text:
Update: 10:01AM EDA sa mai vakacavara toka na noda i talanoa ena macawa sa oti ena kena a golevi vakatabakidua na Koronivuli ni Vulitalatala mai Davuilevu. E kena i naki moni raica na lewe ni lotu na bibi ni Koronivuli oqo ena kena tarai cake na Lotu Wesele ena vakavakarau ni tu-vakataki koya ni Koniferedi ni Lotu Wesele e Viti.
E okati eke ni sa tekivu me ra susugi ka buli na talatala i taukei ena vuku ni kena liutaki na lotu ena veiwasewase, tabacakacaka, veivalenilotu talega. Eda raica na veivakatorocaketaki e a vakayacora ko Rev. Stanley G Andrews ena Vulitalatala.
E a tomana ko Rev Doug Telfer na tarai cake ni vuli e Davuilevu ena kena buli eso na veiyatu lesoni me sotava na gagadre e Viti.
E dua na veivakatorocaketaki levu ena Vulitalatala e vakayacora ko Rev. Andrews, oya na nodra sa okati ena vuli na Radini talatala e Davuilevu.
Ena sala vou oqori, a dolava kina na katuba vou talega ni kena tekivutaki na noda koronivuli ka vakatokai e liu Na Mata Marama Dauveituberi se na Deaconess Order in Fiji. Oqori na vanua ena tekivu ka tomani kina na noda i talanoa ena macawa oqo.
Na bucini ni Koronivuli ni Mata Marama Dauveituberi (Deaconess Order in Fiji)
Na vakanananu oqo ni koronivuli e kau mai ena 1953 ena Bose ni Wasewase ko Viti ka vakayacori e Butt Street ena Siga Lotulevu na i ka 21 ni Okotova 1953. Ena Bose oqori, a vakatauci kina e dua na lewa oya me digitaki e dua na komiti lailai me ratou raica na kena tekivutaki na Koronivuli ni Vuli Mata Marama Dauveituberi ni Lotu Wesele e Viti.
Na komiti lailai ka digitaki sai koya oqo; ko i rau na i liuliu ni Bose ni Wasewase i taukei kei na Idia (the two District Chairman), Mrs R. R. Deoki, Mrs E. Smith, P. Mills, C. S. Weston, D. Rogerson, P. E. Campell kei Viniana Galuvakadua. Na koronivuli ni Mata Marama Dauveituberi a tekivu ena 1964 ka dusia yani na sala titobu ni bibi na nodra vuli na marama ena loma ni lotu me vukei kina na kena veitokonitaki na cakacaka ni Lotu vei ira na marama kei na turaga. Ena
i ka 18 ni Okosita 1964, sa bosei kina me tekivu na Vuli Dikonesi.
Ena i ka 18 ni Me 1965, a lewai kina ena Bose ko Viti me laki dikeva mai ko Mrs Pauline Campbell na sala ni nodra vakavaletaki (hostel) na Dikonesi ka ra vuli tiko ena Deaconess Training Institution e Ositerelia. Ena sala oqo e nanumi me mai vakamuri ena Koronivuli ni Vuli Mata Marama Dauveituberi e Viti.
E dua na marama ko Ann Davenport a i matai ni marama e Viti me taura e dua na sikolasivi ni Lotu (Centenary Scholarship) me laki vuli ena Koronivuli ni Vuli Mata Marama Dauveituberi e Vikatoria, Ositerelia (Victoria) ena 1963 - 1965.
Ena 1966, sa tekivu kina na Vuli e Samabula ka rau a i matai kina ni gonevuli ko Deconess Olivia Nataniela kei Terani Aisake. Ko ira na marama Dikonesi i taukei oqo era a veisosomitaki vei ira na marama sisita (European Missionary Sisters) ena veitikotiko ni veiqaravi me vakataki Dilkusha Home, koronivuli Primary kei na Secondary, na veiqaravi ena veitabacakacaka kei na veiwasewase.
Sokalasivi (Scholarship) ni Vuli Torocake: Me ra laki vuli Nai Talatala kei Na Lewe ni Lotu ena vuku ni veiliutaki ena loma ni Lotu Wesele e Viti.
E monataki vakamatau na lewa oqo ka laurai kina na Vuku ni Kalou ni sa veivakayavalati na Yalo Tabu mera digitaki eso na i talatala kei na lewe ni lotu me ra laki vuli e vanua tani ka lesu mai ka ra mai veiliutaki me vukea na kena tarai cake na Lotu Wesele ni sa tu-vakataki koya.
Ko Rev. Dr. Alan Tippett e kaya e dua na nodra mala ni vosa ena nodra tokona na sasaga oqo ka kaya, We need better leader for every level, that is for ministers, catechists and preacher.
Au a vakataroga eso vei ira nai talatala kei na lewe ni lotu era a lako vakavuli e vanua tani ena veitalai ni Lotu, era kaya ni sa dua na lewa maqosa ka vuku era a vakayacora na Qase ni Lotu taumada e Viti.
Ena sala oqo, e vukea vakalevu na nodra veivakabauti nai talatala vavalagi ena kena sa rawa ni soli na ulu ni veiliutaki ni
lotu ena ligadra na i talatala kei na lewe ni lotu i taukei.
Meu cavuti ira mada eso na lewe ni lotu kei na i talatala era a lakova nai lakolako vakavuli oqo.
Ko Tiu Malo, ena 1953, a soli vua na Centenary Scholarship me laki vuli e Wagga Teachers College e New South Wales, Ositerelia.
Ko Malo e turaga ni Rotuma ka qasenivuli voli ena gauna koya e Lelean Memorial School.
E a vakatura na yacana me laki vuli ko Mr R. S. Udy, na Principal e Lelean ka kaya ko Udy ni na veivuke vakalevu sara ko Malo ena veiliutaki ena Koronivuli ni Lotu Wesele ka ra dauveiliutaki kina na vavalagi. Sa kena gauna oqo me sa tuberi nai taukei ena veiliutaki ena veikoronivuli. Oqo na vakasama titobu nei Mr Udy. E rau a salavata kei Malo ko Sera Ravesi.
Ni sa oti mai na vuli nei Ravesi, a mani donumaki koya sara me Principal e Ballantine Memorial School ena gauna a mai vakasuka kina ko Esiteri Vakalala.
Ko Malo e a Principal ena vuqa sara na noda veikoronivuli ni Lotu Wesele e Viti ka mai vakacegu ena vica na yabaki sa oti ena Dudley High School.
Ko Esiteri Vakalala a lako vakavuli ena 1957 e New England University, Armidale, New South Wales e Ositerelia. E a vuli mai Vulinitu (Queen Victoria School) ko Vakalala. E a veitarogitaka na New Zealand School Certificate mai kea.
Na nodra vuli e vanua tani a veivakauqeti ka veitokoni kina ko Rev Udy, na Principal e Lelean, oya ena nodra a se gonevuli voli kina e Lelean ena 1950 - 1955 o Esiteri. E dua na tuakai Mr Udy e a Chaplain voli e Armidale ka veivosaki kei koya ke rawa ni vakasaqara e dua na sikolasivi nei Esiteri Vakalala. A mani soli vei Esiteri na Centenary Scholarship me laki vuli e Ositerelia.
A lesu mai na vuli ena 1961 ka mai veivakatavulici sara ena yatu lesoni me vaka na geography, English kei na Fijian e Ballantine Memorial School kei Dudley High School.
E mani veitalai na Lotu Wesele ka veitokoni talega ena nona sa talai ko Esiteri me laki qasenivuli ena Vuli Qasenivuli e Nasinu Teachers College. A mani lesu tale mai ena lotu ka digitaki sara me i matai ni taukei me veiliutaka (Principal) e Ballentine Memorial School.
Ena vuku ni osooso vakavuvale, a kerei kina me digitaka tale e dua. A mani digitaki Sera Ravesi. Ena 1976 - 1979, a digitaki talega me i matai ni taukei lewenilotu me taura na Vunivola ni Vuli ena loma ni Lotu Wesele e Viti. Nai tutu oqo era a taura voli mai na vavalagi, ia sa curuma yani na gauna ni veisolisoli ni sa veiliutaki nai taukei ena loma ni Lotu Wesele e Viti. Ko Esiteri talega e a lewena taumada na Komiti ni Cakacakalevu (Komiti ni Leqa tubu koso).
Ko Eliesa Mataiasi e dua na gonevuli gugumatua. A vakauqeta na Lotu Wesele e Viti ko Mr. G. N. Bamford me laki vuli ena vuli ni Diploma Studies e Hawkesbury Agricultural College, Richmond, New South Wales e Ositerelia.
Ena gauna sa vakacavara kina na nona vuli ko Mataiasi, era a matai ni gone i taukei me ra qasenivuli e Navuso Agricultural School.
Oqo e sa cavuikalawa tikoga ena kena sa tekivu me ra veiqaravi mai na gone i taukei ena loma ni Lotu Wesele kei na kena Koronivuli. Ko Akuila Yabaki e lako vakavuli e Armidale ka mai vuli talatala e Davuilevu, ka rawata na nodra Diploma of Theology. A tomana na nodra vuli ena University of the South Pacific ka rawata kina na nodra Bachelor of Arts in Administration and Politics.
A digitaki me Vunivola ni Dauvakau-i-tukutuku ena loma ni Lotu Wesele. A vunivola talega ni Bula Raraba ni Lotu Wesele ka veivuke vakalevu ena kena tarai cake na Lotu ena gauna sa tu-vakataki koya kina.
Ko George Nakaora a laki vuli talega e Ositerelia ena veivakauqeti nei koya nai liuliu vakatawa ni Lotu e Viti ena gauna koya ko Rev Stanley G Andrews. Ena gauna sa oti mai kina no nodra vuli, era a laki qasenivuli e Davuilevu Theological College (Vuli Talatala) kei na Bible School (Vuli Volatabu). A qai yaco e muri me i karua ni Qase Levu e Viti, me sosomitaki Rev Setareki Tuilovoni. E sega ni dede na nodra veiliutaki ni sa kacivi na nodra bula mai vua na Kalou (mate).
Ko Tevita Galuvakadua a laki vuli ena Kings College e Brisbane, Ositerelia.
Ena gauna era sa lesu mai kina ena vuli, e mai veivuke vakalevu sara ena kena volai eso nai vola dusidusi ena kena vueti cake na Lotu ena gauna sa tu-vakaikoya kina. Na i vola e a vola sai koya me sotava na draki ni bula e Viti.
E rua na i vola a vola sai koya na Vuvale Vakarisito kei Na i Talanoa kei Jisu Karisito. Na matai ni nona i vola e vukea vakalevu sara na bula vakavuvale.
Nai vola talega oya e coqa vakalevu sara na businisi ni kena dau volitaki na yago ni marama (Saqamua), na vakaluveni e sala kei na tiko vata ni tagane kei na yalewa ni se bera na tiko vakamau.
Na kenai karua, e vukei ira na lewe ni lotu ena nodra kila ka vakabauta na i talanoa kei Jisu ena i Volatabu.
E i vukevuke yaga talega nai vola oqo vei ira na dauvunau ena gauna koya.
Na veiqaravi nei Galuvakadua me baleta na vola i vola e vukea vakalevu sara na tubu ni bula vakayalo ni lewe ni lotu ena gauna koya.
E na tomani ena macawa mai oqo: Na nodra vuli na lewe ni lotu kei na i talatala e vanuatani.


c: text/html

text:
Update: 9:37AM SA vakanamata tu oqo na matatimi ni veicaqe ni Viti na Flying Fijians me na cabeti tale e dua na ulunivanua ena mua ni macawa oqo.
A tovolea me cabeta edua na ulunivanua e na macawa sa oti, ia, e mai kalouca ni a mai druka vua na timi kaukauwa ni Ra kei Samoa e na ANZ Stadium.
A levu na cala a vakawaletaka tu o Viti ka vakavuna me ratou vukica na cauravou ni Samoa me ratou rawa kai kina.
Na kena rairai a nanuma o Viti me na rawa kai mai na sikoa ka vakawaletaka na tolu na poidi e matamata ka ratou a cakacaka toka kina na Samoa.
E sega ni leqa vou oqo, e sa dau yaco makawa tiko mai e na veitimi e liu e na kena dau vakabibitaki me dau qarauni na cala.
Vei ira na veitimi lelevu mai valagi era dau qarauna sara vakavinaka na cala e dau vakayacori ma kua ni dau yaco volekataka na laini sikoa se matamata.
Kevaka e dua na i totogi e dau solia, e na vakayacori tiko na cala oqori e nodratou mua ni rara na i to kadua.
Ia., e na Vakarauwai oqo e sega soti ni qito rawarawa vei Viti ni rau na veiqalisominiwai tiko kei na matatimi ni Yatu Kuka me na macala kina o koya e na vakaitavi e na sotasota ni vuravura ni rakavi lewe tinikalima e na yabaki mai oqo.
Eratou sa vakatakila tiko na timi ni Yatu Kuka ni golegole mai oqo ki Viti e sega ni ai vakayacora ga na i tavi - e tiko na sasaga me na qaravi e na kena rawati na qaqa me lamata cake yani ki na buturara ni rakavi kei ira na veitimi lelevu.
Eda kila vakavinaka ni ko Viti e i ka 10 tiko e na i tuvatuva ni rakavi e na noda vuravura.
Na nona mai lutu sobu oqo ko Viti me sasaga lesu tale e na sota kei na Yatu Kuka, e a vu mai na macala ni nona a vakaitavi e na i otioti ni sotasota ni bilo ni vuravura e na 2011 mai Niu Siladi.
A qaqa e na sotasota oqori o iratou na i taukei o Niu Siladi e na rara na Eden Park vei Varanise e na 8 kei 7.
A levu sara na kudru e na noda vanua e na vuku ni vakatagedegede ni qito nei Viti e na ruku ni veituberi nei Samuela Domoni e na nona a qaqa ga vakadua vei Namibia.
Ia, na kena mai lutu ko ya o Viti e sa na saga me na cabeta cake tale e dua na ulunivanua ena macawa oqo me rawa ni lamata cake kina e matai vuravura e na vuravura ni rakavi me vakadinadinataki koya ni donu tiko na nona toka e na i ka tini ni tuvatuva.
E sega ni ka ni vakacala-ka.
Sa ra na nanamaki tu na lewei Viti me na vakavinakataka na nona qito o Viti e na mua ni macawa oqo me rawata na lagilagi e gadrevi me rawa ni vakaitavi e na sotasota levu ni vuravura e na rakavi e na yabaki mai oqo.
Dodonu me qarauni vakavinaka na Yatu Kuka ni levu vei iratou era qito voli mai Niu Siladi ka ra sucu sara talega mai kea.
Eda kila vakavinaka na i vakatagedegede ni rakavi e Niu Siladi ka dodonu me ratou qarauna sara vakavinaka na noda cauravou.
Ia, sa tu na noda vakanuinui vinaka ni na dua na qito kaukauwa e ratou na vakayacora na cauravou ka me cecebuya ga kina na kuila nei Viti e na gauna sa na mai cava kina na veiqedravu e na Churchill Park e Lautoka e na yakavi ni Vakarauwai oqo.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Update: 1:42PM EDA wilika e na macawa sa oti na veika e vakaraitaka tiko o Sainiana Nagunu mai na mataqali o Naivakacuru ena koro o Verata Wailevu ka nona yavusa o Natakala.
E vakamatatataka o koya ni a kawa mai vei cei kei na nona i tubutubu e kawa mai vei cei.
Ia, e na macawa qo e sereka kina o Nagunu na waqa e ratou a vodo mai kina na tukana e na golegole ni vakasaqara vanua.
Sa matata ni a taya ko Rokola na waqa ka ra vodo mai kina, ka yacana na Kaunitoni oya e na vanua o Taqaniika, e kaya o Nagunu.
E kuria e na nona i talanoa o Nagunu ni a yaco mai ki Viti ko Nakumilevu ena 1635 ka i tekitekivu ni ka tinikavitu ni senitiuri. E a vodo mai ko Nakumilevu, na watina kei na luvena ko Tuinona ka so mai Aferika era vodo vata kaya mai.
E vakaraitaka o Nagunu ni vica talega na uma tamata tabu saka yani era a gole vata mai e na i lakolako ni waqa oqo na Kaunitoni oya o ira na kai Nubu, Koro, Gau, Mosi (Namosi), Kelo (Nakelo), Kalabu kei na so tale.
Ko Rakavono se Matairavula na taci Tuinona, a qai mai sucu ena 1636 e Viti ka luvei Buisavulu kei Nakumilevu, e kaya o Nagunu.
E kuria o Nagunu ni matat vinaka tu na i balebale ni vosa na Cautata ka tiko na kena i balebale, e matata talega ni tokatoka ni vale nei Rakavono mai Cautata sa yacana talega ko Naivakacuru sa vakayaca mai na yavu nei tamadrau (Nakumilevu) mai Ovalau. E vakaraitaka o Nagunu ni i tutu vakavanua nei Nakumilevu ka lesi kina ena nodratou bula vakaveitacini oya ni a Matanivanua ka Bete talega.
Na vosa na Natakala e tiko na kena i balebale ka kena vosa veiwekanivata oya na Namata se na Matanivanualevu, Nakacilevu se Davuilevu, Raralevu se Tuirara ena gauna ni vota i yau se magiti e rara ena gauna ni solevu.
Me matata tiko ni duatani ko ira na Yavusa Rara lawalawa nei Rokola ka ra mai moce toka ena rara ena ruku ni dua na vuni moli ni ra sa tiko na turaga ni Bure e na loma ni Bure, e kaya o Nagunu.
Ia, o Komaisaurara se Komairara se Momoirara na kawa nei Sau na luvei Leqeti Tinana na luvei Ravula.
E vakaraitaka o Nagunu ni Bete ni Veibuli kei na kena vosa veiwekanivata oya na Nasavalevu se na Burekalou levu ni veibuli.
Na Bure Kalou oqo e nei Na- mata se Natakala ka tiko e Verata, Wailevu volekata na tauni o Nausori e na gauna e daidai, e kaya o Nagunu.
E kaya o Nagunu ni a sega ni basu se rawai vakaivalu na Burekalou qo e na i valu taumada, e a qai rusa ga vakataki koya.
E tabu ni dua me butu kina ka vakavo ga, na kawa nei Nakumilevu kei koya ga e vakatara ko ratou me curu kina ka se yaco tikoga e Verata Wailevu me yacova mai na siga ni kua, e kaya o Nagunu.
E kuria o Nagunu ni balebale ni Naisausau oya na cakacaka mana e na yaca talega na Ratuka se Ra Tukaqu se Tukaqu e ra se dau kacivi keitou na kawa nei Lutunasobasoba kei Kubunavanua, na tukaqu me yacova mai na siga ni kua.
Na i balebale ni yaca na Celua se Kalou Vu, Komai ni Savalevu se Naivakacuru kina burekalou se Nasavalevu, Nagunu se na Vakagunuvi ni dua na tauvi mate, e kaya o Nagunu.
E kuria o Nagunu ni yaca na Rairaivanua se vakayagataki ga e na gauna ni soko mai Aferika ena nona dau kaba enai vana ni waqa me raica ka tukuna mai se sa laurai na vanua se sega. E tomana na nona i talanoa o Nagunu e na gauna era sa sobu kina i vanua na lewe ni waqa ni Kaunitoni era a mani Biuti Vuda ka mua ki Nakauvadra oya e na 1636.
Rau a liutaka mai nai lakolako ni taubale e loma ni veikau mai Vuda ki Nakauvadra ko Coci na luvei Degei kei Tuinona na luvei Nakumilevu ka rau se cauravou gone sara, e kaya o Nagunu.
E kaya ni ra a veivuke mai ena vakaraitaki ni gaunisala ko ira sa tu makawa tu e Viti, ko ira na dau cavuti tu mera kai Viti makawa se i taukei makawa ka ra se gole mai ena matai waqa na Rogovoka ka kele mai ena 1606 ka gole mai kina ko ratou mai Kailasekau Ra , Karoko Ra , Malata, Maraya, Rewa, Tai, Lomaji, Mua kei na so tale.
Era veikilai vosavosa, ka ra sa tu makawa tu ka ra se liu mai Arapea takoso mai Idia ki na vanua ko Tailadi, eso ena i ka ono ni senitiuri ena veivakararawataki ni lotu ka so ena i tekitekivu ni ka tinikava-tinikaono ni senitiuri ena vuku ni dravu i siga levu (1276-1299) ka vakacaca vakalevu ena vanua era sa draki mamaca rawa tu ka mai tu e dua na kenai wase mai Java ka ra vodo mai ena Rogovoka ena kena gole mai ki Viti, e kaya o Nagunu.
E tukuna o Nagunu ni ra vakatawa vakalevu na colo ni yasayasa vaka Ra, ka ra se sega ni lewe levu sara, ka ra vitikau taumada mai liu ni ra kila vinaka tu na gaunisala. Era yabaki dua mai Vuda ko ratou ko Degei kei ira na tacina kei na dui nodra kawa ka sa caka na toki ki Nakauvadra ni sa tukuna mai ko Lutunasobasoba me ratou sa mai gole yani, ka ratou vakatawa toka yani e Vuda, ko Kailolo, Kaisaqere, Sina na luvei Degei kei Muneanaqo na luvei Rokola.
E kaya o Nagunu nai lakolako mai oya nei Nakumilevu era yavo ki Nakauvadra e na 1636, era sa yaco ki Nakauvadra ka vakalailai sa leqa ko Lutunasobasoba ka sa veiliutaki sara ko Degei, ni a tu mai Toga na tuakana ko Kubunavanua.
E tomana o Nagunu e a yaco mai Moala ena 1637 ko Kubunavanua, e a mai waicala na yanuyanu ko Navuniivilevu ena 1637.
Erau a qai mai sucu e Viti ko rau na drua (CIRI) ena 1656 na luvei Saunokonoko, na luvei Waicalanavanua.
E na 1642 sa tekivu wase vanua kina ko Rokomoutu ka wasei ko Bureta me nei Buisavulu, Rewa me nei Rokoratu, ko Verata Ucunivanua me nei Rokomoutu ka so tale, e kaya o Nagunu.
E na 1638, a caka kina na veisivisivi tara yavu cecere mai Tokaimalo ena yasana o Ra ka qaqa kina ko Kubunavanua ka kenai naki, me o koya e liu me na dabe vakadua ka qarauna na nona i tavi ena vanua ni sa lala vakalevu na vanua ena levu ni veitosoyaki, e kaya o Nagunu.
Ni namaka e na macawa mai qo e da sa na qai raica kina na nona sa qai vakawati o Tuinona na Ulumatua i Nakumilevu na kawa ni matanivanua levu kei na marama ko Adi Senicakau.
Ena qai tomani tale yani.


text:
Update: 1:39PM SA i koya tale oqo na i kuri ni takitaki mai vei Talatala Basilio Kalokalodromu e na vuku ni kena bibi me da kilai keda tiko kei ira na noda kawa vakabibi e na nodra yavutu dina.
Ni tei wilika sara yani.
Sa dodonu me da vulica me da qarava na Kalou e na vanua ga eda lako voli kina.
Ko Solomoni na Tui a masulaki ira na noda qase qai vaka qo na qaqa ni nona masu 1 Tui 8:46. Kevaka era sa caka cala vei kemuni vei kemuni (ni sega na tamata e sega ni caka cala) ka ko ni sa cudruvi ira, ka soli ira ki na meca, mera kauti ira vakabobula ki na vanua ni meca, se yawa se voleka .
47: - Ia, kevaka era sa vakanananu e na vanua era a kau vakabobula kina, ka veivutuni ka masuti kemuni e na nodra vanua, era a vakabobulataki ira ka kaya; keitou sa i valavala ca ka sa i valavala vakatani keitou sa caka cala;
48 - era sa lesu vei kemuni ewna lomadra taucoko e na vanua ni nodra meca o ira ka vakabobulataki ira, ka masu vei kemuni nira rai vaka ki na nodra vanua ko ni a solia vei ira na nodra qase, na koro ko ni a digitaka, kei na valekau a tara oti ki na yacamuni;
49 - mo ni qai rogoca mai lomalagi, na yasana ko ni sa tiko kina na nodra masumasu kei na nodra kerekere, ka totaka n aka e dodonu vei ira, ia, mo ni kakua ni cudruvi ira na nomuni tamata, era sa i valavala ca vei kemuni, ka sa talaidredre kimna vei kemuni, ia, mo ni vakayalovinakataki ira era a vakabobulataki ira, ka me ra lomani ira;
51 - nira sa nomuni tamata, kei na nomuni votavota, ko ni a kauta tani mai Ijipita, mai na loma ni lovo kaukamea sa vakawaicalataki, 52.
Me rai tu na matamuni ki na nona kerekere na nomuni tamata na Isireli moni rogoci ira kina e na ka kecega era sa tawasei ira mera nomuni, mera nomuni votavota, mai vei ira kecega na veimatanitu e vuravura me vaka ko ni a kaya e na gusui Mosese na nomuni talatala, Turaga na Kalou, ni kemuni a kauti ira tani na neimami qase mai Ijipita.
Au vakananumi keda e na masu oqo e na dredre eda sa sota kaya tu oqo na kawa i Taukei, sa dodonu kina me da kila evei ga na vanua eda tiko kina me da dau masuta na Kalou me vosoti keda ni da sa talaidredre e na nona vosa.
Au a sa tukuna oti mai cake na ka e yaco tu e na noda vanua e na gauna oqo e vaka ga na ka ka yaco e na Vualiku kei Kenani e na matanitu ko Isireli vei ira na noda qase e na gauna ka veiliutaki kina na Tui ko Eapi e na yabaki 875-854BC.
Na damudamu ni vula e na kena cila e na yakavi ni 15/5/2014, sa vakaraitaka na siga ni cudru sa tu sara ga e na gauna oqo. (The day of wrath is at hand).
E dodonu me da kila nida kawa tamata eda maroroya tu na i tovo Vakalou ka ra dau mai taleitaka na vulagi era dau lako mai ki na noda vanua.
E rau a lako mai ki Viti e rua na Bete (Rabbi) ko Rabbi Levi Moscowitz kei Rabbi Shallom Spitezki e na 2009 ka vaka oqo na ka e rau tukuna e na Fiji Times na i ka 20 ni Me, 2014:
Rabbi talks of lost Fiji tribe - na kena i ulutaga.
A visiting rabbi from the United States believes Fiji maybe the lost tribe of Israel that the bible has been refering to for thousand of years. Rabbi Shalom Spitezki told the Fiji Times there were many things in the Fijian way of life that he found to be closely related to the Jewish people.
From the spiritual point of view, Fiji is part of the Jewish family because they are nice and always fell happy. And this is the kind of attitude we can identified with, he said.
Eda sega ni lako mai ki ke e na vakacala-ka, e a liutaki ira mai na noda qase na Kalou ka kaya vei Mosese ni yacana ko SA BULA KO I AU VAKAI AU, e a solia ka kauti ira mai na noda qase e na vanua oqo me da mai qaravi koya e na noda vanua ka vakarautaka vei keda.
Sa dodonu me da duavata na lotu Vakarisito ka me vakarokorokotaki na yacana e na vanua ka solia.
Eda rawa ni raica na loloma vakatama vei keda e na nona vakarautaka na Kalou na vanua oqo e na veika e tu kina ka me da mai bulka kina ka ra sa mai marautaka talega na vulagi eda mai tu vata tu e na vanua oqo ka solia vei keda na Kalou.
E kaya na wekaqu gone marama ko Adi Rai D. Sokimuri mai Daku, Tailevu mai na i vunau e tini ka solia na Karisito vei Mosese me yacova mai na gauna vou ni qaravi Kalou ni Mate oti na Karsito e sa mai ologi kece kina na i vunau sa i koya na LOLOMA.
E lewe tu ga ni noqu vakanananu na ka e kaya vei au na wekaqu mai na koro o Dau ko Apimeleki Levukau ka vaka ne: I na wekaqu mo qai raica mera suka na kawa i Taukei ka qarava na Kalou era dau qarava na noda qase.
Ia, sa dina sa dodonbu me da kila na Kalou, sa na qai rawa nida qaravi koya e na kena i qaraqaravi e taleitaka ko koya.
E yalo na Kalou, o koya me qaravi koya me qaravi koya VAKAYALO KA VAKAIDINA.
E na qai tomani tale yani.


text:
Ra vakadeitaka na ovisa ni ratou lewe va na butako.
Kaya na manidia ni tabana e Suva, Steven Narayan ni ratou curu mai na lewe va ka ratou tauri sele kava tu mai kei na tavaya ni biya lala.
“Voleka tiko yani na tini ka dua na mataka lailai sa ratou curu mai ka tavulaka na tavaya e matana e dua na dau cakacaka e ke.
“Dua sa lade sara mai loma ka dreta rawa e dua na kato e tiko e loma e rauta ni $20,000. Ratou mani dro sara e na dua na motoka, DN 182,” kaya o Narayan.
Sa vakayacori tiko na veivaqaqai vakaovisa.
Tukuna talega o Narayan ni butakoci e $80, 000 e na loma ni rua ga na macawa.
E a butakoci talega na nodratou tabana mai Laucala Beach na macawa rua sa oti ka yali kina e $60, 000.
Kama na vale e Nadi
Key gesture puts Fiji, NZ ties on the mend


text:
E tiko talega na inakinaki me na vakatetei na ituvatuva oqo kivei ira na vuli ena vakatagedegede na “secondary” ena yabaki 2012.
Oqo e muria tiko na gagadre ni matanitu me sa na kua ni saumi na vuli ena noda vanua.
Sa tekivuna oti na Tabana ni Vuli na nodra vakailavo taka na nodra vodovodo ki koronivuli na gone.
Kaya na Minisita ni Vuli ko Filipe Bole ni na digitaki na koronivuli me ra vukei taumada ka nanumi me ra na vukei na vo ni koronivuli ena paraimiri ena 2011.
Dola na makete levu ni lumi mai Jaina
Cavuta na ovisa e $100m na mariwana


text:
O Via Kila na Ka Dina?
NA KA dina me baleta na cava? Me baleta e so na taro bibi eda dau taroga. Rairai o dau vakasamataka tale ga e so na taro va qo:
- E kauaitaki keda beka na Kalou?
- Ena oti beka na ivalu kei na rarawa?
- E bula tale tiko e dua na ka nida sa mate?
- Na cava na inuinui me baleti ira na sa mate?
- Na masu vakacava e rogoca na Kalou?
- Rawati vakacava na marau?
O na qara e vei na isaunitaro qori? Ke o tarogi ira e so, ena duidui na nodra isaunitaro. Ena veicalati tale ga na nodra isaunitaro na iliuliu ni lotu. O na rairai kunea ena laibri se sitoa ni ivola e drau vakadrau na ivola era kaya ni tiko kina na isaunitaro. Ia e sega ni tautauvata na veika e volai kina. E so tale e veiveisau na kena ivakamacala ni toso na yabaki se sosomitaki ena dua tale na ivola.
Ia e tiko e dua na ivola ena sauma vinaka na taro kece oya qai kune kina na ka dina. A kaya o Jisu Karisito ena nona masu vua na Kalou: “Sa ka dina na nomuni vosa.” (Joni 17:17) Qori e vakaibalebaletaka na iVolatabu. Ena tabana e tarava, o na raica kina na isaunitaro vakaivolatabu me baleta na taro mai cake.
E Kauaitaki Keda Beka na Kalou?
VUNA E TAROGI KINA: Eda bula tu qo ena vuravura e levu kina na veivakalolomataki. Levu na lotu era vakavulica ni veika rarawa eda sotava e loma ni Kalou.
NA KA E KAYA NA IVOLATABU: Na Kalou e sega ni vakavuna na ca. E kaya na Jope 34:10: ‘E yawa vua na Kalou me caka ca: yawa tale ga vua sa Kaukauwa me sega ni dodonu.’ E tiko na inaki loloma ni Kalou me baleti keda. Ya na vuna a vakavulici keda kina o Jisu meda masuta: “Tamai keimami mai lomalagi,…me yaco mai na nomuni matanitu, me caka na lomamuni e vuravura, me vaka sa caka tiko mai lomalagi.” (Maciu 6:9, 10, VV) E kauaitaki keda dina na Kalou ena nona solia mai na luvena me mate ena vukuda me vakayacori kina nona inaki.—Joni 3:16.
Raica tale ga na Vakatekivu 1:26-28; Jemesa 1:13; 1 Pita 5:6, 7.
Ena Oti Beka na iValu kei na Rarawa?
VUNA E TAROGI KINA: Levu era mate ena ivalu. Eda sotava kece tale ga na rarawa.
NA KA E KAYA NA IVOLATABU: Sa parofisaitaka tu na Kalou na gauna ena tekivu kina na bula vakacegu e vuravura taucoko. O ira era bula ena ruku ni veiliutaki ni nona Matanitu, era na “tukitukia na nodrai seleiwau mei bati ni siviyara,…ra na sega ni vulica tale nai valu.” (Aisea 2:4) Ena vakaotia na Kalou na veika tawadodonu kei na rarawa. E yalataka na iVolatabu: “Na Kalou ena tavoya tani kecega na wai-ni-mata mai na matadra; ia ena sega tale na ciba, se na rarawa, se na tagi, ka na sega tale na vutugu: ni sa takali tani na ka makawa [okati kina na veika tawadodonu kei na rarawa da sotava tu nikua].”—Vakatakila 21:3, 4.
Raica tale ga na Same 37:10, 11; 46:9; kei na Maika 4:1-4.
E Bula Tale Tiko e Dua na Ka Nida sa Mate?
VUNA E TAROGI KINA: Levu na lotu era vakavulica ni bula tiko e dua na ka nida sa mate. So era kaya ni rawa vei ira na mate mera vakasagai keda, se ra kaya ni Kalou e totogitaki ira na ca mera vakararawataki tawamudu ena drano bukawaqa i eli.
NA KA E KAYA NA IVOLATABU: Nida mate, sa sega tale ni bula tiko e dua na ka. Kaya na Dauvunau 9:5: “Ko ira na mate era sa sega ni kila e dua na ka.” Kena ibalebale nira sega ni rawa ni vakasagai keda se vukei keda, nira sa sega ni vakila e dua na ka.—Same 146:3, 4.
Raica tale ga na Vakatekivu 3:19 kei na Dauvunau 9:6, 10.
Na Cava na iNuinui me Baleti Ira na Mate?
VUNA E TAROGI KINA: Eda vinakata meda bula qai marau vata kei ira na wekada lomani. Kena ivakarau ga meda via raici ira tale na wekada lomani era sa takali.
NA KA E KAYA NA IVOLATABU: Levu era sa mate era na vakaturi. E yalataka o Jisu ni ‘o ira kece na tu ena ibulubulu era na lako cake mai.’ (Joni 5:28, 29, VV) Me lako vata kei na inaki taumada ni Kalou, era na rawa ni bula tawamudu tale ga ena vuravura parataisi na vakaturi. (Luke 23:43) E okati ena yalayala qo na bula uasivi kei na bula tawamudu vei ira na talairawarawa. E kaya na iVolatabu: “Era na taukena na vanua ko ira na yalododonu, ka tiko kina ka sega ni mudu.”—Same 37:29.
Raica tale ga na Jope 14:14, 15; Luke 7:11-17; kei na Cakacaka 24:15.
Na Masu Vakacava e Rogoca na Kalou?
VUNA E TAROGI KINA: Era dau masu na tamata kece e tiko na nodra lotu. Ia, e levu era nanuma ni sega ni saumi nodra masu.
NA KA E KAYA NA IVOLATABU: A vakavulica o Jisu meda kua ni “cavuta tiko ga e dua na qaqanimasu” me vakataki ira e so. (Maciu 6:7, NW) Ke da vinakata me rogoca na Kalou na noda masu, dodonu meda masu ena sala e vakadonuya. Ena rawa qori ke da vulica nona inaki, qai salavata noda masu kei na lomana. Na imatai ni Joni 5:14 e kaya: “Kevaka eda sa kerea e dua na ka me vaka na lomana [ni Kalou], sa rogoci keda ko koya.”
Raica tale ga na Same 65:2; Joni 14:6, 14; kei na 1 Joni 3:22.
E Rawati Vakacava na Marau?
VUNA E TAROGI KINA: Levu era vakabauta ni na vakamarautaki ira na ilavo, rogo, se na kedra irairai. Ra vakaliuca kina na veika qo-ra qai kila nira sega ni marau.
NA KA E KAYA NA IVOLATABU: A vakaraitaka o Jisu na sala me rawati kina na marau ena nona kaya: “Era marau o ira e gu na lomadra mera vulica na vosa ni Kalou.” (Maciu 5:3, NW) Ena rawati ga na marau dina ke da saga meda kila na ka dina me baleta na Kalou kei na nona inaki me baleti keda. E kunei qori ena iVolatabu. Nida kila na ka dina, eda na qai kila na veika e bibi kei na kena e sega. Ena dusimaki keda ena noda vakatulewa kei na ka eda cakava, qai vakainaki kina noda bula.—Luke 11:28.
Raica tale ga na Vosa Vakaibalebale 3:5, 6, 13-18 kei na 1 Timoci 6:9, 10.
Qo na ivakamacala lekaleka ga ni kena saumi vakaivolatabu e ono na taro. O via kila tale e levu na ka? Ke ‘gu na lomamu mo vulica na vosa ni Kalou,’ sega ni vakabekataki ni o na via kila e levu tale na ka. O na rairai lomatarotarotaka e so na taro me vaka: ‘Ke kauaitaki keda dina na Kalou, cava e vakatara tiko kina na ca kei na rarawa? Au na vakavinakataka vakacava na noqu bula vakavuvale?’ Na taro qori kei na vuqa tale ena sauma vinaka na iVolatabu.
Ia ena dredre beka vei ira e levu nikua mera dikeva na ka e kaya na iVolatabu. Era nanuma ni sa rui ivola levu qai dredre meda kila. O na vinakata beka me dua e vukei iko ena kena saumi na nomu taro mai na iVolatabu? E vakarautaka na iVakadinadina i Jiova na ivukevuke mo dusimaki kina.
iMatai, na ivola Na Cava Sara Mada e Kaya na iVolatabu? e vakarautaki me yaga vei ira na osooso ena kena saumi vakamatata mai na iVolatabu na taro bibi. Na ikarua ni ivukevuke na ituvatuva ni vuli iVolatabu e sega ni saumi kei na dua na iVakadinadina i Jiova. Ena rawa ni lako sara ga yani e vale ena veimacawa se na dua tale na vanua veiganiti e dua na iVakadinadina i Jiova e rawa ni veivakavulici ena iVolatabu qai tiko e nomuni yasayasa. E sa yaga vei ira e milioni e vuravura raraba na ituvatuva qo. Levu era kaya ni “qo sara ga na ka dina!”
E sega ni dua tale na ka e uasivita na iyau vakayalo. E sereki keda na ka dina ena iVolatabu mai na vakatevoro, veilecayaki, kei na rere vakalialia. E solia vei keda na inuinui, vakainaki noda bula, da qai vakila na marau. E kaya o Jisu: “Dou na kila na ka dina, ia na ka dina ena sereki kemudou.”—Joni 8:32.


text:
Gonevuli Mai Vanualevu (2576 views)
E dua na koronivuli mai VanuaLevu e na yasana o Cakaudrove e ra vuli tiko na gone e dua na siga. E tiko na wasewase ni vuli me vaka na Reading kei na vuqa tale. Na yakavi tiko ga o ya e soli kina vei ira na gone na nodra homework oya me ra vakaotiva na veiyatuvosa e so ... matai ni yatuvosa oya na …
1. Sa liwana ...
2. Sa cici ...
3. Sa lade ...
E yacani gone oqo ko Lemeki, kena yakavi gole sara ko Lemeki vei nona Na me vukei koya e na kena vakaotivi na yatuvosa. Wiliwili sara yani ko Lemeki vei nona Na ... ka mani vakaotiva sara na yatuvosa o Nana.
1. Sa liwa a liwana
2. Sa cici a cicina
3. Sa lade a ladena
Kena mataka me sa makataki na nodra homework a mani cala kece na nona homework, gole lesu ki vale me laki vakaraitaka vei nona Nana. Kaya o Lemeki … Nana Nana o ira e'ce na gone e ra yadua ga na nodra acu ia o au e rua na noqu acu e dua e dodonu ka dua e va'ababa ... kaya o Nana na o' rosi qori luveku ...
Random Jokes
Windsor castle, outside of London, is directly in the flight path of Heathrow Interna ...
Last week I took my children to a restaurant.My six-year-old son asked me if he could ...
Jokes of the day
Tony and his friend John die in a car accident and go to judgment. God tells Tony tha ...
Little Johnny was in class and the teacher announced that they were going to try some ...


text:
APENDIKS
Dina Badadia Ita Moalelaia be Namo, Eiava?
TANOBADA ena kahana momo dekenai, tomadiho eiava tanobada ena dina badadia moalelaia karana be Baibel ese ia gwauraia lasi. Vadaeni, unai bamona dina badadia be edena bamona idia matamaia? Bema laiberi ta dekenai emu hetahu karana oi karaia, buka idauidau ese emu gabu dekenai idia moalelaia dina badadia idia herevalaia dalana oi laloa. Haheitalai haida mani ita itaia.
Ista. Buka ta (The Encyclopædia Britannica) ia gwau: “Taravatu Matamatana lalonai Ista hahelagaia karana idia gwauraia lasi.” Ista be edena bamona ia matamaia? Ista be Dirava koikoi tomadiho henia taudia ese idia matamaia. Idia gwau unai nega ai, taunimanima ese Iesu ena toreisi lou idia laloatao, to unai nega ai idia karaia karadia be Keristani kara lasi. Hegeregere, buka ta (The Catholic Encyclopedia) ese “Ista rabiti” be inai bamona ia gwauraia: “Rabiti be Dirava koikoi tomadiho henia taudia edia toana badana ta bona idaunega amo ema bona hari ia be natuna havaraia siahuna ena toana.”
Lagani Matamata Ena Moale Karadia. Tano momo dekenai Lagani Matamata ena deit bona ena kastom be idauidau. Buka ta (The World Book Encyclopedia) ese unai dina ena matamana be inai bamona ia gwauraia: “Lagani 46 B.C. ai, Roma ena pavapava, Julius Caesar, ese January 1 ia gwauraia Lagani Matamatana. Roma taudia ese unai dina be Janus—ikoukou, iduara, bona gau idauidau edia matamana edia dirava—totona idia hahelagaia. January hua ena ladana be Janus diravana amo ia abia. Unai dirava be mai ena vairana rua—ta be vaira kahana ia itaia bona ta be muri kahana ia itaia.” Unai dainai Lagani Matamata ena moale karadia be dirava koikoi tomadiho henia taudia ese idia hamatamaia.
Dina Badadia Ma Haida. Tanobada hegegemadai idia noho taudia ese idia moalelaia dina badadia ibounai ita herevalaia diba lasi. To, taunimanima edia ladana, eiava edia orea idia abia isi dina badadia be Iehova ese ia abia dae lasi. (Ieremia 17:5-7; Kara 10:25, 26) Laloaboio lasi, tomadiho idauidau edia dina badadia edia matamaia dalana ese do ia hahedinaraia, idia be Dirava ese ia abia dae eiava lasi. (Isaia 52:11; Apokalupo 18:4) Inai buka ena Karoa 16 ai ia noho Baibel ena hakaua herevadia, ese oi do idia durua Dirava ena lalohadai tanobada ena dina badadia moalelaia karadia dekenai oi abia totona.


text:
O Cei o Keimami na iVakadinadina i Jiova?
Keimami cavutu mai na duidui vanua kei na duivosavosa, ia e tautauvata na neimami inaki. E bibi duadua na neimami rokova na Kalou o Jiova, na Kalou e tukuni ena iVolatabu ni a bulia na ka kece. E ka dokai neimami vakatokai me keimami lotu vaKarisito, keimami saga tale ga vagumatua me keimami vakatotomuri Jisu. Keimami dau gumatua ni vukei ira eso tale mera vulica na iVolatabu kei na Matanitu ni Kalou. Ni keimami vunautaka se tukuna na veika me baleta na Kalou o Jiova kei na nona Matanitu, keimami kilai kina me keimami iVakadinadina i Jiova.
Raica e levu tale na ka ena neimami web site. Wilika na iVolatabu ena internet. Vulica eso tale na ka me baleti keimami kei na neimami vakabauta.


text:
Lesoni 12
E Rawa Vakacava mo Toro Voleka Vua na Kalou?
1. E rogoca na Kalou na masu kece?
E sureti ira na tamata kece o Jiova mera toro voleka vua ena masu. (Same 65:2) Ia e sega ni rogoca se vakadonuya na masu kece. Kena ivakaraitaki, ena tarovi na nona masu na tagane e dau vakalolomataki watina. (1 Pita 3:7) A sega tale ga ni rogoca na Kalou na nodra masu na Isireli baleta nira sega ni muduka na nodra ivakarau ca. Qori e vakaraitaka me kua ni raici vakamamada na masu. Ia ke dua e cala bibi qai veivutuni dina, ena rogoca na Kalou na nona masu.
2. Meda masu vakacava?
Na masu e tiki ni noda sokalou, e dodonu gona meda masu ga vua na noda Dauveibuli o Jiova. (Maciu 4:10; 6:9) Nida ivalavala ca tale ga, e bibi meda masu ena yaca i Jisu ni a mate ena vuku ni noda ivalavala ca. (Joni 14:6) E sega ni vinakata o Jiova meda cavuta tiko ga na qaqanimasu e wiligusutaki se volai, ia e vinakata meda masu mai vu ni lomada.
E rawa mada ga ni rogoca na noda Dauveibuli na masu lo. (1 Samuela 1:
3. Na cava era dau soqoni vata kina na lotu vaKarisito?
E sega ni rawarawa na noda toro voleka vua na Kalou nida maliwai ira era sega ni vakabauti koya ra qai vakasewasewana na nona yalayala me baleta na bula sautu e vuravura. (2 Timoci 3:
Na noda veimaliwai kei ira era lomana na Kalou ena vukei keda meda toro voleka vua. Na nodra soqoni na iVakadinadina i Jiova e vanua vinaka me vakayaloqaqataki kina e dua ena nodra vakabauta eso tale.
4. E rawa vakacava mo toro voleka vua na Kalou?
O rawa ni toro voleka vei Jiova ke o vakasamataka vakatitobu na ka o vulica ena nona Vosa. Vakananuma na ka o rawa ni vulica ena ka e cakava, nona ivakasala, kei na veika e yalataka. Nida masu qai vakasama vakatitobu, eda na rawa ni kila na levu ni nona loloma na Kalou kei na nona vuku.
O na rawa ga ni toro voleka vua na Kalou ke o nuitaki koya, o vakabauti koya tale ga. Ia na vakabauta e vaka e dua na kabula e vinakati me vakani tiko ga. E dodonu mo vakania wasoma se mo vakaukauataka tiko ga na nomu vakabauta ni o railesuva na veika e yavutaki kina.
5. Ena yaga vakacava na nomu toro voleka vua na Kalou?
O Jiova e kauaitaki ira era lomani koya. E rawa ni taqomaki ira mai na veika ena vakaleqa na nodra vakabauta kei na nodra inuinui ni bula tawamudu. (Same 91:1, 2, 7-10) E vakasalataki keda ena veika e rawa ni vakaleqa na noda bula kei na noda marau. E vakavulici keda o Jiova ena ivakarau ni bula vinaka duadua.


text:
Update: 9:53AM E SA kumuni rawa e $200,000 ena kena vakavinakataki na Baker Hall mai Davuilevu me yacova na vula o Me.
E vakadeitaka na Vunivola Levu ni Lotu Wesele, o Talatala Tevita Nawadra, ni se gole tikoga yani na soli me baleta na veivakatorocaketaki oqo.
E sa yaco tiko ga mai oqo na i lavo era yalataka ena vula o Jiune kei na vula o Jiulai, e kaya.
E vakamatatataka ni tolu tiko na wasewase ni veivakatorocaketaki me na qaravi.
Matai na kena vakavinakataki saraga na vale na Baker Hall.
Karua na gaunisala kei na i katolu na kawakawa me na vakarabailevutaki, e kaya o Talatala Nawadra.
E rauta ni $1.2 na milioni na i lavo e gadrevi me na vakacavari yani kina na veiqaravi levu oqori.
E kaya ni gauna oqo, ena sagai mada me na vakavinakataki na valenilotu na Baker Hall, ni bera ni dewa na veiqaravi ena gaunisala kei na kawakawa.
Ena vula sa oti, e mai kunei na i bulubulu ka bulu koto kina e dua na tiki ni sui nei Talatala Misi Peka ka ra se buluta na gonevuli kei na Talatala ni Vuli Talatala ena gauna oya, o Rev Charles. O.Lelean.
A bulu na sui oqo ena yabaki 1933, ka vakadeitaka talega o Talatala Nawadra ni sa na sega ni keli tale mai na i bulubulu me na laurai na sui ka bulu koto oqo.
Ena vula o Me era sa mai marautaka kina na wasewase e 56 na jupili koula ni lotu.
E namaki me na vakayacori na kena soqo levu e na vula o Okosita era na sureti tale ga mai kina na Talatala mai na vei vanua tani.
E namaki talega me na vakayacori na lagalagasere kei na soli.
E kaya o Talatala Nawadra ni dua na gauna marautaki vei ira na lewenilotu na marautaki ni Jupili Koula oqo.
Mai Davuilevu, ena qai laki dolavi na Baker Hall, ka na tavoci talega kina na i tuvatuva vou ni lotu ena i davodavo vou esa biuta oqo na lotu mena cici kina ena 50 na yabaki mai oqo.
Ena gauna oqo e tiko mai Mereke na Vunivola Levu ena nodra veisureti mai na Koniferedi ni Lotu- na Uniting Methodist Church mai Nevada.
E namaki talega me ra na laki veisiko ki Igiladi ni bera ni ra na lesu tale mai ena i karua ni macawa ni vula o Jiulai.


text:
IKURI
Na Cava na iBalebale ni Seoli kei na Etesi?
E SIVIA e 70 na tikinivolatabu e kune kina na vosa vakaiperiu na she’ohl′ kei na vosa vakirisi erau balebale vata, na hai´des. Erau semati ruarua na vosa oqo kei na mate. Ena so na iVolatabu erau vakadewataki me “ibulubulu,” “eli,” se “tikina titobu.” Ia, e dredre me kune ena levu na vosa nikua na vosa e tautauvata vinaka sara na kena ibalebale kei na kedrau ibalebale na vosa e rua oya. Oya na vuna e dau vakayagataka kina na New World Translation ena vosa vakavalagi na vosa “Sheol” (Seoli) kei na “Hades” (Etesi). Ena vakarawarawataka noda kila na ibalebale ni rua na vosa oqo ke da dikeva na kedrau ivakavakayagataki ena so na tikinivolatabu.
E kaya na Dauvunau 9:10: “Sa sega na cakacaka, se na vakasama, se na kila ka, se na vuku, e nai bulubulu [Seoli], o koya ko sa lako tiko kina.” E vakaraitaka beka oqo ni o Seoli e vakaibalebaletaka ga na qara se ibulubulu yadua era bulu kina na wekada? Sega. Ni tukuna tiko na iVolatabu na nodra dui ibulubulu na tamata ena gauna oya e dau vakayagataka e so tale na vosa vakaiperiu kei na vosa vakirisi, sega ni o she’ohl′ se o hai´des. E sega tale ga ni vakayagataka na iVolatabu na “Seoli” ni vakamacalataka tiko na vanua era bulu vata kina na lewe ni dua na vuvale, se ibulubulu era bulu vakavudi kina e levu.—Vakatekivu 49:30, 31.
Na cava gona na ibalebale ni “Seoli”? E vakaraitaka na Vosa ni Kalou ni “Seoli” kei na “Etesi” erau vakaibalebaletaka e dua na ka e vakaitamera, sega ni dua ga na ibulubulu. Me kena ivakaraitaki, e kaya na Aisea 5:14 ni o Seoli “sa vakalevutaki koya…ka sa dalaga vakalevu sara.” E sega ni tukuni rawa na levu ni tamata era sa tu e Seoli, ia e vaka e “dalaga” tiko ga me tiloma e so tale. (Vosa Vakaibalebale 30:15, 16) Eda dau raica ena ibulubulu ni veikorolelevu ni vakaiyalayala ga na levu ni yagonimate e rawa ni bulu kina. Ia e vakaraitaka na iVolatabu ni duidui sara o Seoli. E kaya ni ‘ibulubulu [Seoli] e sega ni mamau rawa.’ (Vosa Vakaibalebale 27:20) E sega ni sinai rawa se oso o Seoli. O Seoli gona kei Etesi erau sega ni vakaibalebaletaka e dua dina na vanua, erau vakaibalebaletaka ga na vanua vakaivakatakarakara era tu kina na iwase levu ni kawatamata era sa mate.
Ena matata tale ga vei keda na ibalebale ni “Seoli” kei na “Etesi” ke da dikeva na ka e tukuna na iVolatabu me baleta na veivakaturi. E dau vakayagataka na iVolatabu na vosa “Seoli” se “Etesi” ni tukuna tiko na mate ena rawa tale kina na veivakaturi.* (Jope 14:13, NW; Cakacaka 2:31, NW; Vakatakila 20:13, NW) E vakaraitaka tale ga na Vosa ni Kalou ni sega ni o ira ga na dauveiqaravi i Jiova era lako i Seoli se Etesi ena gauna era mate kina, ia e levu tale ga era sega ni kilai Jiova. (Vakatekivu 37:35, NW; Same 55:15, NW) Oya na vuna e kaya kina na iVolatabu “ni ra na tu cake tale mai na mate ko ira na yalododonu kei ira na sega ni yalododonu.”—Cakacaka 24:15, VV.
* Ena yasana kadua, ni tukuni ira na tamata era na sega ni vakaturi mai na mate, e dau vakayagataka na vosa “Gehenna” sega ni o “Seoli” se o “Etesi.” (Maciu 5:30, NW; 10:28, NW; 23:33, NW) E sega ni vanua dina o Gehenna, e vanua vakaivakatakarakara ga me vakataki Seoli kei Etesi.


text:
By Sunil Sharma
Ba midfielder Malakai Tiwa and Lautoka striker Valerio Nawatu have joined Apisai Smith and Tavua’s Jonas Naceva on top of the National Football League goal scores’ chart with six goals each.
Tiwa scored against Navua in Ba’s 2-0 win last Saturday while Nawatu netted his double against Tavua.
Updated goal scorers standings
6 Goals: Apisai Smith (Rewa) Jonas Naceva (Tavua) Malakai Tiwa (Ba) Valerio Nawatu (Lautoka)
5 goals: Shivam Nathan (Suva)
4 Goals: Simione Tamanisau, Arvindra Naidu, Zibraaz Sahib (Lautoka) Apisai Sasewa (Labasa) Ratu Josefata Dugucagi (Nadi) Ralph Sherwin, Joseph Mishra(Suva) Epeli Saukuru ( Rewa)
3 Goals: Praneel Kumar (Rewa) Kamal Hassan (Lautoka) Jone Salauneune (Ba) Uraia Loki (Nadi) Luke Ha’atera, (Suva)
2 Goals: Avinesh Waran Swamy, Kitione Tabaiwalu, Osea Vakatalesau (Ba), Uraia Loki, Krishneel Krishna Ratu Veresa Toma ( Nadi ) Samuela Vula (Suva) Dave Radigiqai, Samesa Nakosia (Lautoka) Inia Boko, Sailosi Livatalo ( Navua ) Nalinesh Reddy, Apisalome Turuva, Taione Kerevanua, Filipo Daugunu (Labasa) Waisea Tale Junior, Tomasi Tuicakau, Luke Rawadamu (Nadroga) Jesoni Takala ( Navua) Akuila Bulewa (Savusavu)
1 Goal: Waisake Navunigasau, Nitan Kumar, Sameula Drudru, Simione Maikali (Suva), Jale Vota (Tavua), Maika Waqa, Javed Hussein, Jone Vono, Mohammed Rahman (Lautoka), Wallace Bali, Vinit Singh Isikeli Jeke Keli, Sitiveni Watkins, Krishneel Dutt, Levi Tawake (Nadroga), Isoa Ratuva, Malakai Rakula, Netani Doli, Isoa Ratuva (Nadi), Lorima Dau , Iosefo Verevou , Setereki Hughes , Roderick Singh, Ratu Semi, Dileqa, Marika Rodu, Meneusi Senibuli ( Rewa) Sandeep Nair, Nemani Rasiga,Ajesh Narayan, Melvin Reddy, Maciu Dunadamu ( Labasa) Mavileko Nakama , Manueli Kalou, Isimeli Naresia, Keni Doidoi, Marika Madigi, Ronil Kumar, Aisea Codro, TuiMasi Manuca (Ba) James Charittar, Jesoni Takala, Peni Nabete (Navua). Mohammed Saiyaz., Solomon Opeyemi Olatade, Andre Scott, Sushil Chand (Savusavu) Vilitati Ratu, Loveneel Pratap, Saula Matarai, Sameula Nabenia, Lasarusa Saucoko (Tavua).
FijiLive


text:
IKURI
O Cei o Maikeli na Agilosi Turaga?
E VICA ga na tikinivolatabu e tukuni koya na kabula vakayalo oqo, e yacana o Maikeli. Ia, na veitikinivolatabu kece oqo e tukuni koya ni dua e sega ni dau tu vakasuka me vala ena vuku i Jiova. Ena ivola i Taniela, eda wilika kina ni vala o Maikeli kei na so na agilosi talaidredre; ena ivola i Juta, e tukuna ni rau veileti kei Setani; e vakaraitaki tale ga ena ivola na Vakatakila ni rau vala kei Setani kei ira na timoni. Ena nona totaka na veiliutaki i Jiova kei na nona vala kei ira na meca ni Kalou oqo, e vakaraitaka kina o Maikeli ni ganiti koya vinaka na yacana, ni kena ibalebale, “O Cei e Tautauvata kei na Kalou?” Ia, o cei o Maikeli.
E so era cavuti ena iVolatabu e sega ni dua ga na yaca era vakatokai kina. Me kena ivakaraitaki, na peteriaki o Jekope e vakatokai tale ga me o Isireli; na yapositolo o Pita e kilai tale ga ena yaca Saimoni. (Vakatekivu 49:1, 2; Maciu 10:2) Na iVolatabu tale ga e vakaraitaka ni yaca, Maikeli, e dua na yaca e vakatokai kina o Jisu Karisito ni bera nona bula e vuravura, vaka kina ni sa lesu i lomalagi. Meda raica mada se tokona vakacava na vakasama oqo na iVolatabu.
Agilosi Turaga. E vakamacalataki Maikeli na Vosa ni Kalou me “agilosi turaga.” (Juta 9, NW) E sega ni tukuni ni o koya e dua vei ira na agilosi turaga, ia e kaya na iVolatabu ni o koya sara ga “na agilosi turaga.” E vakaraitaka oqo ni dua ga na agilosi turaga. Na tikinivolatabu tale ga e tukuni koya na agilosi oqo e cavuti kina o Jisu. Me kena ivakaraitaki, e kaya na 1 Cesalonaika 4:16 me baleta na Turaga o Jisu Karisito: “[E]na lako sobu mai lomalagi ko koya na Turaga e na kaila, kei na domo ni agilose turaga.” E tukuni tiko e ke ni domo i Jisu ga na domo ni agilosi turaga. O koya gona, e vakaraitaka na tikinivolatabu oqo ni o Jisu ga na agilosi turaga e yacana o Maikeli.
Turaganivalu. E kaya na iVolatabu ni “veivala ko Maikeli kei ira na nona agilosi vata kei na gata…kei ira na nona agilosi.” (Vakatakila 12:7, VV) E vakaraitaka oqo ni liutaka tiko o Maikeli e dua na mataivalu era lewena tiko na agilosi yalodina. O Jisu tale ga e vakamacalataki ena Vakatakila ni liutaka tiko e dua na mataivalu era lewena na agilosi yalodina. (Vakatakila 19:14-16) E cavuti koya tale ga “na Turaga ko Jisu” kei ira “nona agilose kaukauwa” na yapositolo o Paula. (2 Cesalonaika 1:7) Kena ibalebale oqo ni rau tukuni ruarua ena iVolatabu o Maikeli kei na “nona agilose” vaka kina o Jisu kei “nona agilose.” (Maciu 13:41; 16:27; 24:31; 1 Pita 3:22) Ia, e sega ni vakaraitaka na Vosa ni Kalou ni rua tiko na mataivalu mai lomalagi era lewena ruarua na agilosi yalodina—e dua e liutaka o Maikeli kei na dua e liutaka o Jisu. E macala gona ni o Maikeli e dua tale na yaca i Jisu Karisito ena nona itutu vakalomalagi.*
* E tiko e so tale na ivakamacala e dusia ni yaca Maikeli, e dua tale na yaca e vakatokai kina na Luve ni Kalou. O na raica oqo ena ivola Insight on the Scriptures, Volume 2, tabana e 393-4, tabaka na iVakadinadina i Jiova.


text:
Update: 9:51AM Veiliutaki nei
Bainimarama
NIU raica na i vakarau ni veiliutaki nei Bainimarama au kila ni sa talai dina ga mai vua na Kalou me mai walia ka veisautaka na i vakarau ni veiliutaki ca eda a vakauti voli mai kina e na dua na gauna balavu.
Ni tauyavutaka na Fiji Independent Commission Against Corruption (FICAC) e sega ni rogo sara nona vosa ni vakalelewa e dua na PM vakacegu ka kaya ni sega ni rawa nida vakawabokotaka na cakacaka butobuto ni veivaqumi.
Ke sa vaka tu oqori nona rai e dua sa veiliutaki oti ena matanitu sa rauta me tawa macala wale tu na cakacaka ni kilavata ka rusa kina na National Bank of Fiji.
Na bokoci ni Bose Levu Vakaturaga sa dodonu dina ga me yaco ni sa kunei votu kina na polotiki duka vei ira na lewena.
Na kena kau lesu tale mai sa na qai lewa noda Kalou e na gauna e kila taudua ga na Turaga.
Ena yabaki sa oti sa kacivaka nai Liuliu ni Veitarogi Vanua ni lala tu e 2000 na i tutu ena veiliutaki vakavanua.
Eda taroga se cava era a cakava tu na lewe ni BLV ni ra vakalaiva ka sega ni kauwai ki na noda i vakarau ni veiliutaki nai Taukei.
Sa na qai rawa vakacava me ra laki walia nodra leqa na veimata tamata duikaikai e na Palimedi ni ra sega mada ga ni kauwai ki na veileqa eda sotava tu oqo nai Taukei.
O Bainimarama sa Jeremaia ni gauna vou kei Viti e daidai.
Sa talai mai vua na Kalou me mai talaraka ka basuraka na veika e tao tu kina noda toso, oti sa na qai tara cake ka tea tale (Jeremaia1: 10).
Sa tara oti na gusui Bainimarama na Kalou me vosataka na veika me bula kina o Viti. Sa tatadoladola mai vei keda na veivuke mai na veimatanitu ka sa i vakadinadina bula ni mana e tu e na nona vosa kei na cakacaka.
Me da qarauna me da kakua ni qai vakatara me da vakalialiai tale ena nodra vosa eso na mata makawa ka ra sa baci tekivu kodro voli oqo.
Na draki qo o Bainimarama ga.
Vinaka Vakalevu.
SULIO OVINI BATAVOTAVO
Nabalebale,
Wailevu,
Cakaudrove.
Yavusa Nasikawa
KO ira na Yavusa Nasikawa e nodra yavutu ko Nasikawa mai Nasikawa, Navosa E nodra Vu ko Naqaravatu ka kena waqawaqa ko kalavo ka yacana ko Leka.
Na kena burekalou ko Vigudru.
E wase vakatolu na kedra i wasewase ko ya na Mataqali Nasikawa, Mataqali Buroko kei na Mataqali Saqila.
Na Mataqali Nasikawa e wase vakatolu ko ya na i Tokatoka Narukutabua, Tokatoka Sigadrodro kei n ai Tokatoka Natamayawa.
Na Turaga ni Yavusa Nasikawa ka Turaga ni Mataqali Nasikawa talega e na Veitarogivanua vei G.V. Maxwell ko Sekove Lewawere.
Na Mataqali Buroko e wase vakarua ko ya na i Tokatoka Korowaiwai kei n ai Tokatoka Drili. Na turaga ni Mataqali Buroko e na Veitarogivanua vei G.V. Maxwell e na 1912 ko Isimeli Lagivala.
Na Mataqali Saqila e wase vakarua ko ya na Tokatoka Saqila kei n ai Tokatoka Namoko.
Na kena turaga ni Mataqali e na Veitaropgivanua nei G.V. Maxwell ko Emosi Navala. Na yaca ni nodra koroko Nubutolu.
Nira tiko mai na nodra yavutu mai Nasikawa e na gauna vakatevoro e sa qai tubu e dua na nodra veisei vakaveitacini ka qai vakatalai ira e dua na i wase na nodra turaga ka ra laki tiko mai Matalima.
Era tiko ga vakataki ira me yacova ni yaco na matanitu vaka Peritania e na 1874 ka ra qai toki ki Vucilevu mai Namatakula mai Nadroga kei Navosa.
E na gauna ni matanitu vaka Peritania era a lesu tale ki Nasikawa eso ka ra qai lesu tale ki Komave.
Era vakayagataki qele walega vei ira na kai Vuisu ka sega na nodra qele mai kea.
Era dau vakamuria vagauna mai ki Nasikawa ke caka e dua na solevu vei ira na kai Navau.
E ratou kacivi kina na lako mai Komave ka ra kauta mai eso na ibe, matau kei n ai sele ka lakoi yani ki na solevu.
Ke lisitaki e dua na vanua mai Nasikawa era dau votai talega kina na tiko mai Komave.
Na kena trawa ko Navola era tiko kina na Noi Vusu ka ra qai veisei vakataki ira.
E a nodra turaga ko Batikolikoli ka qai kacivi ira na kai Nasikawa me ra to vata kei koya.
Era tiko vata mai Matalima eso na kai Nasikawa vata kei na Noi Vusu.
Ia, ni sa lako yani na i valu nei Batikolikoli e qai vakamai na koro ko Matalima.
Oti sa qai cakava e rua na solevu ko Batikolikoli ka caka mai Navola ka ra qarava na kai Nasikawa.
Ni oti oqo era sa qai suka tale na i wase ni kai Nasikawa ka ra a vukei Batikolikoli ki Nasikawa.
Ia, ko Nawaibalavu kei Lagavakatini e rau a tiko ga mai Navola ka yacova na nodrau mate.
Ia, ni sa lako mai ki Navola ko Misi Maqetoni e qai kaya ni sa voleka oqo ko Serua e ratou vakarorogo kina, ia, ke ratou bese me ratou vakalala na koro o Navola ka lako yani ki Nasikawa.
Era a tiko mai Nasikawa ena gauna makawa e so na kai Davutukia.
Ni sa sega na kakana mai Serua era qai kau kakana tiko na qase ni Nasikawa ka ra lesu vakava.
E sa qai tukuni mera sa kau mai ki Nasikawa.
Ia, ni ra sa mai tiko ka dede era sa qai veisei na kai Nasikawa kei na kai Davutukia baleta nira butakoca na nodra vuaka na kai Davutukia ko ira na kai Nasikawa.
E mani yaco na vala ka ra vakasavi lesu tale ki Bemana na kai Davutukia.
E a tiko talega mai Nasikawa e so na lewe ni Yavusa Nasaunivalu mai Keiyasi mai Navosa.
Era a wase rua ka so e tiko vei ira na kai Davutukia ka so e tiko vei ira na kai Nasikawa.
Ko ira na kai Nasaunivalu ka ra tiko vei ira na kai Davutukia era a vakasavi vata ki Bemana.
Era a qai biubiu talega na lewe ni Yavusa Saunivalu ka ra tiko vei ira na kai Nasikawa ka ra lesu tale ki Keiyasi.
Ko ir na kai Davutukia era a qai lesu tale mai ka vakamai ira na kai Nasikawa mai Vucilevu ka ra qai se ki Nasivi na kai Nasikawa ka ra suka tale ki Bemana na kai Davutukia.
E qai kaya ko Batikolikoli na nodra turaga na Noi Vusu mera lesu tale na kai Nasikawa ki Nasikawa ka ra sa mani cakava e dua na magiti.
Ko ira na Yavusa Nasikawa era veiwekani voleka vata kei ira na Yavusa Rewasali mai Nasaucoko mai Navosa vata kei ira na Yavusa Noi Narogi mai Nasesevia mai Nadroga baleta ni nodra ika vata na duna lekaleka.
E tu talega na nodra i sema ni veiwekani vei ira na Yavusa Burenitu mai Serua ka vakakina vei ira na kai Saunokonoko ka vakakina vei ira na Yavusa Cawanisa ena vanua ko Savatu mai Nadarivatu.
E semati ira tu na veiyavusa oqo na veiwekani rabailevu ni loma ni Colo kei Viti Levu ka vakatokai na Tako kei na Lavo ka ra veitacini ka veiluveni tu kina.
E sega kina ni dua vei ira me tu vakavulagi e na dua na vanua e loma ni Colo ka ra dau veilomani ka veivakarokorokotaki tu e na kena i tovo ka ra kilai tani kina.
Na mataqali veiwekani oqo e dodonu mera na dau maroroya ka rokova ka ni vuqa na i vakarau ni bula talei vaka oqo e vakadeitaka tu na nodra i vakatakilakila se o cei dina li o ira (identity).
Vinaka vakalevu.
ALIPATE D. TUIDRAKI
Nakavu,
Nadi
Land Bank
ENA dua na neirau veitalanoa kei na dua na vakailesilesi ni Land Bank e a qai vakaraitaka toka kina ni vu ni kena tauyavu na Land Bank se Land Use Unit e baleta tiko na malumalumu kei na berabera ni veiqaravi ka koto e na iTLTB.
Eda na rawa ni vakadinadinataka na tikina oqo baleta ni kevaka e dua na kemuni qele ka okati me Reserve se Qele Kovu ka sa gadrevi me biu e na taudkau ni kovukovu se me vakayacori kina na Dereservation eda na sauma kina e vica na udolu na dola ki na iTLTB, ia, e na Land Bank eda na sega ni sauma kina e dua na ka.
Kevaka talega eda gadreva me soveya na keda qele e na vakasalataki keda na iTLTB me da laki raica e dua na kabani ni soveya ka da na sauma talega kina e vica na udolu na dola.
Ia, e na Land Bank eda na sega ni sauma e dua na ka.
E ratou na rawa ga ni qai qaravi keda na Land Bank kevaka e galala tu na keda qele ka sega ni vesuki tu e na iTLTB se mai na baqe.
Kevaka e ratou sa ciqoma na keda qele na Land Bank e ratou na qai solia vei keda e rua na fomu me da sainitaka kina na noda veivakadonui se consent e 60 na pasede na i taukei ni qele ka da sa duavata me sa soli na keda qele ki na Land Bank ka vakakina na noda veivakadonui vei iratou ka ratou sa digitaki me ratou Trustees mai na dua na noda bose cokovata na i taukei ni qele.
Ni sa oti oqori e na qai laki vakayacori na verification se i vakadinadina mai na valenivolavola ni Veitarogivanua me baleta na noda saini ka me yacova na 60 na pasede ni yabaki 18 ka lako cake.
Ni sa savasava ga mai oqo me ratou sa na tekivu qarava sara na Trustees na cakacaka me baleta na Deed of Trust vata kei na kena dolavi e dua na i vola ni baqe ka me lutu tiko kina na noda i votavota ni i lavo na i taukei ni qele.
Ratou na raica talega na Land Bank me dau caka e dua na noda Memorandum of Understanding vata kei na i traukei ni bisinisi ka via mai vakaduri bisinisi e na keda qele.
Ni oti oqo e sa na qai yadrava tu me kakua ni lawakitaki keda na i taukei ni qele ko taukei ni bisinisi.
Na kaukauwa vakalwa ka koto e na Land Decree 2010 e tukuna vakamatata tu ni kevaka e na laki veicoqacoqa na lawa ka baleta na veiqaravi ni Land Bank kei na Native Land Trust Act (Cap 134) ALTA, ALTO e na vakabau tikoga na Land Use Decree 2010.
Kevaka talega e gadreva na Land Bank e dua na i tukutuku me baleta e dua na qele ka vauci vakalawa e na Land Use Decree e sa tu na kaukauwa vakalawa me na solia mai ki na Land Bank na i tukutuku e gadrevi mai vei ira na valenivolavola taucoko ni matanitu se e na taudaku ni matanitu.
Eda s ana rawa ni raica e ke na kakauwa levu ka tu e na Land Bank ka na rawa kina ni na qaravi keda sara vakavinaka.
E na gauna sa tauyavu kina na Land Bank ka sa tekivu qarava eso na i tavi vei ira na i taukei ni qele e sa qai tauyavutaki na Tabana ni Landowners Affairs e na iTLTB me rawa ni vueta cake na nona veiqaravi.
Ia, na levu ni kisi ni veivaqumi vata kei na kena butakoci tiko na nomuni i lavo ni lisi na i taukei ni qele ka bau talega kina na kena yali vakatawadodonu ni i lavo ni lisi.
E vakabauti ni sa na rabailevu sara na nomuni vakasama mai na i tukutuiu oqo ka na vakauqeti kemuni mo ni laki raici iratou na vakailesilesi ni Land Bank e na Civic House volekata na Suva City Councvil .
Vinaka vakalevu.
ALIPATE D. TUIDRAKI
Nakavu,
Nadi.


text:
Update: 1:26PM E KAUWAI o Jolame Mati, mai Laselevu e Naitasiri ni dua na i vakaraitaki ca eratou vakaraitaka na Tabana ni Bula ena kena sa soli vakarawarawa na rapa ni tatarovi.
E dodonu vei ira na cakacaka ena Tabana ni Bula me ra na qarauna me ra na solia na i vakasala kei na veika me da bula kina na lewenivanua.
E sega ni dodonu me na vakatarai tiko na vakayagataki ni rapa ka solia na dodonu vei ira na noda goneyalewa kei na cauravou me ra sa veiyacovi rawa tiko kei na vica vata na nodra i tokani ni bera ni ra laki vakawati, e kaya o Mati ka sa yabaki 70.
E kaya talega ni kauwai ena kena sa luluqa na bula ni nodra rokovi na noda marama ena noda veikoro kei na noda bula vakaveiwekani na kawa i taukei ena gauna qo.
E liu era dau tabailagotaki na marama, ka sega ni dua na vanua era dau gole kina vakaveitalia na luveda goneyalewa.
E dua na gauna vinaka na gauna e liu, baleta ni dua ga na domo e rogoci, ka se kaukauwa na lawa ni koro, ka gauna vinaka na gauna va- Koloni e Viti.
O au, e dau tataunaka vei au o noqu Nau, ni dodonu meu na waraka ga na gauna meu na vakamau kina, ka sega ni dodonu meu na vakalolomataka na bula ni dua na marama.
Ena gauna e liu, eda se dau vakarorogo ka levu na vosa ni veivakasalataki momona eda dau rogoca mai vei ira na noda qase, e kaya.
E veivakadreti tiko o Mati, e dua eda rawa ni kaya ni sa dua vei ira na qase ena noda i tikotiko ni dodonu vei ira na i tubutubu mera na vakadewataka tiko na vosa mera yalomatua kina na gone era sa tubu cake tiko mai ena gauna oqo.
Ia, e vakadeitaka mai o Atunaisa Dokonaivalu, mai na i soqosoqo ni Fiji Network Plus ni tukutuku e tauri rawa, oya ni 60 na pasede na i tabagone e Viti mai na 546 na kisi e laurai rawa, e tauvi ira na mate ca ni veiyacovi.
O ira na tabagone qo e tiko na nodra yabaki ni bula mai na 20 ki na 39.
E duidui na noda rai na lewenivanua me baleta na ulutaga oqo, ia mai na neitou yasana, na rapa e vakayagataki mo kua kina ni tauvi Tona se na HIV, ka vukea talega na nomu tuvana na gauna cava mo na qai vakaluveni kina.
E kaya o Dokonaivalu, ni loma ni dua na yabaki e rauta ni 300 ki na 500 na i tabagone era dau laki laurai vakavuniwai me laki cula ena tatarovi ni mate ca ni veiyacovi ka sa tete tikoga ena gauna oqo.
E sa vakadeitaki talega mai na Tabacakacaka ni Bula ni rauta ni 70 na goneyalewa lalai, ka ra yabaki 15 lako sobu era sa bukete dole, ka kunei oqo ena tukutuku ni vula sa oti mai na Minisitiri ni Bula.
Oqo e sa vakaraitaka saraga ni levu vei ira na noda i tabagone ka ra yabaki 15 lako sobu, era sa veiyacovi tiko, ka dodonu me da na kauwai sara kina na lewenivanua taucoko ena leqa esa tara tiko na noda bula kei na noda veivuvale.
E vakadeitaka ni ratou sa veivotayaka oti na i soqosoqo na Fiji Network Plus e rauta ni 230,000 na rapa nodra na turaga ena veivanua eso, me vakataka na vale ni danisi, na otela, vei ira na i tabagone era vuli ena koronivuli torocake, vei ira na lewenivanua era gole yani vei ratou kei na veitabana ni bula ena veiyasai Viti.
Na neitou rai o keitou, ni soli ni rapa ena vukea na kena sega ni vakadewataki na mate ca ni veiyacovi ka tarai ira tiko na i tabagone ena gauna nikua, e kaya.
Na Fiji Network Plus e dua na i soqosoqo e tauyavu mai me ra mai qaravi ka ra veitokani vinaka kina na turaga kei ira na marama esa vakadinadinataki ni sa tauvi ira tiko na HIV.
Ena gauna oqo e sa tubu cake tikoga na i wiliwili vou ni lewenivanua e kunei ni sa tiko vei ira na mate oqo.
Eda sa vakadinadinataka kece e Viti, ni mate ca ni veiyacovi kei na bukete dole e dua na leqa e sa tarai keda kece- wili kina na veitikotiko ena loma ni taoni kei na veikoro.
Na nodra sa veiyacovi dole tiko na noda i tabagone, e dua na i ulutaga e dodonu me da na veitalanoataka vakayalomatua na i tubutubu kei na lewenivanua taucoko.
E sa tiko kina na noda i tavi taucoko, e tiko na veika e dodonu me ra na qaqarauni kina na noda i tabagone, o keda na qase cake, na i vakailesilesi ni veitabana ni matanitu kei na veisoqosoqo eso, na lotu, na turaga ni vanua, ena nodra vukei ka tarai cake na nodra bula o ira na luveda me ra gone i tovo vinaka, bula vakaivakarau ka bibi na kena maroroi na bula ni vuvale ena i tovo e kilikili.


text:
Faulo ena leta vemagilafuna Timoti ʼinaya
Leta ana alamani weaqina
Faulo ena leta vemagilafuna baʼe Timoti ʼinaya ʼwayavia ʼabaga agona Loma ʼinega tuta nana vanue ʼebeyoqona ʼinaya toatoa. Faulo ge taha luveifana daviaqi ta ʼesi Ieisu Valena ana lulugaihi ʼinega vanue ʼebeyoqona ʼinaya iaʼuluguyea. Timoti lova tauna Faulo ʼinega Ieisu Valena noqolia ta vetumaqanea, ʼinega vetoiula Faulo ʼinaya. Ta ʼabibodanaya Faulo Timoti aʼuya ʼabaga Efeso ʼinaya toʼekalesia naʼitamakidi. Baʼe leta nana ʼinaya Faulo Timoti vonea vonigo tauna kavona Yaubada ena tovedavi taha. Ta wese vematamagilafuyea tomotau edi ilivu weaqina tuta ʼebeluʼovoa ʼinaya. Ta Faulo nuanuana Timoti Yaubada ena vona me ena giwalifatu tuta qabuna nalugaihiea, tuta aqiaqina ʼidia ta wese tuta vitana ʼidia. Ta ʼeguma vita nalobea tovegwavuʼai ʼidiega tua ta nalugaihidi edi luveifana weaqina. Faulo Timoti givewaiwaiea ʼinega wese navewaiwai Ieisu ana vetumaqana weaqina. Ta wese vematamagilafuyea nuanuana namai navayausia Loma ʼinaya.
Leta gamona
1:1-2 Vematamagilafu be venoqi
1:3-18 Faulo ena vona iula Timoti ʼinaya
2:1-26 Toluavia aqiaqi Keliso weaqina
3:1-9 Tomotau edi ilivu be edi viaqa tuta ʼebeluʼovoa ʼinaya
3:10-4:8 Vebibina tafwalolo ana fewa weaqina
4:6-18 Faulo ena toa weaqina givesimatalia
4:19-22 Lukaiwa be vona veyoluba
1
Lukaiwa
1-2 Via 16:1; 1Tim 1:2 Natugu Timoti ye, baʼe eu leta yaʼa Faulo ʼiguyega. Yaʼa Yaubada ena nuanua ʼinega yavetovaletuyana Ieisu Keliso weaqina. ʼInega Yaubada vetunegu sabi lugaihi Ieisu Valena weaqina, mana Yaubada niʼa vona fofofoleda itaʼa Ieisu ʼinega toa aqiaqina kana lobea. Nuanuagu Tamada Yaubada ta eda Kaiwabu Ieisu Keliso edi veyoluba ta wese edi nuakolokolo ʼinega me eu nuadaumwala una toa.
Vona iula Timoti sabi givewaiwaina
3 Via 23:1 Timoti, tuta qabuna ʼaubena ta wese velovelovana ʼidia me egu lukaiwa yavevenoqi Yaubada ʼinaya weaqiu. Lova tubugwavo ivetofewa Yaubada ʼinaya, ta yaʼa wese baʼitagana egu nuanua vunavunaqina ʼinega yavevetofewa Yaubada nana ʼinaya. 4 Yanuaia lova tuta nana magilafuda katoatoa me eu dou yanogeu. Ta nuanuagu qiduana ena ʼita ʼevivieu ʼinega ena qaiawa. 5 Via 16:1 Yanuaveʼavinia oʼa eda Kaiwabu uvetumaqanea inau Iunisi ta wese tubuhu Loise edi vetumaqana ʼidewana. ʼInega yahalamani aqiaqiea eu vetumaqana waiwaina ʼenoʼeno. 6 1Tim 4:14 Lova nimagu yahaʼuya ʼiuya ʼinega Niboana Gwalagwalana ena wilaʼa neiu eu fewa weaqina. ʼInega wilaʼa nana una givewaiwai ʼeviviea kavona ʼaiwe una muʼe saelia. 7 Lom 8:15 Mana Yaubada ge taha niboana ʼebemwaniniva daneida, ta ʼesi Niboana Gwalagwalana neida, ta baʼe Niboani nana ʼinega kana vewaiwai be tomotau kana veyolubedi ta wese ada fata taudega kana ʼitamakida.
8 Waiwai nana neiu, ʼinega ge una iniyauyau eda Kaiwabu Valena ana simana weaqina, ta ʼesi tuta qabuna una lulugaihiea. Yaʼa iaʼuluguyegu vanue ʼebeyoqona ʼinaya Keliso Valena weaqina, ta weaqigu ge una iniyauyau. Oʼa wese vita taha taha una lobedi ʼidewani yaʼa, ta Yaubada ena waiwaiega una tovoloʼiʼita. 9 Efe 2:8-9; Tai 3:5 Yaubada nana ʼetoyavuida ta venuaʼivineda toa vunavunaqina weaqina. Vonahaqiaqi, gebu itaʼa eda aqiaqi ʼinega davenuaʼivineda, ta ʼesi tauna ena nuenuega madugabeda ta ʼabiboda kuyavata qabudi ena vonega iʼifoqe. Baʼe yani nana viaqia mana nuanuana naveʼiteda ena nuakolokolo qiduana Ieisu Keliso ʼinega. 10 Ibe 2:14 Ta baʼitagana ena nuanua niʼa giveʼifoqeyea ada Toʼetoyavua Ieisu Keliso ena mai ʼinega. Tauna ʼaliga ena waiwai luveawalia, ta Vale Aqiaqina ʼinega yawai vataya ana ʼeda givesimatalia ʼidaya.
11 1Tim 2:7 Yaubada ena nuenuega venuaʼivinegu Vale Aqiaqina weaqina. ʼInega Vale nana weaqina yavetovaletuyana be, yavetolugaihi ta wese yavetoveʼita. 12 Ta baʼe weaqina vanue ʼebeyoqona ʼinaya yatoatoa ta vita yalulutonovia. Ta gebu eda iniyauyau Vale nana weaqina, mana egu vetumaqana ʼiuna Ieisu yahalamani aqiaqiea. Ta wese yahalamania tauna ana fata egu fewa lova neigu naʼitamaki aqiaqiea ana laba naʼevivi namai ena ʼaubena qiduana ʼinaya. 13 Egu veʼita lova yaneiu una kafiʼiʼihia ta una vetutumei ta ʼinega tomotau una veʼitedi. Ta ge una nuafania tuta qabuna me eu vetumaqana be me eu veyoluba una toatoa, mana oʼa Ieisu Keliso maega. 14 1Tim 6:20 Eda vetumaqana ʼinega Niboana Gwalagwalana ʼidaya toatoa. Ta tauna ena iula ʼinega ana fata eu fewa lova Yaubada neiu una ʼitamaki aqiaqiea. 15 Niʼau ualamania diʼwe Eisia ana tovetumaqanayavo qabudi inogegu, ta qabu dina ʼidiega ʼoloto magilafudi Faigelusi be Elimogini wese inogegu.
16 Ta yavevenoqi eda Kaiwabu ʼinaya Onesifolo me ena gadeavo nanuakolokoloyedi, mana tauna tuta qabuna vavayausigu ta ena vona ʼinega givewaiwaiegu. Tauna ge taha tuta dainiyauyau egu toa vanue ʼebeyoqona ʼinaya weaqina. 17 Tuta nana mai baʼidia ʼabaga Loma ʼinaya ʼinega weaqigu sali dadana ana laba lobegu. 18 ʼInega yavevenoqi eda Kaiwabu ʼinaya ena ʼaubena qiduana ʼinaya ʼoloto nana nanuakolokoloyea qiduana. Mana niʼa ualamani aqiaqiea ena fewa ʼenaʼina weaqigu ʼabaga Efeso ʼinaya.


text:
Update: 10:18AM ESA koto oqo era nai kuri ni tukutuku nei Turaga ni ovisa vakacegu Wiliame Vereivalu Rabunebune na turaga ni Vunaqumu/Nakurukuruvakatini e na koro o Korovou mai Wainimala e na colo kei Naitasiri, ni wiliwili sara yani.
Oqo saraga e tarai au vakabibi e na 1974, kau vakauqeta kina na turaga tamaqu me keitou lisitaka tale nai ka tolu ni neitou vanua lisi ka tiko mai Wainabua, Nuku, ena Wainimala.
Na qele oqo esa va na yabaki rawa tu ni sa bera ni ta na gaunisala na Serea-Monasavu Road e na 1978 ka ratou sa taleva oti mai na tabana ni Nai Lalakai.
E vosa tonotonomata dina, ia me uqeti keda me da yadra, tucake, cavu yava ka cakava.
Sa ra tu vakarau na veibaqe kei na Fiji Development Bank me ra veivuke vakailavo na nomu i vola ni lisi ga nai vakadei ni dinau.
E ka rawarawa na kena saumi ni ra sa vaqara cakacaka tiko na gone oqo e sala vinaka me ra mai toka vakawawa mada kina. Keitou sa cakava oti vei ratou e tolu na neitou gone na Vereivalu, e rua ena ovisa (oti e lima na yabaki e na vanua lisi) dua e na navy (oti e tolu na yabaki e na vanua lisi mai Waitaqolo, Lomaivuna, Naitasiri) na neitou yavutu dina mai na uluniwai na Wainimala ka yawa kalia sara mai cake ka sa bera ni yacova yani na sala ni lori.
Na matalia talega oya e rawa ni mai vakaibalebaletaki kina T.L.T.B kei keda nai taukei ni qele ka da ologi se maroroi e na ruku ni lawa levu oqo ni T.L.T.B na gauna ga sa soli kina na qele me lisitaki e rau sa veirogorogoci ka ra sainitaka sara na vei mataqali.
Ia, na gauna sa mai tavere, ni sa kidavi ka raici ni cala na kena tauri na qele e na catchment area, sa dri tani sara ga ko tama, dauveimaroroi, dau yadra, kei na daunilavo (T.L.T.B) ka biuti koya e dodonu me maroroi, karoni ka taqomaki.
Qele kei na i taukei me sasagataki koya sara ga vakataki koya, veitalia na nona vaculaki, caqelaki ka buturaki, dradra na mata, gogo, mavoa ka kauti koya ga vakataki koya e valenibula, sauma ga na nona curu tu e loma.
Ia, ni sa suka mai, sa mai vakayagataki koya tale me rawata mai vua na kena kei na mena.
Oya na matalia ka cavuti tiko, dua tale na matalia oya ke ko sa guilecavi, biliraki, ka tauri ni nomu qele, ka sega ni dua na nomu veivakadonui e soli oya o iko sara ga mo na kauta kina na mataveilewai levu na nomu dodonu vakaitaukei ni qele ka sega ni rawa ni na vukei iko ko dauveimaroroi e na veilewai sa qai macala mai kina na nomu dodonu vakaitaukei ni qele.
Oqo kemuni na noda me da vakavakarau vinaka vaka-vakasama ka vakailavo talega.
Nai lavo ni kena saumi na qele mai Monasavu sa vakacuruma na T.L.T.B kina vanua ni vakatubu i lavo e donu vua, ka me rawailavo mai kina.
Na tubu e rawa mai kina e mai wasei vakarua na kena tauri vei ya vula ono ni oti na nona musuka na nona i votavota na T.L.T.B.
Oqo e tukuna na T.L.T.B ni vuna levu na nona vakacuruma nai lavo oqo ka qai wasea na kena tubu oya nai taukei ni qele kei ira na nodra kawa, sa ra veitalatala vakadua, kei na nodra qele ka ra na sega ni taura tale se vakalesui mai vei ira oqo e tu sara ga vakaivola qai mai rogo na vosa oqo ni sa saumi mai nai lavo levu oqo.
1.)$942,733-40 curu kina Reserve Bank of Fiji 2.) $145,287-56 kina Fijian Holdings Ltd.
Ea sasagataki me ra taura sara ga nai taukei ni qele na nodrai lavo ka duri e dua na Trust Company ka me maroroya ka cakacakataka e na vukudra. E na sega ni rawa ni caka, ni sa tu na bai sitila vavaku me taqomaka na T.L.T.B e na vuku ni lavo oqo.
Ena lawa levu ni Taukei Land Trust Act kei na Trustees Act e tiko na dodonu vakalawa me na vakacuruma nai lavo kece oqo e na dua na vanua ni vakacuruilavo e vakatulewataka.
Au na qai tasereka mada yani e muri.
Enai tekitekivu ni talanoa baleti Monasavu ena 1978, au sa vakadreta ka tataunaka tiko yani (6/2/2014) kei na (20/2/2014) na veika dodonu me a caka oya na kena biu sara ga vakaivola na veivosaki kece oya.
Oqo na veika au cauraka toka yani mo rogoca, doka, ka muria na i vakasala se nona kerekere ni vakayagataki ni nomu qele, ke ko raica ni kania tiko na kena kakana e koula e na veleti veva, ia ke kana dalo, roti, raisi, se pateta e na veleti koula kua sara ni doka oya ni ko drau tautauvata se kalasi vata ga.
Mo qaqarauni ka taqomaki iko mai na nona vosa ni veicoriti se veivecei.
Dua tale na veivosaki kece me biu saraga vakaivola, tiki ni siga, gauna, vanua, vakadinadina kei na nomudrau saini ruarua ka vakailavelave taucoko.
Oqo ena kaukauwa vakalawa, sa vulici eke na cala mai Monasavu e na vuku ni livaliva kei na gaunisala ni lori ka a yalataki ga vakagusu kau tukuna tiko yani.
Ni da na sega ni rawa ni wirica lesu tale na liga ni kaloko, ia me da na vuli e na veika sa caka oti. Ka me da na qaqarauni vinaka kina na veika e caka qo mai Monasavu e vakarerevaki, vakadomobula ka veivakalolomataki.
Oya mai na 1978 kina Okosita 1998 sa qai mai tukuna ka vakadinadinataka kina na T.L.T.B kei na matanitu ni taura na qele e na catchment area (22,686.4 acres) ka sega ni dua na veika vakaivola e tabaki, se sainitaki kina ka sega ni wili eke na qele sa taura oti na matanitu ka ra sainitaka nai taukei ni qele, na minisita, vunivola tudei, manidia ni qele maroroi kei na Roko Tui Naitasiri me vaka sa tabaki oti yani.
Ia, e na gauna oqo ka lako yani ni nanuma tiko na vuniivi levu ka tiko oqori e lomai Suva kei na dua nai sevuni ni ti, me na vakabalei kina.
Ena gauna sa kerei kina na kena lutu nai lavo, ni kena voli na qele mai Monasavu e sogolati mai, e tukuni mai na kena vakacurumi e na vanua ni vakatubu i lavo ka tu na Trustees Act kei na T.L.T.B Act ni sagai me tubu cake nai sau ni Royalty dua na megawatt dua na auwa.
E saqati ka sogolati ka tukuni ni sa rauta .
Ena qai tomani tale yani.


text:
Update: 9:56AM ME na sabolo na yasana o Ra e na vanua o Viti e na vuku ni kena vakayacori na veivakararamataki ena gauna oqo.
Oqori na veika e vakaraitaka ko Nai Talatala Samuela Koroi, na i liuliu ni veivakalotutaki ni Lotu Wesele e Viti kei Rotuma e na nona veivuke tiko e na kena vakaycori na bula ni veivakavoui kei na veivakararamataki ena loma ni yasana o Ra.
Au nuitaka ni na yaco me sabolo na yasana o Ra e Viti ka rawa ni ra vuli mai kina na vo ni veiyasana qo me ra na vakamurimuria na veika esa vakacagau tiko qo, e kaya o Talatala Koroi.
E kuria ni sa tu vakarau na yasana o Ra e na nodra veiqaravi e na vuku ni tuvatuva esa nakinaki ka cavui kalawa kina na yasana vakabibi na kena tarai na bula yadudua kei na tabei cake ni bula vakayalo.
Era sa veisiko ka curu vale tale tikoga o ira na dauveiqaravi bole ka ra biuta tu yani na nodra vuvale e na vuku ni veiqaravi bibi qo, e kaya o Talatala Koroi.
E vakaraitaka o Ilitomasi Vana na mata ni Tikina o Navitilevu e na nona vakavinavinaka vakalevu kina valenivolavola ni yasana e na kena tokoni tiko na kena vakararamataki na yasana o Ra e na kena vakayacori tiko qo na vakatatabu me tolu na vula.
Au vakavinavinaka sara vakalevu e na valenivolavola ni yasana ka vaka kina na veitabana ni matanitu e na nomuni veitokoni tiko e na cakacaka bibi qo, e kaya o Vana.
E tomana o Vana ni kilai tu ni yasana dravudravua duadua o Ra ka levu kina na basu lawa ia esa tuvana qo e dua na i tuvatuva na Lotu Wesele e Viti kei Rotuma e na kena tovolei tiko me wali na leqa qo kei na i nakinaki qo me tomani tiko me yacova na yabaki 2017.
Na kena mai vakayacori qo na vakawaqa cina e na veitikotiko kei na veikorokoro ena qai laki vakaoti na kena soqo e na Davui Park mai Rakiraki ena i ka 10 ni Okosita ka me ra na laki sotasota kece kina na veicina ka ra taubaletaki tiko mai e na loma ni tikina levu e va, e kaya o Vana.
Na i tuvatuva qo e kaya o Vana ni na waqa tiko na cina qo e na veivalenilotu e na yasana o Ra me na yacova na i ka 4 ni siga ni vula o Me e na yabaki 2017.


text:
Tekivu e dai, e na veisiko tiko o Bainimarama mai Ba, Nadi, kei Rakiraki.
Namaki me na sota tiko na Paraiminisita kei ira na dau tei dovu mai Nanuku kei Malau e Rakiraki kei na nodra matabose ni dau tei dovu.
E na nona tiko mai Ra na macawa sa oti, e a tukuna kina o Bainimarama ni sasaga sara taki tiko vakaukauwa na matanitu me vakatoroicaketaki na gaunisala, livaliva, wai vata kei na vuli, vakauasivi e na taudaku ni vei koro lelevu.
Mate e tolu e gaunisala, kawai na ovisa
Police explore human bone find


text:
About FBC Radio One
Radio Fiji One or Domoiviti is the Fijian national network targeting largely national development Fiji wide. These programs are sponsored by the government under the Public Service Broadcast (PSB) contract and also from private organizations and religious organizations in Fiji.
Domoiviti programs reach out to the largest possible audience. These programs includes weather bulletins; disaster warnings and awareness, religious programs, cultural and cross cultural programs, family, programs that interest minority groups such as Rotumans and Banabans, children, youth development programs and other programs of national interest.
NA DOMOIVITI
Na siteseni ni yalomatua, e rogoci e Viti raraba ka yaco sara yani ki Toga matanisiga, Samoa i Sisifo, ka vaka kina na yasa i Niusiladi e qara mai ki Viti.
Na Domoiviti duadua ga edau rogoci kina na i tukutuku kei na sere makawa eso era katoni ka maroroi tu ena noda valeniwalesi. E maroroya ka vakamareqeta na vosa vaka-Viti, na i tovo kei na i vakarau vakavanua vakakina na veivakauqeti me da kila ka kauwai talega ena nodra i tovo na veimata tamata eda sa bula veimaliwai tu e Viti.
Na siteseni duadua ga oqo na Domoiviti, dau kilai eliu na Radio Fiji One, e nona tiko ena gauna oqo na konitaraki ni kakaburaki vaka-Viti, na Public Service Broadcast, ka saumi mai na matanitu. Na i naki levu ni konitaraki oqo, sa i koya na kena saumi me rawa ni dau rogoci e Viti, Rotuma/Rabe na veiporokaramu eso ena maroroya na noda vosa, i tovo kei na i vakavanua eda kilai tani kina.
E rua na porokaramu sa dede talega ena noda valeniwalesi, sa i koya na gauna ni vuli ena walesi, e vakarautaki mai na Minisitiri ni Vuli ni noda vanua kei na Lotu Kaburaki edau rogoci ena vosa vaka-Peritania ena 10am ena Sigatabu kei na vosa vaka-Viti ena 6:45pm ena yakavi talega ni Sigatabu.
Sa vakanuinui tu na Radio Fiji One se na Domoiviti, me sa na rawa ni vakadewataki ena mona livaliva oqo, eso na porokaramu taleitaki eso, me rawa ni ko ni vakaivotavota talega ena maqosa ni nodra taledi na vakailesilesi era sa tomana tikoga na cakacaka ni buli porokaramu kei na maroroi ni keda i tukutuku ena noda valeniwalesi.


text:
WASE RUA
Na iVolatabu—iVola ni Kalou Vei Keda
Na sala cava e duatani kina na iVolatabu mai na ivola tale e so?
E yaga vakacava na iVolatabu ena wali ni leqa o dau sotava?
Na cava mo nuitaka kina na parofisai e volai ena iVolatabu?
KE DUA na nomu itokani a lolomataka vei iko e dua na iloloma vakamareqeti, sega ni vakabekataki ni o a marau dina, e tarai iko tale ga na nona veinanumi. Vakauasivi ni o kila vinaka kina na levu ni nona kauaitaki iko o koya e lolomataka mai. Sega ni vakabekataki ni o a vakavinavinakataka na nona iloloma.
2 Na iVolatabu e iloloma ni Kalou, na iloloma e rawa nida kaya nida kalougata dina kina. Na ivola vakasakiti oqo e tukuna vei keda na veika eda na sega ni rawa ni kila mai na dua tale na vanua. Me kena ivakaraitaki, e tukuna na buli ni lomalagi kei na veikalokalo, na vuravura, kei na nodrau buli na imatai ni tagane kei na yalewa. E tu ena iVolatabu e so na ivakavuvuli yaga meda walia kina na leqa kei na rarawa eda sotava. E vakamacalataka na sala ena qai vakayacora kina na Kalou na nona inaki, kei na sala ena vakavinakataka kina na ituvaki ni bula e vuravura. E iloloma vakasakiti dina na iVolatabu!
3 Na iVolatabu e dua na iloloma e rawa nida kaya nida marautaka dina, baleta nida kilai koya vinaka kina e lolomataka mai, na Kalou o Jiova. Na nona vakarautaka mada ga vei keda na ivola oqo e vakadinadinataka ni vinakata meda kilai koya vinaka. Io, na ka o vulica mai na iVolatabu ena uqeti iko mo via toro voleka vei Jiova.
4 E dua na iwiliwili vakaitamera ena gauna oqo e sa tiko na nodra iVolatabu. De dua e tiko tale ga na nomu. Nikua, sa tabaki vakatikina se tabaki taucoko na iVolatabu ena 2,300 vakacaca na vosa. O koya gona, sa tu vakarawarawa na iVolatabu vei ira e 90 na pasede na lewe i vuravura. Ena gauna oqo, e sa rauta ni duanamilioni vakacaca na iVolatabu e volitaki se veisoliyaki e veimacawa! E vica vata na bilioni na iVolatabu taucoko se so na kena iwase, e sa tabaki oti. O koya gona, e matata vakasigalevu ni sega tale ni dua na ivola e tautauvata kei na iVolatabu.
5 Kena ikuri, e ‘vakavuna na Kalou na iVolatabu.’ (2 Timoci 3:16) Ena sala cava? E sauma sara ga na iVolatabu: “Era a vosataka ga na tamata na vosa ni Kalou me vaka sa vakauti ira kina na Yalo Tabu.” (2 Pita 1:21, VV) Meda vakatauvatana mada: E dua beka na daunibisinisi ena kerei nona vunivola me vola na nona ivola. Na ivola oya ena tiko kina na nona idusidusi kei na nona nanuma na daunibisinisi. E nona na ivola, sega ni nei vunivola. E vaka kina na iVolatabu, e tiko kina na itukutuku ni Kalou, sega ni nodra itukutuku o ira era a vakayagataki mera vola. O koya gona, na iVolatabu taucoko e “vosa ni Kalou.”—1 Cesalonaika 2:13.
DONU VINAKA QAI SEGA NI VEISAQASAQA
6 E volai na iVolatabu ena loma ni 1,600 na yabaki. O ira na vakaitavi ena kena volai era duidui sara vakalevu, duidui tale ga na gauna era bula kina. E so era dauteitei, so era dauqoli, so era ivakatawa ni sipi. E so tale era parofita, dauveilewai, so era tui. O Luke, e dua vei ira e vakaitavi ena volai ni Kosipeli, e vuniwai. E dina nira duidui sara na vakaitavi ena volai ni iVolatabu, ia e sega ni veisaqasaqa vakalailai na veika e volai kina mai na kena itekivu me yacova sara na kena itinitini.*
7 Na imatai ni ivola ena iVolatabu e vakaraitaka na itekitekivu ni leqa ni kawatamata. Na iotioti ni ivola e tukuna ni na vukici o vuravura me parataisi se dua na were totoka. E kovuta e vica na udolu na yabaki na veika e volai ena iVolatabu, qai tiko na isema ni veika oya kei na inaki ni Kalou. E vakatubuqoroqoro na duavata ni veika kece e volai ena iVolatabu, era sega ni veisaqasaqa, ia oqo ga na ka eda namaka ena ivola e vakarautaka na Kalou.
8 E donu vinaka tale ga na veika vakasaenisi e tukuna na iVolatabu. E volai sara tu mada ga kina na itukutuku e so e sa qai kila sara tu e muri na tamata. Me kena ivakaraitaki, na ivola na Vunau ni Soro e tiko kina na lawa a soli vei Isireli makawa me baleta na nodra korotinitaki na tauvimate kei na so tale, kei na qarauni ni bula savasava. Ia, ena gauna oya, era sega sara tu ga ni kila na veimatanitu voleka na kena bibi. Dua na gauna a nanumi cala tu na ibulibuli ni vuravura, ia e sa tukuna makawa tu na iVolatabu ni mokimokiti. (Aisea 40:22, NW) E donu vinaka tale ga na iVolatabu ni kaya ni ‘rube tu o vuravura ena ka sa sega.’ (Jope 26:7) E dina ni sega ni ivola ni saenisi na iVolatabu, ia e sega ni vakamelei rawa ni vakamacala ena veika vakasaenisi. Sega li ni oqo na ka eda namaka ena ivola e vakarautaka mai vei keda na Kalou?
9 E donu, e nuitaki tale ga na itukutuku makawa e volai ena iVolatabu. E matata na ka e tukuna. E tukuna na yaca ni tamata era bula dina, so na gauna e cavuta sara na nodra iyatukawa.# O ira na dauvolaitukutuku makawa era dau sega ni via volatukutukutaka na druka ni nodra matanitu, ia o ira era vakaitavi ena volai ni iVolatabu era volavola vakadodonu, era vola sara mada ga na nodra malumalumu kei na leqa e sotava na nodra matanitu. Me kena ivakaraitaki, e vola o Mosese ena Tiko Voli mai na Lekutu na cala bibi a vakayacora kei na nona a qai vunauci kina. (Tiko Voli mai na Lekutu 20:2-12) Na volavola vakadodonu vaka oqo e kunekunei dredre dina, ia e kunei ena iVolatabu baleta ni ivola dina ga ni Kalou.
IVOLA E VUTUCOQA ENA VUKU DINA KEI NA ITUKUTUKU YAGA
10 E vakavuna na Kalou na volai ni iVolatabu, o koya gona, e “yaga me i vakavuvuli, me veivunauci, me veivakadodonutaki ka me veituberi e na ka dodonu.” (2 Timoci 3:16, VV) E tiko ena iVolatabu na idusidusi e yaga sara ga vei keda. E tara sara ga na noda bula na veika e volai kina. Sa rauta, baleta ni a buli keda o koya na itaukei ni ivola oqo, na Kalou o Jiova! E kila vinaka na ivakarau ni noda vakasama kei na veika e dau malele kina na lomada, e lailai tale na noda kilai keda. Kena ikuri, e kila vinaka o Jiova na sala meda na kunea dina kina na marau. E kila tale ga na veika meda qaqarauni kina.
11 Vakasamataka mada na Vunau i Jisu ena Ulunivanua, e volai ena Maciu wase 5 ina 7. Ena nona vunau vakatubuqoroqoro oqo, a vakamacalataka kina o Jisu e levu sara na ka, wili kina na sala me kunei kina na marau dina, ka meda cakava ke yaco na veileti, ivakarau ni masu, kei na rai dodonu me tiko vei keda me baleta na iyau vakayago. E tara sara ga na nodra bula ena gauna oya na ivakamacala momona i Jisu, e vaka tale ga kina ena gauna oqo.
12 E so na idusidusi vakaivolatabu era vauca na bula vakavuvale, ivakarau ni cakacaka, kei na veimaliwai. Na yavu ni ivakavuvuli ena iVolatabu e baleta na kawatamata kece, na kena ivakasala tale ga e yaga ena veigauna kece. E vakaraitaka na Kalou na yaga ni vuku e vutucoqa tu ena iVolatabu ena nona kaya, me vaka e vola o Aisea: “Koi au ko Jiova na nomu Kalou, ka’u sa vakavulici iko mo vinaka kina.”—Aisea 48:17.
IVOLA NI PAROFISAI
13 E vutucoqa na iVolatabu ena parofisai, e levu na parofisai oqo era sa vakayacori. Raica mada e dua na kena ivakaraitaki. O Jiova a vakayagataki Aisea, e dua na parofita a bula ena ikawalu ni senitiuri B.S.K., me parofisaitaka ni na vakarusai na koro o Papiloni. (Aisea 13:19; 14:22, 23) A vakamatatataki na sala ena vakayacori kina oqo. Na mataivalu ena kabai Papiloni mai ena vakadiva na kena uciwai, qai sega ni na dua e tarova ni sa na yabe yani e lomanikoro me lai ravuravu. Sega ni o koya wale ga oya. Na parofisai i Aisea e cavuta sara mada ga na yaca ni tui me na liutaka na vakavuai nei Papiloni—o Sairusi.—Aisea 44:27-45:2.
14 Ni oti e rauta ni 200 na yabaki—ena lomaloma ni bogi ena maliwa ni ika5/6 ni Okotova, 539 B.S.K.—sa tokatu mai e dua na mataivalu me mai keba toka ena yasa i Papiloni. O cei na kena turaganivalu? E dua na tui ni Perisia na yacana o Sairusi. Oqo sara ga na gauna me sa vakayacori kina na parofisai vakatubuqoroqoro a vola o Aisea. Ia, e dina beka ni na sega ni dua e tarovi ira nira sa na yabe yani i lomanikoro mera lai ravuravu, me vaka a parofisaitaki?
15 A dua na nodra soqo na kai Papiloni ena bogi oya, era kana ra marau tiko, era nuidei ni viribaiti vinaka tu na nodra koro ena bai cere qai kaukaua. Ia, mai cake, sa tekivu vakadavea tani tiko o Sairusi na wai e dau drodrova mai na lomanikoro. E lutu totolo na iyalayala ni wai, sega ni dede era sa vuto takoso rawa na mataivalu, ra yacova sara yani na bai ni koro. Ia, era na sikabotea vakacava na bai ni koro kei Papiloni na mataivalu nei Sairusi? A dola tu vakasakasaka na matamata ni koro!
16 A parofisaitaki me baleti Papiloni: “Ena sega ni tawa tale, ena sega tale ni tiko kina e dua nai tabatamata: ena sega ni birika maikea na kai Arepea na nona vale laca; ko ira talega nai vakatawa era na sega ni vakadavora maikea na nodra qele ni sipi.” (Aisea 13:20) Na parofisai oqo e sega ni yala ga ena rusa ni koro, e tukuna tale ga na ka ena yaco ni sa rusa oti na koro. E tukuna ni na lala vakadua o Papiloni. Sa tu na ivakadinadina ni a yaco dina na parofisai oqo. Sa rusa vakadua o Papiloni makawa, sega ni qai tawani tale. Na irusarusa ni koro makawa oqo e toka voleka ga ena koro o Baghdad, mai Iraki. E ivakadinadina votu ni kena sa yaco na parofisai i Jiova a volatukutukutaka o Aisea: “Ka’u na taviraka laivi e nai taviraki e dauveivakarusai.”—Aisea 14:22, 23.%
17 E vaqaqacotaka dina noda vakabauta nida kila ni iVolatabu e ivola ni parofisai nuitaki. Vakauasivi ni kevaka e sa vakayacora o Jiova na veika e parofisaitaka ena veigauna sa oti, eda nuidei ni na vukici vuravura dina me parataisi me vaka ga e parofisaitaka. (Tiko Voli mai na Lekutu 23:19) Io, e dei dina na noda “vakanuinuitaka na bula tawa mudu, o koya sa yalataka eliu na Kalou, o koya sa sega ni lasu rawa.”—Taito 1:2.^
‘E BULA NA VOSA NI KALOU’
18 E macala mai na wase oqo ni dua dina na ivola vakasakiti na iVolatabu. E ivola qoroi baleta ni sega ni veisaqasaqa na ka e volai kina, e dodonu qai nuitaki na itukutuku vakasaenisi kei na itukutuku makawa e volatukutukutaka, e dau yaco dina tale ga na kena parofisai. Ia, e sega ni qoroi wale ga ena vuku ni veika oqo. A vola na yapositolo lotu Vakarisito o Paula: “Sa bula ka kaukauwa na vosa ni Kalou, ka sa gata cake mai na i seleiwau batirua. Sa suwaka rawa na vanua e rau sota kina na lomada kei na yaloda, na i sema ni yago kei na uto ni sui, ka sa dau vakalewa rawa na nanuma kei na i naki ni lomadra na tamata.”—Iperiu 4:12, VV.
19 E rawa ni veisautaka na noda bula na noda wilika na “vosa” ni Kalou se nona itukutuku ena iVolatabu. E rawa ni uqeti keda meda se tei dikevi keda tale mada. De dua eda nanuma nida lomana na Kalou, ia na noda muria se sega na ka e tukuna ena nona vosa volai na iVolatabu ena vakaraitaka na noda inaki se ka dina e tiko e lomada.
20 Na iVolatabu e ivola dina ga ni Kalou vei keda. E dodonu me wiliki, vulici, me vakamareqeti. Vakaraitaka na nomu vakavinavinakataka na iloloma totoka oqo ena nomu dikeva tiko ga na veika e volai kina. Ni o vakayacora oqo, o na kila vinaka kina na inaki ni Kalou vei keda na kawatamata. Na inaki cava sara mada oqo? Ena vakavatukanataki vakacava? Ena qai vakamacalataki oqo ena ulutaga e tarava.
NA KA E KAYA NA IVOLATABU
- E vakavuna na Kalou na iVolatabu, o koya gona, e donu na ka e volai kina qai nuitaki.—2 Timoci 3:16.
- E yaga na idusidusi e volai ena iVolatabu, e tara sara ga na noda bula e veisiga.—Aisea 48:17.
- E sega ni vakabekataki ni na yaco dina ga na veika e yalataka tu na Kalou ena iVolatabu.—Tiko Voli mai na Lekutu 23:19.
* Era kaya e so ni veisaqasaqa e so na ka e kaya na iVolatabu, ia e sega ni dua na ivakadinadina ni nodra vakalelewa. Raica na wase 7 ni ivola, The Bible—God’s Word or Man’s? e tabaka na iVakadinadina i Jiova.
# Me kena ivakaraitaki, dikeva na iyatukawa i Jisu e volai ena Luke 3:23-38.
% Raica e so na ikuri ni ivakamacala me baleta na parofisai ena iVolatabu ena tabana e 27-9 ni ivola, Noda iVola Kece, e tabaka na iVakadinadina i Jiova.
^ Na vakarusai nei Papiloni e dua wale ga na ivakaraitaki ni parofisai ena iVolatabu e sa vakayacori. E so tale e vauca na vakarusai nei Taia vaka kina o Ninive. (Isikeli 26:1-5; Sefanaia 2:13-15) E parofisaitaka tale ga o Taniela na veitarataravi ni matanitu mera na vakacolasau e vuravura ni sa rusa oti o Papiloni. Oqo e okati kina na matanitu cokovata e rua o Mitia kei Perisia, vaka kina na matanitu o Kirisi. (Taniela 8:5-7, 20-22) Raica na iKuri me baleta na veika tale e so e parofisaitaki me baleti koya na Mesaia a qai vakavatukanataki vei Jisu Karisito.
Taro ni Vuli
1, 2. Na cava eda kaya kina ni iVolatabu e dua dina na iloloma vakasakiti ni Kalou vei keda?
3. Na cava eda kila rawa me baleti Jiova ena nona solia mai vei keda na iVolatabu? Na cava eda marautaka kina oqo?
4. Na cava mada o qoroya me baleta na iVolatabu?
5. Sala cava eda kaya kina ni ‘vakavuna na Kalou na iVolatabu’?
6, 7. Na cava e vakatubuqoroqoro kina na nodra sega ni veisaqasaqa na duidui ivola ena iVolatabu?
8. Tukuna e so na ivakaraitaki ni kena donu vinaka na ka vakasaenisi e cavuta na iVolatabu.
9. (a) E vakaraitaka vakacava na iVolatabu ni donu na ka e volai kina, e nuitaki tale ga? (b) Na cava o rawa ni kaya me baleta na iVolatabu ena vuku ni nodra volavola vakadodonu o ira na vakaitavi ena kena volai?
10. Na cava e sega ni ka ni kurabui kina vei keda noda raica ni yaga dina na iVolatabu?
11, 12. (a) Na cava e so na ka a vakamacalataka o Jisu ena nona Vunau ena Ulunivanua? (b) Na cava e so tale na ka e vauca noda bula e vakamacalataki ena iVolatabu? Na cava ena yaga tu ga kina na kena ivakasala?
13. Na itukutuku cava me baleti Papiloni a vakavuna na Kalou o Jiova me vola na parofita o Aisea?
14, 15. A vakayacori vakacava na veika a parofisaitaka o Aisea me baleti Papiloni?
16. (a) Na cava e parofisaitaka o Aisea ni na qai yacovi Papiloni ni sa vakarusai oti? (b) E qai vakayacori vakacava na parofisai oqo?
17. E vaqaqacotaka vakacava noda vakabauta na vakayacori ni parofisai ena iVolatabu?
18. Na itukutuku momona cava e vakaraitaka na yapositolo lotu Vakarisito o Paula me baleta na “vosa ni Kalou”?
19, 20. (a) Ena vukei iko vakacava na iVolatabu mo dikevi iko tale mada? (b) O na vakaraitaka vakacava na nomu vakavinavinakataka na iloloma totoka oqo ni Kalou, na iVolatabu?