text:
This Fijian article was put together by some very concerned Itaukei on the actions and programmes of the current military regime in Fiji as it relates to their place as indigenous peoples, their institutions in government, protection of their land and other natural resources, and culture since the military coup of December 2006.
Ni da raica lesu na veika e sa vakayacora na Matanitu
Tu Vakawawa nei Bainimarama mai na Tiseba, 2006 ka yacova mai na gauna oqo, sa
matata vakasigalevu vei keda ni sa vakamalumalumutaki na veika eda vakamareqeta
na itaukei. Sa volai ena tiki ni pepa oqo na veika e sa vakayacori tiko mai me
yacova mai na gauna oqo.
NA
VEITIKINA EDA VAKAMALUMALUTAKI KINA ENA YAVU NI VAKAVULEWA VAKATURI NI MATANITU
1.0 Na Kena
ikau
1.0 Ni da
wilika ka vakasamataka na Yavu ni Vakavulewa vakaturi eratou sa kacivaka ka
tabaka na Matanitu Tu Vakawawa, sa matata vakasigalevu ni sa sega tale ni dua
na ka sa qai vo ena kena taqomaki na veika eda dau vakamareqeta okati kina na
noda yaubula kei na noda vei Matabose.
1.1 Sa kau laivi na Lawa Taqomaki (Entrenched
legislations)
1.1.1 Sa kau laivi mai na Yavu ni Vakavulewa
vakaturi ni Matanitu Tu Vakawawa, na “nodra taqomaki” (entrenched legislations).
Oqo e dua na tiki ni lawa ka rui bibi sara vei vei keda ka vakadeitaki tu mai
ena Yavu ni Vakavulewa ni 1970 ni Soli na Tu Galala vei Viti, ena
1990 ka vaka kina ena 1997. Sa kena ibalebale ni sana rawa vua na Palimedi vou
me veisautaka na Lawa Taqomaki me sotava na inaki cava ga e gadreva na Matanitu
veiliutaki ena noda vanua ni sa kau tani na “tataqomaki” ka kunei ena vei Yavu
Vakavulewa e liu, ko ya, ni sega ni rawa ni vakadonui na “veisautaki” ni Lawa
taqomaki, ka vakavo duadua ga kevaka era vakadonuya e lewe levu (3/4) na lewe
ni Seneti ka digitaki main a Bose Levu Vakaturaga.
1.2 Sa
kau laivi na Law aka kovuta na Maroroi ni Tovo kei na ivakarau vakavanua
1.2.2. Sa yali tale ga na lawa ka kovuta na maroroi ni
noda itovo kei na ivakarau vakavanua (customary laws) ka kunei ena Yavu ni
Vakavulewa ni 1997 ka vaka kina na vakatutu nei Professor Yash Ghai.
1.3 Sega na lawa me baleta na noda ivotavota
dodonu (equitable share)
1.3.1 E sega tale ga ni volai e dua na tiki ni lawa
me taqomaki kina na noda dodonu na itaukei ni qele me dau soli vei keda e dua
na ivotavota dodonu (equitable share) ni “royalty” se na ilavo ni
vakavinavinaka ena vakasaqarai ni yau talei (mineral exploitation).
1.4 Sega ni taqomaki na maroroi kei na
vaqaqacotaki ni tavi ni marama
1.4.1 E sega tale ga ni dua na lawa e kovuta na
veika e baleta na nodra maroroi ka vaqaqacotaki ni tavi na marama me vaka e volai ena Yavu ni Vakavulewa ni
1997 ka vakatura tale ga o Professor Yash Ghai ena 2012 (vakavo ga ni vakatabui
na veivakaduiduitaki ni tagane kei na yalewa).
1.5 Soli na Kaukauwa levu kin a tolu na Vale
ni Volavola
1.5.1 Na Yavu ni Vakavulewa vakaturi e solianakaukauwa
levu ki na tolu na Vale ni Volavola ko ya na Paraiminisita, na Vu ni Lawa
(Attorney General) kei na Vosa Vakadua (Chief Justice).
1.6 Sa Commander in Chief na Paraiminisita
.6.1 Sa kau laivi mai vua na Peresitedi na itutu ni
Commander in Chief ni noda Mataivalu ka sana soli vua na Paraiminisita. Ni sa
liuliu levu ni Mataivalu na Paraiminisita sa kena ibalebale ni na vakarorogo
vua na Commander ni Mataivalu, ia, e vakaturi tale ga me digitaka taudua ga na
Commander ni Mataivalu na Paraiminisita. Oqo e dua na tikina vakarerevaki ni
sana vakarorogo sara ga na Mataivalu kivua na Paraiminisita. Ena veiyasai
vuravura tale eso, na Mataivalu e tiki ga ni gacagaca ni veitaqomaki ni
Matanitu ka me maroroya ka taqomaki na vanua raraba (state). Ni sa vakarorogo
vua na Paraiminisita na Mataivalu sa kena I rairai vei keda ni sana sema
vakavoleka na Mataivalu ki na veiqaravi ni Matanitu ka sega ni vakabibitaka na
nona I tavi kin a Vanua raraba (state).
1.7 Vakadeitaki ni Dikiri eratou bulia
1.7.1.Na
Yavu ni Vakavulewa vakaturi e vakadeitaka na nodra vakabulai tiko ga na veidikiri
(ka vakavo ga e lima ka volai ena s 160), eratou sa kacivaka oti ka sa
taurivaki tiko vei keda na leweni vanua e Viti ena gauna oqo. Eso na dikiri
oqo, eda vakuwai kina na lewenivanua ena noda rawa ni taura na gaunisala
vakalawa meda vakataroga ka vaqaqa na dina ka vaka kina na noda vakadeitaka na
noda dodonu.
1.8 Vakoti
ena Yavu ni Vakavulewa na Veivakagalalataki (Immunity)
1.8.1 Na Yavu ni Vakavulewa oqo e vakadeitaka na
veivakagalalataki (immunity) ena veicala ni vuaviri sa vakayacori oti. Na tikina
oqo ena vakabulabulataka tiko ga na vakayacori ni Vuaviri e Viti ni vakabulai
tiko ga na vakasama ni ‘veivakagalalataki’. Eda sa kila kece na dredre levu e
kauta mai vei keda na vuaviri kece e vakayacori ena noda vanua.
1.9 Sa bokoci vakadua na Bose Levu Vakaturaga
1.9.1 Oqo na ulu ni noda matabose na kawa itaukei,
ka ra dau vakasamataka na vakatutu ni Matanitu ka tara se yavalata na veika eda
vakamareqeta na itaukei. NI sa bokoci vakadua, sa kena ibalebale ni sega tale
ni qai rogoci na domoda se na noda rai me vaka ni da itaukei dina ni vanua oqo,
ka taukena na qele keina iqoliqoli ena veika e via vakayacora na Matanitu. Sa
ka bibi me vakabulai tiko na Matabose bibi oqo, ni oqo ga na vanua eda kilai
kina na kawatamata itaukei ni da I taukei ni vanua oqo ka dodonu me rogoci tiko
na domoda ena liutaki ni vanua oqo ka vakauasivi ena veilawa vakaturi se yavu
ni cakacaka ka na tara yani na veika eda vakatoka ni noda ka okati kina na noda
qele kei na I qoliqoli ka vaka tale ga kina na kunei ni yautalei ena noda qele
se ena noda iqoliqoli kei na uciwai.
1.10 Sa bau wadrega me qai veisautaki na Yavu ni
Vakavulewa
1.10.1 Sa dodonu tale ga meda kila, ni sa vakadonui na Yavu ni Vakavulewa
vakaturi ni Matanitu Tu Vakawawa, sana bau wadrega sara me na
veisautaki rawa e dua na tiki ni lawa (Amendment of the Constitution) baleta ni
sana dredre sara me na vakadonui na veisautaki ni Yavu ni Vakavulewa ena veika
e sa vakaturi ena s157, ka volai oqo e ra:
i)
Me na vakadonui vakatolu na
‘veisau’ ni Yavu ni Vakavulewa ena loma ni Palimedi, ia ena rua na veivakadonui oqori me ra na vakadonua e 75% na lewe ni
Palimedi;
ii)
Ni sa rawati na veika e volai ena
i) e cake, sana qai vakayacori tale e dua na ‘referendum’ (meda tukuna na
lewenivanua na noda nanuma) ka me 75%
ni dauveidigidigi (voters) mena vakadonui na veisau vakaturi.
2.0 Kena iSoqoni
2.1 Ni sa
vaka tu oqo na veika e sa volai ena Yavu ni Vakavulewa vakaturi ni Matantu Tu
Vakawawa, sa dodonu meda vakasamataka sara vakatitobu na revurevu ni Lawa Tu ni
noda Vanua vei keda na taba tamata oqo ka vakauasivi vei ira na luveda kei ira
na luvedra ena veigauna mai muri.
2.2 Oqo na
veivakalolomataki levu sa vakayacora tiko oqo na Matanitu nei Bainimarama ena
nona sasaga me sa vakarusai vakadua na veika bibi ka da dau maroroya, taukena
ka vakamareqeta ka da dau kilai tani kina na kawa tamata i taukei:
1.
Na Bose Levu Vakaturaga
i)
Mai vakarubeci na Bose Levu
Vakaturaga (BLV) mai na Evereli 2007 ka mai bokoci vakadua na BLV ena 2012. Oqo
na matabose bibi duadua vei keda na itaukei baleta ni ulu ni veimatabose kece
ni taukei. Oqo na matabose ka soli Viti ki Peritania, na Matabose ka maroroi
Viti tu mai, maroroi keda tu mai na kawa itaukei kei ira na dui kaikai ka da sa
mai bula vata tu nikua ena loma ni dua na drau vasagavulu vakacaca na yabaki sa
oti (140+ years).
ii)
Kau tani vakadua vei keda na
itaukei na itikotiko ni BLV mai Draiba kei na kena iyau, Suva. Oqo e dua na
tatadra ni BLV ena 70+ na yabaki sa oti, me bau dua na ka eda bau kilai tani
kina na itaukei ni vanua oqo.
iii)
Sa vakuwai na BLV ena I tavi me digitaka na Peresitedi ni noda
vanua kei na nona ivukevuke.
iv)
Sa vakuwai na BLV ena nodra dau dikeva na veilawa
vakaturi kece ka tara yani na veika e baleti keda na itaukei ka oka kina na
noda iyaubula. Sa sega ni qai vakayacori
tale na veivosaki kei na rogoci ni rai kei na vakatulewa ni BLV ena veika bibi
me vaka oqo.
v)
Sa mai kautani na ulu ni Ranadi ena
noda ilavo ni Viti ka sega ni qai rogoci kina na nodra rai kei na vakatulewa na
lewe ni BLV. E se sega ni vakasukai mai vakavanua na veibuli vakavanua era a
vakayacora na turaga bale kei Viti ki na kawa vaka-tui mai Peritania me sa taura
na itutu vaka Tui Viti. Na I otioti ni veibuli oqo e a vakayacori ena 1937.
vi)
Sa kacivaka tale ga na Matanitu me
sa veisautaka na kuila ni noda vanua, ka sega tale ga ni rogoci taumada na
nodra nanuma na turaga kei na marama bale ni noda vanua me vaka na kena
ivakarau.
vii)
Sa kau tani mai vakatawadodonu mai
na BLV na lewai ni nona iuma ilavo levu
ka vakatokai na Fijians Trust Fund.
viii)
E rogo vakawasoma na vosa ni
veibeci, na vosa ni veivakalolomataki kei na vosa ni veivakasesewani vei ira na
noda turaga bale kei na noda marama bale ka vaka kina vei ira na noda iliuliu
vakavanua.
ix)
Sa vakamatanitutaki na yaca na
“Fijian” me sa yacada raraba e Viti (se o kai Idia, Javani, Rusia se kai vei
ga). Sa sega mada ga ni bau rogoci kina na domodra na BLV se domoda raraba na
itaukei ni vanua ko Viti.
2. Na Vakalolomataki kei na Biliraki
ni Lotu Wesele e Viti kei Rotuma
i) Tekivu na veiliutaki ni Matanitu
nei Bainimarama sa tekivuvata mai na nona vakalolomataka, vakasesewana kei na
nona vosavakacacataka na Lotu Wesele. Sa guilecava sara ga na Matanitu na
cakacakalevu ni veivakararamataki, veimaroroi, veisusugi, veituberi, veivakasulutaki
kei na veikauwaitaki sa cakava na Lotu Wesele vei Viti kei ira na kena kawa
tamata. E vuqa vei ira na qase ni lotu mai vanua tani kei ira na itaukei era
solia na nodra bula ka ra bale mate koto me bula ko Viti kei na kiena kawa
tamata.
ii)
Vakatabuya na Lotu Wesele mai na
nona dau qarava na Bose Ko Viti mai na 2009 ki na 2011 ka vaka kina na kena mai
vakadrakidrakitaki na Bose ko Viti ena 2012.
iii)
Vakatabui na soqo kei na kumuni
lavo ni lotu.
iv)
Era veilewaitaki na italatala ni
Lotu Wesele
v)
Era bau curuma tale ga na Vale ni
Veilewai ena nodra via maroroya na Lotu Wesele.
vi)
Era sa curuma na veibose ni Lotu na
Tabana ni Ovisa kei na Mataivalu me rawa ni yalani kina na veika era bosea.
3. Matabose ni Qele Maroroi
i)
Sa veisautaki na yaca na Native
Land Trust Board ki na – iTaukei Land Trust Board.
ii)
Sa bokoci na nodra ivotavota ni
lavo ni lisi na Turaga I Taukei, Turaga ni Qali, Turaga ni Yavusa kei na Turaga
ni Mataqali. Ena gauna oqo, sa tautauvata ga na nodra ivotavota na Turaga I
Taukei kei na dua na gone e se qai sucu, veitalia ga se tiko mai Viti se mai
vanuatani.
iii)
Sa sega tale ni qai rogoci na nodra
rai kei na nodra vakasama momona ka titobu na noda lewe ni BLV me baleta na
cicivaki kei na vakatulewa ni Matabose ni Qele Maroroi. Sa digitaka ga o
Bainimarama na lewe ni Matabose ni Qele Maroroi ka ra dau digitaki e liu mai na BLV.
iv)
Sa tauyavutaka na Matanitu e dua
tale na tabana ni Qele ka vakatokai na Land Bank k asana rawa ni
vakamalumalumutaka sara na itavi ni Matabose ni Qele Maroroi.
v)
Veisautaki e levu na gacagaca ni
veiqaravi ni Matabose ka sa vakatulewa ga kina na Matabose
ka digitaka ko Bainimarama.
vi)
Bokoci laivi na musuki ni soli ni
yasana mai na ilavo ni lisi me vaka e dau vakayacori tu mai liu, e.g. Ba
Provincee, ka sa vakavuna na medre kei na dredre levu sara ena cicivaki ni
Yasana levu oqo.
vii)
Tubu cake vakalevu na cakacaka
vaka-butobuto ena loma ni Matabose me vaka eda sarava tiko ena TV ka da wilika
tale tiko ga ena niusiveva.
4. Matabose ni Yasana
i)
Sa imatai ni Yasana me vakatabuya
na Matanitu na dabe kei na nona qarava na nona itavi na Bose ni Tikina kei na
Bose ni Yasana ‘o Rewa. E sega ni dua na ka me tarova na nona vakayacora na
vakatatabu oqo vei ira tale na vo ni Yasana.
ii)
Sa mai kacivaka raraba ena walesi
ko Kanala Apakuki Kurusiga ena Siga Tabu na I ka 24 ni Maji 2013 ni sa matabose
vaka-matanitu na vei matabose kece vakoro, Bose ni Tikina kei na Bose ni
Yasana. Sa kena ibalebale oya vei keda ni sana lewa ga na Matanitu na
veiulutaga me bosei kei na ka me qarava na vei Matabose oqo.
iii)
Ena gauna tale ga oqo,sa digitaka
ga mai na Matanitu o cei e vinakata me iLiuliu ni Bose ni Yasana, se lewe ni
bose digitaki se sega.Sa vakaraitaka tale ga o Kurusiga ena walesi ni sana
digitaka ga na Matanitu e dua e rawarawa ni rau cakacaka vata.
iv)
Sa sega ni veirauti na ilavo e
solia mai na Matanitu me cicivaki kina na Bose ni Yasana ka sa sega sara tale
ga ni da vakila na kedra yaga na vakailesilei me vaka eda da kila e liu.
v)
Sa levu na ituvatuva ni Matanitu sa
sega ni qai rogoci kina na Roko Tui kei na Vale ni Volavola ni Yasana.
vi)
Sa rairai guilecava tiko beka na
Matanitu ni dua na ilavo e cicivaki tiko kina na Vale ni Volavola ni Yasana eda
solia na lewe ni Yasana.
5. Na Matabose ni Veika Vakaitaukei
i) Sa veisautaki na yaca ni Matabose
mai na Fijian Affairs Board kina iTaukei
Affairs Board.
ii) Nikua, sa matabose ga nei
Bainimarama na matabose oqo baleta ni sa digitaki ira kecega na lewena ko koya.
E liu era dau lewe 9 na lewe ni Matabose era dau digitaki mai na BLV.
iii)
Sa lailai sara na ilavo ni
veiqaravi
iv)
Sega ni vakilai na yaga ni Matabose
ni sa lailai na ilavo ni veiqaravi..e.g. Na Vuli ni Veiliutaki eratou sa laki
lili toka vei iratou na Tabana mai USP ka veituberi ena Bibi ni Maroroi kei na
Vakayagataki Vakayalomatua ni noda Yaubula kei na Veikabula.
v) Sega ni matata na itukutuku ni Lavo
Maroroi me vaka na iLavo ni Vakacacani ni Wai ni Qoliqoli
vi) Sega ni dua na itukutuku matata ni
Lavo ni Bisinisi se na Small Business Loan vakauasivi na “ilavo soqoni mai na
saumi ni dinau” ka sa dodonu me sauma lesu kina Matanitu levu.
vii) Na itavi levu ni Matabose ni Veika
Vakaitaukei me cakacakataka na lewa ni BLV, ia ni sa mai bokoci na BLV, sa sega
ni da kila na cava eratou bosea me maroroi kina na veika e baleti keda na kawa
itaukei. Eda sa kila ga ni sa talaraki yarayara ga na veika e baleti keda na
itaukei ni vanua oqo.
6. Na Matabose ni Tobu ni Lavo Maroroi
ni Taukei (Fijians Trust Fud)
i) Sa digitaka ga o Bainimarama o ira
na lewe ni Matabose bibi oqo. E dau vakaitavi na BLV ena nodra digitaki na
lewelevu era lewe ni Matabose bibi oqo, ia, sa qarava ga o Bainimarama na itavi
bibi oqo.
ii)
Era sa sega ni vakatulewataka na
noda Turaga kei na Marama na lewe ni BLV na Budget ni Matabose oqo, na
Tuvatuva-ka (Strategic Plan) kei na Tukutuku Vakayabaki.
iii)
Eratou sega ni raica vakatautauvata
na vei kerekere kece ni veika vakailavo me maroroi kina na veika eda
vakamareqeta na itaukei, e.g. e kena I rairai ni dau biliraki na nodratou kerekere na iSoqosoqo
ni Qasenvuli iTaukei vakaceguka kovuta na vakadikevi kei na vakasokumuni ni
“kila-ka kei na vuku vakaitaukei”,
iv)
Vakamalumalumutaki ni taukeni ni
yau – sa vuki na sea e 10na milioni ena FHL ka solia vakailoloma na Matanitu
ena vuku ni veivakadonui ni BLV, me sea ka dinautaki mai na Matanitu. Sa kena
ibalebale ni sana sauma taumada na Matabose ni Tobu ni Lavo Maroroi ni Taukei
na isau ni sea oqo kina Matanitu. Ia, e a tauyavutaki na Matabose ni lavo oqo
me vakatubuilavo me rawa ni cakacakataka kina na veika e baleti keda na kawa
itaukei ka okati kina na qaravi ni BLV.
7. Yasana Holdings Ltd.
i) Vakamalumalumutaki na Kabani
cokovata ni Taukei me sa laki vakarurugi tale kina Fijian Holdings – ia, e a
tauyavutaki taumada na YHL me vukea na FHL ena vakarabailevutaki ni taukeni
bisinisi kei na noda rawa-i-lavo mai na buturara ni bisinisi.
ii) Sega ni matata vakavinaka vei keda
na “tubu” e rawa mai na veivoli oqo kei na “veisau” ni tubu (dividend) eda na
namaka ena veivoli oqo.
8. Fijian Holdings Ltd
i)
Vakamalumalumutaki na bisinisi ni
taukei ka cicivaka na FHL me vaka na bisinisi ni buli simede, ni sa tauyavutaka
tale na Matanitu e dua tale na bisinisi ni buli simede ka rau wasea vata kei na
Standard Industries na bisinisi ni simede e Viti kei na wasa Pasifika.
ii)
Sega ni dokai na vakatulewa ni BLV
me tokona na YHL na taukeni ni yau vakabisinisi ni Taukei me vaka sa tekivutaka
main a FHL. Sa volia tale naFHL na Kabani ga ka tauyavutaki me vukea na FHL ena
noda taukeni bisinisi kei na taukeni yau ni kawa tamata itaukei.
9. Na Maroroi ni Dodonu ni Taukei me
baleta na Nona Yaubula
i)
Sa sega ni vakayacori na veirogoci
ena veisau kece ni Lawa e kovuta na noda yabula. Sa ka bibi me rogoci na domoda
na I taukei ni yaubula mai vei ira na noda Turaga kei na Marama Bale ena veika
eda dau vakamareqeta na itaukei.
ii)
Na “kaukauwa levu” e sa tu vua na
Vunilawa ni Matanitu ena ruku ni Surfing Decree.
10. Na Dodonu ni noda Vakatulewataka na
noda Liutaki keda vakataki keda na itaukei ni Vanua
i)
Vakamalumalumutaki na noda dodonu
meda vakatulewataka ga na veika e baleta na noda liutaki me vaka e volai
vakamatata ena Lawa ni Matabose kei Vuravura, na United Nations kei na
veidusidusi tale eso mai na veimatabose levu kei Vuravura. i.e. na Bokoci ni
BLV, na nona digitaka ga na Matanitu na iLiuliu ni Bose ni Yasana, etc.
11. Na Yavu ni Vakavulewa Vakaturi
i)
Sega ni qai Rogoci na domoda na
iTaukei (through the BLV) ena vakatulewataki ni Yavu ni Vakavulewa ni noda
Vanua.
ii)
Sa
sega ni qai dua na ka e koto ena Yavu ni Vakavulewa vakaturi ni Matanitu me qai
maroroi keda na itaukei baleta na noda itovo, ivakarau, noda qele, noda
iqoliqoli, noda iyaubula kei na veika eda dau vakamareqeta.
iii)
Ni
sa vakadonui na Lawa Vakaturi oqo, e sana bau wadrega me veisautaki e dua na
tikina ni sa vakadredretaki ena ruku ni lawa vakaturi oqo.
12. Na Revurevu ni Veiliutaki ni
Matanitu nei Bainimarama
i)
Eda sa tautauvata ga nikua na itaukei
kei ira na kai idia, na kai Jaina kei na vei kawa tamata tale eso ena noda
vanua dina me vaka ni sa sega tale ni dua na tiki ni Yav ni Vakavulewa
vakaturi, me maroroi kina na veika e baleti keda na itaukei ni vanua oqo.
ii)
Sa bokoci vakadua na domoda na kawa
itaukei – oya na BLV.
iii)
Sa qai levu ga na ivakarau kei na
vosa vakaviavialevu eda sa raica, rogoca ka sotava ka sarava tu nikua.
iv)
Sa qai levu ga na kucu kei na
cakacaka vakabutobuto ena noda Vanua.
v)
Sa da ririko ka domobula ena levu
ni dinau sa cakava tu oqo na Matanitu ko Viti.
Sa sega ni qai veiraurau na veika eda rawata kei na
veika eda sa vakayagataka. Na taro levu meda taroga na lewe iViti, “Se o cei
ena qai sauma na dinau levu oqo?” Sega li ni ko ira na luveda kei ira na
makubuda?
vi)
Sa bokoci na ‘quota system’ ena
veika vakavuli me vaka na iwiliwili e dau vakadeitaki vei keda na kawa itaukei
ena vuli Vuniwai etc.
vii)
Nikua sa voli sara vakalevu na dina
ni taukei ena nodra vukei vakailavo
viii)
Sa dolavi ga vakaveitalia na noda
veiwekani (diplomatic relations) kei na veimatanitu rerevaki eso me vaka na Non
Aligned countries.
ix)
Kevaka eda sereka na veika lelevu,
ka rerevaki sa tarai Viti tu nikua, e sana ka ni veitalanoa ena siga kei na
bogi, e-ticketing, one child one computer, etc.
3.0 Sa itavi ni
Matanitu me Vakatorocaketaki keda kece na lewenivanua
3.1 Me da nanuma tudei tiko ni sa itavi ni
Matanitu cava ga e veiliutaki me vakatorocaketaki keda taucoko na lewenivanua
ka dodonu me cakacaka ena yavu e dina, dodon ka savasava. Meda kakua ni
volitaka na noda itutu vaka taukei ni vanua oqo
kei na noda dina ki na cakacaka ni veivakatorocaketaki sa cakacakataka
vei keda na Matanitu Tu Vakawawa oqo.
Sa
nona I TAVI ga, meda rai ga ki liu ka taqomaka na veika e noda, ka da kilai
tani kina na kawa tamata itaukei.
Click Links to Find Out!
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------


c: text/html

text:
LESONI 21
Na Cava na Peceli?
Na ibalebale ni Peceli ena vosa vakaIperiu na “Vale ni Kalou.” (Vakatekivu 28:17, 19, ivakamacala e ra) Na yaca qori e veiganiti me vakayacani kina na valenivolavola ni tabana kece ni iVakadinadina i Jiova e veiyasa i vuravura, e liutaki se dusimaki kina na nodra cakacaka vakavunau. Na iLawalawa Dauvakatulewa e veiqaravi ena itikotiko liu e Niu Yoka e Merika, eratou dusimaka mai keri na cakacaka e vakayacori ena valenivolavola ni tabana e veiyasa i vuravura. O ira na veiqaravi ena valenivolavola ni tabana qori era kilai mera lewenivuvale e Peceli. Me vaka ga e dua na vuvale, era tiko vata ga qai cakacaka vata ena dua na itikotiko, era kana vata, ra qai vulica vata na iVolatabu.—Same 133:1.
Era vakuai ira na lewenivuvale e Peceli. Ena Peceli kece, era tiko kina na tagane kei na yalewa lotu vaKarisito era soli ira vakatabakidua mera cakava na loma ni Kalou qai tokona na nona Matanitu. (Maciu 6:33) Era sega ni saumi na veiqaravi e Peceli, ia e tiko na nodra icili se rumu lalai qai soli eso na ilavo me vukei ira. E tiko kece na nodra ilesilesi, eso era cakacaka ena ofisi, valenikuro se valenikana. So era veiqaravi ena vanua ni tabaivola se tawa ivola. So era dau sasamaki ena rumu, savasava, vakavinakataka na iyaya, se so tale na cakacaka.
E oga vakalevu ena tokoni ni vunautaki ni Matanitu ni Kalou. Na itavi e qaravi ena Peceli e veiyasa i vuravura e kena inaki me vakatetei kina na ka dina vakaivolatabu vei ira e levu. Dua sara ga na kena ivakaraitaki na brochure qo. E volai ena nodratou veidusimaki na iLawalawa Dauvakatulewa, sa qai vakau ena imeli vei ira na vica vata na drau na timi ni vakadewa e veiyasa i vuravura. Oti ena lai tabaki ena misini totolo ni tabaivola ena vica na Peceli e dau caka kina na tabaivola, qai vakau vei ira na sivia na 110,000 na ivavakoso. Era veitokoni na lewe i Peceli ena ikalawa kece qori mera tokona kina na cakacaka bibi duadua—na vunautaki ni itukutuku vinaka.—Marika 13:10.
O cei era veiqaravi e Peceli? Na cava eso na ka e vakarautaki vei ira?
Na cakacaka bibi cava e tokona vakalevu na Peceli?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
JW LIBRARY
Veisautaka na iRairai ni ka Eda Wilika—Android
E vakarautaki eso na ka ena JW Library mo marautaka kina nomu wiliwili. Ena toka e cake na kedra ivakatakilakila ni o wilika tiko e dua na ulutaga se wase ni ivola.
De dua ena vinakati mo tabaka na kena e toka sara e sau mo raica eso tale na ivukevuke.
Muria na idusidusi qo mo veisautaka na irairai ni ka o wilika tiko:
Veisautaki ni Vosa
O rawa ni veisautaka na ka o wilika tiko ina dua tale na vosa.
Tabaka na ivakatakilakila ni Languages mo kila na vosa kece e vakarautaki kina. Ena toka sara e cake na vosa o digia wasoma. Ena laurai tale ga eke na Vale ni Vakatawa vakarawarawataki. O rawa tale ga ni taipataka na vosa o vinakata.
E tiko na ivakatakilakila ni o ena vosa e se bera ni download. Tabaka na vosa o vinakata me download kina na ivola. Ni sa download oti na ivola, ena yali na ivakatakilakila ni o. Tabaka tale na vosa qori mo rawa ni wilika.
Veisautaki na Levu ni Matanivola
O rawa ni veisautaka na levu ni matanivola me ganiti iko.
Tabaka na Text Settings, qai vakalevutaka se vakalailaitaka na matanivola. Ena laurai na veisau qori ena ivola kece.
Kena iRairai
Rua na sala o rawa ni raica kina eso na ulutaga. Tabaka ga na kena ibulukau ni o via veisautaka.
Kena iMatai: Na kena qo e vaka ga o raica tiko na kena ivola dina. So era digia qo nira vakayagataka na ivolanisere, ni laurai kina na kena ikabakaba.
Kena iKarua: Qo e laurai kina na tikinivolatabu e basika kei na matanivola o digia me ganiti iko.
Raica ena so Tale na Porokaramu
Na ibulukau Open in . . . e rawa ni laurai kina na lewe ni JW Library ena so tale na porokaramu.
Tabaka na ibulukau Open in . . . mo raica eso tale na porokaramu. Kena ivakaraitaki, o rawa ni tabaka na Online Library mo raica na ka o wilika tiko ena Watchtower ONLINE LIBRARY.
Digia na Vakadewa ni iVolatabu
Ni o tabaka e dua na tikinivolatabu, ena laurai sara ena yasana imatau. Tabaka na ibulukau e toka e ra na Customize mo digia na vakadewa ni iVolatabu o via vakayagataka.
Tabaka e dua vei rau na ivakatakilakila qo mo digia se bokoca kina e dua na vakadewa. Rawa ni o veisautaka tale ga na kena ituvatuva.
Raica na ulutaga “Me Download Qai Vakayagataka Vinaka na iVolatabu—Android” mo kila na kena download eso tale na iVolatabu ena JW Library.


text:
RA TAROGA NA ITABAGONE
Au na Taleitaka Vakacava na Vakaukauayago?
E tukuni ena iVolatabu: ‘
Ni yaga na vakaukauayago.’ (1 Timoci 4:8) Era kaya e levu na itabagone, “E bibi meu vakaukauayago,” ia e sega ni gu na lomadra mera cakava qori.
“O na sega ni vakabauta ni levu na gone e koronivuli e lutu nodra lesoni ni vakaukauayago. E lesoni rawarawa duadua, e via vaka ga na vakasigalevu!”
—Rusiate, yabaki 21.
“Era nanuma eso, ‘Na cava meu cici wavoki kina e tautuba ena cila ni siga meu buno, au oca, ni rawa wale ga niu qito ena vidio au qai nanuma niu cici tiko?’”
—Ruci, yabaki 22.
Ke va qori nomu rai, raica mada qo e tolu na yaga ni ituvatuva ni vakaukauayago.
Kena yaga 1. Na vakaukauayago e vakaukauataka na sotia ni yagomu. E kaya o Raijeli sa yabaki 19, “
E dau kaya o Ta, ‘Ke sega na gauna mo vakaukauayago kina, ena tiko na gauna o na tauvimate kina.’ ”
Kena yaga 2. Na vakaukauayago e vakadrodroya e dua na mataqali wai ina nomu mona me vakacegui iko. E kaya o Emele sa yabaki 16, “
Ni levu na ka au vakasamataka, e dau vinaka vei au meu cici.
Au bulabula kina vakayago, e vakacegu kina na lomaqu.”
Kena yaga 3. Na vakaukauayago ena vakamarautaki iko. E kaya o Ruci, “
Au taleitaka na vakaukauayago e tautuba, oya
meu taubale, qalo, kei na vodo basikeli.”
Kena iWali: Vakatikitikitaka e rauta ni 20 na miniti, vakatolu ena dua na macawa mo cakava kina e dua na vakaukauayago o dau taleitaka.
Nanuma tiko: E vakatau na keda ibulicaki ena ivakarau ni bula o digia, sega soti ena ka o sucu kaya mai. Ni o kaya gona, “E bibi meu vakaukauayago,” e nomu na vakatulewa; o rawa ni cakava kina e dua na ka!


text:
IVOLA NI SOQONI–NODA BULA VAKARISITO KEI NA CAKACAKA VAKAITALATALA Okosita 2017
Vakatutu
Vakatutu ni Yadra! kei na vakavulica na ka dina me baleta na vuna e buli keda kina na Kalou. Vakayagataka na kena vakasama mo bulia kina nomu vakatutu.
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
O Jiova e Vakaicovitaka e Dua na Matanitu Lotu Butobuto
O Jiova e vakaicovitaki ira e Papiloni ni oti e 13 na yabaki nodra viribaiti Taia. E marautaka vakacava na noda veiqaravi ena yalodina kei na noda vakuai keda?
NODA BULA VAKARISITO
Bucina na iTovo vaKalou—Yalomalumalumu
Na cava e bibi kina na yalomalumalumu? Eda na vakaraitaka vakacava? E yaga vakacava na masu kei na ivakaraitaki i Jisu meda bucina kina na yalomalumalumu?
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
Nona iTavi Bibi na Yadra
E nona itavi na yadra me veivakasalataki ni sa vakarau yaco na leqa. Na cava na kena ibalebale ni lesi Isikeli o Jiova me yadravi Isireli vakaivakatakarakara?
NODA BULA VAKARISITO
Bucina na iTovo vaKalou—Yaloqaqa
Na cava meda kua ni rerevaki ira kina na tamata? E yaga vakacava na vakasama vakatitobu, masu, kei na nuitaki Jiova meda bucina kina na yaloqaqa?
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
Sa Vakarau Rusa o Koki Mai Mekoki
E vakamacalataki ena iVolatabu na ka ena yaco ni bera ni vakarusai o Koki mai Mekoki, vaka kina ni sa rusa.
NODA BULA VAKARISITO
Bucina na iTovo vaKalou—Vakabauta
Me vakataki Eparama, meda vakaraitaka nida vakabauta na Kalou o Jiova ena gauna dredre mada ga. Eda na bucina vakacava me dei noda vakabauta da qai yalodina tiko ga?
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
Ka Eda Vulica me Baleta na Raivotu i Isikeli
Eda vulica ena valenisoro e raivotutaka o Isikeli na cecere ni ivakatagedegede ni sokalou savasava i Jiova. Ena uqeti keda vakacava na raivotu qo?
NODA BULA VAKARISITO
Gauna Cava Tale Au Rawa ni Painia Kina?
Dua na sala vinaka meda cabora kina noda isoro ni vakacaucau oya nida painia veivuke. Vakacava o rawa ni vakalevutaka nomu cakacaka vakaitalatala ena sala qori?


text:
NA VALE NI VAKATAWA Nb. 5 2016 | O na Kunea e Vei na Vakacegu?
Eda vinakata kece na vakacegu ena gauna ni rarawa. E vakamacalataki ena itabataba qo na sala ena vakacegui keda kina na Kalou nida sotava na leqa kei na ituvaki dredre.
ULUTAGA LEVU
Eda Vinakata Kece na Vakacegu
O na kunea e vei na vakacegu ni takali e dua na wekamu, ni o tauvimate, kavoro nomu vakawati, se vakacegui mai na cakacaka?
ULUTAGA LEVU
Sala e Veivakacegui Kina na Kalou
Va na sala eda rawa ni vakacegui kina ena gauna ni rarawa.
ULUTAGA LEVU
Veivakacegui ena Gauna ni Rarawa
Era vakacegui vakacava e levu ena gauna ni rarawa?
VAKATOTOMURIA NODRA VAKABAUTA
“[E] Nei Jiova na iValu”
A rawa vakacava ni vakabalei Koliaci o Tevita? Cava eda vulica vei Tevita?
Tevita kei Koliaci
—Rau a Vala Dina?
Era vakatitiqataka eso ni rau a vala dina. Na cava e cala kina na nodra rai?
E VEISAUTAKA NA BULA NA IVOLATABU
Au Dau Yaloca Qai Voravora
Na cava e uqeta e dua na turaga voravora mai Mexico me veisautaka nona itovo?
Cava na Matanitu ni Kalou?
O na kurabuitaka na isau ni taro qori.
So Tale na Ka
Cava Meu Masu Kina? Ena Rogoca na Kalou?
Me rogoca na Kalou na nomu masu se sega ena vakatau vei iko.


text:
6 “Qarauna mo dou kua ni dau yalododonu e matadra na tamata mera raici kemudou kina,+ de sega ni saumi kemudou na Tamamudou mai lomalagi.2 O koya gona, ni dou soli iloloma,* kua ni uvudavui me vaka era cakava ena valenilotu kei na tolonisala na dauveivakaisini, mera dokai kina. Au tukuna vakadodonu vei kemudou, sa ra taura sara tiko ga na kedra isau.3 Ia ni o soli iloloma, me kua ni kila na ligamu imawi na ka e cakava na ligamu imatau,4 me kua kina ni laurai ni o lolomataka e dua na ka. Ena qai saumi iko na Tamamu e dau raica na veika vuni.+5 “Ni dou masu, kua ni vakatotomuri ira na dauveivakaisini+ nira vinakata mera laurai levu nira masu tu ena valenilotu kei na veibasoga ni sala lelevu.+ Au tukuna vakadodonu vei kemudou, sa ra taura sara tiko ga na kedra isau.6 Ia ni o masu, curu ina nomu rumu, sogota na katuba, qai masu vua na Tamamu mai lomalagi,+ ia ena saumi iko na Tamamu mai lomalagi e raici iko tiko.7 Ni o masu, kua ni cavuta tiko ga e dua na qaqanimasu me vaka era cakava na lewe ni veimatanitu, nira nanuma nira na rogoci ke balavu na nodra masu.8 Dou kua gona ni vakatotomuri ira, ni kila na Tamamudou na ka dou vinakata+ ni bera mada ga ni dou kerea.9 “Mo dou masu gona va qo:+“‘Tamai keimami mai lomalagi, me vakarokorokotaki*+ na yacamuni.+10 Me yaco mai na nomuni Matanitu.+ Me caka na lomamuni+ e vuravura+ me vaka e caka tiko mai lomalagi.11 Ni solia vei keimami nikua na kakana* e rauti keimami,+12 ni vosota na neimami cala,* ni keimami sa vosoti ira era cala vei keimami.+13 Ni kua ni vakatara me keimami rawai ena veitemaki,+ ia moni vakabulai keimami mai vua na vunica.’+14 “Ke dou vosoti ira era cala vei kemudou, ena vosoti kemudou na Tamamudou vakalomalagi,+15 Ia ke dou sega ni vosoti ira era cala vei kemudou, ena sega tale ga ni vosoti kemudou na Tamamudou.+16 “Ke dou lolo,+ kua ni vakavevekumata me vakataki ira na dauveivakaisini era vukica na kedra irairai me kilai kina nira lolo.+ Au tukuna vakadodonu vei kemudou, sa ra taura sara tiko ga na kedra isau.17 Ia ni dou lolo, lumuta na ulumudou qai tavoi,18 me kilai kina ni dou sega ni lolo tiko vei ira na tamata, vua ga na Tamamudou e sega ni laurai, ia ena saumi kemudou na Tamamudou mai lomalagi e raica na veika vuni.19 “Kua ni kumuna e vuravura na nomu iyau,+ ni rawa ni vakacacana na sarasara* kei na veveka, e rawa tale ga nira butakoca na daubutako.20 Ia mo kumuna na nomu iyau mai lomalagi,+ ni sega ni rawa ni vakacacana na sarasara* se na veveka,+ ra sega tale ga ni butakoca na daubutako.21 Na vanua e tiko kina na nomu iyau, ena tiko tale ga kina na yalomu.22 “E cina ni yago na mata.+ Ke vinaka na matamu,* ena ramase na yagomu taucoko.23 Ia ke kocokoco*+ na matamu, ena butobuto na yagomu taucoko. Ke butobuto na rarama e tiko e lomamu, sa na qai wacava na nomu butobuto!24 “E sega ni dua e rawa ni qarava e rua na turaga, ni na cata e dua qai lomana e dua,+ ena doka e dua qai beca e dua. Dou sega ni rawa ni qarava na Kalou kei na iYau.+25 “Oya na vuna au kaya kina vei kemudou: Dou kua ni lomaocaocataka+ na nomudou bula ena ka mo dou kania se ka mo dou gunuva, se ka mo dou tokara.+ E sega ni bibi cake na bula mai na kakana kei na isulu?+26 Raici ira mada vakavinaka na manumanuvuka ni lomalagi,+ era sega ni teitei, tatamusuki, se kumuna na kedra ena lololo, ia e vakani ira na Tamamudou vakalomalagi. Vakacava, dou sega ni yaga vakalevu vei ira?27 O cei vei kemudou ena vuku ni nona lomaocaoca e rawa ni vakadedetaka tale vakalailai* na nona bula?+28 Na cava dou lomaocaocataka tale ga kina na isulu? Dou vuli mai na nodra tubu na lili ni veikau, era sega ni cakacaka se tali,29 ia au kaya vei kemudou, na iukuuku kece i Solomoni+ e sega ni bau yacova na kedra totoka.30 O koya gona, ke vakasuluma na Kalou na co ni veikau era tu nikua qai kolotaki ina lovo nimataka, me qai sega vakacava ni vakasulumi kemudou e lailai na nomudou vakabauta?31 Meda kua gona ni lomaocaoca+ meda kaya, ‘Na cava meda kania?’ se, ‘Cava meda gunuva?’ se, ‘Cava meda tokara?’+32 Na ka kece qo era cumuaqara voli kina na lewe ni veimatanitu. Ia e kila tu na Tamamudou vakalomalagi ni bibi vei kemudou.33 “Dou vakaliuca tiko ga na Matanitu ni Kalou kei na nona yalododonu, ena qai vakaikuritaki vei kemudou na ka kece qo.+34 O koya gona, kua vakadua ni lomaocaocataka na siga nimataka,+ ni siga nimataka e tu vata kei na kena lomaocaoca. Na siga kece sa dui tu ga na kena ca.
iVakamacala e ra
^ Se “dou soli loloma vua na dravudravua.” Raica na iVakamacala ni Vosa.


text: 4 Ena veisiga mai muri,*Na ulunivanua ni vale i Jiova+Ena vakataudeitaki me sivia na dela ni veiulunivanua,Ena laveti cake me sivia na veidelana,Era na drodro+ kina na lewe ni veivanua.2 Era na lako kina e levu na veimatanitu, era kaya:“Ni lako mai meda lai cabe ina ulunivanua i Jiova,Ina vale ni Kalou nei Jekope.+Ena vakavulici keda ena nona ivalavala,Eda na muria na nona sala.”Ni na lako mai Saioni na lawa,*Kei na vosa i Jiova mai Jerusalemi.3 Ena vakataulewa o koya ena vukudra e levu na lewe ni veivanua,+Ena vakadodonutaka na ka ena vukudra na veimatanitu kaukaua era tu vakayawa.Era na tukitukia na nodra iseleiwau me batinisiviyaraKei na nodra moto me isele ni sasamaki.+Ena sega ni lave iseleiwau e dua na matanitu ina dua tale na matanitu,Era na sega ni vulica tale na ivalu.+4 Era na dui dabe* ena ruku ni nodra vaini kei na ruku ni nodra vunilolo,+Ena sega ni dua me vakarerei+ ira,Ni tukuna na gusu i Jiova ni lewe vuqa.*5 Era na dui muria kece na lewe ni veivanua na yaca ni nodra kalou,Ia eda na muria na yaca i Jiova na noda Kalou+ me tawamudu, io me tawamudu.6 “Ena siga oya,” e kaya o Jiova,“Au na kumuni ira mai na lokiloki,Au na soqoni ira mai na veiseyaki,+Kei ira au vakararawataka.7 Au na vakabulai ira na lokiloki me kena ivovo,+Kei ira na kau tani vakayawa me matanitu qaqa,+Ena lewa o Jiova me nodra tui e Ulu i Saioni,Ena gauna qo me tawamudu.8 Ia o iko na valececere ni qelenisipi,Na delanivanua ni goneyalewa ni Saioni,+Ena basika vei iko, io ena basika vei iko na imatai ni veiliutaki,+Na nona matanitu na goneyalewa ni Jerusalemi.+9 Na cava o kaila tiko kina ena domolevu?Sa sega nomu tui,Se sa mate nomu daunivakasala,Mo rarawa kina me vaka na yalewa taratara me vakasucu?+10 Mo sautaninini mo vutugu, o iko na goneyalewa ni Saioni,Me vaka na yalewa taratara me vakasucu,Ia qo o na biuta na koro mo lai tiko e veikau.O na lako sara i Papiloni,+O na vakabulai+ mai kea,Ena voli iko lesu e kea o Jiova mai na ligadra na kemu meca.+11 Era na soqoni vata e levu na matanitu mera valuti iko,Era na kaya, ‘Me vakacacani o koya,Me raica na matada ni yaco qo vei Saioni.’12 Ia era sega ni kila na nanuma i Jiova,Era sega ni kila na nona inaki,Ni na soqoni ira o koya me vaka e dua na iyatu covuata e tamusuki me kau ina rara ni butu covuata.13 Tucake mo butuka, o iko na goneyalewa ni Saioni,+Niu na veisautaka na nomu ileu me kaukamea,Au na veisautaka na ququ ni yavamu me kopa,O na vurumemeataka e levu na lewe ni veivanua.+O na solia vei Jiova na tubu era rawata vakailawaki,Kei na nodra iyau vua na Turaga dina ni vuravura taucoko.”+


text:
RA TAROGA NA ITABAGONE
Meu Tinia Neirau Veikilai? (Wase 2)
Na imatai ni ka mo cakava, digia na vanua kei na gauna vinaka mo drau veitalanoa kina. Na cava na kena ibalebale qori?
Vakasamataka mada na ka o vinakata me caka vei iko. (Maciu 7:12) O na vinakata me vakasavui e matanalevu na itukutuku qori? Sega.
Ke rawa, ena vinaka mo kua ni tinia nomudrau veikilai ni o katona na nomu itukutuku ena talevoni, se o vakauitukutuku ena talevoni, se imeli. Ia mo digia na gauna kei na vanua mo drau veitalanoataka kina na tikina bibi qo.
Na cava mo kaya ni sa kena gauna mo tukuna kina na lomamu? E uqeti ira na lotu vaKarisito na yapositolo o Paula mera dau “tukuna na ka dina” vei ira na kainodra.
E bibi mo maqosataka na ka o tukuna qai dei kina. Vakamatatataka na vuna o nanuma kina mo sa tinia nomudrau veikilai.
Sega ni tukuni mo vakayatuyatutaka na nona malumalumu, se o vakalewai koya. E vinaka mo kua ni kaya, “O sega ni cakava qo” se “O sega sara ga ni cakava ya,” ena vinaka mo veisautaka qori ina ka o vinakata—“Au taleitaka e dua e dau . . .” se “Au nanuma me sa tini na veikilai qo baleta ni . . .”
Mo kua ni vakamalumalumu se rogoca na ka era vakatukuna eso. Nanuma tiko, ni o digia mo tinia na veivosaki ena dua na inaki vinaka. Qarauni nomu itau gona, de coriti iko tale ena nona ilawaki qaseqase mo veisautaka nomu vakatulewa. E kaya e dua na goneyalewa o Lori, “Niu tinia oti ga na neirau veikilai kei noqu itau, sa dau matararawa voli ga e veigauna. De dua e cakava qori meu lomani koya kina. A via ca toka vei au. Ia e sega ni mai veisautaka noqu vakatulewa na nona ivukivuki.” Io me vakataki Lori, e bibi mo kila na ka o vinakata qai dei ena nomu vakatulewa. Me sega na nomu sega.
Revurevu ni Kena Tini na Veikilai.
Kua ni kurabui ni o na rarawataka ni sa mai tini na nomudrau veikilai. De o na vakila tale ga na ka e sotava na daunisame, ni kaya: “Au sa lomaleqa qai yalolailai vakalevu, au lako voli ena rarawa ena siga taucoko.”
De dua era na uqeti iko na nomu itokani e vinaka na nodra inaki, mo solia tale vua na gauna. Mo qarauna sara! O iko ga o na vakila na vinaka se ca ni nomu vakatulewa, sega ni o ira na nomu itokani. Mo kua gona ni rere, dei ena nomu vakatulewa, dina ga ni o na rarawataka na veika e yaco.
Mo kila tiko, ni toso na gauna ena seavu nomu rarawa. Ena vinaka mo muria eso na ivakasala qo me yaga vei iko.
Tukuna na lomamu vua e dua o nuitaka.
—Vosa Vakaibalebale 15:22.
Masulaka vei Jiova.
—Same 55:22.
Vakaogai iko.
—1 Korinica 15:58.
Kua ni tu duadua ga!
—Vosa Vakaibalebale 18:1.
Saga mo veimaliwai tale kei ira era na uqeti iko. Saga mo dau vakananuma na ka e vinaka.
—Filipai 4:8.