text:
Mo Kua ni Vakawelei ena Nomu Qaravi Jiova
‘O Meri e rogoca tiko na ka e tukuna o Jisu. O Marica e ogataka e levu na ka.’—LUKE 10:39, 40.
SERE: 94, 134
1, 2. Na cava e lomani Marica kina o Jisu? Cava e vakaraitaka ni sega ni uasivi?
NA CAVA o vakasamataka ni cavuti na yaca i Marica ena iVolatabu? Vei ira kece na yalewa, e cavuti sara ga ena iVolatabu na yaca i Marica ni lomana o Jisu. E dau lomani ira tale ga na vo ni yalewa era qarava na Kalou o Jisu, me vakataki Meri na tinana kei Meri na taci Marica. (Joni 11:5; 19:25-27) Ia na cava e cavuti kina ena iVolatabu ni lomani Marica o Jisu?
2 E lomani koya o Jisu ni dau veikauaitaki qai dau cakacaka, koya e bibi sara ni kaukaua nona vakabauta. E vakabauta dina o Marica na ivakavuvuli i Jisu. E vakabauta ni o Jisu ga na Mesaia yalataki. (Joni 11:21-27) Ia e sega ni uasivi me vakataki keda ga. Dua na gauna ni vakacegu tiko o Jisu ena nona vale, a kerei Jisu me vakadodonutaka e dua na ka e nanuma ni cala. E kaya o Marica: “Turaga, e sega ni dua na ka vei kemuni nona biuti au duadua o taciqu meu qai cakava kece tu na ka? Ni kaya mada vua me mai vukei au.” (Wilika Luke 10:38-42.) Na cava eda vulica eke?
VAKAWELEI O MARICA
3, 4. E digitaka vakacava o Meri “na ivotavota vinaka,” na cava tale ga e vulica o Marica? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)
3 A marautaka o Jisu nodrau veisureti o Marica kei Meri, mani vakayagataka na gauna ya me vakavulici rau ena ka dina. E vinakata sara ga o Meri me rogoci koya na Qasenivuli Levu, mani dabe “ena mata i Jisu me rogoca tiko na ka e tukuna.” A rawa ni cakava tale ga qori o Marica. Macala ga ni na vakacaucautaki koya tale ga kina o Jisu.
4 E ogaoga ga o Marica me vakarautaka e dua na kakana vinaka, e cakava tale ga eso na ka me marautaka kina o Jisu nona gade yani. Ia e rui lomaocaoca, mani rarawataki Meri. A raica o Jisu ni oga vakalevu o Marica, e tukuna vakayalololoma sara vua: “Marica, Marica, o sa lomaocaoca o qai nuiqawaqawataka e levu na ka.” E tukuna o Jisu me vakarautaka ga e dua na kakana rawarawa. E vuki sara vei Meri me vakacaucautaki koya ni kaya: “E digia o Meri na ivotavota vinaka ena sega sara ni kau tani vua.” Ena rairai guilecava o Meri na ka eratou kania ena siga ya, ia ena sega ni guilecava rawa na veivakacaucautaki kei na kakana talei vakayalo e rogoca ena vuku ni nona vakarogoci Jisu matua. Ni oti tale e 60 na yabaki, e vola na yapositolo o Joni: “E dau lomani Marica kei tacina . . . o Jisu.” (Joni 11:5) E macala eke ni muria o Marica na veivakadodonutaki vakayalololoma i Jisu, e saga tale ga me qaravi Jiova ena yalodina ena nona bula taucoko.
5. Na cava e laurai ena gauna qo ni vakatauvatani kei na gauna vakaivolatabu? Taro cava meda taroga?
5 Ni vakatauvatani kei na gauna vakaivolatabu, sa qai levu ga nikua na ka ni veivakawelei e rawa ni vakaleqa noda qaravi Jiova. “Sa levu sara na sala ni veitaratara nikua ni laurai vata kei na gauna sa oti, sa tu na misini totolo ni tabaivola, na mekesini rokataki vinaka, na retio, iyaloyalo kei na tivi. . . . E vakaraitaki e keri e veisiga na veika vovou me vakawelei keda . . . A nanumi kina ena dua na gauna sa oti nida sa donuya tu na ‘Gauna ni Veivakararamataki.’ Qo sa ‘Gauna ni Veivakawelei.’” A cavuti na vosa qo ena 60 na yabaki sa oti vei ira na gonevuli e Merika. E vakamacalataka na Watchtower ni Seviteba 15, 1958, “Eda na vakawelei tiko ga vakalevu ni sa voleka ni vakarusai na ituvaki kei vuravura qo.” E dina sara ga qori! E bibi gona meda taroga: Na cava meda cakava meda kua kina ni vakawelei da qai vakatotomuri Meri, meda vakaliuca tiko ga na veika vakayalo?
ME KUA NI VAKAYAGATAKI VAKAVINAKA NA VURAVURA
6. Era vakayagataka vakacava ena gauna qo na tamata i Jiova na iyaya vovou?
6 Ena gauna qo, e vakayagataka na iSoqosoqo i Jiova e vuravura na iyaya vovou me vakatetei kina na sokalou dina. Kena ivakaraitaki na iyaloyalo veicavuyaki na “Photo-Drama of Creation,” e rokataki, e rogoci tale ga. Ni bera na iMatai ni iValu Levu kei na gauna e yaco kina na ivalu, era vakacegui e vica na milioni e vuravura nira sarava na iyaloyalo qo. Sa qai vakamacalataki ena itinitini ni iyaloyalo na ituvaki marautaki ena Duanaudolu na Yabaki ni Veiliutaki vakatui i Jisu Karisito. E muri sa qai kaburaki ena retio, era rogoca kina na vica vata na milioni e veiyasa i vuravura. Nikua sa vakayagataki vakalevu na kompiuta kei na Internet me vakatetei kina na itukutuku vinaka ena vanua yawa kei vuravura.
7. (a) Na cava e rerevaki kina meda vakayagataka vakasivia na ka ni vuravura? (b) Na cava meda qarauna tiko? (Raica na ivakamacala e ra.)
1 Korinica 7:29-31.) E rawa ni vakalusia vakalevu nona gauna na lotu vaKarisito ena so na ka e sega ni cala me vaka na ka eda dau taleitaka, wilivola, sara tivi, gade, curu sitoa, qara na iyaya vovou se so tale. E rawa sara ni bobula ina sala ni veikilai ena Internet, vakauitukutuku ena talevoni kei na imeli, kei na nona dau saga me kila kece na itukutuku butakatakata se itukutuku ni qito. * (Dauv. 3:1, 6) Ke da sega ni yalana na gauna eda vakayagataka ena ka e sega soti ni bibi, e rawa nida vakawalena kina na itavi bibi duadua, qori noda sokaloutaki Jiova.—Wilika Efeso 5:15-17.7 E vakasalataki keda na iVolatabu na rerevaki ni vakayagataki vakasivia ni veika era tu e vuravura nikua. (Wilika
8. Na cava e bibi kina na ivakasala meda kua ni lomana na ka e tu e vuravura?
8 E vakarautaka tu o Setani nona vuravura me vakawelei keda. A cakava qori ena imatai ni senitiuri, ena cakava sara vakalevu qori nikua. (2 Tim. 4:10) Bibi gona meda muria na ivakasala: ‘Ni kua ni lomana na ka e tu e vuravura.’ Nida cakava tiko ga na veiveisau e gadrevi meda muria kina na ivakasala qori, eda na sega ni vakawelei, eda na ‘lomani koya tiko ga na Tamada.’ Qori ena vakarawarawataka noda cakava na loma ni Kalou, qai vakadonui keda o koya me tawamudu.—1 Joni 2:15-17.
ME VINAKA NA MATAMU
9. Na cava e tukuna o Jisu me baleta na matada vakaivakatakarakara? E ivakaraitaki vinaka vakacava o koya?
9 Na nona vakasalataki Marica vakayalololoma o Jisu, e salavata vinaka kei na nona ivakavuvuli kei na nona ivakaraitaki. E uqeti ira na nona tisaipeli me “vinaka” na matadra vakaivakatakarakara, mera kua ni vakawelei nira vakaliuca na Matanitu ni Kalou. (Wilika Maciu 6:22, 33.) E ivakaraitaki vinaka o Jisu. E sega ni levu na ka e taukena, e sega nona vale se nona qele.—Luke 9:58; 19:33-35.
10. E ivakaraitaki vinaka vakacava o Jisu ena itekitekivu ni nona cakacaka vakaitalatala?
10 Levu na ka e yaco ena cakacaka vakaitalatala i Jisu a rawa ni vakawelei koya, ia e sega ni vakamalumalumu kina. Luke 4:42-44) E cakava dina qori o Jisu, e taubale vakayawa e Palesitaina me vunau qai veivakavulici. E turaga uasivi, ia e tiko tale ga na ka e dau gadreva me vakataki keda ga. E wawale ena so na gauna ena nona gugumatua ena veiqaravi tabu.—Luke 8:23; Joni 4:6.Ena itekitekivu ni nona cakacaka vakaitalatala, qori ni oti nona vakavulici ira na ilala levu qai cakamana e Kapenaumi, era vakamasuti koya na lewenivanua me tu ga e kea. Na cava sa qai cakava o Jisu ena nodra vakamamasu? E kaya: “E dodonu meu tukuna tale ga na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou ena koro tale eso, ni qo na ka au talai mai kina.” (
11. Na cava e tukuna o Jisu vua na turaga e sega ni duavata kei na nona vuvale? Na cava e qai veivakasalataki kina?
11 E muri ni vakavulici ira tiko nona tisaipeli mera vosota na veitusaqati, a vosa sara mai e dua na turaga: “Qasenivuli, ni tukuna mada vua na tuakaqu me wasea mai na iyau e dodonu me noqu.” Ia e sega ni via lai wili o Jisu ena veileti qori. E sauma: “O cei mada e lesi au meu turaganilewa se meu vota na iyau vei kemudrau?” E tomana sara o Jisu nona veivakavulici, e vakasalataki ira na vakarorogo ena rerevaki ni iyau, ni rawa ni vakawelei ira mai na veiqaravi tabu.—Luke 12:13-15.
12, 13. (a) Ni bera ga vakalailai nona mate o Jisu, na cava era qoroya na kai Kirisi era tavuki mera Jiu? (b) Na cava e qai cakava o Jisu ena ituvaki a rawa ni vakawelei koya?
12 Sa bau gauna dredre sara ga vei Jisu na iotioti ni macawa e bula voli kina e vuravura. (Maciu 26:38; Joni 12:27) E se vo levu na cakacaka me caka, sa voleka tale ga na gauna me lewai kina qai vakamatei vakaloloma. Vakasamataka mada na ka e yaco ena ika9 ni Naisani 33 G.V. Me vaka ga e parofisaitaki, e curu e Jerusalemi o Jisu ni vodoka na luveniasa, ra qai kailavaka na lewenivanua ni o koya “na Tui e lako mai ena yaca i Jiova.” (Luke 19:38) Ena siga tarava, e curu e valenisoro qai doudou ni cemuri ira na daubisinisi kocokoco, nira vakayagataka na vale ni Kalou mera rawa ilavo kina vei ira na wekadra era Jiu.—Luke 19:45, 46.
13 Era tiko e Jerusalemi eso na kai Kirisi era sa tavuki mera Jiu. Era qoroya na ka e cakava o Jisu, era mani kerea na yapositolo o Filipi mera sotavi koya. A sega ni vakawelei o Jisu ni kila ni tiko e dua na itavi bibi me qarava. A sega ni saga mera taleitaki koya e levu me kua kina ni mate vakaisoro ena ligadra na meca ni Kalou. Ni oti nona vakamacalataka ni sa voleka me vakamatei, e kaya sara vei Adriu kei Filipi: “O koya e lomana nona bula ena vakayalia, ia o koya e cata nona bula ena vuravura qo ena maroroya me rawata kina na bula tawamudu.” A sega ni via vakaceguya nodra lomatarotaro na kai Kirisi, a vakatura ga me muri na ivakaraitaki ni nona vakuai koya qai yalataka: “O koya e qaravi au, ena rokovi koya o Tamaqu.” De dua sa qai vakasavuya o Filipi na itukutuku veiuqeti ya vei ira na kai Kirisi.—Joni 12:20-26.
14. E bibi duadua ena bula i Jisu na cakacaka vakavunau, ia e vakaraitaka vakacava ni veiraurau na ka e cakava?
14 A sega ni vinakata o Jisu me dua na ka me vakawelei koya ena itavi bibi ni kena vunautaki ni itukutuku vinaka, ia e tiko tale eso na ka e cakava. E ciqoma e dua na veisureti me tiko ena vakamau, bau vakaitavi mada ga ena marautaki ni soqo qori ni vukica vakacakamana na wai me waini. (Joni 2:2, 6-10) E vakayakavi ena nodra vale na nona itokani voleka kei ira era rawa ni nona tisaipeli. (Luke 5:29; Joni 12:2) Koya e bibi sara, e tiko na gauna me masu kina, me vakasama vakatitobu, me vakacegu tale ga.—Maciu 14:23; Mari. 1:35; 6:31, 32.
“MEDA BIUTA LAIVI KECE NA KA E VAKABIBITAKI KEDA”
15. Na ivakasala cava e tauca na yapositolo o Paula? E vakaraitaki vinaka vakacava o koya?
15 E vola na yapositolo o Paula: “Meda biuta laivi kece na ka e vakabibitaki keda.” E vakatauvatana tiko o Paula na noda bula na lotu vaKarisito yalayala me vaka e dua na veitaucici balavu. (Wilika Iperiu 12:1.) A cakava sara ga o Paula na ka e tukuna, a sega ni vinakata me rogo ena lotu vakaJiu me rawa iyau kina. E kauaitaka ga “na veika e bibi sara,” e gumatua kina ena veiqaravi tabu. E gole vakavica e Siria, Esia Lailai, Masitonia kei Jutia. E vola o Paula me baleta na nona inuinui ni bula tawamudu e lomalagi: “Au sa guilecava na ka sa sivi, au tadolova na ka e tu mai liu, au saga tiko na isausau meu rawata na icovi ni veikacivi ni Kalou mai lomalagi ena vuku i Karisito Jisu.” (Fpai. 1:10; 3:8, 13, 14) Ni vakayagataka vinaka o Paula nona bula vakadawai, e sega ni dua na ka me “vakalatilati ena nona qarava tiko na Turaga.”—1 Kor. 7:32-35.
16, 17. Se da mani dawai se vakawati, eda na muria vakacava na ivakaraitaki i Paula? Tukuna e dua na kena ivakaraitaki.
16 Me vakataki Paula, eso na dauveiqaravi ni Kalou era vakatulewataka mera kua ni vakawati me lailai kina nodra icolacola, me rawa nira vakaitavi vakalevu ena veiqaravi tabu. (Maciu 19:11, 12) Levu na itavi vakavuvale era qarava na tacida era vakawati. Ia se da mani dawai se vakawati, eda rawa ni “biuta laivi kece na ka e vakabibitaki keda,” da qai qaravi Jiova ni sega ni levu na ka me vakawelei keda. De dua ena okati kina noda vakalailaitaka na gauna eda dau vakalusia ena so na ka e sega ni bibi da qai vakalevutaka na gauna eda vakayagataka ena veiqaravi tabu.
17 Kena ivakaraitaki o Mark kei Claire, dua na veiwatini mai Welesi. Erau painia ni rau se itabagone ni oti ga nodrau vuli. Erau tomana tiko ga qori me yacova ni rau sa vakamau. E kaya o Mark: “Keirau vinakata me rawarawa tale na neirau bula, keirau mani biuta tu mai na neirau vale e tolu na kena rumu ni moce, keirau cegu tale ga ena cakacaka vagauna ni keirau vinakata me keirau veiqaravi ena timi ni tara vale ni soqoni e vanuatani.” Ena loma ni 20 na yabaki sa oti, rau gole ena veivanua kei Aferika me rau veivuke ena tara Vale ni Soqoni. Dua na gauna, e tu ga vei rau e 15 na dola, ia e vakarautaka o Jiova na ka kece erau gadreva. E tukuna o Claire: “Keirau lomavakacegu ni rawa ni keirau qaravi Jiova e veisiga. Sa mai levu sara na neirau itokani, qai sega ni dua na ka me keirau leqataka. Na ka lailai keirau sa biuta mai, e sega ni vakatauvatani rawa kei na levu ni marau e vu mai neirau qaravi Jiova vakatabakidua.” Qori tale ga na ka era marautaka tiko e levu na veiqaravi vakatabakidua. *
18. Na cava meda tarogi keda kina?
18 Vakacava o iko? Na cava o rawa ni cakava ke o vakila ni o sa sega ni vakaliuca na Matanitu ni Kalou me vaka e liu ni o sa vakawelei ena so na ka e sega ni bibi? Ena vinaka gona mo saga me yaga nomu dau wili iVolatabu kei na nomu vuli vakataki iko. O na cakava vakacava qori? Ena vakamacalataki qori ena ulutaga tarava.
^ para. 7 Raica na ulutaga “Na Tamata Yalowai e Vakabauta na Vosa Kece.”
^ para. 17 Raica tale ga na italanoa i Hadyn kei Melody Sanderson ena ulutaga “Kila na ka Dodonu Qai Cakava Sara.” (Na Vale ni Vakatawa, Maji 1, 2006) Erau biuta tu mai Ositerelia na nodrau bisinisi e rawa tubu vinaka me rau sa veiqaravi vakatabakidua. Wilika na ka e yaco ni sa oti nodrau ilavo ni rau veiqaravi vakaulotu tiko e Idia.


c: text/html

text:
1 Samuela
Chapter 17
Era sa soqoni vata mai na mataivalu ni Filisitia me ia nai valu. Era sa soqoni vata mai e Soko na vanua nei Juta. Era sa mai tiko ena kedrau maliwa o Soko kei Aseka e Efese – Demimi.
2 O Saula kei ira na Isireli era sa soqoni vata ka mai tiko ena Buca o Ela, ka sa tu vakarau me vale kei ira na Filisitia.
3 O ira na Filisitia era sa tu ena dua na delana kei ira na Isireli ena dua na delana ka sa qai wasei rau tiko e dua na buca.
4 Sa lako mai e dua na qaqa mai na nodra i tikotiko na Filisitia, na yacana o Koliaci mai Kaca, na kena balavu sa ciwa na fiti.
5 Sa vakaisala varasa na uluna, sa vaka kote ni valu, na kena bibi sa rua na drau na paudi bibi.
6 Sa vakaivava varasa, ka sa cola tiko e dua na moto balavu ena vatuvatu ni tabana.
7 Na ulutoa ni nona moto sa ruasagavulu ka lima na paudi bibi, kei na dua sa colata tiko e liu vua na nona i sasabai.
8 Sa tucake tu ka kaila yani vei ira na Isireli ka tukuna, "Na cava o ni sa mai via vala kina? au sa sega beka ni kai Filisitia, ka o ni sa dauveiqaravi i Saula? Ni digitaka mai e dua vei kemuni ka me lako sobu mai vei au.
9 "Kevaka sa rawata me vala ka vakamatei au, keimami sa na wili me nomuni tamata, kevaka au sa na qaqa ka vakamatei koya, o ni na wili me neimami ka o ni na qaravi keimami."
10 Sa tukuna mai na kai Filisitia oqo, "Au sa bolea nai valu ni Isireli ena siga oqo; solia mai vei au e dua, me keirau vala mada."
11 Ni sa rogoca o Saula kei ira kece na Isireli na nona vosa na kai Filisitia, era sa taqaya ka rere vakalevu.
12 O Tevita sa luvena e dua na Eparaca e Peceliema, e Juta, na yacana o Jese, o koya sa walu na luvena tagane. Sa matua ka qase sara ena nona veiyabaki ni veiliutaki i Saula.
13 E tolu na luvei Jese qase, e ratou sa lako me muri Saula ki nai valu. Na yacadratou o Iliapi na ulumatua, o Epinatave tarava na ulumatua kei Sama.
14 Sa gone duadua o Tevita, o iratou na qase e ratou sa muri Saula.
15 Sa dau vagauna ga na nona muri Saula o Tevita baleta ni sa dauvakani ira tiko na sipi nei tamana mai Peceliema.
16 Sa dau toso voleka mai na kai Filisitia oqo me vakaraitaki koya tiko ena mataka kei na yakavi.
17 Sa tukuna o Jese vei luvena o Tevita, "Mo kauta mada vei iratou na tuakamu eso na kakana tavu oqo, kei na tini na i buli madrai, ka cicivaka vakatotolo vei iratou.
18 "E tini na madrai jisi oqo mo solia vei nodra turaganivalu ka taroga se sa vaka E vei oiratou na tuakamu. Kauta lesu vakatotolo mai vei au na kedratou i tukutuku."
19 O Saula kei ira kece na Isireli era sa vala tiko kei ira na Filisitia ena Buca mai Ela.
20 Sa sou vakamataka o Tevita ka biuta tiko na sipi vua e dua me vakatawana tiko. Sa kauta na veika sa vakaroti koya kina o Jese. Sa yaco ki na nodra i tikotiko vakaivalu – era sa lako yani me kailavaka ka vala ena i valu.
21 O Isireli kei Filisitia era sa tuva tu me ia nai valu.
22 O Tevita sa biuta tu na nona i kaukau vua e dua na dauveiqaravi, ka sa cici yani vei ira na Sotia, sa lako yani ka kidavaki iratou na tuakana.
23 Ni ratou sa veivosaki tiko, sa lako mai na qaqa, na kai Kaca e Filisitia, na yacana o Koliaci, sa lako cake mai vei ira na Filisitia; Sa dau vosa me vaka ga e liu. Sa rogoca o Tevita na ka oqo.
24 O ira kece na tagane ni Isireli ni ra sa raici Koliaci, era sa veidroyaki ka rere vakalevu sara.
25 Era sa tukuna mai na Isireli, "Sa ni raica na tamata oqo? Sa lako mai me bolei ira na Isireli; o koya sa na vakamatei Koliaci, me rogoca oqo, na tui ena vakavutuniyautaki koya, ena solia vua na luvena yalewa me watina, ena sega ni soli vakacavacava na nona vuvale e Isireli."
26 Sa vosa o Tevita vei ira kece sa tiko vata kei koya, "Na cava ena caka vua na tamata sa vakamatea na kai Filisitia oqo, me kautani kina nai rogorogo ca e Isireli? O cei o koya na sega cili ni Filisitia me mai bolea na mataivalu ni "Kalou Bula?" (Isireli –Mataivalu ni Kalou Bula)
27 Era sa sauma vua na Isireli, ka vaka: "Me caka vua oqo, vua sa vakamatei koya."
28 O Iliapi na tuakana sa rogoca mai na nona vosa vei ira na tamata; sa tubu sara na nona cudru ena vuku i Tevita, ka sa tukuna mai, "Na cava o mai cakava eke? Vei cei o sa solia kina na sipi mai na vanua liwa? Au sa kila na nomu dokadoka kei na siosio ni yalomu, baleta ni o sa lako mai oqo mo mai raica ga na i valu."
29 "Na cava au sa cakava?" sa taroga yani o Tevita, "Sa sega beka ni dua na kena i naki?"
30 Sa vuki tani mai vua o Tevita ka tukuna tale vua e dua na ka vata ga o ya; era sa sauma vua me vaka ga na kena i matai.
31 Sa rogovaki yani na veika sa tukuna o Tevita; sa tukuni sara vei Saula – sa kacivi sara vei Saula o Tevita.
32 Sa tukuna o Tevita vei Saula, "Me kua ni dua na yalo e rere me baleti koya; na nomuni tamata ena lako me vala vata kei na kai Filisitia oqo."
33 Sa sauma o Saula vei Tevita, "O sa sega ni rawata na vala kei na kai Filisitia oqo – ni o se cauravou lailai ga, o koya na Filisitia sa dauvala sara baleta ni se cakava mai ni se lailai sara."
34 Sa sauma o Tevita vei Saula, "Na nomuni tamata sa dau qarava na sipi nei tamana, ni sa dau lako mai na laione se bea: me kauta tani na lami mai na bai,
35 "Au sa dau lako yani ka vakamatea ka vakabula na lami mai na gusuna; kevaka sa cicivi au mai, au sa dautaura na kumidra ka samulaka ki na baivatu ka vakamatea.
36 "Na nomuni tamata sa vakamatea oti na laione kei na bea, o koya na kai Filisitia sega ni cili oqo ena vaka ga e dua vei rau, baleta ni sa via bolea na i valu levu ni Kalou bula."
37 Sa tukuna tale o Tevita, "O Jiova sa vakabulai au mai na i taukuku ni laione kei na bea, o koya talega ena vakabulai au mai na ligai koya na kai Filisitia oqo." Sa tukuna mai o Saula vei Tevita "Mo lako ga, sa tiko vata kei iko o Jiova!"
38 Sa vakaisulutaki Tevita o Saula ena nona i sulu vaka i valu ka vakaisalataki koya ena i sala varasa, kei nai sulu vakaivalu tale eso.
39 Sa daramaka o Tevita na nona i seleiwau ka tovolea me lako, sa tukuna yani vei Saula, "Au sa sega ni rawata oqo, baleta ni'u se sega vakadua ni tovolea," sa mani luvata o Tevita.
40 Sa taura na nona i titoko, ka tomika e lima na vatu dravia mai na uciwai ka biuta ena nona bola vakaivakatawa, sa tiko talega na nona i rabo cawiri e ligana. Sa toso sara yani vua na kai Filisitia oqo.
41 Sa toso talega mai na kai Filisitia vei Tevita, sa liu tiko vua o koya sa taura tiko na nona i sasabai.
42 Ni sa rai mai na kai Filisitia ka raici Tevita sa beci koya sara vakalevu ni sa cauravou lailai walega, damusa qai rairai vinaka.
43 Sa tukuna mai na kai Filisitia vei Tevita, "Au koli beka oi au, mo kauta mai kina na kau ni o sa lako mai vei au?" ka sa rukaki Tevita mai kina, e na nona kalou.
44 Sa tukuna yani vei Tevita, "Lako mai me'u solia na lewemu vei ira na manumanu vuka ni macawa, vei ira talega na manumanu kila ni vanua!"
45 Sa sauma yani o Tevita vua na kai Filisitia, "O sa lako mai vei au ena i seleiwau kei na moto kei na moto ni coka botea. Au sa lako mai vei iko oqo ena yaca i Jiova ni lewevuqa, na Kalou ni i valu kei Isireli o koya o sa beca.
46 "Ena siga oqo, sa na soli iko kina o Jiova ki na ligaqu, au na samuti iko ka musuka na domomu mai vei iko. Ena siga oqo, au na solia na vovo ni nodra i tikotiko na Filisitia vei ira na manumanu vuka, vei ira na manumanu kila ni vanua, me kila kina o vuravura ni sa tiko e dua na Kalou e Isireli.
47 "Era na kila nai soqosoqo kecega, ni o Jiova sa sega ni veivakabulai walega ena i seleiwau kei na moto; ni sa nei Jiova nai valu ka ena soli iko ki na ligai keimami."
48 Sa qai yaco ni ra sa toso voleka mai na Filisitia vei Tevita, sa vakatotolo o Tevita ka cici yani vei ira na Filisitia.
49 Sa taura mai o Tevita e dua na vatu mai na nona bola, biuta e nai rabo-vakawiri ka viritaka yani ka coba sara vua na kai Filisitia ena yadrena donu ka lobo sara ga ena nona mona. Sa davo sara ga vakatoboicu ki na qele.
50 Sa qaqa o Tevita vua na kai Filisitia ena i rabo kei na vatu ni coba donu vua na kai Filisitia ka sa mate kina. E sega ni dua nai seleiwau e tiko ena ligai Tevita.
51 Sa cici yani o Tevita ka butuka tu na kai Filisitia oqo. Sa taura na nona i seleiwau ka musuka na domona, ni ra sa raica na ka oqo o ira na Filisitia, ni sa mate talega na nodra qaqa – era sa dro kece.
52 Era sa tucake na Isireli kei ira na Juta ka kaikaila ka cemuri ira na Filisitia me yaco sara ki na buca ena matamata kei Ekironi. Era sa davo ena sala na mavoa vei ira na Filisitia e Saeraimi me yaco sara ki Kaca kei Ekironi.
53 Era sa lesu mai na Isireli ena nodra cemuri ira na Filisitia.
54 Sa kauta mai na ulu ni kai Filisitia o Tevita ki Jerusalemi, na nona yaragi sa tikoga e nona vale laca.
55 Ni sa raica o Saula na nona cicivi ira na Filisitia o Tevita, sa tukuna sara vei Epana na i liuliu ni mataivalu, "Na cauravou oqo e luvei cei?" Sa sauma mai o Epana, "Me vaka sa bula na yalomuni kemuni na tui, au sa sega ni kila."
56 Sa tukuna yani na tui, "Vakataroga mai, se luvei cei o koya oqo."
57 Sa lesu mai o Tevita na valuti ira na Filisitia. Sa kauti koya mai o Epana vei Saula kei na uluni kai Filisitia e ligana.
58 Sa tukuna o Saula vei Tevita, "O iko na luvei cei, cauravou?" Sa sauma yani o Tevita, "Oi au na luvena na nomuni tamata o Jese na kai Peceliema."

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
2 Veigauna
Chapter 35
Sa cakava na kanavata ni Lako Sivia i Jiova o Josaia na tui e Jerusalemi, era sa vakamatea kina na lami ni lako sivia ena i katinikava ni siga ni matai ni vula.
2 Sa vakatikori ira na bete ena nodra i tavi ka vakauqeti ira ena vuku ni veiqaravi ena vale i Jiova.
3 Sa tukuna talega vei ira na Livai na dauniveivakavulici vei ira na Isireli, "O ira sa tawasei vei Jiova, ni biuta na kato tabu ena vale sa tara o Solomoni na luvei Tevita na tui Isireli. Me kakua ni ka ni oca tale ki na domomuni. Mo ni qaravi Jiova na nomuni Kalou kei ira na Nona tamata na Isireli.
4 "Mo ni vakavakarautaki kemuni me vaka na dui vuvale nei tamamuni, me vakatalega na nomuni dui wasewase, me vakamuria nai dusidusi volai nei Tevita na tui Isireli kei nai dusidusi volai nei Solomoni na luvena.
5 "Ka tucake ena tikina tabu me vaka nai wasewase ni vale nei tamadra o ira na dauveivuke na tacimuni, me vaka talega nai wasewase ni vale nei tamadra na Livai.
6 "Ni vakamatea nai soro ni lako sivia ka vakasavasavataki kemuni ka vakarautaka vei ira na tacimuni, me ra cakava kina me vaka na vosa i Jiova ena ligai Mosese."
7 O Josaia na tui, sa solia vei ira na dauveivuke na lami kei na me gone mai na qeleni manumanu, me ka ni lako sivia kece, me nodra i soro o ira kece era tiko. E tolusagavulu kece na udolu kei na tolu na udolu na bulumakau, oqo kece mai na veika e taukena na tui.
8 O ira na nona veiliutaki era sa solia vakayalovinaka vei ira na tamata, vei ira na bete, vei ira talega na Livai. O Ilikaia o Sakaraia kei Jeieli na veiliutaki ena vale i Jiova, era sa solia vei ira na bete nai soro ni lako sivia e rua na udolu ono na drau na manumanu kei na tolu na drau na bulumakau;
9 O Konanaia kei ira talega na tacina, o Semaia, o Necanili, o Asabaia, o Jeieli kei Josafati, na nodra i liuliu na Livai, era sa solia vei ira na Livai mei soro ni lako sivia e lima na udolu na manumanu kei na lima na drau na bulumakau.
10 Sa vakarautaki na veiqaravi, era sa tu na bete ena nodra i tutu kei ira na Livai ena nodra i wasewase, me vaka na nona i vakaro na tui.
11 Era sa vakamatea nai soro ni lako sivia era sa kureitaka na dra o ira na bete ena ligadra, ni ra sa drudruga tiko na manumanu o ira na Livai
12 Era sa kauta tani nai soro kama, me rawa ni ra solia ki na dui wasewase ni vuvale nei tamadra na dauveivuke me ra vakacabora vei Jiova me vaka sa volai ena i vola i Mosese. Era sa cakava vakakina ena bulumakau.
13 Era sa tavuna na i soro ni lako sivia ena buka me vaka na i lesilesi; na vo ni soro tabu sa vakasaqari ena kuro ka wasei vakatotolo sara vei ira na dauveivuke.
14 Ni sa oti oqo, era sa vakarautaka ga na i votavota me kedra ga, kei ira talega na bete, baleta ni o ira na bete na luvei Eroni era sa dau osooso ena kena vakacabori nai soro kama kei na kena uro me yacova na bogi. Oqo era sa vakarautaka kina na Livai nai votavota vei ira kei ira talega na bete na luvei Eroni.
15 O ira na daulagasere na luvei Esava era sa tu ga ena nodra tikina me vaka na i vakaroi Tevita, nei Esava, nei Emani kei Jeducani na daurai ni tui. o ira talega nai vakatawa ni matamata era sa dui tiko ena nona matamata; era sa sega ni lako tani mai na nodra i tavi, baleta ni o ira na tacidra na Livai era sa vakarautaka nai votavota vei ira.
16 Na veiqaravi kece ena vuku i Jiova sa qaravi ena siga o ya, me vakayacori kina na lako sivia kei na i soro kama ena i cabocabo ni soroi Jiova, me vaka nai vakaro nei Josaia na tui.
17 O ira na luvei Isireli era basika mai, era sa vakaitavi ena lako sivia ena gauna o ya, ena Kanavata talega ni Madrai Sega ni Vakaleveni me vitu na siga.
18 Ea se vakayacori ga na kanavata ni lako sivia vaka oqo e Isireli, ena gauna sara i Samuela na parofita; e se sega ni dua na tui e Isireli me vakaitavi mada ena kanavata ni lako sivia me vaka sa qai cakava oqo o Josaia, vata kei ira na bete kei na Livai. Era sa tiko kece kina na Isireli kei na Juta kei ira kece sa tiko e Jerusalemi.
19 Sa vakayacori na kanavata ni Lako sivia oqo ena i katinikawalu ni yabaki ni nona lewa o Josaia na tui.
20 Ni sa oti kece oqo, ni sa vakarautaka na vale ni soro o Josaia, o Niko na tui Ijipita sa lako cake mai me vala kei Kakemisi ena Uferetisi; sa lako yani o Josaia me vala.
21 Sa vakau i tukutuku mai o Niko ka vaka: "Na cava o au vei iko na tui Juta? Au sa sega ni lako mai vei iko ena siga oqo, ki na vale ga au sa veivala vata; ni sa vakaroti au na Kalou me'u vakatotolotaka kua ni o via vakatatao vua na Kalou, ni sa tiko vata kei au o Koya, de qai vakamatei iko."
22 Sa sega ga ni via gole tani o Josaia, sa vakalecalecai koya ga ka lako yani me vala, sa sega ni via rogoca na vosa nei Niko mai na gusu ni Kalou. Sa lako ga mai me vala ena Buca e Mekito.
23 E dua na dauvanataka na dakai titi sa vanai tui Josaia; sa qai tukuna na tui vua e dua na nona tamata, "Kauti au tani, ni'u sa rui mavoa vakalevu."
24 Sa kauti koya mai na nona duaveiqaravi mai na qiqi ni valu ki na dua tale na qiqi, era sa kauti koya mai ki Jerusalemi. Sa mate o Josaia na tui, ka sa bulu ena dua nai bulubulu nei tamana. Era sa vakaloloku kece na Juta kei Jerusalemi ena vuku i Josaia.
25 O Jeremaia talega sa tagi vakalevu ena vuku i Josaia. Me yacova na siga oqo, o ira kece na daulagasere, ira na tagane kei na yalewa, era sa daucavuti Josaia ena nodra tagi. Oqo sa dau kena i vakarau e Isireli, ka sa volai talega ena i vola ni Tagi.
26 Na kena vo ni veika sa cakava o Josaia kei na nona vinaka me vaka sa volai ena i Vunau ni Kalou,
27 kei na nona i valavala talega mai na i vakatekivu ka yacova nai otioti, era sa volai ena kedra i vola na tui Isireli kei Juta.


text:
Cava na iBalebale ni Vakabulai?
Kena isau vakaivolatabu
Ena so na gauna era dau vakayagataka na dauvola iVolatabu na vosa “vakabula” kei na “vakabulai,” me vakaibalebaletaka nona vakabulai e dua mai na leqa se veivakarusai. (Lako Yani 14:13, 14; Cakacaka 27:20) Ena levu na gauna e vakaibalebaletaka na veivakabulai mai na ivalavala ca. (Maciu 1:21) Na ivalavala ca e vakavuna na mate o ira gona na vakabulai mai na ivalavala ca era nuitaka tu na bula tawamudu.—Joni 3:16, 17. a
Ena rawati vakacava na veivakabulai?
Me rawa ni o vakabulai ena vinakati mo vakabauti Jisu ena nomu talairawarawa ina nona ivakaro.—Cakacaka 4:10, 12; Roma 10:9, 10; Iperiu 5:9.
E kaya na iVolatabu ni dodonu mo cakacakataka nomu vakabauta se talairawarawa kina me rawa ni o vakadinata ni sega ni mate nomu vakabauta. (Jemesa 2:24, 26) Ia e sega ni kena ibalebale qori ni o sa rawa ni vakabulai. Qo na “iloloma ni Kalou” e yavutaki ena nona “loloma soli wale” se “caka vinaka.”—Efeso 2:8, 9; King James Version.
Vakacava era na sega ni vakabulai eso?
Io. Me vaka ga nona vakabulai e dua e luvu, e rawa ni lutu se lade tale i wai. Ena sega ni vakabulai e dua mai na ivalavala ca ke sega ni cakacakataka nona vakabauta. E veiuqeti gona na iVolatabu vei ira na lotu vaKarisito era vakabulai, mera “vala vakaukaua” mera “taqomaka na vakabauta.” (Juta 3) E vakaroti ira tale ga: “Ni sasagataka tiko ga na nomuni bula ena rere kei na sautaninini.”—Filipai 2:12.
O Cei na iVakabula—Kalou se o Jisu?
E kaya na iVolatabu ni Kalou duadua ga e vu ni veivakabulai, e dau cavuti kina vakawasoma me “iVakabula.” (1 Samuela 10:19; Aisea 43:11; Taito 2:10; Juta 25) Na Kalou e vakayagataki ira eso mera sereki ira na Isireli qai vakatokai ira na iVolatabu mera “ivakabula.” (Niemaia 9:27; Dauveilewai 3:9, 15; 2 Tui 13:5) b E veivakabulai tale ga na Kalou mai na ivalavala ca ena nona vakarautaka na isoro ni veivoli i Jisu Karisito. E vakatokai Jisu kina na iVolatabu me “iVakabula.”—Cakacaka 5:31; Taito 1:4. c
Eda na vakabulai kece?
Sega, eso era na sega ni vakabulai. (2 Cesalonaika 1:9) Ni sa tarogi o Jisu: “Era na le lailai ga na vakabulai?” E sauma: “Ni saga ena nomuni igu kece moni curu ina katuba qiqo, baleta au kaya vei kemuni, e levu era na via curu kina ia era na sega ni rawata.”—Luke 13:23, 24.
Rai cala me baleta na veivakabulai raraba
Rai cala: E kaya na 1 Korinica 15:22 ni veivakabulai raraba oya na nodra “bula . . . na tamata kece ena vuku i Karisito.”
Ka dina: Na ikotokoto ena tikina qori e vakamacalataka na veivakaturi. (1 Korinica 15:12, 13, 20, 21, 35) Na matavosa “bula . . . na tamata kece ena vuku i Karisito,” e kena ibalebale nira na vakalougatataki ena vuku i Jisu Karisito o ira na vakaturi.—Joni 11:25.
Rai cala: E kaya na Taito 2:11 ni Kalou ena “vakabulai keda na tamata kece.”—International Standard Version.
Ka dina: Na vosa vaKirisi “kece” e kena ibalebale tale ga ena tikina qo “veimataqali.” d Na ibalebale dina ni Taito 2:11 oya ni solia na galala ni veivakabulai na Kalou vei ira na tamata kece wili kina o ira mai na “veimatanitu kece, veiyavusa, veimatatamata, kei na duivosavosa.”—Vakatakila 7:9, 10.
Rai cala: E kaya na 2 Pita 3:9 ni “sega ni vinakata” na Kalou “me rusa e dua.”
Ka dina: E vinakata na Kalou mera bula na tamata e sega ga ni vakasaurarataka e dua me ciqoma na isolisoli ni veivakabulai. E okati ena nona “siga ni lewa” na nodra “vakarusai kina o ira na sega ni doka na Kalou.”—2 Pita 3:7.
a E vakaibalebaletaka na iVolatabu nona “vakabulai” e dua, ia ena qai vakabulai mai na ivalavala ca kei na mate ena gauna se bera mai.—Efeso 2:5; Roma 13:11.
b Eso na ivakadewa ni tikinivolatabu qori era vakayagataka na vosa “jabeni,” “dauveivakabulai,” “qaqa,” “iliuliu,” se “dua ga na tamata” era sega ga ni vakayagataka na “ivakabula.” Ia na vosa taumada vakaIperiu ena iVolatabu e vakayagataka na vosa qori me dusi ira na veivakabulai e vakaibalebaletaki tale ga vua na Kalou o Jiova na iVakabula.—Same 7:10
c Na yaca Jisu e yavutaki mai na vosa vakaIperiu Yehoh·shuʹaʽ, kena ibalebale “Jiova na iVakabula.”
d Raica na ivolavosa Vine’s Complete Expository Dictionary of Old and New Testament Words. E laurai tale ga na vosa vaKirisi qori ena Maciu 5:11, e volai kina na ka e kaya o Jisu, nira na tukuna na tamata na “veimataqali” ka ca kece vei ira nona imuri.—International Standard Version.


text:
Me “ka Kece ga na Kalou Vei Ira na Tamata Kece”
E vakarautaka o Jiova e dua na inuinui totoka vei ira na yalodina vua. Nida vakamacalataka mai vu ni lomada na inuinui qori, sa na qai dei ga e lomada na yalayala kece ni Kalou. E uqeti keda na lotu vaKarisito na yapositolo o Paula meda raitayaloyalotaka na gauna ena cava kina na Duanaudolu na Yabaki ni Veiliutaki i Karisito, sa na “ka kece ga vei ira na tamata kece” na Kalou.
Na veivakalougatataki cava ena gauna se bera mai o taleitaka vakalevu? Na vuna?
O vakadeitaka vakacava ni na yaco dina na yalayala kece ni Kalou?


text:
Jeremaia
Chapter 44
Na vosa sa yaco vei Jeremaia e na vukudra kece na Juta era tiko e na vanua o Ijipita, o ira sa tiko mai Mikitoli, kei Tapanesi, kei Nofi, kei na tikina o Pacirosi, ka vaka,
2 "Sa tukuna vakaoqo o Jiova ni lewe vuqa, na Kalou ni Isireli; 'Oi kemudou, dou sa raica na ca kece Au sa vakayacora ki Jerusalem, kei na veikoro vakauta kecega; ka raica, sa lala e na siga e daidai, sa sega e tiko kina,
3 'E na vuku ni nodra ca era sa cakava me vakacudrui Au, ni ra sa la'ki vakama nai madrali boi vinaka, ka me ra qaravi ira na kalou tani, era sa sega ni kila, o ira, se oi kemudou, se o ira na nomudou qase.
4 'Ia Au a talai ira kecega na Noqui talatala vei kemudou, ka sou e na mataka Me'u tala, ka tukuna, "Dou kakua sara mada ni cakava na ka vakasisila oqo Ka'u sa cata!"
5 'A ra sa sega ni vakarorogo, se vakatu daligadra me ra sa saumaki mai na nodra ca, ka me ra kakua ni vakama nai madrali boi vinaka vei ira na kalou tani.
6 'Ka sa sovaraki kina na Noqu cudru kei na Noqu lesa, a sa waqa e na veikoro vaka-Juta kei na sala ni koro o Jerusalemi; ka sa rusa mai kina ka lala, me vaka e na siga oqo.'
7 "O koya oqo sa qai tukuna kina o Jiova, na Kalou ni lewe vuqa, na Kalou ni Isireli; 'Na cava dou sa cakava kina na ca levu oqo ki na yalomudou, me muduka tani kina vei kemudou na tagane kei na yalewa, na gone lalai kei ira sa sucu tiko, mai Juta, ka me kakua e vo vei kemudou,
8 'Ni dou sa vakacudrui au e na cakacaka ni ligamudou, ni dou sa vakama nai madrali boi vinaka vei ira na kalou tani e na vanua o Ijipita, dou sa mai tiko kina, mo dou muduki kemudou tani, mo dou vosavosacati, ka vakalialiai e na veivanua kece e vuravura?
9 'Dou sa guilecava li na nodra i valavala ca na nomudou qase, kei na nodra i valavala ca na tui Juta, kei nai valavala ca ni watidra, kei nai valavala ca ni watimudou, era sa cakava e na vanua o Juta, kei na sala ni koro o Jerusalemi?
10 'Era sa sega ni yalomalumalumu mai ka yacova na siga oqo, era sa sega talega ni rere, se muria na Noqui vunau, se na Noqui lesilesi, Ka'u sa solia vei kemudou kei ira na nomudou qase.'
11 "O koya sa tukuna kina o Jiova ni lewe vuqa, na nodra Kalou na Isireli; 'Raica, Au na rai yani vei kemudou mo dou ca kina, me'u muduki ira kece talega na Juta.
12 'Ia Au na kauta na kena vo ni Juta, era sa gu sara me ra lako kina vanua o Ijipita me tiko vulagi kina, a rama oti kece e na vanua o Ijipita; ka bale e nai seleiwau kei na viakana: io o ira na tamata wale kei ira talega na turaga era na mate e nai seleiwau kei na viakana: a ra na vatonaki, ka vakurabuitaki, ka vosavosacati, ka vakalialiai!
13 'Ni'u na cudruvi ira sa tiko e na vanua o Ijipita, me vaka ka'u a cudruvi Jerusalemi, e nai seleiwau, kei na viakana, kei na mate dauveiveitauvi,
14 'Kakua e dua me dro tani rawa se vo tiko vei ira na kena vo ni Juta, era sa lako ki na vanua o Ijipita me tiko vulagi mada kina, ka qai lesu mai ki na vanua o Juta, era sa gadreva me ra lesu ka tiko tale kina: ni na sega so ena lesu tale mai, o ira ga era sa dro bula.'"
15 Era sa qai vosa kece vei Jeremaia o ira na tagane era kila ni ra vakama nai madrali boi vinaka vei ira na kalou tani, kei ira na watidra, kei ira kece talega na yalewa era tu mai, e dua nai soqosoqo levu, io o ira kecega na tamata era tiko e na vanua o Ijipita, mai Pacirosi, ka ra sa tukuna:
16 "Keimami na sega ni vakaorogo kina vosa o sa mai tukuna vei keimami, ena yaca i Jiova!
17 "Ia keimami na cakava sara ga na ka sa tukuna na gusu i keimami, ka me keimami vakama nai madrali boi vinaka vua na ranadi ni lomalagi, ka sova nai sevu, me vaka keimami sa daucakava, oi keimami, kei ira na neimami qase, kei na neimami tui kei na neimami turaga, e na veikoro vaka-Juta, kei na sala ni koro o Jerusalemi: ni keimami sa mamau kina e na kakana, ka bula vinaka, ia keimami sa sega ni raica kina na ca.
18 "Ia ni keimami sa kua ni vakama nai madrali boi vinaka vua na ranadi ni lomalagi, ka sega ni sova vua nai sevu, keimami sa qai dravudravua e na ka kecega, ia keimami sa vakaoti ga e nai seleiwau kei na viakana."
19 Na nodra vosa na marama ka vaka, "Ia ni keimami sa vakama nai madrali boi vinaka vua na ranadi ni lomalagi, ka sova vua nai sevu, sa sega beka ni kauwai kina na wati i keimami ni keimami sa cakava na keki me sorovi koya kina, ka sova vua nai sevu?"
20 Sa qai tukuna o Jeremaia vei ira na tamata kecega—vei ira na tagane, kei ira na yalewa, kei ira kece na tamata era vosa vakaoqo—ka vaka:
21 "Nai madrali boi vinaka dou sa vakama e na veikoro vaka-Juta, kei na sala ni koro o Jerusalemi, oi kemudou, kei ira na nomudou qase, kei ira na nomudou tui, kei na nomudou turaga, kei na lewe ni vanua, sa sega beka ni nanuma kina o Jiova, sa sega beka ni kasa kina lomana?
22 "Ia sa dredre ni vosota o Jiova, ena vuku ni ca ni nomudoui valavala, kei na ka vakasisila dou sa cakava; ka sa lala kina na nomudou vanua, ka kurabuitaki, ka sa vosavosacati, ka sega e tiko kina, me vaka e na siga oqo.
23 "Ia ni dou sa vakama nai madrali boi vinaka, ka dou sai valavala ca vei Jiova, ka sa sega ni vakarorogo kina vosa i Jiova, ka sa sega ni muria na Nonai vunau, kei na Nonai lesilesi, kei na Nonai tukutuku, sa qai yacovi kemudou kina na ca oqo, me vaka e na siga e daidai."
24 Sa tukuna tale o Jeremaia vei ira kece na tamata, kei ira kece na yalewa, "Dou rogoca na vosa i Jiova, oi kemudou kece na Juta ka tiko e na vanua o Ijipita!
25 "Sa tukuna vakaoqo o Jiova ni lewe vuqa, na nodra Kalou na Isireli; 'Oi kemudou kei na watimudou, dou sa vosa oti e na gusumudou, vakayacora e na ligamudou, ka vaka. "Keimami na cakava dina ga na ka keimami sa yalayala kina, me vakama nai madrali boi vinaka vua na ranadi ni lomalagi, ka sova vua nai sevu:" Dou na vakayacora ga na ka dou sa yalataka, ka cakava ga na ka dou sa yalayala kina!'
26 "O koya oqo dou rogoca kina na vosa i Jiova, oi kemudou kece na Juta sa tiko e na vanua o Ijipita; 'Raica, Oi Au ka'u sa bubului e na Yacaqu Levu,' sa tukuna o Jiova, 'Ena sega ni cavuti tale na Yacaqu e na gusuna e dua na Juta, e na vanua taucoko o Ijipita ka me tukuna, "Sa bula na Turaga o Jiova."
27 'Raica, Au na vakaraici ira me ra ca kina, me ra kakua ni vinaka: a ra na vakaoti kece na Juta era tiko e na vanua o Ijipita e nai seleiwau, kei na viakana, ka me ra oti dina ga.
28 'Ia o ira era bula mai nai seleiwau, era na lesu mai na vanua o Ijipita kina vanua o Juta, ka lewe vica ga; ia o ira kece na kena vo ni Juta, era sa yaco kin a vanua o Ijipita me tiko vulagi kina, era na kila se na vosa i cei ena yaco, se na noqu, se na nodra.
29 Ia sa tukuna o Jiova, 'Oqo nai vakatakilakila vei kemudou, Ni'u na cudruvi kemudou e na yasana oqo, mo dou kila ni na vakadinadinataki sara na noqu vosa vei kemudou mo dou ca.'
30 "Ia sa tukuna o Jiova, 'Raica, Au na soli Feroofira na tui Ijipita kina ligadra na kena meca, kei na ligadra era segata me ra vakamatei koya: me vaka Ka'u a soli Setekaia na tui Juta kina liga i Nepukanesa na tui Papiloni, na nona meca, o koya talega ka segata me vakamatei koya.'"


text:
1 Samuela
Chapter 24
Sa yaco ni sa lesu tiko mai o Saula ena nona muri ira na Filisitia, sa tukuni vua. "Mo kila! O Tevita sa tiko mai na vanua liwa o Ena-Keti."
2 Sa kauta mai o Saula e tolu na udolu na tamata digitaki mai Isireli taucoko me ra lako ka vakasaqarai Tevita kei ira na nona tamata ena Veivatu ni Me Kila.
3 Sa lako mai ki na nodra i vakaruru na sipi ena sala, sa tiko kina e dua na qara vatu; sa curu ki loma o Saula me vakavalelailai. (era sa tiko oti mai loma sara o Tevita kei ira na nona tamata).
4 Era sa tukuna vei Tevita na nona tamata "Oqo sara ga na siga sa tukuna vei iko o Jiova ka vaka, 'Raica Au na soli ira na kemu meca ki na ligamu, mo cakava me vaka o sa vinakata.'" Sa tucake o Tevita ka kotiva na tutu ni i sulu nei Saula.
5 Sa qai yaco, ni sa leqa tiko vakalevu na yaloi Tevita ena nona kotiva na tutu ni i sulu nei Saula.
6 Sa mani tukuna vei ira na nona tamata, "Sa sega ni vakatara o Jiova me'u cakava na ka oqo vua na noqu turaga, nai lumuti i Jiova, me'u dodoka na ligaqu vua – ni'u sa kila, ni sai koya nai lumuti i Jiova."
7 Sa vakaroti ira na nona tamata ena veivosa vaka oqori, ka sa sega ni vakatara me ra tarai Saula. Sa lako tani o Saula mai na qara vatu ka sa lako sara yani.
8 Sa tucake talega o Tevita ka lako tani mai na qara vatu ka kacivi Saula yani ka vaka: "Noqu turaga na tui!" Ni sa rai vuki mai o Saula, sa vakacuva na uluna o Tevita ka cuva ni sa vakarokoroko.
9 Sa tukuna mai o Tevita vei Saula, "na cava o sa dauvakarogoca kina na nodra vosa na tamata me ra tukuna tiko, 'sa vinakata o Tevita mo vakaleqai?'
10 "Raica, ena siga oqo sa raica na matamu ni sa vakabulai iko o Jiova mai na ligaqu ena loma ni qara vatu – e dua sa vakauqeti au me'u vakamatei iko. Na mataqu ga sa vakatara mo bula, ni'u sa tukuna, 'au na sega ni dodoka na ligaqu vua na noqu turaga, ni sai koya nai lumuti ni Kalou.'
11 "O koya oqo, Tamaqu, raica!, Io, raica na tutu ni nomu i sulu e ligaqu! e loma o ya, au a musuka kina na tutu ni nomu i sulu ka sega ni vakamatei iko, mo raica ka kila ni sa sega na talaidredre e ligaqu ka au sa sega talega ni valavala ca vei iko. Ia o sa vakasaqara ga mo taura na noqu bula.
12 "Na Kalou ga me lewa ena kedaru maliwa ka me sauma vei au na Kalou ena vukumu ia, na ligaqu ena sega ni via tarai iko.
13 "Me vaka nai vakabalebale ni veigauna makawa, 'Nai valavala e ca ena lako ga mai nai valavala e ca.' Ia na ligaqu ena sega ni lako mai vei iko.
14 "O koya sa sasaga tiko kina na tui Isireli me vakasaqara?E koli mate? Na kutu?
15 "Me qai lewa ga o Jiova, ka lewa ga vei iko kei au, me raica ka vakadonuya na noqu vakatutu ka vakabulai au mai na ligamu."
16 Ni sa vosataka oti tiko na veivosa oqo o Tevita vei Saula, sa tukuna mai o Saula, "Sa domomu beka oqo, Tevita na luvequ?" Sa tagi vakadomoi levu o Saula.
17 Sa tukuna tale mai vei Tevita, "O sa yalododonu cake mai vei au; ni o sa sauma vei au ena i valavala vinaka, ia, oi au sa sauma vei iko ena ca.
18 "O sa vakaraitaka vei au ena siga oqo, na nomu caka vinaka vei au – ni sa soli au o Jiova ki na ligamu, o sa sega ni vakamatei au.
19 "Kevaka e dua sa raica na kena meca, ena laiva beka me dro bula yani? O koya oqo, me sauma vakavinaka vei iko o Jiova ena vuku ni ka o sa cakava vei au ena siga oqo.
20 "Oqo, au sa kila vaka i dina kina, ni o sa na tui – ka ena vakadeitaki na matanitu o Isireli e ligamu.
21 "O koya mo yalayala kina vei au ena vuku i Jiova ni o na sega ni musuka ira na noqu kawa – ni'u sa oti oi au, o na sega talega ni vakarusa na yacaqu mai na vale i tamaqu."
22 Sa qai yalayala o Tevita vei Saula. Sa lako ki nodratou o Saula – o Tevita kei ira na nona era sa lako cake ki na nona koronivalu.


text:
MOSI NI TOVO KO CAKAVA VUNI MARAMA
MAI VUNI NOQU MAI KAVORO VAKADUA
SEGA MADA NIU NANAUMA (SOLO)
NA VOSA KECE NI YALAYALA
YABAKI 9 NA NODARU TIKO VAKAWATI
NA DREDRE KECE KO A SOLIA VEI AU DAULOMANI
VUNI NOMU SA DRO YAWA (SOLO)
E TIKIQU VUNI MARAMA (ALL)
CHORUS
SOBO AU VAKASESEI (SOLO)
KO YALI MEU WILI VEI CEI (SOLO)
MEU NA QAI NEI CEI (ALL)
TEKIVU MEU SA KIDAVI IKO VOLI
AU MOCEMOCE VAKACA EVEI BOGI
QAI RORO MAI NA GAUNA (SOLO)
NI SA VEI ROKA KI NOQU ROSI (ALL)
SAUNI TARO CAVA BEKA MEU SAUMA
SAI IRATOU NA LUVEMU I MARIA
NODRATOU DAU TAROGI (SOLO)
IKO ENA VEIGAUNA (ALL)
CHORUS


text: 11 Na ivakarau veidabui e sevaka o Jiova,Ia na ivakarau dodonu* e vakamarautaki koya.+2 Ni tubu mai na viavialevu, ena tarava mai na madua,+Ia era vuku na yalomalumalumu.+3 Na nodra yalodina na yalododonu ena tuberi ira,+Ia na nodra veivakacalai na dauveivakaisini ena vakarusai ira.+4 Na iyau ena sega ni yaga ena siga ni cudru,+Ia na ivalavala dodonu ena veivakabulai mai na mate.+5 Na nona cakadodonu o koya e sega ni cala e vakadodonutaka na nona sala,Ia ena bale na tamata ca ena nona caka ca.+6 Na nodra cakadodonu na yalododonu ena vakabulai ira,+Ia ena rawai ira ga na dauveivakaisini na nodra gagadre.+7 Ni mate na tamata ca, sa yali na nona inuinui,Na ka e nuitaki ena nona kaukaua e yali tale ga.+8 E vakabulai mai na rarawa o koya e yalododonu,Na tamata ca e sosomitaki koya.+9 Na gusuna na vukitani* e vakaleqa na wekana,Ia na ka era kila na yalododonu e vakabulai ira.+10 Na nodra yalovinaka na yalododonu e marau kina na koro,Ia nira mate na tamata ca, e rogo na kaila ni marau.+11 Na nodra vosa ni veivakalougatataki na yalododonu e vakacerecerei kina na koro,+Ia na gusudra na tamata ca e basuraka.+12 O koya e yalowai e beca* na wekana,Ia na tamata e yalomatua dina e galu tiko ga.+13 Na dauvakaucaca e veilakoyaki me vakacila na ka vuni,+Ia na tamata nuitaki* e sega ni tukuna na ka.*14 Ni sega na veidusimaki vinaka* era bale na tamata,Ia e rawa na sasaga* ni levu na daunivakasala.+15 Ena rarawa o koya e vakadonuya na nona dinau na vulagi,+Ia o koya e sega* ni lululu ena veidinadinati ena tudei.16 Na yalewa yalovakamarama* e qoroi,+Ia o ira na tagane tawaloloma era taura na iyau.17 Na tamata yalovinaka* e caka vinaka ga vua,+Ia o koya e yaloca e vakaleqai* koya ga.+18 Na tamata ca e rawata na isau lasu,+Ia o koya e kaburaka na ivalavala dodonu e rawata na isau dina.+19 O koya e dei ena ivalavala dodonu ena rawata na bula,+Ia o koya e cicimuria na ka ca ena mate kina.20 O ira e veidabui na lomadra e sevaka o Jiova,+Ia o ira e dodonu na nodra ivalavala e taleitaka o koya.+21 Mo kila qo:* Na tamata ca ena sega ni drovaka na itotogi,+Ia na luvedra na yalododonu era na dro bula.22 E vaka na mama koula ena ucu ni vuakaNa yalewa matavinaka e cata na yalomatua.23 Na ka era gadreva na yalododonu e tini ena ka vinaka,+Ia na ka era nuitaka na tamata ca e tini ena cudru.24 E dua e yalosolisoli* qai tubu me levu,+E dua tale e burogotaka na ka me solia, ia ena dravudravua.+25 Na tamata lomasavu ena rawaka,*+O koya e veivakacegui* ena vakacegui tale ga.+26 O koya e bureitaka na covuata era na vosabeca na lewenivanua,Ia era na vosa vakalougatataki koya e volitaka.27 O koya e guta me caka vinaka e vinakata me lomani,+Ia o koya e qara na ka ca—qori ga na ka ena yacovi koya.+28 O koya e nuitaka na nona iyau ena bale,+Ia era na bulabula na yalododonu me vaka na draunikau.+29 O koya e vakararawataka* na nona vuvale ena taukena na cagi,+O koya e yalowai ena qaravi koya e lomavuku.30 Na ka e vuataka na yalododonu e kau ni bula,+O koya e vukea eso* mera saumaki mai e vuku.+31 Ke saumi dina na yalododonu e tiko e vuravura,Sa qai wacava na tamata ca kei na tamata ivalavala ca!+


text:
June 3-9
KALATIA 4-6
Sere 16 kei na Masu
iTekivu ni iVakamacala (Me kua ni sivia na 3 na miniti)
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
“E Yaga Vei Keda na ‘Drama Vakaibalebale’”: (10 min.)
Kal 4:24, 25—O Eka e vakaibalebaletaka na matanitu o Isireli e vauci ena veiyalayalati ni Lawa (it-1 1018 ¶2)
Kal 4:26, 27—O Sera e vakaibalebaletaki “Jerusalemi mai cake,” na isoqosoqo vakalomalagi i Jiova (w14 15/10 10 ¶11)
Kal 4:28-31—Ena vukudra na ‘luvei’ Jerusalemi mai cake, era na vakalougatataki na kawatamata talairawarawa
-
Vakekeli ena Vosa ni Kalou: (8 min.)
Kal 4:6—Na cava na ibalebale ni vosa vakaIperiu se vakaArame na apa? (w09 1/4 13)
Kal 6:17—E vakamawe vakacava e yago i Paula na ‘ivakatakilakila ni dua na dauveiqaravi i Jisu’? (w10 1/11 15)
Na cava o vulica me baleti Jiova ena wili iVolatabu ni macawa qo?
Na cava eso tale na iyau vakayalo o raica ena wili iVolatabu ni macawa qo?
-
Wili iVolatabu: (Me kua ni sivia na 4 na miniti) Kal 4:1-20 (th lesoni 10)
GUMATUA ENA CAKACAKA VAKAITALATALA
Mo Gumatua ena Wili iVola kei na Veivakavulici: (10 min.) Mera vakaitavi na vakarorogo. Me saravi na vidio Me Matata na iVakamacala ni Tikinivolatabu, qai veivosakitaki na lesoni 6 ni brochure Veivakavulici.
Vunau: (Me kua ni sivia na 5 na miniti) w12 15/3 30-31—Ulutaga: Na Cava Meda Cata Kina na Lotu vaKarisito na iYaloyalo Vakasisila? (th lesoni 13)
NODA BULA VAKARISITO
Veika e Gadrevi ena iVavakoso: (8 min.)
Cavuikalawa ni iSoqosoqo: (7 min.) Me saravi na vidio ni June Cavuikalawa ni iSoqosoqo.
Vuli iVolatabu ni iVavakoso: (30 min.) jy wase 69
Railesuvi na ka e vulici qai vakamacalataka vakalekaleka na ka ena vulici ena macawa tarava (3 min.)
Sere 40 kei na Masu


text:
Sa moce, sega niu na lesu tale mai eke
Vosoti au gagadre dina sara mai yaloqu qo
Meu gole sa dredre na bula au sotava
Rogoca qo I daulomani uh uh
Sa sega na lesu yani
E dina niu a tiko vakavulagi ga
Colata nai tavi kece ni nomu vanua
Bau cava tu na mate e vukumu ga
Na oca au tawa wilika uh uh
Soli bula mo kila
Chorus
Sobo na kavoro ni utoqu lei
Bula sa vaka me sega ni tudei
Qo na mosimosi ni veitawasei
Au sega tiko ga ni kila na vuni veisei
Dau votu, lesu tale mai na siga koya
Oiei ko ciqomi au vakavosa ga
Kau raica ni bula e vale sa veisau
Na ca ni galu ko cakava uh uh
Sa mai ravuti au
Repeat Chrs
Rairai sa na qai cegu na lomamuni
Niu sa, qai vakatikitiki mai vei kemuni
O buna, nomu dau vuvu,
Na kena rui bibi
Sa vuna qo na noqu gole uh uh
Meu biuti kemuni (repeat)


text:
Wase 97
Na ivakatakila sa soli yani mai vei Josefa Simici na Parofita mai Katiladi e Oaio, ena 2 ni Okosita 1833. Sa golevi vakabibi ena ivakatakila oqo na veika e baleti ira na Yalododonu e Saioni, ena yasayasa vaka-Jekesoni mai Misuri, me isau ni nona vakatataro na Parofita vua na Turaga me baleta na itukutuku. Era sa vosa vakacacataki sara na lewe ni Lotu mai Misuri ena gauna oqo, ia ena 23 ni Julai 1833, era sa vakasaurarataki kina me ra sainitaka na veiyalayalati me ra na vagalala tani mai na yasayasa vaka-Jekesoni.
1–2, Era sa vakalougatataki e vuqa na Yalododonu e Saioni (na yasayasa vaka-Jekesoni, Misuri) ena vuku ni nodra yalodina; 3–5, Sa vakacaucautaki ko Pali P. Pereta ena vuku ni nona cakacaka ena koronivuli mai Saioni; 6–9, Sa vakadonui ira sa taqomaka na nodra veiyalayalati, na Turaga; 10–17, Me tara mai Saioni e dua na vale me ra raica kina na Kalou ko ira sa savasava na lomadra; 18–21, O Saioni sai ira ka sa savasava na lomadra; 22–28, Ena calati Saioni na veitotogitaki ni Turaga kevaka sa yalodina tiko.
1 Raica au sa kaya vakaidina vei kemudou na wekaqu, au sa vosa vei kemudou ena domoqu, io na domona na Yaloqu, meu vakaraitaka kina vei kemudou na lomaqu ena vukudra na wekamudou ena vanua ko aSaioni, e vuqa vei ira era sa yalomalumalumu ka segata vagumatua sara me ra vuku ka kila na ka dina.
2 E dina, e dina au sa kaya vei kemudou, era sa kalougata ko ira oqori, ni ra na rawata vakaidina; ia koi Au na Turaga, au sa yalololoma sara vei ira sa ayalomalua, kei ira kecega ka’u sa vinakata, io me’u dodonu kina ni’u sa kacivi ira me ra lewai.
3 Raica au na vosa mada vei kemudou, ena vuku ni akoronivuli mai Saioni, koi Au na Turaga, au sa marau sara ni sa tiko na koronivuli mai Saioni, io au sa marau tale ga ena vukui bPali P. Pereta na noqu tamata, kei na nona yalodina tiko ga vei au.
4 Ia kevaka sa yalodina tiko ga vei au, ena liutaka tiko ga na koronivuli ena vanua ko Saioni, me yacova ni’u sa solia tale vua eso na ivakaro.
5 Kau na vakalougatataki koya ena veivakalougatataki e vuqa, ena nona vakatavulica taucoko tiko na ivolanikalou, kei na veika vuni me ra kila ko ira era vuli kei ira ena lotu mai Saioni.
6 Kei ira talega na vo ni lewe ni koronivuli, koi Au na Turaga, au sa lewa meu vakaraitaka na loloma cecere; ia era sa tiko eso sa dodonu me ra avunauci, ka vakatakilai mai na nodra cakacaka.
7 Raica sa no na amatau ena vunikau; ia na kau kecega sa sega ni vuataka na bvua vinaka, ena tamusuki sobu ka biu ki na bukawaqa. Au sa tukuna na veika oqo koi Au na Turaga.
8 Au sa kaya vakaidina vei kemudou, ko ira kecega era kila ni sa dau adina na blomadra, raramusumusu ka bibivoro na yalodra, ka sa clomasoli me ra muria na nodra veiyalayalati ena nodra dsolibula—io, na solibula kecega au sa veivakaroti kina koi Au na Turaga—au na evakadonui ira.
9 Ia koi Au na Turaga, au na vakavuna me ra vua me vaka na kau sa vuavuai vinaka, sa tei ena qele bulabula, ena bati ni uciwai savasava, ka sa vuataka e vuqa na vua vinaka.
10 Au sa kaya vakaidina vei kemudou, niu sa lewa me tara e dua na noqu avale ena vanua ko Saioni, me vaka na kena bivalavala au sa solia vei kemudou.
11 Io, me tara kusarawa sara ena nodra ikatini na noqu tamata.
12 Raica, oqo na aikatini kei na madrali, au gadreva mai ligadra koi Au na Turaga, me tara kina e dua na noqu bvale me vakabulai Saioni—
13 Me nodra vale ni avakavinavinaka na yalododonu kece sara, ka me vanua talega era na dusimaki kina ko ira kece sara era kacivi ki na cakacaka ni veiqaravi, ena nodra ilesilesi kei na nodra itutu kece sara;
14 Io me ra tuberi kina me ra akila vinaka sara na nodra itavi, io ena vakasama, ena ivakavuvuli, kei na ivunau, ena veika kece ni bmatanitu ni Kalou e vuravura, sa soli oti vei kemudou na cidola ni matanitu oqori.
15 Ia kevaka era sa tara e dua na noqu vale ena yaca ni Turaga ko ira na noqu tamata, ka ra sega ni vakatara me curu kina e dua na ka atawasavasava, me kakua kina ni vakadukadukalitaki, ena tiko kina na noqu blagilagi;
16 Io, ena tiko kina na noqu aiserau, ni’u na curu yani kina, ia ko ira sa bsavasava na lomadra era sa curu kina, era na raica na Kalou.
17 Ia kevaka sa vakadukadukalitaki, au na sega ni curu yani kina, ka na sega ni tiko kina na noqu lagilagi; ni’u na sega ni curu ki na valetabu tawasavasava.
18 Ia oqo, raica, kevaka sa vakayacora ko Saioni na veika oqo, ena asautu kina, ena rabailevu ka yaco me lagilagi, me cecere sara, ka vakarerevaki.
19 Ka ra na dokai koya na aveimatanitu e vuravura, ka kaya: Sa koro vakaidina ni noda Kalou ko bSaioni, ka na sega vakaidina ni rawai ko Saioni, ka sega tale ga ni vakayavalati rawa mai na nona tikina, ni sa tiko kina na Kalou, ka sa tiko tale ga kina na liga ni Turaga;
20 Io sa bubuluitaka ena nona kaukauwa, ni na nona ivakabula ka nona avale cecere.
21 Ia sa kaya vakaidina vakaoqo na Turaga, me reki ko Saioni, raica oqo ko aSaioni—ko ira sa savasava na lomadra; ia, me reki ko Saioni, ni ra sa tagi na tamata dau caka ca.
22 Ia raica, ka rogoca, ena yaco kusarawa mai na aveisausaumi vei ira era sa sega ni vakalou, me vaka na covulaca; ia ko cei ena dro bula rawa mai kina?
23 Na aikuita ni Turaga ena tau tiko ena siga kei na bogi, ka na vakararawataki ira na tamata kecega na kena irogorogo; io, ena ia tiko ga me yacova ni sa lako mai na Turaga;
24 Ia na nona cudru ni lewa dodonu na Turaga sa tau me baleta na nodra itovo vakasisila kei na nodra caka ca.
25 Ia ena abula ko Saioni kevaka sa segata me muria na veika kecega au sa vakarota vua.
26 Ia kevaka sa sega ni segata me muria na veika kecega au sa vakarota vua, au na atalevi koya ena veika rarawa, na mate ca, kei na mate bdauveitauvi, ena iseleiwau ni cveisausaumi, kei na dyameyame ni bukawaqa dau veivakarusai, me vaka na nodra ivalavala.
27 Ia, me tukuni tale mada vakadua e daligana me kila ni’u sa vakadonuya na nona vakacacabo, koi Au na Turaga, raica kevaka sa sega ni ivalavala ca tale, ena asega ni yaco vua e dua vei ira na veika oqori;
28 Kau na avakalougatataki koya ena veivakalougatataki, ka vakalevutaka ki vua ena veivakalougatataki e vuqa, ka vakakina ena nona itabatamata me sega ni mudu ka sega ni mudu, sa kaya na Turaga na nomudou Kalou. Emeni.


text:
2 Tui
Chapter 17
E na i ka tinikarua ni yabaki i Easi na tui Juta, sa yaco o Osea na luve i Ela me tui e Isireli mai Samaria, ka sa lewa o koya me ciwa na yabaki.
2 A sa dau cakava na ka ca e na mata i Jiova, ka sega ni mani vakataki ira na tui e Isireli era a liu vei koya.
3 Sa qai lako cake mai o Salimanisa na tui Asiria me vala kei koya ka sa yaco o Osea me qali vua ka soli i lavo ni vakacavacava vei koya.
4 A sa toboka rawa o tui Asiria e dua na vere vuni mai vei Osea; ni sa tala yani o koya e so na tamata kivei So, na tui Ijipita, ka sega ni solia e dua na vakacavacava vei tui Asiria, me vaka e dau cakava e na veiyabaki. Sa qai sogolati koya o tui Asiria, ka vesuki koya e vale ni veivesu.
5 Sa qai lako wavokita na vanua taucoko o tui Asiria, a sa lako cake ki Samaria ka voliti koya tu vakaivalu me tolu na yabaki.
6 E na i ka ciwa ni yabaki i Osea, sa tauri Samaria o tui Asiria ka kauti ira yani Isireli ki Asiria, ka vakatikori ira mai Ala e na bati ni Drano, na Uciwai o Kosani, e na nodra koro na kai Mitia.
7 Sa yaco na veika oqo ni ra sa rui caka ca na Isireli vei Jiova na nodra Kalou, o Koya ka kauti ira cake tani mai na vanua o Ijipita, mai na ruku ni liga i Fero na tui Ijipita; era sa qai rerevaki ira tale na veikalou tani lalai,
8 Ka ra vakadamurimuria na nodra i lakolako na veimatanitu ka a vakasevi ira tani o Jiova e na matadra na Isireli, kei ira na tui e Isireli, ka ra a buli ira.
9 O ira talega na Isireli era cakava vakavuni vei Jiova na nodra Kalou na veika e sega ni dodoni, ka ra tara vakai ira ga na veikoro cecere e na nodra veikorokoro kecega mai na vale ni vakatawa kina veikoro vakabai.
10 Era sa vakaduria ga vakai ira na veiduru tabu, na matakau, e na veivanua cecere kei na veiruku ni kau drokadroka.
11 Ka ra sa qai vakama na ka boi vinaka e na veivanua cecere kecega, me vakataki ira na veimatanitu ka a vakasevi ira tani o Jiova e matadra, ka ra cakava talega na veika toro sobu sara mera vakacudrui Jiova kina,
12 era sa qarava na matakau, na ka sara ga e sa vosa oti kina vei ira o Jiova, "Dou kakua ni cakava na veika oqo."
13 Ia o Jiova e sa vakaroti ira na Isireli kei ira na Juta, vei ira kece na Nona parofita, ira na daurairai, ka tukuna, "Dou vuki tani mai na nomudou i valavala ca, ka maroroya na Noqu i Vunau kei na Noqu i vakaro, me vaka na i vunau taucoko Au sa vakarota vei ira nomudou qase, kei koya Au sa vakauta yani vei kemudou e na gusudra na Noqu tamata na parofita."
14 Ia era sa sega ga ni via vakarorogo, ka ra sa domoqa ga, me vakataki ira na nodra qase, ni ra a sega ni via vakabauti Jiova na nodra Kalou.
15 Era sa cata na Nona i vakaro kei na Nona veiyalayalati ka sa cakava oti mada o Koya kei ira nodra qase, kei na Nona i tukutuku ka vakasalataki ira kina, era sa muria ga na i vakatakarakara ni matakau, era dauqaravi matakau, ka vakamuri ira na veimatanitu tale e so ka ra wavoliti ira, o ira ka sa vosa vakaukauwa kina vei ira o Jiova me ra kakua ni cakava na ka era dau kitaka.
16 Era sa biuta tani ga Nona i vakaro taucoko o Jiova na nodra Kalou, ka bulia vei ira e dua na i vakatakarakara kei na rua na luve ni bulumakau, era sa bulia e dua na matakau ceuceu ka qaravi ira na veika kecega era tu e lomalagi, ka qaravi Peali.
17 Era sa soli ira yani na luvedra tagane kei na yalewa mera vakamai ena bukawaqa, na qaravi tevoro, tuva i mau kei na dauvagunu era sa volitaki ira yani kina cakava na ka ca e na mata i Jiova, ka vakavuna vei Koya na cudru.
18 Sa qai katakata sara na Nona cudru o Jiova vei Isireli, ka sa kauti ira tani mai Matana o Koya, sega ni qai vo tale e dua, na yavusa duaduaga i Juta.
19 E ya sega talega ni mai maroroya me taqomaka o Juta na i vakaro i Jiova na nodra Kalou, ia era sa vakamuria ga na i valavala i Isireli era a bulia ga.
20 Sa qai biuti ira laivi o Jiova na nodra kawa na Isireli, vakararawataki ira, ka qai soli ira yani kina na ligadra na dauvakacaca, me yacova ni sa biuti ira tani mai e Matana o Koya.
21 A sa basuki Isireli o Koya mai na vuvale i Tevita, ka ra sa buli Jeropoama na luve i Nipati me tui. Sa qai kauti ira tani mai na Isireli o Jeropoama e na nodra muri Jiova, ka vakavuna vei ira me ra cakava na i valavala ca e levu sara.
22 Era sa muria tikoga na Isireli na i valavala ca kecega i Jeropoama ka cakava o koya, era sega ni lako tani mai kina,
23 Me yacova sara ni sa kauti ira tani taucoko na Isireli o Jiova mai na Matana, me vaka sa tukuna oti mai o Koya vei ira na Nona tamata na parofita, era sa kau tani mai na Isireli e na nodra vanua dina ki Asiria, me yaco sara mai ni kua.
24 Sa qai kauti ira mai na tamata mai Papiloni o tui Asiria, Kuca, Ava, Amaci, mai Sifaravaimi talega, ka mai vakatikori ira e na veikoro e Samaria ka sega o ira na Isireli; era sa qai taura ka taukena na veika kece e Samaria ka vakaitikotiko e na kena veikorokoro.
25 Sa qai yaco, ena i tekitekivu ni nodra sa mai tauyavu e keya, era a sega ni qai rerevaki Jiova; sa qai vakatala yani o Jiova na laione e na kedra maliwa, ka vakamatei ira sara e so.
26 Era sa qai vosa vua na tui Asiria, ka vaka, "Na matanitu o a kauta tani ka mai vakatikora e na veikoro e Samaria era sega ni kila na i valavala ni kena qaravi na Kalou ni vanua; o ya na vuna e vakatalai ira mai kina na laione e na kedra maliwa, ka sa yaco me vakamatei ira vakaidina baleta ni ra sega ni kila na i valavala ni Kalou ni vanua."
27 Sa qai solia yani na nona i vakaro o tui Asiria, ka tukuna, "Dou tala yani e dua na bete dou a kauti ira mai keya; ka laivi koya me lako ka la'ki vakaitikotiko kina, ka me vakavulica vei ira o koya na i valavala ni qaravi Kalou ni vanua."
28 Sa qai dua na bete ka ra a kauta tani mai Samaria sa lako mai ka mai tiko e Peceli, ka mani vakavulici ira sara e na i valavala ni nodra rerevaka na Kalou.
29 Ia na veimatanitu tale eso era sa tomana tikoga na nodra buli ira na veikalou lalai me nodra, ka vakatikori ira e loma ni nodra vale ni lotu e na veivanua cecere ka ra a se tara tu na kai Samaria, mai na veimatanitu kece kei na veikorokoro era vakatikotiko kina.
30 O ira na turaga ni Papiloni, era sa buli Sukoci Pinoci, o ira na turaga ni Kuca era sa buli Nikali, kei ira na turaga ni Amaci era sa buli Asima,
31 O ira na Avaiti era sa buli Nibasi kei Tataki, kei ira na Sefavaite era sa vakamai ira na luvedra e na bukawaqa vei Arameleki kei Anameleki na kalou ni Sefavaimi.
32 Era sa qai rerevaki Jiova, ia ena vei wasewase yadudua era sa digitaki mai vei ira eso na bete ni veivanua cecere, ka vakacaboi soro vei ira ena loma ni vale ni lotu e na veivanua cecere.
33 Era sa rerevaki Jiova, ia era qaravi ira tikoga na nodra veikaloulalai – me vaka na i valavala ni lotu ni veimatanitu era veimaliwai ka ra a kau tani mai kina.
34 Me yaco mai na siga oqo, era se qarava tikoga na i valavala ni lotu makawa, era sega ni rerevaki Jiova, era sega ni muria na i lesilesi se na nodra veiyalayalati, na i vunau se na i vakaro sa vakarota o Jiova vei ira na luve i Jekope o ira sa vakayacani ira o Koya me o Isireli,
35 O ira sa vakayacora vei ira o Jiova e dua na veiyalayalati ka vakaroti ira kina ka tukuna: "Dou kakua ni rerevaki ira na kalou tani, se mo ni cuva vei ira se qaravi ira se vakacaboi soro vei ira;
36 "Ia o Jiova, ka a kauti kemuni cake mai na vanua o Ijipita e na kaukauwa levu kei na liga e dodo yani, o Koya taudua ga mo ni rerevaka, o Koya taudua ga mo ni qarava, kivei Koya taudua ga mo dou vakacaboi soro kina.
37 "Ia na i lesilesi, na veiyalayalati, na i vunau, kei na i vakaro ka a sa vola o Koya vei kemuni, mo ni qarauna mo ni vakayacora tikoga me Sega ni mudu; mo ni kakua ni rerevaki ira na veikalou tani lalai.
38 "Kei na veiyalayalati Au sa vakayacora vata kei kemudou, mo dou kakua ni guilecava, dou kakua ni rerevaki ira na kalou tani.
39 "Ia o Jiova na nomudou Kalou mo dou rerevaka; e na qai sereki kemudou mai o Koya mai na ligadra taucoko na nomuni meca."
40 Ia era sa sega ga ni via vakarokoroko, ka ra sa vakamuria tikoga na i valavala ni lotu makawa.
41 Era sa rerevaki Jiova na veimatanitu oqo, ia era qarava tikoga na nodra matakau ceuceu, ka vaka talega kina o ira na luvedra kei ira na makubudra era tomana tikoga na ka era a cakava mai na tamadra kei na tubudra, ka yacova na siga oqo.


text:
‘Ni Dau Kauaitaki Ira na Vulagi’
‘Ni kua ni guilecava moni kauaitaki ira na vulagi.’—IPER. 13:2, vmr.
SERE: 124, 79
1, 2. (a) Na cava era dau vakila na vulagi nikua? (Raica na imatai ni iyaloyalo.) (b) Na cava e vakasalataki keda kina na yapositolo o Paula? Na taro cava eda na veivosakitaka?
ENA ika30 na yabaki sa oti, a biubiu mai Ghana o Osei [1] e dua na turaga me gole i Urope, e se bera tale ga ni iVakadinadina i Jiova kina. E nanuma lesu: “Era sega ni kauaitaki au e levu. E veisau tale ga na draki. Niu biubiu mai na rara ni waqavuka, duatani na batabata au vakila, au tagi sara ga.” Rauta ni dua na yabaki nona sega ni kunea e dua na cakacaka ni sega ni kila na vosa ni vanua ya. E yawa tale ga vei ratou e vale, e galili qai dau vakanananu.
2 Ke o tiko ena ituvaki qori, cava o na vinakata mera cakava vei iko na tamata? Vakacava o na marautaka mera kidavaki iko vakayalololoma ena Vale ni Soqoni, se mani duidui na vanua o cavutu mai kina se duatani na roka ni yagomu? Na iVolatabu mada ga e uqeti ira na lotu vaKarisito dina: ‘Mera kua ni guilecava nodra lomani ira na vulagi.’ (Iper. 13:2, vmr.) Qo eso na taro eda na veivosakitaka tiko: E raici ira vakacava na vulagi o Jiova? Na cava ena vinakati kina meda veisautaka noda rai me baleti ira na vulagi? Cava meda cakava mera taleitaka kina na vulagi nodra veimaliwai ena ivavakoso?
RAICI IRA VAKACAVA NA VULAGI O JIOVA?
3, 4. Me vaka ga e tukuni ena Lako Yani 23:9, mera raici ira vakacava na vulagi na Isireli? Na cava na vuna?
3 Ni vakabulai ira na Isireli mai Ijipita o Jiova, e solia sara vei ira na lawa, qai vakabibitaki kina mera dau nanumi ira na sega ni Isireli era sa mai tomani ira. (Lako 12:38, 49; 22:21) E sega ni dau rawarawa nodra bula na vulagi, ia e kauaitaki ira vakayalololoma o Jiova. Kena ivakaraitaki, e soli vei ira na galala mera tomitomi.—Vunau 19:9, 10.
4 O Jiova a vakaroti ira na Isireli mera dokai ira na vulagi, e vinakata tale ga mera nanuma lesu na nodra tiko vulagi ena dua na gauna. (Wilika Lako Yani 23:9.) Era “kila vinaka na bula vakavulagi.” O ira na kai Ijipita era sega ni dau taleitaki ira na Isireli ni bera mada ga nira vakabobulataki. Era dau veivakaduiduitaki vakamatamata, vakalotu tale ga. (Vkte. 43:32; 46:34; Lako 1:11-14) E mosimosi na ka era sotava na Isireli nira tiko vulagi, ia e vinakata o Jiova mera raici ira na vulagi “me vaka ga e dua na itaukei.”—Vunau 19:33, 34.
5. Na cava ena vukei keda meda kauaitaki ira na duikaikai se vulagi me vakataki Jiova?
5 Nikua tale ga eda rawa ni vakadeitaka ni o Jiova e kauaitaki ira sara vakalevu na vulagi se duikaikai era dau mai tiko ena soqoni. (Vkru. 10:17-19; Mala. 3:5, 6) Ke da vakasamataka na veika dredre era vakila na duikaikai kei ira na vulagi nira vakaduiduitaki se dredre nodra kila noda vosa, eda na saga meda yalovinaka da qai kauaitaki ira vakalevu.—1 Pita 3:8.
MEDA VEISAUTAKA NODA RAI BALETI IRA
6, 7. E qai wali vakacava na leqa ni veivakaduiduitaki a takalevu vei ira na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri?
6 Era vulica na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri mera valuta na veivakaduiduitaki a takalevu tu vei ira na Jiu. Laurai qo vei ira na lotu vaKarisito era tiko e Jerusalemi ena Penitiko 33 G.V., nira kauaitaki ira na duikaikai era sa tavuki mera lotu vaKarisito. (Caka. 2:5, 44-47) Nodra veikauaitaki na Jiu lotu vaKarisito e vakaraitaka nira kila vinaka na ibalebale ni “dauveivakacegui,” oya mera, “kauaitaki ira na vulagi.”
7 Ni tubu tiko na ivavakoso vaKarisito, a yaco e dua na ituvaki e laurai kina na veivakaduiduitaki. Era vosavosa na Jiu vosa vaKirisi nira sega ni kauaitaki na nodra yada. (Caka. 6:1) Me wali na leqa qo, era qai digitaka na yapositolo e vitu na tagane nuitaki mera raica me kua ni dua e vakawaleni. O ratou na vitu na tagane qo eratou yaca kece vaKirisi. E vakaraitaka qo nodratou kauai na yapositolo me baleta na veivakaduiduitaki a rairai basika vei ira na lotu vaKarisito taumada.—Caka. 6:2-6.
8, 9. (a) Ena kilai vakacava nida veivakaduiduitaki tiko? (b) Na cava meda cavuraka laivi mai lomada? (1 Pita 1:22)
8 Se da mani kila se sega, na noda itovo vakavanua e dau vakamuai keda. (Roma 12:2) De dua eda sa rogoci ira na wekada, tamata cakacaka se itokani e koronivuli nodra cavuta eso na ka ca me baleti ira na vulagi, duidui yavusa se roka ni yagodra. E dau vakamuai keda vakacava na veivakaduiduitaki va qori? Na cava eda dau cakava ni dua e veiwalitaka na vanua eda cavutu mai kina—se vakalevutaka na kena itukutuku?
9 Sa dua toka na gauna nona dau vakaduiduitaki ira na sega ni Jiu na yapositolo o Pita, ia e vulica me cavuraka laivi mai lomana. (Caka. 10:28, 34, 35; Kala. 2:11-14) Ke da kidava ni sa toka vakalailai vei keda na veivakaduiduitaki, meda saga meda cavuraka laivi mai lomada. (Wilika 1 Pita 1:22.) Meda nanuma tiko ni dodonu ga meda totogi mate nida kawa ivalavala ca, se mani vanua cava eda cavutu mai kina. (Roma 3:9, 10, 21-24) Cava gona meda vakalevulevui keda kina? (1 Kor. 4:7) Meda vakatotomuria na yapositolo o Paula ni a vakamasuti ira na lotu vaKarisito lumuti nira “sa sega ni qai vulagi se kaitani, [era] . . . lewe ni vuvale ni Kalou.” (Efeso 2:19) Nida saga meda cavuraka laivi na veivakaduiduitaki ena vukei keda meda sulumaka na itovo vou.—Kolo. 3:10, 11.
SALA MEDA KAUAITAKI IRA KINA NA VULAGI
10, 11. E vakatotomuria vakacava o Poasa na rai i Jiova ena nona kauaitaki Ruci na yalewa ni Moapi?
10 Na ka e cakava o Poasa vei Ruci na yalewa ni Moapi e dusia ni vakatotomuri Jiova ena nona kauaitaki ira na vulagi. Ni mai vakadikeva nona were ena gauna ni tatamusuki, e raici Ruci sara na yalewa vulagi gugumatua ni tomitomi tiko kei ira na dautatamusuki. A tu vua na dodonu me tomitomi, ia e kerei Poasa tale kina, mani vakadonuya.—Wilika Ruci 2:5-7, 15, 16.
11 Macala e ke ni kauaitaki Ruci o Poasa kei na kena ituvaki vakaloloma ni dua na vulagi. E vakadonuya me tomani ira na goneyalewa me kua kina ni dua na tagane e tiko ena were me vakasagai koya. E raica sara mada ga me tiko na kakana kei na wai me soli vua, me vakataki ira ga na tamata cakacaka. A sega tale ga ni vosa beci koya ni yalewa vulagi dravudravua, ia e vosa vakayalovinaka ga vua.—Ruci 2:8-10, 13, 14.
12. Ena yaga vakacava vei ira na vulagi na noda veikauaitaki?
12 E drukataka o Poasa na nona lomani Neomai vakalevu o Ruci, vaka kina nona sa tavuki me qaravi Jiova. Na nona kauaitaki Ruci o Poasa e ivakaraitaki ni nona lomana o Jiova na yalewa e ‘qara ivakaruru e ruku ni taba ni Kalou ni Isireli.’ (Ruci 2:12, 20; Vkai. 19:17) Nikua tale ga na noda veikauaitaki e rawa ni vukei ira na “tamata kece ga” mera mai kila vinaka na ka dina, mera kila kina na levu ni nona loloma o Jiova.—1 Tim. 2:3, 4.
13, 14. (a) Na cava meda saga kina meda kidavaki ira na vulagi ena Vale ni Soqoni? (b) Cava mo cakava mo doudou kina ni vosa vei ira na vulagi?
13 Eda rawa ni kauaitaki ira na vulagi nida kidavaki ira vakayalololoma ena Vale ni Soqoni. De dua eda na raica nira mamadua ra qai sega ni veimaliwai vakalevu. Ena vuku ni nodra isususu se kedra irogorogo, era rairai nanuma nira lolovira vei ira na so tale na matatamata. Meda vakaliuliu gona meda kauaitaki ira. Ke tiko ena nomu vosa na porokaramu na JW Language, o rawa ni vulica na ka mo tukuna mo kidavaki ira kina na vulagi ena nodra vosa.—Wilika Filipai 2:3, 4.
14 De dua eda na madua na vosa vei ira. Mo rawa ni doudou, ena vinaka mo veikilaitaki iko. O na rairai liaca ni levu na ka drau taleitaka vata. Meda nanumatiko ni duidui vanua, e duidui tale ga na ka era vinaka kina kei na ka era lekata.
VUKEI IRA NA VULAGI MERA TALEITAKA NODRA TIKO
15. Na cava meda cakava meda kilai ira vinaka kina na vulagi?
15 Mera taleitaka na vulagi nodra tiko ena ivavakoso, de vinaka mo taroga, ‘Keu tiko vulagi ena dua na vanua, cava au vinakata mera cakava vei au na mataveitacini?’ (Maciu 7:12) Mo yalovosovoso nira saga tiko na vulagi mera vakamatauni ira ena noda vanua. Ni se qai tekivu, eda na rairai sega ni kila vinaka na ivakarau ni nodra rai se vuna era cakava kina e dua na ka. Mai na noda namaka mera muria na noda itovo vakavanua, vakacava meda ciqoma mada ga na ka era kilai tani kina?—Wilika Roma 15:7, ivakamacala e ra.
16, 17. (a) Cava meda cakava meda volekati ira kina na vulagi e duidui nodra ivakarau ni bula? (b) Eda na vukei ira vakacava na vulagi era tiko ena noda ivavakoso?
16 Ke da vulica na nodra itovo vakavanua kei na ka e baleta nodra vanua na vulagi, ena rawarawa meda veimaliwai kei ira. Nida sokalou vakavuvale, e gauna vinaka qori meda vulica kina na vanua era cavutu mai kina eso na vulagi era tiko ena ivavakoso se ra tiko ena yalava. Dua tale na sala eda rawa ni volekati ira kina oya na noda sureti ira mera mai kana e vale. Ni “dolava” tu o Jiova na “katuba ni vakabauta ina veimatanitu,” meda vakatotomuri koya gona ena noda dolava tale ga na noda katuba vei ira na vulagi “eda vakabauta vata.”—Caka. 14:27; Kala. 6:10; Jope 31:32.
17 Nida veimaliwai vakalevu kei ira na vulagi, eda rawa ni kila nodra sasaga mera vakamatauni ira ena noda ivakarau Vkai. 3:27.ni bula. De dua eda na raica ni vinakati mera vukei ena nodra via kila na noda vosa. Eda rawa tale ga ni vukei ira ena nodra vaqara vale se cakacaka. Na veivukei va qori e rawa ni yaga sara ga vei ira eda vakabauta vata.—
18. Na ivakaraitaki cava ni veidokai kei na vakavinavinaka mera vakatotomuria na vulagi nikua?
18 Era na saga na vulagi era toki ena dua na vanua mera vakamatauni ira ena bula ni vanua qori. Qo sara ga na ka e cakava o Ruci. E doka na ivakarau ni bula ni vanua ya ni kerea me tomitomi. (Ruci 2:7) E sega ni vakawalena na dodonu e tu vua se me nanuma ni dodonu me vakarautaki vua na ka. E dau totolo tale ga ni vakavinavinaka ena gauna e vukei kina vakayalololoma. (Ruci 2:13) Ena yaga qori vei ira na vulagi ke ra vakatotomuria, nira na dokai vakalevu vei ira na mataveitacini kei na so tale na lewenivanua.
19. Na cava meda kauaitaki ira kina vakayalololoma na vulagi?
19 Eda marau ni dau lomani keda tu ga o Jiova, e vinakata tale ga mera rogoca na tamata kece na itukutuku vinaka. De dua na vanua era cavutu mai kina na vulagi e dau dredre mera vuli iVolatabu kei ira na dauveiqaravi i Jiova se maliwai ira ena soqoni. Ia qo nida sa mai veimaliwai tiko, meda vukei ira mera kua tale ni vaka tiko na vulagi. De sega ni levu noda ilavo se me levu na ka eda vukei ira kina, ia nida yalovinaka, eda sa vakatotomuria tiko na yalololoma i Jiova. Nida “vakatotomuria na Kalou,” meda gumatua mada ga ni kauaitaki ira vakayalololoma na vulagi era maliwai keda!—Efeso 5:1, 2.
^ [1] (parakaravu 1) Sa veisau na yaca.


text:
Wase 44
Na veika sa vakatakilai vei Josefa Simici na Parofita kei Sidini Rikitoni, mai Katiladi, Oaio, ena mua ni vula ko Feperueri, 1831. Me vakadonui kina na gagadre sa virikotori tu, sa lokuca kina na Lotu me vakayacori ena itekivu ni vula o June sa roro mai e dua na koniferedi.
1–3, Sa vakaroti me ra soqoni vata na italatala qase ena koniferedi; 4–6, Me ra cakacaka me vaka na lawa ni matanitu ka vukei ira na dravudravua.
1 Raica, sa kaya vakaoqo na Turaga vei kemudrau na noqu tamata, au sa lewa me ra kacivi vata mai na italatala qase ena noqu lotu, mai na tokalau kei na ra, ka vakakina mai na vualiku kei na ceva, io me volai yani se tukuni vei ira ena dua tale na kena sala.
2 Ka na qai yaco, ni ena veigauna kece era na yalodina, ka vakabauti au, au na sovaraka vei ira na aYaloqu ena siga era sa soqoni vata kina.
3 Ka na qai yaco ni ra na lako yani ki na veiyasana vakavolivolita, ka avunautaka na veivutuni vei ira na tamata.
4 Raica e lewe vuqa era na asaumaki mai, me rawa kina ni tu vei kemudou na kaukauwa mo dou cokonaki kemudou kina me bvaka na lawa vakatamata;
5 Me kakua kina ni rawai kemudou na nomudou ameca; mo dou maroroi kina mai na veika kecega; me rawa kina vei kemudou mo dou muria na noqu lawa; raica ena vakamalumalumutaki na ivesu kecega sa segata na meca me vakarusai ira kina na noqu tamata.
6 Raica, au sa kaya vei kemudou, mo dou araici ira na dravudravua kei na vakaleqai ka vukea na nodra leqa, io me ra karoni tiko kina me yacova ni sa vakayacori na ka kecega me vaka na noqu lawa dou sa ciqoma. Emeni.


text:
Fidel Castro
Fidel Alejandro Castro Ruz (13 Okosita 1926 – 25 Noveba 2016) o ya e dua na vaka-cuba communist dauveitusaqati daunipolitiki, a Vako-Munisi – Vaka-Lenin kei vaka-cuba dauboletaki. A liutaka na Castro na Ripabuliki ni Cuba me Imatai Sekeriteri ni Communist Isoqosoqo ni Cuba mai na 1961 me yacova na 2011, na veiqaravi taumada e liu mai na 1959 ki na 1976 ka qai Peresitedi ni Matabose ni Ilawalawa kei Matabose ni Italatala mai na nodra 1976. A veiqaravi talega o Castro vaka-iliuliu ni Cuban dauveitusaqati vakaiyaragitaki. Ena nona itutu ni veiqaravi, sa Cuba yaco kina me dua-isoqosoqo communist, ka sa mai vakayagataki kina na kena cakacaka kei na kena e nationalized tiko na lawa ni socialist ni vanua.


text:
“O Jiova na Noda Kalou, e Dua ga na Jiova”
“Rogoca, kemuni na Isireli, o Jiova na noda Kalou, e dua ga na Jiova.”—VKRU. 6:4.
SERE: 138, 112
1, 2. (a) Na cava e kilai levu kina na ka e tukuni ena Vakarua 6:4? (b) Na cava e cavuta kina o Mosese na veivosa qori?
SA VICA na senitiuri na nodra vakayagataka tu mai na Jiu na ono na vosa vakaIperiu ena Vakarua 6:4 me nodra qaqanimasu. Era cavuta e veisiga, e veimataka kei na veiyakavi. E vakatokai na masu qori me Shema, qo na imatai ni vosa vakaIperiu ena tikinivolatabu qo. Era cavuqaqataka na masu qori mera vakaraitaka nodra sokalou vakatabakidua vua na Kalou.
2 E cavuta qori o Mosese ena itinitini ni nona vosa ina matanitu o Isireli nira tu ena Buca o Moapi ena 1473 B.G.V. E vakarau takosova na matanitu qori na uciwai o Joritani me taukena na Vanua Yalataki. (Vkru. 6:1) E liutaki ira voli o Mosese me 40 na yabaki, e vinakata mera yaloqaqa ena ituvaki dredre e tu e matadra. E bibi mera nuitaki Jiova, ra qai vakabauti koya me nodra Kalou. Macala ga ni veiuqeti dina na iotioti ni nona vosa qo o Mosese. Ni cavuta oti na iVunau i Tini kei na so tale na lawa e solia o Jiova ina matanitu, e qai tauca o Mosese e dua na veivakadreti bibi ena Vakarua 6:4, 5. (Wilika.)
3. Na taro cava eda na veivosakitaka ena ulutaga qo?
3 Vakacava era lecava na Isireli era soqoni kei Mosese ni Kalou o Jiova e “dua ga na Jiova”? Sega. Era kila na Isireli yalodina ni dua ga na Kalou ra qai qaravi koya ga, qo na Kalou ni nodra qase o Eparama, Aisake, kei Jekope. Ia cava e qai vakabibitaka kina o Mosese ni nodra Kalou o Jiova e “dua ga na Jiova”? Vakacava e veisemati qori kei na noda lomani Jiova mai vu ni lomada taucoko, noda vinaka taucoko kei na noda kaukaua taucoko me vaka e cavuti ena tikina e 5? E yaga tale ga vakacava vei keda na Vakarua 6:4, 5?
O JIOVA DUADUA GA
4, 5. (a) Na cava e vakaibalebaletaka na matavosa na “dua ga na Jiova”? (b) E duidui vakacava o Jiova ni vakatauvatani kei ira na vo ni kalou?
4 Duatani duadua. E rawa ni levu tu na ibalebale ni vosa “dua” ena kena vakaIperiu kei na so tale na vosa, sega ni vakaibalebaletaki ga ina fika. E rawa ni vakaibalebaletaka nona duatani sara e dua. Ia na ka e cavuta o Mosese e sega ni via vakabibitaka na cala ni ivakavuvuli ni lotu lasu ni le tolu vakalou. O Jiova e bulia na ka kece, e Turaga Cecere ni lomalagi kei na vuravura. E Kalou dina duadua ga, sega tale ni dua na kalou erau tautauvata. (2 Sam. 7:22) E vakadreti ira gona na Isireli o Mosese mera sokaloutaki Jiova duadua ga. Mera kua ni vakatotomuri ira na tu wavoliti ira, nira dau sokaloutaka e levu na kalou. E tukuni ni o ira na kalou lasu qori era lewa tu eso na veika bula.
5 Kena ivakaraitaki, era sokaloutaka na kai Ijipita na kalou ni matanisiga o Ra, na kalou yalewa ni maliwalala o Nut, na kalou ni vuravura o Geb, na kalou ni Naile o Hapi, kei na levu tale na manumanu era okati mera kalou. E levu vei ira na kalou lasu qori e vakarusai ira o Jiova ena Tini na Kuita. O ira na kai Kenani e nodra kalou rogo o Peali, e kalou ni vakatubukawa, e kalou ni maliwalala, uca kei na cava. E raici tale tu ga o Peali ena levu na vanua me dauveitaqomaki. (Tiko 25:3) Mera nanuma gona na Isireli ni nodra Kalou e “Kalou dina,” e “dua ga na Jiova.”—Vkru. 4:35, 39.
6, 7. Na cava e dua tale na ibalebale ni vosa “dua,” e vakadinadinataka vakacava qori o Jiova?
6 Sega ni Veiveisau, e Yalodina. E kilai tale ga ena vosa “dua” me duavata na inaki kei na ka e caka. E dau dina o Jiova, e sega ni dau veivakaduiduitaki se me dau veisau nona ivakarau. E yalataka vei Eparama ni na taukena na Vanua Yalataki na nona kawa, e mani cakava o Jiova e levu na ka vakatubuqoroqoro me vakayacori kina qori. E sega ni veisau o Jiova ni oti e 430 na yabaki nona tukuna ya.—Vkte. 12:1, 2, 7; Lako 12:40, 41.
7 Ni oti e vica na drau na yabaki nona vakatokai ira tiko na Isireli mera nona ivakadinadina, e tukuna vei ira o Jiova: Au “sega ni veisau. E sega ni dua na Kalou e bula e liu vei au, e sega tale ga ni dua me taravi au.” Ni vakabibitaka na kena sega ni dau veisau nona inaki e tukuna tale o Jiova: “Au sega vakadua ni veisau.” (Aisea 43:10, 13; 44:6; 48:12) Sa bau ka dokai dina vei ira na Isireli, o keda tale ga meda nona dauveiqaravi o Jiova, na Kalou e sega ni dauveisau, e yalodina tale ga ena ka kece e cakava!—Mala. 3:6; Jeme. 1:17.
8, 9. (a) Na cava e vinakata o Jiova vei ira nona dauveiqaravi? (b) E vakabibitaka vakacava o Jisu na ka e kaya o Mosese?
9 E sega ni veiveisau o Jiova ena ka e vauca na lomana kei na nona inaki, e matata kina ni se dua tiko ga na ka e vinakata vei keda na nona dausokalou dina nikua. Me vakadonuya o Jiova na noda sokalou, e bibi tale ga meda qaravi koya vakatabakidua da qai lomani koya mai vu ni lomada taucoko, vakasama kei na noda kaukaua. Qori tale ga na ivakaro e vakabibitaka o Jisu. (Wilika Marika 12:28-31.) Meda raica mada qo na sala eda rawa ni vakaraitaka kina ena noda bula nida kila vinaka ni “o Jiova na noda Kalou, e dua ga na Jiova.”
QARAVI JIOVA VAKATABAKIDUA
10, 11. (a) Na cava na ibalebale ni noda sokaloutaki Jiova vakatabakidua? (b) Eratou vakaraitaka vakacava na cauravou Iperiu e Papiloni ni ratou qaravi Jiova duadua ga?
10 Me rawa ni noda Kalou duadua ga o Jiova, e bibi meda sokaloutaki koya vakatabakidua. E sega ni rawa ni wasei rua noda sokalou se me salavata kei na so na rai se ivalavala mai na so tale na ivakarau ni sokalou. Meda nanuma tiko ni o Jiova e sega ni wili vata kei ira na levu ni kalou era tu qo; e sega mada ga ni kalou e tukuni ni cecere se kaukaua vei ira taucoko, o Jiova duadua ga me sokaloutaki.—Wilika Vakatakila 4:11.
11 Ena ivola i Taniela eratou cavuti kina na cauravou Iperiu o Enanaia, Misaeli, Asaraia kei Taniela. E laurai ni ratou qaravi Jiova vakatabakidua ni ratou sega ni kania na kakana tawasavasava kei na nodratou sega ni cuva ina matakau koula i Nepukanesa. E matata vei keda na ka ratou vakaliuca; ratou yalodina duadua ga vei Jiova.—Tani. 1:1–3:30.
12. Meda qaravi Jiova vakatabakidua, na cava meda qarauna?
12 Meda qaravi Jiova vakatabakidua, meda qarauna sara me kua ni dua na ka e vakalatilati ena noda sokaloutaki koya. Na cava e rawa ni okati kina? E vakamatatataka o Jiova ena iVunau e Tini me kua ni qaravi e dua tale na kalou, o koya duadua ga, me kua tale ga ni qaravi na matakau. (Vkru. 5:6-10) E levu tu na ivakarau ni qaravi matakau nikua, eso e dredre meda kila. Ia se dua tiko ga na ka e vinakata o Jiova—e se ‘dua tiko ga na Jiova.’ Meda dikeva mada na ka meda cakava kina.
13. Na cava e rawa ni vakaleqa noda lomani Jiova?
13 Eda vakasalataki vakadodonu ena Kolosa 3:5 (wilika) ena itovo ena vakaleqa noda sokaloutaki Jiova vakatabakidua. Eda dikeva kina ni veisemati na kocokoco kei na qaravi matakau. Nona vinakata e dua me vutuniyau se tiko vinaka, e rawa sara ga ni lewai koya na ivakarau ni bula qori me sa lai vaka kina e dua na kalou kaukaua. Nida dikeva na tikinivolatabu ya, eda rawa ni siqema ni sema tiko ina kocokoco kei na qaravi matakau na vo tale ni ivalavala vakasisila era cavuti kina. Na gagadre va qori e rawa sara ga nida sega ni lomana kina na Kalou. Ia vakacava eda na vakalaiva ga me lewai keda meda sa sega ni okati Jiova me “dua ga na Jiova”? Sega.
14. Na cava e veivakasalataki kina na yapositolo o Joni?
1 Joni 2:15, 16) Kena ibalebale e bibi meda dikeva wasoma na lomada meda kila kina ke da sa bacani tu ena ka ni veivakamarautaki ni vuravura qo, kena isoqosoqo, isulusulu kei na sasauni. E rawa ni okati tale ga ena noda lomani vuravura na kena sagai na “ka lelevu” me vaka na sauvi ni vuli torocake. (Jere. 45:4, 5) Sa tu sara ga qo e matada na vuravura vou. E bibi gona meda nanuma dei tiko na vosa veiuqeti i Mosese! Ke da kila da qai vakabauta dei ni “o Jiova na noda Kalou, e dua ga na Jiova,” eda na solia noda vinaka kece meda qaravi koya vakatabakidua, ena sala e vakadonuya.—Iper. 12:28, 29.14 E vakabibitaka tale ga na tikina qori na yapositolo o Joni ena nona veivakasalataki ke dua e lomana na veika e vuravura—“na gagadre ni yago, na gagadre ni mata kei na nona dokadokataka e dua na ka e taukena”—“ena sega ni lomani koya o Tamada.” (
MAROROYA NA DUAVATA VAKARISITO
15. Na cava e vakabibitaka kina o Paula vei ira na lotu vaKarisito ni “dua ga na Jiova”?
15 Ni dua ga o Jiova, e dodonu gona meda duavata, dua tale ga na inaki nida sokaloutaki koya. Era lewe ni ivavakoso ena imatai ni senitiuri na Jiu, kai Kirisi, kai Roma kei na so tale na matatamata. E duidui na lotu era a tu mai kina, itovo kei na ka era dau kauai kina. Qori na vuna e dredre kina mera muria na ivakarau vou ni sokalou se mera biuta vakadua nodra ivalavala makawa. E raica kina na yapositolo o Paula ni veiganiti me vakabibitaka ni dua ga noda Kalou na lotu vaKarisito, na Kalou o Jiova.—Wilika 1 Korinica 8:5, 6.
16, 17. (a) Na parofisai cava e vakayacori tiko nikua, cava eda raica kina? (b) Cava e rawa ni vakaleqa na noda duavata?
Aisea 2:2, 3) Eda kalougata nida raica sara tiko ga nikua na vakayacori ni parofisai qori! Eda raica kina nira lewena e levu na ivavakoso na duikaikai kei na duivosavosa mai na duidui ivakarau vakavanua mera vakacaucautaki Jiova. Ia na duidui qori e rawa ni basika kina eso na ituvaki ena vinakati meda vakasamataka vakabibi.16 Na cava e yaco tiko ena noda ivavakoso nikua? E parofisaitaka o Aisea nira na tabili ena vanua cecere ni sokalou dina i Jiova na matatamata mai na veivanua “ena veisiga mai muri.” Era na kaya: “Ena vakavulici keda o [Jiova] ena nona ivalavala, eda na muria na nona sala.” (
17 Kena ivakaraitaki, o dau raici ira vakacava na tacimu vakayalo e duidui sara nodra ivakarau vakavanua? De dua e sega ni matau vei iko nodra vosa, isulusulu, itovo kei na kakana. Vakacava o dau yawaki ira, mo veimaliwai ga kei na dua e tautauvata nomudrau ivakarau vakavanua? Vakacava ke ra gone vei iko se duidui na vanua era cavutu mai kina na qase ni ivavakoso ena nomu yalava? O na vakalaiva qori me vakaleqa na duavata e dodonu me vakilai vei keda na dauveiqaravi i Jiova?
18, 19. (a) Na ivakasala cava e tiko ena Efeso 4:1-3? (b) Cava eda rawa ni cakava me duavata kina na ivavakoso?
18 Na cava meda cakava? E vakarota o Paula eso na ivakasala yaga vei ira na lotu vaKarisito e Efeso, na koro vutuniyau, era duikaikai tale ga na lewena. (Wilika Efeso 4:1-3.) O na raica ni cavuta e liu o Paula eso na itovo me vaka na yalomalumalumu, yalomalua, vosovoso, kei na loloma. E rawa nira vakatauvatani na itovo qori ina duru e taura vata tu na vale. Ia ena sega ni vinakati ga me kaukaua na duru, me vakavinakataki tale ga vakawasoma me kaukaua kina na vale. E vakamasuti ira na lotu vaKarisito e Efeso o Paula mera saga vagumatua mera “maroroya na duavata e vakavuna na yalo tabu.”
19 E bibi meda okata me noda itavi yadudua meda maroroya na duavata ena ivavakoso. Na cava eda rawa ni cakava? Kena imatai, vulica qai muria na itovo e cavuta o Paula—yalomalumalumu, yalomalua, vosovoso, kei na loloma. Mo qai saga vagumatua mo uqeta na “veiyaloni.” Na noda malumalumu e vaka na cicila e vinakati kina na sasaga meda bonata. Qori eda na uqeta tiko ga kina na veiyaloni kei na duavata.
20. Eda na vakaraitaka vakacava nida kila ni “o Jiova na noda Kalou, e dua ga na Jiova”?
20 “O Jiova na noda Kalou, e dua ga na Jiova.” Sa bau matata dina na veivosa qori! E vakayaloqaqataki ira na Isireli na veivakadreti ya nira sotava na ituvaki dredre nira gole tiko mera taukena na Vanua Yalataki. Nida vakasamataka tale ga vakabibi, ena vakayaloqaqataki keda qori ena veivakararawataki levu sa voleka kei na Parataisi. Meda sokaloutaki Jiova vakatabakidua mada ga ena noda lomani koya, noda qaravi koya mai vu ni lomada taucoko nida saga tiko vagumatua meda maroroya na duavata vakaveitacini. Ke da tomana tiko ga qori, eda na nuidei meda raica na vakayacori ni ka e kaya o Jisu me baleti ira ena lewa mera sipi: “Ni lako mai, sa vakalougatataki kemuni o Tamaqu moni taukena na matanitu e sa vakarautaki me nomuni mai na ivakatekivu kei vuravura.”—Maciu 25:34.


text:
Vakavinavinaka vua na Kalou, masu nei Paula (3-11)
Levu na rarawa ia e tete na itukutuku vinaka (12-20)
Au bula vei Karisito, keu mate ena yaga vei au (21-26)
Muria na itovo e salavata kei na itukutuku vinaka (27-30)
1 O keirau o Paula kei Timoci, keirau dauveiqaravi i Karisito Jisu, vei kemuni kece na yalosavasava oni tisaipeli i Karisito Jisu oni tiko e Filipai,+ o kemuni na ivakatawa kei na dauveiqaravi ni ivavakoso:+2 Me tiko mada ga kei kemuni na loloma soli wale kei na vakacegu ni Kalou na Tamada, kei na Turaga o Jisu Karisito.3 Dua na ka noqu dau vakavinavinaka vua na noqu Kalou ena gauna kece au nanumi kemuni kina.4 Ena gauna kece au masulaki kemuni kina au dau marau tale ga,+5 ni oni tokona na vakatetei ni itukutuku vinaka ena imatai ni siga me yacova mai qo.6 Au nuidei ena vuku ni tikina qo, ni o koya a tekivutaka vei kemuni na cakacaka vinaka qo ena vakaotia+ me yacova na siga i Karisito Jisu.+7 Oni dau lewe ni noqu vakanananu e veigauna, oya na vuna e va kina qo na noqu nanumi kemuni, nida vakaivotavota vata ena loloma soli wale ni Kalou ena noqu vesu tu qo,+ kei na kena taqomaki na itukutuku vinaka qai tauyavutaki vakalawa.+8 E noqu ivakadinadina sara ga na Kalou niu diva meu raici kemuni kece me vaka ga na nona lomani kemuni o Karisito Jisu.9 Au dau masulaka me tubu vakalevu na nomuni loloma,+ salavata kei na kilai ni veika dina,+ kei na nomuni kila vinaka na loma ni Kalou,+10 moni vakadeitaka kina na veika era bibi sara,+ moni kua ni vakamelei ena dua na ka, ni kua ni vakatarabetaka e dua+ me yacova na siga i Karisito,11 moni vakasinaiti ena vua ni yalododonu ena vuku i Jisu Karisito,+ me vakalagilagi qai vakacaucautaki kina na Kalou.12 Au vinakata moni kila raveitacini, ni ka kece e yacovi au e tete kina na itukutuku vinaka,13 e kilai levu+ gona vei ira na Sotia ni Roma kei ira na kena vo niu vesu+ ena noqu muri Karisito,14 e levu tale ga vei ira na tacida ena Turaga era nuidei ena noqu vesu qo, ra yaloqaqa kina ni tukuna na vosa ni Kalou ena doudou.15 Eso era vunautaki Karisito ena nodra vuvu kei na veisisivi, ia eso tale era vunautaki Karisito ena inaki vinaka.16 O ira qo era tukuni Karisito ena loloma, nira kila niu tiko eke me taqomaki kina na itukutuku vinaka.+17 Ia o ira era vunau ena vuvu kei na veisisivi era cakava ena nodra veiqati, era sega ni cakava ena inaki vinaka nira bukana meu vakararawataki ena noqu vesu tu qo.18 Cava e qai yaco? Se mani inaki vinaka se inaki ca, au marau ga ni sa vunautaki o Karisito. Au na marau tiko ga19 niu kila niu na bula ena vuku ni nomuni masu+ kei na veivuke ni yalo tabu e soli vei Jisu Karisito+20 me vaka na ka au namaka se nuitaka niu na sega ni maduataka e dua na ka, ia ena noqu vosa ena doudou ena vakacerecerei o Karisito ena vuku ni yagoqu me vaka ena veigauna sa oti kei na gauna qo, seu bula seu mate.+21 Vei au, keu bula au bula vei Karisito,+ keu mate, ena yaga vei au.+22 Keu bula tiko ena yago vakayago, ena vua na noqu cakacaka, ia au sega ni tukuna se cava au digia.23 E rua na ka qo e tarai au vakalevu, ia au vinakata meu sereki meu tiko vata kei Karisito,+ niu kila ni qo e vinaka cake sara.+24 Ia na noqu bula tiko ena yago vakayago ena yaga vakalevu vei kemuni.25 Qo e dina taucoko, e dei kina na lomaqu ni dodonu meu tiko vata ga kei kemuni kece moni toso kina, moni vakila tale ga na marau e salavata kei na nomuni vakabauta,26 moni marau vakalevu kina ena vukuqu ni oni imuri i Karisito ena noqu tiko vata tale kei kemuni.27 Ni vakaitovotaki kemuni ga ena itovo e salavata kei na itukutuku vinaka i Karisito,+ seu lako yani meu lai raici kemuni se sega, ia meu rogoca ni oni dei tiko ga ena dua na rai, oni yalovata tale ga+ ena nomuni cuqena na vakabauta e yavutaki ena itukutuku vinaka,28 moni kua sara ni rerevaki ira na kemuni meca. Na ka kece qo e ivakadinadina nira na rusa,+ ia o kemuni oni na bula.+ Na Kalou sara ga e vakaraitaka qo,29 ni soli vei kemuni na ilesilesi dokai qo ena vuku i Karisito, moni kua wale ga ni vakabauti koya, moni vakararawataki tale ga ena vukuna.+30 Oya na vuna oni mai sotava kina na ka rarawa vata ga+ oni rogoca niu sotava tiko.
iVakamacala e ra
VAKADEWA NI VURAVURA VOU (VAKADEWA VAKAVOUTAKI NI 2013)


text:
WASE 3
Sucu o Koya me Caramaka na Sala
-
SUCU QAI VAKAYACANI O JONI NA DAUVEIPAPITAISOTAKI
-
PAROFISAITAKA O SAKARAIA NA ITAVI NEI JONI
Sa vakarau vakasucu o Ilisapeci. A vula tolu nona tiko kei koya na wekana o Meri. Ia qo sa na vakamoce me lesu ena ilakolako balavu ina vualiku ni veidelana kei Jutia, ina nona koro o Nasareci. Ono na vula tarava, ena vakasucuma tale ga o koya e dua na gonetagane.
Oti ga vakalailai nona biubiu o Meri, sa vakasucu sara o Ilisapeci. E marau o Ilisapeci ni vakasucu vinaka rau qai bulabula vakaveitinani! Ni vakaraitaka na luvena vei ira na wekana kei ira era yasayasa vata, era marau tale ga.
E vakaroti ira na Isireli na Kalou me cilivi qai vakayacani na gonetagane ena ikawalu ni siga ni nona sucu. (Vunau ni Soro 12:2, 3) Era nanuma eso me rau veiyacani na gone kei tamana o Sakaraia. Ia e kaya o Ilisapeci: “Sega! Ena yacana o Joni.” (Luke 1:60) Nanuma tiko, ni a tukuna na agilosi o Keperieli me yaca ni gone o Joni.
Era kudruvaka na weka kei ira era yasayasa vata: “Sega ni dua na wekamu e yacana o Joni.” (Luke 1:61) Era qai vosa vagalu mera tarogi Sakaraia se cava e vinakata me yaca i luvena. E kerea sara o Sakaraia e dua na tikinikau raraba, qai vola kina: “Na yacana o Joni.”—Luke 1:63.
E veivakurabuitaki ni sa vosa rawa tale o Sakaraia. O se rairai nanuma tiko ni a sega tu ni vosa ni sega ni vakabauta na vosa ni agilosi ni na vakasucuma e dua na gonetagane o Ilisapeci. Era kurabui kece ena nodrau yasayasa ni sa vosa rawa tale o Sakaraia ra qai kaya: “Sa na wacava na gonelailai qo ni sa qase.” (Luke 1:66) Era kila ni veidusimaki na Kalou ena nona vakayacani o Joni.
E sobuti Sakaraia na yalo tabu qai kaya: “Me vakacaucautaki o Jiova na nodra Kalou na Isireli, ni nanumi ira na nona tamata qai vakabulai ira. E vakatubura ena vuvale i Tevita na nona dauveiqaravi e dua na ileu me vakabulai keda.” (Luke 1:) Na ‘ileu me veivakabulai’ e vakaibalebaletaki vua na Turaga o Jisu, sa vakarau sucu. Ena vuku i Jisu, e kaya o Sakaraia ni Kalou ena “solia vei keda na itavi marautaki meda doudou ena noda veiqaravi tabu, ni vakabulai keda oti mai na ligadra na meca, meda yalododonu da qai yalodina vua ena veisiga kece ni noda bula.”— 68, 69Luke 1:74, 75.
E parofisaitaka o Sakaraia me baleta na luvena tagane: “O iko na gonelailai, o na vakatokai mo parofita i koya e Cecere Duadua, o na liu mo vakarautaka na sala i Jiova, mo kacivaka vei ira na nona tamata na itukutuku ni veivakabulai e yavutaki ena vosoti ni nodra ivalavala ca, e vu mai na loloma levu ni noda Kalou. Na loloma levu qo eda na raica kina na rarama mai cake e vaka na rarama ni kida ni mataka, me vakararamataki ira na tiko ena butobuto kei na iyaloyalo ni mate, me dusimaka na noda ilakolako ina sala ni bula vakacegu.” (Luke 1:76-79) E veivakayaloqaqataki dina na parofisai qori.
Sa yaco o Meri ena nona koro o Nasareci, se sega tiko ni vakawati. Na cava ena yaco ni kilai na nona bukete?


text:
NA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Epereli 2019
E tiko ena itabataba qo na ulutaga me vulici ena June 3-30, 2019.
O sa Qarava Vinaka Tiko Nomu iTavi Vua na Kalou?
Na sala cava meda maqosa kina ena vunau da qai marautaka?
Vakatotomuri Jisu Mo Vakila Tiko ga na Vakacegu
Tolu na ka e cakava o Jisu meda vakatotomuria meda vakila tiko ga kina na vakacegu, ena gauna mada ga eda vakatovolei kina.
Na ka Dina me Baleta na Mate
Eda na qaqarauni vakacava meda kua ni vakaitavi ena ivakarau vakavanua e sega ni vakaivolatabu me baleti ira na mate?
Nuitaki Jiova Mo Vorata na Yalo Velavela
Na cava meda cakava meda vorati Setani kina kei ira na timoni?
ITALANOA NI NONA BULA
Keirau Kunea na “Mataniciva Saulevu”
Wilika na veika erau marautaka o Winston kei Pamela Payne e Ositerelia.
O Bau Kila?
Era na kila vakacava ena gauna makawa na waqa mera vodoka?


text:
NODA BULA VAKARISITO
Vakacava mo Tovolea ena Dua na Yabaki?
Na cava ya? Mo painia tudei! O na vakalougatataki kina vakalevu!—Vvb 10:22.
NI O PAINIA, O NA . . .
-
maqosa ena vunau, o na marautaka vakalevu na cakacaka vakaitalatala
-
veivolekati kei Jiova. Na levu ga ni nomu vakamacalataki koya, o na sega ni guilecava nona itovo vakatubuqoroqoro
-
lomavakacegu ni o vakaliuca na Matanitu ni Kalou, sega ni ka o vinakata, o na marautaka tale ga nomu vakuai iko ena vukudra na so tale.—Mac 6:33; Cak 20:35
-
tiko ena bose ni painia ni veisiko yani na ivakatawa ni tabacakacaka, na bose e tuvanaki ena soqo ni tabacakacaka, kei na Koronivuli ni Cakacaka Vakapainia
-
rawa ni tauyavutaka na vuli iVolatabu se caka vuli
-
maliwai ira vakalevu na tacida, eda na veivakayaloqaqataki.—Rom 1:11, 12


text:
LESONI 12
Ena Mamarau Vakacava na Nomu Vuvale?
E bibi na loloma me mamarau kina na vuvale. Efeso 5:33
E vakarota na Kalou me vakawati ga e dua na tagane kei na dua na yalewa.
Na tagane vakawati dauloloma ena karoni watina qai dau veinanumi.
Na yalewa vakawati me tokoni watina.
Mera talairawarawa na gone vei ira na nodra itubutubu.
Kolosa 3:5, 8-10Kua ni yaloca qai tawayalodina, mo yalovinaka ga qai yalodina.
E kaya na Vosa ni Kalou me lomani watina na tagane vakawati me vaka ga na nona lomana na yagona, na yalewa vakawati me dokai watina vakalevu.
E tabu na veiyacovi ena taudaku ni vakawati. E tabu tale ga ni dua e vica na watina.
Era na vulica ena Vosa i Jiova na vuvale na sala mera marau kina.


text:
Coka
Na coka sai koya na ituvaki ni kena rawa ni tolu mada ga sereka, wai, se waiwai, se wai me vaka e veisiga yadua. E dau yaco ena vica na siga ka rawa ni yaco mai na dehydration ni sa lusi waiwai. Na ivakatakilakila ni dehydration e dau tekivu ena kena yali na muana ni yago kei na vakalevu me. Oqo e rawa ni toso ki na lutu sobu ni urination, yali na roka ni yago, e dua na yalo ni lolo, kei na vakalailaitaka ni ilesilesi ni sa yaco me dredre vakalevu cake. Sereka ia e sega ni itolu okati ira na gone era sa breastfed sara ga, ia era sa vaka tu kina.