text:
Ni Sa Bula,
Ni sa tiko na turaga kei na marama bale ni noda vanua, ni tiko talega na turaga kei na marama ni noda vanua ni dau wilika na bulago e dau volai tu e na tikina oqo. E na siga edaidai, au sa nanuma meu volavola yani kivei kemuni na noda e na vuku ni vica na ka bibi e dodonu me da vakasamataka, ka veivosakitaka, va vakauasivi cake, meda vakayacora na kawa i Taukei e da sa bula donua tiko na gauna oqo e Viti.
Me vaka e da sa kila vinaka, e ratou mai taura vakailoa na ulu ni veiliutaki ni noda vanua na noda mataivalu e na i ka 5 ni Tiseba, 2006. E dina, sa yaco oti e na noda vanua na mataqali cakacaka dukadukali vakaoqo, io e sega ni vakataratutu ni sebera ni vakayacori vei keda na i Taukei na veika sa yaco tu mai na ka 5 ni Tiseba ka yacova mai na siga edaidai. Na kena mai kovei na veiliutaki, se e na kena yaca vaka Peritania na coup-de-tar, sa mai vakabasikata e vica sara na ka lelevu e na noda vanua lomani oqo.
E sa mai votu kina na kena sa sega ni rokovi, se dinati na noda veiliutaki na i Taukei e na noda vanua. Na matanitu nei Laisenia Qarase, e rawata na qaqa e na veidigidigi ni Me, 2006, ka rawata na qaqa oqo e na noda veitokoni na i Taukei ki na nona soqosoqo ni SDL. Na kena mai kovei na nodratou veiliutaki, sa mai muduka dole talega na kena sasaga taka tiko na matanitu vakasivoi (o ya na SDL) e vica na yavu ni vakavulewa lelevu kei na i tuvatuva, e ratou bulia me toroi keda cake na i Taukei. Oqori na Qoliqoli Bill, na Land Claims Tribunal, kei na kena suka na qele boro damudamu kivei keda na volai tu e na i Vola ni Kawa Bula ni noda vanua. E dodonu me wili talega kina na nodratou sasaga me vakavoui na tabana ni suka e na noda vanua. E dina ni ra wiliwili ni wase levu ni dauteidovu na Idia, ia era lisi taka tu e dua na i wase levu ni qele ni Taukei, ka sa mai oti tiko yani na lisi oqo, ni ra sega ni via vakavouia na nodra lisi. E na yavu ni vakavulewa e bula tiko edaidai ka lewa na veika vakaoqo (na ALTA) e sega ni rawarawa se vinaka na vei keda na vinakata me lisi taki na noda qele, na vei yavu e soli kina na noda qele. Oqo talega na ka e ratou a saga e na nodratou i gu me ratou vakavinakataka na SDL, ka sa mai tiniya koso o Bainimarama.
Na noda Bose Levu Vakaturaga talega e sa mai vakacegui tu vakawawa e na liga ni matanitu oqo. E da kila vinaka na i Taukei na tiki ni Vola Tabu e tukuna tiko vei keda, ni "...o ira na turaga e ra sai mai vua na Kalou." E na gauna oqo, baleta beka ni da sa mai vulica, ka bula taka na bula vaka Vavalagi, ka sa veiwaki kei na noda i tovo dina vakavanua, e sa basika talega kina vei keda e levu na kudru, kei na valagusugusu, kei na veisaqasaqa kei ira na noda Turaga. E votu mai vei au e na noqu vola tiko yani na i vola oqo, na nona vosataka na Gone Turaga na Tui Namosi e dua ga na gone ni Namosi e sa bau vakaitutu tu e na noda mataivalu. Ia e sega ni dodonu me da dusi koya ga kina na gone ni Namosi oqo, ni sa yaco tu e na veiyasai Viti na ka oqo. Na nodratou sa mai taura na nodratou i vola na noda turaga kei na marama bale e sa kena i cavacava ga.
E dodonu me vakaraitaki talega yani vakasavasava kivei kemuni na noda turaga/marama bale, ni vuqa talega vei kemuni sa rokataka tiko ni i tovo ni bula e sega ni sureta na veidokai ki na nomuni i tutu vakaturaga. Sa levu vei kemuni na lasu, kei na veibaleyaki, kei na butubuturua. Au sega ni tukuna tiko ni ko ni vaka kece tu ko ya. Na nomuni vakasuka na vakatutu ni IG me baleta na i tutu ni vukevuke ni Peresitedi, e dua na gauna ko ni tu kina vakadodonu, ka tukuna na dina. oqo e dua na gauna ko ni maroroi Viti kina, ka sa lewe vuqa vei keimami, na nomuni lewe ni vanua, e keimami sakitaka na ka ko ni cakava mai Draunibota e na siga ko ya. Kevaka e vaka tu o ya na i tovo ni nomuni veiliutaki na noda turaga/marama bale, au sega ni vakabekataka ni na levu vei keimami na nomuni dui lewenivanua, keimami na rokovi kemuni vakalevu, ka muri kemuni, ka via colata na nomuni kaci. Ni sa na vakila ni sa sega ni mana tiko mai na nomuni veiliutaki e vuqa vei kemuni. E vuna ga oqori ni ko ni sa sega ni dina. Na dina e vu mai vua na Kalou. E vakatokai na Yalo Tabu ni Kalou, me vu-ni-dina. Na tevoro e daulasulasu, ka tamadra talega na daulasu. kevaka e sega ni dina na nomuni veiliutaki, e na tu saqaki kemuni o Jiova, ni sega ni dau totaka na lasu o koya. Kevaka e na dina na nomuni lewa, kei na nomuni veiliutaki, o ni na qai raica ni sa totaki kemuni na noda Kalou. Kevaka e sa nomuni i to ko Jiova, o cei me na kemuni meca?
Sa tekivu me ra vosa cake talega mai na dau tokona tu na veivakaduiduitaki vakakawatamata, ka ra sa doudou me ra vakasikaweli ka dusi ira na duikaikai eda sa mai bula vata tu e Viti edaidai. Oqo e sega ni ka vou, ia au via dusia vei kemuni na kena cala, ka sega ni vinaka na cakacaka oqo, kei na vanua e na tinimaki keda kina, kevaka e da sa muria na gaunisala oqo. Na veivakaduiduitaki vakakawatamata, e yavu ni nodra vakamatei ni Jiu e na i karua ni valu levu. E yavu ni nodra butuki sobu o ira ka kai Sauca Aferika. E yavu ni kena tauri vakailoa na nodra qele na Aborigines, na Maori, na Kai Idia ni Mereke, na kai Hawaii, kei na vuqa tale na i Taukei ni veimatanitu e na veiyasaivuravura. E sega ni sala vata na i vakarau oqo kei na i vakavuvuli no noda Turaga, ni a kaya " Dou veilomai" ka kaya talega "Dou lomani ira na nomudou meca, vosavinaka vei ira sa rukaki kemudou, caka vinaka vei ira sa cati kemudou, ka masulaki ira sa vakalialiaikemudou, ka vakacacani kemudou." E sa sega ni rau sala vata na noda i tovo, kei na noda vakabauta, kei na veika e da dau tukuna me baleta na duikaikai era tu e Viti.
Oqo talega e kena i ubi ni noda malumalumi na i Taukei. E sa matau vei keda me da dau dusia na ndra malumalumu na tani, ka sega mada ni da bau kauta laivi na kau mai matada e liu. E dodonu talega vei keda na lewe ni veidelaniyavu vakaturaga e Viti, me da dikevi keda mada vakavinaka, ka raica na noda i tovo, na nanuma ni lomada, kei na i rai ni matada, ke rau salavata kei na i vakavuvuli ni noda Turaga se sega. Au kila ni sega, baleta ke rau dau salamuria tu na veika e tukuna na Turaga, na veika e ra dau rogo kina o ira na noda qase era sa bale yani, ke sega ni da mai sotava tu na leqa levu e da sa sotava tu e na noda vanua. Sa sega ga ni cala na Vosa ni Kalou, ni da na tamusuka dina ga na ka e da tea.
Io, na cava me da cakava? Se, na cava e rawa ni da cakava me da vorata kina na ca sa votu mamaca tu oqo e Viti?
Au kila ni sa levu vei keda e vakataroga tu, ka veitalanoataka, ka vakasamataka vakatitobu na veika oqo. E rawa ni da cakava e dua na ka me da veisau taka na noda i lakolako!!!! E rawa ni da vueti Viti tale!!! E rawa ni da vakavinakataka na vei ka sa ca!!!! E rawa ni da tara vou tale na bai ni noda vanua, me da kua ni rogo ca tiko!!!!
Oqo na veika e dodonu me da cakava.
1. Me da yavala.
E sa rui levu na vakasavuliga vei keda. Sa mai matau tu oqo vei keda me da waraka tale e dua me cakava vei keda na veika e da kila tu e na vu ni yaloda, ni dodonu me da cakava. O ira na noda turaga/marama bale e ra sa duri, ka yavala, ka tusaqata ni matanitu e sa cici tiko vakailoa oqo. E ra sa cakava o ira na nodra i tavi. Sa qai vo o keda.
Na cava me da cakava? Me da vosa cake, ka me da tukuga ni da sega ni duavata kei na i tosotoso e da sa lakova tiko oqo. Me da volavola e na pepa, ka vakaraitaka kina na noda kudru. Me da vosa vei ira na wekada, vei ira na noda veikilai, ka duavata e na kena saqati na i golegole ki na rusa e da sa muria tiko edaidai. Me da vosa e na na noda bose-ni-mataqali, na noda bose-ni-koro, na bose-ni-yavusa, na bose-ni-tikina, na bose-ni-yasana, na bose-ni-lotu. Me da vakaraitaka vakadodonu, e na loloma ni da sega ni duavata kei na veika sa caka tu e Viti edaidai.
Au kila ni na sega ni ka rawarawa oqo. E na vuqa vei kemuni, na via rere, ka vatatitiqa, va na levu sara na veiwaraki. E dua na turaga sa volavola tiko e na Fiji Times e na noa, ka sa tekivu me vakaraitaka na nona kudru. O ya e dua na turaga tagane!!! Kevaka e da na vaka ko ya, au sega ni vakabeka taka ni da na vakagolea na noda i lakolako oqo, ka lesu tale ki na tiko vinaka e da vinakata kece tu.
Mo ni yavala na lewei Viti. E ra sa duri tu na noda turaga, ia sa i vei o ira na nodra tamata? E liu, e ra dau sega ni dau liu ki nai valu na turaga, e ra dau taqomaki, ka ra dau liu ga na bati. Oqo, sa ra valataki keda tiko na turaga/marama bale, ia sa da qai sarasara tu ga o keda ni nodra tamata. Me da tokoni ira, ka tucake, ka saqata na veibuturaki sobu e sa caka tiko vei keda. Ni tukuga ma na nomuni kudru. Ni vola ki na vei pepa e ra dau tabaka na nodra i vola na lewenivanua (Letters to the Editor). Ni kakua ni vosa galugalu ga, ni vosa me matata, me rogo, baleta sa dodonu me da vakayacora na ka oqo me vinaka tale kina o Viti.
2. Me da lotu.
Sa dodonu me da lotu vakayalo, ka vakaidina. E sega ni lotu walega na masu, kei na wili Vola Tabu, kei na lakova na vei soqo ni lotu eso. E tiki talega ni lotu, na noda qarava e na yalo dina na noda i tavi, na i tavi sa lesia vei keda na Kalou. E dodonu me da vosa, ke sa soli vei keda me da vosa, ka vakarorogo, kevaka e noda i votavota na vakarorogo. E dodonu me da cakacaka vakagumatua, ka me da kakua ni rere. Na veika kece oqo e ra tiki ni lotu, ka sa sega ni yaga walega me da masu. Au sega ni kaya tiko ni ca na masu, ia sa dodonu me da masu, ka tara tiko na bai ni noda vanua, me vaka e ra cakava na Isireli e na gauna nei Nemaia.
E dodonu me da dulaka vua na Kalou na noda leqa. Me da kua ni wele, baleta na wele e nona i yaragi na vu-ni-ca, ka dau vakaleqai keda kina. O kemuni na i talatala i Karisito, e dodonu mo ni wasea vakadodonu na Vosa ni Kalou, ka vunauca na ca kecega. Ni kakua ni leqataka kevaka e sega ni ciqomi na nomuni i tukutuku, baleta o ira era sega ni rogoca na dina ni Kalou ko ni na tukuna, era sa sega ni besetaki kemuni, era sa besetaki Jiova tiko!!! E soli ga vei kemuni mo ni tukuna na dina ni Kalou e na loloma, e sega ni solia vei kemuni na Kalou mo ni ciqomi vei ira kecega era rogoca na nomuni i tukutuku. Na vakatulewa ko ya sa nodra yadudua ka na tamata.
3. Me da veilomani.
Na noda vanua sa yali sara kina vakatotolo na veilomani. E da sa veidusi, e da sa veikaseti, e da sa veikati. Oqo na i tovo era sa biuta na noda qase, e na gauna e ra sa ciqoma kina na lotu. E dodonu me da biuta talega vakakina o keda na luvei Viti edaidai. Na kena sa sega ni kune na veilomani, sa vakavuna e levu na leqa e na keda maliwa. Sa da raica na veilabati, na kucu, na veisei, na veileti, na butako, na veibeitakivakailasu...na ka kecega oqo sa vu ga mai ni da sega ni veilomani.
Sa dodonu me da veilomani. Lomani ira e ra tu wavoliti iko. Vosa vinaka vei ira, nanumi ira e na veika kece o dau vakayacora. Raici ira na malumalumu, na tauvimate, na vakaleqai. Kevaka e da sega ni dau nanumi ira, e da na leqa kecega, ka da na ka ni veiwali vei ira e ra vakanuinui tu ni na rusa ni kawa i Taukei. kevaka talega e da na veilomani, e da na vakamaduataki ira e ra dau dusi keda, ka beitaki keda e na veika e so, ni ra na raica na nodra lomaca vei keda, kei na noda lomavinaka vei ira, sa ra na qai madua, ka dro tani e matada.
4. Me da duavata.
Sa levu sara na noda tatawasewase. E da sa mai tawase e na yavu ni vakabauta, e na veiyasana e da dui cavutu mai kina, e na duidui ni noda rawa ka. E sega ni dodonu na noda mai wasewasei keda tu vakaoqo na i Taukei. E dodonu me da duavata. Na veika e dau wasei keda, e dodonu me da raica vakayalomatua, ka walia, e na rarama ni Vosa ni Kalou, kei na yalo e veilomani, me rawa kina ni da toso ki liu.
Kevaka e da tawase tiko, e sa na qai rawarawa sara na nodra vakayacora na nodra i le o ira e ra vinakata tu me ra rawai keda, ka taura na veika sa noda. Ni da duavata, se na sega ni da rawati rawa. Oqo ni vuna e ra sa dau saga tu kina o ira na via rawai keda me da veileti, ka veikati vaka i keda ga, baleta ni sa dau vakamalumalumutaki keda sara vakalevu.
Sa dodonu me da duavata, me cakacakavata, ka me biulaivi na ca e na keda maliwa. Ni da na duavata, ka tukuna na noda sega ni taleitaka na veika sa vakayacori tiko e Viti edaidai, eda na vakasuka na cala sa mai tavuloni keda tu, ka na lesu tale mai vei keda na veigauna vinaka e da dau raica e na veigauna sa oti yani.
5. Me da yadrayadravaki.
E sa levu mai na ka e tubu tiko me yavalati keda, me sagai keda, me vakarusai keda. Kevaka eda na sega ni yadrava na noda bula, na noda i tovo, na noda vanua, e na vakacava beka na i tuvaki kei Viti e da na biuta tu mai vei ira na luveda era na muri keda mai? Na noda dau wele, kei na noda sega ni yadrava tiko vakavinaka na veika e dau yaco e na noda vanua, sa vu ni leqa talega edaidai. Sa dodonu me da yadrava na noda vanua, ka vuli, me da kakua ni rawai tale vaka oqo. O Viti e na bula walega kevaka e da na yadravi koya, ka karoni koya. Oqo sa i tavi taucoko ni luvei Viti, ka sega ni nodra i colacola vakatabakidua ga e vica.
Sa dodonu me da veisau na kawa i Taukei, baleta ni sa veisau na vuravura e da sa bula tiko kina edaidai. Sa dodonu me da tu e na sala ka vakaraica na noda i lakolako makawa, ka taura matua na veika vinaka, ka vakavinakataka se veisautaka na veika ca. Kevaka e da sega ni vakayacora na veika oqo, e da na sega ni bula marau e na noda vanua, ka ra na sa vakaloloma o ira na noda kawa e ra sa muri keda tiko mai. Sa dodonu me da rai vakavuku, ka digia na sala e ra na vinaka kina o ira na noda i taba tamata e ra sa bera ni cadra mai. Me vaka na nodra dau digitaka o ira na noda qase me ra vakasaqara na vauna vovou me ra laki tiko vinaka kina, e sa dodonu vaka kina me da vakasaqara talega na veivanua, kei na veika e da na tiko vinaka kina.
Au nuitaka ni na ciqomi na i vola oqo, kei na veika e sa volai tiko kina. Au sa nuitaka ni da na saumaki na i Taukei, ka viria na bai kei Viti, ni sa kasura tu, ka sa da rogoca tiko.
Me vaka kalougatataki Viti o Jiova


c: text/html

text:
O Via Kila na Ka Dina?
NA KA dina me baleta na cava? Me baleta e so na taro bibi eda dau taroga. Rairai o dau vakasamataka tale ga e so na taro va qo:
- E kauaitaki keda beka na Kalou?
- Ena oti beka na ivalu kei na rarawa?
- E bula tale tiko e dua na ka nida sa mate?
- Na cava na inuinui me baleti ira na sa mate?
- Na masu vakacava e rogoca na Kalou?
- Rawati vakacava na marau?
O na qara e vei na isaunitaro qori? Ke o tarogi ira e so, ena duidui na nodra isaunitaro. Ena veicalati tale ga na nodra isaunitaro na iliuliu ni lotu. O na rairai kunea ena laibri se sitoa ni ivola e drau vakadrau na ivola era kaya ni tiko kina na isaunitaro. Ia e sega ni tautauvata na veika e volai kina. E so tale e veiveisau na kena ivakamacala ni toso na yabaki se sosomitaki ena dua tale na ivola.
Ia e tiko e dua na ivola ena sauma vinaka na taro kece oya qai kune kina na ka dina. A kaya o Jisu Karisito ena nona masu vua na Kalou: “Sa ka dina na nomuni vosa.” (Joni 17:17) Qori e vakaibalebaletaka na iVolatabu. Ena tabana e tarava, o na raica kina na isaunitaro vakaivolatabu me baleta na taro mai cake.
E Kauaitaki Keda Beka na Kalou?
VUNA E TAROGI KINA: Eda bula tu qo ena vuravura e levu kina na veivakalolomataki. Levu na lotu era vakavulica ni veika rarawa eda sotava e loma ni Kalou.
NA KA E KAYA NA IVOLATABU: Na Kalou e sega ni vakavuna na ca. E kaya na Jope 34:10: ‘E yawa vua na Kalou me caka ca: yawa tale ga vua sa Kaukauwa me sega ni dodonu.’ E tiko na inaki loloma ni Kalou me baleti keda. Ya na vuna a vakavulici keda kina o Jisu meda masuta: “Tamai keimami mai lomalagi,…me yaco mai na nomuni matanitu, me caka na lomamuni e vuravura, me vaka sa caka tiko mai lomalagi.” (Maciu 6:9, 10, VV) E kauaitaki keda dina na Kalou ena nona solia mai na luvena me mate ena vukuda me vakayacori kina nona inaki.—Joni 3:16.
Raica tale ga na Vakatekivu 1:26-28; Jemesa 1:13; 1 Pita 5:6, 7.
Ena Oti Beka na iValu kei na Rarawa?
VUNA E TAROGI KINA: Levu era mate ena ivalu. Eda sotava kece tale ga na rarawa.
NA KA E KAYA NA IVOLATABU: Sa parofisaitaka tu na Kalou na gauna ena tekivu kina na bula vakacegu e vuravura taucoko. O ira era bula ena ruku ni veiliutaki ni nona Matanitu, era na “tukitukia na nodrai seleiwau mei bati ni siviyara,…ra na sega ni vulica tale nai valu.” (Aisea 2:4) Ena vakaotia na Kalou na veika tawadodonu kei na rarawa. E yalataka na iVolatabu: “Na Kalou ena tavoya tani kecega na wai-ni-mata mai na matadra; ia ena sega tale na ciba, se na rarawa, se na tagi, ka na sega tale na vutugu: ni sa takali tani na ka makawa [okati kina na veika tawadodonu kei na rarawa da sotava tu nikua].”—Vakatakila 21:3, 4.
Raica tale ga na Same 37:10, 11; 46:9; kei na Maika 4:1-4.
E Bula Tale Tiko e Dua na Ka Nida sa Mate?
VUNA E TAROGI KINA: Levu na lotu era vakavulica ni bula tiko e dua na ka nida sa mate. So era kaya ni rawa vei ira na mate mera vakasagai keda, se ra kaya ni Kalou e totogitaki ira na ca mera vakararawataki tawamudu ena drano bukawaqa i eli.
NA KA E KAYA NA IVOLATABU: Nida mate, sa sega tale ni bula tiko e dua na ka. Kaya na Dauvunau 9:5: “Ko ira na mate era sa sega ni kila e dua na ka.” Kena ibalebale nira sega ni rawa ni vakasagai keda se vukei keda, nira sa sega ni vakila e dua na ka.—Same 146:3, 4.
Raica tale ga na Vakatekivu 3:19 kei na Dauvunau 9:6, 10.
Na Cava na iNuinui me Baleti Ira na Mate?
VUNA E TAROGI KINA: Eda vinakata meda bula qai marau vata kei ira na wekada lomani. Kena ivakarau ga meda via raici ira tale na wekada lomani era sa takali.
NA KA E KAYA NA IVOLATABU: Levu era sa mate era na vakaturi. E yalataka o Jisu ni ‘o ira kece na tu ena ibulubulu era na lako cake mai.’ (Joni 5:28, 29, VV) Me lako vata kei na inaki taumada ni Kalou, era na rawa ni bula tawamudu tale ga ena vuravura parataisi na vakaturi. (Luke 23:43) E okati ena yalayala qo na bula uasivi kei na bula tawamudu vei ira na talairawarawa. E kaya na iVolatabu: “Era na taukena na vanua ko ira na yalododonu, ka tiko kina ka sega ni mudu.”—Same 37:29.
Raica tale ga na Jope 14:14, 15; Luke 7:11-17; kei na Cakacaka 24:15.
Na Masu Vakacava e Rogoca na Kalou?
VUNA E TAROGI KINA: Era dau masu na tamata kece e tiko na nodra lotu. Ia, e levu era nanuma ni sega ni saumi nodra masu.
NA KA E KAYA NA IVOLATABU: A vakavulica o Jisu meda kua ni “cavuta tiko ga e dua na qaqanimasu” me vakataki ira e so. (Maciu 6:7, NW) Ke da vinakata me rogoca na Kalou na noda masu, dodonu meda masu ena sala e vakadonuya. Ena rawa qori ke da vulica nona inaki, qai salavata noda masu kei na lomana. Na imatai ni Joni 5:14 e kaya: “Kevaka eda sa kerea e dua na ka me vaka na lomana [ni Kalou], sa rogoci keda ko koya.”
Raica tale ga na Same 65:2; Joni 14:6, 14; kei na 1 Joni 3:22.
E Rawati Vakacava na Marau?
VUNA E TAROGI KINA: Levu era vakabauta ni na vakamarautaki ira na ilavo, rogo, se na kedra irairai. Ra vakaliuca kina na veika qo-ra qai kila nira sega ni marau.
NA KA E KAYA NA IVOLATABU: A vakaraitaka o Jisu na sala me rawati kina na marau ena nona kaya: “Era marau o ira e gu na lomadra mera vulica na vosa ni Kalou.” (Maciu 5:3, NW) Ena rawati ga na marau dina ke da saga meda kila na ka dina me baleta na Kalou kei na nona inaki me baleti keda. E kunei qori ena iVolatabu. Nida kila na ka dina, eda na qai kila na veika e bibi kei na kena e sega. Ena dusimaki keda ena noda vakatulewa kei na ka eda cakava, qai vakainaki kina noda bula.—Luke 11:28.
Raica tale ga na Vosa Vakaibalebale 3:5, 6, 13-18 kei na 1 Timoci 6:9, 10.
Qo na ivakamacala lekaleka ga ni kena saumi vakaivolatabu e ono na taro. O via kila tale e levu na ka? Ke ‘gu na lomamu mo vulica na vosa ni Kalou,’ sega ni vakabekataki ni o na via kila e levu tale na ka. O na rairai lomatarotarotaka e so na taro me vaka: ‘Ke kauaitaki keda dina na Kalou, cava e vakatara tiko kina na ca kei na rarawa? Au na vakavinakataka vakacava na noqu bula vakavuvale?’ Na taro qori kei na vuqa tale ena sauma vinaka na iVolatabu.
Ia ena dredre beka vei ira e levu nikua mera dikeva na ka e kaya na iVolatabu. Era nanuma ni sa rui ivola levu qai dredre meda kila. O na vinakata beka me dua e vukei iko ena kena saumi na nomu taro mai na iVolatabu? E vakarautaka na iVakadinadina i Jiova na ivukevuke mo dusimaki kina.
iMatai, na ivola Na Cava Sara Mada e Kaya na iVolatabu? e vakarautaki me yaga vei ira na osooso ena kena saumi vakamatata mai na iVolatabu na taro bibi. Na ikarua ni ivukevuke na ituvatuva ni vuli iVolatabu e sega ni saumi kei na dua na iVakadinadina i Jiova. Ena rawa ni lako sara ga yani e vale ena veimacawa se na dua tale na vanua veiganiti e dua na iVakadinadina i Jiova e rawa ni veivakavulici ena iVolatabu qai tiko e nomuni yasayasa. E sa yaga vei ira e milioni e vuravura raraba na ituvatuva qo. Levu era kaya ni “qo sara ga na ka dina!”
E sega ni dua tale na ka e uasivita na iyau vakayalo. E sereki keda na ka dina ena iVolatabu mai na vakatevoro, veilecayaki, kei na rere vakalialia. E solia vei keda na inuinui, vakainaki noda bula, da qai vakila na marau. E kaya o Jisu: “Dou na kila na ka dina, ia na ka dina ena sereki kemudou.”—Joni 8:32.
VULICA ESO TALE NA KA
Vuna mo Vulica Kina na iVolatabu
Na iVolatabu e sa vakacegui ira e milioni e veiyasa i vuravura ena veika era dau lomatarotarotaka tu me baleta na bula. O via vakacegui tale ga ena nomu lomatarotaro?
E Dua ga na iGu Tawarairai na Kalou?
Na iVolatabu e tukuna ni bulia na ka kece na Kalou, ia vakacava e bau kauaitaki keda?
Na Cava e Yaco Nida Mate?
Era vakila na mate na veika e yaco wavoliti ira tiko?
Cava Meu Masu Kina? Ena Rogoca na Kalou?
Me rogoca na Kalou na nomu masu se sega ena vakatau vei iko.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ai Tukutuku-vinaka sa vola ko Maciu
From Wikipedia
- Ai tubutubu i Jisu, a nona sucu mai vua na goneyalewa.
- Ni sa sucu ko Kisu, sa lako mai na tu i cake eso na tamata vuku me ra cuva vua; a sa kidroa ko Eroti, kei ira kecega na kai Jerusalemi; a sa vereti Jisu ko Eroti me vakamatea. Sa drotaki rau na veitinani ki Ijipta ko Josefa, a sa mokuti ira na gonetagane lalai ko Eroti. Sa mate ko Eroti, sa qai lesu tale ki Jutia ko Josefa kei rau na veitinani.
- Sa dauvunau mai Jutia ko Joni na dauveipapitaiso, a sa papitaisotaki ira na lewe vuqa. Sa papitaisotaki Jisu ko koya.
- Sa dauveretaki Jisu na tevoro. Sa laki tiko ki Kapenaumi ko Jisu. Sa dauvunau ko Jisu; a sa kacivi Pita, kei Adriu, kei Jemesa, kei Joni, me ratou nonai talatala. Sa veilakoyaki ko Jisu me vunau ka vakabulai ira na mate.
- Sa Vakatakila ko Jisu Na ka eso sa Kalougata kina na tamata.
- Sa vakabula na vukavuka ko Jisu, kei na tina ni wati i Pita. Sa qai tukuma vei ira na nona tisaipeli nai valavala ni tamata sa muri koya. Sa qai vunauca na wai, a sa vakasevi ira na tevoro mai na tamata e le rua.
- Sa vakabula ko Jisu e dua sa tauvi-paralasi. Sa kacivi Maciu, sa kana vata kei ira sa tamata ca. Sa vakatakila na ka era sa sega ni lolo kina na nona tisaipeli e na goneyalewa sa ciba, kei na matabokoe le rua, kei na galu. A sa vakavulici ira na nona tisaipeli me ra daumasu me lewe vuqa nai talatala.


text:
iTukutuku Vinaka Mai Vua na Kalou!
Na cava e itukutuku vinaka mai vua na Kalou? Na cava meda vakabauta kina? E saumi vakaivolatabu ena ivola qo eso na ka e dau tarogi vakalevu.
Sala me Yaga Kina na iVola Qo
Na ivola qo ena vukei iko mo marautaka na ka o vulica mai na Vosa ni Kalou, na iVolatabu. O rawa ni raica na tikinivolatabu kece ena nomu iVolatabu.
Na Cava na iTukutuku Vinaka?
Vulica se cava na itukutuku mai vua na Kalou, na cava e bibi kina, kei na cava meda cakava.
O Cei na Kalou?
E tiko na yaca ni Kalou? E kauaitaki keda?
E Vu Dina Mai Vua na Kalou na iTukutuku Vinaka?
Eda vakadeitaka vakacava ni dina na ka e kaya na iVolatabu?
O Cei o Jisu Karisito?
Raica na vuna e mate kina o Jisu, na cava na ivoli, kei na ka sa cakava tiko ena gauna qo.
Na Cava na iNaki ni Kalou me Baleta na Vuravura?
E vakamacalataki ena iVolatabu na vuna e bulia kina na Kalou na vuravura, gauna ena oti kina na rarawa, kei na veika ena yaco e vuravura ena gauna se bera mai.
Na Cava na iNuinui me Baleti Ira na Mate?
Na cava e yaco nida mate? Eda na sotavi ira tale na wekada lomani era sa takali?
Na Cava na Matanitu ni Kalou?
O cei na Tui ni Matanitu ni Kalou? Na cava ena cakava na Matanitu ni Kalou?
Na Cava e Vakatara Tiko Kina na Kalou na Ca kei na Rarawa?
Tekivu vakacava na ca? Cava e vakatara kina na Kalou me yaco tiko na veika ca? Ena oti dina na rarawa?
E Rawa ni Marau Vakacava na Nomu Vuvale?
Na Kalou mamarau o Jiova e vinakata mera mamarau na vuvale. Raica na ivakasala yaga vakaivolatabu vei ira na tagane kei na yalewa vakawati, itubutubu, kei na gone.
O na Kila Vakacava na Sokalou Dina?
E dua ga na lotu dina? Raica mada e lima na ivakatakilakila ni sokalou dina.
Ena Yaga Vakacava Vei Keda na iVakavuvuli Vakaivolatabu?
Vakamacalataka o Jisu na vuna e gadrevi kina meda dusimaki, kei na rua na ivakavuvuli bibi vakaivolatabu.
E Rawa Vakacava mo Toro Voleka Vua na Kalou?
Raica ke rogoca na masu kece na Kalou se sega, meda masu vakacava, kei na veika meda cakava meda toro voleka kina vua na Kalou.
Na Cava ena Sotava o Lotu?
Vakacava era na rawa ni duavata na lewe i vuravura mera qarava na Kalou dina?
Na Cava e Tiko Kina na Nona iSoqosoqo na Kalou?
E vakamacalataka na iVolatabu na vuna era tuvanaki kina na lotu vaKarisito dina, kei na sala e vakayacori kina qori.
Na Cava mo Vulica Tiko ga Kina na Veika me Baleti Jiova?
E rawa ni yaga vakacava vei ira eso tale na veika o sa kila me baleta na Kalou kei na nona Vosa? Ena yaga vakacava ena nomu veiwekani kei na Kalou?


text:
“O koya ga mo dou vakaraici kemudou, kei ira kecega na qele-ni-sipi, ni sa lesi kemudou kina na Yalo Tabu mo dou nodra ivakatawa, mo dou vakania na isoqosoqo lewe ni lotu ni Kalou; ko ira sa volia ko Koya, e na Nona dra ga” (Cakacaka 20:28).
Na dra nei Jisu e taukena na kaukauwa me veisautaka na ivolatukutuku kei vuravura, ka ko keda, eda sa tiki ni ivolatukutuku o ya. Ko Kalivari e sa itakele ni veitabagauna kece sara: na veitabagauna kece ni se bera na kauveilatai era vakanamata mai kina; ka vakakina na veitabagauna e daku ni kauveilatai, era rai lesu kina. E laurai tu na kauveilatai nei Karisito kei na kena bibi tawamudu, ni duri rewaicake duadua tu e maliwa ni veika kece tale e na ivolatukutuku kei vuravura. Na itukutuku bibi ni kauveilatai sa ikoya oqo: Na tamata e sa yali tawamudu tu kevaka e sega na nona iVakabula. E a lako mai ki vuravura na Karisito, ka mai mate me cola kina na itotogi e vuku ni tamata, ka me solia vua na bula tawamudu.
Na ivakatakilakila ni dra ni veivakaduavatataki, e vosa cake vakadomoilevu ka vakamatata. Na rorogo ni kena kaci e voqa e na veitabatamata taucoko, ka dodo yawa mai e na dela ni veitabayabaki. O ya na kaci ka kacivaki mai ki na dui yaloda kei na noda dui bula yadua.
Taumada, eda na dui ciqoma vakaevei na veisureti ki na bula tawamudu e na Nona solia na Nona bula na Lami? A ikarua, eda na bulataka vakaevei na noda dui bula, me da vakavinavinakataka rawa kina na iloloma talei oqo, kei Koya na Luve ni Kalou yalololoma ka solia vei keda?
E SE SEGA NI BAU MALUMALUMU MAI NA KAUKAUWA NI DRA
E na iwase ni ivola eda se qai wilika oti, eda a tukuna kina me baleta na veika sa yaco oti, kei na veika e se bera mai. O keda ka da sa wili ki na matanitu ni Kalou, eda sa tu oqo e na vanua ka rau veitaqai kina na polo e rua o ya. Eda sa tu e na matanitu, ia eda se tu talega e na vuravura bale oqo. Ko keda na kawatamata ni veiyalayalati vou ni Kalou, eda sa kacivi me da kauta na itukutuku ni veivakabulai kei na veisereki e na vuku ni dra, ki vei ira eda bula mailwai ira e na vuravura bale oqo.
Me yacova mai edaidai, e se sega ni bau malumalumu mai na kaukauwa ni dra. E sega ni vakaiyalayala na veika e sa vakayacora na dra i Jisu, ka vakakina na veika e na vakayacora, e na noda bulataka na bula veitokani ni veiyalayalati kei na noda Kalou, ni da sa Nona – o ikeda na isoqosoqo lewe ni lotu.
NA KAWATAMATA NI VEIYALAYALATI NI KALOU E VURAVURA
Sa ibulibuli talei ni Kalou na isoqosoqo lewe ni lotu. Ko ira era sa voli oti e na dra, era taukeni mai Vua, ka ra cakacaka tiko e Vukuna e vuravura, e sa soli ka vakatautaki tu vei ira e dua na ilesilesi bibi.
NA VEITAVAKI KEI NA SERAU NI KALOU
E na sega ni vakayacora rawa vaka ikoya na cakacaka ni Yalo na isoqosoqo lewe ni lotu, e na kaukauwa vakatamata ga. Sa na rawa duadua ga oqori kevaka e vakasaqara ka ciqoma na serau ni Kalou. Ni vakamacala tiko e na tikina oqo, e kaya na ivola ki vei ira na kai Efeso 2:20-22:
“Ka dou sa tara cake e na nodra yavu na i apositolo kei ira na parofita, ia sa ikoya ko Jisu Karisito sa kena ivakadei e tutu-ni-vale. O koya sa sema vata kina na vale taucoko, a sa tubu cake kina me vale tabu ni sa tu vata kei na Turaga: o koya dou sa vakatataki vata talega kina me vale ni Kalou ni sa tiko kina na Yalo Tabu.”
Na veikacivi cecere duadua vei ira na sa kacivi, o ya me ra vakarokorokotaka na Kalou. E sa kilikili Vua me vakarokorokotaki ka vakacerecerei, me laveti cake na Yacana me ivakadinadina ni Nona kaukauwa kei na Nona vinaka. Ni ra dau soqoni vata mai na tamata ni Kalou e na gauna makawa me ra vakacabo isoro, ko ira na tamata vakabauta ni veiyalayalati vou, era sa kila tu ni sa cabo oti na iSoro e dua, ka ra soqoni vata mai me ra vakalevulevuya na yaca iKoya ka a vakadavea na Nona dra me ra vakabulai kina.
Na isoqosoqo lewe ni lotu, ni dabe donu tu, e sa yasana ka vakaitikotiko kina na Kalou e na kedra maliwa na Nona tamata.
NA KACIVAKI NI TUKUTUKU NEI KARISITO
Me vaka ni ra sa kawatamata ni Kalou, na isoqosoqo lewe ni lotu e vakamarautaka na Kalou, ka veiqaravi vakavinaka ki vuravura, e na gauna e vunautaka kina vakadodonu na itukutuku ka solia kina ko Karisito. Na itukutuku oqo e vuqa na kena ivakamacala, ka vakamatatataka na vosa kei na bula nei Karisito e na Nona a bula voli e vuravura.
E a cudruva na vu-ni-lolo ko Jisu baleta ni a sega ni vuataka na vuana ka a namaki me vuataka. (Maciu 21:19). Na isoqosoqo lewe ni lotu ka sega ni veivakalotutaki, e sa vaka e dua na vunikau ka sega ni vua, ka sa vakamaumautaka walega na qele e tubu kina; se vaka e dua na vale ka sa lala tu, ka volai tu e na kena katuba “Ikapoti” (“sa yali na i ukuuku” –1 Samuela 4:21). E a vakadavea na Nona dra talei ko Karisito me vakabulai kina na tamata kecega, ia kevaka e sega ni vakadewataka na isoqosoqo lewe ni lotu vei ira na tagane kei na yalewa, na cakacaka e sa cakava ko Koya, sa sega ni vuataka na vuana.
E sa na bau vakararawataka dina na yalo ni Kalou me raica na isoqosoqo lewe ni lotu ni cakava tiko na veicakacaka kece tale e so, ka vakavo ga na ilesilesi ka a lesia kina me cakava. O keda eda sa tamata vakabulai ni Kalou, ka sa noda itavi me da bulataka ka da kacivaka na dina ni Nona vakacabo isoro cecere ko Jisu. E dodonu me da kacivaka na iSoro savasava duadua oqo, o Koya ka a solia me dave na Nona dra me savai kina na ivalavala ca ni tamata.
SOLIA VUA NA KALOU NA LAGILAGI
E dua na itavi bibi taumada ni kawatamata ni Kalou, o ya me solia Vua na lagilagi. Eda cakava oqo e na noda tukuna na veika e vakatakila vei keda na Kalou, na veika veivakurabuitaki kei na Nona kaukauwa, kei na noda vakacerecereya tikoga na Yacana. Na Efeso 3:20-21 e kaya vei keda me da vakalagilagi Koya e na vosa oqo:
“Ia vei Koya, sa rawata me cakava na ka sa uasivi cake vakalevu sara e na ka kecega eda sa kerea se vakasama kina, me vaka na kaukauwa sa cakacaka yaco e na lomada; me ia vei Koya na vakarokoroko e na isoqosoqo lewe ni lotu e na vuku i Karisito Jisu, me yacova na veitabatamata kecega ka sega ni mudu. Emeni.”
VAKADEWATAKI NI NONA VUKU TAWA YALANI NA KALOU
Na tamata e sa dau vakasaqara voli mai me kunea na sala me vakabulai koya kina vaka ikoya, ia na lewa ni Kalou me baleta na sasaga oqo ni tamata e tukuni vakamatata tu e na 1 Korinica 1:21:
“Io, ni sa vuku tu na Kalou, a ra sa sega ni kila na Kalou na kai vuravura e na nodra vuku, sa qai vinakata na Kalou me vakabulai ira era sa vakabauta, e na vosa vakalialia.”
Ko vuravura e dikeva na kosipeli, ka kaya ni ka lialia. Na vakasama, ni taukena na dra ni Lami na kaukauwa me veivakabulai, e ka rogorogo lialia vei ira e so. Ia, na isoqosoqo lewe ni lotu vaka ikoya, e nakiti me ivakavotukanataki ni vuku cecere ni Kalou, ka vakaraitaki e na kauveilatai. E kaya vakaoqo na Efeso 3:10: “Me yaco kina, e na gauna oqo, na isoqosoqo lewe ni lotu, me ivakatakilakila vei ira na turaga kei ira sa kaukauwa e na veiyasana vakalomalagi ni sa takiveivinaka sara na vuku ni Kalou.”
E a kila tu ko Paula ni na vakatakilai na vuku e na vunautaki ni kosipeli.
“Ni’u sa sega ni maduataka na itukutuku vinaka kei Karisito: ni sa ikoya oqo na kaukauwa ni Kalou me vakabulai kina ko ira yadua era sa vakabauta (Roma 1:16).
Na itukutuku vinaka ni kosipeli, sa ikoya, ni dra e yaga me voli lesu kina ko vuravura taucoko, ka rawa me vakayagataki me vakabulai kina e dua e rogoca na itukutuku, ka ciqoma e na yalo ni veivutuni kei na loloma. Na cakacaka loloma ni isoqosoqo lewe ni lotu, sa ikoya me kauta na itukutuku ni veivinakati oqo ki vuravura taucoko.
“Ka me vakaveivinakatitaki ira kaya na ka kecega e na vukuna, ni sa ia mada na ka ni veivinakati e na Nona dra ni sa lauvako ki na kauveilatai; io e na vukuna ga, se ra tu e vuravura se ra tu mai lomalagi.” (Kolosa 1:20)
Eda sa kacivi ka da lesi me da kacivaka na itukutuku vinaka, ka vauqeti ira na tagane kei na yalewa me ra ciqoma.
Na cakacaka ni veivakalotutaki e vakayacori e na kena vunautaki na Vosa, e na veiwasei kei na tukuni yalo, e na nodra talai na kaulotu, kei na kena vakayagataki na veisala e vuqa ni vakau itukutuku. Me vakataki Paula, me da sa yaco me da ka kecega vei ira kecega na tamata, me da vakabula kina e so e na ka kecega (1 Korinica 9:22).
NA VEIVAKATATAKI CAKE
Na veivakatataki cake, e kena ibalebale me tara cake, se me vakatubura cake. E na nona dodoliga yani ki vuravura, e sega ni dodonu vua na isoqosoqo lewe ni lotu me guilecavi ira na lewena. Me ra kua ni biligi vakatikitiki se guilecavi na veitiki ni Yago. E dodonu me ra ovici e na veitokani veilomani, ka me ra vakani vakavinaka mai na Vosa me ra tubu kina e na tubu e vaKarisito.
“Ia kevaka eda sa ia na ivalavala ni rarama, me vaka e sa tu e na rarama ko Koya, eda sa qai duiveiwekani vata, a sa vakasavasavataki keda mai na ca kecega na dra i Jisu Karisito na Luvena” (1 Joni 1:7).
E sa tubu cake tikoga na noqu kila, e na noqu uqeti tiko mai na kaukauwa ni dra me veivueti, veivakatabui, ka veitabaki, ni inuinui levu ni isoqosoqo lewe ni lotu me vakateteya na itukutuku kei na kaukauwa ni dra, o ya me tuberi ira, vakarautaki ira ka vakatavulici ira na tamata ni Kalou e na kena caka na cakacaka bibi oqo.
E na nona vakatuburi ira tiko na turaga kei na marama na isoqosoqo lewe ni lotu me ra kauta na itukutuku ni kosipeli, e na gauna vata tale ga o ya, era sa tubu tale tikoga na lewe ni lotu oqo me ra tamata sinai e na loloma ka me ra kaukauwa vakayalo. Oqo e sa ituvatuva ni Kalou me baleti ira na Nona tamata ka sa voli ira oti e na dra.
Ni sa dau tekivu vakadewataka yani na Vosa ni Kalou na isoqosoqo lewe ni lotu, e dau yaco e dua na ka vakurabui vei ira na lewena: Era dau tubu cake me ra ucui Karisito vakalevu cake:
“Ia sa ikoya sa solia e so, me ra i apositolo; ka so me ra parofita; ka so, me ra tamata dauvunau voli; ka so me ra ivakatawa ka ivakavuvuli: me ra vakavinakataki kina ko ira sa lotu, me ia na cakacaka ni talatala, me vakatataki cake na ivavakoso nei Karisito: me da yaco sara ko ikeda kecega me da lomavata e na vakabauta, ka kila sara na Luve ni Kalou, me da tautauvata kei na ivakarau ni tamata dina, era sa sinai sara kei Karisito” (Efeso 4:11-13).
NODRA VAKADODONUTAKI NA LEWENA
E dua na tikina e na Vakatakila, e tukuni kina e dua na isoqosoqo lotu ka sa rui vakararawataka na Kalou, ka ni a qai kaya “Ka’u na luaraki iko mai na gusuqu” (Vakatakila 3:16). E levu sara na veika e namaka na Kalou mai vei ira na luvena ka ra sa voli oti e na dra. E dua vei ira oqori, sa ikoya na Nona namaka me ra vakadodonutaki ka ra vunauci ko ira era caka cala. E a vakamacalataka ko Jisu na kena icakacaka:
“Ia kevaka sa ivalavala ca vei iko na wekamu, lako ka vunauca ni drau sa tiko vaka ikemudrau ga: kevaka e na rogoci iko, ko sa qai rawai koya na wekamu. Ia kevaka e na sega ni rogoca, me qai lewe dua se lewe rua tale mo kauta vata kei iko, me vakadinadinataki na vosa kecega e na gusu ni dautukutuku e le rua se le tolu. Ia kevaka e bese ni rogoci iratou, tukuna vei ira na isoqosoqo lewe ni lotu; ia kevaka e bese ko koya ni rogoci ira na isoqosoqo lewe ni lotu, me qai vaka na tawa-lotu kei koya sa kumuna na ivakacavacava vei iko ko koya” (Maciu 18:15-17).
NA NODRA QARAVI NA DRAVUDRAVUA
E a tukuna ko Jisu na veika e bibi e na Nona veiqaravi, ka vakayagataka na tikina mai na ivola nei Aisea, ka cavuti kina na itovo ni veiqaravi e gadrevi, o ya o koya e laurai votu ka veiriti. E a tauyavutaka ko Jisu na Nona veiqaravi raraba vei ira na tamata, e na Nona cavuti Aisea ka kaya:
“Sa tu vei au na Yalo i Jiova, ni sa lumuti au ko Koya me’u vunautaka na itukutuku vinaka vei ira era sa dravudravua; me’u vunautaka na sereki vei ira na bobula, kei na rai vei ira sa mataboko, me’u vakalalagataki ira era sa mavoa, me’u vunautaka na yabaki vinaka i Jiova”
E na veiqaravi nei Jisu, e a vakani ira na viakana, vakabulai ira na tauvi mate, vosa ni veivauqeti vei ira na lolosi, ka vakamarautaki ira na dravudravua. Oqo talega na ilesilesi era sa kacivi kina ko ira na Nona tamata.
E tarogi keda na iVola Tabu:
“Ia kevaka sa dua na veiwekani se yalewa se tagane sa sega na nona isulu, ka sega na kena e na veisiga, ia ka dua vei kemudou sa kaya vei ira, dou lako e na vakacegu, dou tatalai ka vakamamautaki; ia dou sa sega ni solia na veika e yaga ki na yagodra; a cava na betena? Sa vaka talega kina na vakabauta kevaka sa sega ni tu vata kei na cakacaka, sa mate ga ni sa tu duadua ga” (Jemesa 2:15-17).
E cavuti vakawasoma e na Veiyalayalati Vou ni ra namaki na tamata ni Kalou me ra kauwaitaka na nodra gagadre na vakaloloma kei na dravudravua. Era sa tamata dau veikauwaitaki ko ira na tamata ni Kalou. Na noda veikauwaitaki e iyaloyalo i Koya na Yalo Tabu ka volai vakaoqo na kena itukutuku:
“E na vakatanievei na dra nei Karisito, o Koya ka vakacabori Koya vua na Kalou e na vuku ni Yalo Tabu tawa mudu ia ka sega vua na ca, e na sega beka ni rawarawa sara me vui laivi kina na nomudou lewa-eloma mai na cakacaka sa ka ni mate, mo dou qarava na Kalou bula?” (Iperiu 9:14).
BULATAKA NA BULA SA VAKATABUI
“O koya ga oqo sa mate kina ko Jisu e taudaku ni matamata-ni-koro, me vakasavasavataki ira na tamata e na Nona dra. E na vuku ni ka oqo me da lako kina ki vei Koya ki na ibili, ka vosota vata kaya na veivakalialiai. Ni sa sega na noda koro e ke me da tiko vakadua kina, ia eda sa vakasaqara ga e dua e na muri mai. Ia ko koya oqo me da qai vakacabora tikoga na imadrali ni vakavinavinaka vua na Kalou e na vukuna, oqori na vua ni tebenigusuda, ni da tusanaka na Yacana. Kakua talega ni guilecava na caka vinaka kei na dausoli ka: ni sa vinakata sara na Kalou na imadrali vakaoqo” (Iperiu 13:12-16).
E na vuku ni dra i Karisito, eda sa wasei tani ka voli mai vua na Kalou. Ka sa tugana na Nona lawa ki na noda vakanananu ka vola e lomada (Iperiu 8:10), ka sa dodonu me da bulataka na noda bula me vaka ni da sa Nona ka da sa ucui Koya.
E dua na sala bibi eda rawa ni dau vakananuma kina ni da sa Nona na Kalou, o ya e na noda veiwaseitaka na iVakayakavi ni Turaga, ka da nanuma lesu kina na vakadavei ni Nona dra e vukuda, kei na bula vou e sa noda e na vuku ni Nona isoro.
Eda nanuma na kaukauwa ni dra e na veigauna eda kana vata kina e na iVakayakavi ni lesu mai ki na noda vakanananu na kaukauwa e taukena na dra, ni da kila vinaka na bibi ni sakaramede oqo.
E na kena ivakatekivu na sakaramede oqo, e a kaya ko Jisu vei ira na Nona tisaipeli:
“Ia ka’u sa kaya vei kemudou, Au na sega ni gunuva e muri na vua ni vaini oqo, ka malua me yaco mada na siga ka’u na gunuva vou kina kei kemudou e na matanitu nei Tamaqu.” (Maciu 26:29).
E sega ni dau kila vinaka na isoqosoqo lewe ni lotu na ibalebale dina ni vosa oqo. Eda dau nanuma wasoma ni gauna e tukuna tiko oqo ko Jisu, e se yawa sara, ka rairai na qai yaco beka e na matanitu vakalomalagi ka cavuti wasoma e na iVola Tabu.
Ia, na kena dina oqo: E a sa vakavotukana oti na matanitu vei iratou na tisaipeli, mai na ruku ni kauveilatai. E na gauna e ratou a qai veiwasei tale kina e na iVakayakavi ni Turaga, e ratou a sa “gunuva vou tiko na vua ni vaini e na matanitu nei Tamana.” Na itukutuku marautaki ni dina oqo, o ya, na yalayala ni sa tiko vata kei keda ko Koya.
Au via bolei iko mo kania na iVakayakavi oqo, sega me vaka ga e dua na itavi vakalotu ka da dau cakava ga baleta ni sa kena itovo tu mai vakadede, ia me da raica ni oqo e dua na gauna eda sa curu dina kina ki na iserau ni Kalou. Mo kila ni sa tu maliwai keda tu ko Jisu e na teveli. E kaya tiko vei keda e daidai me vaka na Nona a kaya vei ratou na Nona tisaipeli, “Au a gadreva vakalevu me’u ia mada e liu kei kemudou na kana vata ni lako-sivia oqo, me’u qai mate e muri” (Luke 22:15).
E na nomu sa kila oqo, e na qai vakavotukana sara vei iko na kaukauwa e taukena na dra. Ko sa na qai yalo dei mo vosa Vua e na nomu wasea kei Koya na Nona ivakayakavi. Ko na rawa ni rogoci Koya ni kaya vei iko, “E ka ni marau vei au me daru veitokani. E tu e dua na nomu gagadre? E tu e dua na ka au rawa ni vukei iko kina? Na cava e rawa ni’u cakava me’u vakalougatataki iko kina?”
Ni ko torova yani na teveli ni iVakayakavi e na itovo ni veitokani voleka vakaoqo, e na nomu kila ni sa gadreva o Jisu mo drau mai veitokani e na gauna vinaka oqo, e sa na qai sega ni dua walega na ivakatakilakila ni dua na cakacaka vakalotu mai na gauna makawa na kana vata oqo, ia e sa na veisau me kena vakavotukanataki edaidai na veitokani kei na Kalou, kei na nomu sotava ka raica na Nona kaukauwa – na kaukauwa e taukena na dra.
Sa dodonu kina, ni ko lako ki na iVakayakavi ni Turaga, mo nanuma na veika sa cakava na Kalou me vuya kina na nomu ivalavala ca, vueti iko, vakabulai iko, ka solia vei iko na bula marau e na vuravura oqo. Na kalougata kece ko sotava e yaco rawa ga e na vuku ni dra ni Lami.
NA ITUVATUVA NI ISOQOSOQO LEWE NI LOTU
Sa vuabale na noqu reki kei na marau ni’u vakananuma na loloma tawa yalani ka lomana kina na isoqosoqo lewe ni lotu ko Jisu, kei na ituvatuva lagilagi e sa vakarautaka tu e vukuna. Mo nanuma, ni sa “iSoqosoqo lewe ni lotu ni Kalou; ko ira sa volia ko Koya e na Nona dra ga” (Cakacaka 20:28). Sa “lomana na isoqosoqoso lewe ni lotu na Karisito, a sa soli Koya e na vukuna” (Efeso 5:25).
Na parofita ko Malakai, e a vola vakaoqo na vosa ni Tamada vakalomalagi:
“A sa kaya ko Jiova ni lewe vuqa, era na noqu ga, e na siga ka’u na kumuna kina na noqu iyau talei; ia ka’u na lomani ira, me vaka na tamata sa lomani koya na luvena sa qaravi koya” (Malakai 3:17).
Sa tu na nodra inuinui na luve ni isoqosoqo lewe ni lotu me baleta na gauna oqo kei na gauna mai muri, ka sega e dua me a tukuna vakamatata cake me vakataki Taito:
“Ni sa rairai na loloma ni Kalou, o koya sa vu ni bula vei ira kecega na tamata; a sa vakavulici keda me da biuta na ivalavala sa sega ni vakalotu, kei na gagadre ca vakavuravura, me da ia na ivalavala yalomatua, ka yalododonu, ka vakalotu, e vuravura oqo; ni da waraka na ka ni veivakalougatataki eda sa nuitaka, kei na Nona rairai vakaiukuuku na Kalou levu na noda ivakabula ko Jisu Karisito” (Taito 2:11-13).
E sega walega ni da marautaka e dua na itovo ni bula cecere ka vakayalo e na vuravura oqo, ka marau kina na Kalou, ia e sa noda talega na inuinui lagilagi me baleta na gauna mai muri. E se sega ni matata sara vakavinaka vei keda na matailalai ni bula ka se bera mai, ka ni levu na veika lagilagi o ya e se vunitaki tu mai vei keda e na noda kila vakaiyalayala ga. Ia, e so na dina e sa matata vinaka vei keda, ka solia vei keda na marau ni da kila. E dua na kena ivakaraitaki, e tukuna ko Joni:
“Oi kemudou sa lomani, eda sa qai luve ni Kalou, ia sa sega ni rairai se da na vakaevei mai muri: oqo ga eda sa kila, ni na rairai mai ko Koya, eda na tautauvata kaya; ni da na raica na matana dina” (1 Joni 3:2).
Ko keda na luve ni isoqosoqo lewe ni lotu, e dodonu me da kila, ni tukuni talega e na Vakatakila kei na so tale na ivola e na iVola Tabu ka tukuni kina na siga ni qaqa o ya, na “noda na veirai e na matanavotu” kei Jisu (1 Korinica 13:12):
“Sa oti oqo ka’u sa vakaraica, ka raica, sa dua na isoqosoqo levu sara, e sega e dua na tamata e wilika rawa, mai na veivanua kece, kei na veimataqali, kei na veimatanitu, kei na duivosavosa, era sa tu e na mata ni tikotiko-vakaturaga , kei na mata ni Lami, era vakaisulu e na isulu vulavula, ka taura na iviu e na ligadra; a ra sa kaci e na domo levu, ka kaya, A vu ni bula na noda Kalou, o Koya sa tiko e na itikotiko-vakaturaga, vua na Lami talega” (Vakatakila 7:9-10).
E na qai basika mai na Lami ni Kalou, me da raici Koya e matanavotu. Na Lami talei ka a vakadavei na Nona dra, na dra ka a vu ni noda vakabulai, e na qai reki e na lagilagi eda na solia Vua. Era na kumuni vata kece mai na Nona tamata, me ra mai vakalagilagi Koya. E na voqa ko lomalagi taucoko e na vakaaleluya kei na vakarokoroko.
Na Lami – o Koya ka a vakamatei mai na ivakatekivu kei vuravura, o Koya ka a vakalialiai mai vei ira na tamata yalo vakatani, o Koya ka a sega ni kauwaitaki na Nona vakacabo isoro ni dra mai vei ira e milioni vakamilioni na tamata – o Koya ka talei ka dodonu duadua, e na qai vakacerecerei mai vei ira na Nona kawatamata ni veiyalayalati, e na yalo e sinai e na vakavinavinaka kei na vakamuduo, ka ra na mamarau e na nodra tiko e na Nona iserau, ka vakanamata tu ki na bula tawamudu, me ra na sega ni qai tawasei tale vakadua mai Vua.
BACK TO TABLE OF CONTENTS
——————————————————————–
Ni qai sikova talega na websites oqo:
Na iNaki Vuni E 5 Ni Nomu Bula


text:
-
Recent Posts
Recent Comments
Archives
Categories
Meta
Monthly Archives: January 2013
Vosa Taumada
Na Vakabulabulataki Tale ni Yalomu, Yagomu Kei na Nomu Bula Na ivola oqo e volai me da wasea kece kina na gone ni Viti e veiyasai vuravura, na veika veivakurabuitaki me baleta na dra talei i Jisu, ka sa cakacaka … Continue reading
TABLE OF CONTENTS
LEWE NI IVOLA 1. Na iBalebale ni Dra 2. Na Bula ka Tiko e Na Dra 3. Na Dra ni Vakacabo iSoro e na Veiyalayalati Makawa 4. Na iSoro Bibi Duadua 5. Na Dra ni Veiyalayalati Vou 6. Na Kaukauwa … Continue reading
Wase 1 – NA IBALEBALE NI DRA
“Io, kevaka eda sa veivinakati kei na Kalou e na vuku ni nona mate na Luvena, ni da sa veimecaki, ena qai rawarawa cake, ni da sa veivinakati tu, me da vakabulai tiko e na vuku ni nona bula.” — … Continue reading
Wase 2 – SA BULA NI YAGO NA DRA
“Ni sa kena bula ni yago na dra.” – Vunau ni Soro 17:11 Na dra ka drodro e noda veisala ni dra, sai koya na ka e vauci keda me da tautauvata kece na tamata. E na dra ga, e … Continue reading
Wase 3 – NA VAKACABO ISORO E NA VEIYALAYALATI MAKAWA
“Kevaka sa sega ni vakadavei na dra, sa sega ni bokoci nai valavala ca”. (Iperiu 9:22). Na kena gadrevi na dave ni dra me yaco kina na veivakaduavatataki kei na Kalou, e uto sara ga ni itukutuku ni veivakabulai ni … Continue reading
Wase 4 – NA ISORO BIBI DUADUA
Ni sa vakacabora vakadua na isoro sa cakava kina ko koya na ka kecega e yaga vei ira sa vakasavasavataki tiko. – Iperiu 10:14 E veivanua kece au lako kina e daidai, au dau sotavi ira na tamata ka ra … Continue reading
Wase 5 – NA DRA NI VEIYALAYALATI VOU
“O koya oqo sa yaco kina ko koya me dautataro e na veiyalayalati vou, me ra rawata kina ko ira ka kacivi na ivotavota tawa mudu ka yalataki.” – (Iperiu 9:15) E na Nona a cabora na i madrali … Continue reading
Wase 6 – NA KAUKAUWA E NA BAI NI DRA
“Ia ni’u sa raica na dra, ka’u na qai lako siviti kemudou.” – Lako Yani 12:13 E na noda sa vakabulai vei Karisito, e okati talega kina na noda sa ubi e na veitaqomaki ni Nona dra talei. E na … Continue reading
Wase 7 – NA VEIVAKABULAI NI DRA
“Ia ni da sa qai vakadonui e na vuku ni Nona dra, e na qai rawarawa cake me da vakabulai mai na cudru e na Vukuna.” – Roma 5:9 Na vakabulai e sa imatai ni kena yaga na dra i … Continue reading


text:
“Ni sa kena bula ni yago na dra.” – Vunau ni Soro 17:11
Na dra ka drodro e noda veisala ni dra, sai koya na ka e vauci keda me da tautauvata kece na tamata. E na dra ga, e rawa kina me da bula vakayago na tamata.
E na yabaki 1628, e a tabaka kina e dua na ivola na vuniwai ka kena dau ni vakadidiketaki ni yago, ko Dr William Harvey, ka yaca ni ivola na “On The Circulation of the Blood” (Na Drodro ni Dra). E a vakatura kina na turaga oqo, ni sa tiko ga e na dra na bula. Na kena vakadidiketaki ka vulici na drodro ni dra e yagoda, e sa rairai ka ni vuli bibi duadua me vulica na tamata e na ikatinikavitu ni senitiuri. Na vuli oqo e a gadrevi vakabibi, me da kila kina vakavinaka na cakacaka ni gacagaca yadua, ka vakakina na kena qaravi na mate ni yago.
Ia, na dina bibi oqo, ni sa vakatau e na dra, na bula ni veitiki ni yago kece, e a sa volai tu e na iVola Tabu e na vica na udolu na yabaki eliu. E a kaya na Kalou vei Noa e na Veiyalayalati Makawa,
“A ka bula kecega sa lako rawa sa na kemudou kakana; me vaka na kau drokadroka, ka’u sa solia vei kemudou na ka kecega: ia na lewena ga sa tiko kina na vu ni bula, io na kena dra, mo dou kakua ni kania. Ia ka’u na taroga vakaidina na nomudou dra na vu ni nomudou bula; au na taroga kina na manumanu kecega, kei na liga ni tamata; ia au na taroga na mate ni tamata yadua mai vua na tamata kadua: ko koya sa vakadavea na dra ni tamata, ena vakadavea talega na nona dra ko ira na tamata: ni sa bulia na tamata na Kalou me sai tovo vata kaya.” (Vakatekivu 9:3-6)
NA IVAKAMACALA KEI NA CAKACAKA NI DRA
Na veimataqali yaya lalai ni bulibuli ka ra tiki ni kena buli na dra, era cakacaka e na dua na sala ka se sega ni yacova na noda vakasama, dina ga ni sa rabailevu sara na noda kila ka e na gauna oqo. Na dra ni tamata kei na kena cakacaka e na yagoda, e sa dua na iulutaga ka sa rui vereverea, ka sa buli kina e dua taucoko na tabana ni vuli me vakatabakidua ga e na kena vulici.
Na wai veivakurabuitaki oqo, e drodro wavolita na yago taucoko, e na veiya-ruasagavulu-ka-tolu na sekodi. E sega ni cegu na kena cakacaka, ka drodro wavoli tiko e loma ni uto, sala ni dra lelevu, ka me curu talega e na veisala ni dra matailalai sara.
Na (icegu ni) bula, o koya na ka e se sega ni dua na tamata vuku (scientist) e se bau vakamacalataka rawa, se kila na kena cakacaka, e kaya na Kalou ni tiko e na dra ni lewe, ka na sega ni rawa ni dua na bula kevaka e sega na dra.
E na yagoda na tamata, e sinai kina na veimataqali yaya ni cakacaka lalai ni yago (tissues). Eda vakatokai ira me ra viciko, nave, uro, gacagaca, sui kei na lewe etc. Na veiyaya lalai ni yago oqo, era tautauvata kece e na dua na sala, o ya ni ra dui tu vakadua ga e na dua na vanua, era ka matailalai sara me ra sega ni laurai rawa e matada, e tabakidua ka qiqo talega na cakacaka era dui cakava.
Ia na dra, e sega ni tautauvata kei ira na veiyaya lalai oqo, ka ni sega ni tu vakadua, ia e drodrova na loma ni yago taucoko, ka kauta na kakana vei ira kece na veiyaya lalai ni yago ka ra cavuti koto e cake, me ra vakani kina, ka qai soqona talega na nodra benu, me kauta tani yani.
Na tamata yadua, e tiko e yagona e 10 na paidi na dra. Oqo e rauta ni 7 na pasede ni bibi ni yagona e dua. Na dra, e buli mai na lewe ni sui (marrow), ka cowiritaki ka vakasavasavataki koya tikoga vakai koya, me vakavica na drau e na dua na siga. E drodrova na yago taucoko ni pamutaki mai na uto, ka qai ceguvi e na cagi ni bula mai na yatevuso (lungs). Na dra, e veivotayaka na kakana kei na cagi ni bula, ka vaka kina na veimataqali yaya ni cakacaka lalai (hormones), kei na vuqa tale na ka, kivei ira kece na veitiki ni gacagaca ni yago, ka qai sosoqona na nodra dui benu kei na cagi ca, me kauta laivi yani. Na sotia lalai ni yago ka ra bini tu e na noda dra, era vakasasataka ka ra vakarusa na veimataqali yamata ni mate-ni-yago era dau kabakoro mai.
Eda raica rawa e ke, ni solia vei keda na kaukauwa, na dra. E vakatara na tubu me yaco. E isasabai ni yago. E valuta na mate veitauvi kei na mate ni gacagaca. E sa iyatu eliu ni sasabai mai na kabakoro ni manumanu lalai ni mate. E solia e dua na ituvatuva dei ni vorati ni veika kece e vakavu leqa ki na yago. E qarava e dua na itavi bibi ka yaga e na cakacaka ni kena vorata na yago na leqa kece mai taudaku, ka vukea na vakataudeitaki ni katakata ni yago. E na Ivakaraitaki tiko ni bula vinaka kei na bulabula ni yago.
Na kena soli na dra bulabula, e sa dua na solisoli ni loloma levu vei ira na tauvi mate. E rauta e tolusagavulu-karua na udolu na paidi dra, e vakayagataki e Amerika e na veisiga yadua ni dua na yabaki, E kaya na isoqosoqo ni Red Cross, ni na gadreva e dua na kai Amerika me soli vua na dra, e na veiya rua na sekodi kece. Na soli dra e gadrevi e na veisele, e na nodra qaravi na mavoa e na vakacalaka, ka vakakina vei ira era tauvi mate. E sega ni rawa na bula vinaka mai na dra matemate, ka sa vakabulai tiko e udolu vakaudolu na tamata e na veiyabaki e na vuku ni soli ni dra.
NA DRA E “UCIWAI NI BULA”
Na Kalou duadua ga e rawa ni bulia e dua na wai veivakurabuitaki me vaka na dra. Na veitabana ni vuli cecere kei ira na dauvakadidike, era se sega ni kila vinaka sara na veisala duidui ni kena cakacaka na dra, ia e sa matata tu vakasigalevu, ni na mudu na bula kevaka e sega na dra. E dua na kena i vakaraitaki oqo: kevaka e dua na viciko ni yago e sa sega ni cakacaka, e se rawa ga ni ra cakacaka na vo ni yago; ia, kevaka e sa sega ni cakacaka na dra, sa na mate na yago taucoko. E tiko e na dra e dua na ka, ka sega ni kilai vakavinaka rawa, o koya ka solia na bula ki na veitiki ni yago taucoko.
Na iVola tabu e vakatakila na bibi ni “uciwai ni bula” talei oqo, ka drodro tiko e na veisala ni dra e yagoda. E sa lesia ki na “wai ni bula” oqo na Kalou, e dua na itavi tabu, ka yaco kina na bula e na sala e so eda sega ni kila na tamata. E kaya Nona Vosa:
A ka oqo sa kenai lesilesi ka tawa mudu e na nomudou veitabatamata e na nomudoui tikotiko kecega, mo dou kakua ni kania e dua na uro se na dra. (Vunau ni Soro 3:17)
Ia mo ni raica vinaka mo ni kakua ni kania na dra: ni sa kena bula na dra; a sa tabu mo ni kania vata na kena bula kei na lewena. Mo ni kakua ni kania; mo ni livia ki na qele me vaka na wai. Mo ni kakua ni kania: me yacovi kemuni kina na ka vinaka, kei ira na luvemuni era sa muri kemuni, ni ko sa caka dodonu e na mata i Jiova. (Nai Vakarua 12:23 – 25)
NA KENA VAKACACANI NA DRA NI TAMATA
Na dra e ka mareqeti ka bibi ki na bula, ia na dra ka tu vei keda edaidai, e sega ni dra vata ka a solia taumada vei keda na Kalou. E na gauna ka a talaidredre kina na tamata vua na Kalou, e a qai vakatanitaki na nona bula, ka vakadukadukalitaki na nona dra. Na nona vakamacala e dua na turaga lotu kilai levu, e kaya,
“Na ivalavala ca nei Atama…..e kauta mai na ivalavala ca kei na mate ki na dra ni tamata. Ke a sega ni valavala ca ko Atama, ke a sega ni mate. Ia, mai na nona ivalavala ca, e a sureti “mate” kina, me curu mai ki na vuvale vakatamata. Sa qai yaco me ilesilesi ni yago na vuca, ka yaco me noda ilesilesi na tamata na mate.”
E dua tale na turaga dauvola ivola kilai levu, e duavata kei na vakadidike oqori, e kaya:
“Ni sa tu e na dra na BULA, me vaka e kaya na iVola Tabu, ka sa isau ni ivalavala ca na mate, e a vakaleqa na dra nei Atama na nona ivalavala ca, ka vakavuna kina me mate. Me vaka ni da vu kece na tamata mai vei Atama, na dra ni tamata kece e sa vakaivotavota talega e na ivalavala ca nei Atama, ka sa rawa ga ni vakasavasavataki kevaka e savai e na dra tawa cala, baleta na dra ga e rawa me ivoli ni bula.
NA IMATAI NI DAVE NI DRA
Eda dau nanuma tu beka ni a imatai ni vakadave dra e a yaco, o ya e na nona vakamatei Epeli ko Keni. Ia, e a dua tale na vakadave dra ka a yaco eliu, ka vakamatatataka vei keda na kena gadrevi na isoro dra me isau ni valavala ca kei na vakadave dra.
Na imatai ni kena a caka na vakadave dra, o ya mai na were ko Iteni, ni a vakamatea na manumanu na Kalou, me vakasuluma kina na luvawale ni tamata. Ni rau a talaidredre vua na Kalou ko Ivi kei Atama, ka rau saga me rau sa bula vakatikitiki mai Vua, e qai kaya na iVola Tabu, “A sa qai yadra na matadrau, a rau sa kila ni rau sa luvawale: a rau sa cula vata na drau ni lolo, ka cakava na nodrau liku” (Vakatekivu 3:7).
Ia, eda kila ni a sega ni ubia vinaka sara na yagodrau na isulu draunikau o ya, baleta ni kaya na iVola Tabu, “Ia na Kalou ko Jiova, sa cakava vei Atama kei na watina nai sulu kuli ni manumanu, a sa vakaisulutaki rau” (Vakatekivu 3:21).
E a basika mai vei na kuli ni manumanu o ya? E a gadrevi me vakamatei na manumanu, me rawa ni caka kina na isulu kuli ni manumanu me vakasulumi kina na nodrau luvawale ko Atama kei Ivi. Na vakadave dra oqo, e a sega ni baleta walega me rau ubi kina vakayago, ia e a nakiti me rau ubi talega kina vakayalo. Na liku draunikau, e na rairai rauta beka me ubi rau vakayago, ia e na sega ni veirauti me isau ni valavala ca, se me vakatara na tamata me veimaliwai tale kina kei na dua na Kalou tawa cala.
E na Vakatekivu 4:3-5, e na gauna e rau a kauta mai kina na nodrau imadrali na luvei Atama kei Ivi, ko Keni kei Epeli, me rau cabora vua na Kalou, eda raica ni a ciqoma na Kalou na imadrali manumanu, ka cata na imadrali vuata. Oqo e sega ni baleta ni cakacaka dokai cake na susu manumanu, mai na teitei. E rau cakacaka dokai ruarua oqori. Ia, kevaka me rau donu e mata ni Kalou ko Keni kei Epeli, e dodonu me vakasavasavataki na nodrau ivalavala ca, ka na rawa duadua ga qori e na dave ni dra.
E kaya na ivola vei ira na kai Iperiu, “Ni sa vakabauta sa vakacabora ko Epeli na isoro sa vinaka vua na Kalou ka ca na nei Keni, ka sa rawata kina na ivakadinadina ni sa yalododonu, ni sa vakatakila na Kalou ni sa vinakata na nonai madrali” (Iperiu 11:4). E na vosa ka sega ni balebale rua, e kaya vakamatata na iVola Tabu, “Ia kevaka sa sega ni vakadavei na dra, sa sega ni bokoci nai valavala ca” (Iperiu 9:22).
Me tekivu mai na gauna ni nodrau talaidredre ko Atama kei Ivi, e sa gadrevi na imadrali mate me isau ni ivalavala ca ni tamata, me rawa ni saumi kina na dinau ni valavala ca ni tamata, ka me rawa ni veitokani tale kina na tamata vata kei na Kalou tawa cala. E a gadrevi na dra tawa cala me vakacabori e na vuku ni valavala ca ni tamata – e ke, e vakaibalebaletaki tiko ki na dra ni manumanu. Ia, na imadrali oqo, e a sega ni iwali tudei ni valavala ca. E raitayaloyalotaki tikoga kina na imadrali dina duadua, o ya ko Jisu Karisito – e dua ka sega nona ivalavala ca – me mai vakacabori e na vuku ni valavala ca kei vuravura.
NA IMATAI NI LABA
E tasereki tale tiko vei keda na veika talei me baleta na dra, e na noda wilika na italanoa ni keda itekitekivu na tamata. Baleta ni sa ka tabu na dra, e sa na laurai me ka bibi dina na kena vakadavei vakatawadodonu. E ka ni rarawa ni a vakavotukanataki na vakadave dra vakaoqo, ni a se sega ni dede na noda bula vakatamata e vuravura. E a kani Keni na cudru e na gauna e sega ni ciqomi kina na nona imadrali vuata. Dina ga ni a vakasalataki Keni na Kalou ni na rawa ni vakavuna na ivalavala ca na nona cudru, e a vakanadakuya na ivakasala oqori ko Keni, ka labati tacina e na nona yalo veiqati – o ya na imatai ni laba ka a vakayacori e vuravura.
E qai tarogi Keni na Kalou,
“A cava ko sa kitaka? A dra nei tacimu sa tagi vei au mai na qele: ia oqo, ko sa qai cudruvi e na vanua oqo, o koya sa gunuva na dra nei tacimu ko sa vakamatea.” (Vakatekivu 4:10-11)
Na italanoa oqo e vakamatatataka na kena bibi na dra ni tamata. Na laba kei na kena vakadavei na nona dra e dua, e sa cakacaka e rui vakadomobula ka vakarerevaki, ka ni gauna e dave kina na dra i Epeli, e a qai “tagi … mai na qele” vua na Kalou me kerea na tau ni lewa.
E a kaya vei Mosese na Turaga, e na gauna e solia kina vua na ivunau,
“Ia mo dou kakua ni vakadukadukalitaka na vanua dou sa tiko kina: ni sa vakadukadukalitaka na vanua na laba: a sa sega ni sorovaki rawa na vanua e na vuku ni dra ka vakadavea.” (Tiko Voli Mai na Lekutu 35:33).
Me vaka ni tiko na bula e na dra, na dra duadua ga e rawa ni sauma na kau laivi ni bula. E a kaya vei ira na Isireli na Kalou,
“Ni sa kena bula ni yago na dra: ia ka’u sa solia vei kemudou me sorovaka na yalomudou e na dela ni cabocabo-ni-soro: ia sa rawa mei soro na dra, ni sai koya na bula. Ni sa kena bula ni yago kecega na dra sa tu e na yagona: o koya ka’u sa kaya kina vei ira na Isireli, Mo dou kakua ni kania na dra ni dua na manumanu, ni sa kena bula ni yago kecega na dra sa tu e na manumanu kecega: ko ira kecega sa kania e na muduki tani” (Vunau ni Soro 17:11,14)..
E ka ni rarawa, ni tekivu mai na gauna nei Keni me yacova mai edaidai, era sa ia tu mai na tamata e na vakadave dra, ka ra vakarusai ira kina na tamata ka buli me ucuya na Kalou, ka ra sa guilecava ni ka mareqeti na bula, ka sega ni voli rawarawa. Ko Maika, na parofita mai na Veiyalayalti Makawa, e vakamacalataka na itutu veilecayaki ni bula vakatamata, e na nona kaya:
“Sa yali sara mai na vanua na tamata yalololoma: ia na tamata yalododonu sa sega ga vei ira na tamata: o ira kece era lawavaka ga na dra; era dui vakasava na wekana ki na lawa. Me ra qacoya sara ki na ligadra ruarua na nodra caka ca. Sa taroga ko koya sa turaga, kei koya talega na turaga ni lewa, na kedraui sau; ia ko koya sa turaga levu cake sa tukuna sara na gagadre ca ni yalona, ka ra sa bukia vata vakakina. O koya sa uasivi sara vei ira e na vinaka, sa vaka ga na soni: o koya sa yalododonu sara vei ira, sa bai wa vakavotona.” (Maika 7:2-4).
E sa bale tu na bula ni tamata. E dina beka ni wiliwili levu ni tamata, era sega ni daulaba, ia eda sa vakaraitaka kece na noda bula bale, ni da sa calata kece na isausau. Eda sa ivalavala ca kece, e na veisala duidui. E sega ni dua vei keda e bulataka na bula savasava vakaoti. Veitalia mada ga ke da dau yalovinaka, se da dauloloma, ia e se tiko ga na veigauna eda dau lomadredre se veiqati kina. Ka kena ikuri, ni laurai vakamatata talega na kena sa bale tu na vuravura oqo, e na levu ni dredre kei na rarawa era sotava tu na tamata. E sa sega ni dua na ka e dodonu e na noda bula yadua, ka vakakina e na vuku ni vuravura raraba.
Sa sega walega ni beci na bula ni tamata e matadra e lewe vuqa, ia e sa vakatanitaki talega na noda raica kei na noda kila na veika e tabu me baleta na dra. Na dra e ceuraka cake mai na veika duidui ena vakasama ni tamata: e rawa ni vakavuna na vakasisila se na gagadre. E vuqa e tuburi ira na rere kei na taqaya ni ra raica na dra, ka so e dreta na yalodra ka ra taleitaka na irairai ni dra kei na vakatakilakila e vuqa ni dra.
E vuqa era tovolea me ra vakilakila na vuna e rui veidreti kina na kaukauwa vuni ni dra. Ko ira na daubuli yaloyalo yavala e Hollywood, era kila vinaka na kaukauwa vuni ni dra kei na kena veidreti na vakadave dra. Ko ira na dau vakadraunikau kei ira na vakaluveniwai talega, era dau vakayagataka na dra me itakele ni nodra qarava na nodra lotu lasulasu. Na veika oqo e veidreti ki na yalodra na tamata tawalotu. Na kena dina oqo: ni o Setani e kila dei tu na veika e vakatabui me baleta na dra, ka dau vakauqeta na yalo ni tamata me vakayagataka vakatani me vakayacora kina na nona inaki ca.
E na gauna e a bale kina na tamata, e a tubu me levu sara na ca kei na vakadave dra e vuravura. A qai vakavuna me vakarusa na Kalou na tamata era bula e vuravura – me qai vakavo ga ko Noa kei ratou na nona matavuvale, o ratou ka raica na Kalou ni ratou yalododonu e Matana. E kaya na iVola Tabu,
A sa raica ko Jiova ni sa ka levu nai valavala ca ni tamata e vuravura, io sa ca walega e na veisiga kecega nai naki kecega ni lomana. A sa veivutuni ko Jiova ni sa bulia na tamata e vuravura, a sa rarawa kina na lomana. (Vakatekivu 6:5-6)
NA VALUTI NI YALOYALO VAKALOU
E na veivakaro ka a solia vei Noa na Kalou ni sa oti na waluvu levu, eda kila cake kina vakavinaka na ivakamacala me baleta na tabu ni dra kei na vuna e sa rui mareqeti kina. E na i Vakatekivu 9:6, e a vakamacalataka kina na Kalou vei Noa kei ratou na lewe ni nona matavuvale, ni sa ka tabu ka sega nai sau e rawa ni volia, na bula kei na dra ni tamata, baleta ni da sa buli na tamata e na iyaloyalo vakalou: “Ko koya sa vakadavea na dra ni tamata, e na vakadavea talega na nona dra ko ira na tamata: ni sa bulia na tamata na Kalou me sai tovo vata kaya.” Na nodra bula mada ga na tamata tawalotu, e ka tabu e Mata ni Kalou, baleta ni da a buli kece e na iyaloyalo vakalou, ka ra na tarogi kece ko ira era vakarusa na bula.
E GADREVI NA VEIVAKAMEAUTAKI
Na cava na nomu nanuma: e rau a kila beka ko Atama kei Ivi, ni na vakavuna na i tekivu ni vakadave dra e vuravura na nodrau talaidredre vua na Kalou? E sega sega sara, ia oqori na ka e a yaco e na nodrau vakanadakui Koya kei na Nona ivakaro. Eda sa curuma mai e udolu na veiyabaki ni vakadave dra mai na veivaluvaluti, kei na nodra labati e vuqa na kawatamata, me baleta ga na imatai ni talaidredre o ya. E sega walega ni vu ni leqa na vakadave dra; ia na noda talaidredre ga vua na Kalou, e vu levu ni noda leqa, ka dodonu me vakameautaki. Me vaka e a kaya vei keda ko Jisu,
Dou sa rogoca ni sa kainaki vei ira eliu, Mo kakua ni laba; ia ko koya e na laba, ena cudruvi koya na mataveilewai; ia koi au, ka’u sa kaya vei kemudou, O koya yadua sa cudru walega vua na wekana, e na cudruvi koya na mataveilewai levu: ia ko koya e na rurulialiataki koya, e na cudruvi e na bukawaqa mai eli. (Maciu 5:21-22).
Na ivalavala ca taucoko, ka wili kina na laba, e na tini e na mate vakayalo, ka na rawa ga ni vakameautaki e na imadrali dra. E levu na kena ivoli, ka sa gadrevi me saumi. E dodonu me vakameautaki na ivalavala ca. Na vakadave dra e sa dodonu me saumi talega e na dra. E na veiudolu na yabaki sa sivi, e a kilai vakamatata tu na veika oqo e na parofisai kei na vakacabo isoro ni Veiyalayalati Makawa. Na vakacabo isoro oqo e a sala ni Nona vakaraitaka vei keda na Kalou, na veika e na vakayacora na dave ni dra nei Jisu, me vakaduavatataki keda kina vua na Kalou, ka me solia talega kina vei keda na bula tawamudu.
Ni qai sikova talega na website oqo:
http://kaukauwavuni.com/dranilami/