text:
Tiseba 17-23
CAKACAKA 15-16
Sere 96 kei na Masu
iTekivu ni iVakamacala (Me kua ni sivia na 3 na miniti)
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
“Duavata ena Vakatulewa e Yavutaki ena Vosa ni Kalou”: (10 min.)
Cak 15:1, 2—A rawa ni vakavu veisei ena ivavakoso vaKarisito na ile me baleta na cili (bt 102-103 ¶8)
Cak 15:13-20—Na lewa ni ilawalawa dauvakatulewa e yavutaki ena iVolatabu (w12 15/1 5 ¶6-7)
Cak 15:28, 29; 16:4, 5—E vakayaloqaqataki na ivavakoso kece ena lewa ni ilawalawa dauvakatulewa (bt 123 ¶18)
-
Vakekeli ena Vosa ni Kalou: (8 min.)
Cak 16:6-9—Na cava eda vulica ena tikinivolatabu qo nida via vakarabailevutaka noda cakacaka vakaitalatala? (w12 15/1 10 ¶8)
Cak 16:37—E vakayagataka vakacava o Paula nona dodonu vakalewenivanua e Roma me vakatetea na itukutuku vinaka? (“O keirau qo na kai Roma”, ivakamacala ni vosa ena Cak 16:37, nwtsty)
Na cava o vulica me baleti Jiova ena wili iVolatabu ni macawa qo?
Na cava eso tale na iyau vakayalo o raica ena wili iVolatabu ni macawa qo?
-
Wili iVolatabu: (Me kua ni sivia na 4 na miniti) Cak 16:25-40
GUMATUA ENA CAKACAKA VAKAITALATALA
iMatai ni Veisiko: (Me kua ni sivia na 2 na miniti) Vakayagataka na vakatutu ni veivosaki. Sauma e dua na ile e matau ena yalava.
iMatai ni Veisikovi Lesu: (Me kua ni sivia na 3 na miniti) Vakayagataka na vakatutu ni veivosaki. Tukuna na vidio Vuna Mo Vulica Kina na iVolatabu (kua ni saravi) qai veivosakitaka.
Vidio ni iKarua ni Veisikovi Lesu: (5 min.) Me saravi qai veivosakitaki.
NODA BULA VAKARISITO
“Meda Marau ni Vakacaucautaki Jiova ena Sere”: (15 min.) Mera vakaitavi na vakarorogo. Me saravi na vidio Era Vakacaucautaki Jiova na Gone ena Sere. Me tini na itavi qo nira sureti na tiko ena soqoni mera tucake qai lagata na Sere 084 Mo Veiqaravi ni muri na vidio.
Vuli iVolatabu ni iVavakoso: (30 min.) jy wase 46
Railesuvi na ka e vulici qai vakamacalataka vakalekaleka na ka ena vulici ena macawa tarava (3 min.)
Sere 102 kei na Masu


c: text/html

text:
Saikolaji
Saikolaji sai koya vakadidike ni vakasama kei itovo. Saikolaji e oka kina na kena vulici na kila ka kei na lecai phenomena, ka vakatalega na vakilainika kei nanuma. Oqo e dua na ivakarau ni bula vakaivakarau vuli ni cakacaka vakaitamera. Dausaikolaji vakasaqara na kilai ni iyau idromudromu ni mona, kei na veimataqali phenomena kece e semati ki na iyau idromudromu oqori, ka semati ki na sala oqo na ilawalawa ni vakadidike rabailevu ni neuro.Me vaka e dua na vakadidike ni veimaliwai, e namaka me kilai na tamata yadua kei na ilawalawa ena kena tauyavutaki na ivakavuvuli raraba kei na vakadikevi ni kena gauna.
Ena lomanibai oqo, e dua na daubulataka cecere se daunivakadidike e vakatokai me dua na dausaikoloji ka rawa ni ivakatagedegedetaki me vaka e dua na veimaliwai, veivakayavalati, se cognitive dauvakadidike. Dausaikoloji tovolea me kila vakavinaka na itavi ni veiqaravi ni vakasama ena tamata yadua kei na veimaliwai itovo, ka vakakina na nona vakadikeva na veika bulataki kei na itubutubu dina na iwalewale e rukanalasu cognitive kina kei na itovo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vakatutu ni Veivosaki
●○○ IMATAI NI VEISIKO
Taro: O nanuma ni dua na gauna ena oti na tauvimate?
Tikinivolatabu: Ais 33:24
Vakatutu: Ena oti vakacava na leqa ni kakana e vuravura?
○●○ IMATAI NI VEISIKOVI LESU
Taro: Ena oti vakacava na leqa ni kakana e vuravura?
Tikinivolatabu: Sm 72:16
Vakatutu: Era na bula tale na wekada lomani era sa mate?
○○● IKARUA NI VEISIKOVI LESU
Taro: Era na bula tale na wekada lomani era sa mate?
Tikinivolatabu: Jn 5:28, 29
Vakatutu: Na cava meda nuidei kina ni na yaco dina na vosa ni yalayala ena iVolatabu?


text:
ITALANOA 2
Dua na Were Totoka
RAICA mada na vuravura oqo! E totoka dina! Raica na co, na veikau, na senikau, kei na veimataqali manumanu. O raica rawa na elefaniti kei na laione?
E mai tu vakacava na were totoka oqo? Meda raica mada se a vakarautaka vakacava na vuravura na Kalou.
Taumada, e vakatubura na co me ubia na qele, vaka tale ga kina na kau lelevu kei na kau lalai. Na veika bula oqo e rairai vinaka kina na vuravura. E sega ni o koya wale ga oqori, era vuataka tale ga na vuanikau e kana vinaka.
Oti oya sa ra qai buli na ika mera veiqaloyaki e wai kei na manumanu vuka mera veivukayaki e macawa. E bulia tale ga na koli, na pusi kei na ose, na manumanu lelevu kei na ka lalai. Na manumanu cava e tiko volekata na nomudou vale? E marautaki dina ni a bulia na ka kece oqo na Kalou ena vukuda!
Ni sa oti kece oqori sa qai vakarautaka na Kalou e dua na vanua vinaka sara ena yasa ni vuravura. E vakatoka me were o Iteni. Sa bau totoka dina. E tu kece kina na veika rairai vinaka. A vinakata na Kalou na vuravura taucoko me vaka sara ga na were totoka oqo.
Ia raica tale mada na iyaloyalo. O kila beka se cava a raica na Kalou ni se yali tiko? Meda raica mada.


text:
ULUTAGA NI VULI 17
Nuitaki Jiova Mo Vorata na Yalo Velavela
‘Eda veivala kei ira na yalo ca tawarairai ena veiyasana vakalomalagi.’—EFESO 6:12.
SERE 55 Kua ni Rerevaki Ira!
KA ENA VULICI *
1. Me vaka e cavuti ena Efeso 6:10-13, na cava e dua na sala e kauaitaki keda kina o Jiova? Vakamacalataka.
NA CAVA e dua na sala e kauaitaki keda kina o Jiova? E vukei keda meda vorata na keda meca nabadua o Setani kei ira na timoni. E vakasalataki keda o Jiova me baleti ira kei na sala meda vorati ira kina. (Wilika Efeso 6:10-13.) Eda na vorata na Tevoro nida muria na ivakasala i Jiova, nida nuitaki koya tale ga. Eda na nuidei me vaka na yapositolo o Paula, e vola: “Ke noda ito na Kalou, o cei ena saqati keda?”—Roma 8:31.
2. Na cava eda na veivosakitaka ena ulutaga qo?
2 Nida lotu vaKarisito dina, eda na sega ni vakasamataka vakasivia na ka e cakava o Setani kei ira na timoni. Eda na kauaitaka ga vakabibi na noda vulici Jiova kei na noda qaravi koya. (Same 25:5) Ia e dodonu meda kila na sala e dau veivakacalai kina o Setani, meda kua ni rawai. (2 Kor. 2:11) Na ivadi nabadua cava e vakayagataka o Setani kei ira na timoni? Eda na vorati ira vakacava? Ena veivosakitaki qori ena ulutaga qo.
VEIVAKACALAI NA YALO VELAVELA
3-4. (a) Na cava na vakatevoro? (b) E vakacava na kena takalevu?
3 Na ivadi nabadua cava e vakayagataka o Setani kei ira na timoni? Na vakatevoro. Era kaya na dauvakatevoro nira kila se lewa na ka eda sega ni cakava rawa na tamata. Kena ivakaraitaki, era kaya na daurairai se dauraikalokalo nira kila na ka se bera ni yaco. Eso tale e nanumi nira dau veitalanoa kei ira na mate, eso era *cakaiba, se vakadraunikautaka e dua.
4 E vakacava na takalevu ni vakabauta vakatevoro? Qo na ka e laurai ena vakadidike ena 18 na vanua ena yasayasa vakaLatina e Merika kei na Caribbean. Oya ni voleka ni 1 mai na 3 na lewenivanua era vakabauta na cakaiba kei na vakadraunikau. E via va tale ga qori na kedra iwiliwili o ira na vakabauta ni rawa nira veitalanoa kei na yalo velavela. Vakacava mai Aferika? E laurai ena 18 na vanua ni sivia ni veimama na lewenivanua era vakabauta na vakatevoro. Qori e dusia ni dodonu meda qarauna na vakatevoro se vanua cava eda tu kina, ni saga sara tiko ga o Setani me vakacala na “vuravura taucoko.”—Vkta. 12:9.
5. E raica vakacava o Jiova na vakatevoro?
5 E kaya na iVolatabu ni o Jiova “na Kalou daudina.” (Same 31:5) E raica vakacava na vakatevoro? E cata! E tukuna vei ira na Isireli: “Me kua ni kune vei kemuni e dua e cabora na luvena tagane se luvena yalewa ena bukawaqa, e dua e daurairai, e dua e daucakaiba, e dua e dau qara na ivakatakilakila vuni, e dua e daucakaisausau, e dua e dauvakatevoro, e dua e dauvakacuru se dau tukuna na ka se bera ni yaco se dau vakatarogi ira na mate. Ni o koya ga e cakava qori e vakasevaki vei Jiova.” (Vkru. 18:10-12) Eda sega ni vauci ena lawa e solia o Jiova vei ira na Isireli, ia eda kila ni se cata tiko ga na vakatevoro.—Mala. 3:6.
6. (a) E veivakacalai vakacava o Setani ni vakayagataka na vakatevoro? (b) Me vaka e cavuti ena Dauvunau 9:5, na cava na kedra ituvaki dina na mate?
6 E vakasalataki keda o Jiova meda qarauna na vakatevoro ni vakayagataka o Setani me veivakacalai kina. Ena sala cava? E uqeta na lasu, me vaka ni bula tiko ena dua na vanua na yalodra na mate. (Wilika Dauvunau 9:5.) E vakayagataka tale ga o Setani na vakatevoro me veivakarerei, me kua ni dua e qaravi Jiova. E vinakata o Setani mera nuitaka na yalo velavela o ira na dauvakatevoro, mera kua ni nuitaki Jiova.
VORATI IRA NA YALO VELAVELA
7. Na cava e vakaraitaka vei keda o Jiova?
7 Me vaka eda sa dikeva mai, e vakaraitaka o Jiova na sala meda qarauna kina na veivakacalai i Setani kei ira na timoni. Meda dikeva mada qo na ka meda cakava meda vorati ira kina.
8. (a) Eda na vorata vakacava na yalo velavela? (b) E vakavotui vakacava na lasu i Setani ena Same 146:4?
8 Wilika na Vosa ni Kalou qai vakasamataka vakatitobu. Qo na sala bibi duadua eda na cata kina na nodra lasu na yalo velavela. Na Vosa ni Kalou e vaka na iseleiwau gata, e vakavotuya na lasu i Setani. (Efeso 6:17) Kena ivakaraitaki, e kaya na iVolatabu nida sega ni rawa ni veitalanoa kei ira na mate. (Wilika Same 146:4.) E tukuna tale ga ni o Jiova duadua ga e rawa ni kila na veika se bera ni yaco. (Aisea 45:21; ) Ke da wilika e veisiga na Vosa ni Kalou qai vakasamataka vakatitobu, ena taqomaki keda mai na nodra veivakacalai na yalo velavela. 46:10
9. Na ivalavala cava meda qarauna?
9 Kua ni vakaitavi ena dua na ka e sema ena vakatevoro. Nida lotu vaKarisito dina, eda na sega sara ga ni vakaitavi ena dua na ka e sema ena vakatevoro. Kena ivakaraitaki, eda na sega ni lai tarogi ira na dauvakacuru, se saga meda veitalanoa kei ira na mate. Eda vulica tale ga ena ulutaga sa oti nida na sega ni vakaitavi ena ivakarau ni veibulu e vakabauti kina nira bula tale tiko ena dua na vanua na mate. Eda na sega ni lai raici ira na daurairai se dauraikalokalo meda kila na veika se bera ni yaco. (Aisea 8:19) E rerevaki na ivalavala kece qori nida rawa sara ga ni veitaratara kina kei Setani, kei ira na timoni.
10-11. (a) Na cava era cakava eso ena imatai ni senitiuri nira mai kila na ka dina? (b) Me vaka e cavuti ena 1 Korinica 10:21, na cava meda vakatotomuria kina na nodra ivakaraitaki, ena sala cava?
10 Vakarusa kece na iyaya ni vakatevoro. Ena imatai ni senitiuri, era dau vakatevoro eso e Efeso. Nira sa mai kila na ka dina, dua na vakatulewa levu era cakava. E kaya na iVolatabu: “E levu sara ga na daucakaisausau era kauta yani na nodra ivola ra qai lai vakama e matadra kece.” (Caka. 19:19) Era vinakata sara ga mera vorata na yalo velavela. E rawa nira volitaka na ivola ni cakaisausau se solia tale vua e dua ni saulevu, ia era vakarusa kece. E bibi duadua nodra vakamarautaki Jiova, era sega ni kauaitaka na isau ni ivola.
11 Eda na vakatotomuri ira vakacava na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri? E ka vakayalomatua meda vakarusa 1 Korinica 10:21.kece na iyaya e sema ena vakatevoro. Me vaka na qato, itaube se so tale na ka e dau daramaki se taukeni e nanumi me itataqomaki.—Wilika
12. Na cava meda taroga nida digia na ka ni veivakamarautaki?
12 Digia vinaka na ka ni veivakamarautaki. Mo taroga: ‘Au dau wilika na ivola, mekesini, se ulutaga ena Internet me baleta na vakatevoro? Vakacava na ivakatagi au rogoca, iyaloyalo se porokaramu ena tivi au sarava, se qito ena vidio? E laurai se rogoci kina na vakatevoro? E laurai kina na yalo (paranormal), na daugunu dra (vampire), kei na nodra bula tale na mate (zombie)? Vakacava e nanumi ni ka ni lasa na daucakaiba, vakacuru, kei na vosamuri?’ E sega ni ka ni veivakamarautaki kece era okati me vakatevoro, ni so era italanoa buli ga. Ia ni o vakatulewataka na ka ni veivakamarautaki, digia na kena e taleitaka o Jiova. Eda vinakata me “vinaka tiko ga [noda] lewaeloma” ena mata ni Kalou.—Caka. 24:16. *
13. Na cava meda kua ni talanoataka?
13 Kua ni veitalanoataki ira na timoni. Qori na ka a cakava o Jisu, eda na via muria na nona ivakaraitaki. (1 Pita 2:21) Ni se tu mai lomalagi o Jisu, e kila vinaka na veika me baleti Setani kei ira na timoni. Vakacava e dau talanoataka na ka era cakava? Sega. E vinakata ga o Jisu me tukuna na veika me baleti Jiova, sega ni o Setani. Meda vakatotomuri Jisu mada ga nida sega ni talanoataki ira na timoni. Meda vakaraitaka ga ni “uqeta na [lomada] e dua na ka vinaka,” oya na ka dina.—Same 45:1.
14-15. (a) Na cava meda kua ni rerevaki ira kina na yalo velavela? (b) Eda kila vakacava ni o Jiova e taqomaki ira na nona tamata nikua?
14 Kua ni rerevaki ira na yalo velavela. Nida bula tiko ena vuravura qo, eda na rawa ni sotava na veika ca. Eda na rairai tauvimate vakasauri, coqa se mate. Ia meda kua ni nanuma nira vakavuna na yalo velavela. Baleta e kaya na iVolatabu nida dau sotava kece na “gauna kei na ka e sega ni namaki.” (Dauv. 9:11) Sa vakaraitaka oti o Jiova ni kaukaua sara vei ira na timoni. Kena vakaraitaki, e sega ni vakalaivi Setani me vakamatei Jope. (Jope 2:6) Ena gauna i Mosese, e vakaraitaka o Jiova ni kaukaua vei ira na bete daucakaiba ni Ijipita. (Lako 8:18; 9:11) Ni lesu i lomalagi o Jisu, e solia vua o Jiova na kaukaua me kolotaki Setani mai vuravura kei ira na timoni. Ena dua na gauna ga qo, era na kolotaki ena qara sega ni vakabotona mera kua tale ni veivakacalai.—Vkta. 12:9; 20:2, 3.
15 Eda kila vakacava ni o Jiova e taqomaki ira na nona tamata nikua? Vakasamataka mada qo: Eda vunautaka qai vakavulica na ka dina e veiyasa i vuravura. (Maciu 28:19, 20) Qori na sala eda vakavotuya kina na cakacaka ni Tevoro. Ke tu vei Setani na kaukaua me tarova noda cakacaka, ena cakava qori. Ia e sega ni rawa. Meda kua gona ni rerevaki ira na yalo velavela. Eda kila ni “veiraiyaki na mata i Jiova e vuravura taucoko me vakaraitaka na nona kaukaua vei ira e taucoko vua na lomadra.” (2 Vei. 16:9) Ke da yalodina tiko ga vei Jiova, era na sega ni cakava e dua na ka na timoni me vakaleqai keda vakadua.
VAKALOUGATATAKI NIDA NUITAKI JIOVA
16-17. E yaloqaqa vakacava o Erica me vorata na yalo velavela?
16 E vinakati na yaloqaqa meda vorati ira na yalo velavela, vakabibi nira tusaqatikeda na wekada se itokani. Nida cakava qori, ena vakalougatataki keda o Jiova. Meda dikeva mada na ivakaraitaki i Erica, e dua na tacida yalewa mai Ghana. E vulica na iVolatabu ni yabaki 21. Ni bete daucakaiba o tamana, ena vinakati me vakaitavi o Erica ena soqo ni vakatevoro. Qori me kania na lewenimanumanu e cabori vei ira na kalou e qarava o tamana. Ni sega ni via vakaitavi, eratou kaya na wekana ni beci ira na kalou. Ratou vakabauta tale ga ni na totogitaki ratou na kalou ni ratou na tauvimate, ena ca tale ga na uludratou.
17 Eratou vakasaurarataki Erica na nona vuvale me vakaitavi ena soqo qori, ia e sega vakadua ni vakamalumalumu. E mani vakatalai mai vale, e lai tiko vei ira na mataveitacini. E vakalougatataki koya o Jiova ni vakarautaka e dua nona vuvale vou era lewena na mataveitacini, era vaka na tacina dina. (Mari. 10:29, 30) Era sega ni via kilai Erica tale na wekana, era vakama tale ga na ka e taukena. Ia e yalodina tiko ga vei Jiova mani papitaiso, sa painia tudei tiko nikua. E sega ni rerevaki ira na timoni. Vakacava sa guilecavi ratou na nona vuvale? E kaya o Erica: “Au dau masulaki ratou ena veisiga me ratou mai vakila tale ga na marau e rawati nida mai kilai Jiova, kei na vakacegu nida qaravi koya.”
18. Nida nuitaki Jiova, eda na vakalougatataki vakacava?
18 Ena sega ni vakatovolei kece va qori na noda vakabauta. Ia se bibi tiko ga meda vorati ira na yalo velavela da qai nuitaki Jiova. Nida cakava qori, eda na vakalougatataki vakalevu, eda na sega ni vakacalai ena lasu i Setani. Eda na sega tale ga ni rerevaki ira na timoni. Koya e bibi duadua, eda na veivolekati kei Jiova. E vola na tisaipeli o Jemesa: “Moni vakamalumalumutaki kemuni vua na Kalou, ni vorata na Tevoro, ena qai dro tani vei kemuni. Toro voleka vua na Kalou ena qai toro voleka mai vei kemuni o koya.”—Jeme. 4:7, 8.
SERE 150 Vakasaqara na Kalou Mo Bula
^ para. 5 Ni lomani keda o Jiova, e vakasalataki keda ena ka me baleti ira na yalo velavela kei na sala era veivakaleqai kina. Era veivakacalai vakacava? Na cava meda cakava meda vorati ira kina? Eda na veivosakitaka ena ulutaga qo na sala ena tokoni keda kina o Jiova meda kua ni vakacalai.
^ para. 3 IVAKAMACALA NI VOSA: Na vakatevoro e dusia na vakabauta kei na ivalavala kece era okati kina na timoni. Wili kina na kena vakabauti ni bula tiko na yalodra na mate, e rawa nida veitalanoa nira tarogi na daucurumi. E okati tale ga kina na daurairai kei na vakadraudrau. Ni cavuti ena ulutaga qo na cakaiba, qo e dusia na kaukaua vuni, okati kina na vosamuri kei na vakadraunikau. Ia e sega ni wili kina na ilawaki e caka totolo ena liga me ka ni veivakalasai.
^ para. 12 E sega ni dodonu mera buli lawa na qase ni ivavakoso ena ka e vauca na ka ni veivakamarautaki. Meda dui vakayagataka na lotu vaKarisito na noda lewaeloma e vakavulici nida digia na ka eda wilika, rogoca se sarava. Mera vakadeitaka na ulunivuvale yalomatua ni salavata kei na ivakavuvuli vakaivolatabu na ka ni veivakamarautaki eratou digia vakavuvale.—Raica ena jw.org® na ulutaga “Era Vakatabuya na iVakadinadina i Jiova Eso na iYaloyalo, iVola se Sere?” ena BALETI KEIMAMI > TARO E TAROGI WASOMA.
^ para. 54 IVAKAMACALA NI IYALOYALO: E liutaka na noda Tui qaqa o Jisu na mataivalu agilosi mai lomalagi. E toka e cake na idabedabe vakaturaga i Jiova.


text:
LESONI 11
Eratou Vola na Veika me Baleti Jisu
O kilai ratou na tagane ena iyaloyalo?— Qori o Maciu, Marika, Luke, Joni, Pita, Jemesa, Juta, kei Paula. Eratou bula kece na tagane qori ena gauna i Jisu, eratou vola tale ga na veika me baleti koya. Meda raica mada eso na ka me baleti ratou.
Cava o kila me baleti ratou na tagane qo?
E tolu eratou yapositolo, ratou dau vunau kei Jisu O kilai ratou?— O Maciu, Joni, kei Pita. Erau kilai Jisu vinaka na yapositolo o Maciu kei Joni rau qai vola eyadua na ivola me baleta na bula i Jisu. A vola tale ga na yapositolo o Joni na Vakatakila, na iMatai ni Joni, iKarua ni Joni, kei na iKatolu ni Joni. Na yapositolo o Pita a vola e rua na ivola ena iVolatabu, na iMatai kei na iKarua ni Pita. Ena ikarua ni nona ivola, a vakamacalataka kina nona tukuna mai lomalagi o Jiova me baleti Jisu: ‘Qo na luvequ. Au dau lomana, au sakitaka tale ga.’
Eso tale na tagane ena iyaloyalo eratou vakamacalataki Jisu tale ga ena nodratou ivola. Dua o Marika, a rairai tiko ena gauna a vesu kina o Jisu qai raica na ka kece e yaco. Dua tale na vuniwai o Luke, e rairai qai lotu vaKarisito ni sa mate o Jisu.
E rua tale na dauvola iVolatabu o raica ena iyaloyalo erau taci Jisu. O kilai rau?— O Jemesa kei Juta. Erau sega ni vakabauti Jisu e liu. Erau nanuma mada ga ni lialia. Ia rau qai vakabauti Jisu e muri, rau mai lotu vaKarisito sara.
Na iotioti ni dauvola iVolatabu o raica ena iyaloyalo o Paula. A yacana tu e liu o Saula ni bera ni veisau me lotu vaKarisito. E dau cati ira na lotu vaKarisito qai ca nona itovo vei ira. O kila na vuna e via lotu vaKarisito kina o Paula?— Ni gole tiko e gaunisala ena dua na siga, a rogoca ni vosa vua e dua mai lomalagi. Qori na domoi Jisu! A tarogi Paula: ‘Cava e ca kina nomu itovo vei ira era vakabauti au?’ Oti ga na ka e yaco ya, a tavuki sara me lotu vaKarisito. A qai vola e 14 na ivola ena iVolatabu, mai na Roma ina Iperiu.
Eda wilika e veisiga na iVolatabu.— Nida wilika na iVolatabu, eda vulica kina e levu na ka me baleti Jisu. O via vulica e levu tale na ka me baleti Jisu?—


text:
NODA BULA VAKARISITO
O na Guilecava?
Ena rawarawa meda beitaki keda tiko ga ena cala eda cakava sa vosota oti o Jiova. A veivosakitaki qori ena dua na ivunau kei na vidio ena Soqo ni Veiwasewase ni 2016 “Yalodina Tiko ga Vei Jiova!” Vakayagataka na JW Library app mo sarava tale kina na vidio qori, qai sauma e vica na taro qo:
-
E vakacava na dede ni nona sivo tu o Ateca?
-
Na tikinivolatabu cava eratou wilika vei Ateca na qase, e vukei koya vakacava?
-
Na cava era cakava na ivavakoso ni sa vakalesui mai o Ateca?
-
Na cava e vakatitiqataka o Ateca, e qai vukei koya vakacava o tamana?


text:
Cakacaka
Chapter 19
Ni se tiko mai Koronica o Apolosa, sa muria mai na yasana mai cake (Kalatia) o Paula ka yaco mai ki Efeso. E kea e sotava kina eso na tisaipeli.
2 Sa tukuna vei ira, "Dou sa rawata li na Yalo Tabu ni dou sa vakabauta?" Era sa tukuna vua, "Keimami se bera sara ga ni rogoca vakadua ni tiko e dua na Yalo Tabu."
3 Sa tukuna vei ira, "Ena yaca i cei dou sa papitaisotaki kina?" Era tukuna vua, "Ena yaca i Joni na dauveipapitaisotaki."
4 Sa tukuna o Paula, "O Joni e veipapitaisotaki ena papitaiso ni veivutuni, ena nona tukuna tiko e dua ena muri au mai mo dou vakabauti Koya, oqori e tukuni Jisu Karisito."
5 Nira sa rogoca oqo, era sa papitaisotaki sara ga ena yaca ni Turaga o Jisu.
6 Ia ni sa tabaki ira o Paula ena ligana, sa sobuti ira na Yalo Tabu, era sa vosataka kina na vosa tani kei na parofisai.
7 Vei ira na tiko oqo e rauta ni ra lewe tinikarua taucoko.
8 Ena vei Siga Tabu rauta e vula tolu e vunau tiko kina vakadoudou o Paula ena nodra vale ni lotu, e wasea ka vakaraitaka tiko vei ira na veika ni matanitu ni Kalou.
9 Ia eso e yalo vakavatu ka sega ni via vakabauta, era vosacataka na ka dina me baleta na Sala (Lotu Vakarisito), ena matadra na lewe vuqa, sa mani vakasuka mai kina o koya kei ira na tisaipeli, era sa qai la'ki soqoni tikoga ena rumu ni nona caka vuli o Tirano.
10 E rua taucoko na yabaki nona tiko e keya, ira na Jiu kei ira na kai Kirisi era tiko mai Esia, era sa rogoca taucoko kina nai tukutuku ni Turaga o Jisu.
11 Sa solia na Kalou ena ligai Paula me cakava eso na ka veivakurabuitaki,
12 Ni tauri mai na nona tavoi se dua na nona i sulu, me kau ka laki vakotori vua sa tauvi mate e yali na tauvi mate, vei koya talega sa curumi tevoro e dro na tevoro.
13 Ia sa so vei ira na Jiu era dau veilakoyaki ena vei korokoro ena cemuria na tevoro, era sa vakatovolea mera na cemuria talega na tevoro ena yaca ni Turaga o Jisu, e ratou sa qai lako mai vua sa curumi tevoro, ka tukuna, "keitou sa vakaroti iko ena yaca i Jisu o koya sa dauvunautaka o Paula."
14 E ratou lewe vitu talega na veitacini tagane, ka ratou luvei Siva na nodra bete levu na Jiu, e ratou via vakatovolea na ka oqo.
15 Sa qai sauma na tevoro ena gusui koya sa curumi tiko, ka vaka, "O Jisu au kila, o Paula talega au kila; ia o cei oi kemudou?"
16 Qai rikavi ratou mai na tamata sa curumi koya tu na tevoro, ka vaculaki ratou qai basubasuraka na nodratou i sulu, e ratou mamavoavoa ka cici yani i tuba ni sa sega tu na nodratou i sulu.
17 Nai rogorogo oqo e kuruseta na vanua o Efeso vei ira na Jiu kei ira na kai Kirisi; ka salavata na nodra rere kei na nodra vakarokorokotaka na Turaga o Jisu.
18 E lewe levu kina vei ira sa lotu, ka se cakava tikoga na vakatevoro era sa lako mai ka vakatusa na ka era dau cakava.
19 Era kauta mai nai vola ni veika vakatevoro kei nai yaya edau qaravi kina na tevoro, me mai vakamai ena matadra na lewe vuqa. Ni cakacakataki na kenai sau taucoko ni veika sa vakamai oqo, e rauta ni tini na udolu na dola.
20 Oqo e vakaraitaka na kena sa tubu, ka dei, ka sa vakayacoka na vosa ni Kalou ena vanua taucoko o ya.
21 Ni sa oti na veika oqo, sa yaco na veivakauqeti ni Yalo Tabu ena loma i Paula, ena nona sa na lako ki Jerusalemi nai lakolako tikoga o ya me butuki Masitonia mada kei Akaia, sa tukuna talega, "Ni oti me'u na butuki Roma sara."
22 Sa tala sara ki Masitonia e lewe e rua rau dau cakacaka vata kei koya, oqori o Timoci kei Irasito, sa tiko tale mada vakalailai mai Esia o koya.
23 Ena gauna vata oqori, sa tubu kina e dua na tiko yavavala levu me baleta na Sala ena vuku ni lotu.
24 Na ka oqo e tekivuna e dua na tamata na yacana o Timitirio, na tamata oqo edau ni caka kaukamea ka dau vakacakacakataki ira na dau ceuceu ena kena dau ceuti na matakau kaukamea levu o Daiana.
25 Ena nona kacivi ira vata mai na dau ceuceu, ka tukuna vei ira, kemudou na turaga, na bisinisi oqo sa rawa tiko kina na noda i lavo.
26 Na ka dou rogoca ka raica tiko oqo e sega ni caka tikoga e Efeso, e yaco taucoko ena vanua vaka Esia, na tamata oqo koPaula sa vunautaka vakaukauwa tiko vei ira kece na tamata, ni tukuna tiko, na ka eda cakava ena ligada e sega ni kalou, e lewe levu era sa vakabauti koya.
27 E kuria ni tukuna, e sega walega ni lutu sobu na bisinisi me sega ni rawa mai nai lavo, e sa na kasura sobu talega na vale ni soro totoka i Daiana me sega ni vakasakiti, na kalou yalewa o Daiana nai sarasara ka ra dau raica cake mai, ka sega ni vanua ga vaka Esia o vuravura taucoko.
28 Ni ra sa rogoca, sa ka levu na nodra cudru ka ra kailavaka mai, ka vaka, "Sa levu vakaidina o Daiana na kalou ni kai Efeso!"
29 Sa tubu kina ena koro levu oqo e dua na tiko yavavala, era sa tauri Keio kei Arisitako vakaukauwa oi rau nai tokani i Paula ka rau kai Masitonia, era sa tuiraki rau kina vale ni nodra soqoni vata.
30 Sa baci vinakata o Paula me curumi ira yani na lewe vuqa, ia era sa kerei koya sara ga na tisaipeli me kua ni lako.
31 Eso vei ira na vakailesilesi e cake ena yasana vaka Esia ka ra nona i tokani, era vakauta mai nai tukutuku vua me maroroya nona bula me kua ni lako kina vale ni nodra soqoni vata.
32 Sa mauwe na loma ni vale o ya ena kaikaila, ia e duidui na ka era dui kailavaka mai, e vaka me sega ni matata tiko mada ga vei ira, na ka era la'ki cakava e kea.
33 Sa kau mai o Alekisada, era tauri koya mai na Jiu ka ra mai vakaduria koya e matadra. Sa laveta o koya na ligana me ra vagagalu mada ni via cavuta o koya e dua na ka vei ira na lewe vuqa.
34 Ia ni ra sa kila ni o koya e Jiu, sa qai gu cake ga na domodra ena nodra kailavaka, "Ni sa levu vakaidina o Daiana na kalou ni kai Efeso!" Era kailavaka tu ga me rua na auwa.
35 Sa vakamalumalumutaka sobu na domodra o koya na vunivola levu ni koro oqo, ena nona tukuna oi kemudou na kai Efeso, o ira taucoko na tamata era kila tu ni o Efeso duadua ga na vanua e dau mai qaravi kina na Kalou yalewa levu o Daiana, ai vakatakarakara i Jupita ka lutu sobu mai lomalagi?
36 Na dina oqo ena sega ni rawa me tabonaki, mo dou kakua ni kitaka e dua nai tovo ca dou galu ga.
37 Ni dou sa tuiraki rau tu mai na tamata oqo eke, rau sega ni butakoca nai yaya ni vale ni soro, se me rau vosavakacacataka na nomudou kalou yalewa.
38 O koya oqo, kevaka sa via veilewaitaka e dua o Timitirio kei ira vata nona dau ceuceu sa tu na mataveilewai me walia na leqa. E kea na vanua dodonu me kau kina na kisi ni veibeitaki.
39 Ia kevaka mo dou via vaqaqa, na kena dina, sa tu na matabose ni koro me na dikeva.
40 Ena dua na leqa levu vei keda kevaka me na vaqaqa mai na matanitu o Roma na vuni vakacaca levu oqo, au na sega ni rawa me'u solia nai tukutuku dodonu baleta ni sega sara ga ni matata vinaka.
41 Ni sa vosa oti, sa qai tukuna vei ira mera sa dui veisukayaki.


text:
WASE 5
Kua ni Vakavuravura
“Dou sega ni vakavuravura.”—JONI 15:19.
1. Na cava e kauaitaka o Jisu ni bera nona mate?
ENA bogi ni bera nona mate o Jisu, e kila ni sa vakarau biuti ratou na nona tisaipeli, e kauaitaka tale ga na nodratou gauna se bera mai. E tukuna vei ratou: “Dou sega ni vakavuravura.” (Joni 15:19) A qai masulaki ratou vei Tamana ni kaya: “Eratou sega ni vakavuravura me vaka ga na noqu sega ni vakavuravura.” (Joni 17:15, 16) Cava e vakaibalebaletaka o Jisu?
2. Na “vuravura” cava e tukuna o Jisu?
2 “Na vuravura” e vakamacalataki tiko e ke e baleti ira na sega ni kila na Kalou, e lewai ira tu o Setani. (Joni 14:30; Efeso 2:2; Jemesa 4:4; 1 Joni 5:19) Ena rawa vakacava meda “sega ni vakavuravura”? Eda na veivosakitaka ena wase qo eso na sala: Meda yalodina ina Matanitu ni Kalou da qai tawaveitovaki ena veika vakapolitiki. Meda cata na yalo ni vuravura. Me rakorako na noda isulusulu kei na sasauni, donu tale ga noda rai me baleta na ilavo. Meda tokara tale ga na iyaragi e vakarautaka na Kalou.—Raica na iKuri ni iVakamacala 16.
YALODINA INA MATANITU NI KALOU
3. E raica vakacava o Jisu na veika vakapolitiki?
3 Ni bula tiko e vuravura o Jisu, e raica ni levu nodra leqa na tamata qai dredre tale ga na bula. Dua na ka nona kauaitaki ira qai vinakata me veivuke. Vakacava, e qai yaco me iliuliu ni politiki? Sega. E kila nira gadreva dina na tamata na Matanitu ni Kalou. Ni na yaco me kena Tui, e usutu bibi kina ni nona cakacaka vakavunau na Matanitu qori. (Taniela 7:13, 14; Luke 4:43; 17:20, 21) A sega ni vakaitavi ena veika vakapolitiki o Jisu, qai tawaveitovaki tiko ga. E tukuna vua na Kovana o Ponitio Pailato: “E sega ni vakavuravura na noqu Matanitu.” (Joni 18:36) Eratou tawaveitovaki tale ga na nona tisaipeli. E tukuna na ivola On the Road to Civilization nira “sega ni vakaitutu ena politiki” na lotu vaKarisito taumada. Qori tale ga na ka eda na cakava na lotu vaKarisito dina nikua. Eda na yalodina ni tokona na Matanitu ni Kalou da qai tawaveitovaki ena veika vakapolitiki ni vuravura.—Maciu 24:14.
4. Era tokona vakacava na lotu vaKarisito dina na Matanitu ni Kalou?
4 Era tu ena levu na vanua na mata era matataka nodra dui matanitu, era na sega gona ni siova na veika vakapolitiki ni vanua era tu kina. E dina tale ga qori me baleti ira na lumuti nira nuitaka mera veiliutaki kei Karisito mai lomalagi. E vola kina o Paula vei ira na lotu vaKarisito lumuti: “Keitou na mata, keitou matataki Karisito.” (2 Korinica 5:20) Era matataka na matanitu ni Kalou o ira na lumuti. Era sega ni siova na veika vakapolitiki kei na veika vakamatanitu ni vuravura qo. (Filipai 3:20) Era sa vukea ga e milioni vakacaca mera mai vulica na ka me baleta na matanitu ni Kalou. Era tokoni ira na lumuti na ‘so tale na sipi,’ era nuitaka na bula tawamudu ena vuravura vou ni Kalou. Era tawaveitovaki tale ga. (Joni 10:16; Maciu 25:31-40) Macala e ke nira sega ni vakaitavi na lotu vaKarisito dina ena veika vakapolitiki.—Wilika Aisea 2:2-4.
5. Na cava era sega ni veivaluvaluti kina na lotu vaKarisito?
5 Era raici ira na vakabauta vata na lotu vaKarisito dina mera nodra vuvale, ra qai duavata tiko se mani duidui na vanua era cavutu mai kina se nodra isususu. (1 Korinica 1:10) Koya gona ke da gole ena ivalu, eda sa valuti ira tiko noda vuvale, o ira eda vakabauta vata. E vakaroti keda kina o Jisu meda lomana ira. (Joni 13:34, 35; 1 Joni 3:10-12) E tukuna mada ga vei ira na nona tisaipeli mera lomani ira na kedra meca.—Maciu 5:44; 26:52.
6. Na rai cava me tiko vei keda na dauveiqaravi i Jiova me baleta na matanitu?
6 Eda tawaveitovaki na lotu vaKarisito, ia eda na saga meda lewenivanua vinaka. Me kena ivakaraitaki, eda na doka na matanitu nida talairawarawa ina kena lawa da qai saumi ivakacavacava. Eda na vakadeitaka ga meda solia “vua na Kalou na ka e nona na Kalou.” (Marika 12:17; Roma 13:1-7; 1 Korinica 6:19, 20) E okati ena “ka e nona na Kalou” na noda lomani koya, talairawarawa, kei na noda sokalou. Eda tu vakarau meda vakuai keda, meda kua ga ni talaidredre vei Jiova.—Luke 4:8; 10:27; wilika Cakacaka 5:29; Roma 14:8.
VORATA “NA YALO NI VURAVURA”
7, 8. Na cava “na yalo ni vuravura,” e veivakamuai vakacava?
7 Me rawa nida tawasei keda mai na vuravura i Setani, e bibi me kua ni lewai keda “na yalo ni vuravura.” Na yalo qo e baleta na ivakarau ni vakasama kei na itovo e vakavuna o Setani, e lewai ira tu na sega ni qaravi Jiova. Ia era cata na mataqali rai va qori na lotu vaKarisito. Me vaka e tukuna o Paula, “e sega ni soli vei keda na yalo ni vuravura, na yalo ga ni Kalou.”—1 Korinica 2:12; Efeso 2:2, 3; raica na iKuri ni iVakamacala 17.
8 Na yalo ni vuravura e uqeta na nanumi koya ga, 1 Joni 2:16; 1 Timoci 6:9, 10) E soli isele na Tevoro me vakacalai ira na dauveiqaravi i Jiova, me veretaki keda tale ga meda duavata kei na nona rai.—Joni 8:44; Cakacaka 13:10; 1 Joni 3:8.dokadoka, kei na veivorati. E vakavuna na talaidredre vua na Kalou. E vinakata o Setani mera cakava na tamata na ka ga era vinakata, mera kua ni vakasamataka na kena itinitini. E vinakata me nanumi ni bibi duadua “na gagadre ni yago, [kei] na gagadre ni mata.” (
9. Ena rawai keda vakacava na yalo ni vuravura?
9 Na yalo ni vuravura e wavokiti keda tu me vaka ga na cagi. Eda na rawai ke da sega ni vorata. (Wilika Vosa Vakaibalebale 4:23.) Eda na rairai sega ni siqema ni sa tekivu vakamuai keda tiko nodra rai kei na nodra itovo na sega ni qaravi Jiova. (Vosa Vakaibalebale 13:20; 1 Korinica 15:33) Se na rawa ni vakamuai keda eso na ka me vaka na iyaloyalo vakasisila, vukitani, se na qito e kaukaua kina na veisisivi.—Raica na iKuri ni iVakamacala 18.
10. Eda na vorata vakacava na yalo ni vuravura?
10 Eda na qarauna vakacava me kua ni lewai keda na yalo ni vuravura? Meda volekati Jiova da qai laiva me dusimaki keda nona vuku. Meda masuta wasoma na yalona tabu da qai vakaogai keda ena noda qaravi koya. O Jiova e kaukaua duadua ena vuravura kei na lomalagi. Eda nuidei gona ni na rawa ni vukei keda meda vorata na yalo ni vuravura.—1 Joni 4:4.
ROKOVA NA KALOU ENA NOMU ISULUSULU
11. E veivakamuai vakacava na yalo ni vuravura ina isulusulu?
11 E kilai tale ga nida sega ni vakavuravura ena noda isulusulu kei na sasauni. Levu era vakaisulu mera raici kina, mera uqeta na vakasamataki ni ivalavala dukadukali, na yalo ni talaidredre, se mera vakaraitaka na levu ni nodra ilavo. So tale era sega ni kauaitaka na kedra irairai. De ra digia mera sakulevu se duka. Eda na sega ni vakalaiva na mataqali rai va qo me lewa na noda isulusulu kei na sasauni.
12, 13. Na ivakavuvuli cava ena yaga nida digia na isulu meda tokara?
12 Nida dauveiqaravi i Jiova, eda dau vinakata me 1 Timoci 2:9, 10; Juta 21.matau na noda isulusulu, savasava, qai veiganiti. Eda tokara na isulu “e rakorako, me laurai kina na yalomatua,” me kilai nida “qarava na Kalou.”—
13 Na noda isulusulu e rawa ni lewa na nodra rai eso tale me baleti Jiova kei ira na nona tamata. Eda vinakata meda cakava “na ka kece me vakalagilagi kina na Kalou.” (1 Korinica 10:31) E okati ena yalomalumalumu noda doka na ivakarau ni lomadra kei na nodra rai eso tale. Koya gona nida sauni keda se digia na noda isulu, meda nanuma tiko ni na tarai ira eso tale na noda digidigi.—1 Korinica 4:9; 2 Korinica 6:3, 4; 7:1.
14. Na cava meda nanuma tiko nida digia na isulu meda tokara ena veiqaravi tabu?
14 E dau vakacava noda isulusulu ena soqoni kei na cakacaka vakaitalatala? Eda vinakata meda raici kina? E veivakamadualaki? Eda nanuma ni sega ni dua me lewa noda isulusulu? (Filipai 4:5; 1 Pita 5:6) Macala ga nida dau vinakata meda rairai maqosa, ia eda na maqosa sara nida vakaitovotaka na itovo vaKarisito. Qori na ka e raica o Jiova. Na itovo qori e vakaraitaka dina na “tamata e loma . . . , e talei sara ena mata ni Kalou.”—1 Pita 3:3, 4.
15. Na cava e sega ni tukuna kina vakadodonu o Jiova na isulusulu kei na isasauni meda digia?
15 E sega ni vakarautaka o Jiova e dua na lisi balavu me baleta na isulu meda dara se kua. E vakarautaka ga na ivakavuvuli vakaivolatabu me vukei keda meda digidigi vinaka. (Iperiu 5:14) Ke mani vakatulewa lelevu se lalai, e vinakata o Jiova me yavutaki ga ena noda lomani koya kei na so tale. (Wilika Marika 12:30, 31.) O ira na tamata i Jiova e veiyasa i vuravura e duidui na nodra isulusulu ena vuku ni nodra ivakarau vakavanua kei na ka era taleitaka. Na duidui qori e totoka qai veivakabulabulataki.
RAI DONU ME BALETA NA ILAVO
16. E veisaqasaqa vakacava na rai ni vuravura me baleta na ilavo kei na ka e vakavulica o Jisu? Na taro cava meda vakasamataka?
16 E vinakata o Setani meda nanuma ni na vakavu marau na ilavo kei na iyau, ia era kila na Luke 12:15) E sega ni rawa ni vakamarautaki keda dina na ilavo. Eda sega ni kunea kina na veitokani dina, vakacegu se bula tawamudu. Eda dau vinakata eso na ka meda taukena, eda via marautaka tale ga na bula. Ia e vakavulica o Jisu nida na marau ke vinaka noda veiwekani kei na Kalou, ke da vakabibitaka tale ga noda sokalou. (Maciu 5:3; 6:22, ivakamacala e ra) Tarogi iko mada: ‘Vakacava, sa lewai au tale ga na rai ni vuravura me baleta na ilavo? Au vakasamataka qai veitalanoataka vakalevu?’—Luke 6:45; 21:34-36; 2 Joni 6.dauveiqaravi i Jiova ni sega ni dina qori. Eda nuitaka na vosa i Jisu: “Ke levu mada ga na ka e tu vua e dua, ena sega ni vakatau na nona bula ena veika e taukena.” (
17. Ena vinaka vakacava nomu bula ke o cata na rai ni vuravura me baleta na ilavo?
17 Ke da vakabibitaka noda qaravi Jiova da qai cata na rai ni vuravura me baleta na ilavo, ena vakainaki na noda bula. (Maciu 11:29, 30) Eda na marau, da qai vakila na vakacegu. (Maciu 6:31, 32; Roma 15:13) Eda na sega ni lomaocaocataka vakalevu na iyau. (Wilika 1 Timoci 6:9, 10.) Eda na marautaka na soli ka. (Cakacaka 20:35) Ena levu tale ga na gauna eda vakayagataka kei ira eda lomana, da qai moce vinaka.—Dauvunau 5:12.
NA “IYARAGI KECE”
18. Na cava e saga tiko o Setani?
18 E saga tiko o Setani me vakaleqa na noda veiwekani kei Jiova, meda solia gona noda vinaka kece meda karona. Eda veivala tiko kei “ira na yalo ca Efeso 6:12) E sega ni vinakata o Setani kei ira nona timoni meda mamarau se bula tawamudu. (1 Pita 5:8) Era valuti keda tiko na meca kaukaua, ia eda rawa ni qaqa ena veivuke i Jiova!tawarairai.” (
19. E vakamacalataka vakacava na Efeso 6:14-18 na “iyaragi” ni lotu vaKarisito?
19 Ena gauna makawa, era vakaiyaragi na sotia mera taqomaki ira ena bucanivalu. Eda na taqomaki tale ga nida dara tiko ga na “iyaragi” e solia o Jiova. (Efeso 6:13) Eda wilika me baleta na “iyaragi” qo ena Efeso 6:14-18: “O koya gona moni tudei, me ivau ni tolomuni na ka dina, me isasabai ni seremuni na yalododonu, me qai tu vakarau ni vakaivava na yavamuni ena itukutuku vinaka ni vakacegu. Ia na kena e bibi duadua, moni taura na isasabai levu ni vakabauta, moni bokoca kina na gasau waqa kece i koya na vunica. Moni taura tale ga na isala ni bula, kei na iseleiwau ni yalo tabu, ya na vosa ni Kalou, ena gauna vata qori moni dau kerea na veidusimaki ni yalo tabu ena ituvaki kece ga oni cabora kina na veimataqali masu kei na kerekere.”
20. Na cava meda cakava me taqomaki keda na noda “iyaragi”?
20 Ke guilecava na sotia e dua na nona iyaragi e dau taqomaka na yagona, qori sara ga na vanua ena ravuti koya kina na meca. Ke da vinakata me taqomaki keda na noda “iyaragi,” bibi meda kua ni guilecava e dua. Meda dara tiko ga, da qai maroroya vinaka. Eda na vala tiko ga me yacova ni sa vakarusai na vuravura i Setani, sa kawaboko tale ga mai vuravura o Setani kei ira nona timoni. (Vakatakila 12:17; 20:1-3) Ke da valuta tiko na gagadre ca se noda malumalumu, meda kua ni soro!—1 Korinica 9:27.
21. Eda na qaqa vakacava?
21 E kaukaua cake vei keda na Tevoro. Ia ena veivuke i Jiova eda rawa ni qaqa! Meda yalodina tiko ga, bibi meda masu vei Jiova, vulica nona Vosa da qai veimaliwai kei ira na mataveitacini. (Iperiu 10:24, 25) Ena vukei keda qori meda yalodina tiko ga da qai tu vakarau ni taqomaka noda vakabauta.
TU VAKARAU NI TAQOMAKA NOMU VAKABAUTA
22, 23. (a) Eda na vakarautaki keda vakacava meda taqomaka noda vakabauta? (b) Na cava eda na veivosakitaka ena ulutaga tarava?
22 E bibi meda tu vakarau ni taqomaka noda vakabauta e veigauna. (Joni 15:19) Levu na ituvaki eda na vakaraitaka kina na iVakadinadina i Jiova nida duidui. Tarogi iko mada: ‘Au kila na vuna meu tutaka kina noqu vakabauta? Au vakadeitaka ni dina na iVolatabu kei na dauveiqaravi yalodina? Au sakitaka niu dua na iVakadinadina i Jiova? (Same 34:2; Maciu 10:32, 33) Au rawa ni vakamacalataka noqu vakabauta?’—Maciu 24:45; Joni 17:17; wilika 1 Pita 3:15.
23 E matata ena levu na ituvaki na ka meda cakava meda tawasei keda tani mai vuravura. Ia ena sega ni matata ena so tale na gauna. Levu na sala e via lawakitaki keda kina o Setani, dua vei ira na ka ni veivakamarautaki. Eda na digia vakayalomatua vakacava na ka ni veivakamarautaki? Ena dikevi qori ena wase e tarava.


text:
ITALANOA 51
O Ruci kei Neomai
E DUA na ivola ena iVolatabu e vakayacani vei Ruci. Oqo na italanoa me baleta e dua na vuvale eratou bula ena gauna era veiliutaki tu kina e Isireli na dauveilewai. E sega ni Isireli o Ruci, e yalewa ni Moapi. Ia e lomani Jiova vakalevu baleta ni sa vulica ni Kalou dina. A dau tukuni Jiova vei Ruci e dua sa kena marama toka, o Neomai.
E marama ni Isireli o Neomai. Rau a toki vakaveiwatini kei rau na luvedrau tagane i Moapi ena gauna ni dausiga e Isireli. A qai mate na watina ena dua na siga. Erau vakawati yalewa ni Moapi ruarua na luvena tagane. Na yacadrau na vugona o Ruci kei Oripa. Rau a qai mate tale ga na luve i Neomai tagane ni oti toka e tini na yabaki. E rarawa vakalevu o Neomai kei rau na vugona. Na cava sa na qai cakava tu oqo o Neomai?
Dua na siga a nanuma o Neomai me lesu vei ira na wekana i Isireli. Erau vinakata o Ruci kei Oripa me ratou tiko vata ga, rau mani muri koya tu yani. Ni se sega ni yawa na vanua eratou lakova, sa kaya o Neomai vei rau na vugona: ‘Drau dui lesu tale vei tinamudrau.’
A reguci rau na goneyalewa o Neomai me sa vakamoce. Ratou mani veitagicaki vakalevu ni rau sa rui nanumi Neomai. Erau kaya: ‘Sega! Keirau na lako vata kei iko vei ira na kai nomu.’ A sauma o Neomai: ‘Mo drau lesu tale na luvequ. E vinaka cake mo drau tiko ena nomudrau vanua.’ Sa mai lesu yani o Oripa, ia e bese ga o Ruci.
E vuki vua o Neomai qai kaya: ‘Sa lesu o Oripa. Mo lako tale ga o iko.’ E sauma o Ruci: ‘Kua ni cike meu lako tale ga o yau! Daru na lako vata. Na vanua o lako kina, au na lako kina, na vanua o na tiko kina, au na tiko kina. O ira na kai nomu era na kai noqu, nomu Kalou ena noqu Kalou. Na vanua o mate kina, au na mate kina, au na bulu tale ga kina.’ Ni oti nona cavuta na vosa oqori, e sega tale ni qai kaya e dua na ka o Neomai.
Lakolako, rau qai yaco yani i Isireli na veivugoni. Sa tekivu cakacaka sara o Ruci ena iteitei, ni rau donuya na gauna e dau tamusuki kina na sila. E vakatara e dua na turaga, na yacana o Poasa, me kumuni sila mai na nona were o Ruci. O kila se o cei na tina i Poasa? Na yalewa ni Jeriko, o Reapi.
Dua na siga sa kaya o Poasa vei Ruci: ‘Au mai rogoca na nomu dau yalovinaka vei Neomai. Au kila tale ga na nomu biuti rau mai na tamamu, na tinamu kei na nomu vanua mo mai tiko vata kei ira ni sega sara tu ga ni veikilai. Me vakalougatataki iko o Jiova.’
A sauma o Ruci: ‘Oni sa caka vinaka saka vei au. E vakayaloqaqataki au na nomuni vosa.’ E taleitaki Ruci vakalevu o Poasa. Sega ni dede rau sa vakamau. E vakamarautaki Neomai dina na ka oqo! Ia a qai marau sara vakalevu ni sa sucu o Opeti na luvedrau ulumatua tagane o Poasa kei Ruci. E qai tuka i Tevita o Opeti. Eda na qai vulica tale vakamalua e levu na ka baleti koya.
Na ivola kei Ruci.


text:
NODA BULA VAKARISITO
Ra iTabagone
—Kua ni Vakaberabera ni Curuma na “Katuba Levu”
E rawarawa tu ga noda vakasamataka nida na gonegone tu ga, eda na sega tale ga ni vakila “na gauna rarawa” e salavata mai na bula vaqase ena vuravura i Setani. (Dvu 12:1) Ke o itabagone, vakacava rawa ni o vakasamataka mo vakalevutaka nomu gauna mo cakacaka kina vakaitalatala vakatabakidua?
E dau yacovi keda kece “na ka e sega ni namaki” wili kina o ira na itabagone. (Dvu 9:11) “Oni sega mada ga ni kila se na vakaevei na nomuni bula nimataka.” (Jem 4:14) Kua gona ni lokuyara nomu tekia na isausau vakayalo. Curu ina “katuba levu ni cakacaka” e dola tu vei iko. (1Ko 16:9) O na sega ni veivutunitaka.
Eso na isausau vakayalo mo tekia:
-
Vunau ena dua tale na vosa
-
Painia
-
Tiko ena vuli e vakarautaka na isoqosoqo
-
Tarataravaki
-
Veiqaravi e peceli
-
iVakatawa ni tabacakacaka


text:
NODA BULA VAKARISITO
O sa Vakayagataka Tiko na JW Library?
Na JW Library e dua na porokaramu sega ni saumi (software application) e rawa ni download kina na iVolatabu, ivola, vidio, kei na katokatoni ena noda talevoni, tablet, se kompiuta.
SALA MO RAICA KINA: Gole ena Internet, dreta (install) na JW Library mai na app store. Na porokaramu qo e tiko ena levu na talevoni kei na tablet. Ni o sema ena Internet, dolava na porokaramu (app), digia na ka o vinakata me download ena nomu talevoni se tablet. Ke sega e vale na Internet, o rawa ni lako ena Vale ni Soqoni, valenivola (library), se valenikofi. Ni sa download rawa na ivola ena nomu talevoni se tablet, e sega tale ni vinakati mo sema ena Internet. Ni vakacurumi tiko ga na ka vovou ena JW Library, e vinakati mo dau sema ena Internet me vakavoui na nomu porokaramu.
VUNA ME DUA KINA NA NODA: E vakarawarawataka na JW Library na noda vuli vakataki keda, meda kila tale ga na ka e vulici ena soqoni. E yaga tale ga ena cakacaka vakaitalatala. Era vakadinadinataka eso ni yaga na porokaramu qo ena vunau tawalokuci ni rawa nida qaseqasetaka ni wasea na itukutuku e tu kina.


text:
ITALANOA 46
Na Bai kei Jeriko
NA CAVA e bale kina na bai kei Jeriko? E vaka ga ni lutuka e dua na gasaukuro levu. Ia ena gauna oya era a sega tu kina na gasaukuro kei na dakai. Oqo e dua tale na cakamana i Jiova. Meda raica mada se yaco vakacava.
Rogoca mada na ka e kaya o Jiova vei Josua: ‘Mo yavokita na koro kei ira na nomu tamata era dau vala. Ni yavoki ga vakadua ena veisiga. Me ono na siga taucoko nomuni cakava tiko oqori. Dou colata tale tiko ga na kato ni veiyalayalati. Me ratou liu tiko vei kemudou e vitu na bete eratou dau uvu davui.
‘Ia dou qai yavoki vakavitu ena ikavitu ni siga. Oti me uvuci sara vakabalavu na davui, ra qai kaila ena domodra taucoko na tamata ena vakacibivalu. Ena qai bale na bai!’
E cakava o Josua kei ira na tamata na ka e kaya o Jiova. Ra yavoki galugalu ga e veisiga. E rogo ga na davui kei na yavadra. E rairai vakarerei ira sara ga na kedra meca na tamata ni Kalou e Jeriko. O raica na wa damudamu ni lili toka ena dua na katubaleka? Oqori na katubaleka ena vale nei Reapi. Io, e cakava sara ga o koya na ka rau a tukuna vua na yamata. Ratou tiko kece e loma na nona vuvale.
Ena ikavitu ni siga nira yavoki oti vakavitu, era uvuca sara na davui ra qai kaila na tamata ni valu. E kasura na bai. Sa qai kaya o Josua: ‘Ni lai vakama na koro, qai vakamatei ira kece na tamata. Vakama na ka kece vakavo ga na siliva, koula, parasa, kei na kaukamea. Na veika oqori me kau ina valeniyau i Jiova.’
E kaya tale vei rau na yamata: ‘Drau lai kauti Reapi mai kei na nona vuvale.’ Eratou bula ga o Reapi kei na nona vuvale, ni rau a yalataka na yamata.


text:
Kentucky
Kentucky e dua na ituvaki e toka ena ceva kei Amerika. Kentucky e ka levu duadua na 37th kei na 26th levu duadua e lelevu na 50 na Amerika.
Na karakarawaco yasana ena yasa ni vale e loma ni veivale ni kena ituvaki koroturaga, o Frankfort, ka vakakina na kena e rua na siti levu, o e Louisville kei Lexington, e rua ka tiko vata e vale me sivia na 20% ni iwiliwili ni tamata. E wasea o Kentucky na iyalayala kei Illinois, Indiana, kei Ohio ki na vualiku, na Ra Virginia kei Virginia ki na tokalau, Tennessee ki na ceva, kei Misuri ki na ra.
Kentucky e kilai me "Karakarawaco Ituvaki", e dua na yacabuli ka yavutaki ena Kentucky karakarawaco, e dua na species ni co e kunei ena vuqa na kena veico. Kentucky e vale ki na ivakarau duadua ni qaravatu e vuravura, o Mammoth Cave National Park, e dua vei ira na qalova cecere duadua ni tatabaki waisala kei na sala e tiko kina na contiguous Amerika, kei na rua na tamata lelevu e na kena tokalau ena Uciwai Mississippi.


text:
WASE 11
Me Savasava na iTovo—Ni Savasava na Kalou
1. Na cava e raica o Isikeli e vakatubuqoroqoro tale ga vei keda nikua?
RAITAYALOYALOTAKA mada ni o raica na ka vakatubuqoroqoro a raica tale ga o Isikeli ena 25 vakacaca na senitiuri sa oti: O sa volekata yani na lomanibai ni dua na valenisoro vakaitamera e taliva qai savasava. Sa wawa tu e dua na agilosi kaukaua me vakasarasarataki iko ena vanua totoka qori! O cabeta sara na vitu na ikabakaba ina dua vei ratou na tolu na matamata e rauta ni 30 na mita na kena cere. Dua na ka na nomu qoroqoro. O raica na valeniyadra ni o yaco ina matamata, e ceuti tale tu ga ena duru na vuniniuniu totoka.—Isik. 40:1-4, 10, 14, 16, 22; 41:20.
2. (a) Na cava e vakatakarakarataka na valenisoro ena raivotu? (Raica tale ga na ivakamacala e ra.) (b) Na cava e dusia na matamata ni valenisoro?
2 Qori na raivotu ni valenisoro vakayalo. Ena wase 40 ina 48 ni nona ivola, e vakamatailalaitaka kina o Isikeli na ivakamacala vakaparofisai ni valenisoro. Na valenisoro e vakatakarakarataka na ituvatuva ni sokalou savasava i Jiova. Na ka kece me baleta na valenisoro vakayalo qori, e vakaibalebale tale ga ena noda sokalou ena iotioti ni veisiga qo. * Na cava e dusia na matamata cecere? E dusia na ivakatagedegede cecere qai dodonu ni Kalou mera muria o ira na vakaitavi ena sokalou savasava i Jiova. Qori tale ga na ka e vakabibitaki ena vuniniuniu e ceuti tu e lalaga, e dau cavuti ena iVolatabu ena so na gauna na vuniniuniu me dusia na ka e dodonu. (Same 92:12) Vakacava na valeniyadra? O ira na sega ni doka na ivakatagedegede ni Kalou e vakatabui mera vakaitavi ena sokalou e savasava, totoka qai veidusimaki ina sala ni bula.—Isik. 44:9.
3. Na cava e gadrevi kina mera vakasavasavataki tiko ga na imuri i Karisito?
3 Sa vakayacori vakacava na raivotu i Isikeli? Eda raica ena Wase 2 ni ivola qo, ni vakayagataki Karisito o Jiova me vakasavasavataki ira na nona tamata mai na 1914 ina itekivu ni 1919. Ia a sega ni yala ga e keri na veivakasavasavataki! Ena 100 na yabaki sa oti, e tokona tu ga o Karisito na ivakatagedegede savasava i Jiova me baleta na itovo. E gadrevi kina mera vakasavasavataki tiko ga na nona imuri. Na vuna? E kumuni ira tiko o Karisito mai na vuravura e torosobu na kena itovo, ia e saga o Setani me vagolei ira lesu ina soso se na ivalavala dukadukali. (Wilika 2 Pita 2:20-22.) Meda raica mada e tolu na ituvaki eda vakasavasavataki tiko ga kina na lotu vaKarisito dina. Kena imatai na noda itovo, kena ikarua na ituvatuva yaga me savasava tiko ga kina na ivavakoso, kena ikatolu na vuvale.
Vakasavasavataki na iTovo
4, 5. Na ivadi cava sa vakayagataka voli mai vakadede o Setani? Na cava e yaco kina?
4 Eda dau kauaitaka vakalevu na dauveiqaravi i Jiova na ivalavala e dodonu qai savasava. Qori na vuna eda ciqoma kina na idusidusi matata e vakarautaki me baleta na itovo. Raica mada e vica na kena ivakaraitaki.
5 Veiyacovi tawadodonu. E inaki i Jiova me savasava qai marautaki na nodra veiyacovi na veiwatini. Ia e via temaki keda o Setani meda vakayagataka vakatani na isolisoli talei qori me kua ni vakadonui keda kina na Kalou. A vakayagataka o Setani na ivadi qori ena gauna i Pelami qai vakaloloma na kena itinitini, ia sa qai vakayagataka vakalevu sara ena iotioti ni veisiga.—Tiko 25:1-3, 9; Vkta. 2:14.
6. Na bubului cava e tabaki ena Vale ni Vakatawa? E yaga vakacava na bubului qori vei ira e levu? Na cava sa sega ni vakayagataki tale kina? (Raica tale ga na ivakamacala e ra.)
6 Me vorati na ivadi i Setani, a tabaki ena Vale ni Vakatawa ni 15 June, 1908, e dua na bubului e okati kina na veidinadinati qo: “Ena vanua kece au tiko kina, ena tautauvata tu ga na noqu ivalavala vua na tagane keu yalewa se vua na yalewa keu tagane, seu mani tiko taudua se matanalevu.” * E sega ni ivakaro na bubului qori, ia e levu era ciqoma ra qai vakadonuya me tabaki na yacadra ena Vale ni Vakatawa. A yaga vei ira e levu ena gauna ya na bubului qori, oti e vica na yabaki e laurai ni sa sega ni vu mai lomadra e levu nodra muria, mani vakatulewataka na isoqosoqo me sa kua ni vakayagataki tale. Ia e muri tu ga na kena ivakavuvuli me baleta na itovo savasava.
7. Na leqa cava e vakamacalataki ena Vale ni Vakatawa ni 1935? Na cava e qai tukuni vakadodonu kina?
7 Sa qai kaukaua ga na sasaga i Setani. E vakamacalataki ena Vale ni Vakatawa ni 1 Maji, 1935, na nodra rai cala eso na dauveiqaravi i Jiova. Qori na nodra nanuma ni sega ni gadrevi mera muria na ivakatagedegede savasava i Jiova ena so tale na basoga ni nodra bula, ke ra sa vakaitavi tiko ena cakacaka vakaitalatala. E qai tukuna vakadodonu na Vale ni Vakatawa: “Me kua ni nanuma e dua ni bibi ga me vakaitavi ena cakacaka vakavunau. Era matataki Jiova na nona ivakadinadina, e dodonu gona mera matataki Jiova vinaka kei na nona matanitu.” E vakamatatataki tale ga ena ulutaga na ivakasala me baleta na vakawati kei na veiyacovi, me vukei keda meda “dro tani mai na veiyacovi tawadodonu.”—1 Kor. 6:18.
8. Na cava e vakabibitaki kina vakalevu ena Vale ni Vakatawa na ibalebale dina ni vosa vaKirisi ni veiyacovi tawadodonu?
8 Ena veiyabaki sa sivi, e vakabibitaki vakalevu ena Vale ni Vakatawa na ibalebale dina ni por·neiʹa, e vakayagataki ena iVolatabu vaKirisi me ivakadewa ni veiyacovi tawadodonu. Na por·neiʹa e sega ni yalani ga ena veiyacovi, e okati tale ga Efeso 4:17-19.kina na ivalavala dukadukali tale eso, na ivalavala vakasisila kece e kilai ni dau vakayacori ena vanua era tiko kina na saqamua. Eda taqomaki gona na imuri i Karisito mai na ivalavala sa takalevu tu nikua e vakatanitaki kina na veiyacovi.—Wilika
9, 10. (a) Na leqa cava tale e vakamacalataki ena Vale ni Vakatawa ni 1935? (b) Na cava e kaya na iVolatabu me baleta na ivakavakayagataki dodonu ni alakaolo?
9 Gunu sivia. A vakamacalataki e dua tale na leqa ena Vale ni Vakatawa ni 1 Maji, 1935: “E laurai nira dau gunu [alakaolo] eso ra qai lai cakacaka vakavunau se cakava eso tale na itavi vaKarisito. Ia na cava e kaya na iVolatabu ena ivakavakayagataki dodonu ni waini? Vakacava ke vakaleqa na nona veiqaravi e dua ena nona isoqosoqo na Turaga na nona gunu waini, e donu ya?”
10 A saumi qori ena rai vakaivolatabu me baleta na alakaolo. E sega ni vakacala na iVolatabu na gunuvi vakalailai ni waini kei na so tale na mataqali alakaolo, ia e vakacala na mateni. (Same 104:14, 15; 1 Kor. 6:9, 10) Vakacava na gunuvi ni alakaolo ni qaravi na itavi vakalou? E matata vinaka tu vei keda na kedrau italanoa na luvei Eroni, a vakamatei rau na Kalou ni rau cabora vua na isoro e sega ni vakadonui. Oti toka ga na ka e yaco qori, a vakasalataki ira sara na bete o Jiova mera kua ni gunu alakaolo nira qarava na nodra itavi vakalou. Eda kila rawa e keri na ka e rairai vakavuna me rau cakava na ka tawadodonu na luvei Eroni. (Vunau 10:1, 2, 8-11) Ni muri na ivakavuvuli qori nikua, eda sega tale ga ni gunu alakaolo na imuri i Karisito nida qarava na itavi vakalou.
11. E yaga vakacava na kena vakamatatataki vei keda na gunu sivia?
11 E vakamatatataki tale ga vei ira na tacida ena veiyabaki sa sivi na gunu sivia, na kena sa wasoma se vakatanitaki me sa lai bobula kina e dua. Na veidusimaki vakayalo ena kena gauna donu e vukei ira e levu mera cakava na veiveisau e gadrevi ra qai lewai ira vinaka tale. Ia eso tale era vukei mera levea na ituvaki e rawa ni tini ena gunu sivia. Me kua gona ni gunuvi vakasivia na alakaolo ni rawa ni vakarogorogocataki kina e dua kei na nona vuvale, e bibi sara ni na vakaleqa na nodratou sokalou savasava vei Jiova.
“Ena sega vakadua ni boiboi tavako na noda Turaga se biuta e gusuna e dua na ka dukadukali.”—C. T. Russell
12. Era raica vakacava na vakatavako na tacida ni bera mada ga na iotioti ni veisiga?
12 Vakatavako. Ni bera mada ga na iotioti ni veisiga, era sa tekivu vakaraitaka na tacida nira cata na vakatavako. E nanuma lesu ena vica na yabaki sa oti e dua na tacida itabaqase o Charles Capen, na imatai ni nodrau sota kei Charles Taze Russell ena icavacava ni ika19 ni senitiuri. A se yabaki 13 ena gauna qori o Capen, qai raici ratou vakaveitacini o Russell ena ikabakaba ni Bible House e Allegheny, Pennsylvania. A tarogi ratou sara: “Dou vakatavako tiko? Au boica na tavako.” Eratou tukuna vua ni ratou sega ni vakatavako. Eratou kila rawa e keri na rai i Russell me baleta na vakatavako. Ni vakamacalataka o Brother Russell na 2 Korinica 7:1 ena Vale ni Vakatawa ni 1 Okosita, 1895, e kaya: “Au vakabauta ni sega ni lagiti na Kalou ena vakatavako, qai sega ni yaga vua na lotu vaKarisito me vakayagataka na kena mataqali cava ga. . . . Ena sega vakadua ni boiboi tavako na noda Turaga se biuta e gusuna e dua na ka dukadukali.”
13. Na idusidusi cava tale e tabaki ena 1973?
13 A vakatokai na tavako ena Vale ni Vakatawa ni 1935 me “co ca vakasisila,” o koya tale ga e mama se kania ena sega ni rawa ni lewe tiko ga ni vuvale e Peceli se matataka na isoqosoqo ni Kalou ena cakacaka vakapainia se ivakatawa dauveilakoyaki. E tabaki ena Vale ni Vakatawa ni 1 June, 1973 e dua tale na idusidusi ni itovo savasava. E vakamacalataki kina ni sega ni rawa ni lewe tiko ga ni ivavakoso na lotu vaKarisito e sega ni muduka na vakatavako, na ivalavala e rawa ni veivakamatei, e dukadukali qai tawayalololoma. Era na vakasivoi o ira na sega ni biuta na vakatavako. * Qori e dua tale na ka bibi e vakasavasavataki ira kina na nona imuri o Karisito.
14. Na cava na rai ni Kalou me baleta na dra? Na cava e vakavuna na kena takalevu na soli dra?
14 Vakayagataki vakatani ni dra. A vakamatatataka na Kalou ena gauna i Noa me kua ni laukana na dra. E vakabibitaka tale qori ena nona Lawa vei ira na Isireli, qai vakarota na ivavakoso vaKarisito me “tabu . . . na dra.” (Caka. 15:20, 29; Vkte. 9:4; Vunau 7:26) Ia e rawai ira e levu nikua o Setani mera beca na ivakaro qori ni Kalou. Ena ika19 ni senitiuri, era vakatovolea wale ga na vuniwai na soli dra. Sa qai tete na ivakarau qori ni sa kilai ni rawa ni vakayagataki vua e dua tale na nona dra e dua ke tautauvata. A tekivu kumuni qai maroroi na dra ena 1937, qai vakayagataki vakalevu ena vuku ni iKarua ni iValu Levu. Sega ni dede sa takalevu e veiyasa i vuravura na soli dra.
15, 16. (a) Na cava era cakava na tacida nira vakatovolei ena soli dra? (b) Na ivukevuke cava e vakarautaki me vakamatatataka na soli dra kei na kena isosomi? Na cava e rawati kina?
15 A se tukuni sara ena Vale ni Vakatawa ni 1944, ni soli dra e tautauvata ga ni laukana na dra. E vakabibitaki qai vakamatatataki ena yabaki tarava na rai vakaivolatabu qori. A tabaki ena 1951 eso na taro kei na kena isau me vukei ira na tacida nira veivosaki kei ira na vuniwai. Ena vuku ni nodra rai me baleta na dra, era vakalewai, sevaki qai tusaqati na imuri yalodina i Karisito e veiyasa i vuravura, ia era yaloqaqa tu ga. Ena veidusimaki i Karisito, e tabaka tiko ga na isoqosoqo na ivukevuke yaga me vaka na brochure kei na ulutaga e vakarautaki vinaka qai matata na kena ivakamacala.
16 Era gole eso na qase ni ivavakoso ina veivalenibula ena 1979 mera lai vakamacalataka vinaka vei ira na vuniwai na veika eda vakabauta, kena yavu vakaivolatabu, kei na veika e rawa ni isosomi ni dra. Ena 1980, e vakayacori sara ga e dua na vuli me veivuke ena itavi qori ra qai tiko kina na qase ena 39 na siti e Merika. Toso na gauna, e vakadonuya na iLawalawa Dauvakatulewa me tauyavu e veiyasa i vuravura na Komiti Veitaratara kei na Valenibula. Vakacava e bau mana Efeso 5:25-27.na sasaga kece qori ena veiyabaki sa sivi? E tini vakacaca na udolu era veiqaravi ena tabana ni bula nikua, wili kina na vuniwai, dauveisele kei na dauveivakamoceri, era tokoni keda ra qai doka na noda vakatulewa me kua ni soli vei keda na dra. E levu na valenibula era sa sega ni vakayagataka na dra ena nodra veiqaravi, eso era tukuna ni veiqaravi vakavuniwai vinaka duadua. E vakatubuqoroqoro dina na sala e taqomaki keda tiko kina na nona imuri o Jisu me kua ni vakadukadukalitaki keda o Setani.—Wilika
17. Eda na vakaraitaka vakacava nida marautaka na nona vakasavasavataki keda o Karisito?
17 E vinaka meda taroga, ‘Eda marautaka na nona vakasavasavataki keda o Karisito, kei na nona veivakavulici meda muria na ivakatagedegede cecere i Jiova me baleta na itovo?’ Ke vaka kina, meda nanuma tiko ena sega ni cegu nona temaki keda o Setani meda beca na ivakatagedegede savasava ni itovo qai tawayalodina vei rau o Jiova kei Jisu. Me kua ni rawai keda o Setani, e veivakasalataki qai veivakadreti tu ga vakayalololoma na isoqosoqo i Jiova ena itovo tawakilikili ni vuravura qo. Meda kauaitaka mada ga, da ciqoma qai muria tiko ga na ivakasala yaga qori.—Vkai. 19:20.
Taqomaki na iVavakoso
18. Na cava eda vulica ena raivotu i Isikeli me baleti ira na nakita mera beca na ivakatagedegede ni Kalou?
18 Na ikarua ni veivakasavasavataki e vauca na ituvatuva me kua ni dukadukali kina na ivavakoso. E ka ni rarawa nira sega ni dina eso ena nodra yalayala vua na Kalou ra qai sega ni muria tiko ga na ivakatagedegede savasava i Jiova me baleta na itovo. Eso e veisau na lomadra ra qai nakita mera beca na ivakatagedegede qori. Na cava me vakayacori vei ira qori? Eda rawa ni kila na kena isau ena ivakamacala ni raivotu i Isikeli me baleta na valenisoro vakayalo ena itekivu ni iwase qo. O se nanuma tiko na cava e tu ena matamata kece? Io, na valeniyadra. E yadravi tu na valenisoro me kua ni curu kina o koya e “sega ni cili na lomana.” (Isik. 44:9) Eda vulica e keri ni ka dokai meda vakaitavi ena sokalou savasava, ia era marautaka ga qori o ira na muria na ivakatagedegede savasava i Jiova me baleta na itovo. E ka dokai tale ga noda veimaliwai kei ira na tacida vakayalo, ia era tiko ga o ira na marautaka qori nikua.
19, 20. (a) E vakamatatataka vakacava o Karisito na sala me dikevi kina na cala bibi? (b) Na cava e tolu na vuna mera vakasivoi kina o ira era sega ni veivutunitaka nodra cala?
19 A vakamacalataki ena Vale ni Vakatawa ni 1892 ni “dodonu mera vakasivoi na lotu vaKarisito era cakitaka ni solia o Karisito nona bula me [keda ivoli] kece, se ra mani cakitaka vakadodonu se ra vakaraitaka ena so tale na sala.” (Wilika 2 Joni 10.) A tukuni ena 1904 ena ivola The New Creation nira rawa ni vakadukadukalitaka na ivavakoso o ira na caka ca tiko ga. Ena gauna ya era se dau vakaitavi kece na lewe ni ivavakoso ena “veilewai ni lotu” me baleti ira na cala bibi. Ia e sega ni caka wasoma qori. A tukuni ena Vale ni Vakatawa ni 1944 nira tiko ga na tacida tagane era lesi mera cakava qori. Sa qai tabaki ena Vale ni Vakatawa ni 1952 na ituvatuva vakaivolatabu e vauca na kisi ni veilewai.E vakamacalataki kina ni bibi mera vakasivoi o ira na sega ni veivutuni, me savasava tiko ga kina na ivavakoso.
20 Me tekivu mai na gauna ya, sa vukei ira voli mai na nona imuri o Karisito ena idusidusi matata ni kena rogoci na kisi ni cala bibi. Era vakavulici vinaka na qase mera vakatotomuria na rai i Jiova nira qarava na kisi ni veilewai, me veiraurautaki na lewadodonu kei na yalololoma. E matata tale tu ga vei keda nikua na tolu na vuna me vakasivoi kina mai na ivavakoso e dua e sega ni veivutunitaka nona cala: (1) me kua ni vakarogorogocataki na yaca i Jiova, (2) me kua ni vakadukadukalitaki na ivavakoso ena cala bibi e vakayacori, (3) me rawa ni uqeti koya e cala me veivutuni.
21. E yaga vakacava na ituvatuva ni veivakasivoi?
21 Vakacava o raica rawa na yaga ni ituvatuva ni veivakasivoi vei keda na imuri i Karisito nikua? Era dau veivakamuai e Isireli makawa na daucaka ca, eso na gauna era le lailai tale o ira na lomani Jiova ra qai cakava na ka dodonu. Qori Jere. 7:23-28) Ia nikua sa sega ni veitaratara o Jiova kei na dua na matanitu, sa dusimaki ira tiko na tagane kei na yalewa matua vakayalo. Nira kau laivi mai na keda maliwa na daucaka ca era sega ni veivutuni, ena sega ni vakayagataki ira o Setani mera vakadukadukalitaka se vakarogorogocataka na ivavakoso. E yalani nodra veivakamuai ena ivavakoso, eda nuidei kina vakailawalawa ni na vakadonui keda tiko ga o Jiova. Meda kua sara ni guilecava na yalayala i Jiova: “Ena tawayaga na iyaragi kece e buli mo valuti kina.” (Aisea 54:17) Vakacava eda dau tokoni ira ena yalodina na qase nira qarava na itavi bibi e vauca na kisi ni veilewai?na vuna e dau vakarogorogocataka kina na yaca i Jiova na matanitu o Isireli, mani tagutuva na Kalou na nona vakadonui ira. (
Lagiti Koya e Vakayacani Kece Vua na Vuvale
22, 23. Na cava eda vakavinavinakataka me baleti ira na tacida ena itekivu ni ika20 ni senitiuri? Na cava eso na ka e gadrevi mera veiraurautaka me baleta na vuvale?
22 Na ikatolu ni ituvaki eda vakasavasavataki tiko ga kina na imuri i Karisito, oya na vakawati kei na bula vakavuvale. E vakasavasavataki na noda rai me baleta na vuvale ena veiyabaki sa sivi. Kena ivakaraitaki, nida wilika na kedra italanoa na tacida ena itekivu ni ika20 ni senitiuri, eda qoroqoro qai kurabuitaka na veika era vakuai ira kina. Eda vakavinavinakataka na nodra vakaliuca na nodra veiqaravi tabu, ia e laurai ni gadrevi mera veiraurautaka e levu na ka. Meda raica mada na kena ivakaraitaki.
23 Levu na gauna era sega ni tu vata kei na nodra vuvale na tacida tagane me vica vata na vula, ena vuku ni nodra ilesilesi ena cakacaka vakaitalatala se vakaivakatawa dauveilakoyaki. E dau uqeti ena noda ivola me kua na vakawati, so na gauna na ka e tukuni ena tikina qori e dau ulabaleta tale na ivakasala vakaivolatabu. E lailai tale ga na ivakasala me dei kina na vakawati. Ia sa veisau sara qori nikua.
Me veiraurautaki na itavi vakalou kei na vuvale
24. E vukei ira vakacava na nona imuri o Karisito me donu nodra rai me baleta na vakawati kei na vuvale?
24 Sa veiraurautaki ena gauna qo na itavi vakalou kei na qaravi ni vuvale. (Wilika 1 Timoci 5:8.) E raica tale ga o Karisito mera vakasalataki tiko ga vakaivolatabu na nona imuri yalodina ena veika e vauca na vakawati kei na vuvale. (Efeso 3:14, 15) A tabaki ena 1978 na ivola Tauyavutaka Nomu Bula Vakamatavuvale me Mamarau. Oti e 18 na yabaki, a tabaki na ivola Na Sala me Marau Kina na Vuvale. E tabaki tale ga ena Vale ni Vakatawa e levu na ulutaga me baleta na vakawati, me vukei ira na veiwatini mera muria na ivakavuvuli vakaivolatabu.
25-27. Era vukei vakacava na gone ena veiyabaki sa sivi ena veika era kauai kina?
25 Vakacava o ira na gone? Era vukei tale ga vakalevu ena veiyabaki sa sivi ena veika era kauai kina. Sa vakarautaka voli mai vakadede na isoqosoqo i Jiova na veika totoka me baleti ira na gone qai veiganiti kei na nodra yabaki. Ia nikua sa vutucoqa sara na ivukevuke e vakarautaki. Kena ivakaraitaki,a tabaki ena Yadra! mai na 1919 ina 1921, na ulutaga “Juvenile Bible Study” (“Vuli iVolatabu ni Gone”). A tabaki ena 1920 na brochure The Golden Age ABC, kei na ivola Children ena 1941. Ena veiyabaki ni 1970, a tabaki kina na ivola Vakarorogo Vua na Qasenivuli Levu, Your Youth—Getting the Best out of It, kei na Noqu i Vola ni Talanoa ena i Vola Tabu. Ena 1982, sa tekivu tabaki ena Yadra! na ulutaga “Ra Taroga na iTabagone,” oti sa qai tabaki ena 1989 na ivola Questions Young People Ask—Answers That Work.
26 Nikua sa rua sara na itabataba vou ni ivola Young People Ask, sa tiko tale ga na ivola Vuli Vua na Qasenivuli Levu. E levu tale na ulutaga me baleti ira na itabagone e rawa ni laurai ena noda web site na jw.org. E levu na ka e vakarautaki ena noda web site me baleti ira na gone, wili kina na qito vakaivolatabu se so tale na ka e rawa ni okati ena nodra vuli iVolatabu na gone kei na itabagone, na vidio, droini ni italanoa vakaivolatabu, na ka mera vulica ena iVolatabu na gone era yabaki tolu lako sobu, kei na so tale na ka me vakatovolei kina na ka era kila. E se kauaitaki ira tiko ga na gone o Karisito me vaka ga e vakaraitaka ni keveti ira na gone ena imatai ni senitiuri. (Mari. 10:13-16) E vinakata o Jisu mera kila na gone nira lomani, era vakani vinaka tale ga vakayalo.
27 E vinakata tale ga o Jisu mera taqomaki na gone. Sa takalevu sara nikua nodra vakacacani na gone, ni sa torosobu tiko ga na itovo ena vuravura ca qo. E tabaki kina na ulutaga e vakamacalataka vakamatata, vakadodonu tale ga na sala mera taqomaki luvedra kina na itubutubu mai na ivalavala torosobu qori. *
28. (a) Me vaka e laurai ena raivotu ni valenisoro i Isikeli, na cava meda cakava meda vakaitavi kina ena sokalou savasava? (b) Na cava o vakadeitaka mo cakava?
28 Eda qoroya dina na nona vakasavasavataki keda tiko ga o Karisito, kei na nona veivakavulici meda doka qai muria na ivakatagedegede savasava i Jiova meda vakila kina na kena yaga. Vakasamataka tale mada na valenisoro e raivotutaka o Isikeli. O se nanuma tiko na kena matamata cecere? Na valenisoro e raivotutaki ya e sega ni valenisoro dina, e valenisoro vakayalo. Ia e bibi meda raica me vaka sara ga e dua na valenisoro dina. Eda sega ni curuma ena noda cakava wale ga na veika e laurai levu, me vaka na noda lako ina vale ni soqoni, cega na iVolatabu se vunau e veivale. Na dauveivakaisini mada ga e sega ni curuma na valenisoro i Jiova e rawa ni cakava tale ga qori. Nida cakava na veika e laurai levu, e bibi meda muria tale ga na ivakatagedegede savasava i Jiova me baleta na itovo qai vu mai lomada noda tokona na sokalou savasava. E rawa ni qai tukuni nida sa curuma, eda veiqaravi tale ga ena vanua savasava duadua se na ituvatuva ni sokalou savasava vua na Kalou o Jiova! Meda vakamareqeta e veigauna na itavi dokai qori da qai saga ena noda vinaka kece meda vakatotomuria na savasava i Jiova nida muria na nona ivakatagedegede dodonu!
^ para. 2 Ena 1932, a vakamacalataki taumada ena ikarua ni ivola na Vindication, ni vakayacori tale ga ena noda gauna na parofisai vakaivolatabu me baleta nodra lesu na dauveiqaravi ni Kalou ina nodra vanua, ia e vakayacori vei Isireli vakayalo, sega ni matanitu o Isireli. Na parofisai qori e dusia na kena vakalesui mai na sokalou savasava. E vakamacalataki ena Vale ni Vakatawa ni 1 Maji, 1999, ni dua vei ira na parofisai qori na valenisoro a raivotutaka o Isikeli, qai vakasakiti na sala vakayalo e vakayacori kina ena iotioti ni veisiga.
^ para. 6 E vakatabui ena bubului me rau tiko taurua ga ena rumu e dua na tagane kei na yalewa, vakavo ga rau veiwatini se rau veiwekani voleka, se me dola tu ga na katuba. A vica na yabaki na kena wiliki tiko vei ira na lewe ni vuvale e Peceli na bubului qo nira veivosakitaka na tikinivolatabu ni veisiga.
^ para. 13 E tabu na tavako se mani mamai, laukana, se tei.
^ para. 27 Kena ivakaraitaki, raica na wase 32 ni ivola Vuli Vua na Qasenivuli Levu; raica tale ga na tabana e 3-11 ni Yadra! Okotova 2007.


text:
Vatu kei iwiliwili
Vatu kei iwiliwili sa ikoya e dua na iwasewase ni ivakatagi kilai levu ka tekivutaki e Amerika ena gauna ni 1940s vakacaca kei itekivu ni 1950s vakacaca mai na dua na sere me vaka na kosipeli, lade blues, jazz, boogie woogie, vakatagi kei blues, kei na vanua ivakatagi. Me vaka ni tiki ni veika me na yaco me vatu kei iwiliwili e rawa ni rogoci ena blues ivolatukutuku mai na 1920s kei na ivolatukutuku ni vanua ni 1930s, a sega ni rawata na yacana na iwasewase me yacova na 1954.
Me vaka na Greg Kot, "vatu kei iwiliwili" vakaibalebaletaki ki na dua na iwalewale ni sere e vakayacori tiko ena Amerika tiko na 1950s ni bera na kena vakatorocaketaki ena loma-1960s ki "na levu ni vakaruruga ni veimatanitu e kilai me vaka "vatu ivakatagi", e dina ga ni ra sa na kilai talega o ira oqo vatu kei iwiliwili."
E tiko na eliu vatu kei iwiliwili kalou, dua ga na piano se saxophone sa ikoya na veiliutaki iyaya, ia era dau vakaisosomitaki se vakaikuritaki na iyaya oqo mai na qita ena lomadonu ni bera 1950s. Na tavatu e sa dua na vakatagi ni danisi kei na dua na yalonuidei muritavatu, ka voleka ni dau vakarautaki ena dua na dai lali. Na vatu vakasakiti kei na iwiliwili e dau vakayacori vata kei na dua se rua na qita livaliva (dua veiliutaki, dua vakatagi), na e rua na besi se wa ni besi se livaliva besi qita, kei na dua na kato ni lali. Sivia e dua na sere, vatu kei iwiliwili, me vaka e raici ena iyaloyalo, ena mekesini ni fan, kei na retioyaloyalo, vakayarayarataki ivakarau, ivakarau ni bula, ivakarau ni bula, kei na ivosavosa.Me kena ikuri, sa rawa me ra cau na vatu kei iwiliwili ki na vakamatanitu dodonu veitosoyaki baleta ruarua Aferika-vakaamerika kei Amerika vulavula era dau taleitaka na itabagone na ivakatagi. E a lako yani ki na vuvu ni iwasewase, ka vakavuqa ni sega na ituvaki ni muritavatu taumada, ka ra sa dau vakatokai tu ena gauna oqo me vatu ivakatagi se "vatu".


text:
8
Vina Vekodi rina Zuke
1 Zama se Zihova koe Mosese,* Ekd 25:31-40, 37:17-24 2 “Mu tozi nia se Eroni, pana vekoi sa sari ka zuapa zuke koasa tuturuana zuke, si kaqu vekoi sa vasina pude sa gonana sa kalalasa si kaqu ṉedala la pa kenuna sa tuturuana zuke.” 3 Va tabea Eroni si asa, meke vekoi sa sari na zuke koasa tuturuana zuke pude ṉedala la pa kenuna. 4 Ta sekeseke vurae pa qolo podalae pa batuna meke kamoa hubina sa tuturuana zuke, lulia sa kineha sapu va dogoro nia e Zihova koe Mosese.
Sa Vina Viadi na Vina Madidi rina Tuna Livae
5 Zama se Zihova koe Mosese, 6 “Mu veko vata kalei sari na tuna Livae koari doduru tie Izireli. Mamu va via i si arini 7 koasa siraṉa sapu guahe: Siburu va viani kolo, mamu tozi ni pude neri doduru tinidi, meke mamu tozini pude va via i dia poko. Meke kaqu via si arini pa dinoṉo te Zihova. 8 Beto asa si kaqu vagia rini si keke bulumakao kokoreo vaqura, meke sa palava huiti sapu ele ta henie oela olive; meke keke pule bulumakao kokoreo pude na vina vukivukihi tana sinea. 9 Beto asa, mamu varigara nia sa doduru butubutu Izireli, mamu va turui sari na tuna koreo Livae pa kenuna sa Ipi Hopena. 10 Kaqu va opoi rina tie Izireli sari na limadi pa batudi rina tie Livae, 11 meke kaqu va madi Eroni sari na tie Livae pa pozaqu Rau, guana vinariponi mae guana koari na tie Izireli si arini, pude boka tavetia rini sa tinavete ninabulu koe Zihova.
12 Beto sapu gua asa, si kaqu va opoi ri na tie Livae sari na limadia pa batudia ri karua bulumakao kokoreo; keke sina vina vukivukihi tana sinea, meke keke pule si tana vina vukivukihi va uququ, pude na vina viadi rina tie Livae.
13 Mu va madi sari na tie Livae, guana ṉati vinariponi sapu ta poni mae koa Rau; mamu va palabatua se Eroni meke sari na tuna koreo koa rini. 14 Pa siraṉa gua asa si, mamu veko vata kalei sari na tuna koreo Livae koari na tie Izireli, pude na Qua tie soti si arini. 15 Pana hokoto sa vina via na vina madidi rina tie Livae, si kaqu boka ene tata mae meke somana tavetia rini sa tinavete koasa Ipi Hopena. 16 Sipu va matei Rau sari doduru koburu koreo podo kenudi tadi na tie Izipi si ele zamani tu Rau sapu Taqarau sari doduru koburu koreo podo kenudi tadi na tie Izireli. 17 Va madi Rau sari doduru koburu koreo podo kenudi tadi na tie Izireli guana tuqu soti, meke saripu podo kenudi koari doduru kurukuru, ba va matei Rau sari doduru koburu koreo podo kenudi tadi na tie Izipi. * Ekd 13:2 18 Kamahire si vagi Rau sari na tie Livae, pude hobeni sari doduru pu podo kenudi tadi na tie Izireli. 19 Vizati mo Rau sari na tudia koreo koasa butubutu te Livae, guana vinariponi tadi na tie Izireli koa Rau, pude tavetavete toka nia se Eroni meke sari na tuna koreo pa korapa Ipi Hopena, pude kopuni sari na vina vukivukihi tinaleosae pude lopu kaqu raza mae koa ri na tie Izireli sari na oza na minoho, be tata mae si arini koasa Vasina Hopena.”
20 Ke va madi ri Mosese e Eroni, meke sari doduru tie Izireli sari na tie Livae, gua tugo sapu garunu nia e Zihova koe Mosese. 21 Va via puleni meke sari na dia poko sari na tie Livae; va madi Eroni si arini guana ṉati vinariponi tadi na tie Izireli pa kenuna e Zihova, meke tavetia sa sa vina vukivukihi meke tava via na tava madi tugo si arini koe Zihova. 22 Taveti rini sari doduru gua pu garununi e Zihova koe Mosese, pa guguadi rina tie Livae. Gua asa ke somana tavetavete sari na tie Livae koasa tinavete pa korapana sa Ipi Hopena, koasa kinopu tadi Eroni meke sari na tuna koreo.
23 Zama se Zihova koe Mosese, 24 “Pana kamo hiokona lima vuahenina sa tie Livae, si kaqu boka somana tavetavete pa korapa Ipi Hopena pa kenuna e Zihova, 25 osolae kamoa sa ka lima ṉavulu vuahenina, meke tiqe kaqu magogoso si asa koasa tinavete. 26 Pa mudina asa si boka somana mo koari na tie kopu sasada ba lopu boka somana tokani sa sari na tie Livae turaṉana koari na tinavetavete pa korapa Ipi Hopena babe tokani pa dia tinavete palepaleke. Pa siraṉa gua asa si kaqu ta luli sari na tinavete tadi na tie Livae.”


text:
IDONISIA
Loloma vaKarisito ena Gauna ni Leqa Tubukoso
E DAU vakaleqa nodra bula na lewe i Idonisia na uneune, ualoka, kei na volukano. Ena gauna va qori, era yavala totolo na tamata i Jiova mera vukei ira na vakaleqai, vakabibi o ira na tacidra vakayalo. Kena ivakaraitaki ena 2005, e dua na uneune vakaitamera e kurei Gunungsitoli na tauni levu duadua ena yanuyanu o Nias, North Sumatra. Sega ni bera nodra veivuke na ivavakoso voleka ena yanuyanu o Sumatra, qai vakauta na valenivolavola ni tabana na iyaya ni vakacoko. Erau lai veivakayaloqaqataki, veivakaukauataki tale ga vei ira na mataveitacini na ivakatawa ni tabacakacaka kei na dua na mata mai na valenivolavola ni tabana. E kaya o Yuniman Harefa, na qase ni ivavakoso e Nias: “Dua na ka nodra domobula na lewenivanua. Ia e vakataudeitaki keimami na totolo ni veivuke e vakarautaka na isoqosoqo i Jiova.”


text:
Buna na isa lei Buna
Nodaru veidomoni
Tekivu sara yani
Ni ko a se vuli nasi voli
Na matamu au diva
E rui totoka sara vakaoti
Me i cavai tu na bula
Ni ko yali senirosi.
Adi na isa my darling
Na cava beka ko bau nanuma
E na noqu mai tagi
Se’u tu taudua e vanua
Ko yaloyalo tiko mai waqa
Sa gole tu me sa mua
Buna na isa lei Buna
Cava tale ko nanuma.
Taura na nomu i lesilesi
Ko sa lesi yani ki Levuka
Ki na nomu koro dina
Mo la’ki senikau ni valenibula
Bau nanumi au mai
E na noqu tu voli e Suva
Au bolea me’u ova yani ki nomu vanua.
Adi na isa my darling
Na cava beka ko bau nanuma
E na noqu mai tagi
Se’u tu taudua e vanua
Ko yaloyalo tiko mai waqa
Sa gole tu me sa mua
Buna na isa lei Buna
Cava tale ko nanuma.


text:
KATO NI VEIVAKAVULICI 14A
Ka e Vulici ena Raivotu i Isikeli me Baleta na Valenisoro
Vakacerecerei Qai Taqomaki na Sokalou Savasava
E vakacerecerei na valenisoro e raivotutaki ena “dua na ulunivanua cecere” (1). Vakacava eda sa tokona tiko na sokalou savasava, me bibi duadua ena noda bula?
Na bai wavoki (2), e wavokita taucoko na lomanibai, e tiko e lomadonu na valenisoro (3), e vakadreti keda meda kua ni vakalaiva e dua na ka me vakaleqa noda sokalou vei Jiova. Ke vinakati mada ga me yawaka na sokalou savasava na ka e “sega ni tabu,” sa qai wacava na kena vinakati vua e dua e sokaloutaki Jiova nikua me kua ni vakaitovotaka na ka dukadukali!—Isik. 42:20.
Vakalougatataki Tawamudu
E drodro tiko mai na vanua tabu ni valenisoro e dua na uciwai, e lai yaco sara ina dua na savu, e vakabulabulataka na vanua (4). Ena veivosakitaki ena Wase 19 ni ivola qo na veivakalougatataki qori.
Tautauvata na iVakatagedegede Vei Keda Kece
Na matamata cere e tuba (5) kei na matamata cere e loma (9) e vakadreti keda ni tiko na ivakatagedegede cecere e vinakata o Jiova vei ira kece na sokalou savasava. E tautauvata na levu ni matamata e tuba kei na matamata e loma kei na kedrau ivakarau. E veiganiti qori, ni tautauvata ga na ivakatagedegede dodonu e vinakata o Jiova vei ira kece na nona dauveiqaravi, se mani itavi cava era qarava, se na dede ni gauna era veiqaravi voli kina.
Magiti ena Teveli i Jiova
Na rumunikana (8) eda lai vakadreti kina ni o ira ena gauna makawa era rawa ni kania eso na isoro era kauta ena valenisoro, me vaka ga era lai kana vata kei Jiova. E duidui qori ena valenisoro vakayalo era sokalou kina nikua na lotu vaKarisito, ni sa cabori oti vakadua e “dua ga na isoro.” (Iper. 10:12) Ia eda na cabora ga na noda isoro ni veivakacaucautaki.—Iper. 13:15.
iVakadei vaKalou
O na rairai qoroya na matailalai ni ivakarau e taurivaki ena raivotu. Ia eda vulica kina e dua na tikina bibi: E vakadeitaka ni na vakalesuya dina mai o Jiova na sokalou savasava me vaka e nona inaki, e matata qai sega ni veisau me vaka ga na ivakarau e tauri. E sega ni tukuna o Isikeli ni raica e dua na tamata ena raivotu, ia e volaitukutukutaka na nona vunauci ira vakaukaua na bete o Jiova, vaka kina o ira na turaga kei ira na tamata. Mera tokona kece na dauveiqaravi ni Kalou na nona ivakatagedegede dodonu.


text:
Na Sala, na Dina, na Bula
Eda dau marautaka kece na itukutuku vinaka. Dua na itukutuku vinaka e via vakarogoi vei iko kei ira na wekamu.
Na itukutuku vinaka qori e volai ena iVolatabu, a uqeta na kena volai na Dauveibuli ni lomalagi kei vuravura, na Kalou o Jiova. Ena veivosakitaki ena ivola qo e va na ivola ena iVolatabu e tiko kina na itukutuku vinaka me baleti keda kece. Na ivola qori e vakayacani vei ratou e le va e vakayagataka tale ga na Kalou me ratou volavola—Maciu, Marika, Luke, kei Joni.
Levu era vakatoka na va na ivola qori me Kosipeli. E volatukutukutaki kece na va na ivola qori na kosipeli se itukutuku vinaka me baleti Jisu, ena veivakabulai ena vukuna na Kalou. Era na vakalougatataki tawamudu tale ga ena vukuna o ira na vakabauti koya, ni Tui ni Matanitu vakalomalagi ni Kalou.—Marika 10:17, 30; 13:13.
VUNA E VA KINA NA KOSIPELI
De dua o veinanuyaka se cava e uqeta kina na Kalou me volai e va na ivolatukutuku ni bula kei na ivakavuvuli i Jisu.
E yaga na kena volai e va na ivolatukutuku ni veika e tukuna se cakava o Jisu. Kena ivakatautauvata, kaya mada eratou duri tu e va na tagane ena yasana e dua na qasenivuli rogo. O koya e duri toka e liu e daukumuni ivakacavacava. E vuniwai o koya e toka ena yasana imatau. E gonedau o koya e vakarorogo toka mai na yasana imawi, e nona itokani dredre tale ga o qasenivuli. Na kena ikava e toka sara e muri e dauvakadidike, qai gone duadua vei ratou na le va. Eratou turaga daudina kece, qai dui tiko na ka eratou taleitaka se vakaliuca. Ke ratou dui vola na ivolatukutuku ni veika e tukuna se cakava o qasenivuli, ena rairai duidui nodratou ivolatukutuku. Ia ni dikevi kece na va na ivolatukutuku qai vakasamataki vata kei na duidui ni rai se inaki, sa rawa nida kila vinaka na veika e tukuna se cakava o qasenivuli. E va sara ga qori na yaga ni kena volai e va na ivolatukutuku ni nona bula o Jisu na Qasenivuli Levu.
Ni tomani na vosa vakatautauvata, e via rawai ira na Jiu o daukumuni ivakacavacava. Na iwalewale gona ni nona vakamacalataka eso na ivakavuvuli se ka e yaco, e kena inaki sara ga mera vukei kina na Jiu. O vuniwai e vakamacalataka na nodra vakabulai na tauvimate sevakaleqai eso tale na tikiniyagodra. Qori na vuna e sega ni vola kina eso na ka e volatukutukutaka o daukumuni ivakacavacava, se duidui na ituvatuva e muria. E vakamacalataka na ivakarau ni loma i qasenivuli kei na nona itovo na nona itokani dredre. O koya e gone e lekaleka ga qai matata sara nona ivolatukutuku. Ia e donu kece nodratou ivolatukutuku. Eda raica rawa e keri ni yaga kece na va na ivolatukutuku ni bula i Jisu meda kila vinaka kina nona cakacaka, ivakavuvuli, kei na nona itovo.
De dua era na cavuta eso ‘na Kosipeli i Maciu’ se ‘Kosipeli i Joni.’ E sega ni cala qori ni ratou volatukutukutaka yadua na “itukutuku vinaka kei Jisu Karisito.” (Marika 1:1) Ia ena dua tale na yasana, na ivolatukutuku kece qori e umani ga ena dua na kosipeli se itukutuku vinaka me baleti Jisu, eratou qai vakayagataki ga e le va me ratou volatukutukutaka.
Levu era dikeva na Vosa ni Kalou nira vakatauvatana qai raica na veisemati ni veika e volatukutukutaki ni yaco ena Maciu, Marika, Luke, kei na Joni. A saga me cakava qori ena 170 G.V., o Tatian e dua na dauvolavola mai Siria. E vakabauta ni donu qai uqeti vakalou na va na ivola qori, mani vakarautaka e dua na ivolatukutuku ni bula i Jisu kei na nona cakacaka vakaitalatala ena ivola e vakatokai na Diatessaron.
E va tale ga qori na ivola Jisu—Na Sala, na Dina, na Bula, ia e donu qai sega ni lutu e dua na ka ni vakatauvatani kei na ivola sa cavuti mai cake. Sega ni kurabuitaki qori nida sa kila vinaka qo na kena vakayacori e levu na parofisai kei na vosa vakatautauvata i Jisu. Sa qai matata sara na veika e tukuna qai cakava, kei na veitaravi ni veika e yaco. Eso tale ga na ka era kunea na dauvakekeli e kilai kina eso tale na ka kei na nona rai o koya e volavola. E sega ni rawa ni surevaka e dua na nona rai me baleta na veitaravi ni veika e yaco. Ia na lewe ni ivola Jisu—Na Sala, na Dina, na Bula, e nuitaki qai veisemati vinaka.
NA SALA, NA DINA, NA BULA
Ni o marautaka tiko nomu wilika na ivola qo, kua sara ni guilecava na itukutuku bibi e volai kina me baleti iko kei ira na wekamu. Nanuma tiko na ka e tukuna o Jisu Karisito vua na yapositolo o Tomasi: “O yau na sala, na dina, kei na bula. Ena vukuqu ga ena qai torovi Tamaqu rawa kina e dua.”—Joni 14:6.
O na vulica ena ivola Jisu—Na Sala, na Dina, na Bula na vuna e vakatokai kina o Jisu “na sala.” Eda rawa ga ni masu vua na Kalou o Jiova ena vuku i Jisu, eda veiyaloni rawa tale ga kina kei na Kalou. (Joni 16:23; Roma 5:8) Eda rawa gona ni veiwekani vinaka ga kei na Kalou ena vuku i Jisu.
O Jisu “na dina.” E sega ni vakavulica ga na ka dina, ia e bulataka sara ga. Levu na parofisai e vakayacori ena vukuna, era ‘io kece ena vukuna.’ (2 Korinica 1:20; Joni 1:14) Na parofisai va qori e vakatakila vei keda na itavi bibi i Jisu ena vakayacori ni inaki ni Kalou.—Vakatakila 19:10.
O Jisu Karisito “na bula.” Eda rawa ni marautaka na “bula dina” se na “bula tawamudu” ena vuku ni ivoli i Jisu, nona cabora na nona bula uasivi kei na dra. (1 Timoci 6:12, 19; Efeso 1:7; 1 Joni 1:7) Ena vakadinadinataki tale ga ni o koya “na bula” ena nodra vakaturi na vica vata na milioni era sa mate me rawa nira bula tawamudu ena Parataisi.—Joni 5:28, 29.
E bibi meda kila qai doka kece na itavi i Jisu ena vakayacori ni inaki ni Kalou. Mo marautaka mada ga nomu vulica e levu tale na ka me baleti Jisu—“na sala na dina kei na bula.”


text:
Maliwalala
Na maliwalala e dua na vakadidike ka na vulica na iyaya vakasilesitieli kei phenomena. E vakayagataka na fika, fisiki, kei na kemisitiri me vakamacalataki kina na nodrau itekitekivu kei na ibulibuli. Na iyaya ni kauwai e oka kina na veivuravura, vula, kalokalo, nebulae, vunilagi, kei na comet.
Na maliwalala e dua vei ira na vakadidike vakatamata. Na Momani taumada ni itukutuku volai a vakayacori kina e dua na vakadidike methodical ni lomalagi ena bogi. Oqo era oka kina na Babylonian, Kirisi, Idia, Ijipita, Nubians, Iranian, Jaina, Maya, kei na vuqa na indigenous ena gauna makawa ni Amerika. Ena veigauna e liu, na maliwalala e oka kina na o me vaka na astrometry, lomanibai vakasaqaqara silesitieli, vakarokorokotaki maliwalala, kei na kena vakayacori na kaleda. Na maliwalala ni sigaoqo, e dau cavuti wasoma me tautauvata kei na maliwalalafisiki.


text:
Lavetaki ni komipiuta ni app
Ivakasala:Kevaka e sega ni rawa ni o lavetaka na faile iMamaroroi ni, Tovolea mo vakayagataka eso tale na browers.
Indicators, EAs, VeivolaIvakarau ni vakatovotovo walega, EAs, Veivola ena liveforexsignal.com ena nomu akaude ni demo.
Ivakatakilakila ni Forex vutina
Forex Duality ni lavelavetaki
TrendProfiteer lavetaki
IWasewase
- Binary digidigi
- Forex taumada
- Forex Brokers
- Forex kila
- Forex ni ivakatakilakila
- Forex ivakatakilakila ni sikinala
- Forex na vakadidike vakamisini
- Forex vutina saikolaji
- Parokaramu ni Forex vutina
- Forex vutina ni ivakarau
- MT4 Forex ivakatakilakila, EAs, Scprits
- MT5 Forex ivakatakilakila, EAs, Scprits
- Ivakatakilakila ni saumi & Veiqaravi ena initaneti
IvakatakilakilaATR ivakatakilakila Binary digidigi Bollinger ivau Bollinger ivau ivakatakilakila CCI ivakatakilakila ilavo vutina demo akaude divergence ivakatakilakila EA Kenadau dauvakasala maqusa Veisau tani makete ni veisau tani forex forex broker Forex Brokers makete forex forex itukutuku forex robot Forex ni ivakatakilakila forex Initaneti forex ni iwalewale forex trader forex traders forex vutina forex vutina ni ivakatakilakila Parokaramu ni Forex vutina forex na iwalewale vutina Forex vutina ni ivakarau forex vutina Ivakatakilakila e cake MACD ivakatakilakila MA ivakatakilakila Tosoi ni ivakatakilakila vakatautauvata MT4 isau ivakatakilakila RSI ivakatakilakila Vakatetei ni ivakatakilakila Stochastic ivakatakilakila makete ni ivotavota tarova na yali vaqara vakadidike vakamisini vutina IVola ivakatakilakila ZigZag ivakatakilakila
1000pip dautaravale lavetaka
Vakasaqara na noda mata
Vakadewa
Ivakamacala
Digitaka na Veivakarautaki ni Veivakarautaki ni Forex
Akaivi ni itoka: forex robot
E Dua na Ka o Gadreva Mo Kila Ni Bera ni Ko Volia na Parokaramu Ni Kereivolitaki 1
O sa vakasamataka tiko mo volia e dua na ka enaexex mo vukei iko mo tekivutaka na veiqaravi ena kena vakadikevi? Ni bera ni o cakava o ya, e tiko eso na veika bibi e gadrevi mo dau vakasamataka. Me vukei iko mo vakatulewataka se mo rawata e dua na … Tomana tiko na wiliwili
Biu ena Parokaramu ni Forex vutina Vakalutuki forex robot, me baleta na vakadewa ena ganiti keda 2 Ivakamacala
iYaya Ni Cakacaka Veitaqomaki me baleta na Vakasagatataki
iVakarau ni CIQOMA na PIPs na NVL Tomana tiko na wiliwili
Biu ena Ivakatakilakila ni saumi & Veiqaravi ena initaneti Vakalutuki ivakatakilakila vinaka duadua me baleta na kena vakatakilakilataki, Kenadau dauvakasala maqusa, iVakatakilakila me baleta na, forex robot, iVakarau ni CIQOMA na PIPs na NVL, dautukutuku, rawa ni vakayagataki ena ivolavakarau 1 Vakasama
Veisoqaqaravi KOULA ni Forex – NA VANUA VAKADONUI
O ira na Dauniveiqaravi Koula ni Forex sai koya na ivakarau vakadonui ni veidinadina vei ira na dauvakasaumi kaukamea bibi ka ra segata tikoga na tubu levu e vakaivakarau – lailai ni cakacaka e yali. Tomana tiko na wiliwili
Na Sikinala ni Cakacaka ni Mataqito ni Mataqie ni Gone
Na noqu veivoli e dau vakavuna vei keda 300% , 500% ka vakakina e cake mai na 1000% lesu mai ni oti ga e vica na macawa. iRogorogo sega ni rawa? Vinaka, e sega ni, kau na vakaraitaka vei iko e dua na ivakadinadina. Tomana tiko na wiliwili
Ivakarau ForexPros
iVakarau ni ForexPros e sa donu vinaka duadua na ivakarau ni veidinadivi ni Forex Tomana tiko na wiliwili
Biu ena Ivakatakilakila ni saumi & Veiqaravi ena initaneti Vakalutuki Veiqaravi ni sikinala vinaka duadua ni forex, ivakarau vinaka duadua ni isoqosoqo ni vakarau, forex robot, Sikinala ni Vuravura, forex vutina, parokaramu ni forexexs, iVakarau ni Yatevuso, iYauqaqa ni vuravura, Sikinala ni Digidigi, Veidinadina digitaki Biuta e dua na vakasama
iTauvi Vinaka Duadua ni Forex mai na iYaya Ni Cakacaka Livataki ni Forex
O ira na veiqeni (mai vei ira na itei ni Forex) ka dau solia na kena macala tudei ena isau lailai. Era sa vakarautaki tu na ivakatakata taucoko ni iYaloyalo ni Forex. Na iYaya ni Cakacaka Vakaikoya ni Forex e sa dua na matata ni kena vakatorocaketaki na veitauvi ni Forex (kenadau ni advisors). Tomana tiko na wiliwili
TYV5
Me'u vakatakilai au mada, na yacaqu o Maciu, O au e dua na dautuvatuva, Daudroini ni mataveilawa, kenadau ni volivolitaki, kei na dautuvatuva ni ilavo. Me baleta na veigauna sa oti 5 ena vica na yabaki au sa droinitaka tiko kina e dua na Daunivakasala Kenadau ni Forex ena vosa ni parokaramu ni MQL4 kau a vakayacana na MFM5. … Tomana tiko na wiliwili
OmniForex ni ivakatakilakila – Ivakatakilakila ni Forex ni ilavo ni Auto.
OmniForex vakarautaki ira na vakayagataka na ivakatakilakila eso ka vakatututaka na gauna ni ilavo trades. Na sikinala ena laurai ena dua na vereverea ni komipiuta algorithms. Ena rawa vei koya e vakayagataka me muria ga na idusidusi me volia se volitaka e dua na mataqali ilavo ena nona vakayagataka e dua na ivakatagedegede ni forex. Tomana tiko na wiliwili


text: 33 O sa rarawa o iko na dauveivakarusai ni o sega ni vakarusai,+O iko na daulawaki ni o sega ni lawakitaki!Ni o veivakarusai oti o na vakarusai,+Ni o lawaki oti o na lawakitaki.2 Kemuni Jiova moni lomani keimami.+Keimami nuitaki kemuni.Moni liga i keimami*+ ena veimataka,Io moni vakabulai keimami ena gauna ni rarawa.+3 Ni rogo na ue era dro na lewe ni veivanua.Ni oni tucake era veiseyaki na veimatanitu.+4 Me vaka ni kumuni vata na vodre daukana, ena kumuni vata va qori na nomuni itokinivalu,Era na sosova totolo na tamata me vaka na yavusa vodre.5 Ena vakacerecerei o JiovaNi tiko mai cake.Ena vakasinaiti Saioni o koya ena lewadodonu kei na ivalavala dodonu.6 Ena vakataudeitaka o koya na nomu gauna,Ena levu na veivakabulai,+ na vuku, na kilaka, kei na dokai* Jiova,+Qo na nona iyau.7 Raica! Era tagi e gaunisala na nodra qaqa,Era sorova na tagi na italai ni sautu.8 Sa lala na gaunisala levu,E sega ni dua e lakova na sala.E beca o koya* na veiyalayalati,E vakawalena na koro,E sega ni kauaitaka na tamata.+9 E tagi* na vanua, sa malai.E madua o Lepanoni,+ sa vuca.E vaka na vanua talasiga o Saroni,Sa mira na draunikau e Pasani kei Kameli.+10 “Ia qo au na tucake,” e kaya o Jiova,“Qo au na vakacerecerei au,+Qo au na vakalevulevui au.11 Oni na kunekunetaka na co malai, oni na vakasucuma na vunicovuata.Na ivakarau ga ni yalomuni ena yameci kemuni me vaka na bukawaqa.+12 O ira na lewe ni veivanua era na vaka na lase kama.Me vaka na kau votovotoa e lauta, era na vakamai ena bukawaqa.+13 O kemuni na tiko vakayawa, moni rogoca na ka au na vakayacora!O kemuni na tiko voleka, moni kila na noqu kaukaua!14 Era rere o ira na ivalavala ca e Saioni,+Era sautaninini na vukitani:‘O cei vei keda ena bula ena vanua e kama tiko?+O cei vei keda ena bula vata kei na bukawaqa e sega ni boko rawa?’15 O koya e dodonu tiko ga na nona ilakolako,+E tukuna na ka dodonu,+E cata na iyau e rawati vakailawakiE cata na ligana me vaqumi, e sega ni taura,+E sogota na daligana ni veivosakitaki na vakadavedraE bobo na matana me kua ni raica na ka ca.16 Ena tiko mai cake o koya.Na nona idrodro tudei na vatu kaukauaEna soli vua na kena madraiEna sega ni maca na mena wai.”+17 Na matamu ena raica na tui ena nona iukuukuEra na raica na vanua yawa.18 Na lomamu ena nanuma* na ka vakadomobula qo:“I vei na vunivola?I vei o koya e dau sauma na ivakacavacava?+I vei o koya e dau wilika na valececere?”19 O na sega ni raica tale na matatamata dau veibeciNa matatamata e dredre ni kilai na nodra vosaO sega ni kila na ka era tukuna nira kaka.+20 Raici Saioni, na koro ni noda soqo!+Na matamu ena raici Jerusalemi na itikotiko ni vakaceguNa valelaca ena sega ni kau tani.+Ena sega sara ni cavu na pini ni kena valelacaEna sega ni cavuka e dua na kena dali.21 Ia ena vanua oya, o Jiova o koya e CecereEna taqomaki keda me vaka na uciwai, na ikelimusu rabaEna sega ni vocetaki kina na waqaEna sega ni sokota na waqa vakaturaga.22 Ni o Jiova e noda Turaganilewa,+O Jiova e noda Vunilawa,+O Jiova e noda Tui,+O koya ga ena vakabulai keda.+23 Ena luluqa na nomu daliEna sega ni vakaduria na ivana, se vakarewataka na laca.Ena gauna oya ena votai na itokinivalu e bini tuEra na yauta mada ga vakalevu na lokiloki.+24 Ena sega ni kaya e dua na lewenivanua: “Au tauvimate.”+O ira na tiko ena vanua ena vosoti na nodra cala.+


text:
VEI IRA NA ITUBUTUBU
5: Veivosaki
CAVA E OKATI KINA?
Na veivosaki e okati kina na nodra dui talaucaka na itubutubu kei na gone na nodra rai kei na ka e tu e lomadra.
VUNA E BIBI KINA NA VEIVOSAKI
E ka ni sasaga dina na veivosaki kei ira na itabagone. E kaya e dua na ivola na Breaking the Code nira dau tukuna na ka kece vei ira na nodra itubutubu na gone nira se lalai. Nira tubu cake tiko, sa lailai na nodra dau veivosaki kei ira na nodra itubutubu. Era sa sega kina ni kila na itubutubu na nodra rai kei na ka e tu e lomadra na luvedra. De dua era na sega ni via veivosaki kei iko na luvemu ena so na gauna. Ena vinakati ena gauna va qori na sasaga me caka ga kina na veivosaki!
KA O RAWA NI CAKAVA
Tu vakarau mo veivosaki kei luvemu ena gauna e vinakata kina. Cakava qori ke vinakata mada ga mo drau veivosaki vakabogilevu.
“De dua o na via kaya, ‘O sa qai via veivosaki qo? Daru a toka vata ena siga taucoko!’ E sega ni dodonu meda vosavosa nira via talaucaka na luveda na lomadra. Qori sara ga na ka eda vinakata na itubutubu.”—Lisa.
“Au dau via moce vakayakavi, ia ena so na bogi ratou dau via veivosaki kei au na luvequ itabagone ena bogilevu tutu.”—Herbert.
IVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “Me kua ni dua e qara na ka e yaga ga vua, me qara tale ga na ka e yaga vei ira tale eso.”—1 Korinica 10:24.
Vakarogoci luvemu vinaka. E kaya e dua na tama: “Ni ratou vosa tiko na luvequ, so tale na ka e dau lako tu kina noqu vakasama. Eratou kila sara ga niu sega ni vakarogoci ratou.”
Ke vakawelei iko na tivi se iyaya vakalivaliva me vaka na mobail, bokoca se biuta vakatikitiki. Vakarogoca vinaka na ka e tukuna o luvemu. Kua ni nanuma ni tawayaga me veivosakitaki na ka e kauai kina, ke sega mada ga ni bibi vei iko.
“Mera kila na luveda nida kauaitaka dina na ka e tu e lomadra. Ke sega, era na kubuta lo tu ga se lai talaucaka tale vua e dua.”—Maranda.
“Kua ni cudru totolo ke cala mada ga na rai nei luvemu.”—Anthony.
IVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: “Moni dau vakarorogo vinaka.”—Luke 8:18.
Vakasamataka vinaka na gauna veiganiti ni veivosaki. Ena so na gauna ena rawarawa cake vei ira na gone mera veivosaki kei ira na nodra itubutubu nira sega ni veiraimata.
“Keitou dau veitalanoa ena gauna keitou vodo motoka kina. E rawarawa na veivosaki ni keitou dabe veitikivi, ni sega na veiraimata.”—Nicole.
E gauna vinaka tale ga ni veivosaki na gauna ni kana.
“Na gauna ni vakayakavi e dau gauna vinaka me keitou talaucaka kina na veika keitou dui sotava ena dua na siga, se mani vinaka se ca. E vakaduavatataki keitou na veivosaki va qori, keitou vakadeitaka tale ga kina ni keitou na veivukei ena gauna e sotavi kina na leqa.”—Robin.
IVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU: ‘Mo totolo ni vakarorogo, qai berabera ni vosa.’—Jemesa 1:19.


text:
WASE 27
Kacivi o Maciu
MACIU 9:9-13 MARIKA 2:13-17 LUKE 5:27-32
-
KACIVI MACIU NA DAUKUMUNI IVAKACAVACAVA O JISU
-
VUKEI IRA NA IVALAVALA CA O KARISITO
Ni vakabula oti o Jisu na paralasi, e tiko tale vakalailai e Kapenaumi ena baravi kei Kalili. Era baci tabili yani vua na ilala levu qai vakavulici ira. Erau sota kei Maciu e kilai tale ga me o Livai, e dabe toka ena valenivolavola ni saumi ivakacavacava. E sureti koya sara o Jisu: “Muri au mai.”—Maciu 9:9.
Me vakataki Pita, Adriu, Jemesa kei Joni, sa rairai kila vinaka tu o Maciu na ivakavuvuli i Jisu kei na veika e cakava ena yasayasa ya. E ciqoma tale ga o Maciu na veisureti, me vakataki ratou ga na le va sa cavuti oti mai. E vakamacalataka qori o Maciu ena nona Kosipeli, e kaya: “E tucake o Maciu a muri” Jisu sara. (Maciu 9:9) A biuta o Maciu nona daukumuni ivakacavacava me tisaipeli i Jisu.
E rairai vakarautaka e dua na magiti levu o Maciu ena nona vale me vakavinavinakataka kina nona sureti koya o Jisu. E sureti Jisu kei ratou na nona tisaipeli. O cei tale e sureti? Eso na itokani makawa i Maciu kei na so tale na daukumuni ivakacavacava. O ira qori era daukumuna na ivakacavacava ena vukudra na iliuliu mai Roma, e wili e keri na ivakacavacava ni waqa e curu ina toba, na sala ni veitosoyaki e vanua, kei na ivakacavacava ni iyaya e vakau mai. Cava nodra rai na Jiu me baleti ira na daukumuni ivakacavacava? Era sevaki nira dau lawaki ena nodra lavaka vakasivia na ivakacavacava. Era tiko tale ga ena kana magiti na “ivalavala ca,” era kilai nira dau caka ca.—Luke 7:37-39.
Nira raici Jisu ena kana magiti na Farisi viavia yalododonu, era tarogi ratou na nona tisaipeli: “Na cava e kanavata tiko kina kei ira na daukumuni ivakacavacava kei ira na ivalavala ca na nomudou qasenivuli?” (Maciu 9:11) E rogoci ira o Jisu, e kaya sara: “E sega ni yaga na vuniwai vei ira na bula vinaka, e yaga ga vei ira na tauvimate. Ni lai saga gona moni kila na ibalebale ni vosa qo, ‘E bibi vei au na loloma, sega ni isoro.’ Au sega ni lako mai meu kacivi ira na yalododonu, meu kacivi ira ga na ivalavala ca.” (Maciu 9:12, 13; Osea 6:6) Sega ni vu mai lomadra na Farisi nodra vakatokai Jisu me “qasenivuli,” ia era rawa ni vulica vua na caka dodonu.
E rairai sureti ira na daukumuni ivakacavacava kei na ivalavala ca o Maciu ina nona vale me vakavulici ira o Jisu ra qai vakabulai vakayalo, “ni levu era sa muri koya voli.” (Marika 2:15) E via vukei ira o Jisu mera veiwekani vinaka kei na Kalou. E sega ni beci ira qori o Jisu me vakataki ira na Farisi viavia yalododonu. Ni dau yalololoma qai yalovinaka, e vakabulai ira kina na tauvimate vakayalo.
Nona lomani ira na daukumuni ivakacavacava kei na ivalavala ca o Jisu e sega ni kena ibalebale ni raica vakamamada nodra cala. Ia e vakaraitaka kina na yalololoma vata ga e vakaraitaka vei ira na tauvimate vakayago. Kena ivakaraitaki, a uqeti koya na yalololoma me tarai koya na vukavuka qai kaya vua: “Au vinakata! Mo savasava mai.” (Maciu 8:3) Me uqeti keda mada ga na yalololoma va qori meda vukei ira era vinakata tu na veivuke, vakabibi nodra vukei vakayalo.