text:
ESA koto oqo e ra nai kuri ni itukutuku nei Peni Tabua Tamanivalu na turaga ni Naloto ka dau veivakananumi tiko vei keda ena veimacawa, ni wiliwili sara yani.
E vakaraitaka o Peni Tabua ni dua na gauna eda bula donuya tiko na tamata tabu yani ena vuravura ni vakavakarau qo esa dodonu meda na yalomatua ena noda vakarau vakatulewataka edua na ka eda via vakayacora se muria.
?Sa dua dina na gauna e dodonu meda na qaqarauni tiko kina ko i keda nai tubutubu ena vuku ni draki ni veisau, na cagi ni veivakatorocaketaki, na totolo ni toso ni gauna ena buturara ni veika livaliva kei na veika vakamonalivaliva,? e kaya o Tabua.
Ia, e tomana na nona i tukutuku na turaga ni Naloto oqo ni sa wawa tale tikoga na noda vanua lomani o Viti ena taba gauna qo me na vakayacori kina na dina ni itukutuku ni nodra parofisai mai na noda qase era sa liu yani me vaka eda vakabauta tu na kawa i Taukei ni noda vanua lomani qo o Viti ni da sa butuka sara tu ga na kena gauna.
Ia, na qaqa ni vucu se lawata e koto oqo e ra e kaya,
Sa vo noqu i vakamacala
Ko i au na qase tawa macala
Me?u raunitaki Viti mada
Na koula sa votu e na delana
Ka sa sega ni vunitaki rawa
?E dua ga na i vakamacala esa waraki tiko ena gauna qo me vaka e dusia tiko na vucu e toka e cake ni vakaraitaka tiko e dua na qase ka tukuni ni qase tawa macala,? e kaya o Tabua.
Ia, e kuria o Tabua me na laurai mada na cava nai balebale ni qase e tukuni tiko oqo, ka da kila ni qase ena vosa vakaitaukei e tukuna na ulumatua, se qasenituraga, se e dua esa bibi cake na nona yabaki.
?Na qase e tukutuku tiko qo esa vakaraitaka tiko me na raunitaki Viti mada, se me na wavokita na noda vanua ena qai rogoci na nona i tukutuku se nona i vakamacala,? e kaya o Tabua.
Ia, e kuri tiko ni vucu ka dusia tiko na qase qo ni sa votu tu e delana na koula ka sa sega ni vunitaki rawa.
?Sa kena i balebale oya na noda iyau bula esa na sega tale ni qai vunitaki rawa ka ni sa matua tu me na vakayagataki ka me vakayautaka na kawa bula ni vanua lomani qo o Viti ena kena veidela ni yavusa,? e kaya o Tabua.
Ia, e dua na i tukutuku talega e tukuni tiko ena parofisai e koto oqo e ra e kaya,
Sa duri tu ena vale taba lima
Kei koya noqu gone ni Idia
Me kua na nuinui cala kina
Ena vuku ni kato ni livaliva
Mo dolava, mo basuka, mo raica
?Na i tukutuku e toqai toka e cake e tukuna tiko e dua na vale taba lima ka duri tiko kina e lewe rua, e volai tiko ni dua e duri vata tu kei na nona gone ni Idia,? e kaya o Tabua.
E kuria o Tabua ni vale taba lima qo e sega sara ni vakamatataki tiko se vale taba lima cava esa parofisaitaki oti tiko mai oqo ka rau duri tiko kina e lewe rua, ka matata tikoga ni dua vei rau e gone ni Idia ka lewai tiko mai vei kena i karua ni cavuti tiko kina ni nona gone ni Idia ka kena i balebale ni lewai koya tiko.
?Na yatu vosa tarava e toqai toka e ra e kaya me kua na nuinui cala kina ena vuku ni kato ni livaliva, ka sa dodonu me dolavi, me basuki me na laurai,? e kaya o Tabua.
?Na cava sara mada eda vakanuinui tiko kina vei rau na lewe rua qo ka ni sa tukuna tu oqo na parofisai me da kakua ni vakanuinui tiko kina, baleta ni da sa vakanuinui cala tiko,? e kaya o Tabua.
Ia, e kuria o koya kato ni livaliva e tukuni tiko oqo ena qai yaco mai na gauna se cava nai balebale ni kato ni livaliva e tukuna tiko oqo na vucu kei rau na lewe rua e rau cavuti tiko oqo.
E kaya ni da sa vakanuinui tiko ni na veivuke tiko na liga ni Kalou me na veimaroroi ka veitaqomaki tiko ena so na itukutuku matanidavui vakaoqo ka sa dodonu kina vei keda me da masulaka na noda vanua lomani.
Ia, nai tukutuku tarava ena parofisai e koto oqo era e kaya,
Lima na udolu e va e tinikalima
Na ovisa au mai kauti ira
Me la?ki yadrava na Pasivika
Vakarau duri na mesaia
?Sa tukuni tiko oqo nai wiliwili ni ovisa vakaitamera era na mai yadrava na Pasifika ena kena vakaduri e Viti na mesaia,? e kaya o Tabua.
E kuria o Tabua ni tukuni tiko ena parofisai oqo ni dua na tamata tabu yani e la?ki kauti ira mai na ovisa ka kedrai wiliwili e 5415.
?Na taro ga meda na taroga na gauna cava beka ena yaco kina na yadra qo, kei o cei mada e tiko vua na kaukauwa me na kauti ira mai qo nai wiliwili ni ovisa levu qo me ra mai yadrava na Pasifika,? e kaya o Tabua.
Ia, na itukutuku e toqai koto e ra e kaya,
Na ota ni gauna au vakaliliga
Sa balavisi tu na noda Vitia
Matanitu vou e vakaciciva
Dua na vanua e veivuke kina
Sa kabi tu na yaca i Amerika
?Sa mai lili toka oqo e dua na ota ni gauna ena kena tukuni ni sa balavisi tu na noda Vitia,? e kaya o Tabua.
Ia, e kuria o Tabua ni dua nai tukutuku e tukuni tiko oqo ni dua na matanitu vou esa cavuti tiko oqo ka da sega ni kila se matanitu vakacava se a tekivu ena gauna cava se cava na vuna e vakaliligi tu kina na ota ni gauna.
?Na ka ga e sa kilai ni matanitu vou qo e tukuni tiko ni dua na vanua e veivuke kina ka sa laurai ni kabi toka na yaca ni matanitu levu qo o Amerika,? e kaya o Tabua.
Ia, e tukuna na qase ni Naloto oqo meda masulaka na veitukutuku kece era a tukutuku mai kina ka ra parofisai mai kina na noda qase me rawa ni vakararamataka vei keda na Kalou na kena i balebale me rawa ni da tiko vakacegu kina so na i tukutuku matanidavui vakaoqo ka ni da sega tiko ni kila na kena gauna ena yaco kina na kena dina.
Ena qai tomani tale yani.Home | Top
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.


c: text/html

text:
Wase 19. Tubu na valataki matanitu, vu ni duikaikai
A gauna erau sa tekivu kina me matanitu o Verata kei Rewa, oya na 1750. Ia mai na gauna ni oti na waluvu, ka yacova na Sucu i Karisito, sa yabaki 2472. Oqo na gauna ni nodra veilakoyaki e delai vuravura na veikawa tamata, me vaka sa tuberi ira oti na Kalou levu, ka dui vakatikori ira ena vanua sa lewa me nodra ivotavota. Me vaka na kaukaua sa vinakata me solia vei ira na nona kawa tamata yadua.
O ira noda qase na itaukei e Viti, na nodra biuta na nodra yavutu mai Turake mai Esia, ka tiko mai Cepi, Ijipita, ka toki i Taganiika ena Colo Aferika, kena dede e 300 na yabaki. Mai Aferika i Viti ka tiko mai Nakauvadra, kena dede e 122 na yabaki.
Ia sa macala sara ena itukutuku oqo nira tiko e Viti noda qase ka yabaki 122; ka tiko mai Taganiika ka yabaki 178, sai koya na gauna sa sucu kina na Karisito. Ka sa qai macala kina nira sa lako tani mai noda qase ka yabaki 300 qai sucu o Jisu.
Ni sa sucu oti o Jisu Karisito ka yabaki 1450 oqo na gauna era tiko kina mai Nakauvadra noda qase na itaukei e Viti. Ni oti tale e 300 era sa biuti Nakauvadra kina ni sa rusa, ka ra veilakoyaki ka veitokiyaki voli e Vitilevu, ka yacova na wase itutu ni vanua matanitu kei na vanua, kei na iSavusavu ni vanua, kei na nodra itutu vakavanua na lewenivanua, a caka mai Drevekai. Oya e 300 + 1450 = 1750 A.D.
Ena 1750, erau sa tekivu kina o Verata kei Rewa me matanitu ni sa oti na wase itutu ni vanua, me vaka au sa vola toka e cake. Oqo na gauna era sa dui tiko kina na Veiyavusa ena nodra dui votavota ni vanua sa vota vei ira o Rokomautu. Ni sa mate oti o Rokomautu ka yabaki 300 me vaka au sa vola toka e cake, sa qai 1750. Erau sa qai tekivu sara ena yabaki oqo o Verata kei Rewa me matanitu, ka rau sa lewa tiko e Viti ena gauna oya.
Ni sa oti e 10 na yabaki sa qai yabaki 1760, sa lewa mai Bau o Ratu Nailatikau na iI, ka mani vakasevi ira kina na itaukei makawa mai Bau (kai Delaikorolevu kei na Ulunivuaka).
Ia ni sa oti e 10 na yabaki sa qai bale, qai sosomitaki koya o Ratu Banuve ena 1770. Ena gauna sa cauravou kina sa tagiivalu mai Bau e dua na turaga ni Nadroga, o Makutu, sa qai liutaki ira kina na mataivalu ni Yatu Mabua me kabai Nadroga, ra mani vakavua kina nodra koro ra mani gole kina i Rewa.
Sa lewa mai Bau o Ratu Banuve ka yabaki 30, sa qai 1800; sa qai tubu mai na valataki matanitu. Oqo na gauna yavala sara, sa vala kina na kai Nasau mai Waimaro kei Verata, mani yaco kina mera se na koro turaga o Verata. Oqo na imatai ni valu a kabai kina o Verata.
A GAUNA YAVALA SARA. A ikarua ni valunitu a kabai tale kina o Verata. Ena 1805 sa kabai Verata tale kina o Bau. A liutaka na ivalu oqo o Ratu Naulivou Radomodomo Matanikutu (Drau Vakadrau nona vere).
Ni sa bale o Ratu Banuve ena 1805, sa vaka me dua na yavala levu sara ena loma ni koroturaga o Bau. Sa vakayavalataki ira nodra veisugusugutaka na itutu vakavunivalu liu e Bau. Sa vala kina o Ratu Naulivou mai na mataqali Vunivalu Tuikaba, kei ira na luvei Ratu Savou era lewe 30, mai na mataqali Saunokonoko. Ia na veivala oqo, sa vakamalumalumutaki ira kina na luvei Ratu Savou era lewe 30 o Ratu Naulivou Radomodomo ka yaco kina me Vunivalu liu e Bau, ra mani buli koya kina me Tui Bau.
Ni sa lewa tiko na matanitu o Bau o Ratu Naulivou, sa kabai tale vakarua o Verata. Sa lomana me tauri tabua ina mataivalu na Yatumabua. Na mataivalu oqo era a vakamalumalumutaki Verata ena kena kabai vakarua ena 1805, me vaka au vola toka e cake ena wase sa oti.
A VALATAKI MATANITU; A IKATOLU NI VALU A KABAI TALE KINA O VERATA
Sa lewa tiko na matanitu o Bau o Ratu Naulivou ka yabaki 24 sa qai bale. Sa bale ena 1829, ka sa sosomitaki koya o Ratu Tanoa Visawaqa ena 1830. Ia ena 1832 era sa qai vakasevi koya kina na turaga ni Bau. Ni sa veilakoyaki i Cakaudrove (Somosomo) kei Rewa, ka yabaki dua se rua. Sa qai yavala na lomai Ratu Seru na luvena me sa tovolea tale me vala kei ira na turaga ni Bau. Sa qai kacivi ira na turaga na koro o Dr me me sa nodrai tavi na vatia na banivalu, kei na kena diva me tei e loma ni koro o Bau. Sa kacivi ira na turaga mai na koro o La me nodra itavi ena bogi loku mera tea kina na diva ni ba, ka tevuraka na banivalu. Sa qai kacivi ira talega lewe 30 na qaqa ena koro o Ma me nodra itavi na vakatavi koya, mera tabea talega na nona itiniyara, ni vakarau kaba na koroturaga. Ka sa kaya, "Me kua sara ni dua vei kemudou me tara na ulu ni dua na turaga, me tou vakatalai ira walega i wai, ni voleka ni kida na mataka." Ra sa vakayacora me vaka na lewa ni turaga.
Ni sa vakarau kida na mataka, sa cabe i Delanikoro o Ratu Seru kei ira na lewe e 30 vakatawai koya. Era vakabuluwaqa, ra kaila, ka kacabote na buka ena veivale e Bau, sa ka ena gasauvidi sa vanataki, o Misa Sapeti kei ira na turaga ni Lasakau.
Ni sa oti na vala oqo, sa qai vakaikuri tale kina na yaca ni turaga, me sa yacana o Ratu Cakobau. Oti sa qai lomadra talega na turaga ena gauna oya, me sa lakovi o Ratu Visawaqa ni sa tiko mai Rewa, mera sa laki kauti koya mai o ira na turaga ena veikoro e tikina o Dr. ka ra qai laki kauti koya sara o ira na turaga mai na koro o La. i na nona vatavata sa tara tiko mai Caka, era tara na turaga ni Kaba. Ni sa oti na gauna oqo, sa lako o Ratu Tanoa ena koro turaga o Bau, ka sa qai yaco tale kina me buli vakarua. Ka sa dau cavuti tale kina me i Ratu Visawaqa Buli Vakarua. Dede vakalailai, ra yalovata mai na turaga ni Bau, nira sa vakamatei kece na turaga era vakasevi koya me vaka nona lewa. Sa qai lomana ena gauna oya me sa kabai tale na matanitu o Verata.
Ena ikatolu ni kena kabai o Verata, sa liutaka na ivalu oqo o Ratu Seru R Cakobau. Sa lewa oti e liu o Ratu Naulivou mera sa vakarorogo sara mai i Bau o ira kece na vanua vakaVerata me vo tu ga yani o Verata. Ia ena ikatolu ni vala oqo, sa vakaoqo na lewa: mera sa biu ivalu na turaga ni Bau, kei na turaga ni Lasakau kei Soso ena veiwaqa. Ni sa wili na waqa mera biu kina na ivalu ka sa 29 na iuduudu waqa, oqo ena waqa era biu kina na ivalu.
O ira na veimataivalu i Ratu Cakobau, sa tauri vei ira na tabua mera sa laki kaba na matanitu o Verata. (1) O ira na turaga ni Bau, Lasakau kei Soso. (2) O ira na Yatu M. (3) Sa lewa talega na turaga me yavica mai ena veimataivalu sa vo tu ena matanitu ko. O ira ga oqo era sa lesi me lako me kaba na koro.
Ena gauna ga oya era sa liu sobu kina i Waimaro na turaga ni Lasakau kei Soso, me kauta kina na tabua ni valu o mata i Waimaro, nodra itavi mai na qarava na yasana ka gole vei. Ni ra tarogi ira o ira na turaga ni Verata, era qai kaya; "Keitou laki sili Dritabua mai cakau." Oqo na vuna era sa qai dau cavuti kina na mataivalu ni Waimaro, me yacadra Dritabua.
Ia ni yaco na bogi sa loku me kabai kina na matanitu o Verata, ka ra sa uruuru yani na waqaivalu, ka ra sobu i vanua ka buku na druadrua me kaba na koro. Ka ia na vala, sa vua na koro turaga o Verata, ka ra kaba sara na Yatu Mabua na Buli ni Burelevu o Sobas ka rau sa luvata sara na Buli o Denicagi, ka kauta sobu i ra, ka ra sa laki vota sara na ni Burekalou. Sai koya sa mai buli sara tu ni nodra veivale ni lotu ena nodra veikoro na Mabua, ena gauna ni lotu ka yacova na gauna era sa vale ni lotu kau kina.
Ni sa oti na ikatolu ni valu sa kabai kina o Verata, sa qai lewa o Ratu Tanoa na valu, kei Ratu Cakobau; me sa qai vakarorogo vakadua sara mai i Bau o Verata, kei na vanua vakaVerata ka yacova na gauna oqo.
Oti na gauna oqo, sa qai tagi ivalu tale mai i Bau o ira na turaga mai Somosomo, me sa laki kabai o Vuna ena yabaki 1840; oya ni sa qai oti e 5 na yabaki ni Lotu Wesele. Ka sa vukei ira kina mai Somosomo na ivalu i Ratu Cakobau, ka mani rawai kina o Vuna.
ena 1845 sa tagi ivalu tale mai kina na turaga ni Rewa i Bau, ni ra sa veisei vakai ira. Ia na ito i Rokotui Dreketi sa vukei ira na ivalu i Ratu Cakobau, oqo ga na gauna sa tekivu kina me malumalumu tiko mai na matanitu o Rewa, ni ra sa vukei tiko mai na matanitu o Bau.
ena yabaki e 1846 era sa tagi i valu tale mai kina i Bau o ira na turaga ni Somosomo, me laki kabai o Natewa. Ka sa veivuke talega kina na ivalu i Ratu Cakobau vei ira mai Somosomo, ka mani rawai kina o Natewa.
ena yabaki 1852 sa bale kina o Ratu Tanoa R. Visawaqa, ka sa sosomitaki koya kina o Ratu Seru R. Cakobau ena yabaki sa tarava, ka sa turaga vuku, ka yalololoma, ka lewa vinaka o Ratu Cakobau. Ka sa uasivi duadua, ka lagilagi ena vuku, kei na itovo vakaturaga, vei ira kece na turaga e Bau era sa bula eliu vua.
ena yabaki e 1855 sa vala tale kina o Bau kei Rewa, oya na gauna sa vuki kina o Ratu Cakobau me Lotu Wesele. Ia na ivalu oqo sa malumalumu kina o Rewa, sai koya ga sa vuna nona lutu sobu me wiliki kina me i karua ni matanitu e Viti. Ka sa liu kina vei iratou o Bau, ka mani soli Viti rawa kina i Piritania vua na Marama O Kuini Vikatoria me vakarurugi.
Ai valu ga ni lotu ka kabai kina o Rewa ena yabaki 1855. Era basuka kina na buli ni Burekalou na ivalu me nodra i Toki. Eso tale na ivalu sa yaco oti eliu, ka muri na ivalu au sa vola oti toka mai cake.
A ivalu i Ratu Banuve, sa kacivi ira kina na mataivalu i Nakorotubu, na yacadra na Gone Sau, me laki kabai o Kedekede na koro makawa mai delai Lakeba, Lau. Ia na ivalu oqo e vu vei ira na turaga ni Korolevu, kai Levuka mai Lakeba, ni ra tagi i valu mai i Bau vei Ratu Banuve. Ia na ivalu oqo sa vua kina o Kedekede, ka mani soli mai kina e 2 na marama me i soro. O Rokovia sa lako mai i Bau me wati Ratu Banuve; ai karua sa lako i na Korotubu me watina nodra turaga na Gone Sau.
A ivakananumi ni vosa i Ratu Banuve ena ivalu i Nadroga au sa vola oti. Rogoca nira yaco i Rewa o Ratu Banuve kei ira nona mataivalu. Sa rai tu mai Narusa o Rokolewasau ka raici Ratu Banuve ni kumu loaloa sere toka, qai kaya "Sabu! na loaloa sere i Lekau ka toka sa duatani edai na wena." Qai kaya o Ratu Banuve, "Io! koya na marama, niu sa qai lako au sa loaloa damu, ia niu sa lesu mai na ivalu i Nadroga, au sa loaloa kubou." Oqo na vuna sa tiko kina mai Bau na yaca oqo, Adi Loaloa Kubou.
Ena 1813 a kabai Wailea kina mai Navakasiga Bua, e dua na ivalu ni Bau era laki taroga kina na dra kei Misa Sapeti era vakacacana mai kea. Ia na ivalu oqo sa suka vakaca ni sa qaqa sara na bainivalu mai Wailea.
Ni voleka na 1814, sa dua kina na ivalu i Ratu Naulivou me vala kina o Bau kei ira na wekana mai Rewa. Ka sai to kina i Ratu Naulivou me vala kina o Bau kei ira na wekana mai Rewa. Ka sai to kina i Ratu Naulivou o Misa Sapeti kai to i Roko Tui Dreketi o Misa Kona. A ivalu oqo sa veisei kina o Rewa ka ra muri Ratu Naulivou mai na vei turaga eso ni vanua vaka Rewa, ka ra mai tu kina e Bau nikua. Oqo na vuna sa malumalumu kina o Rewa ena nodra veisei vakai ira.
E dua tale na ivalu i Ratu Naulivou, sa kacivi ira kina na wekana na mataivalu ni Korolevu mai Serua, yacadra na Tausara, me laki kabai o Sawaieke. Ni rogo i Sawaieke na ivalu oqo, era sa kaya na turaga mai kea, "Kua na viri banivalu, tou ba qeteqete," ni ra nuitaka nodra lewe vuqa. Ni yaco yani o ira na Tausara me kabai Sawaieke, sa mani vua kina nodra koro.
E dua tale na ivalu i Ratu Naulivou era kacivi kina na Tausara me kabai o Nakelo, yaca ni valu oqo na Qiriqalita. Ni ra kaba mai na veikoro vakanakelo, ka yaco sara mai i na veikoro ni tikina o Dravo, era mani mai moku kina na Tausara.
Ena gauna talega i Ratu Naulivou, sa veretaki ira kina na mataivalu na yacadra Nagonesau. E kaya mera mai basuka na buli ni Burekalou ena veikoro ni vanua vakaBau, ke rawa, mera qai yadua na marama me watidra. Na basu buli oqo sa laki tekivu mai Kiuva, ia sa nakiti me yaco sara i Namata se i Namara. Ni ra vakaotia mai na buli ni burekalou ena nodra veikoro na mataivalu sa yacadra na Yatu Nai, ra yaco mai na nodra veikoro na Yatu Mabua. Ia mai kea era sa basuka rawa kina eso na buli, ia era laki tovolea me kabata na buli ni Burekalou o Vunitavola. Ia sa koto mai na bure oya na tabua i Ratu Naulivou mera moku kina na Gonesau, ni ra sa luvata na buli ra curu sara mai tuba na ivalu era sogo toka e loma ni bure, a yaviti ira kece na Gonesau, ra mani sega ni yaco sara kina i Namata, ni ra sa moku mai kea.
E dua tale na ivalu i Ratu Cakobau sa kabai kina o Tokatoka ena yabaki 1843. Ia na ivalu oqo era sa mani gole mai kina i Bau na turaga ni Tokatoka. Ena yabaki talega oya a kabai kina o Dreketi mai Rewa.
E rua na ka bibi a vakavuna tiko ena lomai Ratu Cakobau na ivalu a cakava tiko ena gauna ni lotu: (1) Ni sa nakita, ka vinakata mera vakaisulu ni lotu na turaga kece kei Viti, (2) ni sa vinakata mera sa veisaututaki na vanua kece kei Viti, me yaco na tiko vinaka, me mudu na ivalu.
A ivakadinadina ni lomana na turaga me yaco na tiko vinaka e Viti. O koya sa kerea na mataivalu i koya na Tui Toga me mai vukei koya. Sa bai ni mua kina o Kaba, ka kabai Kaba kina na ivalu ni Toga, ka vakavua sara na koro. Ka yaco kina mera sulu ena isulu ni lotu na turaga eso, ia o ira sa bese ni sulu, sa kaba tale nodra matanitu.
Ni sa kabai Dreketi mai Rewa oti na ivalu ni Bau, sa qai samu o Lokia, ka lewe vica sa dro bula kina. Kabai o Telau, ka ra veiseyaki sara na lewena ka ra tu mai Verata eso, Namena, mai Tavia mai Levuka, mai Batiki. Kabai o Nakelo, sa ka levu na veidre ni veiwekani ena ivalu oqo, mera gole ga i Bau. Kabai o Suva me gole i Bau; kabai o Natutuniba vua kina na koro. Kabai o Vusuya (Kuku) vua kina na koro kei Naleweira talega, Botebai mai Vuse.
Vala tale o Bau kei Rewa, vanua ni vala o Vucimaca, bai o Toga. Sa ra veigoleyaki turaga ni veivanua ena ivalu oqo. A ivalu ni Naitasiri kabai o Viria me gole kina i Naitasiri i Bau. Kabai o Vugalei, vua na koro o Korovou; kabai Ba na ivalu ni Lasakau kina o Bau. Kabai o Macuata, a ivalu ni Waimaro a liutaka o Ratu Mara (Kavaiwai) kina veikoro eso mai Macuata, ka dei tu eso.
Tagi ivalu o Nakelo i Dravo me kabai o Buretu. Ni sa kabai Buretu na ivalu ni Mabua, sa vua kina na koro, a ravu kina o Koroi Mataika kei Tawakei Ralovo.
E dua tale na ivalu ni Bau a kabai kina o Solevu kei Wainunu, sa basuraki kina na matamata ni nodrau dui koronivalu, vakavuai na koro, vakarewa kina na kuila ibe. Kabai o Dravo; e sega ni valu i Ratu Cakobau, a nodra ivalu na turaga ni Bau kei . Era vakatawai Dravo na turaga ni Maumi, ia na ivalu oqo era suka vakaca, mani sega koro, soli kina e dua na marama ni Dravo me kedra ivoci. Kabai o Maumi, sega ni valu i Cakobau, a nodra ivalu ga na turaga ni Bau, kei Taikobau kei Nawainovo. Era vakatawa koro o Maumi na turaga ni Dravo kei Mokani, kei Cakova Naisogovau. A ivalu qo e sega curu rawa ina koro. Era kabai Maumi talega na turaga ni Namata, a nodra ivalu na turaga Bau, era vakatawa koro na mataivalu ni Yatu Mabua, era sa veimateyaki ena ivalu oqo na kani, ia ka sega ni rawa na koro. Ena ikatolu ni vala sa kabai kina na koro oqo; sa caka lala tu na koro ena sigalevu, era tiko mai vanua a dui caka nodra iteitei ra curu mai laba na ivalu ni Namata. A vere mai lomai Bau ra vakamatei kina eso na gone lalai ni drau mei sau ni lewe 40 sa mate vei ira ena ivalu e liu.
E dua tale na ivalu ni Bau sa kabai kina o Mokani era kube sovunimoto kina na Mabua, na ivalu oqo e sega ni curu rawa i na koro, a suka vakaca. E dua tale na ilomai Bau kei Namata, Maumi, Taikobau, me kabai o Namara, era vuki tale na koro o me totaki Namara, mani sega ni yaco kina na ivalu oqo a suka vakaca. Soli kina na marama ni Namara, me kedrai covi mai Maumi.
E dua tale na ivalu ni Bau me kabai o Viwa, ia na ivalu oqo sa totaki Viwa kima o Naibosa Naqeledamu, ka mani bula kina o Viwa, ka ra yalataka kina na kau vuata me mai kana kina vakaveitalia Naibosa.
A ivalu ni Lovoni e kabai kina o Levuka kei na kena veikoro, kei na tikina vakaBau. Tagi ivalu kina o Tui Levuka vei Ratu Cakobau me vukei koya. Lesi kina na koro o mera laki vukei Levuka, ka yaviti Ravouvou kina na qaqa ni Lovoni o Waqalevu na Maumi, mani mudu kina na ivalu oqo.
E dua tale na ivalu a kabai kina o Kumi, a vakavuai kina na koro ra moku eso na lewena. E dua tale na ivalu i Cakobau e kabai kina o Vugalei, era lako na ivalu oqo o ira mai Sawaieke, so tale mai Lomaiviti kei ira na Yatu Mabua. Ka ratou kina enai valu oqo o Tui Natowaika, kei rau na veitacini mai Vugalei, o Semira kei ka rau yaviti ratou o Radobui kei Naligabasaga.
E dua na ivalu makawa i Rokotui Dreketi mai Rewa e kabai kina o Kadavu. Era kabai Kadavu kina na Vusanamu, sa liutaka na ivalu oqo o Gata na Vusanamu. Sai oya nodra veigoleyaki na turaga ni Kadavu.
E dua tale na ivalu ni lotu i Ratu Cakobau mera laki kabai Navosa kina na turaga ni Bau, Rewa, Yatu Mabua, Namata, Namara, Tokatoka ka so tale na vanua, me taroga na dra kei Misa Peka. Ia na ivalu ni lotu oqo sa soli ira kina na turaga i na ligadra na meca mai Vosa na Kalou. Ni rairai e vu talega mai Bau kei Naitasiri, na vere me laki moku kina i Navosa na iTalatala, ka ra moku kina e lewe 160 ka vakacaca vei ira na turaga ni Bau kei Rewa.
A itinitini ni valu ni lotu i Ratu Cakobau, sa kabai kina o Lovoni kei Nasorovakawalu; o rau na vanua e rua oqo e rau a bese tiko ni lotu. Ni sa kabai o Nasorovakawalu ka sa vua na koro, ka ra kau mai Nai Se mera mai tiko ena veikoro vaka Bau. Sa kabai talega o Lovoni ka sa dredre ni da lako tiko i Delaikorolevu, ka sa qai cabeta cake o Misa Lagama, ka nona i yaragi ga kina na iVola Tabu. Ka laki vunau vei ira, ka mani soro kina o Lovoni, ka ra kau mai Nai Se ka ra tiko mai Bau ka ra kau e muri i Taveuni me tei vauvau kina me nodra i totogi. Ia o rau na vanua e rua oqo, era sa tiko vakai Se ena dui vanua era tiko vakavesu kina; ka mani yacovi ira kina na Misila (matetaka levu) ka levu vei ira era mate kina.
Ia na vo ni valu ni lotu, sa qai vakaotia na Matanitu sa kabai Nakorowaiwai kina, mai na yasana o Ra, o ira na sotia; a vakavua ara tauri vakabobula mai kina eso ka ra tiko mai Bau. Sa qai kabai o Sabeto kei Namosi, ni sa lewa o Ratu Cakobau me solia i na Matanitu; ni lomana tiko mera gole kece mai na turaga ni Viti i na Lotu.
Au sa tukuna oti na iValu ni Tu (ivalu kilai levu). E tu talega na ivalu ni dui vanua. Mai Lau, Cakaudrove, Macuata, Bua, Ra, Ba, Nadi, Nadroga, Korolevu i wai, Korolevu i vanua, Namosi, Colo Isiti, Colo Noca, Kadavu, Rewa, Bau, Lomaiviti. Era dui kila ga na kena itukutuku na turaga era tiko kina. O ira sa qaqa kina, o ira ga na nodra kawa era sa taura tiko nikua eso na itutu liu, ka so sa dei tu ga ena nona itutu makawa.
Sai ira na turaga au sa cavuti ira toka e cake, era sa taura na itutu liu ena qaqa. Era sa cavuti tiko nikua na kena kawa, me kawa ni Ratu, Tui, Vunivalu ka yacova na gauna oqo. Sa qai oti na itukutuku ni valu valataka na itutu liu kei na lotu.
Wase 20. A Lawa ni Valu
Ena gauna ni valu au sa tukuna ena wase sa oti, oya mai na yabaki e 1760 1873. oya na gauna era sa kilai tu kina ena veivanua kece e Viti; na turaga qaqa eso, kei na tamata qaqa eso.
1. AI VAKARAU NI VALU. Sa duidui na ivakarau ni valu ena veivanua e Viti. Ia au sa na tukuna mada ga na ivakarau ni valu eso, ena noqu matanitu oqo o Bau. (1) Ni sa vakarau na ivalu sa qiri na lali; e dua na kena rorogo sa vaka na lali ni tukutuku, e dua sa vaka na lali ni vuki, e dua sa vaka na lali ni cataki sala ni veiwekani, e dua sa vaka na lali ni loku bogi, e dua sa vaka na lali ni cavutu ena ivalu, sa qiri na lalidua. Ni sa suka mai ena ivalu, sa qiri tale na lali ni tukutuku, sa tukuna na nodra qaqa ena ivalu; a kena rorogo sa kilai me vaka na lali ni bokola, ka ia na kena cibi. Ke ra malumalumu sa rorogo me vaka sa tukuna na suka vakaca mai. (2) Ni ra sa cavutu me lako i na vanua ni valu, era sa liu i na vanua ni valu ni mataqali bete. Sa nodra i tavi mera colata voli nodra kuila; sa yacana na ka oqo "Na Drotini ni Valu." Sa kedrai cavuti na mataqali oqo "Na Batibai," sa tabu sara me dua e lako sivi ira me lako i liu, sa tabu dredre ena kena lawa. Ka mera liu tikoga ka yaco i na vanua ni valu. Ni ra sa kacivaka na vosa vakaoqo "Sa ya levu," era qai lade sivi ira na veimataqali kece ka lako sara i liu, ni sa tara me ia na vala. (3) O ira ka ravu ena ivalu. Ni sa yavita e dua na tamata ena kacivaka sara na icavuti ni nona vanua kei na kenai vakacaucau, me kilai kina ni sa ravu e dua na kai na vanua o ya. Me vaka sa tu yadua na icavuti ni veivanua kece e Viti, kei na nona i vakacaucau me vaka Lumi kei Radinibau, se Liganisau se Davuilevu. (4) O ira na qaqa. Sa dau yaca nodra i wau na qaqa, me vaka na Siga lavalava, na iwau i Ratu Vueti; sa Uvi ni siga sei Tutuvi nei Radinibau na iwau i Ratu Cakobau, se na iVatui luma na iwau i Naligabasaga ka vaka. (5) na iwau sa ravutaki sa dau cicivaki na kena gadro i na nona vanua, mera kila na wekana ka marau kina. (6) Sa dau meketaki na yacadra na qaqa era ravu mai ena ivalu. Era dau meketaka ena veibogi na gone yalewa ni neimami vanua, na yacana kei na nona qaqa me yacova na siga sa sili kina na iwau ni ravu. Na yaca ni meke oqo na Sosovi; ia na yaca ni wau ni ravu na Gadro.
II. SA DAU SOLI NA YACA NI KOROI VEI IRA NA QAQA. (1) Ai matai ni yaca ni koroi ni ravu vakadua, na Seru se na Vueti, se Tawake. Ke sa Tawake rua se tolu sa na soli tale vua na yaca ni koroi, "Na Nimata;" eda sa na qai cavuta vaka Vueti Verata, se Nimati Bau, se Seru i Ratu, se Seru i Navunivalu. (2) A ka rua ni tutu yaca koroi. Ni sa ravu vaka va se lima, se vitu, sa na qai soli sara na yacana na turaga vei koya sa ravu vaka ono se vitu me rau veiyacani kaya, ka solia talega e dua na iyau na turaga vua sa ravu me kena i covi. Kai vakatoka ni yaca vua sa ravu vakadua, yaco i na ravu vaka tini, me sa qai cavuti na yacana vaka: Koroi Rokotuibau se Koroi Radinibau se Koroi Navunivalu se na Seru Tudrau ka vakatu o ya. Se Koroi Tawake levu. (3) Na yaca Koli, se Pusi, se Qio sa toro cake nona koroi ni qaqa. Ni sa ravu vaka vitu se walu, sa na soli vua na yaca Koli. Me vaka na na Koli Tui Mabua se Koli Rasauliwa se Koli Kilavaki, se Qio kei Dreketi. (4) Na yaca ni Koroi, na Waqa se Waqalevu se Tinatina se Rokotinanibaca se Tamani Sau; oqo na yaco me vaka Waqa i Tui Nayau. Sa soli na yaca oqo ni ra ravu vaka 1 8 se ciwa. (5) Na yaca Bui ni gone. Ke dua sa ravu vaka ciwa yaco i na tini se sivia. Sa na soli vua na koroi levu oqo; me vaka Bui ni gone se Bui Ratuqagalevu, ka vaka.
Wase 21. A iTutu Vakavanua e Viti
E rua na kawa ra kunei Viti taumada 1. O ira sa cavuti me Qali Cavakilagi. Era sa tamata ulu wai, ka ra dau cavuti talega me Vuvu. (2) O ira sa cavuti me Qali Kamami. Era sa tamata ulu dina ka ra dau cavuti talega me Vu.
A ka eda sa kila rawa ena iwasewase e rua oqo. O ira na ulu wai era lako beka mai Turakesitani mai Esia, na vanua era vu mai kina. O ira era ulu dina, e ra lako beka mai Aferika ka tiko mai Taganiika ni ra biuti Cepi mai Ijipita, na vanua era vu mai kina.
Sa yaga talega me volai tu na yacadra noda qase (Vu) eda sa kila rawa na yacadra: (1) O ira ka kele voli nodra waqa ena yasai Viti i na Tokalau. O Rokomautu, o Rokoua, o Kubunavanua I, o Ravula Kolimatua Delainauluvatu, o Maoro, o Rabituqali, o Ravouvou. (2) O ira kele nodra waqa ena yasai Viti i na Ra. O Lutunasobasoba, o Degei II, o Waicalanavanua, o Rokola, o Nakumilevu, o Ramasilevu, o Buisavulu, o Tuinayavu, o Rokoratu, Daunisai se Vakataqirisai.
Ia era sa veicurumaki sara ena nodra mai vakatawai Viti o ira oqo. O ira era ulu dina sa rairai mera sa yavusa Papua, o ira era ulu wai era yavusa Malaya. Ia sa lewe levu sara nikua sa vaka era kai Loma ni yavusa Papua kei na Malaya.
Ia sa tubu vakaevei beka na itutu vakavanua sa ra vakayaca tu kina na Veimataqali, kei na Veiyavusa era tiko oqo e Viti?
Sa macala kece vei keda, ni sa dua bau ga na yavu sa tubu mai kina na ivakarau bibi kei vuravura. Ka sa tubu vakurabui kina na tamata ka yaco me cavuti me turaga. Me vakaliuci na yacana ena itutu vakavanua. 1. oya ga na kaukauwa, kei na yaloqaqa. Oqo na isolisoli ni Kalou i vua na tamata sa digitaka, ka lesia o Koya me turaga. Ka ni sa nakita o Koya me vu ni rere vei ira na tamata ka solia kina vua na Nona Kaukauwa va Kalou, kei na Nona Sau ni Yalo Tabu, me sa nona na tamata sa lesia o koya. 2. Sa wase tu na veigauna sa ra dui rawata kina na tamata na yaca ni dui nodra i tutu vakavanua:
(1) Gauna ni qaqa. Sai koya oqo na imatai ni gauna kei vuravura, ka sa dau sota vata kei ira era sucu e delana ni ra sa qai tatawasewase voli na tamata era cavuti me Vu ena qara vanua. Ni ra sa kunea e dua nodra vanua era sa qai dui tawase me butu vanua. Ni lewe vica na tamata, era tawase mai na dua na uma ni tamata. Ni ra lako voli na butu vanua, ka rairai viavia veidre ga e lomadra, se o cei vei ira me vakaliuca me nodra i liuliu. Sai koya oqo na ka eda raica, sa vuna na ka sa vinakata kina na dau veibuli. Me nodra cakacaka levu taumada o ira ka sota ena imatai ni gauna, na vola ka me kilai kina e lomadra taucoko na iwasewase tamata o ya, na icegu nei koya sa qaqa. Ka sa vaka eda viavia raica sara ga oqo ena lomada na itovo, sa tubu mai ena loma ni yalodra na nona i lawalawa; oya ga na rere kei na dokai koya sa qaqa voli vei ira ka sa qai vaka e vakamalumalumutaki sara na yalodra kece e matana. Oqo ga na yavu sa tubu mai kina ena imatai ni gauna me buli na qaqa me nodra i liuliu (turaga).
(2) Na gauna ni Veibuli i Tutu Vakavanua. Eda sa raica rawa e lomada ena gauna ni dui nodra butu vanua voli noda qase, sa yaco mera dui kunea na vanua era vinakata me nodra, era sa qai lewa, ka wasea na vanua o ira sa liu era sa qai vakataudeitaki sara ni ra sa dui qarava ni tea tiko nodra i votavota.
Ia ni sa tudei na itikotiko ni veiyavusa yadua, sa qai tekivu sara na gauna ni veibuli i tutu vakavanua e Viti. Sa vukei keda ena vakasama oqo, ni da raica na iVola Tabu ena kena buli na turaga, ena ka ni veigauna vei ira na kawa tamata era Nona na Kalou (Isireli) vata kei na ivakatekivu ni wase ena iTukutuku kei Igiladi.
Ia ke dua na yavusa sa taudei nodra tiko vakayavusa ena vanua era sa vinakata me nodra, sa qai ia sara na veibuli i tutu vakavanua. O ira na yavusa eso, era bera ni kunea e dua nodra vanua, ni ra veilakoyaki voli na butu vanua se ni ra kawa tubu emuri, se ni ra curu bera mai. Sa qai caka ga ena gauna i muri nodra veibuli i tutu vakavanua.
Eda sa vakadinadinataka na vakasama oqo, ni da raica na kena duidui ni wiliwili ni nodra tui na veiyavusa. Eso sa tini na nona tui, ia eso sa bula balavu. Ia me sa macala deivaki sara vei keda, ni sa gauna ni veibuli; ni taudei na itikotiko ni vanua ena nodra yavutu, ena tiko vakayavusa.
GAUNA NI VEIBULI NI TUTU VAKAVANUA E VITI.
1. Sa wase rua na iwasewase lelevu ni tutu vakavanua ni tamata era i taukei, ka vakatawai Viti eliu. (a) Na yavusa Turaga (b) Na yavusa Bete se Bati. A yavusa turaga sa nodrai tavi bibi na vakana Kalou ni valu. Ia na yavusa Bete se Bati, sa nodrai tavi me qarava, a yavusa turaga; sa nodrai tavi na colacola i na Safa levu me cabori vua na kalou ni valu, kei na kena bete levu, kei ira kece na yavusa bete se bati ni magiti, ia na yavusa turaga, mera kua sara ni kana kina. Oqo na kena lawa.
2. Ai wasewase ni yavusa tamata era i taukei e Viti eliu sa wase lima: (1) A yavusa Turaga. (2) A yavusa Bete (3) A yavusa Bati (4) A yavusa Gonedau (5) A yavusa Matai.
3. A yaca buli ni veitutu vakavanua, era dau cavuti kina na iliuliu ni veitutu yadua mai na yavusa e 5 o ya. A Yavusa Turaga, sa tolu na kena yaca buli: (1) Na Ratu, se Tui, se Rokotui (2) Na Vunivalu (3) Na Komai. Ia na Komai ni Koro, sei taukei ni koro oqo, sa nodra iliuliu na mataqali Sauturaga.
A YAVUSA BETE: Sa 5 na kena yaca buli, ia sa duidui na yaca ena veivanua e Viti, ia sa lima ga na itutu ena yavusa oqo. (1) Na Vakavanua se Matasau, se Masau. (2) Na Tuni, se Tunitoga se Tuni mata. Ia sa dua ga na iwase mai na Tuni oqo, sa yacadra na Tuni Kalou se Tuni Makubu se Bouta se Bone se Matanacika. Era dau tara ka, buluta na turaga ni sa bale. (3) Na Takala se Kaci. (4) Na Matanivanua. (5) Na Tuirara se kai rara.
A YAVUSA BATI: Sa 3 na kena yaca buli na yavusa oqo. (1) Na Tora (2) Na Malo se Malotu se Malosivo (3) na iTaka ni Vosa.
A YAVUSA GONEDAU: Sa 2 ga na kena yaca buli eliu na yavusa oqo. (1) Na Ramasi (2) Na Tudau se Tunidau.
A YAVUSA MATAI: Sa 2 na kena yaca buli na yavusa oqo. (1) Na Daulevu (2) Na Matavule. Ia na Matavule sa qai vu mai na yaca vaka Toga.
Oi kemuni na wekaqu, mo ni raica matua ka vakasama ka kila sara, ni sa duidui na yaca buli ni veivanua e Viti. Ia na kena dina sa 15 ga na yaca buli ni tutu vakavanua e Viti, me vaka na kena lawa ni nodra itavi cakacaka yadua.
Ia na itutu vakavanua kece au sa vola toka e cake, sai koya sa vakabau e Viti eliu ena gauna ni veibuli. Ka sa vakabau talega na kena vakarokorokotaki ni tukutuku sa kauta mai o Mata i na vanua o ya. Me sa dau tamaki ka ulivi na itukutuku e vakavuraki ena tiko vakavanua. Me ulivi me sosoko ka me dei ka drua (me sa Mamu ka Vatu).
O koya eda dau tamaka vata kina ka vaka: Vakavitu! Vakawalu!
Oqori gona me dodonu vata kina e yalodra na iliuliu ni veimataqali ena tiko vakavanua, ena itukutuku sa tadu mai na kena Mata.
Raica na vosa sa vu mai kina na tamaki na mata vakavanua: oya na Vakavitu! Vakawalu! Sa vu na Vakavitu! Vakawalu! mai na yaca buli ni vei liuliu ni veimataqali ena itutu vakavanua, mai na iwasewase lelevu ni yavusa tamata erai taukei e Viti. Raica oqo. A kena wase rua na yaca ni tutu vakavanua ena veivanua kece e Viti, sa bale i na ivalu.
1. O IRA ERA CAVUTI ME LIGA NI MAGITI. O ira na iwase oqo sa 8 kina na itutu vakavanua. Raica, na Yavusa Turaga sa 3 na kena yaca buli. A Yavusa Bete vu yalewa sa 5 na kena yaca buli. Raica na 3 kei na 5 sa 8.
2. O IRA ERA CAVUTI ME LIGA NI WAU. O ira na ikarua ni wase oqo, sa 7 kina na iTutu Vakavanua. A Yavusa Bati se Bete ni vu tagane sa 3 na kena yaca buli.
Koira na Yavusa Gonedau, sa 2 na kena yaca buli. O ira na Yavusa Matai, sa 2 na kena yaca buli. Raica na 3 kei na 2, kei na 2, sa 7. Oqo dina na vanua sa vu maikina na "Vakavitu! Vakawalu!" ni tamaki, se ulivi na itukutuku sa tadu mai na kena Mata.
E dina ga sa duidui na veitarataravi ni tutu vakavanua e Viti. Ia na nodra veitarataravi dina na itutu sa vaka ga au sa volai ira tu e cake. E dina ga sa liu na yaca Vunivalu ena gauna ni qaqa, ia ka sa qai liu na yaca, Tui se Ratu ena gauna ni veibuli i tutu vakavanua, ka sa qai ka rua kina na yaca Vunivalu. Ia na Tora talega sa vu mai na itutu Vunivalu, ia sa qai lesi emuri o koya me i liuliu ni yavusa Bati ena vuku ni nona dau bolebole. Koya sa yacana kina na Tora (daubolebole).
To be continued...........

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Na lako drokadroka
Me baleta na Developer ni na Slots ni lako drokadroka
Nyx VV Comics e na kabani ni itubutubu me baleta na kilai levu ni developer — NextGen. E sa bulia na e levu na yavutaki ni komiki qito ena veiyabaki sa oti ena kedra maliwa na veika e yaco tiko kina na na slot ni tiko me dua na vanua vinaka duadua ni ikuri ni Slot.
Me baleta na qito
Na lako drokadroka e uasivi duadua na noda Slot ikuri mataveilawa oqo sa boletaka na lima na reels, va na iyatu kei na levu taucoko ni limasagavulu na paylines digitaki. Kevaka o vakila ni e cake na nomu kalougata, ko ni sa galala me vakalailaitaki na iwiliwili ni bulabula na paylines ena na Vinaka duadua na ikuri ni Slot Mata ni qito.
Na inaki ni oqo na qito oya e dua ka na vakananuma vei kemuni ni droini ni komiki-ivola. Na irairai ni ivalu mai muri e sa dua ka sa raica me ra maroroya na nomu lomaleqa tikoga se veitaucici me baleta eso tale na ilakolako talei kei na marau.
Na ikuri ni iyaya ena qito ni oqo sa na veigacagaca ni ikuri vakasukasuka kei na na irairai ni mama. The Bonus Bet feature is used to activate the ring features and it has its own special addition to your reward. Na ivakatakilakila ni mama basika ki na veivala ena kedrau maliwa noda qaqa kei na nona meca – Sinestro. E dua na qaqa me baleta na lako me na basika ena dua na ikuri ni vakaitamera me baleti iko ena gauna ni nona druka na ibalebale ni lailai na kena isau me baleti iko.
IVakaleka ni
You will find the slot having a sufficiently decent gameplay, vata kei na dua na rating vakatautauvata ena na lasa-cakacaka vakaitavi ia sa raica me ra maroroya o ena nomu yava.


text:
Coinbase sa vakarautaka na ituvatuva ni kena tavoci na e dua na itutu e Chicago ena ka sa qai yabaki kaukauwa vakalevu cake ena vakarabailevutaka na kena bisinisi kei na kena cicivaki. The company is on a spree of acquisitions as well as hiring top talents from the financial and institutional space. Era nuitaka talega me dreta mai kina e levu cake na tamata institutional ena gauna oqo.
Coinbase is a digital currency exchange wallet headquartered in San Francisco, Californa. Oqo e dua na vatavata vanua dauveivoli kei na consumers rawa transact vata kei na veimataqali na KNK livaliva me vakataki Bitcoin, Litecoin, Etherum.
Me rawa ni rabailevu na kena yavu ni institutional na dauvolivoli, Coinbase is planning to provide block trading facilities in a bid on Global Digital Asset Exchange [GDAX]. GDAX e na dokai trading yaga ni yavu ni Coinbase. Nona vucesa na buloko sai koya e dua na ivakatakilakila ka na vakatara vei traders me ra biuta na levu nona vucesa ota ena taudaku ni ituvatuva ni kena ni rau ni veisau. Institutional na investors kei na traders dau sotava e dua na gauna dredre kina na nodra ota vakamatei sara ena dua na isau ni kena cryptocurrency. E duatani tale na ke volivoli umauma ota vakararaba vakavuna me levu na kena isau swings ena na makete ka sa dau tikoga me lailai.
Coinbase plans to offer the service of block trading through its GDAX, ka sa ikoya e dua na cake tini cryptocurrency veisau na vuravura vata kei na veisiga vucesa na veivola ena dua na vanua voleka $315 Million. Sa ikoya talega ni launching Coinbase e dua tale na veiqaravi e vakatokai me vakatawa ni Coinbase sai koya e dua na vale ni maroroi kakana ni cryptocurrency me baleta na kena institutional ni tamata. Na veisau e tautauvata ki na e dua na ivakarau ni kena ivakarau dodonu na baqe, Ia sa na duadua ga me a soli ki na tamata e sa tu vakarau me ra maroroi e dua na iyalayala ni 10 milioni na dola ni cryptocurrencies.
Veisemati na duru:
Telegram ICO Telegr...
Crowd Machine Ben G...
Sega ni dua na gauna balavu sa oti, e dua na Chic....


text:
NA NODA Railesu e na macawa oqo e da na wilika kina na kena veitauvi na mate taka levu na misila e na yabaki 1918.
Ni wilika sara mada yani na i tukutuku ka a tabaki e na Na i Lalakai e na yabaki 1979:
Na kena vinakati me vakayacori na masumasu e na yanuyanui ko Waya, a basika mai vei Ratu Iliesa Naivalu, ka ni a volavola vua na tuakana ko Ratu Jone Naivalu, na Saubuli na Tui Waya e na gauna o ya, ka nodrau i tubutubu na Tui Waya e na gauna oqo, ko Ratu Nalotonidave Naivalu kei Ratu Serupepeli Naivalu.
A vuli tiko ki Davuilevu ko Ratu Iliesa Naivalu kei ira tale e so na gone ni Waya.
E a vola vei tuakana ni sa rogo mai na i tukutuku ni kena veitauvi voli e dua na mate rerevaki ka yacana na misila.
E sega ni dua na kena i wali, ka kena i wali duadua ga na lotu.
E na gauna e sa taura kina na i vola ko Ratu Jona Naivalu, sa sega tale ni qai wawa ka sa volavola sara vua na Buli Waya e na gauna o ya ko Tomasi Sanayavi ka vakaroti koya me kacivi totolo e dua na Bose ni Tikina.
E na Bose ni Tikina kacivi oqo, e sa qai vakaraitaka kina na Tui Waya na i tukutuku ni kena sa dewa voli e Viti Levu na mate rerevaki na misila.
Na i ka 10/11/79, oqo na siga ka na sega ni guilecavi vakarawarawa vei ira na turaga, marama, cauravou, gone yalewa kei ira na i solisoli mai na yanuyanu ko Waya e na yatu Yasawa ka ni a mai cereka kina na Minisita ni Leiba, ko Ratu Deve Toganivalu na vatu ni vakananumi ni nodra a bula mai e na misila levu ni yabaki 1918 ko ira na nodra qase.
Ko Waya era okati tiko kina e lima na koro; Yalobi, Natawa, Wayalevu, Nalauwaki kei Namara.
E na gauna ni misila levu o ya, a ravuravu sara kina vakaca e na noda vanua, ka ra mate kina e udoku vaka udolu na tamata.
E na i tukutuku ni noda vanua oqo ko Viti, e bau cavuti koto kina ni misila levu oqo e dua na leqa ka tarai keda mai na gauna o ya me yacova mai e daidai ni levu sara kina na i wiliwili ni tamata era mate kina.
Ia, vei ira na yanuyanu ko Waya era a okata na nodra vakabulai mai na mate levu ko ya, ni veivakabulai ka cakacaka mana ga kina na Kalou.
SEGA NA I WALI
E na gauna sa tarai Viti mai kina na misila, sa rogovaki yani ki na veiyasai Viti ka se bera ni dewa yani kina na mate oqo, ni sega ni dua na kena i wali.
Na tamata ga e sa tauvi koya, e sa kacivi koya sara tiko ga mai na vale katudua.
Ni sa rogovaki yani ki na yanuyanu ko Waya nai rogorogo rerevaki ni veivakamatei ni misila oqo, ka vakakina ni kena kainaki ni sega tale ni dua na kena wainimate, era sa qai soqoni vata na turaga ni vanua mai na lima na koro, e na yanuyanu ko Waya me ra veivosakitaka na leqa levu sa rogovaki yani vei ira.
MASUMASU
Sa qai lewai e na bose vanua oqo me sa dau vakayacori na lotu e na veisiga, ka me masulaki tiko kina me yalo loloma na Kalou me kakua ni tarai Waya yani na mate rerevaki oqo.
Sa tekivu sara na nodra lotu ka veimasulaki na lewe ni vanua kece e Waya me yalovinaka sara na Kalou me raici ka lomani ko Waya e na mate ni misila levu sa rogovaki tiko yani ki vei ira.
E sega ni mudu na nodra masumasu e na veisiga kece sara, ka caka tiko vaka oqori me yacova ni sa vakanadakui Viti na misila e na yabaki 1918.
VAKAVINAVINAKA
E na gauna sa vakanadakui Viti oti kina na misila, a sega ni bau duabulu na lewe ni koro mai na lima na koro e Waya e mate kina.
Era sa qai mani lewa me vakayacori tale e dua na nodra lotu ni vakavinavinaka.
E na yabaki 1919 sa basika cake kina e dua na vakasama vou me baleta na nodra a vakabulai mai oqo e na misila.
Sa qai lewai e na nodra bose vakavanua me sa dua mada na siga me vakataudeitaki me ra dau vakananuma kina na cakacaka levu sa vakayacora oqo na Kalou vei ira. Era sa qai lewa vata me dau vakayacori e na i ka 17 ni Veverueri na kena vakananumi na siga bibi oqo vei ira, ka ra sa vakatoka me yacana na ?Siga ni Lakosivia?.
A dau vakananumi tikoga mai na yanuyanu ko Waya na i vakananumi ni siga oqo, ia, ni sa toso tiko na gauna ka ra sa vuli mai na luvei Waya, ka sa tekivu talega me biu mai na yavutu, ka ra sa la?ki vakaitikotiko e na veivanua era sa cakacaka kina, e na veikoro lelevu ni noda cakacaka e na noda vanua.
Mai na nodra sa la?ki vakaitikotiko e na veivanua oqo, e sega ni guilecavi kina na sore ni kau ka a bucini mai e na nodra dela ni yavu me baleta na siga bibi ni i vakananumi.
Ena veivanua ni cakacaka me vakataki Lautoka kei Nadi, sa tekivu me tauyavutaki ka buli kina e dua na nodra i soqosoqo, ka cicivaka e dua na kena komiti me baleta na kena vakananumi na siga oqo.
VEIYABAKI
Me tekivu sara mai na yabaki 1919, sa vakananumi tiko mai kina na nodra a vakabulai mai na misila levu me yacova sara mai e daidai.
E na veiyabaki era dau lotu ka vakavinavinaka mai na yanuyanu ko Waya, salavata kei na veisolevuti kei na marau.
Ia, vei ira e na veikoro lelevu ni cakacaka e mani basika cake talega mai kina na vakasama me ra dau vakananuma talega na nodra siga bibi oqo, ka ra sa mani vakayacora tale tikoga kina.
VATU NI VAKANANUMI
E na nodra dau sotavata e na veiyabaki vakaoqo, sa basika cake talega mai kina e dua na vakasama me sa kumuni e dua na i lavo mai vei ira na gone ni Waya, ka ra tu vakacakacaka e na yasayasa vaka-Ra.
E ratou a mani digitaki kina ko Ratu Serupepeli Naivalu, Meciusela Navitio kei Maikeli Sivo me ratou i liuliu ni komiti ni kumuni lavo.
A mani rawa e na nodra kumuni lavo ka dau vakayacori tiko mai, oya e sivia e $3,000,00.
A droinitaka sara na kena peleni e dua na gone ni Waya, ko Apisai Nabou.
Na kena vatu jasipa ka volai kina na mata ni vola, e a la?ki caka sara mai ki Niu Siladi.
E na Siga ni Mate ga ni yabaki oqo, era sa qai veivosaki kina na gone ni Waya, tu vakacakacaka me ra sa la?ki vakaduria na vatu ni vakananumi.
Me vaka ni donumaka tiko na Siga ni Mate, sa qai kuria vakalevu na bibi ni soqo ni la?ki vakaduri kina e dua na vatu me vakavatukanataki ka vakananumi kina na nodra vakabauta na Kalou ko ira na nodra qase e na 61 na yabaki sa oti.
A la?ki duri sara tokaga na i vakananumi e na loma ni bai mai Vale Levu ko Nalotu nona na Turaga na Tui Waya, ko Ratu Nalotonidave Naivalu.
LIMA NA YAVU
Na buli ni vatu ni vakananumi oqo, e buli cake e na lima na yavu me vaka e rawa ni laurai e na kena i yaloyalo.
Na lima na yavu oqori e vakaibalebaletaki tiko ki na nodratou a duavata e na vakabauta e na masumasu ki Vua na Kalou bula me ra vakabulai mai na misila levu.
E na i tukutuku makawa me baleta na yanuyanu ko Waya e na veivakabulai oqo, e kainaki kina ni mana kei na veivakalougatataki ni masumasu ka ra vakayacora tiko mai, era a bau la?ki vakabulai talega kina na gone ni Waya ka ra tiko e na veikoronivuli ka tiko e bure me vakataki Davuilevu.
Ko ira na gone ni Waya oqo era veivuke sara ga e na veiqaravi kei ira tale e so ka ra a vakaitavi e na nodra vukei na vakaleqai e na misila levu.
E na siga e sa mai cereki kina na i vakananumi, era a lako yani na gone kece ni Waya ka ra tu mai na veiyasai Viti, ka vakakina ko ira na turaga kei na marama e na veiyanuyanu tale e so mai na yatu Yasawa.
A vulagi dokai tiko e na siga o ya na Minisita ni Leiba, ko Ratu Deve Toganivalu.
A vakayacori vua na i valavala kece sara ni veiqaravi vakaturaga vakavanua.
E a tubera na i vakasobu ko Setareki Soqo, na i qaloqalovi e a vakacabora ko Uraia Domisi, ka tarava mai oqori na i sevusevu, vakamamaca kei na i wase ni yaqona vakatuaraga.
A liutaka na lotu ko Na i Talatala Paula Vadiga, na i Talatala Qase e na Yatu Yasawa, ka qai dua na nona masu lekaleka na i Talatala e Waya ko Na i Talatala Samisoni Saravere.
A bau tiko talega e na soqo oqo ko Na i Talatala Maika Lacadua kei na i Liuliu ni Mataveitokani mai na Yatu Yasawa ko Taniela Momolevu.
Sa duri oti na vatu ni i vakananumi ni nodra vakabulai na lewe i Waya e na misila levu.
E dina ni a yaco na ka oqo e na 61 na yabaki sa oti, ia, e sa koto vata kaya na i vakananumi oqo e dua na i dusidusi uasivi ni duavata e na vakabauta o koya ka a yaco kina na veivakabulai.
E vaka koto oqo e dua na tiki ni vola mai na i Vola Tabu,?Na veika kece ko dou na kerea e na yacaqu, au na solia vei kemudou?.
Io, ni da kerekere e na yaloda taucoko e na vakabauta, e na soli vei keda.
Oqo na veika e ceuti koto e na vatu ni vakananumi, ?Ai vakananumi ni vakabulai nei Waya mai na Misila Levu ni 1918. A vakabulai ko Waya e na nodra lotu vakatabakidua vua na Kalou na noda Qase me vaka na nodra lewa na noda Turaga.
Vola Tabu: Lako Yani 12:13, ?Ena sega ga ni yacovi kemudou e dua na ka mo dou rusa kina.
Na gauna sara ga oqo era sa vakavakarau tiko kina na lima na koro mai na yanuyanu ko Waya e na kena vakananumi na i ka 100 ni yabaki, ni kena calati ira na misila levu oqo e na kaukauwa ga ni masumasu.
E sa na la?ki vakayacori tiko na soqo bibi oqo, e na koro ko Namara e na yanuyanu ko Waya Lailai, e na siga Vakarauwai, na i ka 17 ni vula ko Veverueri e na yabaki mai oqo (2018).Home | Top
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.


text:
E DUA na drau na pasede ni veisere se veibiu e yaco e vuravura, era a tekivu ena vakawati. Na vakawati e rawa ni ka vakarerevaki baleta ni kevaka e sega ni lewai vakavinaka e na lai tini mavoa kina e vuqa na bula. Ia e sega ni dodonu me leqa na vakawati. E tu e vuqa na ka e rawa ni ko cakava me vakadeitaki tiko kina na talei ni bula vakawati.
Na ka talei me baleta na vakawati, aya, ni lawa e tara na veiwekani vakaveiwatini e sega ni vakaduiduitaki kina e dua, ka veitalia kevaka e dua e levulevu se lila, balavu se lekaleka, qase se gone, rairai vinaka se sega soti ni rairai vinaka. Ni muri donu ga na yavu kei nai vakarau ni bula vakawati vinaka e na vakaibalebale na bula vakawati ka veitalia na keda duidui.
Sa tu na nodai tavi yadudua, kevaka eda vakayacora vakavinaka, e sa na rawa ni yacovi kina na draki e gadrevi kina bula vakawati. Dina ni sa savu tu mai na loloma ni Kalou ki na noda dui bula, ia sai tavi ni tagane kei na yalewa me yadra ka qarava vakadodonu na nonai tavi, ka na qai vakataucokotaki e na loloma ni Kalou sa soli mai.
Na cauravou lailai ka a kauta mai nai buli madrai kei na ika, a mai yaco koso ena nona sa lomadonu me solia na kena vei ira na tani. Ko Jisu ga e a qai vakacavara ena nona vakayacora na cakacaka mana me wasei kina na kakana e vica wale vei ira na voleka ni tini na udolu ka ra vakani e na siga oya. Sa tiko nai tavi ni tamata, sa qai dai vakataucokotaka na Kalou. Sa cavuta nai matai ni kalawa na cauravou e na nona sa qarava vakavinaka na nonai tavi, sa qai caka mana na Kalou enai kalawa oya. Na Kalou sa dau cakacaka e na dela ni noda vakabauta. Ia na vakabauta e sala vata kei na cakacaka. E kaya kina na vosa nei Paula nai apositolo, 'Ia na loloma levu ni Kalou, au sa yacova kina nai tutu au sa tu kina oqo.' Oti sara ga oya, sa qai vakabibitaka: 'Ia au sa cakacaka sara vakalevu me uasiviti ira na kena vo.' Na ka e vakabibitaka tiko ko Paula, ni dina ni sa tiko na veivakarautaki ni Kalou, ia e tiko sara tale ga na nonai tavi o koya ka solia kina na nonai gu me qai yacovi kina na taucoko ni ka e vinakati. Me da sa musuki keda sara me da kila ka cakava na lawa taucoko baleta na noda veimaliwai se veiwekani e na loma ni noda bula vakawati. Me da sa vulica tale ga me da levea na veika e dau vakaleqa ka vakarusa na bula vakawati.
Au na tomana ena noqu na tara tale tiko na duidui e koto vei keda na tagane kei na yalewa ka sa ka bibi me da kila, me rawa ni dau levei kina e vuqa na leqa e vu mai na noda lecaika.
E sega ni noqui naki mo kila wale ga, ia e bibi mo ciqoma sara tale ga na duidui oqori ka ni rui bibi e nai ilakolako balavu ni nomudrau bula vata vakaveiwatini.
Ni ko sa liaca ka ciqoma rawa na duidui e tiko vei iko kei watimu, sa na rawa ni ko qai ciqoma e so nonai tovo ni rai, vakasama kei na veika e vinakata ka sa na rawa ni drau qai cakacakataka vata na ka e kauta mai na dei kei na sautu ni nomudrau veimaliwai vakaveiwatini.
Na Kalou a sega ni bulia na tamata me tautauvata. E tiko e vuqa na duidui ka vauci keda na tagane kei na yalewa, duidui nai tuvaki ni yagoda, noda kaukauwa se igu, vakarau ni yaloda kei na lomada ka vaka kina na noda bula.
Na ka duadua beka ga e daru tautauvata kina, sai koya ni da ibulibuli vata - aya ni da tamata. Taura mada e dua nai vakatautauvata ni noda duidui, aya na vale ni vakacegu se valelailai.
Ni da lako e na veimatanitu e vuravura, eda raica na veimataqali vale ni vakacegu, vakabibi na valelailai ni rara ni waqavuka kei na veivanua ni veivoli lelevu ka tu kina e dua na rumu vakaitamera kei na kena iloilo, vica vata na valelailai ka vica vata na siqi ni vuluvulu.
E na dua na vakadidike ka a caka me baleta nai vakarau ni noda sikova na valenivakacegu, e laurai ni basika vakavinaka e dua na noda duidui levu na tagane kei na yalewa. Ko ira na tagane era curu ga yani e na kena totolo, qaravi oti ga nai naki e lakovi, ka curu lesu tale mai e na kena totolo.
Ko ira na marama, e sega, era vakayagataka na vale ni vakacegu, era seru se uku, e vakavuqa era rawa ni tekivutaki tale e kea e dua na veiwekani vou kei na dua tale na marama e na nodrau sa veitalanoa ni bera ni ra qai curu vakamalua mai ki tuba.
Dua tale: na tagane e vinakata se wele ka vakaogai koya ena veika buli, ia na yalewa e semati koya vei ira na tamata. Dua tale, ni sese e loma ni tauni se e salatu e dua na yalewa e vaqaqa na gaunisala, ia na tagane e okati koya me lialia kevaka e sese e gaunisala ka ni sega ni dodonu me sese.
Dua tale, na tagane e dau vakasasa, na yalewa e dau kumukumuni, na tagane e tataqomaki, na yalewa e veisusu. Dua tale, ena nodrau tiko vata se veiyacovi, na tagane e vinakata me sotavi totolo nona gagadre, ia na yalewa e via muria vakamalua na salatu ni dodomo.
E vuqa na gauna e dau tiko na yalo ni veidre e na tikina oqo baleta e sega ni duavata ko yalewa me vakayagataki koya ko watina e na sotavi totolo ni gagadre nei tagane. E dau via vakarautaki koya vakavinaka ko yalewa ka dau vakavuqa me sega ni via vakaitavi ke oca, wawale se tauvimate.
E tiko dina tale ga na noda duidui enai vakarau ni noda vakasama ka vu oya mai na duidui ni ituvaki ni noda mona (brain structure). E duidui kina noda raica na ka ka dabe tiko vakalevu na duidui oqori mai na duidui ni kedai tuvaki ni da tagane se yalewa.
Me vaka ga na nodra duidui na manumanu ni so e vuka, so e yavaiva, so e yavairua, so e qasi ka so e dolo, ka qai duidui kece nai vakarau ni nodra bula, sa vaka kina na rabailevu ni noda duidui na tagane kei na yalewa.
E veivakurabuitaki na lailai ni gauna eda solia me da vakadeuca kina na noda duidui ka ni duidui oqo e i tuvaki sara ga ni kedai bulibuli me da tagane se yalewa. E sega ni rawa ni da kaya ni vinaka se ca na noda duidui ka ni sai koya ga oya na keda dui ituvaki me vaka a buli keda kina na Dauniveibuli.
Na leqa ga e tiko ena noda bula vakatamata sa o koya na noda okata na duidui ni dua na tamata me cala, ca, leqa se lialia.
Ni dua e duidui nonai vakarau se itovo ni vakasama mai vei keda, eda sa raici koya e na dua tani na rai.
Nai vakarau ni rai vata oqo e da kauta mai ki noda loma ni vakawati. Ni mai basika na duidui nei watida, eda sa qai vuturitaka tiko se cava mada e vaka tu kina oya nonai tovo, nonai vakarau ni vakasama kei na nona vosa.
E dua na duidui ni tagane kei na yalewa, ni tagane e dabe vakalevu ga nona vakasama e na dodonu se cala ni dua na ka (logic), ia na yalewa e dabe vakalevu e na nona vakila se kena salavi koya nona veinanumi ka veikauwaitaki (feeling/emotion). Ni rau raica e dua na ka, e tautauvata na ka e rau raica, ia e duidui nai tovo ni nodrau raica na ka oya, ka vakatautaki oqori mai na kedrau dui ituvaki.
E vuqa na dredre ni veivosaki e na veisiga e tubu wale tu ga e na vuku ni duidui vakaoqo. E vakawasoma me da vosataki watida me veisautaka na veika eda raica vei ira ni sega ni salavata kei na veika eda vinakata.
E qai dredre ni veisau, baleta oya sara ga e kena ituvaki ka duidui kina o koya mai vei keda. Sa qai dau kenai tinitini ga ni da vakanananucataki koya ni tagane se yalewa dredre ka veilecayaki ka ni sega ni muria rawa na veika eda namaka.
Sa mani yaco ena vuku ni nodaru duidui oya, me da bulia e dua nai tuvaki vou ni tamata: na tagane sa bulia vou na yalewa me ca, ka vakakina na yalewa sa bulia vou na tagane me ca. Ia era sega ni ca, era duidui ga.
Eda ca ga o keda baleta eda sega ni liaca se ciqoma rawa tiko ni da duidui. Ia e rawa ni rau veisautaka me rau dui ciqoma nodrau rai duidui ka rau kauta vata mai ki loma. Ni vakayacori oya, ena yaco me vakasaututaka nodrau raica na ka vata tiko ga oya e na dua na rai vou, rabailevu ka talei cake.
E na yabaki drau eda sa lako sivita oqo, sa mai vakabibitaki e dua nai vakavuvuli, aya ni duidui e tiko e na tagane kei na yalewa e vu vakalevu mai na vanua eda dui susu mai kina.
Ko ira na goneyalewa lalai a dau soli vei ira na matakau me ra veisusu ka ra tiko voli ga e yasadra na tinadra ka ra veitokani ga vagoneyalewa lalai vata e yasa ni nodra vale se mai koronivuli.
Ko ira na gonetagane lalai a soli vei ira na lori se iyaya ni cakacaka ka ra toka vata voli kei tamadra ka qito vakagonetagane vata. Oqo na veika era kaya ni buli keda me da duidui.
Na ka era sa qai cakava na vuku, vakabibi ko ira na dau tutaka na dodonu ni marama, sa okoya me ra butuka sobu na noda duidui ka ra utura na buka ni veivakatautauvatataki (We are all equal).
Ia sa ka bibi me kilai deivaki, ni na sega ni rawa vakadua ni da tautauvata ka ni da a sega ni buli me da vakakina. E sega ni rawa ni da vakacala na nonai tuvatuva na Dauniveibuli, o koya ka a buli keda me da duidui. E levu na vakadidike ka vakayacori me vakatekivu mai na 1980 vakacaca e laurai ni duidui e tiko e na tagane kei na yalewa e sega ni vulici se taka mai na veimaliwai vakailawalawa ena gauna ni gone lalai - na duidui sa tiki ga ni bula ni tagane kei na yalewa.
E dua na kenai vakatautauvata ni kevaka era biu na gone lalai e na dua na yanuyanu lala, e kunei ni ko ira na goneyalewa lalai era vakayagataka na kau, na co kei na senikau me isosomi ni gone se matakau, ia ko ira na gonetagane lalai era na qitotaka na qito ni vakasasa, era veibo ena soso, ka ra vakaraitaki kaukauwa.
Ko ira na gonetagane era veisisivi, ia ko ira na goneyalewa era ulu vata ki loma ka cakacaka vata.Home | Top
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.


text:
Sa noqu madigi meu mai vosa vei kemuni ena soqoni ni veigauna oqo. Eda sa kalougata ni da mai soqoni vata vakaoqo. Ena gauna ni noqu veiqaravi vaka-peresitedi raraba ni iSoqosoqo ni Veivukei, sa tekivu mai kina meu lomani kemuni vakatitobu sara na marama ni iSoqosoqo ni Veivukei ena Lotu, ka sa vakarabailevutaka na Turaga meu kila vakavinaka na Nona sa kauwaitaki keda tiko mai kei na veika sa namaka tiko vei keda o Koya.
Au sa vakatoka na itukutuku oqo “Na Veika Au Nuitaka Me Ratou Kila Vakavinaka na Makubuqu Yalewa (kei na Makubuqu Tagane) Me baleta na iSoqosoqo ni Veivukei.” O ira na makubuqu yalewa qase cake era osooso ena cakacakataki ni Torocake Yadudua kei na vakatorocaketaki ni itovo kei na itagede kilai tani ni yalewa yalododonu. Wale tikoga oqo eratou sa na colata vata kei ira na nodratou ilawalawa na itavi ni veitaciniyalewa cecere oqo e vuravura raraba.
Au sa nuitaka ni veika au cauraka ena itukutuku oqo ena solia vei ira vata kei ira kece sara era rogoca se wilika me ra na kila vakavinaka sara na inaki ni Turaga me baleti ira na Luvena yalewa ena gauna a tauyavutaki kina na iSoqosoqo ni Veivukei.
E Dua Na Bula Vakatisaipeli ena kena iVakarau Makawa
Au sa nuitaka ni ra na kila vakavinaka na makubuqu yalewa ni a tauyavutaki ena dua na ivakarau ni bula vakatisaipeli ka tu ena Lotu ena gauna makawa, na iSoqosoqo ni Veivukei oqo nikua. Ena gauna a tauyavutaka kina na Nona Lotu na i Vakabula ena gauna ni Veiyalayalati Vou, “o ira na marama era gugumatua ni vakaitavi ena [Nona] cakacaka vakalotu.”1 A sikovi Marica kei Meri, e rua e rau dau yalodina sara ena muri Koya, ena vale nei Marica. Ena gauna sa vakarorogo tiko kina Vua o Marica ka qaravi Koya me vaka na nodra ivakarau ena gauna o ya, a vukei koya na Turaga me raica ni levu tale na ka e rawa ni cakava mai na kena o ya. A vukei Marica kei Meri na Turaga me rau kila vakavinaka ni sa rawa me rau digitaka “na ivotavota vinaka o ya,” ka na sega ni kau tani mai vei rau.2 Na vosa malumu oqo sa vaka e dua na veisureti me rau vakaitavi ena cakacaka vakalotu ni Turaga. E muri ena Veiyalayalati Vou, e solia vei keda na ivakadinadina kaukauwa nei Marica baleta na ilesilesi vakalou ni iVakabula eso na veivakararamataki ki na nona vakabauta kei na bula vakatisaipeli.3
Ni da tomana tiko noda wilika na Veiyalayalati Vou, eda vulica ni ratou sa tomana tiko ga na iApositolo na tauyavutaki ni Lotu ni Turaga. Eda vulica tale ga kina na nodra cau na marama yalodina ena nodra ivakarau ni bula vakatisaipeli ki na vakatuburi ni Lotu. E tukuni ira kina o Paula na tisaipeli yalewa ena veivanua vakataki Efeso4 kei Filipai.5 Ia ni sa mai yali na Lotu dina ni Turaga ena vuku ni vukitani, sa mai yali vakakina na ivakarau ni bula vakatisaipeli oqo.
Ni sa mai tekivu vakalesuya mai na Nona Lotu na Turaga mai vua na Parofita o Josefa Simici, sa mai okati ira tale ga kina na marama o Koya ena ivakarau ni bula vakatisaipeli. Ni oti e vica na vula na kena tauyavutaki na Lotu, a vakatakila mai na Turaga me sa na vakatikori o Emma Smith me dua na iliuliu ka qasenivuli ena Lotu me vakailesilesi dauveivuke vei watina, na Parofita.6 Ena nona veikacivi me vukea na Turaga me tara cake na Nona matanitu, a soli kina vua na ivakasala me baleta na nona vakatorocaketaka na nona vakabauta kei na nona bula dodonu vakaikoya, kei na sala me vaqaqacotaka kina na nona matavuvale kei na nona itikotiko, kei na sala me qaravi ira eso tale.
Au nuitaka ni ratou na kila vakavinaka na makubuqu yalewa ni vakatekivu mai na siga sa tekivu me vakalesui mai kina na kosipeli ki na itabagauna oqo, sa gadrevi ira kina na marama yalodina na Turaga me ra mai vakaitavi vaka-Nona tisaipeli.
E dua mada ga na ivakaraitaki ni nodra cau cecere sara sa ikoya ena cakacaka ni kaulotu. A vakayacori rawa na kena tubu cake vakalevu na Lotu taumada ena vukudra ga na tagane yalodina era a lomasoli me ra biuta na nodra dui matavuvale ka ra gole ki na veivanua tawakilai ka laki sotava na ituvaki ca kei na dredre me ra vakavulica ga na kosipeli. Ia, era sa kila vakavinaka tu na tagane oqo ni ra sega ni rawata na nodra cakacaka oqo ke sega na taucoko ni nodra vakabauta kei na nodra veitokani na marama ena nodra bula, era qarava na nodra itikotiko kei na bisinisi ka rawa ilavo me baleta na nodra matavuvale kei ira na daukaulotu. Era veiqaravi talega na marama kivei ira e udolu na curuvou era sa mai vakaitikotiko vata. Era vakayagataki ira vakatitobu sara ki na dua na sala vou ni bula, veivuke ena kena tara cake na matanitu ni Turaga kei na nodra vakaitavi ena Nona cakacaka ni veivakabulai.
Semati ki na Matabete
Au nuitaka ni ratou na kila vakavinaka na makubuqu yalewa ni a vakauqeti Parofita Josefa Simici na Turaga me tauyavutaki ira na marama ena Lotu “ena ruku ni matabete ena ivakarau ni matabete”7 ka vakavulica vei ira “na sala [me ra] rawata kina na madigi, veivakalougatataki kei na isolisoli ni Matabete.”8
Ena gauna sa tauyavutaki kina vakalawa na iSoqosoqo ni Veivukei, a tomana tikoga o Emma Smith na nona veikacivi vakailiuliu. A kacivi me peresitedi ni mataisoqosoqo, vata kei na rua na daunivakasala me veiqaravi vata kei koya ena mataveiliutaki. Mai na digitaki ena digidigi kilai levu, me vaka e sa kena ivakarau tu ena veisoqosoqo ena taudaku ni Lotu, na mataveiliutaki oqo e kacivi mai na ivakatakila, tokoni mai vei ira era na veiliutaki, ka vakatikori mai vei ira na iliuliu ni matabete me ra veiqaravi ena nodra ilesilesi, ka ra sa “lesia na tamata na Kalou, ena parofisai, kei na veitabaki ni liga mai vei ira e tu vei ira na kaukauwa.”9 Na kena tauyavutaki mai na matabete sa rawa kina ki na mataveiliutaki me ra ciqoma na ivakasala mai vua na Turaga kei na Nona parofita me baleta na vakamatatataki ni dua na cakacaka. Ia na tauyavutaki ni iSoqosoqo ni Veivukei sa rawa kina ki na lololo ni taledi, gauna, kei na ivurevure ni Turaga me veiqaravi ena yalomatua kei na bula vakaivakarau.
Era sa kila vakavinaka kina na isevu ni ilawalawa ni marama ni sa soli vei ira na lewa me ra na veivakavulici, veivakauqeti, ka tuvanaki ira na veitacini marama me ra tisaipeli ka vukea na cakacaka ni veivakabulai ni Turaga. Ena imatai ni nodra soqoni era a vakavulici na marama ena inaki veidusimaki ni iSoqosoqo ni Veivukei: o ya me vakatorocaketaki na vakabauta kei na bula dodonu ni marama yadudua, vaqaqacotaki na matavuvale kei na itikotiko, ka ra vakasaqarai ka vukei o ira era vakaleqai tu.
Au nuitaka ni ratou na kila vakavinaka na makubuqu yalewa ni na kena tauyavutaki na iSoqosoqo ni Veivukei sa tiki bibi ni nodra vakarautaki na Yalododonu me baleta na madigi, veivakalougatataki, kei na isolisoli e kune duadua ga ena valetabu. A vakatavulica o Peresitedi Joseph Fielding Smith ni iSoqosoqo ni Veivukei “sa ikoya e dua na tiki ni ka yaga levu sara ena matanitu ni Kalou e vuravura” ka “sa tuvai tu ka cakacakataki me vukei ira na lewena yalodina me ra rawata na bula tawamudu ena matanitu nei Tamada.”10 E rawa me da raitayaloyalotaka na kena irairai vei ira na marama ena nodra tiko ena loma ni Sitoa ni Red Brick nei Josefa Simici ena imatai ni veisoqoni ni iSoqosoqo ni Veivukei, ka qarava cake tu na delana ena vanua a tara kina e dua na valetabu ena nona vakatavulici ira na Parofita ni “dodonu me tiko e dua na isoqosoqo digitaki, wasei tani mai na ivalavala ca ni vuravura, digidigi, bula dodonu, ka savasava.”11
Au nuitaka ni ratou na vakamareqeta na makubuqu yalewa na valetabu me vakataki ira na marama ni iSoqosoqo ni Veivukei, ni ra vakabauta ni veivakalougatataki ni valetabu sa isau cecere duadua ka lalawa levu ni marama Yalododonu yadua. Au sa nuitaka, me vakataki ira ga na marama ni iSoqosoqo ni Veivukei taumada, eratou na saga ena veisiga na makubuqu yalewa me ratou na yaco me ratou yalomatua sara me ratou na vakayacora ka maroroya na veiyalayalati tabu ni valetabu kei na gauna eratou gole kina ki na valetabu, me ratou na vakarorogo matua ki na veika kece sara e cavuti ka vakayacori kina. Mai na veivakalougatataki ni valetabu era na vakaiyaragitaki ena kaukauwa 12 ka vakalougatataki me ra ciqoma “na kaukauwa me kilai kina na loma ni Kalou.”13 Mai na cakacakatabu vakalotu ni matabete e kunei duadua ga ena veivaletabu, era na vakalougatataki ena nodra vakayacora na nodra itavi vakalou, tawamudu, ka ra na yalataka me ra bula vakatisaipeli yalodina. Au sa vakavinavinaka ni dua vei ira na inaki taumada ni Turaga ena kena tauyavutaki na iSoqosoqo ni Veivukei o ya me solia vei ira na marama na itavi me ra veivakarautaki vakai ira “me baleta na veivakalougatataki cecere cake ni matabete ka kunei ena cakacaka vakalotu kei na veiyalayalati ni valetabu.”14
Na Veivakarurugi kei na Veivakayarayarataki ni Veitacini Vakamarama e Vuravura Raraba
Au nuitaka ni ratou na kila vakavinaka na makubuqu yalewa na veivakayarayarataki bibi kei na gugumatua ni veitacini vakamarama cecere e vuravura raraba ena iSoqosoqo ni Veivukei. Vakatekivu mai na 1842 sa tete yani na Lotu ena taudaku kei Nauvoo, ka sa tu na iSoqosoqo ni Veivukei ena sivia na 175 na matanitu, ka ra vosataka kina na marama e sivia na 80 na mataqali vosa. E tauyavutaki ena veimacawa na tabanalevu kei na tabana vou, kei na iSoqosoqo ni Veivukei vou sa yaco me tiki ni dua na mataveitacini marama ka sa tubu cake tiko ga, ka sa “tete yani ena veivanua.”15 Ena gauna a se lailai kina na iwiliwili ni iSoqosoqo ni Veivukei ka tauyavutaki vakalevu ga e Utah, era dau raica vakatabakidua na kena iliuliu na kedra tuvai kei na bula vakatisaipeli ena veiparokaramu ni veimaliwai vakavanua kei na cakacaka vata ni veivukei. Era vakaduria na vale ni caka iyaya kei na veivakatorocaketaki ni kena tara na valenibula kei na maroroi ni qereni. Na sasaga taumada oqo ni isoqosoqo ni Veivukei a vukea na kena vakaduri na ivakarau ni bula vakatisaipeli ka sa vakayacori tu ena gauna oqo e vuravura taucoko. Me vaka ni sa mai tubu na Lotu, sa rawa kina ni vakayacora na iSoqosoqo ni Veivukei na nona inaki ena tabanalevu yadua kei na tabana, ena iteki kei na tikina yadua, ena gauna vata e taqeya rawa tiko kina na veiveisau ni vuravura oqo.
Ena veisiga, era sotava na marama ni iSoqosoqo ni Veivukei e vuravura taucoko na veimataqali bolebole kei na ituvaki ni bula. Nikua era sotava e matanavotu na marama kei na nodra matavuvale na veika e sega ni namaki; o ya na tauvimate ni vakasama, yago, kei na yalo; na vakacala-ka; kei na mate. Eso na marama era sotava na galili kei na loma rarawa baleta ni sega na nodra matavuvale, ka so era sotava na revurevu ni digidigi cala era vakayacora na lewe ni matavuvale. Eso era sotava na ivalu se via kana se tavuki ni vanua, ka so era sa vulica tiko na ca ni vakatotogani ni veika gaga, sega na cakacaka, se sega ni vuli se tuberi vakavinaka. Na veika dredre kece oqo sa rawa me vakarusa na vakabauta ka vakamalumalumutaka na kaukauwa ni tamata kei na matavuvale yadudua. E dua vei ira na inaki ni Turaga ena nodra tauyavutaki na marama ki na dua na isoqosoqo vakatisaipeli sa ikoya me ra vakarautaka na veivuke ka na laveiti ira cake sara ena “veika kece sara me tarova na reki kei na toro cake ni marama.”16 Ena veitabanalevu yadua kei na tabana, e tiko kina e dua na iSoqosoqo ni Veivukei ka ra tu kina na marama ka rawa me ra vakasaqara ka ciqoma na ivakatakila kei na ivakasala mai vei ira na iliuliu ni matabete me ra veivakaukauwataki vakai ira ka cakacakataka na veileqa e yaco tiko ena nodra dui veivuvale kei na itikotiko.
Au nuitaka ni ratou na kila vakavinaka na makubuqu yalewa ni sa rawa me vakarabailevutaki na nodratou bula vakatisaipeli ena iSoqosoqo ni Veivukei, ka sa rawa me ratou sotavi ira eso ena mataqali cakacaka sa cakava na iVakabula. Na mataqali cakacaka era dau kerei kina na marama ni Lotu oqo ena noda gauna e se sega vakadua ni bau vakamadua na kena vakayacori se me ka mamada tu ga vua na Turaga. Mai na nodra yalodina, e rawa me ra vakila na Nona veivakadonui ka ra vakalougatataki vata ena veitokani vata kei na Nona Yalotabu.
E dodonu me ratou na kila talega na makubuqu yalewa ni sa rawa ki na veitaciniyalewa ni iSoqosoqo ni Veivukei me vakarautaka na veitaqomaki, veimaroroi, kei na isasabai.17 Me vaka ni sa dredre tikoga mai na noda gauna oqo, era na dau duavata ena taqomaki na itikotiko o Saioni o ira na marama yalodina ni iSoqosoqo ni Veivukei mai na domo ni veicavilaki ni vuravura oqo kei na veivakauqeti veivakamavoataki ka veisagai nei koya na vu-ni-meca. Ena iSoqosoqo ni Veivukei, era na vakavulici ka vaqaqacotaki, ka na vakalougatataki ira e lewe levu tale na Luvena na Tamada na nodra veivakayarayarataki na marama yalododonu.
Na Bula Vakatisaipeli ni Veikauwaitaki kei na Cakacaka Vakalotu
Au nuitaka ni ratou na kila vakavinaka na makubuqu yalewa ni siko vuvale sa ivakaraitaki tiko ni nodratou bula vakatisaipeli ka sala bibi me ratou rokova kina na nodratou veiyalayalati. Na gacagaca oqo ni noda bula vakatisaipeli e vakatotomuria vakavoleka sara na cakacaka vakalotu ni noda iVakabula. Ena gauna e liu ni iSoqosoqo ni Veivukei, e dau ciqoma na komiti ni veisiko ni tabanalevu yadudua na ilesilesi me dikeva na veigagadre kece ka vakasokomuni cau me laki soli vei ira na vakaleqai. Ena veiyabaki, era sa vuli mai na marama kei na iliuliu ni iSoqosoqo ni Veivukei ena nodra veikalawa yadudua ka ra sa vakatorocaketaka na nodra gugumatua me ra kauwaitaki ira na tamata. A yaco eso na gauna me ra vakanamata na marama ena nodra vakayacora na veisiko, vakavulici ni lesoni, ka biuta eso na ivola ena nodra sikova na nodra itikotiko na marama e lala tu. Na ivakarau ni itavi oqo a vukei ira na marama me ra vulica na ivakarau ni veikauwaitaki. Me vakataki ira na tamata ena gauna i Mosese ena nodra raicamuria tiko e dua na lisi balavu ni ivakaro, era sa vakayagataka kina na marama ni iSoqosoqo ni Veivukei e vuqa na lawa e volai ka so e sega ena kedra maliwa ena nodra gadreva me ra kila vakavinaka na sala me ra veivaqaqacotaki kina vakai ira.
E na vuku ni sa gadrevi sara vakalevu na veivueti kei na vakabulai ena nodra bula na marama kei na nodra matavuvale nikua, sa gadrevi keda kina na Tamada Vakalomalagi me da muria e dua na salatu e cecere cake ka laki matanataka na noda bula vakatisaipeli ena noda kauwaitaki ira vakaidina na Luvena. Ni ra vakasamataka tiko na inaki bibi oqo, era sa vakavulici kina na iliuliu me ra kerea na ripote me baleta na nodra bula vakayalo kei na bula raraba na marama kei na nodra matavuvale kei na veiqaravi sa vakayacori.18 Ena gauna oqo sa nodra itavi na dausiko vuvale me ra “kilai ira ka lomani ira vakayadua na marama ena yalodina, vukei koya me vaqaqacotaka na nona vakabauta, ka dau veiqaravi.”19
Baleta ga ni da sa tisaipeli yalodina ni iVakabula, eda sa vakatorocaketaka tiko na noda gugumatua me da cakava na veika ena rawa ni cakava o Koya ke a tiko eke. Eda kila ni sa ka bibi Vua na noda veikauwaitaki, eda sa saga kina me da sa raica matua na nodra kauwaitaki na noda marama ka sega ni vakacavari ga na veika e volai me caka. Na veiqaravi dina e kilai vakalevu cake ena bibi ni noda loloma ka sega ena kena tuvanaki vakavinaka na noda fika. Eda na kila ni da sa rawata na noda veiqaravi me vaka na dauveisiko ena nodra rawa ni kaya o ira na tacida, “Na noqu dauveisiko e vukea meu tubu cake vakayalo” kei “Na noqu kila ni noqu dauveisiko e kauwaitaka sara vakatitobu na veika me baleti au kei na noqu matavuvale” ka “Kevaka e tu eso noqu leqa, au kila ni noqu dauveisiko ena vakayaco ka kina ka sega ni waraka me qai sureti.” O ira na iliuliu era kila na kena bibi na veiqaravi kivei ira eso era na veivosakitaka na kena vakasaqarai ka ciqomi na ivakatakila me baleta na kena vakavukui vakacava na dauveisiko kei na kena tuvalaki vakacava kei na kena vakayacori e dua na veiqaravi veivakauqeti.
Me kena ikuri, na siko vuvale e ikuri ni itavi nei bisopi me ra kauwaitaki kina na qele ni sipi ni Turaga. E rau gadreva kina o bisopi kei peresitedi ni iSoqosoqo ni Veivukei na nodra veiqaravi na dausiko vuvale vakauqeti vakayalo me vukei rau ena kena vakayacori rawa na nodrau itavi. Mai na nodra veiqaravi na dausiko vuvale, ena kila vinaka kina o peresitedi ni iSoqosoqo ni Veivukei na ituvaki ni nodra bula raraba na marama yadudua ena tabanalevu ka ripotetaka na nodra bula raraba ni rau bose vata kei bisopi.
A vakatavulica vei keda o Peresitedi Thomas S. Monson ni “ena noda sasaga ena vakabauta eda na sega ni lomalomaruataka noda vakayacora na noda itavi e lesi kivei keda, ena noda vakasaqara na veivakauqeti ni Kalou Cecere ena noda vakayacora na noda itavi, e rawa me da rawata na veivakurabuitaki.”20 Au nuitaka ni o ira na makubuqu yalewa era na vakaitavi ena veika veivakurabuitaki oqo ena nodra vukei mai vei ira na dauveisiko me ra yaco me dua na ituvatuva ni vakatisaipeli ena kidava na Turaga ena Nona lesu tale mai.
Vakayacori ni iNaki ni iSoqosoqo ni Veivukei
Na veika oqo kei na ivakavuvuli bibi tale eso me baleta na iSoqosoqo ni Veivukei era sa vakarautaki tu vei iratou na makubuqu yalewa me ratou vulica ena Luvequ Yalewa ena Noqu Matanitu: Na iTukutuku kei na Cakacaka ni iSoqosoqo ni Veivukei. Na ivola oqo e toqai tu kina na itukutuku ni nodra isolisoli na iSoqosoqo ni Veivukei kei ira na marama ni Lotu oqo. Ena vakaduavatataka ka vukei ira vata na veitaciniyalewa e vuravura raraba me ra muria na inaki ni iSoqosoqo ni Veivukei kei na nodra ivakarau kei na madigi na tisaipeli. Sa ivakadinadina tiko na kena yaga ni nodra ilesilesi na marama ena ituvatuva nei Tamada ena mamarau, ka vakarautaki tu kina e dua na ivakatagedegede sega ni yavalati rawa ni veika eda vakabauta, na veika eda cakava, kei na veika eda na taqomaka. Eratou sa vakauqeti keda kina na Mataveiliutaki Taumada me da “vulica na ivola oqo ka laiva na kena dina tawayalani kei na kena ivakaraitaki veivakauqeti me tara na [noda] bula.”21
Ena nona sa kila tu ni sa vakalou na kena tauyavutaki na iSoqosoqo ni Veivukei, a kaya kina o Peresitedi Joseph F. Smith vei ira na marama ni iSoqosoqo ni Veivukei: “Mo ni liutaka na vuravura ka liutaki ira vakauasivi cake o ira na marama e vuravura. … A kaya kina, o ikemuni na uluna,” ka, “sega ni buina.”22 Ena kena sa toso voleka tiko mai na gauna ni nona lesu mai na Turaga, au nuitaka ni sa na yaco me ratou kaukauwa na makubuqu yalewa, marama yalodina ka ra vakayagataka na ivakavuvuli kei na ituvatuva ni iSoqosoqo ni Veivukei ena nodratou bula. Ena gauna sa yaco kina me ivakarau ni nodratou bula na iSoqosoqo ni Veivukei, au nuitaka ni ratou na veiqaravi ena duavata kei ira tale eso me vakayacori kina na kena inaki vakalou. Au vakadinadinataka na dina ni Lotu i Jisu Karisito sa vakalesuimai, kau sa vakavinavinakataka na ivakarau ni bula vakatisaipeli sa vakalesuimai ena gauna a vakauqeti Parofita Josefa Simici kina na Turaga me tauyavutaka na iSoqosoqo ni Veivukei. Ena yaca i Jisu Karisito, emeni.


text:
E dau cinavi ena bogi na ugavule ka tiko talega na gauna, ni tu donu na kena vula, era dau qasi yani ki matasawa me ra vakasucu kina ka lesu tale kina nodra qara.
Thursday, July 20, 2006
Ugavule ni Yacata
Na ugavule e dua na manumanu qasi ka kilai levu e Yacata. E kakana totoka vakaoti ka kana vinaka ka ni kamikamica ka uro sara na lewena. Oqo e baleta ni dau kana niu na manumanu oqo. E manumanu curu-qara na ugavule ka dau qasi mai ki loganiu ena bogi me mai katia ka sauca na kena niu. E dau vakayagataka na batina e rua lelevu me katia ka sauca kina na niu.
E dau cinavi ena bogi na ugavule ka tiko talega na gauna, ni tu donu na kena vula, era dau qasi yani ki matasawa me ra vakasucu kina ka lesu tale kina nodra qara.
E dau cinavi ena bogi na ugavule ka tiko talega na gauna, ni tu donu na kena vula, era dau qasi yani ki matasawa me ra vakasucu kina ka lesu tale kina nodra qara.
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Marautaki Na Solesolevaki Ni Tei Yaqona
E ra sa tekivu solesolevaki na 36 na dau tei yaqona mai Lomaji, Matuku, ena kena teivaki na 4,000 na kasa ni yaqona mai Moala ka solia yani na Tabana ni Teitei.
E vakaraitaka mai ki na Siga Vou na turaganikoro o Ilaitia Cama, ni ra wasea vakatautauvata na 36 na dau teitei na 4,000 na kasa ia era solevaka na kena tei.
“Keimami tekivu solesolevaki ena macawa oqo ka dodonu me sa oti talega ena Vakaraubuka ga oqo,” e tukuna o Cama.
E tukuna ni ratou cakacaka vata tiko kei iratou na Tabana ni Teitei kei nai Talai ena Tokalau (Commissioner Eastern) o Luke Moroivalu.
Na Tabana ni Teitei, e tukuna, ni vakarautaka mai na kasa mai Moala, ia na Talai ena Tokalau e veivosakitaka na kena kau mai Moala ki na koro o Lomaji e Makutu.
Sa vakaraitaka na turaganikoro na kena sa vakarau oti na kasa ni yaqona ki na Tabana ni Teitei, ka ratou sa vakadeitaka yani ni sa na vakarau kau tale yani eso na kasa.
E tukuna o Cama ni sa tiko e dua na nodratou idinicavu ka usana iko mai na kasa mai Moala kivei iratou e Lomaji.
Era veitokoni na marama ena solesolevaki ena nodra vakarautaka na kedra ivakasigalevu, ka tukuna o Cama ni ka era cakava oqo, e vakabulabulataka tiko na nodra cakacaka.
Sa solia talega na nona veitokoni kivei iratou, e tukuna na Bose ni Tikina o Matuku kei na lotu.
Ni sa tekivu na solesolevaki, e tukuna o turaganikoro nira sa tabu ena yaqona ka sa masulaka talega na turaga na iTalatala Qase e Matuku.
“Na vakatatabu ena yaqona ena qai tara sara ni sa oti na solesolevaki.”
Era vakavinavinakataka na Talai ena Tokalau ena nodra vakasalataki ira kei na veivuke e solia tiko.
Na porokaramu ni tei yaqona oqo, e tukuna o Cama ni sa tekivuna oti na Talai ena Tokalau mai Koro, Sawaieke mai Gau kei Ovalau.
Ena tolu na yabaki na porokaramu ka sa masulaka oti talega na turaga na iTalatala na kena vakatatabu.
Feedback: maikab@fijisun.com.fj


text:
Na noqu Dodomo – Old Timers *
Na noqu dodomo sa dro yawa vei au
Ni ko sa mai gole yani isa noqu senikau
Au na kaya me’u suka ni’u sa mai druka
Na dina taucoko au solia ko sa vakanadakuya
Tagica lesu na yaloqu gauna ‘daru sivia
Ni dau lutu na yakavi cagi mudre malua
Voqa lesu vei au na domomu Tavaita
Wai ni mataqau sa tekivu me qera malua
Chorus
Yaloqu e dau muri iko tu yani
Ni’u sa galili buna e na veiyakavi
Mo lesu mai lesu mia noqu daulomani
Au moce vakaca veibogi ni ko yali
Au diva kevaka mo kila mada
Na kena rui mosi vei au nomu gole lei marama
Vakatataro voli e lomaqu cala cava au cakava
Ki la’ki wele voli marau mai noqu na rarawa
Chorus


text:
Na Nodra Vuli Na iSausauvou
Sa tekivutaka na Tabacakacaka iTaukei na nodra vuli na sausauvou ena noda vanua.
Ena Noveba ni yabaki 2017, sa tekivutaki na vuli qo vei ira na isausauvou ni Yasana o Tailevu kei Rewa.
E nai ka 3 ni Seviteba 2018, sa tekivu na ikarua ni wasewase ni vuli vei ira na isausauvou ni Yasana o Ba.
Era sa mai vakarautaki ena koronivuli e Nadave. Na vuli oqo e kena inaki levu duadua mera vakararamataki na sucuturaga ena veivuvale veiliutaki vakavanua kei ira na sauturaga ena noda veidelaniyavu ena bibi ni kena maroroi tiko na veitikotiko vakaturaga, ka yavutaki ena veiliutaki vinaka ka matau.
Ena imatai ni rua na macawa sa mai cava ena Vakarauwai (15/09/2018), era a vakararamataki na iSausauvou sa digitaki mai ena veivanua turaga ni Yasana o Ba ena ulutaga ni Vanua kei na iTovo Kei Na Vosa.
E soli mera vakacagicagi mera lesu ki na nodra veidelaniyavu, mera la’ki vakadidiketaka na vei tikinibula kece vakavanua era rawa ni la’ki vakabula kina na vanua, vakayavutaki ena ulutaga e rua e vulici ena loma ni imatai ni macawa.
Ena dua na veitalanoa kei na iVukevuke ni Vunivola Tudei ni Tabacakacaka iTaukei o Saimoni Waibuta, e tukuna kina ni nodra vuli na isausauvou e tiko ga kina ko ira na dra turaga ka ra na veiliutaki mai muri.
E tukuni kivei ira na nodra itavi ki na lewe ni yavusa.
Na vuli talega oqo, e tukuna, ena tarovi kina na kena dau veibataki na itutu vakaturaga.
Ni sa mai cava na vuli oqo, ena gauna oqo e sa qarava tiko na Tabacakacaka iTaukei na porokaramu ni `Veivakararamataki’ ka sa tekivutaki ena yasana vakaturaga o Serua ena yanuyanu o Serua.
Na vuli oqo e kerei kivei iratou na Tabacakacaka iTaukei mai vei ira era gadreva.
Mai Serua era a marautaka sara vakalevu na veika e cauraki kina.
Feedback: maikab@fijisun.com.fj


text:
Fiji's Family Network
Sometimes we randomly make a decision without thinking properly, sometimes we choose the side our friend or family is on, sometimes we let others determine our choices. Decision making shouldn't be taken lightly-it is the one thing that our Creator gave us-we need to think wisely. With everything else we have a manual to refer to but to make the right choices is it common sense or do we need a different power/source to help us. They say it is written in the bible that what men think is right can be wrong in Gods eyes and what men think is wrong can be right in Gods eyes...where do we stand, how can we decide...how complicated can decision making be?
Views: 1083
This is a nice piece of discussion that we face on all our daily routine. People take it lightly but a Good Food of thought. We are all expected to make Decision in life and at times we depend on someone's decision before we take the next step.
DO WHAT IS RIGHT AND DON"T DO WRONG....GO AWAY FROM FROM ALL EVIL AND YOU WILL WIN.....vinaka moce
Easily said Cama...my point is when its written that what is right to men can be wrong to God and what is wrong to men can be right to God. When we think its the right thing to do and later find out that it wasn't the right thing..this is an example..Na Kalou e dau vakayagataka na ka beci ena nona cakacaka but a man would look down on certain people and wouldn't even think twice. To choose between two people or two things isn't easy as a simple decision making. vinaka
vinaka
Im not sure....
Irrespective of what area you are to decide on...you and I were given the right to choose.. whatever Choice we make it has consequences..and most of all try involving the Holy spirit...ever present help in times of need.
Ni sa bula vinaka tale mai na veiwekani lomani, au gadreva meu ba soli vakasamaena veika e Posted taka o Anamaria on 7,2014,kerei kina na nomuni veivosoti niu kauta tale mai na ulutaga qoka"Decision Making- Why is it so hard to Decide?"
Vinaka saka,Meda rai lesuva tale mada na noda bula na tamata (tabu yani). Eda sucu ka susugi mai ena veimatavuvale kece sara, ka da tuberi mai ena nodra dui veidraki ni bula e vuqa.(Dre2, vakalotu, vakavanua ect)
Dua nai soli2 ni Kalou na Dauniveibuli sai koya dua veiira qoka na Vakasama (Imagination)ka tiki tiko ni noda bula vakayago ka semati dregati vata keina yaloda (Soul & Spirit) Ia na lomavuku keina Yalomatua (Wisdom) e ka bibi ka uasivi, me vaka na cina kina noda bula. Ia na veika bibi rua2 qo erau vakasucumi mai ka kadre mai,tubu qai basika mai na Vakatulewa (Decision making/ Judgement). Me vaka toka e dua na sore ni vuanikau(seed) e lomada ki Utoda (heart) e gadrevi kina me vakani ena kakana ka sui tiko ena wai,ka samaki, qoka na "spiritual food" kakana vakayalo sai koya na masu2, lolo, ka caka2taki na tiko vinaka noda matavuvale keira na wekada, ena yaloda dina. Ni sa da na rawata nai wali qoka, nuidei ena vakabauta meda vakatulewa (Making Decisions) ni da trust taki keda." Your own Decision not the decision of thy neighbour , and your own knowledge not of thy friend"
Dua tani ga ena gauna se da susugi cake mai eda vakarorogo kivei ira na nodai tubu2,ka ni se bera ni tubu ka kadre na (seed) vuanikau ni lomavuku keina yalomatua (Wisdom /Judgement) me yacova na gauna sa da uabula mai ,ka da sa tekivu ni vakatulewataka na noda bula.
Da dikeva ni tu e vuqa nai vakadina2 ni leqa kei na malu2mu ni noda vakatulewa( Decision making).
Keavaka sara nida vakai tutu cecere,,vakororoi e na vuku, vakacaka2,ect. ka yali kina na vakatulewataki keda yadua (individuals) ena dre2 sara ka draki2ta, yameke2 na noda bulakei na tamani lecaika.Eda na vakamuri2 ena vakatulewa mai veiira na tani, ka da sega ni vakayagataka nai soil2 talei e tu veikeda, qoka e dua na ka e sega ni dau matata tiko vei keda, da lai lotu tiko ike se ikea , e yali tiko e dua naka, sai koya meda Trustaka na veika e tu veikeda, soli2 vakalou warai saumi vakailavo, e tu sala qo vei keda..
Vinaka saka valevi..Ni Kalougata tiko.


text:
Na Matabose (TLTB) e solia na galala vei ira mai vanua tani me ra mai vakatubu i lavo ena qele vakaitaukei. E sega walega ni ra vakaduri bisinisi, e rawa ni ra qarava talega na veika me vaka na buli i yaya, na saravanua, na qaqi ni kakana, na caka i yaloyalo, na vuli, na veivakamarautaki se veivakalasai, na maroroi ni yau bula kei na vakau i tukutuku.
O Viti esa i vola tukutukutaki tu ni dua na vanua vinaka ni vakatubu i lavo mai vei ira ena veiyasai vuravura ka vuqa vei ira era sa vakarabailevutaka na nodra bisinisi ena noda vanua. Na matanitu talega e dau raica sara vakavoleka na tabana oqo, me vaka ni o koya e dua na uto ni tubu ni bula vakailavo ni dua na matanitu.
Na totoka kei na bula sautu ni noda vanua e i kuri ni kena taleitaki na mai vakatubu i lavo ena noda vanua.
Na cava na iTaukei se Native Land?
Oqo na qele kece vakaitaukei ka rauta ni walusagavulu kavitu na pasede (87%) ni qele kece e Viti ka rawa ni lisitaki me rauta ni 99 na yabaki.
E Vakacava na Kena Taqomaki?
Na veika kece me baleta na lisi, e qarava na Matabose (TLTB) ka sa tiko ena mona livaliva kei na neitou vei valenivolavola kece nai vola kerekere ni lisi.
Au na Rawata Vakacava?
Na vakavoutaki ni lisi mai vei ira nai taukei ni lisi e rawarawa sara na kena qaravi.
Me vaka ga ni qele vakaitaukei e rawa ga ni lisitaki ka sega ni rawa ni voli vakadua, e gaunisala vinaka ni vakatubu i lavo kevaka o cakacakataka nai sau ni kena rawati na qele.


text:
Wellington, Sept 4 (AFP/APP):Fiji’s confirmed 31-man squad for the Rugby World Cup in Japan.
The only change from the preliminary squad named last month is the omission of prop Lee-Roy Atalifo.
Backs
Fullbacks: Kini Murimurivalu, Alivereti Veitokani
Wings: Vereniki Goneva, Filipo Nakosi, Waisea Nayacalevu, Josua Tuisova
Centres: Levani Botia, Jale Vatubua, Semi Radradra, Josh Matavesi
Fly-halves: Ben Volavola
Scrum-halves: Frank Lomani, Nikola Matawalu, Henry Seniloli
Forwards
Back row: Semi Kunatani, Viliame Mata, Mosese Voka, Dominiko Waqaniburotu, Peceli Yato
Locks: Tevita Cavubati, Leone Nakarawa, Apisalome Ratuniyarawa, Tevita Ratuva
Props: Campese Ma’afu, Eroni Mawi, Peni Ravai, Manasa Saulo, Kalivati Tawake
Hookers: Mesulame Dolokoto, Samuel Matavesi, Ratu Veremalua Vugakoto.
ns/arb/dh


text:
Na veika e gadrevi ena Lisi:
- Dua na ripote mai na Fiji Sugar Corporation baleta na tei dovu, se mai na Tabana ni Teitei ena vuku ni ka e rawa ni rawati mai na vanua e kerei.
- E dua na nomu ID (FNPF, Laiseni ni draiva kei na so tale)
- TIN Letter se Joint Card
- Tukutuku vakailavo mai na Baqe (6 months Bank Statement)
- Tukutuku ni kemui sau (Salary/Pay Slip)
- I vola ni sucu
- “Certificate of registration” vei ira na kabani.
- Tukutuku vakailavo ni 3 na yabaki sa oti (Financial Statement).
- Tuvatuva ni cakacaka (teitei) ni 5 na yabaki ka tu mai.
- E dua nai tuvatuva ni vanua e kerei me vakavoutaki na kena lisi (Locality Plan).
- Na nodra veivakadonui e sivia e 60 na pasede nai taukei ni qele ka ra yabaki 18 se sivia.
- Tukutuku matata me baleti iko se i vakadinadina ni nomu dau teitei.
- Nai lavo e lavaki e $57.50.


text:
Wase 23
Sa vakadonuya ko Jisu na vosa i Aisea—Sa vakaroti ira na tamata ko Koya me ra vakasaqarai ira na parofita—Sa tomani ena kedra itukutuku na vosa i Samuela na Leimanaiti me baleta na Tucake Tale. Rauta na 34 S.K.
1 Ka raica, au sa kaya vei kemuni, ni vinaka mo ni avakadikeva na veika oqo. Io au sa vakaroti kemuni mo ni vakadikeva vagumatua sara na veika oqo; raica sa ka bibi vakaidina na vosa i bAisea.
2 Ni sa vosataka na veika taucoko baleti ira na noqu tamata na mataqali i Isireli ko koya; ia sa dodonu tale ga me vosa vei ira na Matanitu Tani.
3 Ia na ka kecega e a vosataka ko koya, era sa yaco oti se era na aqai yaco, me vaka ga na vosa e vosataka.
4 Ia mo ni muria na noqu vosa; mo ni vola na veika au sa tukuna vei kemuni; ia ena qai kau yani vei ira na vei-Matanitu Tani ena gauna, kei na lewa nei Tamada.
5 Ia ko koya yadua sa rogoca na noqu vosa ka veivutuni ka papitaiso, ena vakabulai. Mo ni vulica na nodra ivakavuvuli na aparofita, ni ra sa vakadinadinataka na veika oqo.
6 Ka sa yaco ni sa cavuta oti na vosa oqo ko Jisu sa qai kaya tale vei ira, ni sa vakamacalataka oti na ivolanikalou kece sa tukuni oti vei ira, era sa qai kaya: Raica, na ivolanikalou tale e so au sa gadreva mo ni vola, na kena o ni se bera tiko ni vola.
7 Ka sa yaco ni sa kaya vei Nifai: Kauta mai na ivolatukutuku ko maroroya tu.
8 Ia ni sa kauta mai na ivolatukutuku ko Nifai ka biuta e matana, sa qai vakaraica ko koya ka kaya:
9 Au sa kaya vakaidina vei kemuni, ni’u a vakarota na noqu italai ko aSamuela na Leimanaiti me vakadinadinataka vei ira na tamata oqo, ni ra na btucake tale mai na mate e cvuqa na tamata dyalododonu, ka rairai, ka veiqaravi vei ira na lewevuqa ena siga sa vakalagilagi kina na yacai Tamada ena vukuqu. Sa qai tarogi ira ka kaya: Sa sega li ni vakakina?
10 Era sa kaya na nona tisaipeli: Io, Turaga, e a parofisaitaka vakaidina ko Samuela me vaka na nomuni vosa, ka sa yaco vakakina.
11 A sa kaya vei ira ko Jisu: A cava ko ni sa sega ni vola kina na ka oqo, ni ra a tucake tale e vuqa na tamata yalododonu, ka rairai vei ira na lewevuqa ka vakavulici ira?
12 Ka sa yaco ni sa qai nanuma ko Nifai ni a sega tu ni volai na ka oqo.
13 Ka sa yaco ni sa vakarota ko Jisu me volai; ka sa volai sara me vaka e a vakarota.
14 Ka sa yaco ni sa avakamacalataka taucoko vakadua ko Jisu na ivolanikalou era sa vola tu, sa qai vakaroti ira me ra vakatavuvulitaka na veika sa vakamacalataka vei ira.


text:
Far tagi 5 Idola ni Generator (Xbox dua-PS4-PC) Sega ni dua na vakadidike: Bula kece! Nuitaki noda makawa o ira era vakayagataka na marautaka tiko na noda parokaramu ka sa vakarau tu me baleta e dua tale na generator. Ka na solia vei iko na idola ni serial me baleta e dua tale eso vakayagataki ilavo na qito yacana o Far tagi 5. Ni bera ni lavetaki oqo na tagi ni Far 5 Idola ni Generator (Xbox dua-PS4-PC) e dodonu mo […]
Wilika na kena ikuri
Harry Potter ni donu na Hack ni iyaya ni Hogwarts na ka vuni ni cakacaka 2018 Sega ni dua na vakadidike (Talevoni ni Android – iOS): Kidavaki ira na itokani! Eda sa cici yani na noda ilakolako ni hacking vakavinaka ka nikua talega mai vata kei na iyaya ni hack vou ni vei Harry dautuli kuro Hogwarts na ka vuni na qito. Oqo vei Harry dautuli kuro Hogwarts na ka vuni donu Hack iyaragi o ya na iyaya ni cakacaka kaukauwa duadua ka rawa ni voroka na kece sara na lawa ni veitaqomaki oqo […]
Wilika na kena ikuri
Dragon polo Fighterz CD bibi Generator (PlayStation 4, Xbox e dua, PC, Ivakasaribariba ni Ninetendo). Kidavaki Guys! Nikua eda sa tu kina e dua sau levu qito bibi generator ni xbox, ivakarau ni ps4 kei na pc. Ka kacivi kina me sa na Dragon polo Fighterz CD idola ni Generator sega ni vakadidike se na nabavuni vakatamata. Ia ni bera ni lako ki na bulukau ni lavetaki eda vinakata me ra wasea eso na itukutuku […]
Wilika na kena ikuri
E dua na iyaragi sa NBA bula veikauyaki basiketepolo donu Hack 2019 Sega ni dua na vakadidike (Android + iOS): Bula nikua eda sa na vakarau me ra wasea na iyaya ni cakacaka ni hack ni nei vakalevu duadua Series ni bula NBA qito kei eke e rawa ni o kunea kina na iyaya ni NBA bula veikauyaki basiketepolo donu Hack 2019.
You must be read complete article about it so you can better understand about that How […] Wilika na kena ikuri
Me baleta na qito ni Dragon City: Bula Guys! Ni bula vinaka mai na dakuna ena noqu duru vou sa me baleta na Dragon City donu Hack iyaya ni cakacaka 2019. Oqo na qito e veitaratara na developer kei na dautabaivola mai e na veimaliwai na gauna. Sa veivakurabuitaki dina na qito kei na loloma ni tamata me qito ena Facebook, Yavu ni talevoni ni Android kei na iOS.
You can imagine about it’s popularity to […] Wilika na kena ikuri


text:
Mesaia
E dua na vosa vaka-Aramea kei na Iperiu ka kena ibalebale, “na ilumuti.” Ena Veiyalayalati Vou e vakatokai ko Jisu me Karisito, ka ivakatautauvata ena vosa va-Kirisi ni Mesaia. E kena ibalebale na Parofita lumuti, Bete, Tui, ka Dauveisereki o koya era a nanamaki tiko ki na nona lako mai na Jiu.
E vuqa na Jiu era a vakaraica tikoga e dua na dauveivueti mai na kaukauwa vaka-Roma ka vakakina na tiko sautu ena matanitu raraba; o koya ena gauna sa lako mai kina na Mesaia, era a besetaki Koya na iliuliu kei ira na lewe vuqa tale. Ko ira walega na yalomalumalumu kei ira na tamata yalodina a rawa me ra raica vei Jisu na kai Nasareci na Karisito dina (Ais. 53; Maci. 16:16; Joni 4:25–26).


text:
Fiji's Family Network
Matai ni Wasewase
Na cava na matanitu vakatautauvatani se Democracy
Taumada oqo na vosa vaka Kiriti se Greece, dau vosa taka na vosa vaka latini demos. E kena balebale vei ira na lewa ni lewe ni vanua. Ni kua sa vakayagataki vakalevu ena vosa vaka politiki, io sa vakayagataki tiko kina na veidigidigi, me vakaraitaka tiko kina ena delaniwai vaka politiki, na veimatanitu sa digitaki mai vei keda na lewe ni vanua. Ni…Continue
Added by Tevita Bolekinaivalu Masi on March 10, 2018 at 7:04pm — No Comments
Na bibi ni veidigidigi (the significant of votes)
Sa voleka ni yaco mai edua na yabaki vinaka ni veidigidigi ni noda matanitu, wili kina o keda kece e tiko ena loma ni bai kei Viti (se frontier or border or jurisdiction) kei na lewe ni matanitu e taudaku se vakatikotiko vulagi ena veimatani tani. Na veidigidigi e sui tu (se core) ni matanitu eda sa vakatautauvatani e na lawa kei na lewa ni matanitu (se democracy). Na kena digitaki na matanitu vou, nai…Continue
Added by Tevita Bolekinaivalu Masi on March 10, 2018 at 6:24pm — No Comments
2018
2017
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2005
1999


text:
ft Jima Ratusila and Gilman Lasaisuva
Luvuci au …niu nanuma lesu na gauna koya
E rui talei…vovotu mai na lasa kecega
Au tu taudua tu ..dau nanumi au
Isa keu lewa ..na bula mo ni mai taukeni au
Chorus
Tagica lo …meu voleka tikoga vei kemuni
Kau vakila …na bula mo ni mai taukeni au
Mosita tu …na kamica ni nomui vakarau
Gadreva lo ….meu tuberi ena kemui sera
Au vakaloloma taki ….ka vorolaki au
Tamusuki noqu bula ….ena mosi ni nomui vakarau
Au nuitaka ni ko na laki ….bula marau
Ki na bula ko digitaka ..vuni …nomu biuti au


text:
Sa Vakatakila ko Jisu
Sa Vakatakila ko Jisu Na ka eso sa Kalougata kina na tamata, 1-12. Sa vakavulici ira na nona tamata me ra yaga, 13-16. Sa vakadinadinataka na vunau makawa, 17-20. Sa tukuna na kenai balebale dina na laba, 21-26. Kei na dauyalewa, 27-32. Sa vakavulici ira na nona tamata me ra kakua ni bubului e na veivosaki, 33-37. Me ra kakua ni veisausaumitaka na ca, 38-42. Ka me ra lomani ira na lodra meca, 43-48.
Sa vakavulici ira na nona komata ko Jisu, e nai loloma, 1-4; e Na Masu, 5-15. E na lolo, 16-18. Sa vakarota me ra kakua ni daulomana na ka vakavuravura, 19-23; se lomaocaoca, 24-34.
Sa vakatakila ko Jisu ni sa ca me da daulelewa vei ira na tamata, 1-5; e vinaka me da vakatavuvuli vakavuku, 6. E vinaka me da daumasu vua na Kalou; kai valavala dodonu vei ira na tamata, 7-12. Na matamata-ni-kiro qiqo, kei na sala rabailailai, 13-14. nai vakavuvuli lasi, 15-20. Me da kakua ni rogoca walega na vosa ni Turaga, me da cakava talega, de sa da vaka na tamata sa tara na vale e na nuku, 21-27. Sa kurabui na lewe vuqa e na nonai vakavuvuli, 28-29.