text:
IDONISIA
Na iLawalawa na Bibelkring
A TAUYAVU ena veiyabaki ni 1930 ena yasayasa vaka Lake Toba e North Sumatra, e dua na isoqosoqo lotu e vakatokai na Bibelkring (yaca vakaNecaladi ni “dua na ilawalawa ni gonevuli ni iVolatabu”). Era rairai tekivuna na lotu qo e vica na qasenivuli a soli ivola vei ira e dua na painia, de dua o Eric Ewins a vunau voli ena yasayasa vaka Lake Toba ena 1936. Era taleitaka na qasenivuli na ka era wilika, era mani biuta na nodra lotu (Batak Protestant Church) ra lai tauyavutaka sara na iwasewase lailai ni vuli iVolatabu. Ni toso na gauna, e tete na iwasewase qori ina so tale na vanua qai tubu na kedra iwiliwili na lewena ina drau vakacaca. *
Era mai kila na gonevuli na ka dina vakaivolatabu ena ivola e solia vei ira na painia. A lewena tu e liu na ilawalawa qori o Dame Simbolon, e taura na dina ena 1972. E kaya: “Era sega ni via vakarokorokotaka na kuila, sega tale ga ni solevutaka na Kirisimasi kei na siganisucu. Eso era vunau sara ga e veivale.” Ia sega ni dede sa basika ena ilawalawa qori na rai vakatamata ni sega ni veitokoni kina na isoqosoqo ni Kalou. E dua tale na yalewa a lewe tu ni ilawalawa o Limeria Nadap-Dap, sa tacida ena gauna qo. E kaya: “E tabu mera uku se sauni ira na yalewa, mera kua ni muria na isulusulu vovou, bau yaco sara ina ivava. E vakatabui tale ga mera yadua na lewenilotu na ivakatakilakila e volai kina na kedra ivolatukutuku (identity card). Qori e vakacudrui ira sara ga na vakailesilesi vakamatanitu.”
Era tawase vakavica na lewe ni ilawalawa ni gonevuli ni iVolatabu, e lutu tale ga na kedra iwiliwili. Era mai ciqoma na ka dina e levu vei ira qori nira lesu yani na painia ina yasayasa vaka Lake Toba.
^ para. 1 Era tukuna eso ni lai yacova sara na vica vata na udolu na lewe ni Bibelkring.


c: text/html

text:
Vakadrukai ira na ilala levu na veivakavulici nei Jisu (28, 29)
7 “Dou kua ni dau vakalelewa+ de dou lewai,2 na lewa dou tauca dou na lewai kina,+ na ivakarau tale ga dou vakarautaka ena vakarautaki tale vei kemudou.+3 Na cava gona o lai raica kina na co lailai ena mata i tacimu, ia o sega ni raica na tolonikau levu e matamu?+4 Rawa vakacava mo lai tukuna vua na tacimu, ‘Meu kauta laivi mada na co lailai e toka e matamu,’ ni matamu mada ga e tu kina e dua na tolonikau levu?5 Dauveivakaisini! Kauta tani mada e liu na tolonikau levu mai matamu, o na qai raica vinaka na co lailai mo na kauta laivi mai na mata i tacimu.6 “Dou kua ni solia na ka tabu vei ira na koli, se kolotaka na nomudou mataniciva e matadra na vuaka,+ de ra buturaka ra qai vuki tale mai mera basuraki kemudou.7 “Kerekere tiko ga, ena qai soli vei kemudou,+ vaqaqara tiko ga, dou na qai kunea, tukituki tiko ga, ena qai dolavi vei kemudou,+8 o koya yadua e kerekere ena soli vua,+ o koya e vaqaqara ena kunea, o koya tale ga e tukituki ena dolavi vua.9 O cei mada vei kemudou e kere madrai vua o luvena qai solia vua na vatu?10 Se kere ika, ena solia vua na gata?11 O koya gona, ke sa rawa vei kemudou na tamata ivalavala ca mo dou solia na ka vinaka vei ira na luvemudou, sa na qai wacava sara na Tamamudou mai lomalagi ni na solia na ka vinaka+ vei ira era kerea vua!+12 “Na ka kece dou vinakata mera cakava vei kemudou na tamata, dou cakava tale ga vei ira.+ Qo sara ga na ka e vakabibitaki ena Lawa kei na ka era vola na Parofita.*+13 “Dou curu ina matamata qiqo,+ ni rabalevu na matamata qai galala na sala e basika ina rusa, e le levu tale ga era muria tiko,14 ia e qiqo na matamata qai rabalailai na sala e basika ina bula, e le lailai tale ga era kunea.+15 “Dou qarauni kemudou vei ira na parofita lasu+ era vakaisulu voli me vaka na sipi,+ ia e loma era olifa daukata.+16 Dou na kilai ira ena vuadra. E vakaevei, e dau beti na vaini mai na wavakavotona, se lolo mai na soni?+17 Ena vuataka ga na vua vinaka na kau vinaka, ena vuataka na vua ca na kau ca.+18 Na kau vinaka ena sega ni vuataka na vua ca, se na kau ca me vuataka na vua vinaka.+19 Na kau kece e sega ni vuataka na vua vinaka ena lauta laivi qai kolotaki ina bukawaqa.+20 O koya gona, dou na kilai ira na tamata qori ena vuadra.+21 “Era na sega ni curu kece ina Matanitu vakalomalagi o ira era tukuna vei au, ‘Turaga, Turaga,’ o koya ga e cakava na loma i Tamaqu mai lomalagi.+22 Levu era na tukuna vei au ena siga ya, ‘Turaga, Turaga,+ keimami a sega ni parofisai ena yacamuni, qai vakasavi ira na timoni ena yacamuni, keimami cakava tale ga e levu na cakacaka veivakurabuitaki ena yacamuni?’+23 Au na qai tukuna vei ira: ‘Au sega sara ga ni kilai kemuni! Ni lako tani, o kemuni na daucaka ca!’+24 “Ia o koya e rogoca na noqu vosa qo qai cakava ena vaka na tamata vuku e tara nona vale ena delanivatu.+25 Ni bisa na uca, coka na dobui, laba na cagi, qai rubica na vale ya, ia e sega ni bale, ni tauyavutaki ena delanivatu.26 Ia o koya e rogoca na noqu vosa qo qai sega ni cakava ena vaka na tamata lialia e tara nona vale ena delaninuku.+27 Ni bisa na uca, coka na dobui, laba na cagi, e rubica na vale ya,+ mai kasura vakadua.”28 Ni sa tinia nona vosa o Jisu, era vakadrukai na ilawalawa ya ena nona veivakavulici,+29 ni vakavulici ira o koya me vaka e dua e tu vua na lewa,+ e sega ni vakataki ira nodra vunivola.
iVakamacala e ra
^ Na “Lawa kei na ka era vola na Parofita,” e vakaibalebaletaki ena iVolatabu taucoko vakaIperiu.
VAKADEWA NI VURAVURA VOU (VAKADEWA VAKAVOUTAKI NI 2013)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
iTuvatuva Vakayalololoma na Veivakasivoi
E KAYA e dua na tacida tagane o Julian: “Niu rogoca ni kacivaki ni sa vakasivoi na luvequ tagane, e ca sara ga vei au na bula. E luvequ ulumatua, keirau dau veivolekati qai cakacaka vata vakalevu. E dau ivakaraitaki vinaka, ia vakasauri ga sa veisau nona itovo. E rubica na tagi o watiqu, au sega ni kila meu vakacegui koya vakacava. Keirau dau lomatarotarotaka se keirau vakayacora vinaka neirau itavi vakaitubutubu se sega.”
E ka mosimosi ni vakasivoi e dua na lotu vaKarisito, ia na cava e tukuni kina ni ituvatuva vakayalololoma? Na yavu vakaivolatabu cava e tokona na kena tau vakaukaua na veivunauci va qo? Na cava e vakasivoi kina e dua?
RUA NA YAVU NI VEIVAKASIVOI
E rua na ka e rawa ni vakasivoi kina e dua na iVakadinadina i Jiova. Kena imatai, e valavala ca bibi e dua na iVakadinadina papitaiso. Kena ikarua, e sega ni veivutunitaka nona cala.
E sega ni namaka o Jiova meda uasivi, ia e vinakata meda muria nona ivakatagedegede savasava. Kena ivakaraitaki, e vinakata o Jiova meda qarauna na ivalavala ca bibi me vaka na veiyacovi tawadodonu, qaravi matakau, daubutako, dau kovea na ka, laba, kei na qaravi tevoro.—1 Kor. 6:9, 10; Vkta. 21:8.
Vakacava, o vakadinata ni dodonu na ivakatagedegede savasava i Jiova qai vakarautaki me taqomaki keda? O cei e cata me maliwai ira na tamata nuitaki, era dau veiyaloni qai vinaka nodra itovo? Eda raica ga qori vei ira na tacida vakayalo, eda vakavinavinakataka gona noda yalayala vua na Kalou nida yalataka meda muria nona veidusimaki ena nona Vosa.
Vakacava ke valavala ca bibi e dua na lotu vaKarisito papitaiso ena vuku ni nona malumalumu? Era ivalavala ca bibi tale ga na dauveiqaravi yalodina i Jiova ena gauna makawa, ia e sega ni vakanadakui ira na Kalou. Dua na ivakaraitaki kilai levu o Tui Tevita. E veidauci qai laba, ia e tukuna vua na parofita o Necani: “Sa vosota . . . o Jiova na nomu ivalavala ca.”—2 Sam. 12:13.
E vosota o Jiova na cala i Tevita ni a veivutunitaka dina nona cala. (Same 32:1-5) Ena vakasivoi tale ga e dua na dauveiqaravi i Jiova nikua ke sega ni veivutunitaka nona cala se tomana tiko ga nona ivakarau ca. (Caka. 3:19; 26:20) Ke ratou raica na qase eratou lewena na komiti ni veilewai ni sega ni veivutunitaka dina nona cala, e dodonu me vakasivoi.
Eda na rairai nanuma ni sa rui kaukaua tale se sega ni ka vakayalololoma na vakatulewa e tau vua e cala, vakauasivi ke da veiwekani. Ia e tiko na yavu vinaka ena Vosa i Jiova meda vakabautakina ni vakatulewa va qori e ka vakayalololoma.
YAGA NI VEIVAKASIVOI
E tukuna o Jisu ni na “kilai na vuku ena ka e cakava.” (Maciu 11:19) Ena yaga na vakatulewa me vakasivoi kina e dua e sega ni veivutunitaka nona cala. Dikeva mada e tolu na sala:
Na veivakasivoi e dokai kina na yaca i Jiova. Nida vakatokayacataki ena yaca i Jiova, na ka eda cakava ena vakatau kina na kena irogorogo. (Aisea 43:10) Me vaka ga ni vakatau na kedrau irogorogo e dua na itubutubu ena itovo i luvedrau, na nodra rai na lewenivanua me baleti Jiova ena vakatau tiko ena noda itovo nida vakatokayacataki ena yacana. Ena dokai tiko ga na yaca vinaka i Jiova ke ra muria na nona ivakatagedegede savasava o ira na vakatokayacataki ena yacana. E tautauvata qori kei na gauna i Isikeli nira veimaliwai kei ira na veimatanitu o ira na Jiu era vakatokayacataki ena yaca i Jiova.—Isik. 36:19-23.
Ena rogorogoca na yaca tabu ni Kalou ke da vakayacora na itovo vakasisila. E vakasalataki ira na lotu vaKarisito o Pita: “Me vaka na gone talairawarawa, ni kua ni muria tiko na gagadre ca a tu vei kemuni e liu ni oni a lecaika, ia me vaka ni Kalou Savasava o koya e kacivi kemuni, me savasava tale ga na nomuni ivalavala kece, ni sa volai: ‘Moni savasava niu savasava o yau.’” (1 Pita 1:14-16) Na itovo savasava e dokai kina na yaca ni Kalou.
Ke ivalavala ca e dua na iVakadinadina i Jiova, era na rairai kila qori ena dua na gauna e muri na nona itokani se nona veikilai. Na veivakasivoi e vakaraitaka nira savasava na dauveiqaravi i Jiova, era muria na veidusimaki ena iVolatabu me rawa nira savasava tiko ga. E gole ena soqoni e dua na turaga ena Vale ni Soqoni mai Suwitisiladi qai vinakata me dua na lewe ni ivavakoso. E vakasivoi na ganena ni vakayacora na itovo vakasisila. E tukuna ni vinakata me lewena na isoqosoqo e “sega ni tokona na itovo ca.”
Na veivakasivoi e taqomaka na savasava ni ivavakoso vaKarisito. E vakasalataki ira mai Korinica o Paula ena leqa e rawa ni yaco ke ra veimaliwai tiko ga kei ira era nakita mera ivalavala ca. E vakatauvatana na nodra veivakamuai ca o ira qori ina leveni e vakatubutaka na ibuli taucoko. E vola ni “leveni lailai ena vakatubutaka na ibuli taucoko.” E mani vakasalataki ira: “Biuta tani na daucaka ca qori mai na kemuni maliwa.”—1 Kor. 5:6, 11-13.
O koya e “daucaka ca” e cavuta o Paula e sega ni madualaka nona vakayacora na ivalavala vakasisila. Era vakadonuya na nona ivalavala eso ena loma ni ivavakoso. (1 Kor. 5:1, 2) Ke vakatarai tiko ga na itovo lolovira qo, era na rairai vakamuai na lotu vaKarisito mera muria tale ga na ivakarau vakasisila e dau vakayacori ena korolevu era tiko kina. Ke sega ni kauaitaki na ivalavala ca e nakiti, ena rawa nira raica vakamamada na ivakatagedegede savasava. (Dauv. 8:11) Kena ikuri, o ira na sega ni veivutunitaka nodra cala era na vaka “na vatu e dromu e lomaniwai,” era vakavuna me voca nodra vakabauta eso ena ivavakoso.—Juta 4, 12.
Na veivakasivoi ena rawa ni kilaiyalona tale kina o koya e cala. E talanoataka o Jisu na cauravou e biuta na vale nei tamana qai vakasabusabutaka nona iyau ena ivakarau ni bula torosobu sara. Ena sala mosimosi, e vulica na gone cidroi ni tawayaga na ivakarau ni bula e tu kina, e sega kina na veinanumi. E kilaiyalona tale, veivutuni qai sasaga me lesu tale vei ratou na nona vuvale. (Luke 15:11-24) Eda kila na ivakarau ni nona rai o Jiova ni vakamacalataka o Jisu na marau nei tama dauloloma ni sa veisau o luvena. E vakadeitaka vei keda o koya: “Au sega ni vinakata me mate na tamata ca, au vinakata ga me veisautaka na nona itovo na tamata ca me bula.”—Isik. 33:11.
O ira na vakasivoi era sa sega ni lewe ni ivavakoso vaKarisito, oya na nodra vuvale vakayalo, era na rairai liaca na ka era sa biuta tu mai. Na vua ni nodra ivalavala ca, salavata kei na nodra nanuma na gauna vinaka era marautaka tu kina nodra veiwekani vinaka kei Jiova kei na nona tamata, ena rawa ni vakavuna mera kilaiyalodra tale.
Same 141:5) Kena ivakaraitaki: Vakasamataka mada na dautaubale e malumalumu ena vuku ni draki batabata. Sa tekivu curumi koya na batabata qai viamoce. Ena mate ke mocelutu ena ucacevata. Ni waraka tiko na veivuke, eratou sabaki koya vakavica na nona itokani me vakayadrati koya. Ena rairai mosi na isaba, ia ena vakabulai koya. E liaca tale ga o Tevita ni vinaka me vakadodonutaki koya na tamata yalododonu me vinaka kina, dina ni na mosimosi.E bibi na veivosaki vakadodonu kei na yalololoma. E kaya na daunisame o Tevita: “Ke totogitaki au na yalododonu, qori na ivakaraitaki ni loloma e dei, ke mani vunauci au o koya, ena vaka na waiwai e uluqu.” (
E dau caka na veivakasivoi me vakadodonutaki kina o koya e cala. Rauta ni tini na yabaki sa qai veisau na luve i Julian, sa vakamacalataki oti mai, mani lesu ina ivavakoso, ena gauna qo sa dua na qase ni ivavakoso. E vakadinata, “Au sa mai raica na vua ni noqu ivakarau ni bula niu vakasivoi. E rauti au vinaka na veivakadodonutaki va ya.”—Iper. 12:7-11.
SALA YALOLOLOMA MERA RAICI KINA NA VAKASIVOI
Na veivakasivoi e vakaraitaka na vakaloloma ni ituvaki vakayalo, ia meda raica tiko ga na yasana vinaka. E noda itavi kece meda raica me yaco na inaki ni veivakasivoi.
O ira na qase ni ivavakoso era vakatulewataka me vakasivoi e dua era na saga mera vakatotomuria na loloma i Jiova. Nira vakaraitaka na nodra vakatulewa vei koya ena vakasivoi, era na tukuna vakamatata ena yalovinaka na ka me cakava me vakalesui tale ina ivavakoso. Era na veisiko ena so na gauna na qase mera tukuna vei ira na vakasivoi na ka mera cakava mera lesu kina vei Jiova. Ena caka ga qo vei ira na vakaraitaka eso na ivakatakilakila ni veisau. *
O ira na lewe ni vuvale era na vakaraitaka nodra lomana na ivavakoso kei ira na cala nira doka na vakatulewa ni veivakasivoi. E kaya o Julian, “E se luvequ tiko ga, ia e tawasei keirau na nona ivakarau ni bula.”
O ira na lewe ni ivavakoso era na vakaraitaka na loloma e yavutaki ena ivakavuvuli vakaivolatabu nira sega ni veivosaki kei koya e vakasivoi. (1 Kor. 5:11; 2 Joni 10, 11) Era tokona kina na veivakadodonutaki e cakava o Jiova ena vukudra na qase. Kena ikuri, mera lomani ratou vakalevu na lewe ni vuvale i koya e vakasivoi, mera tokoni ratou tale ga. Eratou na rarawa vakalevu na vuvale oya, ia me ratou kua ni nanuma ni ratou sega ni rawa ni veimaliwai kei ira na mataveitacini.—Roma 12:13, 15.
E tinia o Julian, “E bibi me tiko na ituvatuva ni veivakasivoi, ena vukei keda meda muria na ivakatagedegede i Jiova. E ka mosimosi, ia e yaga ni toso na gauna. Keu a vakadonuya na ivakarau ca i luvequ, ke a sega ni veisau.”
^ para. 24 Raica na Vale ni Vakatawa vakavalagi ni 15 Epereli, 1991, tabana e 21-23.


text:
KATO NI VEIVAKAVULICI 1A
iBalebale ni Sokalou
Na sokalou e rawa ni kena ibalebale “na ivakarau ni nomu doka se lomana e dua na kalou.” Na vosa taumada ni “sokalou” ena iVolatabu, e rawa ni kena ibalebale nona veidokai vakalevu e dua, se vakamalumalumu vua na veika buli. (Maciu 28:9) Na vosa qori e rawa ni dusia tale ga na ivakarau ni lotu vua na Kalou se kalou tani. (Joni 4:23, 24) Ena kilai na ibalebale ni vosa ena veitikina wavolita se na ivakamacala ena parakaravu.
E ganiti Jiova duadua ga me qaravi ni Dauveibuli qai Turaga Cecere Duadua. (Vkta. 4:10, 11) Eda sokaloutaki Jiova nida doka nona veiliutaki cecere, nida rokova tale ga na yacana. (Same 86:9; Maciu 6:9, 10) Qori sara ga na rua na usutu—na veiliutaki cecere i Jiova kei na yacana—e vakabibitaki vakalevu ena ivola na Isikeli. E rauta ni volai vaka212 ena ivola ga ni Isikeli na matavosa “Turaga Cecere Duadua o Jiova,” qai vaka55 na matavosa “kila ni o yau o Jiova.”—Isik. 2:4; 6:7.
E sega ni okati ga ena sokalou na ivakarau ni lomada, ia e bibi tale ga me cakacakataki. (Jeme. 2:26) Nida yalataki keda vei Jiova, eda sa bubuluitaka ena noda ivakarau ni bula nida na talairawarawa vua me noda iLiuliu, eda na doka tale ga vakalevu na yacana. Nanuma tiko na ka e tukuna o Jisu ena ikatolu ni gauna e temaki kina, a vakaibalebaletaka na sokalou ina “veiqaravi tabu.” (Maciu 4:10) Nida dausokalou i Jiova, eda na gumatua na qaravi koya. * (Vkru. 10:12) Eda veiqaravi tabu vua na Kalou nida vakaitavi ena cakacaka e sema ina noda sokalou, e vinakati kina meda vakuai keda. Na cakacaka cava qori?
E duidui na tabana ni veiqaravi tabu, ia era talei kece vei Jiova. Eda veiqaravi tabu nida vunau, vakaitavi ena soqoni, kei na noda maroroya qai tara na noda vale ni sokalou. Okati tale ga kina na noda vakaitavi ena sokalou vakavuvale, tokoni ni cakacaka ni vakacoko me baleti ira na tacida ra gadreva na veivuke, bolecakacaka ena noda soqo, se veiqaravi e Peceli. (Iper. 13:16; Jeme. 1:27) Nida vakaliuca ena noda vakasama kei na lomada na sokalou savasava eda vakaraitaka kina nida “veiqaravi tabu ena siga kei na bogi.” Eda na marautaka meda sokaloutaka na noda Kalou o Jiova!—Vkta. 7:15.


text:
NODA BULA VAKARISITO
Yadra Tiko Qai Ogaoga Vakayalo ni Veisau na Kemu iTuvaki
Eda namaka ni na yaco ga na veisau, vakabibi ena iotioti ni veisiga qo. (1Ko 7:31) Ke veisau vinaka se ca, ena rawa ni vakataotaka noda sokalou, ena luluqa kina noda veiwekani kei Jiova. Na cava ena uqeti keda meda yadra tiko qai ogaoga vakayalo ena gauna qori. Sarava na vidio Dei Tiko Vakayalo Nida Toki qai sauma na taro e ra:
-
Na ivakasala cava e tukuna e dua na tacida tagane vei ulunivuvale?
-
E yaga vakacava ena nodratou bula vakavuvale na ivakavuvuli ena Maciu 7:25?
-
Eratou lalawataka vakacava nodratou toki, e yaga vakacava?
-
Na cava eratou cakava me rawarawa kina ni ratou veimaliwai ena ivavakoso, ratou matau tale ga ena yalava?
Na veisau lelevu au se qai donuya tiko ga qo:
Au na muria vakacava na ivakavuvuli ena vidio qo?


text:
Wase 65
Na veika sa vakatakilai yani ena masu mai vei Josefa Simici na Parofita mai Airame, Oaio, ena 30 ni Okotova, 1831.
1–2, Sa soli na idola ni matanitu ni Kalou vua na tamata e vuravura, ka na qaqa na inaki ni kosipeli; 3–6, Ena vakaduavatataki na matanitu milinieli vakalomalagi kei na matanitu ni Kalou e vuravura.
1 Dou vakatudaliga, ka rogoca, e dua na domo, me vaka e dua sa talai sobu mai cake sara, ko koya sa kaukauwa ka qaqa, na nona lako yani ena yacova na iyalayala kei vuravura, io, na domona sa baleta na tamata—Dou acaramaka na sala ni Turaga, ka vakadodonutaka na nona salatu.
2 Sa soli na aidola ni bmatanitu ni Kalou vua na tamata e vuravura, ia mai kea ena qai tete yani na kosipeli me yacova na iyalayala kei vuravura, me vaka na cvatu sa kavida mai na ulunivanua ka sa sega ni ta ena liga, io ena droboti vuravura taucoko.
3 Io, e dua na domo sa kacikaci—Dou caramaka na sala ni Turaga, dou vakarautaka na aivakayakavi ni Lami, vakarautaka na nona yaco mai na bTagane sa qai Vakawati.
4 Dou masu vua na Turaga, dou masuta na yacana tabu, io mo dou tukuna yani na nona cakacaka e veivakurabuitaki vei ira na tamata.
5 Dou masuta vua na Turaga, me toso tiko ga na nona matanitu e vuravura, me ra ciqoma ko ira na tamata, ka ra vakarautaki ira ki na siga ena qai yaco mai, io na siga ka na alako sobu kina mai lomalagi na Luve ni Tamata, ka bvakaisulu ena iserau ni nona clagilagi, me sota kina kei na dmatanitu ni Kalou sa tauyavutaki e vuravura.
6 O koya, me toso tikoga na amatanitu ni Kalou, me qai yaco mai kina na bmatanitu vakalomalagi, io mo ni vakalagilagi kina na Kalou, mai lomalagi kei vuravura, ia me ra vakamalumalumutaki na nomuni meca; raica sa cnomuni tiko ga na vakarokoroko kei na kaukauwa, kei na lagilagi, me sega ni mudu ka sega ni mudu. Emeni.


text:
WASE 91
Vakaturi o Lasarusa
-
VAKATURI O LASARUSA
-
BOSEA NA SANADRINI ME VAKAMATEI O JISU
Ni ratou sota volekati Pecani o Jisu, Marica kei Meri, eratou gole sara ena ibulubulu i Lasarusa. Qo e dua na qara e kena isogo na vatu. E tukuna o Jisu: “Ni kauta tani na vatu.” Ni sega ni kila o Marica na inaki i Jisu, e kaya: “Turaga sa na boi na yagona ni sa ikava ni siga qo.” E tukuna vua o Jisu: “Au a sega ni tukuna vei iko, ke o vakabauta o na raica na lagilagi ni Kalou?”—Joni 11:39, 40.
E kau laivi na vatu, e tacake o Jisu qai masu: “Tamaqu, au vakavinavinakataki kemuni ni oni rogoci au. Au kila ni oni dau rogoci au, ia au tukuna qo mera vakabauta kina na ilala levu era tu qo ni oni talai au mai.” Nona masu e matanalevu o Jisu e vakaraitaka vei ira na tu e kea ni veika e vakarau cakava e rawa ga Joni 11:41-44.ena kaukaua ni Kalou. Sa qai kaci vakadomoilevu: “Lasarusa, lako mai tuba!” E lako sara mai tuba o Lasarusa, se viviraki tu na ligana kei na yavana ena isolenimate qai viviraki tu na matana ena isulu. E tukuna o Jisu: “Sereki koya me lako.”—
Levu na Jiu era mai vakacegui Meri kei Marica era raica na cakamana i Jisu ra qai vakabauti koya. Ia eso tale era lai tukuna vei ira na Farisi na ka e cakava o Jisu. Era mani bose na Farisi kei na iliuliu ni bete era lewe ni Sanadrini, na nodra mataveilewai levu na Jiu. E lewe tale ga ni Sanadrini o Kaiafa na bete levu. Era kaya eso: “Sa levu nona cakamana na tamata qo, cava meda cakava? Ke da laivi koya tiko ga va qo, era na vakabauti koya kece. Era na lako mai na kai Roma ra qai taura noda vanua kei na noda matanitu.” (Joni 11:47, 48) Era mai tukuna vei ira na tagane qori na ‘levu ni cakamana’ i Jisu o ira na raica na ka e yaco, ia era sega ni marautaka na ka e cakava tiko na Kalou ena vukuna. Era kauaitaka ga na nodra itutu kei na lewa e tu vei ira.
Na vakaturi i Lasarusa e vakamadualaki ira sara ga na Setoki, nira sega ni vakabauta na veivakaturi. E kaya o Kaiafa e dua na Setoki: “Oni sega sara ga ni kila e dua na ka, oni sega tale ga ni vakasamataka ni yaga vei kemuni me mate e dua na tamata ena vukudra na lewenivanua, me kua kina ni rusa na matanitu taucoko.”—Joni 11:49, 50; Cakacaka 5:17; 23:8.
E lesi o Kaiafa ena dua na itavi lagilagi, ia e “sega ni cavuta vakataki koya” na vosa ya, e uqeti sara ga vakalou. E tukuna tiko o Kaiafa ni dodonu me vakamatei o Jisu me kua kina ni beca na nodra lewa kei na nodra veivakamuai na iliuliu ni lotu vakaJiu. Ia na ka e cavuta o Kaiafa e vakaibalebaletaka ni mate i Jisu ena kedra ivoli kece “na luve ni Kalou era talabusese tu,” sega ni o ira ga na Jiu.—Joni 11:51, 52.
E yaco na loma i Kaiafa nira duavata na Sanadrini me vakamatei o Jisu.. Erau sa veikilai rawa tiko o Jisu kei Nikotimo e lewe tale ga ni Sanadrini. De dua ena lai tukuna vei Jisu nodra bukivere na Sanadrini. Se mani cava e yaco, e biubiu mai na yasayasa o Jerusalemi o Jisu, e sega ni vakamatei ni se sega ni gauna lokuci ni Kalou me yaco kina qori.


text: 13 Mera talairawarawa na tamata kece vei ira na iliuliu cecere,+ ni sega ni dua e veiliutaki rawa ke sega ni vakatara na Kalou.+ O ira kece na veiliutaki qo era veiliutaki tiko ga ena iyalayala e dui vakatara vei ira na Kalou.+2 O koya gona, o koya e saqati ira na veiliutaki e saqata na ituvatuva ni Kalou, ena vakavuna ga nona lewai.3 Era rerevaki na veiliutaki. Era sega ni rerevaki vei ira era cakava na ka vinaka, vei ira ga era cakava na ka ca.+ Vakacava, o na vinakata mo kua ni rerevaki ira na veiliutaki? Cakava tiko ga na ka vinaka,+ o na qai vakacaucautaki kina,4 ni talai ni Kalou o koya mo vinaka kina. Ia ke o cakava tiko na ka ca, e dodonu mo rere, ni sega ni ka wale na kaukaua e soli vua me taura na iseleiwau. E italai ni Kalou o koya, e lesi me cudruvi ira na dau caka ca.5 Qo na vuna moni talairawarawa kina, sega ena vuku wale ga ni cudru ya, ena vuku tale ga ni nomuni lewaeloma.+6 Oya tale ga na vuna oni saumi ivakacavacava kina, ni vakatarai ira qo na Kalou mera qaravi ira na lewenivanua, ra qai veiqaravi tiko ga ena inaki qo.7 Solia na ka vei koya e dodonu me soli vua, na ivakacavacava vei koya e lavaka na ivakacavacava,+ na ka me saumi vei koya e dodonu me saumi vua, me rerevaki o koya e dodonu me rerevaki,+ me rokovi tale ga o koya e dodonu me rokovi.+8 Mo kua ni dinautaka e dua na ka vua e dua, moni veilomani ga,+ ni o koya e lomana na kainona e muria vinaka na lawa.+9 Ni kaya na lawa, “Mo kua ni veibutakoci,+ mo kua ni laba,+ mo kua ni butako,+ mo kua ni kocokoco,”+ se mani vunau cava tale e tu, e umani taucoko ga ena vosa qo, “Mo lomana na kainomu, me vaka nomu lomani iko.”+10 O koya e dau loloma ena sega ni caka ca vua na kainona,+ o koya gona e dau loloma ena muria vinaka sara ga na lawa.+11 Moni cakava tale ga qo o kemuni, ni oni kila na gauna, ni sa kena aua moni yadra kina mai na moce,+ sa voleka tale ga na gauna meda vakabulai kina ni vakatauvatani kei na gauna eda vakabauta kina.12 Sa balavu sara na bogi, sa voleka na mataka. Meda biuta tani gona na cakacaka ni butobuto+ da qai vakaiyaragi ena iyaragi ni rarama.+13 Nida lako ena rarama, me rakorako na noda ivakarau.+ Me kua na marau vakalialia kei na mateni, me kua tale ga na veiyacovi tawadodonu kei na ivalavala vakasisila,*+ me kua tale ga na veivala kei na vuvu.+14 Ia moni vakatotomuria na ivakarau ni Turaga o Jisu Karisito,+ ni kua tale ga ni dau lalawataka na sala moni vakaceguya kina na gagadre ni yagomuni.+


text:
Yalodra na Mate—Vukei Keda se Vakaleqai Keda? Era Bula Dina?
Cava mada e kaya na iVolatabu me baleta na kedra ituvaki na mate? Era na vukei iko se vakaleqai iko?
iKau
Era vakabauta e levu nira lai bula tiko ena vuravura ni yalo o ira na mate. E rawa nira raici ira na se bula tiko, qai rawa nira vukei ira se vakaleqai ira. Vakacava e dina ya?
Sega ni Bula e Liu e Vuravura na Yalo Ra Qai Mate
Eda na kila na kedra ituvaki na mate ena ka e kaya vei Atama na Kalou.
Vica Vata na Milioni na Yago Vakayalo
A raivotutaka na parofita o Taniela e le duanadrau na milioni era yago vakayalo.
Yaco na Veivorati ena Vuravura ni Yalo
E vakavu leqa na nodra talaidredre eso na agilosi.
Era Daulaba na Timoni!
E vakadinadinataki ena italanoa vakaivolatabu kei na nodra italanoa eso nikua, nira sega ni dauloloma na timoni ra qai rerevaki.
Lasutaka na Timoni Nira Bula na Mate
Era sa vakacalai ira e dua na iwiliwili levu ni kawatamata na timoni, ia e vakavotuya na iVolatabu na nodra ivadi.
Era Dau Uqeta na Timoni me Vorati na Kalou
Era dau veivakabukani vaqaseqase na timoni ena veika e dau malele rawarawa kina na loma ni tamata.
Qaravi Jiova, me Kua o Setani
O na kila vakacava ni o sa digia donu o cei mo qarava?
Na Bula Uasivi Mai Muri
Ni sa oti na veivakacalai i Setani kei ira nona timoni, ena qai vakalougatataka na kawatamata o Jiova.
Na Vuravura Parataisi
Na cava ena yaco ni muduka o Jiova na ka ca kece e vakavuna o Setani?


text: 3 Ena ika15 ni yabaki ni veiliutaki i Tiperiu Sisa, a kovana tiko kei Jutia o Ponitio Pailato, e iliuliu ena yasana* o Kalili o Eroti,*+ na tacina o Filipi e iliuliu ni yasana o Ituria kei Tirakoniti, e iliuliu ni yasana o Apilini o Laisenia,2 erau iliuliu ni bete tale tiko ga ena gauna ya o Anasa kei Kaiafa,+ e qai vosa na Kalou vei Joni+ na luvei Sakaraia mai na vanua talasiga.+3 E lakova o koya na vanua kece ena yasa ni Joritani ena nona vunautaka mera papitaiso me ivakaraitaki ni nodra veivutuni, me vosoti kina nodra ivalavala ca,+4 me vaka e volai tu ena ivola na nona vosa na parofita o Aisea: “E dua na domo e kacivaka voli ena vanua talasiga, ‘Ni caramaka na sala i Jiova!* Vakadodonutaka na nona sala.+5 Me bulu na veibuca, me vakatautauvatataki na veiulunivanua kei na veidelana, me vakadodonutaki na gaunisala takelo, me vakavinakataki na veivanua sukusukura,6 era na raica tale ga na tamata kece na veivakabulai ni Kalou.’”+7 E qai kaya vei ira na ilala levu era lako vua mera papitaisotaki: “Ni kawa ni gata batigaga, o cei e vakasalataki kemuni moni drovaka na cudru sa voleka mai?+8 Ni vuataka na vua e ganita na veivutuni. Ni kua ni kaya, ‘E tamai keimami o Eparama.’ Au kaya vei kemuni ni rawa vua na Kalou me vakatubura na luvei Eparama mai na veivatu qo.9 Sa davo toka na matau ena ruku ni vunikau. Na kau kece e sega ni vuataka na vua vinaka ena ta laivi qai kolotaki ena bukawaqa.”+10 Era tarogi koya na ilala levu: “Na cava gona me keimami cakava?”11 E kaya vei ira: “O koya e tiko vua e rua na isulu* me solia e dua vua e sega na nona, me cakava tale ga qo o koya e tu vua na kakana.”+12 Era bau mai papitaiso+ na daukumuni ivakacavacava, era qai tarogi koya: “Qasenivuli, na cava me keimami cakava?”13 E kaya vei ira: “Ni kua ni kuria na ivakacavacava e lavaki.”+14 Era tarogi koya tale ga na sotia: “Na cava me keimami cakava?” E kaya o koya: “Ni kua ni vakasosataka e dua se beitaka vakailasu,+ ni lomavakacegu ga ena ka e soli vei kemuni.”*15 Era nanamaki na lewenivanua ra qai vakatataro voli e lomadra me baleti Joni: “O koya beka qo na Karisito?”+16 E kaya gona o Joni vei ira kece: “Au papitaisotaki kemuni ena wai, ia sa lako tiko mai o koya e kaukaua sara vei au, e sega mada ga ni ganita meu sereka na wa ni nona ivava.+ Ena papitaisotaki kemuni o koya ena yalo tabu kei na bukawaqa.+17 E tu e ligana nona isivi ni cebuceburaki me samaka vinaka kina nona rara ni butu covuata qai kumuna na witi ina nona lololo, ia ena vakama na qana ena bukawaqa e sega ni boko rawa.”18 E levu tale na ka e veivakasalataki kina, e kacivaka tale tiko ga na itukutuku vinaka vei ira na lewenivanua.19 Ia e vunauci Eroti na iliuliu ni yasana o Joni, ni tauri Erotiasa na wati tacina, kei na levu tale na ka torosobu e cakava,20 qai kena ikuri, nona balati Joni i valeniveivesu.+21 Nira papitaiso tiko na lewenivanua, e papitaiso tale ga o Jisu.+ Ni masu tiko o koya, e tadola na lomalagi,+22 qai lako sobu vua na yalo tabu me vaka na ruve, qai rogo mai lomalagi e dua na domo e kaya: “O iko na Luvequ lomani, au vakadonui iko.”+23 E rauta ni yabaki 30+ o Jisu+ ni tekivuna nona cakacaka, e kilai volime luvei Josefa,+na luvei Ili,24 na luvei Macati,na luvei Livai,na luvei Meliki,na luvei Janai,na luvei Josefa,25 na luvei Mataceia,na luvei Emosi,na luvei Neumi,na luvei Esili,na luvei Nakai,26 na luvei Meaci,na luvei Mataceia,na luvei Semei,na luvei Joseki,na luvei Joata,27 na luvei Joanani,na luvei Risa,na luvei Serupepeli,+na luvei Salacieli,+na luvei Niri,28 na luvei Meliki,na luvei Ati,na luvei Kosami,na luvei Elimotami,na luvei Eri,29 na luvei Jisu,na luvei Eliesa,na luvei Jorima,na luvei Macati,na luvei Livai,30 na luvei Simioni,na luvei Jutasa,na luvei Josefa,na luvei Jonani,na luvei Eliakimi,31 na luvei Melea,na luvei Menani,na luvei Mataca,na luvei Necani,+na luvei Tevita,+32 na luvei Jese,+na luvei Opeti,+na luvei Poasa,+na luvei Salimoni,+na luvei Nasoni,+33 na luvei Aminatapi,na luvei Erami,na luvei Esiromi,na luvei Feresi,+na luvei Juta,+34 na luvei Jekope,+na luvei Aisake,+na luvei Eparama,+na luvei Tira,+na luvei Neori,+35 na luvei Seruke,+na luvei Riu,+na luvei Peleki,+na luvei Iperi,+na luvei Sela,+36 na luvei Keinana,na luvei Afakisati,+na luvei Semi,+na luvei Noa,+na luvei Lemeki,+37 na luvei Mecusela,+na luvei Inoki,na luvei Jereti,+na luvei Malelieli,+na luvei Keinana,+38 na luvei Inosi,+na luvei Seci,+na luvei Atama,+na luve ni Kalou.


text:
E RAWA SE SEGA
Written by Rosena Volavola on August 17, 2022
E sivia ni rauta e 3,000 na gonevuli era sa tu vakarau mera na vakaitavi ena qito levu ni Coca-Cola Games ena siga ni mataka, ka ra sa tu vakarau talega na goneyalewa mai na ruku ni Veidakua mai na Adi Cakobau School, mera na taqomaka tale nai ulu ni cocovi vei ira na goneyalewa, ka tukuna na kena dauniveivakatavulici o Antonia Raboiliku,  nira sa vakanamata kece tu yani ena siga ni mataka.
Sa ratou tu vakarau talega na cauravou mai Delainakaikai me ratou taura tale nai ulu ni cocovi  vei ira na cauravou, ka sa vakaraitaka talega na kavetani ni Timi ni Lodoni o Vilikesa Vonolagi, ni ratou sa vakavakarau talega vakavinaka na cauravou ena vuku ni sotasota ni qito levu oqo.
E sa vakaraitaka talega na Vunivola ni Soqosoqo ni veitaucici ena Secondary School o Vuli Waqa, ni sa na tekivu tiko na qito ena 8 na kaloko ena siga ni mataka, ka kuria talega ni gadreva me oti totolo na qito me baleta na nodra vakasukai vakatotolo ki vale na gone. Ia sa tu vakarau talega na Tabana ni Ovisa ena kena yadravi na tikina oya..
Na sotasota ni qito ena Coca- Cola Games e sa na tekvu taki sara tikoga ena siga ni mataka.
Vakarorogo tikoga mai ena VITIFM 92.FM/ 92.2FM/92.6FM
E KAMICA QAI KACHI!!!!!
SOURCE: FIJIVILLAGE


text:
A4
Yaca ni Kalou ena iVolatabu VakaIperiu
Na yaca ni Kalou e vakatakilakilataki ena va na matuavosa vakaIperiu יהוה, e voleka ni basika vaka7,000 ena iVolatabu vakaIperiu. Na ilavelave qo e vakadewataka na va na matanivola qori me “Jiova.” E sega tale ni dua na yaca e basika vakalevu ena iVolatabu, na yaca ga qori. O ira na vola na iVolatabu era vakayagataka na itutu se ikacivi me vaka na “O koya e Kaukaua Duadua,” “O koya e Cecere Duadua,” kei na “Turaga,” nira tukuna tiko na Kalou, ia era vakayagataka na va na matuavosa vakaIperiu me yaca ni Kalou.
E dusimaki ira na dauvola iVolatabu na Kalou o Jiova mera vakayagataka na yacana. Kena ivakaraitaki, e uqeti Joeli me vola: “Era na bula o ira kece era masuta na yaca i Jiova.” (Joeli 2:32) E uqeta e dua na daunisame me vola: “Mera kila na tamata ni o kemuni, na yacamuni ga o Jiova, o kemuni ga oni Cecere Duadua e vuravura taucoko.” (Same 83:18) E rauta ni 700 na vanua e basika kina na yaca ni Kalou ena ivola na Same, na ivola ni serekali mera lagata ra qai cavuqaqataka na tamata ni Kalou. Na cava gona e yali kina na yaca ni Kalou ena levu na vakadewa ni iVolatabu? Na cava e vakayagataka kina na vakadewa qo na “Jiova”? Na cava na ibalebale ni yaca ni Kalou, Jiova?
Na cava e yali kina na yaca qo ena levu na vakadewa ni iVolatabu? Levu na vuna. Era nanuma eso ni sega ni bibi me dua na yaca me kilai kina na Kalou Kaukaua Duadua. Eso tale e uqeti ira na nodra ivakarau na Jiu me kua ni vakayagataki na yaca ni Kalou, era leqataka nira na beca. Eso tale era vakabauta ni sega ni dua e kila na icavucavuti donu ni yaca ni Kalou, e vinaka ga me vakayagataka na icavuti me vaka na “Turaga” se “Kalou.” Ia e sega ni donu na rai qori. Qo na vuna:
-
O ira na kaya ni sega ni bibi me dua na yaca ni Kalou CecereDuadua, era sega ni via kila na ivakadinadina ni tiko na yaca ni Kalou ena ilavelave taumada ni nona Vosa, wili kina na ilavelave era maroroi tu mai ni bera na gauna vaKarisito. Me vaka sa tukuni oti, e vakarota na Kalou me biu na yacana ena nona Vosa ena rauta ni 7,000 na vanua. E macala ni vinakata meda kila da qai vakayagataka na yacana.
-
Era bokoca na yaca ni Kalou o ira na daunivakadewa nira doka na ivakarau vakaJiu, ia era lecava e dua na tikina bibi. Eso na vunivola Jiu era sega ni via cavuta na yaca ni Kalou, ia era sega ni bokoca mai na nodra ilavelave ni iVolatabu. Na ivolavivigi makawa e kune e Kumran, volekata na Waitui Mate, e tiko kina na yaca ni Kalou ena levu na vanua. Eso na daunivakadewa iVolatabu era vakatakila ni tiko na yaca ni Kalou ena ivola taumada nira sosomitaka ena icavuti “TURAGA” ena matanivola lelevu. Ia se tarogi tiko ga, Na cava era nanuma kina na daunivakadewa qo mera sosomitaka se bokoca na yaca ni Kalou mai na iVolatabu, nira vakadinata ni tiko vakavica vata na udolu na yaca qori ena iVolatabu? O cei e vakadonuya mera cakava na veisau qo? O ira ga mera sauma.
-
O ira na kaya me kua ni vakayagataki na yaca ni Kalou ni sega ni kilai na kena icavucavuti donu, era vakayagataka vakalevu na yaca i Jisu. Ia o ira na tisaipeli i Jisu ena imatai ni senitiuri e duidui na nodra cavuta na yacana ni vakatauvatani kei na ka era cavuta e levu na lotu vaKarisito ena gauna qo. O ira na lotu vaKarisito Jiu era na rairai cavuta na yaca i Jisu me Ye·shuʹa‛. Na “Karisito” e cavuti me Ma·shiʹach, se “Mesaia.” O ira na lotu vaKarisito vosa vaKirisi era kacivi koya I·e·sousʹ Khri·stosʹ, o ira na lotu vaKarisito vosa vakaLatina era kaya Ieʹsus Chriʹstus. Ena veiuqeti ni Kalou e volai na yacana ena ivakadewa vaKirisi, e dusia qori nira muria vakayalomatua na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri me vakayagataki na yaca e kilai levu ena nodra vosa. Ena vakasama vata qori e nanuma kina na Komiti ni Vakadewa iVolatabu na Vuravura Vou me vakayagataki na “Jiova,” dina ni sega ni tautauvata kei na kena icavucavuti ena vosa vakaIperiu makawa.
Na cava e vakayagataka kina na “Jiova” na Vakadewa ni Vuravura Vou? Ena vosa vavalagi, na va na matuavosa e volai kina na yaca ni Kalou (יהוה) e vakadewataki vakadodonu me YHWH. Me vaka ga na ivakarau ni kena volai na vosa vakaIperiu makawa, na va na matuavosa e volai kina na yaca ni Kalou e sega ni tiko na kena votu. Ni vakayagataki e veisiga na vosa vakaIperiu makawa, era biuta na votu veiganiti o ira na dauwiliwili.
Ni oti e duanaudolu na yabaki na kena volai na iVolatabu Vakatekivu 13:4; Lako Yani 3:15) Na ka ga eda kila ni vakayagataka wasoma na Kalou na yacana ni veivosaki kei ira nona tamata, nira kacivi koya ena yacana, era vakayagataka tale ga vakalevu nira veivosaki.—Lako Yani 6:2; 1 Tui 8:23; Same 99:9.vakaIperiu, era bulia na dauvakadidike Jiu e dua na ivakarau ni icavucavuti se ivakatakilakila, me dusia na votu cava me vakayagataki ni wiliki na vosa vakaIperiu. Ia ena gauna oya, era vakabauta e levu na Jiu ni cala na kena cavuti vakadomoilevu na yaca ni Kalou, ra mani vakayagataka eso tale na icavuti. O koya gona, e kena irairai ni gauna era lavetaka kina na yaca ni Kalou ena va na matuavosa vakaIperiu, era biuta vata na votu ni so tale na icavuti kei na va na matuavosa ni yaca ni Kalou. Ia e sega ni yaga na ivolavivigi e tiko kina na votu qori me kilai kina na kena icavucavuti taumada ena vosa vakaIperiu. Eso era nanuma me cavuti me “Yahweh,” eso tale e duidui na ka era tukuna. E dua na ivolavivigi ni Waitui Mate e tiko kina e dua na wase ni Vunau ni Soro ena vosa vaKirisi e vakadewataka na yaca ni Kalou me Iao. Era vakatututaka tale ga na dauvolaivola makawa vaKirisi na icavucavuti Iae, I·a·beʹ, kei na I·a·ou·eʹ. Ia meda kua ni usuraka ga na noda rai. Eda sega sara ga ni kila na icavucavuti vakaIperiu ni yaca ni Kalou era vakayagataka na dauveiqaravi ni Kalou ena gauna makawa. (
Na cava gona e vakayagataka kina na vakadewa qo na yaca “Jiova”? Ni sa vakayagataki dede tu mai ena vosa vavalagi.
Na imatai ni gauna e basika kina na yaca ni Kalou ena iVolatabu vavalagi oya ena 1530 ena vakadewa ni Penitatuki, e vakadewataka o William Tyndale. E vakayagataka o koya na “Iehouah.” Toso na gauna, e veisau na vosa vakavalagi, e vakavoutaki na volai ni yaca ni Kalou. Me kena ivakaraitaki, ena 1612 e vakayagataka oHenry Ainsworth na “Iehovah” ni vakadewataka na ivola na Same. Ena 1639, ni vakavoutaki qai tabaki na nona vakadewa kei na Penitatuki, sa vakayagataki na “Jehovah.” Ena 1901 era vakayagataka na daunivakadewa iVolatabu ena American Standard Version na yaca “Jehovah” ni basika kina na yaca ni Kalou ena ivola vakaIperiu.
E vakamacalataka na dauvakadidike dokai ni iVolatabu o Joseph Bryant Rotherham, na vuna e vakayagataka kina na “Jehovah” sega ni “Yahweh” ena nona ivola na Studies in the Psalms ena 1911, e kaya ni vinakata me vakayagataka na “yaca era kila raraba (era taleitaka tale ga) na lewenivanua era dau wili iVolatabu.” E tautauvata tale ga na ka e tukuna na dauvakadidike o A. F. Kirkpatrick ena 1930, me baleta na vakayagataki ni “Jehovah.” E kaya: “Era veiletitaka o ira na vulica na lawa ni vosa ni gauna qo ni dodonu me wiliki me Yahveh se Yahaveh; ia na JEHOVAH e rairai vu ena vosa vakavalagi, e sega ni bibi na kena cavuti donu, e bibi ga me kilai ni qo e Yaca Dina, e sega ni dua na icavuti wale me vaka na ‘Turaga.’”
Na cava na ibalebale ni yaca Jiova? Ena vosa vakaIperiu, na yaca Jiova e yavutaki ena vu e kena ibalebale “me yaco,” era vakabauta e levu na dauvakadidike ni vakadewataka vinaka na vu vakaIperiu e vakaikuritaki. E nanuma kina na Komiti ni Vakadewa iVolatabu na Vuravura Vou ni yaca ni Kalou e kena ibalebale “O Koya e Vakavuna me Yaco.” E duidui nodra rai na dauvakadidike, eda na sega gona ni usuraka noda rai ena kena ibalebale. Ia e veiganiti na ibalebale qo kei na itavi nei Jiova ni bulia na ka kece qai dau vakayacora na nona inaki. E bulia na lomalagi, na vuravura kei na ibulibuli vuku, ia se mani cava e yaco e raica me vakayacori ga na nona lewa kei na nona inaki.
O koya gona, na ibalebale ni yaca Jiova e sega ni yalani ga ena vu veiwekani e laurai ena Lako Yani 3:14, e tukuni kina: “Au na Cakava na ka ga au Vinakata” se “Au na Vakayacora na ka ga au Via Vakayacora.” Ia na malanivosa qori e sega ni vakaibalebaletaka taucoko na yaca ni Kalou. E vakatakila ga e dua na itovo ni Kalou, e vakaraitaka ni rawa ni vakayacora o koya na nona inaki ena ituvaki cava ga e basika. E okati gona ena vakasama qo ena yaca Jiova, ia e sega ni yalani ga ena ka e vinakata me cakava. E okati tale ga kina na ka e vinakata me yaco ena veika e bulia kei na vakayacori ni nona inaki.


text:
IWASEWASE 6
iCavacava ni Cakacaka Vakaitalatala i Jisu
“Sa lako tiko mai na nomu tui.”—Maciu 21:5
ENA IWASEWASE QO
WASE 101
Kanavata ena Vale i Saimoni e Pecani
Vakavu veivosaki na ka e cakava na ganei Lasarusa, ia e vosa ena vukuna o Jisu.
WASE 102
Vodoka i Jerusalemi na Tui na Luveniasa
E vakayacori vei Jisu e dua na parofisai sa 500 na yabaki na kena dede.
WASE 103
Vakasavasavataki Tale na Valenisoro
E rairai donu vakalawa nodra caka bisinisi na dauveivoli e Jerusalemi, cava ga e vakatokai ira kina o Jisu mera daubutako?
WASE 104
Era na Vakarorogo na Jiu Qai Vakabauta na Kalou?
Vakacava e duidui na nona vakabauti Jisu e dua kei na nona vakadinadinataka sara ga qori ena ka e cakava?
WASE 105
Vunilolo kei na Bibi ni Vakabauta
Vakavulici ratou na nona tisaipeli o Jisu ena ka ena rawati ena vakabauta kei na vuna sa sega ni vakadonuya kina na matanitu o Isireli na Kalou.
WASE 106
Rua na Vosa Vakatautauvata ni Loganivaini
Cava na ibalebale ni ivakatautauvata me baleta na turaga e kerei rau na luvena tagane me rau lai cakacaka ena nona loganivaini, kei na turaga e vakacakacakataki ira na tamata ca ena nona loganivaini?
WASE 107
Veisureti na Tui ena Kana Magiti ni Vakamau
E wili me parofisai na ivakatautauvata i Jisu.
WASE 108
Vakaseva o Jisu Nodra Sasaga na Meca
E vagalui ira na Farisi, na Setoki, kei ira na nodra ito era dauveitusaqati.
WASE 109
Cudruvi na iLiuliu ni Lotu Dauveitusaqati
Cava e cudruvi ira kina na iliuliu ni lotu era dau veivakaduiduitaki o Jisu?
WASE 110
iOtioti ni Siga i Jisu ena Valenisoro
E vakayagataka na ivakaraitaki ni yada dravudravua me vakavulica kina e dua na tikina bibi.
WASE 111
Ratou Kerea na Yapositolo e Dua na iVakatakilakila
A vakayacori taumada nona parofisai ena imatai ni senitiuri. Vakacava ena vakayacori ena dua na ivakatagedegede levu sara ena gauna se bera mai?
WASE 112
Bibi Meda Yadra Tiko—iVakatautauvata ni Goneyalewa
Vakacava a tukuna o Jisu nira lialia eso nona tisaipeli, eso tale era vuku?
WASE 113
Bibi na Gugumatua—iVakatautauvata ni Taledi
E vakamacalataki ena ivakatautauvata i Jisu na ibalebale ni nona tukuna: “O koya e tu vua na ka ena soli vakalevu vua.”
WASE 114
Lewai Ira na Sipi kei na me o Karisito
E vakamacalataka ena dua na ivakatautauvata vakasakiti o Jisu na yavu ni veilewai.
WASE 115
iOtioti ni Lakosivia i Jisu
Cava e vakaibalebale kina nodra saumi Jutasa na iliuliu ni lotu ena 30 na tikinisiliva me soli Jisu kina vei ira?
WASE 116
Vakavulica na Yalomalumalumu ena iOtioti ni Lakosivia
Eratou kurabui na yapositolo ni cakava o Jisu na itavi ni bobula.
WASE 117
Na iVakayakavi ni Turaga
Tauyavutaka o Jisu na ivakananumi mera tiko kina e veiyabaki nona imuri ena ika14 ni Naisani.
WASE 118
Veibataki se o Cei e Levu Duadua
Eratou sa guilecava tale na yapositolo na ka e vakavulica o Jisu ena yakavi tiko ga ya.
WASE 119
Jisu—Na Sala, na Dina, na Bula
Vakavulica o Jisu na ka dina me baleta na sala me torovi kina na Kalou.
WASE 120
Sala me Ratou Vua Kina na Tisaipeli Qai iTokani i Jisu
Sala cava me ratou “vua” kina na tisaipeli i Jisu?
WASE 121
“Dou Yaloqaqa! Au sa Vakamalumalumutaki Vuravura”
E vakamalumalumutaki vuravura vakacava o Jisu ni a vakamatei e vuravura?
WASE 122
iOtioti ni Masu i Jisu ena Tabavale e Cake
Vakamacalataka o Jisu ni a vakayacora e dua na ka e bibi cake mai na vakabulai ni kawatamata.
WASE 123
Masu ena Levu ni Vusolo ni Lomana
Cava e masulaka kina o Jisu: “Ni kauta tani vei au na bilo qo”? Vakacava sa lomalomaruataka tale o Jisu nona cabora nona bula me ivoli?
WASE 124
Soli Qai Vesu na Karisito
Sa bogilevu tutu, ia e kunei Jisu rawa o Jutasa.
WASE 125
Kau o Jisu Vei Anasa kei Kaiafa
Sega ni dodonu na lewa e tau ena veilewai i Jisu.
WASE 126
Cakitaki Jisu o Pita
E rawa vakacava ni vakanadakui Jisu o Pita ni turaga yalodina qai vakabauta?
WASE 127
Lewai ena Sanadrini Qai Kau Vei Pailato
Era vakaraitaka na iliuliu ni lotu vakaJiu na nodra inaki dina.
WASE 128
Raica o Pailato kei Eroti ni Sega na Cala i Jisu
Cava e talai Jisu kina o Pailato vei Eroti me lai vakatau lewa vua? Vakacava e sega ni tu vei Pailato na lewa me cakava ya vei Jisu?
WASE 129
Kacivaka o Pailato: “Raica! Qo na Tagane!”
E vakadinadinataka tale ga o Pailato na itovo talei i Jisu.
WASE 130
Soli o Jisu Qai Kau me Lai Vakamatei
Cava e kaya kina o Jisu vei ira na yalewa mera kua ni tagicaki koya, mera tagicaki ira ga kei na luvedra?
WASE 131
Vakararawataki na Tui e Sega Nona Cala
Ena yaga raraba na yalayala i Jisu vua e dua vei rau na daubasulawa erau vako tikivi koya.
WASE 132
“Qo Dina na Luve ni Kalou”
Dua ga na ka e vakadeitaka na yaco ni butoleka ena sigalevu tutu, na uneune, kei na kasei ni ilati ni valenisoro.
WASE 133
Bulu o Jisu
Cava e vinakati kina vakatotolo me bulu o Jisu ni bera ni dromu na siga?
WASE 134
Lala na iBulubulu ni sa Vakaturi o Jisu!
Ni vakaturi o Jisu, e rairai e liu vua e dua na tisaipeli e yalewa, qai muri vei ratou nona tisaipeli.
WASE 135
Rairai o Jisu Vei Ira e Levu
E vakadinadinataka vakacava vei ratou na nona tisaipeli o Jisu ni sa vakaturi?
WASE 136
Baravi ni Wasa o Kalili
E tukuna vakatolu vei Pita o Jisu na sala me vakadinadinataka kina ni lomani koya.
WASE 137
Rairai o Jisu ni Bera na Penitiko
Ni vakaturi oti, se bera tale ga ni lako cake i lomalagi, e vakabibitaka vakavica vata o Jisu vei ratou na nona tisaipeli e dua na ka ena soli vei ratou kei na kena ivakavakayagataki.
WASE 138
Tiko ena Ligaimatau ni Kalou na Karisito
Cava ena cakava o Jisu ni waraka tiko na gauna me lewai ira kina na kena meca?
WASE 139
Parataisi na Vuravura Qai Vakacavara o Jisu Nona iTavi
Se vo levu na ka me cakava ni bera ni vakasuka na lewa ni Matanitu vua na nona Kalou, e Tamana tale ga.


text:
WASE 114
Lewai Ira na Sipi kei na me o Karisito
-
VOSA VAKATAUTAUVATA I JISU ME BALETA NA SIPI KEI NA ME
Se qai cavuta oti ga o Jisu ena Ulunivanua ni Veiolive na vosa vakatautauvata ni tini na goneyalewa kei na taledi. Qo sa cavuta na iotioti ni ivakatautauvata ni sipi kei na me ni sauma nodratou taro na yapositolo me baleta na ivakatakilakila ni nona tiko kei na icavacava ni veika vakavuravura.
E tekivu o Jisu ena nona kaya vei ratou: “Ni lako mai na Luve ni tamata ena nona lagilagi kei ira kece na agilosi, ena qai dabe ena nona idabedabe vakaturaga lagilagi.” (Maciu 25:31) E vakamatatataka o Jisu ni baleti koya na vosa vakatautauvata qo, levu na gauna e dau vakatokai koya me “Luve ni tamata.”—Maciu 8:20; 9:6; 20:18, 28.
Ena vakayacori ena gauna cava na vosa vakatautauvata sa cavuti oti? Qori na gauna e “lako mai” kina o Jisu ena “nona lagilagi” kei ira na agilosi me dabe ena “nona idabedabe vakaturaga lagilagi.” Sa tukuna oti ena dua na gauna ni na ‘lako mai ena o na Luve ni tamata ena lewa cecere kei na lagilagi’ kei ira nona agilosi. Ena yaco ninaica qori? “Ni oti ga na gauna ni veivakararawataki.” (Maciu 24:29-31; Marika 13:26, 27; Luke 21:27) Kena ibalebale na vosa vakatautauvata qo ena vakayacori ni lako mai o Jisu ena nona lagilagi ena gauna se bera mai. Na cava ena cakava?
E kaya o Jisu: “Ni lako mai na Luve ni tamata . . . , era na qai soqoni e matana na veimatanitu kece, ena qai tawasei ira na lewenivanua me vaka ga na nona dau tawasei ira na sipi mai na me na ivakatawa. Ena qai biuti ira na sipi ena ligana imatau kei na me ena ligana imawi.”—Maciu 25:31-33.
E tukuna o Jisu me baleti ira na sipi era vakadonui: “Ena qai kaya na tui vei ira ena ligana imatau, ‘Ni lako mai, sa vakalougatataki kemuni Maciu 25:34) Na cava e vakadonui ira kina na sipi na Tui?o Tamaqu moni taukena na matanitu e sa vakarautaki me nomuni mai na ivakatekivu kei vuravura.’” (
E tukuna na Tui: “Niu a viakana, oni vakani au, au viagunu, oni vagunuvi au, au a vulagi, oni kauaitaki au, au luvawale oni vakasulumi au. Au tauvimate oni qaravi au. Au tiko e valeniveivesu oni mai sikovi au.” Nira taroga “na yalododonu” era vaka na sipi se sala cava era caka vinaka kina, e kaya na Tui: “Na ka oni cakava vua e dua vei ira na lalai qo era taciqu, oni sa cakava vei au.” (Maciu 25:35, 36, 40, 46) Era sega ni cakava e lomalagi na veika vinaka qori ni sega e kea na tauvimate se viakana. Kena ibalebale na veika vinaka qo e vakayacori vei ira na taci Karisito e vuravura.
Vakacava o ira na vaka na me ena yasana imawi? E kaya o Jisu: “Ena qai kaya [na Tui] vei ira ena yasana imawi, ‘Ni lako tani vei au, oni na cudruvi ena bukawaqa tawamudu e vakarautaki vua na Tevoro kei ira nona agilosi. Niu a viakana, oni sega ni vakani au, au viagunu, oni sega ni vagunuvi au. Au vulagi, oni sega ni kauaitaki au, luvawale, oni sega ni vakasulumi au, tauvimate au qai tiko e valeniveivesu, oni sega ni mai sikovi au.’” (Maciu 25:41-43) E veiganiti mera totogitaki o ira era vaka na me nira sega ni kauaitaki ira na taci Karisito e vuravura.
Ratou sa qai kila na yapositolo ni lewa ena tau ena gauna ni veilewai se bera mai ena vakilai me tawamudu. E tukuna o Jisu vei ratou: “Ena qai kaya [na Tui] vei ira, ‘Au tukuna vakadodonu vei kemuni, na ka oni sega ni cakava vua e dua vei ira na lalai qo, oni sega ni cakava vei au.’ O ira qo era na muduki vakadua, ia o ira na yalododonu era na bula tawamudu.”—Maciu 25:45, 46.
E dodonu mera vakasamataka vakabibi na imuri i Jisu na nona sauma nodratou vakatataro na yapositolo, me uqeti ira mera dikeva nodra ivakarau ni rai kei na ivalavala.


text:
ITALANOA 41
Na Gata Parasa
E GATA dina beka e vivigi tu oqori ena kau? E sega. Na gata oqori e buli mai na parasa. A tukuna o Jiova vei Mosese me viviga na gata ena kau qai vakaduria mera raica na tamata ra qai bula kina. Ia era tu ena qele na gata dina. Era kati ira na tamata qai vakavuna nodra tauvimate. O kila na vuna?
Baleta nira vosavakacacataki Mosese kei na Kalou na Isireli. Era kudruvaka: ‘Na cava o kauti keimami tani kina mai Ijipita, me keimami mai mate tu ena vanua liwa qo? Ni sega e ke na kakana kei na wai. Keimami sa oca sara ga na kania tiko ga na mana.’
Ia e kakana vinaka na mana. E sega ni tu tu ga e kunei, o Jiova ga e vakarautaka vakacakamana, vaka kina na medra wai. Ia era sega ga ni vakavinavinaka vua ena nona karoni ira voli mai. Sa qai tala gona mai na gata batigaga mera totogitaki kina. E levu era mate nira laukati.
Lakolako era qai mai kaya vei Mosese: ‘Keimami sa ivalavala ca ena neimami vosa saqati Jiova kei iko. Masu mada vei Jiova me kauta tani na gata oqo.’
E masu o Mosese ena vukudra. E kaya o Jiova vei Mosese me cakava e dua na gata parasa qai viviga ena dua na kau, mera rai kina o ira na laukati. E cakava sara ga o Mosese na ka e kaya na Kalou, ra qai bulabula vinaka tale o ira na laukati nira sa raica na gata parasa.
Eda vulica e ke e dua na lesoni, nida vakataki ira sara ga na Isireli era a laukati. Eda sa tu oqo ena ituvaki leqataki. Eda dau raica ni sa kena ivalavala vei keda na tamata meda qase mai, da tauvimate qai mate yani. E baleta tiko ga na nodrau a gole tani mai vei Jiova na imatai ni tagane kei na yalewa, o Atama kei Ivi, o keda kece eda luvedrau. Ia e vakarautaka tu o Jiova e dua na sala meda rawa ni bula tawamudu kina.
O Jiova e tala mai na Luvena, o Jisu Karisito i vuravura. A qai vakoti ena dua na kau, ni levu era nanuma ni tamata ca. Ia e soli Jisu mai o Jiova me vakabulai keda. Eda na rawa ni bula tawamudu ke da rai vua da qai muri koya tale ga. Eda na qai vulica vakamalua.


text:
1Aiemai hesiai mai guia danu negana, ena lagani namba 11, hua namba 3, ena dina ginigunana dekenai Lohiabada ese lau dekenai ia hereva, ia gwau,
2“Tanobada tauna e, Farao, Aigupito ena king, mai ena taunimanima ibounai danu, do oi hamaoroa, do oi gwau, “ ‘Oiemu king siahuna badana dekenai, oi be daika danu oi hegeregere?
3Oi be Asuria bamona, guna ia be Lebanona ena sida auna ta, mai ena rigi namodia momokani, bona mai ena ikerukeru danu. Inai sida be lata herea, iena ataiai be ori edia lalonai.
4Ranu ese ia ubua, ranu dobudia ese sida idia halataia. Sida ia hadoa gabuna, be sinavai ese ia heau hagegea, bona unai sinavai ese, uda audia ibounai dekenai ranu ia siaia lao.
5Unai sida be ia tubu daekau lata herea. Iena lata ese uda audia ibounai ia hanaia. Iena rigina danu idia tubu bada lao, bona idia tubu lata lao danu, ranu momo ese sida auna ia ubua dainai.
6Ataiai manudia ibounai ese, edia ruma be sida ena rigina dekenai idia karaia. Iena rigina henunai danu, tano ena boroma idauidau ese edia natudia idia havaraia. Sida ena ikerukeru lalonai, tanobada ena bese badadia ibounai idia noho.
7Ia be bada herea, bona iena rigina be lata dainai, iena hairaina be namo herea, badina be iena ramuna be idia diho idia lao, ranu momo gabudia dekenai.
8Dirava ena uma gabuna dekenai ia vara sida auna ta ese, inai sida auna ia hereaia lasi, bona saipresi auna ta ena rigina, be inai sida ena rigi danu idia hegeregere lasi. Dirava ena uma lalonai auna ta be lasi, mai ena hairaina unai sida ena hairaina hegeregerena.
9Lau Lohiabada ese iena rigina momo dekena amo, unai sida, Aigupito, dekenai hairai lau henia. Eden ena audia ibounai, Dirava ena uma lalonai idia vara gaudia ese, unai sida idia mama henia.’ ”
10“Unai dainai, lau Lohiabada Dirava ese umui lau hamaoroa inai: Unai au, ia tubu daekau, bona ori dekenai ia kamokau neganai, be ia hekokoroku noho danu.
11Unai dainai lau ese unai au lau negea, bona lau ese bese idauidau edia siahu herea tauna dekenai unai au do lau henia. Ia ese unai au dekenai davana do ia henia, unai au ena kara dika hegeregerena.
12Idau taudia, gari havaraia bese taudia ese unai au do idia utua diho, bona do idia rakatania. Iena rigina be ororo bona koura ibounai edia latanai do idia moru, bona tanobada besedia ibounai be unai au ena ikerukeru dekena amo do idia raka siri, do idia rakatania.
13Au ia moru murinai, ataiai manudia ibounai be iena latanai do idia noho, bona tano ena boroma idauidau danu be iena rigina edia huanai do idia raka.
14Unai dainai hari ia lao, sinavai edia isena dekenai noho auna ta be ataiai momokani do ia tubu daekau lou lasi, ori dekenai do ia kamokau lou lasi. Idia ibounai be do idia mase, taunimanima idia mase noho bamona. Mase taudia idia lao gabuna, dobu masemase gurina, be idia danu unuseni do idia diho lao.”
15Lohiabada Dirava be inai bamona ia hereva noho: “Unai au be mase gabuna do ia diho lao neganai, lau ese ranu dobudia do lau oda henia, idia ese unai au do idia koua, edia taitai toana. Bona sinavai edia heau dalana do lau koua, ranu momo danu do lau koua, do idia heau mai lasi. Bona au ia mase vadaeni dainai, lau ese Lebanona Ororo dekenai dibura do lau havaraia, bona uda ena au ibounai do idia manoka lao.
16Unai au be mase gabuna dekenai idia diho vadaeni taudia danu, guri dobuna dekenai do lau negea diho neganai, iena moru ena regena dekenai bese idauidau mai gari danu do idia heudeheude. Eden ena au ibounai, bona Lebanona ena au namodia, ranu momo idia abia vadaeni, to hari be mase gabuna idia lao vadaeni audia, be unai sida auna ena moru dainai do idia moale.
17Guna, unai au ena ikerukeru lalonai idia noho, iena durua taudia, bese idauidau edia huanai idia noho taudia, be ia danu mase gabuna dekenai idia diho vadaeni, bona tuari kaia dekenai idia mase vadaeni taudia danu.
18“Unai au be Aigupito ena king, bona Aigupito ena taudia ibounai. Momokani Eden ena au ibounai edia huanai ta ese unai au Aigupito ia hereaia diba lasi, lata dekenai, o hairai dekenai. To hari, Aigupito e, Eden ena audia dekenai ia vara bamona, be oi danu dekenai do ia vara. Oi be idia danu mase gabuna dekenai do oi diho lao. Unuseni oi ese Dirava diba lasi taudia bona tuari dekenai idia mase vadaeni taudia danu do oi noho. Lau Lohiabada Dirava ese lau hereva vadaeni inai.”


text:
Ena Vakadonui Keda na Kalou ni Dei Noda Vakabauta
“Moni vakatotomuri ira na taukena na vosa ni yalayala ni Kalou ena vuku ni nodra vakabauta kei na vosovoso.”—IPER. 6:12.
SERE: 86, 54
1, 2. Na veivakatovolei cava rau sotava o Jefica kei luvena?
SA OTI na nanamaki. E marau na goneyalewa ni raici tamana ni lesu mai na ivalu, e cici yani me tavaki koya qai meke me marautaka nona qaqa vakairogorogo. Ia e sega ni tomani luvena ena lagasere kei na meke, e dresulaka nona isulu ni vala qai kaya: “Oilei na luvequ! O sa vakamosia dina na lomaqu.” E qai cavuta na vosa e veisautaka vakadua na bula i luvena, e sega ni yaco kina na ka e vinakata. Ia na ka e tukuna o luvena e vakayaloqaqataki tamana me vakayacora na ka e yalataka vei Jiova. E laurai na dei ni nona vakabauta ena ka e tukuna. E nuidei ni ka e kerea o Jiova ena vinaka vua. (Dvei. 11:34-37) Dua na ka na marau nei tamana ni kila nona yalorawarawa o luvena me tokona nona vakatulewa ena vakadonuya o Jiova.
2 Erau nuitaki Jiova vakaoti o Jefica kei luvena kei na ivakarau ni nona dau cakava na ka. E sega ni rawarawa, iaerau yalodina kina. Rau nuidei ni bibi duadua me vakadonui rau na Kalou.
3. E yaga vakacava nikua na ivakaraitaki nei Jefica kei na luvena?
3 Eda kila ni sega ni rawarawa me dei tiko ga noda vakabauti Jiova. E vinakati meda ‘vala vakaukaua meda taqomaka na vakabauta.’ (Juta 3) Me rawa nida vakayacora qori, meda veivosakitaka mada na ka erau vosota o Jefica kei na luvena goneyalewa. E dei tiko ga vakacava nodrau vakabauti Jiova?
DEI NA VAKABAUTA ENA VURAVURA DAUVEIVAKAMUAI QO
4, 5. (a) Na ivakaro cava e tukuna o Jiova vei ira na Isireli nira butuka na Vanua Yalataki? (b) Me vaka e volai ena Same 106, na cava e yacovi ira na Isireli nira talaidredre?
4 Kena irairai ni rau dau vakasamataka e veisiga o Jefica kei na luvena na itinitini ca ni tawayalodina vei Jiova. Voleka ni 300 na yabaki yani e liu, era vakaroti na tukadra mera vakawabokotaki ira kece na qaravi kalou lasu ena Vanua Yalataki. (Vkru. 7:1-4) Nira talaidredre na Isireli, levu era muria na nodra ivakarau ca na kai Kenani, era bacani mera qarava na kalou lasu, era vakayacora tale ga na ivalavala vakasisila.—Wilika Same 106:34-39.
5 E mani sega ni vakadonui ira kina o Jiova, e sega tale ga ni taqomaki ira. (Dvei. 2:1-3, 11-15; Same 106:40-43) Kena irairai ni sega ni rawarawa vei ira na vuvale era qaravi Jiova mera yalodina tiko ga vua ena gauna dredre qori! Ia e tukuni ena iVolatabu nira tiko o ira na yalodina, me vakataki Jefica, na luvena yalewa, o Elikana, o Ana, kei Samuela, era saga me vakadonui ira na Kalou.—1 Sam. 1:20-28; 2:26.
6. Na ivakarau ni bula cava e yaco tu nikua? Cava meda cakava?
6 Na nodra ivakarau ni bula na lewenivanua nikua e tautauvata kei ira na kai Kenani makawa, era guta vakalevu na veiyacovi vakaveitalia, na ivalavala kaukaua, kei na domodomoiyau. Me vakataki ira ga na Isireli, e vakasalataki keda o Jiova meda qarauna na ivakarau qori. Vakacava eda na vuli vei ira na Isireli? (1 Kor. 10:6-11) E dodonu meda kauta tani na mataqali vakasama vaKenani. (Roma 12:2) Vakacava eda saga tiko meda muria qori?
NIDA YALOLAILAI ME DEI TIKO GA NODA VAKABAUTA
7. (a) Na cava era cakava vei Jefica na kainona? (b) Na cava e cakava?
7 Ena gauna i Jefica, nodra talaidredre na Isireli era bobula kina vei ira na kai Filisitia kei ira na Amoni. (Dvei. 10:7, 8) Era sega wale ga ni vakatovolei Jefica na veimatanitu qori, eratou vakatovolei koya tale ga na tacina kei ira na iliuliu e Isireli. Ni ratou vuvutaki koya na tacina vakacabecabe, eratou cemuri koya, ratou taura tale ga vakatawadodonu na nona ivotavota vakaulumatua. (Dvei. 11:1-3) E sega ni vakayalolailaitaki Jefica na nodra ivakarau voravora. Ia e tokoni ira ga na qase ena gauna era kere veivuke kina. (Dvei. 11:4-11) Na cava e rairai uqeti Jefica me vakaraitaka ni turaga e matua vakayalo?
8, 9. (a) Na ivakavuvuli cava ena Lawa e rairai vukei Jefica? (b) Na cava e bibi duadua vei Jefica?
8 E sega wale ga ni turaga qaqa o Jefica, e vulica tale ga na ka e vakayacora o Jiova vei ira na nona tamata. Ni kila Dvei. 11:12-27) Na ivakavuvuli vakalou ena Lawa e vola o Mosese e moica nona rai kei na lomana. E kila ni sega ni taleitaka o Jiova na lomaca, ia e vinakata mera veilomani na nona tamata. E vulica tale ga ena Lawa me kauaitaka na ka era vinakata eso tale, na ka mada ga e vinakata o ira na ‘cati’ koya.—Wilika Lako Yani 23:5; Vunau ni Soro 19:17, 18.vinaka na kedra itukutuku na Isireli, e matata kina vua na ka e donu kei na ka e cala ena mata i Jiova. (
9 E rairai uqeti Jefica tale ga na nodra ivakaraitaki na dausokalou yalodina me vakataki Josefa. Eratou ‘cati koya’ na tacina, ia e vosoti ratou. (Vkte. 37:4; 45:4, 5) Ni vakasamataka vakatitobu o Jefica na ivakaraitaki qori, e uqeti koya me vakayacora na ka e vakamarautaki Jiova. E macala ni vakararawataki koya nodratou ivakarau na tacina, ia e qaravi Jiova tiko ga kei ira na nona tamata. (Dvei. 11:9) E bibi duadua vei Jefica me taqomaka na yaca i Jiova, sega ni ka e yacovi koya. E dei me vakabauti Jiova tiko ga, e mani vakalougatataki kina kei ira na kena vo.—Iper. 11:32, 33.
10. E yaga vakacava na ivakavuvuli vakaivolatabu meda vakaraitaka kina nida lotu vaKarisito?
10 Vakacava eda na vuli vei Jefica? De dua eda yalolailai se ra vakararawataki keda eso na tacida. Ia me kua ni tarova na noda tiko ena soqoni vaKarisito, qaravi Jiova se veimaliwai kei ira ena ivavakoso. Eda rawa tale ga ni muria na ivakatagedegede vakalou me vakataki Jefica, meda vosota kina na ituvaki eda sotava da qai rawa tiko ga na ca ena vinaka.—Roma 12:20, 21; Kolo. 3:13.
LAURAI NODA VAKABAUTA NIDA VAKUAI KEDA
11, 12. Na cava e bubuluitaka o Jefica, cava e okati kina?
11 E kila o Jefica ni vinakati me tokoni koya na Kalou me sereki ira na Isireli mai vei ira na Amoni. Ke solia vua o Jiova na qaqa, e yalataka ni na cabori me “isoro kama” o koya ena mai veitavaki e liu ni lesu mai na ivalu. (Dvei. 11:30, 31) Na cava e okati ena isoro qo?
12 E sevaka o Jiova me cabori na tamata. Macala gona ni sega ni nakita o Jefica me vakamatea e dua me isoro. (Vkru. 18:9, 10) E volai ena Lawa me soli vei Jiova na isoro kama taucoko. E vakaibalebaletaka gona o Jefica me solia e dua me qarava na Kalou ena nona bula taucoko. E okati ena yalayala qori me veiqaravi vakatabakidua ena valeniveitavaki. E mani vakadonuya o Jiova na kerekere nei Jefica, e qai vakalougatataki koya me qaqa ni ravuti ira na meca, me vakadrukai ira. (Dvei. 11:32, 33) Ia o cei ena soli me “isoro kama” vua na Kalou?
13, 14. E laurai vakacava na vakabauta i Jefica ena ka e tukuna ena Dauveilewai 11:35?
13 Vakasamataka mada na italanoa ena itekivu ni ulutaga qo. Ni lesu mai na ivalu o Jefica, e tavaki koya na luvena lomani duabau! Vakacava ena dina ena nona yalayala, me solia na luvena me veiqaravi ena valeniveitavaki ena nona bula taucoko?
14 Io, e dusimaki Jefica tale na ivakavuvuli vakalou me vakatulewa vakadodonu. De dua e vakasamataka na ka e Lako Yani 23:19, era vakaroti na tamata ni Kalou mera yalorawarawa ni solia vei Jiova na ka vinaka duadua. E volai tale ga ena Lawa ni dua e bubului, me vakayacora sara. E kaya: “Ke yalayala vei Jiova e dua na tamata . . . , me kua ni vakacala o koya na nona vosa. Me vakayacora sara o koya na ka kece e yalataka ni na cakava.” (Tiko 30:2) Me vaka na marama yalodina o Ana e rairai bula ena gauna ya, e vinakati tale ga vei Jefica me vakayacora nona bubului, dina ni kila na ka ena yacovi rau vakaveitamani. E dua ga na luvena me vakabula na yacana, me taukena tale ga na nona ivotavota e Isireli. (Dvei. 11:34) Ia e kaya o Jefica ena Dauveilewai 11:35: “Au sa yalayala oti vei Jiova, au na sega ni vakasuka.” Nona yalodina ni vakuai koya ena levu na ka, e vakadonui kina qai vakalougatataki. Vakacava o na cakava tale ga qori?tukuni ena
15. Na cava eda sa rairai bubuluitaka? Eda na vakaraitaka vakacava noda vakabauta?
15 Nida yalataki keda vei Jiova, eda bubuluitaka nida na vakayacora nona inaki mai vu ni lomada. E vinakati kina meda vakuai keda. Ia ena vakatovolei noda yalorawarawa nida kerei meda cakava na ka eda sega ni taleitaka. Ena laurai noda yalodina nida vakuai keda da qai talairawarawa vei Jiova. Ena rawa ni mosimosi noda vakuai keda, ia eda na marautaka na veivakalougatataki. (Mala. 3:10) Ia vakacava na luvei Jefica?
16. E raica vakacava o luvei Jefica na yalayala i tamana? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)
16 De dua e sega ni rawarawa me ciqoma na luvei Jefica na ka e vauci ena bubului nei tamana. E duidui qo kei na bubului nei Ana, ni yalataka me veiqaravi na luvena o Samuela ena valeniveitavaki me Nasaraiti. (1 Sam. 1:11) E rawa ni vakawati na Nasaraiti se vakavuvale. Ia na luvei Jefica ena soli me “isoro kama” taucoko, ena sega kina ni vakawati se vakavuvale. (Dvei. 11:37-40) E rawa ni vakawatitaka na tagane vinaka duadua e Isireli ni luvena na iliuliu qaqa. Ia qo me veiqaravi ena yalomalumalumu ena valeniveitavaki. Na cava ena tukuna na goneyalewa qo? E vakaraitaka ni vakaliuca nona qaravi Jiova ni kaya: “I tamaqu, ke o sa yalayala oti vei Jiova, mo vakayacora vei au na ka o yalataka.” (Dvei. 11:36) E vakuai koya me kua ni vakawati se vakaluveni me tokona kina na sokalou dina. Rawa vakacava nida muria nona ivakaraitaki?
17. (a) Eda na vakatotomuria vakacava na nodrau vakabauta o Jefica kei na luvena? (b) E uqeti iko vakacava na Iperiu 6:10-12 mo vakuai iko?
17 Levu sara na cauravou kei na goneyalewa lotu vaKarisito era yalorawarawa mera kua ni vakawati se vakaluveni ena gauna qo mera qaravi Jiova kina vakatabakidua. O ira tale ga na uabula era vakayagataka na gauna mera veimaliwai kina kei na luvedra se makubudra mera vakaitavi ena tarataravaki se vuli ena Koronivuli ni iTalatala ni Matanitu, mera veiqaravi tale ga ena vanua e vinakati kina vakalevu na veivuke. Eso tale era vakarabailevutaka nodra cakacaka vakaitalatala ena gauna ni iVakananumi. Era vakamarautaki Jiova nira veiqaravi mai vu ni lomadra, ena sega ni guilecava nodra cakacaka kei na nodra lomani koya. (Wilika Iperiu 6:10-12.) Vakacava o rawa ni vakuai iko ena levu tale na ka mo qaravi Jiova vakatabakidua?
KA EDA VULICA
18, 19. Na cava eda vulica ena ka e tukuna na iVolatabu me baleti Jefica kei na luvena? Eda na vakatotomuri rau vakacava?
18 E levu na ka e vakatovolei kina o Jefica, ia e nuitaka na veidusimaki i Jiova me vakatulewa. E cata na nodra veivakamuai na bula ena gauna ya. E sega ni vakayalolailaitaki koya na ka ca e caka vua, ia e dei tiko ga nona vakabauta. Rau vakalougatataki vakaveitamani ni rau yalorawarawa ni vakuai rau, oya ni vakayagataki rau o Jiova me rau tokona na sokalou savasava. Nira sega ni muria eso na ivakatagedegede i Jiova, rau yalodina tiko ga o Jefica kei na luvena.
19 E uqeti keda na iVolatabu meda “vakatotomuri ira na taukena na vosa ni yalayala ni Kalou ena vuku ni nodra vakabauta kei na vosovoso.” (Iper. 6:12) Meda vakataki Jefica mada ga kei na luvena ni rau bulataka na ka dina qo: Ena vakadonui keda na Kalou ni dei tu ga noda vakabauta.


text:
Kakumea
Na kakumea e dua sa iyaya ya, ni sa vakarautaki na nona, itautauri, se qavokavoka, e vakaraitaka na irairai ilakolako, ka liutaka vakavinaka na livaliva kei na katakata.
Ena kemisitiri, e rua na ka ena sega ni rawa me dua madu metali — arsenic kaukaua kei na antimony — era sa dau kilai tu ga me vaka na metalloid ena vuku ni nodra kemisitiri.
Kakumea, me vaka wainimate na kena gacagaca, lewena e na 25% ni pist ni vuravura ka ra sa tiko ena vuqa na ituvaki ni bula ena gauna oqo. Na kaukauwa kei na vakacokotaki ni so na kakumea e sa vakavuna na kena vakayagataki wasoma, me kena ivakaraitaki, na tara ni vale kei na wavu, ka vakakina na lori levu, vuvale vakayayarataka, iyaya, paipo, kei salasitima ni rara. E dau vakayagataki taumada na vakamareqeti kakumea me baleta na ilavo, ia ena gauna oqo, sa dau soli na ilavo ni kakumea ena gauna oqo e rauta ni 23 tiki ni wainimate.


text: 3 Raica! Na Turaga dina o Jiova ni lewe vuqa,*E kauta tani e Jerusalemi kei Juta na ka ni veivuke kece kei na ka me bula kina,Na ka ni veivuke kece na madrai kei na wai,+2 Na tamata qaqa kei na tamataivalu,Na turaganilewa kei na parofita,+ na daurairai kei na qase,3 Na turaga ni le 50,+ na tamata dokai, na daunivakasala,Na daucakaiba kei na dauvakatevoro.+4 Au na lesi ira na gonetagane me nodra turaga,Ia o koya e veilecayaki ena liutaki ira.5 Era na veivakasaurarataki na tamata,Na tamata yadua vua na wekana.+Na gone ena vorata na qase,Kei na tamata wale ena beca na turaga.+6 Era na dui tauri tacina ena vale nei tamana, e kaya:“E tiko na nomu isulu, mo neitou iliuliu,Mo lewa na irusarusa levu sa tu qo.”7 Ia ena vosa o koya ena siga oya:“Au na sega ni vadretitaka* na nomu mavoa,E sega na kakana kei na isulu ena noqu vale.Moni kua ni lesi au meu liutaki ira na lewenivanua.”8 Ni sa tarabe o Jerusalemi,Sa bale o Juta,Nira saqati Jiova ena nodra vosa kei na nodra ivalavala,Era talaidredre e matana lagilagi.+9 Na irairai ni matadra e beitaki ira ga,Era tukuna na nodra ivalavala ca me vakataki Sotoma,+Era sega ni via vunitaka.Era rarawa nira vakaleqai ira ga vakataki ira!10 Moni tukuna vei ira na yalododonu ni na yacovi ira na ka vinaka,Era na vakaicovitaki ena ka era cakava.*+11 Ena rarawa na tamata ca!Ena yacovi koya na ka ca,Na ka e cakava na ligana ena caka tale vua!12 Era vakasaurarataki ira na noqu tamata o ira na iliuliu ni cakacaka,E lewai ira na yalewa.Kemuni na noqu tamata, era vakasesei kemuni na nomuni iliuliu,Era vakaseva na sala o lakova.+13 Sa vakarau tu o Jiova me vakamacalataka na nona kisi,E tucake me tauca na lewa vei ira na lewe ni veivanua.14 O Jiova ena lewai ira na nodra qase kei na nodra turaga na nona tamata.“Oni vakama na loganivaini,Na ka oni butakoca vua na dravudravua e tiko ena nomuni vale.+15 Sa dua na ka moni qaqi ira na noqu tamataMoni butuqaqia ena qele na matadra na dravudravua?”+ e kaya na Turaga Cecere Duadua o Jiova ni lewe vuqa.16 E kaya o Jiova: “Nira qaciqacia na goneyalewa ni Saioni,Era lako voli nira vakaduria na uludra,*Era matawedewede, era yabe vakamamatauna,Me rogo na tataqiriqiri ni qato ni yavadra,17 Ena vakatubura tale ga o Jiova na kobo ena uludra na goneyalewa ni Saioni,Ena vakaraitaka o Jiova na yadredra.+18 Ena siga oya ena kauta tani o Jiova na totoka ni qato ni yavadra,Na lawa ni drauniuludra kei na nodra iukuuku e vaka na vula,+19 Na sau, na qato, na iubinimatadra,20 Na iubiniulu, na sinucodo ni yava, na ioro,Na itawatawa ni ivakaboi kei na itataqomaki,*21 Na mama ni liga kei na mama ni ucu,22 Na isulu ni soqo, na kote ligaleka, na iovi, kei na taga ni ilavo,23 Na iloilo vakaitautauri+ kei na isulu lineni,*Na ivauniulu kei na iubinimata.24 Ena sosomitaka na iboi ni waiwai vakaisaluaki+ na ka boi ca,Ena sosomitaka na beleti na dali,Ena sosomitaka na ulu tali vinaka na ulucou,+Ena sosomitaka na isulu saulevu na isulutaga,+Ena sosomitaka na matavinaka na we ni kama.*25 Era na bale ena iseleiwau na nomu tamata,Kei ira na nomu tamata qaqa ena ivalu.+26 Ena lolosi na nona matamata, ena rarawa,+Ena dabe ena qele, ena vakalalai.”+


text:
Na Cava na iValavala ca e Sega ni Vosoti?
Kena isau vakaivolatabu
Na ivalavala ca e sega ni vosoti, oya na ivalavala ca bibi kei na ivakarau ni yalo e vakayacori kina. Qori e vakavuna me sega ni veivosoti na Kalou. E rawa vakacava ni sega ni vosoti nona ivalavala ca e dua?
Na Kalou ena vosoti ira era veivutunitaka nodra cala, muria nona ivakatagedegede, qai cakacakataka nodra vakabauti Jisu Karisito. (Cakacaka 3:19, 20) Ia e rawa ni vakatulewataka e dua me cakava tiko ga na ka ca, e sega ni via veisautaka nona rai se ivalavala. O koya va qori e tukuna na iVolatabu ni “ca na lomana,” e “vakaukauataki na lomana ena kaukaua ni ivalavala ca e veibacani.” (Iperiu 3:12, 13) Na ivakarau ni lomana e dua e via saqata tiko ga na Kalou e vakatauvatani ina qele e sega ni rawa ni tuli kina e dua na ka ni sa kama ena lovo. (Aisea 45:9) E sega ni dua na yavu me vosoti kina o koya qori ni vakayacora na ivalavala ca e sega ni vosoti rawa.—Iperiu 10:26, 27.
Era vakayacora eso na iliuliu ni lotu vakaJiu ena gauna i Jisu na ivalavala ca e sega ni vosoti. Era kila ni cakamana o Jisu ena kaukaua ni yalo tabu ni Kalou, ia era kaya ena veibeci ni solia vei Jisu na kaukaua o Setani na Tevoro.—Marika 3:22, 28-30.
iVakaraitaki ni ivalavala ca e rawa ni vosoti
Vosavakacacataka na Kalou ena vuku ni lecaika. E dau vosabeca e liu na Kalou na yapositolo o Paula, ia e kaya: “Au lomani baleta niu a lecaika, au vakayacora na ka kece qori niu a se sega ni vakabauta.”—1Timoci 1:13.
Veibutakoci. E tukuni ena iVolatabu eso era dau veibutakoci tu ena dua na gauna, era veisautaka nodra ivalavala qai vosoti ira na Kalou.—1Korinica 6:9-11.
“Au sa vakayacora e dua na ivalavala ca e sega ni vosoti?”
Ke o cata mai vu ni lomamu nomu ivakarau ca ena gauna sa oti qai via veisau dina, o sega ni vakayacora na ivalavala ca e sega ni vosoti. Ke o sega ni lomaqa mo cakava tiko ga na ka e cata na Kalou, ena vosoti iko o koya ke o sikalutu mada ga vakavica ena dua tiko ga na cala.—Aisea 1:18.
Eso era nanuma nira vakayacora na ivalavala ca e sega ni vosoti ni ora tu ga na lomadra ena ka era cakava. Ia e kaya na iVolatabu ni dau veivakaisini na lomada. (Jeremaia 17:9) E sega ni solia vei keda na Kalou na dodonu meda vakalewa e dua, se meda vakalewai keda mada ga. (Roma 14:4, 12) Ke beitaki keda na lomada, e se rawa ga ni vosoti keda na Kalou.—1Joni 3:19, 20.
Vakacava o Jutasa Isikarioti, a vakayacora na ivalavala ca e sega ni vosoti?
Io. Nona kocokoco e vakavuna me butakoca na ilavo e cautaki ena dua na cakacaka tabu. E sega ni kauaitaki ira dina na dravudravua, e vinakata ga me kumuni e levu tale na ilavo me rawa ni butakoca. (Joni 12:4-8) Ni sa vakadeitaka e lomana o Jutasa me cakava na ka ca, e liumuritaki Jisu sara ena 30 na tikinisiliva. E kila o Jisu ni na sega vakadua ni veivutunitaka o Jutasa na ka e cakava, qai vakatokai ni “dodonu me rusa.” (Joni 17:12) Kena ibalebale na ivotavota i Jutasa ena gauna e mate kina na rusa tawamudu, ena sega ni vakaturi.—Marika 14:21.
A sega ni vakaraitaka o Jutasa ni veivutunitaka dina nona cala. A sega ni vakatusa vua na Kalou nona cala, e vakatusa ga vei ira na iliuliu ni lotu a tokoni ira ena nodra bukivere.—Maciu 27:3-5; 2Korinica 7:10.


text:
Ena Muduki Vakacava o Mate?
NA NODRAU talaidredre o Atama kei Ivi e vakavuna meda ivalavala ca, meda mate tale ga. Ia e sega ni veisautaka qori na inaki ni Kalou me baleti keda. E vakadeitaka wasoma ena nona vosa na iVolatabu ni sega ni veisau nona inaki.
-
“O ira na yalododonu era na taukena na vuravura, era na qai bula tawamudu kina.”—Same 37:29.
-
“Ena tiloma vakadua o koya na mate, ena qusia na Turaga Cecere Duadua o Jiova na wainimata mai na matadra kece.”—Aisea 25:8.
-
“Na iotioti ni meca me vakamalumalumutaki o mate.”—1 Korinica 15:26.
-
“Sa na sega tale na mate, na lolosi, na tagiyaso, kei na mosi. Sa oti na veika e dau yaco e liu.”—Vakatakila 21:4.
Na cava na ibalebale ni na ‘tilomi mate vakadua’ na Kalou, se “vakawabokotaki” na meca qo o mate? E vakamatatataka na iVolatabu ni o ira na “yalododonu . . . era na qai bula tawamudu.” Ia e tukuni tale ga kina ni “sega ni dua na tamata yalododonu e vuravura me vakayacora tiko ga na ka vinaka.” (Dauvunau 7:20) Me muduki o mate, vakacava ena veisautaka na Kalou nona ivakatagedegede mera rawa ni vakabulai na tamata ivalavala ca? Sega! Ena sega ni cakava qori ni ‘sega ni lasu rawa na Kalou.’ (Taito 1:2) Cava gona ena cakava na Kalou me vakayacora kina na inaki ni nona buli keda?
NA KALOU “ENA TILOMA VAKADUA . . . NA MATE.”—AISEA 25:8
MUDUKI O MATE ENA VUKU NI ISORO
E vakarautaka vakayalololoma na Kalou o Jiova na ivoli meda vakabulai kina. E veiganiti vinaka na ivoli qori me bokoci kina na veika ca e yaco, se na kena vakayacori na lewadodonu. Eda ivalavala ca kece, eda na mate tale ga. E kaya kina na iVolatabu: “E sega ni bau dua vei ira e rawa ni volia lesu na tacina se solia vua na Kalou na kena ivoli, (sa rui talei na ivoli ni nodra bula oya na vuna era na sega tu ga kina ni rawata).”—Same 49:7, 8.
Ni dua na tamata ivalavala ca e mate, ena bokoci ga kina na itotogi ni nona ivalavala ca, ena sega ni sauma se vakarautaka na ivoli me baleta tale e dua. (Roma 6:7) Eda vinakata gona e dua e uasivi qai sega nona cala me solia nona bula ena vuku ni noda ivalavala ca.—Iperiu 10:1-4.
Qori na ka e tuvanaka na Kalou me vakayacora. A bula tu mai lomalagi na Luvena o Jisu, qai talai koya mai vuravura me bula uasivi vakatamata. (1 Pita 2:22) O Jisu e “solia tale ga na nona bula me kedra ivoli na le levu.” (Marika 10:45) E cakava qori me muduka kina na keda meca o mate me rawa nida vakabulai.—Joni 3:16.
ENA MUDUKI NINAICA O MATE?
Sa vakayacori tiko nikua na parofisai vakaivolatabu ni na “vakilai . . . e levu na ka dredre,” me ivakadinadina nida bula tu ena “iotioti ni veisiga” ni ituvaki ca kei vuravura qo. (2 Timoci 3:1) Ena cava na iotioti ni veisiga qori ena “siga ni lewa mera vakarusai kina o ira na sega ni doka na Kalou.” (2 Pita 3:3, 7) Ia o ira na lomana na Kalou era na vakabulai, era na “bula tawamudu” tale ga.—Maciu 25:46.
Era na rawa ni bula tawamudu e vica vata na milioni era vakaturi mai na mate. E vakaraitaka o Jisu na veivakaturi ena gauna e sikova kina na siti o Neini. A mate na luvena tagane duadua ga e dua na yada, nona “lomani koya” o Jisu e vakaturi luvena tale. (Luke 7:11-15) E kaya tale ga na yapositolo o Paula: “Au nuitaka na Kalou . . . nira na vakaturi mai na yalododonu kei ira na sega ni yalododonu.” Na inuinui dei qori e vakadinadinataka kina na Kalou na titobu ni nona lomani keda.—Cakacaka 24:15.
E vica vata na bilioni era rawa ni rai vakanamata mera bula tawamudu. E kaya na iVolatabu: “O ira na yalododonu era na taukena na vuravura, era na qai bula tawamudu kina.” (Same 37:29) Era na qai raica na kena vakayacori na veika e vola na yapositolo o Paula ena 2,000 na yabaki sa oti: “O iko mate, i vei na nomu qaqa? O iko mate, i vei na nomu bati gaga?” (1 Korinica 15:55) Sa na muduki vakadua na keda meca o mate!


text:
Trinidad kei Tobago
E dua Tirinidadi kei Tobako sa ikoya na ceva duadua yanuyanu matanitu e Karabiana ka kilai ena kena iyau ivakadinadina waiwai. E oka tiko kina na yanuyanu levu Tirinidadi kei Tobako, ka levu sara na yanuyanu lalai, e ka toka 130 kilomita (81 mita) kei Kerenada ki na ceva 11 kilomita (6.8 mita) laivi na baravi ni vuaicake Venezuela. E wasea veiqaravi iyalayala ni vanua ena Babadosi ki na vualiku tokalau, Kerenada ki na vualikura, Kayana ki na cevatokalau, kei Venesuela ki na ceva kei na ra.


text:
Era Daulaba na Timoni!
Sa dau nona ivalavala tu ga mai o Setani kei ira nona timoni na veivakatotogani kei na itovo kaukaua. Ena dua na gauna e liu, e vakamatea o Setani na manumanu kei ira na dauveiqaravi nei Jope, na turaga yalodina. Sa qai vakamatei iratou na tini na luve i Jope ena nona vakaliwava e dua “na cagi levu” me vakabalea na vale eratou soqo tiko kina. Oti oya, sa qai yaviti Jope o Setani ena “vidikoso, mai na qeteqete ni yavana ka cavaraka na buradelana.”—Jope 1:7-19; 2:7.
Ena nona gauna o Jisu, era yavita e so na tamata na timoni mera galu se mataboko. (Maciu 9:32, 33; 12:22) Era vakararawataka e dua na tagane ra qai uqeti koya me tavatavalaki koya ena vatu. (Marika 5:5) Era vakatagica tale ga e dua na gonetagane, era tavulaki koya ina qele, ra qai “bitabitalaka.”—Luke 9:42.
Sa qai kaukaua ga na vakacaca i Setani kei ira na timoni nikua. Sa levu sara nodra cakacaka velavela me tekivu mai na gauna era kolotaki kina mai lomalagi. E vakadinadinataki na nodra itovo ca ena itukutuku e tauri mai na veiyasai vuravura. Era dau veivakatauvimatetaki. Era dau saga e so ena bogi mera sega ni moce rawa kina, se ra lai tatawai kina vakalevu. E so e dau yamoci nodra ka vakatagane se ka vakayalewa. E so tale era vakasagai me yacova ni sa lai ca na uludra, se mera lialia sara, se mera lai tini laba, se vakamatei ira ga vakataki ira.
E talanoataka o Lintina, e tiko mai Suriname, ni dua na timoni, se yalo velavela e vakamatei iratou e le 16 nona lewenivuvale, qai vakararawataki koya me 18 na yabaki, e vakaleqa tale ga nona vakasama. Mai na ka sara ga e sotakaya, e kaya ni o ira na timoni “era dau marautaka mera vakararawataka e dua me yacova sara nona mate vakararawa.”
Ia o Jiova e rawa ni taqomaka na nona tamata mai na sasaga i Setani.—Vosa Vakaibalebale 18:10.


text:
Tokoni ira na Tamata i Jiova o Esiteri
E laurai vei Esiteri na vakabauta kei na yaloqaqa ni tokoni ira na tamata ni Kalou
-
Rawa ni vakamatei e dua ni lai tu e matana na tui ni sega ni sureti. Ena loma ni 30 na siga, e sega ni sureti Esiteri na tui.
-
Dau yalototolo o Tui Esuerosi, nanumi ni o Kisekise na iMatai. Dua na gauna, e vakarota me musuirua e dua na tagane, mera vuli kina na kena vo. E vakasivoi Vasitai mai na nona itutu vakaranadi ni sega ni rogoca nona vosa.
-
E tukuna o Esiteri ni Jiu, e vakaraitaka tale ga vua na tui ni veretaki koya ga na nona daunivakasala nuitaki.


text: 6 Yalovinaka, moni rogoca na ka e tukuna tiko o Jiova.Ni tucake moni vakaraitaka na ka oni veilewaitaki kina e matadra na veiulunivanua,Mera rogoca na domomuni na veidelana.+2 Ni rogoca na veiulunivanua na kisi ni veilewai nei Jiova,O kemuni na yavu dei ni vuravura,+Ni veilewaitaki ira na nona tamata o Jiova,Ena veileti kei ira na Isireli:+3 “Kemuni na noqu tamata, na cava mada au cakava vei kemuni?Au vakaocai kemuni vakacava?+Ni tukuna vei au.4 Au kauti iko cake mai na vanua o Ijipita,+Au vakabulai iko mai na vale ni veivakabobulataki,+Au talai Mosese, Eroni kei Miriama me liu vei iko.+5 Yalovinaka kemuni na noqu tamata, ni nanuma na ka e nakita o Tui Pelaki mai Moapi,+Kei na ka e tukuna vua o Pelami na luvei Piori,+Na ka e yaco mai Sitimi+ me yaco i Kilikali,+Moni kila kina na ivalavala dodonu i Jiova.”6 Na cava au na kauta vei Jiova?Na cava au na kauta meu cuva kina vua na Kalou mai cake?Au na kauta vua na isoro kama taucoko,Kei na so na luvenibulumakau yabaki dua?+7 Ena marautaka o Jiova e vica vata na udolu na tamanisipi,Kei na oba vakaoba na uciwai waiwai?+Au na solia noqu ulumatua tagane me ibulubulu ni noqu talaidredre,Na vua ni yagoqu me isoro ni noqu ivalavala ca?+8 Sa tukuna oti vei iko, na tamata, na ka vinaka.Na cava tale e vinakata* vei iko o Jiova?Mo lewadodonu ga,+ mo mareqeta na yalodina,*+Mo yalomalumalumu+ tale ga ni o lako vata kei na nomu Kalou!+9 E kaci ina koro na domo i Jiova,O ira na yalomatua era na doka na yacamuni.Moni rogoca na kuita kei koya e lesia.+10 Se tiko na iyau e rawati vakailawaki ena vale ni tamata caKei na ivakarau efa* lailai vakasevaki?11 Au na savasava* tiko ga ena ivakarau ni bibi e sega ni dodonu,Kei na ivakarau taga vatu veivakacalai?+12 O ira nona tamata vutuniyau era dau valavala kaukaua,O ira na tiko kina era daulasulasu,+Na yamedra e veivakaisini e gusudra.+13 “Ia au na mokuti iko mo mavoa,+Mo biu wale tu ena vuku ni nomu ivalavala ca.14 O na kana o na sega ni mamau,Ena lala na lomamu.+Na ka o tokia, o na sega ni maroroya rawa,Kei na ka o kauta, au na solia ina iseleiwau.15 O na kaburaka na sorenikau, o na sega ni tamusuka.O na butu olive, o na sega ni lumu waiwai,O na caka waini vou, o na sega ni gunu waini.+16 Ni oni muria na lawa nei Omirai kei na ivalavala kece ni vuvale nei Eapi,+Oni muria nodrau ivakasala.Oya na vuna au na vakavuna kina moni kidroataki,Era na kaluvi na nona lewenivanua,+Oni na cola na nodra veivakalewai na lewe ni veivanua.”+


text:
WASE 24
Tete na Vunau i Jisu e Kalili
MACIU 4:23-25 MARIKA 1:35-39 LUKE 4:42, 43
-
SIKOVI KALILI O JISU KEI NA VA NA TISAIPELI
-
ROGO NONA VUNAU KEI NA CAKAMANA
E ogaoga sara o Jisu kei ratou na va nona tisaipeli ena nodratou tiko voli e Kapenaumi. Era kauta yani vei Jisu na nodra tauvimate na kai Kapenaumi ena yakavi. Levu ga na gauna e vakaogai koya o Jisu ena veika me baleti ira eso tale.
E duri ena matakacaca ni se buto o Jisu qai curu duadua i tuba. E raica sara e dua na vanua lala me masu kina vei Tamana. Ia sega ni dede sa vaqarai koya yani o “Saimoni kei na so tale” nira kidava ni yali, de dua e liutaka na vaqaqara qori o Pita ni a tiko voli mai nona vale o Jisu.—Marika 1:36; Luke 4:38.
Ni ratou kunei Jisu, e kaya o Pita: “Era vaqarai kemuni na lewenikoro kece.” (Marika 1:37) Era vinakata na kai Kapenaumi me tiko ga e kea o Jisu. Era marautaka vakalevu na veika sa vakayacora, era mani via “tarovi koya me kua ni lako.” (Luke 4:42) Ia vakacava a lako mai vuravura o Jisu me mai veivakabulai ga vakacakamana? O Kapenaumi duadua ga na vanua me cakacaka kina? Na cava na rai nei Jisu?
E kaya o Jisu vei ratou na nona tisaipeli: “Tou lako ina dua tale na vanua, ina veikoro voleka meu lai vunau tale ga kina, qo na vu ni noqu lako mai.” E kaya tale ga o Jisu vei ira era vinakata me tiko ga e Kapenaumi: “E dodonu meu tukuna tale ga na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou ena koro tale eso, ni qo na ka au talai mai kina.”—Marika 1:38; Luke 4:43.
Io, na vuna bibi e lako mai kina e vuravura o Jisu me vunautaka na Matanitu ni Kalou. Na Matanitu qori ena vakarokorokotaka na yaca i Tamana qai walia vakadua na leqa kece ni kawatamata. E vakadinadinataki ena veivakabulai vakacakamana i Jisu ni talai koya mai na Kalou. A cakava tale ga ena vica na senitiuri yani e liu o Mosese na veika veivakurabuitaki, me vakadeitaka kina ni o koya e italai ni Kalou.—Lako Yani 4:1-9, 30, 31.
E mani biuti Kapenaumi o Jisu me lai vunau ena korolevu tale eso, ratou qai tomani koya na va nona tisaipeli. O ratou na le va qori o Pita kei Adriu na tacina, o Joni kei Jemesa na tacina. Eratou sureti ena macawa yani e liu me ratou isevu ni tisaipeli i Jisu.
E vuavuaivinaka nodratou cakacaka vakavunau e Kalili o Jisu kei ratou na va nona tisaipeli! E yaco sara ina veivanua yawa na itukutuku kei Jisu. “E kuruseta na vanua taucoko o Siria na kena irogorogo,” lai yaco sara ena yasayasa e tiko kina e tini na korolevu e vakatokai me Tikapoli qai dewa ina tai adua ni Joritani. (Maciu 4:24, 25) Dua na ilala levu mai na veivanua qori kei Jutia era muri Jisu kei ratou na nona tisaipeli. Era kau yani vua e levu era via vakabulai qai vakayacora o Jisu na ka era vinakata. E vakabulai ira na tauvimate, e vakasava tale ga na timoni vei ira na curumi yalo velavela.


text: 42 E kauti au sara o koya ina raranivale e tuba donuya na vualiku.+ E kauti au o koya ina vale e tu kina na rumunikana volekata na vanua lala,+ oya ena vualiku ni vale e toka voleka.+2 Na kena balavu e 100 na kiupiti* ena vanua e tiko kina na katuba ena vualiku, na kena raba e 50 na kiupiti.3 E tiko na vale qori ena maliwa ni raranivale e loma, e 20 na kiupiti na kena raba,+ kei na raravatu ena raranivale e tuba. E veiqaravi na kena varada, e tabatolu.4 E tiko e dua na gaunisala+ ena maliwa ni iyatu rumunikana,* e 10 na kiupiti na kena raba, e 100 na kiupiti na kena balavu,* e donuya na vualiku na kedra katuba.5 E rabalailai na rumunikana e cake ni vakatauvatani kei na rumunikana ena tabavale e ra kei na tabavale e loma, ni rabalevu na kena varada.6 Ni tabatolu, e sega na kedra duru me vaka na duru ni raranivale. Oya na vuna e lailai kina na tabavale e cake ni vakatauvatani kei na tabavale e ra kei na tabavale e loma.7 E 50 na kiupiti na balavu ni baivatu e tuba volekata na rumunikana donuya na raranivale e tuba, e qara ina vo ni rumunikana.8 Na balavu ni rumunikana donuya na raranivale e tuba e 50 na kiupiti, ia na rumunikana donuya na loqi tabu sara e 100 na kiupiti.9 E toka ena tokalau na katuba ni rumunikana, ni muri yani na raranivale e tuba.10 E tiko tale ga eso na rumunikana ena loma ni baivatu ena raranivale donuya na tokalau, e volekata na vanua lala kei na vale.+11 E toka ena mata ni rumunikana qo e dua na sala me vaka ga na kena ena rumunikana ena vualiku.+ E tautauvata na kedra balavu kei na kedra raba, e tautauvata na kedra katuba kei na kedra itaratara. Na kedra katuba12 e vaka na katuba ni rumunikana e donuya na ceva. E vakamatamata na mua ni sala ni bera na baivatu donuya na tokalau, na vanua e muri yani.+13 E qai kaya vei au o koya: “Na rumunikana ena vualiku kei na rumunikana ena ceva volekata na vanua lala+ e rumunikana tabu, na vanua era kania kina na isoro tabu na bete era torovi Jiova.+ Era biuta e kea na isoro tabu, na isoro kakana, na isoro ni ivalavala ca kei na isoro ni cakacala, ni vanua tabu qori.+14 Nira curu kina na bete, mera kua ni biuta na loqi tabu mera lako ina raranivale e tuba. Era na luvata na nodra isulu ni veiqaravi,+ ni ka tabu na isulu qori. Era na dara eso tale na isulu mera curuma na vanua e vakatarai vei ira na lewenivanua.”15 Ni vakarautaka oti o koya na loqi tabu,* keirau curu sara ena matamata donuya na tokalau+ me vakarautaka na vanua kece qori.16 E vakarautaka o koya na yasana e donuya na tokalau ena gasau ivakarau.* E laurai ena gasau ivakarau ni 500 na gasau na kena balavu mai na dua na yasana ina dua tale na yasana.17 E vakarautaka o koya na yasana e donuya na vualiku, e laurai ena gasau ivakarau ni 500 na gasau na kena balavu.18 E vakarautaka o koya na yasana e donuya na ceva, e laurai ena gasau ivakarau ni 500 na gasau na kena balavu.19 E lako wavoki o koya ina yasana e donuya na ra. E vakarautaka e 500 na balavu ni gasau ena gasau ivakarau.20 E vakarautaka o koya na yasana vava. E vakabai wavoki,+ e 500 na gasau na kena balavu, e 500 na gasau na kena raba,+ me wasea na ka tabu kei na ka e sega ni tabu.+


text:
Cakacaka
Chapter 9
Ia o Saula sa tukuna tiko na vosa vakacudrucudruya kei na nona saga tiko me vakawabokotaki vakadua o ira sa lotu vua na Turaga, a sa lako vua na bete levu,
2 Ka taroga vua nai vola, ki na valenisoro mai Tamasiko, kevaka e kunea eso era vakabauta na Sala (Lotu Vakarisito), se tagane se yalewa me vesuka ka kauta mai ki Jerusalemi.
3 Ena nona lako oqo, sa voleka sara me yacovi Tamasiko yani ka vakasauri, sa cila vakavolivoliti koya e dua na rarama ka lako vakadodonu mai lomalagi.
4 A sa bale sobu kina o koya ki na qele, e dua na domo sa qai rogoca o koya ni vosa mai vua ka vaka, "I Saula, I Saula, na cava o sa vakacacani Au kina?"
5 Sa tukuna o koya, "O cei oi Kemuni Turaga?" sa tukuna na Turaga, oi Au o Jisu o koya o sa vakacacana. Ena dredre vei iko mo caqeta tiko e dua na ka e momoto.
6 Sa tukuna yani o koya ena nona sautaninini kei na domobula, "Kemuni saka Turaga, na cava o Ni sa vinakata me'u cakava?" E sauma mai vua na Turaga, "Mo tucake ka lako kina koro levu, ena qai tukuni mai vei iko na ka mo cakava."
7 O ira na tamata era lako vata tiko kei koya, era sa wavu tu ga vakadua ka sega ni ra cavuta rawa e dua na vosa, era rogoca tiko na domo, ia na tamata ga era sega ni raica.
8 Sa qai tucake mai ena qele o Saula, na gauna me dolava kina na matana sa sega ni qai dua na ka me raica rawa. Ia era sa taura ga na ligana ka tuberi koya yani ki Tamasiko.
9 E siga tolu nona sega ni raica rawa e dua na ka, e sega talega ni bau kana se gunuva e dua na bilo wai.
10 E dua na tamata ka tisaipeli dina, sa tiko mai Tamasiko na yacana o Ananaiasa, sa vosa vua na Turaga ena raivotu, ka vaka, "I Ananaiasa," sa qai sauma yani o koya, "Oi Au oqo Turaga."
11 Sa tukuna vua na Turaga, mo tucake ka lako kina gaunisala sa vakatokai o Dodonu, ka la'ki raica ena vale i Jiutasa e dua na tamata o Saula na kai Tarisu e masumasu tiko kina.
12 "Ena nona raivotu sa raica oti kina o koya e dua na tamata ka yacana o Ananaiasa, sa lako mai vua sa qai tabaki koya ena ligana, sa yaco kina me rai na matana."
13 Sa tukuna o Ananaiasa, Turaga sa levu na tamata era tukuna vei au na tamata oqori, ena nona dauvakararawataki ira tiko na tamata lotu mai Jerusalemi.
14 "Sa solia talega vua na dodonu o koya na bete levu, me cakava ga na ka e via cakava vei ira sa lotu tiko vei kemuni ena vanua oqo."
15 Ia sa tukuna vua na Turaga, mo lakovi koya, ni sai koya na tamata Au sa digitaka, mena kauta na Yacaqu kina Veimatanitu Tani, ki vei ira na tui, vaka talega kina vei ira na mataqali i Isireli.
16 "Au na qai vakatakila vua na levu ni ka rarawa ena lako curuma ena vuku ni Yacaqu."
17 Sa qai lakovi koya o Ananaiasa ka curu ki na vale o ya; ni sa tabaki koya ena ligana sa tukuna, "I Saula na tuakaqu, na Turaga o Jisu, o koya sa rairai vei iko ena nomu lako tiko mai e gaunisala, sa talai au mai me rai na matamu kei na nomu vakasinaiti talega ena Yalo Tabu."
18 Ka vakasauri ga e dua na ka e vaka na vari ni ika e lutu sobu mai matana, sa yaco kina vua me rai rawa tale; sa sega ni qai wawa tale sa tucake ka papitaisotaki.
19 Sa qai kana, ni sa kana oti sa kaukauwa tale na yagona, sa tiko me vica tale na siga kei ira na lewe ni lotu mai Tamasiko.
20 Sa sega ni wawa tale o Saula ena nona vunautaki Karisito ena vei vale ni lotu, ni sai Koya na Luve ni Kalou.
21 O ira na rogoci koya sa dua na ka nodra kurabui, era tukuna, "E sega ga ni o koya oqo ka dau vakatotogani ira, na dau masuta tiko na yaca e vunautaka tiko oqo mai Jerusalemi, nai naki vata tikoga o ya e lako mai kina eke ena nona veivakadonui na bete levu me mai vesuki eso?"
22 Ia sa toso cake tikoga na kaukauwa ni nona i vunau kei na nona vakayavalati ira na Jiu era tiko mai Tamasiko, ena nona tukuna vei ira ni sa Karisito o Jisu.
23 Ni sa oti e vica na siga era sa bukia lo na Jiu mera sa vakamatei koya.
24 Ia na buki vere oqo sa kila o Saula. Era sa dauyadrava na veimatamata ni koro ena siga kei na bogi, mera vakamatei koya.
25 O ira na tisaipeli era sa qai kauti koya ena bogi ka la'ki vakalutulututaki koya sobu kina taudaku ni bai ena dua na kato levu.
26 Ni sa lako mai me mai tiko e Jerusalemi o Saula, sa vakatovolea sara o koya me la'ki maliwai ira na tisaipeli; ia era sa rerevaki koya kecega, ni ra sega ni vakabauta ni sa dua talega na tisaipeli o koya.
27 Ia o Panapasa sa qai maroroi koya ka kauta vei ira nai apositolo, ka vakamacalataka vei ira na nona rairai vua na Turaga ena gaunisala, kei na veika sa tukuni baleti koya, vaka talega kina nona vunautaka vakadoudou na Yaca I Jisu mai Tamasiko.
28 Era sa qai la'ki tiko vata e Jerusalemi, ena veivanua era lakova e lako vata kei ira o koya.
29 E vunautaka vakadoudou na yaca ni Turaga o Jisu, e vosataki ira ka veileti vata kei ira na Jiu era vosataka na vosa Vakiriki, ia era sa bukia talega na vere mesa vakamatei o koya.
30 Ni ra sa rogoca nai soqosoqo lotu nai naki ca oqo, era sa qai kauti koya sobu ki Sisaria me sa vakasukai lesu tale ki Tarisu.
31 Era sa qai tiko sautu ka vakatatataki cake, nai soqosoqo lotu taucoko mai Jutia, Kaleli kei Samaria. Era segata mera rerevaka na Turaga ena nodra bula ena veivakaukauwataki ni Yalo Tabu, sa qai vakaikuritaka tikoga mai kina o ira sa lotu.
32 Sa dau veilakoyaki o Pita ena veiyasana me dau vakasokovi ira sa lotu, e mani la'ki sikovi ira talega sa lotu tiko mai Lida.
33 E la'ki sotava sara kina e dua na tamata na yacana o Inia, e yabaki walu na nona sa davo tu ga ni tauvi paralase.
34 Sa tukuna vua o Pita, "Inia sa vakabulai iko o Jisu Karisito mo tucake ka samaka vakavinaka na nomu i davodavo." Bera ni cavuka na vosa i Pita sa tucake o koya ni sa vakabulai.
35 Ni ra sa raica na ka oqo o ira na kai Lida kei Saroni, era sa veisau taucoko me ra lotu vua na Turaga.
36 Ena koro levu o Jopa e tiko kina e dua na tisaipeli na yacana o Tapaica, na kenai balebale o Tokasa. Sa dau vakaogai koya sara na yalewa oqo, ena veicakacaka vinaka kei na nodra dau vukei na dravudravua.
37 Ia ena dua na siga sa tauvi koya e dua na mate ka mani mate sara kina. Era vakasavasavataki koya vakavinaka ka la'ki vakadavora sara na yagona ena taba vale ga e cake.
38 E rau veivolekati toka ga na koro erua oqo o Lida kei Jopa, era rogoca na tisaipeli e keya ni tiko mai Lida to Pita, era sa mani tala kina e lewe rua na tagane, me rau la'ki kerei Pita vakabibi ke rawa ni lako mada mai ki Jopa.
39 Sa qai tucake o Pita ka lako vata kei rau, ni sa yaco mai keya era sa kauti koya sara kina taba vale e cake. Ni sa curu yani era sa vakasinaita tu na loma ni rumu o ya o ira na yada kei na domo ni nodra tagi, era dusia vua nai sulu kei na kote e vakacula tu o Tokasa ni se bula voli.
40 Ia sa tukuna o Pita mera vagalala taucokoi tuba, a sa tekiduru ka masu. Sa qai vuki kina yago sa mate tu, ka tukuna, "Tapaica, mo tucake mai." Sa tadola cake mai na matana, ni sa raici Pita sa duri cake ka dabe.
41 Sa solia yani o Pita na ligana vua ka tuberi koya cake; sa qai kacivi ira mai na lewe ni lotu taucoko kei ira na yada, ka soli koya vei ira ni sa bula tale tu.
42 Sa kuruseta na vanua taucoko vaka Jopa nai rogorogo oqo, ka sa lewe levu kina era sa vakabauta na Turaga.
43 E vica vata tale na siga nona tiko mai Jopa, ka rau tiko mai kea kei Saimoni na dau cula laca.