text:
“A sa vua mai vua na Kalou na ka kecega, o koya sa vakaveivinakatitaki keda kei Koya e na vuku i Karisito, a sa solia vei keitou me keitou vunautaka na veivinakati,” (2 Korinica 5:18).
E dau ka yaga me vakavinakataki na veitokani e sa kavoro.
Me vaka ni bula oqo e baleta tiko na noda vulica na veilomani, e gadreva kina na Kalou me da mareqeta na noda veitokani, ka saga me da vakavinakataka ke yaco e dua na tawase, na mavoa ni yalo, se veisaqasaqa, ka me kua ni da vakanadakuya vakadua. E kaya vei keda na iVola Tabu ni sa solia oti vei keda na Kalou na isolisoli ni veiqaravi, ena kena vakavinakataki na veitokani e sa kavoro. Oqo na vuna e vakayagataki kina e dua na iwase levu ni Veiyalayalati Vou me vakavulici keda ena itovo dodonu ni veimaliwai. E vola ko Paula, “Ia kevaka sa tu na veivakacegui e na vuku i Karisito, se tu na veivakalecataki ni loloma, se tu na veilomani ni Yalo Tabu, se tu na yalololoma kei na yalovinaka,……..mo dou lomavata kina, mo dou tautauvata e na loloma, mo dou lomavata, mo dou yalovata,” (Filipai 2:1-2). E vakatavulica ko Paula ni noda rawa ni veimaliwai vinaka kei ira na veimataqali tamata e vakaraitaka na noda sa matua vakayalo.
Me vaka ni vinakata ko Karisito me ra kilai tani na Nona matavuvale ena nodra veilomani, na veitokani ka sa kavoro e sa ivakaraitaki vakamadua ki vei ira na tamata tawa vakabauta. Oqori na vuna e rui madua kina ko Paula ni ra sa tekivu tawase na isoqosoqo lewenilotu mai Korinica, ka ra sa kauta na nodra duidui ki vale ni veilewai. E a vola vei ira ko Paula, “Au sa vosa, mo dou madua kina. E dina beka ni sa sega sara e dua vei kemudou sa vuku, me lewai ira rawa na wekana?” (1 Korinica 6:5). E a kurabui vakalevu ko Paula ni sega ni dua ena ivavakoso oya e matua vakayalo me rawa ni walia na nodra veileti. Ena ivola vata talega oya, e kaya kina ko Paula, “Ia ka’u sa vakamasuti kemudou, na veiwekani,……. Me kakua vei kemudou na veileti; mo dou veivinakati sara ni dou sa lomavata ka lewa vata,” (1 Korinica 1:10).
Kevaka ko gadreva na veivakalougatataki ena nomu bula, ka ko via kilai ni ko luve ni Kalou, sa dodonu mo vulica mo dau tataro ka veivakameautaki. E kaya ko Jisu, “Sa kalougata ko ira sa dautataro; ni ra na vakatokai me luve ni Kalou,”(Maciu 5:9). Nanuma vinaka ni sega ni kaya ko Jisu, “Sa kalougata ko ira sa gadreva na veisaututaki,” baleta na tamata kece e taleitaka na veisaututaki. E sega tale ga ni kaya o Koya, “Sa kalougata ko ira era bula ena bula sautu,” ka ra sega ni sotava na dredre. Ia, e kaya ga ko Jisu ni ra kalougata ko ira era cakacakataka na veisaututaki, ko ira era saga na kena wali na leqa kei na veileti. E kunekunei dredre na tamata ka ra cakacakataka na tiko veisaututaki baleta ni sa rui cakacaka dredre.
Me vaka ni ko a buli mo lewe ni matavuvale ni Kalou, ka sa ikarua ni inaki ni nomu bula e vuravura mo vulica mo bula vata kaya ka lomani ira na tani, na veisaututaki e sa dua na itovo yaga duadua ko rawa ni vulica. E ka ni rarawa ni vuqa vei keda, era a sega ni vakavulici me ra dau walia na veileti.
Na veisaututaki e sega ni kena ibalebale ni da via levea na veisaqasaqa. Na noda drotaka na leqa ka vakalecalecava ni sega ni dua na leqa, se da rere ena veivosakitaka, e vakaraitaki ni dadatuvu. Ko Jisu na Turaga ni Sautu, e a sega ni datuvutaka na veisaqa kei na veileti. E na so na gauna, e a vakauqeta sara ga o Koya na veileti me rawa ni yaco kina na vinaka ena vukudra na tamata. E tiko na veigauna me da levea kina na veileti, ka tiko na veigauna me da vakauqeta kina, ka tiko talega na veigauna me da walia kina. Oya na vuna e dodonu kina me da dau masu ka kerea na veiliutaki ni Yalo Tabu ena noda bula.
Na veisaututaki e sega talega ni kena ibalebale na noda vakamalumu wakanikau, ka da vakatarai ira na tamata me ra butuki keda sobu; oya e sega ni ka e tukuna ko Jisu. E a sega ni via suka ki muri ko Jisu ena vuqa na ka e veiletitaki, ka duri tu ga ni sa vakanamata mai Vua na veisaqa ni ca.
NA IVAKARAU NI VAKAVINAKATAKI NI VEITOKANI E SA KAVORO
Me vaka ni da tamata vakabauta, e “sa solia vei keitou me keitou vunautaka na veivinakati” na Kalou (2 Korinica 5:18). Oqo e vitu na ikalawa vakaiVolaTabu ka rawa ni vakavinakataki kina na veitokani e sa kavoro:
Cabora vua na Kalou ni bera ni ko vosa vua na nomu itokani.
Veivosakitaka kei na Kalou na veika me baleta na leqa se veileti oqori. Kevaka ko masulaka ka cabora taumada vua na Kalou, ka sega ni kakasetaka vei ira na nomu icaba, ko na raica ni na veisautaka na yalomu na Kalou, se, ena veisautaka na tamata oya ni bera ni ko saga mo walia na leqa. Ena toso vinaka kece na nomu veitokani kei ira na tamata kevaka ko dau masulaka wasoma.
Me vaka e dau cakava ko Tevita, mo vakayagataka na masu mo ceguvi kina mai cake. Tukuna vua na Kalou na nomu lomaleqaleqa. Tagi vua. Ena sega ni kurabui se rarawa o Koya ena nomu vakaraitaka na nomu cudru, se na mavoa ni yalomu, na nomu vakatitiqa, se dua tale na ka ko vakila e lomamu. Mo tukuna vakadodonu Vua na ka kece ka tu e lomamu.
E vuqa na duidui ka dau basika, e vakawakana tu ena gagadre se vakanuinui ka sega ni vakavotukanataki. Eso na gagadre oqori e rawa ni sotava duadua ga na Kalou. Ni ko vakanuinui tiko vua e dua na nomu itokani, se watimu, se nomu iliuliu e vanua ni cakacaka, se lewe ni nomu vuvale me sotava e dua na nomu gagadre ka rawa ni sotava duadua ga na Kalou, ko na sota kaya ga na veivakalaboci kei na rarawa. E sega ni dua e rawa ni sotava kece na nomu gagadre: vakavo duadua ga na Kalou.
Na Apositolo ko Jemesa, e a vola ni vuqa na noda veilecalecavi e dau vu mai ena noda vakawaletaka na masu: “Sa vu mai vei na veiba kei na veivala vei kemudou? Dou sa kocokoco ka sega ni rawata…..ia dou sa sega ni rawata, ni dou sa sega ni kerekere,” (Jemesa 4:1-2). Ni dodonu me da rai vua na Kalou, eda qai rai vei ira na tani me ra vakamarautaki keda, ka da qai cudru ni ra sega ni sotava na ka eda nuitaka vei ira. E kaya na Kalou, “Na cava na vuna ko sega ni kerei au kina eliu?”
Dau taura na imatai ni kalawa. E sega ni ka bibi kevaka ko vakavuna na mavoa, se ko iko ko mavoa: e namaki iko na Kalou mo cavu ikalawa taumada ki na veisaututaki. Kakua ni waraka na ito kadua. Lako taumada vei koya. E sa rui ka bibi na vakavinakataki ni veitokani, e vakarota kina ko Jisu me vakaliuci, ka me qai muri na sokalou. E a kaya, “Kevaka ko sa kauta na nomu i madrali ki na i cabocabo ni soro, a sa nanuma mai kina sa dua na ka sa beitaki iko kina na wekamu; biuta tu na nomu i madrali e na mata ni cabocabo ni soro, ka mo lako, mo drau veivinakati mada eliu kei na wekamu, mo qai lako mai ka vakacabora na nomu i madrali,” (Maciu 5:23-24).
Ni sa vakilai na dredre se kavoro ni veitokani, me navuci sara vakatotolo e dua na bose ni veisaututaki. Kakua ni vakaberabera se vakaiulubale, se mo yalataka, “Au na qai walia vakamalua.” Mo tuvana sara ena kena totolo duadua e dua na veivosaki me sota kina na ito e rua. Na vakaberabera ena vakalevutaka ga na cudru, ka na vakarabailevutaka na veilecalecavi. Ena vakavuna ga me ca vakalevu.
Na totolo ni kena wali na leqa ena vakalailaitaka talega na kena vakaleqai na nomu bula vakayalo. E kaya na iVola Tabu ni valavala ca, ka okati talega kina na veileti ka sega ni wali, e vakataotaka na noda veitokani kei na Kalou ka tarova talega na rogoci ni noda masu. E ratou a kaya vei Jope na nona itokani, “Sa vakamatea na tamata lialia na yaloca. A sa vakarusai koya sa sega ni vuku na vuvu,” (Jope 5:2). “Ko iko ka dresulaki iko e na nomu cudru,” (Jope 18:4).
Na kena yaco na veisaututaki ena bose vata, e dau vakatau ena kena digitaki na gauna dodonu kei na vanua vinaka me caka kina na sota. Kakua ni drau sota kevaka drau sa oca tu, se drau vakatotolo tale tiko ki na dua na vanua, se drau kacivi ki na dua tale na ka e vakatotolotaki ka basika koso ena gauna ni nomudrau veivosaki. Na gauna vinaka duadua ni sota, oya, ni tu vinaka ruarua na nomudrau itovo ni bula.
Vakalomavatataki iko kei na veika e tu e lomadra. Vakayagataka vakalevu cake na vakarorogo, ka me vakalailai na nomu surevaka yani na nomu nanuma. Ni bera ni ko tovolea mo walia e dua na veilecalecavi, e dodonu mo rogoca taumada na veika e tu e lomadra na tamata. E vakasalataki keda ko Paula, “Mo dou kakua ni nanuma na nomudou ka ga koi kemudou yadua, ia mo dou dui nanuma talega na nodra ka na tamata tani,” (Filipai 2:4). Mo rogoca matua na lomadra, ka kua ni kauwaitaka soti na ka e a yaco dina. Tekivu ena veivakalomavatataki, ka kua soti ena iwali ni leqa.
Kua ni tovolea mada mo vakadodonutaka na veika e tu e lomadra ko ira ko ni veivakameautaki tiko. Vakarogoca mada na lomadra, ka vakatarai ira me ra talaucaka kece mai ki tuba na veika e tu e lomadra, ka me kua ni sabai se vakalasui e dua na ka e tukuni. Mo deguvacu mo vakaraitaka kina na nomu sa kila na vuna e vakakina oya na nodra nanuma, ia e sega ni kena ibalebale ni ko duavata kei ira. Na ka eda vakila e lomada, e sega ni dau dina tu ga e veigauna, se me matata ena rai ni bula raraba. E dina sara ni dau vakavuna na itovo sesewa kei na vakasama lialia, na cudru. E kaya na DauniSame, “Ni sa rarawa na yaloqu, ka sa vakararawataka na lomaqu. Au a lialia vakaoqo, ka sega ni vuku; au a vaka na manumanu e matamuni,” (Same 73:21-22). Eda dau itovo vakamanumanu ni mavoa na yaloda.
Ia, na kena veibasai e tukuna na iVola Tabu, “A nona yalomatua na tamata sa vakaberabera kina na nona cudru; ka sa ka e rogo vinaka kina ni sa sega ni cudruvaka na cala,” (Vosa Vakaibalebale 19:11). Na vosota vakadede e vu mai na yalomatua: na yalomatua e vu mai na vakarorogo ki na nodra rai duidui na tamata. Na vakarorogo e tukuna tiko, “Au doka na nomu rai, au kauwaitaka na nodaru veitokani, ka’u kauwaitaki iko.” E dina na ivosavosa oqo: Era na sega ni kauwaitaka na tamata na ka eda kila, me yacova na gauna era sa kila kina ni da kauwaitaki ira.
Me vakavinakataki na veitokani e sa kavoro, “Me da kitaka yadua na ka e vinaka vua na kai noda, na ka e yaga me vakatavulici kina ko koya,” (Roma 15:2). E sa dua na ka ni vosota levu me da vakarorogo tiko ki na nodra vosa ni cudru na tamata, vakabibi kevaka eda kila ni sega ni yavutaki ena ka dina. Ia, mo nanuma tiko, ni oqo na ka e a cakava ena vukumu ko Jisu. E a vosota na cudru katakata ka sega ni yavutaki ena dina, mo vakabulai kina: “Ia na Karisito talega sa sega ni kitaka na ka sa vinakata ga ko Koya, ia me vaka ga sa volai, Sa tau vei au na nodra vosa ca era sa vosavakacacataki iko,” (Roma 15:3).
Vakatusa na nomu cala. Kevaka e sa dina na nomu via vakavinakataka na veitokani ka sa kavoro, e dodonu mo vakatusa na nomu cala se ivalavala ca. E a kaya ko Jisu ni oqo na sala me dolavi kina vakavinaka na noda rai: “Na dauveivakaisini, mo cavuta mada eliu na kau mai na matamu; ia ko na qai raica vinaka mo leuta na malamala mai na mata ni wekamu,”
(Maciu 7:5).
E dau dredre mo raica kece na veika me baleta na veileti ko via walia tiko, ka dau vinaka kina mo wasea vua e dua, na nomu ivotavota ena veileti oya ni bera ni ko la’ki sotava na ito kadua. Kerea talega vua na Kalou me vakaraitaka vei iko na tiki ni veileti cava e a vu mai na nomu cala. Taroga vua, “Oi au beka na vu ni veileti oqo? E cala tiko beka na noqu rai, se’u sa rui mataboko beka, se sa rui dau totolo na noqu vakatulewa, ka la’ki vakavuna me cala na ka au kaya se cakava?” E kaya na iVola Tabu, “Kevaka eda sa kaya sa sega ni tu vei keda na ca, eda sa vakaisini keda, e sa sega ni tu vei keda na dina,” (1 Joni 1:8).
Na vakatutusa sa dua na iyaya wararasa ka yaga vakalevu ena veivakaduavatataki. E dau wasoma ni dau vakalevutaka tale na mavoa e sa tu rawa na itovo ni noda walia na leqa. Ni ko tekivu ena nomu vakatusa na nomu cala ena yalo malumalumu, e dau vakamaravutaka na nona cudru na ito kadua, ka na lutu tani mai ligana na iyaragi ka vakarautaka tu mai me vakayagataka vei iko. Kakua ni vakaiulubale se bilitaka tale e dua; mo vakatusa ga na iwase ni veileti ko a cala kina. Ciqoma na icolacola ni nomu cala, ka kerea na nona veivosoti na nomu itokani.
Valuta na leqa, ka sega na tamata. Ko na sega ni walia rawa na leqa kevaka ko ia tiko ena veibeitaki. E kaya na iVola Tabu, “A vosa vakayalovinaka sa i vakamalumu ni cudru; ia na vosa vakararawa sa vakatubura na cudru,” (Vosa Vakaibalebale 15:1). Ko na sega ni vakamacalataka vakavinaka na nomu ile kevaka ko vosa ena dela ni cudru; o koya e dodonu kina mo digitaka vakamatau na vosa ko cavuta. Na isau ni taro ka tau malua, e dau vinaka cake mai na isau ni taro ka cavuti me veivakacudrui.
Ena kena wali na veileti, e tautauvata na kedrau bibi na itautau ni nomu vosa kei na ka ko tukuna. Kevaka ko tauca na vosa ena yalo kaukauwa ka voravora, ena ciqomi ena yalo e sasabai. E kaya vei keda na Kalou, “O koya sa lomavuku e na vakatokai me yalomatua; ia ni sa kamikamica na tebenigusu, sa na tubu kina na ka e vakavulici,” (Vosa Vakaibalebale 16:21). Ko na sega ni veisautaka na nodra rai na tamata kevaka e vakatubura na yalo kaukauwa na itovo ni nomu vosa.
Ena gauna ni nodrau veilecalecavi ko Amerika kei Rusia, e rau a qai lomavata ni sa rui rerevaki eso na iyaragi, ka sa sega ni dodonu kina me dua vei rau e vakayagataka. E daidai, e sa vakatabui na mataqali yaragi eso ka vakayagataki kina na wainimate ni nave, se na manumanu lalai vakadewamate (germs), ka ra sa vakalailaitaki se vakarusai na ibinibini yaragi vakaoqo ena so na matanitu. Ena vuku ni veitokani, e dodonu mo sa vakarusa na nomu ibinibini yaragi ka rawa ni vakacacana vakadua na veitokani; oya, e okati kina na veivakacacani, na veivakamadualaki, na veivakatauvatani, na veivakasewasewani, na vosavakacacataka e dua, na veibeci kei na veivakacudrui. E a kaya vakaoqo ko Paula, “Me kakua ni lako mai e gusumudou e dua na vosa velavela, o koya ga sa vinaka me ia kina na veivakatataki, me vaka sa rauta, me yaco kina na vinaka vei ira era sa rogoca,” (Efeso 4:29).
Tovolea ena kena levu duadua mo lomavata ka cakacaka vata kei ira na tamata. E kaya ko Paula, “Kevaka sa rawa, mo dou vakatovolea mo dou veilomani kei ira na tamata kecega,” (Roma 12:18). Na tiko sautu e sega ni ka rawarawa. Eda na sega ni rawa ni vakaliuca tiko na lomada, se na noda kauwaitaki keda vakai keda. Me tarai cake na noda veitokani, e dodonu me da dau rogoca na lomadra na tamata, ka tovolea me da veisautaka na noda rai me da ciqoma talega kina na ka era gadreva. E dua tale na ivakadewa ni Maciu 5:9, e vaka koto oqo, “Ko sa kalougata ni ko rawa ni vakaraitaka vei ira na tamata na itovo ni lomavata kei na cakacaka vata, ka me kua ni ra veisisivi se veivala. Oya na sala ko na qai kilai iko dina kina vakai iko, kei na nomu itutu ena matavuvale ni Kalou.”
Vakabibitaka na veivakalomavatataki, ka sega na veiyalayalati. E ka dredre me da namaka ni da na lomavata tu ga ena veika taucoko. Na veivakalomavatataki e vakabibitaka na veitokani, ia na veiyalayalati e vakabibitaka na leqa se veileti. Ni da vakanamata vakalevu cake ki na veivakalomavatataki, e sa na la’ki lailai sobu kina na bibi ni leqa se veileti, ka dau vakavuqa, me da raica lesu ni a ka tawayaga wale.
Eda se rawa ga ni tauyavutaka vou tale na noda veitokani, dina ga ke da sega ni walia rawa na leqa se veileti. E dau rawa ni duidui na rai ni tamata lotu ka rawa me ra sega ni lomavata ena vuqa na ka, ia era na veilomani ga, ka sega ni veicudruvi se veibataka na veika era duidui kina. Na daimani vata tikoga oya, e rairai duidui ni laurai mai na veiyasana duidui. Na Kalou e gadreva na duavata, ka sega ni kaya me tautauvata kece na noda rai, ka da rawa ni veitauriliga ena noda ilakolako, dina ga ni duidui na noda dui rai ena veika e vuqa.
E sega ni kena ibalebale oqori me sa sega ni vakasaqarai e dua na iwali ni leqa se veileti. Ko ni rawa ni ia tiko ga na veivosaki kei na veisoli vakasama, ia ko ni sa na cakava tiko ena yalo ni duavata kei na loloma. Na veivakalomavatataki e kena ibalebale ni da sa biuta tani kece na noda iyaragi, ia e sega ni guilecavi kina na leqa oya.
O cei e dodonu mo drau veitaratara kaya ena nomu wilika tiko na iwase ni vola oqo? O cei e drau se veilecalecavi tu ka dodonu mo drau vakavinakataka na nomudrau veitokani? Kua tale ni ko vakabera ena dua na sekodi. Cegu mada eke, ka vosa Vua na Kalou me baleta na nomu itokani oya. Mo qai talevoni se lako vua, ka tekivuna na ituvatuva ni ka e dodonu me caka, ka sa vakamacalataki oti toka e cake. Na vitu na ikalawa oqo e sega ni dredre na vakamuria, ia e sega tale ga ni rawarawa na kena vakayacori. E taura e dua na sasaga levu me vakavinakataki kina na veitokani e sa kavoro. Oya na vuna e kaya kina ko Pita, “Me vakasaqara na vakacegu, ka muria sara,” (1 Pita 3:11). Ia, ni ko cakacakataka na tiko sautu, ko sa cakava tiko na ka e via cakava na Kalou. Oya na vuna e vakatokai ira kina na dautataro na Kalou me ra luvena. (Maciu 5:9).
KA 20 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Na bula vakaivavakoso e gadrevi kina na lomavata.
Tikina Koula: “E na ka oqo eda sa kunea kina na loloma, ni sa solia ko koya na Nona bula e na vukuda: e dodonu me da solia na noda bula koi keda talega e na vukudra na veiwekani.” (1 Joni 3:16).
Taro mo Taroga: Au na rawa ni vukea vakacava na kena vakabulabulataki na itovo ni veitokani dina ena noqu isoqosoqo kei na noqu ivavakoso?


c: text/html

text:
Chairperson’s Address - Launch of the Nalovo Fund
Alfreda Senirewa - 4th March 2006
Au saka,
Na Turaga na Roko Tui Bau, na Vukevuke ni Peresitedi kei Viti kei na marama na Radinibau, sa noqu i lesilesi saka e na yakavi edaidai me’u veikidavaki ka vakavinavinakataki kemuni e na vuku ni komiti kei Nalovo, e na nomuni yalo vakaturaga ka solia vei keitou me keitou mai yavutaka na i soqosoqo ena nomuni tikotiko oqo e na Rt. Sukuna Rd. E sega na maqosa ni vosa me na vakadewa yani vei kemuni na yalo cibi cecere oqo, me mai ia eke, na soqo ni tautauyavu ni isoqosoqo ni veiwekani oqo.
Keitou kidavaka talega na veisureti veiwekani turaga kei na marama ka yaco rawa mai edaidai. Keitou a sa veisureti raraba i Viti kei vavalagi ki na mataveiwekani ka dra me ra yaco mai na soqo oqo me baleti Nalovo. Sa yaco mai na veitokoni mai vei ira era sega ni rawa mai ni ra duavata kei keitou e na itavi bibi e baleta na iyau levu ka waraki keda meda colata. Na komiti oqo e rokova na yavu kei na yaca na Nalovo. E sema kina na dra bale vakaturaga edaidai i na itikotiko vakaturaga na iSokula, Tuikaba, Matailakeba kei na kena drodro yani na veiwekani oqori i Nadrakuta, Noikoro, Rara kei na vuqa tale na yavu.
E na ikaukauwa ni Turaga, na kawa Isireli ka a vu mai vei Eparama, tete yani vei Jekope ka la’ki vakarabailevutaki mai Ijipita, e a tekivu e na dua na matavuvale. Ia, ni oti e 430 na yabaki me ra sa lesu i Kenani ena veiliutaki nei Mosese, era sa lewe 600,000 ka savu.
E noda inuinui tiko na Tamada na Kalou Bula kei na Luvena o Jisu Karisito. E na vakakina na mataveiwekani oqo, ena vakaraitaki ni taledi ka sa laurai oti mai vua na Turaga na Talai sa bale ka votu tale tiko edaidai e na itikotiko oqo. E na yaco me vaka na mata ni nuku ena matasawa se na kalokalo e lomalagi na raba ni dra oqo.
E na dua na italanoa makawa e a rogo kina na vosa, “Na noqu dra e na drodro malua.” E sa basika makawa ka na basika tale na ibalebale ni yalayala vakaturaga o ya. E na sega ni yali vei keitou ka sega ni tabogo na kena ibalebale.
Na komiti e sa tekivu me cara sala lesu i Nalovo, na kena italanoa me vakatetei vei ira na gone me ra rawa ni kila ni oqo na ikelekele ki na bula rawa ka kei na nodra vuli na gone i na mataka. Me kua ni vakawaletaki ka me cuqeni e na kena i gu taucoko. Keitou sa vuli mai e na sasaga oqo me kakua na guce, ni veika kece e dredre e veivakavulici ka na rawa mai kina na sautu kei na qaqa.
Ni tauyavu e dua na raiyawa e na yaco kina na kune sautu ni vakaliuci ena gauna kece na Tamada mai Lomalagi kei na Luvena o Jisu Karisito.
Ni wawa tu o Viti me kune tale mai na veiliutaki e na vanua, matanitu kei na Lotu.
Ni mai rogo tiko na Turaga na Roko Tui Bau kei na mataveiwekani turaga vakadra e na soqo oqo edaidai, oqo saka na vosa ni veikidavaki kei na veivakauqeti, sa kena levu saka.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“Mo lomani Jiova na nomu Kalou e na lomamu taucoko, kei na yalomu taucoko, kei na nomu nanuma kece, kei na nomu kaukauwa kece.” (Marika 12:30)
E gadrevi iko taucoko na Kalou.
E sega ni gadrevi iko vakatikina ga. E kerea tiko na Kalou me Nona na lomamu taucoko, na yalomu taucoko, na nomu nanuma kece, kei na nomu kaukauwa kece. E sega ni vinakata o Koya na lomalomarua, se na talairawarawa vakatikina ga, se na vovo ni nomu ilavo kei na nomu gauna. E gadreva na Kalou me taucoko na nomu solia Vua na nomu bula, ka me kua ni vakatikina ga.
Ena nodrau a sota ko Jisu kei na yalewa ni Samaria, e a qai veiletitaka vei Jisu na yalewa oqo na itovo, na gauna, kei na vanua e dodonu me vakayacori kina na qaravi Kalou. E a qai sauma ko Jisu ka kaya, ni veika kece oqori e vakayago ga ka sega ni vakaibalebale dina. Na vanua ko qaravi Kalou kina e sega ni bibi me vaka na vuna ko qaravi Kalou kina, kei na levu ni nomu solia na yalomu ena nomu qaravi Kalou. E tiko na sala dodonu ka tiko tale ga na sala e sega ni dodonu ena noda qarava na Kalou. E kaya na iVola Tabu, “Me da taura matua na loloma sa soli, eda sa qarava vinaka kina na Kalou ena yalomatua kei na rere,” (Iperiu 12:28). Na itovo ni qaravi Kalou ka vakamarautaki Koya, e va na kena ivakatakilakila:
E marau na Kalou ni donu na noda veiqaravi Vua. Eso era dau kaya, “Au via nanuma na Kalou ni vakaoqo……,” ka ra qai dau vakamacalataka na iyaloyalo ni Kalou era via vakalou kina. Ia, e sega ni rawa ni da vakabulia na iyaloyalo ni Kalou ka da nanuma ni dodonu, me da qai vakarokorokotaka. Oqori e vakatokai me “qaravi kalou lasu”.
Na qaravi Kalou e dodonu me yavutaki ena dina e tu ena iVola Tabu, ka sega ena noda nanuma vakatamata. E a kaya vua na yalewa ni Samaria ko Jisu, “Era na lotu vakayalo ka vakaidina vei Tamada ko ira sa lotu dina, ni sa qara ko Tamada me vakaoqo ko ira sa lotu Vua,” (Joni 4:23).
Na lotu vakaidina sa kena ibalebale, na qaravi Kalou me vaka na Nona vakatakilai Koya vei keda ena iVola Tabu.
E marau na Kalou ni ka vakayalo na noda qaravi Koya. Ena Nona kaya ko Jisu “era na lotu vakayalo”, e a sega ni vakaibalebaletaka tiko ki na Yalo Tabu, ia ki na yaloda ga. Ni ko a buli mo ucuya na Kalou, ko iko, ko dua na yalo ka vakatawana tu e dua na yago, se waqawaqa, ka a bulia na yalomu na Kalou me veimaliwai ka veitokani kei Koya. Na qaravi Kalou, sa ikoya na nodrau veivosaki se veitaratara na yalo ka tiko vei iko kei na Yalo ni Kalou.
Ena Nona a kaya ko Jisu, “Mo lomani Jiova na nomu Kalou ena lomamu taucoko, kei na nomu nanuma kece ga”, e kena ibalebale, me ka dina ka me vakayacori ena yalomu mai loma na nomu qaravi Kalou. E sega ni ko cavuta tiko ga na vakacaucau kei na vakarokoroko, ia mo vakadinata ka me vakaibalebale vei iko ena yalomu taucoko. Na qaravi Kalou ka sega ni lako mai na yalomu sa sega ni qaravi Kalou dina! Sa sega ni dua na kena yaga ka sa ka vakasisila vua na Kalou.
Ni da qaravi Kalou, ena rai basikata o Koya na vosa eda vosataka Vua ka na raica na ituvaki dina ni yaloda. E kaya na iVola Tabu, “Ni sa raica na ka e sau ko ira na tamata, ia sa raica na yalo ko Jiova,” (1 Samuela 16:7).
Me vaka ni qaravi Kalou e vakaraitaki kina na nomu marautaka na Kalou, ena gadrevi me vakaitavi kina na yalomu kei na nomu vakaraitaka na veika ko vakila, me vaka na nomu marau. E a solia vei iko na Kalou na veisolisoli oqo me rawa ni ko qaravi Koya kina vakayalo, ia, e dodonu me ka dina na veika e lako mai yalomu, ka sega ni cavuqaqataki tu ga ka sega ni ko vakila na kena bibi. E vakasisilataka na Kalou na itovo ni vakarokoroko e caka me ka ni vakarairai, se ka e sega ni lako dina mai yalomu. E gadreva ga na vakarokoroko e dina, ka lako mai na uto ni yalomu. Eda rawa ni qaravi Koya ena itovo ni vakarokoroko e sega beka ni taucoko, ia eda sega ni rawa ni vakarokoroko vakaveidabui.
Ia, na qaravi Kalou mai na yaloda e se sega ni rauta, kevaka e cala tiko na noda nanuma me baleta na itovo ni vakarokoroko e gadreva na Kalou. Oya na vuna e gadrevi kina me ka vakayalo ka vakaidina na noda veiqaravi Vua. Na qaravi Kalou e dodonu me donu ka dina. Na itovo ni qaravi Kalou ka vu ni marau Vua, e titobu sara ena kena vakayalo, ka titobu talega na kena caka vakadodonu. Eda vakayagataka ruarua kina na yaloda kei na noda vakasama.
E daidai, e vuqa era dau kaya ni tarai ira na Yalo Tabu kevaka e tarai ira na vakaciriloloma ni ivakatagi se sere; ia e rau duidui sara na ka e rua oqo. Na vakarokoroko dina e yaco ni yavalati na yalomu mai vua na Kalou, ka sega mai na kena vakaciriloloma na sere se ivakatagi. E rawa tale ga me vakailatilatitaka na noda qaravi Kalou na sere se ivakatagi vakaciriloloma, baleta ni sa dau sosomitaka na noda vakanamata vua na Kalou.
E dua na ka eda dau vakayalia ena noda vakarokoroko, oya na noda nanumi keda vakataki keda. Ko na sega ni rawa ni vakacerecerea na Kalou ka vakacerea tale ga na saremu. Ko sega ni qaravi Kalou me ra raici iko na tamata se mo vakalevulevui iko kina vakai iko. Mo kua ni vakabibitaki iko vakai iko.
Ena Nona kaya ko Jisu, “Mo lomana na Kalou ena nomu kaukauwa kece,” e a dusia tiko vei keda, ni qaravi Kalou e taura na noda sasaga kei na noda kaukauwa. Ena sega ni rawarawa, se me lomada tu ga e na veigauna na qaravi Koya, ka so na gauna eda na vakasaurarataki keda vakai keda me da gumatua ena qaravi Koya. E sega ni taleitaka na Kalou na vakarokoroko ka caka ena dela ni vuturi.
Ni ko vakacaucautaki Koya kevaka mada ga ko sa oca tu, se ko vukea e dua ni ko sa dadaga tu, ko sa cabora tiko na vakarokoroko vua na Kalou. O ya e ka taleitaki Vua.
KA 13 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: E gadrevi au taucoko na Kalou.
Tikina Koula: “Mo lomani Jiova na nomu Kalou e na lomamu taucoko, kei na yalomu taucoko, kei na nomu nanuma kece, kei na nomu kaukauwa kece.” (Marika 12:30)
Taro mo Taroga: Na cava e taleitaka cake vei au na Kalou ena gauna sara ga oqo – na noqu sokalou Vua e valenilotu, se ena noqu curu ki na noqu loqi ka masu Vua? Na cava me’u na cakava ena vuku ni ka oqo?


text:
“Ia ko ira kece sa kilai ira eliu ko Koya, sa lesi ira eliu me ra tautauvata kei na Luvena, me ulumatua kina ko koya vei ira na tacina era lewe vuqa,” (Roma 8:29).
“Ko koya na yaloyalo ni Kalou sa sega ni rairai, ka vakatuburi eliu ka qai muri na ka kecega ka caka,” (Kolosa 1:15).
Ko iko, ko a buli mo tubu mo ucui Karisito.
Mai na ivakatekivu sara, e a sa nakita na Kalou me buli iko mo vakataka na Luvena, ko Jisu. Oqo na ka sa navuci tu me baleti iko, ka sa ikatolu ni inaki ni nomu bula. E a kacivaka na Nona inaki oqo na Kalou ena ivakatekivu ni veika kece: “A sa kaya na Kalou, me datou bulia na tamata mei tovo vata kei kedatou, ka me ucui kedatou,” (Vakatekivu 1:26).
Ena nona ibulibuli kece, na tamata taudua ga e a buli e na ivakatakarakara ni Kalou. Oqo sa dua na isolisoli vakaitamera, ka sa dua na ka e solia vei keda na dokai. Eda sega tu beka ni kila na veika taucoko e okati ena isolisoli oqo, ia eda sa kila eso na tikina: ni da ucuya na Kalou, eda sa ka vakayalo – na yaloda ena sega ni mate rawa, ka na bula tu ga ni sa vuca yani na yagoda; eda vuku – ka da rawa ni vakasama me da walia rawa kina na veileqa eda sotava; ni da ucuya na Kalou, eda buli me da kila na bula ni veiwekani – eda rawa ni loloma, ka da gadreva na lomani; ka tu tale ga na noda lewaeloma – eda rawa ni kila na vinaka mai na ca, o koya eda na saumi taro kina vua na Kalou.
E kaya na iVola Tabu ni tamata kece, ka sega ni tamata vakabauta wale ga, era taukena vakatikina na iyaloyalo vakalou; oya na vuna era kila kina na tamata tawalotu ni cala na veivakamatei kei na vakalutugone. Ia, se buli vakavo tu na iyaloyalo oqori, ka ni sa vakacacani ka vakatanitaki mai na ivalavala ca. E a qai talai Jisu mai na Kalou me mai vakavinakataka na iyaloyalo ni noda bula ka sa yali tu.
E vakacava tu beka na irairai ni “iyaloyalo kei na itovo ni Kalou”? E vaka na irairai kei Jisu Karisito! E kaya na iVola Tabu ni ko Jisu e i “yaloyalo ni Kalou”(2 Korinica 4:4), “na yaloyalo ni Kalou sa sega ni rairai” (Kolosa 1:14), “yaloyalo ni Nona itovo” na Kalou, (Iperiu 1:3).
E dua na ivosavosa ka ra dau kaya na tamata me ra vakamacalataka kina na nodra veiucui na veiwekani, oya ni cavuti na vosa, “ucui tamana,” me baleta e dua. Ni ra raica na tamata na nodratou ucui au na luvequ, e dau marau kina na yaloqu. Sa vakakina na Kalou, ena Nona gadreva talega me da ucuya na kena iyaloyalo kei na Nona itovo. E kaya na iVola Tabu, “Mo dou vakaisulu e na tamata vou, o koya sa caka me vaka na Kalou e na yalododonu kei na yalosavasava ni dina,” (Efeso 4:24).
Me’u vakamatatataka sara mada: Ko na sega ni yaco mo Kalou, se mo dua na kalou. Na lasu ni veivakalevulevui oya, sa i koya na ka ni veivakatovolei makawa duadua nei Setani. E a yalataka ko Setani vei Atama kei Ivi, ni kevaka e rau muria na nona ivakasala, e rau “na vaka na kalou” (Vakatekivu 3:5). E levu na veimataqali lotu kei na ivakavuvuli vovou ena gauna oqo, era se vakatavuvulitaka tikoga na lasu makawa oya: ni da kawa vakalou ka rawa ni yaco me da kalou. Na gagadre ni viavia kalou ka tiko vei keda e dau basika cake mai ena veigauna eda via lewa kina na draki ni noda bula, na veika e se bera ni yaco, kei ira na tamata era tu wavoliti keda tu. Ia, me vaka ni da ka buli, eda na sega ni rawa ni yaco me da Dauveibuli. Na Kalou e sega ni vinakata mo yaco mo kalou o iko, ia e vinakata ga me vakalou na nomu bula – mo taurivaka na Nona itovo, Nona vakasama, kei na Nona yalosavasava. E kaya na iVola Tabu, “E na vuku ni valavala e liu, mo dou biuta tani kina na tamata makawa, o koya sa ca mai e na vuku ni gagadre ca sa veivakaisini; mo dou vakavoui mai e na yalomudou kei na lomamudou: ka mo dou vakaisulu e na tamata vou, o koya sa caka me vaka na Kalou e na yalododonu kei na yalosavasava ni dina,” (Efeso 4:22-24).
Na inaki bibi duadua ni Kalou ena nomu bula e vuravura, sa sega ni bula sautu, ia sa baleta na nomu bula vakayalo kei na nomu vakatubura na “yalododonu kei na yalosavasava“. E vinakata na Kalou mo tubu mo matua vakayalo mo qai ucui Karisito kina. Ni ko ucui Karisito, e sega ni kena ibalebale oya mo sa biuta kece na nomu ivakarau ni bula kei na nomu itovo ni vakasama. E a buli iko na Kalou mo dua tani duadua mai vei ira na vo ni tamata, ka sega ni via vakayalia o Koya na ka oya. Na ucui Karisito sa i koya ga na kena veisautaki na nomu itovo kei na nomu vakatubura na yalododonu kei na yalosavasava, ka sega ni ko veisautaki o iko mo sa dua tani na tamata mai vei koya ka a bulia na Kalou.
E gadreva na Kalou mo vakatubura na itovo me vaka ka a vunautaka ko Jisu mai na ulunivanua (Maciu 5:1-12), na vua ni Yalo Tabu (Kalatia 5:22-23), na ivola nei Paula me baleta na loloma (1 Korinica 13), kei na veika ka kaya ko Pita ni sa itovo ni dua e bulataka na bula sa yaga ka vua vakalevu sara (2 Pita 1:5-8). Ena veigauna ko guilecava kina ni sa dua na inaki ni Kalou e na nomu bula mo taurivaka na itovo vakarisito, ena vakavuna vei iko na veilecayaki ena draki ni bula duidui ko sotava. Ko na vakataroga, “Na cava e yaco tiko kina vei au na dredre oqo?” E dua na isau ni taro oqori e baleta ni bula oqo, e bula ni dredre. Na dredre e dau vakauqeta na noda tubu. Mo nanuma tiko, ni ko vuravura e sega ni ko lomalagi!
E vuqa na tamata lotu era dau taura cala na yalayala i Jisu ena Nona a kaya, me rawa vei keda na bula, ka me rawa vakalevu sara, ka ra dau nanuma ni kena ibalebale oya, ni da na bulabula vinaka tu ga ka sega ni tauvi mate, se me da bula sautu ka sega ni dravudravua, se me da bula marau, ka me soli e veigauna kece vei keda na vakacegu mai na dredre kei na leqa ena noda vakabauta kei na masu. Me vakalekalekataki, era namaka ko ira oqo me rawarawa na bulataka na bula ni tamata lotu. Era vinakata me sa kau sobu mai ko lomalagi ki vuravura.
Na rai vakaoqo, ka nona rai e dua ka nanumi koya ga vakai koya, e raica na Kalou me vaka e dua ka dauveiqaravi, e dua ka wawa tu ga me qaravi iko ena nomu sasaga mo rawata kina na bula sautu. Ia, e sega ni nomu dauniveiqaravi na Kalou, ka kevaka ko nanuma ni dodonu me rawarawa na bula, ko sa vakaisini iko tikoga vakai iko.
Kua ni guilecava ni bula oqo e sega ni baleti iko. O iko, ko bula ena vuku ni inaki ni Kalou, ka sega ni kena veibasai. Na cava me solia kina e vuravura na bula vakalomalagi na Kalou, ni sa vakarautaka oti tu na kena e dina me baleti iko mai cake? E solia vei keda na Kalou na bula e vuravura me da tarai cake ka vakaukauwataki kina me baleta na noda na curu ki lomalagi.
NA YALO TABU SA CAKACAKA TIKO E LOMAMU
Sa Nona itavi na Yalo Tabu me vakatubura na yaloyalo vaKarisito e lomamu. E kaya na iVola Tabu, “Eda sa raica na serau ni Turaga me vaka e na i iloilo, ka sa vakamataliataki me da vakataki koya, ni sa tubu cake tiko na serau me uasivi, me vaka e na Turaga o koya na Yalo Tabu,” (2 Korinica 3:18). Na cakacaka oqo, mo veisautaki mo ucui Jisu vakalevu cake, e sa ikatolu ni inaki ni nomu bula e vuravura. Ko na sega ni vakatubura rawa na itovo vaKarisito e na nomu kaukauwa ga vakatamata. E sega ni rauta na “yalayala ni yabaki vou“, na nomu vakatulewa e loma, kei na nomu inakinaki vinaka duadua. Na Yalo Tabu duadua ga e tu Vua na kaukauwa me cakava na veisau ka vinakata na Kalou ena noda bula. E kaya na iVola Tabu, “Ni sai koya na Kalou sa cakacaka e na lomamudou me vaka na Nona lewa vinaka, mo dou nakita ka kitaka talega,” (Filipai 2:13).
Ni cavuti “na kaukauwa ni Yalo Tabu”, e vuqa era nanuma sara na cakacaka veivakurabuitaki kei na kena vakilai ni da tarai vakayalo. Ia ena vuqa na gauna, e vakaraitaki ena noda bula na kaukauwa ni Yalo Tabu ena veisala malumu ka sega ni vakilai, eda sega kina ni kila ni cakacaka tiko e lomada. E dau tarai keda vakawasoma ena “dua na domo lailai e vinaka,” (2 Tui 19:12).
Na itovo vaKarisito e sega ni vakatuburi ena veivakatamurimuri, ia, ena noda curumi ga. Eda vakatarai Karisito me curu mai ka bula e lomada: “Ni sa vinakata na Kalou me vakatakila …..na kena talei ni ka vuni oqo …… oqori na Karisito e na lomamudou,” (Kolosa 1:27). E dau yaco vakaevei na ka oqo e na noda bula ni veisiga? E yaco ena digidigi yadua eda cakava. Eda digitaka me da cakava na ka dodonu ena veika dredre eda sota kaya, ka da qai laiva vua na Yalo Tabu me solia vei keda na Nona kaukauwa, loloma, vakabauta kei na yalomatua me da cakava rawa kina. Me vaka ni bula tiko e lomada na Yalo Tabu ni Kalou, na veika kece oqo e sa vakarautaki tu me soli vei keda kevaka eda kerea.
E dodonu me da cakacaka vata kei na Yalo Tabu ena Nona itavi.
Ena vuqa na gauna e na iVola Tabu, eda raica kina na kena vakaraitaki vakavuqa e dua na dina: E dau soli vei ira na tamata ni Kalou na kaukauwa ni Yalo Tabu, ena gauna era cavuikalawa kina ena yalo vakabauta. Ena gauna e a sa lati kina na nodra sala takoso na Isireli ena wai na Joritani, sa qai vakasukai rawa ga na waluvu ena uciwai oya, ni ra sa kalawa sobu ki na wai kui oya na iliuliu ni ilakolako ena yalo talairawarawa kei na vakabauta. Na talairawarawa e dolava vei keda na katuba ki na kaukauwa ni Kalou.
E waraki iko na Kalou mo yavala taumada. Kua ni wawa mo sa kaukauwa se yalodei. Toso ki liu ena nomu malumalumu ka cakava na ka e dodonu, kevaka mada ga ko rere tu. Oqo na sala ko rawa ni cakacaka vata kina kei na Yalo Tabu, ka sala talega ko na tubu kina.
Na iVola Tabu e vakatauvatana na tubucake vakayalo ki na dua na sore ni itei, ki na dua na vale, ka vakakina, ki na dua na gone ka tubucake tiko. Ena veika vakaibalebale kece oqo, e gadrevi kina na noda sasaga: na sorenikau e dodonu me tei ka wereci, na vale e dodonu me tara – era sega ni basika ga mai vakai ira – ka dodonu me ra kana ka vakaukauwa yago na gone me ra tubu cake kina.
E dina beka ni sega ni da rawata na bula tawamudu ena noda sasaga, ia e gadrevi na sasaga ena noda tubu tiko vakayalo. E cavuti vakawalu ena Veiyalayalati Vou ka tukuni vei keda me da “gumatua sara” (Luke 13:24, Roma 14:19, Efeso 4:3, 2 Timoci 2:15, Iperiu 4:11, 12:14, 2 Pita 1:5, 2 Pita 3:14), ena noda tubu tiko me da ucui Jisu. Ko na sega ni rawata ke ko vakawelewele tu ga ka waraka me yaco mai.
E vakamacalataka ko Paula ena Efeso 4:22-24 e tolu na itavi ni noda tubu tiko me da ucui Karisito. Ai matai, e dodonu me da digitaka me da sa biuta na noda ivakarau makawa: “E na vuku ni valavala eliu, mo dou biuta tani kina na tamata makawa, o koya sa ca mai e na vuku ni gagadre ca sa veivakaisini,” (Efeso 4:22).
A ikarua, e dodonu me da veisautaka na noda itovo ni vakasama: “Mo dou vakavoui mai e na yalomudou kei na lomamudou,” (Efeso 4:23). E kaya na iVola Tabu ni da veisautaki “ni sa vakavoui na yaloda,” (Roma 12:2). Na ivakadewa ni vosa vakaKirisi ni “veisautaki”, oya na “metamorphosis”, ka sa vakayagataki e daidai me vakamacalataka na veisau veivakurabuitaki ka yaco vua na yavato ni sa vuki me bebe. Oqo e dua na iyaloyalo totoka ni ka vakayalo ka yaco vei keda ni da vakatara na Kalou me tuberi keda. Eda na veisautaki mai na lomada, eda tubu me dua na ka totoka, ka da sereki me da vuka cake ki na veivanua cecere.
A ikatolu, e dodonu me da tokara na itovo vaKarisito ena noda taurivaka na itovo ni bula vou ka vaKalou. Na noda itovo ni bula, sa isoqoni kece ni noda itovo yadua, ka sa i koya eda dau vakarautaka ena veigauna. E kaya na iVola Tabu, “Ka mo dou vakaisulu e na tamata vou, o koya sa caka me vaka na Kalou, e na yalododonu kei na yalosavasava ni dina,” (Efeso 4:24).
Na Kalou e dau vakayagataka na Nona Vosa, na tamata, kei na draki duidui ni bula me veisautaki keda kina.
Na ka tolutolu oqo e gadrevi ena kena vakatuburi na itovo vaKarisito. Na Vosa ni Kalou e solia na dina ka gadrevi me da tubu kina, ko ira na tamata vakabauta e gadrevi na nodra veitokoni me da tubu kina, ka gadrevi na draki ni bula duidui me da vakatovotovotaka kina na noda itovo vou vaKarisito. Kevaka ko wilika ka bulataka na Vosa ni Kalou, veimaliwai vakawasoma kei ira na tamata vakabauta, ka vulica mo vakararavi vua na Kalou ena veigauna ni dredre, au yalataka vei iko ni ko na tubu mo ucui Jisu vakalevu cake. Eda na dikeva na veika ni tubu yadua oqo ena vica na wase ni ivola ka tarava.
E vuqa era nanuma ni ka ga e gadrevi me da tubu kina vakayalo, oya na noda wili Vola Tabu kei na masu. Ia, eso na ka ena bula oqo ena sega ni veisautaki rawa ena wili Vola Tabu kei na masu wale ga. E dau vakayagataki ira na tamata na Kalou. E taleitaka cake na Kalou me vakayagataki ira na tamata, ka vakalailai na nona vakayagataka na cakacaka mana, me rawa kina ni da bula veimaliwai kei ira na tamata. E vinakata na Kalou me da veiwaseitaka na noda tubu.
Ena vuqa na veimataqali lotu, ko ira era dau vakatokai me ra tamata matua vakayalo duadua, sa i ira era dau la’ki tiko tani vakai ira ga ena veitikotiko e ulunivanua (monasteries), ka ra vakayawaki ira mai na veitaratara kei na tamata. Ia oqo, sa dua na nanuma cala. Na matua vakayalo e sega ni ka eda saga yadudua! Ko na sega ni rawa ni tubu mo ucui Karisito ena nomu bula taudua ga vakai iko. E dodonu mo bula maliwai ira na tamata ka veitaratara tiko kei ira. E dodonu mo lewe ni dua na ivavakoso kei na dua na itikotiko. Na cava na vuna oya? E baleta na matua vakayalo dina, e baleta tiko na noda vulica me da dauloloma me vakataki Jisu, ka ko na sega ni vakatovotovotaka rawa na itovo nei Jisu, vakavo ga kevaka ko veimaliwai kei ira na tamata. Mo nanuma tiko ni usutu ni loloma, sa i koya na nomu lomana na Kalou, kei na nomu lomani ira na tamata.
Na nomu tubu mo ucui Karisito, ena dede ka berabera.
Na matua vakayalo e sega ni ka e rawa ni yaco ga ena dua na gauna lekaleka, ka sega ni rawa ni yaco ga vakai koya; ia e sa dua na ka e berabera ka dede, ka na taura kece na vo ni nomu bula. E a dusia tiko na ka oqo ko Paula ena nona kaya, “Me da yaco sara koi keda kecega me da ….tautauvata ki na i vakarau ni tamata dina, era sa sinai sara kei Karisito,” (Efeso 4:13).
Ko iko, ko vaka e dua na cakacaka ka se bera ni vakacavari. Na nomu veisautaki vakayalo ena kena vakatuburi vei iko na itovo vaKarisito, ena taura na vo ni nomu bula kece, ka na sega tale ga ni vakacavari rawa e vuravura. Ena qai vakacavari ga ni ko sa yaco ki lomalagi, se ni sa lesu mai ko Jisu. Ena gauna ko ya, na cakacaka e se bera ni vakaotivi ena nomu tubu, sa na qai biu tu vakawawa. E kaya na iVola Tabu, ni da sa na qai raici Jisu rawa ena kena iserau kei na Nona totoka taucoko, eda sa na qai vuki me da ucui Koya vakavinaka sara: “Oqo ga eda sa kila, ni na rairai mai ko Koya, eda na tautauvata kaya; ni da na raica na matana dina,” (1 Joni 3:2).
E vuqa na noda veilecayaki ena noda bula vakalotu e basika mai na noda vakalecalecava na dina oqo: ni gadreva vakalevu cake na Kalou me vakatubura na noda bula vakayalo, mai na veika tale eso. Eda dau lomaleqa kevaka e galuvi keda na Kalou ni da masulaka eso na ka eda gadreva me da kila, me vaka beka “Na cakacaka cava me’u digitaka?” Na kena dina, ni vuqa na cakacaka duidui e rawa ni tu ena ituvatuva ni Kalou me baleti iko. Ia, na ka e bibi vakalevu duadua Vua, oya, se cakacaka cava ko digitaka, mo qarava ena ivakarau vaKarisito.
(1 Korinica 10:31,16:14, Kolosa 3:17,23).
E via kila vakalevu cake na Kalou se ko na qarava vakacava na nomu cakacaka, ka sega soti ni nanuma na cakacaka ko via cakava. E kauwaitaka vakalevu cake na Kalou na nomu bula vakayalo, ka sega soti na cakacaka ko gadreva, baleta ko na kauta na nomu bula vakayalo ki lomalagi, ka sega ni nomu cakacaka.
E vakaroti keda na iVola Tabu, “Ia dou kakua ni vakatauvatani kemudou kei ira era sa vakavuravura. Ia dou mataliataki ga ni sa vakavoui na yalomudou, mo dou kila rawa kina na loma ni Kalou, sa yaga, ka vinaka, ka dodonu sara,” (Roma 12:2). E dodonu mo vorata na dre ni veika e tu wavoliti iko ka ra rawa ni vakataotaka na nomu tubu cake vakayalo mo ucui Jisu kina. Kevaka ko vakamalumalumu, ena rawati iko na nodra veitemaki na nomu itokani, nomu itubutubu, ko ira era cakacaka vata kei iko, kei na so na noda itovo vakavanua, me ra moici iko mo ucui ira ena nodra itovo. E ka ni rarawa me da kila, ena noda vakawilika eso na ivola ni lotu kilai levu, ni levu na tamata vakabauta e veiyasai vuravura, era sa biuta vakatikitiki na nodra bulataka na inaki lelevu ni Kalou me baleta nodra bula, ka ra sa taurivaka na itovo ni bula ni qara na bula sautu kei na bulabula vakayago. Ia, oya na bula ni nanumi koya vakai koya, ka sega ni bula vakatisaipeli. E a sega ni mai mate ko Jisu ena kauveilatai me rawa kina ni da bulataka na bula sautu kei na bulabula vakayago. Na Nona inaki e titobu cake sara: e gadreva ko Jisu me buli keda me da ucui Koya ni bera ni kauti keda ki lomalagi. Oqo na ka ni loloma cecere duadua ka soli me noda, ka sa noda itavi ena gauna sara ga oqo, ka sa okati me noda inuinui tawamudu.
KA 22 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Au a buli me’u tubu me’u ucui Karisito.
Tikina Koula: “Eda sa raica na serau ni Turaga me vaka e na i iloilo, ka sa vakamataliataki me da vakataki koya, ni sa tubu cake tiko na serau me uasivi, me vaka e na Turaga o koya na Yalo Tabu,” (2 Korinica 3:18).
Taro mo Taroga: Ena tiki ni noqu bula cava e dodonu me‘u kerea kina na kaukauwa ni Yalo Tabu me‘u vakataka na Karisito e daidai?


text:
“Keitou sa malumalumu…….ia keitou na bula vata kaya e na kaukauwa ni Kalou vei kemudou.
(2 Korinica 13:4).
“Sa rauti iko na noqu loloma: ni sa vakalevui na noqu kaukauwa, ni sa malumalumu e dua.
(2 Korinica 12:9).
E dau taleitaka na Kalou me vakayagataki ira na tamata malumalumu.
Na tamata kece e tu na nodra malumalumu. E dina sara ni ko iko talega, e bini tu na nomu malumalumu kei na nomu leqa: vakayago ka vakayalo talega. E tu talega eso na draki ni bula ko sega ni lewa rawa ka dau vakamalumalumutaki iko, me vaka na bula vakailavo se na bula ni veimaliwai. Ia na ka e bibi cake, oya, na cava ko cakava me baleta na veimalumalumu oqo. Eda dau cakitaka vakavuqa na noda malumalumu, ka da dau taqomaka, vakaiulubaletaka, vunitaka, se vuturitaka. Ia oqori e dau tarova na Kalou me vakayagataki ira ena sala e gadreva.
Ia e dua tani na Nona raica na Kalou na nomu malumalumu. E kaya, “Sa cecere na noqui valavala ki na nomudou i valavala, kei na noqu vakanananu ki na nomudou vakanananu,” (Aisea 55:9), ka dau veibasai sara kei na noda nanamaki na sala e muria na Kalou. Eda nanuma ni via vakayagataka ga na noda kaukauwa na Kalou, ia e gadreva talega me vakayagataka na noda malumalumu me vakalagilagia kina na Yacana.
E kaya na iVola Tabu, “Na veika sa malumalumu e vuravura sa digitaka na Kalou me vakamaduataka na veika sa kaukauwa,” (1 Korinica 1:27). E sega ni ka ni vakacalaka na nomu veimalumalumu. E a vakatara na malumalumu ena nomu bula na Kalou me vakaraitaka kina na Nona kaukauwa. E sega ni dau doka na kaukauwa na Kalou, se na bula e rawati koya vakai koya. Na kena dina oqo: na Kalou, e taleitaki ira vakalevu na tamata era malumalumu ka ra vakatusa ni ra malumalumu. E a vakatokai ira oqo ko Jisu me ra “yalomalumalumu,” (Maciu 5:3).
E vutucoqa tu ena iVola Tabu na italanoa ni levu ni Nona taleitaka na Kalou me vakayagataki ira na tamata ka sega ni taucoko tu na nodra itovo ni bula, me vakayacora kina na veika veivakurabuitaki, dina ga ni levu tu na nodra malumalumu. Kevaka e vakayagataki ira ga na tamata yalosavasava vakaoti na Kalou, ena sega ni dua na ka e vakayacori rawa baleta ni sega ni dua vei keda e yalosavasava vakaoti. O koya, e sa itukutuku veivakayaloqaqataki kina vei keda kece, ni rawa ni vakayagataki ira na tamata malumalumu na Kalou.
Na malumalumu, se “voto ni kau” me vaka e vakatoka ko Paula (2 Korinica 12:7), e sega ni dua na ivalavala ca se itovo ca, se leqa ni bula ko rawa ni veisautaka, me vaka na kana vakasivia, se na sega ni rawa ni vosota vakadede. Na malumalumu sa ikoya e dua na ka ko a sucu vata mai, se ka ko sega ni veisautaka rawa. E rawa beka ni dua na ka e leqa tu ena kemu ibulibuli, se kemu irairai, me vaka beka na mata ca, se mate ni yago, se malumalumu vakayago, se lokiloki. E rawa talega ni malumalumu se mate ni vakasama, ka vu mai ena dua na ka rarawa eda sota kaya, e dua beka na ka e dau vakavotuya mai na yalorarawa, se dua na tovo ni bula ka sega ni taucoko tu ka da a sucu vata mai. E rawa talega ni kena sega vei keda na taledi se na vuku ena veika vakavuli. Eda sega ni tamata vuku kece.
Ena veigauna ko dau vakananuma kina na veika vakaoqo ka leqa tu ena nomu bula, ko na temaki beka mo kaya, “Ena sega ni rawa ni vakayagataki au na Kalou baleta na levu ni noqu malumalumu.” Ia e sega ni yalana na kaukauwa ni Kalou na noda malumalumu. Na ka dina sara oqo: e dau taleitaka na Kalou me vakatawana na Nona kaukauwa ena noda waqawaqa malumalumu. E kaya na iVola Tabu, “Ia sa waqa qele sa tu kina vei keitou na i yau oqo, me sa taka mai vua na Kalou na kaukauwa mana levu, ka me segai mai vei keitou,” (2 Korinica 4:7). Me vaka na kuroqele, eda sa malumalumu ka sega ni taucoko tu ka da kavoro rawarawa. Ia, ena vakayagataki keda na Kalou kevaka eda vakatarai Koya me cakacaka ena loma ni noda malumalumu. Ia, me rawa ni yaco oya, e dodonu me da muria na mawe ni yava i Paula.
Vakatusa na nomu malumalumu kece. Mo kakua ni cakitaka tiko ni sega ni dua na nomu malumalumu, ka mo vakatusa vakadodonu na veika e leqa tu vei iko. Kakua ni vakaiulubaletaka, ka mo taura na gauna mo vakananuma yadudua na nomu malumalumu taucoko, ka vola e na dua na ivola mo nanumi ira tiko kina.
E rua na vakatutusa lelevu ena Veiyalayalati Vou e dusimaka vei keda na ka e gadrevi me da tiko bulabula kina. A imatai, na nona vakatutusa ko Pita vei Jisu ka kaya vua, “Oi kemuni na Karisito, na Luve ni Kalou bula,” (Maciu 16:16). A ikarua ni vakatutusa, oya na nei Paula, ni a kaya vei ira na lewe vuqa ka ra a soqoni vata tu, “Eda sa tamata vata ka i tovo vata talega kei kemuni,” (Cakacaka 14:15). Kevaka ko gadreva me vakayagataki iko na Kalou, e dodonu mo kila se ko cei na Kalou, ka ko cei o iko. E vuqa na tamata lotu, vakabibi ko ira na veiliutaki, era sa guilecava na ikarua ni dina: Eda sa tamata wale ga! Kevaka ena taura e dua na dredre levu ena nomu bula me vakauqeti iko mo kila kina na dina oqo, e sega ni vakataratutu ni na vakatara na Kalou me yaco na dredre oqori baleta ni lomani iko o Koya.
Mo ciqoma na nomu malumalumu. E kaya ko Paula, “O koya oqo sa yaloqu sara kina me’u rekitaka na noqu malumalumu, me tiko kina vei au na kaukauwa i Karisito. O koya oqo ka’u sa vinakata kina na malumalumu…. e na vuku i Karisito,” (2 Korinica 12:9-10). Ena sega ni matata na vakasama oqo ni da se qai rogoca se wilika vakadua. Eda gadreva me da sereki mai na noda malumalumu, ka sega me da ciqoma! Ia na noda ciqoma, e sa ivakaraitaki ni noda vakabauta na vinaka ni Kalou. E vaka ni da kaya tiko, “Turaga, au vakabauta ni ko Ni lomani au, ka ko Ni kila na veika e vinaka duadua me baleti au.”
E solia vei keda ko Paula e vica na vuna e dodonu kina me da ciqoma na noda veimalumalumu. A imatai, era na vukei keda na noda malumalumu me da vakararavi vua na Kalou. Ena nona vakananuma tiko na nona malumalumu ko Paula, o koya ka a sega ni via kauta tani mai vua na Kalou, e a qai kaya kina, “O koya oqo, ka’u sa vinakata kina na malumalumu…. ia ni’u sa malumalumu, au sa qai kaukauwa,” (2 Korinica 12:10). Ena veigauna ko vakila kina ni ko malumalumu, e vakasalataki iko tiko na Kalou mo vakararavi Vua.
Na noda malumalumu e vukei keda talega me da kua ni dokadokai keda. E vakavuna me da yalomalua ka yalomalumalumu. E kaya ko Paula, “Ia de’u vakalevulevui sara ni sa levu sara na veivakarairai, sa dua na voto ni kau sa vakalauti kina na lewequ, e dua na i talaki i Setani me vakararawataki au, de’u vakalevulevui sara,” (2 Korinica 12:7). E dau vakavuqa na Nona semata vata na Kalou e dua na malumalumu levu kei na dua na kaukauwa levu, me tarova kina na noda vakalevulevui keda. Na malumalumu e rawa ni yaga me itatarovi ni noda sa via vakatotolo ki liu me da via cici sivia na Kalou.
Ena gauna e a vakasoqona kina na mataivalu e tolusagavulu ka rua na udolu (32,000) ko Kitioni, me valuta na mataivalu ni Mitiani, e a qai musuka sobu na i wiliwili oqori na Kalou ki na tolu na drau (300) wale ga na sotia, me veisa kina e dua na sotia nei Kitioni, kei na va na drau limasagavulu (450) na sotia ni Mitiani. Na lewe tolu na drau (300) oqori, me ra a la’ki valuta na mataivalu e lewe dua na drau tolusagavulu ka lima na udolu (135,000) ni Mitiani. E a kena irairai tu, ni ra na vakarusai vakaloloma na lewe tolu na drau (300) na sotia ni Isireli, ia e a cakava oqori na Kalou me kila kina ko Isireli ni sa Nona na kaukauwa e vakabulai ira, ka sega ni nodra kaukauwa ni vakaiwiliwili levu.
E dau vakauqeta talega na noda veitokani vakatamata vakabauta na noda malumalumu e vuqa. Me vaka ga ni dau vakavurea na yalo ni to duadua na kaukauwa (Au sega ni gadreva tale e dua!), na noda malumalumu e vakaraitaka na levu ni noda veigadrevi. Ena noda talia vata na wa malumalumu ni noda bula yadudua, eda sa talia kina e dua na dali kaukauwa dina. E a kaya ko Vance Havner, “Ko ira na tamata vakabauta era vaka na mataniuca cevata ni ra kakavuruvuru rawarawa; ia ni ra semasemati vata, era rawa ni tarova na veitosoyaki ni motoka e gaunisala ena nodra kaukauwa.”
Ka kena e bibi duadua, na noda malumalumu e vakatubura na noda veilomani kei na noda veikauwaitaki. Eda na vakauqeti me da dauloloma ka veikauwaitaki ena vuku ni nodra malumalumu na tani. E gadreva na Kalou mo vakailesilesitaki iko e vuravura ena veiqaravi e vaKarisito. E kena ibalebale oya, ni ra na kunea na tamata na iwali ni nodra mavoa mai na nomu mavoa o iko. Na veilesoni lelevu ni bula kei na nomu veiqaravi yaga duadua, era na vure mai na nomu mavoa titobu duadua. Na veika ko maduataka vakalevu duadua ka ko sega ni via wasea vua e dua, sa iyaya ni cakacaka ka rawa ni vakayagataka na Kalou me walia kina na nodra mavoa na tamata.
Na daukaulotu rogo levu, ko Hudson Taylor, e a kaya, “Ko ira kece na tamata tuwawa ni Kalou, era a tamata malumalumu taucoko.” E a malumalumu nei Mosese na yalototolo. Ena nona yalototolo, e a ravuta kina e dua na kai Ijipita, mokuta na vatu ka a dodonu me vosaka, ka voroka na vatu ni Vunau e Tini. Ia e a qai veisautaki koya na Kalou me “uasivi e na yalomalumalumu, vei ira na tamata kecega sa tiko e vuravura,” (Tiko mai na Lekutu 12:3).
E a malumalumu nei Kitioni na beci koya vakai koya kei na sega ni lomadei, ia e a qai veisautaki koya na Kalou me “tamata i valu qaqa,” (Dauveilewai 6:12). Ko Eparama e a tamata rerere. E sega ni vakadua ga, ia e a vakarua na nona cakitaka na watina ka kaya ni ganena, me taqomaki koya kina vakai koya. Ia, e a qai veisautaki koya na Kalou me “tamadra kecega era sa vakabauta,” (Roma 4:11). Ko Pita, e a yalototolo ka dau rawai rawarawa, ia, e a qai vakatokai me “vatu”, (Maciu 16:18). Ko Tevita e a lasa kei na yalewa vakawati, ka qai vakatokai koya na Kalou me “tamata sa vaka na lomaqu”, (Cakacaka 13:22). Ko Joni, e a tamata dokadoka, ia e a qai yaco me “Apositolo ni loloma”.
Kevaka eda lavetaka kece na yacadra ena ivola, e sa na yaco me dua na iwiliwili levu dina. “Ni sa dede sara kevaka ka’u sa tukuni Kitioni, kei Peraki, kei Samisoni, kei Jefica, kei Tevita, kei Samuela, kei ira na parofita …… era sa vakaukauwataki tale ni ra sa malumalumu,” (Iperiu 11:32-34). E Nona mesamesa na Kalou me vukica na malumalumu me kaukauwa. E gadreva o Koya me taura na nomu malumalumu levu taudua me qai veisautaka.
Tukuna vakadodonu na nomu veimalumalumu. Na ilesilesi ni veiqaravi e dau tauyavu mai na itovo ni bula e tadola ka sega ni sogosogo. Na levu ga ni nomu makutu mo biuta sobu na nomu isasabai, luvata na nomu matavulo ka wasea na nomu dredre, na kena levu talega ni Nona rawa ni vakayagataki iko na Kalou ena veiqaravi vei ira na tani.
E a vakaraitaka ko Paula na itovo ni bula yalomalumalumu vakaoqo ena nona ivola kece. E a wasea vakadodonu o koya:
Na nona druka e vuqa: “Ia na ka vinaka ka’u sa vinakata, au sa sega ni kitaka; ia na ka ca ka’u sa sega ni vinakata, au sa kitaka ga,” (Roma 7:19);
Na lomana: “Sa dalaga na gusui keitou vei kemudou,” (2 Korinica 6:11);
Na kena vakadredretaki na nona bula: “Keitou sa bitaki vakalevu sara, sa dredre dina na vosota, ka keitou sa sega ni dinata ni keitou na bula,” (2 Korinica 1:8);
Na nona nuiqawaqawa: “Ia ka’u a tiko vata kei kemudou e na malumalumu, kei na rere, kei na sautaninini levu,” (1 Korinica 2:3).
E dina sara ni rawa talega ni da vakaleqai kevaka eda dolavi keda. E rawa ni vakarerevaki me da biuta sobu na noda isasabai, ka dolava na noda bula vei ira na tani. Ni ko cereka vei ira na tani na nomu druka, wasea na veika e tu e lomamu, na dredre ko sotava kei na nomu nuiqawaqawa, ko sa dolavi iko tu ki na nodra veibiligi tani. Ia, e vuqa talega na kena yaga ko na rawa ni tauca. Na dolavi keda e dau veisereki ki na noda bula kei na yaloda. Ni ko dolavi iko, ko sereka kina na tadre ni nomu viciko vakayalo, vakaseyavutaka na rere kei na nuiqawaqawa, ka sa imatai ni kalawa ki na bula galala.
Eda sa raica oti ni Kalou e “vakalougatataki ira na yalomalumalumu”, ia e vuqa era sega ni kila vinaka sara na ibalebale ni yalomalumalumu. Na yalomalumalumu sa sega ni noda beci keda vakai keda, se na noda cakitaka na noda kaukauwa; ia sa ikoya ga na noda vakatusa vakadodonu na noda malumalumu. Na levu ga ni nomu vakatusa vakadodonu na nomu malumalumu, na levu talega ni veivakalougatataki ni Kalou ko rawata. Ko na kunea talega na loloma mai vei ira na tamata. Na yalomalumalumu e dau vakavurea na loloma; eda dau lomani ira na tamata yalomalumalumu. Eda dau cata na tamata ka vakalevulevui koya vakai koya, ia na yalomalumalumu e dau vakatubura na veilomani, ka sa sala ki na veitokani voleka.
Oqori na vuna e via vakayagataka talega kina na nomu malumalumu na Kalou, ka sega na nomu kaukauwa ga. Kevaka era raica ga na tamata na nomu kaukauwa, era na yalolailai, ka ra na nanuma, “O koya oqo, e vinaka ni rawata na qarava na itavi, ia, o au, au na sega ni rawata na ka e rawata o koya.” Ia, kevaka era raica ni vakayagataki iko na Kalou ena nomu malumalumu, ena vakayaloqaqataki ira me ra nanuma, “Ena rawa beka ni vakayagataki au talega na Kalou!” E dau vakatubura na yalo ni veisisivi na noda kaukauwa, ia na noda malumalumu e dau vakatubura na veitokani.
Ko na yacova e dua na gauna ena nomu bula, e dodonu mo digitaka kina mo dokai mai vei ira na tamata, se mo veivakauqeti vei ira. Ko na rawa ni kunea na dokai ni ko tu vakayawa yani vei ira, ia ena gadrevi mo toro voleka yani vei ira me rawa ni ko vakauqeti ira; ia ena nomu torovi ira yani, era na vakatarai me ra raica na nomu veimalumalumu. Na ka bibi duadua ka gadrevi ena veiliutaki, sa sega ni kena taucoko tu ni noda bula, ia sa ikoya ga na nodra veivakabauti vei keda na tamata. E dodonu me rawa ni ra vakararavi vei iko na tamata; kevaka e sega, era na sega ni muri iko. Ko na rawa ni vakatubura vakaevei na veivakabauti? E sega ena nomu lasutaka voli ni sa taucoko tu na nomu bula, ia, ena nomu vosa vakadodonu ga.
Mo sakitaka na nomu malumalumu. E kaya ko Paula, “E na vukuqu ga, ka’u na sega ni vakalevulevui au; e na vuku ga ni noqu malumalumu,” (2 Korinica 12:5). Mo kua ni vakalevulevui iko, ia mo raici iko ga ni ko sa vaka e dua na icocovi ni loloma. Kevaka e dusimaka vei iko na nomu malumalumu ko Setani, mo vakatusa ga ni dina ka qai vakatawana na lomamu ena vakacaucautaki Jisu, o Koya ka “lomani keda rawa ni da sa malumalumu,” (Iperiu 4:15), ka vakakina vua na Yalo Tabu, “Na Yalo Tabu talega sa vukea na noda malumalumu,” (Roma 8:26).
Ia, ena so na gauna, ena vukica e dua na kaukauwa me malumalumu na Kalou, me rawa ni vakayagataki keda vakalevu cake kina. E a tamata dauveivakaisini ko Jekope, ka dau navuca na veika ca ka qai drotaka na vua ni nona cakaca. Ena dua na bogi, e a qai veimulomulo kina kei na Kalou, ka kaya, “Au na sega ni laivi iko me yacova ni ko sa vosa vakalougatataki au.” E a qai kaya vua na Kalou, “Sa vinaka”, ia e a qai boboka na saga i Jekope na Kalou, ka vakamavoataka na sui ni dibina. Na cava na bibi ni ka e a cakava oya na Kalou? E a vesuka na Kalou na kaukauwa nei Jekope (na viciko ni saga, e viciko kaukauwa duadua), ka qai vukica me malumalumu. Me tekivu mai ena siga o ya, e sa dau gera voli ko Jekope, ka sa mani sega ni rawa ni dro tale kina vakadua. E a vakasaurarataki koya na Kalou me vakararavi Vua, se a vinakata se segai. Kevaka ko vinakata me vakalougatataki iko ka vakayagataki iko vakalevu na Kalou, e dodonu mo vakadonuya mo na gera tiko ena vo ni nomu bula, baleta e dau vakayagataki ira na tamata malumalumu na Kalou.
KA 35 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: E cakacaka vakavinaka duadua na Kalou ni’u vakatusa Vua na noqu malumalumu.
Tikina Koula: “Sa rauti iko na noqu loloma: ni sa vakalevui na noqu kaukauwa, ni sa malumalumu e dua,” (2 Korinica 12:9)
Taro mo Taroga: Au vakataotaka tiko beka na kaukauwa ni Kalou ena noqu bula ena noqu vunitaka tiko na noqu malumalumu? Na cava e dodonu me’u vakatusa vakadodonu, me’u veiqaravi rawa kina vei ira na tani?


text:
“Kevaka sa sega ni vakadavei na dra, sa sega ni bokoci nai valavala ca”. (Iperiu 9:22).
Na kena gadrevi na dave ni dra me yaco kina na veivakaduavatataki kei na Kalou, e uto sara ga ni itukutuku ni veivakabulai ni lotu vaKarisito. Me tekivu sara mai na italanoa ni veibuli e na Vakatekivu, me yacova yani na raivotu ni Vakatakila, na iulutaga oqo e basika cake tikoga mai e na veivanua e vuqa kei na veisala duidui.
E na vuqa na iVola Tabu e daidai, e tabaki e na iqi damudamu na vosa kece nei Jisu. Ia, e sa dau cauraki wasoma, ni iVola Tabu taucoko, e tabaki tu e na iqi damudamu – na damudamu ni dra. Oqo e baleta tiko ni dua “na ibuki damudamu” e bukia vata kece na iVola Tabu, me vakatekivu mai na kuli ni manumanu ka a vakamatea na Kalou me cakava kina na nodrau isulu ko Atama kei Ivi, me yacova sara na ivakamacala kei Koya e vodoka na ose vulavula e na Vakatakila. E vakatokai Koya na iVola Tabu me ko “Dodonu ka Dina”, ka kaya talega ni, “Sa vakaisulu e na isulu sa kureitaki kina na dra; a sa vakatokai na yacana Na Vosa ni Kalou.” (Vakatakila 19:11,13).
E rauta ni vica na drau na levu ni vanua e cavuti kina na vosa oqo, na “dra”, e na Veiyalayalati Makawa, ka rauta ni dua ga na drau na kena vakayagataki e na ivakamacala ni vakacabo isoro. Na vakacabo isoro oqo, era iyaloyalo kece tiko ni isoro cecere duadua ni Karisito tawa cala, kei na veivakaduavatataki vua na Kalou e na dave ni Nona dra. Na vakacabo isoro e na Veiyalayalati Makawa, e a gadrevi me dau caka e veisiga, se veiyabaki, ka caka e na vuku ni vuqa na ka duidui, ia na Nona dra duadua ga na Karisito, e rawa ni sauma na isau ni valavala ca ni vuravura raraba, ka yaco vakadua ga.
Na nodra dau vakacabo isoro na Isireli mai na gauna sara ni Lako Yani, ka curuma mai na vo ni Veiyalayalati Makawa, e vutuniyau tu e na veika vakaibalebale. Na icakacaka kece ni vakacabo isoro oqo, e a vakamacalataki sara vakamatailalai e na veivakaro ka a solia na Turaga vei Mosese mai na ulunivanua ko Sainiai. E sega walega ni cauraka na itukutuku matata, ni dodonu me saumi na isau ni valavala ca, ia e tukuna talega ni dra duadua ga e rawa ni sauma na isau ni valavala ca. Oqo, e vakarautaki keda me da kila kina na isoro nei Karisito.
NA ISAU NI NODA IVALAVALA CA
E na veivakaro vakaLivai me baleta na kena vakayacori na vakacabo isoro, e vakabibitaki kina na dra. Kevaka me ra vakamuria vakamatailalai sara na tamata na ivakaro ni Kalou, era na kauta mai me nodra imadrali na manumanu mai na nodra qele ni sipi se bulumakau, ka sega me ra la’ki volia tani mai. Ia, ni toso tiko na gauna, ka sa toro sobu na ivakarau ni nodra qaravi Kalou na tamata, ka ra sa vakawaletaka na veika e dodonu me ra cakava, era sa tekivu voli manumanu na Isireli mai vei ira na dauvolivolitaki e lomanibai ni vale-ni-soro. (Dua na kena ivakaraitaki e na Marika 11:15).
Ia, mai na ivakatekivu, e a vakarota na Kalou me ra kauta ga mai na manumanu bulabula duadua ka ra sa taukena oti tu. Oqori e vakadeitaka tiko na kena bibi na isau me saumi kina na nodra ivalavala ca.
E daidai, e vuqa ka ra raica na lewe ni manumanu mate ni sa tawai pakete tu e na kena sitoa, era dau nanuma ni ka duka ka beci na cakacaka ni vakacabo isoro ka vakamatei kina na manumanu. E so era sa bau vakatoka sara na cakacaka ni vakacabo isoro, me lotu ni vakamate manumanu. Taumada, e dodonu me da kua ni guilecava ni ko ira na Isireli era a bula e na dua na itovo ni bula ni susu manumanu, ka sa nodra itovo tudei me ra vakamate manumanu me kedra kakana. Ia, na vuna bibi duadua ni Nona solia vei ira na Kalou na itovo ni vakacabora na manumanu era susuga, o ya me ra kila kina ni sa ka levu sara na isau ni valavala ca, ka sa dodonu me ra sauma. Ko ira ka ra kauta mai na imadrali vua na bete, e gadrevi me ra ciqoma na dina oqo, ni tiko na isau me ra sauma e na vuku ni nodra ivalavala ca, ka na sega ni dua e rawa ni curu vakaveitalia ki na Nona serau na Kalou yalosavasava kevaka e sega ni sauma taumada na isau ni nona ivalavala ca.
E a caka na vakacabo isoro e na loma ni bai ni vale-ni-soro, ka qai toki ki loma ni vale-ni-soro, ni sa oti na kena vakacabori kei na vakatusai ni ivalavala ca. E na sala oqo, na dina vakayalo ni kena bibi na vakacabo isoro, e nakiti me veilauti ki na yalodra na tamata. E kena inaki me ra kila vakamatata sara ni sa gadrevi na dra me yaco kina na veivakadonui kei na veibuluti.
- NA IBALEBALE NI VEIBULUTI
Na vosa vakaIperiu ka vakayagataki vakawasoma duadua e na Veiyalayalati Makawa me tukuni kina na veibuluti, o ya na kaphar. E dau vakayagataki na vosa oqo me kena ibalebale “me ubia”. Na veibuluti e nakiti me vakamacalataka na noda sa sema tale kina vua na Kalou, ka da sa “duavata” kei Koya. Na imadrali dra e sa iubi ni valavala ca, ka me kua ni qai vakalatilatitaka na noda veimaliwai kei na Kalou na ivalavala ca o ya.
NA IMADRALI KA VAKAROTA NA KALOU
E na cakacaka ni vakacabo isoro vakaLivai, e so na imadrali e sa vakarota tu na Kalou. E wili e ke na imadrali manumanu yava iva me isoro kama (Burnt Offering), na imadrali ni cala vakacalaka e na mata ni Kalou (Sin Offering), na imadrali ni cala vakacalaka vua e dua e na yalayala se bubului lasu (Trespass Offering), kei na imadrali ni veivinakati (Peace Offering). Na kena iotioti ka cavuti e cake, e qai wase tale vakatolu: na imadrali ni vakavinavinaka, na imadrali ni yalayala, kei na i madrali ka cabo e na yalosoli (freewill offering). E a tiki ni cakacaka talega oqo na imadrali laukana, me vaka na madrai.
Me da sa dikeva mada vakalekaleka na veimadrali duidui, kei na ibalebale ni vakacabo isoro yadua oqo, ka ni ra vakatakila vei keda na Nona rai na Kalou e na vuku ni noda veimaliwai kei Koya, kei na Nona imadrali ni veibuluti na Lami ni Kalou e na vukuda.
NA ISORO KAMA (Burnt Offering)
Na imadrali ka dau cabori wasoma duadua, sa ikoya na isoro kama, ka tukuni vakamatailalai e na Vunau ni Soro Wase 1 kei na Wase 6:8-13. E a dau vakacabori e veisiga, e na mataka kei na yakavi, ka so na siga, e dau caka vakatolu se sivia e na loma ni dua na siga. Na Zondervan Pictorial Dictionary e vakamacalataka vakaoqo: “ Na inaki ni isoro kama, o ya na veivakayalovinakataki, ka sala vata kei na nanuma oqo, na nona cabora na nona bula e dua me vakatabui ki na Nona cakacaka na Kalou. Oqo sa vakacabo isoro tudei ni dua na kai Isireli e na nona veimaliwai dodonu kei na Kalou.” Na New Unger’s Bible Dictionary e kaya vakaoqo: “Na cakacaka oqo e raitayaloyalotaka na Nona cabori Koya na Karisito me imadrali savasava ki vua na Kalou, e na Nona vakayacora na inaki vaKalou e na yalomarau, me yacova sara na mate.”
Na vakacabo isoro oqo e gadrevi kina e dua na manumanu tagane gone, ka kau mai na qele ni manumanu nei koya e cabora na isoro – o ya na bulumakau, sipi tagane, luve ni sipi, se me – ka sega ni dua na duka e yagona. Ia, e soli talega na galala vei ira ka ra sega ni tu vinaka vakailavo, me ra cabora na manumanu vuka, ka sega ni ra vakasaurarataki me ra kauta mai na manumanu yava iva.
Na isoro kama e duidui mai vei ira tale na kena vo, baleta ni vakamai vakadua sara, ka vakatakilakilataka tiko na nona sa vakatabui taucoko kei na nona soro vakadua vua na Kalou na tamata se ivavakoso ka vakacabo isoro. O ya na vuna e dau vakatokai kina me “isoro kama kece”. O koya ka kauta mai na imadrali manumanu, e cabora vua na bete e mata ni vale ni veitavaki, (ka qai toki ki vale-ni-soro). Ni caka na cakacaka oqo, e tabaka ko koya e vakacabo isoro, na ligana ruarua e na ulu ni manumanu, me ivakatakilakila ni sa talaca na nona ivalavala ca kece ki vua na manumanu, o koya me sa kena isosomi.
E sa qai taura na isele o koya oqo, ka vakamatea na manumanu. E sa na qai kureitaka na dra o koya na bete e dela ni cabocabo ni soro. Ni oti o ya, e sa qai cebecebeta na lewe ni manumanu o koya e vakacabo isoro tiko, ka solia vua na bete me vakama. (Vunau ni Soro 1:3-9).
NA ISORO NI CALA VAKACALAKA E MATA NI KALOU (Sin Offering)
E vakamacalataki na isoro oqo e na Vunau ni Soro 4:1-35, kei na 6:24-30. E dau cabori na isoro vakaoqo mai vua e dua e cala vakacalaka, ka sega ni kila ni ka e vakayacora e ivalavala ca. E vakakina talega vua e dua ka ivalavala ca ka sega ni nakita se nakita taumada. E imadrali nodra na Iperiu ka vakabibitaki duadua kina na veivakayalovinakataki kei na veivakaduavatataki kei na Kalou. Na kena cabori na imadrali oqo e tukuna tiko na titobu ni veivutuni e na vuku ikoya ka vakacabo isoro tiko.
Ni cabo na isoro ni cala vakaoqo e na vukuna e dua na bete se na ivavakoso taucoko, e qai dau kauta na bete na dra ni imadrali bulumakau gone ki na loqi tabu, ka kureitaka vakavitu na dra e mata ni ilati ni vale tabu. E so na dra e qai boroya na bete e na icabocabo ni kau boi vinaka e na mata ni vale ni veitavaki. Sa qai sova na vo ni dra ki na vu ni cabocabo-ni-soro kama.
Ia, kevaka e cabo na isoro oqo e na vukuna e dua tale, ka sega ni vukuna na bete, na dra ni madrali me yalewa (female goat), e dau boroya na bete e na ileu se tutu balavu ni cabocabo-ni-soro kama (horns of the altar), ka sova na vo ni dra kecega ki na vu ni cabocabo-ni-soro.
Na kena uro kece na imadrali oqo, e dau vakamai e na icabocabo-ni-soro. Na imadrali ka cabo e na vukuna na bete se na ivavakoso taucoko, e qai dau kau ki na ibili ni koro ka vakamai kina. Ia, na imadrali ka cabo e vukuna e dua tale, era dau kania na bete e na loma ni vale tabu. E so na ivakaro e vakatabakidua ga me baleta na Siga ni Veibuluti (Day of Atonement), ka da na qai dikeva vakamalua oqori.
ISORO NI YALAYALA SE BUBULUI LASU (Trespass Offering)
Na ivakaro ni isoro oqo e vakamacalataki e na Vunau ni Soro 5:14 – 6:7. E duidui mai na isoro ni cala vakacalaka e mata ni Kalou (Sin Offering), baleta ni gadrevi talega kina me saumi lesu na iyau e vakayalia o koya kadua, ka vu mai na yalayala se bubului lasu o ya. Oqori e saumi vua ka yaco vua na mavoa ni bubului lasu, se saumi vua na bete (kevaka e cala vua na Kalou). E gadrevi me sauma lesu o koya e cala, na iyau ka a taura se vakayalia, ka me qai vakuria tale kina e dua na ikalima ni iyau o ya. Na imadrali oqo e raitayaloyalotaka tiko na Nona sauma na Karisito na veivakamavoataki ni ivalavala ca….e sega soti ni vakabibitaki kina na cala ni ivalavala ca, (sin offering), ia e nakiti me vakameautaki kina na mavoa e yaco e na vuku ni valavala ca o ya. E qai yaco na vakacabo isoro oqo ni sa saumi oti na iyau e yali mai vei koya ka yaco vua na leqa.
NA ISORO NI VEIVINAKATI (Peace Offering)
Me vaka au sa kaya oti mai cake, e tolu na isoro ni veivinakati ka tukuni tiko e na Vunau ni Soro Wase 3, o ya na imadrali ni vakavinavinaka, na imadrali ni yalayala, kei na i madrali ka cabo e na yalosoli (freewill offering). Na yacadratou na imadrali e tolu oqo, e tukuna tiko na kedratou inaki yadua: me cabora na vakavinavinaka e na vuku ni veivakalougatataki e soli, me vakaraitaka ni sa caka na vosa ni yalayala, ka me tukuna na vakavinavinaka kei na yalomarau.
Na Zondervan Pictorial Bible Dictionary e kaya, “E vakatokai na imadrali kece oqo me isoro ni veivinakati baleta ni ra vakacabora o ira ka ra sa bula veisaututaki kei na Kalou, me ra vakaraitaka na nodra vakavinavinaka kei na nodra sa solia kece nodra bula vua na Kalou, ka vakakina na nodra veitokani kei Koya. E sega ni vakaroti na gauna cava me cabo kina na isoro oqo, vakavo ga na Penitiko (Vunau ni Soro 23:20), ka vakatau sara ga ki na nona vakauqeti e dua. (Vunau ni Soro 19:5). Na New Unger’s Bible Dictionary e vakuria ka kaya ni madrali oqo e raitayaloyalotaki Karisito tiko: “Na imadrali oqo e vakatakarakarataki Karisito ni sa vu ni noda veivinakati.”
Na isoro ni veivinakati e vakayagataki kina na imadrali manumanu yava iva. Na uro ni manumanu e a vakamai e na icabocabo-ni-soro e na iserau ni Turaga, ka qai laukana na kena vo. Na veitikina ka rawa ni laukana, e dau votai ki vua e kauta mai, ka vakakina vei ira na bete era ciqoma na isoro. Na Vunau ni Soro e kaya ni lewe ni manumanu kece mai na isoro vakaoqo, e gadrevi me laukana kece e na siga vata ga e vakacabori kina, se e na siga ka tarava. (Vunau ni Soro 7:15-17).
NA IMADRALI LAUKANA
Na imadrali laukana e isoro ka vakayagataki kina na madrai. E sega ni gadrevi e ke na lewe ni manumanu, dina beka ni dau cavuti e na iVola Tabu, ni dau salavata kei na imadrali oqo na imadrali manumanu (Vunau ni Soro 2:1-6, 6:14-23). E dau cabori vakarua e na dua na siga na imadrali laukana, ka veimuri vata kei na isoro kama.
E rawa ni dau kau mai na imadrali laukana vua na bete, e na vica na kena i cakacaka, me vaka na keke buta se na madrai droka. Kevaka e keke ka vavi, e dodonu me buli mai na yaya ni buli keke vinaka duadua, ka sega ni vakatarai me vakayagataki kina na ivakatubu (yeast) se na oni (honey).
E dau ciqoma na bete e dua na kena iwase lailai me vakamai, ka ra qai kania na bete na kena vo. Na inaki levu duadua ni madrali laukana, o ya me vakamasuti se me mareqeti kina na yalovinaka ni Kalou. Me baleta na kena vakaibalebale ki na iMadrali cecere duadua, “na imadrali oqo e vakatakarakarataki Karisito e na Nona bula savasava vakatamata, ka vakatovolei mai na dredre kei na rarawa. Na madrai droka matailalai vinaka e vakaibalebale tiko ki na Nona bula tawacala na noda Turaga. Na buka sa ikoya na dredre e vakatovolei kina me yacova sara na mate.”
NA IBALEBALE NI MADRALI
Na bibi ni madrali e vakacabori, e vakamatatataki e na Vunau ni Soro 1:3-4:
Me vakacabora mai na katuba ni vale ni veitavaki, me vinakati kina e na mata i Jiova. Ia me tabaka ko koya na ulu ni soro kama e na ligana; e na qai ka me vinakati kina ko koya, ka me nonai bulubulu.
E sa na tuburi koya beka o koya ka kauta mai na imadrali, e dua na rarawa vakamosiyalo, ni kila ni manumanu oqo e iyau mareqeti vua, ka ni a susuga cake mai ni se qai sucu. E kila tu, ni vu ni kena sa na vakarau mate na nona manumanu, o ya e baleta na nona ivalavala ca. Na nona kauta yani na manumanu, ka tabaka na uluna e ligana me talaca vua na icolacola ni valavala ca, kei na nona cabora ki na ligana na bete – na veika kece oqo e sa na kauta lesu mai ki na nona vakanananu, na isau vakaitamera me saumi e na vuku ni valavala ca. E sa dodonu me mate na imadrali me rawa ni yaco kina na veibuluti. Oqo e baleta ni tiko e na dra na bula ni lewe, ka dodonu me dave na dra me buluti kina na ivalavala ca.
NA ITAVI NI BETE
E na sega ni taucoko na ivakamacala ni vakacabo isoro kevaka eda sega ni dikeva talega na nona itavi na bete. E a nona itavi na bete me tukuna vei ira na ivavakoso na nodra itavi ni vakacabo isoro. E rawa ni laurai e ke na kedrau duidui na itavi vakabete kei na itavi vakaparofita. Na parofita e rogoca na itukutuku mai vua na Kalou, ka qai kaburaka vei ira na tamata na veika e gadreva na Kalou me ra rogoca, ia na itavi levu ni bete, o ya me ciqoma na nodra isoro na tamata, ka qai cabora vua na Kalou.
Eda rawa ni raitayaloyalotaka na parofita ni rai tu vua na Kalou, me rogoca na veika e vakatakilai mai vua, ka qai rai vei ira na tamata me kaburaka na veika e sa rogoca. Ia, na iyaloyalo ni bete, eda rawa ni raitayaloyalotaki koya ni vuki tu vei ira na tamata, me rogoca na vakatutusa ni nodra caka ca, ka ciqoma na nodra isoro, ka sa qai vuki vua na Kalou me cabora ki Vua na nodra isoro na tamata.
Sa nona itavi na bete me utura tiko na buka ni cabocabo-ni-soro me kua ni boko, ka me kureitaka ka sova talega na dra e na icabocabo-ni-soro kei na veivanua vakatabui tale e so. E dodonu me dusimaki e ke, ni sa nona itavi na bete me cabora talega na isoro ni nona ivalavala ca vakai koya, me vakataka na nodra vakacabo isoro na tamata, ia e dua na ka e duidui kina na nona o koya mai vei ira na tamata. Era vakatarai na tamata me ra kania e dua na iwase ni nodra imadrali, ia na bete e vakatabui me kania na nona imadrali. Na vovo ni nona imadrali na bete ni sa vakamai oti, e na kauta ki na ibili ni koro me la’ki vakama kina. Ni da vakadikeva vakavoleka na imadrali nei Jisu, kei na itavi vakaBete Levu e a vakacavara, e sa qai matata vinaka kina na kena vakaibalebale vakatitobu vei keda na vakacabo isoro e na Veiyalayalati Makawa.
NA VALE NI KALOU: NA IVAKATAKARAKARA KEI LOMALAGI
Eda sa dikeva oti na imadrali duidui kei na nona itavi na bete. Ia oqo, eda sa na dikeva na Vale ni Kalou (Tabernacle) – e muri, era sa qai tara na Isireli na vale-ni-soro me vakayacori kina na sokalou kei na vakacabo isoro. Na icabocabo-ni-soro, e a caka e na loma ni rara e mata ni vale ni Kalou. Au a sa cavuta e liu na “tutuna sa balavu cake e na icabocabo-ni-soro” se ileu (horns of the altar). Oqo na tutu e va ni cabocabo-ni-soro. E tiko e loma ni vale ni Kalou na Tikina Tabu, e vanua e tiko kina na icabocabo koula ni ka boi vinaka.
E dua na ilati e wasea na Tikina Tabu mai na Tikina Tabu Sara. Na ka vakatabui duadua e na Tikina Tabu Sara, o ya na kato ni veiyalayalati, se kato ni vunau. Na kato oqo e rauta ni vasagavulu-ka-lima na idi na kena balavu, ruasagavulu-ka-vitu na idi na kena raba, ka ruasagavulu-ka-vitu na idi na kena cere. E caka mai na kau sitimi, (acacia wood) ka qai botani e na koula dina, e na loma kei na taudaku. Na isogo ni kato, se batina e cake, e vakatokai me icabocabo-ni-bulubulu.
E a vakaroti Mosese na Kalou me bulia e rua na jerupi koula (cherubim) ka me rau vakaduri e na rua na muani cabocabo-ni-bulubulu, e na vanua me na kureitaki kina na dra ni veibuluti. Na tabadrau na jerupi oqo, me rau vakatetaba tiko e cake, ka me rau vakaibalebaletaka na veibuluti. Oqo na inaki ka solia vei Mosese na Kalou, e na vuku ni cabocabo-ni-bulubulu.
Mo cakava talega e dua na icabocabo-ni-bulubulu e na koula dina: me rua veimama na kiupiti na kena balavu, ka dua veimama na kiupiti na kena raraba. Mo cakava e rua na jerupi koula, e na koula sa lautuki, me tu e na muana ruarua ni cabocabo-ni-bulubulu. Ia mo cakava e dua na jerupi me tu e na dua na muana kei na jerupi kadua e na muana kadua: ia na uma taucoko me caka kina na icabocabo-ni-bulubulu kei na jerupi ruarua, e na muana ruarua. Ia na jerupi, me rau vakate taba tiko ecake, me ubia na icabocabo-ni-bulubulu e na tabadrau; ia me rau veiqaravi tu; me qarava talega na icabocabo-ni-bulubulu na matadrau na jerupi. Mo qai vakataqara na icabocabo-ni-bulubulu e na dela ni kato; ia mo virinoca ki loma ni kato na vunau ka’u na solia vei iko. Ia ka’u na tavaki iko mai keri, ka veivosaki kei iko mai na dela ni cabocabo-ni-bulubulu, mai na maliwa ni jerupi ruarua sa tu e dela ni kato ni vunau, e na ka kecega ka’u na vunautaka vei iko mo tukuna vei ira na Isireli. (Lako Yani 25:17-22).
NA SIGA NI VEIBULUTI (Day of Atonement)
E siga bibi na Siga ni Veibuluti e na cakacaka ni vakacabo isoro. Na vosa vakaIperiu ni Veibuluti, o ya na kippur. E ka bibi me da kila, ni kaya na New American Standard Concordance ni vosa oqo na kippur, e vu mai e na dua na vosa vakaIperiu ka kena ibalebale na “isau ni dua na bula.”
E dodonu me da kila, ni dina ni sa mai mudu na itovo makawa vakaIsireli ni vakacabo isoro ka vakayagataki kina na imadrali manumanu, na Siga ni Veibuluti, ka sa vakatokai nikua me Yom Kippur, e se siga vakatabui duadua tiko e na nodra ivola ni yabaki na Jiu.
Na Siga ni Veibuluti e a sega ni siga ni marau: ia e siga ga ni lolosi kei na veivutuni. E a dua na siga era vakatusa kina na Isireli na nodra caka ca e mata ni Kalou, kei na kena sega vei ira na kaukauwa me ra biuta laivi na nodra itovo ca. E na Vunau ni Soro wase 16, e sa matata sara kina ni siga oqo e siga bibi, ka dolava na katuba vei ira kece, me tekivu mai vua na bete levu, ka yaco sara vei koya na lewe-ni-vanua, ka wili talega kina na vale-ni-soro, me ra cabori vua na Kalou, me ra vakasavasavataki kina.
Na ka e bibi duadua e ni Siga ni Veibuluti, o ya na kena cabori me imadrali e rua na me tagane. E dua na me e cabori me i madrali dra, ka kau na kena dra ki na Tikina Tabu Sara, me la’ki kureitaki e na icabocabo-ni-bulubulu, na vanua e rau vakatakarakarataka tiko kina na rua na jerupi vakatabana, na sala ki na i dabedabe vakatui ni Kalou. Na lagilagi ni Kalou e vakavotukana e na icabocabo-ni-bulubulu (Vunau ni Soro 16:2). E na vanua e yaco kina na veibuluti, sa yaco kina na veimaliwai ni tamata kei na lagilagi ni Kalou.
E tabaka na ligana ruarua na bete e na ulu ni me kadua, me vakatakarakarataka na kena sa talaci ki vua na me, na nodra ivalavala ca na tamata. Sa qai tuberi yani na me ki na lekutu (se vanua liwa) me la’ki sereki kina. E vakatokai na me oqo, me o koya ka cola na nodra caka cala kecega na tamata.
E na vosa vakaIperiu, e vakayagataki na vosa asasela (azazel), me vakatokai kina na manumanu oqo. Na yaca oqo, e sa vakavuna na veileti levu vei ira na dauvulica vakatitobu na iVola Tabu. Era nanuma e so ni ko Asasela e dua na tevoro se mata nei Setani. Ia, e rairai kena i vakamacala dodonu beka oqo: ni yaca oqo e vu mai na dua tale na vosa. Na vosa vakaIperiu, azal, e kena ibalebale “me kauta tani”, ka vakatakarakarataka tiko na kena sa kau tani na nodra ivalavala ca na tamata. E dua na ivakadewa ni yaca azazel e kena ibalebale “ me kauta tani taucoko.”
Na me ka a vakamatei, ka kena dra e a kureitaki e na icabocabo-ni-bulubulu, e vakatakarakarataka tiko na Nona sa buluta na ivalavala ca na Kalou. Ia, na me ka tuberi yani ki na lekutu, e vakatakarakarataka na Nona vueti ira na Nona tamata na Kalou, mai na ivesu ni valavala ca. O rau ruarua na cakacaka oqo, e rau vakaraitaka tiko na dina ni sa taucoko ka vakacavari na veibuluti ni Kalou.
E na Siga ni Veibuluti, e sa bulubulu oti na bete levu e na vukuna vakai koya kei iratou na nona vuvale, e na vuku talega ni vale tabu, ka vakakina e na vukui Isireli taucoko. (Vunau ni Soro 16). Na veibuluti oqori e vakatarai koya me donu kina e mata ni Kalou, ka me cabora rawa kina na dra e na icabocabo-ni-bulubulu, o koya me na buluti kina na nodra ivalavala ca na tamata. E na gauna e curu kina na bete ki na Tikina Tabu Sara me la’ki cabora na dra ni veibuluti, e sa vakameautaki kina na Nona lewa savasava na Kalou e na vukudra na tamata caka cala, me yabaki dua na kena dede.
Ia, e na yabaki ka tarava, e gadrevi me cakava kece tale na cakacaka ni veibuluti oqo.
NI SA YACO NA KENA GAUNA
Era kaya vei keda na dau vakadidiketaka na cakacaka ni vakacabo isoro e na Veiyalayalati Makawa – ni, na vakadave dra kece ka a yaco tu mai e na nodra icabocabo-ni-soro na Isireli e na veitaba yabaki sa sivi yani, e sega ni kauta tani e duabulu na ivalavala ca. Ia, e a vakarota ga na Kalou me vakayacori, me ubi tu mada kina na ivalavala ca ni tamata, me yacova na gauna e na qai basika mai kina na iMadrali Cecere ka Dina, o koya e na qai savata laivi kece na ivalavala ca. “Ia sai bulubulu ni nodai valavala ca ko koya (Jisu); a sa sega e na vuku ni noda walega, e na vuku talega ni nodra na kai vuravura kecega” (1 Joni 2:2).
Ia, na vakadave dra yadua e na Veiyalayalati Makawa, era cakacaka tabu kece baleta na dra e dave kina, ka qai sova talega e na vu ni icabocabo-ni-soro. Era imadrali bibi taucoko vua na Kalou, me vaka ni manumanu yadudua e cabo, e sa imadrali, a ivakadinadina, ka iyalayala.
- Ni sa imadrali, baleta na isoro ni veibuluti kece e buluta na ivalavala ca nei koya ka vakacabora.
- Ni sa ivakadinadina, baleta na isoro yadua e vakatusa na tadu mai ni Lami dina ni Kalou.
- Ni sa iyalayala, baleta na isoro yadua e dusia tiko na dra mareqeti ni Lami ni Kalou, na dra ka sa veirauti me muduka na cakacaka ni vakacabo isoro kece.
Ni qai sikova talega na website oqo:
http://kaukauwavuni.com/dranilami/


text:
Oqo gona ko Wati Koroi, e marama ni Namuka i Lau ka vasu ki Korotolu, Moce Lau. E kena dau dina ena cula ivinivo, sote,jaba, Mumu, latilati, iyaya ni tevutevu me waka na veimataqali waqa ni lokoloko piqi kei na kena e karakarawa e ukutaki vaka totoka ena embroidery, volai kina na yaca se yacadrau na vakamau, taunamu serau ka ukutaki ena silika kei na lace ka vakavakaitamera na kena raba kei na balavu - e lewa ga o koya e nona na kena levu na taunamu.
E rise na yateda ena qoroqoro ena noda raica na uasivi kei na lagilagi ni veka e cula ko Wati Koroi


text:
“Mo dou i valavala vakayalomatua, mo dou kakua ni vakataki ira na lialia, mo dou vakataki ira ga na vuku,” (Efeso 5:15).
“Dou vakaraici kemudou talega, de dou qai kau vakatani e na nodra dau veivakacalai na tamata i valavala ca, dou na qai bale kina mai na nomudou tu dei,” (2 Pita 3:17).
Era sa kalougata ko ira na tudei; era na bula sivi ira na tamata kecega.
E dua na qito ka dau qitotaki ena Olympic Games, e vakatokai na “pentathlon”. E okati kina e lima na veisisivi (events): na vanataka na dakai lekaleka, na vala ena iseleiwau, na veitau vodo ose, na veitau cici, kei na veitau qalo. E nodra vakanuinui na qito ena qito oqo, me ra qaqa ena veisisivi kece oqo, ka sega ena rua se tolu ga.
Na nomu bula e sa vaka na “pentathlon” ni lima na inaki, ka mo vakatautauvatataka na nomu sasaga vei ratou limalima. Era a vakatovotovotaka na inaki e lima oqo na imatai ni ilawalawa ni tamatalotu vaKarisito ena Cakacaka 2, e a vakamacalataka ko Paula ena Efeso 4, ka a vakatavuvulitaka ko Jisu ena Joni 17, ia ratou sa qai vakalekalekataki ki na Vunau Levu (Great Commandment), kei na iLesilesi Levu (Great Commission) nei Jisu. E rau isoqoni kece ni veika e cauraki tiko ena ivola oqo ko rau na ivunau bibi oqo – ka sa inaki e lima ni Kalou ena nomu bula:
1. “Mo lomana na Kalou e na lomamu taucoko”: Ko a nakiti mo vu ni marau vua na Kalou, ka sa inaki ni nomu bula mo lomana na Kalou ena nomu vakarokorokotaki Koya.
2. “Mo lomana na kainomu me vaka ko sa lomani iko”: Ko a mataitaki mo veiqaravi, ka sa inaki ni nomu bula mo lomani ira na tani ena nomu ilesilesi ni veiqaravi.
3. “Lako ka vakalotutaki ira”: Ko a buli ena vuku ni dua na ilesilesi, ka sa inaki ni nomu bula
mo wasea na itukutuku ni Kalou ena nomu veivakalotutaki vei ira na tamata.
4. “Papitaisotaki ira…”: Ko a buli mo lewe ni matavuvale ni Kalou, ka sa inaki ni nomu bula
mo lewe ni nona isoqosoqo lewenilotu, ena nomu veimaliwai kei ira na tamata vakabauta.
5. “Vakatavulici ira me ra kitaka na veika kece…”: Ko a buli mo yaco mo ucui Karisito, ka sa inaki ni nomu bula mo tubu mo matua vakayalo, ena nomu bulataka na bula vakatisaipeli.
Ena nomu talairawarawa ki na Vunau Levu kei na iLesilesi Levu, ko na tubu kina mo tamata lotu kaukauwa.
E sega ni ka rawarawa na noda vakataudeitaka na noda sasaga ena lima na inaki oqo. E matau ga me da dau vakabibitaka vakasivia na inaki ka da kauwaitaka vakalevu cake, ka da dau vakawaletaki ira na kena vo. E vakaoqo talega na nodra itovo na veisoqosoqo lotu duidui. Ia, ko rawa ni vakataudeitaka na nomu bula, mo kua ni gole tani kina mai na inaki ni nomu bula, e na nomu curu mo lewe ni dua na isoqosoqo lailai ka yaco kina na veiyadravi, kei na nomu dau dikeva wasoma na nomu bulabula vakayalo, ena nomu dauvola ka maroroya na itukutuku ni nomu tubu, kei na nomu tukuniyalotaka na veika ko sa vulica, vei ira na tamata. Oqo e va na itavi bibi ni bulataka na bula e vakainaki. Kevaka ko sa yalodinataka na nomu ilakolako, e dodonu mo vakamatautaka na itovo e va oqo.
Wasea vua e dua na nomu itokani vakayalo se isoqosoqo lailai. Na sala vinaka duadua me da tugana kina ki na noda bula na veivakavuvuli e cauraki tiko ena ivola oqo, oya, me da veivosakitaka kei ira na noda itokani ena loma ni dua na isoqosoqo lailai. E kaya na iVola Tabu, “Sa vagatai na kaukamea e na kaukamea; ia na tamata, sa vagata vakakina na mata ni wekana,” (Vosa V’balebale 27:17). Eda vuli vakavinaka duadua ena loma ni dua na isoqosoqo tamata. E vagatai kina na noda vakasama, ka vakatitobutaki na noda vakabauta ena noda veiwasei.
Au vakauqeti iko sara vakabibi mo vakasoqona e dua na ilawalawa itokani, mo ni bulia e dua na isoqosoqo, mo ni dau dui wilika ka veivosakitaka na veiwase ni ivola oqo ena veimacawa. Ni veivosakitaka na ibalebale kei na kena vakayacori na veika e cauraki ena veiwase yadua. Mo ni taroga na taro: Na cava na kena ibalebale oqo vei au, noqu matavuvale, noqu ivavakoso? Na cava me’u na cakava kina? E kaya ko Paula, “A veika dou sa vakatavulici kina, ka vakabauta, ka rogoca, ka raica vei au, dou cakava,” (Filipai 4:9). E na Appendix 1 e daku ni ivola oqo, au sa vakarautaka tu kina e dua na ituvatuva ni veitaro mo ni veivosakitaka ena nomuni isoqosoqo lalai ni masumasu kei na vuli Vola Tabu.
E levu cake sara na yaga ni noda wilivola vakaisoqosoqo lalai, mai na noda wilivola yadudua. Eda rawa ni veisoli vakasama ena veika eda vulica tiko, ka veiwasei ena kena yaga ki na veika eda sota kaya dina tiko ena noda dui bula. Ko ni rawa ni veimasulaki, veivakaukauwataki, ka veilaveti ena nomuni tekivu mo ni bulataka na inaki e lima oqo. Mo nanuma tiko, ni a nakiti me da tubu vata tiko, ka sega me da tubu yadudua. E kaya na iVola Tabu, “O koya oqo mo dou qai ia na veivakacegui vakai kemudou, ka veivakatataki cake vakai kemudou,” (1 Cesalonaika 5:11).
Au via vakauqeti iko talega mo vakalevutaka na nomu vuli Vola Tabu. Au sa vola tu ena veiwase ni ivola oqo na veitiki ni Vola Tabu me vukei iko ena nomu vakarabailevutaka na nomu vakasaqaqara ena veiulutaga yadua.
Mo dau dikeva wasoma na ivakatagedegede ni nomu bulabula vakayalo. Na sala vinaka taudua ni nomu vakataudeitaka tiko na nomu sasaga ena lima na inaki ni nomu bula, oya, ena nomu dau dikevi iko vakai iko vakawasoma. E vakabibitaka sara na Kalou na yaga ni itovo ni noda dau ilovi keda vakayalo. E vakalima ena iVola Tabu, eda vakaroti kina me da vakataroga ka dikeva na noda bulabula vakayalo (Lele i Jeremaia 3:40, 1 Korinica 11:28,11:31, 2 Korinica 13:5, Kalatia 6:4). E kaya na iVola Tabu, “Dou dikevi kemudou, se dou tu e na vakabauta, se segai; vakatovolei kemudou. Dou sa sega beka ni kilai kemudou, ni sa tiko vei kemudou ko Jisu Karisito? de dou sa sega dina ni vakabau,” (2 Korinica 13:5).
Kevaka ko via maroroya na nomu bulabula vakayago, e dodonu mo dau laurai vakavuniwai ena veigauna, me dikevi kina na ivakatakilakila ni nomu bulabula vakayago – na kaukauwa ni kena pamutaki na nomu dra, na katakata ni yagomu, na kemu bibi, kei na veika tale e vuqa. Ia, ena vuku ni nomu bulabula vakayalo, e dodonu mo dau dikeva e lima nai vakatakilakila oqo: na nomu dau sokalou, na nomu veitokani se veimaliwai kei ira na tamata vakabauta, na nomu tubu vakayalo, na nomu veiqaravi ena loma ni lotu, kei na nomu ilesilesi ni veiqaravi ki vuravura. E vakasalataki keda ko Jeremaia ni kaya, “Me da dikeva mada na noda i valavala, ka vakataroga, ka lesu tale vei Jiova,” (Lele i Jeremaia 3:40).
Mo dau volaitukutukutaka na nomu tubu. Na sala vinaka taudua mo vakataudeitaka tiko kina na nomu vakayacora na inaki ni Kalou ena nomu bula, oya, mo maroroya tiko e dua na ivolatukutuku ni nomu ilakolako kei na nomu tubu vakayalo. Oqo e sega ni ivolatukutuku ni veika e yaco, ia, e sa ivolatukutuku ga ni veilesoni ni bula ko sa vulica ka sega ni via guilecava.
E kaya na iVola Tabu, “O koya oqo, e dodonu me da vakananuma vakalevu sara kina na ka eda rogoca, de dua na siga e yali kina vei keda,” (Iperiu 2:1). Eda na dau nanuma tu ga na veika eda volaitukutukutaka.
Na volavola e vukea me vakamatatataka na veika e cakava tiko na Kalou ena nomu bula. E a dau kaya ko Dawson Trotman, “Era na dui tasereki ira vakai ira na veivakasama, ni ra curu ena maliwa ni qaqalo ni ligamu.” E tu ena iVola Tabu e vica na ivakaraitaki ni nona vakaroti ira na tamata na Kalou, me ra dau maroroya na ivolatukutuku ni nodra tubu vakayalo. “A sa vola na nodra i tokitoki ko Mosese e na nodra i lakolako, me vaka ka vakarota ko Jiova,” (Tiko mai na Lekutu 33:2). Eda sega beka ni marautaka ni a talairawarawa ko Mosese ki na ivakaro ni Kalou me vola na ivolatukutuku ni nodra ilakolako vakayalo na Isireli? Ke a guce beka me vakayacora, ke da a qai vakuwai mai na veivakavuvuli yaga ni bula ka tu ena ivola nei Mosese me baleta na nodra ilakolako na Isireli.
E dina beka ni na sega ni rabailevu na kena wiliki na nomu ivolatukutuku me vaka na kena wiliki na nei Mosese, ia e sa bibi ka yaga. E kaya na iVakadewa Vou (New International Version), “E a volaitukutukutaka ko Mosese na veikalawa ni nodra ilakolako.” Na nomu bula e sa dua na ilakolako, ka sa dodonu me dua na ivolatukutuku me baleta na ilakolako oqori. Au sa vakanuinui tu ni ko na volaitukutukutaka na veikalawa ni nomu ilakolako vakayalo, ena nomu bulataka tiko na bula e vakainaki.
Kakua ni vola ga na veika e vinaka. Me vaka e a cakava ko Tevita, mo volaitukutukutaka na nomu vakatitiqa, na nomu nuiqawaqawa, kei na veika dredre ko sotava ena vuku ni nomu via talairawarawa vua na Kalou. Na noda veilesoni lelevu taudua, e dau vure mai ena ka rarawa, ka kaya na iVola Tabu, ni dau maroroya tu na Kalou na itukutuku kece ni noda tagi, (Same 56:8). Ena veigauna e yaco kina na veika dredre, mo nanuma ni dau vakayagataki ira na Kalou me vakayacora kina na inaki e lima ena nomu bula. Na veika dredre, era vakasaurarataki iko mo vakanamata vua na Kalou, ka kauti iko vakavoleka vei ira na tamata ena veimaliwai, tara cake na nomu bula vakarisito, solia vei iko na itavi mo veiqaravi kina, ka solia talega vei iko e dua na italanoa mo rawa ni tukuniyalotaka. Na veika dredre kece e vakainaki.
Ena loma ni dua na draki ni bula rarawa, e a vola na DauniSame, “E na volai oqo me ra kila ko ira nai tabatamata mai muri; ka ra na vakavinavinaka vei Jiova ko ira na mataqali era na buli maimuri,” (Same 102:18). E sa nomu itavi vei ira na muri mai, mo maroroya na ivakadinadina ni Nona vukei iko na Kalou mo vakayacora na Nona inaki e vuravura. Ena yaco me dua na ivakadinadina me na vosa tu ena veigauna ni ko sa lako oti ki lomalagi.
Mo wasea na nomu kila vei ira na tamata. Kevaka ko vinakata mo tubu tikoga, na sala vinaka duadua mo vakarabailevutaka kina na nomu kila, sa i koya, na nomu wasea vei ira na tani na veika ko sa vulica oti. E kaya ko Solomoni na tui, “A daulomasoli e na vakamamautaki: ia ko koya sa vagunuva na tani e na vagunuvi talega ko koya,” (Vosa V’balebale 11:25). Ko ira era wasea na nodra kila, era na wasei talega vakakina mai vua na Kalou.
Ia oqo, ni ko sa qai kila na inaki ni bula, e sa nomu itavi mo kauta na itukutuku vei ira na tani. E kacivi iko tiko na Kalou mo Nona italai. E kaya ko Paula, “Ia na veika ko a rogoca mai vei au e na kedra maliwa na lewe vuqa era dauvakadinadina, mo solia vei ira na tamata yalodina, era na rawata me vakavulici ira na tani,” (2 Timoci 2:2). Ena ivola oqo, au sa wasea kina vei iko na veika era a vakavulici au kina na tani ena inaki ni bula; ia oqo, e sa nomu itavi mo wasea vei ira na tani na veika ko sa vulica mai kina.
Ko na kila tu beka e vuqa sara na tamata ka ra sega ni kila tu na inaki ni bula. Wasea na veika dina oqo vei ira na luvemu, ira na nomu itokani, ira era tiko volekati iko, kei ira ko ni cakacaka vata. Kevaka ko lolomataka vua e dua na ivola oqo, mo vola toka e loma e dua na nomu itukutuku kei na nomu vakanuinui ni na vukei koya vakalevu na veika e vakatavulica tiko.
Na levu ga ni nomu kila, na levu talega ni Nona gadrevi iko na Kalou mo vakayagataka na kila oya mo vukei ira kina na tani. E kaya ko Jemesa, “O koya sa ca kina vua sa kila me caka vinaka, ka sega ni kitaka,” (Jemesa 4 :17). Na noda kila, e vakalevutaka na noda itavi vei ira na tani. Ia, na noda wasea na inaki ni bula, e sega wale ga ni noda itavi; e sa dua talega na iloloma levu duadua ni bula eda rawa ni solia vua e dua. Vakasamataka mada na kena duidui na ituvaki kei vuravura kevaka eda kila kece tu na noda inaki ni bula. E kaya ko Paula, “Kevaka ko sa vakananumi ira na veiwekani e na veika oqo, o na qai talatala vinaka nei Jisu Karisito,” (1 Timoci 4:6).
E BALETA KECE NA NONA LAGILAGI NA KALOU
Na vuna me da wasea kina na veika eda sa vulica, oya me baleta na lagilagi ni Kalou kei na tubu ni Nona matanitu. Ena bogi ni bera na Nona vakoti ki na kauveilatai, e a tukuna vei Tamana ko Jisu, “Au sa vakarokorokotaki Kemuni e vuravura: ni’u sa vakaotia na cakacaka ko Ni a solia mai vei au me’u kitaka,” (Joni 17:4). Ena Nona a cavuta na vosa oqo ko Jisu, e a se bera ni mate e na vuku ni noda ivalavala ca, ka da na taroga beka se “cakacaka” cava e a sa vakaotia? Ia, ena Nona masu oya, e a sega ni kaya tiko me baleta na Nona mai mate ena vukuda. Na isau ni taro oqori e koto ena ruasagavulu na tiki ni Vola Tabu ka tarava na Nona masu. (Joni 7:6-26).
E a kaya vei Tamana ko Jisu na veika e a cakava tu mai ena loma ni tolu na yabaki sa sivi: na Nona a vakarautaki ratou tu mai na Nona tisaipeli me ratou bulataka na inaki ni Kalou ena nodratou bula. E a vukei ratou me ratou kila ka lomana na Kalou (vakarokoroko), vakavulici ratou me ratou veilomani (veitokani), solia vei ratou na Vosa me ratou tubu ka matua vakayalo (vulika), vakaraitaka vei ratou na itovo ni veiqaravi (ena loma ni lotu), ka talai ratou me ratou la’ki tukuna vei ira na tani (lesilesi ki vuravura). E a bulataka ko Jisu e dua na bula e vakainaki, ka vakavulici ira na tamata me ra bulataka talega. Oya na “cakacaka” ka a vakalagilagia kina na Kalou.
E daidai, e kacivi keda yadua tiko na Kalou me da kitaka na cakacaka vata oya. E sega wale ga ni gadrevi keda me da bulataka na Nona inaki, ia e gadreva talega me da vukei ira na tamata me ra bula talega vakakina. E gadrevi keda na Kalou me da vakaveikilaitaki ira na tani vei Karisito, kauti ira mai ki na veitokani kei Koya, vukei ira me ra tubu ka matua vakayalo, vukei ira me ra kunea na vanua ni nodra veiqaravi, ka talai ira me ra dodoliga yani vei ira na tani.
Oqo na ibalebale dina ni bulataka na bula e vakainaki. Se cava na nomu yabaki ni bula, na vo ni nomu bula e sa rawa ni yaco me gauna talei duadua ni nomu bula, ka ko sa rawa ni bulataka na bula e vakainaki mai na tiki ni gauna sara ga oqo.
KA 39 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Era kalougata ko ira na tudei.
Tikina Koula: “O koya mo dou qai raici kemudou vinaka, mo dou i valavala vakayalomatua, mo dou kakua ni vakataki ira na lialia, mo dou vakataki ira ga na vuku,” (Efeso 5:15).
Taro mo Taroga: O cei vei ratou na itavi e va me’u tekivuna, me’u kua kina ni gole tani, ka me’u vakataudeitaka rawa kina na noqu sasaga ena lima na inaki ni Kalou ena noqu bula?