text:
ITUKUTUKU MAKAWA
Sairusi na Ka Levu
Dua na ka vakairogorogo a yaco ena siti o Papiloni ena 539 B.S.K., e cakacakataki ni yaco qori ena ika5 se ika6 ni Okotova. Ena bogi ni siga ya, a ravuta na siti o Papiloni na mataivalu ni Mitia kei Perisia, a liutaka o Tui Sairusi na kai Perisia, e kilai tale ga me o Sairusi na Ka Levu. Sa bau vakasakiti dina na sala e vakayacora kina qori.
RAVUTI PAPILONI O SAIRUSI
E kaya na ivola Ancient World Leaders—Cyrus the Great: “A dua tu na siti rogo ena Tokalau e Loma o Papiloni ena gauna e vakatulewataka kina o Sairusi me ravuta, de dua a siti rogo duadua e vuravura.” A drodrova na vanua o Papiloni na Uciwai na Uferetisi. E drodrova tale ga na ikeliwai titobu e wavokita na kena bai vakaitamera. Qori e rua na itataqomaki era nuidei kina na kai Papiloni ni na sega ni ravuti rawa na nodra siti.
Ia mai na uluniwai e cake era vakadrodroya tani na sotia nei Sairusi na wai, mani lutu kina na yalayala ni wai e drodrova na siti o Papiloni. Era vuto takoso sara na sotia mera yaco ina matamata kei Papiloni a dola tu vakasakasaka. Qori e vakarawarawataka na nodra ravuti Papiloni. Erau kaya na daunitukutuku makawa ni Kirisi o Herodotus kei Xenophon, ena bogi e ravuti kina na siti, levu era kana magiti ra qai marau, wili tale ga kina na tui, nira nanuma ni viribaiti vinaka tu na siti! (Raica na kato “Volavola ena Lalaga.”) Na nona ravuravu tale ga o Sairusi a vakayacori kina eso na parofisai vakasakiti ena iVolatabu.
Ravuti Papiloni o Sairusi me vaka e parofisaitaki ena iVolatabu
PAROFISAI VAKASAKITI
E vakasakiti dina na parofisai i Aisea, ni a volai ni se vo e 200 na yabaki me qai bale o Papiloni—kena irairai ni vo e 150 na yabaki me qai sucu o Sairusi! Dikeva mada qo:
E dua na turaga na yacana o Sairusi ena ravuti Papiloni qai sereki ira na Jiu.—Aisea 44:28; 45:1.
Ena mamaca na Uciwai na Uferetisi qai vakarawarawataka nodra curu ena siti o Papiloni na mataivalu i Sairusi.—Aisea 44:27.
Ena dola tu na matamata ni siti.—Aisea 45:1.
Era na “sega ni vala” na mataivalu ni Papiloni.—Jeremaia 51:30; Aisea 13:1, 7.
VEIVAKABULAI VAKACAKAMANA
Ena 607 B.S.K., a ravuti Jerusalemi na mataivalu ni Papiloni qai levu era kau vakabobula. Ena vakacava na dede ni nodra vesu na Jiu? E kaya na Kalou: “Ni sa oti na yabaki e vitusagavulu, ka’u na qai cudruvi tui Papiloni, kei na matanitu ko ya . . . ka vakalalataka ka sega ni mudu.”—Jeremaia 25:12.
Me vaka sa tukuni oti mai, a ravuti Papiloni o Sairusi ena 539 B.S.K. Oti ga vakalailai era sereki na Jiu, era yaco ena nodra vanua ena 537 B.S.K., qori na ika70 ni yabaki a parofisaitaki mai na gauna era kau vakavesu kina. (Esera 1:1-4) A qai ‘lala’ dina na siti o Papiloni, e vakadeitaki kina ni donu vinaka na parofisai ena iVolatabu.
VUNA MO KAUAI KINA
Vakasamataka mada qo: E parofisaitaki ena iVolatabu (1) na nodra kau vakavesu na Jiu me 70 na yabaki, (2) nona ravuti Papiloni o Sairusi kei na sala e cakava kina qori, kei na (3) na kena lala vakadua o Papiloni. E sega ni rawa ni vu vakatamata na parofisai va qori! Ni tukuna na iVolatabu: “Ni sega ni vu ena lewa ni tamata na parofisai, e tukuna ga na tamata na ka e vinakata na Kalou.” (2 Pita 1:21) E dodonu gona meda kauaitaka vakabibi na ka e volai ena iVolatabu.
^ para. 36 Na vosa yadua qori e vakaibalebaletaka na bibi ni ilavo. Me ikuri ni ivakamacala raica na wase 7 ni ivola Nanuma Matua na Parofisai i Taniela! tabaka na iVakadinadina i Jiova.


c: text/html

text: Na same i Tevita, ni vakalecaleca voli ni leqa nona vakasama+ ena mata i Apimeleki, mani vakatalai koya qai lako sara.א [Alefa]34 Au na vakacaucau vei Jiova e veigauna,Na nona vakacaucautaki ena tu ga ena tebenigusuqu.ב [Peca]2 Au na sakitaki Jiova,+Era na rogoca na yalomalua ra qai marau vakalevu.ג [Kimela]3 Mai tomani au ena vakalagilagi Jiova,+Meda vakacerecerea vata na yacana.ד [Teleca]4 Au vakatarogi Jiova, e qai rogoci au o koya.+E vakabulai au mai na ka kece au rerevaka.+ה [Ai]5 O ira na rai vua era serau mai,Na matadra e sega ni vakamadualaki rawa.ז [Sayini]6 E kaci o koya sa vakaloloma, qai rogoca o Jiova.E vakabulai koya mai na nona leqa kece.+ח [Eca]7 Na agilosi i Jiova e keba wavoliti ira na rerevaki koya tiko,+Qai dau vakabulai ira.+ט [Teca]8 Tovolea mada qai raica ni vinaka o Jiova,+E marau na tamata e vakaruru vua.י [Yota]9 Ni rerevaki Jiova o kemuni kece na nona yalosavasava,Ni o ira na rerevaki koya, era sega ni leqa ena dua na ka.+כ [Kafa]10 Na luvenilaione kaukaua mada ga era sa walokai,Ia o ira na vaqarai Jiova, era na sega ni leqa ena ka vinaka.+ל [Lameta]11 Ni lako mai na luvequ, ni rogoci au,Au na vakavulici kemuni moni rerevaki Jiova.+מ [Memi]12 O cei vei kemuni e dau marautaka na bulaQai via raica e levu na siga vinaka?+נ [Nuni]13 Qarauna na yamemu mai na ca,+Na tebenigusumu mai na vosa veidabui.+ס [Sameki]14 Gole tani mai na ka ca qai cakava na ka vinaka,+Qara na veiyaloni qai gumatua sara kina.+ע [Ayini]15 Na mata i Jiova sa dei tu ga vei ira na yalododonu,+Na daligana tale ga e rogoca na nodra tagi ni kere veivuke.+פ [Pe]16 Ia na mata i Jiova e saqati ira na daucaka ca,Me bokoca laivi na kedra ivakananumi kece mai vuravura.+צ [Sati]17 Era tagi yani qai rogoca o Jiova,+E vakabulai ira mai na nodra leqa kece.+ק [Kofa]18 E voleka o Jiova vei ira sa ramusu na lomadra,+E vakabulai ira sa dasila na yalodra.*+ר [Resi]19 E levu na dredre* e vakila na yalododonu,+Ia o Jiova e vakabulai koya mai na ka kece qori.+ש [Sini]20 E yadrava tiko na nona sui kece,E sega ni dua e musuki.+ת [Tau]21 Na leqa tubukoso ena vakamatea na daucaka ca,Ena totogitaki o ira na cati koya na yalododonu.22 O Jiova e volia lesu na nodra bula na nona dauveiqaravi,Ena sega ni totogitaki o ira na vakaruru vua.+

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Lewai na mate ena mata ni idabedabe vakaturaga vulavula (11-15)
20 Au qai raica e dua na agilosi ni lako sobu mai lomalagi, e taura tu e ligana na ki ni qara e sega ni vakabotona+ kei na dua na sinucodo vakaitamera.2 E taura na gata levu,+ na gata makawa,+ na Tevoro,+ e yacana tale ga o Setani,+ qai vesuki koya me 1,000 na yabaki.3 E kolotaki koya sara ina qara sega ni vakabotona,+ e sogota, qai dregata me kua tale ni vakacalai ira na veimatanitu me cava mada na 1,000 na yabaki. Oti ya, ena sereki tale vakalailai.+4 Au qai raica eso na idabedabe vakaturaga, era dabe tiko kina eso e soli vei ira na kaukaua mera veilewai. Io, au raica na nodra bula era vakamatei* ena vuku ni nodra tukuni Jisu, kei na nodra tukuna yani na veika e baleti koya na Kalou, kei ira na sega ni qarava na manumanu kila se na kena ivakatakarakara, e sega tale ga ni volai na kena ivakatakilakila ena yadredra se ligadra.+ Era bula tale ra qai veiliutaki vakatui kei Karisito+ me 1,000 na yabaki.5 (O ira na vo ni mate+ era sega ni bula tale me cava mada na 1,000 na yabaki.) Qo na imatai ni veivakaturi.+6 Era marau, era yalosavasava o ira na wili ena imatai ni veivakaturi,+ ena sega ni kaukaua+ vei ira na ikarua ni mate,+ ia era na bete+ ni Kalou kei Karisito, era na veiliutaki vakatui vata kei koya me 1,000 na yabaki.+7 Ia ni sa na cava ga na 1,000 na yabaki, ena sereki tale o Setani mai na vanua e vesu tu kina,8 ena lako yani me vakacalai ira na veimatanitu ena tutu i vuravura vava, o Koki kei Mekoki, me soqoni ira vata ina ivalu. Na kedra iwiliwili e vaka na nuku ni matasawa.9 Era lakova yani na vuravura raraba ra qai wavokita na nodra keba na yalosavasava kei na koro lomani. Ia e lako sobu mai lomalagi na bukawaqa qai yameci ira.+10 E qai kolotaki ina drano bukawaqa e caudre tu ena sulifure na Tevoro e vakacalai ira tiko, na vanua erau sa tiko rawa kina na manumanu kila+ kei na parofita lasu,+ eratou na vakararawataki ena siga kei na bogi me tawamudu.11 Au qai raica e dua na idabedabe vulavula levu vakaturaga kei koya e dabe tiko kina.+ Erau dro tani mai matana o vuravura kei lomalagi,+ e sega tale ni dua na vanua me rau laurai kina.12 Au qai raici ira na mate, na vetaicake kei na vetaira, nira duri tu ena mata ni idabedabe vakaturaga, qai dola eso na ivolavivigi. Ia e dola e dua tale na ivolavivigi, na ivolavivigi ni bula.+ Era lewai na mate ena veika e volai tu ena ivolavivigi me salavata kei na ka era cakava.+13 E qai solia mai o wasawasa na mate era tu kina, e solia tale ga mai o mate kei na iBulubulu* na mate era tu kina, era qai lewai yadua me salavata kei na ka era cakava.+14 E kolotaki tale ga ina drano bukawaqa+ o mate kei na iBulubulu.* Qo na ikarua ni mate,+ na drano bukawaqa.+15 Kena ikuri, era kolotaki ina drano bukawaqa+ o ira kece era sega ni volai ena ivola ni bula.+


text:
Nodra na tamata yalodina ni Kalou na veirokovi (9)
149 Ni vakacaucautaki Ja!*Lagata vei Jiova na sere vou,+Vakacaucautaki koya ena nodra ivavakoso na yalodina.+2 Me marautaka vakalevu o Isireli na Dauveibuli Uasivi,+Mera marautaka vakalevu na luvei Saioni na nodra Tui.3 Mera vakacaucautaka na yacana ena meke+Qai sere ena vakacaucau* vua salavata na tibereli kei na api.+4 Ni dau marautaki ira na nona tamata o Jiova.+E vakaiukuukutaki ira na yalomalua ena veivakabulai.+5 Mera reki ena lagilagi na yalodina,Mera kaila ena marau ena nodra imocemoce.+6 Me tu ga ena nodra itilotilo na sere ni vakacaucau vua na Kalou,Me qai tu e ligadra na iseleiwau batirua,7 Me vakatauca na cudru vei ira na veimatanituKei na itotogi vei ira na veimatatamata,8 Me vesuki ira na kena tui ena iqamuKei na nodra turaga ena iqamu kaukamea,9 Me vakatauca na lewa e volai me baleti ira.+Na veirokovi qo e nodra kece na nona yalodina.Vakacaucautaki Ja!*
iVakamacala e ra
^ Se “Aleluya!” Na “Ja” na ivakaleka ni yaca Jiova.


text:
“Ia sa tu e na veinukunuku mai matasawa Ko Koya, ia kau a raica e dua na manumanu sa lako cake mai wasawasa, e vitu na uluna ka tini na nonai leu, a sa toka e na nona i leu nai sala vakaturaga e tini, a sa tu ga e na uluna na yaca ni dauvosavakacacataki.” Vakatakila 13:1.
Oqo na manumanu ka tiko vua na maka rerevaki. Na maka se vakatakilakila oqo sa ka e da sega dina sara ni vinakata! Nai vakaro vakadomobula duadua e soli me baleta nai vakatakilakila oqo. (Vakatakila 14:9-10). Ia ni bera ni da vulica se cava na maka se vakatakilakila oya, me da kila mada e liu se o cei mada na manumanu oqo. E sega ni dredre. Nai Vola Tabu e vakamatatataka sara vei keda, ka rawa kina ni volai sobu na veika me baleta, ka na rawa ni ko.ni kila se o cei o koya. Vakaevei, ko sa vakarau?
1) Na “manumanu” ena parofisai e vakatakarakarataka e dua na matanitu. Taniela 7:23 e tukuna “sa qai vaka ko koya, a kenai ka va ni manumanu, sa kenai kava ni matanitu sa na tubu e vuravura.” Taniela 7:23
2) Na wekaqu, na manumanu oqo e... “Lako cake mai na wasawasa”. Ni basika na manumanu mai wasawasa, na kenai balebale e veigauna ni oqo e dua na matanitu e tubu mai ena kedra maliwa na veivanua, veimataqali, veimatanitu kei na duivosavosa se veivanua tawani e so. Vakatakila 17:15. Sa kenai balebale talega ni na vakamalumalumutaka na matanitu e veiliutaki tiko ena gauna oya.
3) Na manumanu oqo e vitu na uluna ka tini na nonai leu’ Na ulu e vakatakarakarataka nai tikotiko se i dabedabe ni veiliutaki e na dua na matanitu. Nai ‘leu’ e vakatakarakarataka na tui se i liuliu. Taniela 7:24 e kaya ‘ia nai leu e tini e na matanitu koya sa tini na tui e na tubu mai...’ sa kenai balebale oqo na wekaqu ni manumanu oqo e dua na matanitu ka kenai liuliu e dua na tamata. O na raica ni vakamacalataki koya vakai koya ga nai Vola Tabu.
4) Na manumanu oqo e tiko vua na ...”yaca ni dau vosa vakacacataka” (Vakatakila 13:1)
Na cava na vosa vakacacataka?
Eda raica tale ni vakamacalataki koya vakaikoya ga nai Vola Tabu. E na Joni 10:32,33, e tukuni kina na nodra via vakaviriki Jisu o ira na Jiu. A tarogi ira o Jisu se cava na vuna e ra via vakaviriki koya kina ka ra kaya, ‘Sa segai e na vuku ni cakacaka vinaka ,keimami sa vakaviriki iko kina e na vuku ga ni nomu vosavakacacataka na Kalou, ena vuku talega ni ko sa tamata ga, ka sa qisi iko mo Kalou’
Sa dua na ka veivakurabuitaki! Na vosavakacaca sai koya ni tukuni ni Kalou e dua na tamata! E dina sara ni o Jisu e sega ni vosavakacaca, baleta ni Kalou ko Koya. Ia ke dua e lailai sobu mai vua na Kalou ka qai kaya ni o koya na Kalou, oqori na vosavakacacataka na Kalou. Ia e se tiko nai toma ni veika oqo.
Na Marika 2:5-11 e tukuna nai talanoa baleta e dua na tamata tauvi paralase ka via curu ki na vale ka tiko kina o Jisu, ia sa oso drigi tu na loma ni vale. Sa qai vakamasuti ira nonai tokani mera kauti koya cake ki na dela ni vale nei Pita, ka basuka na delavuvu me rawa ni ra tukuci koya sobu ki na rumu e veivakavulici tiko kina o Jisu.
Sa biu sobu yani ko koya.
Ni raica yani ko Jisu na matana e raica ni gadreva vakalevu cake na tamata vakaloloma ko ya na veivosoti kei na vakacegu ni Kalou mai na veivakabulai vakayago. Sa kaya vua ko Jisu, “Na luvequ, sa bokoci na nomui valavala ca.”
E rawa li ni o vakasamataka na vakacegu kei na marau ka vakasinaiti na yalona? Ia, ko ira nai liuliu ni lotu e ra sega ni via kauwaitaka na yalona na tamata oqo. E ra saga tikoga me ra toboka e so na vosa nei Jisu me rawa ni saqati koya kina me mate. E tukuna nai Vola Tabu ni ra veinanuyaka vaka oqo , “Cava na vuna e vosa-vakacacataka’ kina na Kalou na tamata oqo? O cei e rawa ni bokoca nai valavala ca, na Kalou duadua ga?” A kila ko Jisu na nodra vakanananu ka kaya, “A cava dou sa veinanuyaka kina na ka oqo e na lomamudou. A cava vei rau e rawarawa cake, meu kaya vua sa tauvi paralase, sa bokoci nomui valavala ca, se meu kaya mo tu cake ka lako?” A vakabula ko Jisu na tauvi mate oya e matadra, ka ra kurabui na tamata ni sa tucake na tauvimate ka curu yani ki tautuba
Na wekaqu eke talega e sega ni vakayacora ko Jisu nai valavala ca, ni “vosa vakacacataka” na Kalou, baleta ni dua vei ratou na Lewetolu Vakalou ko Koya ka tu vua na dodonu taucoko sara me vosota ka bokoca nai valavala ca. Kivei koya yadua e digitaka o Jisu, sa rawa me tukuna vei koya na vosa rogorogo vinaka ni veivosoti, ia na vakacegu vakalomalagi e na luvuca na yalo oya. E rawa vua me tukuna,” Lako kakua ni valavala ca tale, ka ra tucake e na yalo vakacegu o ira na rarawa, bibivoro, lomabibi, kavoro kei ira na vakaleqai ka ra laki tekivuna e dua na bula vou ni loloma, dauveinanumi kei na bula talairawarawa vua na Kalou–na bula mamarau kei na vakacegu.
E rawa ni ra sabica na matai Jisu ka vakadarama e uluna nai sala wa-vakavotona , e rawa ni ra mokulaki koya me yaco ni sa takuli na kuli ni dakuna, ia e sega ga ni rawa me ra kauta tani mai vei Koya na Nona dodonu va Kalou me bokoca nai valavala ca ni tamata e levu duadua na nona ca. O!, sa rui talei dina ko Jisu!
Ia ke dua e sega ni Kalou, qai kaya ni rawa ni bokoca nai valavala ca - oqori na vosa vakacacataka na Kalou.
Me baleta na manumanu, e kainaki “ni sa tu ga e uluna na yaca ni dau vosavakacacataki.” Vakatakila 13:1. Ko ira sara ga nai liuliu ni kaukauwa oqo e ra tukuna ni ra Kalou e na vuravura oqo ka ra tukuna ni tiko talega vei ira na kaukauwa me ra bokoca nodrai valavala ca na tamata.
5) “A sa solia na nona kaukauwa na gata levu kei na nonai tikotiko vakaturaga me mai turaga levu.” Vakatakila 13:2
Sa matata ni manumanu oqo e kauta mai na nonai “tikotiko vakaturaga” kei na nonai “tutu me turaga levu” mai vua na Gata Levu. Ia o cei na Gata Levu?
Na wekaqu sai koya oqo.“... a sa laki taura na gata levu, a gata makawa, o koya oqo na Tevoro kei Setani, a sa vesuki koya me oti mada e dua na udolu na yabaki...’ Vakatakila 20:2. Na gata levu sai Setani. Ia e se sega ni o koya kece oqo.
A sa dua tale na ka e veivakakurabuitaki sa rairai mai lomalagi, sa dua na gata levu e damudamu, sa vitu na uluna ka tini na nonai leu, ka vitu nai sala vakaturaga sa toka e uluna. A sa yarataka nai katolu ni wase ni kalokalo ni lomalagi na buina, ka biuti ira ki vuravura, a sa tu e na mata ni yalewa na gata levu ni sa vakarau me vakasucu, ka me kania sara na luvena ni sa qai sucu mai. A sa vakasucuma ko koya na “gonetagane” a sa lesi me lewai ira na veimatanitu kecega enai titoko kaukaumea, a sa kau yani na luvena vua na kalou, kina nonai tikotiko vakaturaga talega...” Vakatakila 12:3-5.
Ena vica na yabaki sa oti, a tukuna e dua na tagane ena vanua ko Chicago ni sai koya na “gonetagane”. E rawa beka ni sai koya na “gonetagane” koya?
Na Vakatakila 19:15-16 e dusia vei keda ni “gonetagane” ko ya sai Jisu Karisito! Eda raica eke ni gata levu e sega walega ni vakatakarakarataki Setani, ia e dusia talega e dua na matanitu ka cakacaka mai kina o Setani me vakamatea na gone lalai o Jisu ena gauna e sucu mai kina. Ia na matanitu cava oya ka vakarota na kena tui me ra vakamatei kece na gone lalai mai Peceliema?
Sa dina! Na tui ko Eroti. A cakacaka ka matataki Roma ko koya. Oqo e dua tale nai vakatakilakila. Na manumanu oqo e kauta mai na nonai tikotiko vakaturaga kei na nonai tutu me turaga levu mai vei Roma!
Sa qai matata cake mai. Na gata levu e vakatakarakarataki Roma. O Roma na matanitu a vakayagataka o Setani me tovolea me vakamatei Jisu nai Vakabula kei vuravura. Me da dikeva vakavoleka mada oqo.
Na gata levu (Roma) e “tini na nonai leu”. Na i leu e dau tubu mai na ulu ni manumanu. Nai leu meda nanuma e vakatakarakarataka na ‘tui’. Ni kasura na matanitu levu o Roma, a qai wase vakatini na matanitu oqo. Era a tukilaki Roma voli mai ena vica vata na yabaki na kawa tamata na Barbarian me yacova ni kasura ka liutaki na kena wasewase e tini mai vei ira e tini na tui .Oqo o ira: Alemanni (o Jamani) Franks (Varanise ni kua), Burgundians (Suwitisiladi ni kua), Suevi (Potukali ni kua) Anglo Saxons (Peretania ni kua) Visigoths (Sipeni ni kua), Lombards (Itali ni kua) Vandals, Ostrogoths kei na Heruli. O iratou na tolu kai otioti oqo e ratou a qai vakaqeyavutaki vakadua mai vei Roma baleta ni ratou a bese ni veisau me ra “Lotu Vakarisito”. Na mataivalu ni Tui o Justinian ka tokona na Popi, e a vakasevi ira na Ostrogoths mai na koro levu o Roma. Sa ra yali ka qeavu vakadua ni kua. E na 538AD a taura na koro levu o Roma na Popi ni oti na nona vakarota na Emperor o Justinian me sai liuliu ni Lotu vakarisito kece ko koya. Na wasewase e tini oqo kei Roma sai koya na tini nai leu ni “gata ‘levu.” (Appendix 1)
Me da raica sara yani nai tukutuku veivakurabuitaki e tarava.
6) “Ia e na vakarokoroko vua ko ira kecega e ra sa tiko e vuravura, ko ira sa sega ni volai na yacadra enai vola ni bula ni Lami sa vakamatei mai nai vakatekivu kei vuravura.” Vakatakila 13:8.
Na wekaqu, na manumanu “sa liu oqo” e sega walega ni dua na matanitu. E dua talega na lotu o koya. E kaukauwa vakalotu ka ni vakarota na “vakarokoroko” ka ciqoma na vakarokoroko .
7) Na kaukauwa oqo e lewai vuravura taucoko “...a ra sa kurabui kecega na kai vuravura ena vuku ni manumanu” Vakatakila 13:8.
De rairai ko sa kila rawa se o cei na “manumanu” sa liu oqo.
E rawa li ni ko vakananuma e dua na kaukauwa vakapolitiki ka vakalotu talega ka roboti vuravura taucoko nona kaukauwa, ka liutaka e dua na tamata ka tukuni koya ni Kalou e vuravura, ka rawa vua me bokoca nai valavala ca? O koya e ciqoma nonai “tikotiko vakaturaga” mai na matanitu o Roma? E rawa ni ko nanuma e dua na matantu vakalotu na kenai liuliu era “kurabui” kina o ira kecega na kai vuravura?
Na wekaqu me’u tukuna mada eke e dua na ka bibi sara. Raica na vuna e saqata kina vakaukauwa na Kalou na nona rokovi se qaravi na “manumanu” e baleta ni lomani keda na tamata. E lomani keda kece na tamata. Na wekaqu, e lomani iko o koya. E kila o Koya ni na sega ni na marau o koya e muria na manumanu oqo ka taura na kena maka sei vakatakilakila. E kila o Koya... ni ra sega ni cegu e na siga se na bogi ko ira sa vakarokoroko vua na manumanu kei na nona matakau, kei ira e ra vakatakilakilataki e nai vakatakilakila ni yacana (Vakatakila14:11). Ko ira era muria na manumanu oqo era na sega ni vakacegu. E lomani keda vakalevu cake sara na Kalou ka vakavuna me vakaroti keda ena vosa kaukauwa duadua e bau kilai vei keda na tamata. Rogoca oqo na wekaqu.
“A sa muri rau nai katolu ni agilosi, a sa kaya ena domo levu, kevaka e dua na tamata sa vakarokoroko vua na manumanu, kei na nona matakau ka rawata na nonai vakatakilakila e na yadrena, se na ligana e na gunuva ko koya na waini ni cudru ni Kalou, o koya sa sovaraki ka sega ni vakawai ki na bilo ni nona cudru, ena vakararawataki vakalevu talega ena bukawaqa kei na sulifure, e na matadra na agilosi yalosavasava kei na mata ni lami (Vakatakila 14:9-10). E vosa kaukauwa. Ia na wekaqu lomani, na vosa ni loloma e dau kaukauwa tu ga ni sa yaco me vakatautaki kina na bula se mate vei koya e lomani!
Au tarogi iko na wekaqu, se cava tale e rawa ni cakava na Kalou? E tala mai na Luvena duabau me mai mate e na dua na mate vakaloloma e na vukuda. E sega ni dodonu me na yacova e dua nai tinitini vakaloloma ka na yaco vei ira e ra muria na manumanu ka ciqoma na nonai vakatakilakila. E sa cakava oti o Jisu na gaunisala me da dro bula kina. A sotava na vevakalolomataki kei Kecisemani kei na veivakasaurarataki ni veilewai ena nodra kuitalaki Koya me yacova ni sa takuli na dakuna. E ra a cuva ena vakarokoroko ni veivakalialiai, ka mokuta na uluna e na kau ka cobara nai sala wa vakavotona e na yadrena ka drodro vakayauyau mai kina na dra e matana. Raici koya ni toso kolaiciba yani ki Kalivari. A lutu na Luve ni Kalou ka tavulaka na matana ki na qele. A vosota na vakadomobula ni valavala ca ni tiri yani nona dra e na ruku ni Kauveilatai. Raica na sautaninini ni tebe ni gusuna ni tagi yani “Noqu Kalou, Noqu Kalou, ko sa biuti au e na vuku ni cava?”
Sa lili tu – me vaka na gata e na dua na kau ka veigoleyaki ena vutugu, ni sa gunuva tiko nai otioti ni i turu ni waini ni cudru ni Kalou ena vuku ni valavala ca. “Me vaka na nona laveta cake o Mosese na gata mai veikau”, sa laveti vakakina o Jisu e na vukumu. E cakava o Koya e na vukumu. E ciqoma o Koya na ka e dodonu me daru sotava vakaidina . O sa raica rawa na vuna sa rui kauwai kina vakalevu na Tamada vakalomalagi me da kua ni muria na manumanu se rawata na nonai vakatakilakila? E sega ni kilikili me da sotava tale nai sau vakadomobula oya. Sa sauma kece o Jisu! Ena gauna era a tukia vakaukauwa tiko kina nai vako lelevu oya ena yagona, a masu na turaga ko Jisu, ka kaya, “Tamaqu, kakua ni cudruvi ira, ni ra sa sega ni kila na ka e ra sa kitaka.” E a masulaki iko kei au ena gauna vata oya. E a masulaki iko na wekaqu! E rawa li mo digitaki koya e na gauna oqo me nomui vakabula ka muri koya vakaoti?
O na marau vakaidina sara ni ko digitaki koya.
Vakabauti koya, talairawarawa vei koya - me yaco sara ki na mate, tiko ga ena nona loloma e na masu kei na vulici ni Vola Tabu, soro vakaoti, ka bucina na veiwekani ni veilomani, oqori duadua na ka o na taqomaki ka maroroi kina mai na vakarokorokotaki ni manumanu kei na ciqomi ni nonai “vakatakilakila se maka.” O na vakarau raica na vuna.
E dua tale na ka e dodonu me da kila, oya, e na nona vakatakila tiko na Kalou na manumanu oqo, e sega ni tukuna tiko eke o Koya– o ira e ra, “lotu ena yalodina” ka ra “lecava tu” na veika e yaco tiko. Ni tukuna tiko na Kalou na manumanu oqo, e dusi ira tiko o ira e na veiliutaki, o ira nai liuliu kei na veitabana ni veiliutaki se na “system”, o ira nai liuliu e ra “kila tiko na ka e ra kitaka” ka ra sa nakita e lomadra me ra talaidredre ka veisautaka na Vosa ni Kalou. O sa raica! Na noda Kalou e Tama Dauloloma. E na beitaki ira walega o ira era kila na ka e vakarota nai Vola Tabu ka qai digitaka me talaidredre, se o ira e ra vuki tani me ra kua ni rogoca nona vosa ka ra “vinakata” me ra lecava tu ga.
Sa tiko ni kua na manumanu oqo. E levu vei ira na lotu yalodina ka ra muri koya tu e ra na vakarau me vulica na ka dina e tukuna na Kalou baleti koya. E ra na rogoca na kaci ni Kalou me ra lako tani mai kina, ka ra na cavuikalawa kina. Me kakua ni dua me vakacalai iko ni “manumanu” oqo e dua na misini vakalivaliva (computer) ka tiko ena dua na vanua mai Europe. Oqori e dua ga na lasu me vakacalai ira na tamata mai na sala sa dusimaka nai Vola Tabu. Na Vosa ni Kalou e vakamatatataka vakavinaka sara na ka oqo, sa rawa mada ga ni kila e dua na gone.
8) E kune vua (na manumanu) na nodratou i tovo na va na manumanu (va na matanitu) ka bula e liu vua. Raica matua.
“...ia na manumanu kau a raica sa vaka na lepate, a yavana sa vaka na yava ni pera, a gusuna e vaka na gusu ni laioni, a sa solia vua na nona kaukauwa dina na gata levu, kei na nonai tikotiko vakaturaga me mai turaga levu...” Vakatakila 13:2.
O cei o ira na matanitu oqori? E na sauma tale vei keda nai Vola Tabu. Na va na manumanu oqori e ratou kune e na Taniela 7. “Na manumanu lelevu oqo vava, sa le va na tui eratou na tubu cake e vuravura...” Taniela 7:17. O iratou oqo na va na matanitu e ratou a liutaki vuravura veitaravi, tekivu mai na gauna i Taniela ka yacova mai na gauna ni nona bale o Roma. Oqori o Papiloni (605 - 538BC), Metia kei Peresia (538 - 331BC), Kirisi (331 - 168BC) kei Roma (168BC - 476AD). Me da taura na kena vakamacala taucoko e na Taniela 7.
“Sa kaya ko Taniela, au a vakaraica e na noqu raivotu e a bogi, ka raica sa veivala na cagi vava mai na waitui levu. Ka sa vude cake mai na waitui, e va na manumanu lelevu, sa duidui na nodra i tovo yadua. “A kenai MATAI sa vaka na LAIONE, a sa vakatabana vaka ikeli, au a raica tiko ni sa vuti mai na lawe ni tabana, a sa vakaduri cake mai na qele, ka sa vakatudonutaki e na yavana me vaka na tamata, ka sa soli vua na yalo ni tamata. Na kenai KARUA , ka sa vaka na PERA, ia sa duri tu ena dua na ligana ka sa tolu na sui ni sarisari sa katia tu ena gusuna, a ra sa kaya vua vakaoqo, Tu cake, kania vakalevu na lewe ni ka. Ka oti oqori, kau a vakaraica ka raica sa dua tani tale e vaka na LEPATE, ka sa va na tabana vaka- manumanu vuka e dakuna, sa va talega na uluna na manumanu oqori, ia sa soli kina na lewa, kau a vakaraica e na raivotu e na bogi, ka raica e dua na manumanu na kenai ka va, sa ka REREVAKI VAKAIDINA, ka kaukauwa sara, a batina sa lelevu ka aironi, sa dau basuraka voli ka kania, ia na kena vo sa buturaka; a sa duatani oqo ka duatani na manu- manu kecega sa liu mai vua, ka sa tini na kenai leu. Niu a vakananuma tiko nai leu, raica e dua nai ‘leu lailai’ sa tubu cake mai e na kedra maliwa, ia e tolu nai leu e liu sa cavuivuvu mai e matana, ka raica sa so na matana nai leu oqo sa vaka na mata ni tamata, ka dua na gusuna sa dau vosa vakaviavialevu.” Taniela 7:2-8.
Sa dua nai yaloyalo duatani! Oqo o ira, tekivu mai na gauna nei Taniela.
Laione – Papiloni
Pera - Metia kei Perisia
Lepate - Kirisi
Manumanu rerevaki - Roma
Baleta ni via tautauvata na manumanu kei ratou na va oqo, me da raici ratou vakavoleka mada.
O Papiloni ka vakatakarakarataki ena laoine e rua na tabana, a veiliutaki e vuravura ena gauna a bula voli kina o Taniela. Ena maliwa ni vovo ni yavu kei Papiloni taumada, e se rawa ni laurai tikoga kina eso na i vakatakarakara ni laione ka rua na tabana.
Na laione - e i vakatakarakara donu kei Papiloni. A matanitu lagilagi duadua vei ira na veimatanitu ni gauna makawa. Na tabana e rua e dusia na totolo ni nona rawai vuravura ena gauna koya na matanitu ‘koula’ oqo.
Na wekaqu, e tautauvata vakacava kei Papiloni na ‘manumanu’ e na Vakatakila 13?
O Papiloni taumada o koya e a tara ko Nimiroti (Vakatekivu 10) na makubui Noa vakarua, sivia e rua na udolu na yabaki ni se bera o Karisito, a dua vei ira na i sakisaki veivakurabuitaki kei vuravura. A tuvani vakamaqosa tu, ia na vavaku ni kena bai cecere e rauta e walusagavulu na fiti. Na kena lomanibai a tuvani vakamatau sara ka biu veicurumaki tu kina na veiwere totoka kei na veivanua ni marau. Ena vuku ni onosagavulu na maile ni wai e taudaku ni koro, na onosagavulu na maile ni kena bai, na kena matamata parasa kaukauwa, na kena were lili, na kena gaunisala ni veitosoyaki ena ruku ni uciwai na Euphrates, na kena rairai totoka kei na kenai sasabai - na koro levu oqo a dua nai sakisaki veivakurabuitaki e vuravura.
E ra a vakarota na tui Papiloni me ra qaravi me vaka na Kalou. Me marautaki na tamata sa ka vinaka, ia me qaravi vaka na Kalou mai vei ira na tamata tale eso - oqori na dau vosavakacacataka na Kalou. Nai liuliu ni manumanu se matanitu ena (Vakatakila 13:1-2) e cakava tiko na ka e ra cakava na tui kei Papiloni.
Ia vakacava na matanitu e tarava?
A veisosomitaki o Metia kei Peresia ena bogi rerevaki o ya ena nona a cakava na tui o Pelisasari, nai otioti ni tui kei Papiloni, e dua na kana magiti me baleti ira e udolu na nona turaga ka vakaveitaliataka na i yaya tabu ni nona vale ni soro na Kalou. A sogota na nona katuba ni loloma ena ka e a cakava o ya. A sautanini ena rere ena nona sarava na liga ka vola sobu na nonai tinitini ena lalaga ni nona vale. Raica na i vakamacala ni ka a yaco ena bogi o ya.
“O Pelisasari na tui sa cakava na magiti levu vei ira na nona tamata turaga e le dua na udolu, ka sa gunu waini ko koya e na matadra na le udolu ko ya. Era sa qai kauta mai na bilo koula ka kau mai na vale tabu ni vale ni Kalou mai Jerusalemi; ka ra sa gunu maikina na tui, kei na nona tamata turaga, kei ira na watina dina, kei na watina lalai. Ia e na tiki-ni-siga ko ya sa rairai nai qaqalo ni liga ni tamata, ka volavola ki nai botani lase ni lalaga ni vale levu ni tui ka me donuya nai tutu-ni-cina: ia sa raica ko koya na tui na tiki ni ligana ka volavola.” Taniela 5:1,3,5
Sa dua nai yaloyalo vakadomobula!
E nai rairai ni liga koya, a vakasinaiti ena rere ko Pelisasari. Sa kacivi ira mai na dauvakarai mata ni lomalagi, kei ira na kai Kalitia, kei na dauparofisai vakailasu, ia sa sega ni dua na kedra yaga. Sa qai vakatura cake na ranadi me kau mai o Taniela. E kila vakavinaka na tui torosobu oqo ni rawa vei Taniela me vakamacalataka na tadra kei na veika vun baleta ni tiko vata kei koya na Kalou ni lomalagi. Ia e cata na Kalou o Pelisasari ka sega ni wiliki Taniela me dua vei ira na tamata vuku.
Ia oqo! Sa rere bulabula ko koya. Ena nona vakatutu na ranadi sa kavivi mai o Taniela. Raica na ka sa qai yaco.
“Sa qai kau mai vua na tui ko Taniela. A sa kaya vei Taniela ko koya na tui, “Ko iko li ko Taniela, vei ira na mataqali i Juta ka vakabobulataki mai, ko ira ka kauta mai Juta na tui ko tamaqu?” Taniela 5:13.
Ni vakamacalataka oti na nodratou sega ni wilika rawa na volavola na nona tamata vuku, a kaya na tui, “ia ka’u sa rogoca na kemui rogorogo ni ko sa tukuna rawa nai balebale ni ka vuni ka sereka na ka dredre: ia kevaka ko sa rawata mo wilika na ka sa volai tu oqo, ka vakatakila vei au na kenai balebale, ko na qai vakaisulutaki e nai sulu kulakula, ka vakaitaubetaki e na sinucodo koula, ka ko na lesi talega mo kenai katolu vei kedatou ka lewa na matanitu.” Taniela 5:16
A kila vinaka tu o Taniela na ka ena yaco ena bogi o ya ka okata me ka wale na i solisoli vakavuravura. Ena vica ga na aua sa tu mai liu, sa ra na mate e lewe vuqa era tu ena loma ni tikotiko vakaturaga o ya. E sega ni vakasamataka rawa na yalona na vakanananu ni solisoli se nai yau.
“Sa qai vosa ko Taniela ka kaya vua na tui, “A nomuni solisoli me sa nomuni ga, kei na nomuni yau mo ni solia ga vua e dua tani; ia ka’u na wilika ga na ka sa volai tu, vei kemuni na tui, ka vakatakila na kenai balebale.” Taniela 5:17
Ni oti na nona vakananumi koya na tui ena nona dokadoka kei na nona saqata na Kalou, a qai tukuna vua nai balebale ni volavola ena lalaga.
“Ia oqo, a kaya ko Taniela, nai vola sa volai, MINI, MINI, TIKELI, UFASINI. Oqo na kenai balebale: MINI; Sa wilika na nomuni matanitu na Kalou, ka sa qai vakaotia. TIKELI; ko ni sa vakatovolei e nai vakarau ni bibi, ka ko ni sa kune mo ka mamada. PIRESI; sa wasei oqo na nomuni matanitu, ka sa soli kivei ira na kai Mitia kei ira na kai Perisia.” Taniela 5:25-28.
Sa kidroa na tui. E sega ni da vakasamataka rawa na levu ni nona taqaya! A sega ni balavu na gauna ni nona tiko rerere.
“E na bogi ga ko ya sa vakamatei ko Pelisasari na tui ni kai Kalitia. Ia ko Taraiase na kai Mitia sa taura na matanitu, ka sa onosagavulu ka rua beka na nona yabaki.” Taniela 5:30,31. Enai tuvaki ni sega na i sala vakaturaga se titoko, sa mai davo no yani o Pelisasari - e dua nai sulu lokaloka ena dua nai kumukumu qele.
Sai koya oqori. Sa mate na laione ka rua na tabana. O ya na yabaki - 538 B.C. Sa mai veisosomitaki o Metia kei Perisia ena veiliutaki nei Taraiasi ena kena gauna donu! Na pera ena tadra nei Taniela sa mai vakamalumalumutaki vuravura.
Ia e tautauvata vakacava kei Metia kei Perisia na ‘manumanu’ e na Vakatakila 13?
E nodra i vakarau na kai Metia kei Peresia sai koya kevaka sa caka e dua na lawa - sa ka ena tudei ka sega ni veisautaki rawa. E laurai cake tu na matanitu ni sega ni rawa ni cala.
O na raica ni vakayagataka na yavu vata oqori na manumanu ni Vakatakila 13
A veiliutaki o Metia kei Peresia me yacova ni qai sota kei na dua na cauravou e vakasakiti sara na nona kila vakaivalu - o ya ko Alexander Na Qaqa.
A yaco me dua na dauveiliutaki qaqa ni se qai yabaki 25!
O ya na yabaki 331 B.C. Okotova 1. Ena nona veiliutaki, a vakadrukai ira na kai Perisia ko Alexander ena i valu kei Arabela. Na cecere ni nona kila ka vakaivalu a yaco kina ko Kirisi me i katolu ni kaukauwa me veiliutaki e vuravura.
Na lepate ka va na uluna kei na tabana o koya a tadra o Taniela sa mai sosomitaka na pera ni Metia kei Perisia.
Ia na cava e va kina na uluna?
A sa mai vakamalumalumutaka na vuravura o Alexander. Ia e se sega ni rawa ni vakamalumalumutaki koya vakaikoya. Ena dua na soqo ni marau ni mateni a gunuva maca o Alexander na wai ni veivakamatenitaki mai na bilo nei Hercules. Oqo e dua na bilo vakaitamera. Na kete ni tamata e rawa ga ni taura e rauta ni dua nai ka va ni qaloni se va na bilo.
Ia na ka vakadomobula oqo. A gunu vakarua mai na bilo vakaitamera ko ya ka yaco me mate kina. A mate tu ena dua na katakata levu ko Alexander ni se qai yabaki 33. O ya na yabaki 323B.C.
Na nonai vakaro ni se bera ni mate me na liutaka na matanitu o koya e “kaukauwa duadua.” Ia e ratou a taura na matanitu ka wasea vakava na nona turaganivalu e va ko Cassander, Lysimachus, Seleucus kei Ptolemy. Nai wasewase e va oqo e vakatakarakarataki ena uluni lepate e va.
Vakacava na taba ni lepate e va? Eratou vakatakarakarataka na totolo ni nona kabakoro o Kirisi ena nona rawai vuravura ena loma ga ni tinikatolu na yabaki. E se bera ni se bau yacova yani oqo e dua tale.
(E rawa ni laurai e so tale nai toma ni tukutuku ni wasewase e va kei Kirisi ena i vola “Funk and Wagnell’s New Encyclopedia me baleti “Alexander 111” pg. 390, 391)
Ni se bera na nona mate, a vakaroti ira na kai Kirisi ko Alexander me ra qaravi koya me vaka e dua na kalou. Na manumanu ni Vakatakila 13 e “vaka na lepate” baleta ni a taurivaka nai vakarau Vakiriki ka dua talega na kenai liuliu o koya e vakarota me qaravi vaka na Kalou.
O cei na i ka va ni manumanu “rerevaki” e nai vola nei Taniela 7?
“Ka oti oqori, ka’u a vakaraica e na raivotu e na bogi, ka raica e dua na manumanu, na kenai kava, sa ka rerevaki vakaidina, ka kaukauwa sara; a batina sa lelevu ka aironi: sa daubasuraka voli ka kania, ia na kena vo sa buturaka....ka sa tini na kenai leu.” “A kenai kava ni manumanu sa na kenai kava ni matanitu sa na tubu e vuravura.” Taniela 7:7, 23.
Nai ka va ni matanitu ka vakatakarakarataki ena manumanu rerevaki oqo, o Roma. O Roma e a vakadrukai Kirisi ena 168 B.C. ka yaco me qai solia yani nona kaukauwa vei koya na manumanu ni Vakatakila 13.
Mai na ka va ni manumanu rerevaki oya, a basika mai kina e dua nai ‘leu lailai’. Ia raica mada na ka veivakurabuitaki oqo. Na manumanu ni Vakatakila 13 kei nai ‘leu lailai’ ni Taniela 7, e dua tikoga na kaukauwa! Na Kalou e vinakata me vakamatatataki koya me kua ni dua na cala e na nona vakatakilai na manumanu oqo. O ya na vuna e vakamacalataki koya kina e na rua nai vola ni parofisai (Vakatakila 13 kei na Taniela 7).
E sega li ni talei na parofisai Vakaivolatabu! Raica mada nai vakamacala baleta nai “leu lailai.”
“Niu a vakananuma tiko nai leu, raica e dua nai leu lailai sa tubu cake mai ena kedra maliwa, ia e tolu nai leu ka a liu , sa cavuivuvu mai e matana, ka raica, sa so na matana nai leu oqo sa vaka na mata ni tamata, ka dua na gusuna sa dau vosa vakaviavialevu... ia ena vakamalumalumutaka ko koya e lewe tolu na tui. Ia e na dau cavuta ko koya na vosa ca vei koya sa cecere sara ka na dauvakacacani ira na yalosavasava nei koya sa cecere sara ka va- kananuma me vukica na gauna e so kei na lawa e so; ia e na soli kina ligana ka me oti mada e dua na gauna ka so tale na gauna ka dua na tikini gauna. Taniela 7:8,24,25
Na wekaqu, ni ko veidutaitaka nai vakamacala oqo ni “leu lailai” kei nai vakamacala ni “manumanu” ni Vakatakila 13, o na raica ni rau dua ga na kaukauwa. Raica na kedrau vakatautauvatataki ena Appendix 1A.
E dua na ka veivakidroataki me baleta na kaukauwa oqo sai koya “Ni na vakananuma me vukica na gauna e so kei na lawa eso.” Taniela 7:25. Oqo na wekaqu, e dua na tamata e vakatikori koya me tautauvata kei na Kalou ka siosio me veisautaka na Nona lawa—na yavu ni vakavulewa kei lomalagi! E na viavialevu ni nona dau vosavakacaca, e cakava kina na nona cakacaka oqo. Ia sa kaya na Kalou, “ Sa vakadinadinataki na nona vakaro kecega. Sa vakataudeitaki me sega ni mudu.” Same 111:7,8.
9) Nai ka tini ni ka e kilai kina na “manumanu” oqo, sai koya na gauna e solia na Kalou me veiliutaki kina ni se bera ni vuetaki ena “vue ka voleka ni mate kina.” E na veiliutaki me 1260 na yabaki. Me rawa ni kua ni dua na kena vakatataro, e qai tukuna tale na Kalou na gauna oqo, vakavitu enai vola nei Taniela kei na Vakatakila (Appendix 2).
Ia oqo, me dua tale nai vakatakilakila niu se bera ni tukuna se ko cei na manumanu oqo.
E sega wale ga ni tautauvata na manumanu oqo kei na “leu lailai” ni Taniela 7, ia sai koya talega na “yalewa dau tagane” ka vodo tiko e na dua na manumanu kulakula (Vakatakila 17).
Me da raica mada yani na ka veivakurabuitaki oqo.
“A sa lako e dua vei iratou na agilosi e le vitu sa taura na bilo e vitu ka keirau veivosaki ka kaya vei au, lako mai ki ke, au na vakatakila vei iko na nona cudruvi na yalewa oqo sa dautagane,vakalevu sa tiko ena bati ni wai levu.....ia kau a raica e dua na yalewa sa vodo tiko e na dua na manumanu kulakula, ka sa vuqa na yacana sa vosavakacacataki kina kalou, a sa vitu na uluna ka tini na nonai leu.” Vakatakila 17:1-3.
Sa baci basika tale eke na ulu kei nai leu o koya eda sa semai rau oti vei Roma. Na yalewa dau tagane e lewai Roma - ni vodoki koya tiko - ka vakaidabedabe toka e delana. E sega li ni rogorogo tautauvata kei na ka eda sa raica tiko mai! Ia ena matata cake tiko ga mai.
Na yalewa dau tagane oqo e vakaibalebaletaki e na dua na lotu vuki tani ka dukadukali. Rogoca oqo: “A sa vakaisulu na yalewa oqo e na sulu lokaloka kei na sulu kulakula sa vakaiukuuku e na koula kei na vatu dredre talega kei na mataniciva. Vakatakila 17:4
Oqo na wekaqu edua na lotu vutuniyau!
Na yalewa vakaparofisai e vakatakarakarataka na lotu. Na Kalou e vakatauvatani ira na nona tamata, kei na dua na yalewa matavinaka ka tabu siga – Jeremaia 6:2. Na gone yalewa matavinaka ka tabusiga na lotu savasava ni Kalou. Na yalewa dau tagane na lotu dukadukali ka vuki tani mai vua na Kalou.
E vakatokai, “ A TINADRA NA DAUTAGANE KEI NA VEIKA VAKASISILA KEI VURAVURA.” Vakatakila 17:5. E sega walega ni dua na lotu, e tinadra na vei lotu. E lewai vuravura taucoko.
“Ia kau a raica na yalewa sa mateni e na kedra dra na tamata yalo dodonu kei na kedra dra na tamata sa mate e na vukui Jisu; Ia ni kau a raica kau a kurabui vakalevu kina.” Vakatakila 17:6. Io na wekaqu a vakamatei ira na yalo dodonu!
E vakadomobula dina oqo. Na cava na vuna e tauca kina na tamada vakalomalagi o Koya e rui dau loloma ka yalo vinaka, na vosa vakaoqo baleta e dua na lotu ka vakatakilai ko ya ki vuravura.? Na cava na vuna e veivakasalataki kina o Koya e sinai e na loloma, vua e dua e muria na kaukauwa oqo (manumanu)ka rawata na kena vakatakilakila, ni na tini ki na drano bukawaqa?
Au vakabauta ni sau ni taro oqo - baleta ni ka dina. E dina ni yalo loloma na Kalou, ia e dau tukuna ga na ka dina.
Au kila ni veivakakidacalataki, ia oqo e dua na lotu vuki tani ka vakayagataka o Setani me vakacalai vuravura taucoko ka butakoca mai vei ira na turaga kei na marama na nodra bula tawamudu e na nona vakayagataka na lawaki. Me vakataki Nimiroti kei Alikisada na Qaqa, e tiko ko ira na kenai liuliu na kaukauwa oqo ka ra vagolea tani na nodra rai na tamata mai vua na Kalou bula kivei ira ga. O ira nai liuliu oqo e ra vagolea tani na tamata mai na talai rawarawa ki na vunau ni Kalou dina ki na i vunau se vakavuvuli ga vakatamata. Oqori na vuna e vosa vakadodonu kina na Kalou – baleta ni sa dau loloma na Kalou.
Me da nanuma, ni lewe levu na lotu vakarisito dau loloma ka yalo dina e ra se tiko e na lotu vuki tani oqo ka vakatokai ko “Papiloni”, ka ra na rogoca na domo ni Kalou ka lako tani mai kina.
Raica mada oqo! “A sa kaci e na domo levu sara ko koya ka kaya sa bale ko Papiloni na koro levu sa bale a sa yaco me nodra tikotiko na tevoro kei na qara ni yalo velavela kecega, kei na qara ni manumanu vuka kecega, sa tawa savasava ka sevaki” “Ia kau a rogoca e dua tani tale na vosa mai lomalagi sa kaya, dou lako tani mai vua, oi kemudou na noqu tamata, mo dou kakua ni cala vata kaya, ka me kakua ni tauvi kemudou na nona mate ca, ni sa yacovi lomalagi na nonani valavala ca, ia sa nanuma na na nonai valavala ca na Kalou. Vakatakila 18:2,4,5
Ia - o cei sara mada na manumanu oqo? O cei na kaukauwa e:
1) A ciqoma nonai “tikotiko vaka turaga” se i dabedabe kei na lewa mai vei Roma Vakatakila 13:4.
2) A liutaki vuravura me 1260 na yabaki (mai na 538AD - 1798AD)
3) A qai yacovi koya e dua na vue me voleka sara ni mate, ia ka qai bula tale mai kina. Vakatakila 13:3.
4) E tiko ruarua vei koya na kaukauwa vakapolitiki kei na kaukauwa vakalotu, ka qaravi vakakina. Vakatakila 13:4.
5) A veisautaka na vunau ni Kalou. Taniela 7:25.
6) E tiko na kenai liuliu ka tukuna tiko ni Kalou ni vuravura ka rawa ni bokoca nai valavala ca (Oqori na vosa vakacacataka na Kalou).
Vakatakila 13:1.
7) E tinadra na lotu (era sucu mai vua e so na luvena). Vakatakila 17:5.
8) E valuti ira na yalo dodonu kei na yalo savasava ni Kalou.
Vakatakila 13:7.
9) E kaukauwa e vuravura raraba ka ra kurabui kecega na kai vuravura ena vukuna. Vakatakila 13:3,4.
10) E kenai liuliu e dua na tamata ka wiliwili ni yacana na 666.
Vakatakila 13:18.
11) E tiko vua na maka se i vakatakilakila rerevaki o koya ke ciqomi ena vakavuna me na biu na tamata oya ki na drano bukawaqa ka vakayalia vakadua na nona bula tawamudu. Vakatakila 14:9-10.
E lewe levu era sa na raica rawa ni oqo na lotu vakaroma se lotu katolika! (papacy). E dina oqori. Sai koya duadua ga na kaukauwa e rukui lomalagi taucoko e sotava kece sara na veika e vakaraitaka nai Volatabu me baleti koya.
Ia vakacava na 666?


text:
Na Matabose (TLTB) e solia na galala vei ira mai vanua tani me ra mai vakatubu i lavo ena qele vakaitaukei. E sega walega ni ra vakaduri bisinisi, e rawa ni ra qarava talega na veika me vaka na buli i yaya, na saravanua, na qaqi ni kakana, na caka i yaloyalo, na vuli, na veivakamarautaki se veivakalasai, na maroroi ni yau bula kei na vakau i tukutuku.
O Viti esa i vola tukutukutaki tu ni dua na vanua vinaka ni vakatubu i lavo mai vei ira ena veiyasai vuravura ka vuqa vei ira era sa vakarabailevutaka na nodra bisinisi ena noda vanua. Na matanitu talega e dau raica sara vakavoleka na tabana oqo, me vaka ni o koya e dua na uto ni tubu ni bula vakailavo ni dua na matanitu.
Na totoka kei na bula sautu ni noda vanua e i kuri ni kena taleitaki na mai vakatubu i lavo ena noda vanua.
Na cava na iTaukei se Native Land?
Oqo na qele kece vakaitaukei ka rauta ni walusagavulu kavitu na pasede (87%) ni qele kece e Viti ka rawa ni lisitaki me rauta ni 99 na yabaki.
E Vakacava na Kena Taqomaki?
Na veika kece me baleta na lisi, e qarava na Matabose (TLTB) ka sa tiko ena mona livaliva kei na neitou vei valenivolavola kece nai vola kerekere ni lisi.
Au na Rawata Vakacava?
Na vakavoutaki ni lisi mai vei ira nai taukei ni lisi e rawarawa sara na kena qaravi.
Me vaka ga ni qele vakaitaukei e rawa ga ni lisitaki ka sega ni rawa ni voli vakadua, e gaunisala vinaka ni vakatubu i lavo kevaka o cakacakataka nai sau ni kena rawati na qele.


text:
SA DAU I VAKAMALUMU TU NI OCA KA VAKAOTIA NA VAKANANAU LESU IVALE NA NONA DAU VAKALASALASA TU I NA LOMA NI KEBA O NAPOLIONI BOLACA
Written by admin on April 4, 2021
Sa dina sara na ka era dau tukuna na vuniwai: “LAUGHTER IS THE BEST MEDICINE”.
Qori edua na i yaloyalo ni nona vakalasalasa o Napolioni Bolaca ni bera nodratou lako lai tereni na cauravou, ka sa sega ni tarova rawa o Jiuta Wainiqolo na kaukauwa ni nona sa via dredre ni raica tiko yani na vakalasalasa nei Bolaca.
Duatani na Bolaca o sarava ena gauna ni qito, ni sega na qito edau vakalasalasa o koya vei ratou na cauravou ka sa i vakaseavu tu ni oca ni oti edua na siga ni vakaukauwa yago.
Vitifm 92.2FM/92.6FM/92.0FM


text:
Kilanibula
Na kilanibula sai koya na vakadidike e dau vulica na bula kei na bula ituvatuva, oka kina na kedra ituvaki vakayago, wainimate ivakarau, volataucoko veimaliwai, vakakarisito gacagaca, vakatorocaketaki kei na ibulibuli. Se cava sara na vereverea ni vakadidike, era tu eso na ivakavuvuli veivakaduavatataki e vakalailaitaka kina, ena dua na lomanibai ni uma. E kila tu o kilanibula na kena veikauyaki na yavu ni dua na iwase ni bula, gene me vaka ni sa yavu ni itutu, kei na ibulibuli me vaka na idini ni tosoya na buli kei na raraba ni species. Na organisms bula e dau dolava na ivakarau e rawa ni yaco ena kena veisautaki na igu ka lailaisobu na nodra vanua ni vakadinadina me maroroi kina e dua na vale ni manumanu kei na ituvaki bibi e vakamacalataki me vaka na homeostasis.
Vakalalai-vakadodonutaki ni kilanibula era vakamatatataka na ivakarau ni vakadidike e vakayagataki kei na mataqali ivakarau e vulici: Na veivosakitaki ni saolaolaini kilanibula vakayagataki na iwalewale vakamatemate me tu kina na ivalavala ca eso ena kena vakatovolei na vakatovotovotaki ni nodra sa kila tu na kila vakacakacaka ka kila na veika sa basika mai ka kila vakavinaka na ivakarau ni bula era koto kina kei na sala me vaka ni sega ni bula tu kina ena 4 bilioni na yabaki sa oti ena kena sa toso cake tikoga na drakidra-ni-bula ena ivakarau ni bula.


text:
Yalewa
Na yalewa se marama (♀) na tagane se vakayalewa ituvatuva ka dau vakavuna na sega ni veikauyaki ova (yaloka sela). E sega ni Barring na ivakarau ni bula vakavuniwai, e vuqa na yalewa vakasucuna, oka kina o ira na yalewa tamata rua X chromosomes. E duidui na itovo ni yalewa ena maliwa ni species duidui kei na so na species ka vakamacalataki vakavinaka kina na ivakarau ni marama, me vaka na kena e cavuti mammary adrenali. E sega tale ni dua na ituvaki e gacagaca tiko na duidui ni tagane ena duidui ni species kei na tiko ni rua na vakayalewa e vaka me tiko kina na dewa ena so na gauna vakataki ena kena duidui vakaidewadewa lainikawa.


text:
Au sotava voli na bula dredre
sega tu na noqui nuinui
vuqa vaka vuqa
ni dau sotavi tu na bula
ni kavoro, na yaluma, na madua
dau raici sobu tu na bula
tamata kecega ra sa kila
bula sega ni ciqomi
bula biliraki talega
vaqarai tu na vakacegu
ni bula me sotavi au
ciqomi au nona loloma
yaco tu na veisau
Jisu sa rauti au
Jisu sa rauti au
Au yalataki au e veisiga
Jisu sa rauti au
Sa yaco tu oqo na vakacegu
sa oti tu na bula dau bikai
na vuni noqu vakacegu
ni dau curuma tu na dredre
sere, lako voli ena reki niu sa kila
vuni noqu rarama ena vanua butobuto
siga bogi au tuberi voli ena nona veimaroroi
bolei tu na noqu bula ni na tiko vatakei au
ologi au nona loloma veigauna kecekecega
Jisu sa rauti au
Jisu sa rauti au
Au yalataki au e veisiga
Jisu sa rauti au


text:
Na Tabana ni Volivoli (Procurement Office) ni Tropik Wood Industries Limited e dau tabaka ena mataniveilawa (website) qo na veisureti me vakau mai na teda, vakatutu, itukutuku ni makutu (expressions of interest) kei na taro ni isau (requests for quotations). E tu na ivakarau ni volivoli e dau vakamuri matua me kua kina na soli teda veitovaki, ka me mate vinaka kina na ilavo. Oni kerei gona kina na teda mai moni muria matua na kena ivakarau me vaka e tabaki ena kena ivola.
Ke oni makutu, moni tukuna mai na nomuni sala kece ni veivosaki (contact details) qai vakauta ena kompiuta na ivola ni teda.
E tabaki tiko e ra neitou veisureti ni gauna qo:
Na teda kece me vakau ina Valenivolavola Levu ni Tropik Wood Industries e Vakabuli Village Road, Drasa. Ke tiko nomuni taro baleta na teda, moni qiri vua na Vunivola Levu ena 9995399 se imeli vua – yhicks@tropik.com.fj


text:
Aceni
Na Aceni sa ikoya na ikava ni vuravura mai na matanisiga kei na ikarua ni vuravura ena ivakarau Solar ni oti na Mercury. Na revurevu ni kaukamea oxide ena tu ena dela i Aceni, ka solia kina e dua kumukumuni na irairai ena kedra maliwa na tamata ena maliwalala e laurai kina na mata ni yagodra. Na Aceni e dua na vakateresitieli veivuravura ena dua na atmosphere kaukauwa, ka sa reminiscent na kena revurevu crater bomu ni vula o ya kei veibuca, vanua dravuisiga, kei polar aisi cap kei vuravura.


text: Vei koya na dairekita, ni Jitucuni.*+ Na sere i Tevita.39 Au kaya: “Au na taqomaka noqu ilakolakoMeu kua kina ni valavala ca ena yamequ.+Au na taqomaka na gusuqu ena itarovi+Ena gauna kece e tiko kina kei au na daucaka ca.”2 Au sega ni vosa rawa qai tiko lo,+Au galuvaka mada ga na ka vinaka,Ia e tarabi* na noqu mosi.3 Sa kubou* mai na lomaqu.Niu vakasamataka vakabibi,* e waqa tiko ga.E qai vosa na yamequ:4 “I Jiova, ni vukei au meu kila se cava na kequ itinitini,Kei na iwiliwili ni noqu siga,+Meu kila kina na lekaleka ni noqu bula.5 Io, oni vakavuna me vica wale ga* na noqu siga,+Kei na dede ni noqu bula e sega ni dua na ka e matamuni.+Na tamata kece, veitalia ke rairai dei tu, e sega ni dua na ka, e icegu wale ga.+ (Sela)6 E dina ni taubale voli na tamata kece me vaka na iyaloyalo.E ka wale na nona vakatotolo voli.*E binia na iyau, e sega ni kila se o cei ena marautaka.+7 Ia na cava meu vakanuinui kina, i Jiova?O kemuni ga na noqu inuinui.8 Ni vakabulai au mai na noqu cala kece.+Kua ni laiva na lialia me beci au.9 Au sega ni vosa rawa,Au sega ni dolava rawa na gusuqu,+Ni qo na ka oni cakava.+10 Ni kauta tani vei au na nomuni kuita.Au sa dadaga ni mokuti au tiko na ligamuni.11 Oni vakadodonutaka na tamata ena itotogi ena vuku ni nona cala,+Oni kania na veika e vakamareqeta me vaka e cakava na sarasara.E dina ni icegu wale ga na tamata kece.+ (Sela)12 Ni rogoca noqu masu, i Jiova,Ni rogoca na noqu tagi ni kere veivuke.+Ni kua ni vakawalena na wainimataqu.Niu tiko vulagi ga vei kemuni,+E dua ga na dauveilakoyaki e takoso,* me vakataki ira kece na noqu qase.+13 Vukica tani vei au na matamuni cudrucudru meu marau kina,Ni bera niu lako yani, au qai yali vakadua.”


text:
WASE 11
“Sa Dodonu na Nonai Valavala Kecega”
1, 2. (a) Na lewa cala cava a tau vei Josefa? (b) E qai vakadodonutaka vakacava o Jiova na cala oqo?
E SEGA sara ga ni dodonu na lewa e tau vua na turaga musudonu oqo! Sega ni dua na nona cala, ia sa mai vesu tu ena dua na qara butobuto ni a beitaki vakailasu ni via kucu. Ia, sega ni qai imatai ni gauna oqo me caka kina vua na ka e sega ni dodonu. Vica na yabaki yani i muri ni se qai yabaki 17 na cauravou oqo o Josefa, eratou a volitaki koya na tuakana, vinaka mada ga ni ratou a qai sega ni labati koya. E qai volitaki vakabobula i vanua tani. Sa qai dau drovaka voli na veivecei nei koya na wati nona turaga. E qai bukia e dua na vere na yalewa loma ca oqo me vesu kina o Josefa. Ka ni rarawa ni vaka me sega ni dua e rawa ni vukei Josefa.
Sega ni dodonu na ka e caka vei Josefa ena nona bala ina qara “butobuto”
2 Ia, e rai tiko na Kalou e dau ‘vinakata na ivalavala dodonu kei na lewadodonu.’ (Same 33:5) E yavala o Jiova me vakadodonutaka na lewa cala oqo, mani sere o Josefa. Kena ikuri, sa qai vakacerecerei o Josefa—o koya a biu ena qara butobuto—me vakacolati vua e levu na itavi ni matanitu, me dokai tale ga. (Vakatekivu 40:15; 41:41-43; Same 105:17, 18) E qai vakalagilagi o Josefa, e vakayagataka nona itutu cecere me vakatetea kina na loma ni Kalou.—Vakatekivu 45:5-8.
3. Na cava ena sega ni ka ni kurabui kina nida na vinakata ga me caka vei keda na ka e dodonu?
3 Eda loloma dina nida rogoca na itukutuku vaka oqo se vakacava? O cei vei keda sa raica na kena sega ni caka vakadodonu na ka, se sa caka sara ga vua? Io, eda vinakata kece me caka vei keda na ka e vinaka kei na ka e dodonu. Sa rauta baleta ni buli keda o Jiova meda ucui koya ena nona ivalavala, qai dua vei ira na nona ivalavala na lewadodonu. (Vakatekivu 1:27) Ia, meda kilai Jiova vinaka, e dodonu me matata vei keda na ivakatagedegede ni nona lewadodonu. Eda sa na qai qoroya ga vakalevu na uasivi ni nona ivalavala, da uqeti tale ga meda toro voleka vua.
iBalebale ni Lewadodonu
4. Na cava eda dau nanuma tu na tamata me baleta na ibalebale ni lewadodonu?
4 Vei keda na tamata, eda na qai kaya ga ni sa dodonu na vakatulewa i turaganilewa ke vakayagataka vinaka ena nona vakatauitotogi na lawa matailalai e sa virikotori tu. E kaya na ivola na Right and Reason—Ethics in Theory and Practice ni “lewadodonu e vinakati kina me muri sara ga na lawa, vakadeitaki se o cei dina e nona na dodonu, galala se itavi, tau tale ga na lewa me lako vata sara ga kei na nona cala o koya e beitaki.” Ia, na lewadodonu i Jiova e duatani, e sega ni sagai kina me muri sara ga vakamatailalai na ka e volai ena dua na ivola ni lawa.
5, 6. (a) Na cava na ibalebale ni vosa taumada e vakadewataki mai kina na “lewadodonu”? (b) Ni lewadodonu na Kalou, na cava na kena ibalebale?
5 E rawa nida kila vinaka cake na titobu kei na rabailevu ni lewadodonu i Jiova nida raica na kena vosa taumada ena iVolatabu. A tolu na kena vosa ena iVolatabu Vakaiperiu. Na kena imatai e dau vakadewataki me “caka dodonu.” (Vakatekivu 18:25) Na vo ni rua na vosa erau rawa ni vakadewataki me “ivalavala dodonu.” Ena iVolatabu Vakirisi Vakarisito, na vosa e vakadewataki me “ivalavala dodonu” e kena ibalebale na “savasava ena itovo se na tau ni lewa.” Rawa nida kaya gona ni lewadodonu e sega ni dua na kena duidui kei na caka ni ka e dodonu kei na kena vakaitovotaki.—Emosi 5:24.
6 Ni tukuni gona ena iVolatabu ni Kalou e dau lewa vakadodonu, e kena ibalebale ni dau cakava o koya na ka e dina qai dodonu ena ituvaki cava ga e basika, e sega ni dau veivukiyaki, e sega ni dau veivakaduiduitaki. (Roma 2:11, VV) E sega vakadua ni rawa ni cakava na ka e sega ni dodonu. E kaya na cauravou yalodina o Ilaiu: “Me yawa vua na Kalou, me caka ca: me yawa talega vua sa Kaukauwa, me sega ni dodonu.” (Jope 34:10) Io, o Jiova e sega ni rawa vakadua ni “caka ca.” Ena vuku ni cava? E rua na vuna bibi.
7, 8. (a) Na cava e sega kina ni rawa ni cakacaka vakatawadodonu o Jiova? (b) Na cava e dau vakavuna me savasava qai dodonu na ka e cakava o Jiova?
7 Kena imatai, e savasava o koya. Me vaka eda raica ena Wase 3, e yalosavasava o Jiova, e dodonu. E sega gona ni rawa ni cakava na ka e sega ni savasava se ka e sega ni dodonu. Dikeva mada na kena ibalebale. Ni Kalou savasava na Tamada vakalomalagi, eda kila deivaki kina ni na sega vakadua ni vakayacora na ka ca vei ira na luvena. E nuidei ena tikina oqo o Jisu. A masuta o koya ena iotioti ni bogi ni nona bula vakatamata: “Tamaqu yalododonu, maroroi ira [na tisaipeli] e na yacamuni.” (Joni 17:11) “Tamaqu yalododonu”—ena iVolatabu, na ikacivi oqo e vakayagataki duadua ga vei Jiova. E veiganiti dina oqo baleta ni sega tale ni dua na tama e vuravura e tautauvata kei koya ena nona savasava. E nuitaki Tamana vakaoti o Jisu, e kila ni ratou na maroroi na nona tisaipeli ena liga i Tamana, na Kalou e savasava vakaoti, dodonu, qai galala mai na ivalavala ca kece ga.—Maciu 23:9.
8 Kena ikarua, e sa tiki ga ni bula ni Kalou na loloma. Na loloma oqo e vakavuna me dau savasava qai dodonu na ka e cakava. Ia, na caka ni ka e sega ni dodonu—ena kena veimataqali kece ga me vaka na veicati vakaduikaikai, veivakaduiduitaki, kei na veitotaki—e dau vu vakalevu ena kocokoco kei na nanumi koya ga, na itovo era veibasai sara ga kei na loloma. E vakadeitaka vei keda na iVolatabu me baleti koya na Kalou dauloloma: “Sa yalododonu ko Jiova; sa vinakata ko koya nai valavala dodonu.” (Same 11:7) E kaya o Jiova me baleti koya: “Sai au ko Jiova ka’u sa vinakata na lewa dodonu.” (Aisea 61:8) E veivakacegui dina meda kila ni o Jiova e dau vinakata na caka dodonu kei na lewadodonu!—Jeremaia 9:24.
Yalololoma kei na Lewa Uasivi i Jiova
9-11. (a) E salavata vakacava na lewadodonu i Jiova kei na nona yalololoma? (b) E laurai vakacava na lewadodonu i Jiova kei na nona yalololoma ena ka e vakarautaka vei keda na tamata ivalavala ca?
9 Na lewadodonu i Jiova e vaka ga na vo ni kena idivi, e uasivi qai sega ni vakamelei rawa. E vola o Mosese ena nona vakacerecerei Jiova: “A Uluvatu! sa sega ni cala na nona cakacaka: ni sa dodonu na nonai valavala kecega: a Kalou vosa dina, ka sega ni ca, sa yalododonu ka daucaka dodonu ko koya.” (Vakarua 32:3, 4) E vinaka vakaoti na lewa kece ga e dau tauca o Jiova—e sega ni rui malumalumu, e sega ni rui kaukaua.
10 E veivolekati sara na lewadodonu i Jiova kei na nona yalololoma. E kaya na Same 116:5: “Sa daulomasoli ko Jiova, ka yalododonu; io, sa yalololoma na noda Kalou.” Io, e Kalou yalododonu o Jiova, e dauloloma tale ga. Ia, erau sega ni veicalati na nona itovo e rua oqo. Na yalololoma i Jiova e sega ni lai veisautaka nona lewadodonu, se me lai vakamalumalumutaka sara na lewa e tauca. Erau lako vata vinaka e rua na nona itovo oqo. Dikeva mada oqo e dua na kena ivakaraitaki.
11 O keda kece na tamata eda sucu vata mai kei na ivalavala ca, e dodonu gona me tau kece vei keda na itotogi ni ivalavala ca—na mate. (Roma 5:12) Ia, e sega ni taleitaka o Jiova na mate ni tamata ivalavala ca. E “Kalou sa dauviabokoca na ca, ka dauloloma ka yalovinaka.” (Niemaia 9:17) Ia, ni Kalou savasava, e sega ni rawa ni galuvaka se vakalaiva tiko ga na caka ni ka e sega ni dodonu. Ena vakaraitaka gona vakacava na nona yalololoma vei keda na tamata ivalavala ca? Eda kunea na kena isau ena dua vei ira na ivakavuvuli totoka mai na Vosa ni Kalou: nona vakarautaka o Jiova na ivoli me vakabulai lesu kina na kawatamata. Eda na qai vulica ena Wase 14 e so tale na ka me baleta na ituvatuva vakayalololoma oqo, e vakavotui kina na cecere ni lewadodonu ni Kalou kei na titobu ni nona yalololoma. Ena vuku ni ituvatuva oqo, sa rawa ni vakaraitaka kina o Jiova na nona yalololoma vei ira na ivalavala ca era veivutuni, ia me dei tiko ga ena nona lewadodonu ena gauna vata oqori.—Roma 3:21-26.
E Taleitaki na Lewadodonu i Jiova
12, 13. (a) Na cava e dreti keda kina vei Jiova na nona lewadodonu? (b) Cava e kaya o Tevita me baleta na lewadodonu i Jiova? E vakacegui keda vakacava oqo?
12 Na lewadodonu i Jiova e sega ni ka meda drovaka, baleta ni oqo e dua na itovo taleitaki e dodonu me dreti keda meda toro yani vua. E vakamatatataka tu na iVolatabu na vinaka kei na savasava ni lewadodonu i Jiova. Meda raica mada oqo e so na sala taleitaki e dau vakayagataka kina o Jiova nona lewadodonu.
13 Na lewadodonu uasivi i Jiova e dau dina kina vei ira na nona tamata, e sega ni biuti ira vakadua. E vakadinadinataka sara ga oqo o Tevita, na daunisame. E kaya o koya ni nanuma lesu na ilakolako ni nona bula kei na veika e kila me baleta na ivalavala ni Kalou: “Sa vinakata na ka dodonu [se, “lewadodonu,” NW] ko Jiova, ka sa sega ni biuti ira na nona tamata era yalosavasava [se, “yalodina vua”]; era sa maroroi ka sega ni mudu.” (Same 37:28) Sa vosa ni veivakacegui dina! Na noda Kalou ena sega vakadua ni biuti ira na yalodina vua. E rawa gona nida nuitaka ni na volekati keda, ena lomani keda. Eda vakabauta dina oqo baleta ni o koya e Kalou lewadodonu!—Vosa Vakaibalebale 2:7, 8.
14. E vakadinadinataki vakacava nona kauaitaki ira na vakaloloma o Jiova mai na Lawa e solia vei ira na Isireli?
14 E dau laurai tale ga na lewadodonu ni Kalou ena nona kauaitaka na ka era gadreva na vakaloloma. Eda vakadinadinataka oqo ena Lawa e solia vei ira na Isireli. Me kena ivakaraitaki, e raici ena Lawa nodra karoni na yada kei na luveniyali. (Vakarua 24:17-21) E kila o Jiova na bula dredre era na sotava na vuvale vaka oqo, e tu vakarau kina o koya me taqomaki ira me vaka e dua na tama dauloloma, me “dauia na lewa e na vukudra era sega ni vakatamani kei na yada.” (Vakarua 10:18; Same 68:5) E tukuna vei ira na Isireli o Jiova ni kevaka era na vakayacora na veika tawadodonu vei ira na yalewa kei na gone vakaloloma, ena rogoca o koya na nodra tagi. E kaya: “Ena waqa mai na noqu cudru.” (Lako Yani 22:22-24) E sega ni Kalou cudrucudru o Jiova, ia ena cudru ga ke nakiti na tau ni lewa ca, vakauasivi ke ra vakaleqai kina na vakaloloma kei ira na sa leqa rawa tu.—Same 103:6.
15, 16. Na cava e dua na ivakaraitaki vakasakiti ni nona sega ni veitotaki o Jiova?
15 E vakamatatataka tale ga vei keda o Jiova ni “sega ni dau veitovaki, e sega tale ga ni rawa ni vaqumi.” (Vakarua 10:17, NW) E duidui o Jiova mai vei ira e levu na dauveiliutaki vakatamata ni sega ni rawai o koya ena iyau vakayago se na irairai ga ni ka e sau. E sega vakadua ni dau veivakaduiduitaki se veitotaki. Raica mada oqo e dua na ivakadinadina ni nona sega ni dau veitotaki o Jiova. E sega ni dolava ga na sala vei ira e vica mera yaco kina mera nona dauveiqaravi, mera rawata tale ga na bula tawavakaiyalayala. Ia, “sa dau vinakati ira kece ga era dau vakarokorokotaki koya ka dau cakava na ka e dodonu, veitalia ga se mataqali kawa tamata cava era lewena.” (Cakacaka 10:34, 35, VV) E dola tu na isolisoli uasivi oqo vei keda kece. Veitalia na noda ivakatagedegede ni bula, roka ni kuli ni yagoda, se vanua eda cavutu mai kina. Sega li ni oqo na lewadodonu ena kena ivakatagedegede cecere duadua?
16 E tiko tale e dua na tiki ni lewadodonu i Jiova e dodonu meda dikeva, meda doka tale ga: na ka e dau cakava vei ira era butusevata nona ivakatagedegede savasava.
Sega ni Vakadonui Ira na Cala
17. Vakamacalataka na vuna e sega kina ni dodonu me beitaki na Kalou ena vuku ni lewa ca e yaco tu e vuravura nikua.
17 Era na kaya beka e so: ‘Ke sega ni taleitaka o Jiova na caka ni ka e sega ni dodonu, na cava ga e sa sega ni caka rawa kina e vuravura nikua na rarawa, kei na ivalavala tawadodonu?’ Na yaco tu ni veika tawadodonu e sega ni dodonu me beitaki kina na Kalou. Na veika e sega ni dodonu e yaco tu e vuravura nikua e vu mai na ivalavala ca e vakavuna o Atama. Ena sega ga ni caka rawa e vuravura na lewa ca baleta ni sa saga ga na tamata ivalavala ca me lewa na nona ilakolako—ia, ena sega ni dede.—Vakarua 32:5.
18, 19. Eda kila vakacava ni o Jiova ena sega ni vosoti ira tiko me tawamudu na dau nakita mera beca nona lawa savasava?
18 Ena yalololoma o Jiova vei ira era toro yani vua ena yalo e veivutuni, ia ena sega ni vakalaiva me cici tiko ga e dua na ituvaki e vakarogorogocataki kina na yacana. (Same 74:10, 22, 23) E sega ni rawa ni vakalialiai na Kalou ni lewadodonu; ena sega ni taqomaki ira na ivalavala ca nakita ni sa na tau na kedra itotogi veiganiti. O Jiova e Kalou “sa yalololoma ka daulomasoli, sa vosovoso vakadede, ka levu na nona yalovinaka kei na dina, . . . ia sa sega ga ni vakadonui ira na cala.” (Lako Yani 34:6, 7) Eda vakadinadinataka oqo ena so na gauna ni dau raica o Jiova mera totogitaki o ira era nakita nodra beca na nona lawa.
19 Dua na kena ivakaraitaki na ka e cakava o Jiova vei ira na Isireli. Nira sa lai tawana mada ga na Vanua Yalataki, se wasoma ga na nodra dau talaidredre na Isireli. Era dau “vakararawataki” Jiova na Isireli ena nodra ivalavala ca, ia e sega ni biuti ira tani sara vakatotolo na Kalou. (Same 78:38-41) E dau yalololoma ga vei ira qai solia na gauna mera veisautaki ira kina. A kaya vei ira: “Au sa sega ni vinakata me mate na tamata ca; au vinakata ga me lesu mai na tamata ca mai na nonai tovo, ka me bula: dou lesu mai, dou lesu mai na nomudoui tovo ca; e na vuku ni cava dou sa via mate kina, koi kemudou na mataqali i Isireli?” (Isikeli 33:11) E ka talei vei Jiova na bula, oya na vuna e dau talai ira yani kina nona parofita me rawa nira gole tani na Isireli mai na nodra ivalavala ca. Ia, e levu ga era domoqa, ra sega ni via vakarorogo mera veivutuni. E dreve kece na sasaga i Jiova me veivakabulai. Ena vuku ni yacana kei na kena irogorogo, sa qai soli ira na Isireli o Jiova ina ligadra na kedra meca.—Niemaia 9:26-30.
20. (a) Na cava eda vulica me baleti Jiova ena ka e cakava vei ira na Isireli? (b) Na cava e vakatakarakarataka vinaka kina na lewadodonu i Jiova na laione?
20 Levu sara na ka e rawa nida vulica me baleti Jiova ena ka e cakava vei ira na Isireli. Eda kila ni raica tiko o koya na veika tawadodonu e caka, e kauai tale ga ena ka e raica. (Vosa Vakaibalebale 15:3) E veivakacegui tale ga meda kila ni dau vakaraitaka o koya nona yalololoma vei ira e ganiti ira. Kena ikuri, eda vulica ni sega ni dau tauca vakusakusa na nona lewa. Ena vuku ni nona dau vosota vakadede na Kalou, era nanuma cala kina e so ni sa na sega tu ga ni totogitaki ira na ivalavala ca nakita. Ia, oqo e dua na nanuma vovodea sara, baleta na ka e cakava o Jiova vei ira na Isireli e vakaraitaka ni nona vosota voli mai na Kalou e tiko na kena iyalayala. Ena dei tu ga o Jiova ena nona tauca na lewadodonu. Na tamata ga e rawa ni sega ni doudou ena so na gauna me tauca na lewadodonu. Ia, na Kalou doudou o Jiova ena sega vakadua ni tu vakasuka me cakava na ka e dodonu. Sa rauta me laurai ena itikotiko vakaturaga i Jiova na laione, baleta ni manumanu oqo e vakatakarakarataka na lewadodonu kei na doudou. * (Isikeli 1:10; Vakatakila 4:7) O koya gona, eda nuidei ni na vakayacora nona vosa ni yalayala me cavuraka tani e vuravura na lewa ca. E rawa dina nida umana ga na ivakarau ni nona vakatulewa ena iyatuvosa oqo: tauca na itotogi ena gauna e ganita, yalololoma ke tiko na kena yavu dina.—2 Pita 3:9.
Toro Voleka Vua na Kalou ni Lewadodonu
21. Nida vakasamataka na sala e so e dau vakaraitaka kina o Jiova na lewadodonu, meda vakasamataki koya vakacava? Ena vuku ni cava?
21 Nida vakasamataka nona dau vakatulewa o Jiova, meda kua ni nanuma ni vaka e dua na turaganilewa cudrucudru, dau via vosa ga vakadua, qai nona inaki levu ga me dau vakatau itotogi vei ira na cala. E Tama dauloloma o koya, ia e dau lewa dodonu tale ga. E vinakata o koya me cakava na ka e vinaka taudua vei ira na luvena. Me vaka ga e dua na tama e dodonu qai dina, o Jiova na Tamada ena vakatau itotogi ke gadrevi, ia ena gauna vata oqori e dau yalololoma vei ira na luvena e vuravura baleta ni kila nira tiko ena ituvaki e gadrevi kina nona veivuke kei na veivosoti.—Same 103:10, 13.
22. Ena vuku ni lewadodonu i Jiova, na cava e sa vakarautaka vakarawarawa vei keda? Na cava e dau vaka kina oqo na ka e cakava vei keda?
22 Eda marau dina ni lewadodonu ni Kalou e sega ni vauci ga kina na vakatau itotogi vei ira na cakacala! Ena lewadodonu i Jiova, e sa vakarautaka vei keda na sala meda rawata kina e dua na icovi talei sara—na bula tawamudu uasivi ena vuravura era na “tiko kina nai valavala dodonu.” (2 Pita 3:13) E vaka oqo na ka e cakava vei keda na noda Kalou baleta na nona lewadodonu e kena inaki levu me veivakabulai, sega ni veivakarusai. Io, noda kila vinaka na lewadodonu i Jiova ena vakavuna meda via toro voleka vua! Ena vica na wase e tu oqo e liu, eda na raica vakavoleka kina na sala e dau vakaraitaka kina o Jiova na nona itovo vakasakiti oqo.
^ para. 20 E dau vakatauvatani koya sara mada ga o Jiova kei na laione ni tauca na nona lewa vei Isireli tawayalodina.—Jeremaia 25:38; Osea 5:14.


text:
E Bula Tiko na Kalou?
Kena isau Vakaivolatabu
Io, e tiko na ivakadinadina ena iVolatabu ni bula tiko na Kalou. Qo e uqeti keda meda vakabauta na Kalou, eda sega ni vakabauta na veika era tukuna na veimatalotu, ia nida vakayagataka noda “vakasama” kei na noda “yalomatua.” (Roma 12:1; 1 Joni 5:20) Raica eso na kena ivakaraitaki e yavutaki ena iVolatabu:
Na vakasakiti ni kena tuvai vakamatau na noda vuravura e vakaraitaka ni tiko e dua e bulia. E kaya na iVolatabu: “E macala gona ni tiko o koya e tara na vale yadua, ia o koya e tara na ka kece ga na Kalou.” (Iperiu 3:4) E matata vinaka na tikina qori, ia e dredre mera vakabauta e levu era vuli vinaka. *
Nida tamata ga, e tiko vei keda na gagadre meda via kila na inaki ni bula, ena rawa ni tiko ga na gagadre qori ke sega ni saumi noda lomatarotaro. Qo na ka e vakatoka na iVolatabu me “bula vakayalo,” noda via kila na Kalou da qai via qaravi koya. (Maciu 5:3; Vakatakila 4:11) Na bula vakayalo qo e sega wale ga ni vakaraitaka ni bula tiko na Kalou, e vakaraitaka tale ga ni Kalou dauloloma e vinakata me vakaceguya na noda gagadre qori.—Maciu 4:4.
E volai vakamatailalai na parofisai kece ena iVolatabu ena veisenitiuri sa oti qai yaco dina me vaka ga e tukuni. Na donu kei na matailalai ni itukutuku e parofisaitaki qori, e vakadeitaka ni vakavuna e dua e kaukaua sara.—2 Pita 1:21.
Era kila na dauvolaivolatabu na veika vakasaenisi, ni vakatauvatani kei na nodra itokani. Me kena ivakaraitaki, era vakabauta e levu ena gauna makawa ni tabea tiko na vuravura e dua na manumanu, me vaka na elefaniti, vuaka ni veikau, se na bulumakau. Ia e veibasai kei na ka e tukuna na iVolatabu, ni Kalou e “vakaliliga wale tu na vuravura.” (Jope 26:7) E vakamatatataka tale ga na iVolatabu ni noda vuravura e “mokimokiti.” (Aisea 40:22) Era vakabauta e levu ni veivuke ga ni Kalou era kila rawa kina na dauvolaivolatabu na itukutuku qori.
E sauma na iVolatabu e levu na taro dredre, na mataqali taro e rawa ni vakavuna me sega ni vakabauta kina e dua ni bula tiko na kalou, ni sega ni lomavakacegu ena isaunitaro e tukuni vua. Me kena ivakaraitaki: Ke dauloloma qai kaukaua duadua na Kalou, na cava ga e yaco tiko kina na rarawa kei na ca e vuravura? Na cava e tukuni kina ni dau vakavuna na ca o lotu?—Taito 1:16.
^ para. 2 Kena ivakaraitaki, a tukuna ena dua na gauna o Allan Sandage e dau dikeva na maliwalala: “E dredre meu vakabauta ni yaco vakacalaka na kena tuvai vakamatau na veika e maliwalala. E dua na ka e tuvai ira. Au sega ni vakamacalataka rawa nona tiko na Kalou, ia na Kalou ga ena rawa ni vakavuna na kena tu na ka kece qo.”


text: Vei koya na dairekita, vakarautaki ina “Ruve Galugalu E Tu Vakayawa.” Na same i Tevita. Mikitami.* Nira vesuki koya mai Kaca+ na kai Filisitia.56 Kemuni na Kalou, ni lomani au nira valuti* au tiko na tamata.Era valuti au ena siga taucoko qai vakasaurarataki au.2 Era vakasagai au tiko ga na kequ meca ena siga taucoko,Levu era vala kei au ena dokadoka.3 Niu rere,+ au nuitaki kemuni ga.+4 Au nuitaka na Kalou, au vakacaucautaka na nona vosa,Au nuitaka na Kalou, au sega ni rere.Na cava e rawa ni cakava vei au na tamata?*+5 Era vakacacana voli na veika au saga ena siga taucoko,Na ka ga era vakasamataka tu mera vakamavoataki au.+6 Era vunitaki ira mera vala,Era yadrava na noqu ilakolako kece,+Nira vinakata mera kauta tani na noqu bula.+7 Ni biuti ira ena vuku ni nodra caka ca.Ni vakalolovirataka na veimatanitu ena nomuni cudru, kemuni na Kalou.+8 Oni kila vinaka na noqu veilakoyaki voli.+Ni tawana na wainimataqu ena nomuni tavaya kulinimanumanu.+Vakacava era sega ni volai tu e nomuni ivola?+9 Era na drotani na kequ meca ena siga au kere veivuke kina.+Qo na vu ni noqu yalodei: e totaki au na Kalou.+10 Au nuitaka na Kalou, au vakacaucautaka na nona vosaAu nuitaki Jiova, au vakacaucautaka na nona vosa,11 Au nuitaka na Kalou, au sega ni rere.+Na cava e rawa ni cakava vei au na tamata?+12 Kemuni na Kalou, sa vauci au tu na noqu bubului vei kemuni,+Au na cabora vei kemuni na vosa ni vakavinavinaka.+13 Ni oni sa vakabulai au mai na mate+Qai tarova na yavaqu me kua ni tarabe,+Meu rawa ni lako voli ena mata ni Kalou ena nodra rarama na bula.+


text:
Iwiliwili
Na iwiliwili e dua na iyauqaqa e rawa ni tiko me vaka e dua ka lewevuqa se rabailevu, ka vakaraitaka na tagutuviki kei vosovosoni. Na iwiliwili e rawa ni vakatauvatani kei na "levu cake", "lailai", se "tautauvata", se ena nomu lesia e dua na matanivika ena kena ivakarau e dua na tabanilotu ni ivakarau. Na dusia, gauna, yawa, katakata, kei na angular era sa tu ena kedra maliwa na ivakaraitaki kilai levu ni iyau quantitative.
Na iwiliwili e tiko ena kedra maliwa na kalasi taumada ni veika vata kei na kena vinaka, iyau, veisau, kei na veimaliwai. Eso na iwiliwili era sa vaka na kena ituvaki e loma (me vaka na kena iwiliwili), ka so era cakacaka me vaka e tukuna (iyau, gacagaca, ivakarau) ni veika me vaka na bibi ka rarama, balavu ka lekaleka, rabailevu ka rabailailai, lalai ka levu, se levu ka lailai.


text:
Na iubi ni gusu kei na ucu | Face coverings and masks
Ubi ni gusu kei na ucu ena iVakatagedegede 1 ni qaqarauni
Ena gauna ko biubiu kina mai vale
Keitou vakayaloqaqataki kemuni mo ni tokara na iubi ni gusu kei na ucu ena gauna ko sa sega kina ni rawa ni veiyawaki kei ira tale e so, me kena ivakaraitaki eso na vanua osooso ena loma ni vale.
E vakaroti vakalawa mo tokara na iubi ni gusu kei na ucu ena:
- sala ni veilakoyaki ni lewenivanua raraba
- ena vuka.
Ni ko sa tiko ena vanua ni cakacaka
E vakaroti vakalawa mo tokara na iubi ni gusu kei na usu kevaka ko draiva ni:
- ni dua na tekisi se lori e ra vodo tiko kina e so
- sala ni veilakoyaki ni lewenivanua raraba.
Ubi ni gusu kei na ucu ena iVakatagedegede 2 ni qaqarauni
Ena gauna ko biubiu kina mai vale
E dodonu vakalawa mo tokara na iubi ni gusu kei na ucu ena:
- vakayagataka na sala ni veilakoyaki ni lewenivanua raraba, waqavuka (oka kina na vanua ni biubiu kei na vanua e tadu yani kina me vaka na siteseni ni sitima kei na basi) kei na vodo tekisi kei na lori era vodo tiko kina e so tale
- sikova e dua na valenibula se itikotiko ni veiqaravi vei ira na qase
- ena loma ni bisinisi ni veivoli me vakataka na sitoa lelevu ni volivolitaki, vale ni wainimate, vale levu ka ra tu kina e vuqa na sitoa kei na veiqaravi, makete ena loma ni vale, bisinisi ni vakarautaki kakana me voli ka kau kei na veivanua e vakayagataki raraba me vaka na vale ni yau makawa maroroi kei na valenivola
- sikova na vanua e tiko kina na vakarorogo ena mataveilewai kei na veivaqaqai, matanitu vakaitikotiko kei na tabana ni matanitu levu, kei ira na dau veiqaravi raraba ka tiko na nodra tabana me kidavaki ka rogoci ira na lewenivanua.
Ni ko sa tiko ena vanua ni cakacaka
E vakaroti vakalawa mo tokara na iubi ni gusu kei na ucu kevaka:
- cakacaka ena vanua e dola raraba ena mataveilewai se veivaqaqai, matanitu vakaitikotiko se dua na taba ni matanitu levu se dauveiqaravi raraba
- draiva ni lori usa iyaya ki na veivale — draiva ni lori ni vakau iyaya e gadrevi walega me tokara e dua na iubi ni gusu kei na ucu ena gauna e sobu kina mai na nodra lori
- cakacaka ena dua na vale ni kana, vanua ni gunu, vale ni marau ena bogi se dua ga na bisinisi ni kakana se gunu ka ko veiqaravi kina vei ira na lewenivanua
- cakacaka ena veiqaravi e veivolekati kina na veitaratara — me kena ivakaraitaki, vale ni veikoti se daunivakasala ni totoka
- cakacaka ena dua na sitoa —oka kina ko ira e ra dola tiko e na ivakatagedegede ni qaqarauni 3 kei na 4
- cakacaka ena loma ni vale ni veiqaravi raraba — me kena ivakaraitaki, na valenivola, vale ni yau makawa maroroi se vale ni vakaukauwa yago —e sega ni gadrevi me ra tokara na iubi ni gusu kei na ucu ko ira e ra cakacaka ena tobu ni sisili.
- e draiva ni tekisi, draiva ni lori era vodo tiko kina e so, waqa ni vakalele, basi se sitima ni vanua e ra vodo kina na lewenivanua — oqo e ra sega ni okati kina na basi ni gonevuli kei na waqa ni vakalele e na kedrau maliwa na Yanuyanu ena Vualiku kei na Yanuyanu ena Ceva.
Ubi ni gusu kei na ucu ena iVakatagedegede 3 ni qaqarauni
Ena gauna ko biubiu kina mai vale
Keitou vakayaloqaqataki iko mo tokara e dua na iubi ni gusu kei na ucu ka qarauna na nomu veiyawaki me 2 na mita ena gauna ko sa biubiu mai kina mai nomu vale. Vakabibi kevaka e dredre mo veiyawaki kei ira tale e so. Me kena ivakaraitaki, ena gauna ko laki kauta na kakana vakarautaki me vakayagataki ena dua tale na vanua.
E dodonu vakalawa mo tokara na iubi ni gusu kei na ucu ena:
- ena sala ni veilakoyaki e vakayagataka na lewenivanua raraba kei na vanua e yaco kina kei na vanua e biubiu mai kina me vaka na vei rara ni waqavuka, vei siteseni ni sitima kei na vei ikelekele ni basi
- ena vuka
- ena loma ni tekisi se lori era vodo vata tiko kina e so
- sikova e dua na valenibula
- sikova e dua na itikotiko ni veiqaravi vei ira na qase
- ko iko e dua e qaravi se vakararavi ena dua na bisinisi se veiqaravi tiko ena vei ivakatagedegede oqo me vaka na sitoa lelevu ni volivolitaki, sitoa ni volitaki wainimate kei na vanua ni vakatawa benisini
- sikova na vanua ni lewenivanua raraba ena mataveilewai se veivaqaqai, vei initini ni matanitu vakaitikotiko kei na matanitu levu kei ira na veiqaravi raraba e tiko na kena tabana me kidavaki ira era gadreva na veivuke.
Ni ko sa tiko ena vanua ni cakacaka
E dodonu vakalawa mo tokara e dua na iubi ni gusu kei na ucu kevaka na nomu cakacaka e gadrevi kina mo veitaratara kei ira e ra via qaravi ena bisinisi se veiqaravi e ra dola tiko ena iVakatagedegede ni qaqarauni 3. E dodonu mo tokara e dua na iubi ni gusu kei na ucu kevaka ko cakacaka:
- ena dua sitoa levu, sitoa lalai, vanua ni vakatawa benisini, bisinisi e taukena na lewenivanua, sitoa ni volitaki wainimate, vanua e maroroi kina na kakana me veisoliyaki vei ira na lewenivanua, vale ni sava isulu me ka rawa ni dui savata ga na nodra dui isulu, sitoa ni volitaki iyaya ni tara vale, sitoa ni volitaki lewe ni manumanu, sitoa ni volitaki ika, sitoa ni volitaki kakana draudrau, vale lelevu ka ra tu kina e vuqa na sitoa, baqe kei na New Zealand Post
- e vanua ena mataveilewai kei na veivaqaqai e ra lako yani kina na lewenivanua se dua na dau veiqaravi raraba
- dua na lori e usa iyaya ki na veivale — e gadrevi walega mo tokara e dua na iubi ni gusu kei na ucu ena gauna ko sa sobu kina mai na nomu lori
- e dua na draiva ni tekisi, vodo ena lori ka tiko talega kina e so, waqa ni vakalele, basi se sitima ni vanua e ra vodo kina na lewenivanua — e sega ni gadrevi mo tokara e dua na iubi ni gusu kei na ucu ena nodra basi na gonevuli kei na waqa ni vakalele ena kedrau maliwa na Vualiku ni Yanuyanu kei na Ceva ni Yanuyanu.
Ubi ni gusu kei na ucu ena iVakatagedegede 4 ni qaqarauni
Ena gauna ko biubiu kina mai vale
Keitou vakayaloqaqataki iko mo tokara e dua na iubi ni gusu kei na ucu ka me 2 na mita na kemu veiyawaki kei ira tale e so e na gauna ko biubiu mai kina e vale. Vakabibi kevaka e dredre mo veiyawaki kei ira tale e so. Me kena ivakaraitaki, ena gauna ko laki kauta na kakana vakarautaki me vakayagataki ena dua tale na vanua.
E dodonu vakalawa mo tokara na iubi ni gusu kei na ucu ena:
- ena sala ni veilakoyaki e vakayagataka na lewenivanua raraba kei na vanua e yaco kina kei na vanua e biubiu mai kina me vaka na vei rara ni waqavuka, vei siteseni ni sitima kei na vei ikelekele ni basi
- ena vuka
- ena loma ni tekisi se lori era vata tiko kina e so
- sikova e dua na valenibula
- sikova e dua na itikotiko ni veiqaravi vei ira na qase
- ko iko e dua e qaravi se vakararavi ena dua na bisinisi se veiqaravi tiko ena ivakatagedegede oqo me vaka na sitoa lelevu ni volivolitaki, sitoa ni volitaki wainimate kei na vanua ni vakatawa benisini
- sikova na vanua ni lewenivanua raraba ena mataveilewai se veivaqaqai, vei itini ni matanitu vakaitikotiko kei na matanitu levu kei ira na veiqaravi raraba e tiko me kida-vaki ira era gadreva na veivuke.
Ni ko sa tiko ena vanua ni cakacaka
E dodonu vakalawa mo tokara e dua na iubi ni gusu kei na ucu kevaka na nomu cakacaka e gadrevi kina mo veitaratara kei ira e ra via qaravi ena bisinisi se veiqaravi e ra dola tiko ena iVakatagedegede ni qaqarauni 4. E dodonu mo tokara e dua na iubi ni gusu kei na ucu kevaka ko cakacaka:
- ena dua na sitoa levu ni volivoli, sitoa lalai, vanua ni vakatawa benisini, bisinisi e taukena na lewenivanua, sitoa ni volitaki wainimate, vanua ni maroroi kakana me veisoliyaki vei ira na lewenivanua, vanua ni sava isulu ka ra dui savata na nodra isulu se sitoa ni volitaki iyaya ni tara vale
- e vanua ena mataveilewai kei na veivaqaqai e ra lako yani kina na lewenivanua se dua na dau veiqaravi raraba
- e dua na draiva ni tekisi, se vodo ena lori e ra tiko talega kina e so, waqa ni vakalele, basi se sitima ni vanua era vodo kina na lewenivanua — e sega ni gadrevi mo tokara edua na iubi ni gusu kei na ucu ena waqa ni vakalele ena kedrau maliwa na Vualiku ni Yanuyanu kei na Ceva ni Yanuyanu.
Ko cei e sega ni gadrevi me tokara e dua na iubi ni gusu kei na ucu?
Eda kila e so e vakaleqai na ituvaki ni yagodra se na vuku ni tauvi mate ena sega ni rawa vei ira me ra tokara vakavinaka na iubi ni gusu kei na ucu. Yalo vinaka nanuma tiko na tikina oqo. E se tikoga vei ira na dodonu me baleta na kakana, sitoa ni wainimate kei na veiqaravi tale eso.
Kevaka e rawa, ko sa vakauqeti mo tokara e dua na ubi ni gusu kei na ucu.
E sega ni gadrevi me tokari na iubi ni gusu kei na ucu:
- vei ira na gone sega ni yacova na yabaki 12
- gonevuli ena loma ni nodra basi na gonevuli
- pasidia ena waqa ni vakalele e na kedrau maliwa na yanuyanu ena Vualiku kei na Ceva
- ena dua na waqa ka sega ni tiko na pasidia e na vanua sogoti me vaka na waqa totolo ni sarasara
- ena ilakolako saumi se mata ilakolako ni sarasara vakailawalawa
- ena loma ni waqavuka vaka itaukei
- ko ira na draiva, pailate, vakailesilesi ena veiqaravi ka ra tiko tani vakatikitiki mai vei ira na pasidia me vakataki ira na pailate ena mua i liu ni waqavuka se ko ira na draiva ni sitima ena nodra rumu.
E sega talega ni gadrevi mo tokara e dua na iubi ni gusu kei na ucu kevaka:
- e ririkotaki me kena ivakaraitaki ni kevaka e tokari ena sega ni rawa ni draivataka vakavinaka na lori se motoka na draiva
- yaco edua na leqa tubukoso
- e tauvi iko e dua na mate ena yagomu se vakasama se leqa na ituvaki ni yagomu ka sega ni veiganiti me tokari na iubi ni gusu kei na ucu
- e dodonu mo vakadinadinataka na kemu ituvaki
- e gadrevi mo veivosaki kei na dua e didivara se dredre ni rogoca na ka
- kevaka ko gadreva na memu wainimate
- ko gadreva na kana se gunu, kevaka e vakatarai na kana kei na gunu
- e sega ni vakatarai vakalawa.
Tikite ni vakuai me tokara na iubi ni gusu kei na ucu
Eda kila e so e vakaleqai na ituvaki ni yagodra se na vuku ni tauvi mate ena sega ni rawa vei ira me tokara vakavinaka na iubi ni gusu kei na ucu. Kevaka ko sega ni tokara rawa e dua, e sa rawa ni dua vei iko na tikite ni vakadinadina ni ko sa vakuai. Ena rawa mo vakaraitaka na nomu tikite ena gauna e gadrevi kina.
E rawa ni ko kerea e dua na tikite ni vakuai mai na iSoqosoqo ni Vakaleqai na iTuvaki ni Yago e NZ ena nomu veitaratara vei iratou ena 04 801 9100 se ena info@dpa.org.nz.
Sala me daramaki kina na itataqomaki ni gusu kei na ucu
- Raica na nomu iubi ni gusu kei na ucu. Mo vakadeitaka me:
- savasava
- mamaca
- sega ni kabasu.
- Savata na ligamu. Ni bera ni o daramaka na iubi ni gusu kei na ucu, savata qai vakamamacataka na ligamu. Vakayagataka na
- sovu kei na wai
- na sanitiser ni liga (rauta ni 60 na pasede na alakaolo).
- Daramaka nomu itataqomaki ni ucu kei na gusu. Daramaka na iubi me ubia na ucu kei na gusu qai vakadre na muani wa e daligamu ruarua. Na iubi ni mata ena:
- Ubia kece na ucu, gusu kei na kumi.
- Tokara vinaka qai vakadre vinaka ena balumu ruarua.
- Vukea nomu cegu vinaka.
- Savata tale na ligamu ena:
- sovu kei na wai
- sanitiser ni liga (rauta ni 60 na pasede na alakaolo).
Ni daramaki tiko na iubi ni ucu kei na gusu
Ni daramaki tiko na iubi ni ucu kei a gusu mo:
- kua ni tara na mua iliu ni ubi ni mata
- kua ni tara na matamu
- kua ni veitosoyaka na iubi se dreta sobu ina ruku ni kumimu
- veisautaki na iubi ni sa duka, suasua se kabasu.
Sala me luva kina na iubi ni gusu kei na ucu
- Savata na ligamu. Savata qai vakamamacataka vinaka na ligamu ni o vakayagataka na:
- sovu kei na wai
- sanitiser ni liga (rauta ni 60 na pasede na alakaolo).
- Luvata na iubi ni gusu kei na ucu. Luvata na iubi mai daku ni ulu qai dreta laivi e matamu. Saga mo semai rau vata na kena wa qai saga mo kua ni tara na muana e liu ni iubi, qarauna tale ga mo kua ni tara na matamu, ucumu se gusumu.
- Savata qai biuta e kavanibenu na iubi kei na ucu.
- Savata na iubi ni matamu kei na ucumu ena nomu savata ena misini ni savasava ia me 60 na dikiri na katakata ni wai. Me mamaca vinaka sara na iubi qori ni bera ni o vakayagataka tale. Kua na vakayagataka na iubi e suasua tu.
- Mo biuta e kavanibenu na iubi e dau vakayagataki ga vakadua. Biuta e kavanibenu me sogo vinaka, se ena dua na itawatawa e sogo vinaka qai kauta laivi. Kua ni saga mo vakayagataka tale na iubi e dau vakayagataki ga vakadua.
- Savata tale na ligamu. Vakayagataka na:
- sovu kei na wai
- sanitiser (rauta ni 60 na pasede na alakaolo).
Last updated:


text:
Na iVakadei Cava e Dau Vakayagataki ena Gauna Makawa?
E buli mai ena qele se drega (wax), e duidui tale ga na kena ibulibuli eso e vaka na matanimoto (cone), sukuea, silida, kei na ulu ni manumanu. Dau vakayagataki me vakadinadinataka e dua na ivola se lewa, vesu kina na beki, se dola kina na katuba me vaka na icurucuru ena ibulubulu.
E caka mai na sui, cule, kaukamea, vatu talei, vatu se kau. E dau ceuti kina na yaca i koya e taukena, kei na yaca i tamana. Eso na gauna e ceuti tale ga kina na itutu i kena itaukei.
Gauna e malumu kina ena vakabiri na ivakadei me vakadinadinataka e dua na ivola. (Jope 38:14) Ni sa kaukaua ena sega tale ga ni taqusi rawa na itukutuku e tiko kina.
Lesi Kina na iTavi
E rawa ni dua tale e vakayagataka na ivakadei me vakaraitaka ni sa soli vua na lewa. Kena ivakaraitaki, na Fero e Ijipita makawa, kei Josefa na luvei Jekope na peteriaki. A bobula tu e Ijipita o Josefa, toso na gauna e bala vakatawadodonu e valeniveivesu. A sereki koya na Fero qai lesi koya me paraiminisita, e kaya na iVolatabu: “E luvata sara mai ligana o Fero na nona mama vakaturaga me daramaka ena liga i Josefa.” (Vakatekivu 41:42) Na mama ni veivakadonui qori e rawa kina vei Josefa me qarava na itavi bibi e lesi kina.
E vakayagataka na ranadi o Jesepeli na ivakadei nei watina me bukiveretaki Nepoci. E mani vola na ivola ena yaca i Eapi vei ira eso na qase mera beitaki Nepoci ni vosavakacacataka na Kalou, me vakamatei tale ga. E vakayagataka na ivakadei nei watina ena ivola me vakayacori kina na lomana.—1 Tui 21:5-14.
E vakayagataka o Easuerosi na Tui Perisia na mama vakaturaga me ivakadei ni nona ivakaro.—Esiteri 3:10, 12.
E kaya na dauvola iVolatabu o Niemaia nira vakayagataka tale ga na drega na raluve ni Isireli, Livai kei ira na bete me ivakadei ni veiyalayalati.—Niemaia 1:1; 9:38.
E rua na gauna e cavuti kina ena iVolatabu na kena vakayagataki na drega me dregata na icurucuru. Kena imatai, e ‘kau e dua na vatu me sogo kina na gusu ni qara’ ni laione a viritaki kina o Taniela. Sa qai “dregata” o Tui Taraiase “ena nona mama vakaturaga kei na nodra mama na nona tamata vakaitutu, me kua ni veisautaki na ka me baleti Taniela.”—Taniela 6:17.
Kena ikarua, a vakotori na yago i Jisu ena ibulubulu ra qai “sogota vinaka” na kena meca “na ibulubulu nira dregata na kena isogo vatu” me sogota na kena icurucuru. (Maciu 27:66) E kaya o David L. Turner, e dua na dauvakamacala ni iVolatabu, ke dregata na ivakadei qori e dua na ivakalesilesi e Roma “ena vakayagataka na qele se drega ena maliwa ni vatu kei na icurucuru ina ibulubulu.”
E levu dina na ka eda vulica ena ivakadei e vakayagataki ena gauna makawa. Era kauai tiko vakalevu na dauvakekeli kei ira na daunitukutuku makawa ena veika qori. Sa vulici tiko gona vakalevu nikua na veika me baleta na ivakadei, e vakatokai me sigillography.


text:
O Rawa ni Bula Tawamudu?
Kena isau vakaivolatabu
E yalataka na iVolatabu: “O koya e cakava na loma ni Kalou ena bula tawamudu.” (1 Joni 2:17, Holy Bible—Easy-to-Read Version) Na cava e vinakata na Kalou mo cakava?
Vulica na ka me baleta na Kalou, kei na Luvena o Jisu. E kaya o Jisu ena nona masu: “Ena rawata na bula tawamudu, o koya e vulica tiko ga na veika me baleti kemuni na Kalou dina duadua ga, kei Jisu Karisito oni tala mai.” (Joni 17:3) Na cava e okati ena noda ‘vulici rau tiko ga’ na Kalou kei Jisu? Eda na kilai rau nida vulica na iVolatabu da qai cakava na ka eda vulica. * E vakavotui ena iVolatabu na nona nanuma na Dauveibuli na Kalou o Jiova, o koya e solia na bula. (Cakacaka 17:24, 25) E vakamacalataka tale ga na Luvena o Jisu ni dau vakavulica na “vosa ni bula tawamudu.”—Joni 6:67-69.
Vakabauta na isoro ni veivoli Jisu. E lako mai vuravura o Jisu “me veiqaravi, me solia tale ga na nona bula me kedra ivoli e le levu.” (Maciu 20:28) Na isoro ni veivoli i Jisu e vakarautaka gona vei keda na bula tawamudu ena Parataisi e vuravura. * (Same 37:29) E kaya o Jisu: “Na levu ni nona lomani vuravura na Kalou e solia kina na Luvena e duabau ga e bulia, mera kua ni rusa kina o ira na vakaraitaka nodra vakabauti koya, mera rawata ga na bula tawamudu.” (Joni 3:16) Meda nanuma ni so tale na ka e okati ena noda vakabauti Jisu. E dodonu meda ‘vakaraitaka nida vakabauti koya,’ oya meda muria nona ivakavuvuli kei na inaki i Tamana.—Maciu 7:21; Jemesa 2:17.
Qaqaco na veitokani kei na Kalou. E vinakata na Kalou meda toro voleka vua, meda nona itokani tale ga. (Jemesa 2:23; 4:8) E tawamudu nona bula na Kalou. Ena sega vakadua ni mate, e vinakata talega mera bula tawamudu nona itokani. E kaya kina na Kalou ena nona Vosa vei ira era vakasaqarai koya: “Mo marautaka mada ga na bula me tawamudu.”—Same 22:26.
Rai Cala me Baleta na Bula Tawamudu
Rai cala: Rawati na bula tawamudu ena sasaga ni tamata.
Ka dina: E yalataki ena so na veiqaravi vakavuniwai ni rawa ni vakabalavutaki na bula ni tamata, ia ena sega ni rawati kina na bula tawamudu. Na Kalou ga ena solia vei keda na bula tawamudu, ni o koya ga “na ivurevure ni bula.” (Same 36:9) E yalataka ni na “tiloma vakadua o koya na mate,” ra qai rawata na bula tawamudu o ira na tamata yalodina kece.—Aisea 25:8; 1 Joni 2:25.
Rai cala: Era na bula tawamudu ga eso na matatamata.
Ka dina: E sega ni dau veivakaduiduitaki na Kalou. Ia “e vakadonui ira era dokai koya ra qai cakava na ka e vinakata mai na veivanua kece.” (Cakacaka 10:34, 35) Era na bula tawamudu o ira era talairawarawa vua na Kalou era duikaikai qai duidui nodra itovo.
Rai cala: E vakavucesa na bula tawamudu.
Ka dina: Na Kalou e yalataka na bula tawamudu ni lomani keda e vinakata tale ga meda marau. (Jemesa 1:17; 1 Joni 4:8) Na sala duadua ga e kila nida rawa ni marau kina oya noda cakava na cakacaka e yaga. (Dauvunau 3:12) E yalataka ni o ira na bula tawamudu e vuravura ena vakainaki qai veivakacegui na cakacaka era cakava, ena yaga vei ira kei ira na wekadra lomani.—Aisea 65:22, 23.
Kena ikuri era na vulica tiko ga na veika vovou me baleta na Dauveibuli kei na nona ibulibuli. E biuta vei keda na gagadre ni bula tawamudu meda kilai koya tale ga. Era “sega ni katuma rawa na tamata na ka e cakava na Kalou dina mai na itekitekivu me yacova na kena itinitini.” (Dauvunau 3:10, 11) O ira gona era bula tawamudu era na vulica ra qai cakava tiko ga na cakacaka e veivakurabuitaki.
^ para. 2 Era veisureti na iVakadinadina i Jiova ena kena vulici wale na iVolatabu. Me ikuri ni vakamacala sarava na vidio Na Cava e Dau Caka ena Vuli iVolatabu?
^ para. 3 Raica na ulutaga “Veivakabulai Vakacava o Jisu?”


text: 2 O koya gona taciqu se o cei ga o iko,+ o na sega ni galala ke o veivakalewai. Ni o vakalewa e dua, o sa vakalewai iko tale tiko ga, ni ka ga o vakalewa o cakava tiko.+2 Eda kila ni lewa ena tauca na Kalou vei ira na cakava tiko na ka kece qo, e salavata kei na dina.3 Ia na wekaqu, o nanuma mo na drovaka na veilewai ni Kalou ena nomu vakalewai ira na cakava na ka kece qo, ia o cakava tale tiko ga o iko?4 Se o beca na yalololoma levu+ ni Kalou, nona yalorawarawa,+ kei na nona dauvosota,+ ni o sega ni kila ni yalovinaka tiko vei iko ena nona vinakata mo veivutuni?+5 Ia ena nomu yalokaukaua kei na yalo e sega ni veivutuni, o binia tiko kina na cudru ni Kalou vei iko ena siga ni nona cudru kei na siga me na tauca kina nona lewadodonu.+6 Ena qai sauma o koya na tamata yadua me vaka na nona ivalavala.+7 Na bula tawamudu vei ira era qara na lagilagi, na vakarokoroko, kei na yago e sega ni vuca rawa,+ ena nodra vakayacora tiko ga na ka vinaka ena yalovosota.8 Ia vei ira na dau veileti, era beca na ka dina ra qai talairawarawa ina ka e sega ni dodonu, era na totogitaki, era na cudruvi.+9 Era na rarawa ra yaluma tale ga o ira kece era cakava na ka ca, e liu vei ira na Jiu qai tarava vei ira na kai Kirisi.10 Ia na lagilagi, na vakarokoroko, kei na vakacegu, vei ira kece era cakava na ka vinaka, e liu vei ira na Jiu+ qai tarava vei ira na kai Kirisi.+11 Ni sega ni dau veivakaduiduitaki na Kalou.+12 Ni o ira kece era valavala ca ni sega na lawa, era na mate ga, e dina ni sega na lawa.+ Ia o ira kece era valavala ca nira vauci tiko ena lawa era na lewai ena lawa.+13 Nira sega ni yalododonu ena mata ni Kalou o ira na rogoca wale ga na lawa, o ira ga era muria na lawa era na okati mera yalododonu.+14 Ena gauna era cakava kina vakataki ira na lewe ni veimatanitu na ka e tukuni ena lawa, era sega ni kila na lawa+ ia o ira ga na lawa.15 E kilai ena ka era cakava ni sa volai tu e lomadra na lawa, e vakadinadina vei ira na nodra lewaeloma, na veika tale ga era vakananuma e beitaki ira se vakadonui ira.16 Ena qai yaco qo ena siga e lewa kina na Kalou ena liga i Jisu Karisito, na veika e cakava vakavuni na tamata+ se dau vakananuma. Na itukutuku qo e tiki ni itukutuku vinaka au dau vunautaka.17 Ia kaya mada ke o Jiu,+ o vakararavi ina lawa, o sakitaka nomu veiwekani kei na Kalou,18 o kila na lomana o qai vakadonuya na veika e uasivi ni o vakavulici* ena Lawa,+19 o qai nanuma ni o dauveituberi vei ira na mataboko, o rarama vei ira na tiko ena butobuto,20 o dauveivakavulici vei ira na sesewa, o dauveituberi vei ira na gone, o kila vinaka tale ga na yavu ni ivakavuvuli dina e volai ena Lawa—21 ia o iko o vakavulica tiko e dua tale, o sa bau vakavulici iko mada?+ O iko, o vunautaka tiko “Kua ni butako,”+ o butako tiko?22 O iko o kaya tiko “Kua ni veibutakoci,”+ o veibutakoci tiko? O iko o dau sevaka na matakau, o butako tale tiko mai na vale ni qaravi matakau?23 O iko o sakitaka na lawa, o sa beca na Kalou ena nomu sega ni muria na Lawa?24 Me vaka e volai, “sa mai vosabeci na yaca ni Kalou vei ira na lewe ni veimatanitu ena nomuni ivalavala.”+25 Ena yaga wale ga na cili+ ke o muria na lawa,+ ia ke o beca na lawa sa na tawayaga vei iko na nomu cili.26 O koya gona, ke muria vakadodonu na Lawa e dua e sega ni cili,+ sa na okati me cili na nona sega ni cili, se vakaevei?+27 Ke muria na Lawa e dua e sega ni cili, ena lewai iko o koya ni o beca na lawa, dina ni tu vei iko na kena ivola kei na veicilivi.28 Na nona okati me Jiu e dua e sega ni vakatau ena ka e sau+ se na cilivi ni yagona.+29 E kilai ga na Jiu dina ena ka e tu e lomana,+ na lomana tale ga e cilivi+ vakayalo, e sega ni cilivi ena vuku wale ga ni ka e volai.+ O koya qo e vakacaucautaki koya sara ga na Kalou, e sega ni vakacaucautaki koya na tamata.+


text:
Vatu kei iwiliwili
Vatu kei iwiliwili sa ikoya e dua na iwasewase ni ivakatagi kilai levu ka tekivutaki e Amerika ena gauna ni 1940s vakacaca kei itekivu ni 1950s vakacaca mai na dua na sere me vaka na kosipeli, lade blues, jazz, boogie woogie, vakatagi kei blues, kei na vanua ivakatagi. Me vaka ni tiki ni veika me na yaco me vatu kei iwiliwili e rawa ni rogoci ena blues ivolatukutuku mai na 1920s kei na ivolatukutuku ni vanua ni 1930s, a sega ni rawata na yacana na iwasewase me yacova na 1954.
Me vaka na Greg Kot, "vatu kei iwiliwili" vakaibalebaletaki ki na dua na iwalewale ni sere e vakayacori tiko ena Amerika tiko na 1950s ni bera na kena vakatorocaketaki ena loma-1960s ki "na levu ni vakaruruga ni veimatanitu e kilai me vaka "vatu ivakatagi", e dina ga ni ra sa na kilai talega o ira oqo vatu kei iwiliwili."
E tiko na eliu vatu kei iwiliwili kalou, dua ga na piano se saxophone sa ikoya na veiliutaki iyaya, ia era dau vakaisosomitaki se vakaikuritaki na iyaya oqo mai na qita ena lomadonu ni bera 1950s. Na tavatu e sa dua na vakatagi ni danisi kei na dua na yalonuidei muritavatu, ka voleka ni dau vakarautaki ena dua na dai lali. Na vatu vakasakiti kei na iwiliwili e dau vakayacori vata kei na dua se rua na qita livaliva (dua veiliutaki, dua vakatagi), na e rua na besi se wa ni besi se livaliva besi qita, kei na dua na kato ni lali. Sivia e dua na sere, vatu kei iwiliwili, me vaka e raici ena iyaloyalo, ena mekesini ni fan, kei na retioyaloyalo, vakayarayarataki ivakarau, ivakarau ni bula, ivakarau ni bula, kei na ivosavosa.Me kena ikuri, sa rawa me ra cau na vatu kei iwiliwili ki na vakamatanitu dodonu veitosoyaki baleta ruarua Aferika-vakaamerika kei Amerika vulavula era dau taleitaka na itabagone na ivakatagi. E a lako yani ki na vuvu ni iwasewase, ka vakavuqa ni sega na ituvaki ni muritavatu taumada, ka ra sa dau vakatokai tu ena gauna oqo me vatu ivakatagi se "vatu".


text:
VOTA TIKO O AMINIASI TUIMABA NA NONA METALI KOULA KIVUA NA TUKANA SA MAI TAKALI ENA YABAKI SA OTI
Written by admin on August 9, 2021
Vakaraitaka o Aminiasi Tuimaba ni via vota tiko na nona metali koula ka rawata mai Tokyo kivua na turaga tukana ka mai takali ena gauna ni Los Angeles 7’s ena yabaki sa oti 2020.
O Tuimaba e cavutu mai Yasawa ka levu ga na gauna ni nona bula e tu ga vata kei Tukana e Lautoka.
Tukuna o Tuimaba ni levu na gauna rau dau veitalanoataka kina  kei Tukana me baleta na metali koula ena qito ni Olympic ia kalouca sara ni sa sega ni bula tiko ena gauna qo me raica ni u sa rawata mai na koula mai Tokyo ena Olympic.
Kaya talega o Tuimaba ni veika kece sara e rawata tu qo ena vakavinavinakataki ratou vakalevu sara na nona vuvale ena veitokoni levu eratou dau cakava ena gauna kece ni nona vakavakarau kina dua na qito levu kei na qito kece e vakaitavi kina.
Ena gauna qo e qito tiko o Tuimaba ena kalavo na PAU mai Varanise ena French Top 14, gauna kece e qito 15 tiko mai kina mai Varanise e vakanamata tikoga mai nona vakasama kei na vakanananu ena qito levu ni Olympics e Tokyo.
Kaya na cauravou yabaki 26 qo ni sa sega tu ga ni waraka na gauna qo me oti nodratou tauri vakatikitikitaki tiko mai Nadi me laki sota kei ratou nona vuvale baleta ni sa na lesu tale tiko ki Varanise ena dua na gauna lekaleka ga qo.
Ena oti tiko nodratou tauri vakatikitikitaki  tiko na cauravou lewe ni timi ni Viti ena mua ni macawa qo.
Kena i tukutuku matata rogoca mai ena Vitifm 92.2FM/92.6FM/92.0FM