text:
May 06, 12: Na Tucake Tale mai na Mate nei Jisu 5 [Easter 5]: Nodai naki meda veikilai dina sara [bonding-gathering and knowing each other-Base 1], me vakatorocaketaki ka vakavoui na noda bula vakayalo. Affirmation-sharing our spiritual journeys-Base 2] kei na noda cakacakataka se vakadewataka na veika eda sa rawata [caring/sharing-Base 3]. Sa vaka na qito na Baseball ka va na kena i cegucegu; e tolu na naki ni noda veitokani. Ni rawa kece eda sa rawata e dua na kai ka eda sa yacova nai naki ni qito se veitokani [Home Base].
NODA VEIKILAI
Me vakayacori e dua na porokaramu ka rawa ni vukea na noda veikilai vinaka.
Eda soqoni, lululu, veitalanoa ka veiwasei talanoa. Tekivu na soqo ena gunu ti se qai vakayacori ni oti na vuli. Me dau qarauni na vakayagataki ni sevusevu me kua ni vakadaroya na mai lotu ena Siga Tabu kei na nomu cakacaka
NODA BULA VAKAYALO
1. Ena macawa oqo Me 06, 2012 eda goleva kina na:
A.Cakacaka 8:26-40
I. E na wase 8 eda raica kina na vakaitavi nei Saula [Paula, yacana vaKirisi] ena mate nei Sitiveni, tarava yani na nona vunautaki Jisu na Mesaia ko Filipe ena veikoro mai Samaria. Sa tekivu tukuni yani ko Jisu sa tucake tale mai na mate kei na veivakaukauwataki ni Yalo Tabu ki na veimatanitu tani. Erau sa talai talega yani kina ko Pita kei Joni. Sa vakayacori ga kina na Veitalai nei Jisu me tukuni nai Tukutuku Vinaka me tekivu mai Jerusalemi ka me vakatisaipelitaki ko vuravura raraba [Cakacaka 1: 8; Maciu 28: 18-20]. II. Ena 8: 26-40, sa cakacaka tiko na Yalo Tabu ka kauti Filipe vua na turaga Dauniyau levu ena nona vuvale na Ranadi ni Iciopea. Na ‘ eunoxus’ vaKirisi se “eunuch” e dua na gone tagane se cauravou e nakiti me vakayacori vua na veisele me dawai tawamudu, sega ni vakawati ka sega ni rawa ni vakaluveni, sa nodrai lesilesi ga me qaravi ira na turaga se marama tui se ranadi se dua e vakaitutu cecere; ko koya sa musuki nona bula ena veiqaravi. III. Oqo edua na turaga lotu me vaka ni a lesu tiko mai ena nona la’ki lotu ki Jerusalemi. Ia, enai lakolako lesu mai oqo e a sega ni cegu ena nona wilika tiko na VOSA ni Kalou [Aisea 53:7-8]. Sa cakacaka na Yalo Tabu vei Filipe ka kauti koya sara yani me rau veitalanoa ka vakamacalataka vua nai Vola Tabu kei na tikina e wilika tiko. Sa tukuni Jisu vua ko Fipile, ni sai Koya ga sa tukuna nai Vola Tabu sa wilika tiko; e a lauti na nona bula na turaga oqo ni a rogoca na VOSA kei na kenai vakamacala se kena vakadewataki, sa vakabauta ka papitaiso sara. Sa rawa nida siqema ni sa vakabauta na yacai Jisu k papitaiso ena yacana. Sa tukuni ga ni tiko na wai, me papitaisotaki kina…sa wai drodro, se bilo wai e sega ni tukuni. Sa bibi ga noda raica ni vakauti Filipe voli na Yalo Tabu, ka sa matata sara ni sa papitaiso talega na turaga oqo ena kaukauwa ni Yalo Tabu, sa curumi koya. Sa kauti Filipe na Yalo Tabu me tomana tale na nona vunautaki Jisu mai Asota volekati Kasa ka toso yani ki Sisaria [duatani ko Sisaria Filipai]. V. Oqo ga nai tukutuku eda kila me baleti Filipe,e dua vei ira na tisaipeli/apositolo gumatua nei Jisu; ko Filipi e sa vakasinaiti ka vakarorogo ena veituberi ni Yalo Tabu. Sa dewa nai Tukutuku Vinaka ki na vuvale vakatui mai Iciopea, ka da sa siqema ni sega ni yaco ga e kea, ia sa vakdewataki yani na yacai Jisu mera kila na lewe ni vanua ko ya. Sa dua na gaunisala oqo ni kena tete nai Tukutuku Vinaka, mai cake ki ra, mai vei ira na veiliutaki ki na lewe ni vanua [Veitalanoataka mada na dewa ni lotu mai Viti kei na sala meda muria mera vakatisaipelitaki kin na wekada].
B. Same 22:25-31: I. Na tikina rogo 22: 1 “Noqu Kalou, noqu Kalou, ko sa biuti au ena vuku ni cava…” na vutugu nei Tevita, sa vutugu talega nei Jisu ena gauna dredre ni tu taudua rarawa ka mate kina ena kauveilatai ka vakayacora ena vukuda. II. Na 22:25-31 sa veisau na domo ni vutugu ki na domo ni marau. Sa dau vakaraitaka ko Tevita ena matana votu na nona vakabulai vakayalo, ka sega ni vunitaka, sa vakacaucautaka ga na Kalou. III. Sai tavi bibi sara na kena maroroi na dina ni noda veikilai kei na Kalou, sa sega walega ni ra vuli kina ko ira na luveda, ia era na vakalougatataki kina ko ira noda kawa era se bera ni sucu. Ko ira nai liuliu ni mataka era sa gone lalai tiko se ra sa bera ni sucu mai, ka sa nodai tavi, sa vakarota na Daunisame “E na qaravi koya e dua na kawa, e na okati vua na Turaga me nona kawa. Era na lako mai ka vakatusa na nona yalododonu vei ira na tamata era sa sucu mai, ni sa cakava oqori ko koya.”
C. I Joni 4: 7-21: E levu na vakasama totoka era vakacokoti vata ena wase ni vola oqo[ wilika vakamalua na veitikina, qai raica vata kei nai vakamacala oqo]: I.Sa vu [vure] mai Vua na Kalou na loloma [tikina 7]; II. E rua na sala eda loloma kina, dua, ni da kila na Kalou, eda vulica na loloma; rua, ni da loloma tiko, eda qai kila ni vu mai Vua na Kalou na loloma; III. Eda kila na Kalou ena vuku ni loloma [t.12], sa Yalo na Kalou, me vaka na cagi, sa sega ni laurai na Kalou, sa kune ga na kena mawe ena nona loloma se na cakacaka loloma; IV. Sa vakaraitaki na loloma ni Kalou ena bula nei Jisu: dua, sa sega ni vakavotaka e dua na ka, sa solia taucoko; rua, na loloma sa soli wale, sa sega ni ganiti keda; V. Eda sa loloma baleta ni sa vakauqeti keda na loloma ni Kalou meda loloma lesu; VI. Ni tarai keda na loloma, sa yali vakadua se seyavu na rere [t.17-18]; VII. Sa sega ni rau veitawasei rawa na loloma ni Kalou kei na loloma ni tamata [t.7,11,20, 21]; sa dredre meda kaya rawa ni da lomana na Kalou, eda qai cata na wekada, ke vaka ko ya eda yaco me tamata bula lasulasu ga! VIII. Sa Loloma na Kalou, dua, sa vakamacalataka ga ni bulia na vuravura me baleti keda; rua, sa vakamacalataka na noda galala; tolu, sa vakamacalataka na Nona kauwaitaka na vuravura kei keda na tamata na Kalou oqo; va, sa vakamacalataka na Nona veivakabulai; lima, sa vakamacalataka na bula sa bera mai, sa sega ni biuti keda na Kalou oqo; IX. Ko Jisu na Luve ni Kalou, na nodai Vakabula na tamata: 1. sa tukuna vei keda ni sa kauta mai na bula [t.9]; 2. sa tukuna vei keda ni sa vakalesuya tale mai na noda veiwekani kei na Kalou eda a vakacacana ena vuku ni valavalaca,[t.10]; 3. sa tukuna ni sai Vakabula kei vuravura ko Jisu [t.14]; 4. sa tukuna vei keda ni sa Luve ni Kalou ko Jisu [t.15]. Na veitikina oqo sa tukuni kina na Kalou eda qarava, sa tukuni Jisu, ka sa tukuna na Yalo Tabu talega. X. Na tikina 13 sa tukuna: 1. ni Yalo Tabu sa vakavuna meda kila ni da sa Nona na Kalou; 2. Na cakacaka ni Yalo Tabu eda sa dau vakasaqara kina na Kalou; 3. Sa vakavuna na Yalo Yabu meda kila na Nona tiko kei keda na Kalou; 4. Na cakacaka ni Yalo Tabu eda sa kila kina ni da sa vakacegui mai Vua na Kalou; 5. Na Yalo Tabu ga sa rawa kina meda kaya Vua na Kalou, ‘Apa, Tamaqu!’ [Roma 8:15,16]; 6. Na Yalo Tabu sa vakadeitaka ena lomada ni sa bula na Kalou ena noda bula. EMENI!
D. Joni 15:1-8: I. “Koi au nai Vakatawa vinaka” eda goleva ena macawa sa oti, eke sa kaya ko Jisu ‘Koi au na vaini dina, ka sai vakatau- ni- were ko Tamaqu.” Meda kila tiko ni veitikina oqo [mai na Joni 13-17] sa vosataka tiko ko Jisu ena nona vakarau lako yani ki Kecisemani ni oti na Kanavata ni Lakosivia, ka tini sara yani ki na kauveilatai. Sa kenai balebale ni vosa ni veitataunaki sei vakaro bibi sara ena gauna oqo sa cavuta tiko ko Jisu vei iratou na tisaipeli kei keda talega. Ena Kosipeli nei Joni e vakayagataka vakalevu ko Jisu na vosa “Koi au” [I am] sa dusia na vosa sa kilai kina na Kalou, ni yacana ‘Koi au, koi au ga”--“ I am who I am” [Yani 3:14 ]. Sa vakayagataka ko Jisu na yaca ni Kalou oqo, ka sa kenai balebale se macala kina meda kilai Jisu ni sega ni tamata walega, ia sa Kalou talega. II. Meda raica mada eso na vakasama bibi mai na veitikina oqo: 1. Enai VTM sa vakatauvatani me were ni vaini ni Kalou ko Isireli [Aisea 5:1-7; Jeremaia 2:21; Isikeli 15:1-8;19:10; Osea 10:1]. 2. Ena gauna ni veiliutaki ni Mekapisi-Maccabbes [ko ya ena maliwa ni gauna ni oti nai VTM ki na tekivu ni VTV e rauta e 400 na yabaki, sai vakatakilakila ni matanitu ko Isireli na taba ni vaini; sa ceuti na vaini koula ena katuba ni Loqi Tabu ena Vale ni Soro mai Jerusalemi. Sa dua talega nai cocovi se i loloma talei na taba ni vaini. Sa kila vinaka ko Jisu nai balebale kei na talei ni kena kilai e Isireli na vaini. III. Nai yaloyalo ni vaini ko Isireli, e dua na vaini tubu vakasivia [Osea 10:1], sa veisautaka ko Jisu nai yaloyalo oqo mai nai VTM ni kaya “Koi au na vaini dina!” Me ra kakua ni nanuma cala tiko na Isireli, ko ya, ni ra taba ni vaini dina ni Kalou; segai sara! Kevaka era vinakata mera taba ni vaini ni Kalou mera sema ga vei Jisu, ni sai Koya ga na Vaini Dina! Na tikina e 7 “ Kevaka dou sa tu vei au ka tu vei kemudou na noqu vosa…” Dua ga na sala, ko ya me da sema ga vei Jisu... na noda vakabauti Koya e na noda sema Vua ena noda wilika se kania na Nona VOSA ena veisiga kecega. IV. Baleta ni vaini tubu vakalialia ko Isireli, eda sa raica e cake [Osea 10:1] sa lewa nai taukei ni were ni vaini ni dodonu me musu mada eso na tabana. Sa nakita ko Koya me kua ni vua me oti mada e tolu na yabaki, oti me qai vakatarai me vua. E tolu na vuna: Dua, ni oti e tolu na yabaki, sa na yacova kina na kena matua vinaka me vakatarai me vua mai; Rua, me musu na taba ni vaini eso e vakaoti kakana ka tarova na kena vua vinaka na vaini, Ni musuki na coke ca oqo, sa vukea ga me vua vinaka kina na vaini; Tolu, na tabana e sega ni vua, na coke ca, sa musu laivi ka vakamai, ni sa sega ni yaga. V. Nai talanoa oqo sa macala vakasigalevu ni ko Jisu na ‘Vaini Dina ka sai Vakatawa ni Were ko Tamaqu’ [Joni 1:1]. Na Kalou ga e lewa se ko cei me musu laivi baleta ni sega na betena! Masuta na Kalou me kua ni ko iko; ke ko sema tiko vei Jisu ko na sega ni musu laivi! VI. Ena veigauna era dau kauta yani na buka na la’ki vakacaboi soro ki na Vale ni Soro mai Jerusalemi. Na taba ni vaini sa musu sa tabu ni kau yani ki Vale ni Soro me buka baleta ni malumalumu, ia sa yaga ga me biu laivi ka vakamai, sa sega na betena! Sa dusia beka na dina ni na vakaloloma ni tamata e sega ni sema vei Jisu, ka sega na betena, ka sa yaga li me vakamai se vakaevei?
3. Na Sala ni Vuli Vola Tabu [Bible Study Methods], na sala ni vakadewataki ni vosa [exegesis]:A. Ni soli mai na lesoni se tikina mo wilika: wilika sara, oti qai wilika nai talanoa ni bera na lesoni, tarava nai talanoa ni oti na lesoni ko ya [context]. B. Tovolea mo kila toka nai naki ni kena volai nai vola ko ya; me vakataki Joni 20:30-31.C. Wilika tale na lesoni ka toqa na vosa kei na vakasama bibi e lauti iko? Qai raica sara na kenadui balebale? D. Ko raica rawa e dua na vakasama e buwawa ka sega ni macala vinaka, raica tale ka wilika na kena vakadewa vakavavalagi, kena e rawarawa? E. Raica tale na tikina enai Vola Tabu e rawa ni vakamacalataka na vakasama ko raica tiko, me vaka ena veivola tale eso enai Vola Tabu.Vakayagataka e so na taro ena vosa: A cava [what]? Gauna cava e volai kina se cavuti kina na vosa [when]? A cava na vuna [why]? Caka/yaco/rawa vaka evei [how]? F. Raica na “a” “b” “c” lalai enai Vola Tabu vakaidusidusi ka tukuna na vanua mo wilika tale me vakamatatataka na tikina ko wilika tiko; na references se foot/end notes. Indexes enai VT Vakavavalagi. G. Dikeva na vakayagataki ni gauna [tenses]: “Au a lako!” [past], “au sa lako!” [present] kei “au na lako! “ [future ]? I. Raica rawa e so na vakasama vou? [Goleva na veitikina ena lesoni ni kua? Se dua ga na tikina] J. Mo nanuma tiko ni ko wilika tiko e dua nai vola ka volai ena 2000 vakacaca na yabaki sa oti, mo vakasamataka na i tuvatuva ni vanua [geography], nai tovo ni bula, [culture and traditions], na veika e yaco ena gauna ko ya [history], kei nai vakarau ni nodra volavola [literature].K.Ia sa dei tu ni oqo na vosa ni Kalou, e vosa bula [Ipiriu 4:12]. Mo masulaka ka nuitaka na Kalou ena nomu vukei ni sereki ni vosa.L. Sa kena gauna oqo mo tovolea ke ko gadreva me toso cake tikoga na nomu kila na i Vola Tabu , mo tekivu vakavolia e so nai vola ka rawa me vukei iko. Eso nai Vola Tabu sa tu vata kei na kenai vakamacala [Commentary] se Dictionary of the Bible kei na nomu Dauwilika wasoma na Taro enai vola ni Sere vakaviti sa no kina na yavu ni noda vakabauta kei na cioloji ni lotu. M.Na kena i otioti mo qai taroga na taro: A cava e da vulica rawa mai nai talanoa oqo? Se A cava na kenai balebale vei au/kena yaga vei au ena noqu i tutu vakatamata, vakalotu vakarisito, etc, se cava na kenai balebale /yaga ki nai vavakoso? N.Kua ni rawai sara ena muria nai kalawa e soli yani enai vola baleta ni na tubu mai eso na vakasama e vakavotuya na Yalo Tabu, me golevi sara.
VEIKAUWAITAKI: A cava meda cakava me sureti kina ko ira era sega ni lewe ni lotu? E dua e da nanuma meda sikovi koya? A cava tale e rawa ni vakayacori?
Jovili kei Lisa Meo


c: text/html

text:
E muria oqo na nona taura vakasauri na nona livi na vakalesilesi liu ni baqe ko Tukana Bavoro ena macawa oqo.
Sega ni vakadeitaki rawa na vuni nona vakacegu vakalekaleka ko Bavoro ka ra qamu gusu talega na dairekita ni baqe.
Kaya e dua na vakalesilesi ni ra kauwai na veiliutaki ena tukutuku vuni ka vakaraitaka ena vula oqo mai vei ira na dau volavola tukutuku.
Sa tekivu oqo na kena yadravi ko ira na cakacaka ena taudaku ni yaua ni cakacaka.
E ririkotaki de ra na la’ki taura e so na I tukutuku vuni.
* Get local and international footbal news, gossip & live updates/results on your phone. Txt VSOC to 333 now.
* Get local and international rugby news & live updates/results on your phone. Txt VRUG to 333 now.
Sega ni sogo na cakacaka ki Ositerelia
Meda yalomatua, kaya ko Rt Joni

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Vakadeitaka ko turaga ni ovisa Waisea Kadawa mai na yasayasa vaka-Ra ni a vesu mai ena mataka e nanoa ka sa vakatarogi tiko ena siteseni ni ovisa.
Sega ni rawa ni vakadeitaka ko Kadawa na cala e beitaki kina.
Tauri rawa na itukutuku ni beitaki tiko na vukevuke ni minisita oqo kei na so tale ni ra kumuna e sivia ni $80 na udolu mai vei ira na gonevuli ka yalataka vei ira ni ra curu ena koronivuli ni vuli nasi na Fiji School of Nursing.
Era a qai vakatukutuku kina tabana ni ovisa ni ra kidava ni sega ni tiko na yacadra vei na koronivuli oya.
* Get local and international footbal news, gossip & live updates/results on your phone. Txt VSOC to 333 now.
* Get local and international rugby news & live updates/results on your phone. Txt VRUG to 333 now.
Sega ni dodonu na ituvatuva vou: Kepa
Tao na vaqaqai ni tabana ni taukei


text:
Ai matai ni vloa i Mosese sa vakatokai nai Vakatekivu
[Veisautaki] Na i vakatekivu
Na veika ka caka ka yaco e na gauna e liu.
- Na veibuli.
- Ko Atama kei Ivi e loma ni were.
- Noa kei na ualuvu levu.
- na vale cecere mai Papiloni.
[Veisautaki] Na kedra i tekitekivu na Isireli
Ko iratou na nodra i tubutubu na Isireli.
- Yaco mai Palisitaina ko Eparama, rt 1900 BSK.
- Sucu ko Aisake na luvei Eparama.
- Sucu Jekope na luvei Aisake.
- Eratou lewe tinikarua na tagane na luvei Jekope ka ratou i vuvu ni Yavusa e tinikarua ni Isireli.
E yaco me rogo levu vei iratou na veitacini oqo ko Josefa ka ni a yaco ko koya me Daunivakasala liu duadua nei Tui Ijipta.


text:
Se ratou taura tikoga na i wiliwili ni bulumakau e ra tauvi mate.
Na Vakaraubuka sa oti e a laurai e 337 na bulumakau ka mai na i wiliwili oqo, e 282 e tiko vei ira na mate.
“E sivia e 40 na pasede na sucu e loba tiko mai na vei bai ni bulumakau mai Tailevu, o ‘ya mai Wainivesi, Waimaro kei na vica tale e ra tiko mai Korovou.
“E levu duadua na sucu e ratou vakarautaka tiko mai o Tailevu ka keitou sa qarauna sara tiko na gauna oqo me kakua ni loba na sucu mai vei ira na bulumakau e ra tauvimate tu,” e kaya na i liuliu ni Rewa Dairy Ratu Savenaca Seniloli.
“Na gauna oqo keitou kauta tiko mai na sucu e na vei bai ni bulumakau e sega ni tu kina na mate oqo,” e kaya tale ko Seniloli.
Vakaraitaka na vunivola liu ni tabana ni teitei, Dr Richard Beyer ni na veivuke na matanitu vei ira na vaka bai ni bulumakau e ra lusi vakalevu na gauna e dewa mai kina na mate oqo.
* Get local and international footbal news, gossip & live updates/results on your phone. Txt VSOC to 333 now.
* Get local and international rugby news & live updates/results on your phone. Txt VRUG to 333 now.
Yabaki 130 ko LPS
Pacific Leaderís forum to discuss Fiji


text:
E vakadeitaki oqo ni oti na Bose Vanua mai Cakaudrove edai.
Era sega ni vakatara na turaga na Tui Cakau ko Ratu Naiqama Lalabalabu me ra la’ki vunau yani ena bose oya na komiti e rua.
Tabaki ena niusipepa ni kaya ko Ratu Naiqama ni sega ni dua na kena yaga na nodra la’ki vunau yani baleta e na sega ni veisautaka na ituvatuva ni matanitu tuvakawawa.
Sa tiko na vakanuinui ni lewe ni komiti ni na rawa oqo ena Bose Ni Yasana ena Lotulevu me vaka ni tuvatuva ni matanitu na Bose Ni Yasana.
* Get local and international footbal news, gossip & live updates/results on your phone. Txt VSOC to 333 now.
* Get local and international rugby news & live updates/results on your phone. Txt VRUG to 333 now.
Tokona ko Rotuma na vola ni vakaro
Ko cei ena Vunivalu kei Bau?


text:
Tukuni ni a mavoa tu e so na tiki ni yago i Shalesh Prakash, 40 na gauna e kune matemate tu kina.
Vakaraitaka na gusu ni vosa ni ovisa Atunaisa Sokomuri ni a gole ga o Prakash n alai cakacaka na siga Vakarauwai ka sega ni dua na leqa e vale.
E ratou kidacala na nona vuvale ni sa mai kune mate tu.
E cakacaka tiko ko Prakash e na Rups Big Bear ka rua na luvena.
Sa toso tiko na veivaqaqai vakaovisa.
* Get local and international footbal news, gossip & live updates/results on your phone. Txt VSOC to 333 now.
* Get local and international rugby news & live updates/results on your phone. Txt VRUG to 333 now.
H1N1 virus ‘could become deadlier’
Vakavinavinaka taki na noda ovisa, sotia


text:
Suva, Fiji
Temp: 77 °F / 25.0 °C
Wind: 12.9 KMH
LATEST Category >>911(Views :17164)
Submitted on : 2007-08-14 15:47:49
Manumanu mai Gau (1517 views)
E na dua na gauna e a solia na nodra 'Homework' na gone na nodra qasenivuli, me ra lako i vale me ra laki taroga vei ira na nodra i tubutubu na a cava na nodra dui manumanu. E dua tiko vei ra na lewe ni kalasi qoka e dua na gone ni Gau...Qai yaco ga yani i vale o cauravou sa ia taka yani vei tamana me tukuna mai na nodratou manumanu...kaya sara mai o tamana, " Luvequ, ni mataka au na qai tukuna vei iko na yaca ni nodratou manumanu." Bogi taucoko ya e tovolea me vakasamataka toka kina o Tamani ni gone se cava sara mada na nodratou manumanu me yacova na mataka..Qai kida na mataka sa sisili oti o gone, vakaisulu ka gunu ti ni vakarau me sa laki vuli, sa dabe sara yani o Tamana e na teveli rau ia sara toka na sorova na gunu ti, ia vuni Turaga sa ora tiko na lomana se cava me sa na tukuna vei luvena...Oti nodra gunu ti, sa taro sara yani luvena," Tamaqu, a cava na yaca ni nodatou manumanu?" Sa sega ni tiko vinaka na Turaga wekaqu qoka ni sa sega tu ni kila se cava me tukuna vei luvena..dede vakalailai sa taro tale yani o luvena ka kaya vata mai ni sa voleka talega mai na Basi ni gone vuli..Sa dede na nona galu toka o tamana, sa qai mata yani vakamalua ka kaya cake vei luvena e na vosa matau momona vinaka..ka kaya, " Luvequ, o kedatou mai Gau e sega na nodatou manumanu, mo kila sara tiko ni kua ni sega dina na nodatou manumanu, o kedatou saraga na manumanu!!" ...Sa dri yani
Win a trip to see Lady Gaga Live in Concert in NZ for her Born This Way World Tour. Six return trips to NZ, concert ticket, spending money & one night's accommodation, $20,000 in airtime, DVDs & CDs to be won. Txt FijiLive to 827 or download any Lady Gaga song or any English song and go into the draw to win. Vodafone/Inkk ciustomers only. Conditions Apply*


text:
E dolava na Peresitedi ni noda vanua ko Ratu Epeli Nailatikau na bose ni Matabose ni Yasana ko Macuata e Naduri ena Lotulevu.
Oqo e tiki tiko ni nona veisiko kina vanua vakaturaga ko Macuata ko Ratu Epeli.
Ena nodra vosa ena soqo ni veiqaravi vakaturaga, e kaya ko Ratu Epeli ni bibi vei ira na soqo oya baleta ni ko Macuata e isevu ni yasana me sikova ena nodra tutu vaka Peresitedi.
E vakasalataki ira na lewe ni matabose ko Ratu Epeli mera tutaka ka vakaraitaka na veiliutaki vinaka ka me dau rogoci kece na domodra na lewe ni matabose.
* Get local and international footbal news, gossip & live updates/results on your phone. Txt VSOC to 333 now.
* Get local and international rugby news & live updates/results on your phone. Txt VRUG to 333 now.


text:
E rairai na mataveilewai e dai na tagane ka beitaki tiko ni labata na gone yalewa yabaki 4 mai Beqa.
Sa na toki taki na kisi nei Sefenaia Lotudina, yabaki 24, kina mataveilewai e cake me na la’ki tarogi kina se vakadinadinataka na cala e beitaki kina se sega.
Rau a kau mai vakavesu ki Suva ena mua na macawa sa oti ko Sefanaia kei na dua tale yalewa ena koro ko Nawasomu mai Beqa.
Ena siga e nanoa, e tau na veibeitaki vei Sefanaia ka vakasukai tale ki nakoro na gone yalewa oya.
Ena vula ko Sepiteba sa oti, na ika 19 ni siga, e kune na yagona na gone yabaki 4 ni ciri koto ena matasawa ena mata ni nona koro, ko Nawasomu.
Era nanuma taumada na lewe ni koro ni a luvu na gone ya, ia ni oti na veisele vakavuniwai e laurai ni a kidomoki.
* Get local and international footbal news, gossip & live updates/results on your phone. Txt VSOC to 333 now.
* Get local and international rugby news & live updates/results on your phone. Txt VRUG to 333 now.


text:
Vosa tiko vei ira na lewe ni 3FIR ko Bainimarama na mataka nikua ka kaya, ni rawa ga ni vakayacori na veidigidigi ni sa oti na nodratou ‘sasamaki’ na mataivalu ka me kau laivi na veicakacaka vakailoa
Tukuna ko Bainimarama ni so na dau ni politiki e ra via lewa tiko na gauna me vakayacori kina na veidigidigi.
E kaya ni se levu na ka e sebera ni vakaoti tu me vaka e so na veivaqaqai.
Tukuna talega ko Bainimarama me ra qarauni ira na sotia me kua ni ra vakarorogo vaka levu vei ira na dau ni politiki.
Vakaraitaka na Paraiminisita me ra dau kila na sotia na veika e yaco tu wavoliti ira.
Vakauqeti ira talega me ra saga me bokoca laivi vakadua na cakacaka vakailoa e na nodra dui tikotiko kei na nodra dui koro.
* Get local and international footbal news, gossip & live updates/results on your phone. Txt VSOC to 333 now.
* Get local and international rugby news & live updates/results on your phone. Txt VRUG to 333 now.
Lower voting age among NCBBF proposals
Mass resignation in FHL subsidiaries


text:
Sa tekivutaki na vakarautaki ni qele ena vei yasai Viti me ra na vakavaletaki kina e sivia ni 10 na udolu na matavuvale.
Kaya na liuliu ni tabana ni veivakavaletaki, na Housing Authority, ko Alipate Naiorosui ni sa vakadeitaki na $150 na milioni me na vakayagataki ena cakacaka oqo ka ikuri ni $70 milioni ena solia vakadinau na baqe na Exim Bank mai Jaina.
Kaya ko Naiorosui ni na rauta ni lima na yabaki na balavu ni veivakatorocaketaki ena caka ena yasayaya vaka-ra, tokalau e loma kei na vualiku.
E oka tiko ena veivakatorocaketaki oqo ko Naqere mai Savusavu, Nadi (Natadola, Matavolivoli, Waqadra), Tavua, Tacirua East, Nepani kei Wainibuku.
* Get local and international footbal news, gossip & live updates/results on your phone. Txt VSOC to 333 now.
* Get local and international rugby news & live updates/results on your phone. Txt VRUG to 333 now.


text:
KO DAU SASAMAKI SE CAKACAKA E NA BISINISI NI VEIVAKANI?
KO DAU VEIQARAVI RARABA E VALE NI BULA, CAKACAKA E VALE NI SAVASAVA, SE QARAUNA NA VEIVALE E SO E NA TAUDAKU NI GAUNA NI CAKACAKA?
Ke vaka kina, e na rawa ni tu tale e so na nomu dodonu e na nomu vanua ni cakacaka.
E rairai rawa ni ko laki tomana tiko ga na cakacaka ko dau cakava vua e dua tale na i taukei ni cakacaka kevaka sa mani volitaki na kabani ko cakacaka tiko kina se kau tani mai kina na konitaraki ni cakacaka ko dau cakava.
E dodonu mo vakataroga na veika me baleta na nomu dodonu vakacakacaka de mani yaco vei iko na mataqali veisau vakaoqo. Veitaratara kei na nomu i soqosoqo vakacakacaka se raica e na vanua e tabaki kina e na komipiuta (website) na veika me baleta na Tabacakacaka e Qarava na Cakacaka (Department of Labour), e na www.dol.govt.nz, se qiria na talevoni e sega ni saumi e na naba na 0800 20 90 20 e na gauna ni cakacaka.
Ko cei soti e tu e so tale na nodra dodonu e na vanua ni cakacaka?
- Ko ira era dau sasamaki se cakacaka e na bisinisi ni veivakani e na veivanua ni cakacaka
- Ko ira era cakacaka e na vale ni savasava ni vale ni bula, nodra i tikotiko na malumalumu, se i tikotiko ni veivakavulici
- Ko ira era veiqaravi raraba e vale ni bula kei na nodra i tikotiko na malumalumu
- Ko ira era dau qarauna na veikoronivuli, iunivesiti, politekeniki kei na i tikotiko ni veivakavulici tale e so, e na taudaku ni gauna ni cakacaka.
E na vakayagataki e na gauna cava na dodonu oqo?
- Ni volitaki na kabani ko cakacaka tiko kina
- Ni kau tani mai na kabani ko cakacaka tiko kina na konitaraki ni cakacaka ko dau cakava, ka soli vua e duatale na kabani
- Ni solia na i tikotiko ko cakacaka kina na konitaraki ni cakacaka ko dau cakava tiko vua e dua na kabani
- Ni kau tani mai na kabani ko cakacaka tiko kina na konitaraki ni cakacaka ko dau cakava baleta ni sa via cakava na nomu cakacaka ko koya e dau sauma tiko na nomu cakacaka.
Na cava soti na nomu dodonu?
Ni yaco e dua na veisau vakaoqo:
- E nomu na dodonu mo toki vua na i taukei vou ni cakacaka, ka toki vata kei iko na veika taucoko me baleta na i vakarau ni cakacaka ko taurivaka tiko mai
- E rawa ni ko digitaka mo cakacaka tiko ga vua na i taukei ni cakacaka ko cakacaka tiko kina
- Me vakaraitaki vei iko na yaca ni kabani e na cakava na cakacaka, kei na so tale na i tukutuku me baleta na veisau e yaco me vukea na nomu vakatulewataka na nomu toki. Ia me vakaraitaki vei iko na veika oqo ni bera ni yaco na veisau
- Me soli vei iko na gauna mo vakasamataka kina mo laki cakacaka e na kabani e na cakava na cakacaka se me kua, kei na yaca i koya mo vakaraitaka vua na ka ko via cakava. Na dodonu oqo e sega ni tarova na nomudrau veitalanoataka kei na i taukei ni nomu cakacaka na mataqali cakacaka cava tale e rawa ni solia mo cakava.
Na i tukutuku cava soti e dodonu me soli vei iko?
Oqo na i tukutuku e dodonu me soli vei iko:
- Na mataqali veisau e na caka kei na veika e na rawa ni yaco e na vuku ni veisau. E dua na kena i vakaraitaki oqo. Kevaka sa solia na i tikotiko ko cakacaka kina na konitaraki ni cakacaka ko dau cakava tiko vua a dua na kabani, se sa volitaki na kabani ko cakacaka tiko kina , na cava e na rawa ni yaco me baleta na nomu cakacaka taucoko se dua na i wase ni cakacaka ko dau cakava
- Na tiki ni siga e na yaco kina na veisau
- Na tiki ni siga me sa macala kina na nomu lewa me baleta na nomu laki cakacaka vua na i taukei vou ni cakacaka
- Na yaca ni kabani vou e sa taura na kabani ko cakacaka tiko kina, kei
- Na matailalai ni yaca i koya mo drau veitaratara kei na sala ni veitaratara kei koya me vakaraitaki kina na nomu lewa me baleta na nomu toki se sega me vakau e na fax, email se i vola.
E dodonu me solia vei iko na i taukei ni nomu cakacaka na gauna me rawa ni ko vakasamataka vakavinaka kina na i vakamacala e soli, me rawa ni ko kere veivuke mai na nomu i soqosoqo vakacakacaka se mai vua e dua e dau vakasala kina.
Na cava e na yaco kevaka au sa laki cakacaka vua na i taukei vou ni cakacaka?
E na sega ni veisau na kemu i sau, na nomu gade, na i vakarau ni cakacaka ko taurivaka tiko mai, ka vaka kina na levu ni aua e virikotori mo cakacaka kina. E na qai veisautaka wale ga na
i taukei vou ni cakacaka e dua na ka me baleta na i vakarau ni nomu cakacaka, kevaka ko vakadonuya.
E na vakaevei beka na noqu gade vakatauvimate kei na gade vakacakacaka?
Kevaka ko sa laki cakacaka vua na i taukei vou ni cakacaka, ko na kauta tiko na nomu gade vakatauvimate, gade vakayabaki kei na veigade tale e so ka dodonu mo taura e na vanua ko cakacaka tiko kina. Me kua ni sauma vakailavo vei iko na i taukei ni nomu cakacaka na i sau taucoko e se bera ni saumi iko kina, me vaka na i sau vakagade, ni bera ni ko toki mo laki cakacaka vua na i taukei vou ni cakacaka.
E na vakaevei beka na noqu veidinadinati vakacakacaka?
Ko na taurivaka tiko ga na veidinadinati vakacakacaka oqori kevaka ko sa toki. E na wili me nomudrau veidinadinati vakacakacaka kei koya na i taukei vou ni nomu cakacaka. E na cakacakataki na veika e dodonu me soli vei iko me vaka e a sega ni mudu na nomu cakacaka ni sa veisau na i taukei ni cakacaka. Ni ko sa toki vua na i taukei vou ni cakacaka, e na laki tomani tiko kina na nomu dodonu taucoko me rawa kina ni ko taura na gade ni cakacaka vakadede, na i sau e tava e na dela ni i lavo ko dau saumi kina me baleta na cakacaka e caka se na gade nodra na i tubutubu.
E na vakaevei beka na veidinadinati e veiumani raraba vakacakacaka kei na noqu lewe ni i soqosoqo vakacakacaka?
Kevaka ko okati e na dua na veidinadinati e veiumani raraba vakacakacaka, e na vauci e na veidinadinati oqori na i taukei vou ni nomu cakacaka. E nomu dodonu mo lewe tiko ga ni nomu i soqosoqo vakacakacaka.
Ni sa veikerekereitaki vou tale na veidinadinati e veiumani raraba vakacakacaka, e rawa ni ko qai veivosakitaka kei na nomu i soqosoqo vakacakacaka kevaka ko via wili tiko ga e na veidinadinati e veiumani raraba, se mo sa vakacegu mai kina. E dodonu ga mo veitalanoataka na ka oqo kei na nomu i soqosoqo vakacakacaka.
E na vakaevei beka kevaka au biu cakacaka niu sa toki oti?
Ko na taura na i sau ni gade kei na i sau tale e so e dodonu mo saumi kina, me vaka ga e a sega ni veisau na i taukei ni nomu cakacaka.
E na vakaevei beka kevaka au se qai toki wale ga sa vakacegui au na i taukei vou ni noqu cakacaka?
E tu na sala e veiganiti ka dodonu me muria na i taukei vou ni nomu cakacaka ni bera ni vakacegui iko. E wili e na sala oqo na nomudrau veivosakitaka (ka vaka kina na veivosaki kei na nomu i soqosoqo vakacakacaka kevaka ko lewena) na veika tale e so e rawa ni caka kevaka ko sa mani vakacegui.
Kevaka ko sa vakacegui, e dodonu mo saumi e na i sau taucoko ni vakacegui mai na cakacaka me vaka e tiko e na nomu veidinadinati vakacakacaka, ka cakacakataki na levu ni i sau oqo me vaka ga e a sega ni veisau na i taukei ni nomu cakacaka. Kevaka e sega ni tiko e na nomu veidinadinati vakacaka e dua na ka me baleta na i sau ni vakacegui mai na cakacaka e na vuku ni veisau e na i tuvatuva ni veiqaravi vakacakacaka, e dodonu mo drau veikerekereitaka kei na i taukei vou ni nomu cakacaka na veika taucoko e dodonu me sauma vei iko ko koya. Kevaka ko drau sega ni duavata rawa kina, e rawa ni ko kerea na Tabana ni Veimaliwai Vakacakacaka (Employment Relations Authority) me vakatulewa e na vukumu.
E na vakaevei beka kevaka au sega ni via cakacaka vua na i taukei vou ni cakacaka?
E rawa ni ko digia mo kua ni laki cakacaka vua na i taukei vou ni cakacaka. Kevaka ko sega ni via toki, drau veivosakitaka kei na i taukei ni nomu cakacaka na kena qarai e dua tani tale na mataqali cakacaka mo cakava e na nona bisinisi. Ia, kevaka sa oti na nomudrau veivosaki ka sega ni dua tale na cakacaka e rawa ni soli vei iko, se ko sega ni via cakava na cakacaka e solia, e na rawa ni vakacegui iko ko koya. Kevaka ko sa vakacegui, e na rawa ni soli vei iko na i sau ni vakacegui mai na cakacaka kevaka e okati tiko e na nomu veidinadinati vakacakacaka na mataqali veivakacegui vakaoqo.
E na vakaevei beka kevaka e rua se sivia na vanua au dau cakacaka kina vua na i taukei ni noqu cakacaka e na gauna oqo, ka yaco na veisau e na dua ga na vanua ni cakacaka oqori?
Kevaka e kau tani mai vua na i taukei ni nomu cakacaka na konitaraki ni cakacaka ko dau cakava e na dua na vanua, ka sega ni yaco e dua na veisau e na vo ni vanua ko dau cakacaka kina:
- E rawa ni ko digitaka mo laki cakacaka vua na i taukei vou ni cakacaka ka sa taura oqo e dua na i wase ni nomu cakacaka
- Kevaka ko sa laki cakacaka vua, e sa na rua na i taukei ni nomu cakacaka
- Kevaka ko sa laki cakacaka vua na i taukei ni cakacaka ka sa taura oqo e dua na i wase ni nomu cakacaka, e na sega ni veisautaka e dua na ka me baleta na vo ni nomu cakacaka e na vanua ko cakacaka tiko kina
- E na sega ni rawa ni tarova e dua vei rau na i taukei ni cakacaka na nomu cakacaka vua na kena i karua.
E vakaevei beka kevaka e yalani e na noqu veidinadinati vakacakacaka, na balavu ni gauna meu cakacaka kina?
Kevaka e yalani e na nomu veidinadinati vakacakacaka na balavu ni gauna mo cakacaka kina, me cava e na gauna e veisau kina na i tuvatuva ni veiqaravi vakacakacaka, e rawa ni se tiko ga na nomu dodonu mo laki cakacaka vua na i taukei vou ni cakacaka. E rawa oqo kevaka e yalani na balavu ni gauna mo cakacaka kina me veisotari vata kei na gauna e oti kina na cakacaka e qaravi se a sa namaki tiko me veisautaki na i tuvatuva ni veiqaravi vakacakacaka.
Kevaka e soli vua e dua tale na i taukei ni cakacaka na cakacaka ko dau cakava, ko qai laki cakacaka vua na i taukei vou ni cakacaka, na balavu ni gauna mo cakacaka kina e na nomu veidinadinati vakacakacaka kei koya na i taukei vou ni cakacaka, e na vakatau e na balavu ni gauna e soli e na konitaraki me caka kina na cakacaka. E na vaka tale ga kina kevaka e kau tani mai vua na i taukei ni nomu cakacaka na cakacaka ko dau cakava, ka soli vua e dua tale na i taukei ni cakacaka.
Kevaka sa taura vakadua na i taukei vou ni cakacaka na cakacaka me caka, (baleta ni a volitaki na bisinisi, se sa qarava ga na i tikotiko na cakacaka e dau sauma tiko vua e dua tale) ko sa na wili vakacakacaka tudei.
Kevaka e sega ni vu ni kena yalani e na nomu veidinadinati vakacakacaka na balavu ni gauna mo cakacaka kina na konitaraki ni cakacaka, se na veisau ni i tuvatuva ni veiqaravi vakacakacaka, e na rawa tiko ga ni ko laki cakacaka vua na i taukei vou ni cakacaka. Ia, e na cava na nomu cakacaka e na siga e tabaki e na veidinadinati, se na kena vakamuri na veika e vakamacalataki e na veidinadinati ni kena yalani na balavu ni gauna mo cakacaka kina.
Ko cei e okati me cakacaka e na bisini ni veivakani (food catering service employee)?
E sega ni dua na i vakamacala vakalawa ni cakacaka oqo. E na vakatau e na veika e caka se ko cei e okati me cakacaka e na bisinisi ni veivakani (ka tu na nodra dodonu vakacakacaka me taqomaki ira).
E nakiti me ra taqomaki ko ira e rawa ni vakaleqai na nodra cakacaka e na gauna e veisau kina na i taukei ni cakacaka e na vuku ni veiveisau ni i tuvatuva ni veiqaravi vakacakacaka.
Oqo e dua na kena i vakaraitaki. E rawa ni taqomaki tiko ko koya e cakacaka e na kabani e veivakani e na veivale ni kana e na rara ni waqavuka. E kena i balebale oqo ni kevaka e lewa na rara ni waqavuka me veisautaka na kabani e veivakani, e na rawa ni vakaleqa na nodra cakacaka ko ira era cakacaka kina, ka dodonu me soli vei ira na galala me ra cakacaka vua na i taukei vou ni cakacaka.
Kevaka e vinakati e so tale na i vakamacala me baleta na cakacaka e na bisinisi ni veivakani, veitaratara kei na Tabacakacaka e Qarava na Cakacaka (Department of Labour) e na vanua e tabaki kina e na komipiuta (website) e na www.dol.govt.nz se qiria na talevoni e sega ni saumi e na naba na 0800 20 90 20 e na gauna ni cakacaka.
Na veivuke cava e rawa ni soli vei au?
Oqo na dodonu vakalawa ka na sega ni rawa vua na i taukei ni cakacaka me tarova na nomu vakayagataka. Kevaka e yaco tiko na veisau e na vanua ko cakacaka tiko kina, ka ko vakabauta ni vakamacalataki tiko e na i vola tukutuku oqo na veisau oqori, e rawa ni ko kere veivuke e na veika oqo:
- Na nomudrau walia vata kei na i taukei ni nomu cakacaka na veileqa e basika
- Na nomu kila vakamatata na veika e umani e na nomu veidinadinati vakacakacaka
- Na nomu vakataroga na veika me baleta na nomu dodonu kei na veika me yaga vei iko, kei
- Na kena wali na leqa e basika e na so na gauna, ni ko sa toki vua na i taukei vou ni cakacaka.
E vei na vanua au rawa ni kere veivuke kina?
- Veitaratara kei na nomu i soqosoqo vakacakacaka
- Veitaratara kei na Tabacakacaka e Qarava na Cakacaka e na vanua e tabaki kina e na komipiuta (website) e na www.dol.govt.nz se qiria na talevoni e sega ni saumi e na naba 0800 20 90 20 e na gauna ni cakacaka.
E i dusidusi wale ga na i vola tukutuku oqo ka na rairai sega ni okati ira na veimataqali cakacaka tale e so. Me kua ni vakayagataki me i sosomi ni i vakasala vakalawa se i vakasala ni dua na kena dau.
E so tale na i tukutuku kei na i dusidusi
Kevaka ko sega ni kunea rawa na i sau ni dua na nomu taro, se ko vinakata e so tale na i tukutuku kei na i dusidusi, yalo vinaka qiria na talevoni e sega ni saumi e na naba 0800 20 90 20 se raica na vanua e tabaki kina na veika e baleti keitou e na komipiuta (website) e na www.ers.dol.govt.nz.


text:
WASE
SE MANI niusiveva cava o wilika, porokaramu ni retioyaloyalo cava o sarava, se siteseni cava ena retio o vakarorogo kina, o na vakadinata ni sa ka ni veisiga na basulawa, ivalu, kei na vakacaca ni batikadi! Vakacava na leqa sara ga o dau sotava? De dua e vakamosia voli na yalomu ena gauna oqo na nona tauvimate se mate e dua na wekamu voleka. O rairai vakila tale ga na ka a yacovi Jope ni a kaya ni ‘vakamalumalumutaki koya na levu ni nona rarawa.’—Jope 10:15, The Holy Bible in the Language of Today.
Tarogi iko mada:
E veivakacegui na ka e kaya na iVolatabu me baleta na veika oqo.
“E na tavoya tani [na Kalou] na wai ni mata kece ga mai na matadra . . . ka sa na sega tale na mate; sa na sega tale ga na rarawa se na tagi se na vutugu, ni ra sa takali tani na veika makawa.”—Vakatakila 21:4, VV
“Ena qai ladelade na lokiloki me vaka na me kila.”—Aisea 35:6
“Ena qai rai na matadra na mataboko.”—Aisea 35:5
“O ira kece era tu ena ibulubulu e nanumi ira tu na Kalou . . . era na lako mai kina.”—Joni 5:28, 29, NW
“Na lewe ni koro ena sega ni kaya, Ka’u sa tauvi mate.”—Aisea 33:24
“Ena sa tu e vuravura . . . na sila e qumi rawarawa ga.”—Same 72:16
Kua ni nanuma ni tadra wale ga na veika e tabaki. Sa yalataka na Kalou ni na vakayacora na veika oqo, sa vakamacalataka tale ga na iVolatabu na sala ena vakayacori kina.
Ia, sega ni koya ga oya na ka e kaya na iVolatabu. E vakarautaka tale ga na yavu mo marautaka kina na bula ena gauna sara mada ga oqo. Vakasamataka mada na veika o dau lomaocaocataka kei na leqa o dau sotava. Leqa beka vakailavo, leqa vakavuvale, tauvimate, se nona takali e dua na wekamu voleka. E tu ena iVolatabu na ivakasala yaga ena veika e vauca na nomu leqa ena gauna oqo, ena vakacegui iko tale ga ena saumi ni lomatarotaro vaka oqo:
Nomu wilika tiko na ivola oqo e dusia ni o vinakata mo kila na ka e kaya na iVolatabu. Ena yaga vei iko na ivola oqo. O na raica ni vakarautaki na taro ni veiparakaravu ena boto ni drauniveva. E vica vata na milioni era sa vakadinadinataka na yaga ni nodra veivosakitaka vata na iVolatabu kei ira na iVakadinadina i Jiova ni taurivaki na ivola e dau vakarautaki na kena taro. E nuitaki ni na yaga tale ga vei kemuni. Me vakalougatataki kemuni mada ga na Kalou ena nomuni vulica na ka sara ga e kaya na iVolatabu!
E TIKO ena iVolatabu e 66 na ivola. Era wasei na ivola yadua ena vica na wase ra qai wasewasei tale na wase ena vica na tikina, me vakarawarawataka noda wilika. Nira volai na tikinivolatabu ena ivola oqo, na imatai ni vika ni volai oti na yaca ni ivola e dusia na wase ni ivola, na ikarua ni vika e dusia na tikina. Kena ivakaraitaki, na “2 Timoci 3:16” e vakaibalebaletaki ena ikarua ni ivola vei Timoci, wase 3, tikina e 16.
Ena totolo sara na nomu kila na iVolatabu ke o vakacega na veitikinivolatabu era volai ena ivola oqo. Kena ikuri, vakacava mo saga mo dau wili iVolatabu e veisiga? Ke o dau wilika e tolu, va, se lima na wase ena dua na siga, sa rawa ni o wilika tasevu na iVolatabu ena loma ga ni dua na yabaki.


text:
Kadavu
Yanuyanu ko Kadavu — E dua na yanuyanu e Viti.
[Veisautaki] Manumanu Vuka e Kadavu
Na i vola oqo “Manumanu Vuka e Kadavu” a volai vakatabakidua me baleta na kedra maroroi ka taqomaki na manumanu vuka e na yanuyanu ko Kadavu.
Na “Manumanu Vuka e Kadavu” e vakamacalataki ira vakaleleka na veimataqali manumanu vuka ka ra kunei e Kadavu. Oqo e will king na kedra roka, i vukavuka, i bulibuli kei na nodra i tuvaki ni bula.
A vakaitavi na tabana ni cakacaka na National Trust of Fiji e na vakadewataki vaka-Viti ni vola oqo. Keitou sa nuitaka ni ko ni na taleitaka na wilika na i vola oqo, ka me ka ni vuli vei keda kece, vakabibi na noda veivuketaka vata na nodra maroroi ka taqomaki na i you bula ni noda vanua.
E ratou vakailavotaka na tabaki ni vola oqo na RARE Centre for Tropical Conservation mai America.


text:
Ena vota na matanitu kina vale ni veivesu e $100 na udolu ena yabaki 2010 me vukea na tarai ni nodra bula na kaivesu.
Ia, e vakaraitaka na Turaga ni Ovisa Levu ni Valeniveivesu ko Ioane Naivalurua ni na soli ga na veivuke kivei ira na kaivesu ka vinakata dina na veisau.
Kaya ko Naivalurua ni na dikevi vinaka na nodra i tovo na kaivesu ni bera ni vakatarai mera vakayagataka na i lavo ni veivuke ka vakatokai na “rehabilitation grant”.
Kaya na gusu ni vosa ni vale ni veivesu ko Fred Elbourne, ni na vakatau talega na soli ni lavo ena nodra vakatutu ni caka bisinisi na vinakata na veivuke.
* Get local and international footbal news, gossip & live updates/results on your phone. Txt VSOC to 333 now.
* Get local and international rugby news & live updates/results on your phone. Txt VRUG to 333 now.


text:
SA mai yala toka na noda i talanoa mate loaloa levu ka tabaki taumada yani ena i ka 29 ni Maji e na vuku ni tukutuku ni veigauna nei Viti. E na kena nanumi ni na sega ni yacovi Viti mai na mate oqo ka ni na tete vakabuka kevaka e tauri ira na i Taukei. Ni wilika sara yani na kena i toma.
E se bera mada ga ni tabaki na i tukutuku oqori ka sa tekivu ravuravu e Viti na misila. A sa kumukumuni vata tiko na loaloa ni mate oqo e na vica vata na macawa e na uku ni loaloa ni uca kei na covulaca. Eso na vuvale era a bulu koto ga e na loma ni nodra vale. Ni sa sega ni dua tale e vo mai na dua na matavuvale, sa qai vakabalei na nodratou vale ki na dela ni nodratou yavu ka sa kedratou i bulubulu koto vakaluveni, ka qai kaburaki ga yani e dela ni vale na draunikau e so me i dranumi ni vakadraudrau ka nanuma ni a caka vei iratou.
Mai na yanuyanu veiosoosoti o Bau, e sega ni cavuka na vakaleleci ni yava ni mate ki na i bulubulu e Tailevu. E so vei ira na vakailesilesi oqori era a Turaga veiliutaki vinaka sara ka vuku, ka ra qasenivuli yaga ki na vanua. Na domo ni tagi kei na lali ni mate e a rogo tu ga e na bogi kei na siga.
E dua vei ira na Turaga nuitaki ka mate taudua e liu sa i Ratu Savenaca Naulivou, na tuakai Ratu Cakobau. Oqo e dua na dau veiliutaki vuku ka dokai raraba ena gauna ko ya.
Sa i Ratu Naulivou tale ga na i matai ni Minisita ni Veika Vakaitaukei, ka dua vei ira ka a tabaka taudua e liu na i Vola ni Soli kei Viti.
E dua tale ka a tabaka ko Ratu Tirova na Turaga ni Macuata. A mate talega ko koya e na misila. Sa ka dina sara ni qai yacova yani na vula ko Epereli ni 1875, e ratou sa bale e lewe lima na Turaga ka a soli i Viti.
E na kena i tekivu e a yaco tiko na mate vakayauyau oqori mai Ovalau vata kei Rewa.Ia, na nodra a soqoni vata yani vakalewe levu na veituraga kei na lewenivanua ki na vakasenuqanuqa vei Ratu Cakobau, vaka kina na nodra bose na kai Colo, sa qai tete ga kina vakayawa na mate oqo.
E a dewa ka tete na misila ki na veiyasai Viti taucoko. E voleka ni ko ira kece na turaga ni Colo ka ra lako mai ki Navuso, era a mate taucoko.
Ni voleka ni dromu na vula ko Feperueri, sa qai taurivaka na Matanitu vou na lawa ni korotini ni Niu Sauca Welesi, ia, sa bera.
Rui bera dina vakalevu!
A vola vaka oqo ne ko Thurston (Miss Coseni): Era veivosakitaka tiko eso me ra laki vakaitikotiko vakatikitiki yani ko ira na tauvimate. Oqori e vaka na kena bosei me viri na bai me tarovi kina na liwa ni tokalau.
E a dina sara ko koya: ko ira na a dro tani mai na nodra koro ka ra biuti ira laivi tu na tauvi mate e sa berabera sara na nodra dro, ka ni sa toboki ira koso na mate.
Ni sa vaka e kama tu na yagodra ena kaukauwa ni mate, era a qai cici yani me ra laki toni e na wai batabata. Ia, oqori sara ga e sega tale ni vakasuka kina ko mate. Na sala duadua ga mera vorata rawa kina na misila o ya me ra laiva me veitauvi tiko me yacova ni seyavu ga yani vakai koya. Na curumi batabata vakasauri e vakavuna na curu oso ni i cegu kei na gacagaca, ka mate sara na tamata.
O ira na na vavalagi dauteitei, o ira na sa vaqele tu, o ira na vakailesilesi ni matanitu vou ka vaka sara tale ga kina ko ira na i Talatala era a qai yavala me ra veivuke. Mai na nodra sasaga vata era a vakabulai kina e vica vata na drau na kai Viti, sega ni baleta ni levu vei ira na wainimate, ia, e mana ga na nodra cakacaka mai na nodra kila na i walewale ni kena qaravi na mate oqo.
E na qai tomani tale yani.


text:
ENA siga Moniti, eso vei ira na noda qase era sega ni katalau mai ena nodra sa namaka tiko mai me ra na mai veisaumi me baleta na nodra peniseni.
Era mai wawa ka mai karobo yani na vanua, era laki veiciciyaki ena baqe, me ra laki waraka na nodra i lavo, ia e sebera ga yani. E dua na turaga e cakacaka vakamatanitu e liu, ka sa vakacegu e vakaitikotiko mai Qauia, e vakaraitaka o koya ni ra sa oca saraga na wawa o ira na noda era waraka tu mera bau veisaumi.
Au sega ni katalau mai oqo ena noqu sa namaka tiko mai ni na mai caka na veisaumi me vaka eratou tukuna na tabana ni i lavo musuki.
Au sa lomani ira tale na noqu i caba era lako vakayawa mai, ka so e sega vei ira na i lavo me ra lako tiko mai veisiga e taoni mera na mai waraka tiko na nodra peniseni.
E sega ni i vakarau vinaka oqo, me keimami mai yalataki tu ena dua na ka e qai mai sega ni yaco, vakabibi ni keimami sa i taba qase tiko, e kaya na turaga oqo ka sa yabaki 70 vakacaca.
Tekivu mai na siga Moniti kei na Tusiti, era osota na valenivolavola ni i Lavo Musuki e Suva, ka vakatalega kina ena baqe era dui vaka akaude tu kina.
E sa kerea tiko na nodratou veivosoti na Tabana ni i lavo musuki na Fiji National Provident Fund kivei kemuni kece na peniseni e na vuku ni kena vakaberai vakalailai na matai ni wasewase ni i lavo ka dodonu me saumi yani kivei kemuni.
E kaya na i liuliu ni FNPF ko Aisake Taito ni vu levu duadua ni bera oya na leqa vakamisini baleta na veika me cakacakataki.
E sega ni vakamacalataka rawa na tanaba ni niusiveva oqo e na levu qiri kei ira na na lewe ni vanua e ra yaco mai me ra mai kudruvaka na nodra se bera tiko ga ni taura na nodra sede ni peniseni me vaka ka a vakaraitaki taumada mai na tabana ni FNPF ni ra na taura e na siga Moniti.
Keitou sa cakacaka sara tiko vakaukauwa me keitou na lako curuma rawa na leqa kece oqo.
Ka sa tomani tiko na kena cakacakataki e na loma ni 24 na aua me na rawa ni saumi kece kina me yacova na siga Vakaraubuka, e kaya o Taito.
E sa kerea tiko na nomuni veitokoni ki na nodratou tabana ka kaya ni sega ni ka rawarawa na kena qaravi na nodra akaude e 11,000 na peniseni ka rauta ni $100 na milioni na i lavo ena veiwaseyaki vei ira na wekada. Tukuna ni oqo ena qai vakacurumi ena nodra akaude na peniseni, ka so era na taura na nodra peniseni ena i walewale ni veisaumi eratou dau vakarautaka na kena na pension orders.
Oqo se qai matai ni gauna me cakava kina vakaoqo na tabana ni ilavo musuki na i walewale ni sausaumi ni nodra i lavo maroroi na wekada era peniseni tu.
E a levu sara na kena veitalanoa kei na kena saqati na veika oqo ena gauna e ratou sa vunautaka tiko ni na tekivutaki ena noda vanua ena yabaki sa oti.


text:
E RATOU sa vakavakaru tiko e na gauna qo na timi ni Ulunakau Babas ena vuku ni sotasota ni Nawaka Sevens.
Na timi ni Uluinakau e a tauyavutaki me veivuke ena loma ni tikina o Nakorotubu e na loma ni yasana vakaturaga o Ra.
Na timi qo e a vakaitavi taumada e na sotasota ni Namarai sevens ena yabaki qo ka vaka kina e na Marist sevens kei na Vatukoula sevens ka ratou yacova kina na kota fainala ka ratou rawata kina nai covi e $1500.
E vakaraitaka o Eliki Kaisuva ni na solia na komiti ni sotasota ni Namarai sevens e ratou sa loma soli talega e na nodratou na sauma e $465 na dola me nodra i curucuru na gonevuli lewe 31 ka ra vuli tiko e Nakorotubu District School.
Keimami solia talega e tau ya $100 na dola kina veimatalotu e na koro, e kaya o Kaisuva.
Na lotu ga e tiko e Namarai oya na lotu i kavitu, Wesele kei na Katolika.
E a solia na i solisoli oqo ko Epi Kolinivala na jeameni ni qito e Namarai e na siga Tusiti ni macawa qo.


text:
Na i wiliwili vakaviti era dau taurivaka na noda qase ena veikoro e liu.
Ena gauna e liu era sega ni dau vakalevulevuya na veika era cakava o ira na qase me vaka na magiti, se i yau. Veitalia mada ga se vaka sara e vei na levu ni magiti, ena vakatokai ga me magiti lailai, se ke tawa ena sova na magiti ena vakatokai ga na magiti me sova draudrau wale.
Na i yau ke mani vaka cava sara na kena cere ni sa bini tu ena vakatokai ga ni i yau lailai, ke mani vaka cava na vakaitamera ni vu ni yaqona ena vakatokai me dua ga na waka sarusaru se savutivuti. Ni va tu gona oya na nodra dau kaukauta sobu i ra na lelevu ni ka era dau cakava e mani tubu mai kina na i wiliwili vakaviti me vaka eda kila tu. Ni Tini na ibe e vakatokai me dua na Sasa, Tini na Tabua dua na Vulo, ni Tini na Masi dua na Doko. E sega wale ga ni i yau e wili vaqo e vaka tale ga kina na manumanu, sasalu ni waitui, i yaragi, vuaniqele kei na vuanikau. E sa koto oqo e ra na i kuri ni wiliwili vakaviti ka da vuli mai kina e na macawa sa oti. Ni wiliwili sara yani.
Tini na Waqa ni Viti - Dua na Bola
Kena i vakamacala: Mai Ra, Macuata kei Lau e dau cavuti kina ni dua na uduudu e tini na waqa ni viti. Ia, e dua na i vakamacala ni tini na waqa ni viti dua na bola; e tukuni kina vaqo, ni gauna e liu ra dau kauta vakalewelevu na waqa ni viti mera lai valu. Ni soko vata e vica na waqa ni viti oya me sa bola na mua - (bola na mua ni sa tekivu na i valu). O koya gona qo qai yavutaki mai kina na i wiliwili vakaviti qo ni tini na waqa ni viti dua na bola.
Tini na i Qavi, Taba, Titi (Tiritiri wai) na Masima - Dua na Wai
Kena i vakamacala: Ni tini na i qavi na masima dua na wai. E dau cavuti tale ga ena so na vanua ni tini na taba se tini na titi masima dua na wai. Na i qavi na i tawatawa ni masima ni Viti, vakalevu me titinidogo, sei, qai tali, vakaitubetube.
Ena so na vanua me vakataki Lomawai era dau tukuna kina vaqo ni tini na taba na masima dua na wai.
E duatale na kena i vakamacala e tukuni kina vaqo, me vaka ni a caka e Lomawai ena tikina o Wai, ena wai e kune kina me rawa kina masima era sa mani tukuna na qase me sa i wiliwili vakaviti ni tini na taba na masima dua na wai.
Tini na i kovu Vakalolo - Dua na wai
Kena i vakamacala: E dua na kena i vakamacala e tukuni kina vaqo ni vakalolo e waicala tu, nida kania e vaka tu ga eda gunu wai baleta ni waicala tu. O koya gona qo qai yavutaki mai kina na i wiliwili vakaviti qo ni tini na i kovu vakalolo dua na wai.
Tini na taga Voivoi - Dua na i buki
Kena i vakamacala: Na voivoi e dua na mataqali i tei vaka na vadra leka sega ni vua, wadrovu, drau babalavu momoto votovotoa vakasuina, dau tei na sulina. E dau bukibuki yatini na voivoi. Ni buki vata e tini na voivoi qai cavuti kina me dua na i buki.
Duanadrau na taga Voivoi - Dua na butu
Kena i vakamacala: E dua na kena i vakamacala e tukuni kina vaqo ni dau saqa oti na voivoi qai dau sigani oti ya qai butuki me malumu, ni sa malumu qai walui. O koya gona ni butuki e duanadrau na voivoi qai yavutaki mai kina na i wiliwili vakaviti qo ni duanadrau na voivoi dua na butu.
Tini na Tabakau - Dua na kau
Kena i vakamacala: Na tabakau oya na ibe drauniniu tali taqavirua. E dua na kena i vakamacala e tukuni kina vaqo ni dau tali na drauniniu e dau tu ga na kena uto se kena sui. Ni tali oti qai sigani me mamaca, ni sa mamaca na kena kaukauwa e vaka sara tu ga na kau. O koya gona qo qai yavutaki mai kina na i wiliwili vakaviti qo ni tini na tabakau dua na kau.
Ni Tini na Uvi - Dua na Duqele
Vakamacala: Ena dua na kena i vakamacala e tukuni kina vaqo ni du na i wiliwili ni uvi. Na duqele ni sa dau keli na buke ni uvi qai buli cake na qele me duducake, qai tiko sara i cake na uvi. O koya gona qo qai yavutaki mai kina na i wiliwili vakaviti qo ni tini na uvi dua na duqele.
Ni Duanadrau na Niu - Dua na Koro
Vakamacala: Ni vesuvesu e 100 na niu e robota sara ga e dua na vanua levu ia ke qai biu tale i wai ena robota e dua na vanua levu vaka sara ga e dua na koro nida raica yani. O koya gona qo qai yavutaki mai kina na i wiliwili vakaviti qo ni duanadrau na niu dua na koro.
Ni Duanaudolu na Niu - Dua na Selavo
Vakamacala: Na Selavo ena gauna e liu e se dau taurivaki kina, ia ena gauna qo sa taurivaki ga na i wiliwili vakaviti qo na tini na niu se duanadrau na niu.
Na cava e dau vakatokai ena dalo ni sa dau bini tu - Duludulumata
Vakamacala: Na dalo e sega ni wili, ia e dau bini ka vesu, tuva ga me rewa i cake. Qo e yacana na duludulumata (duludulu - oca, vakaoca; mata - tiki ni yago ka vakayagataki ena rai) Duludulumata - vakaoca na mata ena raica na i binibini dalo levu oya.
Tini na Tavaya Waiwai Dua na Buru
Kena i vakamacala: Ena so na vanua me vakataki Lau ra dau tukuna kina vaqo ni tini na niu dua na buru se ni dua na i qali. O koya gona qo e yavutaki mai kina na noda i wiliwili vakaviti qo ni tini na tavaya waiwai dua na buru.
Tini na Vonu Dua na Biī
Kena i vakamacala: Na biī na ba e dau keli i wai mera maroroi kina na vonu. O ira na qase e liu ra dau biubiuta ya tini na vonu ena loma ni ba.
Ni biu e tini na vonu ena dua na ba qai vakatokai me dua na biī. Ni yacova ga na tini na i wiliwili ni vonu ena dua na ba, ra viria tale e dua. Ke rua na bi e rawa kena i balebale oya ni sa ruasagavulu na vonu e rawa tiko ena rua na bi. O koya gona qo qai yavutaki mai kina na i wiliwili vakaviti qo ni tini na vonu dua na bi.
Tini na Dovu Dua na Qolo
Kena i vakamacala: Na qolo na sovuni dovu i cake, na tagona kei na drauna gonegone duadua e cake.
Ni dau tuiā mai e tini na dovu ra vesu vata, qai dau musu laivi taucoko na drauna me qai vo ga na drauna gonegone duadua sara i cake.
Nida rai yani eda na raica ni vaka me dua tiko ga na dovu, ia;e tini na dovu e vesu vata tiko oya. O koya gona qo qai yavutaki mai kina na iwiliwili yatini qo ni tini na dovu dua na qolo.
Tini na Qari Dua na Vatu
Kena ivakamacala: Mai Nadroga kei Rakiraki e dau cavuti tale ga ni dua na vatu e tini na tabua. Eso tale ra dau cavuta ni dua na vatu tini na lairo se kuka.
Tini na Lairo Dua na iDoi
Kena i vakamacala: Na idoi na i vesu lairo, me tini; qo me vesu vata e tini na lairo cavuti kina me dua na idoi. Ena so na vanua e dau cavuti kina na idoi me wekai.
Tini na Kuita Dua na Dali
Kena i vakamacala: Na kuita m ika ni waitui, vaqalona, sega na varina se buina;
Ni dikevi na ivakamacala ni yavu ni iwiliwili vakaviti qo, e dua e tukuni kina vaqo ni vakaibalebale na dali ena kuita.
Na babalavu ni qalokani kuita e vaka na dali. Ni sema vata na qalokani kuita vaka sara tu ga na i rairai ni dali.
Duatale na kena ivakamacala e vaqo ni rawa mai e tini na kuita e qai dau tui ena dua na dali.


text:
E SA mai digitaki o Campese Maafu me lewena na timi ni Cardiff Blues na kalavo ni rakavi mai Welesi ka me konataraki ena rua na yabaki. O Maafu e a lewena na timi ni Viti e na qito ni vuravura ka vakayacori e na yabaki sa oti mai Niu Siladi ka qito tiko ena i tutu ni duru.
E na noqu raici koya (Maafu) e na nona taura tiko na sakaramu ena qito ni vakatakata kei Niu Siladi e kauta na noqu vakanananu meu na digitaki koya, e kaya o Justin Burnel na dauniveivakatavulici ni Cardiff Blues.
E a lewena na Blues o Maafu e na nona qito tiko e na timi ni West Harbour Pirates mai Ositerelia ka sa qitotaki Viti oti vakaono ka dua vei ira na nodrau tai na timi ni Viti kei Welesi e na kai 16 kei 16 ena 2010.
E vakaraitaka o Burnell ena tabana ni qito ni BBC na nona mai sainitaka qo na nona konataraki o Maafu e na vukea cake na nona toso na Blues e na sotasota ni Pro 12 league, na Anglo-Welsh Cup kei na Heineken Cup ka ni ratou sa mai cegu e vica na dauqito rogo e na timi me vakataki Gethin Jenkins, Casey Lualua, John Yapp kei Richie Rees.


text:
ENA veivosaki kei General Ali e na mataka ni siga ka tarava (8 ni Tiseba, 2001), eratou matataki ira kina na kai Amerika o Kanala Dalton Fury mai na Delta Force, o George mai na CIA kei Adam Khan na nodrau dau vakadewavosa. A sa toka dede vakalailai e Afganistan o George ka sa i koya e tiko vua na lewa ni milioni na dola ni Amerika ka dau soli tiko vei General Ali. A yaco yani e liu ki na vanua ni veivosaki o George me rau lai sota ka veikilai rawa kei Kanala Dalton Fury ni bera ni rau qai veivosaki o Dalton kei General Ali.
Na veivosaki, me vaka ga nodra i vakarau ni veivosaki na turaga ni Afghanistan, e caka ga e na rara e tautuba. E tevu e dua na ibe vutevutea me rauta ni ratou toka wavolita e lima ga na turaga ka toka vata na i tutuvi me ratou tutuvi kina ni taratarasui tiko na batabata. Eratou tu vakayawa yani mai gaunisala levu e tolu na ligaimatau ni Delta: ko i rau o Ironhead kei Bryan, e rua na satini metia ni Delta kei Kanala Al mai na CIA ka ratou dui roqo toka nodratou dakai vakamisini na AK-47 ka dudu tale tiko ga mai nodratou dui taga na sicini kei na i yaragi kacabote viritaki.
A yaco mai o General Ali kei na nona dauvakadewa, o Ghulbiar, rau luvata nodrau i vava ka rau dabe ni veilatai toka na yavadrau me vaka noda i vakarau ni dabe nai Taukei e Viti. E rau dabe veibasai o General Ali kei Kanala Dalton, e na imawi nei Dalton e dabe kina o Adam Khan ka dabe o George ena yasana i matau.
E tekivu o George ena nona vakaveikilaitaki Kanala Dalton kei Adam Khan vei General Ali. A vakalakala o General Ali vei Ghulbiar me taroga: Commandos? A takoso yani o George ena nona kaya vei Ghulbiar: Io, tukuna vua na General ni sai iratou oqo na lewe ni Commandos ni Amerika au a yalataka ni ra na lako mai. E lewe 40 tale era na qai yaco tiko mai ena siga nimataka. Sai ira oqo na matatimi era na mai vakasaqarai Osama bin-Laden.
Sa oti ga oya, sa tekivutaka o Kanala Dalton Fury na nona i tukutuku me vaka sa vakavakarau vinaka toka mai kina. E taladrodro na vakavakadewa nei Adam Khan me yacova sara ni lai oti, ka rau vakabauta ni sa ciqoma vakavinaka o General Ali na lewe ni nodrau i tukutuku. E na gauna taucoko e vakamacala tiko kina o Kanala Dalton, e osooso tiko o General Ali ena volavola ena dua nona i vola duka lailai.
Ia, ni oti ga na i vakamacala nei Kanala Dalton Fury kei na kena vakadewataki mai vei Adam Khan, sa sega ni qai galu o General Ali ni sa kaya: O kemuni na kai-Amerika, mo ni kakua ni torova na veiulunivanua. Na kemudou i wiliwili na Delta Force e sega ni dou na rawata mo dou vakamalumalumutaki ira na lewe ni Al Qaeda.
E vakuria o General Ali ena nona kaya: Na veiqaravatu era vakeba tiko kina na Al Qaeda sa sisinai ena i yaragi kei na kakana me veirauti kei ira ena vula i liliwa taucoko. Na i wase levu ni dauvala nei Osama bin-Laden ka ra lako mai na veimatanitu era bolea me ra mate e na vuku ni nodra vakabauta. Me vaka ga na nodra vakadrukai vakaca na lewe ni mataivalu vakaitamera ni Rusia ena yabaki 12 sa oti, na mataivalu talega ni Amerika ena sega ni rawati ira na Al Qaeda. A cava dou rawata na kai Amerika ka ra a sega ni rawata na kai Rusia e na loma ni tini na yabaki?
A sega ni namaka tiko yani o Kanala Dalton ni na tavuki totolo vakaoya na veivosaki. A tauri koya sara vakamalua, oti sa qai sauma: Adam Khan, tukuna vua na General ni ko ira na i lawalawa au kauti ira tiko mai sa ira na lewe ni commandos wararasa duadua e Amerika, era tamata liga totolo ka rerevaki sara na ka era rawa ni cakava ena loma ga ni dua na gauna lekaleka.Era sega ni mai vakatatalo se vakatakakana. Sa matau vei ira na vakasota kei mate!
A sauma tale mai o General Ali: O au au a liutaka na mataivalu ni idinia ena i valu kei ira na Rusia e na yabaki 12 sa oti. Au a vakaitavi ena tara ni veiqaravatu oya me i tikotiko kau kila tu vakavinaka. Ko ira na lewe ni Al Qaeda era a tawana tu e liu na vanua tou dabe tiko kina oqo. Na veibuca kei na veidelana ka ra wavoliti kedatou tiko oqo era kila vinaka. Na veiulunivanua era tiko kina oya, era vakaraici keda sobu tiko mai ena ivakadodorairai ka sega ni dua na ka e vunitaki e matadra. Au sega ni vinakata me dua na kai Amerika me mate eke, baleta au na tarogi kina. (E rairai leqataka tiko beka o General Ali na ivakatawa ni nona taga ke mate e dua na kai Amerika).
E kaya o Kanala Dalton: General kauti keitou na lewe vica oqo ki na i yatu e liu ni veiraravui me keitou vakaraitaka vei iko kei ira na nomu mataivalu na veika keitou rawa ni cakava. Ia ni ratou yaco mai na vo ni noqu i lawalawa ena siga nimataka, keitou na tomana ka toroya cake na veika keitou na cakava. Tovolei keitou mada mo rawa ni vakadinadinataka. E sega ni tiki ni neimami veiqaravi na veisa vosa wale tiko vakaoqo.
Sa veisautaka o General Ali nai ulutaga: Na ka ga au vinakata me vakalevutaki na vakalutu bomu mai macawa. (Ena gauna oya sa vula dua vakacaca tiko na vakalutu bomu ni waqavuka ni Amerika ka ra sa dro kina na Al Qaeda kei na Taliban ki na veiulunivanua).
Yaco e keya na vosa nei General Ali, sa takosovi koya o George: E sega ni rawa ni da vakalutu bomu tiko ka tawamudu. Keitou sa solia vakayauyau vei iko na i lavo kei na i yaragi ka kena i naki mo vakarusai ira kina na Al Qaeda, ia o sega ni via cakava na ka e vinakati. Kevaka ko sega ni tekivutaka qo, au sa na kaciva e dua na mataivalu taucoko ni Amerika me ra sobu eke e na loma ga ni dua na macawa, a tinia o George. (oqo e dua na ka e sega ni via raica o General Ali me yaco, ka ni ra na saqati koya ko ira na i liuliu ni veiyavusa ena loma ni nona yasana kevaka era sa sinai yani na kai Amerika).
Sa vaka e vosavosa i yalona o General Ali ena nona kaya: Kevaka e tini na udolu na sotia ni Amerika, ena sega ga ni rawa ni ra leuti tani mai kina ki tuba na Al Qaeda. Na ka ga e yaga e na i valu kei ira na Al Qaeda sa i koya me ra vakalutubomutaki ena veivanua era tiko kina.
A sauma yani o Kanala Dalton: General Ali, ena qai yaga ga na bomu kevaka eda sa kila rawa na takete, e sega ni rawa ni da vakalutu bomu tu ena veivanua kecega me vaka nomu nanuma.
Au na talai ira na noqu i lawalawa me ra lakova na veiulunivanua lelevu e tu mai muri oya, era na vaqara na veiqaravatu era tiko kina na Al Qaeda, na vanua era kana kina, moce kina ka vanavana tiko mai kina.
Era na walesitaka vei ira na pailate ni waqavuka ka na vakalutumi na bomu ena vanua sara ga era tiko kina. Solia ga vei keitou na veika au a sa kerea oti ka keitou na muduka na i valu oqo mo cegu o iko kei ira na kainomu, ka keimami cegu talega na kai Amerika
De dina beka! a kaya vakamalua o General Ali. Sa mai tini sara talega ekeya na veivosaki ka sa vakila ekeya o Kanala Dalton Fury ni na sega soti ni rawarawa na veivosaki kei ira na i liuliu ni Mataivalu Vakayasama me vakataki General Ali baleta ni vica vata na wa verevereya era tacori koto e loma.
Ni oti na veivosaki, sa tukuni vei iratou na kai Amerika, ni na taleva ena siga oya o General Ali na vanua ni veiraravui ka rawa vei iratou me ratou gole vata kei koya. Ni ratou sa vodo e na lori, a tarogi Adam Khan lo o Kanala Dalton se cava soti a vakavola tiko o General Ali ena gauna ni veivosaki, a sauma ga o Khan ena nona kaya: E sega sara ga ni dua na ka lailai e bau vola. Sa kila sara ga e keya o Kanala Dalton na veilecayaki e tiko vei ira na i liuliu vakayavusa vakataki General Ali.
Ni ratou se bera ni yacova yani na vanua era tiko kina na lewe ni mataivalu nei Ali, eratou sa raica na kai Amerika e dua na i lawalawa levu ka vaka era gole mai na veimatanitu.
E kerea o General Ali me kele mada na lori ka me na vosa mada vei ira na tu oya.
E ratou sega ni sobu na kai Amerika, vakalailai eratou sa siqema ni o ira oya era dauvolaitukutuku ka dauveitaba ni niusiveva, walesi kei na retio yaloyalo mai na veimatanitu.
Sa sega ni qai bera o Kanala Dalton, ni sa naulu na lori ka ratou drutia lesu ki na nodratou keba. E dua na marama ni Valagi a muri iratou ena kena totolo ena nona motoka, ia e tarovi koso ni sa butuka vakasauri na bereki o Kanala Dalton ka lade ki tuba e dua na sotia nei General Ali kei na nona dakai vakamisini me vakarereya na marama oya. Ia o General Ali kei na sotia oya, e rau qai dui vaqara lesu nodrau gaunisala ki na keba.
Ena bogi oya, sa vakayacori kina na veivosaki e na rumu levu ni CIA. Sa vakadewataki vei General Ali nodratou sega ni vinakata na kai Amerika me ratou raici se tabaki mai vei ira na tabana ni i tukutuku mai na veimatanitu.
E kaya o General Ali ni sa na raici na tikina oya.
E vakabibitaka o Kanala Dalton vei General Ali ni sa rui bibi me kauti iratou voleka sara ki na vanua era tiko mai kina na meca, me ratou raica na i tuvaki ni vanua me rawa ni ratou mai vakarautaka na i tuvatuva ni nodra kabai ka ravuti.
Ni ratou se veivosaki tiko ga, sa curu botolaki yani e dua na turaganivalu nei General Ali me lai vakaraitaka na i tukutuku ni veiraravui ena siga oya.
Era vakalala e tolu na qaravatu ka ra vakamatei ira na Al-Qaeda.
E mate talega vei ira e so, ia ko ira na bula era sa votai vakavinaka ena ise ni i valu (na i yau kei na kakana). Era sa suka lesu mai ni sa bogi.
A taroga na turaganivalu oya o Kanala Dalton: A cava dou sega ni taura dei tiko kina na veivanua dou sa rawata? A cava tale dou sukava mai? E rai vakababa vei General Ali na turaganivalu ka kaya: Keimami dau suka mai ni sa bogi, ka ni buto ka rerevaki vakalevu ena bogi.
Eratou sa qai kila e muri na lewe ni Delta ni ko ira na lewe ni veiyavusa, era dau vala ena siga e na kena kaukauwa taucoko, ia ni sa dromu ga na siga, era sasaga sobu kece tale mai ki na nodra keba ka ni donumaka tiko na vula ni lolo na Ramadan ka 30 na siga na kena dede.
E dua vata tiko ga na i Vola Tabu ka dua ga na kalou eratou vakabauta na mataivalu vakayavusa ka vakakina ko iratou na lewe ni Al-Qaeda.
Kena duidui ga, ni gauna eratou siro sobu mai kina na mataivalu vakayavusa me ratou mai kana ka vakacegu, era taura lesu tale na lewe ni Al-Qaeda na vanua vata ga era a se qai rawata na mataivalu vakayavusa e na siga oya.
Ena siga ka tarava, eratou sa baci lai tekivu vou tale mai ruku ni ulunivanua na mataivalu vaka yavusa.
Sa rauta bagi me sega ni toso tiko na i valu nei General Ali!
Ni sa vakarau moce tiko o General Ali ena bogi oya, sa tukituki e nona katuba o Kanala Dalton. E kaya na yadra ni sa sega ni kena gauna oya me vakasosataki kina nona i liuliu, ia e kaya vua o Kanala Dalton ni kerea ga e dua na gauna lekaleka.
E kauta tiko yani o Kanala Dalton e dua na i yaragi ka sega tale ni dua na mataivalu e vuravura sa tiko vua e na gauna oya. Aya na matailoilo ni bogi ka rawa kina vua me raica na ka kece e loma ni butobuto loaloa me vaka ga na rai ena sigalevu tutu.
A vakamacalataka vakamatailalai ni bera ni qai vakatokara vei General Ali ka kerei koya me curu mada ki tuba ka vakararai. Sa ka levu na qoroqoro nei General Ali.
Ia a kaya vakamalua ga vua o Kanala Dalton: Oqori na i yaragi keitou na kunei Osama bin-Laden rawa kina ena bogi buto, ia, ena sega ni raici keitou rawa o koya.
Ena qai kuri tale yani.


text:
E RIKOU na yagona, ka sega ni vakabauta o Sepeti Matararaba ni nona gole vakacakacaka ka laki sotava na cakacaka ni vakacuru ena dua na burekalou mai na koro o Vunaqoru e Nadroga. Tukuna o Matararaba ni oqori talega na gauna e sa qai vakadinadinataka ni levu vei keda na i taukei, ena gauna oya, ena 1980 vakacaca era se vakabauta tu ga na cakacaka ni vakacuru.
E levu vei keda na i Taukei, eda sega ni taura matua sara na lotu va- Karisito, me da qarava na Kalou bula o Jiova me noda i Vakabula ka da vakabauta ni o koya ga na Kalou ka sega ni dua tale. Eso tale era se taleitaka tikoga na qarava na Kalou- vu me yacova mai nikua.
Keitou a laki cakava na i talanoa ni nodratou koro makawa kei na bure-kalou, ia keitou sega ni kila ni sa caka sara tikoga na cakacaka ni vakacuru.
E lose yaqona tu o ira na vakacuru oqo, e dabe tu mai cake o koya na Bete. E ratou via lewe va toka na turaga eratou qarava tiko na cakacaka oqo. Era sa qai vatonaka tiko na yaqona esa lose oti tiko oya, e kaya.
E dua na ka na noqu rere, kei na noqu taqaya.
Ia, oya na veika eda dau sotava ni da qarava tu na noda cakacaka duidui esa lesi vei keda. E dua tale na vanua e gole kina o Matararaba oya mai Dawasamu. Ena vale nei dua na turaga au gole kina e dau maroroya tiko o koya na i moto.
E kaya o koya ni oqo e nodratou i moto ni kawa, ka ra dau qarava tu mai o ira na nona qase ena gauna e liu.
Ena gauna e kama kina na nona vale na turaga oqo, e kidacala ni qai vukataki koya ga vakai koya e tuba na i moto oqo, ka qai laki tau sara ena veikarasi e tautuba.
E a gole tu ena i teitei na turaga oqo, ka qai cici yani o ira na cauravou mera laki tukuna vua ni sa kama na nona vale. O koya na turaga oqo na nona yaco ga mai, e vaqara ga o koya na i moto ka sega ni leqataka tale e dua na ka.
Keitou kidacala ni sa qai laki kunea mai veico.
Ena nodrau veitalanoa tiko na turaga oqo kei Matararaba, taroga sara vua o Matararaba se cava e maroroya tiko kina na i moto oya.
E tukuna ni oya na i moto ni nodratou kawa, ka maroroya tiko me rawa ni ratou vuli vinaka na luvena.
A mani tarogi koya sara o Matararaba, se ratou sa vuli vinaka tiko ratou na luvena?
Kena i sau, ni sega, eratou mai yaco koso tikoga ena nodratou vuli, ka sega ni dua e bau yacova madaga na Fomu e cake ena sekeniri se ki na univesiti, e kaya o Matararaba.
Tukuna sara vua na turaga ni Dawasamu oqo o Matararaba, ni kevaka e vinakata me na mana na veika e vinakata, e dodonu mena vakacabo i soro taka e dua na wekana voleka, me nona i madrali.
E kaya o Matararaba ni sa besetaka sara ga o koya na turaga oqo na via mai vakabekabea tale tiko na vakatevoro vakaoqo, e vuluvulu sara ga mai kina, ka laki vakasuka tale na i moto oqo.
E vakatu oqori e so na noda bula na kawa i taukei ena veigauna sa sivi, ena nodra dau maroroya tu eso na veika era nanuma ni na vinaka kina na nodra bula ena vuku ni vakabauta makawa nodra na noda qase, e kaya o Matararaba.


text:
LEWE levu era kila na i balebale ni yacana Kubuna ka ra dusimaka ni oqori e dua na Matanitu Vanua. Ia, mai na kena i tekitekivu se o cei e tauyavutaka, e sega ni levu soti sara na lewenivanua kawa i Taukei era kila vakavinaka.
E na dua na vakasokumuni i tukutuku ni vanua e vakayacora na tabana ka qarava tiko na i tukutuku makawa, e virikotori kina e dua na i tukutuku nei Ratu Isoa Natuiituba mai Bau me baleta na Yavusa Kubuna. E vaka koto oqo ne na veika e a cauraka e na nona soli i tukutuku kina.
E tolu na i tukutuku ni uma tamata ka yacana tiko edaidai na Yavusa ko Kubuna. E tukuni tolutolu ni sega ni macala vinaka kevaka e tukuni wale ga e dua.
Na Ulumatua
E a tauyavutaki Kubuna taumada ko Vueti, a watina ko Raluvenibatiki, vata kei ira na nodrau i lawalawa. Ko Vueti oqo e luvei Paula, na Ratu mai Moturiki, ka tinana ko Bunonitokalau, na luvei Roko Mautu mai Verata. Ia, ko Paula na luvei Buisavulu se Buiniseniivi, na ulumatua (yalewa) kei Lutunasobasoba.
Matai ni Tukutuku
Sa dei na i tikotiko mai Kubuna, e a qai yaco na i valu levu mai Nakauvadra ka kainaki ni a taya kina na waka ni vugayali ko Vueti, ka qai vure mai kina na wai ka qai luvu kina na nodra koro ni valu ka nodrau ko Nacirikaumoli kei Nakausabaria, vata kei ira na Mataisau.
E lagilagi ko Vueti e na ka e cakava ko ya, ka ra mani vakaliuci koya kina na veimataturaga ka lako e na i valu oqo. Sa ra mani wase kina na tamata mera vakarorogo vua, me macala tani mai Verata, Rewa kei na veivanua tale e so. Ia, e so vei ira na laki vala oqo era a vakasavi mai nira dau kanaka yarua tiko, ka ni so vei ira na laki vala oqo era a mani gole sara yani vaka ki Navosa, so vaka ki Matailobau, so ki Wainibuka, so ki Viria ka vakatalega kina ki na veivanua tale e so.
Ni sa oti na i valu oqo e sa qai biuti ira mai na nona ko Vueti mera lesu tale mai ki Kubuna. Ni bera na nodra lesu mai oqo era sa buli Vueti oti kina me i Liuliu ni Valu mai Nakauvadra, ka yacana buli kina o Roko Tui Bau.
Sa i ira oqo na muri koya voli mai:- (1) Sauturaga se Sausauvou (2) Tui Kaba (3) Vusaradave (4) Matanivanua
Yavusa Ratu
E nodra i liuliu tiko mai na Sauturaga ko Rasari e na Yavusa Ratu: ko ira na Tuikaba ko Lewanavanua; ko ira na Vusadrave ko Rabalabala; ko ira na Matanivanua ko Lekaliu.
Nira sa yaco mai ki na gusu ni wai ko Drauinaleka, na Wainibuka sa mai yala e kea ka gole yani ki lomai Nakorotubu.
Era a lewa vata me sa so e toka yani, ka me ra yavoca mai na veimataqali mera sa vakatawa vanua ko ya, ka ra sa butuka oti mai. Sa mani nodra i liuliu na vakatawa ko Bulibulivanua, e dua vei iratou na Sauturaga.
Na nodra kawa na lesi oqo mera vakatawa na vanua era sa butuka oti mai, sa i ira na lewe i Nakorotubu tiko edaidai, ko ira ka ra dau cavuti tu mera Gonesau, me baleta na nodra veikacivi nira sa veitalatala.
Ia, nira sa takali mai ko ya ko ira na lako vata mai kei Vueti, ka qai laurai ni ratou sa toka kece yani vei ira na vakatawa mai Nakorotubu ko iratou na Navusaradave.
Mai kea era sa qai baci mai toka vakadede tale e na dua na vanua e na bati ni Wainibuka ka ra vaka toka me yacana ko Nayavu, ka yaca ni kena matasawa o Kubuna. Sa ra baci lewa tale me vakatawai na vanua ko ya, sa mani wase kina e so vei ira na Sauturaga, ka so mai na Tui Kaba me nodra i tavi na qarauna na i tikotiko mai Nayavu.
A nodra i liuliu ko Lewanavanua.
E na nodra mai toka ko ya ni sa bera na nodra veitalatala, e sa ono na nodra koro ko Nayavu, Nakorovatu, Drekeniwai, Naseuvou, Mataiba kei Uluibau. Ko Vueti e a vakoro mai Nayavu, ko Lewanavanua mai Nakorovatu.
Ni ra sa vakatawa kece tiko na veikoro oqo, sa ra qai yaco mai na Qalivakabau ena nodra lako sobu mai Nakauvadra.
Era mani vakatikori mai Nasau voleka ki Naveicovatu. Dede vakalailai e ratou sa qai yaco tale ga mai ko iratou na nodra turaga na Vusaradave vata kei iratou na Rokowiri ni ratou sa biuti Nakorotubu tale mai, ia, ko ira ga na lewe ni nodratou mataqali era sa mani biu tu yani ka sa i ira ka a vakatawai Saivou tu edaidai.
E a mani lewa ko Vueti me ratou liu sobu mai. E ratou a mai toka mada mai Naitasiri, mai kea ratou qai mai vodo mai Drekeinakelo.
Ni namaka na kena i kuri ka tarava.


text:
E sa oti oqo e dua na vula na kena vakanadakui Viti na ualuvu ka vakilai na kena vakacaca mai na Mua-i- Ra ni noda vanua.
Eratou sa cakacakataka rawa na Tabana ni Teitei ni sa na mai lutu ena $16 na milioni na i sau ni veika vakailavo ena noda vakau kakana kei na vuanikau ki valagi.
E rauta talega ni $15 na milioni e sa na sega talega ni rawati mai na kakana e dau volitaki vei ira na veiotela ena noda vanua. Oqo ena kena laurai na vakacacani ni i teitei ni kakana draudrau kei na vuanikau e vakarautaki tu me baleta na makete e valagi kei na nodra vakani na noda saravanua kei na vulagi era dau mai tiko ena otela. Tukuna o Uraia Waibuta na i vakailesilesi liu ni tabana ni teitei ni tikinao Mavua, e rauta ni 80 na pasede na vakacacani ni teitei ena vanua oqori.
Ena gauna oqo se caka tikoga na veiqaravi ni veivakacokotaki ni bera ni na qai tekivu tale na teiteivaki vei ira na noda dauteitei ena Nasigatoka.
Na vakacaca oqo e esitimetitaki tiko ena vanua o Nasigatoka ka dua na vanua e dau kau mai kina vakalevu na kakana draudrau kei na vuanikau me rawa tiko kina na veivakani vei keda na lewenivanua e Viti kei ira na noda vulagi saravanua.
E vakaraitaka o Waibuta ni gauna oqo e sa na vakatabakidua tikoga na noda vakanuinui ena kakana draudrau mai Ba, Ra kei na Vualiku.
Ena tabana ni bula, tukuna o Peni Namotu, na gusunivosa ni tabana ni bula ni rauta ni $30 na milioni na i sau ni kakana era sa vakamai se buluti ka ra sa vakacacani ni mai oti na ualuvu ena mua ni vula sa oti.
Tukuna ni ratou dau cakacaka vata kei iratou na ovisa kei na mataivalu ena kena laki buluti se vakamai laivi na kakana era sa biu laivi oqo ka ratou sa vakarota mai na tabana ni bula.
Na kakana oqo eratou sa raica matua talega me ra kakua ni kania na lewenivanua kei ira na dau laki vaqara kakana ena i benubenu.
Ena gauna talega e caka tiko kina na vakatatabu ni veilakoyaki kei na veitosoyaki ena vuku ni dua na leqa tubukoso, era dau sega talega ni vakatarai o ira na caka bisinisi ena tomi kaukaumea kei na benu tale eso me ra na veiqaravi. Oqo na kena rivarivabitaki tikoga ni rawa ni na laki volitaki na kakana kei na i yaya tale eso e vakaroti ni sa ca vei ira na lewenivanua era dravudravua.- ka ra dau rawa e na sau lailai ni i voli, ia era sega ni kila ni rawa ni laki vakaleqai ira.


text:
E DUA na ka na nodrau marau na veitacini o Adi Naulumatua Vuniwaqa kei Adi Mailakeba Vuniwaqa e na nodrau sa mai butuka sara na vanua ka dabe tiko kina na Vatu Kaci ki Lau. Na vatu qo e vakatokai kina me Vatu Kaci ki Lau oya ena nona dau mai dabe kina o Saroni Cava me dau vakanananu lesu tale kina nona dela ni yavu ki Ulunikoro.
Au marautaka saraga vakalevu na noqu mai raica na vatu qo, e kaya o Adi Naulu.
Sa dede na neitou nakinaki tiko me keitou mai raica na vatu ka sikova na bulubulu nei neitou Tua, e kaya.
Io oqo keitou sa mai yaco rawa i Beqa, e kaya o Adi Naulu.
Na kena sikovi na Vatu Kaci ki Lau, e ratou a veivosakitaka ga na vuvale ka kawa mai vua na turaga ka sa mai davo koto e na koro ko Dakuni e na yanuyanu vakaturaga o Beqa.
E vakaraitaka o Taniela Naisua e dua vei ratou na turaga ni Nasaqalau ka veikau tiko ni o Saroni Cava Tui Lau e ulumatua ka sa mai davo koto e Beqa ena nona sa nakita me lako tani mai Ulunikoro e na vuku ni nona sa digitaki o tacina me taura nai tutu ni veiliutaki.
Na turaga qo o Saronicava e turaga sau ka tiko vua na mana, e kaya o Naisua.
Keimami na lako tiko mai qo keimami makubuna vakavica ka so vei keitou sa tiko mai Toga Matanisiga e na gauna qo, e kaya.
O Adi Naulu e sa vakaitikotiko tudei tiko mai Malevani e na vanua levu o Ositerelia.
Ia na lakolako ni kena laki samaki na bulubulu nei Tui Lau e ra a veivosaki kina na nona dra dina ka ra sa vakaitikotiko mai Togamatanisiga kei ira na tiko voli ga e Viti.
Ia e a mai vakavotukana na sasaga qo e na Vakarauwai sa oti e na kena sa mua nai lakolako vakaturaga ki Beqa e na koro o Dakuni me laki vakayacori kina na veika esa nakiti tiko.
Ni da raica na vatu qo e da rawa ni tukuna ni turaga oqo e dua na turaga levu ka momoqaqa, e na vuku ni vatu qo na Vatu Kaci ki Lau ni balavu ka levu. Ia, e da qai vakasamataka na nona rawa ni vakaduria me dau mai dabe kina ka kaci lesu ki na nona dela ni yavu. E na gauna qo ese dabe vinaka tiko na vatu qo e na gaunisala takoso mai Dakuni me gole vaka ki Lalati ena ruku ni koro makawa ka koro ni valu oya ko Vagadra.
E sa dua na ka na nodratou marau na makubuna vakavica na turaga qo ko Saronicava e na nodratou sa mai samaka na nona i bulubulu ka ratou ubia talega.


text:
E NA macawa sa oti e da wilika kina na nona tadu mai ki Viti na i ka tolu ni lakolako ka ra vodo mai e na waqa na Kaunitera. Sa koto oqori na i kuri ni talanoa.
Sa vakatoka me yacana o Ravouvou ni Burotu koya talega sa yacana o Rovarovaivalu. Ni sa tubu na gone me levu mai sa via vakatasosoko, sa mani caka e dua na waqa Latoka me vaka na i kato ni Bakanawa, sa bau waqa levu sa rauta e lewe 3, se 4 me vodo kina.
Ni kasonaki oti; sa lomai Ravouvou me ratou vakatasosoko kei na lewe tolu na luvedratou na Dau ni Soko.
Ni ratou sa vodo, sa donuya na gauna sa bula kina na cagi, ka ratou sa mani savu kalia sara yani; ka sa lewa toka na mua o Ravouvou, i cama o Matuku, i Mua la, me sa uli na waqa i Muala. Ni ratou yaco i vanua, eratou sa vakatoka na yanuyanu oya me yacana o Muala (Mua la) ka yacova na siga oqo. Oti sa qai lomai Kubunavanua me sa biu o Burotu, sa vakarewa na Kaunitera mera sa lako mai, ni sa yali o Ravouvou, ia ni ra soko tiko mai me qarai iratou, sa votu mai e dua na yanuyanu sa koto i Naivatoto. Sa lomadra me sa cavu na waqa me sa uli kina.
Ni ra yaco i Daveta era sa vakatoka me yacana o Daveta Tabu. A vanua era cabe kina, sa yacana o Muaicabe, na vanua era vola vanua kina sa yacana Naqumuivola, ia na koro era tara taumada sa yacana o Naisogotokalau, ka yaca ni yanuyanu o Totoya. Ni ra tiko dede vakalailai, eratou sa tawase na veitamani, o Kubunavanua sa tara na koro o Tovu me nona. Ia o ratou na luvena, eratou sa lai tiko i na yasa o Keteira. E muri, ratou sa tawase tale na gone. O Ravula kei Kolimatua eratou sa lako mai i Muala vei Ravouvou, ka ratou tiko kina. Ia sa tikoga mai Keteira o Delainauluvatu. Eratou sa yaco e muri me Kawa ni Tui na gone, ka Kawa ni Sau o tamadratou.
Ni ra sucu tale e muri eso na luvena, era gone, era sa cavuti ena yaca i tamadra, Me Kawa ni Sau.
Eda sa kila ena i tukutuku oqo, ni ratou sa yaco kece mai i Viti na waqa e tolu, era vodo mai kina noda qase me vakatawa na vanua. O ira na liu mai ena Rogovoka a lewena era tiko mai Naicobocobo, Vanualevu; ai karua na Kaunitoni, a lewena era tiko mai Nakauvadra, Vitilevu; ikatolu na Kaunitera, a lewena era tiko mai Totoya, yasayasa Muala. Qai muri mai e dua na waqa dauvoce yatu, erau ciri mai Toga ka kasa i ucui Suliyaga mai Beqa. O ira oqo ra vakatawa taumada na vanua o Viti.
Mo ni kila na turaga kei na marama, ni sa na tasere na itukutuku ena veivula me drodro yani e delai Viti na kawa tamata, o ni sa na qai kila kina nomuni dui kawa; kei na yaca ni nodai tutu dina vakavanua eda tu kina kei na yacana noda qase vu eda sa tubu maikina. Mo ni yavala mada ka sauma na i Tukutuku Vakalotu, de o bera, ka sega ni o kilai iko vinaka ena kawa o tu kina.


text:
Ni sa vakasalataki tiko na lewenivanua dauvolivoli mo ni mai raici ratou na Matabose ni Dauvolivoli (Consumer Council of Fiji) ke ni kunea eso na nomuni voli kakana ka sega ni vinaka na kedrai tuvaki se laurai tiko kina eso na ka e sega ni dodonu me tiko kina.
Mai soli tiko na vakasala oqo ena vuku ni nodratou a lai kudruvaka vua na Matabose edua na matavuvale mai Raiwai ni ratou kunea edua nai sele ni bata ena loma ni madrai ka vakabauti ni rai a bali kei na madrai ena gauna a caka tiko kina ka mani guilecavi vakacalaka.
E ratou tukuna na matavuvale oqo ni madrai a mai kunei kina na leqa oqo, e a voli taumada mai na sitoa na Shop N Save i Nabua ena bogi ni Vakaraubuka, Epereli ka 15 ni siga.
Nai tovo dokadoka e ratou qai vakaraitaka mai nai valesilesi ni sitoa oqo ena nodratou beitaka na Dauvolivoli oya ni a rairai sosomaka beka iloma na sele ni bata me boroya edua nai yaloyalo ca me baleta na sitoa levu oqo, e vakaraitaka nai vakatagedegede ni tovo ni veiqaravi nei Shop n Save..
E rui ka bibi me ra vulica na dauveivoli oya na nodra dau valiuci ira na nodra dui Dauvolivoli ena veigauna kece e tubu koso mai kina na leqa ni ivoli ka me ra kakua ni dau biligi laivi.
Ke ra sa dau sakitaka ena nodra dui tukutuku tabaki ni o ira edua na sitoa e vabibi taka na nodra kasitaba, ia me ra varaitaka sara ena gauna e dau tubu mai kina na leqa vaoqo.
Me ra dau vulica na dauveivoli ka me ra kila ni ke sega o ira na Dauvolivoli ena sega ni toso rawa na nodra bisinisi.
Ka yaga gona kina na nodra varaici na Dauvolivoli ena nodra dui leqa vakavolivoli ka vukei.
Na leqa oqo e varaitaka vakamatata tu ni voroka tiko na lawa ni kakana vakatokai tiko vakaperitania na Food Safety Regulation 2009, ka sa va takerekere tiko na Matabose ki na Tabacakacaka ni Bula ka ratou raica vatabakidua na veika me baleta na kakana se Food Unit, me ratou totogitaki Shop n Save.
Ena tu beka eso na Dauvolivoli era na wilika tiko beka oqo se ra sa rogoca nai tukutuku oqo, ka ra sega tu beka ni kila na vanua me ra kauta kina na nodra kudru.
E vakavinavinakataka na Matabose na nodratou mai varaitaka na leqa oqo na matavuvale oqo mai Raiwai ka sa vakamasuti kemuni na Dauvolivoli o ni na rai lako curuma beka na leqa vata tikoga oqo, mo ni mai rai va na Matabose ena gauna o sota kaya kina.
Mo ni kila na Dauvolivoli ni kena toso vinaka edua na bisinisi se bisinisi cava ga, e vakatau sara tu ga vei keda.
E ka bibi gona kina na nomuni yalo vata na Dauvolivoli mo ni valataka tiko na nomuni dodonu ka gusuna tiko mai ena vukudra na kena vo tale na Dauvolivoli ena kena talaraki laivi na mataqali cakacaka vakailoa ka ra dau cakava na dauveivoli.
Ena gauna madaga oqo e via kila na Matabose se rawa vacava me lai tu ena loma ni dua na buli madrai edua nai sele ni bata?
E via kila talega na Matabose se itotogi cava ena biuta na sitoa vei koya e vacalaka taka na buli madrai, ka na rawa ni vadeitaki keda ni na sega ni yaco tale na leqa oqo?.
E sa dodonu kina vei keda na dauvolivoli me da na dau qaqarauni e na veivoli e da dau vakaitavi kina vakauasivi na veisitoa kei na veika e voli.
E dua na ka bibi talega na noda dau vakanumi ira na luveda e na veika e voli mai me da na dau raica vakavinaka baleta ni rawa ni tiko e so na veika e sega ni namaki ni na rawa ni veivakaleqai ke sega ni qarauni.
Sa dodonu me da na dau vakasalataki ira na luveda ekvaka e ra dau talai na sitoa.


text:
Na Veitarataravi ni Veigauna vaka i Isireli kei Jiuta
[Veisautaki] Na i Vakatekivu
[Veisautaki] Era Yaco ki Ijipta na Isireli
Era tiko vakabobula ka kawa i Jekope mai Ijipta rt. 1700 - rt. 1250.
Na gauna ka cavuti kina ni 'rauta tiko na yabuki ka cavuti, i vakaraitaki ni veituba yabaki e na kena gauna ka cakacakataki Iesu.
Na yawa ga yani ki muri na veiyabaki, na kena dredre ni dodnu sara na veiyabaki e cavuti.
Ni sa mai mate ko Solomoni e na 931 BSK, ki na gauna ka taba-i-vakaro kina vakalawa ko Sairusi (Tui Perisia) 538 BSK, Sa viavia mai dodonu sara na vei yabaki e cavuti, ia e se rawa tiko ga ni veicalati e na maliwa ni dua na yabaki yani ki muri; se dua na yabaki mai ki liu.
Era biuti Ijipta mai na Isireli e na ruku ni veiliutaki nei Mosese rt. 1250. Na nodra i lakolako na Isireli e loma ni vanua liwalala. E a soli kina vei Mosese na i vakaro e Tini mai na ulunivanua ko Saineai rt. 1250 - rt. 1210.
[Veisautaki] Curumi ka tawani na vanua ko Kenani
Sa liutaka ko Josua na i matai ni lakolako ni curumi ni vanua ko Kenani, rt. 1210.
Sega soti ni maucokona sara na lewa ni nodra tiko na veimata yavusa ni Isireli, ka ra mani vakayagataka na kaukauwa ni nodra lewa na Dauveilewai ka veiliutaki kina.
[Veisautaki] Na Matanitu Cokovata ni Isireli
- Na Matanitu Cokovata ni Isireli
- Na Makanitu Vaka-Jiuta (Matanitu e na Ceva)
[Veisautaki] Yabaki ni sucu oti na Karisito na Kauvakavesu kei na veisereki ni lesu tale
Era kauvakavesu ki Papiloni na Isireli ni vakavuwai oti ko Jerusalemi
- Tekivu na kaukauwa ni Matanitu ki Perisia, 539 BSK.
- Sa Iewa ko Sairusi me ra sereki ka lesu tale na Jiu, 538 BSK.
- Tauyavutaki na yavu ni Vale ni Soro, 520 BSK.
- Taracake tale na bai kei Jerusalemi, 445 - 443 BSK.
[Veisautaki] Na Gauna e na Maliwa ni Veiyalayalati Makawa kei Na Veiyalayalati Vou
Tauyavutaka na Matanitu va-Kirisi e Palisitaina ka Alikisada na Kalevu, 333 BSK.
Liutaki Palisitaina na Saleukiti, ka kawa talega ni dua tale na Turaga-ni-valu levu nei Alikisada, ka rawata talega na lewa ni vanua ko Siria, 198 - 166 BSK.
Era yavala na Jiu e na ruku ni weiliutaki i Juitasa Makabiasi ka ra rawata kina na nodra tu galala. Sa qai liutaki Palisitaina ki Jiutasi kei ira na nona yavusa na Eisamoni, 166 - 63 BSK.
Sa tauri Jerusalemi ko Pomopei, e dua na Turaga ni Valu levu ni Roma, 63 BSK.
Era sa qai digitaki tiko mai Roma na Tui ka ra vakarongo ki na kena lewa ma ra liutaki Palisitaina. Ka dua vei ira ko Eroti na kavelu, ka liutaki Palisitaina e na yabaki 37 BSK ki na 4 BSK.
[Veisautaki] Na Gauna ni vei Yalayalati Vou
Na susu i Jisu.
Vunau voli ko Joni na Dauveipapitaisotaki; na Papitaiso i Jisu ka sa tekivu talega kina na nona veiqaravi.
Na mate kei na Tucake tale i Jisu.
Na veisau i Paula (Ko Saula na kai Tasisi) rt SK 37.
Na laumotu i Paula rt SK 41 - SK 65.
Na i otioti ni tiko vakavesu i paula rt SK 65.