text:
WASE 42
Vunauci Ira na Farisi o Jisu
MACIU 12:33-50 MARIKA 3:31-35 LUKE 8:19-21
-
CAVUTA O JISU ‘NA IVAKATAKILAKILA I JONA’
-
ERA VOLEKA CAKE VEI JISU NA TISAIPELI
Era rawa ni vosavakacacataka na yalo tabu na vunivola kei na Farisi nira sega ni vakabauta ni vakasavi ira na timoni o Jisu ena kaukaua ni Kalou. Vakacava era ito ni Kalou se o Setani? E kaya o Jisu: “Ke oni kau vinaka, oni na vuataka ga na vua vinaka, ke oni kau ca, oni na vuataka na vua ca, ena kilai na kau ena vuana.”—Maciu 12:33.
E vua vinaka nona vakasavi ira na timoni o Jisu, e ka vakalialia gona me tukuni ni cakava rawa ya ena vuku ni nona qaravi Setani. A tukuna o Jisu ena nona iVunau ena Ulunivanua ni kau vinaka ena vuataka ga na vua vinaka. Era vuataka kina na Farisi na vua ca nira beitaki Jisu vakailasu. E tukuna vei ira o Jisu: “Dou kawa ni gata batigaga, dou na sega ni cavuta rawa na vosa vinaka ni ca na lomamudou! Ni na cavuta ga na gusumudou na ka e sinai tu e lomamudou.”—Maciu 7:16, 17; 12:34.
E kilai na ka e tu e lomada ena ka eda tukuna, e yavu tale ga ni noda lewai. E kaya kina o Jisu: “Au tukuna vei kemudou ni ka tawayaga kece e cavuta na tamata ena tarogi vua ena Siga ni Lewa, o na vakadonui se cudruvi ena vosa o cavuta.”—Maciu 12:36, 37.
Era sega ni lomavakacegu na vunivola kei na Farisi ena cakacaka veivakurabuitaki i Jisu, era tukuna tale: “Qasenivuli, keimami vinakata moni vakaraitaka e dua na ivakatakilakila.” Se ra mani raica se sega na cakamana i Jisu, sa tu rawa e levu na ivakadinadina ni nona cakacaka. E rawa gona ni tukuna o Jisu vei ira nodra iliuliu na Jiu: “Era dau vaqara na ivakatakilakila na itabatamata ca era dauveibutakoci, ia ena sega ni vakaraitaki vei ira e dua na ivakatakilakila, na ivakatakilakila ga i Jona na parofita.”—Maciu 12:38, 39.
E vakamatatataka sara vei ira o Jisu na ibalebale ni nona vosa: “Me vaka ni a siga tolu, bogi tolu o Jona ena kete ni ika vakaitamera, ena siga tolu, bogi tolu tale ga na Luve ni tamata ena lomaniqele.” A tilomi Jona e dua na ika levu, qai vaka ga e vakaturi ni lako mai tuba. E parofisaitaka tiko e keri o Jisu na nona mate kei na nona vakaturi ena ikatolu ni siga. Gauna e yaco kina qori, era cata na ‘ivakatakilakila i Jona’ nodra iliuliu na Jiu, era sega ni veivutuni se veisau. (Maciu 27:63-66; 28:12-15) Ia era veivutuni na “kai Ninive” ni vunau vei ira o Jona. Era vakadinadinataka kina na cala ni itabatamata qo. E kaya tale ga o Jisu ni na vakadinadinataka tale ga nodra cala na Ranadi ni Sipa ena ka e cakava. A via rogoca na vuku i Solomoni, qai dua na ka nona qoroqoro. E kaya sara o Jisu: “Sa tu qo e dua e uasivi Solomoni.”—Maciu 12:40-42.
E vakatauvatana o Jisu na itabatamata ca qo vua e dua e lako tani mai vua na yalo velavela. (Maciu 12:45) A sega ni vakatawana na lomana na tagane ya ena veika vinaka, ratou mani curumi koya e vitu tale na timoni eratou torosobu sara vua na kena e liu. E va tale ga qori na matanitu o Isireli. Era vakasavasavataki qai vakavoui—me vaka ga na tagane e lako tani mai vua na yalo velavela. Ia era cati ira na parofita ni Kalou, era cati Jisu tale ga e vakadinadinataki ni tiko vua na yalo ni Kalou. Kena ibalebale sa torosobu sara na ituvaki ni matanitu qori mai na kena e liu.
Ni vosa tiko o Jisu, eratou sa duri tale tu ga kei ira na ilala levu o tinana kei ratou na tacina. Era kaya eso era toka e yasana: “E tiko e tuba o tinamu kei ratou na tacimu, eratou via raici iko.” Sa qai vakaraitaka o Jisu nira voleka cake vua na nona tisaipeli, era vaka na tacina dina, ganena kei na tinana. E dusi ira nona tisaipeli qai kaya: “E tinaqu, era taciqu, o ira na rogoca na vosa ni Kalou ra qai muria.” (Luke 8:20, 21) E vakaraitaka e keri o Jisu ni talei cake mai na veiwekani vakayago nona veiwekani kei ira na nona tisaipeli. Noda volekati ira na tacida vakayalo e dau veivakacegui dina, vakabibi nira vakatitiqataki keda eso tale se vosa vakacacataki keda kei na veika vinaka eda cakava!


c: text/html

text:
Feperueri 12-18
MACIU 14-15
Sere 93 kei na Masu
iTekivu ni iVakamacala (Me kua ni sivia na 3 na miniti)
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
“Era Vakani e Levu ena Vukudra e Vica Ga”: (10 min.)
Mac 14:16, 17—E tiko vei ratou na tisaipeli e lima ga na madrai kei na rua na ika (w13 15/7 15 ¶2)
Mac 14:18, 19—E vakania o Jisu na ilala levu ni vakayagataka e vica ga nona tisaipeli (w13 15/7 15 ¶3)
Mac 14:20, 21—Vica vata na udolu e yaga vei ira na cakamana ya (“sega ni wili kina na yalewa kei na gone” ivakamacala ni vosa ena Mac 14:21, nwtsty; w13 15/7 15 ¶1)
-
Vakekeli ena Vosa ni Kalou: (8 min.)
Mac 15:7-9—Na cava meda kua kina ni veivakaisini? (“dau veivakaisini” ivakamacala ni vosa ena Mac 15:7-9, nwtsty)
Mac 15:26—Na cava e rairai vakaibalebaletaka o Jisu ni cavuta “luvenikoli”? (“gone . . . luvenikoli” ivakamacala ni vosa ena Mac 15:26, nwtsty)
Na cava o vulica me baleti Jiova ena wili iVolatabu ni macawa qo?
Na cava eso tale na iyau vakayalo o raica ena wili iVolatabu ni macawa qo?
-
Wili iVolatabu: (Me kua ni sivia na 4 na miniti) Mac 15:1-20
GUMATUA ENA CAKACAKA VAKAITALATALA
iMatai ni Veisiko: (Me kua ni sivia na 2 na miniti) Me vakayagataki na vakatutu ni veivosaki.
Vidio ni iMatai ni Veisikovi Lesu (5 min.) Me saravi qai veivosakitaki na vidio.
Vunau: (Me kua ni sivia na 6 na miniti) w15 15/9 16-17 ¶14-17—Ulutaga: Nuitaki Jisu me Vaqaqacotaka Nomu Vakabauta.
NODA BULA VAKARISITO
Mo iTokani i Jiova—Veitokani: (7 min.) Me saravi na vidio. Oti mera gole ina buturara na gone era sa lesi oti tu qai tarogi ira: Na cava mo veitokani kina kei ira na lomani Jiova? Na cava o vulica vei ira?
“Rokova na Tamamu kei na Tinamu”: (8 min.) Mera vakaitavi na vakarorogo. Me saravi na droini yavala Meu Vosa Vakacava Vei Rau Noqu iTubutubu?
Vuli iVolatabu ni iVavakoso: (30 min.) jy wase 8
Railesuvi na ka e vulici qai vakamacalataka vakalekaleka na ka ena vulici ena macawa tarava (3 min.)
Sere 148 kei na Masu

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
LESONI 9
Tukuni Jiova Tiko ga o Jeremaia
Eda vakalialiai se cudruvi ena so na gauna nida tukuni Jiova. E rawa sara ga nida nanuma meda sa kua ni tukuna na veika me baleti koya. O bau sotava qori?— E vakamacalataki ena iVolatabu e dua na cauravou e lomani Jiova, ia e nanuma me sa kua ni tukuna na veika me baleti koya. Na cauravou qori o Jeremaia. Meda wilika mada eso na ka me baleti koya.
Ni se cauravou o Jeremaia, a tukuna vua o Jiova me vakasalataki ira na lewenivanua mera muduka nodra ivakarau ca. E dredre dina qori vei Jeremaia, a rere tale ga. E tukuna vei Jiova: ‘Au sega ni kila na ka meu tukuna. Au se gone.’ Ia e kaya o Jiova: ‘Kua ni rere. Au na vukei iko.’
A mani vakasalataki ira na lewenivanua o Jeremaia nira na totogitaki ke ra sega ni veisau. Vakacava era muria na vosa i Jeremaia?— Sega. Era vakalialiai koya ra qai cudruvi koya vakalevu. Eso era via vakamatei koya sara! Cava e vakila o Jeremaia?— A rere qai kaya: ‘Au sa na sega tale ni tukuni Jiova.’ Ia vakacava a soro dina?— Sega. E tukuni Jiova tiko ga ena levu ni nona lomani koya. A taqomaki Jeremaia o Jiova ni a sega ni soro.
Kena ivakaraitaki, era kolotaki Jeremaia eso na tamata ca ena dua na qara e tu kina na soso. E sega na kena kakana se mena wai. Era vinakata o ira qori me mate o Jeremaia ena qara ya. Ia e dro rawa ena veivuke i Jiova!
Cava o vulica vei Jeremaia?— A rere ena so na gauna, ia e tukuni Jiova tiko ga. Era na vakalialiai iko se cudruvi iko eso ni o tukuni Jiova. O na rairai madua kina se rere, ia mo tukuni Jiova tiko ga. Ena vukei iko e veigauna me vaka ga nona vukei Jeremaia.


text: 16 Ena ika36 ni yabaki ni veiliutaki i Esa e lako cake o Tui Pasa+ e Isireli me valuti Juta, e tarai* Rama+ sara me kua ni dua e lako yani se lesu mai vei* Tui Esa e Juta.+2 E qai kauta mai o Esa na siliva kei na koula mai na valeniyau i Jiova+ kei na valenitui, e vakauta sara vei Tui Penietati e Siria+ e tiko mai Tamasiko, e kaya:3 “E dua tiko na nodaru veiyalayalati, vaka kina o tamaqu kei tamamu. Au vakauta yani qo vei iko na siliva kei na koula. Mo lako mai, mo tinia na nomu veiyalayalati kei Tui Pasa e Isireli, ena lako tani kina vei au o koya.”4 E mani vakarorogo o Penietati vei Tui Esa, e talai ira sara na nona iliuliu ni mataivalu mera valuta na koro era tiko e Isireli, era qai mokuti Aijoni,+ Tani,+ Epeli-meimi, kei na vanua kece e maroroi tu kina na iyau ena koro e Nafitalai.+5 Ni rogoca ga qori o Pasa, e cegu sara na nona tarai* Rama tiko, e mudu tale ga na nona cakacaka.6 E qai kauti ira kece na Juta o Tui Esa, era colata tani na vatu kei na kau ni Rama+ e vakayagataka tiko o Pasa,+ e tarai* Kipa+ kina kei Misipa+ o koya.7 Ena gauna oya e lako yani o Ananai+ na dauraivotu vei Tui Esa e Juta, e kaya vua: “Ni oni vakararavi* vua na tui Siria oni sega ni vakararavi* vei Jiova na nomuni Kalou, e dro bula kina mai ligamuni na mataivalu nei tui Siria.+8 Vakaevei, era lewe levu sara na mataivalu ni kai Iciopea kei na kai Lipea, e levu na nodra qiqinivalu kei na nodra dauvodo ose? Ia ni oni vakararavi vei Jiova, e soli ira e ligamuni.+9 Ni veiraiyaki na mata i Jiova e vuravura taucoko+ me vakaraitaka na nona kaukaua vei* ira e taucoko* vua na lomadra.+ Oni valavala vakalialia ena ka qo, ia me tekivu qo oni na valuti tiko ga.”+10 E qai cudruva na dauraivotu o Esa, e biuti koya ena valeniveivesu* ni katakatataki koya ena ka qo. E vakasaurarataka sara o Esa eso vei ira na tamata ena gauna vata oya.11 Na itukutuku me baleti Esa, na kena itekivu kei na kena iotioti, e volai ena nodra iVola na Tui Juta kei Isireli.+12 Ena ika39 ni yabaki ni veiliutaki i Esa, e tauva na yavana e dua na mate, e tauvimate kina vakalevu, ia e sega ni kere veivuke vei Jiova ni sa tauvimate, vei ira ga na vuniwai.13 E qai davo vata kei ira na tukana o Esa,+ e mate ena ika41 ni yabaki ni nona veiliutaki.14 Era mani buluti koya ena ibulubulu vakaturaga e kelia ga o koya me nona ena Koro i Tevita,+ era vakadavori koya ena tavata e sinai ena waiwai vakaisaluaki kei na veimataqali ilumu e waki kina na veimataqali isaluaki e duatani sara.+ Era vakamakama tale ga ena veibulu levu me baleti koya.*


text:
Julai 31–Okosita 6
ISIKELI 24-27
Sere 118 kei na Masu
iTekivu ni iVakamacala (Me kua ni sivia na 3 na miniti)
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
“Na Parofisai me Baleti Taia e Vaqaqacotaka Noda Nuitaka na Vosa i Jiova”: (10 min.)
Isi 26:3, 4—Ni vo tu e 250 na yabaki, sa parofisaitaka tu o Jiova na kena vakarusai o Taia (si-E 133 ¶4)
Isi 26:7-11—E cavuta o Isikeli na imatai ni matanitu kei na kena iliuliu ena viribaiti Taia (ce-E 216 ¶3)
Isi 26:4, 12—E parofisaitaka o Isikeli ni na kolotaki i wai na bai, vale kei na qele kei Taia (it-1-E 70)
-
Vakekeli ena Vosa ni Kalou: (8 min.)
Isi 24:6, 12—Na cava e vakatakarakarataka na veveka ena kuro ni vakasaqa? (w07 1/7 14 ¶2)
Isi 24:16, 17—Na cava me kua kina ni lolosi o Isikeli ni mate o watina? (w88-E 15/9 21 ¶24)
Na cava o vulica me baleti Jiova ena wili iVolatabu ni macawa qo?
Na cava eso tale na iyau vakayalo o raica ena wili iVolatabu ni macawa qo?
-
Wili iVolatabu: (Me kua ni sivia na 4 na miniti) Isi 25:1-11
GUMATUA ENA CAKACAKA VAKAITALATALA
iMatai ni Veisiko: (Me kua ni sivia na 2 na miniti) Vakayagataka e dua na tikidua—Me dua na yavu ni veisikovi lesu.
Veisikovi Lesu: (Me kua ni sivia na 4 na miniti) Vakayagataka e dua na tikidua—Vakamacalataka na vidio (me kua ga ni saravi) Na Cava e Dau Caka ena Vuli iVolatabu?
Vuli iVolatabu: (Me kua ni sivia na 6 na miniti) bh 23 ¶13-15—Sureti koya ina soqoni.
NODA BULA VAKARISITO
Eda Vosota Rawa na Veivakatovolei Nida Vakabauta na Vosa ni Kalou: (15 min.) Mera vakaitavi na vakarorogo ni yavutaki ena tikinivolatabu me vaka na Aisea 33:24; 65:21, 22; Joni 5:28, 29; kei na Vakatakila 21:4. Me saravi na vidio Na Yaga ni Veiliutaki ni Matanitu ni Kalou. Uqeti ira mera vakasamataka nira sa bula tu ena vuravura vou, ena gauna era yalolailai kina nira vakatovolei.
Vuli iVolatabu ni iVavakoso: (30 min.) kr wase 15 ¶29-36, kato ni railesuvi “O Vakabauta Dina na Matanitu ni Kalou?”
Railesuvi na ka e vulici qai vakamacalataka vakalekaleka na ka ena vulici ena macawa tarava (3 min.)
Sere 134 kei na Masu


text:
Palasitika
Na palasitika e tiko kina e dua na iyaya ni veika raraba ni veisautaka se na sala-veisautaka matagaga vakatautauvatataki era sa rawarawa ka sa rawa ni tuliraki ki na iyaya tudei.
Na vakapalasitika sai koya na iyau raraba ni ivola ka na rawa ni dredre ni bula vakataotaki ia, ena kalasi ni vakatumoni polymer, oqo e yaco ki na dua na ivakarau ni bula me vaka na nodra dui yaca dina ni kena na kena oqo.
Na palasitika e dau matagaga polymer ni volataucoko levu cake kei na veika tale eso. Era sa dau veisautaka tu ga, ka levu sara na na mai na veikauyami wainimate, ia, e dua na array ni variants era a caka mai na dua na ivola dauivurevure me vaka na poliesita acid mai na sila ca se cellulosic mai na vauvau vakataotaki.
Ena vuku ni kedra isau lailai, rawarawa ni cakacaka, iwali, kei na malumu ni wai, era na vakayagataki na yago ena vuqa na ivoli duidui, oka kina na tiki ni pepa kei na iwali. Era sa vakaiyaragi tu ena veiyaya dodonu, ena so na ivoli ka sa vo toka ga vei ira na iyaya vakaivakarau.
Ena vakatorocaketaki vakailavo, qarava e dua na ikatolu ni palasitika e vakayagataki ena kena tadola ka voravora talega ena kena qaravi na vale me vaka na vakatagitaki, vakapalama se vinyl vakataotaki.[1] Eso tale na ivakavakayagataki e oka kina na motoka (cake yocova 20% palasitika), iyayanivale, kei vakatatalo.[1]Ena vakatorocaketaki vuravura, ena kena vakayagataki na palasitika ena duidui beka—42% ni Na veivakarusai i Idia sa vakayagataki ena kena tadola.[1] E vuravura raraba, e rauta ni 50 kg palasitika e dau caka vakayabaki vua e dua na tamata, vata kei na tabaki ni tini na yabaki.
Era sa vuqa na ivakavakayagataki ni palasitika ena buturara ni veiqaravi vakavuniwai talega, kei na ivakamacala taumada ni polymer ivurevure kei eso tale na iyaya ni veiqaravi vakavuniwai e kau mai na palasitika vakatikina. Na kaulotu ni palasitika veisele e sega ni yaca ni vakayagataki na iyaya palasitika, ia sa baleta ga na ibalebale ni vosa vakapalasitika, me baleta na the ivakaraitaki ni lewe.
Na vuravra imatai taucoko veisautaka palasitika sa bakelite, vakavuna ena Niu Yoka ena 1907, ena Leo Baekeland[2] a siliva na ibalebale 'palasitika'.[3] E vuqa vei ira na daukemesi era sa veivuke oti ki na iyaya ni vakadidike ni palasitika, okati kina na Nobel kiritaka Hermann Staudinger o koya sa kacivi "na tama ni polymer kemisitiri" kei Herman Mark, kilai me "na tama ni polymer fisiki".[4]
Na qaqa kei na noda vakatulewa ena palasitika ni tekivu mai na itekivu ni ika 20 senitiuri sa mai vakavuna na kena sa mai takalevu na veileqa ni itikotiko, baleta ni mai na drakidra sobu ni drakidra sobu ni bula ena vanua. Ni vakarau mai cava na ika 20 senijiuri, na cakacaka ni palasitika vakatorocaketaki vakawaicalataki me rawa ni veivakasavasavataki kina na lomatarotaro ni itikotiko ka tomani tiko na kena kau mai na goneyalewa palasitika. Na kabani levu era cakava tiko na palasitika e vakatitiqataka na rawati tiko ni ose ena gauna o ya, ka sa yaco tiko oqo ena ikumuni palasitika nikua. Palasitika ivakasokumuni kei vakawaicalataki e sega soti ni yaco oqo baleta ni sega ni cakava rawa gauna oqo vakatulewataki mekeniki na isala e vakavuna na veicoqacoqa kei na levu ni sasamaki kei na tuvai vakamatanivola palasitika ni curu ena posi ka vakayagataki ena gauna oqo iwalewale. E vuqa palasitika e se bera vakadua ni vakacurumi, se me na maroroi ena qele bulu se sasaga voli ena draki vakalasitika vadudua. Na vakawaleni ni yago palasitika e rawa ni kune ena veiwaini wai lelevu e vuravura, e dua beka me na vakacurumi ena qele se tomana tikoga na ituvaki ni vanua me vaka palasitika dukadukali. Na vakawaleni ni yago palasitika e rawa ni kune ena wai yagoda lelevu e vuravura, me kena ivakaraitaki, na kena caka na benu me caka na benu ena veiwasawasa kei vuravura taucoko kei na kena sa bula tiko na vanua vakatikitiki.
VeitikinaEdit
- ↑ 1.0 1.1 1.2 Cite error: Invalid
tag; no text was provided for refs named
Applications
- ↑ American Chemical Society National Historic Chemical Landmarks. "Bakelite: The World's First Synthetic Plastic". Retrieved 23 February 2015.
- ↑ Edgar, David; Edgar, Robin (2009). Fantastic Recycled Plastic: 30 Clever Creations to Spark Your Imagination. Sterling Publishing Company, Inc. ISBN 978-1-60059-342-0 – via Google Books.
- ↑ Teegarden, David M. (2004). Polymer Chemistry: Introduction to an Indispensable Science. NSTA Press. ISBN 978-0-87355-221-9 – via Google Books.


text:
NODA BULA VAKARISITO
Na Cava na Rai i Jiova?
Ni bera nida cakava e dua na vakatulewa levu se lailai, meda taroga, ‘Na cava na rai i Jiova?’ Eda na sega ni kila taucoko na ivakarau ni rai nei Jiova, ia e veirauti vinaka na kena e tiko ena nona Vosa me vakarautaki keda meda “vakayacora na cakacaka vinaka kece.” (2Tm 3:16, 17; Rom 11:33, 34) E kila o Jisu na loma i Jiova qai vakaliuca ena nona bula. (Jn 4:34) Meda vakatotomuri Jisu nida vakatulewataka na ka ena vakamarautaki Jiova.—Jn 8:28, 29; Efe 5:15-17.
SARAVA NA VIDIO MO KILA TIKO GA NA LOMA I JIOVA (VNS 19:18), OTI QAI SAUMA NA TARO QO:
-
Na cava meda muria kina na ivakavuvuli vakaivolatabu?
-
Na ivakavuvuli vakaivolatabu cava ena uqeti keda nida digia na sere se ivakatagi?
-
Na ivakavuvuli vakaivolatabu cava meda muria nida digia na isulusulu kei na sasauni?
-
Na ituvaki cava tale meda muria kina na ivakavuvuli vakaivolatabu?
-
Eda na kila vinaka vakacava na loma i Jiova?


text:
E mosi voli na utoqu e na nomu sa gole daulomani
Ko biutu au tu na bula rui galili
Dredre vei au na yabaki rua ‘daru a lokuca
Kabukabua na vanua kei na draki veilecayaki
Kua ni ko leqataka na vanua tawasei kedaru
E na dau maroroi ka tugani e utoqu na yacamu
Chorus
Au tagi voli u u u u u
Sobo qai nanumi au
U u u
Moce mada daudomoni senikau ni vanua ko Muana
Baravi kei Tunuloa ‘ai loloma mai Sawani mai Bua
Noqu I tatau vei iko au kerea mo na qai la’ki ciqoma
Mo kua ga ni kuitaki e na vosa curu ni veitemaki
Chorus
Au tagi voli u u u u u
Sobo qai nanumi au
U u u
Au tagi voli u u u u u
Sobo qai nanumi au
U u u


text:
WASE TINIKAVITU
Toro Voleka Vua na Kalou ena Masu
-
Na cava meda masu kina vua na Kalou?
-
Na cava meda cakava me rogoci keda kina na Kalou?
-
E dau sauma vakacava na Kalou na noda masu?
1, 2. Na cava meda raica kina na masu me dua na ka dokai? Cava e bibi kina meda kila na ka e kaya na iVolatabu me baleta na masu?
E SOMIDI sara na noda vuravura ni vakatauvatani kei na lomalagi tawavakaiyalayala kei na kena veisoso kalokalo. E raici ira na veimatanitu o Jiova “na Dauveibuli ni lomalagi kei vuravura,” me vaka ga “e dua na mata ni wai mai na itakitaki.” (Same 115:15; Aisea 40:15) Ia e kaya na iVolatabu: “E voleka o Jiova vei ira kece na kacivi koya, vei ira kece na kacivi koya ena yalodina. E vakamamautaki ira na rerevaki koya ena ka era gadreva, e rogoca o koya na nodra tagi ni kere veivuke.” (Same 145:18, 19) Vakasamataka mada ya! E dau volekati keda na Dauveibuli, ena rogoci keda ke da “kacivi koya ena yalodina.” Sa dua dina na ka dokai na noda rawa ni toro vua na Kalou ena masu!
2 Ia ke da vinakata me rogoca na Kalou na noda masu, e dodonu meda masuti koya ena sala e vakadonuya. Eda na qai vakayacora ga qo ke da kila na ka e kaya na iVolatabu me baleta na masu! Qo e bibi baleta na masu e dua sara ga na sala eda toro voleka kina vei Jiova.
VUNA MEDA MASU KINA VEI JIOVA
3. Na cava e bibi kina meda masu vei Jiova?
3 Dua na vuna levu meda masu kina vei Jiova ya ni sureti Filipai 4:6, 7) E macala tu ga nida na sega ni via vakawaletaka na isolisoli uasivi qo e vakarautaka vei keda na iLiuliu Cecere ni lomalagi kei na vuravura!keda sara ga o koya meda vakayacora vaka kina. E uqeti keda na nona Vosa: “Moni kua ni lomaocaocataka e dua na ka, ia na ka kece me vakaraitaki vua na Kalou ena masu kei na kerekere salavata kei na vakavinavinaka, ena qai taqomaka na lomamuni kei na nomuni vakasama na vakacegu ni Kalou e uasivia na vakasama kece, ena vuku i Karisito Jisu.” (
4. E vaqaqacotaka vakacava na noda veiwekani kei Jiova na noda dau masu vua?
4 Dua tale na vuna meda masu kina oya ni noda dau masu vei Jiova e dua na sala eda vaqaqacotaka kina noda veiwekani kei koya. E rua na veitokani dina erau sega ni qai veivosaki ga ena gauna ni leqa. Erau dau veikauaitaki, e qaqaco cake na kedrau ivau ena nodrau dau vakaraitaka na lomadrau, erau vakaraitaka na veika erau dau lomaleqa kina kei na veika e tara vakalevu na nodrau bula. E rawa nida kaya ni via va tale ga qo na noda veiwekani kei na Kalou o Jiova. O sa mai vulica ena ivola qo e levu sara na ka e kaya na iVolatabu me baleti Jiova, nona itovo, kei na nona inaki. O sa mai kilai koya me vaka sara ga e Jemesa 4:8.dua na nomu itokani dina. Na masu e solia vei iko na galala mo vakaraitaka kina na lomamu vei koya na Tamamu vakalomalagi. Ni o vakayacora qo, o sa na toro voleka sara tiko ga vei koya.—
NA CAVA MEDA CAKAVA ME ROGOCI KINA NODA MASU?
5. Eda kila vakacava ni Kalou e sega ni rogoca na masu kece?
5 Vakacava e rogoca o Jiova na masu kece? Vakasamataka mada na ka e tukuna o koya vei ira na Isireli talaidredre ena nona gauna na parofita o Aisea: “Oni masu vakalevu, ia au sega ni rogoca, ni lomoci na ligamuni ena dra.” (Aisea 1:15) O koya gona, e tiko eso na ka e rawa ni vakavuna me sega ni rogoca na Kalou na noda masu. Me rogoci na noda masu, e tiko eso na ka meda vakayacora.
6. Me rawa ni rogoca na Kalou na noda masu, na cava na ka bibi duadua me tiko vei keda? Cava e okati kina?
6 E ka bibi duadua me tiko vei keda na vakabauta. (Wilika Marika 11:24.) E vola na yapositolo o Paula: “Ke sega na vakabauta eda na sega ni vakamarautaka rawa na Kalou, ni o koya e torova na Kalou e dodonu me vakabauta ni bula dina tiko o koya, ni na vakaicovitaki ira tale ga era vakasaqarai koya ena yalogu.” (Iperiu 11:6) Ni dua e tiko vua na vakabauta e sega ni kena ibalebale wale ga me kila ni bula tiko na Kalou e dau rogo masu. Ena kilai na vakabauta ena ka eda cakava. E dodonu me laurai votu ena noda bula e veisiga ni tiko vei keda na vakabauta.—Jemesa 2:26.
7. (a) Na cava meda dau veidokai kina nida torovi Jiova ena masu? (b) Nida masu vua na Kalou, eda na vakaraitaka vakacava na yalomalumalumu kei na lomadina?
7 E vinakata o Jiova vei ira na masuti koya mera toro yani ena yalomalumalumu kei na lomadina. E dodonu ga meda yalomalumalumu nida vosa vei Jiova! Ni dua e lai vosa vua na paraiminisita se peresitedi, dua na ka na nona vakarokoroko kei na veidokai. Sa na qai bibi sara na noda veidokai nida torovi Jiova! (Same 138:6) Me cava tale, ni o koya na “Kalou Kaukaua Duadua.” (Vakatekivu 17:1) Nida masu vua e dodonu me laurai vei keda na yalomalumalumu, ena noda doka na nona itutu lagilagi. Na yalomalumalumu va qo ena uqeti keda meda talaucaka sara ga na lomada, eda na sega kina ni taleva vakavica e dua na ka ena noda masu, se me sa dua tu ga na qaqa ni noda masu.—Maciu 6:7, 8.
8. Eda na vakaraitaka vakacava ni salavata na ka eda cakava kei na ka eda masulaka?
8 Ke da vinakata me rogoca na Kalou na noda masu, e dodonu me salavata na ka eda cakava kei na ka eda masulaka. E vinakata o Jiova me raica nida cakacakataka tiko vakaukaua na ka eda masulaka. Kena ivakaraitaki, ke da masuta na Kalou me ‘Solia vei keda nikua na kakana e rauti keda,’ e dodonu meda solia mada ga na noda igu ena cakacaka e rawa nida cakava. (Maciu 6:11; 2 Cesalonaika 3:10) Ke da masuta na Kalou me vukei keda ena dua na noda malumalumu, e dodonu tale ga meda qaqarauni meda kua ni lai tu ena dua na ituvaki ena rawarawa kina nida temaki. (Kolosa 3:5) Me ikuri ni veika qo, e tiko tale eso na vakatataro me baleta na masu e bibi meda na sauma.
SAUMI NA VAKATATARO ME BALETA NA MASU
9. Meda masu vei cei, ena vuku i cei?
9 Meda masu vei cei? O Jisu e vakavulici ratou nona imuri me ratou masu vua na ‘Tamada mai lomalagi.’ (Maciu 6:9) E dodonu meda masu ga vua na Kalou o Jiova. Ia e vinakata o Jiova meda vakaraitaka tale ga na noda doka na itutu, se yaca i koya na Luvena e duabau ga e bulia, o Jisu Karisito. Me vaka eda vulica ena Wase 5, a talai mai vuravura o Jisu me keda ivoli, me sereki keda mai na ivalavala ca kei na mate. (Joni 3:16; Roma 5:12) E lesi o koya me Bete Levu, me Turaganilewa tale ga. (Joni 5:22; Iperiu 6:20) Oya na vuna e vakasalataki keda kina na iVolatabu meda masu ena yaca i Jisu. A kaya sara mada ga o koya: “O yau na sala, na dina, kei na bula. Ena vukuqu ga ena qai torovi Tamaqu rawa kina e dua.” (Joni 14:6) Ke da vinakata me rogoci noda masu, e dodonu meda masu ga vei Jiova ena vuku i Luvena.
10. Na cava e sega ni vinakati kina me dua na ivukivuki ni masu me qai rogoci keda o Jiova?
10 Vakacava me muri e dua na ivukivuki, dabedabe, se iduriduri me qai rogoci noda masu? Sega. E sega ni tukuni me muri sara e dua na kena ivukivuki. E vakaraitaka na iVolatabu ni levu na ivukivuki ni masu e vakadonuya na Kalou. Rawa nida dabe, rawa nida cuva, tekiduru, e rawa nida tucake tu ga. (1 Veigauna 17:16; Niemaia 8:6; Taniela 6:10; Marika 11:25) E sega ni bibi na noda ivukivuki, qori e raica ga na tamata, e bibi ga me vinaka na inaki ni lomada. Se itavi cava ga eda qarava e veisiga, se da sotava eso na ituvaki leqataki, e rawa sara mada ga nida masu lo. E rogoca o Jiova na noda masu, ke ra sega mada ga ni rogoca o ira era tu wavokiti keda.—Niemaia 2:1-6.
11. Na cava eso na ka e baleti keda e rawa nida masulaka?
11 Na cava e rawa nida masulaka? E kaya na iVolatabu: “Se cava ga eda kerea me salavata kei na lomana, [o Jiova] ena rogoci keda.” (1 Joni 5:14) O koya gona, e rawa nida masulaka na ka ga eda vinakata e salavata kei na loma ni Kalou. Vakacava e salavata kei na lomana na noda masulaka eso na ka eda dau lomaleqataka? Io! Na noda masu vei Jiova e rawa ni vakatauvatani kei na noda veivosaki kei na dua na noda itokani dredre. E rawa nida vosa ena galala vua na Kalou ena noda ‘sova yani na lomada vua.’ (Same 62:8) E rawa nida kerea na yalo tabu ni Kalou meda cakava kina na ka dodonu. (Luke 11:13) E rawa nida kerea tale ga na veidusimaki ni Kalou meda vakatulewa kina vakavinaka, me vakaukauataki keda tale ga meda vosota na ituvaki dredre. (Jemesa 1:5) Nida cala, e dodonu meda kerea na veivosoti ni Kalou ena yavu ni isoro i Karisito. (Efeso 1:3, 7) Ia meda kua ni masulaka tiko ga na veika e baleti keda. E dodonu meda masulaki ira tale ga noda lewe ni vuvale kei ira na itokani ena vakabauta.—Cakacaka 12:5; Kolosa 4:12.
12. Eda na vakaraitaka vakacava ena noda masu ni bibi duadua vei keda na veika e baleti koya na Tamada vakalomalagi?
1 Veigauna 29:10-13) A cavuta o Jisu na vosa e volai ena Maciu 6:9-13 me ivakaraitaki ni masu, qai vakavulici keda kina meda masulaka me vakarokorokotaki na yaca ni Kalou, me yaco mai na Matanitu ni Kalou, me vakayacori tale ga na lomana e vuravura me vaka sa caka tiko mai lomalagi. (Wilika.) Ni sa cavuta oti na veika bibi qo o Jisu—na veika e baleti Jiova—sa qai goleva na veika eda dau kauaitaka e veisiga. Nida vakaliuca tale ga na Kalou ena noda masu, eda sa vakaraitaka kina nida sega ni kauaitaka ga na veika e baleti keda.12 E dodonu meda vakaliuca ena noda masu na veika e baleti Jiova. Meda vakacaucautaki koya, meda vakavinavinaka tale ga vua ena veika vinaka e dau vakayacora ena vukuda. (
13. Na cava e kaya na iVolatabu me baleta na balavu ni noda masu?
13 Me vakacava na balavu ni noda masu? E sega ni yalana na iVolatabu na balavu ni masu. E rawa ni lekaleka sara me vaka na masu ni kana, e rawa tale ga ni balavu, me vaka na noda masu yadua sara ga ena noda sova yani na lomada vei Jiova. (1 Samuela 1:12, 15) Ia o Jisu e vosataki ira na dau viavia yalododonu ena nodra dau masu vakarairai, qai balabalavu e matanalevu. (Luke 20:46, 47) E sega ni taleitaka o Jiova na masu va ya. Na ka e bibi oya me vu mai lomada na noda masu. O koya gona, eso na gauna ena lekaleka ga na noda masu, so na gauna ena balavu toka, ia ena vakatau ena ka eda gadreva kei na keda ituvaki.
14. Na cava e vakaibalebaletaka na iVolatabu meda “masu tiko ga”? Cava eda marautaka kina na tikina qo?
14 Me vakacava na levu ni noda masu? E uqeti keda na iVolatabu meda “masu tiko ga,” meda “gumatua ena masu,” meda “kua ni cegu ena masu.” (Maciu 26:41; Roma 12:12; 1 Cesalonaika 5:17) Qo e sega ni kena ibalebale meda sa masu ga vei Jiova e veisekodi. Ia e uqeti keda na iVolatabu meda masu wasoma, meda dau vakavinavinakataki Jiova tiko ga ena nona yalololoma, meda dau kerea tale ga nona veidusimaki, me vakacegui keda, me vakaukauataki keda tale ga. Eda marau dina ni sega ni yalana o Jiova na balavu ni gauna kei na levu ni gauna e rawa nida torovi koya ena masu. Ke da vakavinavinakataka dina na isolisoli totoka ni masu, eda na vakayagataka e levu na gauna meda masu kina vua na Tamada vakalomalagi.
15. Na cava meda cavuta kina na “Emeni” ni tini na noda masu, se nona masu e matanalevu e dua tale?
15 Na cava meda dau cavuta kina na “Emeni” ni tini na masu? Na “emeni” e kena ibalebale na “io,” se “me yaco me vaka kina.” E vica na ivakaraitaki ena iVolatabu e dusia ni veiganiti meda cavuta na “Emeni” ni tini na noda masu se nona masu e matanalevu e dua tale. (1 Veigauna 16:36; Same 41:13) Nida cavuta mada ga na “Emeni” ni tini na noda masu, eda sa vakadeitaka tiko kina ni veika eda cavuta e vu sara ga mai lomada. Nida cavuta na “Emeni” ni tini na nona masu e matanalevu e dua tale—se da cavuta lo se cavuta vakadomoilevu—eda sa vakaraitaka tiko kina nida duavata kei na veika e cavuti.—1 Korinica 14:16.
SALA E SAUMA KINA NA KALOU NA NODA MASU
16. Na cava eda nuidei kina me baleta na masu?
16 Vakacava e dau sauma o Jiova na noda masu? Io! E tu na yavu vinaka meda vakabauta kina ni o koya e “Daurogo masu” ena sauma dina na nodra masu na vica vata na milioni era torovi koya ena lomadina. (Same 65:2) E levu na sala e dau sauma kina o Jiova na noda masu.
17. Na cava eda kaya kina ni o Jiova e rawa ni vakayagataki ira nona agilosi kei ira nona dauveiqaravi me isau ni noda masu?
17 E dau sauma o Jiova na noda masu ena nona vakayagataki ira nona agilosi kei ira nona dauveiqaravi e vuravura. (Iperiu 1:13, 14) Eda sa rogoca na kedra italanoa eso era masuta na Kalou me vukei ira mera kila vinaka na iVolatabu, ena dua ga na gauna lekaleka era sotavi ira sara na dauveiqaravi i Jiova. Na italanoa va qo e vakaraitaka na nodra veidusimaki na agilosi ena vunautaki ni itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou. (Vakatakila 14:6) Nida sotava na leqa, e dau rogoca o Jiova na noda masu ena nona uqeta e dua na lotu vaKarisito me vukei keda.—Vosa Vakaibalebale 12:25; Jemesa 2:16.
18. E vakayagataka vakacava o Jiova na yalona tabu kei na nona Vosa me sauma kina na nodra masu na nona dauveiqaravi?
18 Na Kalou o Jiova e dau vakayagataka tale ga na yalona 2 Korinica 4:7) Nida kerea na veidusimaki i Jiova, e vakalevu meda kunea na kena isau ena iVolatabu, ni oya na vanua e tu kina na idusidusi se ivakasala meda vakatulewa kina vakavuku. Levu sara na tikinivolatabu veiganiti e rawa nida kunea nida vuli iVolatabu vakataki keda, vaka kina ena noda wilika na noda ivola me vaka na ivola qo. Na tikinivolatabu e ganiti keda e rawa nida rogoca ena soqoni, se vakaraitaka vei keda e dua na qase ni ivavakoso e kauaitaka na keda ituvaki.—Kalatia 6:1.tabu kei na nona Vosa na iVolatabu me saumi kina nodra masu na nona dauveiqaravi. E rawa ni sauma na noda masu ni kere veivuke ena nona vakasalataki keda se vakaukauataki keda ni vakayagataka na yalona tabu. (
19. Na cava meda nanuma tiko ke so na gauna e vaka me sega ni saumi na noda masu?
19 Ke via bera na nona sauma o Jiova na noda masu, meda kua ni nanuma ni sa sega ni rawa vua me sauma na ka eda kerea. Meda nanuma tiko ni o Jiova e sauma na masu e salavata kei na lomana, ena sauma tale ga ena gauna e raica o koya ni veiganiti duadua. E kila o koya na veika eda gadreva, e kila tale ga na sala kei na gauna veiganiti duadua me vakacegui kina na gagadre qori. Levu na gauna ena waraka me raica nida ‘kerekere tiko ga, nida vaqaqara tiko ga, nida tukituki tiko ga.’ (Luke 11:5-10) Na noda sega ni vakacauoca ni kerekere ena kila kina na Kalou ni vu dina mai lomada na noda gagadre, e dei tale ga na noda vakabauta. E rawa tale ga nida sega ni siqema ni sa sauma o Jiova na noda masu. Kena ivakaraitaki, so na gauna ena sega ni kauta laivi na ka dredre eda sotava tiko, ia ena solia ga na kaukaua meda vosota kina.—Wilika Filipai 4:13.
20. Na cava meda vakayagataka vinaka kina na isolisoli totoka ni masu?
20 Eda vakavinavinaka ni o koya e bulia na veika kece e lomalagi kei na vuravura e dau volekati ira era toro voleka yani vua ena masu ena kena iwalewale e vakadonuya! (Wilika Same 145:18.) Meda vakayagataka vinaka mada ga na isolisoli totoka qo ni masu. Ke da vakayacora qo, eda rawa ni vakila na marau e vu mai na noda toro voleka ga vei Jiova, o koya e dau rogoca na noda masu.


text: 19 Oti e vosa o Saula vei Jonacani na luvena kei ira kece na nona dauveiqaravi mera vakamatei Tevita.+2 Ia ni taleitaki Tevita vakalevu o Jonacani na luvei Saula,+ mani kaya vei Tevita o Jonacani: “E via vakamatei iko o Saula na tamaqu. Yalovinaka, mo qaqarauni ena mataka, lako ena dua na vanua vuni mo vuni tiko ga kina.3 Au na lako yani meu tu e yasai tamaqu ena vanua o na tiko kina. Au na talanoataki iko vei tamaqu, keu kila e dua na ka au na mai tukuna vei iko.”+4 E tukuna na ka vinaka me baleti Tevita o Jonacani+ vei Saula na tamana. E kaya vua: “Me kua ni caka ca na tui vua na nona dauveiqaravi o Tevita, ni sega ni caka ca vei iko o koya, e yaga vei iko na ka e cakava.5 E bolemate o koya me lai vakamatea na kai Filisitia+ qai vakavuna o Jiova na qaqa* levu vei ira kece na Isireli. O raica sara ga qori, o marautaka vakalevu. Na cava mo caka ca kina vua e dua e sega ni cala ni o vakamatei Tevita wale tu?”+6 E rogoci Jonacani o Saula qai bubuluitaka o Saula: “Me vaka ni bula tiko o Jiova, ena sega ni vakamatei o koya.”7 Oti e kacivi Tevita o Jonacani qai tukuna vua na ka kece qo. E kauti Tevita sara o Jonacani vei Saula, e qaravi koya tiko me vaka ga e liu.+8 Sa dede toka e tubu tale na ivalu, e lako yani o Tevita me valuti ira na kai Filisitia qai vakamatei ira ena veivakamatei levu, era mani drovaki koya.9 Ia e curumi Saula na yalo ca mai vei Jiova+ ni dabe tiko ena nona vale, e taura tiko e ligana na nona moto ni qiri api tiko o Tevita.+10 E saga o Saula me cokai Tevita i lalaga ena moto, ia e leve o koya qai coba e lalaga na moto e cokataka o Saula. E dro bula o Tevita ena bogi oya.11 Oti e tala o Saula eso na italai ina vale i Tevita mera yadrava mera qai vakamatei koya ena mataka,+ ia e tukuna vei Tevita o Maikali na watina: “Ke o sega ni dro ena bogi nikua, o na mate nimataka.”12 Sega ni bera ni tukuci Tevita sobu o Maikali e katubaleka, me biubiu totolo me bula.13 E taura mai o Maikali na matakau terafimi,* e vakadavora ena idavodavo, e biuta e uluna na isulu lawalawa ni vutinime qai ubia ena dua na isulu.14 E tala o Saula eso na italai mera lai kauti Tevita mai, ia e kaya o Maikali: “E tauvimate o koya.”15 E mani talai ira na nona italai o Saula mera lai raici Tevita, e kaya vei ira: “Moni kauti koya mai vei au ena nona idavodavo me vakamatei.”+16 Nira curu yani na italai, sa davo tu ena idavodavo na matakau terafimi qai toka na isulu lawalawa ni vutinime ena vanua e rairai toka kina na uluna.17 E kaya vei Maikali o Saula: “Na cava o lawakitaki au kina va qo, mo vakatala na kequ meca+ me dro?” E kaya vei Saula o Maikali: “E kaya vei au o koya, ‘Biuti au meu lako, ke sega au na vakamatei iko!’”18 E dro bula sara o Tevita qai yaco yani vei Samuela i Rama.+ E tukuna vua na ka kece e cakava vua o Saula. E lako vata kei Samuela o koya, erau lai tiko e Naioci.+19 Oti e tukuni vei Saula: “Raica! E tiko mai Naioci e Rama o Tevita.”20 E talatala sara o Saula me vesu mai o Tevita. Nira raica nira parofisai tiko na parofita qase qai duri tu o Samuela me liutaki ira tiko, e sobuti ira na italai nei Saula na yalo ni Kalou e qai vaka na parofita na nodra ivalavala.21 Nira lai tukuna qori vei Saula, sega ni bera ni tala tale eso na italai, e vaka tale ga na parofita na nodra ivalavala. E tala tale o Saula eso na italai, na ikatolu ni iwasewase, e qai vaka na parofita na nodra ivalavala.22 Oti e lako tale ga i Rama o koya. Ni yaco yani ina ikeliniwai vakaitamera e tiko e Seku, e taroga: “I vei o Samuela kei Tevita?” Era kaya: “Erau tiko mai Naioci+ e Rama.”23 Ni biubiu mai kea o Saula me lako i Naioci e Rama, e sobuti koya na yalo ni Kalou, e lako yani o koya qai vaka na parofita na nona ivalavala me yaco sara i Naioci e Rama.24 E luvata tale ga na nona isulu, e vaka na parofita nona ivalavala e mata i Samuela qai davo luvawale* tu e kea ena siga kei na bogi taucoko oya. Qori na vuna era kaya kina: “Sa maliwai ira tale ga na parofita o Saula?”+


text:
16 E vosa tale vei au o Jiova, e kaya:2 “Mo kua ni taura e dua na watimu, mo kua tale ga ni vakaluveni tagane se yalewa ena vanua qo.3 Ni qo na ka e tukuna o Jiova me baleti ira na gonetagane kei na goneyalewa era sucu ena vanua qo, me baleta na tinadra e vakasucumi ira, me baleta tale ga na tamadra e vu ni nodra sucu ena vanua qo:4 ‘Era na mate ena mate ca,+ ia ena sega ni dua e tagicaki ira se buluti ira nira na vaka na maniwa ena delaniqele.+ Era na mate ena iseleiwau kei na dausiga,+ na yagodra mate ena kedra na manumanuvuka ni lomalagi kei na manumanu ni vanua.’5 Ni qo na ka e tukuna o Jiova,‘Mo kua ni lako ina vale ni kana magiti ni lolosi,Mo kua ni tagi, mo kua ni vakacegui ira.’+‘Niu sa kauta tani na noqu vakacegu vei ira na tamata qo,’ e kaya o Jiova,‘Vaka kina na dei ni noqu loloma kei na noqu yalovinaka.+6 Ena mate na turaga kei na tamata wale ena vanua qo.Era na sega ni bulu,Ena sega ni dua me tagicaki ira,Se na tavatavalaki koya e dua se tasia na uluna ena vukudra.*7 Ena sega ni dua me vakarautaka na kakana vei ira na lolosi tiko,Me vakacegui ira ena vuku ni nodra mate,Se dua ena solia vei ira na bilo ni veivakaceguiMera gunuva ni sa yali na tamadra se tinadra.8 Mo kua ni curu ena vale ni kana magitiMo dabe vata kei ira mo kana, mo gunu.’9 “Ni qo na ka e tukuna o Jiova ni lewe vuqa,* na Kalou ni Isireli, ‘Au na muduka ena vanua qo, ena nomuni gauna kei na matamuni na domo ni marau kei na reki, na domo ni taganevou kei na domo ni yalewavou.’+10 “Ni o tukuna vei ira na tamata qo na vosa kece qo, era na tarogi iko, ‘Na cava e tukuna kina vei keimami o Jiova na leqa levu kece qo? Na cala kei na ivalavala ca cava keimami vakayacora vei Jiova na neimami Kalou?’+11 Mo tukuna vei ira, ‘“Nira biuti au na tukamuni,”+ e kaya o Jiova, “era muria tiko ga na kalou tani, era qarava mera cuva kina.+ Era biuti au, era sega ni muria na noqu lawa.+12 Ia o kemuni, e ca sara na nomuni ivalavala ni vakatauvatani kei ira na tukamuni,+ oni dui muria ga na drecala ni lomamuni ca, oni sega ni talairawarawa vei au.+13 Au na cemuri kemuni tani kina ena vanua qo ina vanua oni sega ni kila, era sega ni kila tale ga na tukamuni,+ oni na qarava e kea na kalou tani ena siga kei na bogi+ niu na sega ni vakadonui kemuni.”’14 “‘Ia sa roro mai na gauna,’ e kaya o Jiova, ‘era na sega ni tukuna tale: “Ni bula dina tiko o Jiova, o koya e kauti ira tani na Isireli mai na vanua o Ijipita!”+15 ia ena tukuni ga: “Ni bula dina tiko o Jiova, o koya e kauti ira tani na Isireli mai na vanua ena vualiku kei na vanua kece e vakasavi ira kina!” au na qai vakalesui ira ina nodra vanua au solia vei ira na tukadra.’+16 ‘Qo au na talatala mera lako mai e levu na gonedau,’ e kaya o Jiova,‘Era na siwati ira.Oti qori au na talatala mera lako mai e levu na dauvakasasa,Era na vakasasataki ira ena veiulunivanua kece kei na veidelana kece,Kei na gusu ni qaravatu.17 Ni toka na mataqu ena ka kece era cakava.*Era sega ni vunitaki vei au,Se tabonaki mai mataqu na nodra cala.18 Au na sauma taucoko e liu na nodra cala kei na nodra ivalavala ca,+Nira vakadukadukalitaka na noqu vanua ena yago mate ni nodra matakau vakasisilaEra vakasinaita na noqu ivotavota ena ka vakasevaki.’”+19 Kemuni Jiova na noqu kaukaua, na noqu koro kaukaua,Na vanua meu dro kina ena siga ni rarawa,+Era na lako yani vei kemuni na veimatanitu mai na iyalayala kei vuravura,Era na kaya: “Era taukena na tukai keimami na ka lasu,Na ka wale kei na ka tawayaga e sega na betena.”+20 Ena rawa ni bulia ga na tamata na nona kalouNi sega dina ni kalou?+21 “O koya gona au na vakatakila vei ira,Au na vakatakila vei ira ena gauna qo na noqu qaqa kei na noqu kaukaua,Era na qai kila ni yacaqu o Jiova.”
iVakamacala e ra
^ Nodra ivakarau ni lolosi na lotu butobuto era muria na Isireli vukitani.


text:
Na Zulutrade e dua na veiqaravi vakaikoya me baleta na veivuke ni Forex traders. Na ivakatakilakila e rawa ni rawati mai na veiqaravi oqo ka me rawa kina vei koya e vakayagataka me cakava vakatotolo sara ka raica na kena macala me baleta na vutina mai Forex. Ena zulutrade e sega ni gadrevi me rawati kina na veika matailalai me baleta na kena cakacakataki na makete Forex. Ena yaco na cakacaka kece oqo ena gauna ni zulutrade kei na kena vakayagataki e gadrevi ga me rawati kina na volayaca me vakayagataki kina na veiqaravi.
E rawa ni o tekivu vakayagataka na veiqaravi me rawati ka vakacurumi kina. Na cakacaka kece ena Forex ni nomu akaude ena vakayacori mai vei Zulutrade ka na yaco mo na rawata na kena rawati na toso. E rawarawa ka totolo na volayaca mai Zulutrade. E rawa ni o volai koya ga vakataki koya ka vakarautaka na veika matailalai ena dua na fomu me rawa ni o tekivu rawata kina na veika yaga mai na veiqaravi oqo.
Tomana tiko na wiliwili →
Sogota kece na iTutu tu Vakawawa ena sogota kece na itutu ni ilavo ni Forex.
Lavetaka na Sogota Taucoko na iTuvatuva ni iTutu Era Tu Vakawawa: Tomana tiko na wiliwili →
Sogota na iVola ni Itutu Raraba Taucoko sogota na itutu kece sara e dola tu ena Forex currency positions.
Lavetaka na Sogota na iVola ni Itutu Kece Sara: Tomana tiko na wiliwili →
Close All Forex Positions Scripts will close all pending or open positions.
Download Close All Forex Positions Scripts: Tomana tiko na wiliwili →
iVakatakilakila ni Siga ni Veidinadina ni Forex e cakava na Moniti, Tusiti, Vukelulu, Thurday, Vakaraubuka ena M1, M5, M15, M30, iVolakabi ni Forex.
Lavetaka na iVakatakilakila ni Siga ni Vakayagataki iLavo ni Forex: Tomana tiko na wiliwili →
Moving Average Cloud Indicator draws a cloud between 2 moving average and displays different color after the 2 MA lines are cross.
Download Moving Average Cloud Indicator: Tomana tiko na wiliwili →
3 Timeframes MA Cloud Indicator displays moving average clouds for H1 timeframe, one for the 4H timeframe and one for daily timeframe. 3 Timeframes MA Cloud indicator is for trend trading.
Lavetaka 3 Timeframes MA Cloud: Tomana tiko na wiliwili →
Na Pinbar Candle Setup Indicator ena rawa ni vakatakila na pinocchio ena jata ni MT4. Pinbar Candle Setup Indicator e tiko kina na imeli ni qaqarauni kei na qaqarauni ni katubaleka.
Lavetaka na Pinbar Candle Setup Indicator: Tomana tiko na wiliwili →
Engulfing Outside Bar Alert Indicator plots an arrow for different engulfing outside bar with a popup alert. Up arrow when bars are up, down arrow when bars are down.
Download Engulfing Outside Bar Alert Indicator: Tomana tiko na wiliwili →
Na iVakatakilakila ni Tubu e Veisiga Sa Yali e vakaraitaka na tubu kei na lusi na pips kei na ilavo me baleta na siga oqo, na iotioti ni vica na siga, macawa, vula, vulatolu kei na yabaki.
Lavetaka na iVakatakilakila ni Yali ni Tubu ena Veisiga: Tomana tiko na wiliwili →


text: 7 Isa o yau! Au sa vaka e duaNi kumuni oti na vuata ni vulaikatakataKei na tomitomi ni oti na tamusuki vuanivaini,E sega ni kunea na isoso vuanivaini me kania,E sega na lolo taumada au garova.2 Sa yali mai vuravura na tamata yalodina,E sega ni dua na tamata e yalododonu.+Era toka vuni kece mera vakadavedra.+Era dui vakasasataka na tacidra ena lawa.3 E kenadau na ligadra ena caka ca,+Na iliuliu e lavaka na ka,Na turaganilewa e taroga na isau.+Na turaga e tukuna na ka e vinakata,*+Era nakita vata qori.4 O koya e vinaka duadua vei ira e vaka na kau votovotoa,O koya e yalododonu sara vei ira e torosobu mai na bai wavakavotona.Ena yaco mai nodra siga na nomu ivakatawa kei na siga mo tarogi kina.+Ia qo era na taqaya.+5 Moni kua ni vakabauta na nomuni itokaniSe nuitaka na itokani voleka.+Mo qarauna na ka o tukuna vua e davo tiko e lomaseremu.6 E beci tamana o luvena tagane,E saqati tinana o luvena yalewa,+E saqati vugona yalewa o yalewa vakawati.+E meca ni tamata o ira na lewe ni nona vuvale.+7 Ia o yau, au na rai tiko ga vei Jiova.+Au na waraka tiko ga na Kalou na noqu ivakabula.+Ena rogoci au na noqu Kalou.+8 Mo kua ni marautaki au o iko na kequ meca.*Au sa lutu ia au na tucake tale,Au tiko ena vanua buto ia ena noqu rarama o Jiova.9 Au na vosota na cudru i JiovaNiu sa valavala ca vua,+Me totaki au mada qai tauca vei au na nona lewadodonu.Ena kauti au ina rarama,Au na raica na nona yalododonu.10 Ena raica tale ga na kequ meca,Ena madua o koya e tukuna vei au:“I vei o Jiova na nomu Kalou?”+Ena raici koya na mataqu.Ena butubuturaki o koya me vaka na soso e gaunisala.11 Na siga mo tara kina na nomu baivatuEna siga oya ena toso na iyalayala.12 Ena siga oya era na lako yani vei ikoMai Asiria sara kei na veikoro e Ijipita,Mai Ijipita me yaco sara ina Uciwai,*Mai na wasawasa ina wasawasa, mai na ulunivanua ina ulunivanua.+13 Ena lala na vanua ena vukudra na tiko kina,Me isau ni ka era cakava.*14 Moni vakatawai ira na nomuni tamata ena ititoko, na qelenisipi e nomuni ivotavota,+O koya a tiko duadua ena veikau, ena loga ni kauvuata.Mera kana e Pasani kei Kiliati+ me vaka ena gauna makawa.15 “Me vaka ena gauna o biuta mai kina na vanua o Ijipita,Au na vakaraitaka vua na veika veivakurabuitaki.+16 Era na raica na veimatanitu ra qai maduataka na nodra kaukaua kece.+Era na biuta na ligadra e gusudra,Ena didivara na daligadra.17 Era na dramica na kuvuniqele me vaka na gata,+Me vaka na manumanu qasi ni vanua era na curu ninini mai na nodra ivunivuni.Era na sautaninini yani vei Jiova na noda Kalou,Era na dokai kemuni.”+18 O cei na Kalou me vakataki kemuni,Oni dau vosota na cala, oni guilecava na nodra ivalavala ca+ na ivovo ni nona ivotavota?+Ena sega ni cudru tiko me tawamudu,Ni vinakata o koya na dei ni loloma.+19 Ena lomani keda tale o koya,+ ena vakamalumalumutaka* na noda cala.Oni na biuta na nodra ivalavala ca kece ina wasa titobu.+20 Oni na yalodina vei Jekope,Ena dei na nomuni loloma vei Eparama,Me vaka oni bubuluitaka vei ira na tukai keimami ena gauna makawa.+


text:
VANUA E MAROROI KINA NA KEDA ITUKUTUKU MAKAWA
“Me Kua ni Dua na ka ena Ruku ni Matanisiga qo me Tarovi Iko!”
ENA vulaitubutubu ni 1931, levu na vulagi mai na 23 na vanua era osota na matamata ni vale ni vakatasuasua kilailevu mai Parisi na Pleyel. Era kele ena mata ni valenisarasara na motoka era vodo mai kina na pasidia. Dua ga na gauna lekaleka, era osota na vanua ni sarasara e rauta ni 3,000 na lewenivanua. Era sega ni mai rogo sere, era mai rogoci Joseph F. Rutherford, a liutaka tiko na noda cakacaka vakavunau ena gauna ya. E vakadewataki na nona ivunau ena vosa vakaVaranise, vakaJamani, kei na vosa vakaPoladi. E bi na domo i Brother Rutherford qai voqa vinaka ena lomanivale.
Na soqo ni veiwasewase a vakayacori e Parisi e veisautaka sara ga na cakacaka vakavunau e Varanise. E uqeti ira na gole mai vanuatani o Brother Rutherford
A qai lesi me daukaulotu o John Cooke, levu era rogoca na kaci mera gole i Masitonia me vakataki koya ga. (Caka. 16:
VOSOTA NA DREDRE NI VEIVOSAKI
Era vakayagataka vakalevu na painia era gole mai vanuatani na tikidua na testimony card me rawa nira vunautaka na inuinui ni Matanitu ni Kalou. E nanuma lesu e dua na tacida mai Jamani a doudou ni vunau e Parisi: “Keimami kila ni kaukaua duadua na noda Kalou. Ke tavatukituki na uto ni keimami vunau, e sega ni kena ibalebale ni keimami rerevaka na tamata, keimami leqataka ga ni keimami na guilecava na matavosa lekaleka: ‘Voulez-vous lire cette carte, s’il vous plaît? [Kerekere ni wilika mada na tikidua qo]’ Keimami vakadeitaka ni bibi duadua na noda cakacaka.”
Nira vunau na painia ena veivalevale e redetaki, era dau veivakasavi na yadra ena itikotiko ya. Dua na siga e rua na tacida yalewa mai Igiladi rau kila ga vakalailai na vosa vakaVaranise, rau sotava e dua na turaga cudrucudru e yadra tiko ena vanua ya, qai taroga se rau via raici cei. Rau saga me rau vakamalumutaka na nona cudru, mani raica sara e dua vei rau ni volai tu ena katuba: “Tournez le bouton [Qiria na lali].” A nanuma sara na tacida ya ni yacani itaukeinivale qori, mani tukuna vua na yadra: “Keirau mai raici ‘Tournez le bouton.’” E vukei ira vakalevu na painia eso na ituvaki lasa va qori!
SEGA NIRA SORO NI DREDRE NA ITUVAKI
Ena veiyabaki ni 1930 vakacaca, era vakila e levu na kai Varanise na dredre ni bula, bau kina o ira na painia. E talanoataka e dua na tacida yalewa mai Igiladi o Mona Brzoska na ka erau vakila kei na nona itokani painia: “E rawarawa wale tu ga na neirau icili. Dua vei ira na ituvaki dredre oya ni sega ni vakilai na katakata e vale ena vulaililiwa. Sa matau vei keirau na batabata ena rumu, qai vinakati me keirau voroka e veimataka na waicevata e tu ena joke ni bera ni keirau sasavui.” Vakacava e vakayalolailaitaki ira na painia na ituvaki qori? E sega! E tukuna e dua vei rau: “E sega vei keirau na ka, ia e tu vei keirau na ka kece keirau gadreva.”
Era vosota tale ga na painia yaloqaqa qori na tu veiyawaki. Ena veiyabaki ni 1930, e lailai mai na 700 na iwiliwili ni dautukutuku e Varanise, qai levu vei ira era veituyaki. Na cava e vukei ira na painia qori mera marau tiko ga? E tukuna o Mona e sotava na ituvaki qo kei na nona itokani painia: “Keirau vosota na ituvaki qori ena neirau saga me keirau dau vulica vata na ivola ni iSoqosoqo. Ena gauna ya se sega kina na veisikovi lesu kei na caka vuli iVolatabu, ena yakavi keirau dau volavola i vale, volavola tale ga vei ira na painia, me keirau talanoataka na ka keirau sotava me rawa ni veivakayaloqaqataki.”
E donu tiko ga nodra rai na painia era dau vakuai ira se mani dredre vakacava na ituvaki. E laurai qo ena ivola e vakau ina valenivolavola ni tabana ni oti e tini na yabaki na nodra painia tu mai Varanise. Ni raica lesu o Annie Cregeen nona veiqaravi e Varanise kei na watina ena 1931 ina 1935, e kaya: “Keimami marautaka na bula e kea qai levu na ka me caka! Dua na ka na neimami veivolekati na painia. Me vaka ga e tukuna na yapositolo o Paula, ‘Au tea o yau, e vakasuasuataka o Apolosa, na Kalou ga e vakatubura.’ Keimami marautaka dina qori, ni keimami vukei ira e levu ena vica na yabaki sa oti.”
Nodra vosota kei na nodra gumatua na painia qori e ivakaraitaki vei ira na via vakarabailevutaka nodra cakacaka vakaitalatala. Nikua, rauta ni 14,000 na painia tudei e Varanise. Levu era veiqaravi tiko ena iwasewase lalai se ivavakoso era vosataka e dua tale na vosa. * Me vakataki ira ga na painia taumada, era sega ni vakalaiva e dua na ka ena ruku ni matanisiga qo me tarovi ira!
^ para. 4 Wilika na ka era cakava na kai Poladi era gole e Varanise ena ulutaga “O Jiova e Kauti Kemuni mai Varanise Moni Kila na ka Dina,” ena Vale ni Vakatawa Okosita 15, 2015.
^ para. 13 Ena 2014, sivia na 900 na ivavakoso kei na iwasewase lalai era vosataka e dua tale na vosa era vakarurugi ena valenivolavola ni tabana e Varanise, era vukei ira na via kila na ka dina ena 70 na vosa.


text:
LESONI 7
O Bau Galili Qai Rere?
Raica mada na gonetagane ena iyaloyalo. E vaka me galili qai rere, se vakacava? Sa bau yaco vei iko ya?— Qori na ka e yacovi keda kece ena so na gauna. Era cavuti ena iVolatabu eso na itokani i Jiova era galili, era rere tale ga. Dua vei ira o Ilaija. Meda raica mada eso na ka me baleti koya.
Se bera sara ni sucu o Jisu, sa tiko voli e Isireli o Ilaija. Na tui Isireli o Eapi e sega ni qarava na Kalou dina o Jiova, rau qarava kei na watina o Jesepeli na kalou lasu o Peali. E levu gona na lewe i Isireli era sa sokalou vei Peali. E ranadi ca o Jesepeli qai via vakamatei ira kece na sokalou vei Jiova, wili kina o Ilaija! O kila na ka e cakava o Ilaija?—
A dro sara vakayawa ina vanua talasiga, a lai vuni tu ena dua na qaravatu.Cava e cakava kina ya?— Io, a rere o Ilaija. Ia e sega ni dodonu me rere. Baleta? A kila ni rawa ni vukei koya o Jiova. Sa vakaraitaka oti vei Ilaija o Jiova na nona kaukaua. Dua na gauna a lutu mai lomalagi na bukawaqa me sauma kina o Jiova na masu i Ilaija. Kena ibalebale e rawa ni vukei Ilaija tale o Jiova!
Ni tiko voli ena qaravatu o Ilaija, a vosa vua o Jiova qai taroga: ‘Cava o cakava tiko eke?’ E sauma o Ilaija: ‘O yau ga na nomuni dauveiqaravi sa vo. Sa vo sara ga o yau, au rere tale ga niu na vakamatei.’ A nanuma o Ilaija nira sa vakamatei kece na dauveiqaravi i Jiova. Ia e tukuna vei Ilaija o Jiova: ‘E sega ni dina qori. Era se tiko e 7,000 na noqu dauveiqaravi. Mo yaloqaqa. Se levu tu na cakacaka au vinakata mo cakava!’ Vakacava e marau o Ilaija ni rogoca ya?—
Cava o vulica vei Ilaija?— Sega ni dodonu mo galili se rere. Era tu na nomu itokani era lomani Jiova, era lomani iko tale ga. E tu vei Jiova na kaukaua levu, ena vukei iko tiko ga! Vakacava o marau ni o kila ni na tokoni iko tiko ga o Jiova?—


text:
Vakatutu
YADRA!
Taro: Levu era sega ni vakabauta ni bula dina e vuravura o Jisu, eso tale era vakabauta. Ia e tiko eso tale era kaya ni sega ni rawa nida kila na isaunitaro qori. Cava nomuni rai?
Solia: Ena vakamacalataki ena Yadra! qo na ka e vakadinadinataki.
VAKAVULICA NA KA DINA
Taro: Na cava e yaco nida sa mate?
Tikinivolatabu: Jn 11:11-14
Ka Dina: Ni mate e dua, sa mai cava sara ga e kea nona bula. Sega ni gadrevi meda leqataka ni na bula tale tiko. A tukuna o Jisu ni dua e mate e vaka ga ni moce tu. E rawa vei Jisu me ‘vakayadrati’ ira na wekada lomani mera marautaka tale na bula e vuravura, vaka ga e cakava vei Lasarusa.
TIKIDUA NI VEISURETI ENA SOQONI (inv)
Solia: Au via sureti kemuni moni rogoca e dua na ivunau vakaivolatabu. Ena rogoci tiko ena Vale ni Soqoni, na vanua keimami dau sokalou kina. [Solia vua na tikidua ni veisureti, vakaraitaka vua na gauna kei na vanua ena caka kina na soqoni ena veimacawa, tukuna tale ga na ulutaga ni vunau.]
Taro: O sa bau gole ina dua na Vale ni Soqoni? [Ke veiganiti, vakaraitaka vua na vidio Na Cava e Caka ena Vale ni Soqoni?]
VOLA EKE NOMU VAKATUTU
Vakayagataka na vakatutu sa oti mo bulia kina nomu ivakamacala ena cakacaka vakavunau.


text:
Na veika e gadrevi ena Lisi:
- Dua na ripote mai na Fiji Sugar Corporation baleta na tei dovu, se mai na Tabana ni Teitei ena vuku ni ka e rawa ni rawati mai na vanua e kerei.
- E dua na nomu ID (FNPF, Laiseni ni draiva kei na so tale)
- TIN Letter se Joint Card
- Tukutuku vakailavo mai na Baqe (6 months Bank Statement)
- Tukutuku ni kemui sau (Salary/Pay Slip)
- I vola ni sucu
- “Certificate of registration” vei ira na kabani.
- Tukutuku vakailavo ni 3 na yabaki sa oti (Financial Statement).
- Tuvatuva ni cakacaka (teitei) ni 5 na yabaki ka tu mai.
- E dua nai tuvatuva ni vanua e kerei me vakavoutaki na kena lisi (Locality Plan).
- Na nodra veivakadonui e sivia e 60 na pasede nai taukei ni qele ka ra yabaki 18 se sivia.
- Tukutuku matata me baleti iko se i vakadinadina ni nomu dau teitei.
- Nai lavo e lavaki e $57.50.


text:
Na Matabose esa sainitaka oti e vica na veidinadinati (Memorandum of Understanding –MOU) kei na vica na tabana ni matanitu vakakina e vica na matanibose ni vei taoni kei na veikoro lelevu, me rawa ni keitou cakacaka vata kina kei ira ena kena qaravi na veitikotiko vakaitaukei kei na veiwaseitaki ni tukutuku.
Na veitokani oqo e vakarawarataka na kena wali e levu na leqa baleta ni vuqa vei ira nai taukei ni qele kei nai taukei ni lisi era vakayagataka talega na nodra veiqaravi na veitabana tale eso oqo.
Ena veidinadinati oqo, e tauyavutaki talega kina eso na veikomiti lalai mera dau sota ka veitalanoataka na veika e bibi vei ira na veitabana oqo. Keitou nuitaka me na vakaukauwataki na veiwekani oqo ena neimami veisoli tukutuku ka dikeva eso nai walewale ni veiqaravi ena vinaka vua na Matabose kei na veisoqosoqo tale eso me rawa ni vakatoroicaketaki kina na neimami veiqaravi. Oqo o ira nai Soqosoqo ka ra veitokani tiko kei na Matabose:
- Reserve Bank of Fiji (RBF),
- Fiji Revenue & Customs Services (FRCS),
- South Pacific Stock Exchange (SPSE),
- Energy Fiji Limited (EFL),
- Housing Authority of Fiji (HA),
- Nausori Town Council,
- Nasinu Town Council,
- Ministry of Lands & Mineral Resources,
- Ministry of Environement,
- Lami Town Council.


text:
Vakatutu
NA VALE NI VAKATAWA
Taro: Levu era via vakarusa na iVolatabu ena gauna sa oti. Ke vu mai vua na Kalou na iVolatabu, cava o nanuma, e rawa ni vakarusai?
Tikinivolatabu: Ais 40:8
iVakamacala: E vakamacalataki ena vica na ulutaga qo na ka a caka me maroroi kina na iVolatabu me yaco mai nikua.
NA VALE NI VAKATAWA (iotioti ni tabana)
Taro: Oni na sauma vakacava na taro qo? [Wilika na imatai ni taro ena tabana e 16.] So era vakabauta ni vu vakatamata na lotu. So tale era nanuma ni Kalou e vakayagataka na lotu meda toro volekati koya kina. Na cava o nanuma?
Tikinivolatabu: Jem 1:27
iVakamacala: E vakamacalataki e ke eso tale na ka e tukuna na iVolatabu me baleta na usutu qori. Au na marautaka meu lesu mai me daru veivosakitaka eso tale na tikina.
ITUKUTUKU VINAKA MAI VUA NA KALOU!
Taro: Levu era nanuma ni nodra wilika na parofisai ena iVolatabu e vaka ga era wilika tiko na niusiveva. Na parofisai vakaivolatabu cava o raica se rogoca sa vakayacori tu nikua?
Tikinivolatabu: 2Tm 3:1-5
iVakamacala: E vakamacalataki ena ivola qo na vuna e itukutuku marautaki kina vei ira na tamata ni Kalou na vakayacori ni parofisai qori. [Vakamacalataka na lesoni 1, taro 2.]
VOLA EKE NOMU VAKATUTU
Vakayagataka na vakatutu sa oti mo bulia kina nomu ivakamacala ena cakacaka vakavunau.


text:
Kua ni Tarabe ena Nodra Malumalumu Eso Tale
‘Moni dau veivosoti vakarawarawa.’—KOLO. 3:13.
SERE: 121, 75
1, 2. Na cava e tukuni ena iVolatabu me baleta na tubu ni keda iwiliwili?
E DUATANI sara na isoqosoqo eda lewena na tamata i Jiova e veiyasa i vuravura. Ena veiuqeti ni yalo tabu i Jiova, e toso qai tubu tiko ga kina na nona ivavakoso e vuravura, dina ga nida sega ni uasivi. Meda raica mada qo na sala sa vakalougatataki keda tiko kina na nona tamata sega ni uasivi o Jiova.
2 Eda le lailai ga na dauveiqaravi ni Kalou ni tekivu mai na 1914. Ia e vakalougatataka o Jiova na noda cakacaka vakavunau. Ena vicavata na yabaki e tarava era vulica kina na iVolatabu e milioni vakacaca mera lai dua sara na iVakadinadina i Jiova. Qori na ka sa tukuna tu mai o Jiova ni na yaco: “O koya e lailai sara ena yaco me le duanaudolu, kei koya e lailai me matanitu qaqa. O yau o Jiova, au na vakatotolotaka ena kena gauna.” (Aisea 60:22) E yaco dina na parofisai qori ena iotioti ni veisiga qo. Sa tubu sara na keda iwiliwili ni vakatauvatani kei na lewenivanua ena veimatanitu.
3. Eda vakaraitaka vakacava na loloma?
1 Joni 4:8) E tukuna kina o Jisu vei ira na nona imuri era vakatotomuria na loloma ni Kalou: “Au solia vei kemudou e dua na ivunau vou, mo dou veilomani . . . Na ka qo era na kila kece kina ni dou noqu tisaipeli, ke dou veilomani.” (Joni 13:34, 35) E bibi dina na itovo qo ena veigauna sa oti ena nodra vakaitavi na veimatanitu ena veivaluvaluti vakadomobula ena kena ivakatagedegede e ca sara. Kena ivakaraitaki, era mate mada ga e rauta ni 55 na milioni ena iKarua ni iValu Levu. Ia eda sega ni vakaitavi ena veilabalabati qori na iVakadinadina i Jiova. (Wilika Maika 4:1, 3.) Qori na sala eda “galala mai [kina] na nodra dra na tamata kece ga.”—Caka. 20:26.3 Ena gauna qo e vukei keda o Jiova meda vakaitovotaka vakalevu na nona itovo talei duadua, oya na loloma. (
4. Na cava e talei kina na tubu ni keda iwiliwili?
4 E tubu tiko ga na keda iwiliwili na tamata ni Kalou ena vuravura torosobu e vakamacalataki ena iVolatabu ni lewa tu o Setani, “na kalou ni veika vakavuravura qo.” (2 Kor. 4:4) E vakamua tu o Setani na veika vakapolitiki kei na tabana ni vakauitukutuku ni vuravura qo. E sega ga ni rawa ni tarova na kacivaki ni itukutuku vinaka. Ni kila ni sa lekaleka sara nona gauna, sa qai soli sele ga o Setani me vagolei ira tani e levu mai na sokalou dina.—Vkta. 12:12.
VAKATOVOLEI NA YALODINA
5. Na cava era na vakacudrui keda kina na tacida? (Raica na imatai ni yaloyalo.)
5 Eda dau uqeti meda lomana na Kalou kei ira na kawatamata. Qori tale ga na ka e vakaraitaka o Jisu. Ni tarogi vua se cava na ivunau levu duadua e qai tukuna: “‘Mo lomani Jiova na nomu Kalou ena lomamu taucoko, ena nomu vinaka taucoko, kei na nomu vakasama taucoko.’ Qo na ivunau levu duadua, na kena imatai tale ga. E vaka kina na kena ikarua, ‘Mo lomana na kainomu me vaka nomu lomani iko.’” (Maciu 22:35-39) Ia e vakamatatataka vei keda na iVolatabu nida kawa ivalavala ca kece i Atama. (Wilika Roma 5:12, 19.) Eso gona ena ivavakoso era na vakararawataki keda ena ka era tukuna se cakava. Qori ena vakatovolei kina noda lomani Jiova kei ira na nona tamata. Na cava eda na cakava kina? Ena gauna makawa tale ga era dau rarawa na tamata ni Kalou yalodina ena ka era cakava eso. Ia meda raica mada se cava e tukuna vei keda na iVolatabu.
6. E vakawalena vakacava o Ilai me vakadodonutaki rau na luvena?
6 Me kena ivakaraitaki, erau beca na lawa i Jiova o rau na luvena tagane o Ilai na Bete Levu. Eda wilika: “O rau na luvei Ilai erau tagane ivakarau ca, rau sega ni dokai Jiova.” (1 Sam. 2:12) Dua na ka nona dau tokona na sokalou dina o Ilai, ia erau valavala ca bibi na luvena. E kila vinaka tu o Ilai na ka erau cakava tiko qai dodonu me vakadodonutaki rau kina, ia a vakawalena. Mani totogitaka na vuvale i Ilai o Jiova. (1 Sam. 3:10-14) Yaco na gauna sa ra sega tale ni veiqaravi vakabete na nona kawa. Ke o bula ena gauna ya na cava o na cakava ni vakalaivi rau tiko ga na luvena o Ilai? O na tarabe mo sa sega sara ga ni via qarava kina na Kalou?
7. Cava na cala bibi nei Tevita, na cava e qai cakava kina na Kalou?
7 E lomani Tevita o Jiova, e raici koya me “donu e lomana.” (1 Sam. 13:13, 14; Caka. 13:22) E muri a qai veibutakoci kei Pacisepa, lai bukete sara kina o Pacisepa, ni gole tu ena ivalu o Uraia na watina. Ni lesu yani ena ivalu o Uraia, a qai saga o Tevita me lesu i vale me rawa ni rau mocevata kei Pacisepa, me nanumi kina ni tama ni gone o Uraia. E sega ni muria qori o Uraia, mani tuvanaka o Tevita me vakamatei ena ivalu. Mani sauti Tevita na nona ivalavala—yaco vua na ca kei na nona vuvale. (2 Sam. 12:9-12) E yalololoma tiko ga vei Tevita na Kalou ni muri koya tiko ga “ena yalodina.” (1 Tui 9:4) Na cava o na cakava ke o dua vei ira na tamata ni Kalou ena gauna ya? O na tarabe ena valavala ca i Tevita?
8. (a) Na ituvaki cava e sega ni dina kina o Pita? (b) Na cava e vakayagataki Pita tiko ga kina o Jiova ena gauna mada ga sa cala oti kina?
8 Dua tale na ivakaraitaki ena iVolatabu na yapositolo o Pita. A digitaki koya o Jisu me dua na yapositolo, ia eso na gauna e cakava se tukuna o Pita eso na ka a qai veivutunitaka e muri. Me kena ivakaraitaki a biuti Jisu ena gauna dredre duadua. Ni bera ya a tukuna o Pita ni na sega ni biuti Jisu ke ra cakava mada ga na kena vo. (Mari. 14:27-31, 50) Ia era qai biubiu kece na yapositolo wili kina o Pita ni sa vesu o Jisu. A cakitaki Jisu vakavica o Pita. (Mari. 14:53, 54, 66-72) Yaco na gauna me veivutuni o Pita qai vakayagataki koya tiko ga o Jiova. Vakacava ke o dua na tisaipeli ena gauna ya, o na vakalaiva na ka e cakava o Pita me vakaleqa nomu yalodina vei Jiova?
9. Na cava o nuitaka tu ga kina nona lewadodonu o Jiova?
9 Qori eso ga na ivakaraitaki ni ka era cakava eso mera rarawa kina eso tale. E levu tu na ivakaraitaki ena gauna e liu kei na gauna qo, e baleti ira na tamata yalodina i Jiova era vakararawataki ira eso tale. Na ka ga e via vakamacalataki tiko e ke, na cava o na cakava? O na tarabe kina mo sa lai biuti Jiova sara kei ira na nona tamata ena nona ivavakoso?Se o na raica ni solia tu o Jiova na gauna mera veivutuni, ena qai vakadodonutaka tale ga na ituvaki ya ena lewadodonu? Ia ena so na gauna era sega ni dau ciqoma na nona yalololoma o Jiova o ira na cala bibi ra qai sega ni veivutuni. Ena ituvaki va qori, vakacava o na nuitaki Jiova ni na vakatulewataki ira na cala ena dua na gauna, de dua mera biu tani ena ivavakoso?
DAU YALODINA
10. E raica vakacava o Jisu na nodrau cala o Jutasa Isikarioti kei Pita?
10 E vakamacalataki tu ena iVolatabu eso era yalodina tu ga vua na Kalou kei ira na nona tamata ena gauna mada ga era cala kina eso. Kena ivakaraitaki, a dua taucoko na bogi nona masu o Jisu me digitaki ratou kina na 12 na nona yapositolo. E dua vei ratou qori o Jutasa Isikarioti. Ia a sega ni vakalaiva o Jisu nona liumuritaki koya o Jutasa se nona cakitaki koya o Pita me vakaleqa na nona veiwekani kei Tamana o Jiova. (Luke 6:12-16; 22:2-6, 31, 32) E sega ni beitaki Jiova se o ira na nona tamata o Jisu ena vuku ni ka e yaco ya. E tomana ga nona cakacaka se ra mani vakararawataki koya sara mada ga eso na nona imuri. Mani vakaicocovitaki ni vakaturi koya o Jiova, e yaco tale ga me Tui ni Matanitu ni Kalou.—Maciu 28:7, 18-20.
11. Na cava sa tukuni tu ena iVolatabu me baleti keda?
11 E dei o Jisu ni nuitaki Jiova kei ira na nona tamata. E veivakadrukai dina nida raica na ka e cakava tiko o Jiova ena vukuda ena iotioti ni veisiga qo. Sega tale ni dua e vunautaka tiko na ka dina e veiyasa i vuravura me vakataki keda na lewena na nona ivavakoso duavata nikua ni dusimaki keda tiko o Jiova. E vakamacalataki ena Aisea 65:14 na keda ituvaki vakayalo eda vakila tiko nikua na tamata ni Kalou: “Raica! Era na kaila ena marau na noqu tamata ni vinaka na lomadra.”
12. Me vakacava noda rai me baleta na nodra cala eso?
12 Eda marautaka na dauveiqaravi ni Kalou nikua na ka eda rawa ni cakava ni dusimaki keda tiko o Jiova. E torosobu tiko ga na ituvaki kei vuravura, era vutugu na tamata era vakamuai tu vei Setani. Ena sega ni ka vakayalomatua gona meda beitaki Jiova se na nona ivavakoso ena nodra cala na le vica wale sara na dauveiqaravi ni Kalou. Meda yalodina tiko ga vei Jiova kei na ituvatuva e vakarautaka, meda vulica tale ga na ka meda cakava se na rai me tiko vei keda nira cala eso.
NIRA CALA NA TACIDA
13, 14. (a) Na cava meda dau yalovosovoso kina? (b) Na vosa ni yalayala cava meda nanuma tiko?
13 Vakacava ke vakararawataki keda e dua na tacida ena ka e tukuna se cakava? E talei na ivakavuvuli vakaivolatabu e tukuni kina: “Mo kua ni cudru totolo, ni tiko na cudru e lomaseredra na lialia.” (Dauv. 7:9) Meda nanuma tiko nida sega ni uasivi kece da qai dau cala ena so na gauna. Koya gona meda kua ni namaka nira na dodonu tu ga na tacida. Meda kua ni namaka vakasivia vei ira na ka, meda kua tale ga ni vakalaiva na nodra malumalumu meda sega kina ni marautaka na noda maliwai ira na tamata i Jiova ena iotioti ni veisiga qo. Ena cala sara noda vakalaiva nodra malumalumu meda tarabe kina da qai biuta na isoqosoqo i Jiova. Ke da cakava qori eda sa na sega tale ni marautaka na itavi dokai ena vakayacori ni loma ni Kalou, da qai sega ni bula ena nona vuravura vou.
14 Me rawa nida marau tiko ga qai dei noda inuinui, meda nanuma tiko na vosa ni yalayala i Jiova ni kaya: “Raica! Au sa bulia na lomalagi vou kei na vuravura vou, ena sega tale ni nanumi na ka makawa.” (Aisea 65:17; 2 Pita 3:13) Kua vakadua ni vakalaiva na nodra malumalumu na tacimu mo calata kina na veivakalougatataki qori.
15. Na cava e tukuna o Jisu meda cakava nira cala eso?
15 Eda se bera ni bula ena vuravura vou, e vinaka gona me tiko vei keda na nona rai o Jiova ke dua e cakava se tukuna e dua na ka eda sega ni taleitaka. Me kena ivakaraitaki meda nanuma tiko na nona ivakavuvuli o Jisu ni kaya: “Ke dou vosoti ira era cala vei kemudou, ena vosoti kemudou na Tamamudou vakalomalagi, ia ke dou sega ni vosoti ira era cala vei kemudou, ena sega tale ga ni vosoti kemudou na Tamamudou.” Nanuma tale ga na gauna e tarogi Jisu kina o Pita se rawa nida veivosoti “vakavitu,” e tukuna vua o Jisu: “Au kaya vei iko, me kua ni vakavitu, ia me vaka77.” Matata gona ni tukuna tiko o Jisu meda dau tu vakarau ni veivosoti; qo e dodonu me imatai sara ga ni ka meda cakava.—Maciu 6:14, 15; 18:21, 22.
16. E ivakaraitaki vinaka vakacava vei keda o Josefa?
16 E dua na ivakaraitaki vinaka ena kena wali na duidui oya o Josefa, e dua vei rau na luvei Jekope tagane vei Raijeli. Eratou vuvutaki koya na tacina vakacabecabe ni dau vakademeni koya o Jekope. Eratou mani volitaki Josefa me bobula. Ni oti e vica vata na yabaki nona cakacaka vakaukaua mai Ijipita o Josefa e tini sara me ikarua ni iliuliu ena vanua ya. Ni yaco na lauqa eratou tini tale e Ijipita na taci Josefa me ratou lai voli kakana, ia eratou kilasevati Josefa. A rawa sara ga vei Josefa ena gauna ya me sosomitaka na ka ca eratou cakava na tacina. E sega ni cakava qori, e vakatovolei ratou ga me kila kina ke ratou sa veisau. Na gauna ga e raica kina nodratou veisau, e vakatakilai koya sara. E muri e qai kaya: “Dou kua . . ni rere. Au na solia tiko ga vei kemudou kei ira na nomudou lalai na kakana.” E tomana tale na iVolatabu: “E vakacegui ratou, qai vakayaloqaqataki ratou ena nona vosa.”—Vkte. 50:21.
17. Na cava o na via cakava ke ra cala na tacida?
17 E ka vakayalomatua meda nanuma tiko nida dau vakararawataki ira eso tale nida dau cala. Ke da kila nida sa cakava qori, e dusimaki keda na iVolatabu meda saga meda lai veiyaloni kei koya eda vakararawataka. (Wilika Maciu 5:23, 24.) Eda marautaka nira sega ni katona noda cala na tacida, qori tale ga na ka meda cakava vei ira. E uqeti keda na Kolosa 3:13: “Moni dau yalorawarawa, ni dau veivosoti tale ga vakarawarawa ke dua e didivaka e dua na ka vua e dua tale. Moni dau veivosoti me vaka ga na nona vosoti kemuni vakarawarawa o Jiova.” Na loloma vaKarisito e “sega ni katona na ca,” me vaka e tukuni ena 1 Korinica 13:5. Ke da dau vosoti ira eso tale, ena qai vosoti keda o Jiova. Nira cala vei keda na tacida, meda muria na lotu vaKarisito nona dau veivosoti na Tamada dauloloma.—Wilika Same 103:12-14.


text:
Na Cava e Yaco Nida Mate?
Me Download
Kena iSau Vakaivolatabu
E kaya na iVolatabu: “Era kila na bula tiko nira na mate, ia o ira na mate era sega sara ga ni kila e dua na ka.” (Dauvunau 9:5; Same 146:4) Koya gona e sega ni dua tale na ka e bula tiko nida sa mate. E sega na vakasama, cakacaka, se vakilai e dua na ka.
“O na suka mo kuvuniqele tale”
E vakamatatataka na Kalou na ka e yaco nida mate ena gauna e vosa kina vei Atama. Ni talaidredre o Atama, e tukuna na Kalou: “O kuvuniqele ga, o na suka mo kuvuniqele tale.” (Vakatekivu 3:19) A sega ni bula tu o Atama me yacova ni sa buli koya “mai na kuvuniqele” na Kalou. (Vakatekivu 2:7) Ena gauna e mate kina, e sega ni bula tale tiko ni sa suka ina kuvuniqele.
Qori tale ga na ka e yaco nida mate ena gauna qo. E kaya na iVolatabu me baleti keda kei ira na manumanu: “Era kuvuniqele kece, era na lesu kece ina kuvuniqele.”—Dauvunau 3:19, 20.
E sega ni itinitini ni ka kece na mate
Na iVolatabu e dau vakatauvatana na mate me vaka ga na moce. (Same 13:3; Joni 11:11-14; Cakacaka 7:60) O koya e moce lutu e sega ni kila na veika e yaco wavoliti koya. E vaka kina o ira na mate, era sega ni vakila e dua na ka. Ia e tukuna na iVolatabu ni Kalou e rawa ni vakabulai ira mai na mate, me vaka nona vakayadrati ira mai na moce. (Jope 14:13-15) E sega ni itinitini ni ka kece na mate vei ira na vakaturi ira na Kalou.


text:
NODA BULA VAKARISITO
Maqosa ni Vakayagataka na iYaya ni Veivakavulici
Na veivakatisaipelitaki e vaka na taravale. Meda kenadau kina, e vinakati meda kila vinaka na ivakavakayagataki ni kena iyaya. E bibi meda kila vinaka na ivakavakayagataki ni Vosa ni Kalou, ni noda iyaragi nabadua. (2Tm 2:15) E vinakati tale ga meda vakayagataka vinaka na vo ni ivola kei na vidio ni veivakavulici—ni noda isausau meda veivakatisaipelitaki. *
Ena sala cava o na kila vinaka kina na iYaya ni Veivakavulici? (1) Kerea nona veivuke na ivakatawa ni nomu iwasewase lailai, (2) cakacaka vata kei na dua na dautukutuku se painia matua, kei na (3) vakatovotovo vakalevu. Ni o maqosa ni vakayagataka na ivola qo kei na vidio, o na marautaka vakalevu na tarataravaki vakayalo e vakayacori tiko ena gauna qo.
MEKESINI
BROCHURE
IVOLA
TIKIDUA
VIDIO
IVOLA NI VEISURETI
JW CARD
^ para. 3 E vica na ivola e sega ni tiko eke, e vakarautaki vakatabakidua me baleta eso tale. E rawa ni vakayagataki ke veiganiti.


text:
WASE 26
“Sa Vosoti na Nomu iValavala Ca”
MACIU 9:1-8 MARIKA 2:1-12 LUKE 5:17-26
-
VOSOTA O JISU NONA CALA NA PARALASI QAI VAKABULAI KOYA
E tete e veivanua na itukutuku kei Jisu. Levu era gole mai vakayawa mera rogoci koya, mera raica tale ga nona cakacaka veivakurabuitaki. Oti e vica na siga e lesu o Jisu i Kapenaumi, na vanua e dau tiko kina vakalevu. E tete totolo ena korolevu qori ena baravi kei Kalili na itukutuku ni sa lesu yani. Era mani gole e levu ina vale e tiko kina. Eso vei ira qori era Farisi, era qasenivuli ni lawa mai na koro kece e Kalili, Jutia, kei Jerusalemi.
“Ra baci tabili yani na lewenivanua, e osodrigi na vale bau lai yaco sara i katuba, sa qai tekivu vunautaka vei ira na itukutuku vinaka.” (Marika 2:2) Sa vakarau yaco e dua na ka vakatubuqoroqoro. Qori ena vakadeitaka ni tu vei Jisu na kaukaua me kauta laivi na ka e vakararawataka tu na kawatamata ra qai bula vinaka tale o ira kece e via vakabula.
E osodrigi na vale e veivakavulici tiko kina o Jisu, ratou laveta sara yani e dua na paralasi e va na tagane. Eratou vinakata me vakabula o Jisu nodratou itokani. Ia ratou sega ni “kauti koya rawa vei Jisu” ena vukudra na ilala levu. (Marika 2:4) Sa wacava nodratou rarawa! Eratou mani kaba i delanivale, eratou basuka, ratou qai vakalutulututaka sobu na tavata e davo toka kina na paralasi.
Vakacava e cudru o Jisu ni vakasosani? Sega! E qoroya dina nodratou vakabauta qai kaya vua na turaga paralasi: “Sa vosoti na nomu ivalavala ca.” (Maciu 9:2) E rawa dina ni vosota na ivalavala ca o Jisu? Era veiletitaka qori na vunivola kei na Farisi ra qai kaya: “Na cava e kaya tiko o ka qo? E vosabeca na Kalou! E sega tale ni dua e rawa ni vosota na ivalavala ca, na Kalou duadua ga.”—Marika 2:7.
Ni kila o Jisu na ka era veinanuyaka, e kaya vei ira: “Na cava oni veinanuyaka tiko kina na ka kece qo e lomamuni? I vei e rawarawa me tukuni vua na paralasi, ‘Sa vosoti na nomu ivalavala ca,’ se me tukuni, ‘Tucake, taura nomu idavodavo, lako’?” (Marika 2:8, 9) Io, e rawa ni vosota o Jisu nona ivalavala ca na turaga qori ena vuku ni isoro ena qai cabora malua.
Sa qai vakaraitaka o Jisu vei ira na ilala levu kei ira na dau vakalewai koya ni tu vua na lewa me vosota na ivalavala ca e vuravura. E vakarota na tagane paralasi: “Au tukuna vei iko, tucake, taura nomu idavodavo, lako i nomu vale.” E tucake sara o koya, taura nona idavodavo qai taubale yani e matadra na tu e kea. Era kurabui na lewenivanua! Era vakalagilagia na Kalou nira kaya: “Eda se sega ni bau raica e dua na ka va qo”!—Marika 2:11, 12.
E vakavure vakasama ni sema o Jisu na ivalavala ca kei na tauvimate, na vosoti ni ivalavala ca ina bulabula vakayago. E tukuna na iVolatabu ni a valavala ca na imatai ni noda itubutubu o Atama qai dewavi keda kece mai na kena revurevu, oya na tauvimate kei na mate. Ia ena veiliutaki ni Matanitu ni Kalou, ena vosota o Jisu na nodra ivalavala ca o ira kece era lomana ra qai qarava na Kalou. Sa na qai kau laivi kina vakadua na tauvimate.—Roma 5:12, 18, 19.


text:
E levu sara nai tukutuku cacavukavuka e rogo tiko me baleta na kena maroroi na nodrai lavo ni lisi na lalai (o ira e lailai mai na 18 na yabaki ni nodra bula) ka sega nida kila taumada na dina kei na lawa e vauca na kena wasei vakatautauvata nai lavo ni lisi.
Ena gauna sara ga oqo e rauta ni 26,178 nai taukei ni qele e lailai tiko mai na 18 na yabaki ni nodra bula ka tiko ena 7.17 na milioni na levu ni nodrai lavo.
Na “iTaukei Land Trust Act” e vakarota, ni i lavo kece e ciqoma na Matabose, mai na lisi ni qele vakaitaukei, ka vakakina nai lavo ni lisi mai na veiyabaki sa oti yani ka se bera tu ni veivotayaki me yacova mai na kena mai veisautaki na lawa ena 2010, ena veiwaseyaki vakatautauvata vei ira kece na lewe ni tokatoka, mataqali se yavusa era se bula tiko.
E tukuna talega ni nodrai wasewase kece na lalai ka lailai mai na 18 na yabaki ni nodra bula, ena biu tiko vakatikitiki ka maroroi tiko me yacova na gauna era sa yacova kina na yabaki 18.
Nai lavo oqo e qai cakacakataka na Matabose (TLTB) ena vukudra na lalai ka na qai saumi vei ira kei na kena tubu ena gauna era sa yabaki 18 kina.
O ira kece nai taukei ni qele era sa yacova na yabaki 18, ka ra sa rejisita tu ena TLTB, sa dodonu mera ciqoma tiko na nodrai votavota ni lavo ni lisi e veivotayaka na Matabose.


text:
NA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Noveba 2017
Na itabataba qo e tiko kina na ulutaga me vulici ena Tiseba 25, 2017 ina Janueri 28, 2018.
Lagasere ena Marau!
Ke o dau maduataka na lagasere e matanalevu, cava mo cakava mo doudou kina, mo vakayagataka tale ga na domomu mo vakacaucautaki Jiova?
O sa Vakaruru Tiko Vei Jiova?
Na vakarautaki ni koro ni idrodro e Isireli makawa eda kila kina na veivosoti i Jiova.
Vakatotomuria na Lewadodonu kei na Yalololoma i Jiova
E laurai vakacava ena koro ni idrodro na yalololoma i Jiova? Na cava eda vulica me baleta nona raica na bula? E laurai kina vakacava na uasivi ni nona lewadodonu?
“Na Tamata Yalovinaka ena Vakalougatataki”
Eda na vakayagataka noda gauna, igu, kei na iyau meda tokona kina na vunautaki ni Matanitu ni Kalou.
Cata na Rai ni Vuravura
E bibi meda qarauna me kua ni vakaleqa noda vakasama na vakabauta sa takalevu tu. Raica mada e lima na ivakaraitaki ni rai vakavuravura.
Me Kua ni Dua na ka me Kovea Nomu iCovi
Ni uqeti ira oti na nona itokani lotu vaKarisito na yapositolo o Paula me baleta na nodra inuinui totoka, e qai tukuna eso na ivakasala veiuqeti.
O na Vakamatauni Iko Vakacava ena Nomu iVavakoso Vou?
O na rairai lomaleqa ni o toki ena dua na ivavakoso vou. O na vakamatauni iko vakacava?


text:
LESONI 10
Era na Vakalougatataki Vakacava o Ira na Vakarorogo Vua na Kalou?
Era na vakaturi e vuravura e levu vei ira na mate. Cakacaka 24:15
Raitayaloyalotaka mada na nomu vakalougatataki ena gauna se bera mai ni o vakarorogo vei Jiova! O sa na bula uasivi, ena sega na tauvimate se vakaleqai na ituvaki ni yago. Era sa na bula ga na tamata vinaka o qai rawa ni nuitaki ira kece.
Sa na sega na rarawa, na mosi, se tagi, na qase kei na mate.
O na bula vata kei ira na nomu itokani kei na nomu vuvale. Sa na totoka dina na bula ena Parataisi.
Ena sega ni leqataki e dua na ka. Sa na vakilai na marau dina.


text:
LESONI 9
O Cei e iTokani ni Kalou?
O Jisu Karisito e Luve i Jiova, e nona itokani voleka, itokani dredre duadua tale ga. Ni bera ni mai bula vakatamata e vuravura, a bula tu mai lomalagi o Jisu, e ibulibuli vakayalo kaukaua. (Joni 17:5) Oti sa qai lako mai vuravura me mai vakavulici ira na tamata ena ka dina me baleti koya na Kalou. (Joni 18:37) E solia tale ga na nona bula vakatamata me vakabulai keda kina na tamata mai na ivalavala ca kei na mate. (Roma 6:23) Ena gauna oqo, e sa Tui tu ni Matanitu ni Kalou o Jisu, na matanitu vakalomalagi ena vukica na vuravura me Parataisi.—Vakatakila 19:16.
Era itokani tale ga ni Kalou na agilosi. Era sega ni a bula tu vakatamata e liu e vuravura na agilosi. Era a buli mai lomalagi ni bera ni bulia na vuravura na Kalou. (Jope 38:4-7) E vica vata tu na milioni na levu ni agilosi. (Taniela 7:10) O ira na itokani oqo ni Kalou mai lomalagi era vinakata meda vulica na ka dina me baleti Jiova.—Vakatakila 14:6, 7.
Era tu tale ga na itokani ni Kalou e vuravura; e vakatokai ira mera nona ivakadinadina. Na ivakadinadina ena mataveilewai e tukuna na ka e kila me baleta e dua, se baleta e dua na ka. O ira na iVakadinadina i Jiova era tukuna yani vei ira na tani na ka era kila me baleti Jiova kei na nona inaki. (Aisea 43:10) Me vakataki ira ga na agilosi, o ira na iVakadinadina era via vukei iko mo vulica na ka dina me baleti Jiova. Era vinakata tale ga mo mai itokani ni Kalou.


text:
Nai Vola Tara kei na Laiseni
Nanuma:
- Filming Location
- Forest Concessive – oqo e soli kina dua na vanua veikau ena dua na tiki ni gauna ka rawa ni vakayacori kina na musu kau e lewai vakamatau. E tiko nai sau e lavaki.
- Forest Logging License – oqo e dau soli vakadua ena dua na yabaki, ki vei ira nai taukei ni qele me baleta e dua na tiki ni qele. O ira era gadreva mera musu kau ena tiki ni qele oya, mera qai veitalanoa ga kei ira nai taukei ni qele ka kerea na nodra veivakadonui ena vuku qele era sa taukena tiko na kena laiseni.
- Gravel/Sand/Soil Extra Licenses - oqo e rawa talega ni soli vei ira era gagadre ena tabana oqo ka tiko nai sau e lavaki.
Na veika e gadrevi e cake oqo, era i dusidusi walega vei ira era gadreva mera itaukei ni lisi. E tiko vua na TLTB na kaukauwa me veisautaka na lawa eso ena gauna ga e gadreva kina.


text:
Wase 73
Na veika sa vakatakilai vei Josefa Simici na Parofita kei Sidini Rikitoni mai Airame, Oaio, ena 10 ni Janueri, 1832. Me tekivu mai na itekivu ni Tiseba sa oti, erau sa vunau voli kina na Parofita kei Sidini, ia ena vuku ni ka oqo sa rawa kina me seyavu yani na yalo ca ka sa tubu cake tiko mai me baleta na Lotu (raica na ulutaga ni wase 71).
1–2, Me ra na vunau tikoga na italatala qase; 3–6, Me rau vakuria tale tiko ga na vakadewataki ni iVolatabu me yacova ni sa oti ko Josefa Simici kei Sidini Rikitoni.
1 Ni sa kaya vakaidina vakaoqo na Turaga; sa kilikili vei au me arau tomana tiko na nodrau vunautaka na kosipeli, ka veivakauqeti ki na veisoqosoqo lotu ena veiyasana vakavolivolita, me yacova na koniferedi;
2 Ka qai raica, ni na vakatakilai vei rau, ena adomodra na lewenilotu ena koniferedi, na nodrau itavi e vuqa.
3 Oqo, au sa kaya vakaidina vei kemudrau na noqu tamata, ko Josefa Simici Lailai, kei Sidini Rikitoni, sa kaya na Turaga, sa akilikili mo drau bvakavakadewa tale;
4 Ia, ena veigauna kecega e rawa kina, mo drau vunau ena veiyasana vakavolivolita me yacova na koniferedi; ia ni oti oya sa kilikili me tomani tale na cakacaka ni vakavakadewa me yacova na gauna sa oti kina.
5 Ia me vakaoqo na kena ivalavala vei ira na italatala qase me yacova ni qai vakaroti tale vei ira eso na ka, me vaka sa volai.
6 Oqo sa tei yala mada eke na noqu vosa vei kemudou. Dou avakadreta na ivau ni tolomudou, ka yalomatua. A sa vakakina. Emeni.


text:
Qaravi Jiova mai vu ni Lomada!
“Jiova, moni nanuma na noqu lako voli e matamuni ena yalodina, ena lomaqu taucoko.”—2 TUI 20:3.
1-3. Na cava e okati ena noda qaravi Jiova ‘ena lomada taucoko’? Vakamacalataka.
EDA sega ni uasivi, eda na cala gona ena so na gauna. Ia eda kalougata ni o Jiova ena sega ni cudruvi keda “me vaka na noda ivalavala ca” ke da veivutuni, da qai yalomalumalumu ni torovi koya ena noda vakabauta na soro ni veivoli i Jisu. (Same 103:10) Me vaka ga a tukuna o Tevita vei Solomoni, ena vinakati meda ‘qaravi Jiova ena lomada taucoko’ me rawa ni vakadonuya noda sokalou e veisiga. (1 Vei. 28:9) Ia eda na cakava vakacava qori nida ivalavala ca?
2 Ena yaga vakalevu na noda dikeva na ivakaraitaki i Tui Esa kei Tui Emasia. Erau tui e Juta, rau cakava tale ga na ka e donu ena mata i Jiova. Ia o Esa e cakava mai vu ni lomana taucoko. (2 Vei. 15:16, 17; 25:1, 2; Vkai. 17:3) Rau sega ni uasivi ruarua, rau cala tale ga. E sega ga ni gole tani mai na sala i Jiova o Esa, ni qarava na Kalou ‘ena lomana taucoko.’ (1 Vei. 28:9) O Emasia a sega ni qaravi Jiova mai vu ni lomana. Ni lesu mai na ravuti ira kai Itomi, e kauta lesu nodra kalou me sokaloutaka.—2 Vei. 25:11-16.
4. Na cava eda na veivosakitaka?
4 Me rawa nida kila na ibalebale ni noda qaravi Jiova ena lomada taucoko, meda veivosakitaka mada na ivakaraitaki i Esa kei na so tale na tui e Juta era qarava na Kalou ena lomadra taucoko, me vakataki Josafati, Esekaia, kei Josaia. Eratou dau cala, ia e vakadonui ratou tiko ga o Jiova. E kila vakacava o Jiova ni ratou qaravi koya mai vu ni lomadratou? Eda na vakatotomuri ratou vakacava?
‘E QARAVI JIOVA ENA LOMANA TAUCOKO O ESA’
5. E yavala totolo vakacava o Esa?
5 O Esa e ikatolu ni tui i Juta ni sa tawase na tini na yavusa kei Isireli. E kauta laivi ena nona vanua na qaravi matakau, e cemuri ira tale ga na tagane saqamua ni valenisoro. E vakasivoi Meaka mada ga na buna mai na nona “itutu vakamarama, ni a cakava e dua na matakau velavela.” (1 Tui 15:11-13) E vakamasuti ira na kainona mera “vaqarai Jiova . . . mera muria [tale ga] na Lawa kei na ivakaro.” Io, e tutaka na sokalou dina o Esa.—2 Vei. 14:4.
6. Na cava e cakava o Esa nira kabakoro na meca?
6 O Jiova e vakalougatataki Juta ni vakilai na vakacegu ena imatai ni tini na yabaki ni veiliutaki i Esa. E muri e gole o Sira na kai Iciopea kei na nona sotia era le duanamilioni na tagane kei na 300 na qiqinivalu mera valuti Juta. (2 Vei. 14:1, 6, 9, 10) Na cava e cakava o Esa? E nuitaki Jiova vakaoti. (Wilika 2 Veigauna 14:11.) E sauma o Jiova na nona masu e cabora ena yalomalumalumu, e vakavuna na nona qaqa ni vakarusai ira na mataivalu ni Iciopea. (2 Vei. 14:12, 13) So na gauna era sega ni yalodina vei Jiova na tui, ia e vakavuna mera qaqa ena vuku ni yacana. (1 Tui 20:13, 26-30) E nuitaki Jiova vakaoti o Esa, e sauma sara kina na Kalou nona masu. Ia e muri, e vakatulewa cala. Kena ivakaraitaki, e kere veivuke vei tui Siria, sega vei Jiova. (1 Tui 15:16-22) O Jiova e kila na loma i Esa, e raica ni ‘taucoko tiko ga na lomana vua ena nona bula taucoko.’ Eda na vakatotomuri Esa vakacava ena ka vinaka e cakava?—1 Tui 15:14.
7, 8. O na vakatotomuri Esa vakacava ni qaravi Jiova?
7 Ena vinaka meda dikeva na lomada meda kila kina ke da qaravi Jiova ena lomada taucoko. Meda taroga, ‘Au dau saga meu vakamarautaki Jiova, meu tutaka na sokalou dina, meu taqomaki ira tale ga nona tamata mera kua ni vakacalai?’ A lesi ena “itutu vakamarama” o Meaka, ia vakasamataka mada na yaloqaqa a vinakati vei Esa me vakasivoi koya kina! De dua o na sega ni vakasamataka rawa e dua nikua me vakataki Meaka, ia o rawa ni vakatotomuriana yaloqaqa i Esa. Kena ivakaraitaki, vakacava ke sega ni veivutunitaka nona ivalavala ca e dua na lewe ni nomu vuvale se itokani voleka qai vakasivoi. O na muduka totolo nomudrau veimaliwai? Ena gu na lomamu mo cakava qori?
8 Me vakataki Esa, mo vakaraitaka mada ga ni taucoko na lomamu, qori ni o nuitaki Jiova ni o sotava eso na ituvaki dredre o rairai sega ni taqea rawa. Era na rairai veivakalialiai se tusaqati iko nomu icaba e koronivuli ni o tutaka nomu vakabauta ni o iVakadinadina i Jiova. Se ra vakalialiai iko o ira na itokani vakacakacaka ni o cegu mo vakaitavi ena cakacaka vakayalo, se o sega ni dau cakacaka bogi. Ni o sotava qori, masuta na Kalou me vakataki Esa ga. Mo yaloqaqa ni nuitaki Jiova, mo dei ni cakava tiko ga na ka e dodonu. Nanuma o Jiova e vakaukauataki Esa qai vukei koya, ena cakava tale ga vei iko.
9. Eda na vakaraitaka vakacava ni vu dina mai lomada noda vunau?
9 Eda sega ni dau nanumi keda ga na dauveiqaravi ni Kalou. E dauveiuqeti o Esa ena sokalou dina. Eda na vukei ira tale ga eso tale mera “vaqarai Jiova.” E marau sara ga o Jiova ni raica noda tukuni koya vei ira na lewenivanua nida lomani koya dina, nida kauaitaka tale ga mera bula tawamudu!
E VAQARAI JIOVA O JOSAFATI
10, 11. O na muria vakacava na ivakaraitaki i Josafati?
10 O Josafati e “muria tiko ga na ivalavala i tamana o Esa.” (2 Vei. 20:31, 32) Ena sala cava? Me vakataki tamana, e vakamasuti ira na lewenivanua o Josafati mera vaqarai Jiova. Qori ena nona vakarautaka e dua na porokaramu ni veivakavulici e vakayagataki kina na “ivola ni Lawa i Jiova.” (2 Vei. 17:7-10) E gole mada ga ena veiulunivanua e Ifereimi ena vualiku ni matanitu o Isireli me rawa ni “vakalesui ira vei Jiova.” (2 Vei. 19:4) Macala e ke ni o Josafati e dua vei ira na tui e “vaqarai Jiova ena lomana taucoko.”—2 Vei. 22:9.
11 Eda rawa tale ga ni vakaitavi ena porokaramu ni veivakavulici e vakayacora tiko nikua o Jiova. Vakacava e nomu isausau e veivula mo veivakavulici ena Vosa ni Kalou, mo uqeta kina na lomadra eso mera qaravi koya? Ni o vakuai iko, salavata kei na veivakalougatataki ni Kalou, o rawa ni tauyavutaka e dua na vuli iVolatabu. Vakacava o dau masulaka qori? O rawa ni vakuai iko ena nomu gauna galala mo rawata kina qori? Nanuma ni a gole o Josafati ena nodra vanua na Ifereimi me vukei ira mera lesu ina sokalou dina, eda rawa tale ga ni vakaliuliu meda vukei ira na malumalumu tu vakayalo. Kena ikuri, era tuvanaka na qase ni ivavakoso mera veisiko ra qai vukei ira na vakasivoi era tu ena nodra yalava era sa biuta nodra itovo ca.
12, 13. (a) Na cava e cakava o Josafati ni sotava na ituvaki dredre? (b) Cava meda vakatotomuri Josafati kina nida tukuna na noda malumalumu?
12 Me vakataki Esa na tamana, e qaravi Jiova tiko ga o Josafati nira veivakarerei na meca. (Wilika 2 Veigauna 20:2-4.) E rere o Josafati, ia e “nakita me vaqarai Jiova.” E masuti Jiova qai yalomalumalumu ni tusanaka nira sega ni kila na ka mera cakava, qai “sega na [nodra] kaukaua e matadra na ilala levu qo.” E nuitaki Jiova vakaoti ena nona kaya: “Keimami rai ga yani vei kemuni.”—2 Vei. 20:12.
2 Kor. 4:8, 9) Me nanumi tale ga ni a vakatusa e matanalevu ena nona masu o Josafati nona lomaleqa vaka kina o ira na lewenivanua. (2 Vei. 20:5) Mera vakatotomuri Josafati o ira na liutaka na bula vakayalo ni vuvale, mera qara na veidusimaki i Jiova, mera kerea tale ga nona veivuke mera vosota kina na ituvaki dredre. Mera kua ni maduataka ke ra rogoca na lewe ni nodra vuvale nodra kere veivuke. Era na kila na lewenivuvale nira nuitaki Jiova na ulunivuvale. A vukei Josafati na Kalou, ena vukei kemuni tale ga.13 Me vakataki Josafati, eso na gauna eda na sega ni kila na ka meda cakava, se da rere. (
CAKAVA TIKO GA NA KA E DODONU O ESEKAIA
14, 15. E vakaraitaka vakacava o Esekaia nona nuitaki Jiova vakatabakidua?
14 Ni vakatauvatani kei Josafati, a vinakati vei Esekaia me valuta na nona veivakamuai cala o tamana e dau qaravi matakau me rawa ni “kabiti Jiova tiko ga.” E “kauta tani na vanua cecere, e vorolaka na vatu ni sokalou, e tatalaka na duru ni sokalou. E vurumemeataka tale ga na gata kopa a cakava o Mosese,” sa vakayagataki tu ena sokalou matakau. E yalodina tu ga vua na Kalou, “e muria tiko ga na ivakaro e vakaroti Mosese kina o Jiova.”—2 Tui 18:1-6.
15 A matanitu qaqa ena gauna ya o Asiria, a sikabotei Juta qai veivakarerei ni na vakarusai Jerusalemi. E nuitaki Jiova ga vakatabakidua o Esekaia. E vakalialiai Jiova o Tui Senakaripi e Asiria, e vakarerei Esekaia me soro. Ia e laurai ena masu i Esekaia ni nuitaka vakaoti na kaukaua ni Kalou me veivakabulai. (Wilika Aisea 37:15-20.) E sauma na Kalou na nona masu ni tala e dua na agilosi me vakamatei ira na 185,000 na kai Asiria.—Aisea 37:36, 37.
16, 17. O na vakatotomuri Esekaia vakacava ena nomu qaravi Jiova?
16 E muri e qai tauvimate o Esekaia, e voleka sara ni mate. E kerei Jiova me nanuma na nona yalodina vua. (Wilika 2 Tui 20:1-3.) Eda kila mai na ka e tukuni ena iVolatabu ni qo e sega ni gauna me namaki kina na veivakabulai vakacakamana ni Kalou se me vakabalavutaki noda bula. Ia me vakataki Esekaia, eda rawa ni masuti Jiova nida kaya: “Ena lomaqu taucoko, au dau lako voli e matamuni ena yalodina.” Vakacava o vakabauta ni rawa vei Jiova me vakacegui keda ena noda idavodavo ni tauvimate?—Same 41:3.
17 Nida vakasamataka vakatitobu na ivakaraitaki i Esekaia, eda na rairai kila kina eso na ka e vakaleqa tiko noda qaravi Jiova se vakalatilati ena sokalou dina. Macala ga nida na sega ni via vakataki ira na tamata ni vuravura nira vakayagataka na sala ni veitaratara ena Internet mera vakacerecerea kina eso me vaka nira kalou. De dua eso na lotu vaKarisito e yaga vei ira na iyaya vovou qori mera veitaratara kina kei ira na vuvale se itokani voleka. Ia e levu e vuravura sa rui sivia tale nodra vakayagataka nira vakamuri ira kina na tagane kei na yalewa era sega ni bau veikilai. Era vakayagataka tale ga e levu na gauna mera sarava na kedra itaba se wilika kina na kedra itukutuku. E vakarerevaki ni rawa nida bobula tu ena ka e sega na betena. E rawa mada ga ni dokadokataka e dua na lotu vaKarisito na levu ni tamata e taleitaka na ka e biuta ena Internet, se rawa sara ni cudru ke ra sega Caka. 18:4, 5, 26) Meda dui taroga, ‘Au dau qarauna meu kua ni sokaloutaka na tamata? Au dau vakaoti gauna ena ka e sega na betena?’—Wilika Efeso 5:15, 16.ni muri koya e levu. Vakacava ke bula tiko na yapositolo o Paula se o Akuila kei Pirisila, o nanuma ni ratou na ogaoga ena veisiga ena biu itaba ena Internet se me ratou vakamuri ira tiko na sega ni vakabauta? E tukuni ena iVolatabu ni o Paula e “ogaoga ena nona vunautaka na vosa.” O rau tale ga o Pirisila kei Akuila e rau vakayagataka nodrau gauna me ‘rau vakamacalataka vakadodonu na sala ni Kalou.’ (
MURIA O JOSAIA NA IVAKARO I JIOVA
18, 19. Na sala cava oni na via vakatotomuri Josaia kina?
18 O Tui Josaia e makubui Esekaia vakarua. E muria tale ga na ivakaro i Jiova ena “lomana taucoko.” (2 Vei. 34:31) Ni se gonelailai o Josaia, “e tekivu qara na Kalou i Tevita.” Ni sa yabaki 20, e tekivu vakasavasavataki Juta kei Jerusalemi. (Wilika 2 Veigauna 34:1-3.) Ni vakatauvatani kei ira na levu na tui e Juta, e gumatua o Josaia ni cakava na ka e vinaka vua na Kalou. Ena gauna e kunei kina qai wiliki na ilavelave taumada ni Lawa a soli vei Mosese, e liaca o Josaia ni dodonu me gumatua ni cakava na loma ni Kalou. E uqeti ira na lewenivanua mera qaravi Jiova. Na cava e yaco kina? Era “sega ni vakanadakui Jiova” ena nona veiliutaki o Josaia.—2 Vei. 34:27, 33.
19 Me vakataki Josaia, mera qarai Jiova na itabagone nira se lalai. A rairai vakavulici Josaia me baleta na veivosoti i Jiova o Tui Manasa ni oti nona veivutuni. Ra itabagone, moni veimaliwai voleka kei ira na uabula ena nomuni vuvale era yalodina kei ira ena ivavakoso, moni vulica na sala e tokoni ira kina o Jiova. Moni nanuma ni a uqeta na lomai Josaia na wiliki ni iVolatabu, e cakava sara kina na ka e dodonu. Na nomuni wilika na Vosa ni Kalou ena uqeti kemuni moni cakava na ka oni na marau kina vakalevu, oni na veitokani voleka kina kei na Kalou, ena uqeti kemuni tale ga moni vukei ira na so tale mera vaqarai koya. (Wilika 2 Veigauna 34:18, 19.) Na nomuni vulica na iVolatabu ena vukei kemuni ena sala moni vakavinakataka kina nomuni veiqaravi vua na Kalou. Ke oni cakava qori, moni muria sara me vakataki Josaia.
QARAVI JIOVA ENA LOMAMU TAUCOKO!
20, 21. (a) Na cava eratou tautauvata kina na va na tui eda veivosakitaka mai? (b) Na cava eda na vulica ena ulutaga tarava?
20 Vakacava o sa qai raica na yaga ni noda dikeva na nodratou ivakaraitaki na va na tui e Juta, eratou qaravi Jiova ena lomadratou taucoko? Eratou gumatua ni cakava na loma ni Kalou, e gu tale ga na lomadratou me ratou vakayacora sara. Eratou cakava tiko ga na loma ni Kalou, nira veivakarerei mada ga na meca. Koya e bibi sara, e donu na inaki ni nodratou qaravi Jiova.
21 Ena ulutaga e tarava, eda na vulica ni ratou sikalutu tale ga na va na tui qori. Ia ni dikeva na lomadratou na Kalou, e raica ni ratou sokalou vua ena lomadratou taucoko. Eda sega tale ga ni uasivi. Ia ni dikeva na lomada o Jiova, vakacava e raica nida qaravi koya tiko mai vu ni lomada? Meda veivosakitaka mada qori ena ulutaga e tarava.


text: 8 “Ena gauna oya,” e kaya o Jiova, “ena kau tani mai na nodra ibulubulu na suidra na tui Juta, na suidra na nodra turaga, na suidra na bete, na suidra na parofita, kei na suidra na lewe i Jerusalemi.2 Era na veibiuyaka me cilava na matanisiga kei na vula kei na kalokalo kece ni lomalagi era lomana, era qarava, era muria, era qara, era cuva tale ga kina.+ Ena sega ni kumuni se bulu. Ena vaka na maniwa ena delaniqele.”+3 “Era na digia ga na mate, era na sega ni digia na bula na ivovo ni vuvale ca qo era bula tiko ena vanua kece au vakasavi ira kina,” e kaya o Jiova ni lewe vuqa.*4 “Mo kaya vei ira, ‘Qo na ka e tukuna o Jiova:“Era na bale ra qai sega ni tucake tale?Ke lesu mai e dua, ena lesu tale ga mai na kena ikarua?5 Na cava era tawayalodina tiko ga kina me sega ni mudu na tamata qo, o ira na lewe i Jerusalemi?Era veivakaisini tiko ga,Era sega ni via lesu.+6 Au vakarorogo, au vakatudaliga tiko ga, ia e sega ni donu na ka era tukuna.E sega ni dua me veivutunitaka na nona ivakarau ca, se taroga, ‘Na cava au cakava?’+Era dui lesuva na ivakarau era muria tiko ga e levu, me vaka na ose e cici totolo ina ivalu.7 Na sitoki* mada ga ni lomalagi e kila na kena gauna,*Na kukuru kei na kakabace kei na belo era kila vinaka na gauna mera lesu mai kina.*Ia o ira na noqu tamata era sega ni kila na lewa i Jiova.”’+8 ‘Moni kaya vakacava: “Keimami vuku, e tiko vei keimami na lawa* i Jiova”?Ia na nodra peni* lasu+ na vunivola e vola ga na ka lasulasu.9 Era madua na vuku.+Era rere, era tobo.Raica! Era cata na vosa i Jiova,Ia na vuku cava e tu vei ira?10 O koya gona au na solia na watidra vei ira na tani,Kei na nodra were mera taukena eso tale,+Nira rawaka vakailawaki na tamata wale me yacovi ira na turaga,+Me tekivu vua na parofita me yacova na bete, era dau veidabui kece.+11 Era via vakatotolotaka na mavo ni nodra mavoa* na goneyalewa ni noqu tamata, era kaya,“Na vakacegu! Na vakacegu!”Ni sega na vakacegu.+12 Era bau maduataka na ka vakasevaki era cakava?Era sega sara ga ni madua!Era sega mada ga ni kila na madua!+O koya gona, era na bale vata kei ira na bale.Niu totogitaki ira era na tarabe,’+ e kaya o Jiova.13 ‘Niu soqoni ira, au na vakaoti ira,’ e kaya o Jiova.‘Ena sega ni vo na vuanivaini ena vunivaini, se na lolo ena vunilolo, ena malai na drauna.Ia na ka au solia vei ira ena yali vei ira.’”14 “Na cava eda dabeca tiko eke?Meda soqoni, meda curu ina koro vakabai vinaka+ meda mate kina.Ni o Jiova na noda Kalou ena vakamatei keda,E solia vei keda na waigaga meda gunuva,+Nida valavala ca vei Jiova.15 Eda nuitaka na vakacegu, ia e sega ni yaco na ka vinaka,Na gauna ni veivakabulai, ia eda domobula!+16 E rogo mai Tani na suru ni nona ose.Ena domo ni tagi ni nona ose tagane,E yavavala na vanua taucoko.Era lako yani mera vakarusa na vanua kei na ka kece e tu kina,Na koro kei ira na lewena.”17 “Ia au tala yani vei kemuni na gata,Na gata poisoni ena sega ni vakamanoataki rawa,Ena katilaki kemuni dina,” e kaya o Jiova.18 E sega ni oti rawa na noqu rarawa,E tauvimate na lomaqu.19 E rogo mai na vanua yawa na tagi ni kere veivukeVua na goneyalewa ni kainoqu:“Sa sega ni tiko mai Saioni o Jiova?Se sa sega kina na nona tui?”“Na cava era vakacudrui au kina ena nodra ivakatakarakara ceuti,Kei na nodra kalou tani e sega na betena?”20 “Sa oti na gauna ni tatamusuki, sa cava na vulaikatakata,Ia eda se sega ni vakabulai!”21 Au rarawataka na nodra mavoa na goneyalewa ni kainoqu,+Au lomabibi.Au domobula dina.22 E sega na waiwai boivinaka mai Kiliati?+Se sega kina na dauveivakabulai?*+Na cava e sega ni vakabulai kina mai na kena mate na goneyalewa ni kainoqu?+