text:
Baravi kei Kaleli
28 November, 2018, 11:15 am
Oqo na i kuri ni talanoa ni kena butuki na vanua tabu o Isireli kei na veivanua eda dau wilika tu ga ena i Vola Tabu.
Oqo na i kalima ni wasewase ni talanoa nei Talatala Iliesa Naivalu ena kena laki sikovi na matanitu qaqa ko Isireli.
Ni wiliwili sara yani.
Na Vunau mai na Ulunivanua
Ni biu mai ko Nasareci, ena mataka ni Moniti nai ka 17 ni Seviteba, keimami a gole lesu tale ki na bati ni drano mai Kaleli.
E toka e na dua na delana lailai, na vanua a dabe kina na Turaga ka solia nai Vunau mai na Ulunivanua ka vola koto o Maciu e na wase 5, 6 kei na wase 7 ni nona ivola.
Na delana oqo sa vakatokai ena gauna oqo me Ulunivanua ni Veivakalougatataki (Mount of Beatitudes), e toka ena Ra ni Vualiku ni baravi kei Kaleli ena kedrau tadrua o Kapenaumi kei Kenisareti.
E sega ni ulunivanua levu ka ni 509 na fiti ga na kena cere mai na dela ni drano o Kaleli, ia e 190 na fiti kena lutu ena ruku ni dela ni waitui (below sea level).
Eda tu mai delana ka da sarava sobu na loma ni drano levu ko Kaleli.
Na delana oya e vakavolivolita na veimataqali senikau rairai vinaka, e bau tu kina e so na senikau e Viti me vaka na senitoa, na bua, na sekoula kei na dua na vunidilo.
Ni da taubale yani ena ruku ni veikau lelevu kei na loga ni veisenikau, e vesuki keda na tabu kei na rikoti (holy) ni vanua, e sega na veivosaki e cake, ka da torova yani na valenisoro ena yalo e lokomi.
Ia ni da sa qai la’ki curu ka yaco sara yani ki loma e na vanua e nanumi ni a dabe toka kina na Turaga ena nona vunau, eda raica ni sa vakabai toka, eda toso vakamalua ka dabe ena vagagalu ni da vakasama vakayalo ena bibi ni Vunau, io na Vosa tabu ni Kalou ka lutu mai na gusu ni Turaga ena tiki ni vanua sara ga oya.
Oqo na ivunau balavu duadua nei Jisu e volai e na Kosipeli ka viria kina na Turaga na yavu ni bula Vakarisito uasivi duadua me ra muria ka bulataka ko ira kece era vakabauti Koya.
E titobu na kena yavu vakayalo (vakacioloji) ka uqeti ira kina na vakarorogo kei keda kece eda qai vakabauta e muri, me da sasagataka na draki ni bula ni yalododonu kei na yalosavasava.
E okati kina na vosa ni veivakalougatataki (beautitudes), na veivakauqeti me da yacova na taucoko ni bula dodonu vakayalo; “O koya mo dou qai vinaka sara me vaka sa vinaka sara na Tamamudou sa tiko mai lomalagi,” na Masu ni Turaga ena Maciu 6:9-13, na kena dodonu meda cakava vei ira na tani nai tovo eda vinakata mera cakava vei keda, na matamata ki na bula kei na kena ki na rusa ka vakakina na yavu e rua (nuku kei na vatu) ni da muria se sega ni muria nai vakaro oya ni Turaga.
Oqo nai yaloyalo e tavaki keda mai ena dela ni katuba ni valenisoro ni da vakarau curu ki na tikina vakatabui ka kauta vakavoleka mai vei keda nai rairai ni gauna kei na draki ni bula a dau vunau kina naTuraga vei ira e udolu vakaudolu era lako mai na veikoro e Kaleli kei Jutia.
E vakavolivolita na vanua oqo na loga ni moli, na apolo, na vaini kei na jaina ka da sega ni raica rawa na kedra iyalayala.
E vanua talasiga wale ka veivatu, ka veivakurabuitaki dina na bulabula vinaka ni veika e teivaki kina.
Ia ni da tu vakayawa yani, eda raica na roka qele ni vanua kei na kena drokadroka vinaka tu na delana ka a solia kina ko Jisu nai Vunau mai na Ulunivanua.
E ivakabulabula tu ni vanua oya na Vosa ni Kalou ka a lutu kina.
E sa dabe tiko kina e na gauna oqo e dua na valenisoro levu ka ra tu wavolita na idabedabe vatu e na ruku ni veikau lelevu ka salavi keda vinaka mai na mudre ni cagi e cabe mai na bati ni drano o Kaleli kei na kena e siro mai loma ni vanua vaka ki Golan.
Sa vanua vinaka dina ni wili Vola Tabu, masumasu kei na vakanananu vakayalo.
Kapenaumi
E rauta ga ni tini na miniti neimami biuta na Ulunivanua ni Veivakalougatataki me keimami yaco ki Kapenaumi.
E veitavaki sara tu ga mai matamata nai yatuvosa: “Kapenaumi, na tauni nei Jisu.”
Dina ni koro nei Jisu o Nasareci ena Vualiku kei Kaleli, ia sa dau lasa vakalevu e Kapenaumi na Turasga ka ni ratou a cavutu mai kina o iratou na veitacini o Pita kei Adriu ka vakakina o Joni kei Jemesa, o rau na luvei Sepete.
Eda liaca na yawa ni vanua e sirova sobu mai na Turaga mai Nasareci na nona koro ena veidelana ena Vualiku me yaco mai ki na baravi kei Kaleli, na vanua ka a vakayacora kina na iwiliwili levu duadua ni nona cakacaka ni veivakabulai.
E levu na nona cakacaka mana e vakayacori e Kapenaumi, ka a dua na tauni levu e na gauna oya, ni vanua ni veivoli, vanua ni teitei kei na bisinisitaki ni ika ni Kaleli.
Ena gauna oqo sa toki na koro vou ki na dua na delana rauta ni 100 na mita na kena yawa mai na koro makawa.
Ni da curuma yani na koro makawa o Kapenaumi, eda vakadrukai e nai taratara ni vale e na gauna a bula donumaka o Jisu, era sega ni vale lelevu sara ka toka vata kina na tikina era moce kina na vuvale kei na nodra tikina na manumanu.
E levu na vale e na gauna oya era vatu kaukauwa na kedra lalaga, ia e buli ena soso na delavuvu ni vale ka sa ikoya na vuna e a rawarawa kina vei iratou na weka ni tamata paralase me ratou cecega na delavuvu ka vakasiroya mai kina na tamata tauvimate (Marika 2:1-5)
Ia ni da sa yaco ki loma ni koro, eda raica na kena maroroi vinaka tu na ituvaki ni koro vakabai ena kena yatuni vakavinaka na veivale ka buli ena vatu dina.
Oqo na yavu ni vale nei Saimoni Pita ka sa tara toka e delana e dua na valenisoro levu.
Biu o Kapenaumi ka keimami sa qai toso ki na tiki ni vanua a vakani ira kina na udolu vakaudolu ko Jisu ena lima nai buli madra kei na rua na ika.
Na vanua oqo e sirova mai na veidelana ka mai siro sara e matasawa.
Ni da tu e keya, eda raitayaloyalotaka na lima na udolu na tagane, lima na udolu na yalewa kei na rua na udolu na gone.
Aya ni da raica na veisoqoni vakalotu kece, e dau levu ga na marama kei na gone.
Wacava na irairai ni vanua oya ni ra sa dabe sobu na 12 na udolu na lewenivanua mera ciqoma na kakana vakarautaki mai lomalagi ena yakavi ni siga oya? Era kana ka vo tale e 12 na isu kakana. Veivakurabuitaki!
Vakatasosoko ena drano ko Kaleli
E dua vei ira na gauna namaki duadua vei keda na lai talevi Isireli sa ikoya meda vakatasosoko e na loma ni drano se Wasawasa ko Kaleli.
Ena yaga me’u vakamatatataka taumada ni Wasawasa o Kaleli, e sega ni waitui, ia e waidroka.
E karakarawa na kenai rairai me vaka na wasawasa.
E tolu na waqa era veiusa tiko ka vagaunataki na tiko e loma ni wasawasa me veitaudonui kei na nodra kele yani na veimatailakolako mai na veiyasai vuravura ka ra sasaga talega yani me ra lai sokota na wasawasa rogo oya.
Ni keimami sa vodo taucoko na matailawalawa ka gole yani e Viti, sa veikidavaki mai na sere ni matanitu ko Viti kei na kena vakarewa cake na drotini ni noda vanua.
E luluvu na yaloda ka tarai keda vakabibi ni mai voqa tu na sere kei na vakarewa ni kuila e na dua na vanua ka vakaibalebale vakalevu vei keda na lewe ni Lotu Vakarisito e Viti.
Ni da soko tiko e da sa qai rai volita na vanua, na koro levu o Taiperia mai na dua na yasana, tarava mai o Makitala na koro nei Meri na yalewa ni Makitala, tarava yani na vanua a vakani ira kina na vica na udolu ko Jisu, tarava na ulunivanua ka a vunau kina na Turaga ka toka yani ki ra na koro o Kapenaumi.
Ni da biuta vakayawa na matada ki na dakui Kapenaumi, e davo koto kina na veidelana lelevu talasiga, ka toka mai muri o Golan, na vanua era yadrava noda cauravou ka kabu yawa tu mai dakuna na ulunivanua ko Erimoni, na ulunivanua e lutu tiko kina na waicevata ena siga kei na bogi.
E drodro sobu me lai sota kei na vica na so ni wai lalai me ratou bulia cake na Uciwai na Joritani, drodro sobu me lai tawani kina na Drano levu ko Kaleli, ka drodro vakayawa me lai tini toka ena Waitui Mate.
Ni toso tiko neimami sarasara, toso vata na lagalagasere Vakosipeli, ka sa vulici talega e loma ni waqa e dua na sere kei na meke Vaka-Iperiu.
Sa bula na sere kei na nodra meketaka na matailawalawa e gole yani e Viti.
Sa ka levu na reki vakayalo kei na marau ni da sa mai vulica sara ga e logana na sere kei na meke ni vanua o Isireli.
E dua vei iratou na waqa eratou veikau tiko ka rawa ni vakavodoka e 30 ki na 40 na pasidia.
E drokadroka toka mai delana mai muri, na ulunivanua ka a vunau kina ko Jisu ka kabu yawa tu mai dakuna na veidelana mai Golan, na vanua era yadrava na noda sotia.
Ni keimami sobu mai waqa, keimami sa qai gole ki na yasa ni baravi ka a rairai kina o Jisu vei iratou na tisaipeli ena gauna eratou sa lesu tale kina ki na nodratou cakacaka makawa vaka-gonedau.
Aya ni oti Nona Tucake Tale mai na mate.
Eratou a rai yani ki vanua, sa waqa toka mai na buka ka sa tavu tiko na ika.
A sureti iratou o Jisu me ratou lai katalau, oti a qai tarogi Saimoni Pita vakatolu: “Ko sa lomani au vakalevu ka vakalailai ko iratou oqo se segai?”
A vakalesui tale kina o Pita ki nai tavi vakagonedau ni tamata.
Ena baravi talega oya au a liutaki ira kina na matailawalawa yani e Viti ena dua nai vakayakavi ni Turaga ka rui titobu vakaoti kenai balebale ni keimami vakaveiwekanitaka vata na veisureti ni katalau a cakava ko Jisu vei iratou nona tisaipeli.
Keimami sa qai ciciva tale e 20 na miniti me keimami lai vakasigalevu e na valenikana ka dau vakarautaka na madrai kei na ika kei Pita (Peter’s Bread, Peter’s Fish), na maleya vakaitamera, ka tavuteke, me lako vata kei na pateta caquru, salavata kei na kena veimataqali isaluwaki.
Ni keimami tadu lesu ki na neimami icili, keimami sega tale ni qai veitosoyaki ni keimami sa veitau moce.
Io sa rauti keimami vinaka sara ga o Kaleli!
Ena macawa mai oqo eda sa na gole kina ki na ulunivanua o Kameli, ulunivanua ko Mekoki kei na Uciwai na Joritani.


c: text/html

text:
Wase 54
Na veika sa vakatakilai yani mai vei Josefa Simici na Parofita me tukuni vei Niueli Naiti, mai Katiladi, Oaio, ena 10 ni June, 1831. Sa basika na duidui vei ira na lewe ni Lotu era tiko mai Tomuseni e Oaio, ena vuku ni kena vakatabui na iyau. Sa kune votu na nanumi koya ga kei na yalokocokoco. Ni oti nona kaulotu vei ira na Seka (raica na ulutaga ni wase 49), sa voroka na nona yalayala ko Limeni Kopeli me baleta na kena vakatabui na nona qele ni teitei levu me ra tawana na Yalododonu era sa qai toki tiko mai Kolosivili, e Niu Ioka. A ka oqo sa cabe kina ko Niueli Naiti (nodra iliuliu na lewenilotu era tiko mai Tomuseni) kei ira na italatala qase eso vua na Parofita ka taroga na ka me caka. A sa taroga na Turaga ko koya na Parofita ka ciqoma kina na ivakatakila oqo, era sa vakaroti kina na lewenilotu mai Tomuseni me ra biuta na qele ni teitei nei Limeni Kopeli ka lako ki Misuri.
1–6, Sa dodonu me ra muria tiko na Yalododonu na veiyalayalati ni kosipeli me ra rawata kina na loloma cecere; 7–10, Me ra vosota ena gauna ni rarawa.
1 Raica, sa kaya vakaoqo na Turaga, io na aAlifa kei na Omeka, na ivakatekivu kei na ivakataotioti, io ko koya a bvakamatei ena kauveilatai ena vuku ni ivalavala ca ni vuravura—
2 Raica, e dina, e dina au sa kaya vei iko Niueli Naiti na noqu tamata, mo tudei sara ena itavi au sa lesia vei iko.
3 Ia kevaka era sa vinakata na wekamu me kakua ni rawai ira ko ira na nodra meca, me ra veivutunitaka sara na nodra ivalavala ca, io me ra ayalomalumalumu ka yaloraramusumusu e mataqu.
4 Ia me vaka ni sa voroki na aveiyalayalati era a cakava vei au, sa yaco kina me btawayaga ka sega na betena.
5 Ia ena ca sara vei koya sa vakavuna na aka oqo, ni sa vinaka cake vua me a vakalutudromutaki ki na wasaliwa titobu.
6 Ia sa kalougata ko ira sa dei tu ena nodra veiyalayalati ka muria na ivakaro, ni ra na rawata na aloloma cecere.
7 Ia mo dou cavutu ka dro tani ena vanua oqo, de ra rawai kemudou na nomudou meca; io dou cavutu ka lako yani, dou lesia e dua dou vinakata me nomudou iliuliu me lewa tale ga na vakayagataki ni nomudou ilavo.
8 Raica mo dou sasaga yani ki na veiyasana ena ra, ki na vanua ko aMisuri, io ki na iyalayala ni nodra vanua na Leimanaiti.
9 Ia ni dou sa vakacavara na ilakolako, raica, au sa kaya vei kemudou, mo dou rawata ga na nomudou abula me vakataki ira na tamata tale e so, me yacova na gauna au na qai vakarautaka kina e dua na vanua me nomudou.
10 Kei na dua tale, mo dou avosota sara na veika rarawa me yacova ni’u sa blesu tale mai; ka raica, au na lesu kusarawa mai, io au na kauta mai na icocovi, ia ko ira sa cqarai au taudonu, era na kunea na dvakacegu ni yalodra. Io ena vakakina. Emeni.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Teams
Timi kece, Tukutuku baleti koya na Dauqito, Na itukutuku buta katakata kei na retio yaloyalo
All Blacks
Next match
SEASON STATS
SEASON STATS
About the team
Na All Blacks sa ikoya na timi ni rakavi tagane rawaka ka kilai vinaka evuravura ena veitaba gauna ka toka na nona rawaka ena 77.41% ni sivia e 580 na sotasota lelevu (1903-2019).
Mai na gauna a qitotaka kina na imatai ni nodra Valataki vanua ena 1903, sa mai soqona rawa kina na All Blacks e levu na icocovi ka tukuni ni dua vei ira na timi toso vinaka duadua ena yalava ni qito cava ga. Na All Blacks sa imatai ni timi ni rakavi me qaqa ena 500 na Valataki vanua ka toqa na yacadra ena tolu na sotasota ni Rakavi ni Vuravura, ka taura na qaqa ena 2011 kei na 2015, me ikuri ni imatai ni Bilo era ratou a rawata ena 1987. Era sa qaqa talega ena 10 mai na 16 na Tri-Nations, ka ono vei ira na vitu na qito ni Jabeni ni Rakavi ka taura tu na bilo ni Bledisloe me 17 na yabaki (2003-2019).
E kilai e vanua tani na cavu isausau ni timi, ni a qaqa ena va mai na ciwa na sasaga ena ilakolako ni qito na Grand Slams ena 1978, 2005, 2008 kei na 2010. Ni oti na nona taura vakarua na Bilo ni Qito Rakavi e Vuravura ka vakayacori e Niusiladi ena 1987 kei na 2011, na All Blacks a vakadruka na timi Ositerelia ena 2015 ena qito mai Twickenham me rawata ena imatai ni itutu ena taudaku kei Niu Siladi.
Tekivu mai na Okotova ni 2003, ena gauna e tauyavutaka kina na Rakavi ni Vuravura e dua na ivakarau ni tuvai ni tutu, ea taura tu na All Blacks na naba dua me sivia e 80% na gauna. Mai na 2009 ki na Tiseba 2018, e taura tu na All Blacks na naba dua ena iTutu ni Rakavi e Vuravura.
E a taura talega vakaveitaravi na Timi ni Rakavi ni Vuravura ni Yabaki me vakavitu mai na 2010-2016.
Me baleta na itukutuku taucoko kei na vakadidike kiliki eke


text:
WASE 102
Vodoka i Jerusalemi na Tui na Luveniasa
MACIU 21:1-11, 14-17 MARIKA 11:1-11 LUKE 19:29-44 JONI 12:12-19
-
CURU I JERUSALEMI O JISU ENA LAGILAGI
-
PAROFISAITAKI NONA RUSA O JERUSALEMI
Ena mataka ni Siga Tabu, ika9 ni Naisani, eratou biuti Pecani o Jisu kei na nona tisaipeli me ratou gole i Jerusalemi. Ni ratou volekati Pecifaki yani ena Ulunivanua ni Veiolive, e tukuna o Jisu vei rau na nona tisaipeli:
“Drau lako ina koro e tu mai ya, drau na raica sara e dua na asa e vesu tu kei na luvena. Drau sereka, drau kauta mai vei au. Ke dua e vosa kina, mo drau kaya, ‘E vinakata na Turaga.’ Ena solia mai o koya.”—Maciu 21:2, 3.
Eratou sega ni kila na tisaipeli ni ivakasala ya i Jisu e umani tiko ena parofisai vakaivolatabu. Ia ratou qai kila e muri ni vakayacori kina na parofisai i Sakaraia. A parofisaitaka ni na curu i Jerusalemi na Tui yalataki ni Kalou ena “yalomalumalumu, e vodo tiko ena asa, ena luveniasa, na luve ni asa yalewa.”—Sakaraia 9:9.
Ni rau yaco yani i Pecifaki na tisaipeli, rau sereka sara na luveniasa tagane kei na tinana. Era kaya vei rau na duri tu e kea: “Na cava drau sereka kina na luveniasa qori?” (Marika 11:5) Ia era laiva me rau kauta nira rogoca ni vinakata na Turaga o Jisu na manumanu. Erau tevuka na tisaipeli nodrau isulu e sau ena asa kei na luvena, ia e vodoka o Jisu na luveniasa.
Era tabili yani na ilala levu ena ilakolako i Jisu i Jerusalemi. E levu era tevuka na nodra isulu e gaunisala, eso tale era musu tabanikau “mai lomanivanua.” Era kacivaka: “Keimami masulaka me vakabulai! E kalougata o koya e lako mai ena yaca i Jiova! E kalougata na Matanitu i Tevita na tamada sa roro mai!” (Marika 11:8-10) Na itukutuku qori e vakacudrui ira eso na Farisi era maliwai ira voli na ilala levu. Era kaya vei Jisu: “Qasenivuli, bau vosa mada vei ira nomu tisaipeli.” E sauma o Jisu: “Au tukuna vei kemuni, ke ra galu qo, era na vosa na vatu.”—Luke 19:39, 40.
Ni raici Jerusalemi o Jisu, e tagi qai kaya: “Ke o kila mada ga ena gauna qo na ka ena kauta mai na vakacegu—ia qo era sa vunitaki mai matamu.” Ena totogitaki o Jerusalemi ni nakita nona talaidredre. E parofisaitaka o Jisu: “Era na viribaiti iko na kemu meca ena bai momoto. Era na tagavi iko, era na viribaiti iko mai na veiyasana kece. Era na botolaki iko kei ira na luvemu ina qele, ena sega tale ni vo vei iko na vatu e veitaqai.” (Luke 19:42-44) A yaco dina na vosa i Jisu ni vakarusai o Jerusalemi ena 70 G.V.
Ni curu yani o Jisu i Jerusalemi, ‘era maue na lewenikoro nira kaya: “O cei qo?”’ Era kaya tiko ga na ilala levu: “Qo na parofita o Jisu mai Nasareci e Kalili!” (Maciu 21:10, 11) Era maliwai ira tiko na ilala levu eso era raica nona vakaturi Lasarusa o Jisu, era talanoataka sara na cakamana qori. Nira kila na Farisi nira sega ni cakava rawa e dua na ka, era sa qai veikayaka ga: “Era sa muri koya na kai vuravura kece.”—Joni 12:18, 19.
E gole ina valenisoro o Jisu me lai veivakavulici me vaka ga na nona ivakarau ni sikovi Jerusalemi. E vakabulai ira na mataboko kei na lokiloki. Era cudru na iliuliu ni bete kei na vunivola ena ka e cakava o Jisu, kei na nodra rogoci ira na gonetagane lalai nira kacivaka voli ena valenisoro: “Keimami masulaka me vakabulai na Luvei Tevita!” Era tarogi Jisu na iliuliu ni lotu: “O rogoca na ka era kacivaka tiko?” E sauma: “Vakaevei oni sega tale ga ni wilika qo, ‘Oni vakavuna me veivakacaucautaki na gusudra na gone lalai kei na gone dramidrami’?”—Maciu 21:15, 16.
E veiraiyaki o Jisu ena loma ni valenisoro, oti e biubiu sara kei ratou na yapositolo ni sa yakavi mai na vanua. E lesu i Pecani ni bera na ika10 ni Naisani me lai moce kina ena Sigatabu.


text:
WASE 16
Vorata na Tevoro
“Vorata na Tevoro, ena qai dro tani vei kemuni.”—JEMESA 4:7.
1, 2. Na cava meda kila me baleti Setani kei ira na nona timoni?
SA NA totoka dina na bula ena vuravura vou i Jiova. Sa da na bula ena inaki e vinakata vei keda na Kalou. Ia eda bula tu qo ena vuravura e lewa o Setani kei ira na nona timoni. (2 Korinica 4:4) Eda sega ni raici ira rawa, ia era bula dina tu ra qai kaukaua.
2 Eda na veivosakitaka ena wase qo na sala meda volekati Jiova kina da qai vorati Setani. E yalataka o Jiova ni na vukei keda. Ia meda kila mada na iwalewale e vakayagataka o Setani kei ira na nona timoni mera lawakitaki keda kina qai bacani keda.
“VAKA NA LAIONE E TAGI”
3. Na cava e via cakava vei keda na Tevoro?
3 E tukuna o Setani nida qaravi Jiova ga meda rawaka kina, ia nida sotava na dredre eda na sega ni qaravi koya. (Wilika Jope 2:4, 5.) E kila vinaka o Setani kei ira na nona timoni ke dua e vinakata me vulici Jiova, era na saga mera tarovi koya. Era cudru ni dua e yalataki koya vei Jiova qai papitaiso sara. Na iVolatabu e vakatauvatana na Tevoro ina “laione e tagi, e vakasaqara tiko e dua me tiloma.” (1 Pita 5:8) E vinakata o Setani me muduka noda veiwekani kei Jiova.—Same 7:1, 2; 2 Timoci 3:12.
4, 5. (a) Na cava e sega ni cakava rawa o Setani? (b) Cava na ibalebale ni “vorata na Tevoro”?
veivakararawataki levu.” (Vakatakila 7:9, 14) Ena sega ni rawa ni tarova qori na Tevoro, ni taqomaki ira tiko nona tamata o Jiova.4 E sega ni dodonu meda rerevaki Setani kei ira na nona timoni. E yalana o Jiova na ka era rawa ni cakava vei keda. E yalataka o Jiova ni dua “na isoqosoqo levu” era lotu vaKarisito dina era na bula sivia na “
5 Ke da volekati Jiova ena sega ni vakaleqa o Setani 2 Veigauna 15:2; wilika 1 Korinica 10:13.) Levu na tamata yalodina ni Kalou ena gauna makawa me vakataki Epeli, Inoki, Noa, Sera, kei Mosese, era vorata na Tevoro nira volekati Jiova. (Iperiu 11:4-40) Qori tale ga na ka eda rawa ni cakava. E yalataka na Vosa ni Kalou: “Vorata na Tevoro, ena qai dro tani vei kemuni.”—Jemesa 4:7.na noda veiwekani kei na Kalou. E vakadeitaka na Vosa ni Kalou: “Ena tokoni kemuni o Jiova ke oni tiko vata ga kei koya.” (
‘EDA VEIVALA TIKO’
6. E bacani keda vakacava o Setani?
6 E kila o Setani ni ka e rawa ni cakava vei keda e yalana tu o Jiova, ia ena saga tiko ga me vakaleqa noda veiwekani kei na Kalou. E levu na sala e veibacani kina nikua na Tevoro, e vakayagataka na ilawaki sa dau cakava tiko mai ena veiyabaki sa sivi. Na cava eso na ilawaki qori?
7. Na cava e vakacacani ira kina na tamata i Jiova o Setani?
7 E vola na yapositolo o Joni: “E lewa tiko na vunica na vuravura taucoko.” (1 Joni 5:19) E lewa tu o Setani na vuravura qo, e vinakata tale ga me lewai ira na tamata i Jiova. (Maika 4:1; Joni 15:19; Vakatakila 12:12, 17) E kila na Tevoro ni sa lekaleka na nona gauna, sa qai soli sele ga meda kua ni yalodina kina vua na Kalou. So na gauna ena vakacacani keda vakadodonu, se cakava vaqaseqase.
8. Na cava meda kila tiko na lotu vaKarisito?
8 Eda wilika ena Efeso 6:12: nida “veivala [“veimulomulo,” ivakamacala e ra] . . . kei ira na yalo ca tawarairai ena veiyasana vakalomalagi.” O keda yadudua na lotu vaKarisito eda veivala tiko kei na Tevoro kei ira na nona timoni. E bibi meda kila nira okati ena vala qo o ira kece era yalataka nodra bula vei Jiova. Ni volavola o Paula vei ira na lotu vaKarisito mai Efeso, e uqeti ira mera “tudei.”—Efeso 6:11, 13, 14.
9. Na cava e via cakava vei keda o Setani kei ira nona timoni?
9 E vakayagataka o Setani kei ira na nona timoni e levu na sala mera lawakitaki keda. Nida sa vosota rawa e dua na veivakatovolei i Setani, e sega ni kena ibalebale ni sa na oti na nona vakatovolei keda tiko. Ena saga na Tevoro me kila na noda malumalumu qai vakayagataka na baca eda na rawai kina. Ia eda na sega ni rawai nida vulica ena iVolatabu na dai e dau biuta mai na Tevoro. (2 Korinica 2:11; raica na iKuri ni iVakamacala 31.) Dua vei ira na vakatevoro.
YAWAKI IRA SARA NA TIMONI
10. (a) Na cava na vakatevoro? (b) E raica vakacava o Jiova na vakatevoro?
10 Na vakatevoro e okati kina nona veitaratara e dua kei na timoni, me vaka na daurairai, vakadraunikau, cakaisausau, kei na kena sagai na veivosaki kei ira na mate. E tukuna na iVolatabu ni ka “vakasevaki” na vakatevoro, eda sega ni rawa ni qarava na timoni ena gauna vata ya meda qaravi Jiova. (Vakarua 18:10-12; Vakatakila 21:8) Meda cata sara ga na lotu vaKarisito na vakatevoro kece.—Roma 12:9.
11. Na cava ena rawa ni yaco ke da via kila na ka vakatevoro?
11 E kila tu o Setani ke da taleitaka na ka vakatevoro, ena rawarawa vua me rawai keda kina. Ke da vakaitavi ena ka vakatevoro ena rawa ni vakaleqa noda veiwekani kei Jiova.
VEIVAKAISINI O SETANI
12. E dau uqeta vakacava o Setani na noda vakasama?
12 E dau saga o Setani me vakasesea na noda vakasama. E vakavurea vakalalai na yalo ni vakatitiqa me yacova nida lai nanuma ni “vinaka na ca, e ca na vinaka.” (Aisea 5:20) E uqeta na Tevoro na vakasama ni sega ni yaga na ivakasala ena iVolatabu, eda na marau tale ga vakalevu ke da dau vakawaletaka na ivakatagedegede ni Kalou.
13. E vakavurea vakacava o Setani na vakatitiqa?
13 Dua na iwalewale mana e vakayagataka dede tiko mai o Setani oya na vakatitiqa. Ena were o Iteni e vakayagataka na taro me vakavurea na vakatitiqa ni tarogi Ivi: “E kaya sara ga na Kalou mo drau kua ni kana mai na vunikau kece e tu ena were?” (Vakatekivu 3:1) Ena gauna i Jope, e tarogi Jiova o Setani ena matadra na agilosi: “Vakacava e sega ni yaga nona rerevaka na Kalou o Jope?” (Jope 1:9) Ni papitaiso oti o Jisu e kaya vua o Setani: “Ke o luve ni Kalou, mo kaya ina vatu era tu qo mera vuki mera ibuli madrai.”—Maciu 4:3.
14. E vakavurea vakacava o Setani na vakatitiqa me baleta na rerevaki ni vakatevoro?
14 Se vakayagataka tiko ga o Setani nikua na vakatitiqa me veirawai kina. Ni biuta mai vaqaseqase na ka vakatevoro me vaka e vinaka tu, e sa saga sara tiko ga mera lomatarotarotaka eso ke ca dina na vakatevoro. Eso mada ga na lotu vaKarisito era sega ni raica rawa na kena rerevaki. (2 Korinica 11:3) Na cava meda cakava meda taqomaki keda kina? Eda na vakadeitaka vakacava meda kua ni rawai ena ilawaki i Setani? Meda dikeva mada qo e rua na sala eda na rawa ni rawai kina: na ka ni veivakamarautaki kei na iwali ni tauvimate.
VAKAYAGATAKA O SETANI NODA GAGADRE
15. E rawa vakacava ni okati ena ka vakatevoro na ka ni veivakamarautaki eda digia?
15 Sa vakaraitaki vakalevu nikua ena iyaloyalo, vidio, tivi, qito ena kompiuta kei na Internet na ka vakatevoro, na cakaiba kei na kaukaua vuni. Levu era raica qori me ka ga ni lasa, e sega ni rerevaki, ia era sega ni kila nira sa vakatara sara tiko ga na tevoro ena nodra bula. E rawa ni okati tale ga e dua ena ka vakatevoro ke dau wilika na horoscope, na qeteqeteniliga, vakayagataki ni imau kei na polo karisitala. E vunitaka na Tevoro na kena vakarerevaki qai saga me vaka e ka vuni, e taleitaki qai ka ni lasa. Ena rairai nanuma kina e dua ni sega ni dua na leqa ke saravi na iyaloyalo ni tevoro se vakaraitaki kina na kaukaua vuni, me kua ga ni cakava se muria. Na cava e rerevaki kina na rai va qori?—1 Korinica 10:12.
16. Na cava meda cata kina na ka ni veivakamarautaki e vakatevoro?
16 E sega ni kila o Setani kei ira na nona timoni na lomada. Ia era rawa ni kila na noda gagadre kei na noda vakasama nira dau vakadikeva na ka eda dau vakatulewataka, na veika e vauca noda vuvale kei na ka ni veivakamarautaki. Ke da digia na iyaloyalo, ivakatagi, kei na ivola me baleta na vakatevoro, cakaiba, curumi timoni, buitevoro, o ira na daugunu dra, Kalatia 6:7.kei na so tale ena taura rawa o Setani kei ira na nona timoni nida via kilai ira. Era na qai saga mera veivakauqeti vakalevu ena ka vakatevoro.—Wilika
17. Na cava e rawa ni cakava o Setani nida saga meda bulabula?
17 E dau vakayagataka vinaka tale ga o Setani noda vinakata meda bulabula. E levu nikua era dau tauvimate. Ena rairai qara e dua e levu na veiqaravi vakavuniwai, ia e qai sega ni vinaka. (Marika 5:25, 26) Ni dua e vaqara bula ena cakava na ka ga e tukuni vua. Ia nida lotu vaKarisito, meda qarauna meda kua ni digia na veiqaravi vakavuniwai e okati me “vakatevoro.”—Aisea 1:13.
18. Na veiqaravi vakavuniwai cava me qarauna na lotu vaKarisito?
18 Eso era dau “vakatevoro” e Isireli makawa. E kaya vei ira o Jiova: “Ni oni dedeka na qeteqete ni ligamuni, au vunia na mataqu vei kemuni. Oni masu vakalevu, ia au sega ni rogoca.” (Aisea 1:15) Vakasamataka mada, ena sega ni rogoca na nodra masu o Jiova! Eda sega ni via cakava e dua na ka me vakaleqa noda veiwekani kei Jiova, me kua kina ni vukei keda vakabibi nida tauvimate. (Same 41:3) Bibi gona meda kila ke sema tiko ena vakatevoro na veiqaravi eda digia. (Maciu 6:13) Ke da kila ni sema tiko kina vakalailai meda kua ni vakayagataka!—Raica na iKuri ni iVakamacala 32.
KEDRA ITALANOA NA TIMONI
19. E dau vakavuna vakacava na rere na Tevoro?
19 Eso era nanuma ni sega ni bula dina na Tevoro kei ira na nona timoni, ia eso tale era kila nira bula dina tiko ena vuku ni ituvaki era sotava. Levu era rerevaki ira na yalo velavela ra qai bobula ina ivakarau vakatevoro. Eso tale era vakatetea na italanoa ni timoni ena nodra tukuna na ka vakadomobula era dau cakava vei keda. E levu era dau taleitaka na italanoa va qori ra qai dau tukuna vei ira tale na so. Qori e vakavuna nodra rerevaka na Tevoro.
20. Eda na rawa ni vakatetea vakacava na lasu i Setani?
20 Vakasamataka mada qo—E vinakata o Setani mera rerevaki koya na tamata. (2 Cesalonaika 2:9, 10) Ni dau lasulasu e kila na sala me uqeta kina na nodra vakasama o ira era taleitaka na ka vakatevoro, mera vakabauta tale ga na ka ena rairai sega ni dina. Era na rairai talanoataka o ira qori na ka era nanuma nira raica se rogoca. Na levu ga ni nodra talanoataka na italanoa va qori, na levu ni kena vakatubutaki. Eda sega ni via tokoni Setani ena nona veivakarerei ena kena vuki talanoataki eso na ka va qori.—Joni 8:44; 2 Timoci 2:16.
21. Na cava meda talanoataka?
21 Ke dua na tamata i Jiova e dau vakatevoro tu e liu, ena sega ni vuki talanoataka vei ira tale na so me ka ni lasa. Meda kua ni rerevaka na dauveiqaravi i Jiova na ka e rawa ni cakava na Tevoro kei ira nona timoni. Meda raica ga vakabibi na ka e cakava o Jisu kei na kaukaua e solia vua o Jiova. (Iperiu 12:2) E sega ni dau talanoataki ira na timoni o Jisu vei ira na nona tisaipeli. E kauaitaka ga vakabibi na itukutuku ni Matanitu ni Kalou kei na “veika vakatubuqoroqoro ni Kalou.”—Cakacaka 2:11; Luke 8:1; Roma 1:11, 12.
22. Na cava o vakadeitaka mo cakava?
22 Meda nanuma tiko ni nona inaki o Setani me vakaleqa noda veiwekani kei Jiova. Ena saga na ka kece me vakayacora kina qori. Eda kila vinaka na nona iwalewale, eda na vakadeitaka tale ga meda vorata na ka kece e okati me vakatevoro. Eda na sega ni “solia e dua na galala vua na Tevoro” me vakamalumalumutaki keda. (Wilika Efeso 4:27.) Ke da vorata na Tevoro, eda na sega ni rawai ena nona ivadi, ena qai taqomaki keda o Jiova.—Efeso 6:11.


text:
450SS VV tavi ena imocemoce CNC lathe –450SS VV machining balavu
Main performance(CKS2545A)
1. Tavi lathe diameter 450mm
2. vukica na balavu ni 450mm
3. vukica na diameter 250mm
4. E dua na tiki ni kena slanting na misini ni vale ni manumanu vinaka kei na kena maroroi na misini ni vale ni manumanu vinaka
5. Spindle bore 62mm
6. SYNTEC na dauniyau ni Taiwan se na FANUC
7. Adopting na monolithic conjoined L
8. E tiko ena misini na veiyalayalati cecere, rorogo lailai, iwalewale vou, kei na so tale
Specification levu
Veiyalayalati ivakatagedegede
Tabanilotu:SS VV
Configuration ivakatagedegede iyaya lalai
Ivolayavu ni iyaya lalai:
Tikinisiga ni idinia:


text:
WASEWASE LIMA
‘Au na Tiko kei Ira na Tamata’—Vakalesui Mai na Sokalou Savasava i Jiova
TIKINA BIBI: Na raivotu ni valenisoro kei na ka eda vulica kina me baleta na sokalou savasava
E vakatubuqoroqoro na tautauvata ni raivotu e vakaraitaka o Jiova vua na parofita o Isikeli kei na yapositolo o Joni. Na veika bibi eda vulica ena raivotu qori e vukei keda meda sokaloutaki Jiova ena sala e vakadonuya ena gauna qo, kei na sala meda rawa ni bula kina ena Parataisi ni sa veiliutaki na Matanitu ni Kalou.
ENA IWASEWASE QO
WASE 19
‘Ena Bula na ka Kece ena Vanua Kece e Drodrova na Uciwai’
E vakayacori vakacava ena gauna makawa, ena gauna qo kei na gauna se bera mai na raivotu me baleta na uciwai e drodro mai na valenisoro?
WASE 20
‘Vota na iVotavota ni Vanua’
Ena raivotu, e vakarota na Kalou vei Isikeli kei ira na vesu vata tu mera vota na Vanua Yalataki vei ira na yavusa ni Isireli.
WASE 21
“E Vakayacani na Koro . . . Me Tiko e Kea o Jiova”
Na cava eda vulica ena raivotu i Isikeli me baleta na koro kei na ibalebale ni yacana?
WASE 22
“Qarava na Kalou”
E inaki ni vola qo me uqeti keda meda dei ena noda qarava vakatabakidua na Kalou o Jiova.


text:
KATO NI VEIVAKAVULICI 12A
Na Kena Semati na Rua na Kau
E vakaroti Isikeli o Jiova me vola ena dua na kau “na nei Juta” kei na dua tale “na nei Josefa, na kau nei Ifireimi.”
“nei Juta”
GAUNA MAKAWA
Rua na yavusa kei Juta
GAUNA QO
Ira na lumuti
“na nei Josefa, na kau nei Ifireimi”
GAUNA MAKAWA
Yavusa e tini kei Isireli
GAUNA QO
So tale na sipi
“rau dua ga na kau e ligamu”
GAUNA MAKAWA
537 B.G.V. Era lesu mai na dausokalou dina mai na veimatanitu, era tarai Jerusalemi tale, ra qai sokalou ena duavata.
GAUNA QO
Tekivu mai na 1919 era sa tuvanaki tale vakamalua na tamata ni Kalou, ra qai duavata mera veiqaravi me vaka e “dua ga na qelenisipi.”


text:
KATO NI VEIVAKAVULICI 19B
Yaco na Wai Lailai me Uciwai Levu!
E raica o Isikeli e dua na wai lailai ni drodro mai na tikina tabu i Jiova, e lai yaco sara me titobu ena loma ni dua vakacaca ga na maile! Sa bau dua dina na cakamana. Ena batiniuciwai, e raica ni vuataka na veivunikau bulabula na kakana, e veivakabulai tale ga. Na cava e kena ibalebale kece qori?
E Veivakalougatataki na Uciwai
GAUNA MAKAWA: Nira lesu ga ena nodra vanua na kau vakavesu, era vakalougatataki sara nira vakaitavi ena sokalou savasava ena valenisoro
GAUNA QO: E vakalesui mai na sokalou savasava ena 1919, e sega ni vakatauvatani rawa na levu ni nodra vakalougatataki na tamata yalodina i Jiova
GAUNA SE BERA MAI: Ni oti na Amaketoni, ena veivakalougatataki vakayago, vakayalo o Jiova
Wai ni Bula
GAUNA MAKAWA: Dua na ka nona vakalougatataki ira na nona tamata yalodina o Jiova, e tubu tiko ga na kedra iwiliwili, era vuavuaivinaka vakayalo
GAUNA QO: Ena parataisi vakayalo sa vakatorocaketaki tiko qo, sa qai tubu tiko ga na kedra iwiliwili o ira na vakila na yaga ni ka dina ena iVolatabu, era vulici Jiova kina ra qai veitomani ena sokalou e vakadonuya
GAUNA SE BERA MAI: O ira na bula sivia na Amaketoni era na tomani ira na milioni vakamilioni na vakaturi mai, ena qai vuabale na veivakalougatataki i Jiova
Veivunikau me Kakana me Veivakabulai
GAUNA MAKAWA: O Jiova e vakani ira nona tamata ena ka dina vakayalo, e vakarawarawataka vei ira mera sokaloutaki koya ena sala e vakadonuya. E vukei ira tale ga mera kua ni qaravi matakau se dua na ka e sema ena sokalou lasu
GAUNA QO: Sa tu e levu na kakana vakayalo e vukei ira na dauveiqaravi ni Kalou mera yalodina tiko ga, mera kua ni valavala ca bibi, mera cata tale ga kina na itovo ca ni vuravura qo
GAUNA SE BERA MAI: O Karisito kei ira na 144,000 na veiliutaki kei koya era na vukei ira kece na tamata yalodina mera uasivi, mera marautaka tawamudu na bula!


text:
IVOLA NI SOQONI–NODA BULA VAKARISITO KEI NA CAKACAKA VAKAITALATALA Okosita 2019
Vakatutu ni Veivosaki
Vakatutu ni veivosaki e yavutaki ena vosa ni yalayala ni Kalou ena gauna se bera mai.
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
“[E] Sega ni Solia Vei Keda na Kalou na Yalodatuvu”
Nida vakatovolei, eda na yaloqaqa ke da nuitaki Jiova.
NODA BULA VAKARISITO
Dau Veimaliwai kei Ira na Lomani Jiova
O ira na noda ilala era na uqeti keda ena ka vinaka se ka ca.
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
“Mo Lesi Ira . . . na Qase”
Era lesi na qase ni ivavakoso me salavata kei na ivakaraitaki e tu ena iVolatabu.
NODA BULA VAKARISITO
Ra iTabagone—“Gumatua ena Cakacaka Vinaka”
Era na rawata vakacava na itabagone na nodra isausau mera painia veivuke se painia tudei?
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
Vinakata na iValavala Dodonu, Cata ni Beci na Lawa
Eda na vakaraitaka vakacava nida vinakata na ivalavala dodonu, eda cata tale ga me beci na lawa?
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
Saga ena Nomu Vinaka Taucoko Mo Curu ina iVakavakacegu ni Kalou
Eda na curu vakacava ena ivakavakacegu ni Kalou, na cava tale ga meda cakava meda tiko dei kina?
NODA BULA VAKARISITO
Ena Sega ni Guilecavi na Cakacaka Vinaka
Na cava mo cakava ke o via veiqaravi e Peceli?


text:
WASE 3
Lomani Ira na Tamata e Lomani Ira na Kalou
“O koya e vakailala kei ira na vuku ena vuku.”—VOSA VAKAIBALEBALE 13:20.
1-3. (a) Na ka dina cava e tukuna na iVolatabu? (b) Eda na digitaka vakacava na itokani era uqeti keda ena ka vinaka?
EDA vaka na sipadi e domica na wai. E rawarawa sara nida muria nodra ivakarau ni rai, ivakatagedegede, kei na nodra itovo eda veimaliwai voleka, dina nida na sega ni kidava ena so na gauna.
2 E dina kina na ka e kaya na iVolatabu: “O koya e vakailala kei ira na vuku ena vuku, ia o koya e veitokani kei ira na lialia ena tini ca.” (Vosa Vakaibalebale 13:20) Na vosa “vakailala” e sega ni dusia na sota vagauna, ia e vakaibalebaletaka na veimaliwai e veigauna. E kaya e dua na ivoladusidusi ni iVolatabu me baleta na tikina qo: “Ke o vakailala kei na dua, sa rawa ni drau veidredreti.” Sega beka nida dau via vakatotomuri ira eda veitokani voleka? Io, noda veimaliwai wasoma, ena rawa gona ni vakamuai keda ena ka e yaga se na ka e veivakaleqai.
3 Meda tiko ga ena loloma ni Kalou, e bibi meda qara na itokani era uqeti keda ena ka vinaka. Ena rawa vakacava qori? Meda lomani ira e lomana na Kalou se veitokani kei ira na nona itokani. E sega tale ni dua na noda itokani vinaka, o koya ga e vakaitovotaki koya ena itovo e taleitaka o Jiova. Meda raica mada se o cei e lomani ira na Kalou. Me rawa nida digitaka vinaka na noda itokani, e bibi me matata vei keda na rai i Jiova.
O IRA E LOMANA NA KALOU
4. Na cava e tu kina vei Jiova na dodonu me digia se o cei me nona itokani, cava e vakatokai Eparama kina me nona “itokani”?
4 O Jiova e digitaka vinaka na nona itokani. E tu vua na dodonu me cakava vaka kina, ni Turaga Cecere ni lomalagi kei vuravura qai ka dokai duadua na noda veitokani kei koya. O cei e digia mera nona itokani? E volekati ira na vakararavi vua ra qai vakabauti koya mai vu ni lomadra. Dua qo na peteriaki o Eparama, e kilai ena vakasakiti ni nona vakabauta. E sega tale ni dua na ituvaki e vakatovolei kina na vakabauta me tautauvata kei na nona kerei e dua na tama me cabora na luvena tagane me isoro. * Ia o Eparama a ‘soli Aisake me vakacabori,’ ni vakabauta dei ni “rawa vua na Kalou me vakaturi koya mai na mate.” (Iperiu 11:17-19) Ni vakabauta qai talairawarawa o Eparama, e vakatokai koya kina o Jiova me nona “itokani.”—Aisea 41:8; Jemesa 2:21-23.
5. Na cava na rai i Jiova me baleti ira era yalodina ni talairawarawa vua?
5 E talei vei Jiova na noda talairawarawa vua ena yalodina. E lomani ira era saga mera yalodina tiko ga vua, se mani cava e yaco. (Wilika 2 Samuela 22:26.) Me vaka sa vakamacalataki oti ena Wase 1 ni ivola qo, o Jiova e taleitaki ira era vakaraitaka nodra lomani koya ena nodra talairawarawa. E kaya na Vosa Vakaibalebale 3:32: “E veitokani voleka kei ira na yalododonu.” O Jiova e sureti ira vakayalololoma era yalodina ni muria nona ivakaro: Era rawa ni vulagi ena nona “valelaca,” mera sokalou kina ra torovi koya tale ga ena masu.—Same 15:1-5.
6. Eda vakaraitaka vakacava nida lomani Jisu, cava na rai i Jiova me baleti ira era lomani Luvena?
6 O Jiova e lomani ira era lomani Jisu na luvena duabau. A kaya o Jisu: “O koya e lomani au, ena muria na noqu vosa, ena lomani koya o Tamaqu, keirau na lako vua me keirau tiko vata kei koya.” (Joni 14:23) Eda na vakaraitaka vakacava nida lomani Jisu? Ena noda muria nona ivakaro, okati kina noda vunau kei na noda vakavulici ira eso tale mera tisaipeli. (Maciu 28:19, 20; Joni 14:15, 21) Eda na vakaraitaka tale ga noda lomani Jisu ena noda “muria voleka na weniyavana,” vakatotomuri koya ena vosa kei na ka eda cakava ena kena vinaka duadua. (1 Pita 2:21) E marautaka o Jiova na nodra sasaga o ira na vakaraitaka nira lomani Luvena ena nodra muria na nona ivakaraitaki.
7. Na cava e ka vakayalomatua kina meda veitokani kei ira na itokani i Jiova?
7 O Jiova e vinakata vei ira na via nona itokani mera vakabauta, yalodina, talairawarawa, lomani Jisu ra qai muria na ivakatagedegede vakalou. Meda dui tarogi keda: ‘E laurai na itovo qori vei ira noqu itokani? Era noqu itokani tale ga na itokani i Jiova?’ E ka vakayalomatua dina qori, ni noda veimaliwai kei ira era itovo vinaka ra qai gumatua ni vunautaka na itukutuku vinaka, ena uqeti keda meda vakamarautaka na Kalou.—Raica na kato “ O Cei e iTokani Vinaka?”
VULI MAI NA DUA NA IVAKARAITAKI VAKAIVOLATABU
8. Na cava o taleitaka me baleta na nodratou veitokani (a) o Neomai kei Ruci? (b) ratou na tolu na cauravou Iperiu? (c) o Paula kei Timoci?
8 E volai tu ena iVolatabu nodra ivakaraitaki eso era vakila na yaga ni kena digitaki na itokani vinaka. O na wilika kina nodrau veitokani o Neomai kei na vugona o Ruci, ratou na tolu na cauravou Iperiu, vaka kina o Paula kei Timoci. (Ruci 1:16; Taniela 3:17, 18; 1 Korinica 4:17; Filipai 2:20-22) Ia meda dikeva mada e dua tale na ivakaraitaki vakasakiti: nodrau veitokani o Tevita kei Jonacani.
9, 10. A yavutaki ena cava nodrau veitokani o Tevita kei Jonacani?
9 Ni vakamatei Koliaci oti o Tevita, e kaya na iVolatabu ni “rau duavata sara o Jonacani kei Tevita me rau veitokani voleka, e lomani Tevita sara o Jonacani me vaka ga nona lomani koya.” (1 Samuela 18:1) Erau veitokani dredre sara na le rua qo dina ni veisivi nodrau yabaki ni bula, na veitokani ya e yacova sara na mate i Jonacani ena bucanivalu. * (2 Samuela 1:26) A yavutaki ena cava nodrau veitokani dredre o Tevita kei Jonacani?
10 Erau veitokani vinaka o Tevita kei Jonacani ni rau lomana na Kalou qai gu na lomadrau me rau yalodina vua. Erau duavata ena nodrau via vakamarautaka na Kalou. Erau vakaraitaka tale ga na itovo e vakavuna nodrau veitaleitaki. Sega ni vakabekataki ni a qoroya o Jonacani na yaloqaqa kei na yalogu i Tevita me valataka na yaca i Jiova. O Tevita tale ga a dokai Jonacani ena nona yalodina ni tokona na ituvatuva i Jiova qai vakaliuca na gagadre i Tevita, sega ni nona gagadre ga. Kena ivakaraitaki, a yalolailai ena dua na gauna o Tevita, e vuni voli ena vanua talasiga ni a vakasasataki koya o Tui Saula, na tamai Jonacani. E vakasakiti na yalodina a vakaraitaka ena nona “lako sara . . . vei Tevita . . . qai uqeti koya me nuitaka na kaukaua i Jiova.” (1 Samuela 23:16) E vakamarautaki Tevita dina na veitokoni kei na veivakayaloqaqataki i Jonacani na nona itokani dredre! *
11. Na cava o vulica me baleta na veitokani ena nodrau ivakaraitaki o Jonacani kei Tevita?
11 Na cava eda vulica ena nodrau ivakaraitaki o Jonacani kei Tevita? E bibi meda vakaliuca kei ira noda itokani na veika vakayalo. Nida volekati ira e tautauvata noda vakabauta, noda itovo savasava, da qai gadreva kece meda yalodina tiko ga vua na Kalou, eda na veivakayaloqaqataki, ena uqeti keda tale ga nodra vakasavuirogorogo na tacida. (Wilika Roma 1:11, 12.) Eda na kunei ira na itokani era vakaliuca na veika vakayalo ena noda veimaliwai kei ira eda vakabauta vata. Kena ibalebale beka qori nira itokani vinaka kece na tiko ena Vale ni Soqoni? Sega.
DIGI IRA NODA ITOKANI
12, 13. (a) Na cava meda digi ira vinaka kina noda itokani ena ivavakoso? (b) Na cava a yaco tiko ena ivavakoso ena imatai ni senitiuri? Na cava na ivakasala i Paula?
12 Ena ivavakoso mada ga, e dodonu meda digi ira na itokani era na vakauqeti keda vakayalo. Me kua ni ka ni kurabui vei keda qori. Ni so na lotu vaKarisito e taura toka na gauna mera qai matua vakayalo me vaka ga eso na vuanikau e dau taura na gauna me qai dreu. Eda na raica gona ni duidui na ivakatagedegede ni nodra toso vakayalo na lotu vaKarisito ena ivavakoso. (Iperiu 5:12–6:3) Eda na vakaraitaka na vosovoso kei na yalololoma vei ira na ka vou se malumalumu vakayalo nida via vukei ira mera toso vakayalo.—Roma 14:1; 15:1.
13 Ena rairai gadrevi ena so na gauna meda qarauna noda ilala ni basika e dua na ituvaki ena ivavakoso. De ra vakayacora eso na ivalavala tawakilikili se laurai vei ira na yaloca kei na vosa kudrukudru. A yaco tale ga qori ena ivavakoso ena imatai ni senitiuri G.V. Levu era yalodina, ia eso tale e sega ni kilikili na nodra ivalavala. Nira sega ni muria eso mai Korinica na ivakavuvuli vaKarisito, a veivakasalataki kina o Paula ina ivavakoso e kea: “Ni kua ni vakaisini kemuni. Na ilala ca e vakacacana na itovo vinaka.” (1 Korinica 15:12, 33) O Paula a vakasalataki Timoci tale ga me qaqarauni, ni so ena ivavakoso e sega ni kilikili nodra ivalavala. A tukuni vua me vakayawaki koya vei ira qori, me kua ni veitokani voleka kei ira.—Wilika 2 Timoci 2:20-22.
14. Eda na muria vakacava na ivakasala i Paula me baleta na vakailala?
14 Eda na muria vakacava na ivakaro ya i Paula? Meda kua ni veimaliwai kei na dua ena ivavakoso se taudaku ni ivavakoso e rawa ni vakaleqai keda vakayalo. (2 Cesalonaika 3:6, 7, 14) E dodonu meda taqomaka na noda veiwekani kei Jiova. Me vaka na spazi, e dau rawarawa meda muria nodra rai kei na nodra ivalavala na noda itokani voleka. Na spazi e toni ena vinika (vinegar) ena sega ni domica na wai, ena domica ga na vinika, e sega tale ga ni rawa nida veimaliwai kei ira na ilala ca da qai namaka me vinaka nodra veivakamuai.—1 Korinica 5:6.
Eda rawa ni kunea na itokani vinaka ena ivavakoso
15. Na cava mo cakava mo kilai ira kina na itokani era vakaliuca na veika vakayalo ena ivavakoso?
15 Eda marau ni levu tu na itokani vinaka ena ivavakoso. (Same 133:1) Eda na kilai ira vakacava na itokani era vakaliuca na veika vakayalo ena ivavakoso? Ni o bucina na itovo vakalou qai vakadonuya o Jiova nomu ivalavala, era na taleitaki iko o ira era saga mera vakamarautaka na Kalou. De na vinakati tale ga mo vakaliuliu ena nomu qarai ira na nomu itokani. (Raica na kato “ Tauyavutaki ni Veitokani Dina.”) Meda qarai ira era vakaraitaka na itovo eda via vakaitovotaka. E bibi tale ga meda muria na ivakasala vakaivolatabu meda “lomasavu,” meda veitokani kei ira eda vakabauta vata, se ra mani matatamata cava, se duidui na vanua era cavutu mai kina kei na nodra itovo vakavanua. (2 Korinica 6:13; wilika 1 Pita 2:17.) Meda kua ni veimaliwai ga kei ira noda icaba, meda nanuma tiko ni a veisivi sara nodrau yabaki ni bula o Jonacani kei Tevita. Ke da veitokani kei ira na itabaqase, ena yaga vei keda na nodra kila kei na vuku.
NI BASIKA NA LEQA
16, 17. Ke vakararawataki keda e dua na tacida, na cava meda kua ni biuta kina na ivavakoso?
16 Ni duidui na noda itovo kei na isususu, ena dau basika ena ivavakoso na leqa. Ena rairai tukuna se cakava e dua na tacida na ka e vakararawataki keda. (Vosa Vakaibalebale 12:18) Ena so na gauna, e dau vu ni leqa na duidui ni itovo, nanuma cala, se duidui ni rai. Ena vakatarabetaki keda beka na leqa e yaco, meda via biuta kina na ivavakoso? Eda na sega ni cakava qori ke da lomani Jiova dina kei ira e lomana o koya.
17 E dodonu ga meda lomani Jiova da qai sokaloutaki koya vakatabakidua, ni Dauveibuli, e Vunibula tale ga. (Vakatakila 4:11) Meda tokona tale ga ena yalodina na ivavakoso e vakayagataka tiko. (Iperiu 13:17) Ke vakararawataki keda e dua na tacida, eda na sega ni biuta na ivavakoso baleta a sega ni vakararawataki keda o Jiova. Nida lomani Jiova, eda na sega gona ni vakanadakui koya kei ira na nona tamata!—Wilika Same 119:165.
18. (a) Eda na uqeta vakacava ena ivavakoso na veiyaloni? (b) Na cava meda veivosoti kina ke tiko na yavu vinaka?
18 Na noda lomani ira na tacida vakayalo ena uqeta na veiyaloni ena ivavakoso. Meda vakatotomuri Jiova ena nona sega ni namaka meda vinaka vakaoti. Na loloma ena uqeti keda meda raibaleta nodra malumalumu na tacida, meda nanuma tale ga nida ivalavala ca kece da qai dau cala. (Vosa Vakaibalebale 17:9; 1 Pita 4:8) Ena uqeti keda meda “dau veivosoti tale ga vakarawarawa.” (Kolosa 3:13) E sega ni rawarawa na muria na ivakasala qori. Eda na cudruvi koya tiko ga e cakacala vei keda ke da yaloca, meda nanuma ni oya e itotogi ni ka e cakava. Ia na cudru vakabalavu e rawa ni vakaleqai keda. Ke tiko na yavu vinaka meda veivosoti kina, eda na vakalougatataki ke da cakava. (Luke 17:3, 4) Eda na vakila na vakacegu ni vakasama, kei na lomada, ena vakilai tale ga na veiyaloni ena ivavakoso qai bibi sara ena dei na noda veiwekani kei Jiova.—Maciu 6:14, 15; Roma 14:19.
ITUVAKI ME MUDUKI KINA NA VAKAILALA
19. Na ituvaki cava ena vinakati kina meda muduka noda vakailala kei na dua?
19 Eda na kerei ena so na gauna meda muduka noda vakailala kei na dua na tacida. Ena yaco qo ke vakasivoi o koya e sega ni veivutunitaka nona beca na lawa ni Kalou, e vukitani se vakanadakuya na ivavakoso. Na iVolatabu e vakamatatataka meda “kua ni vakailala tiko” kei ira qori. * (Wilika 1 Korinica 5:11-13; 2 Joni 9-11) Ena dredre toka meda kua ni vakailala kei na dua a noda itokani tu se wekada. Ia eda na yalodina beka vei Jiova kei na nona lawa dodonu? Meda nanuma tiko ni o Jiova e marautaka na yalodina kei na talairawarawa.
20, 21. (a) Na cava e ivakaraitaki kina ni loloma na veivakasivoi? (b) Na cava meda digitaka vakavuku kina noda itokani?
20 Na veivakasivoi e ivakaraitaki ni loloma i Jiova. Ena sala cava? Na nona vakasivoi e dua e sega ni veivutuni, e ivakaraitaki ni dokai o Jiova, na yacana savasava kei na nona ivakatagedegede. (1 Pita 1:15, 16) E taqomaka na ivavakoso, e taqomaki ira tale ga na lewena mai na nodra veivakamuai o ira era nakita nodra ivalavala ca. Era na tomana tiko ga nodra veiqaravi nira kila ni itataqomaki vinaka na ivavakoso ena vuravura ca qo. (1 Korinica 5:7; Iperiu 12:15, 16) Na nona vakadodonutaki e dua e cala e vakaraitaka ni lomani. De dua ena kilai yalona tale kina, veisautaka nona ivalavala qai lesu vei Jiova.—Iperiu 12:11.
21 Era rawa ni vakacalai keda se uqeti keda na noda itokani voleka. Bibi kina meda digitaka vakavuku na noda ilala. Meda digi ira na itokani i Jiova mera noda itokani da qai lomani ira e lomani ira na Kalou, qori o ira noda itokani vinaka duadua. Na veika eda vulica vei ira ena yaga ena noda inakinaki meda vakamarautaki Jiova.
^ para. 4 Na nona kerei Eparama o Jiova me cabori Aisake, e ivakaraitaki ni nona na cabora na luvena duabau ga me isoro. (Joni 3:16) Ia a tarovi Eparama o Jiova qai vakarautaka na sipi tagane me isosomi kei Aisake.—Vakatekivu 22:1, 2, 9-13.
^ para. 9 A “se gone ga” o Tevita ena gauna a vakamatei Koliaci kina, qai yabaki 30 ni mate o Jonacani. (1 Samuela 17:33; 31:2; 2 Samuela 5:4) Na nodrau yabaki ni bula e veisivi ena 30 na yabaki, a mate o Jonacani rauta ni yabaki 60.
^ para. 10 E volai ena 1 Samuela 23:17 e lima na ka e tukuna vei Tevita o Jonacani me vakayaloqaqataki koya kina: (1) A uqeti Tevita me kua ni rere. (2) Vakadeitaka vua ni na guce na sasaga i Saula. (3) Vakadreta ni na veiliutaki vakatui, me vaka e yalataka na Kalou. (4) E yalataka o Jonacani ni na tokoni Tevita. (5) Tukuna tale ga ni sa kila o Saula nona yalodina vei Tevita o Jonacani.
^ para. 19 Me kuri na ivakamacala me baleti ira na vakasivoi se vakanadakuya na ivavakoso, raica na iKuri, “Mera Raici Vakacava na Vakasivoi.”


text:
YADRA! Nb. 1 2019 | Ena Leqataki tu ga Noda Bula?
Dikeva eso na ituvaki dredre eda sotava, kei na ka meda cakava me rawa ni taqomaki qai vakilai na vakacegu ena vuravura qo.
Ka e Rawa ni Vakaleqa Noda Taqomaki
Ena gauna qo sa qai levu ga na ka e rawa ni vakaleqa noda taqomaki. Vakacava, e tiko na kena iwali?
Kilai na Uto ni Leqa
Nida ivalavala ca, qori e vu ni leqa vakalevu tiko vei keda nikua. Na cava e rawa ni vukei keda?
Vulica na Duidui ni iTovo Vinaka kei na iTovo Ca
Ena vinakati me muri na ivakatagedegede savasava me rawa ni vakilai na sautu, kei na bula vakacegu.
Talanoa me Baleti Ricardo kei Andres
Rau dau vakaleqa na veimaliwai vinaka o Ricardo kei Andres vei ira na tiko veitikivi, ia qo rau sa uqeta na veiyaloni. Raica mada na sala e veisautaka kina nodrau bula na iVolatabu.
“Na Kena Sautu ena Sega ni Oti”
Na Cava na Matanitu ni Kalou?
“Ena Qai Vakilai na Sautu” ena Matanitu ni Kalou
Na Matanitu ni Kalou ena vakaduavatataki ena vakilai tale ga kina na veiyaloni.
O Dau Vaqaqa?
O na kunea e vei na isau ni nomu taro vakaivolatabu?


text:
Beci na veiyalayalati mera sereki na bobula (8-22)
34 E vosa vei Jeremaia o Jiova ena gauna e valuti Jerusalemi tiko kina kei na kena koro kece+ o Tui Nepukanesa* e Papiloni, na nona mataivalu kece, na veimatanitu kece e vuravura e lewa, kei ira kece na lewe ni veivanua:2 “Qo na ka e tukuna o Jiova na Kalou ni Isireli, ‘Mo lai tukuna vei Tui Setekaia+ e Juta, mo kaya vua: “Qo na ka e kaya o Jiova, ‘Au na solia na koro qo e liga i tui Papiloni, ena vakama ena bukawaqa.+3 O na sega ni dro mai ligana, o na vesu sara ga mo soli vua.+ O na raica na mata i tui Papiloni ni drau veiraimata, ena vosa vei iko o koya ni drau veirai, o na lako i Papiloni.’+4 Ia moni rogoca mada na vosa i Jiova, o kemuni Tui Setekaia e Juta, ‘Qo na ka e tukuna o Jiova me baleti kemuni: “O na sega ni mate ena iseleiwau.5 O na mate ena vakacegu,+ era na cakava vei iko e dua na soqo ni vakamakama me vaka era cakava vei ira na nomu qase, na tui era liu vei iko, era na tagicaki iko, ‘Oilei na neimami turaga!’ niu ‘cavuta na vosa qori,’ e kaya o Jiova.”’”’”6 E tukuna sara na vosa kece qori o Jeremaia na parofita vei Tui Setekaia e Juta mai Jerusalemi,7 ni valuti Jerusalemi tiko na mataivalu nei tui Papiloni, kei na koro kece e vo e Juta,+ vaka kina o Lakisi+ kei Aseka,+ ni qori ga na vo ni koro vakabai e Juta.8 Qo na vosa e tukuna o Jiova vei Jeremaia ni veiyalayalati oti o Tui Setekaia kei ira kece na tiko e Jerusalemi, me tukuna vei ira na veisereki+9 mera dui sereka na nodra bobula, na tagane kei na yalewa, me kua ni dua na nodra itokani Jiu me qaravi ira.10 Era mani talairawarawa kece na turaga kei ira kece na lewenivanua. Era veiyalayalati mera dui sereka na nodra tagane kei na yalewa bobula, mera kua ni bobula tale. Era talairawarawa ra qai sereki ira.11 Ia ni oti oya, era kauta tale mai na tagane kei na yalewa bobula era sereka, era vakacakacakataki ira tale mera bobula.12 O koya gona e vosa o Jiova vei Jeremaia, e kaya o Jiova:13 “Qo na ka e tukuna o Jiova na Kalou ni Isireli, ‘Au veiyalayalati kei ira na tukamuni+ ena siga au kauti ira tani kina mai na vanua o Ijipita, mai na vale ni veivakabobulataki,+ au kaya:14 “Ni cava e vitu na yabaki moni dui sereka na tacimuni Iperiu e volitaki vei kemuni, e qaravi kemuni me ono na yabaki, moni sereki koya.”+ Ia era sega ni vakarorogo na tukamuni, se ra vakatudaliga vei au.15 Oni saumaki sara qo* moni cakava na ka dodonu e mataqu moni tukuna na veisereki vei ira na nomuni itokani, oni veiyalayalati tale ga e mataqu ena vale e vakayacani vei au.16 Ia oni veisau tale moni vakarogocataka na yacaqu+ ni oni kauti ira lesu mai na nomuni tagane kei na yalewa bobula oni sereka me vaka era vinakata, oni vakacakacakataki ira tale mera bobula.’17 “O koya gona qo na ka e tukuna o Jiova: ‘Oni sega ni talairawarawa vei au moni tukuna yadua na veisereki vei ira na tacimuni kei ira na nomuni itokani.+ Au na tukuna na veisereki vei kemuni,’ e kaya o Jiova, ‘ena iseleiwau, na matedewa, kei na dausiga,+ au na cakava mera domobulataki kemuni na veimatanitu kece e vuravura.+18 Qo na ka ena yacovi ira na tamata era beca na noqu veiyalayalati nira sega ni muria na vosa ni veiyalayalati era cakava e mataqu, nira musuka rua na luvenibulumakau mera lako ena maliwa ni tikina,+19 o ira na turaga ni Juta, o ira na turaga ni Jerusalemi, o ira na vakailesilesi lelevu, o ira na bete kei ira kece na lewenivanua era lako ena maliwa ni tiki ni luvenibulumakau:20 Au na soli ira vei ira na kedra meca kei ira na via vakamatei ira tiko,* ena kania na yagodra mate na manumanuvuka ni lomalagi kei na manumanu e vuravura.+21 Au na soli Tui Setekaia e Juta kei ira na nona turaga vakaitutu e ligadra na kedra meca, e ligadra na via vakamatei ira tiko,* kei na ligadra na mataivalu ni tui Papiloni+ era lako tani vei kemuni.’+22 “‘Ia au na vakarota,’ e kaya o Jiova, ‘au na vakalesui ira mai ina koro qo, era na valuta, era na vakadruka ra qai vakama ena bukawaqa,+ au na vakalala na koro e Juta me kua ni dua e tiko kina.’”+
iVakamacala e ra
^ Ipe., “Nepukatiresa,” e dua tale na kena ivolavolai.


text:
WASE ONO
Era tu e Vei na Mate?
-
Na cava e yacovi keda nida mate?
-
Na cava eda mate kina?
-
Na cava e veivakacegui kina na noda kila na ka dina me baleti ira na mate?
1-3. Na cava era dau vakataroga eso me baleta na mate? E sauma vakacava na taro qo na veimatalotu?
QO ESO na taro sa vica vata na udolu na yabaki na noda vaqaqa voli mai na tamata na kena isau. Era taro bibi dina. Veitalia se o cei o keda, se vanua cava eda bula kina, e bibi vei keda kece na kena isau.
2 Eda dikeva ena wase sa oti ni isoro ni veivoli i Jisu Karisito e dolava na sala meda rawata kina na bula tawamudu. Eda vulica tale ga ni iVolatabu e parofisaitaka na gauna ena ‘sega tale kina na mate.’ (Vakatakila 21:4) Ia, eda se mate tiko ena gauna oqo. E kaya na tui vuku o Solomoni: “Era kila na bula tiko nira na mate.” (Dauvunau 9:5) Eda dau vinakata me dede na noda bula. Ia eda dau vaqaqa tale ga se cava ena yacovi keda nida mate.
3 Eda dau lolosi nira mate na wekada se noda itokani dredre. Eso na gauna eda taroga: Era rarawa tiko? Era vakaraici keda tiko mai? Rawa nida vukei ira? Eda na sotavi ira tale? E duidui sara na nodra ivakamacala na veimatalotu nikua ena vica na taro qo. So era vakavulica ni kevaka o tamata vinaka, o na lako i lomalagi. Ke o tamata ca, o na lai kama ena vanua ni veivakararawataki. Eso era vakavulica ni gauna eda mate kina, eda dewa yani ina vuravura ni yalo meda lai tiko vata kei ira na vuda. Eso tale na lotu era kaya ni gauna eda mate kina, eda na lako ina dua tale na vanua e ruku i vuravura meda lai lewai, oti ena dewa tiko na noda bula meda lai manumanu, se da lai tamata tale.
4. Na ivakavuvuli cava me baleta na mate e tautauvata kina e levu na lotu?
4 E dua ga na ka era tautauvata kina na ivakavuvuli vakalotu va qo
NA CAVA DINA E YACO NIDA MATE?
5, 6. Na cava e kaya na iVolatabu me baleta na kedra ituvaki na mate?
5 E sega ni vou vei Jiova, o koya e bulia na noda mona, na ka e yaco nida mate. E kila o koya na ka dina, e vakamacalataka tale ga na nona Vosa na iVolatabu na kedra ituvaki na mate. Qo na ka e tukuna vakamatata na iVolatabu: E sega tale ni dua na ka e bula tiko ni sa mate na tamata. Na mate e veibasai ni bula. E sega ni rai rawa o koya e mate, e sega ni rogo rawa, e sega tale ga ni vakasama rawa. E sega tale ni dua na ka tawarairai e bula tiko nida sa mate. *
6 Ni sa cavuta oti o Solomoni ni o ira na bula era kila nira na mate, sa qai vola: “Ia o ira na mate era sega sara ga ni kila e dua na ka.” E vakamatatataka na ka dina rawarawa qo ena nona kaya ni o ira na mate era sega ni rawa ni loloma se veicati, ni “sega na cakacaka se na vakasama se na kilaka se na vuku ena iBulubulu.” (Wilika Dauvunau 9:5, 6, 10.) E kaya tale ga na Same 146:4 ni siga e mate kina e dua, “sa takali na nona vakanananu.” Eda na mate ga na tamata, e sega tale ni dua na ka e bula tiko nida sa mate. Na noda bula e vaka na yameyame ni kadrala. Ni boko na kadrala, e lako tale ina dua na vanua na yameyame? Sega! E sa oti ga.
NA KA E KAYA O JISU ME BALETA NA MATE
7. E vakamatatataka vakacava o Jisu na kedra ituvaki na mate?
7 E dau vakamatatataka o Jisu Karisito na kedra ituvaki na mate. A vakayacora qo ena gauna e mate kina o Lasarusa, e dua erau veikilai vinaka. A kaya o Jisu vei iratou na nona tisaipeli: “Sa moce na nodatou itokani o Lasarusa.” Na ka e tukuna eratou lai nanuma kina na tisaipeli ni tauvimate o Lasarusa, e moce tiko me vakacegu. Ia e duatani na ka e vakaibalebaletaka o Jisu. E mani vakamatatataka: “Sa mate o Lasarusa.” (Wilika Joni 11:11-14.) Dikeva ni vakatauvatana tiko o Jisu na mate kei na moce. A sega ni tiko mai lomalagi o Lasarusa, a sega tale ga ni lai kama tiko i eli. E sega ni lai sotavi ira na agilosi, se o ira na vu. A sega tale ga ni lai sucu vou o Lasarusa ena dua tale na yago. Sa vakacegu o koya ena nona sa mate, vaka ga e dua e moce lutu. E tiko eso tale na tikinivolatabu era dau vakatauvatana na mate kei na moce. Me kena ivakaraitaki, ena gauna e vakaviriki mate kina ena vatu o Sitiveni e kaya na iVolatabu ni “sa qai moce.” (Cakacaka 7:60) E kaya tale ga o Paula ni so era mate ena nona gauna era “sa moce” tu.—1 Korinica 15:6.
8. Eda kila vakacava ni sega ni inaki ni Kalou meda mate?
8 E inaki taumada ni Kalou me mate na tamata? Sega sara ga! E bulia na tamata o Jiova me bula tawamudu ena dela i vuravura. Me vaka eda sa dikeva oti ena ivola qo, na Kalou a buli rau na imatai ni veiwatini qai biuti rau ena parataisi totoka. E sega ni dua na ka e vakamelei rawa vei rau, erau bula uasivi. E vinakata o Jiova me rau marautaka tiko ga na nodrau bula. Dauvunau 3:11) E buli keda o Jiova meda via bula tawamudu. E vakarautaka tale ga na sala me vakavatukanataki kina na gagadre qo.Vakacava, ena vinakata e dua na tama dau loloma me vakila na luvena na rarawa e dau vu mai na bula vaqase kei na mate? Sega! E lomani ira na luvena o Jiova, e vinakata me tawamudu na nodra bula marau e vuravura. E kaya na iVolatabu me baleti keda na tamata: “E biuta mada ga [o Jiova] e lomadra na gauna e sega ni mudu.” (
VUNA EDA MATE KINA NA TAMATA
9. Na cava e vakatabuya o Jiova vei Atama, na cava e sega ni dredre kina na ivakaro qo?
9 Ia na cava ga eda mate tiko kina na tamata? Eda na sauma na taro qo ke da dikeva lesu na ka e yaco ni rau se bula voli e vuravura e dua na tagane kei na dua na yalewa. E kaya na iVolatabu: “E vakatubura na Kalou o Jiova mai na qele na vunikau kece ga e totoka na kena irairai qai vinaka me laukana.” (Vakatekivu 2:9) Ia e biuta e dua na ivakaro. E tukuna o Jiova vei Atama: “E rawa ni o kana mai na vunikau kece ga e tu ena were, mo mamau kina. Ia mo kua ni kana mai na vunikau e kilai kina na ka vinaka kei na ka ca, ni o na mate dina ena siga o kania kina.” (Vakatekivu 2:16, 17) Qo e sega sara ga ni lawa dredre. E sega ni caka rawa na levu ni kau erau rawa ni kania o Atama kei Ivi. Ia qo e gauna vinaka me rau vakaraitaka kina nodrau vakavinavinaka vei koya e solia vei rau na veika kece, wili kina na nodrau bula uasivi. Na nodrau talairawarawa ena vakaraitaka tale ga nodrau doka na veiliutaki nei koya na Tamadrau vakalomalagi, kei na nodrau vinakata na nona veidusimaki vakayalololoma.
10, 11. (a) Erau beca vakacava na Kalou na imatai ni veiwatini? (b) Na cava e bibi kina na cala erau cakava o Atama kei Ivi?
10 Ka ni rarawa ni rau digia na imatai ni veiwatini me rau talaidredre vei Jiova. E kaya o Setani vei Ivi ena nona vakayagataka e dua na gata me nona waqawaqa: “E kaya sara ga na Kalou mo drau kua ni kana mai na vunikau kece e tu ena were?” Mani sauma o Ivi: “E rawa ni keirau kania na vuata mai na vunikau ena were. Ia e kaya na Kalou me baleta na vuata mai na vunikau e tu ena lomadonu ni were: ‘Drau kua ni kana mai kina, kua, drau kua ni tara, de drau mate.’”—Vakatekivu 3:1-3.
11 “Drau na sega dina ni mate,” e kaya o Setani. “E kila na Kalou ni siga ga drau kana kina, ena rai na matamudrau, drau na vaka na Kalou, drau na kila na ka vinaka kei na ka ca.” (Vakatekivu 3:4, 5) E saga o Setani me vakabauta o Ivi ni na yaga vua na nona kania na vuanikau vakatabui. E vakaraitaka vei Ivi ni sega ni dodonu me dua tale e lewa vua na ka e vinaka kei na ka e ca; e dodonu me cakava ga na ka e vinakata. E beitaki Jiova tale ga o Setani ena nona kaya ni sega ni tukuna na ka dina ena yaco ke laukana na vuanikau. Mani vakabauti Setani o Ivi. Betia na vuanikau, kania sara. Oti e solia eso vei watina, kania tale ga o Atama. Na ka erau cakava qo erau a sega ni cakava ena lecaika. Erau kila vinaka ni rau sa cakava na ka sara ga a tukuna na Kalou me rau kua ni cakava. Na nodrau kania na vuanikau e vakaraitaka ni rau sa nakita sara ga me rau beca na ivakaro rawarawa qai matata a vakaroti rau kina na Kalou. Erau vakaraitaka ni rau beca na Tamadrau vakalomalagi, erau beca tale ga na nona veiliutaki. E sega sara ga ni dua na nodrau iulubale!
12. Na ivakaraitaki cava eda na kila kina na ivakarau ni yalo i Jiova ena gauna erau tusaqati koya kina o Atama kei Ivi?
12 Dua mada na kena ivakaraitaki: Kaya mada ke o susuga, oqarava voli mai e dua na luvemu ena nomu vinaka kece, ia e qai talaidredre vei iko. O raica ni sa sega ni dokai iko, sa sega tale ga ni lomani iko. Cava ena yacovi iko? Ena vakamosia sara ga na yalomu se vakaevei? Vakasamataka mada na mosi ni yalo i Jiova ni raica na nodrau tusaqati koya o Atama kei Ivi.
13. Na cava e kaya o Jiova ni na yaco vei Atama ena gauna e mate kina? Na cava e kena ibalebale ya?
13 Ni rau talaidredre o Atama kei Ivi, sa sega tale na yavu me vakalaiva kina o Jiova me rau bula tiko ga. Erau mani mate me vaka ga e yalataka o Jiova. Ia ni rau sa mate, erau sega ni lai bula tale tiko ena dua na vanua ni yalo. Eda kila qo mai na vosa e tauca o Jiova vei Atama ena vuku ni nona talaidredre. E kaya na Kalou: “O [na] suka ina qele, ni o vu ga mai kina. Ni o kuvuniqele ga, o na suka mo kuvuniqele tale.” (Vakatekivu 3:19) A buli Atama na Kalou mai na kuvuniqele. (Vakatekivu 2:7) Ni bera ni buli, a sega tu ni dua na ka o koya. Ni kaya gona na Kalou ni sa na suka o Atama me kuvuniqele, e vakaibalebaletaka ni sa na suka o Atama me sega tale ni dua na ka me vaka ga e liu. Sa na sega ni kabula tale o Atama me vaka ga na kuvuniqele a buli mai kina.
14. Na cava eda mate kina?
14 Ke rau a sega ni talaidredre vua na Kalou o Atama kei Ivi, ke rau bula tu ga nikua. Ia na nodrau talaidredre e vakavuna me rau ivalavala ca, rau tini mate sara. Eda sa mai mate ni vakadewa o Atama na bula ivalavala ca kei na mate vei keda kece na nona kawa. (Wilika Roma 5:12.) Na ivalavala ca ya e vaka e dua na matedewa e takavi keda kece. Na vua ni ivalavala ca na mate. Na mate e keda meca, e sega ni noda itokani. (1 Korinica 15:26) Eda marau dina ni vakarautaka o Jiova na ivoli me sereki keda kina mai na nona ivesu na meca dau veivakalolomataki qo!
E YAGA NA NODA KILA NA KA DINA E YACO NIDA MATE
15. Na cava e veivakacegui kina na noda kila na ka dina me baleti ira na mate?
15 E veivakacegui noda kila na ka e tukuna na iVolatabu me baleta na kedra ituvaki na mate. Me vaka eda sa raica mai, erasega ni rarawa tale tiko na mate. E sega ni dua na vuna meda rerevaki ira kina nira sega ni rawa ni vakaleqai keda. Era sega ni gadreva na noda veivuke, era sega tale ga ni rawa ni vukei keda. E sega ni rawa nida vosa vei ira, e sega tale ga ni rawa nira vosa vei keda. Levu na iliuliu ni lotu era kaya ni rawa nira vukei ira na mate. O ira na vakabauta na lasu qo era sa dau soli ilavo vei ira. Ia na noda kila na ka dina e taqomaki keda, eda na sega ni dabuitaki kina vei ira na dau vakavulica na lasu vaka oya.
16. O cei e vakasesea na ivakavuvuli ni levu sara na lotu, ena sala cava?
16 Vakacava na nomu lotu, e tautauvata na ka e vakavulica kei na ka e vakavulica na iVolatabu me baleta na kedra ituvaki na mate? Levu na lotu e duatani na ka era vakavulica. Ena vuku ni cava? Ni sa vakasesea o Setani na nodra ivakavuvuli. E vakayagataka o koya na lotu lasu me saga kina mera vakabauta na tamata ni mate ga na yagodra, ia ena lai bula tale tiko ena vuravura ni yalo e dua na ka tawarairai e vakatokai na yalodra. Qo e dua wale ga vei ira e levu sara na lasu e vakayagataka o Setani me vakacalai keda kina meda kua ni qarava na Kalou o Jiova. Na cava eso tale na lasu?
17. Na cava e beci kina o Jiova ena nodra vakavulica eso ni na vakararawataka na tamata me tawamudu?
17 Me vaka eda sa raica mai, eso na lotu era vakavulica ni kevaka e mate e dua e ca na nona ivakarau ni bula, sa na lako o koya ena dua na vanua katakata caucaudre me lai kama tawamudu kina. Na ivakavuvuli qo e beci sara ga kina na Kalou. E Kalou dauloloma o Jiova, o koya gona ena sega vakadua ni vakararawataka va qo na tamata. (Wilika 1 Joni 4:8.) Na cava mada o nanuma ke o raica e dua na turaga ni totogitaka e dua na gone e talaidredre ena nona taura na ligana qai vakama ena buka? O na dokai koya? O na vinakata mo drau veikilai? Sega sara ga! Macala ga ni o na cata na nona ivalavala ni sa rui veivakalolomataki. Ia e vinakata o Setani meda vakabauta ni o Jiova ena vakararawataka na tamata ena bukawaqa me tawamudu!
18. Na nodra qaravi na mate e vu mai na lasu vakalotu cava?
18 E uqeta tale ga eso na lotu o Setani mera vakavulica ni Vakatakila 4:11.gauna e mate kina e dua, sa na vuki me dua na kabula vakayalo qai dodonu mera rokovi koya o ira na bula tiko. Era vakavuvulitaka ni yalodra na mate e rawa nira itokani nuitaki, se ra keda meca nabadua. Levu era vakabauta sara ga na lasu qo. Era rerevaki ira na mate, sa ra qai dau rokovi ira, ra qaravi ira. Ia e tukuna vakamatata na iVolatabu ni o ira na mate era sega sara tu ga ni vakila e dua na ka, me vaka ga e dua e mocelutu. Kena ikuri ni dodonu ga meda qarava na Kalou dina o Jiova, o koya e buli keda, e vakarautaka tale ga na ka meda bula kina.—
19. Noda kila na ka dina me baleta na mate ena vakarawarawataka na noda kila na ivakavuvuli vakaivolatabu cava tale?
19 Nomu kila na ka dina me baleti ira na mate ena taqomaki iko mo kua ni vakacalai ena levu sara na ivakavuvuli lasu vakalotu. E vakarawarawataka tale ga na nomu kila eso tale na ivakavuvuli ena iVolatabu. Kena ivakaraitaki, ni o kila ni gauna eda mate kina eda sega ni lai bula tale tiko ena dua na vuravura ni yalo, e vakaibalebale vakalevu sara vei iko na vosa ni yalayala me baleta na bula tawamudu ena parataisi e vuravura.
20. Na taro cava eda na dikeva ena wase tarava?
20 Ena dua na gauna balavu sa oti, a taroga na taro qo na turaga yalodina o Jope: “Ke mate e dua na tamata, ena bula tale?” (Jope 14:14) Ena bula tale e dua sa mate? E veivakacegui dina na ka e kaya na iVolatabu ena tikina qo, me vaka eda na dikeva ena wase tarava.
^ para. 5 Raica na iKuri ena tabana e 208-211 ni na vakamatatataki kina se cava na “yalo.”


text:
WASE 63
iVakasala me Baleta na Tarabe kei na iValavala Ca
MACIU 18:6-20 MARIKA 9:38-50 LUKE 9:49, 50
-
IVAKASALA ME BALETA NA TARABE
-
NI VALAVALA CA E DUA NA TACIDA
Se qai vakamacalataka oti ga o Jisu na rai me tiko vei ratou na nona imuri. E dodonu me ratou vaka na gonelailai, me ratou yalomalumalumu se kua ni vaqara rogo. Ke ratou ‘vakacegui ira era vaka na gonelailai ena yaca i Jisu, sa ratou vakacegui Karisito tale ga.’—Maciu 18:5.
Ratou veibataka ena dua na gauna sa oti na yapositolo o cei e levu duadua, eratou rairai nanuma gona ni veivunauci na vosa i Jisu. E cavuta sara na yapositolo o Joni e dua na ituvaki se qai yaco ga: “Keitou raica e dua na tagane ni vakasavi ira voli na timoni ena yacamuni, keitou via tarovi koya ni sega ni dau tomani kedatou.”—Luke 9:49.
Vakacava a nanuma o Joni ni vakadonui ga me ratou veivakabulai na yapositolo se vakasavi ira na timoni? Ke dina qori, e rawa vakacava ni vakasava na timoni na tagane e Jiu? De dua a nanuma o Joni ni sega ni dodonu me cakamana na tagane qori ni sega ni dau muri Jisu kei ratou na yapositolo.
E kurabui o Joni ni tukuna o Jisu: “Dou kua ni saga mo dou tarovi koya, ni sega ni dua ena cakamana oti ga ena yacaqu me na qai vakasewasewani au tale. Ni nodatou ito o koya e sega ni saqati kedatou. Au tukuna vakadodonu vei kemudou, ena vakaicovitaki dina ga o koya e solia vei kemudou e dua na bilo wai mo dou gunuva ni dou itokani i Karisito.”—Marika 9:39-41.
E sega ni vinakati me salavata sara kei Jisu na tagane qo me qai nona ito. E se bera tale ga ni tauyavu na ivavakoso vaKarisito, ke sega gona ni tomani Jisu, sega ni kena ibalebale ya ni dau veitusaqati o koya se tokona na lotu lasu. E vakabauti Jisu na tagane qo, qai laurai ena ka e tukuna o Jisu ni na vakaicovitaki.
Ena yasana adua, e sega ni vinaka ke tarabe na tagane ena ka ratou tukuna se cakava na yapositolo! E kaya o Jisu: “O koya e vakatarabetaka e dua vei ira na lalai qo e vakabauti au, e vinaka cake me vesu i domona e dua na vatuniqaqaqi levu e dau dreta na asa, me qai kolotaki i wasawasa.” (Marika 9:42) E tukuna o Jisu ni dodonu me ratou muduka laivi na nona imuri na tikiniyago talei mada ga me vaka na liga, yava, se mata ke vakatarabetaki ratou. E vinaka cake me yali e dua na ka talei va qori qai curu ina Matanitu ni Kalou, me kua ga ni vakamareqeta tiko qai kolotaki i Qiena (Buca o Inomi). Eratou sa rairai raica na buca qori volekati Jerusalemi na yapositolo, e dau kama kina na benu. Ratou na kila gona ni dusia tiko ya na rusa tawamudu.
E veivakasalataki tale ga o Jisu: “Dou kua gona ni beca e dua vei ira na lalai qo, au tukuna vei kemudou ni nodra agilosi mai lomalagi era dau tu ga ena mata i Tamaqu.” Vakacava era talei vei Tamana na “lalai” qori? E vakamacalataka sara o Jisu e dua na tagane e 100 na nona sipi qai yali Maciu 18:10, 14.e dua. E biuti ira tu na 99 me lai vaqara na dua e yali. Ni sa kunea, ena levu cake nona marautaka na dua qori mai na 99 era sega ni yali. E tomana o Jisu: “E sega tale ga ni taleitaka na Tamaqu mai lomalagi me rusa e dua vei ira na lalai qo.”—
De dua ni vakasamataka tiko o Jisu nodratou veiletitaka nona yapositolo se o cei e levu duadua, e uqeti ratou kina: “Mo dou vakamasimataki kemudou, dou veiyaloni tiko ga.” (Marika 9:50) E dau vakamasima na kakana me taleitaki kina. Ni vakamasima vakaivakatakarakara na nona vosa e dua, ena ciqomi rawarawa qai vakilai tiko ga na veiyaloni. Qori e sega ni cakava rawa na veiba.—Kolosa 4:6.
Ena so na gauna eda na veileqaleqati kei ira eso tale, qai vakamacalataka o Jisu na ka meda cakava ena ituvaki va qori: “Ke valavala ca e dua na tacimu, lai vakaraitaka vua nona cala ni drau tiko taurua. Ke rogoci iko, o sa vakabula na tacimu.” Vakacava ke sega ni vakarorogo? E veivakasalataki o Jisu: “Kauta e dua se rua tale, me rawa ni vakadeitaki na ka kece ena itukutuku ni le rua se tolu na ivakadinadina.” Ke sega ni walia qori na leqa, me tukuni “ina ivavakoso,” oya vei ira na qase ni ivavakoso mera qai vakatulewa kina. Vakacava ke sega tiko ga ni vakarorogo o koya e valavala ca? “Me okati o koya me vaka e dua mai na veimatanitu, se daukumuni ivakacavacava,” era sega ni dau veimaliwai kei ira va qori na Jiu.—Maciu 18:15-17.
Bibi mera muria na ivakatawa na Vosa ni Kalou. Ke ra vakatulewataka ni cala dina e dua qai gadrevi me vunauci, nodra vakatulewa qori ‘sa na vauci oti mai lomalagi.’ Ia sa na “sereki oti mai lomalagi” ke ra vakatulewataka ni sega ni cala. Ena yaga sara na idusidusi qori ni sa tauyavu na ivavakoso vaKarisito. Ni vinakati me vakayacori eso na vakatulewa bibi, e kaya o Jisu: “Na vanua e soqoni kina e le rua se tolu ena yacaqu, au na tiko ena kedratou maliwa.”—Maciu 18:18-20.


text:
WASE 125
Kau o Jisu Vei Anasa kei Kaiafa
MACIU 26:57-68 MARIKA 14:53-65 LUKE 22:54, 63-65 JONI 18:13, 14, 19-24
-
KAU O JISU VEI ANASA
-
CALA VAKALAWA NODRA VEILEWAI NA SANADRINI
E vesu o Jisu me vaka e dua na daubasulawa qai kau vei Anasa, a bete levu tiko ena gauna e vakadrukai ira kina na qasenivuli o Jisu ena valenisoro ni se gone. (Luke 2:42, 47) Eratou bete levu tale ga e muri eso na luvena tagane o Anasa, ia qo sa bete levu tiko na wati luvena yalewa.
Ni kau ina vale i Anasa o Jisu, e soqoni ira sara na lewe ni Sanadrini o Kaiafa. Era le 71 na lewe ni Sanadrini, qai wili tiko kina na bete levu kei ira era taura tu na itutu qori ena veigauna sa oti.
E tarogi Jisu sara o Anasa “ena ka e baleti ratou na nona tisaipeli kei na nona ivakavuvuli.” E sauma vua o Jisu: “Au dau tukuna na ka kece ga e matanalevu. Au dau veivakavulici ena valenilotu kei na valenisoro, na Jiu kece ga era dau lako yani kina, au sega ni cavuta vakavuni e dua na ka. Na cava o tarogi au kina? Tarogi ira ga era dau rogoca na noqu vosa.”—Joni 18:19-21.
E sabaka na mata i Jisu e dua na yadra e duri voleka tu e kea qai kaya ena cudru: “E dodonu mo vosa tu va ya vua na iliuliu ni bete?” E kila o Jisu ni sega ni dua nona cala, mani kaya: “Ke cala na ka au tukuna, tukuna mai na ka e cala, ia keu tukuna tiko na ka dina, na cava o sabaki au kina?” (Joni 18:22, 23) E vakarota sara o Anasa me kau o Jisu vei Kaiafa na wati luvena yalewa.
Era bose tiko mai na vale i Kaiafa na lewe ni Sanadrini—na bete levu, nodra qase na lewenivanua, kei ira na vunivola. E cala vakalawa me caka na veilewai ena bogi ni Lakosivia, ia era saga na ilala qori me yaco na nodra inaki ca.
E levu na lewe ni Sanadrini era duavata ena nodra inaki. A vakatulewataka na Sanadrini me vakamatei o Jisu ni vakaturi Lasarusa oti. (Joni 11:47-53) Era bosea ena vica na siga sa oti na iliuliu ni lotu mera vesuki Jisu qai vakamatea. (Maciu 26:3, 4) Io, sa vaka e mate rawa tu o Jisu, ia se bera tiko ni caka na veilewai!
Sa cala rawa tu vakalawa nodra bose, qo era sa vaqara ivakadinadina tale na iliuliu ni bete kei na lewe ni Sanadrini me beitaki vakailasu kina o Jisu. E levu era mai beitaki koya, ia e veicalati nodra itukutuku. Erau sa qai lako mai e le rua qai kaya: “Keimami rogoca ni kaya, ‘Au na talaraka na valenisoro qo a tara ena liga, ia ena loma ni tolu na siga au na tara tale e dua e sega ni caka ena liga.’” (Marika 14:58) Ia erau lomalomarua tu mada ga na tagane qori.
E tarogi Jisu o Kaiafa: “O sega ni sauma rawa ya? Na cava o nanuma ena nodra veibeitaki?” (Marika 14:60) E lasu na ka e beitaki kina qai veicalati nodra itukutuku na ivakadinadina, ia e galu tu ga o Jisu. Mani vakayagataka na Bete Levu o Kaiafa e dua tale na iwalewale.
E kila o Kaiafa ni votivoti vei ira na Jiu me tukuna e dua ni Luve ni Kalou. A tukuna ena dua na gauna o Jisu ni Tamana na Kalou, ra qai via vakamatei koya na Jiu nira kaya ni “vakatauvatani koya . . . kei na Kalou.” (Joni 5:17, 18; 10:31-39) Sa kila rawa tiko qori o Kaiafa, mani tarogi Jisu vaqaseqase: “Au tukuna vei iko mo bubului vua na Kalou bula ni o na tukuna na ka dina. Mo tukuna mai se o Karisito na Luve ni Kalou, se sega.” (Maciu 26:63) Sa tukuna oti o Jisu ni Luve ni Kalou. (Joni 3:18; 5:25; 11:4) Ke sega ni cakava tale qo, sa rawa ni beitaki ni cakitaka ni o koya na Luve ni Kalou, e Karisito tale ga. E mani kaya o Jisu: “O yau dina qori, oni na raica na Luve ni tamata ni dabe toka ena ligaimatau i koya e kaukaua sara, ena lako tale ga mai ena o ni lomalagi.”—Marika 14:62.
E dresuka nona isulu e sau na bete levu qai kaya: “E vosabeca na Kalou o koya! Na ivakadinadina cava tale eda vinakata? Raica! Oni sa rogoca na nona veibeci. Na cava nomuni nanuma?” E sega ni dodonu nodra lewa, ia era kaya na lewe ni Sanadrini: “Sa dodonu ga me mate.”—Maciu 26:65, 66.
Era sa qai vakalialiai Jisu, era vacuki koya tale ga. Eso tale era sabaki koya qai kasivita na matana. Era ubia na matana nira sabaki koya tiko ra qai kaya ena veivakalialiai: “Parofisai mada. O cei e sabaki iko?” (Luke 22:64) E vakayacori vua na Luve ni Kalou na itovo lolovira, e cala tale ga vakalawa nona lewai ena bogi!


text:
Vakatasuasua
Na vakatasuasua e dua na mataqali qaravi cakacakaniliga ka vakayagataki ira na bula dauqaravi, vakavuqa na dauvakaraitaki se daunidramayalewa, me vakaraitaka kina e dua na ka e yaco dina se raitayaloyalotaka e matadra e dua na sarasara bula ena dua na vanua, vakavuqa e dua na tavata. Sa rawa vei ira na dauvakatasuasua me ra vakadewataka na veika oqo vei ira na ivavakoso ena nodra cokoti vata ni ivakaraitaki, vosa, sere, ivakatagi, kei danisi. Veigacagaca ni cakacakaniliga, me vaka na iyaloyalo boroi kei na iwalewale ni tavataliga me vaka na cinataki e vakayagataki me vakavinakataka cake na yago, na kena tiko kei na veivauci ni veika e sotavi.


text:
Na Cava me Saumi?
Na rede ni lisi kei nai sau ni veiqaravi.
Na Gauna Cava me Saumi Kina?
Ena Janueri (na rede ni Janueri kina June) kei na Jiulai (na rede ni Jiulai kina Tiseba) ena veiyabaki. Ena 2 na vula oqo, esa dau vakau kina vei ira kece nai taukei ni lisi na tikidua mera sauma na nodra rede.
Me Saumi e Vei?
- Na veivanua kece e tiko kina na neitou vale ni volavola, era sa tiko talega kina na neitou dauniveiqaravi mera ciqoma na nomuni sausaumi. E rawa ni ko ni solia nai lavo qaqa (cash) ka rawa talega ni ko ni vakayagataka na nomuni Cards.
- Na sausaumi e rawa talega ni vakayacori ena dua ga na tabana nei MH, se Post Office, se dua na baqe vakabisinisi (ANZ, Westpac, BSP) ko voleka kina.
- Me vakarawarawataka vei kemuni, e rawa talega ni ko ni sausaumi ena mona livaliva (internet banking).
- Ni sega ni saumi na rede ni lisi, e i vakaraitaki ni nona sega ni dinata na veidinadinati nai taukei ni lisi ka na rawa vua na Matabose (TLTB) me vakayacora eso na ka, ka rawa ni tini sara kina ena mataveilewai.
- Keitou vakamamasu mo ni dau sauma na nomuni rede ena kena gauna me kakua kina ni sotavi na dredre vakaoqo.


text:
Vakaseua
Vakaseua e dua na ni wai qito ka dauvodo kina na ua, ka vakatokai me dua na dauvakasisi, vodo na kena e liu se na mata ni dua na vanua ni toki na ua kei na cagi ua, ka na dau tiko kina na surfer ki na matasawa. Na ua veiganiti me baleta na vakaseua e kunei taumada ena wasa, ia e rawa talega ni kunei ena drano se uciwai ena loma ni dua itikotiko ua se ualoka wasea. Ia, na dauvakasisi e rawa talega ni vakayagataka na ua buli me vaka na kena e wakes na waqa kei na ua a caka ena buli ua tobu.


text:
Me 29-June 4
JEREMAIA 49-50
Sere 74 kei na Masu
iTekivu ni iVakamacala (Me kua ni sivia na 3 na miniti)
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
“O Jiova e Vakalougatataka na Yalomalumalumu Qai Totogitaki Ira na Dokadoka”: (10 min.)
Jr 50:4-7—Ira na ivovo ni Isireli era veivutuni ra qai yalomalumalumu, era na sereki mera lesu i Saioni
Jr 50:29-32—Ena vakarusai o Papiloni ni viavialevu vei Jiova (it-1-E 54)
Jr 50:38, 39—Ena sega ni tawani tale o Papiloni (jr 161 ¶15; w98 1/4 20 ¶20)
-
Vakekeli ena Vosa ni Kalou: (8 min.)
Jr 49:1, 2—Na cava e vunauci ira kina na Amoni o Jiova? (it-1-E 94 ¶6)
Jr 49:17, 18—E vakataki Sotoma kei Komora vakacava o Itomi, na vuna? (jr 163 ¶18; ip-2 351 ¶6)
Na cava o vulica me baleti Jiova ena wili iVolatabu ni macawa qo?
Na cava eso tale na iyau vakayalo o raica ena wili iVolatabu ni macawa qo?
-
Wili iVolatabu: (Me kua ni sivia na 4 na miniti) Jr 50:1-10
GUMATUA ENA CAKACAKA VAKAITALATALA
iMatai ni Veisiko: (Me kua ni sivia na 2 na miniti) T-32—Me dua na yavu ni veisikovi lesu.
Veisikovi Lesu: (Me kua ni sivia na 4 na miniti) T-32—Veivosakitaki na ulutaga “Vakasamataka Mada.” Me dua na yavu ni veisiko e tarava.
Vunau: (Me kua ni sivia na 6 na miniti) w15 15/3 17-18—Usutu: Na Cava sa Sega ni Dau Vakamacalataki Kina ena Noda iVola ni Wase Rua na Kena Kilai na iTukutuku Vakaivolatabu me Vaka e Liu?
NODA BULA VAKARISITO
Kauta Laivi na Tolonikau Levu: (15 min.) Me saravi na vidio Kauta Laivi na Tolonikau Levu. Oti me qai veivosakitaki na taro qo: E dokadoka qai dau vakalelewa vakacava na tacida qori? Na cava e vukei koya me veisautaka nona rai? E yaga vakacava qori vua?
Vuli iVolatabu ni iVavakoso: (30 min.) kr wase 13 ¶11-23
Railesuvi na ka e vulici qai vakamacalataka vakalekaleka na ka ena vulici ena macawa tarava (3 min.)
Sere 148 kei na Masu


text:
ITALANOA 39
Tubu na Senikau ena iTitoko i Eroni
RAICA mada na senikau kei na amodi dreu e tubu tiko ena kau oqo. Oqori na ititoko i Eroni. Era tubu ena loma ni dua ga na bogi. Meda raica mada se cava e vakavuna.
Era veilakoyaki voli na Isireli ena vanua liwa. Ra nanuma e so ni sega ni dodonu me nodra iliuliu tiko o Mosese, se me bete levu o Eroni. Eratou duavata kina o Kora, Tecani, Epairami, kei ira tale na 250 era veiliutaki tiko. Era qai mai kaya vei Mosese: ‘Na cava o viavia lewa tiko kina vei keimami?’
A kaya o Mosese vei Kora kei na nona ilawalawa: ‘Dou kauta mai ni mataka ina vale ni Kalou na nomudou miqa. Me biu mai kina na ka boi vinaka. Eda na qai raica se o cei e digitaka o Jiova.’
Ena siga tarava eratou sa lako yani ina valeniveitavaki o Kora kei ira na lewe 250 na nona ilawalawa. Lewe vuqa tale era lako vata yani kei iratou. E vakacudrui Jiova sara ga vakalevu na ka oqo. E kaya o Mosese: ‘Dou lako tani mai na nodra valelaca na tamata ca oqo. Dou kua ni tara e dua na nodra iyaya.’ Era rogoci koya na tamata ra qai lako tani mai na valelaca i Kora, Tecani, kei Epairami.
Sa qai kaya tale o Mosese: ‘Na ka oqo dou na kila kina se digitaki cei o Jiova. Ena tadola na qele qai tilomi ira na tagane ca oqo.’
Ni oti ga nona vosa o Mosese a tadola na qele qai tiloma na valelaca i Kora kei na nona iyaya kece, Tecani kei Epairami kei ira na tiko kina, ra qai bulu vakadua. Nira rogoca na tamata na tagi era kailavaka: ‘Meda dro! De tilomi keda tale ga na qele!’
E se tiko voleka ga ena valeniveitavaki o Kora kei ira na 250 qai biuta mai e dua na bukawaqa o Jiova mera kama kece kina. Sa qai kaya o Jiova vei Eliesa na luve i Eroni me ubia na icabocabonisoro ena nodra miqa na tamata mate. Nona cakava oya e vakaroti ira kina na Isireli ni o Eroni ga kei ira na luvena tagane e dodonu mera bete i Jiova.
Ia e via vakamatatataka sara vakavinaka o Jiova ni digitaki Eroni ga kei ira na luvena tagane mera bete. E kaya kina vei Mosese: ‘Mera dui kauta mai na nodra ititoko na iliuliu ni veiyavusa e Isireli. Me kauta mai o Eroni na nona ititoko ena vukudra na yavusa i Livai. Mera mai biu kece ena mata ni kato ni veiyalayalati ena loma ni valeniveitavaki. Ena tubu na senikau ena ititoko i koya au sa digia me bete.’
Ni rai yani o Mosese ena mataka tarava sa tubu tu na senikau kei na amodi dreu ena ititoko i Eroni! O sa qai kila na vuna e tubu tiko kina na senikau ena ititoko i Eroni?


text:
Wase 12
Na ivakatakila sa soli yani mai vei Josefa Simici na Parofita kivei Josefa Naiti Levu e Amoni, Penisilivenia, Me, 1829. Ko Josefa Naiti sa vakabauta na itukutuku nei Josefa Simici me baleta na kena tiko vua na peleti ni iVola i Momani kei na cakacaka ni vakavakadewa ka sa toso tiko ena gauna o ya ka so na gauna e dau solia na veivuke vakayago vei Josefa Simici kei na nona vunivola, ka rawa kina vei rau me rau tomana tiko na vakavakadewa. Ena kerekere nei Josefa Naiti, sa vakatataro kina na Parofita vua na Turaga ka ciqoma na ivakatakila.
1–6, Era na vakabulai na dautatamusuki ena were ni vaini; 7–9, Ko ira kece sa gagadre ka rawata me ra veivuke ena cakacaka ni Turaga.
1 Sa vakarau yaco e adua na cakacaka levu ka veivakurabuitaki vei ira na luve ni tamata.
2 Raica, koi Au na Kalou; mo rogoca matua na noqu vosa, ni sa bula ka kaukauwa, sa gata vakalevu ka mucu ga na iseleiwau batirua, a sa wasea rua na isema kei na uto ni sui; o koya mo rogoca matua kina na noqu vosa.
3 Raica, sa matua tu na were ka sa vakarau na tatamusuki; ia, ko koya sa gadreva me tatamusuki, me curumaka na nona isele takelo ena nona igu ka ia na tatamusuki ni sa siga toka, io me kumuna vata ki yalona na veivakabulai tawavakaiyalayala ena matanitu ni Kalou.
4 Io, ko koya yadua sa curumaka na nona isele takelo me ia na tatamusuki, sa kacivi dina mai vua na Kalou ko koya.
5 O koya oqo, kevaka ko na kerea vei au, ena soli vei iko; kevaka ko na tukituki ena dolavi vei iko.
6 Ia oqo, me vaka ni ko sa kerea, raica, au sa kaya vei iko, muria na noqu ivakaro, ka segata me turi ka yavutaki na inaki kei Saioni.
7 Raica, au sa tukuna vei iko, ka vakakina vei ira kece era gadreva me turi ka yavutaki na cakacaka oqo;
8 Ia ena sega ni dua e rawa ni veivuke ena cakacaka oqo vakavo ga kevaka e sa ayalomalumalumu ka sinai ena bloloma, ka tu vua na cvakabauta, dna inuinui kei na eloloma uasivi; io na yalomatua ena ka kecega, se na cava ga e nuitaki vua.
9 Raica, koi Au na rarama kei na vu-ni-bula kei vuravura, kau sa tukuna na veivosa oqo, o koya mo gumatua ni vakarogoca, ia ni oti ko sa na qai kacivi. Emeni.


text:
ITALANOA 27
Liutaki Ijipita e Dua na Tui Ca
O RAU na tagane oqo erau vakaukauataki ira tiko na tamata mera cakacaka. Raica mada na tagane e veimoku tiko! O ira na tamata cakacaka oqo era kawa i Jekope, era vakatokai ena yacana o Isireli. Era kai Ijipita na tagane era vakaukauataki ira tiko na Isireli mera cakacaka. Na cava a yaco mera bobula kina na Isireli vei ira na Ijipita?
Sa dede sara nodra marautaka na tiko e Ijipita na vuvale i Jekope. Na vuna baleta ni kauaitaki ira vakalevu o Josefa, na iliuliu kei Ijipita e taravi koya ga na tui, o Fero. Ia, lakolako sa qai mate o Josefa, a dua tale na Fero vou e Ijipita e sega ni dau taleitaki ira na Isireli.
O koya sara ga na Fero ca oqo a vakabobulataki ira na Isireli. E lesi ira na tamata cudrucudru mera dau vakararawataki ira na Isireli nira cakacaka tiko. Era vakaukauataki mera tara na koro i Fero. Ia, e levu tiko ga mai na kedra iwiliwili na Isireli. E vakarerei ira na kai Ijipita oqo de ra na qai kaukaua cake kina na Isireli.
O kila na ka a qai cakava o Fero? A kaya vei ira na yalewa ni Isireli era dau vakasucuma na gone: ‘Dou vakamatei ira na gonetagane kece era sucu mai.’ Ia nira yalewa vinaka, era sega ni via vakamatei ira na gone.
Sa qai vakaroti ira kece na nona tamata o Fero: ‘Dou vakamatei ira na gonetagane ni Isireli, mera bula ga na yalewa.’ E dua dina na ka rerevaki oqo. Meda raica mada na nona qai vakabulai e dua na gonetagane.


text: 4 E qai cakava o Solomoni e dua na icabocabonisoro kopa+ e 20 na kiupiti na kena balavu, e 20 na kiupiti na kena raba, e tini na kiupiti na kena cere.2 E cakava o koya na Wasawasa*+ ena kaukamea vakawaicalataki. E mokimokiti na kena ibulibuli, e 10 na kiupiti mai na dua na batina ina dua tale na batina, e 5 na kiupiti na kena cere, e rawa ni wavokita na wa ni vakarau e 30 na kiupiti na kena balavu.+3 E wavokita na ruku ni batina na iukuuku vago,+ e wavokita taucoko, e dua na kiupiti e tiko kina e tini, e wavokita na Wasawasa. E rua na iyatu vago, e vakawaicalataki vata ga.4 E dabe toka e dakudratou na 12 na bulumakau tagane,+ e 3 e qara ina vualiku, e 3 e qara ina ra, e 3 e qara ina ceva, e 3 e qara ina tokalau, e toka e dakudratou na Wasawasa qai qara i loma na dibidratou.5 Na kena vavaku e vaka na rabaniliga,* na batina e caka me vaka na bati ni bilo, e vaka na senilili. E rawa ni tawa ena tani e 3,000 na ivakarau paca.*6 E cakava tale ga o koya e tini na beseni ni savasava, e biuta e lima ena imatau e lima ena imawi.+ Era dau savata kina na ka me cabori me isoro kama.+ Ia na Wasawasa mera sasavui kina na bete.+7 E qai cakava o koya e tini na itutu ni cina koula+ me vaka e tukuni,+ e biuta sara ena valenisoro, e lima ena imatau e lima ena imawi.+8 E cakava tale ga e tini na teveli qai biuta ena valenisoro, e lima ena imatau e lima ena imawi,+ e cakava e 100 na boulu koula.9 E qai cakava na nodra raranivale+ na bete,+ na raranivale* levu+ kei na katuba ni raranivale, e ubia na katuba ena kopa.10 E biuta sara na Wasawasa ena imatau me qara ina tokalau donuya na ceva.+11 E cakava tale ga o Airami na sedre, na isivi, kei na boulu.+E mani vakaotia o Airami na cakacaka e cakava vei Tui Solomoni ena vale ni Kalou dina:+12 na rua na duru+ kei na iukuuku vaka na boulu ena ulu ni duru ruarua, na rua na lawalawa+ me robota na iukuuku vaka na boulu e toka ena ulu ni duru,13 na 400 na pomekaraneti+ ena rua na lawalawa, e rua na iyatu pomekaraneti ena dua na lawalawa me robota na rua na iukuuku e vaka na boulu e tiko ena duru,+14 e tini na qiqi* kei na tini na beseni ena delaniqiqi,+15 na Wasawasa kei na 12 na bulumakau tagane e tiko e rukuna,+16 kei na sedre, na isivi, kei na icula,+ kei na kena iyaya kece e cakava o Airami-abivi+ ena kopa caliva vei Tui Solomoni me baleta na vale i Jiova.17 E cakava qori na tui ena yasayasa na Joritani ena qele vavaku ena tadrua kei Sukoci+ kei Sirata.18 E bulia vakalevu na iyaya kece qo o Solomoni, e sega ni kilai rawa na bibi ni kopa.+19 E cakava o Solomoni na iyaya kece+ me baleta na vale ni Kalou dina: na icabocabonisoro koula,+ na teveli+ e toka kina na madrai dauraici,+20 na itutu ni cina kei na cina e koula dina,+ me waqa ena mata ni rumu sara e loma me vaka na kena ivakaro,21 na senikau, na cina, kei na iqamu ni vauvau ni cina e koula, na koula dina,22 na ikotinivauvau ni cina, na boulu, na bilo, na itawatawa ni bukawaqa e koula dina, na matamata ni vale, na katuba ni Loqi Tabu Sara,+ kei na katuba ni valenisoro, e koula.+