text:
Ivakamacala taumada. Na cava na yaga ni noda cakau? Na cava na veika bula e idusi (indicators) kei na yaga ni kena vakadikevi
- Hannah Stone
- 1 years ago
- Views:
Transcription
1 Ivakamacala taumada Na cava na yaga ni noda cakau? Na cakau e yaga sara vei keda baleta ni isema ni veika era tu wavoliti keda. Na cakau e dudui na kena vakasakiti ni ivurevure ni bula ena vuravura qai dau kune ena umawaitui draki katakata, wai makare qai vovodea ena draki e dau sotavi ena 23.5 na dikiri ina vualiku kei na ceva ni veimama kei vuravura (equator) ka yacana ena vosa vulagi vakaperitania na tropical. Na cakau e yaga ena vuqa tale na vakasama: 1 Ena kena vakadikevi na bula, e duidui sara ga na kena ituvatuva - ni bula voli ena cakau e vuqa na veika bula kei na kau ka dikevi ni duidui sara kina mai na vanua ni sasaga bula tale eso. Ni vakatauvatani kei na veikau lelevu e dau vakatokai ena vosa vulagi vakaperitania na tropical rainforests, na cakau tale ga e kilakasamitaki ni ivurevure ni wai ni veivakabulai kei na vei wai yaga tale eso kei na ivurevure ni veika tale eso e se bera ni ra vakadikevi se vakatakilai vei ira na dau ni vakadidike. 2 E ivurevure tale ga ni veika bula dusia toka kina ni vuqa tale tu na ka e bula voli kina ka ivurevure ni kakana vei ira na ika kei na veika tale eso era bula voli e loma ni waitui. E sala tale ga ni nodra vakarurugi na veika bula e na iqoliqoli. 3 Ena dau vukea na ivurevure ni kakana ka na rawa tale ga ni ivurevure ni rawa ilavo vei ira era bula volekata na baravi, ia, ena vakatautaki wale ga na tikina qo ena nodra na vakamuria vinaka na ituvatuva ni kena na maroroi. Na iyau e rawa mai ena nodra qoroya na cakau na vulagi saravanua e sa dinati ni dua tale ga na ivurevure ni ilavo. Sa vuqa na drau na veitabayabaki na nodra dau vakanuinuitaka tu itaukei e Viti me rawa kina na kakana bulabula e yacana ena vosa vulagi na protein. 4 Na cakau e dei tale no ga ena kena taqomaki na veiyatuyanuyanu kei na kedra baravi. Ke sega na cakau ena sisi na vanua mamaca ina waitui. Me da sa tekivu mareqeta na cakau baleta ni sega na kena isosomi. Na cakau era a se buli ka bula voli mai ena drau se udolu na yabaki sa nadakui ka na taura tale ga e dua na gauna balavu me sosomitaki ke ra na bula rawa tale. Na veivakatorocaketaki e vuqa esa mai vakayacori wavoliti keda ena vakaleqa tale ga na cakau ke sega qaravi vakamaqosa na kena kauwaitaki. Na cava na veika bula e idusi (indicators) kei na yaga ni kena vakadikevi Na noda cakau era bula kina na veika yaga eso ka ra ivakarau ni kena vakadeitaki tiko na bula ni cakau me yalava ni bula. E so vei ira era yaga ena kena sagai na kena vakadikevi na veiveisau vinaka se ca e dau yaco ena noda iqoliqoli. E yacadra na veika bula qo me ra idusi. Na nodra bula na idusi e rawa ni vukea na veiveisau ni veika bula eso ni ke ra na kawaboko ena rawa ni ra kawaboko tale ga kina na so tale na ka era bula voli ena yalava ni iqoliqoli. Baleta idusi e rawa vakatautaki kina na veiveisau ni bula tale eso kei na kena ituvatuva, na kena kilai na yaga ni idusi e usutu ni sasaga ni maroroi ni iqoliqoli. Na kena vakamuri voli e dua na idusi e sa na ivakarau tale ga ni kena vakadikevi ke dua tiko beka na kena yaga ena vanua e bula voli kina ka rawa ni na ivakasala ena kena veisautaki na cakacaka, mevaka na kena taurivaki na idavodavo eso ni kena mareqeti. Na veiveisau ni iwiliwili ni dua na idusi e rawa ni vakaraitaka na vinaka kei na ca ni nodra na rawa ni bula ena dua na yalava ka na vulici mai kina Healthy Reef, Plenty Fish, Happy People 7
2 na nodra ivakarau ni kana ka me itukutuku yaga ni kena kilai na kedra dui yaga na idusi e so. TAGEDE NI BULA NA TROPHIC Ena ituvatuva ni bula veimaliwai, na itagede e vakatokai ena vosa vakaperitania na trophic e oka kina na ituvatuva e rawa kina na bula ena veisasalu vakayagataki eso e tuvai matata no kina na ka era kania kei na ka e vakayagataki ira. Na ituvatuva vata vakaoqo e tautauvata ena vuravura taucoko na ivurevure ni bula, na mataqali e kania na kau/co bula kei na mataqali e kania na lewe. Ia, na kedra iwiliwili kei na veimataqali ka bula ena kedra dui tagede e duidui ena dui vanua ni bula kei na veika era bula voli kina. Ena vei iqoliqoli kei na itagede na trophic e matata tu kina na iwasewase ni dui itavi ena ituvatuva ni bula era oka kina. Na veika era kania na lewe e no voli ena itagede sara e cake ni ituvatuva ka tarava yani na kena era kania na kau/co bula kei na ivurevure ni bula e koto ena botoni itui ni ituvatuva. Na kena na kilai na ituvatuva ena iqoliqoli ena matata kina na nodra itavi ena kena maroroi na ituvaki ni iqoliqoli. Watson and Pauly In: Atlas of the Ocean 8 Healthy Reef, Plenty Fish, Happy People
3 Veika e bula ena lewe Na veika e bula ena lewe e dau okati tale ga me daunivakasasa lelevu. E rua tiko na i itagede ni veikanikani i loma ni waitui. Na kena imatai sa i koya o ira era dau kani ira na ika ka ra dau kana clumi/ co ni waitui walega kei na kena i karau sa i koya na ika e dau rawa ni kani ira na ika ena imatai ni vakatagedegede ni veikanikani ka vakatalega kina o ira ika ka ra dau kana lumi/co ni waitui So na ivakaraitaki ni imatai ni tagede na: Kawakawa, Ogo, Damu kei na Saqa ka ivakaraitaki ena ikarua ni tagede na Qio kei na Tovuto Na kedra na yali na veimataqali dauvakasasa vakaoqo mai na iqoliqoli ena rawa ni veisautaka na ituvaki ni cakau mai na bulabula ki na ivakatagedegede ni rusa. O koya gona e yaga me na veiriti ni iwiliwili ni veika bula ena loma ni iqoliqoli ka me na vakadeitaki voli tiko baleta ena vukea na kena veidutaitaki na kedra iwiliwili na veika bula tale eso ena ituvatuva ni bula ka rawa ni na vakilai ena ituvaki ni cakau ke sivia na iwiliwili. Qo eso na ivakaraitaki ni mataqali dauvakasasa era idusi yaga ka dau vakatautaki tale ga kina na ituvaki/ bula ni cakau. Ena vuku ni nodra tubu berabera ka lailai na iwiliwili ni nodra vakatubu kawa ena rawa ni ra kawaboko ke toso cake tiko ga ena veiyabaki na nodra vakarusai. Na nodra tubu e rawa ni yacova sara na 13 na mita vei ira na sa matua kei na 35 na senitimita ena kena se qai sucu vou. 1 Yacana raraba: Qio Yacadra ni vakadidike: Lamnidae Family Na qio e rawa ni 1 se sivia na 100 na luvena ena dua na ituvatuva ni vakatubu kawa, ka vakatautaki ena kena dui mataqali. E so e rawa ni vakasucuma e 19 ena dua ga na gauna, eso e dau dua wale ga ena loma ni dua na yabaki. E rua na ivakarau ni nodra vakatubu kawa ka rau vakatokai me oviparious (vakalutu yaloka) kei na viviparious (vakasucu na qio yalewa) E so era vakasasataki kedra ena siga kei na so tale ena bogi levu. Na kena yacovi na matua ni bula (gauna e rawa kina na vakatubu kawa) e sega ni tautauvata ka vakatau ena dui kawa ni qio. E so era qai yacova na gauna ni vakatubu kawa ni sa oti e 10 na yabaki mai na nodra sucu ka dau yacova sara e na yabaki ena so na kena kawa kilai. E duidui na vanua era bula kina na vei kawa yadua ni qio, ia, e levu ga na gauna era dau kune ena wai vuvu volekata na matasawa, muria sobu na bati ni cakau kei icabe ni botoni waitui ina vanua mamaca ka rauta no ni 30 na senitimita ena vuqa na gauna ni nodra bula. Healthy Reef, Plenty Fish, Happy People 9
4 UNDERSTANDING YOUR MARINE ENVIRONMENT USING INDICATOR SPECIES Na qio e ikarua ni tagede ni dauvakasasa ka toka ena tagede duadua e cake ka liutaka tale ga na ivakarau ni ituvatuva ni bula ena iqoliqoli. E ra vukea tale ga na kena veiriti no na iwiliwili ni dauvakasasa kakana lewe kei na kau/co bula e okati kina me dua na idusi vinaka ena kena vakabulabulataki na bula ni veimaliwai ena yalava ni cakau. Ke na sega na qio ena iqoliqoli ena rawa ni vuna me tubu cake na iwiliwili ni dauvakasasa ena itagede e ra, mevaka na kawakawa baleta ni rawa ni na vakalailaitaki sobu kina na iwiliwili ni ika, mevaka na ulavi ka ni ra dau kania na veika e tutubu voli (baleta na kawakawa e dau vakasasataki ira na ulavi) ka na rawa sara kina ni vakarusai na cakau mai na mate eso kei na kena benuci. Ke dau laurai na qio ena noda yalava ni bula ni cakau, e sa na ivakaraitaki tiko ni taucoko tiko na ituvaki. Na nodra bula na qio ena rawarawa sara na kena vaqeavutaki mai vei ira na dauqoli vakailoa era vakayagataka na dali balavu ka ni ra rawa ni ra dau coko tale ga ena kena dau qolivi na tuna. Na tubucake ni kena gadrevi na ivocevoce ni qio me ivoli ena rawa ni vakaleqa tale ga na kedra iwiliwili. Era sega ni dau kauwaitaka na yaloka sa vakalutumi (mevaka na ogolevu) ka ni ra dau biu me ra ciri voli tu ga e wasawasa. Era dau kune me ra tu vata vakailawalawa ka so era toso duadua voli ga qai dau totolo na nodra veitosoyaki. E so na kena mataqali e dau gaga ke da kania. 2 Y acana raraba: Ogo Yacadra ni vakadidike: Matavuvale ni Sphyraenidae Na ogolevu era sa qase sara era na bula voli ena yalava se bati ni cakau me ra vakayasavi ika tale eso me ra kania. Era vakalutu yaloka ena waitui titobu yawa mai vanua mamaca ka dau kakana voli ena sala ni ua. Era dau vakayawaki ira mai na waitui yacova sara na gauna sa na vakarau vakalutumi kina na yaloka. E duidui na iwalewale ni nodra vakasucu ena veiyasai vuravura. 10 Era oka tale ga ina imatai ni tagede ni ika e kania na lewe ka ra idusi ni kena maroroi na bula ni cakau baleta na tagede era oka kina. Sega so ni levu na kena meca ena yalava ni iqoliqoli vakavo ga na kena dau qolivi me kakana ni veisiga kei na kena dau veisivisivitaki vaqito na nodra siwati. H e a l t h y R e e f, P l e n t y F i s h, H a p p y Pe o p l e
5 Na nodra yalava e vakatautaki tale ga ena balavu ni bula na kena era se lalai era bula voleka mai matasawa ka ra dau vakarurugi ira voli ena loga co e waitui kei na tobu ni dau mati na vanua me yacova na gauna era sa na matua kina ka ra sa na toki sara ki na cakau levu 3 Yacana raraba: Kawakawa Yacadra ni vakadidike: Matavuvale ni Serranidae Yacana vaka Viti: Kawakawa, kawakawa matanisiga, qenuku, votoqa, donu, donu damu Na kawakawa e dredre sara mera kune vakailawalawa ka ni qai dau yaco ga ena gauna ni vakatubu kawa me ra vakalutu yaloka. Era dau vakalutu yaloka se vakatubu kawa vakavudua ena veiyabaki ka ra dau gole vakayawa sara mai na nodra yalava ni bula me ra lai vakayacora. E levu na kawa ni kawakawa era dau veisautaka na kedra ituvaki vakabibi mai na yalewa mera tagane, ka kena e lelevu era ka tagane. E sa kilai vakamatata tu ni ra dau vakalutu yaloka ena maliwa ni vula o June kei na Okosita. Era oka tale ga ena imatai ni tagede ni ika ka ra vakayagataka na lewe se dau vakasasa ena itagede oya. Era na tarova me sivia na iwiliwili ni ika era kania na kau/co era bula voli ena cakau mevaka na ulavi baleta ke levu na kedra iwiliwili ena rawa ni vakarusai taucoko na veika e tubu voli ka tu na kedra yaga ena yalava ni iqoliqoli. E levu ka ra kune wasoma e Viti era sa kasamitaki ni ra rawa ni na kawaboko me vaka na delabulewa, kawakawa kei na donu loa Dau qolivi vakalevu vei ira na gonedau me ivoli ena gauna ni nodra vakalutu yaloka ka ni ra sa dau kila vinaka tu gauna kei na vanua e dau vakayacori kina e vuqa na gonedau. E sa lutu sobu vakatotolo na kedra iwiliwili ena vuku ni nodra dau qolivi ena gauna ni vakalutu yaloka. E dau taura e dua ga na yabaki mera matua na kawakawa lalai, ia na ka lelevu era dau taura e vica vata na yabaki me ra na qai rawa ni vakatubu kawa vakatau ena kedra levu ka vakalevu ga ni sa oti e ciwa na yabaki vei ira na kawakawa lelevu. Healthy Reef, Plenty Fish, Happy People 11
6 UNDERSTANDING YOUR MARINE ENVIRONMENT USING INDICATOR SPECIES Na nodra yalava ni bula e dui vakatautaki ena nodra dui yabaki ni bula ka ni o ira na lalai kei ira na sa via matua mai era dau kune voli ga voleka ina matasawa (loga co ni waitui kei na veidogo) ia, o ira na kena sa matua sara e dau kune sara ena yalava ni cakau. 4 Yacana raraba: Bo, Damu Yacadra ni vakadidike: Matavuvale ni Lethrinidae Era sega ni dau veiqaloyaki voli vakalevu ka ra dau no voli ga ena nodra yalava ni bula. Na damu lalai ni veidogo era dau qai toki tani mai na vanua mamatia ina veicakau ena wasa titobu so na gauna me yacova sara e dua na drau na mita na kena titobu me na rawa ni bula kina. Era okati me ra imatai ni tagede ni dauvakasasataka na lewe vakavuqa ena sasalu qasi oka kina na kena e taqomaki ena vivili kei na ika Era dau binibini me ra vakalutu yaloka ena vanua era dau lai sota kina e drau se udolu tale na ika me ra vakatubu kawa. Rawa nira kawaboko ke ra qolivi vakalevu baleta ni dau berabera na nodra tubu qai dau balavu na nodra na bula voli. So na mataqali era rawa ni yacova na tagede ni matua mera vakatubu kawa nira yacova na yabaki ni bula me rua ki na lima ka rawa sara ni sivia na limasagavulu na dede ni nodra bula voli tiko. Sega ni vakaleqai ia e dau kakana taleitaki vakalevu ena noda vanua ka levu e dua volitaki talega. E duidui na kedra roka na ka tagane e karakarawa kata makuwaliliva ina drokadroka, se karakarawa siyawa kina drokadroka kei ira na ka lalai kei na yalewa e dau damu moli bota, kei na damu moli bota ki na vulavula. Varivoce Yacana ni vakadidike: Matavuvale ni Labridae 5 Yacana raraba: 12 Na yalava era bula kina e vakatautaki tale ga ena yabaki na ka lalai era digia na vanua e vavaku kina na lase, na co bula e loma ni waitui, ia na kena sa lelevu ka matua era digitaka na yalava ga ni nodra bula voli ena bati ni cakau, vei toloniwai galala ena tuba kei na sala ni wai ena maliwa ni cakau. H e a l t h y R e e f, P l e n t y F i s h, H a p p y Pe o p l e
7 Era dau kune ni ra salavata tu vakaisa tagane - yalewa, se vakailawalawa me rauta e rua ina vitu. O ira na kena sa matua cake era dau vakalutuyaloka vakaisa ka maliwai ira na matailawalawa lelevu ena gauna namaki ena veiyabaki. E dau berabera na nodra tubu. Rawa ni ra dau yacova na tolusagavulu na dede ni nodra bula voli kei na yabaki matua me ra tiko vata kina ni sa yacovi sara na 5-7. E na rawa ni ra dau veisautaka na kedra ituvaki ni bula mai na yalewa me tagane ni ra sa dau yacova na ikaciwa ni yabaki. qasi voli, sasalu e sega na suitu dau taqomaki ena qanivivili, ika lalai kei na echinoderms. E sa dikevi ni ra sa via yacova tiko na ivakatagedegede ni kawaboko ena vakadidike tuvalaki ni sasalu ni waitui mareqeti ni veivanua (2000 ICUN Red list). Na kena e lelevu cake e dau vakayagataki me ivoli ni ika bula kei na kena e lalai sara era dau volitaki/vakayagataki me vakaraitaki voli ena ivakatakarakara ni bula e loma ni wai. E tabu nira qolivi ka volitaki na kena qo e Viti. Era oka tale ga ena imatai ni tagede ni ika dau vakayagataka na lewe, kania tale ga na sasalu era Na kena e lalai era vakayagataka na sasalu qasi mevaka na ura/qari ka ra qai dau vakayagataka na ika ni ra sa lelevu. Na vakatubu kawa e vakayacori vakaisa vakailawalawa. Era matua nira yacova na yabaki 2-3. Era dau kune vata vakailawalawa. 6 Yacana raraba: Saqa Yacadra raraba ena vakadidike: Matavuvale ni Carangidae Era bula voli ena toba, tobu nuku ena maliwa ni matasawa yawaki mai waitui tobu, cakau mamatia kei na cakau e waitui tobu kei na cakau wavolita na matasawa. Era oka ena itagede ni imatai ni dauvakasasa e bula ena kau tubu, lewe ka vaka tale ga kina na sasalu yati kei na viili. Sega ni vakaleqai ia e dau kakana taleitaki vakalevu ena noda vanua ka levu e dua volitaki talega. Healthy Reef, Plenty Fish, Happy People 13
8 Era tu talega na kena era dauvakasasa ka yaga na nodra bula baleta nira na veivuke ena kena veiriti tiko na iwiliwili ni ka bula me na maroroi kina na cakau. E dua na kena ivakaraitaki na Davui. Era oka ena imatai ni tagede ni dauvakasasa era vakayagataka na matavuvale kuita, sasalu yati kei na sasalu veicoka/gaga me vaka na bula se bulewa. Yacana raraba: Davui Yacadra raraba ena vakadidike: Matavuvale ni Ranellidae Era bula voli ena dela ni nuku e botoni waitui, vanua wavoliti na cakau kei na waitui e 6 ina 20 na mita na kena titobu. Na kena e lelevu cake era vakaitavi tale ga ena kena vakarautataki toka na kedra iwiliwili na bula se bulewa ka dau kilai ni ra rawa ni vakarusa na cakau ke levu sivia na kedra i wiliwili ena loma ni qoliqoli. Tiko ena ituvatuva ni sasalu mareqeti ni veivanua (ICUN). Dau vakayasavi vakavuqa me baleta na qadra me ivoli. E duidui sara ga na kena e tagane mai na yalewa qai ra dau veiyacovi me buketetaki na luvedra. Era dau yacova na ituvaki matua me rawa nira veiyacovi ena ikaono ni vula ina ikarua ni yabaki. 14 Healthy Reef, Plenty Fish, Happy People
9 Dauvakasasa co/lumi tubu ni waitui Qo na ika era dau vakayagataka na co kei na veika lumilumia tutubu voli ena loma ni waitui. E yaga tale ga baleta na kedra vakarautataki toka na veika bula me kua ni vakaruguta/ubia taucoko na cakau. Na veika e kakabi/tutubu ka ra dau veisugusugutaka na rarama ni matanisiga ke tubu vakayauyau e rawa ni vakarusa tale ga na cakau. Na itagede ni dauvakasasa qo e oka tale ga kina na sasalu vaqana, sasalu qasi kei na sasalu yati. E dua na dauvakasasa ena itagede qo e dodonu me da kila na kedra inaki yaga na ulavi kei na matavuvale tabace/ balagi. E dina ni ulavi e vakayagataka na co/lumi tubu e loma ni wai e dau vakayagataka tale ga na veika bula lalai eso, ka sa yaga kina me da kila ni ra sega wale ga ni oka ena itagede ni dauvakasasa qo. E tolu na mataqali vakasasa era vakayacora kakana voli, karia na dagodra/yagodra ena veika e sotavi kei na kena e kana ne veika vuca e sotava/vakayagataka. ni bati ni cakau kei na so tale era vakayacora ga ena yalava e dau vakayacori vakawasoma kina. So e dau vakayacora valailawalawa levu na vakaluveni taki ni ika oqo, ka maliwai ira voli na yalewa nira vakalutu yaloka e dua ga na kena tagane ka so tale era vakayacora vakaisa (tagane/ yalewa) ena yalava kei na gauna namaki/kilai. 1 Yacana raraba: Ulavi, Kakarawa Yacana ni vakadidike: Matavuvale ni Scaridae Na tagane, yalewa kei na kena e lalai voli e duidui na rokadra ka dau dredre na nodra na dui kilai. E dau levu na mataqali era dau veisautaka na kedra ituvaki mai na yalewa me tagane, ia, ena levu tale era sa bula/buli sara ga mai me tagane. E vakatubu kawa tu ga ena loma ni yabaki taucoko ka levu na kena mataqali era dau gole sara i na taudaku Era dau kaburaka na luka e yagodra ena bogi me rawa ni ra maroroi ira main a nodra i vakasasa ena gauna era moce no kina E levu na kena mataqali era bula/susu voli ena cakau lase kei na so era dau kune ena logaco e botoni waitui. E rawa nira yacova sara na 20 na yabaki ni bula, ia, e levu e dau lailai sobu mai na 5 na dede ni nodra bula. Na kena e lelevu cake e rawa nira bula balavu. Era dau kakana voli vakalewelevu me rawa kina ni rawai na ika ni veiyalava ka vakarerei ira na dau vakasasa. Healthy Reef, Plenty Fish, Happy People 15
10 E dau vakayacora na iwalewale taucoko ni vakayagataki kakana ena itagede ni dauvakasasa qo - kakana voli, karia na dagodra/yagodra ena veika e sotavi kei na kena e kana yavuta na ka e sotava/ vakayagataka - ka dusia koto na kedra yaga ena iqoliqoli. Ena nodra karia na co/lumi e kabi/tutubu voli ena cakau e vukea toka kina na vakalailaitaki ni tubu sivia ni co/lumi ka rawa ni vakaruguta na tubu vinaka ni lase. Ena nodra karia/qaruta na delani lase e rawa ni vakavuna me darama vinaka na vanua me na rawa ni mai dabe kina e dua na luve ni lase me bula kina O ira na kedra lelevu sara era vukea na laukana ni veika vuca ena cakau me rawa ni vukea na kena buli na nuku. Era vukea talega na na tikobulabula ni veicakau E dikevi ni ulavi e lelevu cake e vakasakiti ka yaga sara vakalevu na i tavi era vakayacora ena kena samaki tiko na cakau main a tubu sivia ni co/lumi ni waitui E sega so ni tiko na kauwai ni na vakaleqai na kedra iwiliwili dina ni dau qolivi vakawasoma. E vuqa na gonedau era dau qoliva na ulavi lelevu, ka dau vukea vakalevu na vakasavasavataki ni cakau, ka dau vuna me rawa ni vakaleqai na cakau. Na kena qolivi vakawasoma me kakana ni veisiga ka vaka tale ga kina na kena me ivoli. Era dau kakana yadua voli ga, ka so na gauna era dau kakana vata voli vakailawalawa me ra rawa kina ni rawai ira na ika lalai ni cakau me vaka na guru ka ra dau taqomaka na lumilumi ka dau tutubu voli ena cakau. 2 Yacana raraba: Dridri/Meto, Balagi, Ta Yacadra ni vakadidike: Matavuvale ni Acanthuridae Kedra ituvaki se i vakarau ni bul E levu era lalai ka tiko na kedra balavu mai na 15 ina 40 na senitimita, ia, eso era dau tubu lelevu sara ka dau yacova na dua na mita na kedra balavu. E ika iwiliwili levu taudua ena cakau ka ra dau taqomaka na nodra yalava. O ira na kena lalai (dridri) era dau kune vakalevu ena cakau mamatia kei ira na kena lelevu (balagi, ta) e dau kune ena waitui titobu Era dau vakalutu yaloka ena sala wai ka dau taura e dua na gauna dede na kena ciri voli ena wasa bula ena ituvaki qo. Era dau kakana voli ena lumi e tubu/kabita tu na cakau. Na lailai ni gusudra kei na tuvani ni batidra e rawa ni vukei ira kina mera dau misika na lumi ka dau tubu tu ena lase 16 Healthy Reef, Plenty Fish, Happy People
11 Qo e rawa ni vukea na vurumemeya ni kedra kakana na veika bula tale eso ena loma ni waitui Era vukea talega na kena na vakarauta ni kena tubu na lumilumi ka dau bula voli na cakau E sega ni dua na leqa e tarai ira tiko E dau takete taki eso na kena mataqali qo me vakaraitaki voli ena ivakatakarakara ni bula e loma ni wai (aquarium). Era dau qolivi tale ga me kakana ni veisiga The vakatubu kawa e dau yaco vakalevu ena vula itutubu se ni se qai tekivu na draki katakata. E dau yaco vakalevu ena bogi se mataka caca ena gauna dau lolo sobu kina na ua. E rawa ni dau veisautaka na rokadra me vuni mai vei ira na dauvakasasa. 3 Yacana raraba: Nuqa Yacana ni vakadidike: Matavuvale ni Siganidae E dau tubu me yacova na 40cm na kena balavu. E dau veitosoyaki ga ena siga ka ra bula vakailawalawa se yadua voli ena cakau. E dau kana lumi ni waitui ka ra yaga ena kena na vakarauta toka na nodra tubu na lumi ena cakau. E dau veitosoyaki ka kana ga ena siga ka vakacegu ena bogi. E sega na kedra meca ena yalava ni bula ia era dau qolivi me kakana ni veisiga kei na kena e dui roka e dau qolivi mera vakaraitaki voli ena ivakatakarakara ni bula e loma ni wai. E dau vakatubu kawa e wasaliwa qai dau vakalutu yaloka vakaisa (tagane/yalewa) ena sala ni kui ni ua. Healthy Reef, Plenty Fish, Happy People 17
12 Ika/manumanu dau kana lase E sivia e 160 na ka bula ena yalava ni iqoliqoli era dau kana/vakayagataka na lase. Na kena qo e dau kilai ena vosa vakaperitania me corallivores. Era dau kania na gacagaca bula ni lase. E levu na iwalewale ni nodra kana so era dau kania na tikina malumu (polyps) ka sega ni dau vakarusa sara na ituvaki ni lase ka so era vakayagataka na tikina weliwelia ena lase. E so tale era dau kauta laivi na tikini suitu ni lase ena gauna era kania kina na kena e dau vakayagataka. Tiko tale na kena e dau kana/cukiraka sara ga na ka era gadreva salavata kei na iwase levu ni lase. E so na kena mataqali era idusi yaga ena kena dikevi na veiveisau vinaka kei na kena e ca ina cakau kei na kena inaki yaga ina iqoliqoli. Qo e so me vakataka na: baleta na kedra kei na nodra vakarurugi. Era dau bula vakaisa voli ni ra sa qase ena nodra yalava ni bula. E dau vakatubu kawa ni karobo toka na vanua vakabibi ena yakavi bogi ena kena se qai cabe mai e dua na vula vou kei na kena sa lai taucoko na irairai ni vula. 1 Yacana raraba: Tivitivi Yacana ni vakadidike: Matavuvale ni Chaetodontidae E ra gusu balavu na ika oqo ka ra dau kune ni ra misika no na lase. E laurai ni nodra i vakarau ni kakana oqo, e sega kina ni dau vakamavoataka na ituvaki/ibulibuli ni lase ka kana tiko mai kina. E veitosoyaki voli ga ena siga qai dau votu na kata ni rokadra ena yalava ni cakau/lase. E kilai tale ga ni rawa ni veimaliwai/bula vata kei ira na qeleni ika kei na sasalu/veika bula era kakana voli ena botoni wai. E dau vakararavi voleka sara kei na bula ni cakau me E dau yacova na na dede ni yabaki ni bula ka dau vakatautaki ena dui mataqali. E lailai na kena dau vakasasataki na ka lelevu, ia, ena rawa ni vakatautaki kina na kena vakarauta na kedra iwiliwili ena gauna ni vakatubu kawa ena nodra bula. Na tivitivi dau kana lase e idusi usutu ni bula ni lase baleta ni tabakidua na nodra vakararavitaka kina na nodra bula ka na vakatautaki tale ga kina na bula ni lase. Na nodra veiwaseyaki kei na kune vakalevu na tivitivi ena ivakaraitaki tale ga ni bulabula ni lase. Na kena na dau vakarusai na cakau mai na veisala eso mevaka na benuci ni yalava ena vakaleqai tale 18 Healthy Reef, Plenty Fish, Happy People
13 ga kina na bula ni tivitivi. E tiko na mataqali lase era dau taleitaka vakalevu ka na vakilai sara vakalevu ena ituvatuva ni yalava era bula voli kina. Ena vuku ni nodra vakadeitaka toka na nodra vanua ni bula kei na kena dau dede tale ga na nodra yabaki ni bula, e dau yaga ka na vakadeitaki tale toka ga kina na tuvai ni bula ena yalava era bula kina. Sega ni na vakaleqai na iwiliwili ena yalava ni bula. E dau qolivi vakalevu mera vakaraitaki voli ena ivakatakarakara ni bula e loma ni wai (aquarium). E bula ena loma ni yalava ni veilase ena umawai tiko na kena titobu mai na 1 ina 30 na mita. Dau lailai na kedra iwiliwili vakaisa, ia, e rawa ni levu sara nira salavata vakailawalawa (sivia e 75) e waitui levu kei na cakau ena daku ni tuba waitui makare. 2 Yacana raraba: Kalia Yacana ni vakadidike: Matavuvale ni Scaridae E kawa ni tivitivi levu duadua ka rawa ni dau tubu me yacova e 4 ft (1.3 m) na kena balavu ka 46 kg na kena bibi. Na luveni kalia lalai e dau kune ena maliwa ni matasawa yawaki mai waitui tobu vakabibi ena loga co tubu voli e botoni wai ka ra dau kune na kena e lelevu cake ena daku ni tuba kei na cakau e waitui loa tiko na kedra titobu ena 30 m. E berabera na nodra tubu ka rawa ni ra bula balavu (yacova na 40 na yabaki) io e dau bera na nodra gauna ni vakatubu kawa salavata kei na lailai ni kena vakaisosomitaki tale na kedra iwiliwili. E dau lailai na tomani ni kedra iwiliwili ena loma taucoko ni yabaki, ia, e sega ni dau digidigi ena vuku ni yalava me bula kina. Ni dau cila na vula era vakalutu yaloka e wai titobu ena batini dakunituba ni cakau se daveta ka ra dau vakayaataka vinaka na nodra vanua ni vakasucu oqo. Na sota kei na vakatubu kawa e dikevi ni dau vakayacori ena matakacaca ena so tale na gauna. E dau yaco na veisau (tagane /yalewa) ena gauna e dau lailai kina na kedra iwiliwili, ka dau vuna me dau lailai na iwiliwili ni tagane kei na yalewa e susugi. Na Kalia taumada e bula ena lase e kania, ia, e dau vakayagataka tale ga na lumi ni waitui. Era yaga ena kena vakacokotaki na cakau baleta na batidra kaukauwa e voroka na veika e bini ka bau tale ga kina na lase mate i na dela ni nuku. Na nodra ivakarau ni kana ena vakilai ena kena buli ka veiwaseyaki na miramira ni lase (nuku) ena yalava ni bula ni cakau ka na tarova na kena sogolati na sasaga ni bula ni lase. Healthy Reef, Plenty Fish, Happy People 19
14 Era voroka qai kania na yavu dei ni lase ka qai dau kaburaka me nuku ka dau buli kina na yanuyanu lalai kei na baravi nuku. E dua wale na ika ga e rawa ni na dau vakayagataka e sivia 5 na tani na cakau ena dua na yabaki ka dau yaga ena veiveisau ina cakau (1 na ika bulia e 90 kg na nuku ena 1 na yabaki. Baleta ni ra dau moce vata tu vakalewelevu e na bogi, e dau rawarawa kina na nodra qolivi mai vei ira na daucocoka kei ira era dau vakayagataka na lawa. E sa lutu sobu sara ga na kedra iwiliwili baleta na kedra qolivi vakasivia se na kena vakacacani na nodra yalava ni bula ena levu na vanua. References Comfort, C A Comparison of Reef check and SOS Ocean Pulse Coral Reefs. Connecticut College. Crosby, M. P., Reese, E.S A Manual For Monitoring Coral Reefs With Indicator Species: Butterflyfishes as Indicators of change on Indo-Pacific Reefs. Office of Ocean and Coastal Resource Management, National Oceanic and Atmospheric Administration, Silver Spring, MD. 45 pp Dickson, I The Use of Corallivorous Butterflyfish (Chaetodontidae) As Indicators of Coral Reef Quality. University of Southampton. Earle, J Shark Reef, Fiji, Fish List. Bishop Museum, Honolulu, Hawaii. Institute, W.R., Reefs at Risk: a map- based indicator of threats to the world s coral reefs. Nybakken, J.W Marine Biology: An Ecological Approach (4th Ed), Addison Wesley Longman, Sydney. Pp Rogers, T Corallivorous Reef Fishes as Potential Vectors of Coral Disease Based on a Study of Dietary Preference, SIT Graduate Institute. Colman, J.G., A review of the biology and ecology of the whale shark. Journal of Fish Biology. 51, Reeson, P.H., 1983 The biology, ecology and bionomics of the Parrotfishes, Scaridae. p In J.L. Munro (ed.) Caribbean coral reef fishery resources.iclarm Stud. Rev. 7. Schultz, L.P., 1958 Review of the Parrotfishes family Scaridae. Bull. U.S. Natl. Mus. 214: Smith, A. and P. Dalzell, 1993 Fisheries resources and management investigations in Woleai Atoll, Yap State, Federated States of Micronesia. Inshore Fish. Res. Proj., Tech. Doc., South Pacific Commission. Noumea, New Caledonia. 64 p. Bentley, N An overview of the exploitation, trade and management of corals in Indonesia. TRAFFIC Bulletin 17(2), Healthy Reef, Plenty Fish, Happy People
Noda Viti BIBI NA INAKI NI VULI TARÄ $$ NI VALAGI SOTAVI CAWAKI. Drauniveva 3
Noda Viti Epereli 12, 2015. Volume 2 - Issue 6 $$ NI VALAGI Drauniveva 3 SOTAVI CAWAKI BIBI NA INAKI NI VULI TARÄ Drauniveva 7 E taba tiko oqori o Paraiminisita Bainimarama vata kei ira na gonevuli niMore information
NATIONAL PROGRAMME OF ACTIVITIES FOR FIJIAN LANGUAGE WEEK AUCKLAND, WELLINGTON, CHRISTCHURCH AUCKLAND
NATIONAL PROGRAMME OF ACTIVITIES FOR FIJIAN LANGUAGE WEEK AUCKLAND, WELLINGTON, CHRISTCHURCH AUCKLAND DATE TIME EVENT VENUE KEY CONTACTS Sunday 6 2:00pm St Pius X Catholic Church 101 Castlendine Cres,More information
Eskaleran Pulan Chamorro
4 Eskaleran Pulan Chamorro About the Council The Western Pacific Regional Fishery Management Council was established by Congress in 976 through the Magnuson-Stevens Fishery Conservation and ManagementMore information
FINANCING TOOLS FOR MARINE CONSERVATION: OVERVIEW OF NEW FUNDING STRATEGIES?
FINANCING TOOLS FOR MARINE CONSERVATION: OVERVIEW OF NEW FUNDING STRATEGIES?! 21.10% 25.88% HIGH FUTURE 53.02% FIGURE 9. PUBLIC VERSUS PRIVATE SECTOR PAYING 13.10% 17.30% LOW FUTURE 69.60%!"#$%'()'*%$"+,$%-".%/0)).1-%'1&%More information
Wesley College PRINCIPAL S NEWSLETTER
Wesley College PRINCIPAL S NEWSLETTER Issue 2013/2 Email: admin@wesley.school.nz, Webpage: www.wesley.school.nz February 2013 MIHI BOARD OF TRUSTEES He kitenga kanohi, He hokinga whakaaro. To see a faceMore information
Coral Triangle Initiative (CTI) on Coral Reefs, Fisheries and Food Securities
2008/MRCWG/022 Agenda Item: 10 Coral Triangle Initiative (CTI) on Coral Reefs, Fisheries and Food Securities Purpose: Information Submitted by: Indonesia 21 st Marine Resource Conservation Working GroupMore information
LENTEN WORSHIP RESOURCES
LENTEN WORSHIP RESOURCES Background notes and resources for worship and education 1. Gathering time and the setting of the space Acknowledging the First Peoples the Uniting Church recognizes the uniqueMore information
The CRM Cycle. CRM plan preparation and adoption. Issue identification and baseline assessment. Action plan and project implementation
The CRM Cycle Issue identification and baseline assessment CRM plan preparation and adoption Action plan and project implementation Information management, education and outreach Local legislation RegulationMore information
This study was supported by grants from the David and Lucile Packard Foundation (2007-31847) and the Gordon and Betty Moore Foundation (540.01).
Perception surveys of coastal resource use and changes following establishment of a marine protected area network in Kubulau, Fiji Daniel P Egli, Thomas Tui, Stacy D Jupiter, Akanisi Caginitoba This studyMore information
Assessing risks to ecosystems - a new global standard
Assessing risks to ecosystems - a new global standard IUCN Ecosystem Red List Working Group David Keith et al. Major scientific challenges I. What is an ecosystem? II. When is an ecosystem extinct? disappearanceMore information
The World Bank & the Ocean. A Healthy & Productive Ocean to Help Reduce Poverty
The World Bank & the Ocean A Healthy & Productive Ocean to Help Reduce Poverty Why oceans matter to the World Bank NUTRITION Seafood provides 16% of the world s animal protein 1 billion people in developingMore information
ELECTRONIC SUPPLEMENTARY INFORMATION (ESM) FOR ON NATURE OF CULTURAL TRANSMISSION NETWORKS
ELECTRONIC SUPPLEMENTARY INFORMATION (ESM) FOR ON NATURE OF CULTURAL TRANSMISSION NETWORKS CONTENTS Contents... 1 Theoretical Background... 2 Model based biases in cultural learning... 2 Ethnographic BackgroundMore information
Great Barrier Reef Outlook Report 2009. ICRI Monaco Jan 2010
Great Barrier Reef Outlook Report 2009 ICRI Monaco Jan 2010 Eight assessments - Values Eight assessments - Pressures and responses OUTLOOK What does this mean for the Great Barrier Reef's future? MakingMore information
Re: The Protected Area of Cabo Pulmo National Park, in Baja California Sur, Mexico
May 23, 2011 Mr. Kishore Rao Director, World Heritage Centre United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization 7, place de Fontenoy 75352 Paris 07 SP, France Re: The Protected Area of CaboMore information
CORAL REEFS AND HURRICANES IN 2005. edited by Clive Wilkinson and David Souter
STATUS STATUS OF CARIBBEAN OF CORAL REEFS OFAFTER THE WORLD: BLEACHING 2008 AND HURRICANES IN 2005 edited by Clive edited Wilkinson by Clive Wilkinson and David Souter Expert opinion i of 372 coral reefMore information
Alan White The Nature Conservancy
The Coral Triangle Region, The Coral Triangle Initiative, and the Development of the Six Country Marine Protected Area System Alan White The Nature Conservancy The Coral Triangle Initiative Coral TriangleMore information
MPAs: Now and Then Section A) Kapus in Hawaii: Environmental Protection in the Ocean Before MPAs
s: Now and Then Section A) Kapus in Hawaii: Environmental Protection in the Ocean Before s Defining Environment When we talk about protecting the environment, what do we mean? What exactly is our environment?More information
Experimental Effects of Climate Change and Ocean Acidification on Coral Reefs: Synergic Impacts and Management Implication
Experimental Effects of Climate Change and Ocean Acidification on Coral Reefs: Synergic Impacts and Management Implication Jamaluddin Jompa -- Dean: Faculty of Marine Science and Fisheries UNhas - SecretaryMore information
Integrating Near Real-Time Data for Coral Reef Ecosystem Forecasting
Integrating Near Real-Time Data for Coral Reef Ecosystem Forecasting NOAA s Integrated Coral Observing Network (ICON) Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory Laboratory Review, March 18, 2008More information
AN APPRAISAL OF ARTISANAL AND SUBSISTENCE FISHERIES MONITORING IN THE FIJI ISLANDS
P.O. Box 1390, Skulagata 4 120 Reykjavik, Iceland Final Project 2005 AN APPRAISAL OF ARTISANAL AND SUBSISTENCE FISHERIES MONITORING IN THE FIJI ISLANDS Warsha Singh Department of Fisheries Ministry ofMore information
Overview of the US Coral Triangle Initiative Support Program Climate Change Adaptation
Overview of the US Coral Triangle Initiative Support Program Climate Change Adaptation Britt Parker NOAA Coral Reef Conservation Program rramos 2007 Coral Triangle Initiative & Region www.coraltriangleinitiative.orgMore information
NORTHWESTERN HAWAIIAN ISLANDS SPATIAL BIBLIOGRAPHY: A SCIENCE-PLANNING TOOL ABSTRACT
NORTHWESTERN HAWAIIAN ISLANDS SPATIAL BIBLIOGRAPHY: A SCIENCE-PLANNING TOOL BY Christine Taylor 1 and David Moe Nelson 1 ABSTRACT The Northwestern Hawaiian Islands Spatial Bibliography (NWHI-SB) is a science-planningMore information
28*. CLASSIFICATION OF REEF FISH: NOMENCLATURE AND KEYS
Source: Klemm, E.B., S.A. Reed, F.M. Pottenger, C. Porter, T.W. Speitel. 1995. HMSS The Living Ocean. Honolulu, HI: Curriculum Research & Development Group, University of Hawaii. Pp. 14-21. Adapted andMore information
Importance of Coral Triangle to Food Security and Livelihoods
U.S. Support, Challenges and Opportunities Most Diverse Ecological Complexes on Earth Cooperation the Key: Regional Conservation s Amazon Congo Basin Importance of Food Security and Livelihoods 363 millionMore information
Marine Protected Areas Policy and Legislation Gap Analysis: Fiji Islands
Marine Protected Areas Policy and Legislation Gap Analysis: Fiji Islands Erika J Techera, LLB (Hons), M Env Law, LLM Shauna Troniak, BA, LLB IUCN Regional Office for Oceania 1 The designation of geographicalMore information
Research Advice on the Proposed Shark Mitigation Strategy using drum lines for January to April 2014. Research Division - January 2014
Research Advice on the Proposed Shark Mitigation Strategy using drum lines for January to April 2014 File No 2475/13 Background Research Division - January 2014 In direct response to the unprecedentedMore information
U.S. Army Corps. of Engineers. A Learning Organization
U.S. Army Corps A Learning Organization The Corps is committed to the protection of coral reefs and the effective mitigation of any impacts. The Corps believes that there is a need to improve the understandingMore information
The Dauphin Island Sea Lab. Serving a Consortium of Alabama Public and Private Colleges and Universities
The Dauphin Island Sea Lab Serving a Consortium of Alabama Public and Private Colleges and Universities Consortium Participants Alabama State University* Athens State University Auburn University* AuburnMore information
Effects of acoustic alarms on coastal dolphins
Effects of acoustic alarms on coastal dolphins Supervisors: Alvaro Berg - PhD Student (JCU) Professor Helene Marsh, Dr. Ivan Lawler (JCU) Dr. Michael Noad, Dr. Guido Parra (UQ) Presentation outline TheMore information
A Knowledge Management System for the Kaneohe Bay Ecosystem
A Knowledge Management System for the Kaneohe Bay Ecosystem Erik C. Franklin Hawai i i Institute of Marine Biology School of Ocean and Earth Science and Technology University of Hawai i, i, Manoa HCPOMore information
WEB OF LIFE Kelp keystone species ecosystem extinction decimated predator invertebrates proliferated inhabit herbivorous biodiversity prey profound
WEB OF LIFE Sea otters live in the shallow waters of the Pacific and in various types of habitats that include rocky shores, tidal estuaries, and kelp forests. Kelp forests are a key habitat often associatedMore information
1. Oblast rozvoj spolků a SU UK 1.1. Zvyšování kvalifikace Školení Zapojení do projektů Poradenství 1.2. Financování 1.2.1.
1. O b l a s t r o z v o j s p o l k a S U U K 1. 1. Z v y š o v á n í k v a l i f i k a c e Š k o l e n í o S t u d e n t s k á u n i e U n i v e r z i t y K a r l o v y ( d á l e j e n S U U K ) z íMore information
Environmental Compliance Questionnaire for National Oceanic and Atmospheric Administration Federal Financial Assistance Applicants
OMB Approval No.: 0648-0538 Environmental Compliance Questionnaire for National Oceanic and Atmospheric Administration Federal Financial Assistance Applicants Instructions The National Environmental PolicyMore information
David Itano 1, Kim Holland 2 and Kevin Weng 3
PFRP PI Meeting 2008 David Itano 1, Kim Holland 2 and Kevin Weng 3 1 Pelagic Fisheries Research Program, University of Hawaii at Manoa 2 Hawaii Institute of Marine Biology, University of Hawaii, 3 UniversityMore information
CLIMATE CHANGE ADAPTATION TOOLKIT FOR COASTAL COMMUNITIES IN THE CORAL TRIANGLE
CLIMATE CHANGE ADAPTATION TOOLKIT FOR COASTAL COMMUNITIES IN THE CORAL TRIANGLE Tool 4 - Guide to Vulnerability Assessment and Local Early Action Planning (VA-LEAP) CTI CCA LEAP Tool 4 Vulnerability AssessmentMore information
Commercial Electronic Logbook Pilot Project
Commercial Electronic Logbook Pilot Project SEFSC Brett Pierce and Dave Gloeckner Fishery Monitoring Branch Southeast Fisheries Science Center September 16, 2014 Goals and Objectives Goal: Create on-boardMore information
ON CORAL REEFS, FISHERIES
CORAL TRIANGLE INITIATIVE (CTI) ON CORAL REEFS, FISHERIES AND FOOD SECURITIES By: Cherryta Yunia Director General for Forest Protection and Nature Conservation Ministry of Forestry The Republic of IndonesiaMore information
Minor in Marine Biology
General Goals of the About 70% of the planet's surface consists of estuarine, coastal, and pelagic ocean environments. Students who choose the will learn about the biology, evolution and ecology of organismsMore information
Towards Experimental Ecosystem Accounts for the Great Barrier Reef
Towards Experimental Ecosystem Accounts for the Great Barrier Reef Information Paper for the 20th London Group Meeting New Delhi, 15-17 October 2014 Australian Bureau of Statistics Summary The AustralianMore information
Smithsonian Marine Science Network
Smithsonian Office of the Under Secretary for Science Smithsonian Marine Science Network Michael A. Lang January 2010 1 2 Smithsonian Marine Science Network The Smithsonian Marine Science Network is aMore information
Conservation Services Programme Project MIT2014-01: Protected species bycatch newsletter. Annual Progress Report
Conservation Services Programme Project MIT2014-01: Protected species bycatch newsletter Annual Progress Report June 2015 Johanna Pierre johanna@jpec.co.nz Executive summary The objective of ConservationMore information
TODD C. STEVENSON Email: tcstevenson at gmail.com
TODD C. STEVENSON Email: tcstevenson at gmail.com EDUCATION 2013 Ph.D. Environmental and Natural Resource Sciences Washington State University Dissertation: Social- Ecological Implications of Using MarineMore information
2013-2015. www.science.uts.edu.au/environment
UTS: science study abroad with the school of the environment 2013-2015 www.science.uts.edu.au/environment THINK. CHANGE. DO About the School of th UTS School of the Environment (SoE) offers internationalMore information
NOAA Fisheries Enforcement Programs and Operations
NOAA Fisheries Enforcement Programs and Operations Office of Law Enforcement Director Bruce Buckson NOAA s Office of Law Enforcement Council Coordination Committee - May 15, 2014 Virginia Beach, Va. OLEMore information
Current and future climate of Tonga
Niuatoputapu Niuafo'ou Late Island Vava u Group South Pacific Ocean Tofua Island Kotu Group Nomuka Group Ha apai Group NUKU ALOFA Eua Island Tongatapu Group Current and future climate of Tonga > TongaMore information
SCO TT G LEA SO N D EM O Z G EB R E-
SCO TT G LEA SO N D EM O Z G EB R E- EG Z IA B H ER e d it o r s N ) LICA TIO N S A N D M ETH O D S t DVD N CLUDED C o n t e n Ls Pr e fa c e x v G l o b a l N a v i g a t i o n Sa t e llit e S y s t eMore information
Hard Anemone. II. The Coral Host. Some scleractinian coral growth forms. Zooxanthallae participate In a mutualistic Association with Corals.
Hard Anemone An exoskeleton Even though it lies Beneath the animal Some scleractinian coral growth forms massive II. The Coral Host branching plate like foliaceous encrusting columnar Free-living AlgaeMore information
MPA News. International lnewsland lanalysis lonlmarinelprotected Areas. Vol. 1, No. 6 March 2000
MPA News International lnewsland lanalysis lonlmarinelprotected Areas Vol. 1, No. 6 March 2000 Capacity-Building in MPAs: Practitioners Face Challenges, View Opportunities Amid the growing recognitionMore information
TROPICAL MARINE ECOLOGY INTERNSHIP
UNIVERSITA DEGLI STUDI DI MILANO BICOCCA FACOLTÀ DI SCIENZE MATEMATICHE, FISICHE E NATURALI TROPICAL MARINE ECOLOGY INTERNSHIP Marine Research and High Education Centre Magoodhoo Island - Faafu Atoll MaldivesMore information
GREAT BARRIER REEF. Climate Change Action Plan
GREAT BARRIER REEF Climate Change Action Plan 2007 2011 Climate change is now recognised as the greatest long-term threat to the Great Barrier Reef. The Great Barrier Reef is internationally renowned asMore information
Sea Turtles of Maryland
Sea Turtles of Maryland Green Sea Turtle Hawksbill Sea Turtle Kemp's Ridley Sea Turtle Leatherback Sea Turtle Loggerhead Sea Turtle Olive Ridley Sea Turtle To report a sea turtle sighting, stranding orMore information
4 GROUPERS. Introduction and species identification
chapter 4 GROUPERS 4 GROUPERS Introduction and species identification Groupers (class Actinopterygii, order Perciformes, family Serranidae, subfamily Epinephelinae) are classified in 14 genera of the subfamilyMore information
EIGHTH SESSION OF THE OPEN WORKING GROUP ON SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS
EIGHTH SESSION OF THE OPEN WORKING GROUP ON SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS New Zealand intervention in segment on Oceans and Seas Stephanie Lee, Chargé d'affaires a.i. 4 February 2014 Check against deliveryMore information
The National Environmental Policy Act (NEPA)
The National Environmental Policy Act (NEPA) Steve Kokkinakis National Oceanic and Atmospheric Administration Office of Program Planning and Integration NEPA Compliance and Coordination The National EnvironmentalMore information
Introducing SEA LIFE centre Children s Activity Packs
Introducing SEA LIFE centre Children s Activity Packs Great news, you re visiting a SEA LIFE centre and we ll do everything possible to make sure you have a wonderful day out. Whether you are a Scout,More information
Lesson Overview. Biodiversity. Lesson Overview. 6.3 Biodiversity
Lesson Overview 6.3 6.3 Objectives Define biodiversity and explain its value. Identify current threats to biodiversity. Describe how biodiversity can be preserved. THINK ABOUT IT From multicolored coralMore information
Tiffany Lewis ecotlewis@asu.edu
Tiffany Lewis ecotlewis@asu.edu EDUCATION Arizona State University PhD in Environmental Life Sciences In Process University of California Davis May 2015 Master of Science in Integrative Ecology UniversityMore information
Policy Implications in the Management of Kenya s Marine Protected Areas
Policy Implications in the Management of Kenya s Marine Protected Areas Sam Weru Abstract Coral reefs exist along most of Kenya s coast as coral flats, lagoons, reef platforms and fringing reefs. The totalMore information
i-tree Eco Precipitation Interception Model Descriptions
Satoshi Hirabayashi 1 Version 1.3 January 30, 2013 1 The Davey Tree Expert Company, Syracuse, New York 13210, USA Table of Contents 1. Introduction... 1 2. Model Descriptions... 1 2.1. Hourly precipitationMore information
SLOW ONSET EVENTS. climate change impacts on BIODIVERSITY
Regional Gateway for Technology Transfer and Climate Change Action in Latin America and the Caribbean (ROLAC UNEP) Characterizing and addressing SLOW ONSET EVENTS climate change impacts on BIODIVERSITYMore information
Frontier Fiji Marine Environmental Research
Frontier Fiji Marine Environmental Research TECHNICAL REPORT 4 A study investigating the effect of Marine Protected Areas on reef health and fisheries in small island communities FRONTIER-FIJI 2009 1 2More information
3.1 Measuring Biodiversity
3.1 Measuring Biodiversity Every year, a news headline reads, New species discovered in. For example, in 2006, scientists discovered 36 new species of fish, corals, and shrimp in the warm ocean watersMore information
Endangered and Threatened Wildlife; 90-Day Finding on a Petition to List The
This document is scheduled to be published in the Federal Register on 06/28/2016 and available online at http://federalregister.gov/a/2016-15201, and on FDsys.gov Billing Code 3510-22-P DEPARTMENT OF COMMERCEMore information
NEW YORK SEASCAPE PROGRAM A COMMITMENT TO OCEAN CONSERVATION
NEW YORK SEASCAPE PROGRAM A COMMITMENT TO OCEAN CONSERVATION JULY 2012 1 Wildlife Conservation Society The Wildlife Conservation Society (WCS) saves wildlife and wild places worldwide. We do so throughMore information
William Douros Regional Director NOAA's Office of National Marine Sanctuaries
Office of National Marine Sanctuaries National Oceanic and Atmospheric Administration This presentation is/will be presented in Morro Bay on January 6, 2016. Please be sure to view this in conjunctionMore information
THE CORAL TRIANGLE INITIATIVE (CTI) ON CORAL REEFS, FISHERIES AND FOOD SECURITY. 1st Sulu Sulawesi Sea (SSS) Conference 18-19 November 2015
THE CORAL TRIANGLE INITIATIVE (CTI) ON CORAL REEFS, FISHERIES AND FOOD SECURITY 1st Sulu Sulawesi Sea (SSS) Conference 18-19 November 2015 1 Introduction to CTI PRESENTATION OUTLINE State of the CTI MarineMore information
HOUSE OF REPRESENTATIVES 2039 TWENTY-EIGHTH LEGISLATURE, 2016 H B N Q H.D. 1 STATEOFHAWAII A BILL FOR AN ACT
HOUSE OF REPRESENTATIVES 2039 TWENTY-EIGHTH LEGISLATURE, 2016 H B N Q H.D. 1 STATEOFHAWAII A BILL FOR AN ACT RELATING TO THE DEPARTMENT OF LAND AND NATURAL RESOURCES. BE IT ENACTED BY THE LEGISLATURE OFMore information
I n la n d N a v ig a t io n a co n t r ib u t io n t o eco n o m y su st a i n a b i l i t y
I n la n d N a v ig a t io n a co n t r ib u t io n t o eco n o m y su st a i n a b i l i t y and KB rl iak s iol mi a, hme t a ro cp hm a5 a 2k p0r0o 9f i,e ls hv oa nr t ds eu rmv oedye l o nf dae crMore information
ANNOUNCEMENT OF FEDERAL FUNDING OPPORTUNITY EXECUTIVE SUMMARY
ANNOUNCEMENT OF FEDERAL FUNDING OPPORTUNITY EXECUTIVE SUMMARY Federal Agency Name(s): Oceanic and Atmospheric Research (OAR), National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA), Department of CommerceMore information
Dr. Suseno Sukoyono Executive Chair
The CTI-CFF countries: Development partners: We are for the wold, what the world can offer The Coral Triangle Initiative on Coral Reefs, Fisheries and Food Security: A Platform for Delivering on the Rio+20More information
Figure 4. Clown fish and anemone. Figure 5. Sea spider. Page 2 of 6. Saylor URL: www.saylor.org/bio102
Symbiosis The phrase symbiotic relationship simply refers to a close ecological relationship between two different species. These relationships differ along a spectrum from positive to negative interactions.More information
Coral Reefs Lecture Notes
Coral Reefs Lecture Notes (Topic 10D) page 1 Coral Reefs Lecture Notes Corals Polyps & Zooxanthellae Coral Polyps Are coral polyps algae or animals? Description (What do coral polyps look like? Make aMore information
. g .,, . . , Applicability ofMore information
Ecosystem perspective on ORs & OCTs
Workshop on the Application of an Ecosystem Approach for development of Sustainable Aquaculture in Europe s Outermost Regions and Overseas Countries and Territories Session 3: Stakeholders presentationsMore information
FISHERIES (CORAL REEF FIN FISH) MANAGEMENT PLAN 2003
Queensland Subordinate Legislation 2003 No. 212 Fisheries Act 1994 FISHERIES (CORAL REEF FIN FISH) MANAGEMENT PLAN 2003 TABLE OF PROVISIONS Section Page CHAPTER 1 PRELIMINARY PART 1 INTRODUCTION 1 ShortMore information
The CLME Project: Governance for Caribbean Living Marine Resources
The CLME Project: Governance for Caribbean Living Marine Resources Lucia Fanning, Robin Mahon, Patrick McConney, Bertha Simmons Centre for Resource Management and Environmental Studies UWI, Cave Hill Campus,More information
Transforming wasted resources. for a sustainable future. The sustainable management of bycatch in Latin America and Caribbean trawl fisheries
Transforming wasted resources for a sustainable future The sustainable management of bycatch in Latin America and Caribbean trawl fisheries REBYC-II LAC Shrimp trawling and other types of bottom trawlingMore information
FINAL REPORT PREPARED FOR ASIAN DEVELOPMENT BANK
FINAL REPORT PREPARED FOR ASIAN DEVELOPMENT BANK RETA 6471: STRENGTHENING COASTAL AND MARINE RESOURCE MANAGEMENT IN THE CORAL TRIANGLE OF THE PACIFIC PHASE 1 BY UNIQUEST PTY LTD In association with TheMore information
A Comparison of Brain Coral Bleaching And Water Quality at Champagne Bay and Rodney s Rock
A Comparison of Brain Coral Bleaching And Water Quality at Champagne Bay and Rodney s Rock Lauren Divine, Carolyn Campbell, Ricci Loughridge, Travis Krause June 8, 20006 Texas A&M University Study AbroadMore information
CLIMATE CHANGE AND BIODIVERSITY IN MELANESIA
CLIMATE CHANGE AND BIODIVERSITY IN MELANESIA Series editors: Stephen J. Leisz and J. Burke Burnett Potential Climate Change Impacts on Corals and Coral Reefs in Melanesia from Bleaching Events and OceanMore information
21st International Conference of The Coastal Society
21st International Conference of The Coastal Society KNOWLEDGE DIFFUSION IN TWO MARINE PROTECTED AREA NETWORKS IN THE CENTRAL VISAYAS REGION, PHILIPPINES Diana M. Pietri, School of Marine Affairs, UniversityMore information
Forestry Department Food and Agriculture Organization of the United Nations
Forestry Department Food and Agriculture Organization of the United Nations GLOBAL FOREST RESOURCES ASSESSMENT 2005 THEMATIC STUDY ON MANGROVES FIJI COUNTRY PROFILE DRAFT, JUNE 2005 Forest Resources DevelopmentMore information
Haputhantri, S.S.K. and H.A.C.C. Perera. Marine Biological Resources Division, National Aquatic Resources Research and Development Agency (NARA)
Estimation of length-weight relationship and some morphometric relationships of Indo- Pacific Sailfish (Istiophorus platypterus) using biological data of gillnet fishery and longline fishery in Sri LankaMore information
Utilization of Eco- Friendly Materials to Construct Artificial Reefs
Utilization of Eco- Friendly Materials to Construct Artificial s Osama M Wahba 1, Ebrahim Al Jamali 1, Takashi Sato 2, Takashi Kiyota 2, Kouta Nakase 3, Hiroyuki Iwamoto 3 1 Marine Environment ResearchMore information
Progress Towards the Development of the Six Country Coral Triangle Marine Protected Area System (CTMPAS)
Progress Towards the Development of the Six Country Coral Triangle Marine Protected Area System (CTMPAS) Alan White Senior Scientist, The Nature Conservancy and Lynette Laroya MPA Technical Working Group,More information
Prepared by: Kimberly S. Dietrich Victoria R. Cornish Kim S. Rivera Therese A. Conant
Best Practices for the Collection of Longline Data to Facilitate Research and Analysis to Reduce Bycatch of Protected Species Report of a workshop held at the International Fisheries Observer ConferenceMore information
SCOPE SUB-REGIONAL TRAINING WORKSHOP ON GEO-DRM SYSTEMS FOR PACIFIC COUNTRIES AND STUDY TOUR OF COOK ISLANDS
SUB-REGIONAL TRAINING WORKSHOP ON GEO-DRM SYSTEMS FOR PACIFIC COUNTRIES AND STUDY TOUR OF COOK ISLANDS MR.SAMUELA KANAINALIWA NATIONAL DISASTER MANAGEMENT OFFICE. FIJI COUNTRY PRESENTATION SCOPE OverviewMore information
Notice of Intent to Conduct Scoping and to Prepare a Draft Environmental Impact Statement for
This document is scheduled to be published in the Federal Register on 10/07/2015 and available online at http://federalregister.gov/a/2015-25509, and on FDsys.gov DEPARTMENT OF COMMERCE National OceanicMore information
1.- L a m e j o r o p c ió n e s c l o na r e l d i s co ( s e e x p li c a r á d es p u é s ).
PROCEDIMIENTO DE RECUPERACION Y COPIAS DE SEGURIDAD DEL CORTAFUEGOS LINUX P ar a p od e r re c u p e ra r nu e s t r o c o rt a f u e go s an t e un d es a s t r e ( r ot u r a d e l di s c o o d e l aMore information
Coral Reef Rehabilitation and Management Program- Coral Triangle Initiative (COREMAP-CTI) (P127813)
Public Disclosure Copy EAST ASIA AND PACIFIC Indonesia Environment Global Practice IBRD/IDA Investment Project Financing FY 2014 Seq No: 2 ARCHIVED on 03-Feb-2015 ISR17440 Implementing Agencies: MinistryMore information
Dr Sarah Hamylton Curriculum Vitae School of Earth and Environmental Sciences University of Wollongong, Wollongong NSW 2522 Australia
Dr Sarah Hamylton Curriculum Vitae School of Earth and Environmental Sciences University of Wollongong, Wollongong NSW 2522 Australia CURRENT POSITION January 2014 - Present Senior Lecturer, School ofMore information
Marine World Heritage: Safeguarding the Crown Jewels of the Ocean. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization
PATRIMONIO MUNDIAL WORLD HERITAGE PATRIMOINE MONDIAL United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization World Heritage Convention Marine World Heritage: Safeguarding the Crown Jewels of theMore information
NMFS Pacific Islands Region Electronic Reporting and Electronic Monitoring Implementation Plan. January 2015
NMFS Pacific Islands Region Electronic Reporting and Electronic Monitoring Implementation Plan January 2015 Contents Introduction 4 Background 4 Data Reporting and Management Authorities 5 NMFS Data ManagementMore information
AQUATIC CONSERVATION: MARINE AND FRESHWATER ECOSYSTEMS
AQUATIC CONSERVATION: MARINE AND FRESHWATER ECOSYSTEMS Aquatic Conserv: Mar. Freshw. Ecosyst. 15: S127 S141 (5) Published online in Wiley InterScience (www.interscience.wiley.com). DOI:.2/aqc.62 The useMore information
Green Light Managing the Global Commons: The Coral Triangle Initiative
A Monthly Look at Successful Sustainability Initiatives Green Light Managing the Global Commons: The Coral Triangle Initiative Global Agenda Council on Governance for Sustainability April 2014 Green LightMore information
PACIFIC ISLANDS (Fiji, Samoa, Tonga)
PACIFIC ISLANDS (Fiji, Samoa, Tonga) Who is a Pacific Islander? The Pacific Islands is how we are described because of our geographic location, Islands, geographically located in the Pacific Ocean. Today,More information
The Marine Protected Area Inventory
The Marine Protected Area Inventory New pictures Jordan Gass, Hugo Selbie and Charlie Wahle ESRI Ocean Forum November 6, 2013 Outline What is the MPA Inventory? Purpose Data How it s used Future directionsMore information
SAN DIEGO FISHERMEN S WORKING GROUP 8021 Lemon Avenue, La Mesa,CA 91941
SAN DIEGO FISHERMEN S WORKING GROUP 8021 Lemon Avenue, La Mesa,CA 91941 Ocean Protection Council 1416 Ninth street 13 th floor Sacramento CA 95814 October 28, 2013 Valerie.Termini@resources.ca.gov DearMore information
Working to Conserve Key Species: EWS-WWF s Marine Turtle Conservation Project. Envirocities emagazine
42 Working to Conserve Key Species: EWS-WWF s Marine Turtle Conservation Project Envirocities emagazine 43 Issue 6, Sep 2013 Emirates Wildlife Society - WWF Dubai United Arab Emirates Marine turtles areMore information
Towards multidisciplinary indicator dashboards for coral reef fisheries management
Aquat. Living Resour. 18, 199 213 (2005) c EDP Sciences, IFREMER, IRD 2005 DOI: 10.1051/alr:2005026 www.edpsciences.org/alr Aquatic Living Resources Towards multidisciplinary indicator dashboards for coralMore information


c: text/html

text:
1Sa qai kaya na Bete Levu, “E vaka evei, e dina oya se sega?” 2Sa qai kaya ko Sitiveni, “O i kemuni na veiwekani kei kemuni na qase, mo ni rogoci au mada! E a rairai na Kalou lagilagi vei Eparaama, na noda qase, ni a sa tiko ko koya mai na vanua ko Mesopotemia, ni bera ni la'ki vakaitikotiko ki na koro ko Arana. 3E a kaya vua, ʻBiuta na nomu vanua kei ira na wekamu ka lako ki na vanua ka'u na vakatakila vei iko.ʼ 4Sa qai biuta na nodra vanua na kai Kalitia ko koya ka la'ki tiko mai Arana. Ni sa mate na tamana, sa qai kauti koya mai kea na Kalou ki na vanua ko ni sa qai mai bula tiko kina oqo. 5Ia e a se sega mada ni solia kina vua e dua na tikina me taukena, e sega mada ga ni solia vua na vanua e butuka tu. Ia e sa yalataka tu ga me na qai solia vua me taukena kei ira tale ga na nona kawa mai muri. E na gauna e yalataka kina na ka oqo na Kalou vei Eparaama e sa sega kina ni dua na luvena. 6Oqo na ka e a kaya vua na Kalou, ʻEra na tiko vulagi na nomu kawa e na dua na vanua tani, ka ra na la'ki vakabobulataki ka vakararawataki kina me va na drau na yabaki. 7Ia au na vakaitotogitaki ira na lewe ni matanitu era na vakabobulataki kina. Ni oti oya era na qai lako tani mai kina, ka mai qaravi au e na vanua oqo.ʼ 8E tarava oya ni a qai solia vei Eparaama na Kalou na veiyalayalati ni veicilivi, o koya gona koya, ni sa sucu ko Aisake na luvena, sa cilivi koya e na i ka walu ni siga. Sa qai tama i Jekope ko Aisake, ka tamadra na qase e tinikarua ko Jekope. 9“E ratou a mani vuvutaki Josefa ko iratou na qase ka volitaki koya ki Ijipita. Ia e a sega ni biuti koya na Kalou. 10E a vakabulai koya mai na nona veileqa kece sara, ka solia vua na veivakalougatataki kei na vuku e na mata ni Fero, na tui Ijipita. A mani lesi koya na Fero me kovana, me lewai Ijipita kei ira kece tale ga na lewe ni nona matavuvale. 11“E a qai tubu e dua na dausiga kei na leqa levu mai Ijipita taucoko kei Kenani, ka ra a sega ni kunea rawa e dua na kakana ko ira na noda qase. 12Ia ni sa rogoca ko Jekope ni tiko na sila mai Ijipita, sa mani talai ira kina na noda qase e na kena i matai ni gauna. 13E na kena i karua ni gauna sa qai vakatakilai koya kina ko Josefa vei iratou na tuakana, ka sa qai kilai kina vua na Fero na vuvale i Josefa. 14Sa qai talatala ko Josefa me lakovi ko Jekope na tamana kei ira tale ga na nona vuvale taucoko; era lewe vitusagavulu ka lima kece. 15Sa mani lako sobu ki ljipita ko Jekope, ka la'ki mate kina. E a mate ko koya kei ira tale ga na noda qase. 16Sa qai kau cake ki na koro ko Sikemi na yagodra ka ra la'ki vakotori e na i bulubulu ka a volia ko Eparaama e na so na tiki ni siliva mai vei ira na luve i Emori mai Sikemi. 17“Ni sa voleka mai na gauna me vakayacori kina na yalayala, ka a bubului kina na Kalou vei Eparaama, sa tubu vakalevu na kedra i wiliwili na noda mai Ijipita, 18ka yacova na gauna e buli kina e dua tale na tui kei ljipita, ka a sega ni kilai Josefa. 19E a veidabuitaki ira na noda ko koya, ka vakasaurarataki ira na noda qase me ra biuti ira na nodra gone lalai ki tautuba, me ra kakua kina ni bula. 20Sa i koya na gauna oya ka a sucu kina ko Mosese - a gone mata vinaka. A susugi tiko e na vale nei tamana ko koya ka tolu na vula. 21Ia ni sa biu ko koya ki tautuba, sa qai kauti koya na luve ni Fero yalewa, ka susuga me luvena. 22A vakatavulici Mosese e na nodra kila ka kece ga na kai Ijipita, ka sa yaco me tamata kaukauwa e na vosa kei na cakacaka. 23“Ia ni sa yabaki vasagavulu ko koya sa qai tubu mai e lomana me la'ki sikovi ira mada na wekana, na luve i Isireli. 24E a raica e dua vei ira na Isireli ko Mosese ni vakararawataki koya tiko e dua na kai Ijipita. Sa qai la'ki vukei koya ko Mosese ka sauma lesu na veivakararawataki oya ka vakamatea na kai Ijipita. 25E nanuma ga ko koya ni ra sa na kila tiko na wekana ni na vakayagataki koya na Kalou me ra sereki kina, ia era a sega ni kila. 26E na siga ka tarava, e a raica ni rau veivala tiko e rua na Isireli, ka mani via la'ki vakameautaka na nodrau leqa, ka kaya, ʻKemudrau na turaga, o i kemudrau ko drau Isireli vata ga, a cava ko drau qai veivala tiko kina?ʼ 27Sa qai biliraki Mosese tani ko koya ka a mokulaka tiko na wekana, ka kaya, ʻO cei e sa lesi iko mo i liuliu ka mai vakatau lewa vei keimami? 28Ko via vakamatei au beka me vaka ko a vakamatea na kai Ijipita koya e na noa?ʼ 29Sa qai dro ko Mosese e na vuku ni vosa koya, ka la'ki tiko vulagi voli e na vanua ko Mitiani, ka mani sucu kina e rua na luvena tagane. 30“Ni sa oti e vasagavulu na yabaki, sa qai rairai vei Mosese e dua na agilosi e na vanua lala volekata na Ulunivanua ko Saineai. E rairai vua e na yameyame ni buka e na dua na vunikau. 31E a kurabui ko Mosese e na ka e raica, ka mani lako voleka kina me vakaraica vinaka. Ia e a rogo vua na domo ni Turaga ni kaya, 32ʻKo i au na nodra Kalou na nomu qase, na Kalou i Eparaama, i Aisake, kei Jekope tale ga.ʼ A sautaninini na yago i Mosese, ka sa rere ni rai kina. 33Sa qai kaya vua na Turaga, ʻLuvata tani na nomu i vava mai na yavamu, ni sa qele tabu na vanua ko sa tu kina. 34Au sa raica, au sa raica dina sara, na nodra vakararawataki tiko na noqu tamata era tiko mai Ijipita. Au sa rogoca na nodra vutugu, ka'u sa lako yani oqo me'u vakabulai ira. Lako mai me'u na mai talai iko ki Ijipita.ʼ 35“Ko Mosese oya, ko koya era a besetaka, ka kaya, ʻKo cei sa lesi iko mo i liuliu ka mo mai vakataulewa vei keimami?ʼ sa i koya ga ka a qai talai koya na Kalou me liutaki ira ka vakabulai ira, e na veivuke ni agilosi ka a rairai vua e na vunikau kama. 36E a kauti ira tani mai Ijipita ko koya, ni sa cakava oti na veika veivakurabuitaki kei na cakacaka mana e so e na vanua ko Ijipita kei na Wasa Damudamu, kei na vanua lala e na vasagavulu na yabaki. 37Sa i Mosese ga oya ka a kaya vei ira na Isireli, ʻE na vakatubura na Kalou e dua na nomuni parofita, mai vei kemuni ga vakaikemuni, me vakataki au.ʼ 38Sa i koya ga ka a tiko kei ira na i vavakoso lewenilotu e na vanua lala vata kei na agilosi ka a vosa vua kei ira na noda qase e na Ulunivanua ko Saineai. Sa i koya tale ga ka ciqoma na i vunau bula me soli vei keda. 39“Era a bese ni muria na nona vosa ko ira na noda qase; era a biliraki koya tani ka ra gadreva me ra lesu tale ki Ijipita. 40Ia era a qai kaya vei Eroni, ʻCakava mada e so na noda kalou me ra mai liutaka na noda i lakolako. Ko Mosese oqo, o koya ka a kauti keda tani mai na vanua ko Ijipita, eda sa sega ni kila se cava sa yaco vua.ʼ 41Era sa qai cakava e dua na matakau, a i vakatakarakara ni dua na luve ni bulumakau tagane, ka ra sa vakacaboisoro kina. A ra sa qai cakava e dua na kena soqo ni marau me vakalagilagi kina na cakacaka ni ligadra. 42Sa qai vakanadakui ira kina na Kalou ka laivi ira me ra so-kalou ki na veikalokalo ni lomalagi, me vaka e a sa volai tu e na nodra i vola na parofita: ʻO i kemuni na mataqali i Isireli, na manumanu ko ni a vakamatea me ra i soro e na loma ni vasagavulu na yabaki, e na vanua lala, era a sega ni mai vakacabori vei au. 43Ia ko ni a kauta voli ga na vale laca i Moleke, kei na i vakatakarakara i Refani na nomuni kalou kalokalo; sa i iratou na matakau ko ni a cakava mo ni qarava. O koya gona oya au na vakatalai kemuni tani kina me sivia sara yani na i yalayala kei Papiloni.ʼ 44“O ira na noda qase e a tiko vei ira na valelaca ni Kalou e na loma ni vanua lala. E a caka na vale oya me vaka na ka e a vakarota na Kalou vei Mosese, koya me cakava me vaka na kena i vakatakarakara e a sa vakaraitaki oti vua. 45E muri, ni sa dewa mai na valelaca vei ira na noda qase era sa qai kauta tiko mai ni ra sa lako vata mai kei Josua e na nodra sa mai tawana na nodra vanua na veimatanitu ka a sa vakasavi ira na Kalou e na nodra sa toso tiko mai na noda qase. Ia e a mani mai tiko ga e kea me yacova na gauna i Tevita. 46E a kune loloma ko Tevita e mata ni Kalou, ka mani kerea me nona i tavi e dua na vale me i tikotiko ni Kalou i Jekope. 47Ia na vale koya e a qai tara ko Solomoni. Era Yalo Kaukauwa na Isireli me vakataki ira na Nodra Qase 48“Ia e sega ni tiko ko koya sa Cecere Sara e na veivale sa caka e na liga; me vaka e kaya na parofita: 49ʻSa noqu i tikotiko vakatui ko lomalagi, ka sa i tutu ni yavaqu ko vuravura. A mataqali vale vakacava ko ni na tara me noqu, sa kaya na Turaga? Se na vanua cava me'u na vakacegu kina? 50E sega li ni a cakava na ligaqu na veika kece ga oqori?ʼ 51“Ni yavu tamata yalo kaukauwa! Sa duatani na butobuto ni lomamuni kei na didivara ni daligamuni! Ko ni sa ucui ira vinaka sara ga na nomuni qase, e na nomuni dau vorata na Yalo Tabu! 52E a bau dua li vei ira na parofita me ra a sega ni vakacacana ko ira na nomuni qase? Era a vakamatei ira era a mai tukuna rawa tiko e liu na lako mai nei Koya Na Yalododonu, o koya ko ni a qai mai bukiveretaka ka vakamatea. 53Sa i kemuni ka soli vei kemuni na lawa ni Kalou, ka ra a mai solia na agilosi, ia ko ni a qai sega ga ni muria!” 54Ia ni ra sa rogoca na veika koya na lewe ni Bose sa rarawa vakalevu na yalodra ka ra sa vakasequruqurubati vua e na cudru. 55Ia sa sinai tu ko Sitiveni e na Yalo Tabu, ka sa qai rai matua ki lomalagi ka raica na lagilagi ni Kalou; sa raici Jisu tale ga ni tucake tu e na liga i matau ni Kalou. 56Sa qai kaya vei ira ko Sitiveni, “Au sa raica ni sa tadola na lomalagi ka raica na Luve ni Tamata ni sa tucake tu e na liga i matau ni Kalou!” 57Era sa qai qoqolou na lewe ni l^ose ka sogota na daligadra e na ligadra. Era sa qai cicivi koya kece yani vakasauri. 58Era sa qai viritaki koya ki na taudaku ni koro ka vakaviriki koya e na vatu. E ratou sa qai biuta tu na nodratou i sulu ko iratou na i vakadinadina lasulasu koya vua e dua na cauravou ka yacana ko Saula. 59Ia ni ra sa vakaviriki Sitiveni tiko e na vatu sa qai kaci ko koya vua na Turaga, ka kaya, “Turaga Jisu, ni taura yani na yaloqu!” 60Sa qai tekiduru sobu ko koya ka kaya e na domo levu, “Turaga, ni kakua ni cudruvi ira e na vuku ni valavala ca era sa cakava oqo!” la ni sa cavuta oti na vosa oya sa qai mai cavuka sara yani na nona i cegu.
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Au sa qai raica tale ni sa cecega na Lami e dua vei ira e vitu, ka'u rogoca e dua vei iratou na ka bula e va, ni kaya, e na domo e vaka na kurukuru, “Lako mai!” 2Au sa qai rai yani ka raica e dua na ose vulavula. Ko koya ka vodoka tiko sa taura tiko e dua na dakai titi; ka sa qai soli vua e dua na i sala vakatui, ka sa lako yani ko koya me ravuravu ka qaqa tiko. 3Ia ni sa cecega na i karua ni drega na Lami, au sa rogoca na i karua ni ka bula ni kaya, “Lako mai!” 4Sa qai lako mai e dua tale na ose; e ka damu. A sa soli vei koya ka vodoka tiko me kauta tani e vuravura na sautu; me ra veiraravui tiko ga kina na tamata. Sa qai soli vua e dua na i seleiwau levu. 5Ia ni sa cecega na i katolu ni drega na Lami, au sa rogoca na i katolu ni ka bula ni kaya, “Lako mai!” Ka'u sa qai rai, ka raica e dua na ose loaloa ka sa taura tiko e dua na i vakarau ni bibi ko koya ka vodoka tiko. 6Au sa qai rogoca e dua na ka e vaka na rorogo ni domo e na kedratou maliwa na lewe va na ka bula ni kaya tiko, “Me i sau ni dua ni lita na witi na i sau ni dua na siga, ka tolu na lita na pali na i sau ni dua na siga. la me kakua ni vakacacani na waiwai kei na waini!” 7Ia ni sa cecega na Lami na i ka va ni drega, au sa rogoca na domo ni ka va ni ka bula ni kaya, “Lako mai!” 8Ka'u sa qai rai yani ka raica, e dua na ose vulaci. Na yaca i koya sa vodoka tiko ko Mate ka sa muri koya tiko ko Etesi. Sa soli vei rau me rau rawa na dua na i ka va kei vuravura, me rau veivakamatei e na i seleiwau, e na via kana, e na mate ca, kei na manumanu kila kei vuravura. 9Ia ni sa cecega na Lami na i ka lima ni drega, au sa raica e na ruku ni cabocabo ni soro na yalodra era a vakamatei e na vuku ni vosa ni Kalou kei na nodra yalodina e na nodra vakadinadina. 10Era sa kaci e na domo levu ka kaya, “O i kemuni na Turaga kaukauwa sara, savasava ka dina, a cava soti na dede ni gauna ka mo ni na qai veilewaitaka ka sauma kina na neimami dra vei ira era sa tiko mai vuravura” 11Sa qai soli vei ira yadudua e dua na i sulu balavu, vulavula ka tukuni vei ira me ra vakacegu vakalailai tale mada, me yacova ni sa qai rauta na kedra i wiliwili taucoko na nodra i tokam kei ira na wekadra, ko ira me ra na vakamatei me vakataki ira. 12Ia ni sa cecega na Lami na i ka ono ni drega, au sa rai yani ka raiea, sa yaco e dua na uneune kaukauwa sara; ka sa yaco me butobuto loaloa sara me vaka na i sulu loaloa na matanisiga, ka sa damudamu sara na vula me vaka na roka ni dra. 13Era sa qai qeqera ki vuravura na kalokalo ni lomalagi me vaka na lolo sa qeqera na vuana ni sa sega ni dreu, ni sa kurea na cagi kaukauwa. 14Sa takali na lomalagi, me vaka e dua na i vola vivigi tu, ka ra sa kau tani mai na kedra i tutu na ulunivanua kei na yanuyanu kece ga. 15Era sa qai vunitaki ira e na veiqara vatu kei na veiuluvatu e na veiulunivanu ko ira na tui kei vuravura, kei ira na turaga lelevu, kei ira na i liuliu vakaivalu, kei ira na vutuniyau kei ira na kaukauwa, kei ira kece ga sa bobula kei ira era galala. 16Era sa kaya ki na veiulunivanua kei na veiuluvatu, “Lutuki keimami mai ka vunitaki keimami mai na matai koya sa dabe tiko e na i dabedabe vakatui, kei na cudru tale ga ni Lami. 17Ni sa qai yaco mai na siga dina ni nona cudru; ia ko cei e na yatedei me tu dei rawa kina?”
Copyright
Learn More


text:
1Era tiko vei ira na i soqosoqo lewe ni lotu mai Anitioki e so na parofita kei na so na qasenivuli: ko Panapasa, ko Simione (ka vakatokai Na Driloa), ko Lusiu na kai Kirini, ko Manaeni (o koya ka rau a susugi vata kei Eroti na kovana), kei Saula. 2Ni ra sa qarava tiko na Turaga, ka lolo tiko, sa qai kaya vei ira na Yalo Tabu, “Ni wasei rau tani mada mai vei au ko Panapasa kei Saula ki na cakacaka au sa kacivi rau kina.” 3Ni sa oti na nodra lolo kei na masu, era sa qai tabaki rau ena ligadra ka talai rau yani. 4Me vaka na veitalai ni Yalo Tabu e rau sa qai lako sobu ko Panapasa kei Saula ki na koro ko Selusia. Mai kea e rau sa qai soko ki Saipurusi. 5Ni rau yaco ki na koro ko Salamisa, e rau sa vunautaka na vosa ni Kalou e na nodra veivalenilotu na Jiu, ka a veivuke kina vei rau ko Joni Marika. 6E rau a lakova na yanuyanu taucoko ka yaco sara ki na koro ko Pafo. E kea e rau a sota kina kei na dua na daucakaisausau, e dua na Jiu, ka parofita lasu, ka yacana ko Pa-Jisu. 7E rau a tiko vata ko Pa-Jisu kei na kovana, ko Serikiu Paula; e dua na turaga vuku ko koya na kovana. E a kacivi rau ko Panapasa kei Saula ko koya ni via rogoca na vosa ni Kalou. 8Ia e a qai saqati rau ko Elima, na daucakaisausau (oya na yacana e na vosa Vakirisi), ka saga me vagolea tani na kovana mai na vakabauta. 9Ia ni sa vakasinaiti e na Yalo Tabu ko Saula, (o koya sa vakatokai tale ga me yacana ko Paula), sa vakawanonovi koya matua, 10ka kaya, “'O iko na luve ni Tevoro! 'O sa sinai e na veivakaisini, kei na ka ca kece ga! O iko na meca ni veika kece ga e dodonu! O na qai tinia e naica na nomu sa dau tovolea tiko ga mo dau via vakatanitaka tiko ga na veika dodonu ni Turaga! 11Raica, sa na bikai iko na cudru ni Turaga; ko sa na mataboko, ka na sega ni raica na matanisiga e na vica na siga.” Sa qai lutu vakasauri vua na kabukabu kei na butobuto; ka sa vakayayamo voli ni vaqara e dua me tuberi koya. 12Ia ni sa raica na kovana na ka sa yaco koya, sa vakabauta sara, ka sa dua tani tale ga na nona qoroya tiko na i vakavuvuli me baleta na Turaga. 13E ratou sa qai soko yani ko Paula kei rau na nona i tokani mai Pafo ka yaco ki na koro ko Perika mai Pamifilia. Ia mai kea sa mani biuti rau kina ko Joni Marika ka lesu tale ki Jerusalemi. 14E rau sa qai biuti Perika ko i rau ka lako ki Anitioki mai Pisitia. E rau a mani lako sara ki na nodra valenilotu na lotu vaka-Jiu e na Siga ni Vakacecegu ka la'ki dabe kina. 15Ia ni sa wiliki oti na i vola ni Lawa kei na nodra i vola na parofita, era sa qai kaya vei rau ko ira na vakaitavi e na valenilotu, “Kemudrau na weka i keimami, kevaka e tiko vei kemudrau e dua na vosa ni veivakadreti vei ira na i vavakoso, drau vosa sara mada e na gauna oqo” 16Sa qai tu cake ko Paula, ka vakatabataba ka kaya, “O i kemuni na Isireli, kei kemuni na lewe ni veimatanitu tani ko ni sa dau qarava na Kalou; ni vakarorogo mada! 17Na nodra Kalou na Isireli e a digitaki ira na noda qase, ka qisi ira me ra yaco me ra matanitu levu e na gauna ni nodra tiko vaka vulagi e na vanua ko Ijipita. E a qai kauti ira tani mai kea ko koya e na ligana kaukauwa. 18E a maroroi ira me rauta e vasagavulu na yabaki e na loma ni vanua lala. 19E a qai vakawabokotaka e vitu na matanitu e na vanua ko Kenani, ka solia na nodra vanua vei ira na Isireli, me ra taukena 20me va na drau limasagavulu na yabaki. “Oti koya, sa qai lesia vei ira e so na dauveilewai me yacova na gauna i Samuela na parofita. 21E a tarava oya na nodra a vinakata me dua na nodra tui, ka mani soli Saula kina vei ira na Kalou. Ko Saula, na luve i Kisi, e dua na tamata mai na yavusa i Penijamini. E a yabaki vasagavulu na nona veiliutaki. 22Ia ni sa biuti koya tani na Kalou, sa qai vakatuburi Tevita cake me nodra tui. Sa i koya oqo na ka e kaya na Kalou baleti Tevita, ʻAu sa kunei Tevita, na luve i Jese, ni tamata e vinaka e lomaqu, ka na cakava na ka kece ga au vinakata.ʼ 23Mai na kawa ni tamata oqo, me vaka e a sa yalataka oti tu na Kalou sa vakatubura mai kina ko koya ki vei ira na Isireli e dua na i Vakabula, oya ko Jisu. 24Ni sa bera ni lako mai, a sa vunautaka oti ko Joni, vei ira na Isireli me ra veivutunitaka na nodra i valavala ca ka me ra papitaisotaki. 25Ni sa vakarau vakaotia na nona i tavi ko Joni, e a qai kaya, ʻO cei o ni nanuma ni ʻo i au? E sega ni ʻo i au ko koya ko ni waraka tiko. E sega, ia e muri e tiko mai e dua, ka sega mada ga ni rauti au me'u sereka na nona i vava.ʼ 26“O i kemuni na wekaqu, na kawa i Eparaama, kei kemuni na kai matanitu tani ko ni dau qarava na Kalou, sa kau mai oqo ki vei keda na vosa ni veivakabulai oqo! 27Ni ra a sega ni kila ko ira era tiko mai Jerusalemi kei ira na nodra i liuliu ni sa i Jisu ga na i Vakabula. Era a sega tale ga ni kila ni ra sa vakayacora tiko na nodra vosa na parofita ka dau wili e na Veisiga ni Vakacecegu, e na nodra a lewa me mate. 28E dina ga ni ra a sega ni kunea e dua na ka e dodonu me mate kina ko koya, ia era a kerei Pailato me vakamatei ga. 29Ni ra sa vakayacora oti na veika kece ga ka a volai tu e na i Vola Tabu me baleti koya, era sa qai kauti koya sobu mai na kau ka vakotora e na dua na i bulubulu. 30Ia e a vakaturi koya cake tale mai na mate na Kalou. 31Ka a dau rairai vei ira era a lako vata kaya mai Kalili ki Jerusalemi e na loma ni vica vata na siga; a ra sa dau tukuni koya tiko ko ira oya vei ira na tamata. 32Keirau sa kauta gona mai kina vei kemuni na i Tukutuku Vinaka ni yalayala ka a caka vei ira na noda qase, 33ni sa vakayacora dina na Kalou vei keda na luvedra, e na nona vakaturi Jisu cake tale mai na mate, me vaka e volai tu e na i karua ni Same: ʻO iko na Luvequ; au sa yaco me'u Tamamu e daidai.ʼ 34Ka sa i koya oqo na ka e a kaya na Kalou e na nona vakaturi koya cake tale mai na mate, me kakua sara ni vuca rawa: ʻAu na solia vei iko na veivakalougatataki tabu ka sega ni yavalati rawa, ka a yalataki vei Tevita.ʼ 35E a kaya tale ga kina ko koya e na dua tale na Same, ʻKo ni na sega ni laiva na nomuni Le Dua Yalosavasava me luca mai.ʼ 36Ia ko Tevita, ni sa qarava oti na i naki ni Kalou e na nona i tabatamata, sa qai takali yani, ka sa bulu vata kei ira na nona qase, ka sa luca kina na yagona. 37Ia e a sega ni yaco na ka koya vei koya ka a vakatura cake tale na Kalou. 38O koya gona, mo ni kila kina na veiwekani ni sa mai vunautaki vei kemuni na bokoci ni valavala ca e na vukuna. 39E na vukuna tale ga era sa vakadonui kina ko ira kece era sa vakabauta; era sa vakadonui mai na veika kece ga ko ni sega ni dau sereki kina ko i kemuni mai na Lawa i Mosese. 40O koya gona, mo ni qai qarauna, me kua ni yaco vei kemuni na ka era a tukuna na parofita: 41ʻRaica, kemuni na dauveibeci! Mo ni kidroa, ka rusa! Ni'u sa cakava tiko e dua na cakacaka e na nomuni gauna, a cakacaka ko ni na sega ni vakabauta, veitalia sara mada ga, ke la'ki vakamacalataka yani e dua vei kemuni.ʼ “ E Rau sa Vakayaloqaqataki ira na tamata ko Paula kei Panapasa 42Ni rau sa curu tiko ki tautuba ko Paula kei Panapasa, era sa qai kerea me la'ki vunautaki tale vei ira na vosa oya e na Siga ni Vakacecegu ka tarava. 43Ia ni ra sa dui suka na i vavakoso, era sa qai muri rau e lewe vuqa vei ira na Jiu kei ira na kai matanitu tani era sa vuki ki na lotu vaka-Jiu. E rau sa qai vosa vei ira, ka vakadreta me ra tu dei tiko e na loloma ni Kalou. 44E na Siga ni Vakacecegu ka tarava, e voleka ni lewe ni koro kece era soqoni vata yani me ra rogoca na vosa ni Turaga. 45Ia ni ra sa raica na Jiu na kedra lewe levu na tamata, era sa sinai e na vuvu, ka ra vosavosa ca, ka ra vakalasuya tiko yani na veika e tukuna tiko ko Paula, ka vakalialiai koya. 46E rau sa qai vosa vakadoudou ga ko Paula kei Panapasa, ka kaya, “Sa dodonu ga me vunautaki mada e liu vei kemuni na vosa ni Kalou. Ia ni ko ni sa biliga tani mai, ko ni sa lewa kina vaka i kemuni ni sega ni rauti kemuni me soli vei kemuni na bula tawa mudu, o koya gona oya, keirau sa na gole kina vei ira na kai veimatanitu tani; 47ni a vakaoqo na i vakaro ni Turaga: ʻAu sa vakaduri iko mo nodra rarama na kai veimatanitu tani, mo sala ni veivakabulai ki na vuravura kece ga.ʼ “ 48Ni ra sa rogoca oya ko ira na kai veimatanitu tani, era sa reki, ka vakacaucautaka na vosa ni Kalou, ka ra sa vuki me ra vakabauta ko ira e ra a sa vakarautaki tu ki na bula tawa mudu. 49A sa tete yani ki na loma ni yasana kece koya na vosa ni Turaga. 50Ia era sa qai vakauqeti ira na marama lelevu lewe ni veimatanitu tani ka ra lotu vaka-Jiu kei ira na turaga dokai e na koro koya ko ira na Jiu. E ra a vakatubura na veivakacacani ka caka vei rau ko Paula kei Panapasa, ka vakasavi rau mai na nodra vanua. 51Ia e rau sa qai kuretaka laivi na kuvu ni qele mai na yavadrau ka lako sara ki na koro ko Ikoniumi. 52A ra sa vakasinaiti e na reki kei na Yalo Tabu ko ira na tisaipeli mai Anitioki.
Copyright
Learn More


text:
About Radio Fiji One – NA DOMOIVITI
Na Radio Fiji One – Na Domoiviti a tekivu veiqaravi ena 1954. Na siteseni ka rogoci duadua ena rua na sala ni kakaburaki – FM kei na AM.
Na Domoiviti duadua ga edau rogoci kina na i tukutuku kei na sere makawa eso era katoni ka maroroi tu ena noda valeniwalesi. E maroroya ka vakamareqeta na vosa vaka-Viti, na i tovo kei na i vakarau vakavanua vakakina na veivakauqeti me da kila ka kauwai talega ena nodra i tovo na veimata tamata eda sa bula veimaliwai tu e Viti.
Na siteseni oqo na Radio Fiji One – na Domoiviti, e nona tiko ena gauna oqo na konitaraki ni kakaburaki vaka-Viti, na Public Service Broadcast, ka tokoni mai na matanitu. Na i naki levu ni veitokoni oqo, sa i koya na kena saumi me rawa ni dau rogoci e Viti, Rotuma/Rabe na veiporokaramu eso ena maroroya na noda vosa, i tovo kei na i vakarau vakavanua eda kilai tani kina.
E rua na porokaramu sa dede talega ena noda valeniwalesi, sa i koya na gauna ni vuli ena walesi, e vakarautaki mai na Minisitiri ni Vuli ni noda vanua kei na Lotu Kaburaki edau rogoci ena vosa vaka-Peritania ena 10am ena Sigatabu kei na vosa vaka-Viti ena 6:45pm ena yakavi talega ni Sigatabu.
Sa vica na porokaramu vou era sa vakacurumi mai ka nuitaki ni rawa ni na vukei keda ena noda bula ni veisiga, bula ni vuvale ka vakauasivi na tarai cake ni bula ni noda vanua. Na Domonivanua – 7-8pm ena Moniti kina Vakaraubuka, Na vakekeli ena veisiga moniti mai na 2-3pm ena yakavi, na veitalanoa kei ira na veitabana ni matanitu mai na 1-2pm ena sigalevu kei na vuqa tale ka qai muria tu na veisere e rogoci duaduaga ena Radio Fiji One – na Domoiviti.
Sa vakanuinui tu na Radio Fiji One – na Domoiviti, me sa na rawa ni vakadewataki ena mona livaliva oqo, eso na porokaramu taleitaki eso, me rawa ni ko ni vakaivotavota talega ena maqosa ni nodra taledi na vakailesilesi era sa tomana tikoga na cakacaka ni buli porokaramu kei na maroroi ni keda i tukutuku ena noda valeniwalesi.


text:
Fiji's Family Network
Peni Vuniceva has not received any gifts yet
Malo a bula Peni,vosota ni dede a veitaratara baleta ni a baci baca tu a laptop koi lol.
A naba ni Talevoni nei Ta Marika kei na address au sa na inbox yani,e rau jiko vata ga kei Pate.Vinaka na qaravi tavi kei na yalo qaqa moce mada.
Ni sa bula vinaka. Malo a veisureti mai, nuitakina ni qaravi vinaka tu i tavi mai vanua i qoya. Keimami bulabula vinaka tu i vanaiyei, ka toso vakamalua tu a vili niu.. sa yali a siga e tawa rogo mai kina a kerekere mai viji.. lol! Qai kalougata tiko..!


text:
1Sa voleka mai na gauna ni Kanavata ni Madrai Sega ni Vakaleveni, ka vakatokai na Lakosivia. 2Era a vakasaqara fiko na bete levu kei Ira na daunilawa e dua na sala me ra vakamatei Jisu kina; ni ra rerevaki ira tiko na tamata. 3Sa qai curu ko Setani ki na loma i Jutasa, o koya ka yacana tale ga ko Isikarioti, ka dua vei Ira na lewe finikarua. 4A lako ko koya ka veivosaki kei ira na bete levu kei ira na i liuliu ni ovisa ni Valenisoro se me na vakatakilai Jisu vakacava vei ira. 5Era sa marau sara ko ira koya ka ra yalataka vua na i lavo. 6Sa mani vakadonuya ko koya, ka sa vakasaqara e dua na gauna vinaka, ni ra yali tu na lewe vuqa, me na vakatakilai Jisu kina vei Ira. 7Sa qai yaco mai na siga ni Kanavata ni Madrai Sega ni Vakaleveni, na gauna ka dau vakacabori kina na lami me baleta na Lakosivia. 8Sa qai talai Pita kei Joni ko koya, ka kaya, “Drau la'ki vakarautaka na kakana ni Lakosivia me datou kania.” 9E rau sa kaya vua, “E vei ko ni vinakata me keirau la'ki vakarautaka kina?” 10Sa qai kaya vei rau ko koya, “Drau raica, ni drau sa curu ki na koro, drau na sota kaya e dua na tamata e cola tiko e dua na saqa wai; drau muri koya ki na vale e la'ki curu kina. 11Ka mo drau kaya vua na i taukei ni vale, ʻE tukuna mai na i Vakavuvuli, me tukuni vei kemuni e vei na tiki ni vale me keitou kania kina na kakana ni Lakosivia kei iratou na noqu tisaipeli?ʼ 12E na qai vakaraitaka vei kemudrau e dua na rumu levu e na i taba vale e cake sa vakaiyaya tu; drau la'ki vakarau kina.” 13E rau sa mani lako ka raiea me vaka sa tukuna ko koya vei rau, ka rau a vakarautaka sara na kakana ni Lakosivia. 14Ia ni sa yaco mai na kena gauna, sa tiko sobu ko Jisu, kei iratou na i apositolo me ratou kana. 15Sa qai kaya vei iratou, “Au sa gadreva vakalevu me'u kania vata kei kemudou na kakana ni Lakosivia oqo ni bera ni'u vakararawataki: 16ni'u sa kaya vei kemudou, au na sega ni kania tale me yacova ni sa vakaraitaki e na matanitu ni Kalou.” 17Sa qai taura e dua na bilo, ni sa vakavinavinaka oti sa qai kaya, “Taura oqo ka vota vei kemudou. 18Ni'u sa kaya vei kemudou, me tekivu oqo au na sega tale ni gunuva na vua ni vaini me yacova ni sa lako mai na matanitu ni Kalou” 19Sa qai taura e dua na i madrai, ka vakavinavinaka vua na Kalou, dovia, ka solia vei iratou, ka kaya, “Oqo na yagoqu [sa soli e na vukumudou. Dou dau cakava tiko oqo mo dou vakananumi au kina.” 20Sa vaka tale ga kina na bilo ni sa oti i vakayakavi, sa kaya ko koya, “Na bilo oqo na veiyalayalati vou ni Kalou sa caka e na noqu dra, na dra ka sa liviraki e na vukumudou.] 21“Ia raica, keirau sa tiko vata e na teveli oqo kei koya e na vakatakilai au vei ira na noqu meca. 22Sa na lako na Luve ni Tamata me vaka sa lewa oti tu na Kalou, ia sa kalouca ga na tamata ka na vakatakilai koya vei ira na nona meca!” 23E ratou sa qai veitarotarogi vakai iratou se ko cei mada e na cakava na ka koya. 24E a qai tubu e dua na veiba e na kedratou maliwa, se ko cei vei iratou me na okati me ka levu duadua. 25Sa qai kaya vei iratou ko koya, “Era dau vakacola sau na nodra tui na kai veimatanitu tani ki vei ira na nodra tamata, ka ra sa vakatokai ko ira na nodra dau veiliutaki me ra Dauloloma. 26Ia me kakua ni vaka koya vei kemudou, ka me yaco ga ko koya e levu duadua vei kemudou me vaka e gone duadua, kei koya e veiliutaki me vaka e dua ka dauveiqaravi. 27O cei vei rau e levu cake, ko koya e dabe me kana se ko koya e veiqaravi? E sega li ni ko koya e dabe me kana? Ia ko i au, au sa tiko vata ga kei kemudou me vaka e dua e dauveiqaravi. 28“Sa i kemudou ga ko dou a tu vata tu kei au e na veika au a vakatovolei kina. 29Ia me vaka ga sa solia vei au ko Tamaqu e dua na matanitu, au sa solia vaka tale ga kina na matanitu vei kemudou. 30Mo dou kana kina ka gunu e na noqu teveli e na noqu matanitu, ka dabe e na i dabedabe vakatui ka vakatulewa vei ira na yavusa e tinikarua ni Isireli. 31“I Saimoni, I Saimoni, kila, sa sagai kemudou tiko ko Setani, me tauvuloni kemudou me vaka na witi; 32ia au sa masulaki Iko oti me kakua ni malumalumu rawa na nomu vakabauta. Ni ko sa saumaki tale mai, vakaukauwataki Iratou na tacimu” 33Sa qai kaya ko Pita vua, “Turaga, au sa vakarau tu me'u lako vata kei kemuni ki na valeniveivesu kei na mate tale ga!” 34Sa qai kaya vua ko Jisu, “Au tukuna vei iko Pita, ni sa bera ni tagi na toa e na siga edaidai, ko sa na cakitaka vakatolu na nomu kilai au.” 35Sa qai kaya vei iratou ko Jisu, “E na gauna au a talai kemuni wale kina ka sega ni ko ni kauta e dua na taga ni lavo se taga ni vaqa, se na i vava, ko ni a leqa li e na dua na ka?” E ratou sa qai kaya, “E sega sara.” 36Sa qai kaya tale vei iratou ko koya, “Ia oqo ko koya e tiko na nona taga ni lavo me kauta tiko, ka vaka kina na taga ni kakana; kei koya e sega na nona i seleiwau, me volitaka na nona i sulu ka volia kina e dua. 37Ni'u sa tukuna vei kemudou, ni sa na vakayacori dina vei au na tiki ni Vola Tabu oqo, ʻKa sa wili vata ko koya kei ira na tamata talaidredre,ʼ ni ra sa na vakayacori ga na veika sa volai tu me baleti au.” 38E ratou sa qai kaya vua, “Turaga, ni raica, sa tu oqo e rua na i seleiwau” Sa qai kaya vei iratou ko koya, “Sa rauta oqori” 39Sa qai curu ki tautuba ko Jisu, ka lako ki na Delana Veiolive me vaka na nona i vakarau; ka ratou sa muri koya na tisaipeli. 40Ia ni sa yaco ki na tikina koya sa qai kaya vei iratou, “Dou masu mo dou kakua ni rawai e na vere.” 41Sa qai biuti iratou ko koya ka toso vakayawa toka vakalailai, rauta na yawa ni vanua e viritaki rawa kina e dua na vatu, ka sa tekiduru ka masu, ka kaya, 42“I Tamaqu, kevaka sa lomamuni ni kauta tani vei au na bilo oqo; ia me kakua ni yaco na lomaqu, me yaco ga na lomamuni” [ 43Sa qai rairai mai vua e dua na agilosi mai lomalagi, ka mai vakaukauwataki koya. 44Ni sa yaluma vakalevu sara na yalona, sa qai masu vagumatua cake ga kina; ka sa yaco me vaka na titiri ni dra na nona buno ni sa titiri ki na qele.] 45Ia ni sa tu cake mai na masu ko koya, sa lako tale vei iratou na tisaipeli ka raici iratou ni ratou sa moce tu, ni sa bibi vakalevu na lomadratou. 46Sa qai kaya vei iratou, “A cava ko dou moce tiko kina? Dou duri cake ka masu mo dou kakua ni rawai e na vere” 47Ia ni sa vosa tiko ga ko Jisu, era sa tokatu yani na lewe vuqa, ka liutaki ira yani na tamata ka vakatokai ko Jutasa, e dua vei Iratou na lewe tinikarua. A toro voleka yani vei Jisu ko koya ka reguca. 48Sa qai kaya vua ko Jisu, “I Jutasa, ko sa vakatakila na Luve ni Tamata vei ira na nona meca e na dua na i regu?” 49Ia ni ratou sa raica na tu volekati koya na ka e na vakarau yaco, e ratou sa kaya sara, “Turaga, me keitou sa vakayagataka na neitou i seleiwau?” 50E dua vei iratou e a mani taya sara na nona tamata na Bete Levu, ka muduka laivi kina na daligana i matau. 51Sa qai kaya ko Jisu, “Kakua! Sa rauta koya!” Sa qai tara na daliga ni tamata koya ka vakabula. 52Sa qai kaya ko Jisu, vei ira na bete levu kei rra na i liuliu ni ovisa ni Valenisoro, kei ira na qase, ka ra a lako yani me ra vesuki koya, “O i au beka na daubutako, mo ni lako tu mai kina vakaoqori kei na nomuni i seleiwau kei na i wau?” 53Ni'u a tiko vata kei kemuni e na siga kei na bogi e na Valenisoro, ko ni a sega ni bau tarai au. Ia sa nomuni kei ira na veiliutaki e na butobuto na gauna oqo.” 54Era sa qai tauri Jisu, ka tubera yani ka kauta ki na vale ni Bete Levu. E a muri tiko yani vakayawa ko Pita. 55Ia ni ra sa vakawaqa na buka e na veimama donu ni buturara, era sa qai tiko wavolita, ka sa dabe vata kei ira ko Pita. 56Ia ni sa raici koya e dua na yalewa dauveiqaravi ni tatalai tiko e na buka, sa mani vakaraici koya matua toka, ka kaya, “Na tamata tale ga oqo e dau tiko vata kei Jisu!” 57Ia e a qai cakitaka ko koya, ka kaya, “Yalewa au sega ni kilai koya!” 58Dede tale vakalailai e a raici koya e dua tale na tamata, ka kaya, “O iko tale ga e dua vei ira!” Ia e a kaya ga ko Pita, “O iko, e sega ni o i au !” 59Ni oti tale e rauta e dua na aua, e a mai vakadeitaka matua tale e dua, ka kaya, “Na tamata oqo e dau tiko vata dina kei Jisu, ni sa kai Kalili ko koya!” 60Ia e a qai kaya ko Pita, “O iko, au sega ni kila na ka ko kaya tiko!” Ia e na gauna sara ga e sa vosa tiko kina ko Pita, sa tagi sara na toa. 61Sa qai vuki na Turaga ka rai vakadodonu sara vei Pita. Sa qai nanuma ko Pita na vosa ni Turaga, ni a kaya vua, “Ni bera ni tagi na toa edaidai, ko sa na cakitaka vakatolu na nomu kilai au.” 62A sa lako ko Pita ki tuba ka tagi vakararawa sara. 63Ia ko ira ka a tauri Jisu era sa vakalialiai koya, ka vakamokuti koya. 64Era a tabonaka tale ga na matana ka taroga, “Parofisaitaka mada se ko cei ka sabaki iko?” 65Era a kaya tale ga e vuqa tale na ka me ra vosa vakacacataki koya kina. 66Ia ni sa siga na vanua, era sa qai soqoni vata ko ira na nodra qase na Jiu, kei ira na bete levu kei ira na daunilawa, ka ra sa kauti koya yani ki na nodra matabose e cake, ka ra kaya, 67“Ke sa i iko na Karisito, tukuna vei keimami” Ia sa qai kaya vei Ira ko koya, “Ke'u tukuna vei kemuni, ko ni na sega ni vakabauta; 68ke'u tarogi kemuni, ko ni na sega ni sauma. 69Ia mai na gauna oqo ka lako yani, sa na fiko na Luve ni Tamata e na liga i matau ni Kalou kaukauwa” 70Era sa qai kaya kece vua, “Oi, sa i rko bagi na Luve ni Kalou?” Sa qai kaya vei Ira ko koya, “Ko ni sa kaya ni sa i au.” 71Era sa mani kaya, “Na i vakadrnadina cava tale e sa vo? Eda sa rogoca sara ga ko i keda mai na tebe ni gusuna!”
Copyright
Learn More


text:
Ai Tukutuku-vinaka sa vola ko Maciu
From Wikipedia
- Ai tubutubu i Jisu, a nona sucu mai vua na goneyalewa.
- Ni sa sucu ko Kisu, sa lako mai na tu i cake eso na tamata vuku me ra cuva vua; a sa kidroa ko Eroti, kei ira kecega na kai Jerusalemi; a sa vereti Jisu ko Eroti me vakamatea. Sa drotaki rau na veitinani ki Ijipta ko Josefa, a sa mokuti ira na gonetagane lalai ko Eroti. Sa mate ko Eroti, sa qai lesu tale ki Jutia ko Josefa kei rau na veitinani.
- Sa dauvunau mai Jutia ko Joni na dauveipapitaiso, a sa papitaisotaki ira na lewe vuqa. Sa papitaisotaki Jisu ko koya.
- Sa dauveretaki Jisu na tevoro. Sa laki tiko ki Kapenaumi ko Jisu. Sa dauvunau ko Jisu; a sa kacivi Pita, kei Adriu, kei Jemesa, kei Joni, me ratou nonai talatala. Sa veilakoyaki ko Jisu me vunau ka vakabulai ira na mate.
- Sa Vakatakila ko Jisu Na ka eso sa Kalougata kina na tamata.
- Sa vakabula na vukavuka ko Jisu, kei na tina ni wati i Pita. Sa qai tukuma vei ira na nona tisaipeli nai valavala ni tamata sa muri koya. Sa qai vunauca na wai, a sa vakasevi ira na tevoro mai na tamata e le rua.
- Sa vakabula ko Jisu e dua sa tauvi-paralasi. Sa kacivi Maciu, sa kana vata kei ira sa tamata ca. Sa vakatakila na ka era sa sega ni lolo kina na nona tisaipeli e na goneyalewa sa ciba, kei na matabokoe le rua, kei na galu. A sa vakavulici ira na nona tisaipeli me ra daumasu me lewe vuqa nai talatala.


text:
Download presentation
Presentation is loading. Please wait.
Published byBeatriz Castillo Silva Modified about 1 year ago
1
Lesoni 4 ni Epereli 25, 2015
2
“Ia ni sa raica ko Saimoni Pita, sa cuva sobu kina duru iJisu, ka kaya, ‘Mo ni lako tani vei au, na Turaga, ni’u sa tamata ca. Ni sa kurabui ko koya, kei ira kecega era sa tiko vata kaya, ena vuku ni qele ni ika era sa rawata: a sa vaka talega kina ko Jemesa kei Joni, ko irau na luvei Sepete, e ratou sa veitokani kei Saimoni. A sa kaya vei Saimoni ko Jisu, ‘Kakua ni rere; ena veisiga mai muri ko na rawai ira na tamata.” (Luke 5:8-10) E rawa ni da vakila na cakacaka ni veivakatisaipel itaki ena kena vulici na talanoa ni kena rawati na ika ena caka mana. Na tamata Talairawarawa ki na vosa nei Jisu: “ena Nomuni vosa au na biuta sobu kina na lawa.” (Luke 5:5) Ciqomi ni yalododonu ni Kalou: “Ni lako laivi vei au, Turaga!” (Luke 5:8) Ciqomi ni noqu ivalavala ca: “Au tamata ivalavala ca.” (Luke 5:8) Kalou Veiliutaki, veikaroni ka veitaqomaki: “Kakua ni rere.” (Luke 5:10) Vakarautaki au me’u tisaipeli: “Au na qisi iko mo gonedau ni tamata.” (Maciu 4:19)
3
“Ia ni sa siga mai, sa kacivi ira na Nona tisaipeli: ka sa digitaki ira e lewe tinikarua mai vei ira, a sa vakatokai ira me i apositolo.” (Luke 6:13) Apositolo e kena ibalebale ni “dua e talai.”. O Jisu e digitaki ratou na lewe tinikarua na apositolo me talai ratou me ratou vunautaka na Kosipeli ka mata ni Matanitu ni Kalou. Na cava e digitaki iratou kina e tinikarua na tagane? E dua li na ka talei e tiko vei iratou? Eda sega ni vakadeitaka rawa na nodratou cakacaka e rauta e veimama vei ratou ni bera ni ratou muri Jisu. E va e dau qoli; dua e dau kumuni vakacavacava, ka dua e dau vakaduidui ile. E ratou sega ni nuitaki. Ia, e ratou taleitaka na Matanitu ni Kalou. E ratou guta me ratou tiko vata kei Jisu. Sa qai digitaka o Jisu na ‘tamata e rawa ni biuta e lomadratou na Yalona, ka vakaiyaragitaki me ratou kauta na Nona cakacaka ena vuravura qo ni sa na biuta o Koya.” (E.G.W., Education, cp. 9, pg. 84)
4
Me vaka na ka e toqai e cake, e yaco vakacava na veivakarautaki oqo?
5
“Sa oti na veika oqo, sa qai lesia na Turaga e lewe vitusagavulu tani, ka talai ira me ra lako yayarua ka liu vua ki na veikoro kecega kei na veitikina sa via lako kina ko Koya…a ra sa tale mai ko ira na lewe vitusagavulu ena marau ka kaya; ‘Kemuni na Turaga, era sa guca vei keimami na tevoro ena vuku ni yacamuni (Luke 10:1,17) O ratou na 70 na tisaipeli e ratou a talai me ratou vunautaka na Kosipeli, ka kena ibalebale me kua ni vunau walega na italatala soqosoqo lotu kei na italatala. Na lotu va-Karisito kece me vakaitavi ena cakacaka. Ni cava vinaka na noda cakacaka, e vakamalumalumutaki o Setani (t. 18) Na levu ni sasaga, na levu ni kaukauwa (t. 19) Na noda marau me kua ni vakadeitaki ena rawa ka, ia ena curumi ni Matanitu vaka- Lomalagi (t. 20) Na cava e tukuna o Jisu ena vua ni nodratou cakacaka na lewe 70 (Luke 10:18-20)?
6
E.G.W. (The Acts of the Apostles, cp. 58, pg. 599)
7
“A sa kaya vei ira kecega, ‘Kevaka e dua sa via muri Au, me kakua ni muria na lomana, ia me colata ga na nona kauveilatai ena veisiga, ka muri Au.’” (Luke 9:23) Na isau ni veivakatisaipelitaki e rawa ni vakalekalekataki ki na tolu na vosa ni cakacaka: guilecavu iko, taura cake, ka muri.. Guilecavi koya. E sega ni qai o “au” makawa. Na “au” oya e sa mate ka’u sa tamata vou vei Karisito. Taura cake na noqu kauveilatai. Me’u ciqoma na noqu ilesilesi vou me’u tisaipeli. E rawa ni’u na sauma e dua na isau levu me’u ciqoma kina. Muri Jisu. O Jisu duadua me o koya ka liutaka na noqu bula. Ni sega na tamata era taubale ena we ni yava mai Kalivari, e sega na veivakatisaipelitaki va-Karisito.
8
O ira na via qaqa me ra vakananuma ka sauma na isau ni veivakabulai. Na gagadre kaukauwa vaka-tamata me vakamalumalumutaki; na vakatulewa yadua me kau mai ka vakamalumalumutaki vei Karisito. Na lotu va-Karisito me vakila ni o koya e sega ni nona duadua. Ena tiko na veitemaki me vorata, kei na ivalu me valuta ena nona gagadre; baleta na Turaga ena sega ni ciqoma na cakacaka caka veimama. Na bula e sega ni dodonu e sega ni ka taleitaki vua. O koya e muri Karisito me lako ena vakabauta, me vaka e raica na ka e sega ni laurai. O Karisito me nona iyau talei, e nona ka taucoko ena veika taucoko. E.G.W. (God’s Amazing Grace, September 20)
Similar presentations
© 2017 SlidePlayer.com Inc.
All rights reserved.