text:
Kadavu
Yanuyanu ko Kadavu — E dua na yanuyanu e Viti.
Manumanu Vuka e Kadavu[Veisautaki | edit source]
Na i vola oqo “Manumanu Vuka e Kadavu” a volai vakatabakidua me baleta na kedra maroroi ka taqomaki na manumanu vuka e na yanuyanu ko Kadavu.
Na “Manumanu Vuka e Kadavu” e vakamacalataki ira vakaleleka na veimataqali manumanu vuka ka ra kunei e Kadavu. Oqo e will kina na kedra roka, i vukavuka, i bulibuli kei na nodra i tuvaki ni bula.
A vakaitavi na tabana ni cakacaka na National Trust of Fiji e na vakadewataki vaka-Viti ni vola oqo. Keitou sa nuitaka ni ko ni na taleitaka na wilika na i vola oqo, ka me ka ni vuli vei keda kece, vakabibi na noda veivuketaka vata na nodra maroroi ka taqomaki na i yau bula ni noda vanua.
E ratou vakailavotaka na tabaki ni vola oqo na RARE Centre for Tropical Conservation mai America.


c: text/html

text:
Califica la calidad de esta letra
Puntaje:
5,00/5. Total votos:
1
zanes zanes zanes
con los ROMPE DISKOTEKAS
TU MAMA CALATA CTMDRE!!TU MAMA CALATA CTMDRE!!TU MAMA CALATA CTMDRE!!TU MAMA CALATA CTMDRE!!TU MAMA CALATA CTMDRE!!TU MAMA CALATA CTMDRE!!TU MAMA CALATA CTMDRE!!TU MAMA CALATA CTMDRE!!TU MAMA CALATA CTMDRE!!TU MAMA CALATA CTMDRE!!TU MAMA CALATA CTMDRE!!TU MAMA CALATA CTMDRE!!Tomado de AlbumCancionYLetra.com
TRATARATARATARATAARRAA TRATARATARATARATAARRAA TRATARATARATARATAARRAA TRATARATARATARATAARRAA TRATARATARATARATAARRAA TRATARATARATARATAARRAA

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ESA koto oqo era nai kuri ni itukutuku ni Domo ni Parofisai mai na Lotu i Kavitu ni Lesu Vakarua Mai, ni wiliwili sara yani.
Na veivakatakilakila ni lesu tale mai i Jisu
Wiligusu: ?O koya mo dou qai vakatawa; ni dou sa sega ni kila na tiki ni siga sa lako mai kina na nomudou Turaga.? Maciu 24:42.
Era lewe vuqa era dau taroga de dua e kila na tiki ni siga ena lako mai kina ko Jisu. Eso era kaya ni vakakina, ia e cala kecega. E kaya ko Jisu ni sega ni dua e kila.
?Ia na siga koya kei na tiki ni siga koya sa sega e dua e kila, ko ira na agilosi mai lomalagi era sega ni kila, se ko koya na Luvena, ia ko koya duadua ga na Tamaqu.? Maciu 24:33.
Io, era sa vakaraitaka na veivakatakilakila oqo ni sa voleka sara na lesu mai i Jisu.
E na kena rui voleka e kaya kina na i Vola Tabu ni tautauvata kei na dua sa tu e mata ni katuba. Ia oqo eda sa na vulica mada na veivakatakilakila oqori.
Era dredre na tamata me baleta na lesu tale mai i Jisu
1. Nai vakatakilakila cava e vakaraitaka ko Pita?
?Ni na lako mai ena muri sara eso na dauveivakasewasewani, era na dau vakamurimuria na nodra gagadre ca, ka kaya, e vei na vosa ni yalayala ni na lako tale mai ko koya?? 2 Pita 3:3,4.
Ni da veitalanotaka na lesu tale mai i Jisu e na lewe vuqa era na dredrevaka.
Era sega ni vakabauta.
Na i Vola Tabu e vakatokai ira me ra ?dau veivakasewasewani.? Sa vakayacori nai vakatakilakila oqo. Ka ra lewe levu sara era sa vakayacora tiko. E sega ni dodonu me da vakacala na lesu mai i Karisito.
E vuqa tale tu na veivakatakilakila, ka ra vakaraitaki ni lesu mai i Jisu sa vakataka e dua sa tu e katuba.
Na waqavuka, na waqa levu, motoka kei na vuqa na veika vovou
2. Na veika talei cava e na yaco ni bera ni lako mai ko Jisu?
?Ia ko iko Taniela mo maroroya na Vosa, ka dregata nai vola, me yaco mada na kena i vakataotioti, era na veiciciyaki na lewe vuqa, ka na vakalevutaki talega na vuku.? Taniela 12:4.
Sa dua na veisau levu e yaco e na 150 na yabaki sa oti. Na veilakoyaki e liu sa rui ka berabera sara. Era dau taubale ga se vodo ose se kameli.
Ena dau taura e dua na gauna balavu. Ia, sa qai levu na veika vovou e cakava na tamata me vakatotolotaka na veilakoyaki me vaka na basikeli, motoka, sitima ni vanua, waqa vakaidini kei na waqa vuka.
Sa noqu masu me vukei keda na Kalou ena noda wilika, vakabauta ka muria na nona vosa.
Ena qai tomani tale yani.Home | Top
"This will be a great advantage for locals living overseas, particularly our readers who are soldiers and Fijians serving in the British Army," Mr Ravula said.
"I am delighted with it, it's a major project and it is a major achievement for the newspaper and greater service to our readers offshore," The Fiji Times publisher Hank Arts said. "I think the people will love it," he said.The Fiji Times editor-in-chief Fred Wesley voiced similar sentiments and added uploading the vernacular newspaper online was part of The Fiji Times' service to its readers.
"We hope this site will assist our readers in terms of helping them understand and value the iTaukei language, culture and traditions," Mr Wesley said.


text:
E Rua na Noda Mona?
KE O kaya ni dua ga na nomu mona, e donu na nomu isaunitaro. Ia era tiko tale ga na nave kei na sela ni yago era biu tu vakaiwasewase. Dua na iwasewase e vakatokai me enteric nervous system (ENS) ra qai toka ena iwasewase qori e dua na iwiliwili levu ni sela. E sega ni tiko e ulumu na ENS, e tiko e ketemu. Na vakasakiti ni ka e cakava ena yago na ENS era vakatoka kina na saenitisi me “ikarua ni mona.”
E vinakati na veitokoni kei na sasaga me rawa ni qaqi na kakana ena solia na kaukaua ina yago. E veiganiti kina me lesia na mona ina ENS na itavi kece e vauca na kete kei na qaqi ni kakana.
E sega ni vereverea ga na cakacaka ni mona. Na cakacaka tale ga ni ENS e vereverea. E tiko e keteda e rauta ni 200 ina 600 na milioni na sela era veivuke ena qaqi ni kakana. Era vakabauta na saenitisi ni na vinakati me vavaku na nave ke vakayacori ena mona na cakacaka ni ENS. E kaya na ivola The Second Brain “ni veiganiti me cakava ga na nona cakacaka na [gacagaca e dau qaqia na kakana], ni na sega ni yaco kina e levu na leqa.”
“VOLAU NI CAKACAKA”
E vinakati me waki vata e vica na mataqali wai me qaqi kina na kakana. E bibi me donu na levu ni wai kei na gauna ni nodra waki vata, me donu tale ga na vanua e vakadrodroi kina. Sa rauta me vakatoka o Parofesa Gary Mawe na gacagaca e qaqia na kakana me “volau ni cakacaka.” E boiri noda mona nida vakasamataka na vereverea ni cakacaka e vakayacori kina. Kena ivakaraitaki, era tiko ena iolo ni noda wawa e dua na mataqali sela era vaka na yadra, era vakatovolea na ka e curu yani e loma, era vakadikeva tale ga na veika eda kania. Ena kila mai na itukutuku qori na ENS na ka me cakava me wasea vakalalai kina na kakana me yaga ina yago. E dau dikeva na ENS na tuituina ni kakana eda kania, ke tiko tale ga kina eso na wainimate. Ke gadrevi, ena veiveisautaka na ka e cakava me qaqi vinaka tiko ga kina na kakana.
Na veitaravi ni ka e caka ena qaqi ni kakana e vaka ga na ka e caka ena vale ni buli iyaya, qai vaka me kena manidia levu tu na ENS. Ni vakarau tosoya na ‘ikarua ni noda mona’ se na ENS na kakana ina gacagaca ena qaqia, ena vakauitukutuku rawa ina masela era toka ena gaunisala ena muria yani na kakana. Gauna sa tekivu toso kina na kakana, ena qai vakalewa toka na ENS na itosotoso ni masela me rawa ni kua ni tao na toso ni kakana.
E dau veitaqomaki tale ga na ENS. E rawa ni tu ena keda kakana na manumanu somidi ni mate. Qori na vuna era tiko kina e keteda e rauta ni 70 ina 80 na pasede ni sela ni yago mera vakaukauataka na veitaqomaki ni sotia ni yago! Ke da kania e levu na ka e sega ni vinaka ena yago, ena veitaqomaki na ENS ni vakavuna me mosi kaukaua na keteda qai biliga mai tuba na ka e rawa ni veivakaleqai nida lua se coka.
CAKACAKA VATA
E duidui nodrau cakacaka na ENS kei na mona, ia erau dau cakacaka vata. Kena ivakaraitaki, na ENS e veivuke ena kena buli e dua na mataqali hormone ena vakauitukutuku ina mona ni sa dodonu mo kana, kei na levu ni ka mo kania. Na ENS ena sikinalataka tale ga ina mona ni o sa mamau, qai rawa ni vakavurea vei iko na lomalomaca ke o kana vakasivia.
Ni bera mada ga ni o wilika na ulutaga qo, de dua o sa na kila toka ni rau dau cakacaka vata na kete kei na mona. Kena ivakaraitaki, o bau liaca ena so na gauna ni o dau mamarau ena gauna o kania kina na kakana urouro? Era kaya na dauvakadidike ni yaco qori baleta ni marau na kete, e vakaraitaka sara vua na mona, o lai vakila tale ga kina o iko na marau. Sa rauta mera dau via kania eso na kakana e tukuni ni vakamarautaki ira ena gauna era lomabibi kina. Era saga tiko na saenitisi mera bulia eso na ka e vakatotomuria na cakacaka ni ENS me rawa ni vakayagataki me iwali ni lomabibi.
E laurai tale ga nodrau cakacaka vata na mona kei na ENS ni dau yavala na ketena e dua ena levu ni nona rere. E dau vakilai qori ni vagolea tani mai na kete na ENS na dra ke curuoso na mona. Gauna e curuoso kina na mona, ena vakauitukutuku ina ENS me veisautaka eso na ka e dau cakava ena kete. Qori e rawa ni vakavuna na lomalomaca. Era kaya na kenadau ni nodrau cakacaka vata na mona kei na kete e dua na vuna era cakava kina eso na ka era kila ni dodonu me caka, e sega sara ga ni bau vakayagataki kina na vakasama.
E vakasakiti na ka e rawa ni cakava na ENS e yagomu, ia e sega ni rawa ni vakasama ena vukumu se dusimaki iko ena nomu vakatulewa. Na vuna levu ga ni sega ni mona na ENS. E sega ni rawa ni vukei iko mo buli sere, dikeva nomu akaude ni baqe, se cakava nomu ka ni vuli. Ia era se qoroya tiko ga na saenitisi na vereverea ni ka e cakava na ENS, qai levu vei ira na ka qori era se sega tu ga ni kila. Dua tale na gauna o vakarau kana kina, vakasamataka sara na veika ena yaco e ketemu ni sa na cakava nona cakacaka na ENS!


text:
Na Cava na Matanitu ni Kalou?
Kena iSau Vakaivolatabu
Na Matanitu ni Kalou e dua dina na matanitu e tauyavutaka na Kalou o Jiova.
Ena uasivia sara na matanitu vakatamata na ivakarau ni veiliutaki.
Ena iVolatabu na “matanitu ni kalou” e vakatokai tale ga me “matanitu vakalomalagi,” ni veiliutaki mai lomalagi. (Marika 1:14, 15; Maciu 4:17)
Veiliutaki. Sa lesi Jisu Karisito na Kalou me Tui ni Matanitu qai solia vua na lewa e uasivia na veiliutaki vakatamata. (Maciu 28:18) E vakayagataka vinaka o Jisu na kaukaua e soli vua, sa vakadeitaka tale ga ni iLiuliu nuitaki qai dau yalololoma. (Maciu 4:23; Marika 1:40, 41; 6:31-34; Luke 7:11-17)
Ena veidusimaki ni Kalou, sa digitaka oti o Jisu mai na veimatanitu o ira “mera lai veiliutaki vakatui, mera liutaka na vuravura” mai lomalagi.—Vakatakila 5:9, 10.
Kena Dede.
E dau veiliutaki ga ena gauna lekaleka na matanitu vakatamata, ia na Matanitu ni Kalou ena sega sara ni vakarusai.—Taniela 2:44.
Lewena. O koya e cakava na loma ni Kalou ena vakarurugi ena Matanitu ni Kalou, se mani vanua cava e cavutu mai kina.—Cakacaka 10:34, 35.
Lawa. E sega ni vakatabuya wale ga na ivalavala ca na lawa (se ivakaro) ni Matanitu ni Kalou. E veisautaka sara ga nodra ivakarau ni bula na vakarurugi kina.
Kena ivakaraitaki, e kaya na iVolatabu: “‘Mo lomani Jiova na nomu Kalou ena lomamu taucoko, ena nomu vinaka taucoko, kei na nomu vakasama taucoko.’ Qo na ivunau levu duadua, na kena imatai tale ga. E vaka kina na kena ikarua, ‘Mo lomana na kainomu me vaka nomu lomani iko.’” (Maciu 22:37-39)Na nodra lomana na Kalou kei na kainodra e uqeti ira kina mera dau veikauaitaki qai caka vinaka.
Vuli. E vakarautaka na Matanitu ni Kalou e dua na ivakatagedegede cecere mera muria o ira na vakarurugi kina, qai vakavulici ira ena sala mera rawata kina na ivakatagedegede qori.—Aisea 48:17, 18.
Ka ena Cakava. E sega ni vutuniyau na Matanitu ni Kalou ni vakayagataki ira na vakarurugi kina. Ena vakayacora ga na loma ni Kalou, okati kina nodra bula tawamudu ena vuravura parataisi o ira na lomani koya dina.—Aisea 35:1, 5, 6; Maciu 6:10; Vakatakila 21:1-4.
VULICA ESO TALE NA KA
Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu?
Na Cava na Matanitu ni Kalou?
Levu era kila na Masu ni Turaga. Na cava na ibalebale ni matavosa: “Me yaco mai na nomuni Matanitu”?


text:
Ena Yaco na ka e Nakita o Jiova!
“Au sa tukuna, au na vakayacora. Au sa nakita, au na cakava tale ga.”
1, 2. (a) Na cava e vakatakila vei keda o Jiova? (b) Na cava e vakadeitaka na Aisea 46:10, 11 kei na wase 55 tikina e 11?
E BIBI qai matata na imatai ni matavosa qo ena iVolatabu: “Ena ivakatekivu, e bulia na lomalagi kei na vuravura na Kalou.” (Vkte. 1:1) Eda se sega tu ga ni kila vinaka sara e levu na ka e bulia na Kalou, me vaka na maliwalala, na rarama, kei na idre kei vuravura, se vakatikina tale ga na noda kila na veika bula e vuravura vaka kina e lomalagi. (Dauv. 3:11) Ia e vakatakila o Jiova na nona inaki me baleta na vuravura vei keda na kawatamata. Na vuravura gona e dodonu me nodra itikotiko veiganiti na tagane kei na yalewa era buli mera ucuya na Kalou. (Vkte. 1:26) Era na luvena, ena Tamadra tale ga o Jiova.
2 Me vaka e vakamacalataki ena ikatolu ni wase ni Vakatekivu, a sagai me saqati na inaki taumada i Jiova. (Vkte. 3:1-7) Ia e seva na sasaga qori ni sega ni dua e saqati Jiova rawa. (Aisea 46:10, 11; 55:11) Eda nuidei gona ni na vakayacori ga na inaki taumada ni Kalou ena nona gauna lokuci!
3. (a) Na ka dina vakaivolatabu cava e bibi ena noda kila vinaka na iVolatabu? (b) Cava meda railesuva kina na ivakavuvuli qori ena gauna qo? (c) Taro cava eda na veivosakitaka?
3 Eda kila vinaka tu na ka dina vakaivolatabu e vauca na inaki ni Kalou me baleta na vuravura kei na kawatamata, kei na itavi bibi i Jisu Karisito ena kena vakayacori. E bibi dina noda kila qori, ni rairai imatai sara ga ni ka eda vulica ena iVolatabu. Eda na via tukuna vei ira na tamata yalomalumalumu mera kila tale ga. Nida vulica tiko na ulutaga qo ena ivavakoso, eda na saga meda veisureti vakalevu ena iVakananumi ni mate i Karisito. (Luke 22:19, 20) Nira mai tiko kina era na qai vulica e levu tale na ka me baleta na inaki ni Kalou. Ni se vo tiko gona e vica na siga ni bera na iVakananumi, e vinaka meda vakasamataka rawa tiko na taro meda na vakayagataka mera uqeti kina na vuli iVolatabu kei ira na tataleitaki ena soqo bibi qo. Eda na veivosakitaka tiko e tolu na taro: Na cava na inaki taumada ni Kalou me baleta na vuravura kei na kawatamata? A saqati vakacava? Cava e vinakati kina na isoro duadua ga i Jisu me vakayacori kina na inaki ni Kalou?
NA CAVA NA INAKI TAUMADA NI DAUVEIBULI?
4. E vakalagilagi vakacava o Jiova ena veika e bulia?
4 E Kalou vakatubuqoroqoro dina na Dauveibuli. E toka sara ga e cake na ivakatagedegede ni ka kece e bulia. (Vkte. 1:31; Jere. 10:12) Na cava eda rawa ni vulica ena totoka ni veika e bulia kei na kena tuvai vakamaqosa? Nida vakaraica tiko na veika buli, dua na ka noda qoroya na ka kece e bulia o Jiova, ni tiko na kedra inaki yaga se ra mani ibulibuli lalai se lelevu. Macala ga nida na qoroya na veivakadrukai ni itukutuku matailalai ni sela ni yagoda, na yagodra malumu na gone era sucuvou, kei na totoka ni dromu ni siga. E buli keda ga o Jiova meda dau qoroya na nona ibulibuli kece.
5. E tuvanaka vakacava o Jiova mera cakacaka vata nona ibulibuli kece?
5 Me vaka e laurai ena nona ibulibuli o Jiova, e biuta tale ga vakamaqosa na iyalayala ni ka mera cakava na veika buli. Era okati kina na lawa me baleta na lomalagi, na vuravura, kei na noda itovo, mera cakacaka vata tiko ga. (Same 19:7-9) Na ka kece gona era tu e lomalagi vaka kina e vuravura, e tiko na kedra yaga me salavata kei na inaki ni Kalou. E biuta o Jiova na ivakatagedegede vei ira na nona ibulibuli mera cakacaka vata. Me rawati na bula, e yaga na lawa e vauca na idre kei vuravura ni lewa vinaka na veivolekati ni noda macawa kei na vuravura, e lewa tale ga na ua ni wasawasa. O ira kece na ibulibuli, okati kina o keda, eda muria tiko na ivakatagedegede se lawa e vakaiyalayala kina na ka eda cakava. Kena tuvai vakamaqosa va qori na veika buli, e matata kina ni tiko na inaki ni Kalou me baleta na vuravura kei na kawatamata. Ena noda cakacaka vakaitalatala eda na saga meda vakatakilai koya na iVurevure ni ituvatuva maqosa qori.
6, 7. Na iloloma cava soti e solia o Jiova vei Atama kei Ivi?
6 Na inaki taumada i Jiova meda bula tawamudu e vuravura. (Vkte. 1:28; Same 37:29) E solia vakayalololoma vei Atama kei Ivi e levu na iloloma talei me rau marautaka kina na bula. (Wilika Jemesa 1:17.) E solia vei rau o Jiova na galala ni vakatulewa, me rau dau vakasama, rau veilomani tale ga rau qai marautaka nodrau veitokani. E vosa na Dauveibuli vei Atama, vakasalataki koya ena ka me cakava me talairawarawa kina. E vulica tale ga o Atama na sala me qaravi koya kina, ira na manumanu kei na vanua me tiko kina. (Vkte. 2:15-17, 19, 20) A buli rau tale ga o Jiova me rau rawa ni tovolea na ka, tara, raica, qai boica. Rau marautaka gona e levu na ka era tu ena Parataisi kei na kena totoka. Erau vakila tu ga na vakacegu ena nodrau cakacaka, na ka erau rawata kei na veika erau kunea.
7 Na cava tale e nona inaki na Kalou? E buli rau o Atama kei Ivi me rau vakasucumi ira na gone era uasivi. E nona inaki na Kalou mera vakawa na luvedrau me yacova ni vakatawai o vuravura taucoko. E vinakata me rau lomani ira na luvedrau vaka kina o ira na itubutubu kece me vaka ga nona lomana o Jiova na imatai ni luvena e uasivi. Sa na nodra itikotiko dei na vuravura kei na ka kece era tu kina.
A SAQATI VAKACAVA?
8. Na cava na inaki ni lawa ena Vakatekivu 2:16, 17?
8 A sega sara ni yaco kece na ka e nakita qori na Kalou. Na vuna? A solia vei Atama kei Ivi o Jiova na lawa rawarawa sara me laurai kina ke rau kila ni vakaiyalayala nodrau galala. E kaya: “E rawa ni o kana mai na vunikau kece ga e tu ena were, mo mamau kina. Ia mo kua ni kana mai na vunikau e kilai kina na ka vinaka kei na ka ca, ni o na mate dina ena siga o kania kina.” (Vkte 2:16, 17) E sega ni dredre nodrau kila na lawa qo, se me rau muria. E levu tale tu ga na kakana erau rawa ni kania.
9, 10. (a) Na cava e vakalewai Jiova kina o Setani? (b) Cava rau qai vakatulewa kina o Atama kei Ivi? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)
9 E vakayagataka na Tevoro o Setani e dua na gata me lawakitaki Ivi, me talaidredre vua na Tamana o Jiova. (Wilika Vakatekivu 3:1-5; Vkta. 12:9) E nona ile o Setani ni rau sa sega ni vakatarai na luve ni Kalou me rau kana “mai na vunikau kece ga e tu ena were.” E vaka sara ga ni kaya tiko: ‘Kena ibalebale qo ni o na sega ni rawa ni cakava na ka o vinakata?’ E tomana tale qori ena dua na lasu kilai levu: “Drau na sega dina ni mate.” Oti qai vakamuai Ivi ni sega ni dodonu me vakarorogo vua na Kalou ena nona kaya: “E kila na Kalou ni siga ga drau kana kina, ena rai na matamudrau.” E tukuna tiko o Setani ni sega ni vinakata na Kalou me rau kania na vuanikau qori de rai kina na matadrau, me rau kila e levu tale na ka. Oti sa qai yalayala lasu: “Drau na vaka na Kalou, drau na kila na ka vinaka kei na ka ca.”
10 Me rau na vakatulewataka o Atama kei Ivi na ka me rau na cakava. Rau na talairawarawa vei Jiova se vua na gata? Rau vakatulewataka me rau talaidredre vua na Kalou. Rau tokoni Setani kina ena nona veivorati. Rau sega ni vinakata me Tamadrau o Jiova, rau sega tale ga ni via taqomaki ena nona lawa.
11. Na cava e sega ni vosota kina o Jiova na talaidredre?
11 Ni rau talaidredre vei Jiova, rau sa sega ni qai bula uasivi kina. E vakavuna tale ga me rau yawaki Jiova ni sa ‘rui savasava na matana me raica na ka ca.’ E “sega” gona “ni vosota na ivakarau ca.” (Apak. 1:13) Ke vosota tiko ga, ena vakaleqai ga kina na veika bula kece e lomalagi vaka kina e vuravura. Ke sega tale ga ni cakava e dua na ka na Kalou me baleta na ivalavala ca a vakayacori mai Iteni, ena lomatarotarotaki nona nuitaki. Ia e yalodina ina nona ivakatagedegede o Jiova, e sega vakadua ni beca. (Same 119:142) Na kena soli qori vei rau o Atama kei Ivi na galala ni vakatulewa, e sega ni kena ibalebale me rau beca na Lawa ni Kalou. Me isau gona ni nodrau talaidredre vei Jiova, rau mate, rau lesu tale ina kuvu ga ni soso rau a buli mai kina.
12. Na cava e yaco vei ira na luve i Atama?
12 Ni rau kania na vuanikau o Atama kei Ivi rau sa sega tale ni qai lewena na vuvale ni Kalou e vuravura raraba vaka kina mai lomalagi. E vakatalai rau tani mai Iteni na Kalou, rau sega ni nuitaka me rau lesu kina. (Vkte. 3:23, 24) E vakaraitaka kina na Kalou nona lewadodonu, me rau sotava na ca ni nodrau vakatulewa. (Wilika Vakarua 32:4, 5.) Ni rau sa sega ni uasivi, rau sa sega tale ga ni vakaraitaka na itovo ni Kalou ena kena ivakatagedegede cecere sara. E kau tani vei Atama na inuinui ni bula totoka, qai vakadewa vei ira na luvena na ivalavala ca, kei na mate. (Roma 5:12) E vakavuna sara ga nodra sega ni rawata na bula tawamudu na luvena. Ni rau vakaluveni, era sega ni uasivi na luvedrau se uasivi na nodrau kawa. Ia e se veivakacalai tiko ga nikua o Setani na Tevoro mera kua ni muria na Kalou na tamata, me vaka ga a cakava vei Atama kei Ivi.
NA YAGA NI ISORO NI VEIVOLI
13. Na cava e vinakata o Jiova vei keda?
13 E dei tu ga na nona dau lomani keda na Kalou. Erau ivalavala ca o Atama kei Ivi, ia se vinakata tiko ga o Jiova meda veiwekani kei koya. E sega ni vinakata me dua e mate. (2 Pita 3:9) Ni rau ivalavala ca ga o Atama, e vakarautaka sara na Kalou na sala meda veiwekani tale kina kei koya, ena gauna vata qori e dei toka ga ena nona ivakatagedegede cecere. E cakava vakacava qori?
14. (a) Na cava e vakarautaka na Kalou me vaka e tukuni ena Joni 3:16 mera vakadonui tale kina na kawatamata? (b) Na taro cava eda na rairai veivosakitaka kei ira na tataleitaki?
14 Wilika Joni 3:16. Levu eda sureta ina iVakananumi era kila vinaka na tikinivolatabu qori. Ia na taro qo, E rawati vakacava na bula tawamudu ena isoro i Jisu? Na noda veisureti ina iVakananumi, kei na noda tiko ena iVakananumi, vaka kina nodra lesuvi na sureti eda rawa kina ni vukei ira na yalomalumalumu mera kila na isaunitaro bibi qori. Era na rairai qoroqoro ga nira sa mai kila na kena vakavotui ena isoro na loloma i Jiova kei na nona vuku. Na cava eda rawa ni vakabibitaka me baleta na isoro?
15. Erau duidui vakacava o Jisu kei Atama?
15 Vakarautaka o Jiova e dua e uasivi me keda ivoli. O koya e uasivi qori ena yalodina vei Jiova, e yalorawarawa tale ga me solia nona bula me keda ivoli na kawatamata e dodonu meda mate. (Roma 5:17-19) E tokitaka o Jiova na imatai ni nona ibulibuli mai lomalagi me vakaitikotiko e vuravura. (Joni 1:14) E tamata uasivi gona o Jisu me vakataki Atama ga. Ia o Jisu e muria na ivakatagedegede e namaka o Jiova vua e dua e uasivi. Ni vakatovolei mosimosi mada ga, e sega vakadua ni valavala ca se beca na lawa ni Kalou.
16. Na cava e iloloma talei kina na isoro?
16 Ni uasivi o Jisu, e vakabulai keda mai na ivalavala ca kei na mate ni solia sara ga nona bula ena vukuda. E tautauvata vinaka nona bula kei na ka e dodonu me cakava o Atama ni uasivi
VAKARAUTAKA O JIOVA NA SALA MEDA LESU KINA VUA
17. Na cava na yaga ni isoro?
17 E vakarautaka o Jiova na ka e talei duadua vua, oya na isoro. (1 Pita 1:19) E vakamareqeta noda bula, e tu vakarau mada ga me solia na Luvena duabau me mate ena vukuda. (1 Joni 4:9, 10) Ena dua na yasana, o Jisu e sosomitaki Atama, na imatai ni tamada e vuravura. (1 Kor. 15:45) E vakabulai keda, e dolava tale ga na sala meda lewe tale kina ni vuvale ni Kalou. Io ena vuku ni isoro i Karisito, ena vakadonui ira na kawatamata na Kalou mera lewe tale ni nona vuvale qai sega ni vakaleqai kina nona lewadodonu. Sa bau totoka dina meda vakasamataka na gauna qori nida sa veisau kece na dauveiqaravi yalodina meda uasivi. Eda na duavata na vuvale e vuravura vaka kina mai lomalagi. Eda na okati kece meda luve ni Kalou.
18. Gauna cava ena qai “ka kece ga” kina o Jiova “vei ira na tamata kece”?
18 Na nona talaidredre o Setani e sega sara ga ni tarova nona lomani keda tiko ga o Jiova se na noda yalodina vua na Kalou na nona ibulibuli sega ni uasivi. Ena vuku ni isoro ena vukei keda me uasivi na noda yalododonu. Vakasamataka mada nida sa na bula tawamudu kece nida ‘raica na Luvena da qai vakaraitaka nida vakabauti koya.’ (Joni 6:40) Ena loloma levu i Jiova kei na nona vuku ena veisautaki keda meda uasivi, me vaka ga na nona inaki taumada. Na Tamada gona o Jiova ena “ka kece ga . . . vei ira na tamata kece.”
19. (a) Ena uqeti keda vakacava noda vakavinavinakataka na isoro? (Raica na kato “ Qarai Ira Tiko ga Era Veiciqomi.”) (b) Na cava tale eda na vulica tarava me baleta na isoro?
19 Na noda vakavinavinakataka na ivoli, e dodonu me uqeti keda meda vakaitavi ena noda vinaka kece mera kila eso tale ni rawa ni yaga vei ira na iloloma talei qori. E dodonu mera kila na tamata ni vakarautaka vakayalololoma na ivoli o Jiova vei keda kece meda rawata na bula tawamudu. E levu tale na ka e yaga kina na ivoli. Ena veivosakitaki ena ulutaga tarava na isoro i Jisu kei na ile i Setani ena were o Iteni.


text:
Eda Rawa ni Vakamarautaka Dina na Kalou?
De o sa dau wilika na kedra itukutuku eso nira vakacaucautaki ena iVolatabu, oti o qai kaya, ‘au sa na sega tu ga ni vakataki ira!’ O na rairai nanuma, ‘au sega ni yalododonu seu caka vinaka ena veigauna, au dau cala tale ga.’
E tukuni ni “sega ni cala qai turaga yalododonu” na peteriaki o Jope. (Jope 1:1, ivakamacala e ra) A vakatokai o Loti me “turaga yalododonu.” (2 Pita 2:8) O Tevita e dau vakayacora “na ka e donu” ena mata ni Kalou. (1 Tui 14:8) Ia dikeva vinaka mada na kedratou itukutuku ena iVolatabu. Eda na kila kina qo: (1) nodratou malumalumu, (2) levu na ka eda na vulica ena nodratou ivakaraitaki, (3) rawa tale ga nida vakamarautaka dina na Kalou na kawa ivalavala ca.
NODRATOU MALUMALUMU
E levu na ka dredre a yaco vakatawadodonu ena bula i Jope. E cala nona nanuma ni sega ni kauaitaki koya na Kalou, ke mani yalodina tiko ga se sega. (Jope 9:20-22) E kauaitaka vakasivia nona yalododonu era nanuma kina eso ni dodonu cake vua na Kalou.—Jope 32:1, 2; 35:1, 2.
O Loti a lomalomarua ni cakava e dua na ka e dodonu me matata qai rawarawa vua. A cata na nodra itovo vakasisila na bula tiko e Sotoma kei Komora qai “vakararawataka na turaga yalododonu qo” na nodra ivalavala. (2 Pita 2:8) E kaya na Kalou ni na vakarusai rau na koro ca qori, ia ena vakabulai Loti kei na nona vuvale. De o nanuma ni na biubiu sara ga vakatotolo o Loti ena vuku ni ka e rarawataka. Ia ena gauna bibi qori e vakaberabera tale. Mani taura na ligadratou na agilosi a tala yani na Kalou, me kauti iratou ina taudaku ni koro.—Vakatekivu 19:15, 16.
O Tevita a sega ni lewai koya vinaka ena dua na gauna, a veibutakoci tale ga kei na dua na yalewa vakawati. Na nona saga me vunitaka, e vakarota kina me mate na watina na yalewa qori. (2 Samuela, wase 11) E tukuni ena iVolatabu ni “sega ni taleitaka o Jiova” na ka e cakava o Tevita.—2 Samuela 11:27.
Eratou a cala kece o Jope, Loti kei Tevita, so mada ga na nodratou cala e bibi sara. Ia eda na qai raica ni ratou a talairawarawa ni qarava na Kalou ena lomadratou taucoko. Ratou via vakaraitaka nodratou veivutuni, ratou qai cakava na veiveisau e vinakati. E vakadonui ratou kina na Kalou, tukuni tale ga ena iVolatabu ni ratou turaga yalododonu.
CAVA EDA VULICA?
Eda na dau cala ga nida kawa ivalavala ca. (Roma 3:23) Ia na gauna eda cala kina, dodonu me laurai nida veivutuni, da qai saga meda vakadodonutaka noda sala.
Na cava ratou cakava o Jope, Loti kei Tevita me ratou vakadodonutaka kina nodratou sala? E turaga yalodina ga o Jope. E vakadodonutaka nona rai o Jope ni vosa oti vua na Kalou, e veivutunitaka tale ga na ka e tukuna. (Jope 42:6) Na rai i Loti me baleta nodra itovo vakasisila e Sotoma kei Komora e tautauvata kei na ivakatagedegede ni Kalou. Na nona leqa ga ni a wele. E qai dro mai na koro sa cudruvi tu qori me kua ni tau vua na lewa ni Kalou. E talairawarawa qai sega ni raica lesu na veika sa biuta laivi tu yani. O Tevita a cala bibi ni beca na lawa ni Kalou, ia e vakaraitaka na ka dina e tu e lomana ena nona veivutuni kei na nona vakamasuta na loloma ni Kalou.—Same 51.
Na nona vakadonui ratou gona na Kalou e yavutaki ena nona kilai keda vinaka na kawatamata, nida kawa ivalavala ca. E “kila vinaka” na Kalou “na keda ibulibuli, e nanuma tiko nida kuvuniqele.” (Same 103:14) Ke kila tiko na Kalou nida na dau cala ena so na gauna, cava gona ena namaka vei keda?
Na Kalou e “kila vinaka . . . na keda ibulibuli, e nanuma tiko nida kuvuniqele.”
EDA RAWA NI VAKAMARAUTAKA NA KALOU?
Eda rawa ni kila na ka meda cakava meda vakamarautaka na Kalou nida vakasamataka na ivakasala vuku i Tevita vua na luvena o Solomoni. “O iko Solomoni na luvequ, mo kila na Kalou i tamamu, mo qaravi koya ena lomamu taucoko.” (1 Veigauna 28:9) Na cava na ibalebale ni lomamu taucoko? Kena ibalebale noda lomana na Kalou, da qai vakadeitaka nida na cakava na lomana kei na ka e vinakata. E sega ni uasivi na lomada, ia eda na saga meda qarava na Kalou ena talairawarawa, da tu vakarau tale ga nida vakadodonutaki. E lomana na Kalou o Jope, e talairawarawa tale ga, tukuni kina ni “sega ni cala.” O Loti e “yalododonu,” o Tevita tale ga e “vakayacora ga na ka e donu” ena mata ni Kalou. Eratou cala, ia ratou se rawa tiko ga ni vakamarautaka na Kalou.
O koya e taucoko na lomana e cakava na loma ni Kalou, e uqeti tale ga me gumatua ni talairawarawa
Ke da dau vakananuma gona eso na ka eda diva meda a kua ni vakasamataka, se tauca e dua na ka ena vakamadualaki keda tale, se cakava na ka da qai kila e muri ni cala, me vakayaloqaqataki keda mada ga na vica na ivakaraitaki qo. E kila na Kalou ni sega tu ga ni dua vei keda e uasivi rawa ena gauna qo. Ia e namaka meda lomani koya, da qai gumatua ni talairawarawa vua. Ke vu dina mai lomada qori eda na vakadeitaka nida rawa tale ga ni vakamarautaka na Kalou.


text:
VAKATOTOMURIA NODRA VAKABAUTA | INOKI
“Vakadonui Koya na Kalou”
DUA e bau dede toka na nona bula o Inoki ni a 365 na yabaki ni nona bula. Ena rairai dredre noda vakabauta qori baleta sa sega ni dua nikua e yacova na yabaki ni bula qori. E sega ni kurabuitaki ke yacova e dua na yabaki ni bula i Inoki ni dau dede cake nodra bula ena gauna ya. Na gauna mada ga e sucu kina o Inoki, sa ononadrau toka vakacaca na yabaki ni bula i Atama qai bula tale tiko me tolunadrau na yabaki. Ia eso na kawa i Atama e dede sara nodra bula. Ke dua e raici Inoki ena gauna a yabaki 365 kina, ena nanuma ni se bulabula qai levu tale na ka e se rawa ni cakava ena nona bula. Ia ka ni rarawa ni a sega ni vaka kina.
Dua na ituvaki leqataki e rairai tu kina o Inoki. Era sega ni taleitaka na tamata na itukutuku ni Kalou e vakasavuya vei ira, mani dro. E sega ni guilecava rawa o Inoki na rairai ni matadra ni laurai votu kina nodra yalokatakata kei na nodra sevaki koya. Era sa sevaka mada na itukutuku i Inoki, era qai sevaka tale na Kalou a talai koya yani vei ira. Era na sega ni cakava rawa e dua na ka vei Jiova, ia era na rawa ni cakava e dua na ka vei Inoki! De dua e nanumi ratou nona vuvale o Inoki, na watina, na luvena yalewa, na luvena tagane o Mecusela, kei na makubuna o Lemeki. E rairai veinanuyaka ena raici ratou tale se sega. (Vakatekivu 5:21-23, 25) Na cava beka ena yaco?
E sega ni levu na ka e kilai me baleti Inoki ni tolu ga na tikinivolatabu e vakamacalataki koya. (Vakatekivu 5:21-24; Iperiu 11:5; Juta 14, 15) Ia na ivakamacala mada ga ena veitikinivolatabu qori eda sa kila rawa kina na vakasakiti ni vakabauta i Inoki. Vakacava o qarava tiko e dua na vuvale? E dau dredre ena so na gauna mo cakava na ka e dodonu? Levu na ka o na vulica vei Inoki.
“DAU LAKO VATA VOLI O INOKI KEI NA KALOU DINA”
O Inoki e ikavitu ni tabatamata mai vei Atama. Ia na gauna e qai sucu kina, sa ca rawa tu na ivakarau ni tamata. Era se bula dede na tamata ena gauna ya nira se bau volekata na bula uasivi rau vakayalia o Atama kei Ivi. Ia sa torosobu ga na nodra itovo kei na nodra bula vakayalo. Sega ni caka rawa na ivalavala kaukaua, se tekivu ga mai na gauna a vakamatei Epeli kina o Keni. Ia e sivi Keni tale ena ivalavala kaukaua kei na yaloca e dua na nona kawa! Oti e vicasagavulu na yabaki, a toso cake ina dua tale na ivakatagedegede nodra caka ca na tamata. Era dau kaciva na yaca i Jiova, ia era sega ni cakava qori nira rokovi koya. E veibeci na sala era vakayagataka kina na yaca tabu ni Kalou.
Dua na ituvaki torosobu a tu kina na lotu ena gauna i Inoki. Kena ibalebale ena vinakati me vakatulewataka o Inoki me muri ira na tamata ena nona gauna, se me qaravi Jiova na Kalou dina a bulia na lomalagi kei na vuravura. De dua e uqeti koya na veika e vulica me baleti Epeli, a vakamatei ena vuku ni nona qaravi Jiova ena yalodina. A mani vakatulewataka o Inoki me muria na ivakaraitaki i Epeli. E kaya na Vakatekivu 5:22: “[A] dau lako vata voli o Inoki kei na Kalou dina.” O Inoki e imatai ni tamata me cavuti vua na malanivosa qori. Kena ibalebale ni a duatani sara o Inoki mai vei ira na bula ena nona gauna.
E tukuna na iVolatabu ni a lako vata tiko ga kei na Kalou o Inoki ena gauna a sucu kina na luvena tagane o Mecusela. Sa dua toka na vuvale i Inoki ena gauna a yabaki 65 kina. E sega ni cavuti ena iVolatabu na yaca i watina, e sega tale ga ni kilai e vica na “luvena tagane kei na luvena yalewa.” E bibi me muria e dua na tama na veidusimaki ni Kalou me veiraurautaka vinaka kina nona qarava na Kalou kei na nona vuvale. E kila o Inoki ni vinakata o Jiova me yalodina vei watina. (Vakatekivu 2:24) A solia tale ga nona vinaka taucoko me vakavulici ira na luvena ena veika me baleta na Kalou o Jiova. Vakacava a yaga na sasaga i Inoki?
E sega ni vakamatatataki ena iVolatabu na tikina qori. E tukuni ena iVolatabu ni dede duadua na gauna ni bula i Mecusela na luvei Inoki, qai cava na ivolatukutuku ni nona bula ena yabaki a yaco kina na Waluvu. Ia e sega ni tukuni e dua na ka me baleta na nona vakabauta. A qai dua na luvena tagane o Mecusela, na yacana o Lemeki. A sucu o Lemeki ni se vo tu e duanadrau vakacaca na yabaki me mate na tukana o Inoki, qai vakasakiti nona vakabauta ni tubu cake tiko. A uqeti Lemeki o Jiova me parofisaitaka e dua na ka me baleti Noa, qai vakayacori na parofisai qori ni oti na Waluvu. E kilai tale ga o Noa ena nona dau lako vata kei na Kalou, e ucui Inoki kina na tukana vakarua. Erau sega ni bau sota o Noa kei Inoki, a rairai rogo italanoa ga o Noa vua na tamana o Lemeki, na tukana o Mecusela, se o Jereti na tamai Inoki ni a qai mate ni sa yabaki 366 o Noa. Eratou rairai vakamacalataka vei Noa na ivakaraitaki vakasakiti i Inoki.
Erau duidui sara o Inoki kei Atama. E uasivi o Atama, ia a sotava na leqa ni a talaidredre vei Jiova qai ivakaraitaki ca vei ira nona kawa. E ivalavala ca o Inoki, ia e dau lako vata kei na Kalou qai kotora vei ira nona kawa e dua na ivakaraitaki vakasakiti ni vakabauta. A mate o Atama ni yabaki 308 o Inoki. E sega ni kilai era lolositaka na mate i Atama nona vuvale se sega, eda kila ga ni “dau lako vata kei na Kalou dina” o Inoki.
Ke o qarava tiko e dua na vuvale, na cava o vulica ena ivakaraitaki i Inoki? E bibi mo qarava na veika vakayago me ratou bula kina na nomu vuvale, ia e bibi sara mo vukei ratou me ratou kila qai qarava na Kalou. (1 Timoci 5:8) O rawa ni cakava qori ena nomu ivakavuvuli kei na nomu ivakaraitaki. Dua na ivakaraitaki totoka o na biuta toka vei ratou na nomu vuvale ke o dau lako vata kei na Kalou me vakataki Inoki, o muria tale ga na ivakatagedegede ni Kalou ena nomu bula.
“PAROFISAITAKI IRA” O INOKI
De dua a yalolailai ena so na gauna o Inoki ni o koya duadua ga e vakabauta, o ira na kena vo e sega. Vakacava a bau nanumi koya o Jiova? Io, a kauaitaka o Jiova na yalodina i Inoki, qai lesi koya me lai vakasavuya vei ira na tamata ena nona gauna na nona itukutuku. A lesi Inoki sara ga e keri o Jiova me parofita, na imatai ni parofita me volatukutukutaki ena iVolatabu. E kilai qori mai na ka eda wilika ena ivola i Juta na taci Jisu, a uqeti vakalou me vola na veika a parofisaitaka o Inoki ena vica vata na senitiuri e muri. *
Na cava a parofisaitaka o Inoki? E kaya na iVolatabu: “Raica! Sa lako mai o Jiova kei na iwiliwili levu ni nona agilosi savasava, me vakataulewa vei ira na tamata kece, me totogitaki ira na beci koya ena vuku ni nodra ivalavala ca kei na veika lolovira kece era cavuta vua na tamata ivalavala ca.” (Juta 14, 15) Na sala e cavuta kina na parofisai qori o Inoki e vaka sara ga sa cakava oti na Kalou na ka e parofisaitaki. E va tale ga qori na sala era cavuti kina eso tale na parofisai. E cavuta o Inoki nona parofisai me vaka sara ga sa yaco oti ni vakadeitaka ena yaco dina!
Na cava e kilai me baleta na itukutuku a kacivaka o Inoki? E warumisa nona itukutuku, qai tukuni kina nira na totogitaki na tamata era veibeci, qai lolovira nodra ivalavala. Era vakasalataki na tamata kece ena parofisai qori ni sa sega ni dua na ka vinaka e rawa ni tukuni me baleta na nodra itovo me tekivu mai na gauna rau vakatalai kina mai Iteni o Atama kei Ivi. Ena vakadomobula na veika era sotava o ira qori ni sa na veivakarusai o Jiova kei ira na “iwiliwili levu ni nona agilosi savasava.” A sega ni bau tu suka o Inoki me kacivaka na itukutuku ni Kalou, a cakava duadua tale ga! Sa wacava nona qoroya o Lemeki na yaloqaqa i tukana ni raica toka na nona vakayacora nona cakacaka.
Nida vakasamataka na vakabauta i Inoki, e bibi me tiko tale ga vei keda na rai ni Kalou me baleta na vuravura qo. Na itukutuku a kacivaka ena doudou o Inoki e ganiti keda tale ga nikua, ni tautauvata na ituvaki ni vuravura ena gauna ya kei na gauna qo. A yaco dina na ka e parofisaitaka o Inoki ni a vakarusa o Jiova na ituvaki ca ena gauna ya ena Waluvu levu a yaco ena gauna i Noa. Qori e vakatakarakarataka ga na veivakarusai levu cake ena qai yaco ena gauna se bera mai. (Maciu 24:38, 39; 2 Pita 2:4-6) Sa tu vakarau tale ga na Kalou kei ira na iwiliwili levu ni nona agilosi savasava mera vakataulewa ena ituvaki ca nikua. Meda kua gona ni raica vakamamada na itukutuku ni veilewai e kacivaka o Inoki da qai kacivaka vei ira eso tale. Eda na rairai galili ena so na gauna nira yawaki keda na wekada se itokani. Ia ena sega vakadua ni vakanadakui ira nona tamata yalodina nikua o Jiova me vaka ga nona sega ni vakanadakui Inoki!
“E TOKITAKI . . . ME KUA NI RAICA NA MATE”
Na cava a qai yaco vei Inoki? E sega ni kilai se a mate vakacava, e tukuna ga na iVolatabu: “E dau lako vata kei na Kalou dina o Inoki. E qai takali yani ni kauti koya na Kalou.” (Vakatekivu 5:24) A kauti Inoki vakacava na Kalou? E kaya na yapositolo o Paula: “Ena vakabauta i Inoki, e tokitaki kina me kua ni raica na mate, e sega ni laurai tale ena dua na vanua ni sa tokitaki koya na Kalou, ni a vakadinadinataki vua ni se bera ni tokitaki ni vakadonui koya na Kalou.” (Iperiu 11:5) Na cava a vakaibalebaletaka o Paula ena matavosa “tokitaki . . . me kua ni raica na mate”? E tukuni ena so na vakadewa ni iVolatabu ni kauti Inoki i lomalagi na Kalou. Ia e sega ni dina ya ni tukuna na iVolatabu ni vakaturi duadua e liu ina bula vakalomalagi o Jisu Karisito.
Na cava gona na ibalebale ni nona “tokitaki” o Inoki me kua ni “raica na mate”? A rairai cakava e dua na ka o Jiova me mate kina ena vakacegu o Inoki, me kua ni vakila na mosi se na rarawa era dau vakila eso ni bera nira mate. Ia ni bera ni yaco qori, a “vakadinadinataki” vei Inoki “ni vakadonui koya na Kalou.” De dua a raivotu o Inoki ni bera ni mate, a vakaraitaka kina vua na Kalou na ituvaki kei vuravura ni sa na parataisi. Gauna e qai mate kina o Inoki, sa vakadeitaka tu ni vakadonui koya o Jiova. E kaya na yapositolo o Paula me baleti ira eso tale na tagane kei na yalewa yalodina: “Ena vakabauta, era yalodina o ira kece qo me yacova na mate.” (Iperiu 11:13) E matewale nodra vaqara na yagoi Inoki na kena meca ni a “sega ni laurai tale ena dua na vanua.” A rairai cakava o Jiova e dua na ka me kua ni laurai na yagoi Inoki, mera kua ni vakayagataka kina na meca na yagona ena dua na ivalavala ni sokalou lasu. *
Nida vakasamataka tiko na ka e kaya na iVolatabu, raitayaloyalotaka mada na sala e rairai mate kina o Inoki. Nanuma tiko ni vatavatairalago ga qo, e sega ni tukuni ni a yaco dina. Era cemuri Inoki voli na kena meca nira sega ni taleitaka na itukutuku ni veilewai a kacivaka vei ira. Dua na ka nona wawale ena balavu ni vanua e lakova mai. E raica sara e dua na vanua me vuni qai vakacegu kina vakalailai. Ia e kila o Inoki ni na sega ni dede era sa na toboki koya na meca, ena qai vakamatei vakaloloma. E mani masu vua na Kalou, qai vakila e dua na vakacegu levu. A raivotu ga o Inoki, ia e vaka sara ga me yaco dina tu na ka e raivotutaka qai kauti koya sara vakayawa.
Vakasamataka mada nona raica ena raivotu e dua na vuravura e duatani sara mai na kena a bula kina. E rairai totoka na vuravura qori me vaka ga na were o Iteni, ia e sega ni yadrava tu e dua na jerupi. Era sa gone tale na tagane kei na yalewa era bula tu kina, era bulabula ra qai veiyaloni. E sega ni bau laurai kina na veicati se na veivakacacani vakalotu a yaco tu ena gauna i Inoki. E vakila o Inoki na veikaroni i Jiova, nona loloma kei na nona veivakadonui. Sega ni vakatitiqataka o Inoki ni na bula dina ena vuravura e raivotutaka tiko ya. E sega ni tukuni rawa na vakacegu e vakila, e bobo mani mocelutu sara qai sega tale ni vakila e dua na ka.
Qori na ituvaki e se tu ga kina o Inoki me yacova mai nikua, e se moce toka ga ena ibulubulu. Ia e nanumi koya vinaka tu na Kalou o Jiova ni sega ni vakaiyalayala na ka e rawa ni katona ena nona vakasama! Me vaka ga e yalataka o Jisu, dua na siga era na rogoca na domona o ira kece e nanumi ira tu na Kalou ra qai tucake mai na ibulubulu. Gauna era dolava kina na matadra, era sa na duri tu ena dua na vuravura vou ni vakacegu.
Vakacava o na via bula tale ga ena vuravura ya? Vakasamataka mada mo sotavi Inoki, me qai talanoataka vei iko na veika totoka e kila tu! E rawa ni tukuna vei keda ke bau volekata toka yani na ka e yaco dina na noda vatavatairalago me baleta nona mate. Ia dua na ka e bibi cake meda vakatotomuri koya kina ena gauna qo. A vakamacalataka qori o Paula ni kaya: “Ke sega na vakabauta eda na sega ni vakamarautaka rawa na Kalou.” (Iperiu 11:6) Qori na vuna e bibi kina meda vakatotomuria na yaloqaqa kei na vakabauta i Inoki!
^ para. 14 Era kaya eso na dauvakadidike ni iVolatabu ni a lavetaka o Juta na ka e vola mai na dua na ivola buli e vakatokai na iVola i Inoki (Book of Enoch), ia e lasu na ka e volai kina me baleti Inoki. E cavuti kina na parofisai i Inoki, ia e sega ni kilai e sa tu e vei na ivola makawa a yavutaki mai kina na ka e volai ena iVola i Inoki. E sega tale ga ni kilai se vakadewataki vakacava na kena itukutuku, e volai ena dua na ivola se vakadewataki ga e gusu. De dua a vakayagataka tale ga o Juta na ivola makawa qori se a rogoca na italanoa kei Inoki vei Jisu, ni a raica vinaka tu mai lomalagi na ivakarau ni bula i Inoki.
^ para. 20 De dua a cakava tale ga va qori na Kalou ena yagodrau o Mosese kei Jisu, me kua ni yaco kina na lomadra na meca.


text:
Search music, mp3 or artists
Free download Mp3 that you want on Musica
Drodrolagi Kei Nautosolo 2017
Free download Drodrolagi Kei Nautosolo 2017 mp3 for free
Drodrolagi Kei Nautosolo (Vol.13) - Guilecavi Dredre
Source: youtube
Drodrolagi kei Nautosolo cover Lote by Voqa kei Rosidamu ni Igiladi
Source: youtube
Drodrolagi Kei Nautosolo (Vol.13) - SYRIA
Source: youtube
Drodrolagi Kei Nautosolo - Ena Qiri
Source: youtube
Drodrolagi Kei Nautosolo - Vakanananu Ciri Yawa Yani 😊
Source: youtube
VETAIA RATUVONO BY DRODROLAGI KEI NAUTOSOLO
Source: youtube
Cakau ni mana ft Baravi Talei and DKN......Na Yaloqu sa drotaki au
Source: youtube
Drodrolagi Kei Nautosolo - Luluvu Na Yaloqu
Source: youtube
Sigidrigi - Votua - Fijian Medley
Source: youtube
Voqa kei Valenisau_latest upcoming song_Mereseini
Source: youtube


text:
Jaina
Jaina, sai koya e dua na pseudobaga ni na plantain, e dua na itei ni herbaceous sautu tomani tikoga ena loma ni matavuvale Musaceae acaule (genus Musa-waraki na genus Ensete ka produces na ka e vakatokai me "vakailasu Jaina"). Sa tubu ena 130 na matanitu. E kau ena Cevaicake kei Esia sa tiko ena gauna oqo ni vakabulabulataki ena voleka ni yadua na veiyasana katakata vinaka e na vuravura. Wasoma, oka kina me baleta na inaki vakabisinisi, na vosa "Jaina" sai koya na vua ni malumu ka kamica ni pulp rawa ni kana droka. Ia, e vakakina na kedra ituvuka, na pulp ni feistier kei na kulina daulolo ka drokadroka, dau lesi ena vunikau ni waqavuka, mai na vosa vaka-Sipeni, na Jaina madrai se na vuravura ni da ni Jaina, ena vosa vaka-Potukali, se na plantains, ka sa vakamai na vakasaqa (buta katakata se tavuteke), constituting na kedra kakana taumada na lewenivanua e vuqa na veiyasana katakata. E vuqa na Jaina me vakauta sa na mataqali taumada, e dina ga ni 10 na 15 na pasede ni veivakamarautaki ni vuravura e sa baleta na vakauta na isema, kei Amerika kei na Iurope na kaukauwa levu ni importing.


text:
NODA BULA VAKARISITO
O sa Vakayagataka Vinaka Tiko na Card ni JW.ORG?
E bibi me vakatotolotaki noda cakacaka vakavunau ni sa voleka na veivakararawataki levu. (Vvb 24:11, 12, 20) Eda rawa ni vakayagataka na card me dusimaki ira na lewenivanua ina Vosa ni Kalou kei na noda website. E tiko ena card na code ena dusimaki ira ena vidio Na Vuna mo Vulica Kina na iVolatabu? kei na levu tale na ka mera kila se veisureti ena vuli iVolatabu. Eso era na sega ni taura noda ivola, ia era na via raica noda website. Mo solia vei ira na card. Ia me kua ni soli vei ira na sega ni taleitaki keda.
Qo na ka o rawa ni tukuna mo uqeta na tataleitaki: “Au na via solia vei iko e dua na card. Ena dusimaki iko ina dua na website e sega ni saumi, e tu kina e levu na itukutuku kei na vidio ena veimataqali ulutaga.” (Joni 4:7) E ka lalai toka ga na card, o rawa ni taura e vica mo solia ena gauna veiganiti kece.


text:
Taro na Dauwiliwili
Eda kila vakacava ni lekaleka ga na kena ravuti na koro makawa o Jeriko?
E tukuni ena Josua 6:
Ena gauna makawa, era na wavokita na meca na koro e vakabai vinaka ni bera nira ravuta. Se mani vakacava na balavu ni ravuravu, eda kila ga ni na yauta o koya e qaqa na itokinivalu kei na so tale na ka. Ia e laurai ena irusarusa kei Jeriko e dua na iwase levu ni kakana. E tukuna kina na ivola na Biblical Archaeology Review: “E kune vakalevu ena irusarusa na ka kece e tuli kei na witi. . . . Qo e duatani duadua ena itukutuku ni veigauna ena vakadidike kei Palesitaina. Levu na gauna e dau kune e dua ga se rua na saqa witi, ia e sega ni vakabauti me kune e dua na iwase levu ni witi va qo.”
Me vaka e volatukutukutaki ena iVolatabu, e tiko na vuna vinaka era sega ni yauta kina na Isireli na kedra witi na kai Jeriko. A vakaroti ira sara ga o Jiova mera kua ni tara. (Josua 6:


text:
LESONI 6
Na Cava Eda Vulica ena Waluvu Levu?
A vakarusai ira na tamata ca na Kalou, ia a vakabulai Noa kei na nona vuvale. Vakatekivu 7:11, 12, 23
A tau na uca me 40 na siga 40 na bogi, qai luvuci ena wai o vuravura. Era mate kece na tamata ca.
Era biuta na yagodra vakatamata na agilosi talaidredre ra qai yaco mera timoni.
Era bula na tiko ena loma ni waqa. Toso na gauna, a mate o Noa kei na nona vuvale, ia ena vakaturi ratou na Kalou me rawa ni ratou bula tawamudu.
Ena vakarusai ira tale na tamata ca na Kalou qai vakabulai ira na tamata vinaka. Maciu 24:37-39
E se veivakacalai tiko ga o Setani kei ira na timoni.
Me vaka ga ena gauna i Noa, e levu nikua era cata na veidusimaki vakayalololoma i Jiova. Sa vakarau vakarusai ira kece na tamata ca o Jiova.
Eso era vakataki Noa. Era vakarorogo vua na Kalou ra qai cakava na ka e tukuna, qori o ira na iVakadinadina i Jiova.
VULICA ESO TALE NA KA
ITUKUTUKU VINAKA MAI VUA NA KALOU!
O na Kila Vakacava na Sokalou Dina?
E dua ga na lotu dina? Raica mada e lima na ivakatakilakila ni sokalou dina.


text:
LESONI 13
Na Cava ena Sotava o Lotu?
1. E vinaka na lotu kece?
Era lewena tu na lotu kece eso na tamata vinaka. E itukutuku marautaki ni kilai ira qori na Kalou, e kauaitaki ira tale ga. Ia e ka ni rarawa ni dau vakayagataki na yaca ni lotu me caka kina na ka ca. (2 Korinica 4:3, 4; 11:13-15) E vakamacalataki ena nius ni so mada ga na lotu era dau vakaitavi ena cakacaka ni batikadi, labakawa, ivalu, kei na nodra vakalolomataki na gone. Dua na ka nodra rarawataka qori o ira na dau guta na qaravi kalou!—Wilika Maciu 24:3-5, 11, 12.
Na lotu dina e vakalagilagia na Kalou, ia na lotu lasu e vakararawataki koya. E vakavuvulitaka na ka e sega ni tukuna na iVolatabu, okati kina na ivakavuvuli lasu me baleta na Kalou kei ira na mate. Ia e vinakata o Jiova mera kila na tamata na ka dina me baleti koya.—Wilika Isikeli 18:4; 1 Timoci 2:3-5.
2. Na cava ena sotava o lotu?
E marautaki nira sega ni dabuya na Kalou na lotu era tukuna tiko nira lomani koya, ia era lomana ga na vuravura i Setani. (Jemesa 4:4) Na Vosa ni Kalou e vakatokai ira na lotu lasu kece me “Papiloni na Ka Levu.” O Papiloni na korolevu ena gauna makawa a tekivu kina na lotu lasu ni oti na Waluvu ena siga i Noa. Sa voleka sara na gauna me yaco kina vakidacala na veivakarusai ni Kalou vei ira na lotu era dau veivakacalai qai veivakalolomataki.—Wilika Vakatakila 17:1, 2, 5, 16, 17; 18:8.
E itukutuku marautaki tale ga ni o Jiova e sega ni guilecavi ira na tamata vinaka era lewena tu na lotu lasu e veiyasa i vuravura. E sa vakaduavatataki ira tiko qori ena nona vakavulici ira ena ka dina.—Wilika Maika 4:2, 5.
3. Na cava mera cakava na tamata vinaka?
O Jiova e kauaitaki ira era taleitaka na ka dina kei na ka vinaka. E uqeti ira mera biuta na lotu lasu. O ira era lomana na Kalou era yalorawarawa ni veisautaka nodra ivakarau ni bula mera vakamarautaki koya.—Wilika Vakatakila 18:4.
Era marau sara ga na tamata vinaka ena imatai ni senitiuri nira rogoca na itukutuku vinaka eratou vunautaka na yapositolo. E vakavulici ira o Jiova ena ivakarau ni bula vou e vakainaki, era na marau qai nodra kina na inuinui. Era ivakaraitaki vinaka vei keda nikua nira ciqoma na itukutuku vinaka ena nodra vakaliuci Jiova ena nodra bula.—Wilika 1 Cesalonaika 1:8, 9; 2:13.
O Jiova e ciqomi ira era biuta na lotu lasu mera lewe ni nona vuvale era qaravi koya. O na veitokani kei Jiova ke o ciqoma na nona veisureti vakayalololoma. Ena dua na nomu vuvale vou, era lewena na tamata i Jiova era dau veilomani. O na rawata tale ga na bula tawamudu.—Wilika Marika 10:29, 30; 2 Korinica 6:17, 18.
4. Sala cava ena kauta mai kina i vuravura na marau na Kalou?
E itukutuku marautaki ni sa voleka ni vakarusai o lotu lasu, nira na sereki kina na lewe i vuravura mai na nona veivakalolomataki. Ena sega tale ni veivakacalai se vakavu veisei o lotu lasu ina kawatamata. O ira kece na bula era na duavata ni qarava na Kalou dina duadua ga.—Wilika Vakatakila 18:20, 21; 21:3, 4.
VULICA ESO TALE NA KA
Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu?
Sokalou e Vakadonuya na Kalou
Dikeva e ono na ivakatakilakila ni lotu dina.
Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu?
Tutaka na Sokalou Dina
Na ituvaki dredre cava o na sotava ni o vakamacalataka nomu vakabauta vei ira eso tale? Na cava mo cakava mo kua kina ni vakacudrui ira?


text: 5 Oti ya e qai caka mai Jerusalemi e dua na nodra soqo+ na Jiu, mani lako cake kina o Jisu.2 E tiko ena Matamata ni Sipi+ mai Jerusalemi e dua na tobu, e yacana vei ira na Iperiu o Peceseita, e lima na kena varada.3 Era davo tu ena vanua qo e levu na tauvimate, na mataboko, na lokiloki, kei ira e mate na veitikiniyagodra.4 *——5 E tiko e kea e dua na tagane sa 38 na yabaki nona tauvimate voli.6 Ni raici koya o Jisu ni davo toka, e kila sara ni sa tauvimate dede tu, e tarogi koya: “O via bula?”+7 E tukuna na tamata tauvimate: “Turaga, e sega ni dua me keveti au ina tobu ena gauna e yavalati kina na wai, niu se lako tiko, e liu tale vei au e dua.”8 E kaya vua o Jisu: “Tucake, taura nomu idavodavo, mo lako.”+9 A bula vakasauri na tamata ya, e taura nona idavodavo, mai taubale yani.E Siga ni Vakacecegu na siga ya.10 Era mani kaya na Jiu vua na tagane sa vakabulai: “E Siga ni Vakacecegu nikua, e tabu mo kauta tu va qori nomu idavodavo.”+11 E kaya vei ira: “O koya ga e vakabulai au e kaya, ‘Taura nomu idavodavo mo lako.’”12 Era tarogi koya: “O cei e kaya vei iko, ‘Taura nomu idavodavo mo lako’?”13 Ia e sega ni kila se o cei e vakabulai koya, ni sa curu maliwai ira na ilala levu era tu e kea o Jisu.14 Oti ya sa qai kunei koya o Jisu ena valenisoro, e kaya vua: “Raica, o sa bula. Kua tale ni qai valavala ca de yacovi iko e dua na ka torosobu.”15 E lako na tagane ya qai tukuna vei ira na Jiu ni a vakabulai koya o Jisu.16 Era mani tusaqati Jisu na Jiu ni a cakava qo ena Siga ni Vakacecegu.17 Ia e qai kaya vei ira o Jisu: “E cakacaka tiko ga o Tamaqu me yacova mai qo, au cakacaka tale tiko ga o yau.”+18 Qo na vuna sa qai kaukaua ga kina nodra via vakamatei koya na Jiu, ni beca na Siga ni Vakacecegu, e kaya tale ga ni Tamana na Kalou,+ e vakatauvatani koya kina kei na Kalou.+19 E mani sauma vei ira o Jisu: “Au tukuna vakadodonu vei kemuni, e sega ni dua na ka e cakava ga vakataki koya na Luvena, na ka ga e raica ni cakava o Tamana.+ Na ka ga e cakava o Tamana e cakava tale ga o Luvena.20 E lomani Luvena o Tamana,+ e vakaraitaka vua na ka kece e dau cakava, ena qai vakaraitaka vua na cakacaka e uasivi ira qo moni kurabui kina.+21 Me vaka ga nona vakaturi ira na mate o Tamana qai vakabulai ira,+ o Luvena tale ga e vakabulai ira ga e vinakata.+22 Ni sega ni lewa e dua o Tamana, sa solia ga vei Luvena me vakatulewa,+23 mera rokovi Luvena kece me vaka ga nodra rokovi Tamana. O koya e sega ni rokovi Luvena e sega ni rokovi Tamana e talai koya mai.+24 Au tukuna vakadodonu vei kemuni, o koya e rogoca noqu vosa qai vakabauti koya e talai au mai ena bula tawamudu,+ ena sega ni lewai, ia ena lakosivita na mate me bula.+25 “Au tukuna vakadodonu vei kemuni, sa roro mai na gauna, sa kena gauna sara ga qo, mera rogoca kina na mate na domo ni Luve ni Kalou, o ira ga na rogoca era na bula.26 E tiko vei Tamana na kaukaua me veivakabulai,+ e sa solia tale ga vei Luvena na kaukaua qo me veivakabulai.+27 E solia vua na lewa me vakatulewa,+ ni Luve ni tamata o koya.+28 Ni kua ni kurabui ena ka qo, ni sa voleka mai na gauna mera rogoca kina na domona o ira kece na tu ena ibulubulu nanumi*+29 mera tucake mai. O ira na cakava na ka vinaka era na vakaturi mera bula, kei ira na cakava na ka ca era na vakaturi mera lewai.+30 Au sega ni cakava rawa e dua na ka vakataki au ga. Au vakatulewa ena ka ga au rogoca, e dodonu tale ga noqu vakatulewa,+ niu sega ni muria na lomaqu, na loma i koya ga e talai au mai.+31 “Keu mai tukuni au tiko ga, e sega ni dina noqu itukutuku.+32 E tiko e dua tale e vakadinadinataki au, au kila tale ga ni dina nona itukutuku me baleti au.+33 Oni a tala eso na tagane vei Joni, e vakadinadinataka tale ga o koya na ka dina.+34 Au sega ni nuitaka na itukutuku ni tamata, ia au tukuna na ka kece qo moni vakabulai kina.35 Na tagane ya e vaka na cina e waqa qai ramase tu, oni via marautaka vakalekaleka ga na nona rarama.+36 Na kequ itukutuku e levu cake vei Joni. Na cakacaka sara ga e lesi au kina o Tamaqu meu vakacavara au sa cakava tiko, au vakadinadinataka tale ga ni talai au mai o Tamaqu.+37 Na Tamaqu e talai au mai e tukuni au tale ga.+ Oni se sega ni rogoca na domona se raici koya ena dua na gauna.+38 E sega ni tiko e lomamuni na nona vosa, ni oni sega ni vakabauti koya e tala mai.39 “Oni nanuma ni nomuni vakasaqaqara ena iVolatabu+ oni na rawata kina na bula tawamudu, ia na ka kece qori* e tukuni au.+40 Oni qai sega ni via lako mai vei au+ moni bula kina.41 Au sega ni ciqoma nodra veivakalagilagi na tamata,42 ia au kila vinaka ni oni sega ni lomana na Kalou.43 Au lako mai ena yaca i Tamaqu, ia oni sega ni vakabauti au, ke lako mai e dua tale ena yacana ga, oni na vakabauti koya.44 Oni na vakabauta vakacava ni oni dokai kemuni tiko ga vakataki kemuni, oni sega ni qara na lagilagi e solia na Kalou duabau?+45 Ni kua ni nanuma niu na beitaki kemuni vei Tamaqu, e dua ga e beitaki kemuni, o Mosese,+ o koya oni vakanuinui kina.46 Ke oni vakabauti Mosese dina oni na vakabauti au tale ga, ni a vola o koya na ka e baleti au.+47 Ia ke oni sega ni vakabauta na ka e vola, oni na qai vakabauta vakacava na noqu vosa?”


text:
RA TAROGA NA ITABAGONE
Cava me Vulici Kina e Dua Tale na Vosa?
Ena vakatovolei nomu yalomalua kei na yalomalumalumu ni o vulica e dua tale na vosa. Vakacava e yaga na sasaga qori? Levu na itabagone era vakadinata ni yaga dina na sasaga qori. Na ulutaga qo ena vakamacalataka na vuna era cakava kina.
Na cava era cakava kina?
Na ituvaki dredre cava e sotavi kina?
Na cava ena rawati kina?
Ka era kaya nomu icaba
Na cava era cakava kina?
Levu era vulica e dua tale na vosa baleta ni tiki ni lesoni e koronivuli. Eso tale e nodra isausau sara ga mera vulica e dua tale na vosa. Kena ivakaraitaki:
O Anna mai Ositerelia, e via vulica na vosa vakaLatvia na vosa ni sucu nei tinana. E tukuna o Anna: “Keitou lalawataka vakavuvale me keitou gade i Latvia, au vinakata sara ga me’u vosa vei ratou na wekaqu e kea ena nodratou vosa ga.”
O Gina, e dua na iVakadinadina i Jiova e Merika, e vulica na vosa vagalu ni Merika (ASL), qai toki i Belize me vakarabailevutaka nona veiqaravi vakaitalatala. E kaya: “O ira na galu era na veimaliwai ga vakalevu kei ira era veikilai vosa, ia dua na ka nodra kurabui niu vulica na vosa vagalu ni Merika, meu rawa ni vakavulica na iVolatabu ena nodra vosa ga!”
O bau kila? Na iVolatabu e parofisaitaka ni na kacivaki na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou ena “veimatanitu, na veiyavusa kei na duivosavosa.” (Vakatakila 14:6, ivakamacala e ra) E dina na parofisai qori vei ira e levu na itabagone iVakadinadina i Jiova nira vakarabailevutaka nodra cakacaka vakaitalatala ena nodra vanua se dua tale na vanua nira vulica e dua tale na vosa.
Na ituvaki dredre cava e sotavi kina?
E kaya e dua na itabagone o Corrina: “Au nanuma ni vulici ga na vosa vou, ia e vauci kina na vulici ni itovo vakavanua kei na nodra ivakarau ni rai. Ia ena taura na gauna na vulici ni dua na vosa vou.”
Ena vinakati na yalomalumalumu. E kaya o James e dua na itabagone e vulica na vosa vakaSipeni: “E lasa na vulici ni vosa vou, baleta ena levu nomu cala. Ia qori e tiki kece ni vuli.”
Kena dina: Ena totolo ga nomu vulica e dua tale na vosa ke o dau walia na ituvaki dredre o sotava kei na cala lalai o cakava.
iVakasala: Kua ni soro ke totolo nodra tobotobo eso tale. E kaya na iVolatabu: “Ia me dikeva na tamata yadua na nona cakacaka, ena qai marau ga kina vakalevu, ena sega ni vakatauvatani koya kei na dua tale.”—Kalatia 6:4.
Na cava ena rawati kina?
E levu na ka e rawati ni vulici e dua na vosa vou. Kena ivakaraitaki, e kaya e dua na goneyalewa o Olivia: “Ni o vulica e dua tale na vosa, ena rabailevu nomu veimaliwai qai levu nomu itokani vou.”
E kaya e dua na itabagone o Mary ni vakanuideitaki koya nona vulica e dua na vosa vou. E tukuna: “E dredre meu marautaka na ka au dau cakava, ia dua na ka noqu marau niu vulica e dua na vosa vou. Au dau marau vakalevu ena gauna au vulica kina e dua na matavosa. E vinaka na ivakarau ni lomaqu.”
O Gina sa tukuni oti mai, e raica ni vakaikuritaka nona marau ena cakacaka vakaitalatala nona wasea na ka dina ena iVolatabu ena vosa vagalu. E tukuna: “E marautaki dina niu raica na nodra marau ena gauna au vunau kina vei ira ena nodra vosa!”
Kena dina: Na vulici ni dua tale na vosa ena vukei iko mo kunea eso na itokani vou, ena vakanuideitaki iko, ena vakaibalebale tale ga nomu cakacaka vakaitalatala. Qori e dua na iwalewale mana me wasei kina ena “veimatanitu kece, veiyavusa, veimatatamata, kei na duivosavosa” na itukutuku vinaka.—Vakatakila 7:9, ivakamacala e ra.


text:
Duahia Taudia Idia Henanadai . . .
Dahaka Dainai Krismas Kastom Karadia be Kerere?
Idaunega amo ema bona hari, taunimanima ese Krismas idia gwauraia Keristani ariana ta, Iesu ena vara negana idia moalelaia totona. To, do ita henanadai: ‘Edena dala ai unai bamona kastom karadia idauidau be Iesu ena vara negana moalelaia totona idia halaoa?’
Ena badina ta be, Father Christmas be gori sivaraina. Hegeregere, hari momo idia diba Father Christmas be mai ena besoso kurokuro, bona ena dabua be kakakaka. Lagani 1931 ai, North America ena bia kampani ta ese Father Christmas ia gaukaralaia edia hoihoi gaudia idia advatais totona. Lagani 1950 lalodiai, Brazil taudia haida idia ura Father Christmas ena gabu ai Grandpa India do idia gaukaralaia, ia be edia gori sivaraina lalonai idia gwauraia tauna. To, dahaka ia vara? Profesa Carlos E. Fantinati ena hereva ia hahedinaraia, Father Christmas ese Grandpa India bona ‘natuna maragina Iesu ena gabu ia abia, unai dainai December 25 ena aria ai taunimanima ese Father Christmas idia laloa bada.’ To, unai bamona gori sivarai sibona dainai ita gwau Krismas moalelaia karana be kerere, a? Unai haerelaia totona, mani Keristani tomadiho ginigunana ita laloa.
Buka ta (Encyclopedia Britannica) ia gwau: “Lagani 200 B.C.E. bamona lalonai, Keristani tomadiho ginigunana ese Iesu bona edia abidadama dainai idia mase taudia edia vara dinadia moalelaia karana ia abia dae lasi.” Dahaka dainai? Keristani taudia be vara dinana moalelaia karana idia abia dae lasi, badina unai be Keristani lasi taudia edia kastom karadia. Danu, Baibel ese Iesu ena vara dinana ia gwauraia lasi.
Lagani 300 C.E. bamona ai, Keristani taudia ginigunadia be vara dinana idia moalelaia lasi. To Katolik dubu ese Krismas moalelaia karana ia hamatamaia. Badina unai dubu taudia idia ura, Roma taudia ese dirava koikoi tomadiho henia karana bona keru negana ai idia karaia moale karadia do idia karaia lasi. Unai amo momo ese edia tomadiho do idia abia dae. Penne L. Restad (Christmas in America) ia gwau, lagani ta ta ai, unai be December 17 ela bona January 1, “Roma taudia ese aria idia karaia, idia gadara, laini ai idia raka bona mavaru bona moale karadia ma haida idia karaia, unai amo edia dirava idauidau idia hanamoa.” Bona December 25 ai, Roma taudia be dina diravana ena vara dinana idia moalelaia. Unai dainai Katolik taudia ese unai dina idia abia hidi Krismas totona, unai amo Roma taudia momo idia veria Iesu ena vara dinana idia moalelaia totona, to edia dina dirava ena vara dinana lasi. Bowler Gerry (Santa Claus, a Biography) ia gwau, to Roma taudia be “keru negana ai idia karaia moale karadia idia do karaia noho.” Anina be “unai dina matamatadia idia abia dae, to idia karaia kara gunadia be idia do badinaia noho.”
Unai ese ia hahedinaraia, Krismas moale karadia be Baibel ena hereva hegeregerena lasi. Stephen Nissenbaum ese ena buka (The Battle for Christmas) ai ia gwau Krismas be,“tomadiho koikoi ese idia karaia kara koikoidia amo ia honu.” Unai dainai, Krismas karadia ese Dirava bona iena Natuna Iesu Keriso edia ladana ia hadikaia. Dahaka dainai unai be mai anina bada? Baibel ia gwau: “Edena bamona kara maoromaoro bona kara dika idia turana diba? Eiava edena bamona diari bona dibura idia noho hebou diba?” (2 Korinto 6:14) Au ena gabana ia gageva neganai, hamaoromaoroa dalana be lasi. Unai hegeregerena, Krismas be tomadiho koikoi taudia ese idia hamatamaia dainai, Dirava vairanai unai be ia ‘maoromaoro’ diba lasi.


text:
Ni sa bula vinaka na vei turaga kei na marama bale ni veidalaniyavu vakavanua e Viti ni dau kauwai mai e na kena wiliki tiko na i tukutuku e so me baleta na veika sa mai yaco tiko e noda vanua lomani.
Sa mai vuqa na veika lelevu sa mai yaco tiko e na noda vanua ka sa mai tara sara tiko ga na uto se na yavu ni noda bula na i taukei kei Viti ka sa dodonu me da sa yadrayadravaki ka tataqomaki me kua ni tababokoci se vakayali na noda i sema kei na veika e taqomaki keda tiko mai vei ira na keda meca.
Sa mai vosa becitaki na noda lotu, ra vosa becitaki na noda turaga. Sa sagai me vakamalumalumutaki na noda koronivuli ni matanitu mai vei ira na lewe vica ga ka tiko na nodra i le me ra taqomaki kina e na vei cala lelevu e so ka ra tekivuna ga vakataki ira ka ra sa qai mai vakamuria tiko e so na vakanananu me vakadonui kina vakalawa na cala e so e ra sa vesuki tu kina.
Sa da mai beitaki ka dusi na i taukei ni vanua ni da mai vakavuna tiko na leqa. Ni ra dusi na noda veiliutaki vakavanua, vakalotu kei na matanitu, e sa dusi keda kece sara tiko ga na kawa i taukei.
Sa mai bokoci vakadua e na siga e na noa na Bose Levu VakaTuraga ni oti na kena vakataudeitaki keda tiko mai e na loma ni 136 na yabaki. Qo e sa i tekitekivu sara ga ni kena sa kau laivi na vei ka e so e taqomaki keda tu na i taukei ni vanua o Viti ka vauci tu e na noda lawa ni vakavulewa me maroroi kina na noda i tovo, na noda vosa, na noda i yau bula ka sa coqa sara tu ga na lawa raraba e buli me taqomaki keda na i taukei ni vanua e na veiyasai vuravura cava ga ka tu e na UN Convention.
O koya oqo sa mai nanumi kina me sa na vakadewa yani e na vosa vaka-Viti na i soqosoqo na FDFM e Victoria e na noda vakavulici ka vakadewataki tiko na i tukutuku vei kemuni na noda e na veika e so sa vakayacora tiko na matanitu nei Bainimarama.
Me da tu vata na i taukei ni vanua ka me kua ni yaco na lomadra e vica ka tiko vei ira na yalo ni vei vakalolovirataki, veibuturaki, veibeci sa mai yaco tiko vei keda e na tiki ni gauna sara ga qo.
Me da lomani vakatautauvata, me ra lomani o ira na noda vulagi ka ra sa mai tu maliwai keda. Ia, me ra rokova na noda i tovo ni bula na i taukei ni vanua o Viti. Ni kau mai vei keda e dua na mataqali i vakarau ni bula e na caudre mai kina na katakata kei na yameyame ni buka ni veilecalecavi, da masu ga vua na noda kalou me ra va kawabokotaki o ira na kauta mai na i vadi ca vei keda ia me tubu tiko ga e na noda bula vata vaka dui mata tamata na veilomani.
Ni kalougata kece sara tiko.


text:
RA TAROGA NA ITABAGONE
Ena Rawa ni Oti na Noqu Rarawa?
E kaya o Kellie, e dua na goneyalewa yabaki 18, “Nira rarawa eso, au dau walia na nodra leqa, au vakacegui ira. Ia niu yaco i vale, au dau sorova na tagi ena noqu rumu. E lewe vica ga era kila qori.”
E kaya o Riki, e dua na cauravou yabaki 22, “Niu rarawa, au dau vakayawayawa. Niu sureti ina dua na vanua, au dau vakaiulubale. Au vunitaka na noqu rarawa vei ratou na noqu vuvale. Eratou nanuma ni vinaka tiko na ka kece.”
Vakacava, e tautauvata nomu rai kei Kellie se o Riki? Ke vaka kina, kua ni totolo sara mo kaya ni leqa tiko vei iko e dua na ka. O keda kece eda dau rarawa ena so na gauna. Era dau rarawa tale ga na tagane kei na yalewa yalodina era cavuti ena iVolatabu.
Ena so na gauna, o na rawa ni kila na vu ni nomu rarawa, ena so tale na gauna, o sega ni kila. E kaya o Ane, sa yabaki 19, “E sega ni tukuni me ca sara na kemu ituvaki mo qai rarawa. O na rawa ni rarawa ena dua ga na gauna, ke o sega mada ga ni dau sotava na leqa. E vakaninivaki, ia e dau yaco dina!”
Se mani cava e vakavuna, se o se sega mada ga ni rarawa vakadua, na cava mo cakava ni o rarawa? Tovolea mada qo:
Veivosakitaka. E kaya o Jope ena levu ni nona yaluma: “Au na vakatusa na mosi ni yaloqu!”
—Jope 10:1.
E kaya o Kellie: Niu vakaraitaka, au kurabuitaka tale na levu ni noqu vakacegu. Sa qai bau dua me kila na kequ ituvaki. Au vakabulai nira biuta mai na dali ra qai dreti au tani mai na qara!
Vola. Ni vakadredretaka na itosotoso na nomu rarawa, o na via vola na nomu nanuma. Ena so na gauna, e dau vakayatuyatutaka o Tevita na nona vutugu ena same e uqeta na Kalou me vola. (Same 6:6) Ni o vola na nomu rai, ena uqeti iko mo “taura matua na vuku kei na raiyawa.”
—Vosa Vakaibalebale 3:21.
E kaya o Heather, e dua na goneyalewa yabaki 22: Niu volavola, e tu vinaka tale kina na noqu vakasama. E vakaseavutaka na noqu rarawa niu vakaraitaka na lomaqu, au qai saga meu walia.
Masulaka. E tukuni ena iVolatabu ke o masulaka na ka o leqataka, “ena qai taqomaka na lomamuni kei na nomuni vakasama na vakacegu ni Kalou e uasivia na vakasama kece.”—Filipai 4:6, 7.
E kaya o Esther, sa yabaki 24: Au dau saga meu kila na cava au rarawa tiko kina. Au kerei Jiova me vukei au meu marau. Au sa oca na rarawa tiko qai sega na vuna vinaka. E mani wali na noqu leqa. Kua ni beca na kaukaua ni masu!
Vakatutu: Ni o masu vei Jiova, muria na ivakarau ni masu ena Same 139:23, 24. Talaucaka na lomamu qai kerei koya me vukei iko mo kila na vu ni nomu rarawa.
Me ikuri ni vakatutu sa tukuni oti, na ivukevuke yaga na Vosa ni Kalou na iVolatabu. Ni o vakania na nomu vakasama ena itukutuku veivakauqeti o vulica ena iVolatabu, ena donu kina na nomu rai.
Ni sega ni oti rawa na rarawa
E kaya o Ryan, sa yabaki 28, “Ena so na mataka au sa voraki na duri, au sega ni via raica e dua tale na siga vakavucesa.” E lomabibi tiko o Ryan, ia eso tale era vakataki koya. E tukuni ena vakadidike, e dau lomabibi e rauta ni 1 mai na 4 na itabagone ni bera ni tamatabula, eso era lomabibi vakalevu, eso tale e vakalailai ga.
O na kila vakacava ni o sa lomabibi tiko? Qo eso na kena ivakatakilakila, e veisau na ivakarau ni yalomu se itovo, o sega ni via veimaliwai, voleka ni ka kece ga o cata, e veisau na ivakarau ni nomu kana kei na moce, o nanuma ni sa sega sara ga na betemu se ora voli na lomamu.
Io ena so na gauna, voleka ni o keda kece e dau yacovi keda e dua na ivakatakilakila se sivia. Ia ke sega ni oti na ivakatakilakila qori me vica vata na macawa, vakacava mo tukuna vei rau na nomu itubutubu mo lai laurai vakavuniwai? O vuniwai ga ena rawa ni kila na iwali ni nomu rarawa.
Ke o lomabibi vakalevu, kua ni madua. Levu e vinaka tale na kedra ituvaki nira qaravi vinaka, rairai na kena e vinaka duadua era bau vakila ena dua na gauna balavu. Se mani vakavuna na nomu rarawa na lomabibi se sega, mo nanuma na vosa veivakauqeti ena Same 34:18: “E voleka o Jiova vei ira sa ramusu na lomadra, e vakabulai ira sa dasila na yalodra.”


text:
Au na Cakava Vakacava na Lesoni Kece e Lesi Mai Koronivuli?
Ka o rawa ni cakava
Digia e dua na vanua vakanomodi. Me kua ni tu kina na ka e dau veivakawelei. Rawa ni o vakayagataka na desi. Me boko na tivi ena gauna qori.
Vakadeitaka na ka e bibi. E bibi na nomu vuli, vakadeitaka gona mo cakava eliu na lesoni e lesi mai koronivuli.
Kua na lokuyara. Me dua na nomu ituvatuva, qai saga mo dei kina.
Ka mo cakava. Raica na lesoni mo cakava eliu qai vola veitaravi ena dua na ivola. Vola tale ga na gauna mo vakayagataka ena dua na lesoni. Toqa sara ni sa oti.
Tovolea mo cegu. Ke o vakila ni sega ni malele na nomu vakasama ena lesoni o cakava tiko, cegu va lailai, oti qai tekivu tale.
Tovolea mo nuidei. Nanuma, nomu dua na gonevuli vuku se sega ena vakatau vakalevu ena nomu cakacaka vagumatua. (Vosa Vakaibalebale 10:4) E rawa ni toso vinaka nomu ka ni vuli. Mo gumatuataka ga, o na qai taura na kena icovi.


text:
Ai Tukutuku-vinaka sa vola ko Jone
- E na i vakatekivu e a sa bula tu kina na Vosa, ka rau a tiko vata kei na Kalou na Vosa, ka sa Kalou na Vosa.
- E rau a tiko vata sara ga na Vosa kei na Kalou mai na i vakateviku.
- S abulia ka vakatubura na ka kece ga ko koya; ka sega ni dua na ka e caka me a sega ni cakava ko koya.
- Sa tu vu ana bula; i ana bula na rarama, ia e a sega ni bokoca rawa na rarama ko ya na butobuto.
- E a ta mai vu ana Kalou e dua na tamata; a yacana ko Jone.
- A lako mai ko koya me mai tukuna na rarama, me rawa ni ra vakabauta na tamata kece ga e na vukuna.
- E sega ni rarama ko ya ko koya, ia e a mai tukuna ga na rarama.
- Sa i koya sara ga ko ya rarama dina ka a lako mai ki vuruvuru ka mai vakararamataka na tamata kece ga.
- Ai Tukutuku-vinaka sa vola ko Maciu
- Ai Tukutuku-vinaka sa vola ko Marika
- Ai Tukutuku-vinaka sa vola ko Luke


text:
WASE CIWA
Sa Voleka na iCavacava?
1. Eda rawa ni kila vakacava na veika ena yaco ena gauna se bera mai?
NI O sara tivi se vakarorogo ina retio, o bau dau vaqaqa se cava ena yaco ena ituvaki qo? Sa sega ni caka rawa na leqa kei na veivakalolomataki ena gauna qo, era nanuma kina e levu ni sa voleka na icavacava. Vakacava e dina ya? Eda rawa beka ni kila na veika ena yaco ena gauna se bera mai? Io. E sega ni rawa ni tukuna na tamata na ka ena yaco, o Jiova ga e rawa ni cakava qori. E vakatakila ena iVolatabu na nona inaki me baleta na kawatamata kei na vuravura ena gauna se bera mai.—Aisea 46:10; Jemesa 4:14.
2, 3. Na cava eratou via kila na tisaipeli i Jisu? E sauma vakacava o Jisu nodratou taro?
2 Na icavacava e cavuti ena iVolatabu ena sega ni vakarusai kina na vuravura qele, ia ena muduki kina na ivakarau ca. A vakavulica o Jisu ni na lewa na vuravura na Matanitu ni Kalou. (Luke 4:43) Eratou via kila nona tisaipeli se na yaco mai na gauna cava na Matanitu ni Kalou, ratou mani taroga: “[E]na yaco ninaica na veika qo, na cava tale ga na ivakatakilakila ni nomuni tiko, kei na ivakataotioti ni veika vakavuravura?” (Maciu 24:3) E sega ni tukuna vei ratou o Jisu e dua na tikinisiga, e vakamacalataka ga na veika ena yaco ni sa voleka na icavacava. Na veika e tukuna ya o Jisu sa vakayacori sara tiko ga nikua.
3 Eda na raica ena wase qo na ivakadinadina ni sa voleka na icavacava. Ia meda veivosakitaka mada e liu na ivalu a yaco mai lomalagi, meda kila na vuna sa rui levu kina na veika ca e vuravura.
IVALU MAI LOMALAGI
4, 5. (a) Na cava a yaco mai lomalagi ni tekivu veiliutaki ga vakatui o Jisu? (b) Na cava e kaya na Vakatakila 12:12 ni na yaco e vuravura ni sa kolotaki sobu mai o Setani?
4 Eda raica ena Wase 8 ni tekivu veiliutaki vakatui mai lomalagi o Jisu ena 1914. (Taniela 7:13, 14) E kaya na Vakatakila me baleta na veika e yaco: “E qai tubu na ivalu mai lomalagi: o Maikeli [kena ibalebale, Jisu] kei ira na nona agilosi era vala kei na gata levu [Setani], e vala tale ga na gata levu kei ira na nona agilosi.” * E druka ena ivalu qori o Setani kei ira na nona timoni ra qai kolotaki sobu mai vuravura. Sa wacava nodra marau na agilosi! Ia na cava ena vakilai e vuravura? E kaya na iVolatabu ni na sotava na leqa na kawatamata ni cudru vakalevu na Tevoro “ni kila tiko ni sa lekaleka nona gauna.”—Vakatakila 12:7, 9, 12.
5 E vakatubu ca tiko vakalevu e vuravura na Tevoro. Dua na ka nona cudru ni sa lekaleka nona gauna, sa vakarau vakarusai koya na Kalou. Meda raica mada na veika e kaya o Jisu ni na yaco ena iotioti ni veisiga.
NA IOTIOTI NI VEISIGA
6, 7. Na cava e laurai ena gauna qo me baleta na ivalu kei na leqa ni kakana?
6 iValu. A kaya o Jisu: “Era na veivaluvaluti na veivanua kei na veimatanitu.” (Maciu 24:7) Sega tale ni dua na gauna ena ivolatukutuku ni kawatamata me vaka noda gauna qo, ena levu ni tamata era mate ena ivalu. E kaya e dua na isoqosoqo e dau vakadikeva na veika e yaco e vuravura, nira mate ena ivalu me tekivu mai na 1914 e sivia na 100 na milioni vakacaca na lewenivanua. E vakatolutaki na iwiliwili ni tamata era mate ena ivalu me tekivu mai na 1900 ina 2000, ni vakatauvatani kei na 1,900 na yabaki yani e liu. E vakavu rarawa qai vakamosiyalo vei ira e levu na veika era sotava ena vuku ni ivalu!
7 Leqa ni kakana. A kaya o Jisu: “Ena vakilai na leqa ni kakana.” (Maciu 24:7) Sa levu sara na kakana e vuravura ena gauna qo ni vakatauvatani kei na veigauna sa oti. Ia e levu era sega tu ni kana ni sega na ilavo mera voli kakana kina, se sega nodra qele mera teitei kina. E sivia na le duanabilioni na lewenivanua e lailai sara na ilavo e tu vei ira mera bula kina e veisiga. E laurai ena vakadidike ni tabana ni bula e vuravura na World Health Organization, ni vica vata na milioni na gone era mate e veiyabaki ena vuku ni kana vakaca.
8, 9. Eda kila vakacava ni sa yaco dina na parofisai i Jisu me baleta na uneune kei na matedewa?
8 Uneune. A parofisaitaka o Jisu: “Era na yaco na uneune kaukaua.” (Luke 21:11) E tukuni ni rawa ni yaco e veiyabaki e levu na uneune kaukaua. Era mate ena uneune e sivia ni rua na milioni me tekivu mai na 1900. E levu na iyaya vovou sa tu nikua e rawa ni kilai kina na ivakatakilakila ni uneune, ia era se mate tiko ga e levu.
9 Matedewa. A parofisaitaka tale ga o Jisu na “matedewa.” Ena veitauvi na mate rerevaki, ena totolo na kena tete ra qai mate kina e levu. (Luke 21:11) Era sa raica rawa na vuniwai na iwali ni levu na mate, ia eso tale na mate e sega na kena iwali. E tukuna e dua na ripote nira mate e veiyabaki e vica vata na milioni ni tauvi ira na matenigacagaca, malaria, kei na mate e veitauvi ni duka na wainigunu se ni laukana na kakana sa ca (cholera). Era raica na vuniwai ena loma ni 40 na yabaki sa oti e 30 tale na mate vou, eso vei ira qori e sega na kena iwali.
ITOVO NI TAMATA ENA IOTIOTI NI VEISIGA
10. Sa vakayacori tiko vakacava nikua na ka e tukuni ena 2 Timoci 3:1-5?
10 E kaya na iVolatabu ena 2 Timoci 3:1-5: “[E]na duatani sara na iotioti ni veisiga, ena vakilai kina e levu na ka dredre.” E vakamacalataka tale ga na yapositolo o Paula na itovo ni tamata ena iotioti ni veisiga. E kaya nira na
nanumi ira ga
lomana na ilavo
talaidredre vei ira nodra itubutubu
sega ni yalodina
sega ni veilomani vakaveiwekani
sega ni lewa vinaka na yalodra
voravora
lomana ga na marau, era sega ni lomana na Kalou
vakarairai nodra qarava na Kalou, ia era sega ni talairawarawa vua
11. Na cava ena caka vei ira na daucaka ca me vaka e tukuni ena Same 92:7?
11 Vakacava sa laurai tale ga na itovo qori ena nomu itikotiko? E levu e va sara tu ga qori nodra itovo e veiyasa i vuravura. Ia sa vakarau yavala na Kalou me cakava kina e dua na ka. E yalataka: “Nira kadre na daucaka ca me vaka na co ca ra qai bulabula na dau cakacala, sa rauta mera vakawabokotaki [se, vakarusai] vakadua.”—Same 92:7.
ITUKUTUKU VINAKA ENA IOTIOTI NI VEISIGA
12, 13. Na cava sa vakavulici keda kina o Jiova ena iotioti ni veisiga?
12 A parofisaitaki ena iVolatabu ni na levu na leqa kei na rarawa e vuravura ena iotioti ni veisiga. Ia e kaya tale ga ni na yaco eso na ka vinaka.
13 Kilai vinaka na iVolatabu. A parofisaitaka o Taniela me baleta na iotioti ni veisiga: “Ena vakalevutaki . . . na kilaka dodonu.” (Taniela 12:4) Io, ena vakamatatataka na Kalou vei ira na nona tamata na iVolatabu mera kila vinaka sara. E levu na ka sa vakavulici keda kina o Jiova me tekivu mai na 1914. Kena ivakaraitaki, eda sa kila na ka dina me baleta na yacana, nona inaki me baleta na vuravura, na ivoli, keda ituvaki nida mate, kei na veivakaturi. Eda sa mai kila tale ga ni iwali duadua ga ni noda leqa na Matanitu ni Kalou, na ka meda cakava meda marau kina, kei na ivakarau ni bula e vakamarautaka na Kalou. Ia na cava era cakava na tamata ni Kalou ena veika era sa vulica? Ena saumi na taro qori ena dua tale na parofisai.—Raica na iKuri ni iVakamacala 21 kei na 25.
14. Sa vakacava na rabailevu ni kena vunautaki na itukutuku vinaka? O cei e vakaitavi tiko kina?
14 Cakacaka vakavunau e veiyasa i vuravura. A kaya o Jisu me baleta na iotioti ni veisiga: “Ena vunautaki mada na itukutuku vinaka qo ni Matanitu ni Kalou ena veiyasa i vuravura.” (Maciu 24:3, 14) Sa vunautaki tiko na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou ena sivia na 230 na vanua kei na sivia na 700 na vosa. Io, era vakaitavi voli ena cakacaka qori na iVakadinadina i Jiova e veiyasa i vuravura, era cavutu mai na ‘veimatanitu kei na veiyavusa.’ Era vukei ira tiko na lewenivanua mera kila na Matanitu ni Kalou kei na veika ena cakava ina kawatamata. (Vakatakila 7:9) Era sega ni saumi ena cakacaka qori. Era cati qai tusaqati, ia e sega ni dua na ka ena tarova na cakacaka vakavunau me vaka ga e parofisaitaka o Jisu.
NA CAVA O NA CAKAVA?
15. (a) O vakabauta nida sa bula tu qo ena iotioti ni veisiga? Na vuna? (b) Na cava ena yacovi ira era talairawarawa vei Jiova kei ira era talaidredre vua?
15 Vakacava o vakabauta nida sa bula tu qo ena iotioti ni veisiga? Sa vakayacori tiko e levu na parofisai me baleta na iotioti ni veisiga. Dua na gauna lekaleka ga qo ena tukuna o Jiova me sa rauta na vunau, sa na yaco sara “na icavacava.” (Maciu 24:14) Na icavacava e vakaibalebaletaka na Amaketoni ena muduka kina o Jiova na ivakarau ca kece. Ena vakayagataki Jisu kei ira na nona agilosi kaukaua o Jiova mera vakarusai ira kece era talaidredre vua kei na Luvena. (2 Cesalonaika 1:6-9) Sa na sega tale ni veivakacalai o Setani kei ira na nona timoni. O ira ga era talairawarawa vua na Kalou ra qai vakamalumalumu ina nona Matanitu, era na raica nona vakayacora na Kalou na ka kece e yalataka.—Vakatakila 20:1-3; 21:3-5.
16. Na cava mo cakava ni sa voleka na icavacava?
16 Sa voleka sara ni vakarusai na vuravura i Setani. E bibi kina meda dui taroga, ‘Na cava meu cakava?’ E vinakata o Jiova mo vakalevutaka tiko ga na nomu kilaka vakaivolatabu. Kua gona ni raica vakamamada nomu vulica na iVolatabu. (Joni 17:3) Era soqoni e veimacawa na iVakadinadina i Jiova me vakamatatataki kina vei ira na iVolatabu. Saga mo dau tiko ena soqoni qori. (Wilika Iperiu 10:24, 25.) Ke o kila ni gadrevi eso na veiveisau, cakava sara qori me qaqaco tiko ga kina nomudrau veitokani kei Jiova.—Jemesa 4:8.
17. Na cava era na kidacala kina e levu ni sa yaco na icavacava?
17 E tukuna na yapositolo o Paula ni na yaco vakasauri nodra vakarusai na daucaka ca. Ena sega ni namaki me vaka ga nona lako mai “na daubutako ena bogi.” (1 Cesalonaika 5:2) A parofisaitaka o Jisu nira na sega ni kauaitaka e levu na ivakadinadina nida sa bula tu qo ena iotioti ni veisiga. E kaya: “Na gauna ena tiko kina na Luve ni tamata [se, na iotioti ni veisiga] ena vaka ga na siga i Noa. Ena veisiga ni bera na waluvu, era kana, era gunu, era vakawati na tagane kei na yalewa, me yacova na siga e vodo kina i waqa o Noa, era sega ni bau kauai me yacova ni tekivu na waluvu qai kuitaki ira kece, ena vaka kina na gauna ena tiko kina na Luve ni tamata.”—Maciu 24:37-39.
18. E veivakasalataki ena cava o Jisu?
18 E veivakasalataki o Jisu meda kua ni vakawelei ena “kana vakasivia kei na gunu vakasivia kei na lomaocaocataki ni bula.” E kaya ni na yaco mai vakasauri na icavacava “me vaka na icori,” qai “yaco qo vei ira kece era tiko e dela i vuravura.” E tomana o Jisu: “O koya gona, mo dou yadra tiko, dou masu tiko ga [se, masu vagumatua] mo dou drovaka kina na ka kece ena yaco, mo dou tu tale ga ena mata i koya na Luve ni tamata.” (Luke 21:34-36) E bibi dina meda muria na vosa i Jisu ni sa voleka sara ni vakarusai na vuravura ca i Setani. Era na bula ga ena icavacava ra qai bula yani ena vuravura vou o ira erau vakadonuya o Jiova kei Jisu.—Joni 3:16; 2 Pita 3:13.
^ para. 4 Na Maikeli e dua tale na yaca e vakatokai kina o Jisu Karisito. Raica na iKuri ni iVakamacala 23.


text:
LESONI 7
Na Cava na Matanitu ni Kalou?
1. Na cava na Matanitu ni Kalou?
Na Matanitu ni Kalou e matanitu vakalomalagi. Ena sosomitaka na veimatanitu kece, ena vakayagataka tale ga na Kalou me vakayacora na lomana e lomalagi kei na vuravura. Qori na itukutuku vinaka me baleta na Matanitu ni Kalou. Sa voleka ni vakaceguya na Matanitu ni Kalou na gagadre ni kawatamata me dua na matanitu vinaka. Ena vakaduavatataki ira kece na lewe i vuravura.—Wilika Taniela 2:44; Maciu 6:9, 10; 24:14.
Na matanitu e dau liutaka e dua na tui. O Jiova sa lesia na Luvena o Jisu Karisito me Tui ni nona Matanitu.—Wilika Vakatakila 11:15.
2. Na cava e veiganiti kina me Tui o Jisu?
E veiganiti me Tui na Luve ni Kalou baleta ni yalovinaka, e dei tale ga ena ka dodonu. (Joni 1:14) E tu tale ga vua na kaukaua me veivuke ni na liutaka na vuravura o Jisu mai lomalagi. Ni vakaturi oti, a lako i lomalagi qai dabe me wawa ena ligaimatau i Jiova. (Iperiu 10:12, 13) Oti a qai solia vua na Kalou na lewa me veiliutaki.—Wilika Taniela 7:13, 14.
3. O cei ena veiliutaki vata kei Jisu?
E dua na ilawalawa era vakatokai “na yalosavasava” era na veiliutaki kei Jisu mai lomalagi. (Taniela 7:27) O iratou na yalosavasava eratou digitaki e liu na yapositolo yalodina i Jisu. Me yacova mai nikua, o Jiova se digitaki ira tiko ga na tagane kei na yalewa yalodina mera yalosavasava. Me vakataki Jisu, era vakaturi ena yago vakayalo.—Wilika Joni 14:1-3; 1 Korinica 15:42-44.
Era le vica na lako i lomalagi? E vakatokai ira o Jisu me “qelenisipi lailai.” (Luke 12:32) Na kedra iwiliwili e 144,000 ra qai liutaka mai na vuravura kei Jisu.—Wilika Vakatakila 14:1.
4. Na cava a yaco ni tekivu veiliutaki o Jisu?
A tekivu veiliutaki ena 1914 na Matanitu ni Kalou. * Na imatai ni ka e cakava o Jisu ni sa Tui, oya nona kolotaki Setani kei ira na nona timoni i vuravura. A katakata sara ga o Setani, mani tekivu vakatubuca e vuravura taucoko. (Vakatakila 12:7-10, 12) Me tekivu mai na gauna oya, sa qai levu ga na leqa e sotava na kawatamata. Na ivalu, dausiga, matedewa, kei na uneune era wili kece ena “ivakatakilakila” e dusia ni sa vakarau lewa na ka kece e vuravura na Matanitu ni Kalou.—Wilika Luke 21:7, 10, 11, 31.
5. Na cava sa vakayacora tiko na Matanitu ni Kalou?
Ena cakacaka vakavunau e vuravura raraba, sa vakaduavatataka tiko kina na Matanitu ni Kalou e dua na isoqosoqo levu mai na veimatanitu. E vica vata na milioni na tamata yalomalumalumu era sa vakamalumalumu tiko ina Matanitu ni Kalou e kena Tui o Jisu. Ena taqomaki ira na Matanitu ni Kalou ena gauna ena vakarusa kina na veika ca ni vuravura qo. O ira gona na vinakata me yaga vei ira na veiliutaki ni Matanitu ni Kalou e bibi mera talairawarawa vei Jisu.—Wilika Vakatakila 7:9, 14, 16, 17.
Ena loma ni 1,000 na yabaki, na Matanitu ni Kalou ena vakayacora na inaki taumada ni Kalou me baleta na kawatamata. Ena parataisi na vuravura taucoko. Oti ena qai solia lesu o Jisu na veiliutaki ni matanitu vei Tamana. (1 Korinica 15:24-26) O kila e dua o via vakamacalataka vua na veika me baleta na Matanitu ni Kalou?—Wilika Same 37:10, 11, 29.
^ para. 6 Ena ivakamacala ni parofisai ena iVolatabu e dusia na yabaki 1914, raica na tabana e 215-218 ni ivola Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu?
VULICA ESO TALE NA KA
Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu?
Eda sa Bula Tu ena “iOtioti ni Veisiga”?
Vakasamataka na ka e yaco tu ena gauna qo kei na itovo, e vakaraitaka nida sa bula tu ena “iotioti ni veisiga” e kaya na iVolatabu.
O CEI ERA CAKAVA TIKO NIKUA NA LOMA I JIOVA?
E Tuvanaki Vakacava na Neimami Cakacaka Vakaitalatala na iVakadinadina i Jiova?
Keimami muria na ivakaraitaki i Jisu ni se bula e vuravura. Na cava eso na nona iwalewale ni vunau?


text:
NA RAI NI IVOLATABU
Agilosi
Era dau vakaraitaki na agilosi ena ivola, droini, kei na iyaloyalo. Ia na cava sara mada e kilai me baleti ira na agilosi? Na cava nodra itavi?
O cei o ira na agilosi?
KA E KAYA NA IVOLATABU
Ni bera ni bulia na vuravura kei na tamata na Kalou, a buli ira e dua na ilawalawa era duidui sara vei keda na tamata. Era kaukaua cake vei keda, e nodra itikotiko tale ga na nona itikotiko na Kalou da qai sega ni raica rawa na tamata na vanua qori se meda lako kina. (Jope 38:4, 7) E vakatokai ira na ilawalawa qori na iVolatabu me “kabula kaukaua” kei na “agilosi.”
Era le levu na agilosi, na iwiliwili ni agilosi era wavokita tu na idabedabe vakaturaga ni Kalou e “oba vakaoba.” (Vakatakila 5:11) Ke cakacakataki na levu dina ni agilosi e kovuta na matavosa qori, ena yacova sara toka na vica vata na drau na milioni!
“Au raica . . . e levu na agilosi era wavokita na idabedabe vakaturaga . . . , na kedra iwiliwili e oba vakaoba, e udolu vakaudolu.”
—Vakatakila 5:11.
Na cava nodra itavi na agilosi ena gauna makawa?
KA E KAYA NA IVOLATABU
Levu na gauna era dau gusunivosa ni Kalou na agilosi se nona italai. * E tukuna na iVolatabu nira dau vakayagataki tale ga na agilosi ena nona cakacaka veivakurabuitaki na Kalou. Kena ivakaraitaki, a tala na Kalou e dua na agilosi me vakalougatataki Eparama, me tarovi koya tale ga mai na nona cabori Aisake me isoro. (Vakatekivu 22:11-18) Dua tale na agilosi a rairai vei Mosese ena yameyame ni buka e loma ni dua na kau, qai vakasavuya vua na itukutuku ena veisautaka vakadua nona bula. (Lako Yani 3:1, 2) Gauna e kolotaki kina na parofita o Taniela ena nodra qara na laione, a “tala mai na . . . Kalou na nona agilosi me sogota na gusudra na laione.”
“E qai rairai [vei Mosese] na agilosi i Jiova ena yameyame ni buka e loma ni dua na kau vakavotona.”
—Lako Yani 3:2.
Na cava na nodra itavi na agilosi ena gauna qo?
KA E KAYA NA IVOLATABU
Eda sega ni kila na ka kece era cakava tiko ena gauna qo na agilosi. Ia e kaya na iVolatabu nira vakaitavi tiko ena nodra vukei na yalomalumalumu mera kila vinaka na Kalou.
A vakaraitaka ena tadra vei Jekope o Jiova e dua na “ikabakaba” e tiko ena kedrau tadrua o lomalagi kei vuravura, era sirova qai cabeta tiko na agilosi. (Vakatekivu 28:10-12) De dua eda na duavata kei Jekope ni tadra ya e dusia na nona dau talai ira mai na agilosi i vuravura na Kalou o Jiova ena so na ilesilesi, mera vukei ira na nona tamata yalodina.
“E tu e dua na ikabakaba e vuravura, na muanaicake e yaco sara i lomalagi, era sirova qai cabeta tiko na ikabakaba oya na agilosi ni Kalou.”
—Vakatekivu 28:12.
^ para. 6 E kaya na iVolatabu nira talaidredre vua na Kalou eso na kabula kaukaua, qai vakatokai ira na agilosi ca qori mera “timoni.”
^ para. 11 Na vosa taumada vakaIperiu kei na vosa vaKirisi ni “agilosi” e vakayagataki ena iVolatabu e kena ibalebale ruarua na “italai.”
VULICA ESO TALE NA KA
Na Cava Mada e Kaya na iVolatabu?
Era Vakamua Vakacava na Noda Bula na Veika Bula Vakayalo?
E vakamacalataki ira na agilosi kei na timoni na iVolatabu. Era bula dina na kabula vakayalo? Era vakamua vakacava na nomu bula?


text:
LESONI 19
O Cei na Dauveiqaravi Yalodina e Vuku?
Ni bera ni mate o Jisu, a vosa vei ratou e va na nona tisaipeli, o Pita, Jemesa, Joni kei Adriu. Ni vakamacalataka na ivakatakilakila ni nona tiko ena iotioti ni veisiga, a taroga e dua na taro bibi: “O cei mada na dauveiqaravi yalodina e vuku, e lesia na nona turaga me qaravi ira na nona lewenivuvale, me solia vei ira na kedra kakana ena kena gauna donu?” (Maciu 24:3, 45; Marika 13:3, 4) Me vaka ni nodratou “turaga,” a vakadeitaka o Jisu vei ratou na nona tisaipeli ni na lesia eso mera vakarautaka na kakana vakayalo vei ira na nona imuri ena ivakataotioti ni veika vakavuravura. O cei na dauveiqaravi qori?
Dua na ilawalawa lailai era lewena na imuri lumuti i Jisu. E kilai na “dauveiqaravi” me iLawalawa Dauvakatulewa ni iVakadinadina i Jiova. E vakarautaka na kakana vakayalo ena kena gauna donu vei ira na nodra itokani era sokaloutaki Jiova. Keimami vakararavi vua na dauveiqaravi yalodina qo me vakarautaka tiko ga na keimami “ivakarau kakana ena kena gauna dodonu.”—Luke 12:42.
E qarava na vuvale ni Kalou. (1 Timoci 3:15) E solia o Jisu vua na dauveiqaravi na ilesilesi bibi me qarava na veika e vauca na isoqosoqo i Jiova e vuravura. Qori e wili kina na veika kece e taukena, e veidusimaki tale ga ena vunautaki ni itukutuku vinaka kei na neimami vakavulici ena ivavakoso. Me rawa ni vakarautaka na ka keimami gadreva ena kena gauna, e vakarautaka na “dauveiqaravi yalodina e vuku” na kakana vakayalo, qori na ivola keimami vakayagataka ena cakacaka vakavunau wili kina na porokaramu e vakarautaki ena soqoni kei na neimami soqo lelevu.
E yalodina na dauveiqaravi ina ka dina vakaivolatabu kei na nona itavi me vunautaka na itukutuku vinaka. E vuku tale ga na dauveiqaravi, ni qarava vinaka na ka e taukena o Karisito e vuravura. (Cakacaka 10:42) Sa vakalougatataka tiko o Jiova na nona cakacaka na dauveiqaravi ena nona vakalevutaka tiko ga na isolisoli vakayalo qai vakayarayarataki ira mai e levu ina sokalou dina.—Aisea 60:22; 65:13.
O cei e lesia o Jisu me vakani ira vakayalo na nona tisaipeli?
Na cava e tukuni kina ni yalodina qai vuku na dauveiqaravi?


text:
O “Lomana na Kainomu me Vaka Nomu Lomani Iko”?
“Mo lomana na kainomu me vaka nomu lomani iko.”
SERE: 73, 36
1, 2. E vakaraitaka vakacava na iVolatabu na bibi ni loloma?
NA LOLOMA na itovo talei duadua i Jiova. (1 Joni 4:16) Na imatai sara ga ni ibulibuli i Jiova o Jisu, erau qai bula vata voli mai lomalagi ena dua na gauna balavu. E vulica kina o Jisu na nona dauloloma na Kalou. (Kolo. 1:15) E vakaraitaka o Jisu na loloma vata ga qori ena nona bula voli e lomalagi, vaka kina e vuravura. Eda nuidei gona ni nodrau veiliutaki o Jiova kei Jisu ena yavutaki tawamudu ena loloma.
2 Ni tarogi o Jisu se cava na ivunau levu duadua ena Lawa, e kaya: “ ‘Mo lomani Jiova na nomu Kalou ena lomamu taucoko, ena nomu vinaka taucoko, kei na nomu vakasama taucoko.’ Qo na ivunau levu duadua, na kena imatai tale ga. E vaka kina na kena ikarua, ‘Mo lomana na kainomu me vaka nomu lomani iko.’”
3. O cei na ‘kainoda’?
3 Ni oti ga nona tukuna o Jisu meda lomani Jiova, e cavuta tarava na noda lomani ira na kainoda. E dusia qori ni bibi meda vakaraitaka na loloma vei ira kece na tamata. O cei gona na ‘kainoda’? Ke da vakawati, na kainoda voleka duadua na watida. Era kainoda tale ga na lewe ni vavakoso vaKarisito, o ira na tacida vakayalo era qarava na Kalou dina. Era okati tale ga mera kainoda o ira eda sotava ena cakacaka vakaitalatala. Nida qaravi Jiova da qai muria na ivakavuvuli i Luvena, eda na lomani ira vakacava na kainoda?
LOMANI WATIMU
4. Eda sega ni uasivi, ia e se rawa tiko ga vakacava ni marautaki na bula vakawati?
4 A tauyavutaka o Jiova na imatai ni vakawati ena nona buli Atama kei Ivi qai vakaduavatataki rau. A nona inaki me rau marau, me tawamudu nodrau vauci vata me qai tawani vuravura nodrau kawa. (Vkte. 1:
5. E bibi vakacava ena bula vakawati na loloma?
5 E tukuna na iVolatabu ni loloma
6, 7. (a) Na cava e tukuna na iVolatabu me baleta na veiliutaki? (b) Na cava me cakava na tagane vakawati vei watina?
6 E bibi dina na loloma ena ituvatuva ni veiliutaki e tauyavutaka na Kalou. E tukuna o Paula: “Au vinakata moni kila ni ulu ni tagane yadua o Karisito, e ulu ni yalewa na tagane, e ulu i Karisito na Kalou.” (1 Kor. 11:3) Ia e sega ni tukuni me dau vakacolasau o koya e veiliutaki. Kena ivakaraitaki, o Jiova e dau lewai Karisito vakayalololoma, e sega ni nanumi koya ga qai rawarawa vei Jisu me vakamalumalumu. E marautaka o Jisu na veiliutaki vakayalololoma i Tamana ena nona kaya: “Niu lomani Tamaqu.” (Joni 14:31) Ena sega ni tukuna qori o Jisu ke a voravora qai dau vakasaurarataki koya o Jiova.
7 E ulu i yalewa o tagane vakawati, ia na iVolatabu e vakaroti ira na tagane mera “rokovi” watidra. (1 Pita 3:7) Dua na sala era na cakava kina qori nodra kauaitaka na ka era gadreva, ra qai doka na nodra nanuma. E kaya na Vosa ni Kalou: “Kemuni na tagane vakawati, ni lomani ira tiko ga na watimuni me vaka ga nona lomana na ivavakoso na Karisito qai solia kina nona bula.” (Efeso 5:25) Io, e solia sara mada ga nona bula o Jisu vei ira nona imuri. Ni vakatotomuria na tagane vakawati na veiliutaki yalololoma i Jisu, ena rawarawa vei watina me dokai koya qai vakamalumalumu vua.
LOMANI IRA NA TACIMU VAKAYALO
8. Meda raici ira vakacava na tacida vakayalo?
8 Vica vata na milioni e veiyasa i vuravura era qaravi Jiova, era vakatokai ena yacana ra qai cakava na lomana. Meda raici ira gona vakacava na tacida era qaravi Jiova? E sauma na Vosa ni Kalou: “Meda caka vinaka vei ira na tamata kece, vakauasivi vei ira eda vakabauta vata.” (Kala. 6:10; wilika Roma 12:10.) E vola na yapositolo o Pita: “Qo ni oni sa vakasavasavataki kemuni ena nomuni talairawarawa ina ivakavuvuli dina, sa sega kina ni veivakaisini na nomuni veilomani vakaveitacini. O koya gona, me vu sara ga mai lomamuni na nomuni veilomani.” E tukuna tale ga o Pita vei ira na tacina vakayalo: “E bibi duadua moni dau veilomani vakalevu.”
9, 10. Na cava era duavata kina na dauveiqaravi ni Kalou?
9 Nida lomani ira vakalevu na tacida era qaravi Jiova, eda sa mai lewena kina e dua na isoqosoqo e duatani duadua e vuravura taucoko. Kena ikuri, nida lomani Jiova da qai muria nona lawa, e tokoni keda ena vuku ni yalona tabu se igu tawarairai e kaukaua duadua e lomalagi kei na vuravura. Qori e rawa kina nida marautaka na duavata vakamataveitacini e vuravura raraba.
10 Ni vakamacalataka tiko o Paula na bibi ni noda veilomani vakamataveitacini, e vola kina: “Moni vakaisulu ena yalo ni veikauaitaki dina, yalololoma, yalomalumalumu, yalomalua, kei na vosovoso. Moni dau yalorawarawa, ni dau veivosoti tale ga vakarawarawa ke dua e didivaka e dua na ka vua e dua tale. Moni dau veivosoti me vaka ga na nona vosoti kemuni vakarawarawa o Jiova. Ia me kena ilutua, moni sulumaka na loloma ni qo na ivau vinaka duadua ni duavata.” (Kolo. 3:
11. Na cava na ivakatakilakila ni isoqosoqo i Jiova?
11 Na veilomani dina kei na duavata e keda ivakatakilakila na dauveiqaravi i Jiova nida lotu dina, ni a tukuna o Jisu: “Na ka qo era na kila kece kina ni dou noqu tisaipeli, ke dou veilomani.” (Joni 13:
KUMUNI “E DUA NA ISOQOSOQO LEVU”
12, 13. Na cava e cakava tiko nikua na “isoqosoqo levu”? Cava sa voleka nira marautaka?
12 Dua na iwiliwili levu ni dauveiqaravi i Jiova era “isoqosoqo levu . . . mai na veimatanitu kece, veiyavusa, veimatatamata, kei na duivosavosa.” Era “tucake tu ena mata ni idabedabe vakaturaga [ni Kalou] kei na mata ni Lami [o Jisu Karisito].” O cei o ira qo? “O ira qo era bula sivia na veivakararawataki levu, era savata na nodra isulu balavu ra qai vakavulavulataka ena dra ni Lami,” nira cakacakataka nodra vakabauta na isoro ni veivoli i Jisu. E tubu tiko ga na kedra iwiliwili na “isoqosoqo levu,” era lomani Jiova kei na Luvena, ra qai “cabora vua [na Kalou] na veiqaravi tabu ena siga kei na bogi.”
13 Sa voleka me vakarusa na Kalou na vuravura ca qo ena “veivakararawataki levu.” (Maciu 24:21; wilika Jeremaia 25:
14. Sa vakacava na tubu ni isoqosoqo levu?
14 Ni tekivu ena 1914 na iotioti ni veisiga, era le vica toka ga na udolu na dauveiqaravi i Jiova e vuravura raraba. Nira lomani ira na kainodra, salavata kei na veitokoni ni yalo tabu ni Kalou, era gugumatua kina ena cakacaka vakavunau na ivovo ni lotu vaKarisito lumuti. Cava e yaco kina? Era kumuni rawa kina nikua e dua na isoqosoqo levu era nuitaka na bula e vuravura. Eda sa le 8 na milioni na iVakadinadina i Jiova qai sivia na 115,400 na ivavakoso e vuravura raraba. Io, e tubu tiko ga na keda iwiliwili. Kena ivakaraitaki, e sivia na 275,500 na tacida era papitaiso ena yabaki vakacakacaka ni 2014
15. Vakamacalataka na rabailevu ni kena vunautaki na itukutuku vinaka.
15 E vakasakiti na rabailevu ni kena vunautaki na itukutuku vinaka. Sa tabaki na noda ivola vakaivolatabu ena 700 vakacaca na vosa. Na Vale ni Vakatawa e mekesini veisoliyaki levu duadua e vuravura, e sivia na 52 na milioni na ilavelave e tabaki e veivula ena 247 na vosa. Me yaco mai qo sa tabaki e sivia na 200 na milioni na ivola Na Cava Sara Mada e Kaya na iVolatabu? qai tabaki ena 250 vakacaca na vosa.
16. Na cava e tubu tiko ga kina na isoqosoqo i Jiova?
16 Na tubu vakasakiti e rawati nikua e vu mai na noda vakabauta na Kalou kei na noda ciqoma ni iVolatabu e uqeti vaKalou. (1 Ces. 2:13) Ia e vakasakiti duadua na noda toso vinaka vakayalo na dauveiqaravi i Jiova, dina ni veitusaqati qai veivakacacani o Setani, “na kalou ni veika vakavuravura qo.”
LOMANI IRA TIKO GA NA SO TALE
17, 18. Me vakacava na noda itovo vei ira na sega ni vakabauta?
17 Me vakacava na noda itovo vei ira na sega ni qarava na Kalou dina? Ena noda cakacaka vakavunau, e duidui na nodra veiciqomi na lewenivanua
18 Ke dua na itaukeinivale e sega ni taleitaka na noda itukutuku se vosataki keda vakaca, eda na lomani ira tiko ga. Eda na vakatotomuri Jisu: “Ni vakasewasewani e sega ni veivakasewasewani lesu. Ni vakararawataki e sega ni veivakarerei, ia e vakanuinui tiko ga vei [Jiova] e dau lewa vakadodonu.” (1 Pita 2:23) Nida maliwai ira na tacida vakayalo se so tale, eda na yalomalumalumu qai muria na ivakasala: “Ni kua ni sauma na ca ena ca se na veivakasewasewani ena veivakasewasewani, moni sauma ena vosa ni veivakalougatataki.”
19. Na ivakavuvuli cava e tukuna o Jisu me baleta na keda meca?
19 Na yalomalumalumu ena vukei keda meda muria na ivakaro bibi i Jisu. Ena nona ivunau ena ulunivanua ni veiolive, e kaya: “Dou rogoca ni a tukuni, ‘Mo lomana na kainomu, mo cata na kemu meca.’ Ia au kaya vei kemudou: Lomani ira tiko ga na kemudou meca, masulaki ira tale ga era vakacacani kemudou, me kilai kina ni dou luvei Tamamudou e tiko mai lomalagi, ni dau vakacabea na matanisiga vei ira na daucaka ca kei na daucaka vinaka, e vakatauca tale ga na uca vei ira na yalododonu kei ira na sega ni yalododonu.” (Maciu 5:
20. Na cava eda kaya kina ni na robota na vuravura vou na noda lomana na Kalou kei na kainoda? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)
20 Ena noda bula kece, meda vakaraitaka na dauveiqaravi i Jiova ena noda ivalavala kei na ka eda cakava nida lomani Jiova kei ira na kainoda. Kena ivakaraitaki, ke sega nira taleitaka eso na itukutuku vinaka, eda na lomani ira na kainoda ena gauna era gadreva kina na veivuke. E vola na yapositolo o Paula: “Mo kua ni dinautaka e dua na ka vua e dua, moni veilomani ga, ni o koya e lomana na kainona e muria vinaka na lawa. Ni kaya na lawa, ‘Mo kua ni veibutakoci, mo kua ni laba, mo kua ni butako, mo kua ni kocokoco,’ se mani vunau cava tale e tu, e umani taucoko ga ena vosa qo, ‘Mo lomana na kainomu, me vaka nomu lomani iko.’ O koya e dau loloma ena sega ni caka ca vua na kainona, o koya gona e dau loloma ena muria vinaka sara ga na lawa.” (Roma 13: