c: text/html

text:
VANUA E MAROROI KINA NA KEDA ITUKUTUKU MAKAWA
Na “Eureka Drama” e Vukei Ira e Levu Mera Kila na Ka Dina ena iVolatabu
“EUREKA!” Na vosa qo e kena ibalebale “Au sa kunea!” Ena ika19 ni senitiuri ena gauna ni keli koula e California, Merika, e dau rogoci na vosa oya ni dua e kunea na koula. Ia era kunea e dua na ka e talei sara o Charles Taze Russell kei ira na Gonevuli ni iVolatabu—na ka dina ena iVolatabu. E gu tale ga na lomadra mera wasea vei ira eso tale.
Ena vula ikatakata ni 1914, vica vata na milioni ena siti lelevu era tabili yani mera sarava na “Photo-Drama of Creation,” e walu na aua na kena dede, era vakarautaka na International Bible Students Association (I.B.S.A.). E totoka na kena iyaloyalo yavala, itaba duiroka veicavuyaki, ivakamacala, kei na ivakatagi. E rawa nira raica kina na sarasara na ibulibuli ni Kalou, na veika e baleta na itukutuku ni kawatamata, me yacova sara na icavacava ni veiliutaki i Karisito ena Duanaudolu na Yabaki.—Vkta. 20:4. *
Ia vakacava o ira era vakaitikotiko ena tauni kei na veikoro lalai? Me kua ni dua e calata qori, eratou sevutaka na I.B.S.A. ena Okosita 1914 na “Eureka Drama”—e lekaleka ga mai na “Photo-Drama” qai sega kina na iyaloyalo. E tolu tiko na kena mataqali, e vakadewataki tale ga ena levu na vosa: Na “Eureka X” e vakatagitaki ga kina na rorogo ni domo kei na ivakatagi. Na “Eureka Y” e vakatagitaki kina na rorogo ni domo kece kei na ivakatagi, bau kina na iyaloyalo veicavuyaki, kei na “Eureka Family Drama,” e vakarautaki me saravi e vale, e vakatagitaki ga kina eso na rorogo ni domo kei na ivakatagi. E rawa tale ga ni vakayagataki na qaramavoni kei na iyaloyalo veicavuyaki sau lailai.
E rawarawa mera kauta na Gonevuli ni iVolatabu na iyaloyalo qori ena vanua ribayawa kei na yalava vovou mera wasea kina na itukutuku ni Matanitu ni Kalou. Me vaka ni rawa ni rogoci ga na “Eureka X” e rawa kina ni vakatagitaki ena bogi se siga. Na iyaloyalo veicavuyaki na “Eureka Y,” e rawa ni saravi qai sega ni vakayagataki kina na livaliva, e vakayagataki ga kina na cina kasi. E tukuni ena Vale ni Vakatawa vakaFiniladi: “E rawa ni keitou vakaraitaka na iyaloyalo qo ena veivanua kece ga.” E dina taucoko qori!
Era sega ni redetaka na vale ni iyaloyalo lelevu na Gonevuli ni iVolatabu, era dau raica na vanua e sega ni saumi, me vaka na koronivuli, vale ni veilewai, wawa ni sitima, kei na so mada ga na rumu lelevu ena so na vale. Levu na gauna e dau vakayacori e tautuba, qai vakayagataki na siti vulavula levu me lili ena yasa ni lalaga ni vale me laurai kina na iyaloyalo. E vola o Anthony Hambuch: “Era vakaduria na dauteitei na vatuniloa kei na idabedabe kau mera dabe kina na sarasara me rawa nira marautaka na porokaramu.” O ira na Gonevuli ni iVolatabu era vakayagataka na qiqi me vakavodoki kina nodra iyaya, kato, iyaya ni vakasaqa kei na iyaya ni moce.
E rawa ni vica ga se yacova sara na drau na levu ni tamata era sarava na “Eureka Drama.” E Merika, era le 400 era sarava na iyaloyalo qori ena dua na tauni era vakaitikotiko ga kina e 150 na lewenivanua. Ena so na vanua, eso era taubaletaka e 8 na kilomita mera lai sarava na “Eureka Drama.” E Sweden, o ira na tiko tikivi Charlotte Ahlberg era lai sarasara yani ena nona vale, e “tarai ira dina” na veika era rogoca. E Ositerelia, rauta ni 1,500 era lai sarasara ena dua na tauni lailai. Ena koronivuli lelevu, e tukuna na Vale ni Vakatawa ni o “ira na parofesa kei ira na gonevuli era taleitaka vakalevu na itaba kei na iyaloyalo yavala era sarava.” E dau taleitaki mada ga vakalevu ena vale ni iyaloyalo na “Eureka Drama.”
TEIVAKI NA SORE NI KA DINA
E yaga sara vakalevu na “Eureka Drama” ena “Class Extension Work,” e rawa kina vei ira na Gonevuli ni iVolatabu mera lesi ira na dauvunau mera tauyavutaka na kalasi vou ni vuli iVolatabu. A sega ni vakadeitaki se vica sara mada era sarava na “Eureka Drama.” E saravi vakalevu na “Drama” qori, ia ena 1915 e 14 ga mai na 86 taucoko na timi ni “Drama” era ripote tiko vakalevu. E rarawataki na kena sega ni kilai taucoko na iwiliwili, ia e nanumi ni rawa ni sivia e dua na milioni na lewenivanua era sarava na “Drama.” Rauta ni 30,000 era kerea na ivola vakaivolatabu.
Ena rairai sega so ni kilai levu na “Eureka Drama,” ia vica vata na milioni era sa sarava mai Ositerelia, Argentina, Sauca Aferika, Peritania, Idia, kei na Caribbean. Levu vei ira qori era kunea na ka dina ena iVolatabu —e talei cake sara mai na koula—sa rawa gona nira tukuna “Eureka!”
^ para. 4 Raica na “Vanua e Maroroi Kina na iTukutuku Makawa—Vakabauta ena 100 na Yabaki sa Oti” ena Vale ni Vakatawa, 15 Feperueri, 2014, tabana e 30-32.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
NODA Railesu ena macawa oqo eda na wilika kina na kena dola na koronivuli vou mai Korolevu.
Ni tei wilika sara na i tukutuku ka kena i talanoa e na yabaki 1967:
A vakabibitaka ko koya na Minisita ni Veika Vakaitikotiko ko Vijay Singh na duavata ni lewenivanua e Viti e na gauna ka vosa kina ni dolava e dua na koronivuli ?paraimari? vou mai Korolevu, Nadroga e na Vakarauwai sa oti.
A kaya na Minisita ni kevaka me a sega na duavata, ke a sega ni rawa me tara na Koronivuli ni Lotu Katolika oqo mai Korolevu.
E a kaya vei ira na vakarorogo tiko e na nona vosa ni ra sa na rairai rogoca tiko mai e na vica na vula sa oti na vosa ?sega ni duavata? e na ka vakapolitiki e Viti, ka sa i ira ka ra vakayagataka voli na vosa ko ya ka ra bese tiko ni lako yani ki na Bose Lawa me vaka era lewena, ka ra bese na duavata kei na Matanitu e na veicakacaka me baleta na Koloni.
Na sega ni duavata se sega ni via veivuke e sa saqata na i naki ni lewe ni vanua raraba, a kaya ko ko ya, ka sa nuitaki ni na kunei e na mataqali duavata ka tara rawa kina na oronivuli oqo mai Korolevu me vanua marau ka sautu ko Viti, ka ra duavata na lewena e na qarava na veika yaga raraba ka taleitaki.
Na i sau taucoko ni koronivuli vou oqoo e rauta ni 14000 na paudi, ka ra na vuli kina na gone ni kalasi dua ki na kalasi va.
E tokatoka vinaka sara e na dua na vanua bucabuca lailai e na Tikina ko Baravi ka volekata toka na Korolevu Hotel kai na rara ni waqavuka mai kea.
E na soqo ni kena dolavi e na Vakarauwai sa oti, e a liutaka na kena lotutaki ko koya na Aji Bisopi Levu ni Lotu Katolika (the Archbishop of Suva, the Most Rev George Pearce) ka vakayacana na rumu levu ni vuli vei rau na veiwatini mai na Korolevu Beach Hotel, ko Mr kei Mrs W J Clark, koi rau a tauyavutaka ka sauma e vuqa na veika lelevu ni koronivuli.
E na nona vosa e a vakacaucautaka ko Singh na cakacaka levu ka a qarava ko koya na bete ni Lotu Katolika e na yasayasa ko ya, ko Father P Hsu, vata kei ira na lewe ni veikoro voleka e kea me rawa ni tauyavutaki kina na koronivuli ka sa duri tu e daidai. E kaya na Minisita ni levu na cakacaka ka rawa e vu mai na nona gugumatua kei na vakasama ni bete ni Lotu e kea ka sa na tu na koronivuli oqo me i vakananumi ni nona cakacaka.
?E dua na ka bibi ka sa yaco e na tara ni koronivuli oqo,? a kaya o Singh, ni ra sa vuli kina na gone duikaikai.
Sa dua na ka uasivi ni raici tiko na sasaga ni Lotu Katolika, ka vakakina na veimata lotu tale e so, me ra vakotora rawa na tauyavu ni vuli veicurumaki ni veimata tamata ka sai ira tale ga era sa vakaitavi tiko vakalevu e na toroi cake ni vanua oqo ko Viti.
?O keda e Viti e da sa lakova tiko yani na i naki vaka koya, me da vakaduavatataka na tamata kece ga, veitalia na noda dui kaikai se dui lotulotu,? kaya o Singh.
E kaya ni ko ira ka ra tu e na i tutu ni veiliutaki era qarava na lewenivanua, ka sa nodra i tavi me ra raica na nodra tiko vinaka ka sautu na lewenivanua, ka sa na rawa walega o ya kevaka me ra cakacaka vata, veitalia na nodra duidui vakamata tamata se dui lotulotu.Home | Top
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.


text:
ESA mai liutaka na i soqosoqo na National Federation Party me kena Peresitedi o Pio Tikoduadua.
O Tikoduadua a lewena tu e liu na Fiji First ena 2014 ka dua vei ira na kena Minisita ni bera ni mai kerea na nona vakacegu ena yabaki sa oti.
Ena vula o Evereli a mai kacivaka raraba kina na nona inaki me sa na lewena na i soqosoqo oqo.
Ena mua ni macawa sa oti, a vakayacori mai Lautoka na nodra bose vakayabaki ka vica vata na veika era mai veitalanoataka ka kacivaka na i soqosoqo vakapolitiki oqo.
Tukuna o Parofesa Biman Prasad ni dua na ka e ratou na raica na kena vakavinakataki na veiqaravi ni Tabana ni Bula ena noda vanua.
Tukuna o Prasad ni sega ni dodonu me na qai oti tiko na i yaya ni veiqaravi ka dodonu me na laurai vakavinaka vei ira na kena dau o ira na lewenivanua era gadreva me ra qaravi.
Tukuna ni sa tiko talega na i tuvatuva ena kena tara e Viti na valenibula e ra veiqaravi ena dua na i vakatagedegede uasivi.
Ia, na veika kece oqori eratou sa yalataka tiko ni ratou na vakayacora ke sa mani donui iratou na madigi me ratou liutaka na matanitu e tarava ena yabaki mai oqo.
Tukuna ni sa tiko ena nodratou i tuvatuva na kena veisemati o Viti kei na tabana ni veiqaravi na Apollo.
Vakadeitaka o Parofesa Prasad ni sa na vakarautaki ga e dua na tabana me na raica vakatabakidua na veiqaravi ni valenibula ni matanitu kei na kena kau mai o ira na vuniwai me ra mai veiqaravi ena valenibula kece e Viti.
E kaya o Prasad ni dodonu me na vakavinakataki sara na veiqaravi ni Tabana ni Bula ni sa vakarautaki kece tu na veika era gadreva na dauniveiqaravi ka totoka talega na vanua ni veiqaravi vei ira na lewenivanua.Home | Top
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.


text:
Ena raica tiko na iyaloyalo lavetaka taucoko – VOSTfr ni DVDRIP
Na tamata kece ena tavata lavetaki en VF ni DVDRip Iyaloyalo taucoko
📅 Tikinisiga ni vakacegu mai : 25 Janueri 2017 📅
📺 Ni : Garth Jennings, Lourdelet ni Christophe 📺
🎦Na mataqali : Lasa, Veika, Matavuvale 🎦
🇯🇵🇺🇸Duikaikai : Amerika, Japani 🇺🇸🇯🇵
Taucoko ena lavetaka na galala na iyaloyalo taucoko
Na iyaloyalo lavetaka kece vanua vinaka taucoko na 720 ni HD t, ena vosa Vakavaranise. Keimami sa sureti kemuni mo ni sikova na noda telechargerfilm24.com ni vanua.
Toqa laivi na iyaloyalo kece ena tavata. Ena veisiga eda e vakuria vei ira na yavu vou vata kei na kilai na vidio. Sa ikoya na iyaloyalo ena ituvatuva ni AVI. Duavata kei na nodra itutu ni noda vakacegu vei ira era vakayagataka. Eda sa matataka tiko e dua na ivurevure vou ni iyaloyalo me lavetaki kina na kena ivakatagedegede cecere duadua. Kakua ni calata na imatai ni iyaloyalo yavala.
itukutuku me baleta na iyaloyalo, Kiliki eke
Synopsis
Buster vula sa ikoya e dua na koala itaube e liutaka e dua na vodoki vakaitamera, Ena dua na gauna ni ukutaka, Ia nikua ni lutu ki na tawa vakayagataki. Buster e dua na optimist ni tawamudu, vataga vakalailai, era sa lomani na nona vakatubuleqa talei yani e dua na ka ka sa tu vakarau me cakava e dua na ka me vakabulai koya. Oqori na gauna a kunea e dua na madigi koula me vakalesuya mai na nona ivatuka ni tiko tani mai na nodra vakarusai na nona tadra kei na nona sasaga taucoko: e dua na veisisivi ni lagasere vuravura raraba. Era digitaki na lima na mata vakaturi me baleta na bolebole oqo: Sa ilawaki ca me vaka na nomu vakailawaki, e dua ira na elefaniti madua e kani ena rere, e dua na matavuvale ni sow na tina vakadrukai kina ena kena 25 piglets, e dua cauravou cakacala Gorilla ka ra gadreva ga mera dro bula kina na nona matavuvale, kei na sasaga dredre e dua punk na Porcupine me kauta tani rawa na nona itau cauravou ena na okoya sosomaki me baleta e dua na cakacaka ni domodua voli. Ira na tamata kecega na tomika cake ena buturara ni Buster na madigi me na veisautaka me sega ni mudu na nodra bula.
Iyaya ni
- Lavetaka taucoko na staging,
- Ena raica tiko kina na iyaya ni vf
- Kece na tavata truefrench dvdrip,
- Ena raica tiko kina na iyaya ni vostfr,
- Na tamata kece ena tavata 2017 iyaya ni,
- Lavetaka na galala kece na tavata Varanise,
- Ena irairai youtube vf,
- On-Stage na iyaloyalo iyaya ni vf,
- Ena lavetaki ni iyaloyalo ni iyaloyalo,
- Veika kece staged Vakavaranise na iyaloyalo,
- Lavetaka na taucoko ni staging ni iwasewase 2017,
- Cpasbien kece ni tavata
- Ena raica tiko kina na iyaya ni vo
- Kece na tavata vostfr ddl


text:
Veika Vakalawa
Copyright
© 2014 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, Inc. Tabu ni tabaki vakailoa.
E tabaka qai qarava na website qo na Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. (“Watchtower”). Na ka kece e volai kei na itukutuku kece e lewe ni website qo e taukena na Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. Vakavo ga ke vakatakilai toka.
iVakatakilakila
Na ivakatakilakila ni Adobe, na Adobe logo, Acrobat, kei na Acrobat logo e nona ivakatakilakila na Adobe Systems Incorporated. Na iTunes kei na iPod e ivakatakilakila vakalawataki ni Apple Inc. Na ivakatakilakila tale eso kei na ivakatakilakila vakalawataki e taukena na kena dui itaukei.
iVakavakayagataki kei na Veivakadonui
Na idusidusi qo e baleta na iwalewale ni kena vakayagataki na website qo. Ni o vakayagataka na website, e kena ibalebale ni o sa duavata kei na kena iVakavakayagataki. Ke o sega ni duavata kei na dua na tikina, mo kua ni vakayagataka na website qo.
Cava e okati ena kena vakayagataki donu? O rawa ni raica, download se tabaka na ka e vakarautaki me vaka na ivola, sere, itaba, na ka e volai se vidio, ia me baleti iko ga, sega ni volitaki. Ni download na ka e vakarautaki, o sa vakadinata ni o na sega ni veisoliyaka se vakauta ena dua tale na site mo rawa ilavo kina. E sega ni dodonu mo:
Biuta eso na ka mai na website qo ina dua tale na vanua ena Internet (se mani website cava, wasei ni itukutuku se so tale na ka, se sala ni veitaratara eso ena internet);
Tabaka na ka e tu ena website qo ina dua tale na porokaramu;
Tabaka, lavetaka, se bisinisitaka eso na ka e tabaki tu kina se mo rawa ilavo (ke sega mada ga na tubu), okati kina na veisoliyaki ni porokaramu ni kompiuta e vakayagataka se sema ina website qo;
Vakayagataka na site qo ena inaki mo lavetaka na source code, na veika era tu kina (tools), mo kumuna kina na itukutuku kece ni kena vakayagataki na website;
Vakayagataka vakatani na website se na veika e vakarautaki kina;
Vakayagataka na website qo ena sala me beci se mo vakadredretaka nodra vakayagataka eso tale se dua na ka e tabu se cala vakalawa, lasutaki, se veivakaleqai;
Vakayagataka na website qo mo veivoli kina.
Sega ni Muri na Kena iVakavakayagataki
Ke mani sega ni muri na kena iVakavakayagataki donu, e tu na dodonu ina Watchtower me tarova na nomu curu ena website, ena vakayagataka na nomu IP address mo kua ni dolava rawa. Ena veitaratara tale ga kei ratou na tabana dau vakarautaka na internet me ratou sogota na nomu curu ina website, se na biu ena tabana ni lawa.
Veiveisau
Na Watchtower ena rawa ni veisautaka na iVakavakayagataki ni website ni toso na gauna. Ena gauna ga e basika kina na veisau qori, me muri sara. Yalovinaka mo dau wilika na tikina qo, mo rawa ni kila na veiveisau sa vakayacori.
Lawa kei na Vakatulewa
Na iVakavakayagataki ni website qo e yavutaki ena lawa ni vakavulewa e Niu Yoka mai Merika. Ke oni via kauta ena mataveilewai e dua na ka me baleta na website qo, ni kauta ena dua na mataveilewai e vakarurugi ena lawa ni vanua o Niu Yoka mai Merika.
Dodonu kei na Kena Lawa
Ke lewa e dua na mataveilewai ni dua na tikina ena ivakamacala ni iVakavakayagataki qo me tawayaga, sega ni veiganiti, se cala vakalawa, na vo ni ivakamacala ena iVakavakayagataki qo e dodonu me muri tiko ga. Ke sega ni vakayacora na Watchtower e dua na ka ena kena gauna totolo duadua ni beci e dua na ivakamacala ena iVakavakayagataki, e sega ni kena ibalebale ni ratou na sega vakadua ni dina ena ka ratou yalataka.
Veidinadinati
Qo e okati kina na nomu veidinadinati kei na Watchtower ena kena vakayagataki na website, e sosomitaka tale ga na veidinadinati makawa me baleta na vakayagataki ni website qo.


text:
iVolaniyabaki ni iVakadinadina i Jiova 2016
Wilika na itukutuku ni cakacaka ni iVakadinadina i Jiova ena 2015, kei na nodra cakacaka e Idonisia.
Tikinivolatabu ni Yabaki 2016
E veivakacaucautaki qai veivakasalataki na Iperiu 13:1.
iVola Mai na iLawalawa Dauvakatulewa
E vakadinadinataki ena itukutuku veiuqeti qo ni veivakalougataki dina i Jiova na website na jw.org, JW Broadcasting, na qiqi ni vunau e matanalevu, kei na noda soqo ni veiwasewase ni 2015.
“Keimami sa Taleitaka Dina na JW Broadcasting!”
Na cava soti e vakayacori ena kena vakarautaki na siteseni ni tivi ena internet?
Vakatotolotaki na Tara Vale ni Soqoni
E vakayacori eso na veiveisau ni vinakati me tara e vica tale na udolu na vale ni soqoni vou.
Toso ni Cakacaka e Warwick
Wilika na irogo vou ni tarataravaki ena itikotiko liu ni iVakadinadina i Jiova.
iWalewale ni Vunau Vuavuaivinaka
Na cava e vakabauta kina o Terry ni isau ni nona masu na nodra ivakamacala na iVakadinadina i Jiova?
Serau Cake Tiko ga na Rarama
Raica ena iwasewase qo na sala e vakararamataka tiko kina o Jiova na nodra sala na dausokalou dina.
Vakatabui na Valenivolavola ni Tabana
Dua tale na veivakalougatataki era marautaka na iVakadinadina i Jiova e Madagascar kei Idonisia ena 2015.
Vakadewa ni Vuravura Vou ena Duidui Vosa
E sevutaki ena yabaki ni cakacaka ni isoqosoqo ni 2015 e tinikaono na itabataba.
iRogo ni Veilewai
E se yaco tiko ga e veiyasa i vuravura na veivakaduiduitaki vakalotu.
iRogo
—iTukutuku Mai na Veiyasa i Vuravura
A yaga na cau nei Ken ena tara ni Vale ni Soqoni.
Aferika
Na iwalewale vovou cava era vunautaka tiko kina na iVakadinadina na itukutuku vinaka?
Yasayasa vakaMerika
Na cava e lai vuli iVolatabu kina e dua na yalewa ena were qai cina kadrala? Na cava e namaki ira tiko kina na iVakadinadina e dua na iliuliu ni vanua voravora? Na cava e tagi kina e dua na turaga a dauveitusaqati e liu?
Esia kei na Tokalau e Loma
E sega ni vakayalolailaitaki ira na italatala ni Matanitu ni Kalou na vakaleqai ni yagodra se na nodra vesu.
Urope
Eratou qoroya na ka dina eratou vulica e dua na turaga e lewe ni matamatama na Roma, dua na kaivesu, kei na dua na marama a via vakamatei koya.
Yanuyanu ena Pasifika
Sa kaburaki tiko na sore ni ka dina ena lomadra e vica vata na udolu ni vakayagataki na vata ni ivola, qiqi ni vunau, website na jw.org, kei na vidio!
iVakamacala Lekaleka kei Idonisia
Wilika na ivakamacala lekaleka ni vanua e vuravura e levu duadua na kena veiyatuyanuyanu.
Na Volitaki iSaluaki
E ivurevure levu ni ilavo ena ika16 ni senitiuri na isaluaki.
Au Via Tekivu Eke!
Era sotava na ituvaki dredre na painia mai Ositerelia ena gauna era tauyavutaka kina na cakacaka vakavunau.
iWalewale ni Vunau
E vakacudrui ira na meca ni ka dina e Idonisia na kakaburaki ena retio kei na ivunau e dau vakarogoi mai waqa.
Na iLawalawa na Bibelkring
Era vakabauta na lewe ni Bibelkring na ka era wilika ena nodra ivola na iVakadinadina i Jiova, ia sega ni dede sa basika ena kedra maliwa na rai vakatamata.
E Vakamareqeta na iYau Vakayalo
A rai tu o Thio Seng Bie nira butakoca na ilala dauvakacaca na nona iyaya ni vale, vakavo ga e dua na ka e talei cake mai na iyau tale eso.
Vuavuaivinaka na Vunau e West Java
Era qaseqasetaka na tacida na nodra cakacaka vakavunau ena gauna e vakatabui kina na noda ivola.
Veivakatovolei ena Gauna ni iValu
Era maqosataka eso na tacida donuya na iKarua ni iValu Levu na nodra vakayacora na ka era kerea na mataivalu ni Japani, ia era se tawaveitovaki tiko ga.
Painia Yaloqaqa
A vakatarogi qai vakarerei o André Elias ena 60 na yabaki e veiqaravi voli kina, ia e yalodina tu ga.
Yaco e Idonisia na Daukaulotu
Ena nodra veivuke na isevu ni daukaulotu era yaco yani e Idonisia, e tete totolo kina na cakacaka vakavunau.
Tete na Cakacaka ina Tokalau
Ena yaco beka na lomadra na italatala dauveitusaqati?
Yaco Mai Eso Tale na Daukaulotu
Sa qai vakadredretaki ga vakalevu na vunautaki ni itukutuku vinaka ena veiyabaki ni 1970.
E Ucui Sera Vinaka
A vakamalumalumutaki koya o Titi Koetin vua na watina qai vakalougatataki kina vakalevu.
Na Soqo Guiguilecavi Dredre
A sotavi e levu na ituvaki dredre, ia a vakayacori rawa na soqo ni 1963 e kena usutu “Everlasting Good News.”
Au Bula Mai na Nodra Veivorati na Kominisi
Sa keli rawa tu na ibulubulu i Ronald Jacka.
Painia Lavotaki me Limasagavulu Vakacaca na Yabaki
Ni veivakarerei e dua na italatala ni lotu Tawase ena 1964, a kaya, ‘Au na vakawabokotaki ira na iVakadinadina i Jiova e Manokwari!’ Vakacava a yaco dina na ka e kaya?
Veisau na Nodra Boso na Daubasulawa
A taroga na Dairekita ni Veivaqaqai: “Na cava mada na nodra cakacaka na iVakadinadina i Jiova e Idonisia?”
Gugumatua Tiko Ga
Na cava era tukuna kina eso: “O ira na iVakadinadina i Jiova era vaka na ivako”?
Era Sega ni Biuta na Soqoni Vata
Gauna e laveti kina na vakatatabu, e kaya e dua na vakailesilesi: “Na nomuni rejisitataki qo e sega ni solia vei kemuni na galala ni sokalou.”
Loloma vaKarisito ena Gauna ni Leqa Tubukoso
Sega ni bera nodra yavala na tacida ena gauna e kurea kina na tauni o Gunungsitoli e dua na uneune vakaitamera.
Keitou na Sega ni Cakitaka na Neitou Vakabauta
E nanuma lesu o Daniel Lokollo na veika e sotava ena nodra veitusaqati na ovisa ni valeniveivesu.
Veivakabulai na Talairawarawa!
Na nodra veivala na Musulomani kei na lotu vaKarisito e gauna dredre dina vei ira na tacida.
Vuavuaivinaka na Cakacaka
E tolu na veivakalougatataki era vakila na tacida ni laveti na vakatatabu.
Vakatakilai ena Doudou na Yaca i Jiova
Era valuta vakacava na tacida na veika e dau vakadredretaka mera vunau ena doudou?
Valenivolavola Vou ni Tabana
Tadola na yalava ni vunau vei ira era vaqara voli e dua na vanua mera lai veivuke kina.
Veivakurabuitaki na Veivakalougatataki i Jiova!
E veivakurabuitaki na nodra vakalougatataki na ivavakoso ena koro o Tugala Oyo, Idonisia.
Sa Dede Rau Qai Sota Tale!
Erau veitalatala e dua na veitacini didivara e Idonisia ni a soli e dua vei rau me lai susu ena dua tale na vuvale, ia rau qai sota tale ena vuku ni ka dina erau vulica.
Duanadrau na Yabaki sa Oti
—1916
E tarai ira dina na Gonevuli ni iVolatabu na ka vakairogorogo e yaco ena 1916.
Ripote ni Yabaki Vakacakacaka 2015
Ena kilai vakacava na sasaga e vakayacori, na gauna kei na ilavo e vakayagataki me vunautaki kina e veiyasa i vuravura na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou?
iVakananumi
—Vakaraubuka, 3 Epereli, 2015
E vuavuaivinaka na va na macawa ni kena veisoliyaki na ivola ni veisureti.


text:
LESONI 14
Na Vuli Cava e Vakarautaki Vei Ira na Painia?
Keimami kilai na iVakadinadina i Jiova ena vuli vakalou. E tiko na vuli e baleti ira ga na vakaitavi vakatabakidua ena vunautaki ni itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou me rawa nira ‘vakacavara sara vakavinaka na nodra itavi vakaitalatala.’—2 Timoci 4:5.
Koronivuli ni Cakacaka Vakapainia. Ni oti e dua na yabaki nona painia tudei e dua na iVakadinadina i Jiova, ena tiko ena dua na vuli siga ono ena vakayacori ga ena Vale ni Soqoni. Qori me vakavolekati koya vei Jiova, me laulau kina nona cakacaka vakaitalatala qai yalodina tiko ga ena nona veiqaravi.
Koronivuli ni iTalatala ni Matanitu. E tuvanaki na vuli vula rua qo me baleti ira na painia matua era yalorawarawa mera biuta nodra vanua mera lai veiqaravi ena vanua e vinakati vakalevu kina na veivuke. E vaka ga era kaya tiko, “O yau qo! Moni talai au!” mera vakatotomuria kina na italatala gugumatua duadua me bau bula e vuravura o Jisu Karisito. (Aisea 6:8; Joni 7:29) Ena vinakati na bula rawarawa ke dua e via veiqaravi ena dua tale na vanua. Ena rairai duidui na itovo vakavanua, na draki, kei na kakana. De dua ena vinakati tale ga me vulica e dua tale na vosa. E yaga na vuli qo vei ira na tagane kei na yalewa era sega ni vakawati, kei ira na veiwatini e tiko nodra yabaki mai na 23 ina 65. Qori era na bucina kina na itovo vakayalo ena vinakati vakalevu ena nodra ilesilesi kei na ivakarau ni kilaka me vakayagataki ira kina vakavinaka o Jiova ena nona isoqosoqo.
Koronivuli o Kiliati. Na vosa vakaIperiu ni “Kiliati” e kena ibalebale “iBinibini iVakadinadina.” Me tekivu mai na tauyavu ni koronivuli o Kiliati ena 1943, e 8,000 vakacaca na gonevuli era sa tauri vola oti ra qai lesi mera daukaulotu gugumatua “ina iyalayala kei vuravura.” (Cakacaka 13:47) Nira yaco yani eso na gonevuli e Peru, se sega ni dua na ivavakoso ena vanua qori. Ia nikua sa 1,000 vakacaca. Nira tekivu veiqaravi e Japani eso na daukaulotu, se sega ni yacova na tini na iVakadinadina e kea. Nikua, sa 200 vakacaca na udolu. E vulici vakamatailalai sara ga na Vosa ni Kalou ena lima na vula ni vuli e Kiliati. Era sureti mera tiko ena vuli qo na painia lavotaki se daukaulotu, ira na veiqaravi ena valenivolavola ni tabana se ivakatawa ni tabacakacaka. Na vuli qo ena yaga vakalevu ena kena tosoi qai vakavinakataki tiko ga na cakacaka e vuravura raraba.
Na cava na inaki ni Koronivuli ni Cakacaka Vakapainia?
O cei e rawa ni vuli ena Koronivuli ni iTalatala ni Matanitu?


text:
RA TAROGA NA ITABAGONE
Na Cava Meu Cakava Niu Tauvimate?—Wase 1
O kila e dua na itabagone e tauvimate bibi tiko? Vakacava e tauvi iko tiko e dua na mate, se vakaleqai e dua na tikiniyagomu e tarova nomu cakava eso na itavi era marautaka na nomu icaba?
Ke dina qori, o na yalolailai ena so na gauna. Ia e tiko ena iVolatabu e rua na itukutuku veivakacegui.
E kila na kemu ituvaki na Dauveibuli, na Kalou o Jiova. E bibi sara ni ‘kauaitaki iko o koya.’—1 Pita 5:7.
E inaki ni Kalou o Jiova me vakaotia na mate kece! O na wilika qori ena iVolatabu ena Aisea 33:24 kei na Vakatakila 21:1-4.
Era vakacegui e levu na itabagone era bula vakatauvimate nira vakabauta na Kalou kei na nona vosa ni yalayala. Raica mada qo e va na kena ivakaraitaki.
YEIMY
MATTEO
BRUNA
ANDRÉ
YEIMY
Niu yabaki 11, au sa veitosoyaki ga ena idabedabe qiqi. Au sega mada ga ni cakava rawa na cakacaka rawarawa, me vaka na kena laveti eso na ka mamada.
Niu yabaki lima, e tauvi au e dua na mate e vakaleqa na masela ni yagoqu na muscular dystrophy, e yalana sara ga na ka meu cakava. Au yalolailai ena so na gauna niu sega ni cakava rawa na ka era cakava noqu icaba. Ia erau vakacegui au vakayago, vakayalo tale ga na noqu itubutubu kei ira na mataveitacini ena ivavakoso. Au sa veiqaravi tiko vakatabakidua, era dau tomani au na mataveitacini ena vuli iVolatabu.
E tukuna o Jisu ni siga yadua e tu vata kei na kena lomaocaoca. (Maciu 6:34) Au saga meu kauaitaka mada ga e dua na siga, au tekia tale ga eso na isausau au rawa ni sauva. Au vakanamata tu ina vuravura vou ni Kalou niu sa na rawata na “bula dina,” niu sa na galala vakadua mai na tauvimate bibi qo.—1 Timoci 6:19.
Mo vakasamataka: E raica o Yeimy ni yaga me “tekia na isausau e rawa ni sauva.” O na vakatotomuri koya vakacava?—1 Korinica 9:26.
MATTEO
E tekivu mosi na dakuqu niu se yabaki ono, ratou mani kaya na vuniwai ni mosi ya e lako vata kei na noqu tubu. Ni oti e dua na yabaki, sa qai laurai ni dua na vuce e tiko ena noqu suitu.
Au mani sele, eratou kauta tani rawa na dauniveisele e 40 na pasede na vuce. Ia ena loma ga ni rua na vula, e lesu tale mai na vuce! Tekivu ena gauna qori, au sa dau laurai vakalevu vei vuniwai, caka vei au e levu na veiqaravi, au sa qai yalolailai ga.
Ena so na gauna, e mosi na vuce qori me vaka niu suasualaki, vakabibi na dakuqu kei na serequ. Ia au sega ni via vakasamataka vakalevu na kequ ituvaki. Au vakasamataka nira vosota tale tiko ga eso na ituvaki mosimosi, ia se donu tiko ga nodra rai. E vukei au vakalevu me donu noqu rai niu nuitaka na vosa ni yalayala ni Kalou o Jiova me vakaotia na rarawa.—Vakatakila 21:4.
Mo vakasamataka: Mo vosota tiko me vakataki Matteo, ena yaga vakacava nomu vakasamataka na vosa ni yalayala ni Kalou me vakaotia na rarawa?—Aisea 65:17.
BRUNA
Niu sega ni rairai tauvimate, era nanuma eso niu gogo. Ia na kena dina, e dredre vei au meu cakava eso na cakacaka lalai, vuli lesoni, seu duri mai na loga.
Niu yabaki 16, e tauvi au na mateniua, e bau vakararawataki au dina qai vakaleqa na noqu cakacaka kei na noqu solia noqu vinaka kece ena itavi vaKarisito. Au wilika vakavica na 1 Pita 5:7, e tukuna: “Moni biuta vua [na Kalou] na nomuni lomaocaoca kece, ni kauaitaki kemuni o koya.” E vakaukauataki au ni tukuni ni kauaitaki keda yadua o Jiova me yacova mai nikua.
Mo vakasamataka: Me vakataki Bruna, ena yaga vakacava vei iko nomu biuta vei Jiova na nomu lomaocaoca?—Same 55:22.
ANDRÉ
Era raici au eso me vaka e dua na gone yabaki 10. Au sega ni beitaki ira baleta ni va ga qori na kequ irairai.
Niu yabaki rua e tauvi au e dua na mataqali kenisa, e tekivu mai na noqu suitu me yaco ina noqu mona. Era kauta laivi na mate na vuniwai ia na veiqaravi e caka vei au e vakaleqa na noqu tubu. Nikua, na kequ balavu e 1.37 na mita. Levu era nanuma niu lasutaki ira niu tukuna niu sa yabaki 18!
Ena ivavakoso, era dokai au na mataveitacini. Era sega ni vagonelailaitaki au me vaka era cakava na gone e koronivuli. Au saga me donu na noqu rai me baleta na kequ ituvaki. Io, au marau niu mai kilai Jiova, na ka vinaka e rawa ni vakila e dua! Se mani ka dredre cava au sotava, au vakadeitaka ni na karoni au o Jiova. Niu vakasamataka na vuravura vou e yalataka na Kalou o Jiova, e vukei au me donu tiko ga noqu rai.—Aisea 33:24.
Mo vakasamataka: Na cava e tukuna kina o André ni “ka vinaka e rawa ni vakila e dua” na nona mai kilai Jiova?—Joni 17:3.


text:
E Yaca ni Kalou o Jisu?
Kena iSau Vakaivolatabu
E dau tukuna o Jisu ni “
Luve ni Kalou.” (Joni 10:36; 11:4) E sega vakadua ni tukuna ni Kalou Kaukaua Duadua.
Kena ikuri ni dau masu vua na Kalou o Jisu. (Maciu 26:39) Ni vakavulici ira nona imuri ena masu, e kaya: “
Tamai keimami mai lomalagi, me dokai na yacamuni.”—Maciu 6:9.
A vakatakila na yaca ni Kalou o Jisu ena gauna e cavuqaqataka kina e dua na tikina mai na iVolatabu vakaIperiu: “
Moni rogoca na Isireli, e noda Kalou o Jiova, e dua ga o Jiova.”—Marika 12:29; Vakarua 6:4.
VULICA ESO TALE NA KA
ITUKUTUKU VINAKA MAI VUA NA KALOU!
E Tiko na Yaca ni Kalou?
E levu na kena icavuti na Kalou me vaka, o koya e Kaukaua Duadua, Dauveibuli, kei na Turaga. Ia e volai na yaca ni Kalou ena sivia ni 7,000 na vanua ena iVolatabu.


text:
LESONI 8
Na Cava e Vakatara Tiko Kina na Kalou na Ca kei na Rarawa?
1. A tekivu vakacava na ca?
A tekivu e vuravura na ca ena imatai ni gauna a lasu kina o Setani. O Setani a dua tu na agilosi uasivi, ia a “sega ni dei ena dina.” (Joni 8:44) A vinakata na sokalou a dodonu me caka duadua ga vei Jiova. O Setani a lasutaki Ivi na imatai ni yalewa qai rawai koya me vakarorogo vua, me talaidredre vua na Kalou. Me vakataki Ivi, a talaidredre tale ga o Atama. Na vakatulewa i Atama e vakavuna na rarawa kei na mate.—Wilika Vakatekivu 3:1-6, 19.
Ni tukuna o Setani me talaidredre o Ivi vua na Kalou, a tekivuna sara ga kina na kena saqati na nona veiliutaki cecere na Kalou se na dodonu ni nona veiliutaki. Me vakataki Setani, e levu era sega tale ga ni vinakata me nodra iLiuliu na Kalou. E yaco gona o Setani me “turaga ni vuravura.”—Wilika Joni 14:30; 1 Joni 5:19.
2. E ca na ka e bulia na Kalou?
Na ka kece e bulia na Kalou e uasivi. A rawa ni vinaka vakaoti na nodra talairawarawa vua na Kalou na tamata kei na agilosi a bulia. (Vakarua 32:4, 5) Ena gauna a buli keda kina na Kalou, a solia vei keda na galala ni vakatulewa meda cakava na veika vinaka se ca. Na galala ni vakatulewa oya e dua na sala eda rawa ni vakaraitaka kina nida lomana na Kalou.—Wilika Jemesa 1:13-15; 1 Joni 5:3.
3. Na cava se vakatara tiko kina ena gauna qo na rarawa na Kalou?
E vakatara tiko ena loma ni dua na gauna o Jiova me saqati na nona veiliutaki. Na cava na vuna? Me vakadinadinataki kina ni veiliutaki ga ni Kalou ena yaga vua na kawatamata. (Dauvunau 7:29; 8:9) Na 6,000 na yabaki ni bula ni kawatamata e sa vakadinadinataka ni guce na nodra sasaga na veiliutaki mera vakaotia na ivalu, basulawa, ivalavala tawadodonu, se na tauvimate.—Wilika Jeremaia 10:23; Roma 9:17.
Ni laurai vata kei na veiliutaki vakatamata, o ira era tokona na veiliutaki ni Kalou era na vakila na kena yaga. (Aisea 48:17, 18) Sa voleka sara me muduka o Jiova na matanitu kece vakatamata. O ira ga era digia me liutaki ira na Kalou era na bula e vuravura.—Aisea 11:9.—Wilika Taniela 2:44.
4. Yaga vakacava vei keda na nona vosovoso na Kalou?
E tukuna o Setani ni tamata e qaravi Jiova ga ena yalokocokoco. Vakacava o na via vakalasuya na veibeitaki ya? O rawa ni cakava qori! Nona vosovoso na Kalou eda rawa ni vakaraitaka kece kina se da tokona na veiliutaki ni Kalou se na veiliutaki vakatamata. Ena laurai na noda vakatulewa ena ivakarau ni noda bula.—Wilika Jope 1:8-12; Vosa Vakaibalebale 27:11.
5. Eda na vakaraitaka vakacava nida digia na Kalou me noda iLiuliu?
Eda rawa ni vakaraitaka qori ena noda vulica da qai tutaka na sokalou dina e yavutaki ena Vosa ni Kalou na iVolatabu. (Joni 4:23) Me vakataki Jisu, meda kua tale ga ni vakaitavi ena politiki kei na ivalu meda vakaraitaka kina ni sega ni noda iliuliu o Setani.—Wilika Joni 17:14.
E vakayagataka na nona kaukaua o Setani me uqeta kina na ivalavala tawakilikili, kei na ivakarau ni bula e veivakaleqai. Nida cata na ivalavala va qori, era na rairai vakalialiai keda se tusaqati keda eso na noda itokani kei na wekada. (1 Pita 4:3, 4) Ena gadrevi meda vakatulewataka na ka meda cakava. Eda na vakailala kei ira era lomana na Kalou? Eda na talairawarawa ina nona lawa na Kalou vuku qai dauloloma? Ke da cakava qori, eda sa vakalasuya na nona tukuna o Setani ni sega ni dua ena cakava na ka e vinakata na Kalou ke sotavi na ituvaki dredre.—Wilika 1 Korinica 6:9, 10; 15:33.
Na nona lomana na kawatamata na Kalou e vakadeitaka ni na oti na ca kei na rarawa. O ira era vakabauta qori era na marautaka na bula e vuravura me tawamudu.—Wilika Joni 3:16.
VULICA ESO TALE NA KA
Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu?
Na Cava e Vakalaiva Kina na Kalou me Yaco Tiko ga na Veika Rarawa?
Levu era nanuma ni vakavuna na Kalou na veika rarawa kece e vuravura. Na cava o nanuma? Vulica na ka e tukuna na Kalou me baleta na vu ni rarawa.


text:
Vakacava Keu sa Bese na Vuli?
Qo na ka mo cakava
Na rai donu me baleta na vuli. Saga mo raitayaloyalotaka na gauna se bera mai. De dua e sega ni ganiti iko ena gauna qo eso na lesoni o vulica tiko. Ia na rabailevu ni ka o vulica ena vukei iko mo kila vinaka veika e yaco wavoliti keda tiko. Ena rawa tale ga kina mo “
ka kece ga vei ira na tamata kece ga,” qai kila na vosa vei ira era cavutu mai na duidui vanua. (1 Korinica 9:22) Ena vinaka kina na ivakarau ni nomu vakasama—qo ena vukei iko ena gauna mai muri.
Rai donu me baleti qasenivuli. Ke o nanuma ni matemate nomu qasenivuli, vakasamataka ga na ulutaga e veivakavulici tiko kina. Nanuma tiko, ni sa vakavulica vakavica vata na drau na lesoni qori na nomu qasenivuli. De dua sa na via dredre toka vua ni sa madra nona vakavulica tiko na ulutaga qori.
Vakatutu: Vakavola eso na veitikina bibi, vakataroga e levu tale na ka, qai saga mo taleitaka na ulutaga qori. Ni levu na ka o rawa ni cakava.
Rai donu ena ka o rawa ni cakava
E rawa ni vakavotui na nomu taledi e koronivuli. E vola o Paula vei Timoci: “
Mo vakacaudreva me vaka na caudre ni buka na isolisoli ni Kalou vei iko.” (2 Timoci 1:6) Kena irairai ni soli vei Timoci na isolisoli ni yalo tabu. Ia ena vinakati me cakacakataki na “isolisoli” oya me kua kina ni mate se maumau. Na nomu kila ka e sega ni solia vakadodonu vei iko na Kalou. Ia na nomu taledi e yaga vakalevu. Na vuli e rawa ni vakavotuya mai na taledi o sega ni kila ni tu vei iko.


text:
Na Veivale ni Wilivola Taukeni Raraba e Weligitoni
E 12 taucoko na levu ni vale ni wilivola taukeni raraba e Weligitoni ko rawa ni vakayagataka. E na so na gauna era dau vakatokai me ra tabana ni vale ni wilivola. E rawa ni ko vakayagataka na nomu i vola palasitika ni lewe ni vale ni wilivola e na veivale ni wilivola taucoko oqori, ia e so era sega ni tiko kina na i vola me baleta na veiulutaga taucoko sara. Era tu na kena vakailesilesi me ra vukei iko e na vaqarai ni ka ko vinakata.
Na vale ni wilivola na Central Library
Oqo na vale ni wilivola e kedra i tini na vale ni wilivola taucoko, ka tiko e na loma ni koro levu ko Weligitoni e na 65 Victoria Street, e na yasa ni Civic Square. E levu taudua na i vola era tu kina. Era kele volekata sara na basi taucoko era cici e na loma donu ni koro (vakayagataka na i kelekele ni basi e na Willis Street), se na i kelekele ni motoka e rukuna (mai na gaunisala na Harris Street). Na veigauna e dau dola kina:
Moniti ki na Vakaraubuka: veimama ni 9:30 na kaloko e na mataka ki na veimama ni 8:30 e na bogi ; Vakarauwai: veimama ni 9 na kaloko e na mataka ki na 5 e na yakavi; Siga Tabu: 1 ki na 4 na kaloko e na yakavi.
(e so tale na i vakamacala)
Na Vale ni Wilivola e Newtown
Era tu kina e levu sara na i vola, niusiveva, kei na i vola tukutuku e vakagauna tu na kedra tabaki ka tabaki e na so tale na mataqali vosa. E tiko e na 13 Constable Street, Newtown. Na i kelekele ni basi e voleka duadua kina e tiko e na Newtown Shops, ka rawa na kele me 20 na miniti ka sega ni saumi e na i kelekele ni motoka. Na veigauna e dau dola kina:
Moniti ki na Lotulevu: 10 na kaloko e na mataka ki na 6 ono e na yakavi; Vakaraubuka : 10 na kaloko e na mataka ki na 8 e na bogi; Vakarauwai: 10 na kaloko e na mataka ki na veimama ni 12 e na siga levu.
(e so tale na i vakamacala)
Era tu e na so na veivale ni wilivola na i vola era tabaki e na mataqali vosa tale e so. E wili kina na:
Vale ni Wilivola e Johnsonville
Vanua e tiko kina: 5 Broderick Road, Johnsonville. E voleka kina e levu na vanua me kele wale kina na motoka. Na veigauna e dau dola kina:
Moniti ki na Lotulevu: 10 na kaloko e na mataka ki na veimama ni 5 e na yakavi; Vakaraubuka: 10 na kaloko e na mataka ki na 8 e na bogi; Vakarauwai: 10 na kaloko e na mataka ki na 4 e na yakavi.
(e so tale na i vakamacala)
Vale ni Wilivola e Karori
Vanua e tiko kina: 247 Karori Road, Karori.
E dau dola e na Moniti ki na Vukelulu, kei na Vakaraubuka mai na veimama ni 9 na kaloko e na mataka ki na 6 e na yakavi; Lotulevu: veimama ni 9 na kaloko e na mataka ki na 8 e na bogi; Vakarauwai: veimama ni 9 na kaloko e na mataka ki na 4 e na yakav.
(e so tale na i vakamacala)
Vale ni Wilivola na Ruth Gotlieb (Kilbirnie)
Vanua e tiko kina: 101 Kilbirnie Crescent, Kilbirnie. E voleka kina e levu na vanua me kele wale kina na motoka. Na veigauna e dau dola kina:
Moniti ki na Vukelulu kei na Vakaraubuka: 10 na kaloko e na mataka ki na 6 e na yakavi; Lotulevu: 10 na kaloko e na mataka ki na 8 e na bogi; Vakarauwai: 10 na kaloko e na mataka ki na 4 e na yakavi.
(e so tale na i vakamacala)
Vale ni Wilivola e Miramar
E tiko na vale ni wilivola e na 68 Miramar Ave, na gaunisala levu me curu ki Miramar ka tiko veibasai kei na sitoa ni positovesi, na NZ Post Shop. E voleka kina e levu na vanua me kele wale kina na motoka.
E dau dola e na Moniti mai na 10 na kaloko e na mataka ki na 8 e na bogi; Tusiti ki na Vakaraubuka: 10 na kaloko e na mataka ki na 6 e na yakavi; Vakarauwai: 10 na kaloko e na mataka ki na veimama ni 12 e na siga levu.
(e so tale na i vakamacala)
Era sogo taucoko na vale ni wilivola e na siga ni olodei raraba.
E so tale na i vakamacala me baleta na veivale ni wilivola taukeni raraba e Weligitoni


text:
ME vaka na noda veisoli vakasama ena noda vakailavotaki na kawa iTaukei, au via tara ena macawa oqo na kena yalomatuataki na noda qele ena veimatasawa.
Oqo e wili kina na kena veitokaitua voleka; ka dodonu meda maroroya na noda veiqele oqo. Eda kila ni levu sara na vulagi era domona na noda veimatasawa mera vakayaco bisinisi kina, ka sa cawadru kina mai ligada na veiqele vivinaka sara.
E daidai, e kunei ni sa lailai sara na qele e vo ena veitikina oqo, ka dodonu meda kauwai kina. E ka ni rarawa nida sega ni kidava tiko na tikina bibi oqo. E sega walega nira sa yali tiko ni kua; era a kovea talega na vulagi ena gauna makawa sara.
Ia, e sega nira lailai na daucaka bisinisi era tabili tiko mai kara gadreva voli na qele ena veibaravi.
Kivei keda na veiwekani, meda dabeca dei toka na noda qele ena veibaravi.
Kevaka e dua e vinakata, ia, me tuvani vakavinaka, ka meda vakaiyau kina ena kena e cecere sara. Eda rarawataka nida a lomasoli ena yalovinaka ena veigauna sa oti yani, ka mani vakayacori kina eso na veiyalayalati vakalisi era malumalumu sara, ka sega ni veidonui na veika e rawata na bisinisi kei na veika e noda na i taukei ni qele.
Kevaka eda sa vakadonuya me lisitaki na qele, oqo eso na i dusidusi kivei keda na veiwekani:
1) Me noda e dua na i wasewase ni veika kece e rawata na bisinisi ena veisiga se ?gross receipts?. Ke lailai me tolu na pasede.
2) Me noda e dua na i wasewase ni sea se ?equity?, ke lailai me tini na pasede.
3) Mera vakavulici na noda gone ena cakacaka, vakabibi ena tabana vakamanidia kei na veitabana vakaidinia era qarava na veitikina vaka na plumbing, electrical engineering, electronics, IT, building & joinery, landscaping kei na so tale. Ena vuqa na lisi e daidai, era tukuna ga na cakacaka me nodra na i taukei ni qele, ia, era cakacaka ka ra vakatokai me ?unskilled?.
4) Me noda na veikonataraki kece eda ceguva rawa, me vaka na veikauyaki ena motoka, basi, se waqa; veitaqomaki se ?security?; na veivakani kivei ira na lewe ni cakacaka; na volitaki ni tei kei na kakana mai waitui se veidogo; kei na vuqa tale.
5) Me noda talega na veivakavaletaki kivei ira na liga ni cakacaka era mai tiko vulagi. Oya me konitarakitaki ni na rede na bisinisi ena vale eda tara, kada taukena. Na veivale oqo ena vakailavotaki ena dinau mai ena baqe, ia, e bibi me tiko na konitaraki vata kei na bisinisi.
6) Meda kila na i Taukei ni qele ena kena volitaki na bisinisi, ka tiko talega na tikina e noda, ke lailai e tini na pasede (10%) kevaka e volitaki na bisinisi vua tale e dua.
Eda gadreva kece na veivakatorocaketaki me bula kina na noda matanitu ka yaga raraba, ia, meda nanuma tiko ni sa cawadru tiko mai ligada na veika talei eso, ka dodonu mera tuvani vakamatau meda vakailavotaki kina ena veigauna kece sara mai muri.
Au vakadreta meda kakua ni taura ga na ?goodwill? se dua ga na i sau ni ?compensation?, me sa i koya oya-e sega, meda vakailavotaki tiko ena yabaki kece ni bula ni bisinisi.Home | Top
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.


text:
Read Fiji%20Farmer%20Issue%208%202009%20Fijian1.pdf text version
Issue No. 8
December 2009
VUREVURE NI LAVO VINAKA NA DURUKA
Vakadewataka ko: Nacanieli Takele
Na duruka e dua na kakana draudrau taleitaki ka vaka koto ga na dovu na kenai rairai ka tei vakalevu mai Vunidawa enai Wasewase e Loma. Nida sarava na veiloga ni duruka mai Vunidawa, eda na nanuma ga nida sarava tiko e dua na veidovu na kedrai rairai. Na tei duruka mai Vunidawa, era teitei ena buca, era teitei ena vanua baba ka ra teitei tale ga ena bati ni uciwai. Na duruka e dua nai voli vinaka ka dau tiko sara e cake na kenai sau ena gauna e toso cake kina na kena gadrevi mai veiira era dau volia. Oqo na vuna era tea kina vakalevu nai tei oqo oira na dauteitei mai Vunidawa ka vaka kina e na veiyasai Viti tale eso. Oqo tale ga e dua na kakana ka vuqa sara era taleitaka ka vuqa nai cakacaka ni kakana e rawa ni vakayagataki kina. Ko Nasoni Katudrau (43) mai na koro ko Nabena sa qarava tiko mai na cakacaka ni tei duruka ena dua na gauna balavu ka vakabauta ni tei oqo e dua nai vurevure ni lavo vinaka vakabibi nira sa tu rawa tu na kena makete. Sa vakawati ko Katudrau ka lima na luvena, e rau lewe rua e rau vuli tiko, rua tale rau sa cakacaka ka dua e tiko voli ga vale. E teitei tiko ko Katudrau ena dua na qele lisi lima na eka na kena levu ka sa teivaka tu e dua na eka ena duruka. E tea tale ga na tavioka, dalo kei na cago (ginger) me vukea na nona rawa-
ka vakailavo. "Na duruka, sa tu ga na gauna e dau vua kina, e rawarawa na kena bula ka lailai tale ga nai lavo e dau vakayagataki ena kena qaravi ka vakavuna me dau levu sara nai lavo e dau rawata," e kaya to Katudrau.
waluvu ka tarai Viti Levu, ia, e a volitaka rawa e 800 nai vesu duruka ena $3.00 dua nai vesu. "Au vakamuria tu ga na teitei vakanakoro ena noqu tei duruka me vaka ni sega sara ni levu na kena dau kacivaki nai tei oqo se vakatavuvuvlitaki nai walewale vou ni kena teivaki kei na kena qaravi", e kaya ko Katudrau. Ena gauna sa qai tekivu tei duruka kina, sa dau nona cakacaka na kere itei mai veiira na dauteitei era sa teivaka tiko, ia, oqo ni sa tea vakalevu, sa dau vukei ira na dauteitei era vinakata nai tei ena nona dau veisoliyaki veiira nai tei. E dina ni duruka ei tei bulabula rawarawa ka tubu totolo, e dusia ko Katudrau ni sa kaka bibi na kena qaravi vinaka me wereci na coca ka samaki vinaka na logana.
E tomana na nonai vakamacala ka kaya ni gauna e dau vua kina na duruka, sa dau qarauna sara ga vakavinaka na nona volivolitaki me rawa ni rawai lavo sara vakavinaka ka qai dau vakanuinui ki na veitei tale eso ena gauna sa dau oti kina na kena vua. E tea e levu na veimataqali kawa ni duruka kara dau matua ni enai matai ni nodra vua ni oti e dua na yabaki mai na gauna era tei kina ka dau vakadinadinataki ni dau sa sivia sara na levu ni duruka ena makete ena nona vanua ena vula ko Epereli ka dau vakavuna na lutu ni kenai sau. Enai tekivu ni yabaki oqo, e a vakacacani sara vakalevu na nonai teitei ena
"Na duruka e tei ga vakadua, ka rawa nida tamusuka tiko na vuna vata ga o ya ena dua na gauna balavu kai tei totolo na kena tete ka sega so sara ni levu na veiqaravi e vinakati kina". E vakamacalataka ni duruka e sega sara ni levu nai lavo eda vakayagataka kina e na qaravi ka sega ni dau vakayagataka na maniwa se vakabulabula ni qele ka ni tei tubu totolo. Na drauna madu ena gauna era lutu kina era vukea tale na duruka ena nodra vakayagataki mei ubi ni qele (mulch) ka vakabulabulataki tale ga na qele.
1
"Keimami dau tei duruka tu ga ena qele matemate ka dau vakalaiva tu mera bula tu ga vakataki ira ena rua na yabaki ni bera ni keimami qai cavuta me tei yani e dua tale nai tei. Keimami sa vakatovotovotaka ka vakadinadinataka nira dau bula vinaka nai tei ena veivanua sa tei oti kina na duruka ka vakaraitaka tiko vei keimami ni duruka e vukea na bulabula vinaka ni qele". E kaya tale ga ni duruka e sega ni dau tei vata kei ira na veitei tale eso baleta nira tubu totolo ka totolo tale ga na nodra tete ka rawa nira vakaruguti ira nai tei era teivata. "Na duruka e vinakata sara vakalevu na uca me rawa ni bula vinaka ka drokadroka vinaka na drauna". E kaya o Katudrau ni dodonu me dau tamusuki na duruka ena gauna ga sa matua kina. Kevaka e bera na kena tamusuki, sana rawa ni vakacacana tale. "Dina ga ni maroroi vinaka tu na lewe ni duruka ena kenai olo ena gauna e dau tau bi kina na uca, ena rawa tiko ga ni vakacacani kevaka e tamusuki bera", e vakabibitaka ko Katudrau. Dau so na gauna e dau kania kina na duruka e dua na manumanu meca ka vakatokai ena yasayasa oqo ena yaca na Lasai ena gauna sa dau voleka kina ni tamusuki ka rawarawa ni vakacacana na loga ni duruka taucoko ena dua ga na bogi. Ena gauna sa dau rauta kina na 6 na fute na balavu ni vu ni duruka ka sa matua vinaka tale ga, sa qai dau musu volekata na sena. E kaya o Katudrau nira dau veivuke na lewe ni koro ena gauna sa caka kina na tatamusuki ka ni gaunisala ga o ya ena rawa kina vua me tamusuki kece sara na duruka. E dau taura e 3 se va na siga na caka ni kena tamusuki na duruka ka vakatau tiko mai nai wiliwili ni liga ni veivuke
ena gauna ni tatamusuki. Ena gauna oqo sa teivaka tu e 2000 na vu ni duruka ka dua na vuna en rawa ni tiko ena 20 na sena laukana. E dau vesuka vata e 13 na duruka ena dua nai vesu ka volitaka e dua nai vesu ena $13.00. "E rawa tale ga ni tamusuki totolo na duruka ka maroroi ena dua na vanua mamaca vinaka me na kakua ni ca". E sega ni leqa na kena makete ka ni tu na veikabani dau buli kakana ena noda vanua me vaka na Food Processors (Fiji) Limited ka voli duruka sara
"Keimami vakavinavinaka vakalevu ki na Tabacakacaka ni Teitei ni mai semati keimami ki na veimakete eso era volia tiko na neimami ivoli, ka ni oqo e dua na leqa levu keimami dau sotava tu ena veigauna sa oti o ya na dredre ni volivoli ena gauna sa dau sivia kina na duruka, lutu na kenai sau ka lailai tale ga na neimami tubu vakailavo". E kaya o Katudrau, ni gauna ga era semati kina ki na Food Processors, e soli vei ira nai sau vinaka ka vakalutuki tale ga nai sau ni vakau ni nodrai voli ka vinaka sara tale ga na nodra tubu". Na Food Processors e volia ka tawaikavataka na duruka ka vakauta ki na kena veimakete mai vanua tani. Na kena laki vakayagataki me buli tale ga e so na kakana ei walewale ga ni kena tovolei me biuta ena makete eso tale na ka era rawa ni caka mai na duruka mera na taleitaka na dauvolivoli. "Keimami kerekere tiko ki na Tabana ni Vakadidike ni Tabacakacaka ni Teitei ke so na vakadidike e bau rawa ni caka e nai tei oqo me vukea na neimami kila-ka kei na neimami qarava nai tei oqo me vakalevutaka cake nai vakarau ni veika keimami rawata tiko ka cau sara tale ga ena sasaga ni noda matanitu ena kena vakalevutaka na veivuaniqele eda volitaka ki vanua tani". "Na ka keimami kila, ni sega tu ena gauna oqo nai walewale dodonu ni kena teivaki nai tei oqo me vaka na kena veiyawaki, tarovi ni co ca, manumanu meca kei na mate ka vaka kina nai vakabulabula ni qele ka keimami qarava tu nai tei oqo ena dui kila lalai ga sa tu rawa tu vei keimami". E kaya o Katudrau ni kevaka e caka na vakadidike me vukea na qaravi ni tei oqo, ena vukea sara vakalevu nodra rawa-ka mai na duruka na dauteitei. E vakayagataka ko Katudrau nai lavo e rawata mai na volitaki duruka me baleta na bula ni nona matavuvale, na nodra vuli na luvena, na voli ni veiyaya ni teitei kei na wainimate ni teitei me vukea na nona bisinisi ni teitei.
tikoga mai na nodra matanivale na dauteitei. "Ni vo e rua na vula me tamusuki na duruka, era sa dau gole mai na itini ni kabani me keimami veivosakitaka nai sau kei na kena vakau na neimami voli ki na nodratou kabani". E kaya o Katudrau ni dau vukei ira na kabani ena kena vakalutuki sobu ena 50 na pasede nai vodovodo ni nodrai tei ena kena vakau ki na kabani. "Ena so na gauna ni dau vinaka na kenai sau ena makete ena noda vanua, keimami sa dau volivolitaki ga ena makete".
2
VOLITAKI DURUKA KI VANUA TANI
Na duruka e dua nai voli ka taleitaki sara vakalevu ena noda vanua ka vaka kina mai vanua tani. Eso na dauteitei, vakabibi mai Sigatoka, era sa tei duruka tiko vakalevu ena vakasama me volitaki mera rawai lavo kina. E dau levu na gauna, e dau tiko nai sau ni duruka ena veimakete ena noda vanua ena $6.00 dua nai vesu. Eso era taleitaka mera volivolitaki ga ena bati ni gaunisala ena $5.00 ki na $8.00 dua nai vesu. Na duruka e tawaikavataki tale ga ka ra volitaki ena veisitoa lelevu ena noda vanua kara volitaki tale ga ki na veivanua tani. E kaya ko Simione Nabura E tubu cake sara tiko vakatotolo na kena taleitaka sai voli oqo ka sa levu sara na makete era sa tiko ena noda vanua ena gauna oqo era tu vakarau mera voli tavioka ka sa kena gauna vinaka oqo vei kemuni na dauteitei moni tei tavioka sara vakalevu. Na fika eratou solia na Tabacakacaka ni Teitei e vakaraitaki kina nida volitaka tiko ki vanua tani e rauta ni 1,700 ki na 1,800 na tani na tavioka ena veiyabaki ka tiko na kenai sau vakailavo en $2 na milioni. E kaya nai Liuliu ni Tabana ni Teitei enai Wasewase e Loma ko Uraia Waibuta ni tiko sara tiko e cake na gagadre ni tavioka mai vanua tani ena gauna oqo kana rawa vei Viti me sotava sara vakavinaka na gagadre o ya. "Sa tu ena noda vanua ena gauna oqo na makete nu buli kakana mai na tavioka, o ira era dau vakau tavioka ki vanua tani kei na makete ga ni noda vanua," e kaya ko Waibuta. Nai sau ni tavioka era volivoli tiko kina na daubuli kakana mai na tavioka e tiko ena $0.45/kilo kara volivoli ga mai vei ira na dautei tavioka sa tiko rawa tiko na nodra konitaraki ki na kabani e volivoli. Na veivanua ni buli kakana mai na tavioka era vinakata na tavioka me cavu nira se qai vula vitu, ia, o ira era vakau tavioka ki vanua tani, era vinakata na tavioka sa sivia na vula 9 se na vula 10. Era tiko enai Wasewase e Loma e rauta nira lewe 20,000 na dautei tavioka ka vuqa veiira era tea ga na veika me baleta na kana ni nodra matavuvale ka lewe lailai sara era tea vakalevu me baleta a makete ena noda vanua kena mera vakau ki vanua tani. E kaya o Waibuta ni dua na leqa era sotava tiko na dautei tavioka enai Wasewase e Loma o ya na sivia ni uca ka dau vakaleqa na lewe ni tavioka. "Vei ira na dautei tavioka, e dodonu ga mera tea vakalevu na tavioka ka ni tiko sara tiko e cake na kena vinakati mai na makete". "Nai tei oqo e vinaka sara tale ga nai sau e voli tiko kina ena makete ni noda vanua ka levu era volitaka tiko ga vakaibinibini". Nai sau ni dua nai binibinia tavioka ena noda veimakete e tiko ena $4.00 ki na $5.00 se $0.90/kilo. Na tavioka lewe vulavula era volitaki tiko ena $0.50 - $0.60/ kilo kei na tavioka lewe dromodromo, era volitaki tiko ena $0.90/kilo. E lailai sara tiko na tavioka lewe dromodromo ka tavioka kana vinaka sara tale ga. Na kenai sau tale ga e dau veitubuyaki ka vakatau tikoga ena kena gadrevi kei na kena levu ena makete. Sa veivakauqeti tiko ko Waibuta vei kemuni na dauteitei moni tei tavioka vakalevu ka ni sa tu na qele ni teitei ka tu sara tale ga na misini mera vukei kemuni ena kena vakarautaki na nomuni qele ni teitei kevaka oni teitei tiko ena vanua buca. "Ke qaravi vinaka, sana rawa vua e dua na dauteitei me rawata e 20 na tani tavioka mai na dua na logana ka tiko ena dua na ekatea na kena levu". Na tavioka kana vinaka e dau rawa kevaka e cavu na tavioka ena maliwa ni gauna sa vula 7 se vula 9 kina. E dau vakau tiko na tavioka ki Ositerelia, Niusiladi, Kenada kei na vanua levu ko Amerika ka era vakau tavioka tiko ki vanua tani na veikabani lelevu eso me vakataki Waisali Farm Produce, Produce Processors kei na Garden City. Na Tabacakacaka ni teitei e vukei ira na dautei tavioka enai vakasala ka semati ira sara tale ga na dauteitei vei ira makete ni nodrai tei ka vakatakila sara tale ga vei ira nai walewale ni kena teivaki na tavioka me rawa ni levu na ka era rawata ka lavo sara tale ga nai lavo e drodro ki na nodra taga me baleta na bula ni matavuvale.
3
WALEWALE NI KENA TEIVAKI NA DURUKA ME LEVU NA KA O RAWATA
Kawa Digitaki · Baribari · Duruka leka · Wainikoro · Thick White · Pitpit Red Levu Ni Tei Me Vakayagataki 20,000 na kenai musumusu/ekatea Gauna Ni Kena Tei Loma ni yabaki taucoko Kena Veiyawaki Vakayagataki na Misini 1 na mita na veiyawaki ni yatu 50 na senitimita na veiyawaki ni tei enai yatu Balabalavu ni Tei 30 na senitimita Tei ena Buke 0.5 na mita na raba ni buke ka 1 na mita na kedra veiyawaki Vakabulabula ni Qele NPK 13:13:21 Qele Matemate 200 na kilo/ekatea ena gauna e tei kina Uria: 100 na kilo/ekatea me biu vakarua. Matai ni kena veimama (50 na kilo) ena gauna ni teitei kei nai karua ni veimama ni oti e 4 na macawa. Qele Bula NPK 13:13:21 100 na kilo/ekatea ena gauna e tei kina Me dau dikevi taumada na bulabula ni qele ni bera ni qai biu nai vakabulabula. Tarovi ni Co Ca Wainimate na Paraquat (Gramoxone, Agazone se Royal Paraquat) me 100 na mililita/15 na lita na waidroka. E vinaka cake me wereci ga enai sele se cavuraki na co ca Tarovi ni Mate Leaf Spot: Sega ni dua na ka me leqataki kina. Sega tale ga ni yaga na kena tarovi. Tarovi ni Manumanu Meca Red Spider Mite: Sui ena Dimethioate (Rogor) me 15 na mililita/15 na lita na waidroka Black Scale & White Peach Scale: Sui ena Deltamethrin (Turbo) me 8 na mililita/15 na lita na waidroka Spiralling White Fly: Sui ena Diazinon me 60 na mililita/15 na lita na waidroka Vakayagataka na manumanu meca ni Spiralling White Fly ka vakatokai na Nephasis Bicolor me biu ena nomu vanua ni teitei Cavucavu Kena Kawa Matua Totolo Matua ni oti e 8-10 na vula mai na gauna era tei kina Kena Kawa era Matua Berabera Cavu ni oti e 12 na vula Veika E Rawa 20 30 na tani/ekatea ke muri vinaka nai walewale dodonu ni kena tei kei na qaravi Veika yaga ena Yago e tiko ena Duruka Vaitamini A, C kei na kena cubi (starch)
·
Veivuke Ni Tabana Ni Teitei Vei Kemuni Na Dautei Duruka
Oni vukei na dautei dalo enai tei kei nai yaya ni teitei enai tuvatuva levu vakailavo ni veiqaravi ni Tabacakacaka Era dau sikovi kemuni ka dau soli vakasala sara tale ga na nomuni vakailesilesi Era qarava sara tale ga na vuli moni vakavulici kina na dau · teitei ena veiwalewale vovou ni teitei Era vukei kemuni sara talega ena kena dau tuvai nai tuvatuva ni nomuni teitei kei na nomuni cakacaka vakadauteitei Era dau tauyavutaka tale ga na veivanua ni teitei eso me vakaraitaki kina na veiwalewale
·
·
·
·
vovou ni teitei kei na veika vovou sara tale ga ni teitei mai nai vakabulabula ni qele kei na dikevi ni qele me matata kina na qele vinaka ni teitei Era veivuke sara tale ga ena nomuni semati na dauteitei vei ira na kena makete
Kere i Vakasala kina: Tabana ni Tukutuku, Tabacakacaka ni Teitei, Qoli kei na Veikau, Kato ni Meli, Raiwaqa. Talevoni 3384233 Ext 231 se kprakash@govnet.gov.fj
4
Vakarautaka: Tabana ni Tukutuku, Tabacakacaka ni Teitei, Qoli kei na Veikau, Kato ni Meli, Raiwaqa.
Information
4 pages
Report File (DMCA)
Our content is added by our users. We aim to remove reported files within 1 working day. Please use this link to notify us:
Report this file as copyright or inappropriate
282819


text: 5 “O sa tavatavalaki iko tiko qo,O iko na goneyalewa o sikabotei,Eda sa viribaiti.+Era mokuta na baluna na turaganilewa ni Isireli ena ititoko.+2 O iko Peceliema Efiraca,+O rui lailai sara vei ira na veiudolu* e Juta,Ena lako mai vei iko na iliuliu ena matataki au e Isireli,+E vu mai liu sara o koya, mai na gauna makawa dina.3 Ia ena soli ira yani o koyaMe yacova na gauna e vakasucu kina na yalewa taratara.O ira na vo ni tacina era na qai lesu vei ira na Isireli.4 Ena tucake o koya me veivakatawai ena kaukaua i Jiova,+Ena lagilagi ni yaca i Jiova na nona Kalou.Era na bula vakacegu,+Ni na rogo o koya me yacova na iyalayala kei vuravura.+5 Ena kauta mai o koya na vakacegu.+Ni curuma mai na noda vanua na kai Asiria me butuka na noda valececere vakabai,+Eda na vakatura e vitu na ivakatawa me ratou valuti koya, io e walu na iliuliu ni kawatamata.6 Era na totogitaka* na vanua o Asiria ena iseleiwau,+Kei na vanua nei Nimiroti+ ena kena matamata.Ena vakabulai keda o koya vei Asiria,+Ni sikabotea mai na noda vanua me butuka na noda iyalayala.7 O ira na ivovo ni Jekope era na maliwai ira e levu na lewe ni veivanuaMe vaka na tegu e solia o Jiova,Me vaka na uca e tauca na co ni vanuaE sega ni vakanuinui vua na tamataSe waraka na luve ni tamata.8 O ira na ivovo ni Jekope era na maliwai ira na veimatanitu,Ena kedra maliwa e levu na lewe ni veivanua,Me vaka na laione e maliwai ira na manumanu ni veikau,Me vaka na luvenilaione* e maliwai ira na qelenisipi.Ni lako yani ena toqova, ena basubasuraka,Ena sega ni dua me vakabulai ira.9 Ena dulaki na ligamu vei ira na kemu meca,Era na vakarusai kece na kemu meca.”10 “Ena siga oya,” e kaya o Jiova,“Au na muduki ira tani vei iko na nomu ose, au na vakarusa na nomu qiqinivalu.11 Au na vakarusa na koro ena nomu vanua,Au na basuka na nomu veivanua vakabai kece.12 Au na muduka na nomu vakadraunikau,Ena sega tale ni vo vei iko e dua na daucakaiba.+13 Au na vakarusa na nomu ivakatakarakara ceuti kei na nomu duru ni sokalou e tiko vei iko,O na sega ni cuva tale ina cakacaka ni ligamu.+14 Au na cavuraka na nomu duru ni sokalou*+ e tiko vei ikoAu na vakarusa na nomu koro.15 Ena cudru kei na cudru levu au na totogitakiIra na veimatanitu era sega ni talairawarawa.”


text: 11 Ni vakavulici ratou oti na 12 nona tisaipeli, e biubiu sara o Jisu me lai vunau, me veivakavulici tale ga ena nodra koro.+2 Ia ni rogoca o Joni mai valeniveivesu+ na cakacaka i Karisito, e qai tala e rua nona tisaipeli+3 me rau tarogi koya: “Vakacava, o kemuni ga o koya ena lako mai, se me keimami waraka e dua tale?”+4 E sauma o Jisu: “Drau lako drau lai tukuna vei Joni na ka drau rogoca kei na ka drau raica:+5 Era sa rai na mataboko,+ era lako na lokiloki, era vakasavasavataki na vukavuka,+ era rogo na didivara, era vakaturi na mate, sa tukuni tale ga vei ira na dravudravua na itukutuku vinaka.+6 E marau o koya e sega ni tarabe ena vukuqu.”+7 Ni rau sa vakanadaku, e qai vakamacalataki Joni o Jisu vei ira na ilala levu: “Na cava oni lai raica ena vanua talasiga?+ Na gasau e liwava na cagi?+8 Na cava ga oni lai raica? E dua e tokara na isulu e sau e malumu vinaka? Era tiko ga mai na valenitui o ira na tokara na isulu malumu va ya.9 O cei ga oni lai raica? Na parofita? Io, au tukuna vei kemuni, e uasivia sara na parofita o koya.+10 Qo na ka e volai me baleti koya, ‘Raica! Au na tala yani e dua na noqu italai me liu vei iko,* ena vakarautaka na nomu sala!’+11 Au tukuna vakadodonu vei kemuni, vei ira kece na sucu mai, e sega ni dua e uasivi Joni na Dauveipapitaisotaki, ia o koya e lailai duadua ena Matanitu vakalomalagi e uasivi vua.+12 Me tekivu mai na gauna i Joni na Dauveipapitaisotaki me yacova mai qo, sa ra sasagataka na tamata na Matanitu vakalomalagi. O ira ga na gumatua era na rawata.+13 Na ka era vola na Parofita kei na Lawa* e mai yala ena gauna i Joni,+14 ia ke dou via vakabauta, o koya ga qo o ‘Ilaija a tukuni ni na lako mai.’+15 O koya e vakadaligana me rogoca sara.16 “O cei meu na vakatauvatana kei na itabatamata qo?+ Era vakataki ira na gone era tiko ena makete, era kacivi ira na nodra icaba,17 era kaya, ‘Keimami uvuca vei kemuni na bitunivakatagi, ia oni sega ni meke, keimami tagiyaso ia oni sega ni rarawa.’18 E vaka kina o Joni, e sega ni kana se gunu ia era kaya na tamata, ‘E tiko vua na timoni.’19 Ia ni lako mai na Luve ni tamata e kana e gunu,+ era kaya, ‘Raica! E tamata daukana qai daugunu waini, era nona itokani na daukumuni ivakacavacava kei ira na ivalavala ca.’+ Ia ena kilai na vuku ena ka e cakava.”+20 Sa qai vunauca na koro kece a cakava kina e levu na cakacaka veivakurabuitaki, nira sega ni veivutuni na lewena:21 “O na kalouca Koresini! O na kalouca Peciseita! Ke caka e Taia kei Saitoni na cakacaka veivakurabuitaki a caka vei kemudrau, ke rau sa veivutuni makawa ena isulutaga kei na dravusa.+22 Ia au tukuna vei kemudrau, ena lailai na cudru ena tau vei Taia kei Saitoni ena Siga ni Lewa, ena levu e tau vei kemudrau.+23 O iko Kapenaumi,+ o nanuma mo vakacerecerei i lomalagi? O na biu sobu ga ina iBulubulu,*+ baleta ke a caka e Sotoma na cakacaka veivakurabuitaki a caka vei iko, ke a tiko ga o Sotoma me yacova mai na siga qo.24 Ia au tukuna vei kemuni, ena lailai na cudru e tau vei Sotoma ena Siga ni Lewa, ena levu e tau vei kemuni.”+25 Sa qai kaya o Jisu ena gauna ya: “Au vakavinavinaka vei kemuni, Tamaqu, na Turaga ni lomalagi kei na vuravura ni oni vunia na veika qo vei ira na vuku kei na vuli vinaka, oni qai vakatakila ga vei ira na gone lalai.+26 Io Tamaqu, qo e salavata kei na nomuni inaki.27 E solia vei au o Tamaqu na ka kece,+ e sega ni dua e kila vinaka na Luvena, na Tamana ga,+ e sega tale ga ni dua e kila vinaka na Tamana, na Luvena ga, kei koya ena vinakata na Luvena me vakatakilai Tamana vua.+28 Ni lako mai vei au o kemuni kece oni oca, oni bikai voli ena icolacola bibi, au na vakacegui kemuni.29 Ni mai cola na noqu ivua moni vuli vei au, niu yalomalumalumu, au yalomalua tale ga,+ oni na kunea kina na vakacegu.30 E veivakacegui na noqu ivua, e mamada tale ga na noqu icolacola.”


text:
TARO 7
Na Cava Meu Cakava Keu Vakasaurarataki Meu Veiyacovi?
CAVA O NA CAKAVA?
Vakasamataka mada na ituvaki qo: Erau se qai veitau voli ga me rua na vula o Heather kei Mike. Ia vaka ga erau sa veikilai tu ena nodrau bula taucoko. Erau dau vakauitukutuku qai veitalanoa tu me vica vata na aua ena talevoni. E totoka na nodrau dau veitalanoa! Ia qo sa sega ni via veitalanoa ga o Mike.
Erau dau veitauriliga tu ga e liu o Mike kei Heather, rau regu tale ga vakalailai. E vinakata o Heather me yala toka ga e kea. Ena yasana adua, e leqataka ke biuti koya o Mike o cei sa na qai vakamenemenei koya? Dua tale na ka e vakasamataka o Heather, ‘Keirau veivinakati kei Mike. . . ’
Ke o sa rawa ni veibuku o qai sotava e dua na ituvaki va ya, cava o na cakava?
VAKASAMA QAI VAKATULEWA!
Ke o lade mai na dua na vunikau o qai via vuka me vaka na manumanuvuka, o na sotava ga na leqa. Ena va tale ga qori ke o beca na lawa e vauca na itovo savasava. Kena ivakaraitaki: “Vakatabui kemuni mai na veiyacovi tawadodonu.”—1 Cesalonaika 4:3.
Na cava ena yaco ke o talaidredre ina ivakaro qori? E kaya na iVolatabu: “O koya e veiyacovi tawadodonu sa valavala ca sara tiko ga e yagona.” (1 Korinica 6:18) E dina vakacava qori?
Era raica na dauvakadidike ni levu na itabagone era veiyacovi ni se bera na vakamau era sotava e vica na leqa qo.
NUIQAWAQAWA. Era kaya e levu na itabagone era veiyacovi ni bera na vakamau, nira veivutunitaka na ka era cakava.
SEGA NA VEINUITAKI. Oti ga na nodrau veiyacovi e dua na cauravou kei na goneyalewa, rau sa na tekivu veinanuyaka, ‘O cei tale sa veiyacovi kei na noqu itau?’
RARAWA. Era vinakata e levu na goneyalewa mera taqomaki, sega ni vakayagataki ga. Levu na gauna, sa oti ga na kamica kei goneyalewa ena gauna erau veiyacovi oti kina kei na dua na cauravou.
Nanuma tiko: Ke o veiyacovi ni bera na vakamau, o sa vakalolovirataki iko ni o solia e dua na ka vakamareqeti. (Roma 1:24) E ka vakamareqeti na yagomu, kua gona ni solia vakaveitalia!
Vakadeitaka mo ‘vakatabui iko mai na veiyacovi tawadodonu.’ (1 Cesalonaika 4:3) Ke o vakawati ena dua na gauna, o rawa ni qai veiyacovi. O na marautaka sara vakalevu ena gauna qori, ni sega ni dua na ka mo leqataka se veivutunitaka. O na sega tale ga ni nuiqawaqawa me vaka era dau vakila o ira na veiyacovi ni bera na vakamau.—Vosa Vakaibalebale 7:22, 23; 1 Korinica 7:3.
CAVA O NANUMA?
Vakacava ena vinakata o koya e lomani iko dina mo rarawa se sotava na leqa?
Ena temaki iko beka o koya e kauaitaki iko dina mo cakava na ka ena vakaleqa nomu veiwekani kei na Kalou?—Iperiu 13:4.


text:
LESONI 10
O na Kila Vakacava na Sokalou Dina?
1. E dua ga na lotu dina?
E dua ga na lotu a vakavulici ratou kina na nona imuri o Jisu, oya na lotu dina. Na lotu qori e vaka na sala e basika ina bula tawamudu. E tukuna o Jisu ni ‘le lailai ga era sa kunea’ tiko na sala qori. (Maciu 7:14) Na Kalou e vakadonuya ga na sokalou e yavutaki ena ka dina ena nona Vosa. O ira kece na dausokalou dina era duavata ena vakabauta.—Wilika Joni 4:23, 24; 14:6; Efeso 4:4, 5.
2. Na cava a tukuna o Jisu me baleti ira na lotu vaKarisito lasu?
A veivakasalataki o Jisu nira na tiko eso era na vakavuvulitaka na ka lasu. Ena rairai nanumi nira lotu vaKarisito dina, era na tukuna tale ga nira lotu vaKarisito. Ia o rawa ni kila nira sega ni lotu vaKarisito dina. Ena sala cava? O ira ga na lewena na sokalou dina ena laurai ena nodra itovo kei na ka era cakava nira lotu vaKarisito dina.—Wilika Maciu 7:13-23.
3. O na kilai ira vakacava na dausokalou dina?
Raica mada qo e lima na sala o na kilai ira kina:
O ira na dausokalou dina era doka na iVolatabu ni Vosa ni Kalou. Era saga mera muria na kena ivakavuvuli. E duidui gona na lotu dina mai na lotu e muria na ivakavuvuli vakatamata. (Maciu 15:7-9) O ira na dausokalou dina era sega ni vunau wale ga, ia era bulataka na ka era vunautaka.—Wilika Joni 17:17; 2 Timoci 3:16, 17.
O ira na imuri dina i Jisu era rokova na yaca ni Kalou, o Jiova. O Jisu a rokova na yaca ni Kalou ena nona vakatakila vei ira tale eso. A vukei ira na tamata mera kila na Kalou, a vakavulici ira tale ga mera masuta me vakarokorokotaki na yaca ni Kalou. (Maciu 6:9) Na lotu cava ena nomu itikotiko e dau vakatakila na yaca ni Kalou?—Wilika Joni 17:26; Roma 10:13, 14.
Era vunautaka na Matanitu ni Kalou na lotu vaKarisito dina. Na Kalou a talai Jisu me vunautaka na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou. E inuinui duadua ga ni kawatamata na Matanitu ni Kalou. A vunautaka tiko qori o Jisu me yacova na siga a mate kina. (Luke 4:43; 8:1; 23:42, 43) A tukuna nira na vunautaka tale ga qori na nona imuri. Na lotu cava o nanuma ni lewena o koya e vunautaka vei iko na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou?—Wilika Maciu 24:14.
Era sega ni tokona na vuravura ca qo na imuri i Jisu. O rawa ni kilai ira nira sega ni vakaitavi ena politiki se veileti vakamatatamata. (Joni 17:16; 18:36) Era sega tale ga ni vakatotomuria na ivakarau ca kei na ivakarau ni rai ni vuravura.—Wilika Jemesa 4:4.
E vakasakiti na nodra veilomani na lotu vaKarisito dina. Era vulica ena Vosa ni Kalou mera dokai ira na matatamata kece. E tokona vakalevu o lotu lasu na nodra veiraravui na veivanua, ia era sega ni cakava qori na dausokalou dina. (Maika 4:1-3) Era sega ni nanumi ira ga na lotu vaKarisito dina nira vakayagataka na nodra gauna kei na iyau mera veivuke kina ra qai veivakayaloqaqataki.—Wilika Joni 13:34, 35; 1 Joni 4:20.
4. O rawa ni kila na lotu dina?
Na lotu cava o nanuma e yavutaki ena Vosa ni Kalou na kena ivakavuvuli kece, e rokova na yaca ni Kalou qai vunautaka na Matanitu ni Kalou me inuinui duadua ga ni kawatamata? Na ilawalawa cava era dauveilomani ra qai sega ni tokona na ivalu?—Wilika 1 Joni 3:10-12.
VULICA ESO TALE NA KA
Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu?
Sokalou e Vakadonuya na Kalou
Dikeva e ono na ivakatakilakila ni lotu dina.


text: 9 E qai kaya o Jope:2 “Au kila vinaka ni dina qori.Ia ena donu vakacava na tamata ke sa vakataulewa na Kalou?+3 Ke dua e via veiba kei koya,*+Ena sega ga ni sauma rawa e dua nona taro ke tarogi vakaduanaudolu.4 E lomavuku qai kaukaua.+O cei e rawa ni vorati koya, me qai sega ni mavoa?+5 E tosoya* na ulunivanua, e sega ni dua e kila,E vukici ira ena nona cudru.6 E yavalati vuravura mai na kena yasana,Mera sakure na kena duru.+7 E vakarota na matanisiga me kua ni cilaQai latia na serau ni kalokalo,+8 E tevuka o koya na lomalagi,+Qai butuka tu na veibiau lelevu mai waitui.+9 E bulia na Esi,* na Kesili,* kei na matakalokalo na Kaima,*+Kei na matakalokalo ni lomalagi ena ceva,*10 E cakava o koya na veika e cecere qai sega ni vakadikevi rawa,+a veika veivakurabuitaki e sega ni wiliki rawa.+11 E tavali e mataqu, au qai sega ni raici koya,E siviti au, ia au sega ni kilai koya.12 Ni kaliraka e dua na ka, o cei e rawa ni tarovi koya?O cei e rawa ni kaya vua, ‘Cava o cakava tiko?’+13 Ena sega ni kinoca na Kalou na nona cudru,+Era na cuva mada ga vua o ira na vukei Reapi.*+14 Sa na qai wacava niu vosa vuaMeu digia vinaka na vosa meu veileti kina kei koya!15 Keu donu mada ga, au na sega ni vosa vua.+Au rawa ga ni vakamamasu me lomani au noqu turaganilewa.*16 Keu kacivi koya, ena rogoci au?Au sega ni vakabauta ni na rogoca na domoqu,17 E vakavurumemeataki au ena cavaQai vakalevutaka ga noqu mavoa ni sega na vuna.+18 E sega ni vakatara meu taura noqu icegu,E vakasinaiti au tiko ga ena veika gaga.19 Ke baleta na kaukaua, o koya ga e kaukaua,+Ke baleta na lewadodonu, ena kaya: ‘O cei ena lewai au rawa?’*20 Keu donu, ena vakacalai au ga na gusuqu,Keu mani yalodina tiko ga,* ena tukuna o koya niu cala.*21 Keu yalodina tiko ga,* au sega ni nuitaki au ga,Au cata* na noqu bula qo.22 E tautauvata kece ga. Qori na vuna au tukuna kina,‘E vakarusai ira na sega ni cala,* o ira tale ga na daucaka ca.’23 Ke veivakamatei vakasauri na dobui,Ena dredrevaka o koya na nodra rarawa na sega ni cala.24 Sa soli tu na vuravura ena ligana na vunica,+E tabonaka na matadra na kena turaganilewa.Ke sega ni o koya, o cei ga?25 Sa totolo sara na noqu siga mai vua na daucici,+Era dro nira sega ni raica na ka vinaka.26 Era tasiri yani vaka na waqa totolo,*Vaka na ikeli ni coka sobu me toboka na kena.27 Keu kaya, ‘Au na guilecava na noqu vosavosa,Au na veisautaka na irairai ni mataqu, meu qai matamamarau,’28 Au na rere voli ena vuku ni noqu rarawa kece,+Au kila tale ga ni dou na sega ni vakadonui au.29 Ena kilai niu cala.*Na cava me matewale kina na noqu sasaga?+30 Keu sili ena wai mai na ucacevata waicala,Qai savata na ligaqu ena sovu,+31 Dou na toni au ina qara,Ena qai vakasisilataki au sara ga na noqu isulu.32 O koya e sega ni tamata me vakataki au meu rawa ni sauma nona vosa,Me keirau lako vata ina mataveilewai.+33 Sega ni dua me vakatulewa vei keirau,*Me neirau turaganilewa.*34 Ke cegu nona kuitalaki au tiko*Qai sega ni vakarerei au na nona vakadomobula,+35 Au na sega ni rere na vosa vua,Ni sega na vuna meu vosa kina ena rere.


text: 1 O yau o Saimoni Pita, au dauveiqaravi, au yapositolo i Jisu Karisito, vei kemuni eda vakalougatataki vata meda taukena na vakabauta, ena vuku ni yalododonu ni noda Kalou, kei na iVakabula o Jisu Karisito.2 Me vakalevutaki mada ga vei kemuni na loloma soli wale kei na vakacegu e rawati mai na kilaka dodonu+ me baleta na Kalou, kei Jisu na noda Turaga,3 ni kaukaua ni Kalou e solia vei keda na ka kece me baleta na bula kei na noda qaravi Kalou, ena vuku ni kilaka dodonu me baleti koya e kacivi keda+ ena nona lagilagi kei na nona vinaka.4 Ena vuku ni ka kece qo, e vakarautaka wale kina vei keda o koya na vosa ni yalayala e talei qai uasivi,+ meda kabula vakayalo me vaka na Kalou,+ nida sa dro tani mai na veika torosobu ni vuravura qo e veiuqeti kina na garovi ni ka ca.5 Ena vuku ni ka kece qo, moni vakavinavinaka vua ena nomuni saga vagumatua+ me vakaikuritaki na nomuni vakabauta ena ivalavala vinaka,+ na nomuni ivalavala vinaka ena kilaka,+6 na nomuni kilaka ena nomuni lewa vinaka,+ na nomuni lewa vinaka ena vosota, na nomuni vosota ena nomuni qarava na Kalou,+7 na nomuni qarava na Kalou ena nomuni veilomani vakaveitacini, kei na nomuni veilomani vakaveitacini ena yalololoma.+8 Ke oni vuabale ena ka kece qo, oni na sega ni vakasavuliga se tawavua+ ena nomuni kila na ka dina me baleta na noda Turaga o Jisu Karisito.9 E mataboko o koya e sega ni laurai tiko vua na ka kece qo, e sega ni via raica na rarama,+ e guilecava tale ga na nona vakasavasavataki mai na ivalavala ca+ e vakayacora ena gauna sa oti.10 O koya gona raveitacini, moni saga vagumatua moni yalodina, moni okati tiko ga kina kei ira e kaciva+ qai digitaka na Kalou, ke oni vakayacora tiko ga na ka kece qo, oni na sega vakadua ni bale.+11 Io ena nomuni vakayacora qori, oni na qai vakalougatataki vakalevu, oni na vakadonui moni curu ina Matanitu tawamudu+ ni noda Turaga kei na iVakabula o Jisu Karisito.+12 Qo na vuna au dau tu vakarau kina meu taleva na ka kece qo, e dina ni oni kila vinaka, oni dei tale ga ena ka dina e laurai tiko vei kemuni.13 Ia au raica ni dodonu meu vakayadrati kemuni ena noqu taleva+ qori ena gauna kece au tiko kina ena valeniveitavaki qo,+14 niu sega ni lecava ni sa vakarau biu laivi na noqu valeniveitavaki, me vaka e vakaraitaka vei au na noda Turaga o Jisu Karisito.+15 Au na solia noqu igu taucoko ena gauna qo, niu vinakata moni nanuma tiko ga na ka kece qo ni oti noqu biubiu.16 Na neitou vakavulici kemuni me baleta nona kaukaua kei na gauna me sa tiko kina na noda Turaga o Jisu Karisito e sega ni yavutaki ena italanoa lasu e buli vakailawaki, ia keitou a vakadinadinataka sara ga na nona cecere.+17 E vakacerecerei koya na Kalou na Tamada qai vakalagilagi koya, ena gauna e tukuna kina o koya e lagilagi: “Qo na Luvequ lomani, au sa vakadonuya.”+18 Io keitou rogoca na vosa qo ni voqa mai lomalagi ni keitou a tiko vata kei koya ena ulunivanua tabu.19 O koya gona, sa qai dei ga na noda nuitaka na vosa ni parofisai, e vinaka tale ga ni oni kauaitaka tiko ga, me vaka na cina+ e ramase ena vanua butobuto, (me yacova ni kida na mataka qai cabe na ivolasiga)+ e lomamuni.20 Oni sa kila oti ni sega ni yavutaki ena vakasama ni tamata na parofisai ena iVolatabu.21 Ni sega ni bau dua na parofisai e vu ena lewa ni tamata,+ e tukuna ga na tamata na ka e vinakata na Kalou ena veiuqeti ni yalo tabu.+


text:
2 FEPERUERI, 2017
CHILE
Kama ni Veikau e Chile
E kama e 1.2 na milioni na eka ni veikau ena yasayasa e loma kei na ceva kei Chile, qai levu na vanua qori sa kama voli me rua na macawa. Era kaya na vakailesilesi ni kama e yaco qo e ca sara mai na kena e yaco ena veigauna sa oti. Era vukei ira tiko na nodra lewenilotu na iVakadinadina i Jiova kei na so tale era tiko ena yasayasa e yaco kina na kama.
E tukuna na valenivolavola ni iVakadinadina i Jiova e Chile ni sega ni mavoa se mate e dua na iVakadinadina. Era tokitaki ga eso, era sa lai vakaicili toka ena nodra vale eso tale na iVakadinadina.
E lima na vuvale iVakadinadina i Jiova e kama na nodratou vale. Sa lesia na valenivolavola ni iVakadinadina i Jiova e dua na komiti me raica na ka e gadrevi me baleta na cakacaka ni vakacoko.
E qarava tiko na cakacaka ni vakacoko na iLawalawa Dauvakatulewa ni iVakadinadina i Jiova ena nodra itikotiko liu, qai vakayagataki kina na ilavo e dau cautaki me baleta na nodra cakacaka na iVakadinadina e veiyasa i vuravura.
Gusunivosa:
Veiyasa i vuravura: David A. Semonian, Valenivolavola ni iTukutuku, +1-845-524-3000
Chile: Jason Reed, +56-2-2428-2600


text:
RA TAROGA NA ITABAGONE
E Okati me Veiyacovi na Vakayagataki ni Gusu ena Yago Tabu?
E vakamacalataki ena itukutuku e vakarautaka na U.S. Centers for Disease Control and Prevention, ni voleka ni veimama na gone era yabaki 15 ina 19 era dau vakayagataka na gusudra ena yago tabu. E kaya o Sharlene Azam, e vola na ivola Oral Sex Is the New Goodnight Kiss, “Ke o veitalanoa kei ira na itabagone [me baleta na vakayagataki ni gusu ena yago tabu] era na kaya vei iko ni sega ni cala. Era sega ni okata qori me veiyacovi.”
Cava o nanuma?
Cava na kena dina?
Cava mo kauai kina?
Cava o nanuma?
Sauma na taro qo ena io se sega.
E rawa ni bukete e dua na goneyalewa ke veiyacovi ni vakayagataki na gusu ena yago tabu?
Io
Sega
-
E rawa ni vakavuna na tauvimate?
Io
Sega
-
E okati me veiyacovi na vakayagataki ni gusu ena yago tabu?
Io
Sega
-
Na cava na kena dina?
Veidutaitaka nomu isaunitaro kei na kena e toka e ra.
E rawa ni bukete e dua na goneyalewa ke veiyacovi ni vakayagataki na gusu ena yago tabu?
Kena isau: Sega, oya na vuna era kaya kina e levu ni sega ni cala na vakayagataki ni gusu ena yago tabu.
E rawa ni vakavuna na tauvimate?
Kena isau: Io. O koya e dau vakayagataka na gusu ena yago tabu e rawa ni tauvi koya na mateniyate (hepatitis A se B), vuvuce na yagona tabu, tona, bobota na yagona, tauvi koya na manumanu e vakavuna na AIDS (HIV), kei na sifilisi.
E okati me veiyacovi na vakayagataki ni gusu ena yago tabu?
Kena isau: Io. E wili me veiyacovi na ivalavala e caka ena yagona tabu e dua, me vaka na veiyacovi, vakayagataki ni gusu ena yago tabu, ena sala ni valelailai, kei na vakatavevele.
Na cava mo kauai kina?
Wilika e vica na tikinivolatabu e salavata kei na ulutaga qo.
E kaya na iVolatabu: “E loma ni Kalou qo . . . moni vakatabui kemuni mai na veiyacovi tawadodonu.”—1 Cesalonaika 4:3.
Na vosa taumada e vakadewataki me “veiyacovi tawadodonu” e dusia na ivalavala kece ni veitaleitaki ena taudaku ni vakawati, wili kina na veiyacovi, na vakayagataki ni gusu kei na sala ni valelailai ena veiyacovi, kei na vakatavevele. O koya e veiyacovi tawadodonu ena vakila na revurevu ni ka e cakava, na kena e rarawataki sara ni vakaleqa nona veiwekani kei na Kalou.—1 Pita 3:12.
E kaya na iVolatabu: “O koya e veiyacovi tawadodonu sa valavala ca sara tiko ga e yagona.”—1 Korinica 6:18.
E veivakaleqai vakayago, vakayalo tale ga na iwalewale ni veiyacovi qo. Ena vakamawe tu e lomamu. E kaya na ivola Talking Sex With Your Kids: “E sega ni vou ena veiyacovi na vakilai ni rarawa, veivutuni, se nomu vakayagataki. Ena vakila kece qori e dua ni veiyacovi tawadodonu.”
E kaya na iVolatabu: “O yau o Jiova na nomu Kalou, o koya e vakavulici iko mo vinaka kina.”—Aisea 48:17.
O vakadinata ni yaga vei iko na lawa ni Kalou me baleta na veiyacovi? Se o nanuma ni yalana nomu galala? Mo sauma na taro qori, vakasamataka mada e dua na gaunisala osooso e tu kina na iyalayala ni siviti, na cina, kei na ivakatakilakila ni wawa. O raica vakacava na ivakatakilakila qori? O raica ni yalana nomu galala se itataqomaki? Na cava ena yaco ke o vakalecalecava qori vaka kina o ira na vo ni draiva?
E va sara ga qori na ivakatagedegede ni Kalou. Ke o vakalecalecava o na tamusuka dina ga na ka o kaburaka. (Kalatia 6:7) E kaya na ivola Sex Smart: “Na levu ga ni nomu vakawalena nomu vakabauta kei na ivakavuvuli mo vakayacora na ka o kila ni cala, ena lailai nomu dokai iko.” Ia ke o bulataka na ivakatagedegede ni Kalou, ena vinaka na nomu itovo. Koya e bibi sara ni na savasava nomu lewaeloma.—1 Pita 3:16.


text:
TARO 11
Na Cava e Yaco Nida Mate?
“Sa lako tani nona icegu, sa lesu o koya ina qele, sa takali na nona vakanananu ena siga oya.”
“Era kila na bula tiko nira na mate, ia o ira na mate era sega sara ga ni kila e dua na ka . . . Na ka kece e cakava na ligamu mo qarava ena nomu igu taucoko, ni sega na cakacaka se na vakasama se na kilaka se na vuku ena iBulubulu o lako tiko kina.”
“E qai tukuna [o Jisu]: ‘Sa moce na nodatou itokani o Lasarusa, ia au sa lako qo meu lai vakayadrati koya.’ A tukuna tiko o Jisu ni sa mate o Lasarusa. Eratou nanuma ga nona tisaipeli ni tukuna tiko ni moce me vakacegu. E qai tukuna vakamatata vei ratou o Jisu ena gauna ya: ‘Sa mate o Lasarusa.’”


text:
RA TAROGA NA ITABAGONE
E Dodonu Meu Kauaitaka na iVakatagi Au Digia?
“Niu vakavakarau ena dua na siga, au dau rogo sere. Niu draiva, au na dau varogo sere. Niu tiko e vale se sasamaki tiko, dau dola tu ga na sere. Au dau vakarogo sere.”—Carla.
O vakataki Carla tale ga ni dau taleitaka na rogo sere? Ke dina qori, ena yaga sara vei iko na iulutaga qo, mo qarauna na kena veivakaleqai, qai digia vinaka na ivakatagi o rogoca.
Kena yaga
Na rogo sere e rawa ni vakatauvatani ina kakana. E rawa ni vinaka ruarua vei iko ke o vakayagataka vinaka. Dikeva mada:
Na ivakatagi e rawa ni vakavinakataka nomu vakasama.
“Ke ca vei au e dua na siga, meu rogoca ga noqu sere taleitaki au na lomavakacegu sara ga.”—Mark.
E rawa ni kauta lesu nomu vakanananu.
“E tiko na sere e dau vakavuna meu vakanananu, au dau marau niu rogoca.”—Sheila.
E rawa ni uqeta na yalo ni duavata.
“Au a tiko ena dua na soqo ni veimatanitu ni iVakadinadina i Jiova nira lagata na vulagi yani na iotioti ni sere, au luluvu sara ga niu rogoca. Duidui na vosa keimami vosataka, ia e veivakaduavatataki na ivakatagi.”—Tammy.
E rawa ni uqeta na itovo vinaka.
“Ni o vulica na vakayagataki ni dua na iyaya ni qiriqiri ena rawa ni vukei iko mo lewa matau qai vosovoso. O na sega ni kenadau kina ena dua ga na gauna lekaleka. O na rawa ga ni vinaka kina ke o vakatovotovo.”—Anna.
O kila? Ni ivola levu duadua ena iVolatabu na Same. E tiko kina e 150 na sere.
Kena leqa
Eso na sere e rawa ni veivakaleqai. Dikeva mada na vuna.
E levu na qaqanisere sa baleta ga na veiyacovi.
“Kena irairai ni sere kilai levu kece e baleta ga na veiyacovi. Sa sega tale na wereubiubi.”—Hannah.
E kaya na iVolatabu: “Me kua mada ga ni cavuti ena kemuni maliwa na veiyacovi tawadodonu, na ka dukadukali kece se kocokoco.” (Efeso 5:3) Tarogi iko mada, ‘Vakacava, e rawa ni tarovi au mai na noqu muria na ivakasala qori na ivakatagi au rogoca?’
Eso ena rawa ni vakavuna mo rarawa.
“Eso na bogi niu sega ni rawa ni moce, au dau vakarogoca na sere e dau vakavuna meu yalolailai se rarawa. Eso na sere e dau vakavuna dina na rarawa.”—Tammy.
E Kaya na iVolatabu: “Ena ka kece mo qarauna, mo taqomaka na lomamu.” (Vosa Vakaibalebale 4:23) Tarogi iko, ‘E dau vakavuna meu rai cala na sere au daurogoca?’
Rawa ni vakavuna mo cudru.
“Na cudru, veibeci, kei na sere rogo ca era rawa ni rawai au vaqaseqase. Au raica ni duidui kina na noqu ivakarau ni rai. Eratou kidava tale ga qori na noqu vuvale.”—John.
E Kaya na iVolatabu: “Moni biuta tani na ka kece qo: na yalokatakata, na cudrucudru, na ivakarau ca, na vosavakacaca, kei na vosa vakasisila mai gusumuni.” (Kolosa 3:8) Tarogi iko, ‘E dau vakacudrui au na sere au rogoca, o sega kina ni kauaitaka nodra nanuma eso tale?’
Bibi mo nanuma. Digidigi vinaka. Qori na ka e saga me cakava e dua na itabagone o Julie. E kaya, “Au rogoca tale na ivakatagi au dau taleitaka qai bokoca na kena e sega ni veiganiti. E sega ni rawarawa, ia e dodonu ga meu cakava.”
Qori tale ga na ka e cakava e dua na goneyalewa o Tara. E kaya: “So na gauna au dau rogoca na sere ena retio, niu rogoca na qaqana qai liaca ni sega ni dodonu meu rogoca, au dau veisautaka na siteseni. E vaka ga e dua e dreta laivi vei au e dua na tiki ni keke kamica, niu se qai tovolea oti ga! Ia keu cata na sere e lagati kina na veika me baleta na veiyacovi, au na cata dina na veiyacovi ni se bera na vakamau. Au sega ni via taura vakamamada na sere au dau rogoca.”


text:
Bibi Meda Yalomalumalumu Tiko Ga
“Era vuku na yalomalumalumu.”
1, 2. Na cava e sega ni vakadonui Saula kina na Kalou? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)
NI SE qai tekivu veiliutaki e Isireli makawa o Tui Saula, e turaga yalomalumalumu qai dokai. (1 Sam. 9:1, 2, 21; 10:20-24) Ni toso na gauna, e vica na ka e cakava e laurai kina nona dokadoka. Kena ivakaraitaki, a yaco bera yani e Kilikali na parofita ni Kalou o Samuela, mani sega ni vosota rawa o Saula. Era vakavakarau tiko na Filisitia mera vala kei ira na Isireli, gauna vata qori era biuti Saula na Isireli. De dua e nanuma, ‘Dodonu meu cakava vakatotolo e dua na ka.’ E mani vakacaboisoro vua na Kalou, na itavi a sega ni lesi me qarava. E rarawa sara ga o Jiova.
2 E cudruvi Saula o Samuela ni yaco yani e Kilikali. A sega ni ciqoma o Saula na veivakadodonutaki qori, a soli ulubale, e veibeitaki qai raica vakamamada na ka e cakava. (1 Sam. 13:10-14) E tekivu sara ga mai keri nona cakava e vica na ka e vakavuna me kau tani kina vua na itutu ni veiliutaki, koya e bibi sara sa sega ni vakadonui koya o Jiova. (1 Sam. 15:22, 23) A veiliutaki vinaka o Saula ni se qai tekivu, e muri e tini vakaca nona bula.
3. (a) Na cava era nanuma eso me baleta na yalomalumalumu? (b) Na taro cava me saumi?
3 E takalevu nikua na veisisivi, levu gona era nanuma ni dodonu mera duatani mera rawaka kina. Nira cakava qori, era na rairai sega sara ga ni yalomalumalumu. Kena ivakaraitaki, e tukuna e dua e kilai levu e dau vakaraitaki ena iyaloyalo yavala, e daunipolitiki tale ga: “Sega ni noqu ivakarau ni bula na yalomalumalumu—au nuitaka ni na sega ni veisau.” Ia na cava e se bibi tiko ga kina na yalomalumalumu? Na cava na yalomalumalumu? Cava e sega ni ivakaraitaki ni yalomalumalumu? Eda na yalomalumalumu tiko ga vakacava ni basika na ituvaki dredre se nodra veivakamuai eso tale? Eda na sauma tiko e rua na taro ena ulutaga qo. Na ikatolu ni taro ena veivosakitaki ena ulutaga tarava.
CAVA E BIBI KINA NA YALOMALUMALUMU?
4. O na vakamacalataka vakacava na dokadoka se viavialevu?
4 Na iVolatabu e veidutaitaka na yalomalumalumu kei na viavialevu. (Wilika Vosa Vakaibalebale 11:2.) E turaga vuku o Tevita ni kerei Jiova me “tarova na [nona] dauveiqaravi me kua ni dokadoka.” (Same 19:13) Na cava ena cakava na tamata “dokadoka”? Ena siova na ka e sega ni dodonu me qarava. Nida sucu ivalavala ca, eso na gauna eda dau dokadoka. Me vaka ga eda raica ena ivakaraitaki i Tui Saula, ke da vakamatauna meda dau vakaliuci keda ga, meda namaka tiko ni na vakaleqa noda veiwekani kei na Kalou. E tukuni ena Same 119:21 me baleti Jiova: “Oni vunauci ira na viavialevu.” Na vuna?
5. Na cava me kua kina ni raici vakamamada na dokadoka?
5 Na veika eda cakava ena dokadoka e ca sara ni vakatauvatani kei na so na cala eda cakava ena dela ni lecaika. Kena imatai, nida dokadoka, eda sa sega ni rokovi Jiova ni dodonu me noda Turaga Cecere. Kena ikarua, ke da sivita na iyalayala e vakatarai vei keda, eda rawa ni vakavu veisei. (Vkai. 13:10) Kena ikatolu, gauna sa kilai levu kina noda dokadoka, eda na madua se velavela. (Luke 14:8, 9) E sega ni dau tini vinaka na dokadoka. Me vaka ga e tukuni ena iVolatabu, e dodonu meda yalomalumalumu.
CAVA E OKATI ENA YALOMALUMALUMU?
6, 7. Na cava na yalomalumalumu?
6 E vakamacalataka na iVolatabu ni yalomalumalumu e sega kina na dokadoka se viavialevu. (Fpai. 2:3) O koya e yalomalumalumu ena kila vinaka na ka e rawa ni cakava kei na ka sa rawata oti, ena sega ni cakitaka nona cala, ena ciqoma na vakatutu kei na vakasama vovou. E marautaka vakalevu o Jiova na yalomalumalumu.
7 Ena iVolatabu, na yalomalumalumu e dau vakaibalebaletaki ena noda kilai keda vinaka kei na ka eda sega ni qarava rawa. Ena vosa taumada ni iVolatabu, e vakabibitaka ni noda kilai keda vinaka e okati kina noda kauaitaka nodra rai eso tale.
8. Na cava eso na ivakatakilakila ni dokadoka?
8 Gauna cava eda dau sega kina ni yalomalumalumu? Qo e vica na ivakatakilakila meda qarauna. De dua eda sa rui kauaitaka vakasivia noda itavi. (Roma 12:16) Eda rairai cakava na ka meda qoroi kina. (1 Tim. 2:9, 10) Se da rairai tukuna na ka me caka me baleta noda itutu, noda veikilai, se ka ga eda nanuma. (1 Kor. 4:6) Nida cakava qori, levu na gauna eda na rairai sega ni liaca nida sa dokadoka tiko.
9. Na cava era dokadoka kina eso? Tukuna na kena ivakaraitaki vakaivolatabu.
9 E rawa ni tekivu dokadoka e dua ke rawai ena gagadre vakayago ena dua ga na gauna lekaleka. Na noda dau nanumi keda ga, vuvu kei na noda sega ni lewa vinaka noda cudru e dau tini ena dokadoka. O ira na talanoataki ena iVolatabu me vakataki Apisalome, Usaia kei Nepukanesa era rawai ena “itovo vakayago,” qai vakadodonutaki ira o Jiova nira dokadoka.
10. Na cava meda kua ni vakalewa kina na ka era cakava eso tale? Tukuna na ivakaraitaki vakaivolatabu.
10 E tiko eso tale na vuna era dokadoka kina eso. Meda veivosakitaka mada qo e vica na ivakaraitaki vakaivolatabu ena Vakatekivu 20:2-7 kei na Maciu 26:31-35. Vakacava erau dokadoka o Apimeleki kei Pita ena vuku ni nodrau gagadre ni ivalavala ca? Se rau sega ni namaka se lecaika sara tu ga? Eda sega ni kila na ka e tu e lomadra na tamata, e sega kina ni ka vakayalomatua se ka vakayalololoma meda lai nanuma cala na inaki e caka kina eso na ka.
KILA NA VANUA MEDA YALA KINA
11. E veisemati vakacava na yalomalumalumu kei na noda kila noda itavi ena ituvatuva ni Kalou?
11 Na yalomalumalumu e tekivu sara ga ena noda kila na noda itavi ena ituvatuva ni Kalou. E Kalou ni ituvatuva o Jiova, e solia kece vei keda na noda dui itavi ena loma ni nona vuvale. E duidui gona noda itavi ena ivavakoso, ia e bibi kece. Ena nona loloma soliwale, e solia yadua vei keda o Jiova na isolisoli, iyau, kaukaua se taledi. Eda rawa ni vakayagataka meda vakacaucautaki koya kina, meda vukei ira tale ga eso. (Roma 12:4-8) E lesi keda o Jiova meda dauniyau, qori e salavata mai kei na itavi, vakarokoroko kei na veinuitaki.—Wilika 1 Pita 4:10.
12, 13. Na cava meda kua kina ni kurabui ke veisau noda itavi ni toso na gauna ena ituvatuva ni Kalou?
12 Ena sega ni dua tu ga na noda itavi ena ituvatuva i Jiova. E rawa ni veisau ni toso na gauna. Vakasamataka mada na ivakaraitaki i Jisu. A bula vata tu kei Jiova. (Vkai. 8:22) Toso na gauna a veivuke ena nodra buli eso tale na ka bula vakayalo, na lomalagi kei na vuravura, oti era buli na tamata. (Kolo. 1:16) E mani veisau nona itavi, me bula e vuravura me gonedramidrami me yacova ni uabula. (Fpai. 2:7) Ni mate vakaisoro, e lesu e lomalagi me ka bula vakayalo me Tui ni Matanitu ni Kalou ena 1914. (Iper. 2:9) Sa na voleka me veisau tale nona ilesilesi. Ni oti nona veiliutaki ena Duanaudolu na Yabaki, ena vakasuka vei Jiova na nona Matanitu, me rawa ni “ka kece ga na Kalou vei ira na tamata kece.”
13 Meda namaka tale ga ni toso na gauna ena veisau noda ilesilesi ena vuku ni vakatulewa eda cakava. Kena ivakaraitaki, o dawai tu e liu, ia qo o sa vakawati. O sa rairai vakaluveni tale ga. Se ni toso na yabaki, o bula rawarawa ga mo cakacaka vakaitalatala kina vakatabakidua. Na vakatulewa kece qori e salavata mai kei na itavi. Na veiveisau ni keda ituvaki ena rawa ni levu se lailai kina na veika eda cakava. De dua o se itabagone tiko nikua se o sa itabaqase sara. Vakacava o bulabula vinaka tiko se tautauvimate? E kila vinaka o Jiova na vanua kei na sala meda vakayagataki kina. E sega ni namaka vakasivia na ka, e vakavinavinakataka ga na ka eda cakava.
14. E yaga vakacava na yalomalumalumu me vakainaki qai marautaki kina na itavi eda qarava?
14 E marautaka o Jisu na itavi kece e lesi vua, e rawa tale ga nida cakava qori. (Vkai. 8:30, 31) O koya e yalomalumalumu ena sega ni qiqo nona rai ena itavi e qarava tiko ena ivavakoso ena gauna qo. Ena sega ni leqataka eso tale na itavi e sega ni soli vua se na itavi era sa qarava rawa tiko eso tale. Ena solia ga nona vinaka taucoko me vakainaki qai marautaka na itavi e lesi vua, ni kila ni veilesi kina o Jiova. Ena gauna vata qori, ena doka mai vu ni lomana na itavi e lesia o Jiova vei ira eso tale. Na yalomalumalumu ena uqeti keda meda dau veirokorokovi qai veitokoni.
SEGA NI IVAKARAITAKI NI YALOMALUMALUMU
15. Na cava eda vulica ena yalomalumalumu i Kitioni?
15 E ivakaraitaki vinaka o Kitioni ena yalomalumalumu. Ni rairai vua na agilosi i Jiova ena imatai ni gauna, e vakamacalataka vakadodonu o Kitioni ni vakaiyalayala na ka e kila kei na ivakatagedegede ni nona vuli. (Dvei. 6:15) Ni ciqoma na ilesilesi i Jiova, e vakadeitaka o Kitioni ni sa matata vua na ka e vinakati me cakava, e qara tale ga na veidusimaki ni Kalou. (Dvei. 6:36-40) E turaga yaloqaqa qai doudou. E dau vakatulewa vinaka, e qaqarauni tale ga. (Dvei. 6:11, 27) E sega ni vakayagataka nona ilesilesi me rogo kina. Ni qarava oti nona itavi, e marau ni lesu ina nona vale.
16, 17. Na cava ena vakasamataka rawa o koya e yalomalumalumu me baleta na nona lesi ena so tale na itavi?
16 Na yalomalumalumu e sega ni kena ibalebale meda kua ni tadolova eso tale na itavi. E uqeti keda kece na iVolatabu meda toso vakayalo. (1 Tim. 4:13-15) Vakacava e kena ibalebale qo me veisau noda ilesilesi? E sega ni vinakati sara qori. Ena veitokoni i Jiova, eda rawa ni toso tiko ga vakayalo nida qarava na itavi eda lesi tiko kina. Eda rawa ni vakayagataka vinaka na isolisoli e solia yadua vei keda na Kalou da qai vakaitavi vakalevu ena cakacaka vinaka.
17 Ni bera ni ciqoma e dua na ilesilesi vou, o koya e yalomalumalumu ena vakasamataka rawa se cava ena vinakati vua. Oti ena dikeva vinaka na kena ituvaki. Kena ivakaraitaki, ke ciqoma na ilesilesi qori, vakacava ena rawa ni qarava e levu tale na itavi qai sega ni vakawalena kina na veika e bibi cake? Vakacava na itavi e qarava tiko, rawa ni lesi vua e dua tale me rawa ni qarava vinaka nona ilesilesi vou? Ke sauma na sega ena dua se rua na taro qori, ena rairai vinakati e dua tale e ganita vinaka na ilesilesi qori. Ena veivuke na masu kei na noda dikevi keda vinaka, meda kua kina ni sivita noda iyalayala e vakatarai vei keda. Eda na rairai sega ni ciqoma na ilesilesi qori nida yalomalumalumu.
18. (a) Ena uqeti keda vakacava na yalomalumalumu nida ciqoma e dua na ilesilesi vou? (b) E vakaibalebaletaki vakacava na Roma 12:3 vua e yalomalumalumu?
18 Nida ciqoma e dua na ilesilesi vou, meda nanuma tiko na ivakaraitaki i Kitioni, oya ni bibi na veidusimaki i Jiova kei na nona veitokoni me rawa ni qaravi vinaka kina. Eda uqeti tale ga meda ‘yalomalumalumu nida lako vata kei na noda Kalou.’ (Maika 6:8) Gauna kece eda ciqoma kina e dua na ilesilesi vou, meda vakasamataka vakatitobu, salavata kei na noda masulaka na ka kece e tukuna vei keda o Jiova ena nona Vosa kei na nona isoqosoqo. Meda vulica meda dau vakadodonutaka noda ilakolako me salavata kei na dei ni veidusimaki i Jiova. Meda nanuma tiko, nida “vakalevulevui” ena yalomalumalumu i Jiova, sega ni ka eda rawata. (Same 18:35) Nida digia meda yalomalumalumu ni lako vata kei na Kalou, ena vukei keda meda kua ni nanumi keda vakasivia se beci keda.
19. Na cava meda saga tiko ga kina meda yalomalumalumu?
19 O koya e yalomalumalumu ena dokai Jiova ena sala e vakadonuya, ni Dauveibuli qai Turaga Cecere. (Vkta. 4:11) Na yalomalumalumu e vukei keda meda lomavakacegu, meda qarava vinaka tale ga noda ilesilesi vakalou. Nida yalomalumalumu eda na sega ni veibeci, qori ena vakaduavatataki keda na tamata i Jiova. Na yalomalumalumu ena uqeti keda meda vakaliuci ira eso tale, meda lewa matau, da qai qaqarauni mai na cala bibi. Kena ibalebale, e se bibi tiko ga vei keda na dauveiqaravi ni Kalou na yalomalumalumu, e ka talei tale ga vei Jiova. Ia vakacava nida sotava na ituvaki dredre? Na ulutaga e tarava ena vukei keda ena sala meda yalomalumalumu tiko ga kina ni basika na ituvaki dredre.