rawa ni'u biuti ira tu na noqu tamata, ka lako tani vei ira! ni ra sa tamata dauveidauci kecega, nai soqosoqo ni daulawaki.
3 "Ia sa vaka nodra dakai ni ra sa loveca na yamedra ki na lasu. Era sa sega ni qaqa me ra totaka na dina e vuravura. Ni ra sa lako yani mai na ca ki na ca, ka ra sa sega ni kilai Au," sa tukuna o Jiova.
4 "Dou dui qarauni kemudou vinaka ena vuku ni kai nona, ia mo kakua ni vakararavi vua e dua na tacimu; ni ra na dauveiqaseni vei ira kecega na veitacini, kei ira kecega na kai nomu era na daulako vata kei ira na daukakase.
5 Era na dui vakaisina kecega na kai nona, ka ra na sega ni vosataka na dina; Era sa vakavulica na yamedra me vosa lasu; Ia era sa dauvakaocataki ira ena caka ca.
6 Na nomu vale sa tu ena loma ni veivakaisini; Ena vuku ni veivakaisini era sa bese ni kilai Au," sa tukuna o Jiova.
7 O koya oqo sa tukuna kina o Jiova ni lewe vuqa: "Raica, Au na vakaririgi ira ka vakatovolei ira; Se cava me'u cakava vua na luvena yalewa ni Noqu tamata?
8 Sa gasau vanataki na yamedra; Sa vosataka na veivakaisini; E dua sa vosa vinaka vua na kai nona ena gusuna, ia ena vu ni yalona sa tu kina na lawaki.
9 Me'u sega ni cudruvi ira beka ena vuku ni veika oqo?" Sa tukuna o Jiova; "Me'u sega beka ni sauma na ca ki na matanitu sa vakaoqo?"
10 Au na ia na tagi ena vuku ni veiulunivanua, ia ena vuku ni veikoro mai veikau e dua na tagi lagalaga, baleta ni ra sa kama yavu, me sega e dua e takosova rawa; se me rogoci tale na tagi ni bulumakau. Na manumanu vuka kei na manumanu ni vanua era sa dro; Era sa yali.
11 "Au na qisi Jerusalemi me dua nai binibini benu, me qara ni koli-kata. Au na vakalala na veikoro vaka Juta, me sega e tiko kina."
12 O cei na tamata vuku, me yalomatua rawa ena ka oqo? Ia o cei o koya sa vosa kina na gusu i Jiova, me na vakatakila na ka o ya? Na cava sa rusa ka kama yavu kina na vanua me vaka na vanua liwa, me sega kina ni dua e kosova rawa?
13 Ka sa tukuna o Jiova, "Baleta ni ra sa biuta na Noqu vunau Ka'u a tauca e matadra, ka ra sa sega ni talairawarawa ki na Noqu vosa se vakamuria,
14 "Ia era sa muria ga na lewa ca ni yalodra, kei ira na Peali, me vaka ka vakavulici ira kina o ira na nodra qase,"
15 O koya oqo sa tukuna kina vakaoqo o Jiova ni lewe vuqa, na Kalou ni Isireli: "Raica, Au na vakani ira na tamata oqo ena kau gaga, ka vagunuvi ira ena wai gaga.
16 "Au na dui vakasavi ira talega ki na veimatanitu tani, e sega ni dua vei ira se o ira na nodra qase me kila. Ka'u na tala me muri e dua nai seleiwau me yacova Ni'u sa vakaoti ira."
17 Sa tukuna vakaoqo o Jiova ni lewe vuqa: "Dou vakanananu ka kacivi ira na yalewa dau ni tagi, me ra lako mai; ka dou tukuna mera lako mai na kena daunilele.
18 Me ra kusarawa mai me ia na tagi-yaso ena vukuda, me dave yani mai na matada na wai-nimata, ka tovure na wai mai na dreke-ni-matada.
19 Ni sa dua na domo ni tagi-yaso sa rogo mai Saioni, sa tukuna, 'Ulei na noda vakacacani! Eda sa madua vakalevu, ni da sa biuta na vanua, baleta ni da sa vakasavi tani mai na noda i tikotiko.'"
20 Ia dou rogoca na vosa i Jiova, oi kemudou na yalewa, ka ciqoma ena daligamudou na vosa ni Gusuna; Vakavulici ira na luvemudou yalewa ena tagi-yaso, kei ira yadua na kai nona na lele.
21 Ni sa curu mai e na noda katuba-leka o mate, sa curuma o koya na noda vale vakaturaga, me vakamatei ira na gone — mera kua ni tiko mai taudaku! Kei ira na cauravou — mera yali mai na salatu ni koro!
22 Mo vaka, "Sa tukuna vakaoqo o Jiova, 'Ia na yago mada ga ni tamata e na bale me vaka na benu e dela ni vanua, ka vaka na sila sa biuta laivi o koya na dau-tatamusuki, ka sa sega e dua me na kumuni ira.'"
23 Sa tukuna vakaoqo o Jiova, "Me kakua ni dokai koya na vuku ena nona vuku, me kakua talega ni dokai koya na kaukauwa ena nona kaukauwa, me kakua ni dokai koya na vutuniyau ena nonai yau;
24 Ia o koya sa dokai koya me dokai koya ena ka oqo, ni sa yalomatua me kilai Au, ni sai Au o Jiova, sa dauia na yalololoma, kei na lewa kei na cakacaka dodonu, e vuravura. Ni'u sa dauvinakata na veika oqori," sa tukuna o Jiova.
25 "Raica, na veisiga sa lako mai," sa tukuna o Jiova, "Ni'u na cudruvi ira kece kina era sa cili kei ira sa sega ni cili—
26 "O Ijipita, kei Juta, kei Itomi, na kawa i Amoni, Moapi kei ira kece mai na veiyalayala, era sa tiko ga mai na veikau. Ni ra sa sega ni cili o ira na veimatanitu kecega oqori, ia na mataqali kece ni Isireli sa sega ni cili na yalodra."


text:
Ena Tubu Tale na Vunikau e Tamusuki?
NI VAKATAUVATANI kei na vunisitari vakaitamera kei Lepanoni, e sega soti ni vakatubuqoroqoro na vuniolive ni veiveveyaki qai sega ni bulicaki vinaka. Ia e bula ena ivakarau ni draki kece. E tukuni ni so na kau qo sa 1,000 na yabaki na kedra dede. E rabailevu na vanua e teteva na wakana, qo e vakavuna me tubu tale na tolona ena gauna e tamusuki kina. Ke bula tiko ga na wakana, ena tubu tale na vuniolive.
E nuidei na peteriaki o Jope ni kevaka ena mate, ena rawa ni bula tale. (Jope 14:13-15) E vakatauvatana nona nuidei ena kaukaua ni Kalou me vakaturi koya ena nona vakayagataka e dua na vunikau, de dua na vuniolive. E tukuna o Jope: “Na vunikau mada ga sa tu na kena inuinui. Ke tamusuki, ena tubu tale.” Ni tau na uca ni oti na lauqa, ena kadre na tabanikau vou mai na vuna mamaca, ena tubu mai na “tabana me vaka na kau vou.”—Jope 14:7-9.
Me vaka ga nona vinakata na dausamaki kau me bula tale na vuniolive sa tamusuki, e vinakata tale ga na Kalou o Jiova me vakabulai ira na nona dauveiqaravi kei ira tale eso era sa takali. (Maciu 22:31, 32; Joni 5:28, 29; Caka. 24:15) Ena marautaki mada ga noda kidavaki ira na mate mera marautaka tale na nodra bula!


text:
Author: Rosena Volavola
Page: 4
E 7 na koronivuli era na vakaitavi tiko ena sotasota ni Suva Zone 2 Secondary School, ena qito Netball ena siga vakaraubuka saraga qo. Era na vakaitavi tiko na vei koronivuli me vakataki Suva Grammar School, Gospel High School, Yat Sen Secondary School,John Wesley College, Suva Sangam College, DAV College kei na koronivuli mai Assemblies […]
E tukuna na Minister ni Bula o Dr IfereimiWaqainabete ni o ira nai lawalawa era veitosoyaki tiko ena noda Viti ka ra tukuna tiko ni ra rawa ni kauta tani mai na wainimate ni Covid -19 ,e lasutaki. E mai vakaraitaka toka ni oti na nona dolava na siteseni ni Nasi mai Waivaka,Namosi ena siga […]
Ea vakasakiti sara na qito nei Turuva ena gauna ea qito kina ena timi ni Bati ena nona sota kei na timi ni Papua New Guinea ena vula ko Jiune. Sevu ni gauna vua na fullback ni timi ni Fiji Bati o Sunia Turuva mena vakatavi tiko ina timi ni Panthers ena gauna me ratou […]
Ena rogoci tale tiko na nona kisi na mata mai na SODELPA o Salote Radrodro ena siga saraga ni mataka(Moniti) ena vuku ni nona beitaki ena dua na cala ni solia nai tukutuku kina dua nai vakailesilesi ni matanitu ka vakakina na nona ciqoma vakailowa nai lavo. SODELPA MP Salote Radrodro. Ena rogoci tale tiko […]


text:
WASE 8
Na Kalou e Lomani Ira na Tamata Savasava
“Oni na vakaraitaka ni oni savasava vei koya e savasava.”—SAME 18:26.
1-3. (a) Na cava ena qarauna kina e dua na tina me savasava na luvena? (b) Na cava e vinakata kina o Jiova mera savasava nona tamata, cava e uqeti keda meda savasava?
E DAU qarauna o tina me sili o luvena, me rakorako qai savasava tale ga na nona isulu ni bera ni gole ina dua na vanua. E kila o tina ni savasava e bibi ena nona bulabula vakayago na gone, ena kilai tale ga kina se rau itubutubu vakacava.
2 Na Tamada vakalomalagi o Jiova e vinakata tale ga meda savasava na nona tamata. E tukuni ena nona Vosa: “Oni na vakaraitaka ni oni savasava vei koya e savasava.” * (Same 18:26) E lomani keda o Jiova; e kila ni yaga vei keda na noda saga meda savasava tiko ga. Nida nona iVakadinadina, e namaka me vakalagilagi o koya ena nodra rai eso tale me baleti keda. Io, ena vakalagilagi o Jiova kei na yacana tabu ke da savasava qai vinaka na noda itovo.—Isikeli 36:22; wilika 1 Pita 2:12.
3 Na noda kila ni Kalou e lomani ira na tamata savasava e uqeti keda meda savasava tiko ga. Nida lomani koya, eda vinakata me vakalagilagi ena noda ivakarau ni bula. Eda vinakata tale ga meda tiko ga ena nona loloma. Meda veivosakitaka mada na vuna e bibi kina meda savasava, na ka e vauca, kei na sala eda rawa ni savasava tiko ga kina. Nida veivosakitaka na tolu na tikina qori, eda na rawa ni kila na ka meda vakavinakataka.
CAVA MEDA SAVASAVA TIKO GA KINA?
4, 5. (a) Na cava na vuna bibi meda savasava kina? (b) E vakavotui vakacava na savasava i Jiova ena nona ibulibuli?
4 O Jiova e vakavulici keda ena nona ivakaraitaki. E uqeti keda na nona Vosa meda “vakatotomuria na Kalou.” (Efeso 5:1) E tawavakamelei na nona savasava na Kalou eda qarava, qori na vuna bibi meda savasava tiko ga kina.—Wilika Vunau ni Soro 11:44, 45.
5 Me vaka ga na nona itovo talei tale eso kei na nona ivalavala, na savasava i Jiova e vakavotui tale ga ena nona ibulibuli. (Roma 1:20) A bulia na vuravura savasava me noda itikotiko. A vakarautaka na ivakarau ni draki me vakasavasavataka na cagi kei na wai. Era tu tale ga na manumanu somidi eda sega ni raica rawa, era vakasavasavataka na benu e rawa ni vakaleqai keda. Kena ivakaraitaki, era vakayagataka na saenisi na manumanu somidi qo me vakasavasavataka na vanua e dau tasova kina na waiwai kei na so tale na duka e vu mai na tawaveinanumi kei na kocokoco ni tamata. E raica vakabibi na savasava o koya “e bulia na vuravura.” (Jeremaia 10:12) O keda tale ga meda raica vakabibi na savasava.
6, 7. A vakabibitaki vakacava ena Lawa i Mosese na kena vinakati mera savasava o ira era qaravi Jiova?
6 E bibi tale ga meda savasava ni vinakata noda iLiuliu Cecere meda savasava. Ena Lawa a solia o Jiova vei Isireli, erau lako vata na savasava kei na sokalou. A vakaroti ena Lawa me sili vakarua na bete levu ena Siga ni Veibuluti. (Vunau ni Soro 16:4, 23, 24) O ira na qarava na itavi vakabete mera savata na ligadra kei na yavadra ra qai vakacaboisoro vei Jiova. (Lako Yani 30:17-21; 2 Veigauna 4:6) A vakavotui tale ga ena Lawa e rauta ni 70 na ka e vakavuna na dukadukali vakayago kei na soqo era sega ni rawa ni lako kina na Isireli tawasavasava. Era na sega ni vakaitavi ena ka e vauca na sokalou, ena so na ituvaki era na vakamatei ke ra beca na Lawa. (Vunau ni Soro 15:31) O koya e sega ni via savasava, sega ni sili se savata nona isulu “me muduki laivi mai na ivavakoso.”—Tiko Voli Mai na Lekutu 19:17-20.
7 Eda sa sega ni vauci ena Lawa i Mosese, ia eda kila rawa mai na Lawa ya na ivakarau ni rai i Jiova. A vakabibitaki kina ni dodonu mera savasava o ira na qaravi koya. E sega ni veisau o Jiova. (Malakai 3:6) Ena vakadonuya ga na noda sokalou ke “savasava qai sega ni dukadukali.” (Jemesa 1:27) E bibi gona meda kila na ka e vinakata o Jiova.
KA E VAUCI ENA NODA SAVASAVA
8. E vinakata o Jiova meda savasava ena sala cava soti?
8 Ni cavuti ena iVolatabu na savasava, e sega ni vauci ga kina na savasava vakayago. E vinakata na Kalou meda savasava ena basoga ni noda bula kece. E va na sala meda savasava kina—vakayalo, vakayago, noda itovo, kei na noda vakasama. Meda dikeva yadua mada na sala qori kei na veika e vauca.
9, 10. Na cava na ibalebale ni noda savasava vakayalo, cava mera cata na lotu vaKarisito dina?
9 Savasava vakayalo. Na savasava vakayalo e kena ibalebale meda kua ni bosoka vata na sokalou dina kei na sokalou lasu. Nira biubiu mai Papiloni na Isireli mera lesu i Jerusalemi, a bibi mera muria na ivakasala: “Moni lako tani mai kea, ni kua ni tara na ka e sega ni savasava! . . . Moni savasava tiko ga.” (Aisea 52:11) Na inaki ni nodra lesu na Isireli mera tekivutaka tale na sokalou vei Jiova. E vinakati gona me savasava nodra sokalou—me kua ni vakadukadukalitaki ena ivakavuvuli se itovo vakavanua ni Papiloni e beci kina na Kalou.
10 Meda qaqarauni tale ga na lotu vaKarisito dina nikua, me kua nida vakadukadukalitaki ena sokalou lasu. (Wilika 1 Korinica 10:21.) E bibi meda qaqarauni ni yavoliti keda tu na veivakacalai ni lotu lasu. Ena levu na vanua, eso na itovo kei na soqo vakavanua e veisemati kei na ivakavuvuli ni lotu lasu me vaka na kena bula tale tiko e dua na ka nida sa mate. (Dauvunau 9:5, 6, 10) O ira na lotu vaKarisito dina era cata na ivalavala vakavanua e veisemati kei na vakabauta ni lotu lasu. * Me kua ni vakayalolailaitaki keda na nodra saga eso meda beca na ivakatagedegede vakaivolatabu e vauca na sokalou savasava.—Cakacaka 5:29.
11. Na cava e vauci ena savasava ni noda itovo, cava e bibi kina?
11 iTovo savasava. Qo e vauci kina na noda cata na veimataqali veiyacovi tawadodonu. (Wilika Efeso 5:5.) E bibi me savasava tiko ga noda itovo. Meda tiko ga ena loloma ni Kalou, eda na veivosakitaka ena wase tarava ni dodonu meda “dro tani mai na veiyacovi tawadodonu.” Era na “sega ni rawata na Matanitu ni Kalou” o ira na dauveiyacovi tawadodonu era sega ni veivutuni. (1 Korinica 6:9, 10, 18) Ena rai ni Kalou, o ira qori era wili vei “ira na dukadukali kei ira na vakasisila.” Ke ra sega ni vakasavasavataka na nodra itovo, “ena nodra ivotavota . . . na ikarua ni mate.”—Vakatakila 21:8.
12, 13. Erau veisemati vakacava na ka e vakasamataki kei na ka e caka, ena savasava tiko ga vakacava noda vakasama?
Maciu 5:28; 15:18-20) Ia na noda dau vakasamataka na ka savasava ena uqeti keda me savasava tiko ga noda ivalavala. (Wilika Filipai 4:8.) E rawa ni savasava tiko ga vakacava na noda vakasama? Dua, noda cata na ka ni veivakamarautaki e vakadukadukalitaka noda vakasama. * Kena ikuri, eda na vakasamataka ga na ka e savasava ke da vulica wasoma na Vosa ni Kalou.—Same 19:8, 9.12 Savasava noda vakasama. Na ka e vakasamataki e dau lai vakayacori sara. Ke da dau vakasamataka na ka ca da qai sega ni cavuraka laivi mai lomada, eda na cakava dina ga na ka dukadukali. (
13 Meda tiko ga ena loloma ni Kalou, e bibi meda savasava vakayalo, me savasava tale ga na noda itovo kei na noda vakasama. Ena veivosakitaki vinaka qori ena so tale na wase ni ivola qo. Meda dikeva sara mada na ikava ni sala—savasava vakayago.
MEDA SAVASAVA TIKO GA VAKAYAGO
14. Na cava e sega ni baleti keda ga kina na noda savasava vakayago?
14 Na savasava vakayago e okati kina na savasava ni yagoda kei na noda itikotiko. Sega beka ni dodonu me dua tale e kauaitaka na noda savasava? Eda kila na dauveiqaravi i Jiova ni sega ni dina qori. Me vaka sa vakamacalataki oti, e raica vakabibi o Jiova noda savasava baleta ena yaga vei keda, eda na vakaraitaka tale ga kina nona savasava. Vakasamataka mada na ivakaraitaki ena itekitekivu ni iwase. Ke duka na irairai kei gone, erau na dusi na nona itubutubu. Eda sega gona ni vinakata me duka na keda irairai se ivakarau ni noda bula ni na vakarogorogocataki kina na Tamada vakalomalagi qai beci tale ga na itukutuku vinaka eda vunautaka. E kaya na Vosa ni Kalou: “Keitou sega sara ga ni via vakatarabetaki kemuni ena dua na ka, me kua ni beitaki kina na neitou cakacaka vakaitalatala, ia ena ka kece, keitou vakadinadinataka ni keitou italatala ni Kalou.” (2 Korinica 6:3, 4) E rawa gona vakacava meda savasava tiko ga vakayago?
15, 16. Na cava e okati ena noda tiko bulabula, na isulu vakacava meda tokara?
15 Noda tiko bulabula kei na savasava ni keda irairai. Dina ni duidui na noda itovo vakavanua kei na ivakatagedegede ni noda bula, e se rawa ga ni veirauti na sovu kei na wai meda sili wasoma kina kei ira na luveda meda savasava. Na noda tiko bulabula e okati kina noda savata na ligada ni bera ni vakarautaki se vakayagataki na kakana, nida lesu mai valelailai, ni vakasilimi oti e dua na gone se veisautaki nona pikini. Noda cakava qori ena taqomaki keda mai na mate eso, eda na bulabula tale ga. E taqomaki keda mai na manumanu lalai e vakadewa na mate qai sega ni veitauvi na coka. Me vaka ga e Isireli makawa, e dodonu me bulu na noda valelailai ke sega na valenivo sova wai.—Vakarua 23:12, 13.
16 E bibi tale ga me sava wasoma na noda isulu me rawa ni savasava qai rakorako tu ga. Sega ni tukuni me volia na lotu vaKarisito na isulu isaulevu se isulu vovou e dau taka mai, e dodonu ga me savasava qai rakorako. (Wilika 1 Timoci 2:9, 10.) Na vanua cava ga eda tiko kina, eda vinakata me “vakacaucautaki . . . na ivakavuvuli ni noda iVakabula, na Kalou” ena savasava ni keda irairai.—Taito 2:10.
17. Na cava me savasava qai maqosa kina noda vale kei na lomanibai?
17 Na noda vale kei na noda lomanibai. Ke sega mada ga ni totoka sara na noda vale, e dodonu ga me savasava, maqosa, qai vakatau ena ka eda rawata. Na motoka eda vakayagataka ena soqoni kei na cakacaka vakaitalatala e dodonu me savasava e loma vaka kina na dagona. Meda nanuma tiko ni savasava ni noda itikotiko kei na noda lomanibai e tukuni koya na Kalou eda qarava. Eda dau vakavulici ira na lewenivanua ni o Jiova na Kalou savasava ena “vakawabokotaki ira . . . na vakarusai vuravura tiko,” sa voleka tale ga ni vakayagataka nona Matanitu me vukica na vuravura qo me parataisi. (Vakatakila 11:18; Luke 23:43) Sega ni vakabekataki nida vinakata me vakaraitaki ena ituvaki ni noda vale kei na veika eda taukena nida sa vakamatauni keda tiko ena itovo savasava e vakadonui ena vuravura vou.
18. Eda na doka vakacava noda Vale ni Soqoni?
18 Na noda vanua ni sokalou. Nida lomani Jiova ena uqeti keda meda doka na noda Vale ni Soqoni, na vanua e vakayacori kina na sokalou dina ena noda yasayasa. Eda vinakata mera taleitaka na vanua ni noda sokalou o ira na wekada era gole mai ina soqoni. E vinakati gona me samaki qai vakavinakataki wasoma, me rawa ni totoka tu ga. Eda vakaraitaka nida doka na Vale ni Soqoni ena noda cakava na ka eda rawata me savasava tiko ga kina. E itavi dokai na noda bole meda veivuke ena samaki kei na ‘vakavinakataki’ ni noda vanua ni sokalou. (2 Veigauna 34:10) E okati tale ga kina noda soqoni ena Vale ni Soqoni Lelevu se vanua cava tale e caka kina na soqo ni tikina se soqo tale eso.
CATA NA ITOVO KEI NA IVALAVALA DUKADUKALI
19. Na cava meda cata ke da via savasava tiko ga vakayago? E yaga vakacava ena tikina qo na ivakavuvuli vakaivolatabu?
19 Meda savasava tiko ga vakayago, e vinakati meda cata na itovo kei na ivalavala e veivakadukadukalitaki me vaka na vakatavako, vakayagataki vakasivia ni yaqona ni valagi se yaqona ni viti, kei na vakayagataki ni wainimategaga e sega ni vakadonui vakavuniwai. E sega ni vakamacalataka vakamatailalai na iVolatabu na itovo kei na ivalavala dukadukali e takalevu tu nikua, e kotora ga na kena ivakavuvuli meda kila kina na rai i Jiova me baleta na ka dukadukali. Nida sa kila na rai i Jiova, ena uqeti keda noda lomani koya meda muria na ivakarau ni bula e vakadonuya. Meda veivosakitaka mada e lima na ivakavuvuli vakaivolatabu.
20, 21. Na itovo vakacava e vinakata o Jiova meda cata, na cava e bibi kina meda talairawarawa vua?
20 “Kemuni na wekaqu lomani, ena vuku ni vosa ni yalayala qo, meda vakasavasavataki keda mai na dukadukali kece vakayago kei na dukadukali vakayalo, da qai cakava tiko ga qori ena noda rerevaka na Kalou.” (2 Korinica 7:1) E vinakata o Jiova meda cata na ivalavala e vakadukadukalitaka na yagoda, vakaleqa na lomada kei na noda ivakarau ni rai. Meda cata gona na itovo e veivakabobulataki qai vakaleqa na yagoda kei na noda vakasama.
21 Na iVolatabu e vakaraitaka na vuna e bibi kina “meda vakasavasavataki keda mai na dukadukali kece.” E tukuna na 2 Korinica 7:1 ena ikarua ni cegu: “Ena vuku ni vosa ni yalayala qo.” Na vosa ni yalayala cava? Me vaka e vakamacalataki ena veitikina e liu, e yalataka o Jiova: “Au na qai ciqomi kemuni. Au na qai tamamuni.” (2 Korinica 6:17, 18) Vakasamataka mada: E yalataka o Jiova me taqomaki iko, me lomani iko me vaka ga e dua na tama e lomani luvena tagane se luvena yalewa. Ia ena cakava ga qori o Jiova ke o cata na dukadukali “vakayago kei na dukadukali vakayalo.” E ka vakalialia dina ke vakaleqa nomu veiwekani talei kei Jiova nomu cakava na itovo kei na ivalavala vakasisila!
22-25. Na ivakavuvuli vakaivolatabu cava ena uqeti keda meda cata na itovo kei na ivalavala dukadukali?
22 “Mo lomani Jiova na nomu Kalou ena lomamu taucoko, ena nomu vinaka taucoko, kei na nomu vakasama taucoko.” (Maciu 22:37) A tukuna o Jisu ni ivunau levu duadua qori. (Maciu 22:38) E veiganiti ga meda vakaraitaka vei Jiova na loloma va ya. Me rawa nida lomani koya ena lomada taucoko, noda bula taucoko kei na noda vakasama taucoko, meda cata na ivalavala ena tinia dole na noda bula qai vakabuawataka noda vakasama soli vakalou.
23 “E solia vei keda kece [ o Jiova] na bula, na icegu, kei na ka kece ga.” (Cakacaka 17:24, 25) Na bula e isolisoli talei ni Kalou. Nida lomani koya, eda na doka na isolisoli qori. Eda na cata gona na itovo kei na ivalavala ena vakaleqai keda vakayago, nida kila ni beci kina na isolisoli talei ni bula.—Same 36:9.
24 “Mo lomana na kainomu me vaka nomu lomani iko.” (Maciu 22:39) Na itovo kei na ivalavala dukadukali e sega ni vakaleqai koya ga e cakava, e vakaleqai ira tale ga na so. Kena ivakaraitaki, e rawa ni vakaleqai koya e sega ni dau vakatavako nona ceguva wasoma na kubou ni tavako. Na nona vakaleqai ira na so e dua, e vakaraitaka ni beca na ivakaro ni Kalou meda veilomani. Ke tukuna mada ga ni lomana na Kalou, na nona ivalavala ena vakalasui koya.—1 Joni 4:20, 21.
25 “Tukuna tiko ga vei ira mera dau vakamalumalumu, mera talairawarawa ina matanitu kei ira na veiliutaki.” (Taito 3:1) Ena levu na vanua, e beci na lawa ke vakayagataki eso na wainimategaga. Eda na qarauna gona na lotu vaKarisito dina meda kua ni vakayagataka na wainimategaga e vakatabui vakalawa.—Roma 13:1.
26. (a) Na cava meda cakava meda tiko ga kina ena loloma ni Kalou? (b) Na cava e ivakarau ni bula vinaka duadua kina noda savasava tiko ga vua na Kalou?
26 Meda tiko ga ena loloma ni Kalou, e bibi meda savasava tiko ga ena noda bula kece. E ka ni sasaga toka meda biuta vakadua na itovo kei na ivalavala dukadukali, ia sega ni kena ibalebale ni sa na sega sara ga ni rawa. * Na noda savasava tiko ga e ivakarau ni bula vinaka duadua, ni dau veivakavulici ga o Jiova ena veika e yaga vei keda. (Wilika Aisea 48:17.) Koya e bibi sara, e vakamarautaki keda noda kila nida sa vakatotomuri Jiova ena noda savasava tiko ga da qai tiko ga ena nona loloma.
^ para. 2 Na vosa e vakadewataki taumada me “savasava” e vakaibalebaletaka ena so na gauna na savasava vakayago, ia levu na gauna e dusia na savasava ni noda ivalavala kei na noda sokalou.
^ para. 10 Raica na Wase 13 ni ivola qo, e vakamacalataki kina na soqo kei na ivalavala vakavanua mera cata na lotu vaKarisito dina.
^ para. 12 E veivosakitaki ena Wase 6 ni ivola qo na digitaki ni ka ni veivakamarautaki e kilikili.
^ para. 26 Raica na kato “ Au Dau Saga Meu Cakava na Ka Dodonu?” kei na “ E Rawarawa Vua na Kalou na Ka Kece.” e toka e cake.
^ para. 67 Sa veisau na yaca.


text:
ITALANOA 89
Vakasavasavataka na Valenisoro o Jisu
E LAURAI sara tu ga e ke na cudru i Jisu! O kila se cava e vuna? Baleta nira sa rui kocokoco na tamata era tiko ena valenisoro ni Kalou e Jerusalemi. Era via rawailavo mai vei ira na mai sokalou.
Raica mada na luve ni bulumakau, na sipi, kei na ruve! Era mai volitaki tiko na manumanu oqo ena valenisoro. O kila na vuna? Nira dau vakayagataka na Isireli me nodra isoro vua na Kalou.
E kaya na lawa ni Kalou ni o koya na Isireli e caka cala e dodonu me vakacabora e dua na isoro vua na Kalou qai tiko ga na gauna me dau vakacabori kina na isoro. Ia mera na kauta mai vei na veika me cabori vua na Kalou?
E so ga vei ira na Isireli e tu na nodra manumanu vuka kei na manumanu yavaiva, e sa rawa gona kina mera na cabora. Ia e levu era sega ni vakamanumanu, kei na so tale era tiko sara vakayawa mai Jerusalemi qai dredre tale ga nodra kauta mai na manumanu ina valenisoro. Era sa qai dau mai volia gona e ke na manumanu era vinakata. Ia era lawakitaki ni sa rui sau levu na manumanu qai sega tale ga ni dodonu mera mai volitaki tiko ena valenisoro ni Kalou.
Oqo na vuna e cudru kina o Jisu. Era qeqera na ilavo ni sa vakatoboicutaka na teveli. E cakava na kuita qai cemuri ira na manumanu mai na valenisoro. Sa qai vakaroti ira na volitaka tiko na ruve: ‘Kauti ira tani e ke! Kua ni cakava na vale i Tamaqu me vanua ni vaqara ilavo.’
Era kidroa e so na imuri i Jisu era a tiko vata kei koya ena valenisoro e Jerusalemi nira raica na veika e cakava. Era nanuma lesu kina na ka e kaya na iVolatabu me baleta na Luve ni Kalou: ‘E caudre me vaka na buka e yalona na nona lomana na Vale ni Kalou.’
A cakava e levu na cakamana o Jisu ni tiko voli e Jerusalemi ena soqo ni lakosivia. Oti oqori sa qai biuti Jutia me lesu i Kalili. Ena nona ilakolako oqori a lai cegu i Samaria. Meda raica mada se cava e yaco e kea.


text:
Luke
Chapter 15
A ra sa toro voleka Vua o ira kece na daukumuni vakacavacava kei ira na tamata i valavala ca mera rogoci Koya.
2 Era sa vosakudrukudru kina o ira na farisi kei ira na daunivolatabu, ka vaka, "na tamata oqo e ciqomi ira na tamata i valavala ca ka kana vata kei ira."
3 Sa qai tukuna vei ira o koya na vosa vakatautauvata oqo, ka vaka:
4 Vakacava mada ke dua vei kemudou sa dua na drau na nona sipi, kevaka sa vakayalia e dua vei ira, ena sega beka ni biuti ira tu na ciwasagavulu ka ciwa ena vanua liwa, ka la'ki vakasaqarai koya sa yali me yacova ni sa kunea tale?
5 E na gauna sa kunea kina, sa roqota ka reki vakalevu sara.
6 "Ni sa lako ki nona vale sa kacivi ira vata mai na nonai tokani kei ira na wekana ka tukuna vei ira, medatou mai reki vata ni'u sa qai kunea tale na noqu sipi ka yali!'
7 Au tukuna vei kemudou, ni sa levu vaka kina na reki mai lomalagi ena vuku i koya ga na le dua i valavala ca sa veivutuni, mai vei ira na tamata dodonu era lewe ciwasagavulu ka ciwa, sa sega ni yaga vei ira na veivutuni.
8 "Se dua na yalewa sa tiko vua e tini na sede, kevaka sa vakayalia e dua na sede sa sega beka ni vakawaqaca na cina ka taviraka na vale, ka vakasaqara vagumatua me yacova ni sa kunea?
9 "Ni sa kunea o koya, sa kacivi ira vata mai na nona i tokani kei ira na wekana, sa tukuna, medatou mai marau vata ni'u sa qai kunea na dua na sede ka'u a vakayalia!'
10 "Au tukuna vei kemudou, ni sa vaka kina na reki ena vakayacori e matadra na agilosi ni Kalou, ena vukuna walega na e dua nai valavala ca sa veivutuni."
11 Sa tukuna tale, "e dua na tamata sa lewe rua na luvena tagane,
12 A sa tukuna vei tamana o koya ka gone vei rau, 'tamaqu, solia mai na noqu i votavota sa maroroi tu me baleti au.' A sa wasea na nona i yau o Tamadrau vei rau.
13 Ni oti e vica na siga sa kumuna kece na nona i yau o koya ka gone, ka lako yani kina dua na vanua vakayawa, mai kea sa la'ki vakayagataka kece kina o koya na nonai lavo ena lasa kei na veimarau vakasisila.
14 "Ia ni sa la'ki oti kece na nona i lavo, a sa qai yaco e dua na dausiga levu ena vanua o ya, a sa lala na ketena ka vakasaqaqara.
15 Sa lako vua e dua nai taukei ni vanua o ya ka soli koya me bau cakacaka, a sa vakatalai koya kina nona loma ni ba me dau vakani ira na vuaka.
16 Na kakana era dau kania na vuaka sa kana talega kina o koya, a sa sega ni dua me bau vakani koya.
17 "Ia ni sa qai liaci koya, sa tukuna, isa era lewe levu na tamata cakacaka nei tamaqu, era kana madrai era mamau ka vo tale tu, ia oi au sa mai kolaiciba tu oqo ena viakana!
18 'Au na cavu tu sara ga oqo ka lako vei tamaqu, ka'u na tukuna vua, "Tamaqu, au sa i valavala ca ki lomalagi, vei kemuni talega,
19 "Ka'u sa sega kina ni kilikili tukuna me'u vakatokai tale me luvemuni. Mo sa okati au ga me vaka e dua na nomu tamata cakacaka."
20 "A sa cavutu ka lako vei tamana. Ia ni se qai lako tiko mai vakayawa, a sa raici koya o tamana ka sa lomana vakalevu, a sa cici vua ka mokoti koya, ka reguca.
21 "A sa tukuna vua na luvena, 'Tamaqu, au sai valavala ca ki lomalagi vei kemuni talega, ka'u sa sega kina ni kilikili tukuna me'u vakatokai tale me luvemuni.'
22 "Ia sa tukuna o tamana vei ira na nona tamata cakacaka, nai sulu totoka duadua, dou kauta mai ka vakasulumi koya kina, ka dou vakadarama ki ligana e dua na mama kei nai vava ki yavana.
23 Dou kauta mai na luve ni bulumakau sa uro ka vakamatea, me datou kana ka marau kina;
24 Ni o koya na luvequ oqo a sa mate sa qai bula tale; a sa yali sa qai kune tale. A ra sa tekivu veimeketi.
25 Se cakacaka tiko mai ena i teitei na luvena o koya ka qase vei rau. Ni sa lesu mai ka volekata mai na vale, sa rogoca na domo ni vakatagi kei na mauwe ni veimeketi.
26 "A sa kaciva e dua vei ira na tamata cakacaka ka taroga vua nai balebale ni rorogo oqo.
27 "Sa tukuna vua o koya, o tacimu sa lesu tale mai, ka sa vakamatea kina o tamamudrau na luve ni bulumakau uro duadua, baleta ni a sa yali rau sa qai veikune tale ena bula vinaka.'
28 Ia sa sega ni vinakata o koya me curu ki loma ni vale, ena nona cudruvaka na ka oqo, o koya oqo sa curu mai kina ki tautuba o tamana ka mai vakamasuti koya.
29 "A sa tukuna o koya vei tamana, ka vaka, raica, na veiyabaki kece mai oqo au veiqaravi tu ga vei iko; e se sega vakadua ni dua na gauna me'u vakatanitaka na nomu lewa; ka sega mada ga ni o bau solia vei au e dua na luve ni me, me'u marau vata kina kei ira na noqu i tokani.
30 Ia e sega ni bera ga na nona sa lesu tale mai na luvemu oqo, na luve ni bulumakau uro duadua o vakamatea sara ga me kena, ni nomu i yau e vakayagataka taucoko o koya vei ira na yalewa era volitaki ira.'
31 A sa tukuna vua o koya, 'Luvequ, na ka kece au taukena tu oqo sa nomu tu, ni o sa dau tu vata ga kei au.
32 Ia na tacimu oqo, a sa mate ka sa qai bula tale, a sa yali ka sa qai kune tale, sa dodonu kina meda kana ka veimeketi ena marau."'


text:
Qara na iYau Dina
“Dou vakayagataka na iyau tawadodonu me so kina nomudou itokani.”—LUKE 16:9.
1, 2. Na cava era na dravudravua tiko ga kina eso nikua?
SA BAU dredre dina qai sega ni vinaka na bula vakailavo nikua. Era vaqara cakacaka na itabagone, ia e guce nodra sasaga. Era bolea e levu na veika dredre nira toki ena vanua sa vakatorocaketaki tu. Sa tete na dravudravua, sa bau dewa tale ga yani ena veivanua vutuniyau. Sa duidui sara vakalevu nodra bula na vutuniyau kei ira na dravudravua. E tukuni vakacaca ena dua na vakadidike wale tiko ga qo, ke dua mada ga na pasede na iwiliwili ni tamata vutuniyau e vuravura, toso na gauna sa ra na vutuniyau vakalevu ni vakatauvatani kei ira na vo ni lewe i vuravura. E dredre ni vakadeitaki na fika qori, sa vakadinadinataki ga ni vica vata na bilioni era bula dravudravua sara tu ga, ia so tale e veirauti vinaka nodra iyau mera rawa ni bula tiko kina ena dua na gauna balavu. E kila o Jisu na ituvaki vakaloloma qo ni kaya: “Era na tiko ga kei kemudou na dravudravua.” (Mari. 14:7) Na cava e yaco kina na ituvaki va qori?
2 E kila vinaka o Jisu ni na sega ni veisau na bula vakailavo ena gauna qo me yacova ni sa veiliutaki na Matanitu ni Kalou. Na veika vakapolitiki, na lotu kei na caka bisinisi kocokoco e vakatakarakarataka vinaka na “dauveivoli” ena Vakatakila 18:3, era tiki ni vuravura i Setani. Era tawasei ira vakadua na tamata ni Kalou mai na veika vakapolitiki kei na lotu lasu, ia e levu e dredre nodra tawasei ira mai na veika vakabisinisi ni vuravura i Setani.
3. Na taro cava eda na veivosakitaka?
3 Nida lotu vaKarisito, ena vinaka meda dikeva tale mada na ivakarau ni noda rai me baleta na veika vakabisinisi sa tu nikua nida taroga eso na taro va qo: ‘Au rawa ni vakayagataka vakacava na noqu iyau meu vakaraitaka kina noqu yalodina tiko vua na Kalou? Au na vakalailaitaka vakacava noqu vakaitavi ena veika vakabisinisi ni vuravura qo? Na ivakaraitaki cava e vakavotui kina nodra nuitaka vakatabakidua na Kalou na nona tamata nira sotava na veika dredre?’
IVAKATAUTAUVATA NI DAUNIYAU E SEGA NI CAKACAKA VAKADODONU
4, 5. (a) Na cava e yaco vua na dauniyau ena vosa vakatautauvata i Jisu? (b) Na cava e uqeti ira kina nona imuri?
4 Wilika Luke 16:1-9. E vakavure vakasama na ivakatautauvata i Jisu me baleta na dauniyau e sega ni cakacaka vakadodonu. E beitaki ni dau vakasabusabu, oti qai ‘qaseqasetaka’ nona qara eso “nona itokani” mera vukei koya ni sa sega ni dauniyau. * Ia e sega ni uqeti ira tiko nona tisaipeli o Jisu ena ivakatautauvata qori mera cakacaka vakatawadodonu mera bula rawa tiko kina ena vuravura qo. E vakatauvatana nona ivalavala na dauniyau me vaka na “gone ni vuravura qo,” ia e saga tiko me vakavulica e dua na ka bibi.
5 E kila o Jisu nira na vakataki koya na dauniyau na nona imuri ena gauna era sotava kina na veika dredre, nira saga na ka mera bula tiko kina ena vuravura ni caka bisinisi tawadodonu nikua. E uqeti ira gona: “Dou vakayagataka na iyau tawadodonu me so kina nomudou itokani, ni gauna ena tawayaga kina na iyau, era na ciqomi kemudou ina itikotiko e tudei.” Na cava eda vulica ena ivakasala i Jisu?
6. Eda kila vakacava ni a sega ga ni inaki ni Kalou na veika vakabisinisi sa takalevu tu nikua?
6 E sega ni vakamacalataka o Jisu se cava e kaya kina ni “tawadodonu” na iyau, ia e vakamatatataka na iVolatabu ni a sega ga ni inaki ni Kalou meda caka bisinisi. A vuabale na ka e vakarautaka o Jiova vei rau o Atama kei Ivi e Iteni. (Vkte. 2:15, 16) Ni sobuti ira tale ga na lewe ni ivavakoso lumuti na yalo tabu ena imatai ni senitiuri, “e sega ni dua vei ira e kaya ni ka e taukena e nona duadua ga, ia era wasea vata na ka kece.” (Caka. 4:32) A parofisaitaka tale ga o Aisea na gauna eda na marautaka kina na veika buli era tu ena noda vuravura. (Aisea 25:6-9; 65:21, 22) Ia na gauna mada ga qo e vinakati vei ira na imuri i Jisu mera “qaseqase” se yalomatua nira vakayagataka na “iyau tawadodonu” ni vuravura qo mera rawa ni bula tiko kina, salavata kei na nodra vakamarautaka na Kalou.
VAKAYAGATAKI VAKAVUKU NA IYAU TAWADODONU
7. Na cava e veivakasalataki kina na Luke 16:10-13?
7 Wilika Luke 16:10-13. Na dauniyau ena ivakatautauvata i Jisu e qara eso na nona itokani me yaga ga vua. Ia e uqeti ira nona imuri o Jisu mera vakaitokani e lomalagi ra qai kua ni nanumi ira ga. Na tikina ga e tarava e sema tiko ena kena vakayagataki na “iyau tawadodonu” ina noda yalodina vua na Kalou. E tukuna tiko o Jisu nida rawa ni ‘dau dina’ se lewa matau na sala eda vakayagataka kina noda iyau. Eda na cakava vakacava?
8, 9. Tukuna nodra ivakaraitaki eso nira yalodina ena kena vakayagataki na iyau tawadodonu.
Maciu 24:14) Dua na goneyalewa lailai e Idia e dau kumuni sede ena nona kato ni ilavo, e sega mada ga ni via volia kina nona iyaya ni vakatatalo. Ni sa sinai, e cautaka sara me vakayagataki ena cakacaka vakavunau. Dua tale na tacida tagane e Idia e vakaloga ni niu, mani cautaka e levu na niu ina valenivolavola ni vakadewa tu yawa ena vosa vakaMalayalam. E kaya ni dau voli niu na valenivolavola, ia ena yaga sara vakalevu nona cautaka na niu ni vakatauvatani kei na nona cau ilavo. E ivakaraitaki vinaka dina ni yalomatua. Era va tale ga qori na mataveitacini e Kirisi nira dau cautaka na waiwai, jisi kei na so tale na kakana ina vuvale e Peceli.8 Dua na sala eda rawa ni cakava kina qori, oya na noda cau ina cakacaka vakavunau e vuravura raraba a parofisaitaka o Jisu. (
9 Dua na tacida tagane mai Sri Lanka, sa tiko qo e vanuatani, e solia tu nona itikotiko e Sri Lanka me dau vakayacori kina na soqoni kei na soqo vakatabacakacaka, ra vakaicili tale ga kina na dauveiqaravi vakatabakidua. E sega ni rawa ilavo kina, ia e yaga vakalevu vei ira na dautukutuku ena vanua ya ni lailai na ka era taukena. Era solia tale ga nodra vale na tacida me caka kina na soqoni ena vanua e vakatabui tu kina na cakacaka. Era rawa gona ni soqoni kina e levu na painia kei na so tale era sega ni rawati ira, sega tale ga nira lomaleqataka na kena saumi.
10. Eda vakalougatataki vakacava nida dau lomasavu?
10 Na ivakaraitaki eda sa raica mai qori e vakavotui kina nodra dau “dina ena ka lailai” na tamata ni Kalou nira vakayagataka nodra iyau, ia e lailai sara ni vakatauvatani kei na iyau vakayalo. (Luke 16:10) Cava nodra rai na itokani i Jiova nira cakava qori? Era kila ni nodra dau lomasavu era rawata kina na iyau dina se “dodonu.” (Luke 16:11) E vakamacalataka e dua na tacida yalewa na nona vakalougatataki ni dau cau wasoma ina cakacaka ni Matanitu: “E duatani sara ga na ka au vakila ena noqu dau lomasavu ni cau. Na levu ga ni noqu lomasavu na vinaka tale ga ni noqu itovo vei ira na taciqu. Sa qai rawarawa ga noqu vosoti ira, noqu vosovoso, kei na rawarawa ni noqu ciqoma na ka rarawataki e yaco, se ivakasala.” Era vutuniyau vakayalo e levu nira dau lomasavu.—Same 112:5; Vkai. 22:9.
11. (a) E ivakaraitaki vakacava ni “qaseqase” se yalomatua na noda dau lomasavu? (b) E sagai vakacava me tautauvata na veika vakailavo vei ira na tamata ni Kalou? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)
11 E dua na sala eda vakaraitaka kina na “qaseqase” se yalomatua na noda vakayagataka na ka eda taukena meda tokona kina na cakacaka ni Matanitu. Eda rawa sara ga ni vakayagataka kina na ka e tu vei keda meda vukei ira eso tale. O ira na vutuniyau ena vuravura qo era sega ni rawa ni cakacaka vakaitalatala vakatabakidua se toki i vanuatani, era lomavakacegu nira kila nira sa tokona tiko na nodra cakacaka vakaitalatala eso tale ena nodra dau cau vakailavo. (Vkai. 19:17) Na cau e dau vukea na vakau ni ivola, qai tokoni kina na cakacaka vakavunau ena yalava dravudravua e laurai kina na tubu vakayalo. Ena so na vanua me vakataki ira mai Congo, Madagascar, kei Rwanda, sa vica na yabaki nodra dau vakatulewataka tiko na mataveitacini mera volia na kedra na lewenivuvale se mera yadua na iVolatabu, na kena isau ena so na gauna e tautauvata kei na isau ni cakacaka ena dua na macawa se dua na vula. Ia ena vuku ni nodra cau e levu kei na kena sagai me “tautauvata” na veika vakailavo, e vakailavotaka na isoqosoqo i Jiova na kena vakadewataki qai veisoliyaki na iVolatabu vei ira yadua na lewenivuvale, vaka kina o ira na vuli iVolatabu era viakana tu vakayalo. (Wilika 2 Korinica 8:13-15.) Io, e yaga dina vei ira na lomasavu kei ira na ciqoma na veivuke na nodra veitokani kei Jiova.
VAKALAILAITAKA NODA VAKAITAVI ENA “VEIKA VAKABISINISI”
12. E vakaraitaka vakacava o Eparama ni nuitaka na Kalou?
12 Dua tale na sala eda rawa ni veitokani kina kei Jiova oya na noda vakalailaitaka na noda vakaitavi ena veika vakabisinisi ni vuravura qo kei na noda vakayagataka na keda ituvaki meda qara kina na iyau dina se “dodonu.” Dua na turaga dau vakabauta ena gauna makawa o Eparama, e talairawarawa ni biuta na vanua o Uri me vakaitikotiko ga ena valelaca me rawa ni rau veitokani kei Jiova. (Iper. 11:8-10) E dau rai ga vua na Kalou ni iVurevure ni iyau dina, e sega ni saga me rawata e levu na ka ni na sega kina ni nuitaki Jiova. (Vkte. 14:22, 23) E uqeta o Jisu na mataqali vakabauta va qori ni tukuna vua e dua na cauravou vutuniyau: “Ke o vinakata mo vinaka sara, lai volitaka nomu iyau, solia na kena ilavo vei ira na dravudravua, o na qai vakaiyau mai lomalagi, ia mo mai muri au.” (Maciu 19:21) Na cauravou qo e sega vua na vakabauta e tiko vei Eparama, ia eso tale era vakaraitaka na nodra nuitaka vakatabakidua na Kalou.
13. (a) Na cava e uqeti Timoci kina o Paula? (b) Eda na muria vakacava nikua na ivakasala i Paula?
13 E turaga dau vakabauta o Timoci. Ni tukuna oti vua o Paula ni “sotia vinaka i Karisito Jisu” e kaya sara: “E sega ni dua na sotia ena vakaitavitaki koya ena bula ni veika vakabisinisi, me vakadonui koya kina o koya e vakacurumi koya me sotia.” (2 Tim. 2:3, 4) O ira na imuri i Jisu nikua era okati kina e sivia na dua na milioni era veiqaravi tiko vakatabakidua, ra qai muria na ivakasala qori i Paula ke vakatara na kedra ituvaki. Nira vorata tiko na idre ni kacivaki ivoli kei na veitemaki ni vuravura, era dau nanuma tiko na ivakavuvuli qo: “Na daukerekere e bobula vei koya e solia vua na ka.” (Vkai. 22:7) E vinakata tiko ga o Setani nikua meda vakayagataka na noda gauna kece kei na noda kaukaua meda bobula ina veika vakabisinisi ni vuravura qo. So na vakatulewa eda rawa ni vesuki tu kina vakailavo me vica vata na yabaki. Rawa ni vakavuna na lomabibitaki ni ilavo na saumi dinau ni vale, ka ni vuli, motoka kei na vakamau isaulevu. Eda vakaraitaka na qaseqase se yalomatua nida bula rawarawa ga, lailai noda dinau, sega ni sauma e levu na ka, da qai bobula ga vua na Kalou, sega ni veika vakabisini nikua.—1 Tim. 6:10.
14. Na cava meda vakabibitaka? Tukuna eso na kena ivakaraitaki.
14 Ena vinakati ena bula rawarawa me donu na ka eda vakabibitaka. Dua na veiwatini rau vakabisinisi qai toso vinaka sara tiko ga. Ia na nodrau via veiqaravi tale vakatabakidua, rau volitaka kina nodrau bisinisi, waqa kei na so tale na ka rau taukena. Rau bolecakacaka sara ena kena tara na valenivolavola liu e Warwick, mai Niu Yoka. Rau marautaka vakalevu nodrau veiqaravi e Peceli kei na luvedrau yalewa kei watina. So tale ga na macawa rau cakacaka vata kei na itubutubu i tagane, rau a veivuke tiko e Warwick. Dua na tacida yalewa a painia tiko e Colorado, e Merika, qai cakacaka ga vagauna ena dua na baqe. Era taleitakana iliuliu ni cakacaka na nona veiqaravi mani sureti me cakacaka tudei, me vakatolutaki tale ga na kena isau. Ia ni na sega kina ni vakaitavi vakalevu ena cakacaka vakaitalatala, e vakatulewataka me vakasuka na cakacaka isaulevu qori. Qo e vica ga na ivakaraitaki ni nodra vakuai ira na dauveiqaravi ni Kalou. Na noda saga meda vakaliuca na Matanitu ni Kalou e vakaraitaka nida mareqeta na veitokani kei koya kei na noda vakabibitaka na veika vakayalo, sega ni veika e dulaka tu na vuravura ni caka bisinisi nikua.
SEGA NI YAGA NA IYAU
15. Na cava e veivakacegui dina?
15 Me kua ni nanumi cala ni veivakalougatataki ni Kalou na taukeni ni iyau. Ia o Jiova e dau vakalougatataki ira na “vakaitavi vakalevu ena cakacaka yaga.” (Wilika 1 Timoci 6:17-19.) Kena ivakaraitaki, gauna e kila kina o Lucia * ni vinakati tiko vakalevu e Albania na dautukutuku, e toki kina mai Itali ena 1993, ia e sega tu vua na ka qai nuitaki Jiova ga vakatabakidua. E vulica na vosa vakaAlbania qai vakavulica e 60 vakacaca mera yalayala. Ni sega ni levu na tamata ni Kalou era vunau ena vanua vuavuaivinaka va qori, na ka kece eda cakava meda vukei ira kina eso tale mera rawata na bula, ena guiguilecavi dredre me tawamudu.—Maciu 6:20.
16. (a) Na cava ena yaco ina veika vakabisinisi nikua? (b) Meda raica vakacava na iyau nida sa kila tiko na veika ena yaco kina?
16 E kaya o Jisu: “Ni gauna e tawayaga kina na [iyau tawadodonu],” sega ni ‘ke mani tawayaga.’ (Luke 16:9) Na leqa vakailavo kei na beqaravu ni baqe e lailai sara ni vakatauvatani kei na veika sa voleka ni yaco e vuravura taucoko. Ena tawayaga ga na vuravura ni politiki, lotu kei na veika vakabisinisi i Setani. Erau parofisaitaka o Isikeli kei Sefanaia ni na sega ni yaga na koula kei na siliva e taleitaki tiko vakalevu ena veisenitiuri ena vuravura ni veika vakabisinisi. (Isik. 7:19; Sefa. 1:18) Vakacava ke da railesuva na noda bula ena vuravura qo, da qai dikeva nida a vakawalena na rawati ni iyau dina, ia eda vakaliuca ga na taukeni ni “iyau tawadodonu” ni vuravura qo? Eda na vaka sara ga na turaga e cakacaka ena nona bula taucoko me vakailavo kina, oti qai kila ni ilavo lasulasu ga e kumuna tu. (Vkai. 18:11) Io ena sega dina ga ni yaga na iyau qori, ia eda rawa ni vakayagataka meda ‘vakaitokani kina’ e lomalagi. E veivakavutuniyautaki vakayalo na ka kece eda cakava me tokoni kina na Matanitu i Jiova.
17, 18. Na cava sa waraki ira tu na itokani ni Kalou?
17 Ni yaco mai na Matanitu ni Kalou, sa na sega na rede kei na saumi dinau, ena vuabale na kakana qai sega ni saumi, vaka kina na veiqaravi vakavuniwai. Era na marautaka na vuvale i Jiova na veika vivinaka e vuravura. Sa na iukuuku ga na koula, siliva kei na vatu talei, sega ni ka me rawati kina na ilavo se maroroi. Sa na tu vakarawarawa na kau saulevu, vatu kei na kaukamea me tara kina na vale totoka. Era na taleitaka na noda itokani mera vukei keda wale ga. Eda na qai marau ni wasea vata na veika e vuabale tu kina o vuravura.
18 Qori e tiki wale ga ni ivotavota e sega ni vakatauvatani rawa ena nodra o ira na saga mera veitokani e lomalagi. Ena sega ni vakaiyalayala na nodra marau na dauveiqaravi i Jiova e vuravura nira rogoca na vosa i Jisu: “Ni lako mai, sa vakalougatataki kemuni o Tamaqu moni taukena na matanitu e sa vakarautaki me nomuni mai na ivakatekivu kei vuravura.”—Maciu 25:34.
^ para. 4 E sega ni tukuna o Jisu ni dina nona beitaki se sega. Na vosa “beitaki” e vakamacalataki ena Luke 16:1 e vakadewataki mai ena dua na vosa vaKirisi e tiko kina na vakasama ni a vakaucacataki na dauniyau. Ia e kauaitaka ga o Jisu na ka e qai cakava, sega ni vu ni nona vakacegui.
^ para. 15 Na italanoa ni nona bula o Lucia Moussanett e tiko ena itabataba ni Yadra! ni June 22, 2003, t. 18-22.


text:
Julai 17-23
ISIKELI 18-20
Sere 125 kei na Masu
iTekivu ni iVakamacala (Me kua ni sivia na 3 na miniti)
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
“Ni Veivosoti o Jiova, ena Guilecava?”: (10 min.)
Isi 18:19, 20—Ena tarogi keda yadua o Jiova ena ka eda cakava (w12 1/7 18 ¶2)
Isi 18:21, 22—E tu vakarau o Jiova me vosoti ira na veivutuni, ena sega ni lewai ira ena vuku ni nodra cala (w12 1/7 18 ¶3-7)
Isi 18:23, 32—Sega ni vinakata o Jiova mera vakarusai na tamata ca, vakavo sara ke vinakati (w08 1/4 8 ¶4; w06 1/12 27 ¶11)
-
Vakekeli ena Vosa ni Kalou: (8 min.)
Isi 18:29—Na cava e cala kina nodra rai na Isireli me baleti Jiova, eda na qaqarauni kina vakacava? (w13 15/8 11 ¶9)
Isi 20:49—Na cava era nanuma kina na tamata ni “vosa vakaibalebale tiko” o Isikeli, na cava meda qaqarauni kina? (w07 1/7 14 ¶3)
Na cava o vulica me baleti Jiova ena wili iVolatabu ni macawa qo?
Na cava eso tale na iyau vakayalo o raica ena wili iVolatabu ni macawa qo?
-
Wili iVolatabu: (Me kua ni sivia na 4 na miniti) Isi 20:1-12
GUMATUA ENA CAKACAKA VAKAITALATALA
iMatai ni Veisiko: (Me kua ni sivia na 2 na miniti) 1Jn 5:19—Vakavulica na Ka Dina. Me dua na yavu ni veisikovi lesu.
Veisikovi Lesu: (Me kua ni sivia na 4 na miniti) Vte 3:2-5—Vakavulica na Ka Dina. Me dua na yavu ni veisiko e tarava. (Raica na mwb16.08 8 ¶2.)
Vunau: (Me kua ni sivia na 6 na miniti) w16.05 32—Usutu: Ni Kacivaki ni sa Vakalesui Mai e Dua, Era na Vakaraitaka Vakacava na iVavakoso na Nodra Marau?
NODA BULA VAKARISITO
“O na Guilecava?”: (10 min.) Mera vakaitavi na vakarorogo. Me tekivu ni saravi na vidio Yalodina ni Tokona na Lewa i Jiova—Mo Dau Veivosoti.
Ra Taroga na iTabagone—Cava Meu Cakava Niu Cala?: (5 min.) Veivosakitaki na ulutaga “Ra Taroga na iTabagone—Cava Meu Cakava Niu Cala?” Me tekivu ni rogoci na katokatoni ni iwasewase “Cava o na Cakava?”
Vuli iVolatabu ni iVavakoso: (30 min.) kr wase 15 ¶9-17
Railesuvi na ka e vulici qai vakamacalataka vakalekaleka na ka ena vulici ena macawa tarava (3 min.)
Sere 33 kei na Masu


text:
Sere ni lolosi baleti ira na turaga ni Isireli (1-14)
19 “Mo lagata e dua na sere ni lolosi me baleti ira na turaga ni Isireli2 mo kaya,‘Na cava na tinamu? Na laione yalewa e maliwai ira na laione.E davo vata kei ira na luvenilaione kaukaua me karoni ira na luvena.3 E qarava e dua na luvena, e tubu me luvenilaione kaukaua.+E vulica o koya me basuraka na kena,E kani ira mada ga na tamata.4 E rogovaki ina veimatanitu na kena irogorogo, era vesuki koya ena nodra qara,Era qai kauti koya ina vanua o Ijipita ena iqaso.+5 E wawa tiko o tinana, e qai kila ni matewale na nona vakanuinui me lesu mai.E mani kauta e dua tale na luvena, e tala yani me vaka e dua na luvenilaione kaukaua.6 E veilakoyaki sara ena kedra maliwa na laione, e mani dua na luvenilaione kaukaua.E vulica o koya me basuraka na kena, e kani ira mada ga na tamata.+7 E yasa lo ena nodra valececere vakabai, e vakarusa na nodra koro,Me lalata na vanua laladidi na nona tagi.+8 Era lako yani na veimatanitu mai na veiyasana mera balata vua na nodra lawa,E coko sara ena nodra qara.9 Era qasoti koya era biuti koya ena bai lawalawa, era kauti koya yani vei tui Papiloni.Era sogoti koya e kea me kua ni rogo na domona ena veiulunivanua e Isireli.10 O tinamu e vaka na vaini+ ena nomu dra,* e tei ena batiniwai.E vuavuaivinaka, e levu na tabana ena levu ni wai.11 E kaukaua mai na tabana, e ganita me nodra ititoko na iliuliu.E tubu, e vakaruguta na vo ni vunikau,E laurai levu ni balavu qai levu na drauna.12 Ia e cavuraki ena cudru waqawaqa,+ e biu sobu ina qele,E malai na vuana ni liwava na cagi na tokalau.E ramusu na tabana kaukaua, e madu+ qai yameca na bukawaqa.+13 Ia qo sa tei toka ena vanua talasiga,Ena vanua dravuisiga, e vanua mamaca.+14 E tete mai tabana na yameyame, e yameca na tabana lalai kei na vuana,E sega ni vo e dua na tabana kaukaua, sa sega na ititoko ni veiliutaki.+“‘Qo na sere ni lolosi, ena qai sere ni lolosi.’”
iVakamacala e ra
^ Se rawa ni, “vaka na vaini ena nomu loganivaini.”
VAKADEWA NI VURAVURA VOU (VAKADEWA VAKAVOUTAKI NI 2013)


text:
NA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Me 2015
E tiko na itabataba qo na ulutaga me vulici ena June 29 ina Julai 26, 2015.
ITALANOA NI NONA BULA
Na iMatai ni Noqu Loloma e Vukei Au Meu Vosota
Me uqeti iko mada ga nomu wilika na italanoa ni nona bula o Anthony Morris III, e lewe ni iLawalawa Dauvakatulewa ni iVakadinadina i Jiova.
Yadra Tiko e Via Tilomi Iko o Setani!
Tolu na itovo vakadomobula i Setani, e yaco kina me meca rerevaki.
O Rawa ni Vorati Setani Qai Qaqa!
O na saqata vakacava na dai nei Setani me vaka na dokadoka, domodomoiyau, kei na veiyacovi tawadodonu?
Era “Raica” na ka e Yalataki
Era ivakaraitaki vinaka na tagane kei na yalewa yalodina ena gauna makawa nira raitayaloyalotaka na veivakavakalougatataki ni veigauna se bera mai.
Vakatotomuri Koya e Yalataka na Bula Tawamudu
Rawa nida kila vinaka na ituvaki eda se bera ni sotava?
Taro na Dauwiliwili
O cei o Koki mai Mekoki e cavuti ena Isikeli?
VANUA E MAROROI KINA NA KEDA ITUKUTUKU MAKAWA
Raica o Koya na Veilomani ena Valenikana
Ke o tiko ena nodra soqo ni tikina na iVakadinadina i Jiova ena veiyabaki ni 1990 se ni oti na gauna qori, o na rairai kurabuitaka na kena dau muri e dua na ituvatuva ena dua na gauna balavu.