text:
“Ia ni da sa qai vakadonui e na vuku ni Nona dra, e na qai rawarawa cake me da vakabulai mai na cudru e na Vukuna.” – Roma 5:9
Na vakabulai e sa imatai ni kena yaga na dra i Karisito ki na noda bula. E dina ni da sa veitalanoa e na ulutaga oqo e na veisala e so e na ivola oqo, ia e na vinaka me da dikeva vakavoleka cake, baleta na kena rui bibi.
Vei ira kece na veika e sa vakatakila vei au na Kalou, e sega ni dua e lauti au vakalevu cake mai na noqu vulica, ni uto ni vakabauta dina, ke da biuta vakatikitiki mada na duidui ni vakatavuvuli e so ka tu e na veimata lotu duidui, o ya, ni veivakabulai e basika duadua ga mai na dra nei Jisu Karisito. Na dina oqo e vakadeitaki vakaruasagavulu-ka-lima e na Veiyalayalati Vou, o ya ni dra nei Karisito, e sema dei tu ki na kena veivakabulai na Nona mate.
Au vakabauta, na imatai ni gauna e sotava kina na dra i Jisu e dua na tamata, e na nona ciqoma ki na nona bula e na vakabauta, o ya e rairai dua na gauna e na vakaibalebale ka vakavu veisau duadua e na nona bula. Na tamata vakabauta taucoko ka ra sucu vou tale, era vakila na veisau oqo ni ra sotava ka ciqoma na dra i Jisu, e na dua na sala e tatara vakatitobu ki na nodra bula vakayalo, ni ra veivutuni ka vakabauta na Kalou e na vuku i Karisito. E sega ni dua na ka e vuravura oqo e rawa ni vakatauvatani kei na nona vakila e dua, na veivakasavasavataki kei na veivakavoui, e na gauna e vuya tani kina ko Jisu na ivalavala ca kei na caka cala kecega.
Ni taurivaki na dra i Jisu ki na nona bula e dua, e savata laivi kece na nona dukadukali, ka na savasava vuka e mata ni Kalou. Sa dua na ka na levu ni reki e vakila e dua na tamata ni sa sucu vou tale! Ni da raica e dua na tamata vakabauta vou vakaoqo, e na vaka beka ni da raica tikoga na tamata makawa, ka ni sega ni veisau na kena irairai vakayago kei na nona itovo. Ia, na kena irairai vakayago o ya, e dau vaka me rairai vou e na veisala e so. Eda rawa ni vakila e dua na veivakavoui e sa ovica tu e dua na gone sucu vou vakayalo ni Kalou. E vakavuqa, ni dau vaka e dua na serau kei na totoka vou e sa curuma e dua vakaoqo.
Ia, na veisau ka yaco e loma, e na gauna ni sucu vou, e sa dua na ka e dredre me vakamacalataki, ka sa dua na ka duadua e tawa kilai rawa e na bula vaKarisito. E kaya vei keda na iVola Tabu, “Ia kevaka sa tu vata kei Karisito e dua na tamata, sa qai buli vou: sa lako tani na veika makawa; raica, sa yaco me vou na ka kecega” (2 Korinica 5:17).
Na veisau lelevu duadua, era yaco e lomana, yalona kei na nona vakasama na tamata sucu vou. Na yalo beitaki (guilt) ka dau vakabobulataka tu mai vakadede na tamata oqo, e sa taluva mai vua. Na yalo beitaki e sa dua na mate ni vakasama veivakaleqai levu duadua e rawa ni sotava e dua. E dau taubibi ka vakavu lomaleqa ki na nona bula, me vaka e dua na mavoa e sega ni mavo rawa.
Na yalo beitaki e dau rawa me vakayadrati keda mai na moce, me veivakarerei e na veibeitaki e sa katakata dina. E dau bulia na ilatilati e na keda maliwa kei ira na wekada, ka dau vakatanitaka na itovo ni noda veitokani kei ira na tamata, ka vu mai e na levu ni lomaleqa. E dau veivakabobulataki vei keda e veigauna ni da vakila ni vakawadrava kece tiko na ka eda cakava. Na yalo beitaki e sa dua na iyaragi warumisa ni veivakarusai nei Setani.
Ia, na vanua e drodrova na dra i Jisu, e vui tani mai kina na yalo beitaki kecega. Ni basika mai na veivakabulai dina, e kau laivi kina na yalo beitaki kecega. Ni yali na yalo beitaki, e sereki na yalo me vukatubu cake me vaka na yalo i Atama, e na nodrau a gade voli kei na Kalou e na mudremudre ni siga. (Vakatekivu 3:8.) Ni yali na yalo beitaki, e sereki me galala na vakasama me rekitaka na veikilai kei na Kalou ni veivosoti, e na veisala e se sega ni bau kilai e liu.
Me da dikeva mada na veisala e vuqa, e veivakabulai kina na dra i Jisu.
NA DRA E VOLIA LESU NA BULA
Matai, e na dra ga, eda sa voli lesu kina mai na ivalavala ca. E taudaku ni lotu, na vanua ga eda rogoca kina na “voli lesu”, o ya, e na sitoa ni vesu iyaya, se pawnshop. E curu yani kina e dua, ka la’ki vesuka e dua na nona iyaya mareqeti, me vaka beka na kaloko ni liga. E qai sauma vua ko taukei ni sitoa na ilavo e rau sa veiyalayalati kina. Kevaka e gadreva na tamata o ya me mai kauta lesu na nona iyaya, e dodonu me sauma lesu tale na ilavo vua na taukei ni sitoa, ka qai vakuria tale e na kena tubu. Na nona mai taura lesu tale na nona iyaya e na nona sauma vakailavo, e vakatokai me “volia lesu tale” (redemption).
E dua beka na kena vakatautauvata, o ya, ni noda bula e a vesu tu vua na vuni ca, ia na dra i Jisu e a qai voli keda lesu, ka sauma na isau ka sega tale ni dua e sauma rawa. Na dra i Jisu duadua ga, e taukena na kaukauwa me sereki keda mai na vale ni veivesu ni valavala ca. E rawa me vakasavasavataka na tamata dukadukali duadua, ka veisautaki koya me savasava vuka ka me taucoko na nona bula. O Pita e a kaya, ni da sa sega ni voli lesu e na veika caca wale, se e na ka e sega ni tudei, ia e na dra talei ga i Jisu:
Ni dou sa kila ni dou a sega ni voli e na veika e caca wale, e na siliva se na koula, mai na nomudou ivalavala sesewa dou sa rawata mai vei ira na nomudou qase; e na dra talei ga i Karisito, me vaka na lami sa sega ni ca e dua na tikina; o koya sa lesi e liu sa qai tauyavutaki e muri ko vuravura, a sa qai vakaraitaki e na gauna e muri oqo e na vukumudou. Ia sai koya dou sa vakabauta kina na Kalou, o koya ka vakaturi Koya cake tale mai na mate, ka solia Vua na i ukuuku; me sa i Koya ga na Kalou dou sa vakabauta ka vakanuinui kina. (1 Pita 1:18-21)
Na iVola Tabu e kaya vakamatata vei keda ni “kevaka sa sega ni vakadavei na dra, sa sega ni bokoci na ivalavala ca” (Iperiu 9:22). E a vakadeitaka talega ko Jisu, e na Nona kaya, “Oqo na noqu dra ni veiyalayalati vou sa liviraki e na vukudra e lewe vuqa, me bokoci na ivalavala ca” (Maciu 26:28). Na Efeso 1:7 kei na Kolosa 1:14, e rau kaya ruarua, e na vuku i Karisito, “Eda sa rawata kina na bula sa voli e na Nona dra, io, na vakabokoci ni valavala ca.”
Me’u tokaruataka, na dra i Jisu duadua ga e rawa me voli keda lesu. Na ilavo, e dua na iyau ka levu na kena yaga, ia na ilavo kece ka tu e vuravura, e sega ni rauta me volia lesu na bula ni duabulu na tamata ivalavala ca. Na vosoti, e sega ni ka sau rawarawa; e a vakayalia kina na Kalou na bula nei Luvena. E na Nona solia na Nona bula ko Jisu, e a titobu dina na Nona vakararawataki. Na rarawa ka a sota kaya, e sega na vosa me rawa ni tukuna na kena tarabi Vua. E a kila tu ni na colata na icolacola bibi kei vuravura taucoko e vatuvatu ni tabana, ia e a lomasoli ga me colata, me vueti keda kina mai na tawase tawamudu mai vua na Kalou. Na dra i Jisu e sa yavu-vatu dei ni noda vakabauta kei na noda bula.
E sa dua na ka lagilagi dina vei au, e na kena a vakatakilai vei au me’u raica, ni Kalou e solia vei keda na Nona bula mai na dra i Jisu. E dodonu me da vakabauta ni na vakayacora na dra, na veika e kaya na Kalou ni na cakava. Ni da cakava oqo, eda na sega ni tovolea me da vakanuinui ki na noda caka vinaka se itovo vinaka, o koya ka na sega ni vakabulai keda rawa. Kevaka ko nanuma ni ko rawa ni vakalomavinakataka na Kalou e na nomu caka vinaka se itovo vinaka, ka sega kina na cakacaka ni dra nei Jisu, ia e sa cala sara na nomu nanuma. Eda sega ni vakabulai e na noda caka vinaka se itovo vinaka. Ia, eda vakabulai ga e na noda vakabauta na dra i Jisu, kei na noda vakatusa e gusuda ni da gadrevi Jisu me noda Turaga ka me Tui ni noda bula. (Roma 10:9.)
Me vaka eda sa raica oti, e na Veiyalayalati Makawa, e dua na ilati e a wasei koya na bete – o ya o koya ka cabora na dra e na icabocabo-ni-soro – mai vei koya e vakasaqara tiko na veivosoti kei na veisavai. E na kena vakasama vakayalo, na ilati ka wasei keda mai vua na Kalou, sa ikoya na kena vakavotukana tu na ivalavala ca e na noda bula. Na ivalavala ca e taukena tu na kaukauwa e na noda bula vakayago, ka sega ni da rawa ni vakalasuya na dina o ya. Na ilati ni “yago ivalavala ca” oqo, e na rawa ga ni kau tani e na gauna e sa kau tani kina na ivalavala ca mai na noda bula. E sega ni da kauta laivi rawa na ilati oqori, e na noda kaukauwa vakai keda. E sega ni da kauta laivi rawa na ivalavala ca mai na yagoda, e na noda caka vinaka se e na noda sasaga ga vakatamata. Ia, e se tiko na noda inuinui: na Lami ni Kalou e sa kauta laivi oti na ilati.
Ia ni da sa sega ni rawarawa ki na vunau, ni sa malumalumu e na vuku ni tovo vakayago, sa qai lewa na Kalou me mate na ca e na yago, ni sa tala na Luvena e na itovo ni yago sa tu kina na ca, ka me isoro ni valavala ca: me da cakava rawa kina na ivalavala dodonu ni vunau, ni da sa sega ni muria tiko na itovo vakayago, eda sa muria ga na Yalo. (Roma 8:3-4)
E kena ibalebale oqo, e na Nona a lako mai vakatamata ki vuravura ko Jisu, e a kauta laivi kina na ilati, e na Nona cabora na Yagona me keda iSosomi, ka mani vakatawayagataka kina na kaukauwa ni valavala ca e lomada. “E na sala vou ka bula, o koya sa qai vakatara vei keda ko Koya, ia sa ka e curu kina na ilati, oqori na Yagona” (Iperiu 10:20). Ia oqo, e sa dua na ka dokai ka lagilagi dina vei keda, me da vakacurumi ki na Loqi Tabu Sara vakalomalagi, ka la’ki tiko e na serau ni Kalou. (tikina e 22.) E rawa ga na veika oqo baleta ni a vakadavea na Nona dra e na vukuda na Lami ni Kalou.
E SOLIA NA VEIVINAKATI NA DRA
Na kena vakacabori na manumanu kei na imadrali me yaco kina na veivinakati e na Veiyalayalati Makawa, e vakatavulici keda e na rua na ka. Matai, e sega ni dua na ka e cakava rawa na tamata, me sauma taucoko kina, (ka yaco vakadua ga), na isau ni valavala ca ni tamata. Karua, na kena veiokati na veimadrali duidui ka dau vakacabori e liu, e a vakaraitayaloyalotaka tikoga na kena taucoko kei na kena veiokati na dave ni dra nei Karisitio e na kauveilatai. Ka kena ikuri, me vaka na kena yaco ga vei ira era talairawarawa ki na veiyalayalati kei Koya, na mana ni veivinakati o ya, e vakakina na kena yaco ga na veivakabulai e daidai, vei ira era ciqomi Jisu e na nodra vakabauta na dra e a vakadavea.
E a curu ko Jisu Karisito ki na serau ni mata ni dabedabe vakaTui nei Tamana, ka kauta tiko na ikaukau ni Nona dra talei. E daidai, e kacivi keda tiko na Nona dra ni sa sivi oqo e 3,500 na yabaki mai na gauna ni matai ni Siga ni Veibuluti, ka uqeti keda tiko me da, “Curu yani. Ni kua ni vakarokoroko tu mai vakayawa! Ko ni sa vakadonui e mata ni Kalou!”
Na dra i Jisu, e sa isau ka a saumi me da sereki kina mai na vale-ni-veivesu ni valavala ca. Na vakacabo isoro nei Jisu, e sa buluta kece na nomu ivalavala ca: o koya e nakiti, kei koya e vakacalaka; o koya e vakaitamera, kei koya talega e nanumi ni tawa yaga.
E SOLIA NA VEIVAKADONUI NA DRA I JISU
Me tokaruataki, e sega walega ni buluta na noda ivalavala ca na dra i Jisu, ia e sauma taucoko sara na kena isau, ka sotava kece kina na isau e dodonu ka veiraurau kei na gagadre ni Kalou.
A ra sa vakadonuya walega e na Nona loloma ni sa volia na bula ko Jisu Karisito: o koya sa lesia na Kalou me ibulubulu vei ira sa vakabauta, e na Nona dra, me vakatakila na Nona ivalavala dodonu ni sa sega ni sauma na ivalavala ca sac aka oti, ka ni sa vosota na Kalou. (Roma 3:24-25)
Na iVola Tabu e kaya vakamatata ni da sa vakadonui e na vuku ni Nona dra. E kena ibalebale oqo ni da sa veisautaki me vaka ga eda a sega ni caka cala.
Ia na Kalou sa vakatakila na Nona loloma vei keda, ni sa mate na Karisito me noda isosomi ni da sa tamata ca. Ia ni da sa qai vakadonui e na vuku ni Nona dra, e na qai rawarawa cake me da vakabulai mai na cudru e na vukuna. (Roma 5:8-9)
E dua na vua ni noda sa vakadonui, o ya eda sa veisaututaki kei na Kalou, ka oqo, e qai vakatarai keda me da bulataka e dua na bula ni veimaliwai voleka kei Koya. “Ia e na gauna oqo ni dou sa tu vata kei Karisito, oi kemudou ka a yawa e liu, dou sa qai voleka mai e na vuku i Karisito” (Efeso 2:13). Na dra i Karisito e vueti keda mai na cudru ni Kalou (Roma 5:9). E vakatarai keda talega me da vorata na kaukauwa nei koya na dauveibeitaki, o Setani (Vakatakila 12:11). E na vuku ni dra i Karisito, e sa vakatawayagataki kina na kaukauwa nei Setani me beitaki keda.
E TAUCOKO NA NODA VOSOTI E NA VUKU NI DRA
Ni kaya na Vosa ni Kalou, “Kevaka sa sega ni vakadavei na dra, sa sega ni bokoci na ivalavala ca” (Iperiu 9:22), na vosa na “bokoci” e vakadewataki mai na vosa vakavavalagi, “remission”, ka dau tukuni me baleta na kena sa tarovi na tete ni “cancer” e na yagona e dua e tauvi koya na mate o ya. Ni vakayagataki na “remission” e na kena ibalebale oqo, e sa kilai tu vei ira era vosataka, ni rawa me lesu tale mai na mate, dina beka ni sa tarovi na kena tete. Ia, na vosa na “bokoci”, mai na kena vakadewataki mai na vosa vaKirisi, e kena ibalebale e ke, ni sa vakawabokotaki se vakayali vakadua. E kena ibalebale ni sa vakarusai ka yali vakadua, me vaka ga e sega ni a tu e liu. E na sega ni rawa me lesu tale mai. Na Yalo Tabu e vakadeitaka vei keda, ni gauna e sa vosoti kina na ivalavala ca, e sa sega ni rawa me da qai beitaki tale kina. E sa kau laivi vakadua na noda caka cala, ka na sega ni qai nanuma tale na Kalou. Ni da kerea na Kalou me vosota na noda ivalavala ca, na dra i Jisu e na kauta laivi vakadua
Ko Tevita e a vakaraitaka na vakasama oqo ni a kaya, “Me vaka na kena yawa na vanua e cadra kina na siga, ki na vanua sa dromu kina na siga, sa vakayawataka vakakina vei keda ko Koya na noda ivalavala ca” (Same 103:12). Ni raica mada na kena dina vaka “jiokaravi” (geographic reality) na ka e tukuna ko Tevita. Ni bera ni qai kila na tamata na ibulibuli ni vuravura, e a sa kila vinaka tu na Kalou na kena ibulibuli, ka a vakatakila vei Tevita e dua na ka veivakurabuitaki me baleta na noda vakabulai: o ya, na yawa ni vanua e kauta laivi kina na noda ivalavala ca mai vei keda. Na kena ivakaraitaki oqo: kevaka ko vodo waqavuka, mo vuka cake ki na vualiku (north), ko na yacova e dua na vanua, ni ko sa na tekivu vuka sobu tale tiko ki na sauca (south). Ia, kevaka e sega ni cegu na nomu vuka sobu tiko, ko sa na tekivu vuka cake tale tiko ki na vualiku. Ia, na tokalau (east), kei na ra (west), e rau na sega ni sota rawa. Ko na rawa ni vuka ki na tokalau, se ki na ra, ka ko na rawa ni vuka tu me tawamudu, ia ko na sega ni yacova rawa e dua na vanua mo rawa ni kaya kina, ni ko sa vuka sivia na tokalau, ka ko sa tekivu vuka tiko ki na ra.
E a kaya ko Tevita, ni o ya na kena yawa na vanua e sa kauta laivi kina mai vei keda na noda caka cala na Kalou. E sega walega ni savata laivi na noda ivalavala ca na dra i Jisu Karisito, ia e vakawabokotaka tani mai vei keda na ivalavala ca, me da savasava vuka, e na kena ivakarau ka rawata duadua ga o Koya.
E VAKASAVASAVATAKI KEDA NA DRA
Na dra i Jisu, “a sa vakasavasavataki keda mai na ca kecega” (1 Joni 1:7). E dau vakavuqa, e na noqu raivotu mai vua na Kalou, au sa raica na iyaloyalo ni valavala ca, ni ra taubena tu na tamata me vaka na vatu e vesu tu e domodra. Na iyaloyalo vakaloloma oqo e ivakaraitaki matata ni nodra itutu vakayalo na tamata ka ra se sega ni vakatusai ira, ka ra se sega ni vakabauti Jisu me vosoti ira.
Ia, ni da ciqomi Koya, na dra talei ni Lami ni Kalou e na vakasavasavataki keda mai na caka cala kece eda sa vakayacora. “Vei Koya sa lomani keda, ka savai keda mai na noda ivalavala ca e na Nona dra dina” (Vakatakila 1:5). E vakavoui keda vakadua na kauveilatai. Au kila ni’u sa savasava vuka ka sa vakavinakataki tale na noqu bula.
E sega ni dua na ka e rawa ni vakatauvatani ki na kaukauwa kei na yalodei ko vakila, ni ko kila ni ko sa sega ni beitaki. Kevaka ko kila tu ni sega na nomu cala, ka ko tu e na dodonu, ko na rawa ni sotava na veibeitaki lasu kece ka vakanamata mai vei iko. Eda sega ni vakadonui e na vukuda vakai keda, e na vuku ni caka cala eda a cakava. E kena ibalebale ni sega vei keda na kaukauwa me da taqomaki keda mai na lewa ni Kalou. Ia, na dra i Karisito e sa veisautaka na veika kece. E kaya vei keda na Iperiu 13:12, ni da sa vakatabui e na vuku ni dra i Jisu. E kena ibalebale oqo, ni da sa vakatabui e mata i Jiova.
E dina ni rau viavia tautauvata na ka e rua oqo, ia na vakasavasavataki kei na vakaduavatataki, e rau ka duidui. E na vuku ni dra i Karisito, e sa vakasavasavataki kina mai na ivalavala ca kei na beitaki, e dua na tamata vakabauta ka sa ciqoma na Turaga ko Jisu Karisito ki na nona bula, ka sa vakatarai koya talega me vakaduavatataki kina vua na Kalou.
Oqo na ka eda gadreva vakalevu duadua: na vosoti ni valavala ca, na kau laivi ni veibeitaki, na savai ni lomada, kei na vakasavasavataki ni noda lewa-eloma, e na vuku ni dra i Jisu. Mo sili kina, ko na qai “vulavula vakalevu ka vakalailai na uca-vulavula” (Same 51:7).
E na vakatanievei na dra nei Karisito, o Koya ka vakacabori Koya vua na Kalou e na vuku ni Yalo Tabu tawa mudu ia ka sega vua na ca, e na sega beka ni rawarawa sara me vui laivi kina na nomudou lewa-eloma mai na cakacaka sa ka ni mate, mo dou qarava na Kalou bula? (Iperiu 9:14)
Sa sinai na yaloqu e na vakavinavinaka e na vuku ni dra i Jisu. E dau vakawasoma e na gauna ni sokalou, ni’u dau raica na kena sa boro damudamu tu na lalaga ni veivale ni lotu. E vakakina na kena boro damudamu talega na tevale ni vunau. Ni ra lako cake mai na tamata me ra soli bula vua na Kalou, au dau raica ni ra sa vui ka vakasavasavataki. Era dau kaya, “Au vakila sara ga na noqu sa savasava vuka. E vaka ni’u sa vakasilimi e na uciwai ni bula.” E wasoma talega na noqu sa raica na nodra laivi ira na tamata na yalo velavela, ka ra sa dro tani.
E na dua na gauna, au a vunautaka tiko na Vosa ni Kalou mai Trinidad. Au a vakabibitaka tiko na kaukauwa ni veivakabulai ni dra i Jisu me vueti ira na tamata mai na nodra caka cala. E na gauna au qai kacivaka kina na veisureti ni soli bula, e rauta ni drau vakacaca na tamata – ka levu ga vei ira era lotu vakaMoselamani – era sa lako cake mai me ra ciqoma na Turaga ko Jisu Karisito me nodra i vakabula.
E VEIVAKATURI CAKE TALE MAI NA MATE KA SOLIA NA BULA TAWAMUDU NA DRA
Na dra i Jisu e taukena talega na kaukauwa me veivakaturi cake tale mai na mate. Me vaka ga na kena sa mate na yago ka sa kau laivi mai kina na dra, sa vakakina na vakabauta e mate, ni sega kina na dra veivakasavasavataki i Jisu. Se, sa na wili me vakabauta ka sa vakatawayagataki, baleta ni vakararavitaki tu ki na dua na ka e mate.
Na wainimate, e rawa ni taukena na kaukauwa veivakurabuitaki me vakabula na tauvi mate, ia na dra duadua ga i Jisu Karisito, e taukena na kaukauwa me vakatura cake tale na mate. Sa ka rawarawa sara vua e dua na tamata yalo vakatani ka tauri dakai tu, me kauta laivi na bula, ia , na dra duadua ga i Jisu, e rawa ni kauta lesu mai na bula. E na vuku ni dra i Jisu, era na curuma bula kina na mate ko ira era vakabauti Koya; ka ra na bula tawamudu talega vata kei na Kalou! E a kaya ko Jisu,
E dina, e dina au sa kaya vei kemudou, o koya sa vakabauti au sa rawata na bula tawa mudu. Koi au na madrai ni bula. Sa kania na mana mai na veikau ko ira na nomudou qase, a ra sa mate ga. Sai koya oqo na madrai , sa lako sobu mai lomalagi, me ra kania na tamata, ka sega ni mate. Koi au na madrai bula sa lako sobu mai lomalagi; kevaka sa dua e kania na madrai oqo, e na bula ka tawa mudu; ia na madrai ka’u na solia sa lewequ, o koya ka’u na solia me bula kina ko ira na kai vuravura. (Joni 6:47-51)
Sa gagadre tawamudu ni tamata kece me bula tawamudu. Eda sa gadreva kece me da kila ni da na bula tu ga, e na gauna eda sa takali yani kina. Ko Jisu, e sa solia tu vei keda na sala me vakamamautaki kina na noda gagadre tawamudu oqori. Ko ira na veimataqali lotu lelevu kece, era vakatavuvulitaka e dua na itovo ni bula tawamudu ni sa oti na bula oqo, ia, na lotu vakaKarisito duadua ga, e rawa ni kaya ni o Koya ka a tauyavutaka na lotu oqo, e sa ivakadinadina ni tucake tale mai na mate.
Ia ni sa lewe vata ka dra vata ko ira na gone, sa yaco talega ko Koya me vakakina; me vakamalumalumutaki koya kina sa lewa na mate, o koya na tevoro, e na vuku ni mate; me sereki ira talega era vaka na bobula e na nodra bula voli taucoko ni ra sa rerevaka na mate. (Iperiu 2:14-15)
E a lako mai ki vuravura ko Jisu, me rawa vakalevu na bula (Joni 10:10), ia e a lako talega mai me rawa kina na bula tawamudu: “Oi au na vu ni tucake-tale, kei na vu-ni-bula: ko koya sa vakabauti au, kevaka sa mate, e na bula ga: ia ko koya yadua sa bula ka vakabauti au, e na sega sara ni mate” (Joni 11:25-26). Me vaka ni sa tu e na dra na bula, e na vuku ni Nona dra ga, o koya eda na bula kina ni sa cava noda bula. Au vakabauta ni kaya na iVola Tabu, ni ko Jisu, e a vakaturi cake mai na mate e na kaukauwa ni Nona dra vakai Koya:
Ia na Kalou ni veivakacegui, o Koya ka kauta tale mai na mate na noda Turaga ko Jisu, na nodra iVakatawa levu na sipi, e na vuku ni dra sa ia kina na veiyalayalati tawa mudu, me vakavinakataki kemudou mada ko Koya e na ivalavala vinaka kecega, mo dou cakava na Nona lewa, ka me cakava ko Koya e na lomada na ka sa vinaka Vua. (Iperiu 13:20-21)
Baleta ni sa bula tiko ko Jisu, era na vakabulai talega mai na mate ni yagodra, ko ira na tamata vakabauta, e na vuku ni dra talei ni Lami. E na dua na siga, eda na soqoni kina vata kei ira era sa vakabulai mai lomalagi, kei ira na jerupi, kei ira na lewe ruasagavulu-ka-va (Vakatakila 5:11), ka da na qai lagata, “Sa yaga na Lami ka vakamatei, me soli Vua na kaukauwa, kei na iyau, kei na vuku, kei na qaqa, kei na veidokadokai, kei na vakarokoroko, kei na vakavinavinaka” (v 12).
NA IMADRALI CECERE DUADUA
E dau talanoataki na kedrau italanoa e dua na veiganeni, ka rau a sucu vata mai kei na dua na mate ni dra kunekunei dredre, ka rau gadreva na veiqaravi maqosa sara mai vei ira na vuniwai. O koya na gonetagane, me vaka ni se qai yabaki tolu ga, e a sa tekivu sotava na kaukauwa ni mate o ya. E a gadreva vakatotolo na gonetagane oqo na soli ni dra, ka sa kilai ni ko ganena duadua ga e tiko vua na mataqali dra e veiganiti kei koya. E sa tekivu sara me ratou vakamacalataka vakamalua vei goneyalewa, ko rau na itubutubu kei ratou na vuniwai, na ituvaki ni veika e gadrevi me caka: o ya, ni sa gadreva o ganena na soli ni dra, ka sa ikoya duadua ga e rawa ni solia vua.
E mani galu vakadede tu ko goneyalewa, ka rairai vakasamataka vakatitobu sara na ibalebale ni veika e tukuni vua. Ia, ni dede vakalailai, e sa mani vakadonuya me ratou taura na vuniwai na nona dra, me soli vei ganena. A mani davo sara e na dela ni teveli, ka sa vakacuruma sara na icula ki ligana na nasi. E vakaraica matua toka ko goneyalewa ni sa drodro na nona dra ki loma ni tavaya ka na vakayagataki me soli kina vei ganena. Ni sa oti na tauri ni nona dra, e a ucuna sara mai tuba ko nasi na icula, ka kaya sara vei goneyalewa, “Ko sa gone vinaka dina ni ko sega ni rere se tagi. Ia, tu sara mo lako.”
E a veilecayaki vakalevu ko goneyalewa, ka tarogi nasi sara, “Ia, au na qai mate e na gauna cava?”
E a nanuma cala ko goneyalewa ni sa na mate o koya, me bula kina ko ganena, ia e a qai solia ga na nona dra e na yalo lomasoli, dina ga ni nanuma tu ni sa na mate.
Ia, na yalololoma kei na yalo lomasoli vakaoqo, e sa kunekunei dredre e daidai. E lewe vica wale sara vei keda, eda na solia na noda bula e na vukudra na noda daulomani, kevaka e gadrevi. E Dua ga, e rawa ni sauma na noda ivalavala ca, e na Nona vakatara me vakadavei na Nona dra, ka sa i Jisu, e a solia na Yagona kei na Nona dra, e na yalololoma kei na yalo lomasoli, me daru vueti kina, ko iko kei au. E sega tale e dua me veirauti kei na bibi ni isau me saumi. E sega tale e dua, me na rawa me noda imadrali ka me sauma na isau e gadrevi.
KO KARISITO E LOMADA
Mai na itekivu ni Vakatekivu, me yaco sara ki na icavacava ni Vakatakila, e vakaraitaka tiko vei keda na Kalou ni gadreva e dua na kawatamata, o koya e na vakarokorokotaki Koya ka lomani Koya. E a kila dei tu ni sega ni dua e rawa me talairawarawa taucoko ki na Lawa ka a soli mai vei Mosese, ka qai tala mai kina na Luvena duabau, me mai vueti keda ka solia talega vei keda na Yalona, na Yalo Tabu. Ia, ni da veivutuni ka vakatusa na noda ivalavala ca vua na Turaga, ka da solia Vua na noda bula, e cakava o Koya e dua na ka veivakurabuitaki – e lako mai ka mai vakaitikotiko e lomada, ka sa vakavoutaki tale kina na noda veitokani kei na Tamada vakalomalagi.
Au via vakauqeti iko mo ciqomi Jisu kei na vakacabo isoro cecere ka sa cakava e na vukumu. Kevaka ko se sega ni kilai Jisu, wilika na iVola Tabu ka vulica na veika me baleti Koya. Ko gadreva mo kila vinaka sara se o cei o Koya. Na iVola Tabu, e sa Nona Vosa dina na Kalou, ka kaya tiko ni dodonu mo sucu vou ki na matanitu ni Kalou:
Sa vosa ko Jisu ka kaya vua (vei Nikotimo), E dina, e dina, au sa kaya vei iko, “Kevaka sa sega ni sucu tale na tamata, e na sega ni raica rawa na matanitu ni Kalou. (Joni 3:3)
Na nomu ivalavala ca, e sa rawa me savai mai na veivakadonui e sa vakatara na dave ni dra i Jisu e na kauveilatai. Se mani vakacava na nomu nanuma ni ko sa tamata ca duadua e delai vuravura, ko se rawa ga ni vuki vei Jisu, me vosoti kina na nomu caka cala kece. Ko rawa ni cavuta na qaqa ni masu oqo, “I Jisu, au sa vakabauta ni ko ni sa Luve ni Kalou ka noqu iVakabula. Au vakabauta ni ko Ni a mate e na kauveilatai, ka tucake tale, me rawa ni’u bula vou kina vei Kemuni. Au kerei Kemuni mo Ni vuya laivi na noqu ivalavala ca e na Nomuni dra savasava, ka mo Ni vakasavasavataki au. Ni vakasinaiti au e na Nomuni Yalo Tabu, me rawa ni’u bula kina e Vukumuni. Au sa cabora na noqu bula me’u lomani Kemuni ka qaravi Kemuni. Emeni.”
Kevaka ko a cavuta na masu o ya mai na uto ni lomamu, e na yalodina na Kalou me vosoti iko ka vakasavasavataki iko taucoko. E na solia vei iko na iloloma ni Nona Yalo Tabu, o Koya ka na mai vakaitikotiko e lomamu, ka vukei iko mo talairawarawa Vua ka qaravi Koya. Ko sa na okati mo lewe-ni-vuvale ni Kalou, ka ra na yadravi iko ka taqomaki iko na Nona agilosi.
E na dua na siga, o Koya sara ga ka a vakadavea na Nona dra e na vukuda, e sa na noda Turaga-ni-lewa. E kaya na iVola Tabu, “Sa lesi me mate vakadua ko ira na tamata, ka me qai muri na siga ni lewa” (Iperiu 9:27). E na vinaka me da dau nanuma tikoga na Nona vakacabo isoro e na vukuda, ka me da cabori keda taucoko Vua. Au vakauqeti iko mo se tei cakava rawa oqo, ka ni ko sega ni kila tu, se na auwa cava ko na sotavi Koya kina, o Koya na nomu Turaga-ni-lewa.
- VAKABAUTA NA DRA
Ko na sega ni sauma rawa na isau ni nomu ivalavala ca, ka sega talega, e na nomu talairawarawa, mo rawata na isolisoli ni lagilagi. Ia, ko Jisu e sa lomasoli me kauta laivi kece na nomu ivalavala ca, ka solia talega vei iko na isolisoli ni bula e na Nona matanitu lagilagi, kevaka walega ko vakatara mo vakararavitaka Vua na nomu vakabulai.
Ko sa luve ni Kalou li? Ko sa wilika na Turaga ko Jisu Karisito me nomu iVakabula? Ko veimoqe tiko beka kei na ivalavala ca e na nomu bula? Ko sa gadreva dina beka mo sereki mai na ivesu ka tarovi iko tiko mo marautaka na bula e na kena cecere duadua? E a vakadavea na Nona dra ko Jisu, mo kunea kina na veivosoti kei na vakacegu. Vakabauta na dra i Jisu, o koya ka bokoca na ivalavala ca kecega. E sa cecere ka kaukauwa cake na Nona dra, mai na nomu ivalavala ca. Vakabauta ni a mate e vukumu ka tucake tale mai na mate me vosoti iko e na vuku ni nomu ivalavala ca.
E kureitaki se boroi na dra ni Lami ki lomada e na vakabauta. E kaya na iVola Tabu, “Ni sa vakabauta sa ia kina ko Koya na kana vata ni lako-sivia, kei na kureitaki na dra, me kakua ni tarai ira ko koya sa vakamatei ira na ulumatua” (Iperiu 11:28). Vakabauti Jisu, na nomu Bete Levu, me kureitaka ki lomamu na Nona dra ni veivinakati.
E kureitaki talega ki lomamu na Nona dra, ni ko vakamalumalumutaki iko e na serau ni Kalou, ka guta mo vakasaqarai Koya. E na masu kilai levu ni kere veivosoti nei Tevita, e vakatusa kina o koya na dina oqo:
Kemuni sa sega ni vinakata me’u vakacabo isoro, se’u na cakava: Ko ni sa sega talega ni rekitaka na isoro kama. Ai soro vua na Kalou na yalo sa raramusumusu; a yalo sa ramusu, ka bibivoro, ko Ni na sega ni cata, na Kalou. (Same 51:16-17)
E na vakasama vakayalo, na dra i Jisu e tagica tiko me vueta na yalomu. Me vaka au sa kaya oti, e vakatutusa tiko vakadomoilevu cake na Nona dra e na vukumu, ka lailai na rorogo ni veibeitaki ni nomu ivalavala ca. Ia, e sega ni yaga vei iko na kaukauwa ni dra i Jisu, kevaka e sega ni kureitaki ki lomamu kei na nomu lewa-eloma.
Kevaka ko tamata vakabauta, ko sa bula tiko beka e na ibalebale kece ni nomu vosoti kei na nomu ciqomi e na vuku i Jisu? E sa nomu oti tu beka ka sa vakadeitaki tu na nomu inuinui ni bula tawamudu? Kevaka e sega, ko rairai se sega ni vakayagataka kece tiko na yaga ni kureitaki ni dra ki na nomu bula. Kakua ni vakatara e dua na yalo beitaki me bula tale tiko e nomu lewa-eloma, ia mo sili e veisiga e na dra talei i Jisu, o koya “sa vakasavasavataki keda mai na ca kecega” (1 Joni 1:7)
What can wash away my sin?
Nothing but the blood of Jesus;
What can make me whole again?
Nothing but the blood of Jesus.
O! Precious is the flow
That makes me white as snow;
No other fount I know,
Nothing but the blood of Jesus.
E vakakina na nona vosa e dua na dau buli serekali kilai levu, ni kaya,
There is a fountain filled with blood
Drawn from Immanuel’s veins
And sinners plunged beneath that flood
Lose all their guilty stains.
Na dra talei ni Lami e sa noda inuinui ka noda ivakadei. E sega ni vakaiyalayala na ka e sa vakayacora na dra, ka rawa talega ni vakayacora. E vakadeitaka vei keda na dra na noda sa vakabulai kei na noda sa vosoti. Me tokaruataki, eda sega ni vakanuinui rawa ki na noda caka vinaka me da rawata kina na veivosoti, baleta eda na sega ni yacova rawa na ivakatagedegede ni vinaka e veirauti kei na noda dinau ni valavala ca. Ia, na dra i Karisito, e sa solia vei keda na veivueti e veirauti ka talei duadua. “O koya eda sa rawata kina na bula sa voli e na Nona dra, io na veibokoci ni valavala ca, me vaka na Nona loloma levu” (Efeso 1:7). Na Nona dra e sa cakava na veika e sega ni dua tale na ka, se dua tale na tamata, e cakava rawa.
Back to Table Of Contents
Ni qai sikova talega na websites oqo:
Na iNaki Vuni E 5 Ni Nomu Bula
Ni sarava e ke na Jesus Movie e na vosa vakaViti.


c: text/html

text:
E Kalou Kaukaua Duadua o Jisu?
Kena iSau Vakaivolatabu
Era beitaki Jisu na meca ni tukuna ni tautauvata kei na Kalou. (Joni 5:18; 10:30-33) Ia e sega vakadua ni tukuna o Jisu ni rau tautauvata kei na Kalou Kaukaua Duadua. E tukuna ga: ‘
Ni cecere sara vei au o Tamaqu.’—Joni 14:28.
Era sega ni raici Jisu me tautauvata kei na Kalou Kaukaua Duadua na nona imuri taumada. Kena ivakaraitaki, ni vakaturi oti o Jisu e vola na yapositolo o Paula, ‘
e vakacerecerei Jisu na Kalou ena dua na itutu cecere.’ E matata ni sega ni vakabauta o Paula ni Kalou Kaukaua Duadua o Jisu. Ke Kalou Kaukaua Duadua dina o Jisu, ena rawa vakacava me vakacerecerei koya tale na Kalou ina dua na itutu cecere? —Filipai 2:9.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“Ia, ka’u na waraki Jiova, ko koya sa tabonaka na matana mai na mataqali i Jekope, ka’u na waraki koya tiko.” (Aisea 8:17)
Sa bula tiko na Kalou, ka na sega ni veisautaka na dina oqo na nomu nanuma kina.
E dau rawarawa na noda qarava na Kalou ni sautu tu na noda bula – ka da marautaka tu na isolisoli e vuqa ka solia vei keda: na kakana, ko ira na noda itokani, ko ira na wekada, kei na bula marau eda bulataka tu. Ia na noda bula e sega ni dau sautu tu ga ena veigauna. Kevaka eda sotava na dredre, eda na qaravi Koya vakaevei? Na cava ko na cakava kevaka ko sa vakila ni sa yawa sara vei iko na Kalou?
Na ivakatagedegede ni qaravi Kalou ka titobu duadua, sa i koya na noda vakacaucautaki Koya tikoga ni da sota kaya na dredre, ena noda vakavinavinaka tiko ni da vakatovolei, ena noda vakararavi tiko Vua ni da temaki, ena noda soro tiko Vua ni da rarawa tu, kei na noda lomani Koya tikoga ni da vakila ni yawa vei keda.
E dau vakatovolei na qaqaco ni noda veitokani vakatamata ena noda sega ni veirai ka sega ni veirogoci tu vakadede; eda tawasei tu beka ena veiyawaki ni vanua eda dui tu kina, ka dau dredre na noda veivosaki. Ena nomu veitokani kei na Kalou, ena tu eso na gauna ni ko na vakila ni ko sega ni volekati Koya. E kaya ko Philip Yancey, “Na veitokani kece, ena tiko na gauna ni nodra veivolekati, ka vakakina na gauna ni nodra veitawasei, ka sa tautauvata talega na veitokani kei na Kalou. Veitalia na nomudrau veitokani voleka, ena yaco talega kina na veigauna ni veiyawaki.
Me yaco me rawa ni matua na nomudrau veitokani, ena vakatovolei iko na Kalou ena vuqa na gauna mo vakila ni sa rairai biuti iko se guilecavi iko. E sa na dau vaka e sa tawasei kemudrau tu e vica na milioni na maile. Ko ‘St John of the Cross’ e a vakatoka na veisiga ni dravuisiga vakayalo vakaoqo, na vakatitiqa kei na tawase mai vua na Kalou, me “bogi buto ni yalo”. Ko Henry Nouwen, e vakatoka me “veiqaravi ni yali”. Ko A.W.Tozer e vakatoka me “veiqaravi ni bogi”. Eso tale, era vakatoka me “draki liliwa ni yalo”.
Me vakavo ga ko Jisu, e a tokani voleka duadua vua na Kalou ko Tevita. E a marau na Kalou me vakatokai Tevita me “dua na tamata sa yalo kei Koya,” (Samuela 13:14). Ia, e vakawasoma na kudru nei Tevita ni dau kaya ni sa yawa vua na Kalou: “Ko ni sa vunitaki kemuni ena veisiga ni rarawa, ena vuku ni cava?” (Same 10:1). “Noqu Kalou! Noqu Kalou! O ni sa biuti au ena vuku ni cava?” (Same 43:2, 44:23, 74:11, 88:14, 89:49).
Ia, na kena dina oqo: e a sega ni biuti Tevita na Kalou, ka sega tale ga ni biuti iko. E yalataka vakavica na Kalou ena Nona Vosa, “Ka sa sega ni biuti ira na nona tamata yalosavasava,” (Same 37:28). “Me tiko ga kei kemudou ka sega ni mudu,” (Joni 14:16). Ia, e sega ni kaya na Kalou, “Dou na vakila na noqu tiko kei kemudou.” E kaya talega na Kalou ni so na gauna, e dau tabonaka na Matana mai vei keda. Oya na vuna, eda nanuma kina ni sa biuti keda.
E vakamacalataka vakaoqo ko Floyd McClung: “Ko yadra ena dua na mataka, ka sa batabata na nomu bula vakayalo. Ko masu, ka sa tawayaga. Ko vakasava na tevoro, ka sega ni veisau e dua na ka. Ko lesuva na veika e dau veivakaukauwataki ena nomu bula eliu…..kerei ira nomu itokani me ra masulaki iko…..ko vakatusa na ivalavala ca kece ko nanuma rawa, ka la’ki kere veivosoti vei ira kece ko kila. Ko lolo…….e se sega ga. Ko qai vakananuma se na vakacava na dede ni dravuisiga vakayalo oqo. E vica na siga? Se vica na macawa? Se vakavula sara beka? Ena mudu rawa beka?……..e vaka ni la’ki tao tikoga e doka ni vale na nomu masu. Ena levu ni nomu taqaya kei na nuiqawaqawa, ko qai tagi ka kaya, “Na cava e sa leqa tiko vei au?”
Ia, na kena dina oqo: e sega ni dua na ka e leqa tiko vei iko! Oqo e dua na tiki ga ni Nona vakatovolei iko na Kalou me vakamatuataka kina na nomudrau veitokani. Na tamata lotu kece era sotava vakadua se vakavica sara na ka oqo. E ka mosi ka veivakayavalati, ia e gadrevi vakabibi me vakatubura na nomu vakabauta. Ena nona kila tu ko Jope na dina oqo, e sega ni yalolailai se yali vua na vakanuinui, dina ga ni sa sega ni vakila na voleka ni Kalou ena nona bula. E a kaya, “Raica, ka’u sa lako ki liu, ka sa sega kina ko Koya; ki muri, ia ka’u sa sega ni kunea; ki na liga i mawi, na yasana sa cakacaka kina ko Koya, ia ka’u sa sega ni kunea. Sa vunitaki Koya ena liga i matau, au sa sega ni raici Koya rawa kina. Ia sa kila ko Koya na sala ka’u sa muria: ni sa vakatovolei au oti ko Koya, ka’u na qai lako mai me vaka na koula,” (Jope 23:8-10).
Ni ko vakila ni yawa vei iko na Kalou, ko na nanuma beka ni cudruvi iko, se via totogitaki iko ena nomu cakava e dua na ka e sega ni dodonu. Io, e dina oqori, ni dau tawasei keda mai Vua na noda ivalavala ca. Eda vakararawataka na Yalo Tabu, ka vakadravuisigataka na noda veitokani ena talaidredre, veileti kei ira na tamata, noda domona na veika vakavuravura, kei na so tale.
Ia, e vakawasoma, ena noda vakila na yawa ni Kalou, e sega ni baleta na ivalavala ca. E vakatovolei tiko kina na noda vakabauta – ka sa dua na ka eda na sotava taucoko: ko na lomani Koya tikoga, vakararavi tiko ga Vua, talairawarawa ka qaravi Koya tu ga kevaka ko sa sega ni vakila na Nona voleka vei iko, se ko sa sega ni raica e dua na ivakadinadina ni Nona cakacaka e na nomu bula?
Na cala levu duadua ka ra dau tarabe kina e vuqa na tamata lotu ena nodra qaravi Kalou e daidai, oya, ena nodra vakasaqara tiko me ra vakila se raica e dua na ivakadinadina ni Nona voleka na Kalou. Era vakasaqara me ra vakila ni tarai se yavalati na yalodra; ia, ke sa yaco dina vei ira, era na qai kila ni ra sa qarava dina tiko na Kalou. Na noda vakasaqara na ivakadinadina, oya me da vakila na Nona voleka vei keda na Kalou, sa sega ni vakatokai me qaravi Kalou.
Ni ko se gone dramidrami ena nomu lotu, ena solia e vuqa na ivakadinadina na Kalou, me vaka na uqeti ni yalomu, na Nona sauma na nomu masu (kevaka mada ga e masu me yaga ga vei iko) mo kila kina ni bula tiko o Koya. Ia, ena nomu tubu cake tiko vakayalo, ko sa na tekivu kali tani mai na veika vagonegonea vaka ko ya.
Na Nona “tiko e veivanua kece,” kei na ivakadinadina ni Nona tiko voleka vei keda na Kalou, sa rua na ka e rau duidui sara. Na imatai, oya ni “tiko e veivanua kece”, sa ka e dina ka sega ni rawa ni vakalasui. Na kena ikarua, oya na ivakadinadina ni Nona tiko voleka vei keda, sa ka eda nanuma ga se vakila e yaloda. Na Kalou sa dau tiko ga ena keda maliwa, dina ga ni da sega ni vakila na Nona voleka ena veigauna kece; ka sa rui ka vakatitobu na Nona tiko, me rawa ni da vakila e yaloda.
Io, e gadreva na Kalou mo vakila na Nona voleka, ia e kauwaitaka vakalevu cake mo vakabauti Koya ka mo kua ni vakararavi ena nomu vakilai Koya. E taleitaka vakalevu cake me da vakabauta, ka sega me da vakasaqara me da vakila na Nona voleka.
Na veika ka na vakatovolea vakalevu duadua na nomu vakabauta, oya, ena nomu vakila ni sa yawa vei iko na Kalou ena veigauna ko sotava kina na dredre, na rarawa kei na leqa. E a yaco vei Jope na leqa oqo. Ena loma ni dua ga na siga, e a vakayalia kece kina ko Jope na veika ka taukena, na nona matavuvale, na nona bisinisi, na nona bula vinaka, kei na nona iyau kecega. Qai kena ikuri na ka e vakayalolailaitaki koya vakalevu taudua, oya, ni galuvi koya tu na Kalou ena balavu ni gauna ka okati ena tolusagavulu ka vitu na iwase ni ivola nei Jope.
Ko na rawa ni vakacaucautaka vakacava na Kalou ni ko sa sega ni kila na vuna e sa kakaseresere kina na nomu bula, ka sa qai galuvi iko tu na Kalou? Ko na rawa ni sema tiko vakacava Vua ena gauna ni leqa kevaka e drau sega ni sema tiko ena veivosaki? Ena coba rawa tiko vakacava vei Jisu na matamu ni sa tovaki wai tu? Ia, mo cakava ga na ka e cakava ko Jope: “Ka cuva ki na qele, ka lotu, ka kaya, ‘Au a luvawale ni’u a lako mai na kete i tinaqu, au na luvawale talega ni’u sa suka ki kea: sa solia ko Jiova, ka sa kauta tani ko Jiova; me vakavinavinakataki ga na yaca i Jiova,’ ” (Jope 1:20-21).
Tukuna vua na Kalou na ka kece ka tu e lomamu. Sovaraka na yalomu Vua. Talaucaka Vua na nomu nanuma kece. Oqori e a cakava ko Jope ena nona kaya, “Ia koi au, ka’u na sega ni tarova na gusuqu; ka’u na vosa ni sa yaluma na yaloqu; ka’u na didi ni sa gaga na lomaqu,” (Jope 7:11). E a tagi ka vaka, “Me’u vaka ena gauna ka vue kina na noqu i totoka, ni sa tiko e na noqu vale na vosa vuni ni Kalou,” (Jope 29:4). E rawa vua na Kalou me ciqoma na nomu vakatitiqa, cudru, rere, rarawa, veilecayaki, kei na taro.
Ko a kila tu beka, kevaka ko vakatusa na kena sa yali vei iko na inuinui kece, ni oya, e rawa ni okati me vakatutusa ni nomu vakabauta? Ko Tevita, ni vakararavi tu vua na Kalou ka sotava tale tu ga na rarawa, e a vola, “Au a vakabauta, o koya ka’u a vosa kina; au a rarawa vakalevu,” (Same 116:10).
Na kena irogorogo oqo, eda rawa ni nanuma kina ni oqo e rua na ka e veibasai: au vakabauta na Kalou, ia au sa vakarusai! Ia, na vosa vakadodonu nei Tevita e vakaraitaka na titobu ni nona vakabauta: ai matai, e vakabauta na Kalou. Ka kena ikarua, e vakabauta ni na rogoca na Kalou na nona masu. Ka kena ikatolu, e vakabauta ko Tevita ni na vakatarai koya na Kalou me tukuna na lomana, ia ka na lomani koya tikoga.
Vakanamata matua tiko ga ki na Nona itovo na Kalou – ni sa sega ni veisau, ka sa duadua tu ga. Kua ni kauwaitaka na veiveisau ni draki ni bula, na dredre ko sota kaya, kei na veika ko veinanuyaka; taura matua tikoga ni sa sega ni veisau ko Jiova, ka sa duadua tu ga. Mo dau vakalesuya mai ki na nomu vakasama na veika ko kila ni dina ka tawamudu me baleta na Kalou: e Kalou dauloloma, e lomani iko, e sa tiko vata kei iko, e kila o Koya na dredre ko sotava tiko, e kauwaitaki iko, ka sa tiko Vua e dua na ituvatuva vinaka me baleta nomu bula. E kaya ko V. Raymond Edman, “Mo kua ni vakatitiqataka ena butobuto ni bogi, na ka e a vakatakila vei iko na Kalou ena rarama ni sigalevu.”
Ena gauna e sa kakaseresere kina na bula nei Jope, ka sa galuvi koya tu na Kalou, e a se rawa ga ni kunea o koya eso na ka me vakacaucautaka kina na Kalou:
Ni sa Kalou yalovinaka ka yalololoma (Jope 10:12)
Ni sa Kalou kaukauwa (Jope 42:2, 37:5,23)
Ni sa kila na veitiki ni noqu bula taucoko (Jope 23:10, 31:4)
Sa tu e ligana na lewa ni ka kecega (Jope 34:13)
Sa tiko Vua e dua na ituvatuva vinaka me baleta noqu bula (Jope 23:14)
Ena vueti au ko Koya (Jope 19:25)
Vakabauta ni na vakayacora na Kalou na Nona yalayala. Ena veigauna ni dravuisiga vakayalo, mo dau vakararavi ki na Nona yalayala na Kalou ena yalo e wawa vakadede, ka mo kila ni na kauti iko o Koya ki na dua tale na ivakatagedegede e cake ni matua vakayalo. Na veitokani ka yavutaki ena noda nanuma se vakasama ga, e sa rui vovodea dina.
O koya, me kakua kina ni vakaleqai iko ko Leqa! Na veiveisau ni draki ni bula e sega ni na veisautaka na itovo ni Kalou. Na loloma ni Kalou e sega ni mudu, e se nomu ito tikoga, kevaka ko vakila se sega. Ni sa sega ni vakila tu ko Jope na loloma ni Kalou ena nona bula, a se taura matua tikoga na vosa kei na yalayala ni Kalou. E kaya ko Jope, “Au sa sega talega ni biuta na vunau ni tebenigusuna; a vosa ni gusuna ka’u sa vinakata, ka cata na qau kakana,” (Jope 23:12). Na vakararavi nei Jope ki na vosa ni Kalou e vakavuna na nona dina tikoga, kevaka mada ga e sa veilecayaki na veika kece ena nona bula. Ena loma ni nona rarawa, e se kaukauwa tu ga na nona vakabauta: “Kevaka sa vakamatei au ko Koya, ka’u na vakararavi ga Vua,” (Jope 13:15).
Ena veigauna ko dau vakila kina ni sa biuti iko na Kalou, ia ka sega ni yavalati na nomu vakabauti Koya, ko sa vakarokorokotaki Koya tiko ena kena titobu duadua.
Nanuma tiko na veika e sa cakava oti ena vukumu na Kalou. Kevaka ena sega ni cakava tale e dua na ka ena nomu bula na Kalou, sa dodonu ga mo vakacaucautaki Koya tiko ena vo ni nomu bula baleta na cakacaka ka sa mai cakava ko Jisu ena kauveilatai ena vukumu. E a mai mate na Luve ni Kalou ena vukumu! Oqo na vu levu duadua ni vakarokoroko.
E ka ni rarawa ni da dau guilecava na isoro veivakararawataki ka a cakava na Kalou ena vukuda. Ena noda sa rui rogoca wasoma na mate nei Jisu, e sa vaka e vakanunutaki kina na noda vakasama, me da sega ni taura vakabibi sara na veika rarawa e a caka Vua. Ni se bera mada ga ni la’ki vakoti, e a kaliraki tani na isulu mai na yagona, sa qai warolaki me yacova ni sa sega ni kilai na kena irairai ena levu ni mavoa, e a kanakuitataki, vakalialiai, daramaki e uluna na isala wavakavotona ka qai kasiviti. Ena Nona vakalolomataki kei na Nona vakalialiai mai vei ira na tamata yalo vakatani, e a vakayacori Vua na itovo ka sega mada ga ni vakarautaki vei ira na manumanu.
Ena gauna e sa voleka tu kina ni cibati Koya ena kena yali vakayauyau Vua na dra, e sa qai vakasaurarataki me colata ka cabetaka na Nona kauveilatai ki na delana mai Kalivari, me sa qai la’ki vakoti kina, ka qai biu tu me mate ena ivakarau ni mate rarawa duadua ena kena levu ni berabera. Ni sa drodro sobu tu mai vakayauyau na Nona dra, era sa qai kaikaila Vua na tamata ena vosavosa ca, ka ra bolei Koya me kevu sobu mai kevaka e luve ni Kalou dina.
E qai tarava, ni sa colata kece tu na noda ivalavala ca, e a tabonaka na Matana na Kalou me kua ni raica na veika veivakalolomataki oya, ka sa qai kaci Vua ko Jisu ena yalo e gadreva na liga i Tamana, “Noqu Kalou, noqu Kalou, ko sa biuti au e na vuku ni cava?” (Marika 15:34). E a rawa beka vei Jisu me dro tani mai na veika oya – ia, kevaka e a vakabulai Koya ga vakai Koya, ke a sega ni vakabulai iko rawa.
E sega ni kunei rawa na vosa me vakamacalataki kina na butobuto ni tiki ni gauna ko ya. Na cava na vuna e vakatara kina na Kalou me yaco vua na Luvena na ivalavala butobuto ka vakaloloma oya? Na cava na vuna? Oqo na vuna: mo rawa ni dro bula tani kina mai na bukawaqa kei Eli, ka mo vakaivotavota ena Nona lagilagi me tawamudu! E kaya na iVola Tabu, “O koya sa sega vua na cala sa qisia ko koya mei soro ni nodai valavala ca; me vakayacori kina vei keda na veivakadonui ni Kalou ena vukuna,” (2 Korinica 5:21).
E a solia na Nona veika kece ko Jisu me rawa ni ko taukena na veika kece. E a mate mo rawa ni bula tawamudu. Ena vuku ni ka duadua oqo ka a cakava na Luve ni Kalou, sa dodonu kina mo ia tiko na vakavinavinaka kei na vakacaucau Vua. Mo kua tale ni qai taroga mai muri na vuna e dodonu mo dau vakavinavinaka kina. Oqo na vuna: e a mate ko Jisu, mo bula ko iko!
KA 14 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Sa bula tiko na Kalou, ka sa sega ni veisautaka na dina oqo na noqu nanuma.
Tikina Koula: “Ni sa kaya ko Koya, au na sega sara ni biuti iko, se vakalaivi iko.” (Iperiu 13:5)
Taro mo Taroga: E na rawa vakacava me‘u vakabauta ka vakararavi tiko ga Vua, vakabibi ni‘u vakila ni sa yawa vei au na Kalou?


text:
“Ni sa kena bula ni yago na dra.” – Vunau ni Soro 17:11
Na dra ka drodro e noda veisala ni dra, sai koya na ka e vauci keda me da tautauvata kece na tamata. E na dra ga, e rawa kina me da bula vakayago na tamata.
E na yabaki 1628, e a tabaka kina e dua na ivola na vuniwai ka kena dau ni vakadidiketaki ni yago, ko Dr William Harvey, ka yaca ni ivola na “On The Circulation of the Blood” (Na Drodro ni Dra). E a vakatura kina na turaga oqo, ni sa tiko ga e na dra na bula. Na kena vakadidiketaki ka vulici na drodro ni dra e yagoda, e sa rairai ka ni vuli bibi duadua me vulica na tamata e na ikatinikavitu ni senitiuri. Na vuli oqo e a gadrevi vakabibi, me da kila kina vakavinaka na cakacaka ni gacagaca yadua, ka vakakina na kena qaravi na mate ni yago.
Ia, na dina bibi oqo, ni sa vakatau e na dra, na bula ni veitiki ni yago kece, e a sa volai tu e na iVola Tabu e na vica na udolu na yabaki eliu. E a kaya na Kalou vei Noa e na Veiyalayalati Makawa,
“A ka bula kecega sa lako rawa sa na kemudou kakana; me vaka na kau drokadroka, ka’u sa solia vei kemudou na ka kecega: ia na lewena ga sa tiko kina na vu ni bula, io na kena dra, mo dou kakua ni kania. Ia ka’u na taroga vakaidina na nomudou dra na vu ni nomudou bula; au na taroga kina na manumanu kecega, kei na liga ni tamata; ia au na taroga na mate ni tamata yadua mai vua na tamata kadua: ko koya sa vakadavea na dra ni tamata, ena vakadavea talega na nona dra ko ira na tamata: ni sa bulia na tamata na Kalou me sai tovo vata kaya.” (Vakatekivu 9:3-6)
NA IVAKAMACALA KEI NA CAKACAKA NI DRA
Na veimataqali yaya lalai ni bulibuli ka ra tiki ni kena buli na dra, era cakacaka e na dua na sala ka se sega ni yacova na noda vakasama, dina ga ni sa rabailevu sara na noda kila ka e na gauna oqo. Na dra ni tamata kei na kena cakacaka e na yagoda, e sa dua na iulutaga ka sa rui vereverea, ka sa buli kina e dua taucoko na tabana ni vuli me vakatabakidua ga e na kena vulici.
Na wai veivakurabuitaki oqo, e drodro wavolita na yago taucoko, e na veiya-ruasagavulu-ka-tolu na sekodi. E sega ni cegu na kena cakacaka, ka drodro wavoli tiko e loma ni uto, sala ni dra lelevu, ka me curu talega e na veisala ni dra matailalai sara.
Na (icegu ni) bula, o koya na ka e se sega ni dua na tamata vuku (scientist) e se bau vakamacalataka rawa, se kila na kena cakacaka, e kaya na Kalou ni tiko e na dra ni lewe, ka na sega ni rawa ni dua na bula kevaka e sega na dra.
E na yagoda na tamata, e sinai kina na veimataqali yaya ni cakacaka lalai ni yago (tissues). Eda vakatokai ira me ra viciko, nave, uro, gacagaca, sui kei na lewe etc. Na veiyaya lalai ni yago oqo, era tautauvata kece e na dua na sala, o ya ni ra dui tu vakadua ga e na dua na vanua, era ka matailalai sara me ra sega ni laurai rawa e matada, e tabakidua ka qiqo talega na cakacaka era dui cakava.
Ia na dra, e sega ni tautauvata kei ira na veiyaya lalai oqo, ka ni sega ni tu vakadua, ia e drodrova na loma ni yago taucoko, ka kauta na kakana vei ira kece na veiyaya lalai ni yago ka ra cavuti koto e cake, me ra vakani kina, ka qai soqona talega na nodra benu, me kauta tani yani.
Na tamata yadua, e tiko e yagona e 10 na paidi na dra. Oqo e rauta ni 7 na pasede ni bibi ni yagona e dua. Na dra, e buli mai na lewe ni sui (marrow), ka cowiritaki ka vakasavasavataki koya tikoga vakai koya, me vakavica na drau e na dua na siga. E drodrova na yago taucoko ni pamutaki mai na uto, ka qai ceguvi e na cagi ni bula mai na yatevuso (lungs). Na dra, e veivotayaka na kakana kei na cagi ni bula, ka vaka kina na veimataqali yaya ni cakacaka lalai (hormones), kei na vuqa tale na ka, kivei ira kece na veitiki ni gacagaca ni yago, ka qai sosoqona na nodra dui benu kei na cagi ca, me kauta laivi yani. Na sotia lalai ni yago ka ra bini tu e na noda dra, era vakasasataka ka ra vakarusa na veimataqali yamata ni mate-ni-yago era dau kabakoro mai.
Eda raica rawa e ke, ni solia vei keda na kaukauwa, na dra. E vakatara na tubu me yaco. E isasabai ni yago. E valuta na mate veitauvi kei na mate ni gacagaca. E sa iyatu eliu ni sasabai mai na kabakoro ni manumanu lalai ni mate. E solia e dua na ituvatuva dei ni vorati ni veika kece e vakavu leqa ki na yago. E qarava e dua na itavi bibi ka yaga e na cakacaka ni kena vorata na yago na leqa kece mai taudaku, ka vukea na vakataudeitaki ni katakata ni yago. E na Ivakaraitaki tiko ni bula vinaka kei na bulabula ni yago.
Na kena soli na dra bulabula, e sa dua na solisoli ni loloma levu vei ira na tauvi mate. E rauta e tolusagavulu-karua na udolu na paidi dra, e vakayagataki e Amerika e na veisiga yadua ni dua na yabaki, E kaya na isoqosoqo ni Red Cross, ni na gadreva e dua na kai Amerika me soli vua na dra, e na veiya rua na sekodi kece. Na soli dra e gadrevi e na veisele, e na nodra qaravi na mavoa e na vakacalaka, ka vakakina vei ira era tauvi mate. E sega ni rawa na bula vinaka mai na dra matemate, ka sa vakabulai tiko e udolu vakaudolu na tamata e na veiyabaki e na vuku ni soli ni dra.
NA DRA E “UCIWAI NI BULA”
Na Kalou duadua ga e rawa ni bulia e dua na wai veivakurabuitaki me vaka na dra. Na veitabana ni vuli cecere kei ira na dauvakadidike, era se sega ni kila vinaka sara na veisala duidui ni kena cakacaka na dra, ia e sa matata tu vakasigalevu, ni na mudu na bula kevaka e sega na dra. E dua na kena i vakaraitaki oqo: kevaka e dua na viciko ni yago e sa sega ni cakacaka, e se rawa ga ni ra cakacaka na vo ni yago; ia, kevaka e sa sega ni cakacaka na dra, sa na mate na yago taucoko. E tiko e na dra e dua na ka, ka sega ni kilai vakavinaka rawa, o koya ka solia na bula ki na veitiki ni yago taucoko.
Na iVola tabu e vakatakila na bibi ni “uciwai ni bula” talei oqo, ka drodro tiko e na veisala ni dra e yagoda. E sa lesia ki na “wai ni bula” oqo na Kalou, e dua na itavi tabu, ka yaco kina na bula e na sala e so eda sega ni kila na tamata. E kaya Nona Vosa:
A ka oqo sa kenai lesilesi ka tawa mudu e na nomudou veitabatamata e na nomudoui tikotiko kecega, mo dou kakua ni kania e dua na uro se na dra. (Vunau ni Soro 3:17)
Ia mo ni raica vinaka mo ni kakua ni kania na dra: ni sa kena bula na dra; a sa tabu mo ni kania vata na kena bula kei na lewena. Mo ni kakua ni kania; mo ni livia ki na qele me vaka na wai. Mo ni kakua ni kania: me yacovi kemuni kina na ka vinaka, kei ira na luvemuni era sa muri kemuni, ni ko sa caka dodonu e na mata i Jiova. (Nai Vakarua 12:23 – 25)
NA KENA VAKACACANI NA DRA NI TAMATA
Na dra e ka mareqeti ka bibi ki na bula, ia na dra ka tu vei keda edaidai, e sega ni dra vata ka a solia taumada vei keda na Kalou. E na gauna ka a talaidredre kina na tamata vua na Kalou, e a qai vakatanitaki na nona bula, ka vakadukadukalitaki na nona dra. Na nona vakamacala e dua na turaga lotu kilai levu, e kaya,
“Na ivalavala ca nei Atama…..e kauta mai na ivalavala ca kei na mate ki na dra ni tamata. Ke a sega ni valavala ca ko Atama, ke a sega ni mate. Ia, mai na nona ivalavala ca, e a sureti “mate” kina, me curu mai ki na vuvale vakatamata. Sa qai yaco me ilesilesi ni yago na vuca, ka yaco me noda ilesilesi na tamata na mate.”
E dua tale na turaga dauvola ivola kilai levu, e duavata kei na vakadidike oqori, e kaya:
“Ni sa tu e na dra na BULA, me vaka e kaya na iVola Tabu, ka sa isau ni ivalavala ca na mate, e a vakaleqa na dra nei Atama na nona ivalavala ca, ka vakavuna kina me mate. Me vaka ni da vu kece na tamata mai vei Atama, na dra ni tamata kece e sa vakaivotavota talega e na ivalavala ca nei Atama, ka sa rawa ga ni vakasavasavataki kevaka e savai e na dra tawa cala, baleta na dra ga e rawa me ivoli ni bula.
NA IMATAI NI DAVE NI DRA
Eda dau nanuma tu beka ni a imatai ni vakadave dra e a yaco, o ya e na nona vakamatei Epeli ko Keni. Ia, e a dua tale na vakadave dra ka a yaco eliu, ka vakamatatataka vei keda na kena gadrevi na isoro dra me isau ni valavala ca kei na vakadave dra.
Na imatai ni kena a caka na vakadave dra, o ya mai na were ko Iteni, ni a vakamatea na manumanu na Kalou, me vakasuluma kina na luvawale ni tamata. Ni rau a talaidredre vua na Kalou ko Ivi kei Atama, ka rau saga me rau sa bula vakatikitiki mai Vua, e qai kaya na iVola Tabu, “A sa qai yadra na matadrau, a rau sa kila ni rau sa luvawale: a rau sa cula vata na drau ni lolo, ka cakava na nodrau liku” (Vakatekivu 3:7).
Ia, eda kila ni a sega ni ubia vinaka sara na yagodrau na isulu draunikau o ya, baleta ni kaya na iVola Tabu, “Ia na Kalou ko Jiova, sa cakava vei Atama kei na watina nai sulu kuli ni manumanu, a sa vakaisulutaki rau” (Vakatekivu 3:21).
E a basika mai vei na kuli ni manumanu o ya? E a gadrevi me vakamatei na manumanu, me rawa ni caka kina na isulu kuli ni manumanu me vakasulumi kina na nodrau luvawale ko Atama kei Ivi. Na vakadave dra oqo, e a sega ni baleta walega me rau ubi kina vakayago, ia e a nakiti me rau ubi talega kina vakayalo. Na liku draunikau, e na rairai rauta beka me ubi rau vakayago, ia e na sega ni veirauti me isau ni valavala ca, se me vakatara na tamata me veimaliwai tale kina kei na dua na Kalou tawa cala.
E na Vakatekivu 4:3-5, e na gauna e rau a kauta mai kina na nodrau imadrali na luvei Atama kei Ivi, ko Keni kei Epeli, me rau cabora vua na Kalou, eda raica ni a ciqoma na Kalou na imadrali manumanu, ka cata na imadrali vuata. Oqo e sega ni baleta ni cakacaka dokai cake na susu manumanu, mai na teitei. E rau cakacaka dokai ruarua oqori. Ia, kevaka me rau donu e mata ni Kalou ko Keni kei Epeli, e dodonu me vakasavasavataki na nodrau ivalavala ca, ka na rawa duadua ga qori e na dave ni dra.
E kaya na ivola vei ira na kai Iperiu, “Ni sa vakabauta sa vakacabora ko Epeli na isoro sa vinaka vua na Kalou ka ca na nei Keni, ka sa rawata kina na ivakadinadina ni sa yalododonu, ni sa vakatakila na Kalou ni sa vinakata na nonai madrali” (Iperiu 11:4). E na vosa ka sega ni balebale rua, e kaya vakamatata na iVola Tabu, “Ia kevaka sa sega ni vakadavei na dra, sa sega ni bokoci nai valavala ca” (Iperiu 9:22).
Me tekivu mai na gauna ni nodrau talaidredre ko Atama kei Ivi, e sa gadrevi na imadrali mate me isau ni ivalavala ca ni tamata, me rawa ni saumi kina na dinau ni valavala ca ni tamata, ka me rawa ni veitokani tale kina na tamata vata kei na Kalou tawa cala. E a gadrevi na dra tawa cala me vakacabori e na vuku ni valavala ca ni tamata – e ke, e vakaibalebaletaki tiko ki na dra ni manumanu. Ia, na imadrali oqo, e a sega ni iwali tudei ni valavala ca. E raitayaloyalotaki tikoga kina na imadrali dina duadua, o ya ko Jisu Karisito – e dua ka sega nona ivalavala ca – me mai vakacabori e na vuku ni valavala ca kei vuravura.
NA IMATAI NI LABA
E tasereki tale tiko vei keda na veika talei me baleta na dra, e na noda wilika na italanoa ni keda itekitekivu na tamata. Baleta ni sa ka tabu na dra, e sa na laurai me ka bibi dina na kena vakadavei vakatawadodonu. E ka ni rarawa ni a vakavotukanataki na vakadave dra vakaoqo, ni a se sega ni dede na noda bula vakatamata e vuravura. E a kani Keni na cudru e na gauna e sega ni ciqomi kina na nona imadrali vuata. Dina ga ni a vakasalataki Keni na Kalou ni na rawa ni vakavuna na ivalavala ca na nona cudru, e a vakanadakuya na ivakasala oqori ko Keni, ka labati tacina e na nona yalo veiqati – o ya na imatai ni laba ka a vakayacori e vuravura.
E qai tarogi Keni na Kalou,
“A cava ko sa kitaka? A dra nei tacimu sa tagi vei au mai na qele: ia oqo, ko sa qai cudruvi e na vanua oqo, o koya sa gunuva na dra nei tacimu ko sa vakamatea.” (Vakatekivu 4:10-11)
Na italanoa oqo e vakamatatataka na kena bibi na dra ni tamata. Na laba kei na kena vakadavei na nona dra e dua, e sa cakacaka e rui vakadomobula ka vakarerevaki, ka ni gauna e dave kina na dra i Epeli, e a qai “tagi … mai na qele” vua na Kalou me kerea na tau ni lewa.
E a kaya vei Mosese na Turaga, e na gauna e solia kina vua na ivunau,
“Ia mo dou kakua ni vakadukadukalitaka na vanua dou sa tiko kina: ni sa vakadukadukalitaka na vanua na laba: a sa sega ni sorovaki rawa na vanua e na vuku ni dra ka vakadavea.” (Tiko Voli Mai na Lekutu 35:33).
Me vaka ni tiko na bula e na dra, na dra duadua ga e rawa ni sauma na kau laivi ni bula. E a kaya vei ira na Isireli na Kalou,
“Ni sa kena bula ni yago na dra: ia ka’u sa solia vei kemudou me sorovaka na yalomudou e na dela ni cabocabo-ni-soro: ia sa rawa mei soro na dra, ni sai koya na bula. Ni sa kena bula ni yago kecega na dra sa tu e na yagona: o koya ka’u sa kaya kina vei ira na Isireli, Mo dou kakua ni kania na dra ni dua na manumanu, ni sa kena bula ni yago kecega na dra sa tu e na manumanu kecega: ko ira kecega sa kania e na muduki tani” (Vunau ni Soro 17:11,14)..
E ka ni rarawa, ni tekivu mai na gauna nei Keni me yacova mai edaidai, era sa ia tu mai na tamata e na vakadave dra, ka ra vakarusai ira kina na tamata ka buli me ucuya na Kalou, ka ra sa guilecava ni ka mareqeti na bula, ka sega ni voli rawarawa. Ko Maika, na parofita mai na Veiyalayalti Makawa, e vakamacalataka na itutu veilecayaki ni bula vakatamata, e na nona kaya:
“Sa yali sara mai na vanua na tamata yalololoma: ia na tamata yalododonu sa sega ga vei ira na tamata: o ira kece era lawavaka ga na dra; era dui vakasava na wekana ki na lawa. Me ra qacoya sara ki na ligadra ruarua na nodra caka ca. Sa taroga ko koya sa turaga, kei koya talega na turaga ni lewa, na kedraui sau; ia ko koya sa turaga levu cake sa tukuna sara na gagadre ca ni yalona, ka ra sa bukia vata vakakina. O koya sa uasivi sara vei ira e na vinaka, sa vaka ga na soni: o koya sa yalododonu sara vei ira, sa bai wa vakavotona.” (Maika 7:2-4).
E sa bale tu na bula ni tamata. E dina beka ni wiliwili levu ni tamata, era sega ni daulaba, ia eda sa vakaraitaka kece na noda bula bale, ni da sa calata kece na isausau. Eda sa ivalavala ca kece, e na veisala duidui. E sega ni dua vei keda e bulataka na bula savasava vakaoti. Veitalia mada ga ke da dau yalovinaka, se da dauloloma, ia e se tiko ga na veigauna eda dau lomadredre se veiqati kina. Ka kena ikuri, ni laurai vakamatata talega na kena sa bale tu na vuravura oqo, e na levu ni dredre kei na rarawa era sotava tu na tamata. E sa sega ni dua na ka e dodonu e na noda bula yadua, ka vakakina e na vuku ni vuravura raraba.
Sa sega walega ni beci na bula ni tamata e matadra e lewe vuqa, ia e sa vakatanitaki talega na noda raica kei na noda kila na veika e tabu me baleta na dra. Na dra e ceuraka cake mai na veika duidui ena vakasama ni tamata: e rawa ni vakavuna na vakasisila se na gagadre. E vuqa e tuburi ira na rere kei na taqaya ni ra raica na dra, ka so e dreta na yalodra ka ra taleitaka na irairai ni dra kei na vakatakilakila e vuqa ni dra.
E vuqa era tovolea me ra vakilakila na vuna e rui veidreti kina na kaukauwa vuni ni dra. Ko ira na daubuli yaloyalo yavala e Hollywood, era kila vinaka na kaukauwa vuni ni dra kei na kena veidreti na vakadave dra. Ko ira na dau vakadraunikau kei ira na vakaluveniwai talega, era dau vakayagataka na dra me itakele ni nodra qarava na nodra lotu lasulasu. Na veika oqo e veidreti ki na yalodra na tamata tawalotu. Na kena dina oqo: ni o Setani e kila dei tu na veika e vakatabui me baleta na dra, ka dau vakauqeta na yalo ni tamata me vakayagataka vakatani me vakayacora kina na nona inaki ca.
E na gauna e a bale kina na tamata, e a tubu me levu sara na ca kei na vakadave dra e vuravura. A qai vakavuna me vakarusa na Kalou na tamata era bula e vuravura – me qai vakavo ga ko Noa kei ratou na nona matavuvale, o ratou ka raica na Kalou ni ratou yalododonu e Matana. E kaya na iVola Tabu,
A sa raica ko Jiova ni sa ka levu nai valavala ca ni tamata e vuravura, io sa ca walega e na veisiga kecega nai naki kecega ni lomana. A sa veivutuni ko Jiova ni sa bulia na tamata e vuravura, a sa rarawa kina na lomana. (Vakatekivu 6:5-6)
NA VALUTI NI YALOYALO VAKALOU
E na veivakaro ka a solia vei Noa na Kalou ni sa oti na waluvu levu, eda kila cake kina vakavinaka na ivakamacala me baleta na tabu ni dra kei na vuna e sa rui mareqeti kina. E na i Vakatekivu 9:6, e a vakamacalataka kina na Kalou vei Noa kei ratou na lewe ni nona matavuvale, ni sa ka tabu ka sega nai sau e rawa ni volia, na bula kei na dra ni tamata, baleta ni da sa buli na tamata e na iyaloyalo vakalou: “Ko koya sa vakadavea na dra ni tamata, e na vakadavea talega na nona dra ko ira na tamata: ni sa bulia na tamata na Kalou me sai tovo vata kaya.” Na nodra bula mada ga na tamata tawalotu, e ka tabu e Mata ni Kalou, baleta ni da a buli kece e na iyaloyalo vakalou, ka ra na tarogi kece ko ira era vakarusa na bula.
E GADREVI NA VEIVAKAMEAUTAKI
Na cava na nomu nanuma: e rau a kila beka ko Atama kei Ivi, ni na vakavuna na i tekivu ni vakadave dra e vuravura na nodrau talaidredre vua na Kalou? E sega sega sara, ia oqori na ka e a yaco e na nodrau vakanadakui Koya kei na Nona ivakaro. Eda sa curuma mai e udolu na veiyabaki ni vakadave dra mai na veivaluvaluti, kei na nodra labati e vuqa na kawatamata, me baleta ga na imatai ni talaidredre o ya. E sega walega ni vu ni leqa na vakadave dra; ia na noda talaidredre ga vua na Kalou, e vu levu ni noda leqa, ka dodonu me vakameautaki. Me vaka e a kaya vei keda ko Jisu,
Dou sa rogoca ni sa kainaki vei ira eliu, Mo kakua ni laba; ia ko koya e na laba, ena cudruvi koya na mataveilewai; ia koi au, ka’u sa kaya vei kemudou, O koya yadua sa cudru walega vua na wekana, e na cudruvi koya na mataveilewai levu: ia ko koya e na rurulialiataki koya, e na cudruvi e na bukawaqa mai eli. (Maciu 5:21-22).
Na ivalavala ca taucoko, ka wili kina na laba, e na tini e na mate vakayalo, ka na rawa ga ni vakameautaki e na imadrali dra. E levu na kena ivoli, ka sa gadrevi me saumi. E dodonu me vakameautaki na ivalavala ca. Na vakadave dra e sa dodonu me saumi talega e na dra. E na veiudolu na yabaki sa sivi, e a kilai vakamatata tu na veika oqo e na parofisai kei na vakacabo isoro ni Veiyalayalati Makawa. Na vakacabo isoro oqo e a sala ni Nona vakaraitaka vei keda na Kalou, na veika e na vakayacora na dave ni dra nei Jisu, me vakaduavatataki keda kina vua na Kalou, ka me solia talega kina vei keda na bula tawamudu.
Ni qai sikova talega na website oqo:
http://kaukauwavuni.com/dranilami/


text:
“Ni kemuni a bulia na noqu ivi; ko ni a ubi au e na kete i tinaqu” (Same 139:13).
Ko iko duadua ga, ko rawa ni o “iko”.
E a buli keda ka mataitaki keda yadua na Kalou me da duidui taudua mai vei ira kece na vo ni tamata e vuravura. E sega tale ni dua e taukena na iwakiwaki ni veika e buli kina na yagomu kei na yalomu, ka ko duidui taudua mai vei ira na vo ni tamata. E kena ibalebale oya, ni sega ni dua tale e vuravura ena rawa ni qarava na ilesilesi e sa tuvana tu na Kalou me nomu. Kevaka ko sega ni vakayacora na nomu ilesilesi ki na Yago i Karisito, ena sega tale ni dua e rawa ni cakava. E kaya na iVola Tabu, “Ia sa duidui na ka sa soli….sa duidui talega na kena cakacaka…ka sa duidui talega na i valavala ni ka sa caka,” (1 Korinica 12:4-6). Ena iwase ni ivola sa sivi, eda a dikeva kina na imatai ni rua na veiulutaga oqo: na isolisoli vakayalo, kei na lomada. Ia oqo, eda sa na dikeva na vo ni nomu ibulibuli ni qarava na Kalou.
BULIBULI: NA VAKAYAGATAKI NI NOMU TALEDI (ABILITIES)
Na nomu taledi sa i koya na veisolisoli ko a sucu kaya mai. Eso na tamata, e tu vei ira na taledi ni vosa: era qai sucu ga mai, era sa vosavosa tu! Eso tale, era vakataledi ena qito kei na vakayagataki ni kaukauwa ni yago. Eso tale, era vakataledi ena veika ni vuli, se ena sere kei na ivakatagi, ka so, ena cakacaka ena ligadra.
Ena gauna e a vinakata kina me bulia na Vale Tabu kei na kena iyaya ni vakacaboisoro na Kalou, e a digitaki ira na daudroini kei na matai, ka ra sa mataitaki tu “e na vuku kei na yalomatua, kei na daukilaka, kei na cakacaka vakamatai kecega, me vakavuna nai vakatakarakara ni cakacaka vakavuku…. me dui caka vakamatai kecega,” (Lako Yani 31:3-5).
E daidai, e se solia tikoga na Kalou na veitaledi oqori, kei na udolu vakaudolu tale, me rawa ni ra qaravi Koya kina na tamata.
Na noda taledi kece e lako mai vua na Kalou. Na taledi talega ka vakayagataki ena ivalavala ca, e solia na Kalou, ia e cala ga na kena ivakavakayagataki. E kaya na iVola Tabu, “Ni da sa rawata na veisolisoli sa duidui me vaka na loloma sa soli vei keda,” (Roma 12:6). Me vaka ni lako talega mai vua na Kalou na nomu taledi kece, era sa isolisoli bibi me vakataka talega na bibi ni isolisoli vakayalo ko taukena. Na kedrau duidui ga ni ko a sucu vata mai kei na nomu taledi.
E dua na iulubale ka ra dau solia wasoma na tamata me ra vakaiulubaletaka kina na nodra sega ni veiqaravi, oya, “E sega ni’u taukena e dua na taledi se isolisoli me’u solia.” Oqori, e sa bau dua na iulubale lokiloki! E tu vei iko e levu na isolisoli, ka rawa ni tini se drau sara, ka ko sega ni kila tu, ka ra se moce tu e lomamu. E vuqa na vakadidike ka sa caka, e kunei kina ni o keda, eda taukena mai na lima na drau ki na vitu na drau na taledi se isolisoli duidui – ka sivia vakalevu ne kena eda kila tu.
Me kena ivakaraitaki oqo: na nomu mona e rawa ni katona e dua na drau na milioni (100,000,000) na ka se vakasama. E rawa ni cakacakataka na mona oqori e tinikalima na udolu (15,000) na vakatulewa se vakasama ena loma ni dua ga na sekodi, me vaka talega na kena cakacaka tiko na nomu gacagaca ni qaqi kakana. Na ucumu e rawa ni boica e tini na udolu (10,000) na iboi duidui. Ena nomu tara na ka e ligamu, ko rawa ni vakila e dua na tiki ni nuku, ka dua-nai-ka ruasagavulu na udolu (1/20,000) ni idi na kena vavaku. Ko sa kato ni veitaledi kei na veisolisoli veivakurabuitaki dina, ka ko sa ibulibuli talei ni Kalou. E dua tiko na itavi ni isoqosoqo lotu, oya, me vakaqaqa ka cereka na nomu taledi kece, me vakayagataki ena nomu qarava na Kalou.
Na taledi kece e rawa ni vakayagataki me vakalagilagi kina na Kalou. E kaya ko Paula,
“Se dou kana, se dou gunu, se cava na ka dou sa kitaka, mo dou kitaka kecega me vakarokorokotaki kina na Kalou,” (1 Korinica 10:31). E vutucoqa tu ena iVola Tabu na itukutuku ni veitaledi ka dau vakayagataka na Kalou me vakalagilagia kina na Yacana. Oqo e vica ga ka cavuti ena iVola Tabu: na daudroini, na mataitaki ni tara ni vale, na veiqaravi, na vavavi, na ta waqa, na vakasaqa veika kamikamica, na veivosaki me kune kina na dina, na droinitaki ni veika e tara, na vakarautaki ni yago ni mate me vakarau bulu, na culacula, na ceuceu ena kaukamea, na teitei, na qoli, na veiliutaki, na cicivaki ni cakacaka se bisinisi, na voro vatu, na qiri yaya ni vakatagi, na buli iyaragi, na boroboro, na buli lawa, na buli iyaya vovou, na ta iyaya kau, na vakatasosoko, na volivolitaki, na cakacaka vakasotia, na cula isulu, na veivakatavulici, na vola ivola, kei na vola serekali. E kaya na iVola Tabu, “Sa duidui talega na i valavala ni ka sa caka, ia sa dua bauga na Kalou, o koya sa cakava na ka kecega vei ira kecega,” (1 Korinica 12:6). E sa vakarautaka tu na Kalou e dua na tikina me nomu ena nona isoqosoqo lotu, me la’ki cila kina na serau ni nomu taledi, ka mo la’ki vakayacora kina e dua na veisau vinaka. Sa na qai vakatau vei iko mo kunea na tikina oya.
Na Kalou e solia vei ira eso na taledi ni rawa ilavo vakalevu. E a kaya vei ira na Isireli ko Mosese, “Mo ni nanumi Jiova ga na nomuni Kalou: ni sa i Koya sa solia vei kemuni na kaukauwa mo ni rawata kina na i yau,” (Vakarua 8:18). Ko ira ka ra taukena na taledi oqo, era matai ena kena tarai cake na bisinisi, na volivolitaki, kei na kena rawa na tubu vakailavo. Kevaka e tiko vei iko na taledi oqo, e dodonu mo vakayagataka tiko mo vakacerecerea kina na Kalou. E rawa vakaevei oya? Ai matai, mo kila ni sa lako mai vua na Kalou na nomu taledi, ka mo vakavinavinaka tiko vua. A ikarua, mo vakayagataka na nomu bisinisi mo qarava kina na nodra gagadre na tamata, ka wasea na nomu vakabauta vei ira era sega ni kila na Kalou. Na kena ikatolu, mo vakasuka e dua na ikatini ni nomu tubu vua na Kalou, me nomu cakacaka ni vakacaucau vei Koya. Na kena iotioti, mo saga mo yaco mo “Dauvakatubu Matanitu” ka sega wale ga ni “Dauvakatubu iYau”. Au na qai vakamacalataka oqo ena wase e 34.
Na veika au rawa ni cakava, e sa gadreva na Kalou me’u cakava. Ko iko duadua ga e vuravura taucoko ko rawa ni vakayagataka na veitaledi ka tu vei iko. E sega tale ni dua e rawa ni qarava na nomu ilesilesi, me vaka ni sega vei ira na kena vo na nomu ibulibuli duidui taudua ka solia vei iko na Kalou. E kaya na iVola Tabu ni sa “vakavinakataki kemudou mada ko Koya e na i valavala vinaka kecega mo dou cakava na Nona lewa,” (Iperiu 13:21). Mo kunea na lewa ni Kalou ena nomu bula, e dodonu mo dikeva matua sara na veika ko vinaka kina, kei na veika talega ko sega soti ni vinaka kina.
Kevaka e sega ni solia vei iko na Kalou na domo ni lagasere, e sega tale ga ni namaka mo daulagasere saumi. Ena sega ni gadrevi iko na Kalou mo solia na nomu bula ki na dua na ilesilesi ka sega ni ko vakataledi kina. Ia, na veitaledi ko taukena sa ivakatakilakila tiko ni veika e gadreva na Kalou mo vakayagataka kina na nomu bula. Kevaka e tiko na nomu mesamesa ena droini, se ena qara tamata cakacaka, se ena mataitaki ni vale, oya e sa ivakatakilakila vinaka ni taledi oqori e sa okati tu ena ituvatuva ni nomu bula. E sega ni dau vakasabusabutaka na taledi na Kalou; e dau tuvana ga me veiriti na Nona veikacivi vei keda kei na taledi e solia.
E a sega ni soli vei iko na nomu taledi mo rawata ga kina na nomu tiko vinaka; e a solia vei iko na Kalou ena vuku ni nomu ilesilesi ni veiqaravi. E kaya ko Pita, “Me vaka dou sa dui rawata nai solisoli, mo dou dui solia vakakina vakai kemudou me vaka na dauniyau vakayalo e na loloma e vakavuqa ni Kalou,” (2 Pita 4:10). Ena gauna ka’u volavola tiko kina oqo, e voleka ni vitu na udolu (7,000) na lewenilotu era sa vakayagataka tiko na nodra dui taledi ena veiqaravi ena neitou ivavakoso ena yasai i California oqo, ka ra solia tiko na veiqaravi duidui kece ko rawa ni vakasamataka: na vakavinakataki ni motoka ka ra soli mai ki na lotu me qai soli vei ira na dravudravua ni sa caka oti; na kena vakasaqarai na iyaya ni lotu ka sau vinaka duadua; na caka lomanibai; na tuva pepa ena vale ni volavola ni lotu; na droinitaki ukuuku ni valenilotu, kei na porokaramu; na soli veiqaravi vei ira na tauvimate; na vakasaqa; na buli sere; na vakavulici ni ivakatagi; na vakaleweni ni fomu ni kere ilavo ki na matanitu; na vakatavulici ni qito vei ira na itabagone; na vakasaqarai tukutuku me yaga ena buli vunau, kei na drau tale na itavi duidui. E dau tukuni vei ira na lewenilotu vou, “Na itavi ga ko vinaka kina, e dodonu mo cakava ena vuku ni nomu ivavakoso lotu.
BULIBULI: VAKAYAGATAKA NA NOMU ITOVO NI VEIMALIWAI KEI NA RAI (PERSONALITY)
Eda sega ni kila tu ni da sa duidui dina sara mai vei ira kece na vo ni tamata. E sega ni wili rawa na levu ni sala era rawa ni veiwaki kina na iyaya lalai ni buli yago (DNA) me rawa ni vakavuna na noda duidui mai vei ira na kena vo. E sega tale ni dua na tamata ka sa bula oti e vuravura, se bula tu oqo, se na bula mai muri, me tautauvata vinaka kei iko na nona ibulibuli kei na veiwaki ni yaya ni bulibuli ka buli kina na yago kei na yalo.
E sa kilai levu tu ni taleitaka na Kalou na keda duidui – mo rai wavoliti iko ga! E a buli keda yadua me da duidui mai vei ira kece na tamata era sa bula oti, era bula tu oqo, se ra na bula mai muri. E a bulia eso me dauvosa, ka so me ra galugalu. E a bulia eso me ra taleitaka na veika e tautauvata, ka bulia eso me ra taleitaka na duidui. E a bulia eso me ra dau vakasama, ka so me ra daukilakila. Eso era dau cakacaka vinaka duadua ni ra tikoga vakai ira, ka so era cakacaka vinaka cake ni ra cakacaka ena loma ni dua na ilawalawa tamata. E kaya na iVola Tabu “Sa duidui talega na i valavala ni ka sa caka, ia sa dua bauga na Kalou, o koya sa cakava na ka kecega vei ira kecega,” (1 Korinica 12:6).
E solia vei keda na iVola Tabu e vuqa na ivakadinadina ni Nona vakayagataki ira na veimataqali tamata kece na Kalou. Ko Pita e a tamata yalototolo, ko Paula e a tautauvimate, ko Jeremaia e a tamata galugalu ka dau yalomalumalumu. Ena nomu dikeva na kedratou duidui na tisaipeli e lewe tinikarua, ena rawarawa mo kila kina na vu ni nodratou dau veileti ka veisaqasaqa ena so na gauna.
E sega ni rawa ni da kaya ni dua ga na mataqali tamata e veirauti kei na veiqaravi. E gadrevi na veimataqali tamata kece me rawa ni dei kina na lotu, ka me solia talega kina na talei ni duidui. Ke da a tautauvata kece tu na tamata, ke sa sega ni dua na kamikamica ni vuravura oqo. Ia, e ka ni marau ni sivia e tolusagavulu ka dua na veimataqali roka ni tamata e vuravura.
Na itovo ni nomu veimaliwai kei na nomu rai, ena vakatulewataka na ivakarau kei na vanua ko na vakayagataka kina na nomu isolisoli vakayalo kei na nomu taledi. Me kena ivakaraitaki oqo: kevaka e rua na tamata e tu ruarua vei rau na isolisoli ni veivakalotutaki, ia e dua e galugalu ka dua e dauvosa, ena vakavotukanataki na nodrau isolisoli ena sala e duidui.
Era kila vinaka na matai dautara vale ni rawarawa cake na tocitoci kevaka e toci na kau me muria na idavodavo ni taqana, ka me kua ni saqata. E vakakina kevaka ko vakasaurarataki mo veiqaravi ena sala ka sega ni veiriti kei na itovo ni yalomu, ena vakavuna na tadre kei na votivoti, ena gadrevi mo toroya cake na igu ni nomu cakacaka, ka na sega ni vakavuana vakavinaka sara na itavi ko qarava. Oqo na vuna e sega ni dau yaga kina na noda vakatamurimuria na nona veiqaravi e dua tale. E sega vei iko na itovo ni yalo kei na nona ibulibuli o koya ko vakatamurimuria tiko. Ka kena ikuri, ni a buli iko na Kalou me o iko! Ko na rawa ni vuli mai na nodra cakacaka na so, ia e dodonu mo tauvulona na ka ko vulica ena vulo ni nomu ibulibuli. E daidai, e sa vuqa tu na ivola kei na iyaya ni vuli e rawa ni vukei iko mo kila vinaka kina na itovo ni nomu veimaliwai kei na rai, ka mo rawa ni lewa na veisala mo vakayagataka kina, ena Vukuna na Kalou.
Me vaka na iloilo duiroka, na noda ibulibuli kei na itovo ni yaloda e vakacilava lesu na rarama ni Kalou ena vuqa na veiroka kei na veimataqali ituvatuva duidui. Oqo e vakalougatataki kina na matavuvale ni Kalou ena kena soli vei keda na talei ni solisoli e vuqa ka duidui. E vakalougatataki keda yadudua talega. E ka rekitaki dina ni da cakava na ka e a buli keda kina na Kalou me da kitaka. Ni ko veiqaravi ena sala e veiriti kei na itovo ni nomu veimaliwai kei na rai ka solia vei iko na Kalou, ko na vakasinaiti ena mamau ni yalo, na marau kei na vuavuai levu.
BULIBULI: VAKAYAGATAKA NA NOMU KILA KEI NA KILAKA
Na nomu bula e sa moici ka muloci mai na veika ko sa sotava mai ena veigauna sa oti, ka vuqa vei ira na veika oqori ko a sega ni lewa na kena yaco vei iko. E a vakatara na Kalou mo sotavi ira me yaco kina na Nona inaki ni muloci iko (Roma 8:28-29). Ena nomu vatavatairalagotaka tiko na ibulibuli mo qarava kina na Kalou, e dodonu mo dikeva e ono na veika ko sa sotava mai:
Na nomu tubu cake mai ena nomu matavuvale: Na cava ko a vulica ena nomu susugi mai vale?
Na nomu vuli: Na lesoni cava soti ko a dau taleitaka mai koronivuli?
Na nomu cakacaka: Na cakacaka cava ko a maqosa kina ka taleitaka vakalevu duadua?
Na veika vakayalo: Na veigauna cava e a gauna vakaibalebale duadua vei iko ena nomu qaravi Kalou?
Na nomu ilesilesi ni veiqaravi: Ko sa veiqaravi vakacava vua na Kalou ena veigauna sa sivi?
Na nomu veigauna dredre: Na veileqa, mavoa, dredre, kei na rarawa cava ko sa vuli mai kina?
Sa i koya na iotioti ni ulutaga oqori, na veigauna dredre, ka dau vakayagataka wasoma duadua na Kalou me vakarautaki iko kina ki na ilesilesi ni veiqaravi. E sega ni dau vakasabusabutaka e dua na mavoa na Kalou! E dau wasoma, ni itavi ni veiqaravi cecere duadua e dau basika mai na nomu rarawa se dredre levu duadua. O cei tale ena rawa ni veiqaravi vakavinaka cake vei rau na itubutubu ni dua na gone ka tauvi koya e dua na mate bibi, mai vei rau e rua na itubutubu ka tauva talega na luvedrau na mate vata oya? O cei tale ena rawa ni vukea vakalevu cake e dua e daumateni, mai vua e dua ka a daumateni eliu ka sa vakabulai mai kina? O cei tale ena rawa ni vakayaloqaqataka vakalevu cake e dua na yalewa ka lasa e tuba ko na watina, mai vua e dua na marama ka sa sota kaya mai na leqa oqori?
E dau nakita na Kalou me vakatara mo sotava na veika dredre me vakarautaki iko kina ena veiqaravi vei ira na tani. E kaya na iVola Tabu, “O Koya sa vakacegui keitou e na neitou rarawa kecega, me keitou vakacegui ira rawa era sa rarawa e na dua na ka, e na vakacegui keitou sa vakacegui kina mai Vua na Kalou,” (2 Korinica 1:4).
Kevaka ko gadreva dina me vakayagataki iko na Kalou, e dodonu mo kila vinaka e dua na dina bibi: na veika sara ga ko sevaka ka veivutunitaka vakalevu duadua ena nomu bula – o koya ko dau via vunia ka guilecava – o koya oqori na veika e via vakayagataka na Kalou me vukei ira kina na tani. Oqori sara ga na nomu ilesilesi ni veiqaravi!
Me yaco me rawa ni vakayagataka na nomu rarawa kei na dredre na Kalou, e dodonu mo tu vakarau mo wasea vei ira na tamata. E dodonu mo kua ni ubia e dua na ka, ka mo vakatusai ira vakadodonu na nomu malumalumu, na nomu druka, kei na nomu nuiqawaqawa kece. Ena nomu vakayacora rawa oqori, ena yaco kina me rawa ni nomu veiqaravi yaga duadua. Era dau vakayaloqaqataki vakalevu cake na tamata ni da wasea vei ira na kena vukei keda na loloma ni Kalou ena gauna ni noda druka, ka vakalailai sobu kevaka eda dokadokataka na noda kaukauwa.
E a kila vinaka ko Paula na dina oqo ka ni dau tukuna vakadodonu na leqa ni yalolailai ka dau yacovi koya. E a tusanaka o koya, “Ni keitou sa sega ni vinakata, na veiwekani, mo dou lecava na neitou rarawa sa yaco vei keitou mai Esia, ni keitou sa bitaki vakalevu sara, sa dredre kina na vosota, ka keitou sa sega ni dinata ni keitou na bula: ia keitou sa vaka ni keitou sa lewai me keitou mate, me keitou kakua ni vakararavi kina vei keitou, vua ga na Kalou o Koya sa vakaturi ira cake tale na mate: o Koya ka vakabulai keitou mai na mate levu ko ya, ka na vakabula tikoga; o Koya talega keitou sa vakararavi kina ni na bula tikoga,” (2 Korinica 1:8-10).
Kevaka beka e a vunia ko Paula na nona malumalumu ni vakatitiqa kei na yalolailai, ke a ra sega ni vakaukauwataki e vuqa na milioni na tamata mai na nona tukuna vakadodonu na ka e sotava. Na veika ga eda wasea ena rawa ni vukei ira na tani. E kaya ko Aldous Huxley, “Na kila, e sega ni ka e yaco vei iko, ia sa i koya ga na itovo ni nomu vakayagataka na veika e yaco vei iko. Ko na vakayagataka vakaevei na veika ko sa sotava mai? Kakua ni vakamaumautaka na nomu mosi kei na nomu rarawa; vakayagataka mo vukei ira kina na tani.
E na nomu sa dikeva mai na lima na sala ni Nona vakarautaki iko ki na nomu ilesilesi ni veiqaravi na Kalou, au sa nuitaka ni sa vakararamataki vakalevu cake na nomu raica na cecere ni Kalou, ka sa matata cake vei iko na itovo ni Nona vakarautaki iko ki na nomu veiqaravi Vua. Na nomu vakayagataka na nomu ibulibuli, sa i koya na dina vuni ni vuavuai levu kei na mamau ni yalo ena nomu ilesilesi ni veiqaravi. Ko na yaga vakalevu duadua ni ko vakayagataka na nomu isolisoli vakayalo kei na nomu taledi ena veitikina se veiulutaga ka domona na lomamu, kei na sala e vakavotukanataka vakalevu duadua na itovo ni yalomu kei na nomu kila. Na levu cake ga ni kena veiriti na veika oqo, na kena vuavuai levu talega ni nomu veiqaravi.
KA 31 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: E sega tale ni dua e rawa ni o “au“.
Tikina Koula: “Me vaka dou sa dui rawata na i solisoli, mo dou dui solia vakakina vakai kemudou, me vaka na dauniyau vakayalo e na loloma e vakavuqa ni Kalou,” (1 Pita 4:10).
Taro mo Taroga: Na isolisoli ni Kalou cava, se kila cava ka’u taukena, e rawa ni’u vakayagataka ena noqu ivavakoso lotu?


text:
Manumanu vuka
Manumanu vuka — E dua na manumanu.
Contents
Manumanu vuka e Viti[Veisautaki | edit source]
E a vakayacora na tabana ni veiqaravi oqo na BirdLife International Fiji e dua na vakadidike ni yaubula eso ena loma ni vanua. Nai naki levu ni vakadidike sai koya me kilai ka volaitukutukutaki na veika eso ka rawa ni laurai ena loma ni veikau.
Manumanu Vuka ni Vanua e Viti[Veisautaki | edit source]
Manumanu Vuka ni Waitui kei na Veimatasawa[Veisautaki | edit source]
Manumanu Vuka e na veiyanuyanu[Veisautaki | edit source]
[Veisautaki | edit source]
- Vanua ni Manumanu Vuka (VMV)


text:
Reunion.com > Irmalee Loggins - Kristina Looper > Philip Lomas - Patrick Lomasney
Classmates from Philip Lomas to Patrick Lomasney
Philip Lomas Phillip Lomas Piedad Lomas Priscilla Lomas Rachel Lomas Rachelle Lomas Rafael Lomas Rafaela Lomas Ralph Lomas Ramiro Lomas Ramon Lomas Ramona Lomas Randolph Lomas Randy Lomas Raul Lomas Ray Lomas Raymond Lomas Raynaldo Lomas Rebecca Lomas Reene Lomas Rene Lomas Renee Lomas Rhonda Lomas Ricardo Lomas Rich Lomas Richard Lomas Rick Lomas Ricky Lomas Rigoberto Lomas Rita Lomas Robert Lomas Roberto Lomas Robin Lomas Rocio Lomas Rodney Lomas Rodolfo Lomas Rogelio Lomas Roger Lomas Rolando Lomas Romelia Lomas Ron Lomas Ronald Lomas Rory Lomas Rosa Lomas Rosalinda Lomas Rosalva Lomas Rosario Lomas Rosaura Lomas Rose Lomas Rosendo Lomas Roy Lomas Ruben Lomas Ruby Lomas Rudy Lomas Russell Lomas Ruth Lomas Rutilio Lomas Ryan Lomas Saige Lomas Salvador Lomas Salvadore Lomas Samantha Lomas Sandra Lomas Sara Lomas Sarah Lomas Saul Lomas Scott Lomas Sean Lomas Sergio Lomas Shamonica Lomas Shannon Lomas Sharon Lomas Shaun Lomas Shaundra Lomas Shavez Lomas Shawn Lomas Shekita Lomas Shelly Lomas Sherry Lomas Shirley Lomas Silvia Lomas Socorro Lomas Sonia Lomas Sonya Lomas Stacey Lomas Stacy Lomas Stephanie Lomas Stephen Lomas Stevan Lomas Steve Lomas Steven Lomas Sue Lomas Sulema Lomas Susan Lomas Suzanne Lomas Sylvia Lomas Tamara Lomas Tamisha Lomas Tammy Lomas Tanya Lomas Tara Lomas Tayde Lomas Ted Lomas Teresa Lomas Terry Lomas Theresa Lomas Thomas Lomas Tiffany Lomas Tim Lomas Timothy Lomas Tina Lomas Todd Lomas Tom Lomas Tony Lomas Tonya Lomas Toribia Lomas Travis Lomas Troy Lomas Trudy Lomas Tyrone Lomas Valerie Lomas Vernon Lomas Veronica Lomas Vicky Lomas Victor Lomas Victoria Lomas Virginia Lomas Vivian Lomas Wade Lomas Wally Lomas Wanda Lomas Wayne Lomas Wendy Lomas Whitney Lomas William Lomas Yaira Lomas Yolanda Lomas Yvette Lomas Yvonne Lomas Zachary Lomas Alicia Lomas-gross Deanna Lomas-toro Benjamin Lomasang Cesar Lomasang Gilda Lomasang Andrea Lomascola Frank Lomascola Gloria Lomascola Karen Lomascola Larry Lomascola Leonard Lomascola Michael Lomascola Alice Lomascolo Angela Lomascolo Angelo Lomascolo Anthony Lomascolo Carlo Lomascolo Christian Lomascolo Donald Lomascolo Donna Lomascolo Eric Lomascolo Frank Lomascolo John Lomascolo Joseph Lomascolo Julie Lomascolo Kaelyn Lomascolo Linda Lomascolo Lisa Lomascolo Marianne Lomascolo Michael Lomascolo Natalie Lomascolo Nicolo Lomascolo Pasquale Lomascolo Patricia Lomascolo Salvatore Lomascolo Edward Lomaseng Stephen Lomash Irina Lomashevskaya Jamie Lomashewich Kelly Lomashewich Timothy Lomashewich Karen Lomasiewicz Ernest Lomasjr Jesse Lomask Joan Lomask Kate Lomask Lee Lomask Morton Lomask Pamela Lomaskin Brian Lomasky Levi Lomasky Marc Lomasky Sara Lomasky Amy Lomasney Angela Lomasney Anita Lomasney Barbara Lomasney Bonnie Lomasney Brandon Lomasney Brian Lomasney Carol Lomasney Catherine Lomasney Charles Lomasney Christina Lomasney Christopher Lomasney Cynthia Lomasney Daniel Lomasney Dave Lomasney David Lomasney Dolores Lomasney Edmund Lomasney Edward Lomasney Elisabeth Lomasney Elizabeth Lomasney Erin Lomasney Farra Lomasney Frederick Lomasney Gary Lomasney George Lomasney Henry Lomasney James Lomasney Jane Lomasney Janet Lomasney Jennifer Lomasney John Lomasney Joseph Lomasney Karen Lomasney Katherine Lomasney Kathleen Lomasney Kathryn Lomasney Kelly Lomasney Kenneth Lomasney Kevin Lomasney Kristen Lomasney Lauren Lomasney Linda Lomasney Lisa Lomasney Margaret Lomasney Mark Lomasney Martin Lomasney Marty Lomasney Mary Lomasney Matthew Lomasney Maureen Lomasney Megan Lomasney Michael Lomasney Michelle Lomasney Nicholas Lomasney Patrick Lomasney


text:
Kadavu
Yanuyanu ko Kadavu — E dua na yanuyanu e Viti.
Manumanu Vuka e Kadavu[Veisautaki | edit source]
Na i vola oqo “Manumanu Vuka e Kadavu” a volai vakatabakidua me baleta na kedra maroroi ka taqomaki na manumanu vuka e na yanuyanu ko Kadavu.
Na “Manumanu Vuka e Kadavu” e vakamacalataki ira vakaleleka na veimataqali manumanu vuka ka ra kunei e Kadavu. Oqo e will king na kedra roka, i vukavuka, i bulibuli kei na nodra i tuvaki ni bula.
A vakaitavi na tabana ni cakacaka na National Trust of Fiji e na vakadewataki vaka-Viti ni vola oqo. Keitou sa nuitaka ni ko ni na taleitaka na wilika na i vola oqo, ka me ka ni vuli vei keda kece, vakabibi na noda veivuketaka vata na nodra maroroi ka taqomaki na i you bula ni noda vanua.
E ratou vakailavotaka na tabaki ni vola oqo na RARE Centre for Tropical Conservation mai America.


text:
Qo na sala eso oni rawa ni vukei kina.
· Talevoni—qiria na 703-594-2168. Oni na rogoca na vakabula katoni vakavalagi; moni qai katona na nomuni itukutuku ni oti na ‘gi’ (tone). Ena vukei keitou e dua na dauvakadewa ena neitou sauma.
· Veirai mata—moni goleva na koronivuli ni luvemuni. Dina ni rairai sega kina ni dua e kila na nomuni vosa. Ia ena vakayagataka e dua na vakailesilesi na pousta kei na vakatataro me kila se cava oni via vukei kina.
Veitalia se sala cava, oni na kerei moni tukuna qo:
o Yacamuni kei na yaca i luvemuni;
o Koronivuli ni luvemuni, nona kalasi, kei na yaca i qasenivuli;
o Koya (yacana se nona itutu) oni vinakata mo drau veivosaki, kei na ka oni via veivosakitaka; kei na
o Nomuni naba ni talevoni kei na gauna oni rawa ni tarai kina.


text:
Reunion.com > David Dat - Shanece Davis > Pamela Dau - Joel Daub
Classmates from Pamela Dau to Joel Daub
Pamela Dau Pat Dau Patricia Dau Paul Dau Paula Dau Peggy Dau Perry Dau Peter Dau Philip Dau Phuong Dau Quan Dau Quang Dau Quynh Dau Randy Dau Raymond Dau Rebecca Dau Rena Dau Richard Dau Rick Dau Robert Dau Roger Dau Ronald Dau Ryan Dau Samuel Dau Sandra Dau Sandy Dau Sang Dau Sara Dau Sarah Dau Scott Dau Selme Dau September Dau Shelby Dau Sherri Dau Stephanie Dau Steve Dau Steven Dau Stuart Dau Susan Dau Suzanne Dau Ted Dau Thang Dau Thanh Dau Thao Dau Theresa Dau Thi Dau Thomas Dau Thuy Dau Tim Dau Timothy Dau Tina Dau Tinh Dau Toni Dau Tony Dau Tracy Dau Tran Dau Trang Dau Trina Dau Trisha Dau Tuan Dau Tuyet Dau Tyler Dau Van Dau Vernon Dau Vicky Dau Victor Dau Vivian Dau Vu Dau Wayne Dau Wendy Dau William Dau Yamilet Dau Yen Dau Yomaz Dau Josefa Dau-chelala Samir Dauahera Aaron Daub Al Daub Alan Daub Albert Daub Alfred Daub Alice Daub Allen Daub Allison Daub Alphonse Daub Alyssa Daub Amanda Daub Amber Daub Amy Daub Andrea Daub Andrew Daub Andy Daub Angela Daub Ann Daub Anna Daub Annalisa Daub Anne Daub Anthony Daub Arthur Daub Ashley Daub Bambi Daub Barbara Daub Barry Daub Belinda Daub Ben Daub Benjamin Daub Bertha Daub Beth Daub Betsy Daub Betty Daub Beverly Daub Bill Daub Bob Daub Bonnie Daub Bradley Daub Brandon Daub Brenda Daub Brent Daub Brett Daub Brian Daub Brittany Daub Bruce Daub Bryan Daub Bunny Daub Calvin Daub Caren Daub Carl Daub Carol Daub Carolyn Daub Carrie Daub Catherine Daub Cathy Daub Charles Daub Charlotte Daub Cheryl Daub Cheryle Daub Chris Daub Christina Daub Christine Daub Christopher Daub Cindy Daub Clarence Daub Clark Daub Clifford Daub Clinton Daub Colleen Daub Connie Daub Constance Daub Cora Daub Craig Daub Curtis Daub Cynthia Daub Dale Daub Dan Daub Dana Daub Daniel Daub Danielle Daub Darla Daub Darlene Daub Darren Daub Daub Daub Dave Daub David Daub Debbie Daub Deborah Daub Debra Daub Delbert Daub Denise Daub Dennis Daub Diana Daub Dianne Daub Dolores Daub Don Daub Donald Daub Donna Daub Douglas Daub Duane Daub Dustin Daub Dwight Daub Edith Daub Edward Daub Edwin Daub Edyth Daub Eileen Daub Elaine Daub Eleanor Daub Elisabeth Daub Elizabeth Daub Ellen Daub Elmer Daub Emily Daub Eric Daub Ethel Daub Eugene Daub Frances Daub Francis Daub Frank Daub Frankie Daub Frederick Daub Gabriella Daub Gail Daub Galen Daub Gary Daub Gayle Daub Gene Daub Gerald Daub Ginger Daub Glen Daub Glenna Daub Gloria Daub Grace Daub Greg Daub Gregory Daub Guy Daub Harold Daub Harry Daub Heather Daub Heidi Daub Helen Daub Henry Daub Herbert Daub Hope Daub Jack Daub Jacob Daub Jacqui Daub James Daub Jami Daub Jan Daub Janet Daub Janice Daub Janine Daub Jason Daub Jay Daub Jean Daub Jean-marie Daub Jeanette Daub Jeff Daub Jeffery Daub Jeffrey Daub Jenn Daub Jennifer Daub Jeremy Daub Jerry Daub Jesse Daub Jessica Daub Joan Daub Joann Daub Joel Daub


text: tori ga naki me ga samete tsuki sasaru shiroi hikari sawayaka na kaze no oto sugi satte yuku DA.BA.DA.LIFE toori sugiru hito-tachi ga furi kaeri boku wo miru kizukanai jibun ga shiteru koto mou tomaranai dou ni mo kizukanai mou tomaranai dou ni mo kizukanai hisabisa ni yukkuri to neso bette miru oka no ue miagereba aoi sora nijin de tokeru shiroi kumo oka no shita de yubisashite minna ga waratteru kizukanai jibun ga shiteru koto mou tomaranai dou ni mo kizukanai mou tomaranai dou ni mo kizukanai taisetsu na ano ko kara namari no kotoba morau kizukanai jibun ga shiteru koto mou tomaranai dou ni mo kizukanai mou tomaranai dou ni mo kizukanai mou tomaranai dou ni mo kizukanai mou tomaranai dou ni mo kizukanai


text:
Reunion.com > Maria Athanas - Theresa Auth > Franklin Au - Mankit Au
Classmates from Franklin Au to Mankit Au
Franklin Au Freddy Au Frederick Au Fredi Au Fung Au Gabriel Au Gary Au Gena Au Gene Au Genie Au Geoffrey Au George Au Gerald Au Gerard Au Giang Au Gigi Au Gladys Au Glen Au Glenn Au Gloria Au Gordon Au Grace Au Grandy Au Greg Au Gregory Au Guenyin Au Ha Au Hai Au Han Au Hangfong Au Hanh Au Hao Au Harold Au Harry Au Hau Au Heather Au Hei Au Heidi Au Helen Au Henry Au Herbert Au Herman Au Hien Au Hiep Au Hieu Au Hin Au Hiram Au Hiu Au Ho Au Hoa Au Hoalis Au Hoan Au Hoang Au Hoi Au Hok Au Holden Au Hong Au How Au Howard Au Hoy Au Hue Au Hui Au Hung Au Huong Au Huu Au Huy Au Ignacio Au Irene Au Iris Au Isabella Au Ivan Au Ivy Au Jack Au Jackie Au Jacklyn Au Jackson Au Jacky Au Jacqueline Au Jade Au James Au Jamie Au Jan Au Jane Au Janel Au Janelle Au Janet Au Janice Au Janneen Au Jared Au Jasmine Au Jason Au Jean Au Jeanette Au Jeanie Au Jeff Au Jeffery Au Jeffrey Au Jeffry Au Jennifer Au Jenny Au Jeremy Au Jeri Au Jerrina Au Jerry Au Jessica Au Jessie Au Jian Au Jim Au Jimmy Au Joan Au Joann Au Joanna Au Joe Au Joel Au Joey Au Johanna Au John Au Johnny Au Johnson Au Jonathan Au Jorge Au Jose Au Joseph Au Josephine Au Joshua Au Joy Au Joyce Au Judith Au Judy Au Julia Au Juliana Au Julie Au June Au Justin Au Ka Au Kai Au Kalfred Au Kam Au Kan Au Kant Au Kar Au Karen Au Karol Au Kate Au Katherine Au Kathleen Au Kathryn Au Kathy Au Katie Au Katrina Au Kaulana Au Kawai Au Kee Au Keith Au Kelley Au Kelly Au Kelvin Au Ken Au Kendra Au Kenneth Au Kenny Au Kent Au Keung Au Kevin Au Kham Au Khanh Au Khoi Au Ki Au Kiet Au Kieu Au Kim Au Kimberle Au Kimberly Au Kimyen Au Kin Au King Au Kipp Au Kit Au Kok Au Konrad Au Koon Au Kristen Au Kristin Au Kristina Au Kristine Au Kristy Au Krystal Au Kui Au Kwai Au Kwan Au Kwok Au Kwong Au Kyle Au Lac Au Ladeanna Au Lai Au Lan Au Lang Au Lap Au Larry Au Laura Au Lauren Au Laurie Au Lawrence Au Lazaro Au Le Au Leah Au Lee Au Leilani Au Len Au Leo Au Leslie Au Letaulafoga Au Li Au Lian Au Libbie Au Lien Au Lilian Au Lily Au Lin Au Lina Au Lincoln Au Linda Au Linh Au Lisa Au Lo Au Loan Au Loi Au Lois Au Lola Au Long Au Loretta Au Lori Au Lorinda Au Louisa Au Lovan Au Luana Au Lucia Au Lucy Au Luis Au Lydia Au Lynn Au Mabel Au Mae Au Mai Au Maile Au Man Au Mandy Au Manh Au Mankit Au


text:
Ai matai ni vloa i Mosese sa vakatokai nai Vakatekivu
Na i vakatekivu[Veisautaki | edit source]
Na veika ka caka ka yaco e na gauna e liu.
- Na veibuli.
- Ko Atama kei Ivi e loma ni were.
- Noa kei na ualuvu levu.
- na vale cecere mai Papiloni.
Na kedra i tekitekivu na Isireli[Veisautaki | edit source]
Ko iratou na nodra i tubutubu na Isireli.
- Yaco mai Palisitaina ko Eparama, rt 1900 BSK.
- Sucu ko Aisake na luvei Eparama.
- Sucu Jekope na luvei Aisake.
- Eratou lewe tinikarua na tagane na luvei Jekope ka ratou i vuvu ni Yavusa e tinikarua ni Isireli.
E yaco me rogo levu vei iratou na veitacini oqo ko Josefa ka ni a yaco ko koya me Daunivakasala liu duadua nei Tui Ijipta.


text:
Na Veiyalayalati Makawa
From Wikipedia
Ai Vola Tabu: A yaca ni veivola yadua e Na Veiyalayalati Makawa[Veisautaki | edit source]
- Ai matai ni vloa i Mosese sa vakatokai nai Vakatekivu
- Ai karua ni vola i Mosese sa vakatokai na Lako Yani
- Ai katolu ni vola i Mosese sa vakatokai na Vunau ni soro
- Ai kava ni vola i Mosese sa vakatokai na Tiko voli mai na lekutu
- Ai kalima ni vola i Mosese sa vakatokai nai Vakarua
- Ai vola kei Josua
- A kedrai tukutuku na Dauveilewai
- Ai vola kei Ruci
- Ai matai ni vola i Samuela
- Ai karua ni vola i Samuela
- Ai matai ni Kedrai vola na Tui
- Ai karua ni Kedrai vola na Tui
- Ai matai ni vola ni Veika sa caka e na veiguna
- Ai karua ni vola ni Veika sa caka e na veiguna
- Ai vola i Esera
- Ai vola i Niemaia
- Ai vola kei Esiteri
- Ai vola kei Jope
- Ai vola na Same
- Ai vola na vosa Vakaibalebale
- A nonai vola na Dauvunau
- na sere i Solomoni
- Ai vola i Aisea na Parofita
- Ai vola i Jeremaia na Parofita
- Ai vola i Isikeli na Parofita
- Ai vola i Taniela na Parofita
- Ai vola i Osea na Parofita
- Ai vola i Joeli na Parofita
- Ai vola i Emosi na Parofita
- Ai vola i Opetaia na Parofita
- Ai vola i Jona na Parofita
- Ai vola i Maika na Parofita
- Ai vola i Neumi na Parofita
- Ai vola i Apakuki na Parofita
- Ai vola i Sefanaia na Parofita
- Ai vola i Akeai na Parofita
- Ai vola i Sakaraia na Parofita
- Ai vola i Malakai na Parofita


text:
Reunion.com > Delia Ngirmekur - Beverly Niemiec > Alina Niculae - Mark Nida
Classmates from Alina Niculae to Mark Nida
Alina Niculae Cristina Niculae Dan Niculae Dumitru Niculae Elena Niculae Greti Niculae Liviu Niculae Maria Niculae Rajae Niculae Robert Niculae Stefan Niculae Stella Niculae Chris Niculaes Edwin Niculaescu Lorena Niculaica Catalin Niculas Nicolae Niculas Traian Niculas Cornelia Niculcea Domnica Niculcea Dumitru Niculcea Gheorghe Niculcea Irene Niculcea Lidia Niculcea Mirela Niculcea Moise Niculcea Monica Niculcea Petre Niculcea Timotei Niculcea Adrian Niculescu Adriana Niculescu Alex Niculescu Alexander Niculescu Alexandru Niculescu Alina Niculescu Anca Niculescu Antares Niculescu Bogdan Niculescu Calin Niculescu Ciprian Niculescu Dan Niculescu Elena Niculescu Florin Niculescu Gabriel Niculescu Ion Niculescu Marian Niculescu Marinela Niculescu Marius Niculescu Mihaela Niculescu Mircea Niculescu Oana Niculescu Peter Niculescu Rodica Niculescu Serban Niculescu Stefan Niculescu Valeria Niculescu Vera Niculescu Veronica Niculescu Viorica Niculescu Yori Niculescu Constantin Niculescu-baba Maria Niculescu-radu Irina Niculesculewandowski Dumitru Niculete Ellen Niculio Gregori Niculitcheff Cheryl Nicum Laurie Nicusanti William Nicusanti Ronald Nicynski Zeezee Nicz Andrew Niczewski Thomas Niczky Dariusz Niczman Stephanie Niczypor Justin Niczyporowicz Son Nid Tims Nid Aaron Nida Abigail Nida Adam Nida Adrian Nida Alfred Nida Alice Nida Alicia Nida Allen Nida Amanda Nida Amber Nida Amy Nida Andrea Nida Andrew Nida Angela Nida Angie Nida Anita Nida Ann Nida Anthony Nida April Nida Ashley Nida Barbara Nida Benjamin Nida Betty Nida Beverly Nida Billy Nida Bob Nida Bobbie Nida Brad Nida Braden Nida Bradley Nida Brandon Nida Brenda Nida Bret Nida Brian Nida Buddy Nida Calvin Nida Caren Nida Carl Nida Carla Nida Carol Nida Catherine Nida Chad Nida Chantal Nida Charles Nida Chris Nida Christin Nida Christina Nida Christine Nida Christopher Nida Clarissa Nida Coby Nida Corey Nida Cory Nida Craig Nida Cynthia Nida Dacia Nida Dale Nida Dana Nida Daniel Nida Darla Nida Dave Nida David Nida Dawn Nida Dean Nida Debbie Nida Deborah Nida Denise Nida Dennis Nida Denzel Nida Derek Nida Derick Nida Devin Nida Diana Nida Dianna Nida Donald Nida Donna Nida Dwight Nida Earl Nida Edward Nida Elaina Nida Elizabeth Nida Eric Nida Erin Nida Erwin Nida Felice Nida Flossie Nida Gail Nida Gary Nida Gaylen Nida George Nida Geraldine Nida Gina Nida Glen Nida Gloria Nida Gregory Nida Haley Nida Harold Nida Heather Nida Heidi Nida Helen Nida Herbert Nida Jack Nida Jacqueline Nida James Nida Jamie Nida Jan Nida Janet Nida Janey Nida Janice Nida Jason Nida Jean Nida Jeannine Nida Jeffrey Nida Jennifer Nida Jeremy Nida Jerry Nida Jesse Nida Jessica Nida Jill Nida Jimmy Nida Jo Nida Joan Nida Joanna Nida Jodie Nida Jody Nida Joe Nida John Nida Johnny Nida Jon Nida Jonathan Nida Joseph Nida Joshua Nida Judi Nida Judith Nida Judy Nida Julia Nida June Nida Justin Nida Kandy Nida Kathleen Nida Kathryn Nida Kathryne Nida Kathy Nida Katie Nida Keith Nida Keli Nida Kelly Nida Kenneth Nida Kevin Nida Kim Nida Kimberly Nida Kristin Nida Larry Nida Laura Nida Lawrence Nida Lee Nida Lenny Nida Leonard Nida Lesa Nida Leslie Nida Lester Nida Linda Nida Lindsay Nida Lisa Nida Mack Nida Marcia Nida Margaret Nida Margie Nida Marilyn Nida Marion Nida Mark Nida