c: text/html

text:
“Ni da sa Nona cakacaka, sa caka me da tu vata kei Karisito Jisu me ia nai valavala vinaka, o koya sa vakarautaka eliu na Kalou me da kitaka vakakina,” (Efeso 2:10).
“Au sa vakarokorokotaki kemuni e vuravura: ni’u sa vakaotia na cakacaka ko ni a solia mai vei au me’u kitaka,” (Joni 17:4).
Ko a biu mai vuravura mo qarava e dua na itavi.
Ko a sega ni buli mo vakayagataka wale tu ga na veika ena vuravura oqo – mo kana, mo cegu, se mo tawana wale ga na vanua. E a buli iko na Kalou mo vakayagataka na nomu bula ena caka vinaka. Ko a buli mo vakalevutaka ka vakavinakataka cake na bula e vuravura, ka sega me ko vakayagataka ka tawana wale ga na vanua. E gadreva na Kalou mo solia lesu e dua na isolisoli. Oqo na ikava ni inaki ni Kalou me baleta na nomu bula, ka vakatokai me nomu ilesilesi ni veiqaravi (ministry). E solia vei keda na iVola Tabu na kena matailalai.
Ko a buli mo qarava na Kalou. E kaya na iVola Tabu, “Ni da sa Nona cakacaka, sa caka me da tu vata kei Karisito Jisu me ia nai valavala vinaka, o koya sa vakarautaka eliu na Kalou me da kitaka vakakina,” (Efeso 2:10). Na “ivalavala vinaka” oqo era okati ena nomu ilesilesi ni veiqaravi (ministry).
Ni ko veiqaravi vei ira na tamata ena sala cava ga, ko sa qarava tiko na Kalou, ka ko sa vakayacora tiko kina e dua vei ratou na inaki ni nomu bula.
Ko a vakabulai mo qarava na Kalou. E kaya na iVola Tabu, “O Koya sa vakabulai keda, ka sa kacivi keda me da yalosavasava, a sa sega ga e na vuku ni noda cakacaka, ena vuku ni sa Nonai naki ga,” (2 Timoci 1:9). E a vakabulai iko na Kalou mo cakava na Nona “cakacaka tabu”. Ko a sega ni vakabulai ena vuku ni nomu cakacaka, ia ko a vakabulai ga mo cakacaka. Ena Nona matanitu na Kalou, e sa tu e dua na nomu tikina, na nomu inaki, na nomu itavi, kei na ilesilesi mo vakayacora. Oqo e solia ki na nomu bula e dua na bibi kei na yaga e levu sara.
E a vakayalia na Nona bula ko Jisu me sauma kina na isau ni nomu bula. E kaya vei keda na iVola Tabu, “Ni dou sa voli e nai voli; o koya oqo mo dou qai vakarokorokotaka na Kalou, e na yagomudou,” (1 Korinica 6:20). Eda sega ni qarava na Kalou me baleta ni da rere, se ni noda itavi, ia eda qaravi Koya ga ena marau, kei na vakavinavinaka titobu ena vuku ni ka e sa cakava ena vukuda. Eda sa dinautaka Vua na noda bula. Ena noda sa vakabulai, sa vosoti kina na noda cakacala eliu, sa vakaibalebale kina na noda bula, ka sa tudei tu na noda inuinui me baleta na gauna sa bera mai. Ena rarama ni veika veivakurabuitaki oqo, e a kaya kina ko Paula, “E na vuku ni loloma vakavuqa ni Kalou, mo dou solia na yagomudou mei madrali bula, me savasava, me vinaka vua na Kalou, me nomudoui soro vakayalo,” (Roma 12:1).
E a vakatavulica ko Joni na Apositolo ni sa ivakaraitaki ni noda sa vakabulai dina, na noda veiqaravi loloma vei ira na tamata. E kaya, “Eda sa kila ni da sa lako tani mai na mate ki na bula, ni da sa lomani ira na veiwekani,” (1 Joni 3:14). Kevaka au sega ni lomani ira na tamata, ka sega vei au na gagadre me’u veiqaravi vei ira, ka’u sa kauwaitaka ga na noqu gagadre, e sa dodonu me’u tarogi au vakai au se sa bula dina tiko e lomaqu na Karisito. Na yalo ka sa vakabulai dina ena gadreva me veiqaravi.
E dua tale na vosa ka dau tauri cala na kena ibalebale, oya, na veiqaravi vakayalo (ministry). Ni da rogoca na vosa oqo, e vuqa vei keda, eda dau nanuma ni vakaibalebaletaki ga oqo vei ira na italatala, na bete, kei ira na cakacaka vakalotu; ia, e kaya na Kalou, ni ko keda kece na lewe ni Nona matavuvale, eda dau veiqaravi vakayalo. Ena iVola Tabu, na vosa “tamata cakacaka” kei na “dauveiqaravi”, e tautauvata na kedrau ibalebale, me vaka na “cakacaka” kei na “veiqaravi”. Kevaka ko tamata lotu vakarisito, ko sa dauveiqaravi, ka vakakina, ke ko cakava tiko e dua na itavi, ko sa veiqaravi tiko.
Ena gauna e a vakabula kina ko Jisu na vugoi Pita, “a sa tucake ko koya, ka qaravi iratou” (Maciu 8:15), ka vakayagataka kina na nona kaukauwa vou. Oqo na ka e gadrevi me da cakava. Eda sa vakabulai me da veiqaravi vei ira na tamata. Eda sa vakalougatataki me da veivakalougatataki. Eda sa vueti me da veivukei, ka sega me da sa dadabe tu ga ka waraki lomalagi tu.
Ko sa bau vakasamataka mada na vuna e sega ni kauti keda sara kina ki lomalagi na Kalou ena tiki ni gauna ga eda a soli bula kina Vua? Na cava na vuna e biuti keda tu ga kina ena vuravura bale oqo? E biuti keda tu eke me da vakayacora na Nona inaki. Ena gauna ga e sa vakabulai iko kina, e gadreva na Kalou me vakayagataki iko ena vuku ni Nona inaki. E sa tuvana tu o Koya e dua na nomu itavi ni veiqaravi ena Nona isoqosoqo lotu, kei na dua na nomu ilesilesi ni veiqaravi ki vuravura.
Ko sa kacivi mo qarava na Kalou. Ena nomu tubu cake tiko, ko a nanuma beka ni kevaka e dua e “kacivi” mai vua na Kalou, e vakaibalebaletaki ga vei ira na kaulotu, na italatala, na bete kei ira na vakailesilesi ena lotu; ia, e kaya vei keda na iVola Tabu, ni tamata lotu vakarisito kece, eda sa kacivi me da veiqaravi. (Efeso 4:4-14, Roma 1:6-7, 8:28-30, 1 Korinica 1:2,9,26; 7:17, Filipai 3:14, 1 Pita 2:9, 2 Pita 1:3). Ena nomu a kacivi mo vakabulai, a sa okati tale tikoga kina na nomu kacivi mo veiqaravi. E rau tautauvata o rau oqo. Se cava na nomu cakacaka se ilesilesi vakavuravura, ko sa kacivi mo dauveiqaravi tudei ena lotu nei Karisito. Na vosa oqo, “tamata lotu vaKarisito tu vakawawa”, e sega ni vakaibalebale, ka sa dua na vakasama e veisaqasaqa.
E kaya na iVola Tabu, “O Koya sa vakabulai keda, ka sa kacivi keda me da yalosavasava, a sa sega ga e na vuku ni noda cakacaka, e na vuku ni sa Nonai naki ga,” (2 Timoci 1:9). E tomana ko Pita ka kaya, “Ia, koi kemudou na tabatamata digitaki….mo dou vakaraitaka na Nona vinaka sara o Koya sa kacivi kemudou,” (2 Pita 2:9). Ena veigauna ko vakayagataka kina na isolisoli ka solia vei iko na Kalou mo vukei ira kina na tamata, ko sa vakayacora tiko na inaki ni nomu kacivi.
E kaya na iVola Tabu, “Me dua tani mo dou veiwatini kaya, io ko Koya sa vakaturi cake tale mai na mate me da vua kina vua na Kalou,” (Roma 7:4). E vakacava na levu ni gauna ko solia tiko mo yaga kina ki na cakacaka ni Kalou? Ena so na ivavakoso lotu mai Jaina, era dau kidavaki na lewenilotu vou ena vosa oqo, “Ia oqo, e sa vakuri ki na Yago i Jisu e rua na mata vou me rai kina, e rua na daliga vou me rogo kina, e rua na liga vou me veivukei kina, ka dua na yalo vou me lomani ira kina na tamata.”
E dua na vuna e dodonu mo sema tiko kina ki na dua na ivavakoso lotu, oya, mo vakayacora rawa kina na nomu kacivi mo veiqaravi vei ira na tamata vakabauta ena veisala e vakavotukana. E kaya na iVola Tabu, “Ia, koi kemudou na yago i Karisito, ka dui tikina yadua kina,” (1 Korinica 12:27). E sa gadrevi vakabibi tiko na nomu veiqaravi ena Yago i Karisito – mo tarogi ira ga na lewe ni veivavakoso lotu ena nomu itikotiko. E sa tu na itavi me da vakaitavitaki yadudua kina, ka itavi taucoko era sa yaga. E sega ni dua na itavi e lailai na kena yaga vua na Kalou; era sa yaga kecega.
E vakakina, ni sa sega ni dua na veiqaravi e lailai na kena yaga ena isoqosoqo lotu. Eso na veiqaravi e laurai levu, ka so e dau vakayacori ena veivanua eda sega ni raica, ia era sa yaga kecega. Ko ira na veiqaravi lalai ka caka e veivanua vuni, era dau vakavuna na veisau lelevu duadua. Ena noqu itikotiko, na cina ka dau yaga duadua, sa sega ni o koya na cina levu ka tiko ena rumu ni vulagi, ia sa i koya ga na cina lailai ni bogi ka dau waqa taudua tiko ni keitou sa davo, ka dau vakararamataka na sala me kua ni dua e tarabe ena neitou dau duri mai vagauna ena loma ni bogi. E sega ni rau veimuri na levu ni veiqaravi kei na levu ni yaga. Na veiqaravi kece e bibi baleta ni da dui veivakararavi me da rawa ni cakacaka kina.
Na cava e dau yaco ni dua na tiki ni yagomu e sa sega ni cakacaka? Ko sa na tauvi mate. Era na vakila na vo ni veitiki ni yagomu na leqa oya. Vakasamataka mada kevaka e sa nanuma na utomu me sa bula ga vakataki koya, “Au sa oca! Au sa sega ni via qarava na yago! Au sa via vakacegu mada me yabaki dua, ka me’u kana tu mada ga. Au via cakava ga na ka e vinaka vei au! Laivi ira tale eso me ra sosomitaki au.” Na cava ena yaco? E sa na tekivu mate na yagomu. E daidai, e drau vakadrau na ivavakoso lotu era sa tekivu mate, baleta ni ra sa sega ni via veiqaravi na tamata lotu. Era sa dabe ga e yasa ni rara me vaka na saraqito, ka sa mai mosi ka rarawa tu na Yago.
Ko sa vakaroti mo qarava na Kalou. E sega ni balebalerua na vosa nei Jisu ni a kaya, “Me vaka ni sa sega ni lako mai na Luve ni Tamata me qaravi, ka me dauveiqaravi ga, ka me solia na nona bula me kedrai voli e lewe vuqa,” (Maciu 20:28)
Vei keda na lotu vaKarisito, na bula ni veiqaravi e sega ni noda galala me da digidigi kina, se ka ga me vakuri ki na noda ituvatuva kevaka e vo na noda gauna. Na bula ni veiqaravi e sa usutu ni bula vaKarisito. E a lako mai ko Jisu me mai “veiqaravi” ka me mai “solia” – e rua na vosa oqori e dodonu me vakaibalebaletaka talega na nomu bula e vuravura. E a kaya ko Mother Teresa, “Na bula vakalotu sa i koya na noda cakava na cakacaka ni Kalou ena matadredredre.”
E a vakatavuvulitaka ko Jisu ni vakainaki na noda tubu me da matua vakayalo. Na matua vakayalo e nakiti me yaga ki na bula ni veiqaravi. Eda tubu cake me da rawa ni solia yani. E sega ni rauta me da sa vuli tu ga. E dodonu me da cakacakataka na ka eda sa vulica, ka vakatovotovotaka na ka eda kaya ni da vakabauta. Na vuli ke sega ni cakacakataki, sa tini ga ena madra vakayalo. Na kena dau vakatauvatani na drano e rua oqo: na Drano mai Kalili, kei na Drano Mate, e se dina tu ga e daidai. Na Drano mai Kalili e vutucoqa tu ena veika bula, baleta ni drodro yani kina na wai ni veiuciwai e vuqa, ka la’ki drodro tani tale. Ia na Drano Mate, e sega na ka bula e kune kina baleta, me vaka ni sega na wai e drodro tani mai kina, e sa madra na kena wai ka sega ni solia na bula.
Na iotioti duadua ni ka era gadreva e vuqa na tamata vakabauta e daidai, oya me ra lakova tale e dua na kalasi ni vuli Vola Tabu. Era sa kila oti tu e levu cake na ka mai na veika era vakayagataka tiko ena veiqaravi. Na ka era gadreva, sa i koya na nodra vakaitavitaki ira ena veiqaravi eso, me ra vakadre yago ka vakatubu viciko vakayalo kina.
Na veiqaravi e veisaqasaqa kei na noda itovo vakayago. Ena vuqa na gauna eda taleitaka ga me da qaravi ka lailai noda via veiqaravi. Eda na kaya, “Au vakasaqara tiko e dua na lotu ka rawa ni qarava na veika au gadreva ka me vakalougatataki au,” ka sega ni da kaya, “Au vakasaqara tiko e dua na lotu me’u veiqaravi kina ka me’u vu ni veivakalougatataki vei ira na lewena.” Eda dau namaka ga me ra qaravi keda na tani ka sega ni kena veibasai. Ia ena noda sa matua vakayalo tiko, e sa dodonu me toso vakalevu cake tiko na noda vakanamata ki na bulataka na bula ni veiqaravi. Na tisaipeli nei Jisu ka sa matua vakayalo, e sa na tinia na nona taroga tiko, “O cei ena rawa ni vukei au?” ka sa na tekivu taroga, “O cei beka au na rawa ni vukea?” Ko sa bau taroga mada na taro oya?
VAKARAUTAKI KI NA BULA TAWA MUDU
Ni sa cava na nomu bula e vuravura, ko na tu ena mata ni Kalou ka na qai raica lesu o Koya na itovo ni nomu vakayagataka na nomu bula mo veiqaravi kina vei ira na tamata. E kaya na iVola Tabu, “Eda na dui vakatusai keda kecega vua na Kalou,” (Roma 14:12). Vakasamataka mada na kena ibalebale kece oya. Ena dua na siga, ena dikeva vata kina na Kalou na igu kei na gauna eda a vakayagataka vei keda vakai keda, kei koya eda a vakayagataka me da qaravi ira kina na tamata.
Ena tiki ni gauna oya, e sa na rogorogo lala wale ga na noda iulubale kece : “Au a rui osooso”, se “a tu na noqu ituvatuva ni veika au via cakava”, se “ au a rui osooso ena noqu cakacaka, qara na lasa se vakavakarau tiko ena noqu vakacegu.” Ena qai kaya na Kalou me isau ni veiulubale kece oya, “E ka ni rarawa me’u kaya, ni cala kece na isau ni taro oqori. Au a buli iko, vakabulai iko, ka kacivi iko, ka vakaroti iko mo bulataka na bula ni veiqaravi. Na tikina cava e a sega ni matata vei iko?” E kaya vei ira na tawa vakabauta na iVola Tabu, “Ia na cudru kei na lesavi vei ira era sa dauveileti, ka talaidredre ki na i vakavuvuli dina,” (Roma 2:8), ia vei ira na tamata vakabauta, sa kena ibalebale oqo, ni ra na sega ni tauca na isau ka vakarautaki tu ena bula tawa mudu.
Eda sa bula dina ga ni da veivukei ka veiqaravi tiko vei ira na tamata. E kaya ko Jisu, “Ia ko koya yadua sa via maroroya na nona bula e na vakayalia; ia ko koya yadua e na vakayalia na nona bula e na vukuqu kei na i tukutuku vinaka, e na maroroya,” (Marika 8:35, Maciu 10:39, 16:25, Luke 9:24, 17:33). Na kena rui bibi na dina oqo, e cavuti kina vakalima ena Kosipeli. Kevaka ko sega tiko ni veiqaravi, ko sa bula wale tu ga, baleta na bula e a nakiti me vakayagataki ena veiqaravi. E vinakata na Kalou mo vulica mo lomani ira ka qaravi ira na tani ena yalo e sega ni nanumi iko ga vakai iko.
NA VEIQARAVI KEI NA KENA BIBI
Ko iko, ko na solia na nomu bula ena vuku ni dua na ka. Na cava beka oya – na nomu cakacaka, na qito, na veika ko taleitaka, na rogo, se na iyau? E sega ni dua vei ira oqori ena balavu na kena yaga. Na veiqaravi duadua ga sa sala ki na bula e vakaibalebale dina. Ena bula ni veiqaravi eda kunea kina na ibalebale ni noda bula. E kaya na iVola Tabu, “Eda sa yago vata ni da tu vata kei Karisito, eda sa veitikina vaka talega vakai keda,” (Roma 12:5). Ni da sa veiqaravi vata ena matavuvale ni Kalou, ena yaco me tawamudu na bibi ni noda bula. E kaya ko Paula, “Ni sa sega ni dua walega na tikina e na yago, sa vuqa ga…Ia kevaka sa dua bauga na tikina kecega, e na qai evei na yago?” (1 Korinica 12:14, 19).
E via vakayagataki iko na Kalou ena Nona vuravura oqo. E gadreva mo Nona liga ni cakacaka. E sega ni bibi na balavu ni nomu bula, ia e bibi ga na nomu solia Vua me vakayagataka. E sega ni bibi na dede ni nomu bula, ia e bibi ga na ivakarau ni nomu bulataka na nomu bula.
Kevaka ko sega ni vakayagataka tiko na nomu isolisoli kei na nomu gauna ena dua na tabana ni veiqaravi se veivukei, na iulubale cava ko vakayagataka tiko? Ko Eparama, e a sa qase sara; ko Jekope, e a tamata veilecayaki; ko Lia, e a sega ni marama rairai totoka; ko Josefa, e a vakalolomataki; ko Mosese, e a dau kaka ni vosa; ko Kitioni, e a tamata dravudravua; ko Samisoni, e a bula vakararavi tu ga; ko Reapi, e a dautagane; ko Tevita, e a lasa ituba, ka vuqa na leqa ena nona matavuvale; ko Ilaija, e a via kunati koya vakai koya; ko Jona, e a talaidredre; ko Naomi, e a dawai tu; ko Joni daupapitaiso, e a bula vakatani tu; ko Pita, e a yalototolo ka dau cudrucudru; ko Marica, e a dau nuiqawaqawa; na yalewa ni Samaria, e a vica na watina; ko Sakiusa, e a tamata sevaki; ko Tomasi, e a dau vakatitiqa; ko Paula, e a tautauvimate; kei Timoci, e a daurerere. Oya, e sa bau dua na iwiliwili levu ni tamata ka sega ni taucoko tu na nodra bula, ia e a vakayagataki ira yadua na Kalou ena Nona cakacaka. E rawa ni vakayagataki iko talega, kevaka ko tinia na nomu vakaiulubale tiko.
KA 29 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: E sega ni soli vei keda na galala mai na bula ni veiqaravi.
Tikina Koula: “Ni da sa Nona cakacaka, sa caka me da tu vata kei Karisito Jisu me ia na i valavala vinaka, o koya sa vakarautaka e liu na Kalou me da kitaka vakakina.” (Efeso 2:10).
Taro mo Taroga: Na cava e tarovi au tiko mai na noqu ciqoma na kaci ni Kalou me‘u veiqaravi ena Vukuna?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
GREETINGS & WELCOME TO NATURUTURU
Dou bula vinaka na Masi ni Vanua ko Cicia. Ni bula na i tubutubu kei na lewenivanua ko Cicia e dela ni yavu, kei kemuni na tu yani mai wai, kei na taudaku kei Viti. Ni bula na noda qasenivuli dau cakacaka kei kemuni na gonevuli, na kawa bula kei Cicia, ka na veisosomitaki ni mataka.
E vakabula tiko vei kemuni na Naturuturu.com, na website ni noda koronivuli torocake, na Cicia High School.
Eda sa mai tekivutaka oqo na i ka tinikadua ni yabaki ni noda koronivuli, ka sa vakavinavinakataki taumada na veiqaravi levu, kei na isausau cecere sa mai teivaka toka na i matai ni noda Qasenivuli Liu, Isikeli Karikaritu.
E cibi ka lagilagi ko Naturuturu ena i sausau sa teivaki oqo, ka sa vakanuinui vinaka tu yani na noda website ni na maroroi vinaka, me momona cake tikoga na itagede ni veika e rawati ena veitarogi.
Eda kidavaka na noda Qasenivuli Liu Vou, Inoke Raikoso, ena vakanuinui ni na cagi donu na veiqaravi e Naturuturu
E vakanuinui ko Naturuturu ni ko ni na taleitaka na veitukutuku ko ni rawa ni tomika mai ena nona website, ka vakayagataka na veitukutuku oqori me vakuria na nomuni tokona, colata, ka qarava na noda koronivuli lomani.
NA ITUKUTUKU I ISIKELI KARIKARITU – CICIA HIGH SCHOOL PRINCIPAL: 2005 – 2014
Read Moreā¦
“Our "Empowered Partnership" Program has continued to bear dividends. However there are rooms for Improvements and let us attempt to do better than our best of 2014. Congratulations Staffs and Students for your unwavering support, obedience, commitment and discipline. My very best wishes to the School and all its Stakeholders for another Challenging Academic Year. Vinaka Saka Vakalevu Na Veitokoni!


text:
“E na sega ni bula na tamata e na madrai duadua ga, sa bula ga e na vosa kecega sa lako mai e na gusu ni Kalou,” (Maciu 4:4).
“Au sa qai tataunaki kemudou, kei na vosa ni Nona loloma o Koya sa rawata me vakatataki kemudou ka solia vei kemudou mo dou i votavota vata kei ira kecega sa vakasavasavataki,” (Cakacaka 20:32).
E dau veisautaki keda na dina.
Na tubu vakayalo sa i koya na kena vakaisosomitaki na lasu ena dina. E a masu ko Jisu ka kaya, “Vakatabui ira e na Nomuni vakavuvuli dina, sa ka dina na Nomuni vosa,” (Joni 17:17). Na veivakatabui e gadrevi kina na kena vakatakilai na dina. Na Yalo Tabu e vakayagataka na Vosa ni Kalou me veisautaki keda me da ucuya na Luve ni Kalou. Me yaco me da ucui Jisu, e dodonu me da vakatawana na noda bula ena Nona Vosa. E kaya na iVola Tabu, “Me yaco kina na tamata ni Kalou me vakarau tu, ni sa vakarautaki ki na i valavala vinaka kecega,” (2 Timoci 3:17).
E sega ni dua na vosa me rawa ni vakatauvatani kei na Vosa ni Kalou. E ka bula na Vosa, (Iperiu 4:12, Cakacaka 7:38, 1 Pita 1:23). E kaya ko Jisu, “A vosa ka’u sa vosataka vei kemudou sa vakayalo, ka sa vu ni bula,” (Joni 6:63). Ni vosa na Kalou, e yaco na veisau. Na veika kece ka tu wavoliti iko – na ibulibuli kecega – era bula tu baleta ni a vosataka na Kalou. Ena Nona Vosa, sa yaco me tu ka bula na veika kecega. Kevaka e a sega na Vosa ni Kalou, ke ko a sega ni bula tu oqo. E dusia vei keda ko Jemesa, “Sa vakatuburi keda ko Koya e na Nona lewa ga e na vosa ni dina, me da vaka na i sevu ni veika sa bulia ko Koya,” (Jemesa 1:18).
Na iVola Tabu sa sega wale ga ni ivola dusidusi ni vakavuvuli ni dua na itovo ni bula. Na Vosa ni Kalou e solia na bula, vakatubura na vakabauta, vakayacora na veisau, vakasava na tevoro, cakava na cakacaka mana, walia na mavoa ni yalo, tara cake na itovo ni bula vakayalo, veisautaka na draki ni bula, solia na marau, vakadruka na dredre, vakamalumalumutaka na veivakatovolei, vakasinaiti keda ena inuinui, vakaukauwataki keda, vakasavasavataka na lomada, e vakabasikataka na ka mai na sega, ka vakadeitaka na noda bula me tawamudu! E sega ni rawa na bula kevaka e sega na Vosa ni Kalou! Mo kakua kina ni vakawaletaka. E dodonu mo kila ni sa vaka na kakana ki na noda bula na kena bibi. E kaya ko Jope, “A vosa ni gusuna ka’u sa vinakata, ka cata na qau kakana,” (Jope 23:12).
Sa kakana vakayalo na Vosa ni Kalou, o koya ka gadrevi me da vakayacora kina na inaki ni noda bula. E vakatokai na iVola Tabu me meda sucu, keda madrai, keda kakana dina, ka keda ivakaloma vinaka kamikamica, (1 Pita 2:2, Maciu 4:4, 1 Korinica 3:2, Same 119:103). Na ivaqa oqo e sa Nona ivaqa na Yalo Tabu, me vakatuburi keda ka vakaukauwataki keda kina vakayalo. E vakasalataki keda ko Pita ni kaya, “Mo dou vaka na gone sa qai sucu, mo dou gadreva na i vakavuvuli sa vaka na wai ni sucu dina, mo dou tubu cake kina,” (1 Pita 2:2).
MO TIKO GA ENA VOSA NI KALOU
Na iwiliwili ni Vola Tabu ka sa tabaki tu e daidai, e sa levu cake duadua mai na veitabayabaki kece ka sa sivi yani; ia ke dua na iVola Tabu e biu tu ga e dela ni vatavata ka sega ni wiliki, e sa sega sara ni dua na kena yaga. E udolu vakaudolu na tamata vakabauta era sa mate ena viakana vakayalo mai na nodra sega ni vakani ena Vosa ni Kalou. Kevaka ko via tisaipeli bulabula nei Jisu, na nomu kania na Vosa ni Kalou e sa dodonu me nomu itavi taumada. E vakarota ko Jisu me da tiko ga ena Nona Vosa. “Kevaka dou sa muria tikoga na noqu vosa, dou sa qai noqu tisaipeli dina,” (Joni 8:31). Ena bula ni veisiga, na “tiko ga ena Vosa ni Kalou,” e okati kina e tolu na ka.
Me’u ciqoma na kena dodonu. E dodonu me sa lawa ka vakatulewataka na noqu bula na iVola Tabu: me kabasi ka veidusimaki vei au, na daunivakasala me’u rogoca me’u vakatulewa kina vakayalomatua, ka me isausau me’u vakayagataka me’u vakatulewataka kina na veika kece. Me imatai ka itinitini ni lewa ena noqu bula na iVola Tabu.
E vuqa na leqa e dau yaco baleta ni da yavutaka tiko na noda digidigi ena yavu ka sega ni rawa ni nuitaki: ena itovo vakavanua (“oqo na ka era cakava kece”), ena ivakavuvuli makawa (“eda sa dau cakava ga mai liu”), ena noda lewaeloma, se na ka e malele kina na yaloda (“au vakila ga ni sa dodonu”). Na ka vava oqo e sa vaka na “vakanuinui ki na bilo cicila”, ena vuku ni nodrau a cala na tubuda, ko Atama kei Ivi. Na ka e gadrevi, oya e dua na yavu ni lawa ka dodonu vakaoti ka na sega ni dusidusi cala vei keda. Na Vosa ni Kalou duadua e sotava na gagadre oqo. E kaya vei keda ko Solomoni, “A Nona Vosa kecega na Kalou sa savasava,” (Vosa V’balebale 30:5), ka kaya ko Paula, “Sa i koya na Kalou sa vakavuna na i Vola Tabu kecega, a sa yaga oqo me i vakavuvuli, me vunauca na ca, me ia kina na vakadodonutaki, me ia kina na vakatavuvuli e na ka e dodonu,” (2 Timoci 3:16).
Ena itekivu ni veiqaravi nei Billy Graham, e a sotava o koya e dua na gauna ni a veimulomulo kina kei na nona vakabauta na dina kei na dodonu ni iVola Tabu. Ena dua na bogi vula, e a qai tekiduru ka tagi vua na Kalou, ka qai kaya, ni dina ni vuqa na tikina ena iVola Tabu e vakatubura e lomana na veilecayaki, ka sega ni matata vua, ia mai na tiki ni gauna oya, e sa yalataka ni sa na vakabauta ka taurivaka na iVola Tabu me vakatulewataka na nona bula kei na nona veiqaravi. Tekivu mai ena siga oya ka lako yani, e a vakalougatataki na bula ni turaga oqo ena kaukauwa, kei na cakacaka ni veiqaravi ka sa veivakurabuitaki dina.
Na digidigi bibi duadua ko rawa ni kitaka e daidai, oya, mo sa vakatulewataka se na yavu cava me yavutaki kina na nomu bula. Mo vakatulewataka ni ko sa digia na iVola Tabu me yavu ni nomu bula, ka sega ni ko vakararavi ki na itovo vakavanua, na itovo ni bula makawa, na nomu lewaeloma, se na ka e malele kina na yalomu. Ni ko vakarau vakatulewa ena dua na ka, mo taroga mada eliu, “Na cava e kaya na iVola Tabu ena vuku ni ka oqo?” Ni vakaroti iko na Kalou mo cakava e dua na ka, vakadeitaka e lomamu ni ko na vakabauta ka vakararavi ki na Nona Vosa, ke matata vei iko se segai, se ko via cakava se segai. Taurivaka na vosa nei Paula me nomu ile ni vakabauta: “A i valavala era sa vakatoka mei vakavuvuli vakatani, au sa lotu vakakina vua na nodra Kalou na noqu qase, ka vakadinata na ka kecega sa volai e na vunau kei ira na parofita,” (Cakacaka 24:14).
Me’u tugana ki lomaqu na kena dina. E sega ni rauta wale ga me’u vakadinata na iVola Tabu; e dodonu me’u vakatawana ki lomaqu me rawa ni veisautaki au na Yalo Tabu ena dina. E lima na sala e rawa ni caka kina oqo: e rawa ni ko ciqoma, wilika, vulica ka vakatarotarotaka, nanuma, se vakanananu kina.
A imatai, ko sa ciqoma na Vosa ni Kalou ni ko rogoca ka vakabauta ena yalo e tadola. Na italanoa me baleta na dau kakaburaki, e vakaraitaka na sala ni noda ciqoma na kadre kei na vua ni Vosa ni Kalou. E vakatakila ko Jisu e tolu na itovo ni noda sega ni via ciqociqo – na loma sogosogo (qele kaukauwa), loma vovodea (qele mamare se vodea), kei na lomaocaoca (qele ka tubu tu kina na co ca), ka qai kaya, “O koya mo dou qai qarauni kemudou, e na nomudou rogoca,” (Luke 8:18).
Ena veigauna ko vakila kina ni ko sa sega ni vulica tiko e dua na ka, ena nomu rogo ivunau se nomu vuli Vola Tabu, e dodonu mo dikeva na ituvaki ni yalomu, ka vakabibi mo raica ke tiko e dua na yalo ni vakadonui iko vakai iko; kevaka ko yalomalua ka vakarorogo, e rawa vua na Kalou me vakayagataki ira sara mada ga na tamata ka ra sega soti ni maqosa ena vosa me ra moici iko. E vakasalataki keda ko Jemesa, “Vakabauta e na yalomalua na vosa sa tei e na lomamudou, koya sa vakabula rawa na yalomudou,” (Jemesa 1:21).
A kena ikarua, ena dua na iwase levu ni rua na udolu na yabaki ni bula ni lotu vakarisito, ko ira ga na bete era vakatarai me ra wilika na iVola Tabu, ia e daidai, eda sa rawa ni wilika kece. Ia, ni sa vakarawarawataki vakaoqo vei keda na wilika na Vosa ni Kalou, e se vuqa ga na tamata lotu era taleitaka vakalevu cake na wili niusipepa mai na wili Vola Tabu. Sa sega kina ni ka ni kurabui me da sega ni rawa tiko ni tubu. Ena dredre me da tubu kevaka eda sara iyaloyalo yavala me tolu na auwa, ka qai wilika na iVola Tabu me tolu na miniti ga na kena dede.
E vuqa ka ra kaya ni ra vakadinata na iVola Tabu mai na iVakatekivu ki na Vakatakila, era se sega ni wilika kece na iVola Tabu. Ia, kevaka ko wili Vola Tabu me tinikalima na miniti ena veisiga, ko sa na wilika taucoko na iVola Tabu ena loma ni dua na yabaki. Kevaka ko musuka sobu ena tolusagavulu na miniti na nomu sarava na TV ka wilika na iVola Tabu, ko na rawa ni wilika taucoko vakarua ena loma ni dua na yabaki.
Kevaka ko wili Vola Tabu ena veisiga, ko na tiko ga ena loma ni bai ka rogo tiko kina vei iko na domo ni Kalou. Oqori na vuna e vakaroti ira kina na Isireli na Kalou me ra dau maroroya vakavoleka vei ira e dua na ilavelave ni Nona Vosa ena veigauna kece: “Ia e na tu ga vua, ka na dau wilika ko koya e na veisiga sa bula kina: me vakavulici kina ko koya me rerevaki Jiova na nona Kalou,” (Vakarua 17:19). Mo kua ni maroroya vakavoleka wale ga, ia mo wilika vakawasoma! E dua na iyaya ni cakacaka vinaka ka yaga, oya, me dua na nomu ituvatuva ni wili Vola Tabu, ka me ka ni veisiga. Ena vukei iko me kua ni veiladeyaki na nomu wiliwili, ka mo kua ni calata kina eso na tikina.
A ikatolu, na vulica kei na vakatarotarotaka na iVola Tabu, sa dua talega na sala vinaka eda rawa ni tiko ga kina ena Nona Vosa. Na kedrau duidui na wilika kei na vulica na iVola Tabu, oya, na vulica e okati kina e rua tale na ka: na vakatarogi ni tikina e wiliki, kei na kena lavetaki se volai na isau ni taro kei na vakasama e okati vata kaya. Kevaka ko sega ni lavetaka na nomu nanuma kece, e kena ibalebale ni ko se sega ni vulica dina na iVola Tabu.
E vuqa tu na sala ni vuli Vola Tabu ka na sega ni volai kece eke ena kedra sa rui levu. Na dina vuni me baleta na vulica vinaka na iVola Tabu, sa i koya na noda vulica me da taroga na veitaro e dodonu me da taroga. E duidui na taro e dau tarogi ena itovo duidui ni vuli Vola Tabu. Ko na kunea ni na veivuke vakalevu ena nomu vuli kevaka ko taroga eso na taro rawarawa me vaka oqo: o cei? na cava? ena gauna cava? e vei? na cava na vuna? e yaco vakacava? E kaya na iVola Tabu, “Ia ko koya sa vakaraica matua na vunau vinaka sara, na vunau ni veisereki, ka tu dei kina, sa sega ni dau rogoca ka guilecava, ia sa kitaka talega na cakacaka, e na kalougata kina ko koya oqo e na nona cakacaka,” (Jemesa 1:25).
Na ikava ni sala me da tiko ga kina ena Nona Vosa, oya, ena noda dau nanuma lesu na veika eda wilika. Na nomu rawa ni nanuma na ka, e sa isolisoli vei iko mai vua na Kalou. Ko na nanuma beka ni ko dau guiguileca, ia e dodonu mo kila ni katoni tu ena nomu mona e vica na milioni na vakasama, na iwiliwili ni ka kei na mata ni fika. Ia, ko na nanuma ga na ka e bibi vei iko. Kevaka e bibi vei iko na Vosa ni Kalou, ko na wilika vakavinaka ka vakawasoma mo nanuma tiko kina.
E vuqa sara na kena yaga na noda vulica ka katona na veitiki ni Vola Tabu, me da rawa ni wiligusutaka. Ena vukei iko mo vorata na veivakatovolei, vakatulewa vakayalomatua, vakalailaitaka na lomaocaoca, tara cake na nomu yalodei, soli vakasala vinaka, ka wasea na nomu vakabauta vei ira na tamata.
Na nomu mona sa vaka e dua na viciko. Na levu ga ni nomu vakayagataka, oya tale ga na kena kaukauwa cake tiko, ka rawarawa cake kina mo vulica na iVola Tabu. Ko na rawa ni tekivutaka na nomu vulica na Vosa ni Kalou ena nomu digia e vica na tiki ni Vola Tabu ka’u vakayagataka ena ivola oqo, ka lavetaka ena dua na pepa se ivola ko rawa ni kauta voli ena veisiga. Mo qai dau cavuta vakavica ena loma ni siga. Ko rawa ni wiligusutaka voli na veitiki ni Vola Tabu oqori ni ko cakacaka tiko, vakaukauwa yago, draiva, se ko vakarau davo sobu ena bogi. E kaya na iVola Tabu, “Me tiko vakalevu e lomamudou na vosa i Karisito e na vuku kecega,” (Kolosa 3:16).
Na ikalima ni sala me da tiko ga kina ena Vosa ni Kalou, oya, me da dau vakanananu kina. E vuqa era nanuma ni kena ibalebale oqo, me ra vakalaiva na nodra vakasama me veiciriyaki. Ia, oqori e veibasai sara kei na vakanananu vakaivolatabu. Na vakanananu, sa i koya na vakasama e taucoko na kena vakanamata ki na Vosa ni Kalou. E gadrevi kina na noda sasaga. Mo digia e dua na tikina ena iVola Tabu, ka mo vakanananu tiko kina vakawasoma.
Me vaka au sa vakaraitaka ena wase e 11, kevaka ko kila na ibalebale ni lomaocaoca, ko sa kila tale tu ga na itovo ni vakanananu. Na lomaocaoca sa i koya na vakanamata taucoko ki na veika dredre eda sotava tiko. Ena vakanananu, eda cakava talega na ka vata oya, ia eda vakanamata ki na Vosa ni Kalou ka sega ena leqa se dredre.
E sega ni dua tale na itovo ni vakasama me vaka na vakanananu ena Vosa ni Kalou e rawa ni veisautaka na nomu bula mo ucui Jisu vakalevu cake kina. Ni da taura na gauna me da veinanuyaka na dina vaKalou ka vakananuma vakatitobu na iyaloyalo ni bula nei Karisito, eda “sa vakamataliataki me da vakataki Koya, ni sa tubu cake tiko na serau me uasivi, me vaka e na Turaga o koya na Yalo Tabu,” (2 Korinica 3:18).
Kevaka ko dikeva taucoko na veigauna e vosa kina na Kalou me baleta na vakanananu ena Nona Vosa ena iVola Tabu, ko na kurabuitaka na veika talei e sa yalataka tu vei ira era solia nodra gauna me ra vakananuma na Nona Vosa ena loma ni dua na siga. E dua na vuna e vakatokai Tevita kina na Kalou me “tamata sa vaka na lomaqu” (Cakacaka 13:22), e baleta na nona domona na vakanananu ena Vosa ni Kalou. E kaya ko Tevita, “A ka vakaidina na noqu loloma ki na Nomuni vunau! Au sa vakanananu kina e na siga taucoko ka bogi,”(Same 119:97). Na vakasama vakatitobu ena dina vakalou, e sa idola ni katuba ki na masu e rogoci, ka sa sala vuni ni kena yaco vei keda na bula sautu, (Joni 15:7, Josua 1:8, Same 1:2-3).
E dodonu me’u taurivaka na kena ivakavuvuli. Na ciqoma, na wilika, na vulica, na nanuma, kei na vakanananu ena Vosa ni Kalou, ena tawayaga kece kevaka eda sega ni vakamuria na kena ivakavuvuli. E dodonu me da “muria na vosa ka kakua ni rogoca walega,” (Jemesa 1:22). Oqo na ikalawa dredre duadua baleta ni dau valuta vakaukauwa ko Setani. E sega ni kauwaitaka o koya kevaka ko lakova tiko na vuli Vola Tabu, ia mo kua ga ni vakamuria na ka ko vulica.
Eda dau vakasewasewani keda vakai keda ni da nanuma ni da sa katona e lomada na veika dina eda rogoca se vulica. Ia, e dau vakavuqa ni da sa rui vakaosoosotaki keda ga ena lakova na vuli kei na bose ka tarava, ka sa lailai na gauna me da vakatovotovotaka kina na ka eda sa vulica. Ni qai yaco mai na gauna mo lakova kina na vuli ka tarava, ko sa guilecava na veika ko sa vulica oti. Ni da sega ni vakatovotovotaka na veika eda vulica, e sa tawayaga wale na vuli Vola Tabu eda kitaka. E kaya ko Jisu, “Ko koya yadua sa rogoca na noqu vosa oqo, ka cakava, ka’u na vakatautauvatataka kei na tamata vuku, sa tara na nona vale e na dela ni vatu,” (Maciu 7:24). E a dusimaka tale ga ko Jisu, ni Nona veivakalougatataki na Kalou ena yaco vei keda ena noda talairawarawa ki na dina, ka sega ena noda rogoca wale ga. E a kaya, “Kevaka dou sa kila na veika oqo, dou sa kalougata kevaka dou sa kitaka,” (Joni 13:17).
E dua talega na vu ni noda dau levea na vakatovotovotaka na dina, oya, e baleta ni rawa ni dredre se vakamosiyalo. Ena qai veisereki vei iko na dina e muri, ia ena rawa ni vakararawataki iko mada eliu! Na Vosa ni Kalou e cega tani na iubi ni noda inakinaki ca, e dusia na noda malumalumu, e vosataka na noda ivalavala ca, ka namaki keda me da veisau. Sa itovo vakayago me da cata na veisau, ka sa dau dredre kina me da taurivaka na Vosa ni Kalou ena noda bula. Oqo na vuna e sa rui bibi kina me da veiwaseitaka vata kei ira na noda itokani lotu na noda vakatovotovotaka na veika eda vulica.
Au na sega ni rawa ni vakabibitaka vakasivia na kena yaga na nomu curu ka lewena e dua na isoqosoqo ni vuli Vola Tabu. Eda dau vulica mai vei ira na tani e vuqa na dina ka da na sega ni vulica rawa vakai keda. Ena vukei iko na nomu veiwasei kei ira na tani mo raica e vuqa na ka, ka mo taurivaka na dina ni Kalou ena nomu bula.
Na sala vinaka duadua mo yaco kina mo dua e dau “vakayacora ka sega ni rogoca ga” na Vosa ni Kalou, oya, mo vola e dua na ituvatuva ni veika mo cakava, ka vu mai ena nomu wilika, vulica se vakanananu tiko ena Vosa ni Kalou. Mo vakamatautaka na itovo ni lavetaka ena pepa se ivola na veika ko sa vakatulewataka mo cakava. Na ituvatuva ni veika mo cakava oqo e dodonu me nomu vakatulewa sara ga, me ka e rawa ni ko cakava ka rawata, ka rawa talega ni vakadinadinataki na kena caka (ka mo yalataka na gauna mo sa cakava kina). Ena veigauna kece ko vakatovotovotaka kina na Vosa ni Kalou, ena vakavuana ena nomu veitokani kei na Kalou, se ena nomu veitokani kei ira na tani, se ena nomu tubu vakayalo.
Ni bera ni ko dewa yani ki na wase ka tarava, taura mada e vica na miniti mo vakasamataka na taro oqo: Na ivakaro cava e sa solia oti vei iko na Kalou, ka se sega tiko ni ko vakayacora? Mo qai vola eso na iyatu vosa se ituvatuva ka na rawa ni vukei iko mo cakava kina na veika ko sa kila. E rawa ni ko wasea vua e dua na nomu itokani, me nomu ivakadinadina ni ko sa cakava dina na ka ko navuca. Me vaka e kaya ko D.L. Moody, “E a sega ni soli vei keda na iVola Tabu me vakarabailevutaki kina na noda kilaka, ia me veisautaka ga na noda bula.”
KA 24 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: E veisautaki au na dina.
Tikina Koula: “Kevaka dou sa muria tikoga na noqu vosa, dou sa qai noqu tisaipeli dina. Ia dou na kila na ka dina, ia na ka dina e na sereki kemudou,” (Joni 8:31-32).
Taro mo Taroga: Na cava e sa kaya oti vei au na Kalou ena Nona Vosa, ka’u se sega tiko ni vakayacora?


text:
Vei kemuni na veiwekani moni wilika ni vakasamataka vakamalua, kua ni totolo na nomuni via coqa ni koni vakaraitaki kemuni ga se cava e tiko e lomamuni; na i naki ne i Vola Vanua, me vakasavasavataka na veika e vakalolomataki tu kina na noda vanua ka sa oti qo e vitusagavulu na yabaki; na vuni ni leqa me vaqarai, ni bera ni qai vaqarai na kena i wali.
Saturday, April 21, 2012
Tuesday, January 24, 2012
Volavanua 15
Janueri 2012
Au sa vakabula tiko yani ni Yabaki vou. Ni bula vinaka na Turaga na Tui Cakau, na Vuvu ni Vanua o Cakaudrove. Ni bula na Turaga na Tui Yacata kei kemudou na masi ni vanua. Ni bula vinka na Turaga na Talatala ni Tabacakacaka o Yacata, Tuirara Levu kei kemudou na qase ni lotu, kemudou na vakailesilesi ni matanitu, turaga, marama, na i taba gone, kei kemuni na gone lewe ni yavusa o Yacata.
Sa mai yabaki dua na buli ni Turaga Tui Yacata, dina beka ni da sega ni duavata kece kina. Ena noda dui dodonu vakatamatayadua (tabu yani) eso era sa biuta ena sala vakalawa ka oqori na noda dui dodonu. “ia ena qai yati ga mai na colo e kaya edua nai vosavosa vakaviti” na ka kece ena vakaitinitini.
Talanoa Rogo Eso.
Sa levu nai talanoa rogo vukavuka tu ka sega ni matata vei ira e levu na lewe ni Yavusa. Dua me baleta na Lisitaki ni qoliqoli mai Yacata ka sa muria mai na kena sa tuki na Bikini e loloma ka sa tarai kina na i qoliqoli. Sa tekivu na wavu mai Nasinu ka sa na tarava tale na vakatitobutaki ni sala ni waqa me baleti ira na waqa ni sara vanua. Au sega ni kaya ni ca na Bikini se ca na Wavu. Sa na yaco mai na kena gauna me toso mai kina na veivatorocaketaki vaka oqo.
Veivakatorocaketaki
Eda na sega ni tarova na veivatorocaketaki. I’a na ka e bibi na kena raici vaka-Ratu Sukuna. Kena i balebale-Rai Yawa, Vakatitobu. Na cava ena kauta mai na veika oqo? Vakarau ni bula ni tamata na i Yau bul. Na Baravi na i Qoliqoli se noda i kanakana.
• Era na kunea na tubu cake ena vei ka vinaka se lutu sobu mai na i vakatagede eda sa toka kina nikua?
• Ocei ena vakatoroicaketaki?
• Sa matata tu ga ni okoya ena nona na uro ni veivatorocaketaki, na i taukei ni bisinisi. Ena taura rawa na milioni na nona tubu ka lavo cava e qai noda?
Na i karua ni uciwai levu duadua mai PNG na Fly River ka kena i matai ena vuravura me levu duadua na wai e solia tiko ki wasawasa. I’a ena ulu ni uciwai levu qo era davodavo tu kina na kabani ni Keli Vatu Talei, na kabani ni Ta Kau. Na nodra benu kece e sova ki uciwai era gunu tiko kina e dua na i wase levu ni lewe ni vanua dravudravua. Era kudruvaka ni sega ga ni dua na veisau me caka. E toso ga na bisinisi me rawa tubu, veitalia na leqa ni qoliqoi se yau bula. Me rawa ga na tubu ni bisinisi. Oqori o vuravura nikua ena draki ni bisinisi.
Erau duidui na vosa e rua oqo. Na i matai ni vosa ka toka e cake Veivakatorocaketaki e golevi koya na dau ni Bisinisi (self-centred) e solia na nona i lavo me vakayagataki me rawata kina na nona tubu.(Business Focus). E sega ni dua na dau ni bisinisi me vinakata me lusi. Era vinakata kecega me tubu i’a me tubu vinaka. Se sala cava era cakava me rawa ga kina na tubu vinaka?
Veivakasaututaki
Nai Vola Tabu e dusia na nodra i yau na vutuniyau ena golevi kemudou. I’a na kena sala me kilai.
E levu na loya lelevu era tu oqo e Ositerelia kei NZ era kila ni veivosaki kei ira na i taukei ni bisinisi ena ka e dodonu me gole vei ira ka vakaleqai na nodra bula, se yau bula ena veivakatorocaketaki ni Bisinisi. O ira era kila na (Values) talei se bibi ni ka e yali se vakacacani mai na cicivaki ni dua na Bisinisi.
E sega kina ni dodonu me levu na ka me rawata na dau ni Bisinisi ka qai sega ni dua na ka e solia lesu me bau bonota na veika sa na yali yani vakadua mai vei keda. Na dau ni bisinisi vinaka sai koya e wasea vatautauvata me ra nanumi kina na lewe ni Vanua. Me bula na Bisinisi ka Bula na Vanua ka solia ki na vanua na kena i vakayaga ni vei ka sa yali vakadua.
Na Cava Soti e Sa Na Yali Mai Vei Keda?
• Na noda i tov -) ena veisau mai n ai tovo
• Noda i vakarau vakaitaukei - ena veisau mai na i vakarau. Ena yali na veidokai kei na vakarokoroko ni sa tawa na taga.
• Kenai valavala – na i valavala vou ena basika mai - na sere vou kei na meke vou.
• Vakarau ni bula - na gunu ti drau ni moli sa na oti mai, kakana ena veisau mai. Sa na bula mai e dua nai tabatamata vou ka ra na sega ni kila na umaumaki jaina vakasucu ena lolo ni niu.
• Na noda vakabauta - ena malumalumu mai na vakabauta, lala mai na vale ni lotu. Na i vakarau ni Lotu ena veisau mai.
• Na noda veiwekani – e na qiqo mai na veiwekani.
• Noda i vosavosa - ena levu na vosa vou ena basika.
• Noda i yau bula - na vanua kei na kena kawa bula.
• Nodai qoliqoli - yali na ika taga ni yabaki ni sa sokoti vakawasoma na wasawasa.
• Sisi kei na yavu ni Baravi se Bati ni uciwai - yali nai yatu niu mai na noda baravi.
• Yali na ika ni Taga ni Yabaki - na tugadra, na kanace kei na guru mai Nasinu
Na vei ka kece sa na yali oqo era sa na yali vakadua ka sega ni lesu tale mai vei keda. Au vosa tiko qo ni’u sa raica na yali ni vei ka talei kai yau talei ni tamata. Na vei ka e tamata kina na tamata (tabuyani) sa yali. I’a o ira na kena dau ni vakadidigo me baleta na tamata kei na veika e volita era na cakacakataka me wasei vakatautauvata na i yau bula e mai vakabisinisitaki e noda vanua.
E na vanua levu qo ko Ositerelia, keimami sotava kei ira na i taukei ni vanua ni mai keli edua na nodra tiki ni qele ka saumi vei ira na i taukei ni qele na i lavo e dodonu me soli vei ira me i vakayaga ni ka sa yali mai na nodra bula.
“Veika sa yali era sana yali vakadua”
Volitaki Vakatolu o Kaibu
Sa mai volitaki vakatolu o Kaibu. Mai siviyarataki na i qoliqoli ka talaraki na i bulubulu kei na yavu makawa(Sacred Places) ka sega ni dua na kena i vakayaga e soli kina Vanua o Yacata ni nona na i qoliqoli.
“E dodonu me suka vei Yacata na milioni na dola ke vaka eda kila na cava e dodonu me caka ka vagolei vei ira na kena dau me ra cakava”
Waqa Usa Dola
Ko ni dau veiwalitaka na vosa nei Yapai “Waqa Usa Dola”. Ko ni nanuma beka ni lialia o Yapai. E sega ni lialia ka sa qai veisau meda lialia ni da na sarava tu ga na waqa usa dola. Lako mai ka lako sega na ka e noda ni da sega ni kila na cava me da cakava. Sa qai dina kina na i vosavosa ya –“ era sa rai na mataboko, eda sa qai mataboko na rai”. Eda mataboko ni da sega ni raica na sala meda ciqoma kina na ka e dodonu me nona na Vanua.
Sa vakacegu yani o Yapai ka bula tu na nona i vosavosa sa qai noda ga na yacana! Sega ni loma ni Kalou meda vakalolomataki tu ka tawamudu. “Me soli vei Sisa na ka sa nei Sisa, vua na Kalou na ka e nona na Kalou” Solia vei Mila na ka e nei Mila, vei Yacata na ka sa nei Yacata”
Sa dei na yaloqu me’u kaya vei kemuni - ni dodonu me suka vei Yacata na ka e dodonu me nei Yacata. Au sa dusimaka oti na kena gaunisala. Mera qarava na kena dau era sa kila na kena i walewale ena vuravura lelevu ni Bisinisi.
Au a tukuna vei Johnson me kua ni solia na qa ni Pinati vei ira na lewei Yacata. E sega ni ciqoma na noqu vosa ni’u rarawataka na nona vakasausataka na i qoliqoli.
Sa baci mai basika tiko na qa ni Pinati me vaka dou saga tiko na lewe vica me soli kina Vanua. Kua ni kauta mai na nomu lailai kei na nomu lialia me mai lailai ka rairai vakaloloma kina na Vanua. E na ka dou cakava tiko na lewe vica, kua ni kauta mai me kila o vuravura. Maroroya me nomu duadua ga kei na nomu vuvale.
Sa mai rairai vakaloloma o Yacata vei kemuni eso ni mai via siova na cicivaki ni vanua ka sega ni kacivi kemuni na Kalou. I’a mo ni qarauna. “Sega ni ura me damu totolo” E so vei keda sa volitaki Yacata me rawata kina kena qa ni Pinati. Ni kua ni yalowai ena qa ni Pinati. E sega ni kaya na i Vola Tabu me keda na qa ni Pinati. Na lewe ni Pinati meda wasea vakatautauvata.
Baravi Totoka kei na Waitui
Na totoka ni noda baravi kei na i qoliqoli eda sega ni kila na kena (Values). Oqori na ka era taleitaka mai na Sara Vanua. Rawa meda wasea vata kei ira na Totoka qori me ra mai sisili kina ka gade voli kina. I’a me ra solia na kena i vakayaga kina Vanua.
Kemuni na wekaqu sa totoka na i sau lalai ko ni sataura toka qori. I’o e rawa me levu cake me veiganiti kei na gauna qo. Io e vagauna na ka kecega. Ena sega ni sa i koyakoya tikoga. Ena veisau mai vakamalua. I’a ni bera na veisau me sa dei na veika e dodnu me suka kina Vanua.
Na Veiyalayalati
Sa yaga me vaqarai e dua e kena dau ni vakasala vakalawa me veivakasalataki ena gauna oqo ka tu vei ira na kena kila mera qarava. Me dua na veiyalayalati ena kena vakayagataki na i qoliqoli baravi me i gadigadi ni SaraVanua. Me lesu kina Vanua ka vakaisosomitaki na veika sa mai yalivakadua vei keda. Ni bera ni mai veisau tale na i taukei ni yanuyanu, de yaga me sa qaravi me vadeitaki tu. Me lewa tudei ni sa vakayagataki nai qoliqoli nei Yacata ka sa mai yali e levu na i yau talei kei Yacata me vaka sa toqai toka mai cake.
Me’u tinia: me da yadrava na vei ka esa bau vo toka. Me da maroroya ka vola me kua ni yali. Me vakatavuvulitaka vei ira na luveda me ra kilai ira kei na wekadra. Vanuinui vinaka ni na yabaki vinaka me da bolei ena veika dredre ka me da tamata qaqa kina mai muri. Nomuni dau veiqaravi - VolaVanua.
Friday, December 9, 2011
VOLA VANUA 14
Monday, October 31, 2011
Vola vanua wase 13
- Era sa mai marau tu na luvei Yacata ena gauna oqo, ena nona veivakalougatataki na Kalou, ni kua ni guilecavi koya e solia tiko na veisaututaki oqo.
- Era sa mai vuka ena waqavuka e na i sau lailai sara era sa mai tauri lavo ena veimacawa, sega ni saumi na i vodovodo ni la’ki cakacaka - oqori na Kalou
Wednesday, September 21, 2011
Wase 12
- Vanuaso, Gau (Lomaiviti)
- Dau ni Moala (Moala, Lau)
- Vanuavatu (Lau)
- Narocivo (Nayau, Lau)
- Mago (Lau)
- Vanuabalavu (Lau).


text:
Na Vakabulabulataki Tale ni Yalomu, Yagomu Kei na Nomu Bula
Na ivola oqo e volai me da wasea kece kina na gone ni Viti e veiyasai vuravura, na veika veivakurabuitaki me baleta na dra talei i Jisu, ka sa cakacaka mana tiko e na nodra bula na tamata.
Au gadreva me’u vakauqeti kemuni mo ni wasea vei ira na wekamuni kei ira na nomuni tokani, me ra vakaivotavota talega e na veika yaga eda rawa ni vulica kina, me da kunea kina na Nona loloma kei na Nona veisereki na noda Kalou.
E koto qori e ra na link ni website oqo, ka ko ni rawa ni vakauta vei ira na nomuni tokani kei ira na wekamuni:
http://kaukauwavuni.com
E cabori e na loloma na ivola oqo ki vua na Lami Talei ni Kalou, o Koya ka a dave na Nona dra me vueti kina na bula druka ni tamata. Kevaka e a sega na dave ni Nona dra, ke da sa yali tawamudu tu na tamata.
Me vakalougatataki kemuni na Tamada mai cake e na nomuni wilika ka sarava na veika cecere e sa mai vakayacora na Luvena e na kauveilatai, me da vakabulai kina na kai vuravura!
I. Q. Varea
Malevani 2012
————————————————-


text:
“O koya oqo sa yaco kina ko koya me dautataro e na veiyalayalati vou, me ra rawata kina ko ira ka kacivi na ivotavota tawa mudu ka yalataki.” – (Iperiu 9:15)
E na Nona a cabora na i madrali cecere ni Nona bula na Karisito, e a tauyavutaki kina na veiyalayalati vou ni Kalou kei ira na Nona tamata. Na veiyalayalati vou oqo, o koya ka sosomitaka na ka makawa ka a caka e na gauna e liu sara, e na nona a kureitaka na dra vei ira na Isireli ko Mosese e na ruku ni ulunivanua ko Sainiai, e a tauyavutaki e na dra i Jisu e na ruku ni delana mai Kalivari.
O koya ka vola na ivola vei ira na kai Iperiu, e a tokaruataka na ka e a sa yalataka oti na Kalou e na vosa nei Jeremaia me baleta na veiyalayalati vou oqo:
Sa vosa ko Jiova, e na yaco na siga, “Ka’u na cakava kina na veiyalayalati vou vei ira na mataqali nei Isireli kei na mataqali nei Juta: E na sega ni vaka na veiyalayalati ka’u a cakava vei ira na nodra qase. E na siga ka’u a taura kina na ligadra me’u tuberi ira mai na vanua ko Ijipita; Ni ra sa sega ni tu dei e na noqu veiyalayalati, a sa kaya kina ko Jiova, ka’u a sega ni maroroi ira. A sa kaya ko Jiova, sa vakaoqo na veiyalayalati ka’u na cakava vei ira na mataqali nei Isireli ni sa oti na gauna ko ya; Au na tugana na Noqu vunau ki na lomadra, ka vola e na yalodra: ia ka’u na yaco me nodra Kalou, ia era na yaco me Noqu tamata. (Iperiu 8:8-10)
Na veiyalayalati vou, e solia vei keda e dua na loloma mai yaloda vua na Kalou kei na Nona ivunau, ka sega ni vaka na noda muria ga na ivakaro e taudaku. E qai kena ikuri, ni da ciqomi Jisu Karisito me Turaga ka iVakabula ka da vakacabori keda Vua, eda sa na yalodei ni na dau dinata na Nona yalayala kece na noda Kalou yalo dina. E sa na noda Kalou ko Koya, ka da sa na wili me Nona tamata.
E a kaya ko Jisu, “Oqo na noqu dra ni veiyalayalati vou sa liviraki e na vukudra e lewe vuqa, me bokoci na ivalavala ca” (Maciu 26:28). Na veiyalayalati ka vauci keda Vua na Kalou e sa vakadeitaki tu e na dra i Jisu. Kevaka e a sega na dave ni Nona dra, ke sega ni rawa me vakadeitaki na veiyalayalati. E na sega na kena kaukauwa. Ia, baleta ga na Nona dra, e sa rawa kina me noda na yalayala kece ni veiyalayalati vou. Na iVola Tabu e ivakadinadina ka cereka vei keda na ka e sa solia vei keda na Kalou e na vuku i Karisito. E na veiwase ka tarava, eda na dikeva kina na veivakalougatataki e vuqa ka sa soli tu me noda e na vuku ni dra i Jisu.
KO JISU NA NODA BETE LEVU CECERE
E sega walega ni imadrali me bokoci kina na noda ca ko Jisu, ia e noda Bete Levu cecere talega, o Koya ka a kauta na isolisoli ni Nona dra talei ki na icabocabo-ni-bulubulu ni Kalou. “Sa qai nona na cakacaka vakabete e uasivi cake, me vaka sa dautataro talega ko koya e na dua na veiyalayalati e uasivi cake, o koya sa vakataudeitaka e na vosa ni yalayala e uasivi cake” (Iperiu 8:6). O koya ka a vola na ivola vei ira na kai Iperiu, e a kila vakamatata tu na itavi vakabete nei Karisito. E vakamacalataka o koya na kena uasivi cake na veiyalayalati vou ni dra, kei Koya e Nona:
E sega talega e na dra ni me kei na luve ni pulumokau, e na nona dra ga sa curu vakadua ki na loqi tabu sara, ni sa rawata me solia na bula tawa mudu. Ia kevaka sa yaga na dra ni pulumokau kei na me, kei na dravusa ni pulumokau yalewa ni sa kureitaki vei ira sa dukadukali, me savasava kina na yagodra; e na vakatanievei na dra nei Karisito, o koya ka vakacabori koya vua na Kalou, e na vuku ni yalo tabu tawa mudu ia ka sega vua na ca, e na sega beka ni rawarawa sara me vui laivi kina na nomudou lewa-eloma mai na cakacaka sa ka ni mate, mo dou qarava na Kalou bula? (Iperiu 9:12-14)
Na veiyalayalati vou e sega ni buluta walega na ivalavala ca. Ia, e savata na noda lewa-e-loma, ka sereki keda me da bula e na vukuna na Kalou e na sautu kei na reki.
E na Nona a vakaraitaka vei au na Kalou na raivotu ni mate nei Jisu e na kauveilatai, au a raica ni a dave mai na Nona dra me vaka na dave ni dra ni manumanu e vakamatei. Au a raica na isulu tikidua era a ubi Koya kina, ka a sa suasua veluvelu tu e na dra damudamu. Au a raica ni sa titiri sobu ki Yavana ruarua. Sa bau sivia dina na dra e dave mai Vua! E na iotioti ni Nona icegu, au a raici ira na agilosi, e na nodra siro mai ka cabe cake tale, e na nodra mai soqona kece na dra me ra kauta Vua na Kalou.
Au a qai taroga e dua vei ira, “Na cava o ni cakava tiko?”
E a qai sauma mai na agilosi, “Keimami kauta tiko oqo ki lomalagi. Oqo na isoro Vua na Kalou e na vuku ni ivalavala ca kei vuravura.” Na kena irairai vei au, ni vaka e udolu vakacaca na kedra levu na agilosi, era talai mai me ra mai kauta lesu na Nona dra. Ia, e na qai Nona itavi na Noda iVakabula ka a vakamatei, e na Nona itutu vakaBete Levu, me la’ki kureitaka na Nona dra talei e na icabocabo-ni-bulubulu mai kea. Au a qai raica na noqu Turaga dokai, ni sa kureitaka tiko na Nona dra ka a vakadavea e vuravura, me isoro ni ivalavala ca e vukuqu – kei na vukudra na tamata kece era vakabauti Koya.
Me tokaruataki, na vale tabu e a ivakatakarakara vakayago walega ni ka dina vakayalo, ia ko Jisu e sa cabe ki na Loqi Tabu Sara mai lomalagi, o koya na kena ka dina, e mata ni dabedabe vakaTui ni Kalou. E sa kauta tiko o Koya “na isoro e uasivi cake vei ira” (Iperiu 9:23) – na Nona dra ni veivakadonui, kei Koya na iMadrali cecere duadua. Na imadrali kei na cakacaka taucoko ni vakacabo isoro, era sa kunea kece Vua na nodra sotavi kei na nodra icavacava.
E sa la’ki curu ko Jisu ki na serau ni tikotiko ni Kalou e na vukudra na Nona tamata, me vaka ga e a cakava na bete levu e na gauna makawa e na vukudra na kai Iperiu. Oqo na vanua e sa la’ki vakaitikotiko kina na Turaga, me “bula tikoga ko Koya me masulaki (keda)” (Iperiu 7:25). E sa vakadruka vakadua na kaukauwa ni valavala ca e na noda bula, ni da cabori keda taucoko Vua. E sa sotava na gagadre ni lewa ni Kalou na Nona dra ni veivinakati, ka da sa kunea na veivosoti e na vuku ni Nona dra.
E tiko e dua na duidui levu vei Jisu na Bete Levu Cecere, kei ira na bete levu ka ra a veiqaravi e na veiyalayalati makawa. Na bete levu ni Isireli, e a sega ni rawa me tiko e na Loqi Tabu Sara. Ni dau cava na vakacabo isoro lekaleka, e sa dodonu me vagalala mai na tikina tabu o ya. E na nona a biubiu mai kea, na ilatilati ka dau wasea tani na Loqi Tabu Sara mai na vo ni Vale Tabu, e a uru sobu mai e dakuna, me lati koya tani me dua tale na yabaki na kena dede.
Ia, ni a cabori Koya ko Jisu e na kauveilatai, e kaya na iVola Tabu ni a sei rua na ilati ni vale-ni-soro, me tekivu mai cake me yaco ki ra. (Maciu 27:51.) Oqo na ivakatakilakila ni sa biu vakatikitiki na veiyalayalati makawa, ka sa sosomitaka na veiyalayalati vou e na vuku i Jisu Karisito.
Na nodrau vakatauvatani na cakacaka e rua oqo, e sa na qai matata ka vakaibalebale vakalevu cake e na noda dikeva vakavoleka na ilesilesi vakaBete Levu nei Karisito. Na Iperiu wase 7 – 9 e vakadikeva na veitiki ni lesilesi ni cakacaka vakabete levu, ka qai la’ki cava e na ivakamacala ni curu vakaBete Levu nei Jisu ki lomalagi, me kauta tiko na dra ni isoro – o ya na iMadrali ka a cabora – ki na icabocabo-ni-bulubulu vakalomalagi. E na noqu raivotu, ni’u a raica na curu nei Jisu ki na Loqi Tabu Sara mai lomalagi, e a sega Vua na lomalomarua se na tu vakasuka. E a yabe vakadoudou sara ki na icabocabo-ni-bulubulu mai lomalagi, ka la’ki sovaraka kina na Nona dra. E laurai kina na duabulu kei na taucoko ni Nona vakatulewa.
E sa saumi na isau tawamudu. Na Lami ka a vakamatei mai na ivakatekivu kei vuravura, e sa kauta tani kece vakadua na ivalavala ca kei vuravura. Ia oqo, e sa taura tu na itutu ni Bete Levu yalodina ka yalololoma, me vaka ni sa mai cava na Nona ilesilesi ni vakacabo isoro. E sa soli oti na Nona dra, ka sa vueti na bula ni tamata.
“E na kunea ko Koya na vua ni veivakaocataki ni yalona ka na vakacegui ga: ni ra sa kilai Koya na noqu italatala yalododonu, e na vakadonui ira kina na lewe vuqa ko koya; ni na colata ko Koya na nodra caka cala” (Aisea 53:11).
Na noda Bete Levu, e sa tu kece Vua na ivolatara me sotava kina na Nona ilesilesi vaka Dauveivakatusai. E sa dolava e dua “na sala vou ka bula” (Iperiu 10:20) o koya eda rawa ni toro voleka yadua kina vua na Kalou. E na vuku ni Nona isoro, eda sa okati kina me da luvena na Tamada vakalomalagi. Eda sa vakatarai me da toro voleka ki na serau ni Kalou e na doudou, ka da sega ni vakuwai mai na Nona loloma. (Iperiu 4:16) Na yaga ni Nona cakacaka ni veivakatusai, e sa dola tu vei keda.
E sa dua na ka e veivakayaloqaqataki me da kila ni dua na noda Bete Levu, o Koya e noda ito e na mata ni dabedabe vakaTui ni Kalou. Oqo, e vakaibalebale vakalevu sara, baleta ni tiko e dua e “daubeitaki ira na wekada” (Vakatakila 12:10), o koya e dau saqati keda e veigauna, ka kauta mai na veibeitaki me baleti keda vua na Kalou. E sa noda ito ko Karisito e na serau ni Kalou.
O koya oqo sa kilikili kina kei koya, me yaco me vakataki ira na wekana e na ka kecega, me bete levu yalovinaka ka lomadina e na veika ni Kalou, me sorovaka na nodra ivalavala ca na tamata….O koya oqo, kemudou na veiwekani yalosavasava, sa kacivi me itaukei ni ka vakalomalagi, dou vakananuma na iApositolo kei na Bete Levu eda sa vakatusa tiko, ko Jisu: o Koya ka lomadina vua o koya sa lesi koya, me vakataki Mosese talega e na nona mataqali taucoko. (Iperiu 2:17, 3:1-2)
Baleta ni ko Karisito e “Dodonu ka Dina” (Vakatakila 19:11), au sa vakararavi Vua. Baleta ni sa qaqa, e na vukei au me’u dro tani mai na vere nei koya na dau veitemaki. Baleta ni sa kacivi au vagumatua me’u vakasaqarai Koya, au sa yalodei me’u tevuka e Matana na noqu bula. Na Bete Levu oqo – baleta na veika kece e sa rawata e na vuku ni dra – e sa noqu inuinui ni veivueti, ni veisereki, ni veivosoti, kei na kaukauwa.
NA VEIYALAYALATI VOU
KEDA NA TAMATA NI KALOU
E na vuku ni veiyalayalati vou, e sa kunea kina na Kalou e dua na ilawalawa tamata ni veiyalayalati vou me Nona. E sa sega tale ni dua na duidui ni Jiu kei na kai tani, vei ira era sa vakabauta na cakacaka ni vakacabo isoro nei Karisito e na vukudra. Ia, e sa tauyavu e dua na kawatamata vou ni Kalou. E kaya ko Paula, “Sa sega kina ni nanumi se kai Jutia se kai tani, se cili se sega ni cili, na tawa vuku, na kai lekutu, na bobula, na itaukei; ia sa uasivi sara e na ka kecega na Karisito” (Kolosa 3:11), ka vakakina, “Ni sai koya na vu ni noda veivinakati tale, o koya sa qisia na rua me duabau, a sa basuka na bai sa ia kina na tawasei” (Efeso 2:14).
Na iVola Tabu e vakaraitaka ni taura vakabibi na Kalou na Nona veiwekani kei na isoqosoqo lewe ni lotu. Na isoqosoqo oqo a sega ni qai basika walega vakasauri e na vakasama ni Kalou, ka sega talega ni cakacaka ni tamata. Ia, e a tiki ni tuvatuva vaKalou, ka a vakatautaki ki na dra talei i Jisu, me tauyavu rawa kina.
E sega ni dua na vanua e matata cake kina na dina oqo, me vaka na ivola nei Paula vei ira na tamata vakabauta mai Efeso e na Cakacaka 20:28:
O koya ga mo dou vakaraici kemudou, kei ira kecega na qele-ni-sipi, sa lesi kemudou kina na Yalo Tabu mo dou nodra ivakatawa, mo dou vakania na isoqosoqo lewe ni lotu ni Kalou, ko ira sa volia ko koya, e na nona dra ga.
Se cava na veivakadiloi nei vuravura me baleta na lotu, ka veitalia mada kevaka era vakasavuliga e na nodra kauwaitaka na lotu na tamata era kaya ni ra lotu, na dina oqo e na dei tu ga: Na isoqosoqo lewe ni lotu, e a vakasucumi mai na vakasama ni Kalou, ka a voli e na dra talei ni Noda iVakabula. E sega ni dua e na rawa ni kila vinaka sara na ibalebale kei na inaki ni soqosoqo oqo, kevaka e sega ni nanuma na dra ni Lami e a voli kina.
NA KILAI VINAKA NI MATAVUVALE VAKAYALO NI KALOU
E daidai, eda vakayagataka na vosa oqo, lotu, e na vuqa na veisala duidui. E vakaduiduitaki kina ko ira na tamata vakabauta, mai vei ira na tawa vakabauta; e vakamacalataka na veisoqosoqo duidui (Methodist, Church of God, Baptist etc.); e vakayagataki me baleta na vale era soqoni kina na tamata me ra sokalou; e so na gauna, e vakayagataki me baleta e dua na ka e kovuti vuravura raraba, ka so na gauna, e vakayagataki me baleta na veika vakaitikotiko lalai. Baleta ni da vakayagataka na veibalebale duidui oqo me baleta na lotu, e dau rawa ni yali kina vei keda na kena ibalebale dina.
Na isoqosoqo lewe ni lotu, e vuvale vakayalo ni Kalou. Oqo na veitokani vaKarisito ka a voli e na dra ni Lami, o Koya ka a vakamatei mai na ivakatekivu kei vuravura. E a kunekunetaki e na matabose tawamudu vakalomalagi, ka qai vakavotukanataki vakayago e na Nona kacivi ratou na Nona tisaipeli ko Jisu, vakatavulici ratou, ka qai talai ratou ki vuravura me ratou la’ki qarava na Nona ilesilesi. E a caudre cake mai me laurai vakamatanavotu e na Siga ni Penitiko. (Cakacaka 2.)
Na vosa oqo, lotu, e basika vakavuqa e na Veiyalayalati Vou. E na levu na vanua e basika kina, e dusia tiko e dua na ilawalawa tamata vakabauta e na veitikotiko lalai. Ia, e na vo ni veivanua e kunei kina, e dusia tiko na isoqosoqo lotu raraba, ka vakatokai e na so na vanua me isoqosoqo lotu ni vuravura. E daidai, eda vakayagataka na vosa oqo me tukuna na Yago i Karisito, o koya ka kovuta na veitabagauna kecega, ka drodro takosova na veitaba yabaki, na veimatatamata taucoko, o ira era bula tu kei ira era sa takali yani, ka ra sa vakabauti Karisito, ka wili me ra lewe ni vuvale ni Kalou, ka ra sa voli e na dra ni Lami.
Na isoqosoqo lewe ni lotu, e isoqosoqo vakalomalagi, ka vakayago talega. E vakalomalagi baleta ni a kaya ko Jisu, “Au na tara na noqu isoqosoqo lewe ni lotu; ia e na sega ni rawata na matamata-ni-koro ni etesi” (Maciu 16:18). E vakayago talega baleta ni kaya vei keda ko Paula, e na nona a vosa tiko me baleta na tarai cake ni lotu, “ni da sa daucakacaka vata kei koya na Kalou” (1 Korinica 3:9). E veivanua kece e kauti ira kina na tamata vakabauta na Yalo Tabu, vei Karisito kei ira na tamata vakabauta tale e so, e sa bula kina na isoqosoqo lewe ni lotu.
E sa kaciva na isoqosoqo lewe ni lotu na kena iTaukei, me sotava ka vakayacora na ilesilesi ka sa solia kina me cakava. Oqo na yasana e vunautaki kina na Kosipeli, e qaravi kina na Kalou, na vanua e veiliutaki kina na Yalo Tabu vei ira na sokalou, na yasana e qaravi kina na papitaiso kei na Vakayakavi ni Turaga, ka vanua talega era sasaga tiko kina na tamata me ra “maroroya na yalovata ni Yalo Tabu, ni (ra) sa vauci vata e na veivinakati” (Efeso 4:3).
NA VAKATAKILAI NI SOQOSOQO LEWE NI LOTU
Na kena vakatakilai na vakasama ni isoqosoqo lewe ni lotu e na Veiyalayalati Vou, e vuqa ka duidui. E na noda vakananuma ga na yaca kei na vosa vakaibalebale e vuqa ka vakayagataka na Vosa me vakatakila kina, eda na qai ciqoma rawa kina na totoka kei na veika vuni ni lalawa ni Kalou, e na kena vakamacalataki na isoqosoqo lewe ni lotu me isoqosoqo ni tamata ni veiyalayalati vou ni Kalou.
NA LOTU ME GONEYALEWA E VAKAWATITAKI
Matai, e vakatakilai na lotu me goneyalewa e musuki me wati Karisito. Na iyaloyalo oqo e sotava na rai ni Veiyalayalati Makawa, o koya ka kaya ni ra sa musuki Vua na Kalou ko ira na Nona tamata me watina. Na iyaloyalo ni yalewa e vakawatitaki, e ivakatakilakila ni veimaliwai veilomani ka talei, ka vauci rau vata ko Karisito kei na isoqosoqo lewe ni lotu. E dua na ivakamacala matata vakaoti me baleta na veimaliwai oqo, e kunei e na Efeso 5:25: “Oi kemudou na tagane vakawati, lomani ira na watimudou, me vaka sa lomana na isoqosoqo lewe ni lotu na Karisito, a sa soli koya e na vukuna.”
E na veivanua vakatokalau-e-loma, e na gauna vakaiVolaTabu (ka vakakina e na so na vanua e daidai), e nodra itovo tudei me sauma na tagane, e dua na isau vei rau na itubutubu nei yalewa, me rawata kina na galala kei na marau ni vakawatitaka na luvedrau. Na dina veivakurabuitaki ka cereki e ke, o ya ni a sauma ko Karisito na isau kei watina, na isoqosoqo lewe ni lotu, ka a volia e na Nona dra talei.
NA LOTU ME YAGO I KARISITO
E dua na iyaloyalo ka da kila vinaka me baleta na isoqosoqo lewe ni lotu e na Veiyalayalati Vou, o ya ni sa yago i Karisito. “O Koya na ulu talega ni yago, na isoqosoqo lewe ni lotu” (Kolosa 1:18). E a vakayagataka wasoma ko Paula na iyaloyalo oqo, me vaka e cakava e na Efeso 1:22-23: “A sa vakamalumalumutaka na ka kecega me tu e ruku ni yavana, a sa lesi koya me lewa na ka kecega, e na vuku ni soqosoqo lewe ni lotu, o koya na yagona, sa sinai sara vua sa vakasinaita na ka kecega e na ka kecega.” Ka kuri tale e na 1 Korinica 12:12, eda wilika, “Me vaka sa duabau ga na yago, ka sa vuqa na kena tikina, ia na tiki ni yago kecega, sa vuqa ga, ka sa duabau ga na yago, sa vaka talega kina na Karisito.”
Na iyaloyalo ni yago oqo, e vakadeitaka vei keda, ni solia na Ulu na vuku kei na idusidusi me cakava rawa kina na yago na Nona ilesilesi. Oqo na veimaliwai ka dodonu me tiko e na vuku iKoya ka sauma na isau dra, kei na isoqosoqo lewe ni lotu e a volia. Na dra nei Karisito e solia na bula ki na Yagona.
E so era dau vakalewa na vakasama me baleta na “yago”, ni tukuni talega me “yalewa e vakawatitaki”, ka ra dau taroga se rawa vakacava me rau dua ga. Ia, na vakalelewa oqori e vakawaicalataki kevaka eda nanuma lesu, e na rai ni Kalou, na tagane kei na watina, e rau “na lewe dua” (Maciu 19:5). Na iyaloyalo ni lotu me goneyalewa e vakawatitaki, e dusia tiko e dua na itukutuku ni dodomo; ia na iyaloyalo ni yago, e dusia tiko e dua na itukutuku ni bula.
NA LOTU ME TABA-NI-VAINI, QELE-NI-SIPI, VATU BULABULA
E vutuniyau na Veiyalayalati Vou e na iyaloyalo e vuqa me baleta na isoqosoqo lewe ni lotu, ka wili kina o ira oqo: O Koya na vaini, ko keda na tabana (Joni 15:5). O Koya na iVakatawa, ko keda na qele-ni-sipi. (Joni 10:16.) O Koya na vatu ni yavu, ko keda na vatu bulabula. (1 Pita 2:4-5.)
Na iyaloyalo kece oqo, era taukena vata ga e dua na ka: Era ka bula kece. E na iyaloyalo ni dua na ka mate – na vatu – e vakatokai ira ko Pita me ra “vatu bulabula” (v. 5), ka vakabibitaka tiko kina na dina oqo: ni sa yago bula, na isoqosoqo lewe ni lotu.Na veiyalayalati vou e baleta na bula vou – na bula vakayalo ka rawa e na vuku ni dra talei i Karisito.
Back to Table of Contents
Ni qai sikova talega na website oqo:


text:
Ko sa bau vakasamataka mada na ibalebale kei na inaki ni bula oqo, ka bau lomatarotaro e na so na gauna, se cava na vu ni noda biu mai ki vuravura na tamata? Na cava eda mai cakava e ke, ka cava na icavacava e waraki keda tu ni sa oti na bula oqo?
Mai na ivakatekivu ni bula ni tamata e na dela ni vuravura oqo, era sa vakabulia na tamata vuku na veimataqali vakamacala me ra tukuna kina na nodra nanuma me baleta na ibalebale ni bula, na vuravura, na maliwa lala kei na veika e tu wavoliti ira. E drau vakadrau na ivola e sa tabaki e na ulutaga oqo, ka vuqa na ivakamacala e sa cauraki me ra dui tukuna kina na tamata na nodra nanuma me baleta na ibalebale kei na inaki ni noda bula tu na tamata e na vuravura oqo.
Ia, e sega ni dua na tamata e na rawa ni kila na dina ni veika oqo, baleta ni da tamata ga ka vakaiyalayala na noda vuku. Eda sa rawa ga ni goleva na ivakamacala nei Koya ka a veibuli me da kila na vu ni nona bulia na tamata, na vuravura kei na veika e sinai kina. E sega ni dua tale e rawa ni tukuna na ibalebale kei na inaki dina ni bula: o Koya duadua ga ka a veibuli.
E na kena wiliki vakararaba ka vakavuqa na ivola oqo e veiyasa ivuravura, e laurai kina ni sala vinaka ka yaga duadua me wiliki kina, o ya me wiliki e na loma ni 40 na siga. Sa kena ibalebale o ya, me wiliki ga e dua na iwase e na veisiga. Ni wiliki vakalalai e na veisiga, e vakatarai keda kina me da vakasamataka vakatitobu na veika eda wilika, me rawa ni kasa vinaka e lomada, ka me rawa ni vakavuna na veisau e na veitiki ni noda bula e gadrevi kina na veisau.
E dau vinaka ni da wilivola tiko, me da vakavola na veika e lauti keda kei na noda rai e na vuku ni ka e vakamacalataki tiko. Ni sa wiliki oti e dua na iwase, eda rawa ni qai lesuva na veika eda a lavetaka me vukei keda e na noda vakasamataka na veika eda se qai wilika oti.
Me da sa tei tekivu sara yani.


text:
“Ia koi keda kecega, ni sa sega ni tabonaki tiko na matada, eda sa raica na iserau ni Turaga me vaka e na i iloilo, ka sa vakamataliataki me da vakataki Koya, ni sa tubu cake tiko na serau me uasivi, me vaka e na Turaga, o Koya na Yalo Tabu,” – (2 Korinica 3:18)
A ikatolu ni wase ni kena taurivaki na dra nei Jisu ki na noda bula, o ya ni solia na sala me da veisau kina vakayalo, me da ucuya na yaloyalo i Karisito. Me vaka e kaya na iVola Tabu,
“Ni sa vakacabora vakadua na isoro, sa cakava kina ko Koya na ka kecega e yaga vei ira era sa vakasavasavataki tiko,” (Iperiu 10:14, emphasis added).
E dina ni da sa vakabulai, ia eda sa “vakamataliataki … ni sa tubu cake tiko na serau me uasivi, me vaka e na Turaga” (2 Korinica 3:18).
Me kua ni da sa cegu e na noda ciqoma na yaga ni matai ni noda sotava na dra i Karisito, ia me da sa rokataka na bula veisau, o koya na isausau ni noda vakabulai. Na sucu vou e sa itekitekivu walega.
NA KAUKAUWA NI BULA QAQA
E a dave na dra i Jisu me bokoci kina na nomu ivalavala kecega. Ia, sa ikoya talega o ya na ka e solia vei iko na kaukauwa mo bula qaqa kina mai na dredre kei na veitemaki. Ni sa tekivu yaco vei keda na veika dredre, e levu vei keda eda na vakalomalomani keda, ka da bilitaki keda tale vakai keda, ka kaya na veika me vaka “Na cava e dau yaco tu ga kina vei au na ka oqo?” se “ Na cava na vuna e dau cala tu ga kina na veika au cakava?”
E so na gauna, eda dau vakila oqo baleta o koya na “dauibeitaki ira na wekada” e vakasagai keda tiko. (Wilika na Vakatakila 12:10). E dau vakasolokakana ki lomada ka kaya, “Kevaka ko a tamata lotu dina, ke ko a sega ni cakava na ka o ya.”
Ni yaco vei iko oqori, e dodonu mo reki baleta ni sa yalataki oti ni na soli vei iko na kaukauwa mo vosota rawa kina. E rawa ni vakadrukai na dauveibeitaki baleta na dra i Jisu e na vukei iko mo qaqa. E na lako mai ko Setani me kaya vei iko ni ko sa druka ka sa sega na betemu. Ia, ko sa rawa ni taurivaka na veika sa solia vei iko na Kalou, mo taviraka laivi kina mai lomamu na veika e sega ni vaKalou, ka vakaisosomitaka e na veika vaKarisito.
“Ia ni da sa qai vakadonui e na vuku ni Nona dra, e na qai rawarawa cake me da vakabulai mai na cudru e na vukuna. Ia, kevaka eda sa veivinakati kei na Kalou e na vuku ni nona mate na Luvena, ni da sa veimecaki, e na qai rawarawa cake, ni da sa veivinakati tu, me da vakabulai tiko e na vuku ni Nona bula.
A sa sega ni koya walega, ia eda sa dau reki talega e na Kalou e na vuku ni noda Turaga ko Jisu Karisito, o koya eda sa yaco kina me da veivinakati tu.” (Roma 5:9-11).
SAVAI E VEISIGA
E dua na ka e sa solia vei keda na Kalou, o ya me da rawa ni savai mai na noda ivalavala ca e veisiga, ka vakakina na noda ivakarau e so ka veisaqasaqa kei na Nona itovo kei na Nona vakasama. E na vuku ni veitemaki e vuqa e na vuravura oqo, e dau rawarawa kina me da lako sese, ka da rawa ni ciri tani mai na noda sa soli bula oti vei Karisito.
O ya na vuna eda gadreva kina na savai e na Nona dra e veisiga. Sa dua na ka talei me da kila ni rawa ni savai keda tikoga na dra i Jisu mai na ivalavala ca kecega!
“Ia kevaka sa yaga na dra ni pulumokau kei na me, kei na dravusa ni pulumokau yalewa ni sa kureitaki vei ira na dukadukali, me savasava kina na yagodra: e na vakatanievei na dra nei Karisito, o Koya ka vakacabori Koya vua na Kalou, e na vuku ni Yalo Tabu tawa mudu, ia ka sega vua na ca, e na sega beka ni rawarawa sara me vui laivi kina na nomudou lewa-eloma mai na cakacaka sa ka ni mate, mo dou qarava na Kalou bula?” (Iperiu 9:13-14).
Na ka e veivakayalodeitaki ki vua na tamata vakabauta e na nona bula e veisiga, o ya na kena ia tikoga ka sega ni cegu, na veisavai ni dra e na nona bula. E veisiga kece, kerei Jisu me savai iko vou tale e na Nona dra, mo rawa kina ni qarava tikoga na Kalou bula.
NA MASUMASU, VAKATUTUSA KEI NA VAKAROKOROKO E VEISIGA
Karua, me vaka ni sa sega ni gadrevi na cakacaka ni vakacabo isoro, eda se rawa ga ni vuli mai na dina vakayalo ni kena ivakavuvuli. E na noda lako mai ki na serau ni Kalou e na vakatutusa, vakarokoroko kei na masumasu, e dodonu me da dau nanuma na dina vakayalo ka tiko mai e daku ni veilawa ka ra a vakamuria tu mai na Isireli. Oqo e vica na kena vakaraitaki:
- Me da nanuma ni ra a vakacabo isoro kama na kai Iperiu e na veimataka kei na veiyakavi. Na imadrali ka ra cabo oqo, e sega ni ka ga ni kere veivosoti, ia era caka talega me cabo taucoko kina na bula vua na Kalou. Ni ko dau masu , mo cabora tiko na nomu bula e veigauna vua na Tamamu vakalomalagi kei na Nona inaki kece, ka mo dau reki e na nomu tiko e na Nona iserau.
- Mo nanuma, ni a inaki ni isoro ni yalayala se bubului lasu, o ya me vakatubura na veivinakati vei rau na tamata kei na Kalou, ka vakakina vei rau na tamata kei na tamata. E a vakamacala ko Jisu e na tikina oqo, e na Nona a kaya,
“Kevaka ko sa kauta na nomu imadrali ki na icabocabo-ni-soro, a sa nanuma mai kina sa dua na ka sa beitaki tiko kina na wekamu;
E na nomu dau masu, kevaka ko nanuma ni leqa tiko na nomudrau veimaliwai kei na dua na wekamu se itokani, mo vakasaqara na veivosoti ni Kalou, ka mo qai tovolea mo vakavinakataka na nomudrau veitokani. Kevaka e na veivuke, mo sauma lesu vua na wekamu, na isau ni veika e vakayalia mai na nomudrau veilecalecavi.
- Na vakacabo isoro ni cala vakacalaka e mata ni Kalou, era a vakacabora o ira ka ra caka cala, ka ra sega tu ni kila ni cala na ka era a kitaka e na tiki ni gauna o ya. O Tevita e a rairai vakananuma tu beka na cala vakaoqo e na nona a masu ka kaya,
“Mo ni dikevi au, na Kalou, mo ni kila na lomaqu; Mo ni vakatovolei au, ka kila na nanuma ni lomaqu; ka raica se sa dua na itovo ca vei au, ka tuberi au e na sala ni bula tawa mudu,” (Same 139:23-24).
Eda sa rawa talega ni masutaka na masu vata o ya, ka da kila ni dra i Karisito e na sega ni mudu na kena vakasavasavataka tiko na ivalavala ca kecega.
“(O Jisu) vakai koya ga ka colata na noda ivalavala ca e na yagona e na kauveilatai, me da mate tu ki na ivalavala ca, ka ia na ivalavala dodonu e na noda bula,” (1 Pita 2:24).
NA BULA QAQA MAI NA IVALAVALA CA
KEI NA VEITEMAKI
Na mate nei Jisu, o koya ka sa sauma na dinau ni caka ca kece, e sa kauta laivi na veivakadukadukalitaki ni valavala ca, ka sa vakatawayagataka na kena kaukauwa. E na Nona colata na itotogi ni ivalavala ca me yacova sara na mate, e sa vakadruka kina na kaukauwa ni valavala ca, e sa kovea tani mai vua na meca na nona itoki, ka sa vakatarai ira na tamata vakabauta me ra vakila na kaukauwa ni dua na bula e vaKalou.
Na vakararavi ki na Nona dra, e solia vei keda na bula vakayalo, me da rawa ni qaqa kina mai na ivalavala ca e na noda bula e veisiga. Na Nona dra e kauta laivi na noda ivalavala ca mai na serau ni Kalou, ka vuya na noda lewa-eloma mai “na cakacaka sa ka ni mate” (Iperiu 9:14).
NODA VAKATABUYA NA NODA BULA VUA NA KALOU
Na Kalou e sa tuvana tu na inaki ni noda bula yadua e na vuravura oqo, ka gadreva me kauta tani na veika e rawa ni vakataotaka na noda vakayacora na inaki o ya.
E na Vunau Ni Soro wase e 8, e ratou a vakatabui ko Eroni kei ratou na luvena e na nodratou itavi vakabete. E na kena a vakacabori na sipi tagane, e a qai kureitaka ko Mosese na kena dra e na icabocabo-ni-soro, ka qai boroya talega e so na dra e na daligadratou imatau kei na qaloqalo lelevu ni ligadratou kei na yavadratou imatau. Na inaki ni cakacaka oqo, o ya me vakatakilakilataka na kena sa vakatabui na nodratou bula taucoko ki na cakacaka ni Kalou.
Me da taurivaka mada na kena ibalebale oqo ki na noda vakatabuya na noda bula vakai keda ki Vua:
- Na daliga e vakaibalebaletaki ki na veika eda rogoca. Na veika kece eda rogoca - na retio, TV, CD, DVD, na veivosaki – na veika kece ka curu ki na noda vakasama, e dodonu me tauvuloni e na dra talei ni Lami.
- Na iqaqalo levu ni liga, e vakaibalebaletaki ki na itavi kei na mesamesa vakacakacaka eda taukena. E vakaibalebaletaki ki na veika eda rawa ni cakava. Na veika kece eda cakava, e dodonu me caka me vakalagilagi kina na Kalou, ka caka e na kaukauwa vaKarisito.
- Na iqaqalo levu ni yava, e vakaibalebaletaki ki na veivanua eda lakova. E vakaibalebaletaki ki na noda inaki kei na veika eda navuca e na noda ilakolako vata kei na Turaga e na veisiga. E veivanua kece eda lakova, e dodonu me da vakaraitaka tiko na itovo kei na inaki ni Kalou, o koya e sa soli vei keda e na vuku ni dra ni Lami.
Me da goleva mada e ke, e dua tale na tiki ni yago raravisa – na yame. Ni da kerea na veiubi ni dra i Karisito e na vuku ni yameda, na noda veivosaki kei na vosa eda vosataka, eda sa kerea tiko na Kalou me yadrava na noda vakayagataka na vosa e na veika ca, e na lasu, e na kakase, kei na veika tawa yaga eda dau kaya. E a kaya ko Jisu,
“Ia ka’u sa kaya vei kemudou, A vosa ca vakayadua ga era na cavuta na tamata, era na tarogi kina e na siga ni lewa.
Ni ko na vakadonui e na vuku ni nomu vosa, ka ko na cudruvi e na vuku ni nomu vosa,” (Maciu 12:36-37).
Ko Jemesa na taci Jisu, e a volavola ka kaya,
“Sa vaka talega kina na yameda ni sa tikida lailai ga, a sa vosa vakaviavialevu. Raica sa vakacaudreva na buka levu na bukawaqa lailai!
Ia sa bukawaqa na yameda, a ka taucoko ni ca: sa vakakina na yameda e na veitiki ni yagoda taucoko, a sa vakacaudreva na ivalavala kecega ni yagoda; a sa vakacaudreva oqori ko eli.
Ia ka sa sega na tamata sa vakamanoataka rawa na yame; a ka ca sa sega ni tarovi rawa, sa sinai e na ka gaga e dau veivakamatei,” (Jemesa 3:5-6,8).
Na apositolo ko Paula, e vakasalataki keda talega,
“Dou kakua talega ni dau didi, me vaka era sa didi e so a ra sa vakarusai (mai vua na) dauveivakarusai,” (1 Korinica 10:10).
Ni da soro ki na kaukauwa nei Karisito ka tiko e lomada e na vuku ni Nona dra, e soli vei keda me da rawa ni veisautaka na yame ka sega ni lewai rawa, me icabocabo-ni-soro ni vakarokoroko kei na vakavinavinaka.
“Ia ko koya oqo me da qai vakacabora tikoga na imadrali ni vakavinavinaka vua na Kalou e na vukuna, oqori na vua ni tebe-ni-gusuda, ni da tusanaka na Yacana,” (Iperiu 13:15).
Na veika talega eda raica, e dodonu me tauvuloni e na rarama ni dra i Jisu Karisito. Oqo e okati kina na TV, na internet, na magazine, video, DVD, yaloyalo yavala, kei na ivola. Na veika kece eda dau cakava me da vakawelei keda tu kina, o ira na veika e rawa ni vagolea tani na noda vakanamata, mai na inaki kei na itovo vaKarisito, e dodonu me da lako tani mai kina.
E na Jope 31:3, eda wilika kina ni a veiyalayalati kei na matana ko Jope, me rawa kina ni cakava na ka e dodonu e na mata ni Kalou, (Jope 31:1, 7-8).
NODA VAKATULEWA ME DA VEISAU
E na noda sa vakatulewa me da veisautaki me da ucuya na yaloyalo i Karisito, eda sa vakayacora tiko kina e dua na iwase levu ni inaki ni dra ni veivueti i Jisu. E a voli keda na Kalou me da lomani Koya ka qaravi Koya, me vaka na Nona lomani Koya ka qaravi Koya ko Karisito.
E na gauna era a vakacabora kina na isoro ni caka cala vakacala-ka na Isireli e na gauna vakaMosese,
“Ia me vakama (na uro) ko koya na bete e na dela ni cabocabo-ni-soro me ka boi vinaka vei Jiova (Vunau Ni Soro 4:31).
Oqo e vakaibalebaletaki tiko ki na kena cabori na tikina vinaka ni tamata, na kena iwase ka rawa me veisautaki, ki na buka ni veivakasavasavataki ni Yalo ni Kalou kei na Nona loloma, me rawa ni vakavoui kina na tamata e loma, e veisiga yadua, mai vua na Yalo Tabu ni Kalou, me yacova na gauna e sa veisautaki kina ki na nodra lagilagi na luve ni Kalou.
E na sala vata o ya, eda sa rawa ni solia noda bula vua na Kalou, me da vakila kina na veivakasavasavataki ni Nona Yalosavasava kei na Nona loloma. E na sala oqo, e sa na qai serauna lesu kina na noda bula, na lagilagi ni Kalou, e na vuku ni dra ni Lami.


text:
“Ena nomudou tamata ga ko koya vei kemudou sa viavialevu,” (Marika 10:43).
“Dou na kilai ira e na vuadra,” (Maciu 7:16).
Eda sa qarava na Kalou ena noda veiqaravi vei ira na tamata.
Ko vuravura, e veidutaitaka na cecere ni itutu, vata kei na bula sautu, na kaukauwa, na vutuniyau kei na rogo. Kevaka ko dua e dauqaravi, sa kena ibalebale ni ko sa turaga se marama e cecere na nomu itutu. Ena draki ni bula ni vakaliuci keda vakai keda ka sa tu e vuravura e daidai, na noda taurivaka na itovo ni tamata veiqaravi e sega ni ka e dau taleitaki vakalevu.
Ia ko Jisu, e a taurivaka na itovo ni tamata dauveiqaravi me ivakaraitaki ni cecere. Na Kalou e vakatulewataka na nomu cecere ena iwiliwili ni tamata ko qarava, ka sega ena iwiliwili ni tamata era qaravi iko. Na kedrau rui veibasai na vakasama e rua oqo, e vakavuna na kena rui dredre me ciqomi, ka sa qai yawa sara me taurivaki ena noda bula ni veisiga. E ratou a veiletitaka na tisaipeli se ko cei vei ratou e dodonu me nona na itutu ni veiliutaki, ka sa sivi tale oqo e rua na udolu na yabaki, ia e se ia tikoga na veileti oqo vei ira era veiliutaki ena veisoqosoqo ni lotu e vuravura.
E sa udolu vakacaca na ivola e volai me baleta na iulutaga ni veiliutaki, ia e vica wale sara e sa volai me baleta na bula ni veiqaravi. Eda sa vinakata kecega me da veiliutaki, ka sega ni dua e taleitaka me dauveiqaravi. Eda gadreva cake me da turaganivalu, ka sega ni da taleitaka me da sotia wale ga. Oi keda mada ga na tamata lotu, eda gadreva me da veiqaravi/veiliutaki, ka sega me da dauveiqaravi wale ga. Ia, kevaka eda via ucui Jisu, e dodonu me da dauveiqaravi. Oya na yaca ka a vakatokai koya kina vakai koya ko Jisu.
E dina ni ka bibi mo kila na nomu ibulibuli mo qarava kina na Kalou, ia e ka bibi cake me tiko vei iko na yalo ni dauveiqaravi. Mo nanuma tiko ni a mataitaki iko na Kalou mo veiqaravi, ka sega mo nanumi iko ga vakai iko. Kevaka e sega vei iko na yalo ni dauveiqaravi, ena rawa ni ko temaki mo vakayagataka cala na nomu ibulibuli me yaga duadua ga vei iko. Ko na rawa talega ni temaki mo vakayagataka me iulubale ni nomu vagalalataki iko mai na kena qaravi eso na itavi ka gadrevi me qaravi.
E dau vakawasoma ni dau vakatovolei keda na Kalou ena Nona kacivi keda me da veiqaravi ena so na itavi ka sega ni veiriti se veisotari kei na noda ibulibuli. Kevaka e lutu e dua e loma ni ikeli, e namaka na Kalou mo vukei koya, ka sega me ko kaya, “E sega vei au na isolisoli ni veivuke se dauveiqaravi.” E dina beka ni ko sega ni vakaisolisoli ena so na itavi, ia ko na rawa ni kacivi mo cakava kevaka e sega ni dua ka vakataledi kina, e tiko me cakava. Na imatai ka ilesilesi levu vei iko, sa i koya ka kune e na veitavi ka veiriti kei na nomu ibulibuli, ka ikarua ka ilesilesi lailai sobu, sa i koya ka kune ena vanua ga ko gadrevi kina vakatotolo.
Na nomu ibulibuli e vakaraitaka na nomu ilesilesi ni veiqaravi, ia na yalo ni dauveiqaravi ko taukena, e vakaraitaka na nomu matua vakayalo. E sega ni gadrevi na taledi se isolisoli vakayalo, mo tiko tale mai ni sa suka na bose, mo veivuke ena sasamaki kei na tuva idabedabe. Eda rawa ni dauveiqaravi taucoko. Na ka ga e gadrevi kina, oya, na kena yalo kei na matua vakayalo.
E rawa ni da veiqaravi tu ena lotu ena noda bula taucoko, ka sega ga ni da dauveiqaravi. E dodonu me tiko vei keda na yalo ni dauveiqaravi. Ko na kila vakacava ke sa tiko vei iko na yalo ni dauveiqaravi vakaoqo? E kaya ko Jisu, “Dou na kilai ira e na vuadra,” (Maciu 7:16).
Ko ira na dauveiqaravi dina, era na solia na nodra gauna me ra veiqaravi. Ko ira na dauveiqaravi e sega ni ra vakatawana na nodra gauna ena veika tale eso ka rawa ni vakalailaitaka na gauna era galala kina me ra veiqaravi. Era gadreva me ra tu vakarau, me ra lade mai ki na buturara ni veiqaravi kevaka era sa kacivi. Me vaka e dua na sotia, na tamata dauveiqaravi ena waraka tu me kacivi ki na itavi e gadrevi me qarava: “Sa sega na tamata sa dau ia na i valu me sa vakaogai koya talega e na cakacaka ni bula oqo; me vinaka kina vua sa digitaka me sotia,” (2 Timoci 2:4). Kevaka ko veiqaravi wale ga ena nomu gauna galala, ko sa sega ni tamata dauveiqaravi dina. Ko ira na dauveiqaravi dina, era na qarava na itavi ka sa gadrevi me caka, kevaka mada ga e sega ni gauna vinaka vei ira.
E vakaevei o iko? Ko sa tu vakarau tu ena veigauna kece mo rogoca na kaci mai vua na Kalou? Ko na ciqoma vakacava na Nona kacivi iko kevaka e sega ni gauna vinaka vei iko? Ko na rarawa se vuturi? Me vaka ni ko tamata dauveiqaravi, sa kena ibalebale ni ko sa solia yani na lewa ni nomu gauna kei na nomu igu, ka vakatara na Kalou me vakasosataka na nomu ituvatuva ena gauna e gadreva kina.
Kevaka ko vakadeitaka e lomamu ena veimataka ni ko sa tamata dauveiqaravi ni Kalou, ena sega ni levu na ka tubukoso ena basika mai me vakasosataki iko, baleta ni sa nomu ituvatuva ga na veika e via kauta mai na Kalou ki na nomu bula. Ko ira na dauveiqaravi, era dau raica na veivakasosataki me ituvatuva vuni ni Kalou, ka ra marautaka na veikatuba e dola vei ira me ra vakatovotovotaka kina na nodra veiqaravi.
Ko ira na dauveiqaravi dina, era na yadrava tiko na gagadre ni veivuke. Era na vakararai tiko na dauveiqaravi dina me ra kunea na veisala era rawa ni veivuke kina vei ira na tani. Ena gauna era raica kina e dua na gagadre ni veivuke, era sega tale ni wawa ka ra sa tekivu sara me ra veiqaravi me vaka e vakarota vei keda na iVola Tabu, “Ni sa rawa, me da caka vinaka vei ira na tamata kecega, ka vakalevu vei ira era veitokani e na vakabauta,” (Kalatia 6:10). Ena gauna e biuta kina e matamu na Kalou e dua ka gadreva na veivuke, e sa dolava tu vei iko e dua na katuba mo rawa ni tubu kina ena nomu bula ni dauveiqaravi. Mo nanuma tiko ni kaya na Kalou, mo vakaliuca na nodra gagadre ni veivuke na tamata vakabauta, ka sega ni ko biuti ira sara ki muri.
Eda dau calata e vuqa na gauna e dola kina vei keda na katuba me da veivukei baleta ni sega vei keda na itovo ni vakasaqara na gagadre ni veivuke, kei na yalo ni solia na veivuke ena gauna sara ga e gadrevi kina. E sega ni dau tadola vakadede na katuba me da soli veivuke vakalevu kina. E dau tasogo vakatotolo ka vuqa na gauna, ena sega ni dola tale vakarua. Ena dola beka ga vakadua vei iko na katuba mo vukea kina na tamata oya, ka sa dodonu mo kua ni calata. “Kakua ni kaya vua na kainomu, ‘Mo lako mada, ka mani lako tale mai. Au na qai solia vei iko ni mataka,’ ka ni sa tu vei iko na ka ko ya,” (Vosa V’balebale 3:28).
Ko Jone Wesele e a tamata dauveiqaravi ni Kalou ka sega ni bau oca se vuturi. E dau nona ile tu oqo: “Mo caka vinaka ena kena levu duadua ko rawata, ena kena sala kece ko rawata, ena veivanua kece ko rawata, ena veigauna kece ko rawata, ki na iwiliwili levu duadua ni tamata ko rawata, kei na balavu ni gauna duadua ko rawata.” Oya na yalo ni dauveiqaravi dina! Ko rawa ni tekivu ena nomu vakasaqara eso na itavi lalai ka sega tale ni dua e via cakava. Mo qai cakava na veika lalai oqo me vaka ga era ka lelevu baleta ni vakaraici iko tu na Kalou.
Na dauveiqaravi dina ena solia na nona vinaka taucoko ka vakayagataka ga na veika sa tu rawa vua. Era sega ni dau vakaiulubale se vakaberabera ena tekivutaka na itavi, se ra waraka me vinaka cake na draki ni bula ni veiqaravi. Era sega ni dau kaya, “Ena dua na siga, au na qai cakava….” se “Ni sa tu vinaka na veika kece, au na qai tekivu,” ia, sa ra qarava sara ga na itavi oya. E kaya na iVola Tabu, “Ko koya sa nanuma na cagi e na sega ni kaburaka na sila; kei koya sa vakaraica na o, e na sega ni tamusuka,” (Dauvunau 11:4). E namaka na Kalou mo cakava na ka ko rawata ena nomu vakayagataka na ka sa tu rawa vei iko ena vanua cava ga ko tu kina. E dua na ivosavosa ka dau taurivaki vakavuqa oya: “E vinaka cake me caka na cakacaka ka sega ni taucoko sara, ia e ca ga na inakinaki vinaka duadua ka sega ni cakacakataki.”
E dua na vuna era sega ni doudou kina e vuqa me ra veiqaravi, e baleta ni ra nuiqawaqawataka ni sega ni rawa me ra veiqaravi vakavinaka. Era se vakabauta tu na lasu oya, ni qaravi Kalou e rauti ira ga na yalosavasava. Eso na isoqosoqo lotu era vakabulabulataka tiko na itukuni lasutaki oqo ena nodra sa bulia tiko na kalou lasu ni “vakasavasavataki iko mada eliu”. Oqo e dau veicemuri tale vei ira e se sega ni taucoko sara na nodra bula vakayalo ka ra gadreva me ra vakaitavitaki ira ena loma ni lotu.
Ko sa na rogoca oti beka ni dau tukuni, “Kevaka e sega ni rawa ni caka vakavinaka sara, ia me kua ni caka.” Ia, e a sega ni kaya oya ko Jisu! Na kena dina oqo: e voleka ni veika kece eda cakava, ena sega ni caka vakavinaka sara ni da se qai tekivu cakava – oya na itovo ni noda vulica e dua na ka vou. Ena neimami vavakoso e na taba-ni-were au qarava tiko e California, keimami dau taurivaka na ibole ni “da cakava na kena vinaka eda rawata”. E sega ni gadrevi me vinaka vakaoti me rawa kina ni qai vosavinakataka ka vakayagataka na Kalou. E vinaka cake vei keimami me ra vakaitavitaki na vica na udolu na lewe ni vavakoso ena qaravi itavi, ka ca me ra vakaitavitaki ga na lewe vica era kenadau ena itavi era dui qarava.
Na dauveiqaravi dina ena solia na nona igu taucoko ena kena qaravi na itavi yadua. Veitalia se itavi cava e soli vei ira, era “kitaka mai na vu ni yalodra,” (Kolosa 3:23). E sega ni bibi ke itavi levu se itavi lailai. Na ka ga me tarogi: e sa gadrevi dina me caka?
Ena nomu bula tiko, ko na sega ni yacova rawa e dua na gauna mo sa nanuma ni sa ka beci vei iko mo cakava na itavi era dau qarava na so. E tiki taucoko ni nomu tubu ka matua vakayalo. E kaya na iVola Tabu, “Kevaka e dua sa nanumi koya me ka levu, ia sa ka walega, sa qai vakaisini koya vakai koya,” (Kalatia 6:3). Ena noda qarava na veitavi lalai vakaoqo, eda sa tubu kina me da ucui Karisito.
E a mesamesa nei Jisu na qarava na itavi lalai ka beci, o koya era dau levea e vuqa na tamata: na vui yava, na vukei ira na gone, na vakarautaki katalau, kei na qaravi ira na tauvimate. E sega ni dua na itavi e beci Vua, baleta ni a lako mai me dauveiqaravi. E a sega ni vakasaurarataki ko Jisu me kevu sobu mai na Nona itutu cecere me mai cakava na cakacaka ni dauveiqaravi, ia e a baleta ga na Nona itutu cecere, o koya e a vakalolovirataki Koya mai kina, ka namaki keda talega me da muria na we ni yavana. (Joni 13:15).
Sa i ira na itavi lalai vakaoqo, era vakaraitaka cake mai na yalo dina ni dauveiqaravi. Na yalo dina ni dauveiqaravi ka tiko vei iko ena vakaraitaki ena itavi lalai ko qarava, ka sega tale ni dua e bau nanuma ni bibi me caka, me vaka na nona a la’ki ca buka ko Paula, me ra tatalai kina na tamata era a cabe vata ki vanua ni sa kasa na nodra waqa. (Cakacaka 28:3). E a sa oca tale tu ga ko Paula me vakataki ira na kena vo, ia e a la’ki cakava ga o koya na ka me vukei ira kina na tamata oya. Sa sega ni dua na itavi e itavi beci ni sa tiko vei iko na yalo ni dauveiqaravi. E dau vakamatavulotaki tu ena itavi lalai ka beci na katuba ki na veika lelevu. Ena bula oqo, sa i ira na veika lalai ka ra vakatulewataka na veika lelevu. Kakua ni vakasaqara na itavi lelevu mo cakava vua na Kalou. Mo cakava ga na itavi ka sega ni dau taleitaki, ena qai lesia vei iko na Kalou na veika e gadrevi iko mo qarava. Ia, ni bera ni ko tovolea na veika veivakurabuitaki, tovolea mada eliu mo veiqaravi ena sala eso ka sega so ni vakavuna na nodra qoroqoro na tamata. (Luke 16:10-12).
E sa kena ivakarau tu ni dau levu cake na iwiliwili ni tamata era via cakava na itavi “lelevu” vua na Kalou, ka lailai sobu ko ira era gadreva na itavi lalai. Na kena veitautaki na itutu ni veiliutaki era dau osodrigi kina na tamata, ia e dau galala levu tu na sala vei ira era makutu me ra dauveiqaravi. Ena so na gauna, ena vakanamata cake na nomu veiqaravi vei ira na veiliutaki, ka so tale na gauna ena vakanamata sobu vei ira na dravudravua kei na vakaloloma. Ia ke vakanamata cake se vakanamata sobu, ko sa vakatubura tiko kina na yalo ni dauveiqaravi ena nomu makutu mo cakava na veika e gadrevi me caka.
Na dauveiqaravi dina e sa yalodina ki na nona ilesilesi. Era na vakacavara kece na nodra itavi, era na vakayacora kece na nodra iyalayala, ka ra na vakaotia vinaka na veika era tekivuna. Era na sega ni cakava tu vakavo na nodra itavi, ka ra na sega ni biuta tu na itavi ena nodra sa yalolailai. Eda rawa ni vakabauti ira ka vakararavi ki na nodra veiqaravi.
E sa dau ka dredre na kunea na yalo dina (Same 12:1, Vosa V’balebale 20:6, Filipai 2: 19-22). Na iwiliwili levu ni tamata, era sega ni kila tu na ibalebale dina ni kena dinati na vosayalayala. Era na cakava e dua na yalayala ena yalo e taura tu ga vakamamada, ka ra sega ni vakasama vakarua se veivutunitaka kevaka era voroka ena vuku ni dua na ka e sega ni bibi. E veimacawa, era na vaqara isosomi na veisoqosoqo ni lotu baleta ni so ka ra a bole me ra vakaitavi, era sega ni vakarau tu, se ra sega ni basika, ka ra sega mada ga ni qiri mai me ra kaya ni ra sa sega ni lako mai.
E vakaevei o iko, e rawa beka ni ra vakararavi vei iko na tamata? E tu beka eso na yalayala e dodonu mo cakava, eso na bubului e dodonu mo vakayacora, se so na itavi e dodonu mo qarava? Oqori e dua na veivakatovolei. E vakatovolea tiko na Kalou na nomu yalodina. Kevaka ko qaqa ena veivakatovolei oqori, ko sa na wili vata kei ira na ilawalawa yalodina oqo: Eparama, Mosese, Samuela, Tevita, Taniela, Timoci kei Paula. Ka qai kena ikuri, ni sa yalataka tu na Kalou me solia vei iko na kemu isau ena bula sa bera mai ena vuku ni nomu yalodina. Vakasamataka mada na kena rogorogo vinaka ni sa na kaya vei iko na Kalou ena dua na siga, “E vinaka a tamata vinaka ka dina: ko sa dina e na ka e vica ga, au na lesi iko mo lewa na ka e vuqa: curu ki na marau ni nomu Turaga,” (Maciu 25:23).
Ia, era na sega ni vakacegu ko ira na tamata dauveiqaravi dina. Era na veiqaravi vakayalodina tu ena nodra bula taucoko. Ko na rawa ni vakacegu mai na nomu cakacaka se ilesilesi vakavuravura, ia ko na sega ni vakacegu rawa mai na nomu qarava na Kalou.
Na dauveiqaravi dina, era sega ni vakaraitaki ira se tukutukuni ira vakai ira. Era sega ni vakasaqara na dokai, ka ra sega ni tokara na isulu ni bula dokadoka, ia era “vakaisulu e na yalomalumalumu,” (1 Pita 5:5). Kevaka era vakacaucautaki ena vuku ni nodra cakacaka vinaka, era na ciqoma ena yalomalumalumu, ka ra sega ni vakatara na yalo dokadoka me vagolea tani na nodra vakanamata ki na nodra itavi.
E a cereka ko Paula na iubi ni dua na itovo ni veiqaravi, ka rairai tu me vaka e vakayalo, ia e caka wale ga me ka ni vakarairai me dreta na nodra kauwai na tamata. E a vakatoka ko Paula na itovo ni veiqaravi vakaoqo, me “makutu e matadra,” (Efeso 6:6), se “ia walega e na matanavotu,” (Kolosa 3:22) – na veiqaravi ka caka wale ga me ra dokai keda kina na tamata. Oqo a nodra ivalavala ca na Farisi. Era a sa vukica na veivukei, na solika, kei na masu, me ka ni vakarairai wale ga. E a cata ko Jisu na itovo ni bula vakaoqo, ka a vosataki ira ka kaya, “Dou kakua ni kitaka na nomudou i loloma e na matadra na tamata, me ra raici kemudou kina; kevaka e vakaoqo, e na sega na kemudou i sau mai vua na Tamamudou sa tiko mai lomalagi,” (Maciu 6:1).
E rau sega ni veiriti na vakalevulevui keda vakai keda, kei na bula ni dauveiqaravi. Ko ira na dauveiqaravi dina, era sega ni veiqaravi me ra dokai se me ra vakacaucautaki mai vei ira na tamata. Era bula me ra saravi ga mai vua e Dua. Me vaka e kaya ko Paula, “Kevaka sa ka ga me ra vinakati au ko ira na tamata, au na qai sega ni talatala nei Karisito,” (Kalatia 1:10).
Ko na sega ni kunea e vuqa na dauveiqaravi dina ena buturara ni rogo kei na kilai; ia era sa dau digitaka ga me ra levea na buturara oqo kevaka e rawa. Era sa dau taleitaka ga na veiqaravi ena veivanua ka sega ni laurai. Ko Josefa e a ivakaraitaki vinaka ni itovo ni veiqaravi vakaoqo. E a sega ni gadreva me laurai, ka veiqaravi galugalu voli ga vei Potifa, vua na nona ivakatawa e vale ni veivesu, vua na dauvavi madrai nei Fero, ka vakakina vei koya ka dau tovolea na waini mei Fero; ka a vakalougatataka na Kalou na nona bula ni veiqaravi oqo. Ena nona solia vua ko Fero na itutu cecere ni veiliutaki, e a sega ni bau veisau na yalo ni dauveiqaravi nei Josefa, ka vakaraitaka vakakina vei ratou na tuakana kei na tacina, o ratou ka a volitaki koya yani.
E ka ni rarawa me da dau raica wasoma, ni vuqa na dauveiliutaki e daidai, era a tekivu ga vaka dauveiqaravi, ia era sa la’ki vuki me ra tamata kilai ka vakacecerei. Sa qai vesuki ira na gagadre me ra vakaliuci ka me ra rogoci, ia ka ra sega ni kila tu ni dau vakaremoremotaki na matadra mai na serau ni cina ena nodra buturara na rogo kei na kilai.
Ko rairai veiqaravi tu oqori ena dua na vanua lailai ka sega ni laurai, ka ko sega tu beka ni kilai se vakacaucautaki. Ia, mo rogoca oqo: e biuti iko e keri na Kalou ena dua na inaki! E kila vinaka tu o Koya na iwiliwili kece ni drau ni ulumu, ka kila talega na nomu itikotiko. Ena vinaka mo kua ni nanuma na toki mai keri, me yacova ni sa digitaka na Kalou me toki iko. Ena vakaraitaka vei iko o Koya kevaka e gadrevi iko mo toki ki na dua tale na vanua. E bibi ki na Nona matanitu na nomu ilesilesi ni veiqaravi. “Ni na rairai mai na Karisito, sa noda vu-ni-bula, dou na qai rairai vata kaya e na i ukuuku,” (Kolosa 3:4).
E sivia na vitu na drau ka limasagavulu na iwiliwili ni vale ni vakananumi e Amerika me baleti ira na tamata rogo ka kilai, ka sivia na va na drau ka limasagavulu na iwiliwili ni ivola e volai kina na yacadra, ia, ena dredre mo kunea kina na yacadra e vuqa na dauveiqaravi dina. E sega ni vakaibalebale vei ira na dauveiqaravi dina na irogorogo se na kilai, baleta ni ra kila tu na kedrau duidui na qara wale ga na rogo, kei na bibi dina ni veiqaravi. E vuqa na tiki ni yagomu era laurai ena matanavotu, ia era sega soti ni tiki ni yago bibi sara, ka ko na rawa ni bula ga kevaka era kau tani. Sa i ira na gacagaca ni yagomu ka ra sega ni laurai era gadrevi vakalevu cake mo bula rawa kina. Sa vakakina na itovo ni veitiki ni Yago i Karisito. Sa i ira na dauveiqaravi ka sega ni laurai levu era yaga ka bibi duadua.
Mai lomalagi, e sa na saumi ira vakamatanavotu na nona dauveiqaravi na Kalou, o ira ka ra a sega sara ga ni kilai se rogoci tu – eso ka da se sega sara ga ni bau rogoca na yacadra e vuravura, ko ira era dau veituberi vei ira na gone ka vakaleqai tu na nodra bula, ko ira era dau samaki ira na qase ka ra sa sega ni qaravi ira rawa vakai ira, ko ira era veiqaravi vei ira na tauvi AIDS, kei ira era veiqaravi ena udolu tale na sala eso ka sega ni laurai se kilai tu.
Ni ko sa kila oqo, mo kakua ni qai yalolailai kevaka e sega ni laurai se vakacaucautaki na nomu veiqaravi. Mo ia tikoga ena qarava na Kalou! “Mo dou uasivi cake e na cakacaka ni Turaga e na gauna kece ga, ni dou sa kila sa sega ni ka walega na nomudou cakacaka e na vuku ni Turaga,” (1 Korinica 15:58). Na itavi lailai duadua mada ga ena laurai ka na saumi na kena isau mai vua na Kalou. Mo nanuma tiko na vosa nei Jisu: “Ko koya e na solia vua e dua vei ira oqo era sa lailai ga, e dua walega na bilo wai liliwa me gunuva, ni sa vakatokai me tisaipeli, au sa kaya vakaidina vei kemudou, e na sega sara ni yali vua na kena i sau,” (Maciu 10:42).
KA 33 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Au qarava na Kalou ni‘u veiqaravi vei ira na tamata.
Tikina Koula: “Ia ko koya e na solia vua e dua vei ira oqo era sa lailai ga, e dua walega na bilo wai liliwa me gunuva, ni sa vakatokai me tisaipeli, au sa kaya vakaidina vei kemudou, e na sega sara ni yali vua na kenai sau,” (Maciu 10:42).
Taro mo Taroga: O cei vei ratou na ono na itovo ni yalo ni dauveiqaravi dina e bolei au vakalevu duadua?