text:
WASE 6
Me Digitaki Vakacava na Ka ni Veivakamarautaki
“Moni cakava na ka kece me vakalagilagi kina na Kalou.”—1 KORINICA 10:31.
1, 2. Na cava meda vakatulewataka me baleta na ka ni veivakamarautaki?
RAITAYALOYALOTAKA ni o vakarau kania e dua na vuanikau kamikamica, o qai raica ni sa luca tu e dua na tikina. Na cava o na cakava? O rawa ni kania na vuanikau taucoko; rawa ni o viritaka laivi sara ga, se seleta laivi na tikina e ca o qai kania ga na tikina e vinaka. Na cava o na cakava?
2 Na ka ni veivakamarautaki e vaka na vuanikau qori. O na via marautaka ena so na gauna na ka ni veivakalasai, ia o kila ni levu na ka ni veivakamarautaki nikua e vakasisila, e luca vaka na vuanikau e cavuti mai cake. Na cava o na cakava? Eso era vakadonuya na ka ca ena nodra ciqoma na ka ni veivakamarautaki cava ga e vakarautaka o vuravura. Eso sa ra sega ga ni via qara na ka ni veivakamarautaki nira ririkotaka de ra vakaleqai. Eso tale era na rairai qarauna mera digia ga na ka ni veivakamarautaki e kilikili. Na cava mo cakava mo tiko ga kina ena loloma ni Kalou?
3. Na cava eda na veivosakitaka?
3 E levu era digitaka mera cakava na kena ikatolu. Eda taleitaka na ka ni veivakamarautaki, ia meda digitaka ga na kena e kilikili. E bibi gona meda veivosakitaka se na kilai vakacava na ka ni veivakamarautaki e kilikili kei na kena e sega. Meda veivosakitaka mada na ka ena yaco ena noda veiqaravi vei Jiova ena vuku ni ka ni veivakamarautaki eda digia.
“MONI CAKAVA NA KA KECE ME VAKALAGILAGI KINA NA KALOU”
4. Na ka ni veivakamarautaki cava eda na digia nida tamata yalayala?
4 Ena dua na gauna sa oti, a kaya e dua na tacida itabaqase a papitaiso ena 1946: “Au sega ni dau calata na ivunau ni papitaiso, au dau vakatudaliga tale ga me vaka sara ga au na papitaiso.” Na vuna? A tomana, “Na kena matata tiko ga ena noqu vakasama na noqu yalayala e uqeti au meu yalodina tiko ga.” Eda na duavata kei na tacida qori. Na noda nanuma deivaki tiko nida yalataka vei Jiova meda qaravi koya ena noda bula taucoko ena uqeti keda meda vosota tiko ga. (Wilika Dauvunau 5:4.) Na kena makaresese tiko vei keda noda yalayala ena moica noda rai me baleta na cakacaka vakavunau kei na so tale na basoga ni noda bula oka kina na ka ni veivakamarautaki. A vakabibitaka qori na yapositolo o Paula ni vola vei ira na lotu vaKarisito ena nona gauna: “Se oni kana se gunu se cava ga oni cakava, moni cakava na ka kece me vakalagilagi kina na Kalou.”—1 Korinica 10:31.
5. E yaga vakacava na Vunau ni Soro 22:18-20 ena noda kila na ivakasala ena Roma 12:1?
5 Na ka kece eda cakava ena vinaka se ca kina na noda veiqaravi vei Jiova. Ena nona ivola vei ira mai Roma, a vakayagataka o Paula e dua na matavosa me vakabibitaka kina na ka dina qo vei ira na tacina vakayalo. A vakaroti ira: “Moni solia na yagomuni me isoro bula, e savasava, e vakadonuya na Kalou, oya me vakayagataki ena veiqaravi tabu na nomuni vakasama kei na yalomatua.” (Roma 12:1) Na yagoda e okati kina na noda vakasama, na lomada, kei na noda kaukaua. Eda vakayagataka kece qori nida qarava na Kalou. (Marika 12:30) E tukuna o Paula ni isoro na noda veiqaravi mai vu ni lomada. E ivakasala sara ga vei keda na vosa “isoro.” A vakavotui ena Lawa i Mosese ni cata o Jiova na isoro tawasavasava. (Vunau ni Soro 22:18-20) Ena cata tale ga o Jiova nodra isoro vakayalo na lotu vaKarisito nikua ke tawasavasava. Ena sala cava?
6, 7. Ena vakadukadukalitaka vakacava na yagona na lotu vaKarisito, cava na kena itinitini?
6 A uqeti ira na lotu vaKarisito mai Roma o Paula: “Ni kua . . . ni solia na yagomuni [“veitikiniyagomuni,” ivakamacala e ra] ina ivalavala ca.” E tukuna tale ga mera “vakamatea na . . . ivakarau ni bula vakayago.” (Roma 6:12-14; 8:13) Taumada ena nona ivola qo vei ira e Roma, a vakatakila kina eso na ivakaraitaki ni “ivakarau ni bula vakayago.” Eda wilika kina me baleta na keda ituvaki ivalavala ca: “E sinai na gusudra ena vosavakacaca.” “E totolo na yavadra mera vakadavedra.” “E sega ni bau laurai e matadra nira rerevaka na Kalou.” (Roma 3:13-18) Ena vakadukadukalitaki koya na lotu vaKarisito ke vakayagataka na ‘veitikiniyagona’ ena ivalavala tawakilikili. Kena ivakaraitaki, e rawa ni tukuni ni “solia na [matana] ina ivalavala ca” qai vakadukadukalitaka na yagona taucoko na lotu vaKarisito e nakita me raica na ka vakasisila, ena nona sarava na iyaloyalo vakasisila se ivalavala voravora. Ena sega ni vakadonuya na Kalou na nona veiqaravi se isoro, e okata tale ga me tawasavasava. (Vakarua 15:21; 1 Pita 1:14-16; 2 Pita 3:11) Ena rarawataki dina ke yaco qori vua na lotu vaKarisito e digia na ka ni veivakamarautaki tawakilikili!
7 E rawa ni veivakaleqai na ka ni veivakamarautaki eda digia. E bibi gona meda digia na kena ena sega ni vakadukadukalitaka noda isoro vua na Kalou. Meda veivosakitaka mada na ka ni veivakamarautaki e kilikili kei na kena e sega.
“MONI CATA SARA NA KA CA”
8, 9. (a) E wase rua vakacava na ka ni veivakamarautaki? (b) Na ka ni veivakamarautaki cava meda cata sara ga, na vuna?
8 E rawa ni wase rua na ka ni veivakamarautaki. Na imatai, na kena mera kua sara ga ni digia na lotu vaKarisito; ikarua, na ka ni veivakamarautaki mera dui vakatulewa kina na lotu vaKarisito. Meda dikeva mada na kena imatai—na ka ni veivakamarautaki mera kua sara ga ni digia na lotu vaKarisito.
9 Sa vakamacalataki ena Wase 1, eso na ka ni veivakamarautaki e vakaraitaki kina na ivalavala e vakacala na iVolatabu. Kena ivakaraitaki, na ivalavala voravora, vakatevoro kei na ivalavala vakasisila e saravi ena Web site kei na iyaloyalo, porokaramu ena tivi, kei na ivakatagi e rogoci. Mera cata na lotu vaKarisito na ka ni veivakamarautaki e tukuni ni vinaka, ia e vakaraitaki kina na ivalavala e beci kina na ivakavuvuli vakaivolatabu. (Cakacaka 15:28, 29; 1 Korinica 6:9, 10; Vakatakila 21:8) Nomu cata na ka ni veivakamarautaki e tawakilikili e vakaraitaka vei Jiova ni o “cata sara na ka ca” o qai vinakata dina mo “gole tani mai na ka ca.” Ena tukuni kina ni sega ni “veivakaisini na noda vakabauta.”—Roma 12:9; Same 34:14; 1 Timoci 1:5.
10. Na rai cava me baleta na ka ni veivakamarautaki e rerevaki, na vuna?
10 Era na rairai nanuma eso ni na sega ni vakaleqai ira na nodra sarava na iyaloyalo e vakaraitaki kina vakamatailalai na ivalavala vakasisila. De va qo nodra rai, ‘Qo na iyaloyalo wale ga ena vidio se tivi, au na sega ni cakava sara.’ Na rai va qori e veivakaisini qai rerevaki. (Wilika Jeremaia 17:9.) Ke da taleitaka na sarava na ka e cata o Jiova, vakacava eda sa ‘cata dina tiko na ka ca’? Ke da vakamatauna na sarava na iyaloyalo, wilika na ivola se rogoca na ivakatagi e okati kina na ivalavala dukadukali, eda na sega ni vakila ni sa cala tiko na ka eda cakava. (Same 119:70; 1 Timoci 4:1, 2) Ke da vakamatauna gona qori eda na via lewai keda ga da qai raica vakamamada na ca era cakava eso tale.
11. E dina vakacava na Kalatia 6:7 me baleta na ka ni veivakamarautaki?
11 Era rawai eso na lotu vaKarisito ena veigauna sa oti nira vakayacora na ivalavala dukadukali e vakaraitaki ena iyaloyalo era dau sarava. Nira sotava na leqa, sa ra qai vakadinadinataka ni “ka kece e kaburaka e dua ena tamusuka tale ga.” (Kalatia 6:7) A sega ni dodonu me yaco na ituvaki rarawataki qori. Ke da dau vakasamataka na ka e savasava, eda na tamusuka na kena yaga.—Raica na kato “ Na Ka ni Veivakamarautaki Cava Meu Digia?”
YAVUTAKI NODA DIGIDIGI ENA IVAKAVUVULI VAKAIVOLATABU
12. E veisemati vakacava na Kalatia 6:5 kei na ka ni veivakamarautaki, na cava e noda idusidusi ena vakatulewa meda cakava?
12 Eda na veivosakitaka qo na ikarua ni wase ni ka ni veivakamarautaki sega ni kaya na iVolatabu ni cala, sega tale ga ni kaya ni donu. Ni digitaki na ka ni veivakamarautaki va qori, me na vakatulewataka na lotu vaKarisito yadua na ka e kilikili vua. (Wilika Kalatia 6:5.) E dusimaki keda na iVolatabu ena ituvaki va qo. Nida vulica na kena ivakavuvuli, eda na kila kina na rai i Jiova. Nida muria na ivakavuvuli qori, eda na kila “se cava na loma i Jiova” me baleta na ka kece, oka kina na ka ni veivakamarautaki.—Efeso 5:17.
13. Cava ena uqeti keda meda cata na ka ni veivakamarautaki e vakacudrui Jiova?
13 E sega ni tautauvata na ivakatagedegede ni noda kila na lotu vaKarisito. (Filipai 1:9) E duidui tale ga na ka ni veivakamarautaki eda taleitaka. Me kua gona ni namaki ni na tautauvata na ka eda vakatulewataka. Ia ni vakavulici na noda vakasama kei na lomada ena ivakavuvuli vakalou, eda na cata kina na ka ni veivakamarautaki e vakacudrui Jiova.—Same 119:11, 129; 1 Pita 2:16.
14. (a) Na cava meda vakasamataka nida digia na ka ni veivakamarautaki? (b) Eda na vakaliuca vakacava na veika e vauca na Matanitu ni Kalou?
14 E dua tale na ka me vakasamataki me baleta na ka ni veivakamarautaki: na gauna o vakayagataka kina. Na ka o sarava e vakaraitaka na ka o vakadonuya, na gauna o vakayagataka kina e vakatakila na ka o vakaliuca. Eda kila na lotu vaKarisito ni bibi duadua ena noda bula na ka vakayalo. (Wilika Maciu 6:33.) Na cava meda cakava meda vakaliuca tiko ga kina na ka vakayalo? E kaya na yapositolo o Paula: “Ni qarauna matua na nomuni ilakolako, ni kua ni vakataki ira na lialia, ni vakataki ira ga na vuku, ni vakayagataka vakavinaka na nomuni gauna.” (Efeso 5:15, 16) Nida yalana na gauna eda vakayagataka ena ka ni veivakamarautaki, ena levu na gauna eda vakayagataka ena “veika era bibi sara” meda bulabula kina vakayalo.—Filipai 1:10.
15. Na cava meda qaqarauni kina nida digia na ka ni veivakamarautaki?
15 E ka vakayalomatua tale ga meda qaqarauni nida digia na ka ni veivakamarautaki. Na cava meda qaqarauni kina? Vakasamataka tale mada na ivakaraitaki ni vuanikau. O na qarauna mo kua ni kania vakacalaka na tikina e luca, o na sega ni musuka laivi ga na tikina e ca, o na musuka tale ga vakalailai na tikina yavolita. Me vaka tale ga qori na noda qaqarauni nida digia na ka ni veivakamarautaki. Na lotu vaKarisito yalomatua e sega ni cata ga na ka ni veivakamarautaki e beci kina na ivakavuvuli vakaivolatabu, ia ena cata tale ga na kena e lomatarotarotaki se vakaraitaki kina eso na ka ena vakaleqai keda vakayalo. (Vosa Vakaibalebale 4:25-27) Eda na digidigi vakayalomatua ke da muria vinaka na ivakasala ena iVolatabu.
“NA KA KECE GA E SAVASAVA”
16. (a) Eda na vakaraitaka vakacava na rai i Jiova me baleta na itovo savasava? (b) E rawa vakacava me tiki ni nomu bula na ivakavuvuli vakaivolatabu?
16 Era na via kila na lotu vaKarisito dina na rai i Jiova nira digia na ka ni veivakamarautaki. E vakatakilai ena iVolatabu na nona rai kei na nona ivakatagedegede. Kena ivakaraitaki, e vola o Tui Solomoni ni cata o Jiova “na yame daulasu, na liga e vakadavea na nodra dra na sega ni cala, na yalo e nakita na ka ca, na yava e ciciva totolo na ca.” (Vosa Vakaibalebale 6:16-19) Ena yaga vakacava vei iko na rai i Jiova? E veiuqeti na daunisame: “O kemuni na lomani Jiova, ni cata na ka ca.” (Same 97:10) Me vakaraitaki ena ka ni veivakamarautaki o digia ni o cata na ka e cata o Jiova. (Kalatia 5:19-21) Mo nanuma tale ga ni na kilai se o tamata vakacava ena ka o cakava vuni, sega so ni ka o cakava e matanalevu. (Same 11:4; 16:8) Ke vu gona mai lomamu mo vakaraitaka ena basoga ni nomu bula kece na rai i Jiova, na vakatulewa kece o cakava ena salasalavata kei na ivakavuvuli vakaivolatabu. Ena tiki sara ga ni nomu bula.—2 Korinica 3:18.
17. Na taro cava meda vakasamataka ni bera nida digia na ka ni veivakamarautaki?
17 Na cava tale o rawa ni cakava me salasalavata kina kei na rai i Jiova na ka ni veivakamarautaki o digia? Vakasamataka na taro qo, ‘Ena yaga vakacava ena noqu bula kei na noqu veiwekani kei Jiova?’ Kena ivakaraitaki, ni bera ni o digia e dua na iyaloyalo mo sarava, taroga, ‘Ena vakacava na noqu lewaeloma ena iyaloyalo au vakarau sarava qo?’ Meda veivosakitaka mada na ivakavuvuli e vauca na tikina qori.
18, 19. (a) Ena ivakavuvuli ena Filipai 4:8, eda na kila vakacava ni kilikili na ka ni veivakamarautaki eda digia? (b) Na ivakavuvuli cava tale e rawa ni yaga ena nomu digia vinaka na ka ni veivakamarautaki? (Raica na ivakamacala e ra.)
18 E dua na ivakavuvuli bibi e volai ena Filipai 4:8: “Ni dau vakananuma na ka kece ga e dina, na ka kece ga e bibi, na ka kece ga e dodonu, na ka kece ga e savasava, na ka kece ga e uqeta na veilomani, na ka kece ga e rogo vinaka, na ka kece ga e kilikili, kei na ka kece ga e ganita me vakacaucautaki.” E macala ni sega ni vakaibalebaletaka tiko o Paula na ka ni veivakamarautaki, a vakabibitaka tiko ga ni dodonu me vakamarautaki Jiova na ka e malele kina na lomada. (Same 19:14) Ia e rawa tale ga ni muri na kena ivakavuvuli ni digitaki na ka ni veivakamarautaki. Ena sala cava?
19 Meda taroga, ‘Au na vakasamataka beka “na ka kece ga e savasava” ena iyaloyalo au sarava, video game au qitora, ivakatagi, se ka ni veivakamarautaki tale eso au digia?’ Kena ivakaraitaki, na cava o dau vakasamataka ni o sarava oti e dua na iyaloyalo? Ke vinaka, savasava, o qai marautaka, kena ibalebale ni kilikili na ka ni veivakamarautaki o digia. Ia ke dukadukali na ka o vakasamataka ni o sarava oti e dua na iyaloyalo, kena ibalebale ni tawasavasava qai veivakaleqai. (Maciu 12:33; Marika 7:20-23) Na cava e veivakaleqai kina? O na sega ni lomavakacegu ke o vakasamataka na ka dukadukali, ena vakaleqa nomu lewaeloma vakavulici vakaivolatabu vaka kina nomu veiwekani kei na Kalou. (Efeso 5:5; 1 Timoci 1:5, 19) O koya gona, mo cata sara ga na ka ni veivakamarautaki ena vakaleqai iko. * (Roma 12:2) Vakatotomuria na daunisame ena nona masuti Jiova: “Ni vagolea tani na mataqu meu kua ni raica na ka tawayaga.”—Same 119:37.
DAUVEINANUMI
20, 21. E sema vakacava ina digitaki ni ka ni veivakamarautaki e kilikili na 1 Korinica 10:23, 24?
20 O Paula a vakamacalataka e dua na ivakavuvuli bibi meda nanuma tiko nida vakatulewa. A tukuna: “E tara na ka kece, ia e sega ni veiuqeti na ka kece. Me kua ni dua e qara na ka e yaga ga vua, me qara tale ga na ka e yaga vei ira tale eso.” (1 Korinica 10:23, 24) E sema vakacava na ivakavuvuli qori ina ka ni veivakamarautaki? E vinaka mo taroga, ‘Na cava nodra rai eso tale me baleta na ka ni veivakamarautaki au digia?’
21 Ena rairai vakadonuya nomu lewaeloma na ka ni veivakamarautaki o nanuma ni “tara” se donu vei iko. Ia ni o raica ni vakaleqa nodra lewaeloma na tacimu vakayalo, o na rairai vakatulewataka mo kua ni muria na nomu lewaeloma. Na vuna? Me vaka e kaya o Paula, o sega ni via ‘vakacalai ira na tacimu’ se ‘cala vei Karisito’ ena nomu cakava na ka ena vakadredretaka nodra yalodina tiko ga vua na Kalou na tacimu vakayalo. O na muria ga na ivakasala: “Ni kua ni cakava e dua na ka mera tarabe kina.” (1 Korinica 8:12; 10:32) Era muria gona na lotu vaKarisito dina nikua na ivakasala matata i Paula me baleta na veinanumi ena nodra cata na ka ni veivakamarautaki e rairai “tara,” ia e sega “ni veiuqeti.”—Roma 14:1; 15:1.
22. Na cava mera yalorawarawa kina na lotu vaKarisito ena ka eda dui vakatulewataka?
22 E dua tale na sala e rawa ni vakaraitaki kina na veinanumi. Na lotu vaKarisito e ca nona lewaeloma me baleta eso na ka ni veivakamarautaki, me kua ni togoraka na nona rai vei ira na lewe ni ivavakoso. Ke cakava qori, sa na vaka e dua na draiva e surevaka mera muria kece na vo ni draiva na totolo ni nona vakau lori. Qori e sega ni ivakaraitaki ni yalorawarawa. Ke da loloma vaKarisito, eda na doka na nodra rai na tacida ke duidui nodra rai me baleta na ka ni veivakamarautaki, ia e sega ga ni beci kina na ivakavuvuli vakaivolatabu. Ena ‘kilai noda yalorawarawa’ ke da cakava qori.—Filipai 4:5; Dauvunau 7:16.
23. Na cava mo cakava me kilikili kina na ka ni veivakamarautaki o digia?
23 Na cava mo cakava me kilikili kina na ka ni veivakamarautaki o digia? Mo cata na ka ni veivakamarautaki e vakaraitaki kina vakamatailalai na ivalavala vakasisila se ka tawakilikili cava ga e vakacala na Vosa ni Kalou. Muria na ivakavuvuli vakaivolatabu e vauca na ka ni veivakamarautaki e sega ni kotora na iVolatabu na kena lawa matata. Cata na ka ni veivakamarautaki ena vakaleqa nomu lewaeloma vaka kina na kena ena rairai vakaleqa nodra lewaeloma eso tale, vakauasivi o ira na tacimu vakayalo. Ena vakalagilagi na Kalou ni o dei ena nomu vakatulewa mo cakava qori, dou na tiko ga kina vakavuvale ena nona loloma.
^ para. 19 Eso tale na ivakavuvuli yaga e kune ena Vosa Vakaibalebale 3:31; 13:20; Efeso 5:3, 4; kei na Kolosa 3:5, 8, 20.


c: text/html

text:
O Cei e Liutaki Ira Tiko na Tamata ni Kalou Nikua?
“Moni nanumi ira na liutaki kemuni tiko.”
1, 2. Na cava ratou na rairai vaqaqa na yapositolo ni sa lesu i lomalagi o Jisu?
ERATOU duri tu na yapositolo i Jisu ena Ulunivanua ni Veiolive, ratou dagava cake toka na lomalagi. Ratou vakaraici Jisu tiko, na nodratou turaga, e nodratou itokani tale ga ni sa kau cake e lomalagi me yacova ni sa tabonaki koya na o. (Caka. 1:9, 10) Rauta ni rua na yabaki yani e liu a vakavulici ratou, e uqeti ratou tale ga o Jisu. Ia sa lako qo. Cava ratou na cakava?
2 A solia vei ratou nona imuri o Jisu e dua na ilesilesi: “Dou na qai tukuni au e Jerusalemi, e Jutia taucoko, e Samaria, kei na veivanua yawa sara kei vuravura.” (Caka. 1:8) Ena vakayacori vakacava na ilesilesi qori? A yalataka o Jisu ni na vukei ratou na yalo tabu. (Caka. 1:5) Ia ena vinakati na veidusimaki kei na tuvatuvanaki me rawa ni vunautaki kina na itukutuku vinaka ena veivanua. E vakayagataki ira gona na nona mata o Jiova mera dusimaki ra qai tuvanaki vinaka kina nona tamata ena gauna makawa. Ratou sa na vaqaqa gona nona yapositolo, ‘Ena lesia o Jiova e dua na iliuliu vou?’
3. (a) Ni sa lesu i lomalagi o Jisu, na vakatulewa bibi cava me ratou cakava na yapositolo yalodina? (b) Na cava eda na veivosakitaka ena ulutaga qo?
Caka. 1:15-26) Na cava e bibi kina qori vei ratou vaka kina vei Jiova? E vakayacora o Mataiasi e dua na itavi bibi e vinakati ena isoqosoqo. * E sega tale ga ni digitaki ratou nona yapositolo o Jisu me ratou tomani koya wale tu ga ena cakacaka vakaitalatala, ia e tiko na itavi bibi me ratou cakava vei ira na tamata ni Kalou. Na cava na itavi qori? E vakayagataki Jisu vakacava o Jiova me tuberi ratou kina? Vakacava, e tiko nikua e dua na ituvatuva va qori vei ira na tamata ni Kalou? Eda na “nanumi ira” vakacava na ‘liutaki keda tiko’ vakauasivi na “dauveiqaravi yalodina e vuku”?
NA ILAWALAWA E TAWARAIRAI NA KENA ILIULIU
4. Na itavi cava era qarava na yapositolo kei na so tale na qase e Jerusalemi ena imatai ni senitiuri?
4 Eratou tekivu veiliutaki na yapositolo ena ivavakoso vaKarisito ena Penitiko 33 G.V. Ena gauna qori e “tucake o Pita kei ratou na le Tinikadua” me tukuna na ka dina e veivakabulai vei ira na ilala levu era Jiu kei ira na sa tavuki. (Caka. 2:14, 15) Levu era qai vakabauta. Ni oti qori, era ‘muria tiko ga na nodratou ivakavuvuli na yapositolo’ o ira na lotu vaKarisito vou qo. (Caka. 2:42) Ratou qarava na veika vakailavo ni ivavakoso na yapositolo. (Caka. 4:34, 35) Ratou qarava tale ga nodra ka vakayalo na tamata ni Kalou, ni ratou kaya: “Keitou na solia na neitou gauna kei na neitou bula ena masu kei na vakavulici ni vosa ni Kalou.” (Caka. 6:4) Ratou lesi ira tale ga na lotu vaKarisito matua mera vakatetea na cakacaka vakaitalatala ena yalava vovou. (Caka. 8:14, 15) Yaco na gauna mera vukei ira tale ga na yapositolo na qase ni ivavakoso ena qaravi ni veika e vauca na ivavakoso kece. Nira lewe ni ilawalawa dauvakatulewa, era vakaitavi ena nodra dusimaki na ivavakoso qori.
5, 6. (a) E vakaukauataki vakacava na ilawalawa dauvakatulewa ena yalo tabu? (Raica na imatai ni iyaloyalo.) (b) Era tokona vakacava na ilawalawa dauvakatulewa na agilosi? (c) E dusimaka vakacava na ilawalawa dauvakatulewa na Vosa ni Kalou?
5 Era kila na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri ni vakayagataka tiko o Jiova na nodra iLiuliu o Jisu me dusimaki kina na ilawalawa dauvakatulewa. Era vakadeitaka vakacava qori? Kena imatai, na yalo tabu sara ga e vakaukauataka na ilawalawa dauvakatulewa. (Joni 16:13) A sobuti ira kece na lotu vaKarisito lumuti na yalo tabu, vakauasivi o ira na yapositolo kei ira na qase e Jerusalemi mera qarava vinaka nodra itavi nira ivakatawa. Kena ivakaraitaki, ena 49 G.V., e dusimaka na ilawalawa dauvakatulewa na yalo tabu ena kena vakatulewataki na veika me baleta na cili. Era muria na ivavakoso na veidusimaki qori, e ‘vakadeitaki tiko ga kina nodra vakabauta, tubu tale ga e veisiga na kedra iwiliwili.’ (Caka. 16:4, 5) E laurai ena ivola me baleta na vakatulewa qori ni vuataka tiko na ilawalawa dauvakatulewa na itovo e okati ena vua ni yalo tabu me vaka na loloma kei na vakabauta.
6 Kena ikarua, era tokona na ilawalawa dauvakatulewa na agilosi. Ni bera ni papitaiso o Konilio me imatai ni kai Veimatanitu Caka. 11:13-18) Era uqeta ra qai vakatotolotaka tale ga na agilosi na cakacaka vakavunau e veidusimaki tiko kina na ilawalawa dauvakatulewa. (Caka. 5:19, 20) Kena ikatolu, e dusimaki sara tiko ga na ilawalawa dauvakatulewa ena Vosa ni Kalou. Era lumuti ena yalo tabu na qase qo, qai nodra ivola dusidusi ga na iVolatabu nira vakatulewataka tiko na ka e vauca na ivakavuvuli vakalotu se nira veidusimaki tiko ga ena isoqosoqo.
7. Na cava eda kaya kina ni a liutaki ira tiko na lotu vaKarisito taumada o Jisu?
7 E veiliutaki na ilawalawa dauvakatulewa ena ivavakoso taumada, ia era kila vinaka ni nodra iLiuliu o Jisu. E vola o Paula: “E solia [o Karisito] eso mera yapositolo. . . . Me uqeti keda tiko ga na noda loloma meda tubu cake kina ena ka kece, meda duavata kei koya na uluda, na Karisito.” (Efeso 4:11, 15) Era “vakatokai na tisaipeli mera lotu vaKarisito” ra qai sega ni via vakayacani vua e dua na yapositolo e kilai ena gauna ya. (Caka. 11:26) E kila o Paula ni bibi mera “dei ena ivakavuvuli kece” se yavutaki nodra ivakarau ni bula ena iVolatabu me vaka era vakavulica na yapositolo kei na so tale na tagane era veiliutaki. Ia e tomana: “Au vinakata moni kila ni ulu ni tagane yadua o Karisito [okati kina o ira kece na lewe ni ilawalawa dauvakatulewa] . . . e ulu ni yalewa na tagane, e ulu i Karisito na Kalou.” (1 Kor. 11:2, 3) Io, e tawarairai o Jisu sa vakalagilagi oti tale ga, ia e liutaka na ivavakoso ena gauna ya ni vakarorogo tiko vua na Uluna, na Kalou o Jiova.
“QO E SEGA NI CAKACAKA NI TAMATA”
8, 9. Na cava na itavi bibi i Brother Russell ena itekitekivu ni veiyabaki ni ika19 ni senitiuri?
8 Ena icavacava ni ika19 ni senitiuri a saga o Charles Taze Russell kei na so na nona itokani me tauyavutaki tale na sokalou dina vaKarisito. Me rawa ni vakatetei na ka dina vakaivolatabu ena levu na vosa, a vakalawataki ena 1884 na Zion’s Watch Tower Tract Society, qai kena Peresitedi o Brother Russell. * E gonevuli gugumatua ni iVolatabu, e doudou ni vakalasuya na ivakavuvuli ni Letoluvakalou kei na vakabauta ni bula tale tiko na yalo. E kila ni na tawarairai nona lesu mai o Karisito, qai cava “nodra gauna lokuci na veimatanitu” ena 1914. (Luke 21:24) E vakayagataka vakalevu o Bro Russell nona gauna, kaukaua kei na ilavo me tukuna kina na ka dina vei ira eso tale. E gauna bibi dina qori, qai matata ni vakayagataki Bro Russell sara tiko ga o Jiova me liutaka na ivavakoso.
9 E sega ni vinakata o Brother Russell me vakacerecerei. E vola ena 1896: “Keimami sega ni vinakata me keimami vakarokorokotaki, dokai ena neimami cakacaka se ka keimami vola; keimami sega tale ga ni vinakata me keimami vakatokai ena icavuti iTalatala se Rapai. Se me dua e vakatokayacataki ena yaca i keimami.” E tomana: “Qo e sega ni cakacaka ni tamata.”
10. (a) Na gauna cava e lesia kina na “dauveiqaravi yalodina e vuku” o Jisu? (b) Vakamacalataka na kena vakamatatataki na itavi ni iLawalawa Dauvakatulewa kei na Watch Tower Society?
10 Ena 1919, ni oti e tolu na yabaki nona mate o Brother Russell, a lesia o Jisu na “dauveiqaravi yalodina e vuku.” Na cava na kena inaki? Me qaravi ira Maciu 24:45) Ena gauna mada ga qori, e dua ga na ilawalawa lailai era lumuti era veiqaravi tiko ena itikotiko liu e Brooklyn, Niu Yoka, ra qai vakarautaka ra veisoliyaka tale ga na kakana vakayalo vei ira na imuri i Jisu. E tekivu vakayagataki na matavosa “ilawalawa dauvakatulewa” ena noda ivola ena veiyabaki ni 1940, ni sa qai kilai ni sema voleka ina Watch Tower Bible and Tract Society. Ia ena 1971 e vakaduiduitaki na iLawalawa Dauvakatulewa mai na Watch Tower Society
11. Na itavi cava e qarava na iLawalawa Dauvakatulewa?
11 Eratou dau duavata na iLawalawa Dauvakatulewa ni ratou vakatulewataka e dua na ka. Ena sala cava? Eratou dau bose ena veimacawa, ni ratou rawa kina ni veivosaki vinaka, ratou duavata tale ga. (Vkai. 20:18) E dau veisau e veiyabaki na jeameni, ni sega ni dua na lewe ni iLawalawa Dauvakatulewa me uasivi vei ratou na kena vo. (1 Pita 5:1) Ena veiveisau tiko va qori na itavi ni jeameni vei ratou tale ga na le ono na komiti ni iLawalawa Dauvakatulewa. E sega ni dua vei ratou ena saga me veiliutaki, ia ena vaka ga na “lewenivuvale,” ni kana ena veika e vakarautaka na dauveiqaravi yalodina, vakamalumalumu tale ga ina kena veiliutaki.
“O CEI MADA NA DAUVEIQARAVI YALODINA E VUKU?”
12. Na taro cava e basika ni sega ni uasivi se me donu tu ga e veigauna na iLawalawa Dauvakatulewa?
12 E sega ni tukuni ni na donu tu ga na iLawalawa Dauvakatulewa. So na gauna ena vinakati me veisautaki tale eso na ivakavuvuli se sala e dusimaka kina na isoqosoqo. Qori na vuna e vakarautaki kina ena Watch Tower Publications Index na ulutaga “Beliefs Clarified [Vakamatatataki Noda Vakabauta],” me tabaki kina na veika e vakamatatataki tale me baleta noda kila vakaivolatabu me tekivu mai na 1870. A sega tale ga ni tukuna o Jisu ni na uasivi na kakana vakayalo e vakarautaka na nona dauveiqaravi yalodina. Eda na sauma gona vakacava na taro i Jisu: “O cei mada na dauveiqaravi yalodina?” (Maciu 24:45) Na ivakadinadina cava e vakadeitaka ni sa vakayacora tiko qori na iLawalawa Dauvakatulewa? Meda dikeva mada qo e tolu na sala e dusimaki kina na ilawalawa dauvakatulewa ena imatai ni senitiuri.
13. E vukea vakacava na iLawalawa Dauvakatulewa na yalo tabu?
13 iVakadinadina ni Yalo Tabu. Na yalo tabu a vukea na iLawalawa Dauvakatulewa me kila na ka dina vakaivolatabu a sega tu ni matata e liu. Kena ivakaraitaki, vakasamataka mada na kena vakamatatataki eso na vakabauta me vaka e tukuni ena parakaravu sa oti. Macala ga ni na sega ni dokai e dua na tamata ena kena kilai qai vakamacalataki na “veika titobu mada ga ni Kalou”! (Wilika 1 Korinica 2:10.) E duavata na iLawalawa Dauvakatulewa kei na ka e tukuna na yapositolo o Paula: “Eda tukuna na ka kece qo, sega ena vosa e vakavulici ena vuku vakatamata, ena vosa ga e vakavulici ena yalo tabu.” (1 Kor. 2:13) Ni sa oti e vica vata na senitiuri ni vukitani kei na butobuto vakayalo, na yalo tabu ga ena rawa ni vakatotolotaka na kena kilai e levu tale na ka dina vakayalo me tekivu mai na 1919.
14. Me vaka e tukuni ena Vakatakila 14:6, 7, era vukei ira vakacava na tamata ni Kalou na agilosi?
14 iVakadinadina ni nodra veivuke na agilosi. Dua na itavi levu e colata tiko na iLawalawa Dauvakatulewa ena nodra dusimaki ena cakacaka vakavunau e vuravura raraba e sivia na walu na milioni na dautukutuku. Na cava e vuavuaivinaka kina na nodra cakacaka qori? Dua na vuna oya nira veivuke tiko na agilosi. (Wilika Vakatakila 14:6, 7.) Levu na gauna era dau sotavi ira sara ga na dautukutuku o ira na kere veivuke ena masu! * E tusaqati vakaukaua na cakacaka vakavunau kei na veivakatisaipelitaki ena so na vanua, ia e rawati ga na toso nira veivuke eso era kaukaua cake sara vei keda.
15. E duidui vakacava na iLawalawa Dauvakatulewa kei ira na iliuliu ni lotu ni Veivanua vaKarisito? Tukuna e dua na kena ivakaraitaki.
15 Nuitaki ni Vosa ni Kalou. (Wilika Joni 17:17.) Vakasamataka mada na veika e yaco ena 1973. E tarogi e dua na taro qo ena Watchtower ni June 1: “Sa . . . rawa nira papitaiso o ira na se sega ni biuta vakadua na vakatavako?” Qo na kena isau: “E laurai ena ivakamacala matata ni iVolatabu ni sega.” Ni vakamacalataka oti e vica na tikinivolatabu veiganiti, sa qai vakamatatataka na Watchtower qori ni rawa ni vakasivoi e dua na dauvakatavako e sega ni veivutuni. (1 Kor. 5:7; 2 Kor. 7:1) E kaya: “Qo e sega ni neitou vakatulewa ga, se moni vakaukauataki kina. E vakarota sara ga na Kalou ena nona Vosa.” Bau dua tale na isoqosoqo lotu e yalorawarawa ni nuitaka vakaoti na Vosa ni Kalou, ke mani dredre sara mada ga vei ira eso na lewenilotu? E tukuni ena dua na ivola se qai volai wale tiko ga qo mai Merika me baleta na lotu: “Era railesuva wasoma na iliuliu ni lotu vaKarisito na nodra ivakavuvuli me salavata kei na nodra vakabauta kei na nodra veitokoni e levu na lewenilotu kei ira na lewenivanua raraba.” Ke vakatara na iLawalawa Dauvakatulewa me dusimaki ira na Vosa ni Kalou, sega ni nodra vakabauta e levu, o cei gona e liutaki ira dina tiko na tamata ni Kalou?
“NANUMI IRA NA LIUTAKI KEMUNI TIKO”
16. Eda na nanumi ratou vakacava na iLawalawa Dauvakatulewa?
16 Wilika Iperiu 13:7. Na vosa “nanumi” e rawa tale ga ni vakadewataki me “cavuta.” O koya gona, e dua na sala o rawa ni “nanumi ira [kina] na liutaki kemuni tiko” oya nomu masulaki ratou na iLawalawa Dauvakatulewa. (Efeso 6:18) Vakasamataka nodratou dau vakarautaka na kakana vakayalo, ratou raica na cakacaka vakavunau e vuravura raraba, ratou qai tuvanaka na vakayagataki ni cau. Macala ga ni ratou vinakata meda masulaki ratou!
17, 18. (a) Eda na tokona vakacava na iLawalawa Dauvakatulewa? (b) Eda tokona tiko vakacava na dauveiqaravi yalodina kei Jisu ena noda cakacaka vakavunau?
17 Meda kua ni tukuna ga nida nanuma tiko na iLawalawa Dauvakatulewa, ia meda tokona tale ga nodratou veidusimaki. E vakarautaka na iLawalawa Dauvakatulewa na veidusimaki ena noda ivola, soqoni, soqo lalai kei na soqo lelevu. E lesi ira tale ga na ivakatawa dauveilakoyaki, e nodra itavi mera lesi ira na qase ni ivavakoso. Era vakaraitaka na ivakatawa dauveilakoyaki kei ira na qase ni ivavakoso nodra nanuma tiko na iLawalawa Dauvakatulewa ena nodra muria vakavoleka na ka era dusimaki kina. Eda na vakaraitaka kece tale ga na noda doka na noda iLiuliu, o Jisu, nida talairawarawa da qai vakamalumalumu vei ira na tagane e lesia o koya mera dusimaki keda.
18 Dua tale na sala eda nanuma kina na iLawalawa Dauvakatulewa oya na noda gumatua ena cakacaka vakavunau. A uqeti ira na lotu vaKarisito o Paula mera vakatotomuria na nodra ivakaraitaki o ira na veiliutaki tiko. E vakasakiti dina na nodratou ivakaraitaki na dauveiqaravi yalodina ni ratou gumatua ena kena uqeti qai vakatetei na itukutuku vinaka ni Matanitu ni Kalou. Vakacava o dua vei ira na so tale na sipi o tokoni ira tiko na lumuti ena cakacaka bibi qo? O na marautaka ni kaya na nomu iLiuliu o Jisu: “Na ka oni cakava vua e dua vei ira na lalai qo era taciqu, oni sa cakava vei au.”
19. Na cava mo vakadeitaka kina ni o na muria noda iLiuliu, o Jisu?
19 Ni sa lesu i lomalagi o Jisu, a sega ni vakanadakui ira na nona imuri. (Maciu 28:20) E kila vinaka ni a vukei koya ena nona veiliutaki tiko e vuravura na yalo tabu, ira na agilosi, kei na Vosa ni Kalou. E vakarautaka gona na ivukevuke vata ga qori vua na dauveiqaravi yalodina nikua. O ratou gona na lotu vaKarisito lumuti eratou lewe ni dauveiqaravi qori ‘eratou muria tiko ga na Lami se mani vanua cava e lako kina.’ (Vkta. 14:4) Nida talairawarawa ina nodratou veidusimaki, eda sa muria sara tiko ga na noda iLiuliu o Jisu. Sa voleka sara qo me liutaki keda yani ina bula tawamudu. (Vkta. 7:14-17) E sega tale ni dua na iliuliu e rawa ni yalataka qori!
^ para. 3 E macala kina ni inaki i Jiova me ratou na qai tauyavutaka na 12 na yapositolo na ‘12 na yavu ni vatu’ kei Jerusalemi Vou. (Vkta. 21:14) E sega gona ni na sosomitaki e dua na yapositolo yalodina ena gauna e vakaotia kina nona veiqaravi e vuravura.
^ para. 8 Me tekivu na 1955, sa kilai na isoqosoqo qo me Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania.
^ para. 14 Raica na ivola “Vunautaka Sara Vakavinaka” na Matanitu ni Kalou, t. 58-59.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ULUTAGA LEVU | E YAGA NA MASU?
Masu
—Kena Yaga Vei Iko
Ni o bera ni saga mo cakava e dua na ka, de dua o na vaqaqa, ‘Cava na kena yaga vei au?’ Vakacava, e ivakaraitaki ni nomu nanumi iko ga ke o taroga na yaga ni masu? E sega. Eda na via kila ga na kena yaga. Na turaga vinaka mada ga o Jope a taroga: “Keu kacivi koya, ena rogoci au?”
Ena ulutaga sa sivi, eda raica kina ni masu e sega ni dua ga na ivakarau ni lotu se me vakabulabulataki kina na vakasama. E dau rogoca sara ga na masu na Kalou dina. Ena rogoci keda ke donu na ka eda masulaka, e veiganiti tale ga. E uqeti keda mada ga meda toro volekati koya yani. (Jemesa 4:8) Cava gona meda namaka ke sa ivakarau ga ni noda bula na masu? Meda dikeva mada eso na kena yaga.
Vakacegui kina na vakasama.
O dau lomaocaoca ni yaco na leqa se o vakatovolei? E uqeti keda na iVolatabu meda “kua ni cegu ena masu” ena gauna va qori, meda ‘vakaraitaka vua na Kalou’ na ka kece. (1 Cesalonaika 5:17; Filipai 4:6) E vakadeitaka na iVolatabu ke oni dau nuitaka na Kalou ena masu ena “qai taqomaka na lomamuni kei na nomuni vakasama na vakacegu ni Kalou e uasivia na vakasama kece.” (Filipai 4:7) Eda na vakacegu vakalevu ke da talaucaka na lomada vua na Tamada vakalomalagi. E uqeti keda sara ga meda cakava qori. E kaya na Same 55:22: “Biuta vei Jiova na nomu icolacola bibi, ena tokoni iko o koya.”
“Biuta vei Jiova na nomu icolacola bibi, ena tokoni iko o koya.”
E dua na iwiliwili levu e vuravura era sa vakila tiko na vakacegu qori. E kaya e dua na yalewa o Hee Ran, mai na Ceva kei Korea: “Sega ni tukuni rawa na levu ni noqu leqa, ia niu masu, e taluva vakadua, au qai vakila na kaukaua meu vosota tiko kina.” E kayatale ga e dua na marama o Cecilia, mai na Yatu Filipaini: “Niu tina, au dau leqataki rau na luvequ yalewa, kei tinaqu ni dau guiguileca, qai sega ni kilai au ena so na gauna. Ia e vukei au na masu meu tomana tiko ga noqu cakacaka e veisiga, meu kua ni lomaleqa vakalevu. Au kila ni na vukei au kina o Jiova.”
Vakacegui qai vakaukauataki nida vakatovolei.
Vakacava o lomaocaoca tiko vakasivia, se o sotava tiko na ituvaki leqataki, e ririkotaki tale ga nomu bula? Ena yaga sara vakalevu nida masuta na “Kalou e dau vakacegui keda ena ka kece.” E kaya na iVolatabu ni na “vakacegui keda ena veika dredre kece eda sotava.” (2 Korinica 1:3, 4) Kena ivakaraitaki, ena dua na gauna e lomabibi vakalevu o Jisu “e tekiduru qai masu.” Na kena yaga? “E qai rairai mai lomalagi e dua na agilosi me vakaukauataki koya.” (Luke 22:41, 43) Dua tale na turaga yalodina o Niemaia, era vakarerei koya na tamata ca nira via tarova nona cakava na cakacaka ni Kalou. E masulaka: “Au masulaka moni vakaukauataka na ligaqu.” Na veika e qai yaco tarava e vakadinadinataka ni vukei koya dina na Kalou me kua ni rere, me vakacavara vinaka tale ga nona cakacaka. (Niemaia 6:9-16) E kaya e dua na tagane mai Ghana o Reginald me baleta nona masu: “Niu dau masu, vakauasivi ena gauna au nuiqawaqawataka tiko kina na veika dredre, e vaka ga au talaucaka tiko noqu leqa vua e dua e rawa ni vukei au, qai vakadeitaka meu kua ni lomaleqataka.” Io e rawa ni vakacegui keda na Kalou nida masuti koya.
Vuku vakalou.
Eso noda vakatulewa eda qai dau vakila tu na kena ca ena noda bula kece, vaka kina o ira eda veivolekati. Eda na rawa vakacava ni vakatulewa donu? E kaya na iVolatabu: “Ke dua vei kemuni e lailai vua na vuku, me kerea tiko ga vua na Kalou, ni na soli vua. Ni lomasavu o koya vei keda kece, e sega ni dau vaqara cala.” (Jemesa 1:5) Ke da masulaka meda vuku, ena vakayagataka na Kalou na yalona tabu me dusimaki keda meda vakatulewa vakayalomatua. Eda rawa sara ga ni kerea vakadodonu na veivuke ni yalo tabu ni a veivakadeitaki kina o Jisu ni na ‘solia na yalo tabu na Tamada vakalomalagi vei ira era kerea vua!’
O Jisu mada ga e kerei Tamana me vukei koya ni bera ni vakayacora e dua na vakatulewa bibi. E kaya na iVolatabu ni a “masu tiko vua na Kalou ena bogi taucoko” ena gauna e via digitaka kina e 12 nona yapositolo.
Me vakataki Jisu ga, e levu nikua era uqeti sara ga nira raica nona sauma na Kalou nodra kerekere mera vakatulewa vakayalomatua. E vakamacalataka na levu ni nona leqa e dua na yalewa o Regina, mai na Yatu Filipaini. E saga me qaravi koya kei na nona vuvale ni sa takali o watina, e cegu mai na cakacaka, qai dredre nona veisusu. Cava e vukei koya me vakatulewa vakayalomatua? E kaya: “Au nuitaka na veivuke i Jiova ena noqu dau masu vua.” E kaya tale ga e dua na turaga mai Ghana, o Kwabena, na vu ni nona kere veivuke vua na Kalou: “Au cegu mai na dua na kabani ni tara vale qai sau vinaka.” Ni vakasamataka tiko na ka me cakava, e kaya: “Au dau masuta na veidusimaki i Jiova meu vakatulewa kina vakayalomatua.” E kaya tale: “Au kila deivaki ni vukei au o Jiova meu digia e dua na cakacaka meu qarava kina noqu bula vakayalo, vakayago tale ga.” Ena rawa tale ga ni dusimaki iko na Kalou ni o masulaka vua na veika e vauca na nomudrau veiwekani voleka.
Qori ga e vica na ivakaraitaki me baleta na yaga ni masu. (Kena ivakaraitaki, raica na kato “ Yaga ni Masu.”) Ia me yaga vei kemuni qori, e vinaka moni kila mada na Kalou kei na nona inaki. Ke oni via cakava dina qori, oni uqeti moni kerei ira na iVakadinadina i Jiova mera vakavulici kemuni ena iVolatabu. * Qori na imatai ni ka oni rawa ni cakava moni volekati koya kina e “Daurogo masu.”
^ para. 14 Me ikuri ni vakamacala, raica e dua na iVakadinadina i Jiova ena vanua o tiko kina se rai ena neimami website, www.jw.org.


text:
Vunilagi
Na vunilagi se lomalagilaini na laini e laurai me tawasei Vuravura mai na lomalagi, na laini e wasea vakaveidabui e na idusidusi kece sara e laurai ena rua na iwasewase: o ira era veilatai na dela i vuravura, kei ira era sega ni vakakina.
Na dina vunilagi e dina vakaukauataki dina laini, ka na rawa walega ni laurai ni sa koto e wasawasa dela. Ena vuqa na vanua, e kasa na laini oqo ena vanua, vunikau, tara, ulunivanua, kei na so tale, kei na ilesu ni sala ni vuravura kei na lomalagi sa rogoci laurai vunilagi. Ni raici e dua na wasawasa mai matasawa, sa dau vakatokai na tiki ni wasawasa voleka ki na vunilagi me nirataki. [1]
Na dina vunilagi e vakababataka. E wavokita na daudidigo ka sa vaka me dua na iwirini, ka dau vagolei yani ki na dela ni dua na ivakaraitaki mokimokiti vinaka sara ni Vuravura. Na kena vale e koto kina na daudidigo kei na kena e ra wasawasa itagede. Na kena yawa mai na daudidigo isau ena veisiga yadua ki na atmospheric refraction, ka tarai koya vakalevu sara draki vukitani. Sa vakakina, na kena cecere cake na matai daudidigo mai na wasawasa itagebe, kena yawa na vunilagi sa mai daudidigo mai na ka e tukuna. Kena ivakaraitaki, ena ivakatagedegede atmospheric vukitani, me baleta e dua na daudidigo ena mata e cake wasawasa itagede ena 1.70 mita, na vunilagi e tiko vakayawa sara ena 5 kilmita.[2]
Ni laurai mai na rai saraga icake duridusia, me vaka na siga siteseni, na vunilagi e yawa sara ga ka kovuta e dua na vanua levu cake e vuravura. Ena kisi oqo, sa yaco me laurai ni vunilagi vakavoleka cake na vakatotomuria e dua na ellipse mai na dua na iwirini vinaka sara, vakabibi ena gauna daudidigo kina e cake mai na ekueita, ka ni na rawa ni ivakaraitaki vinaka cake na vuravura me ellipsoid mai na kena e vuravura.


text:
WASE TINIKAONO
Tutaka na Sokalou Dina
-
Na cava e kaya na iVolatabu me baleta na vakayagataki ni ivakatakarakara ena sokalou?
-
Era raica vakacava na lotu vaKarisito na olodei vakalotu?
-
Sala cava o na vakamacalataka kina nomu vakabauta me kua ni vakacudrui ira na rogoci iko?
1, 2. Taro cava mo na vakasamataka ni o sa vakanadakui lotu lasu? Cava e bibi kina qo?
NA CAVA o na cakava ke o qai kila ni sa vagagai na memudou wainigunu? Sega ni vakabekataki ni o sa na vaqara sara ga e dua na ivurevure ni wai vou mo dou na gunu tale kina. E dina ni o sa na kunea e dua na nomudou ivurevure ni wai savasava, o se lomaleqa tiko ga. De dua sa kakana oti tiko vei kemudou na ca ni wai dou a gunuva!
2 E via va qo na ituvaki e rawa ni yacovi keda ena vuku i lotu lasu. E kaya na iVolatabu ni sa vagagai tu o lotu lasu ena ivakavuvuli lasu kei na ivalavala tawasavasava. (2 Korinica 6:17) Oya na vuna e bibi kina mo lako tani mai vei “Papiloni na Ka Levu” na lotu lasu kece e vuravura. (Vakatakila 18:2, 4) O sa cakava qo? Ke vaka kina, sa dua na ka totoka. Ia e sega ni veirauti mo tawasei iko ga se mo vola na nomu ivola ni vakacegu vei lotu lasu. E bibi mo na vakasamataka tale ga na tikina qo: ‘Se kabiti au tiko eso na vakabauta e vu mai na lotu lasu?’ Raica mada eso na kena ivakaraitaki.
IVAKATAKARAKARA KEI NA NODRA VAKALOMAVINAKATAKI NA MATE
3. (a) Na cava e kaya na iVolatabu me baleta na vakayagataki ni ivakatakarakara? Cava e dredre kina vei ira eso mera ciqoma na rai ni Kalou? (b) Na cava mo cakava ena veika o taukena era dau vakayagataki ena sokalou lasu?
3 Eso sa dede sara na kena tu vei ira eso na ivakatakarakara, itaba, se veika tale eso e dau vakayagataki ena nodra sokalou. Vakacava o iko? De dua ena ka vou vei iko mo masu vua na Kalou o qai sega ni vakayagataka e dua na ivakatakarakara. Eso vei ira na ivakatakarakara qori era sa tiki ni nomu bula, era sa nomu iyau vakamareqeti. Ia e vakaraitaka vakamatata na iVolatabu ni dodonu me lewa ga mai na Kalou na sala meda qaravi koya kina, qai sega ni vinakata o koya meda vakayagataka na ivakatakarakara. (Wilika Lako Yani 20:4, 5; Same 115:4-8; Aisea 42:8; 1 Joni 5:21) O rawa ni tutaka na sokalou dina ena nomu vakarusa na veika o taukena e dau vakayagataki ena sokalou lasu. E dodonu mo raica na veika qo me vakataki Jiova—ni “sevaka” o koya.—Vakarua 27:15.
4. (a) Eda kila vakacava ni tawayaga na noda saga meda vakalomavinakataki ira na wekada sa mate? (b) Na cava e vakaroti ira kina na Isireli o Jiova mera kua ni vakaitavi ena veimataqali vakacuru kece ga?
4 Levu na lotu lasu era dau vakalomavinakataki ira na Wase 6 ni ivola qo, o ira na mate era sega ni lai bula tale tiko ena dua na vanua. O koya gona, ena sega wale ga ni yaga na noda saga meda veitaratara kei ira. Ke mani dua na itukutuku e rairai lako mai vei ira na wekada era sa mate, e dodonu meda nanuma tiko ni itukutuku qori era vakavuna na timoni. Oya na vuna e vakaroti ira kina na Isireli o Jiova mera kua ni saga mera veitaratara kei ira na mate se vakaitavi ena veimataqali vakacuru kece ga.—Wilika Vakarua 18:10-12.wekadra sa mate. Ni bera nira vulica na iVolatabu eso na lewenilotu, era vakabauta tu nira bula voli na yalo ena dua tale na vuravura tawarairai, qai rawa nira vakaleqai ira na bula tiko. De dua o dau oga vakalevu ena nomu saga mo vakamarautaki ira na wekamu sa mate. Ia me vaka o sa vulica ena
5. Na cava mo cakava ke sa tiki tu mai ni nomu bula na vakayagataki ni ivakatakarakara kei na nodra vakalomavinakataki na mate?
5 Na cava mo cakava ke sa tiki tu mai ni nomu bula na vakayagataki ni ivakatakarakara ena sokalou, kei na nodra vakalomavinakataki na mate? Wilika qai vakasamataka na veitikinivolatabu era vakamacalataka na rai ni Kalou me baleta na veika qo. Dau masuti Jiova e veisiga me vukei iko ena nomu saga mo tutaka tiko ga na sokalou dina, kei na nomu moica na nomu vakasama me salavata kei na ka e vinakata.—Aisea 55:9.
SEGA NI DAU SOQOVA NA KIRISIMASI NA LOTU VAKARISITO TAUMADA
6, 7. (a) Na cava e dau vakabauti tu me baleta na Kirisimasi? Vakacava era dau soqova qori na imuri i Jisu ena imatai ni senitiuri? (b) O cei ga era dau soqova na siganisucu ena nodra gauna na tisaipeli taumada i Jisu?
6 E rawa ni vakadukadukalitaki na nona sokalou e dua ena veika e vauca na olodei kilai levu. Kena ivakaraitaki na Kirisimasi. E dau vakabauti tu ni Kirisimasi e vakananumi kina na sucu i Jisu Karisito, qai voleka ni lotu kece era kaya nira lotu vaKarisito era dau soqova. Ia e sega vakadua ni cavuti nira vakananuma e dua na olodei va qo na tisaipeli i Jisu ena imatai ni senitiuri. E kaya na ivola na Sacred Origins of Profound Things (iTekitekivu ni so na iVakavuvuli Lelevu):“Ena loma ni ruanadrau na yabaki me tekivu mai na gauna e sucu kina o Karisito, e vica wale sara era kauaitaka mera kila na tikinisiga e sucu kina o Jisu, na iwiliwili levu ga ni kawatamata era sega ni kila na tikinisiga ya, se ra sega ni kauaitaka mera kila.”
7 Ke ra kila mada ga na tisaipeli na tikinisiga e sucu kina o Jisu, era na sega ga ni vakananuma na siga ya se vakayacora na kena soqo. Ena vuku ni cava? E kaya na World Book Encyclopedia ni o ira na lotu vaKarisito taumada era raica ni “o ira ga na lotu butobuto era dau vakananuma na siga e sucu kina e dua, ra qai vakayacora na kena soqo.” E rua ga na soqo ni siganisucu e volatukutukutaki ena iVolatabu, na nodrau siganisucu e rua na iliuliu erau sega ni qaravi Jiova. (Vakatekivu 40:20; Marika 6:21) E dau vakayacori tale ga na nodra soqo ni siganisucu na veikalou ni lotu butobuto. Kena ivakaraitaki, ena 24 ni Me, era dau soqova kina na kai Roma na nona siganisucu na nodra kalou yalewa o Diana. Ena siga e tarava, era dau soqova tale kina na siganisucu ni nodra kalou matanisiga, o Apollo. O koya gona, na vakananumi se soqovi ni siganisucu e ivalavala ni lotu butobuto, e sega ni ivalavala ni lotu vaKarisito.
8. Vakamacalataka se rau okati vata vakacava na siganisucu kei na vakasama vakatevoro.
8 E tiko e dua tale na vuna era sega kina ni vakananuma na siganisucu i Jisu na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri. De dua era kila na nona tisaipeli ni vakananumi ni siganisucu e vu mai na vakasama vakatevoro. Kena ivakaraitaki, e levu na kai Kirisi kei na kai Roma ena gauna makawa era vakabauta ni dau lai tiko e dua na yalo ena gauna kece e sucu kina e dua na gone, na yalo ya ena taqomaka tiko na gone ena vo ni nona bula. E kaya na ivola The Lore of Birthdays (Na iTukutuku Makawa Baleta na Siganisucu): “Na yalo ya erau veivolekati kei na kalou, e vakabauti ni nona siganisucu tale ga na siga e sucu kina na gone ya.” Ena sega sara ga ni vinakata o Jiova me vakananumi o Jisu ena dua na ka e semati vata kei na vakasama vakatevoro. (Aisea 65:11, 12) Ia na cava e vakananumi raraba tu kina nikua na Kirisimasi?
ITEKITEKIVU NI KIRISIMASI
9. E mai digitaki tu vakacava na 25 ni Tiseba me siganisucu i Jisu?
9 Ni oti e vica vata na drau na yabaki mai na gauna a bula voli e vuravura o Jisu sa qai tekivu me vakananumi na nona siganisucu ena 25 ni Tiseba. Ia e sega ni sucu o Jisu ena tikinisiga ya, kena irairai ni a sucu ena Okotova. * E qai kau ga mai vei na 25 ni Tiseba? E muri, eso era kaya nira lotu vaKarisito era sa qai “vinakata me vakananumi vata na siga ni sucu i Karisito kei na dua na nodra soqo na kai Roma lotu butobuto, era dau vakananuma kina na ‘siganisucu ni matanisiga qaqa.’” (The New Encyclopædia Britannica) Ena vulaibatabata, ni vaka me gogo na matanisiga, era dau qai soqovata na lotu butobuto mera kerei koya na ivurevure ni rarama kei na katakata qo me lesu mai ena nona ilakolako yawa. Era vakabauta ni 25 ni Tiseba e sa itekitekivu sara ga ni nona lesu mai. Ena nodra saga na iliuliu ni lotu mera vakalotutaki ira na lotu butobuto, era vakayagataka kina nodra soqo makawa ya, ra qai veisautaka me kena irairai ni soqo ni “lotu vaKarisito.” *
10. Na cava era sega ni vakananuma kina na Kirisimasi ena gauna sa oti eso?
10 Sa kilai raraba ni yavutaki mai na lotu butobuto na Kirisimasi. Ni sega ni yavutaki ena iVolatabu, e dau vakatabui kina na Kirisimasi mai Igiladi kei na veikoloni kei Merika ena ika17 ni senitiuri. Ke dua mada ga e sega ni via lako i cakacaka ena siga ni Kirisimasi, ena totogitaki vakailavo. Sega ni dede sa matau tale na *itovo sa vakanadakui, eso tale na kena ivakarau vovou e kuri kina. Mani yaco tale na Kirisimasi me dua vei ira na olodei e taleitaki vakalevu me yacova mai qo. Ia me vaka ni tauyavu na Kirisimasi ena yavu kei na vakasama kece ni lotu butobuto, o ira era vinakata mera vakamarautaka na Kalou era na sega ni via vakaitavi ena kena soqovi se vakananumi.
BIBI MEDA KAUAITAKA NA KENA ITEKITEKIVU?
11. Na cava e dau soqovi kina eso na olodei? Cava e dodonu me ka bibi duadua vei keda?
11 Era nanuma eso ni sega ni cala na nodra soqova na olodei me vaka na Kirisimasi, e dina nira sa kila ni tauyavu mai na lotu butobuto. Era kaya nira sega ni lai vakaitavi tiko ena sokalou butobuto nira soqova na olodei va ya. E gauna vinaka ga vei ira mera veivolekati kina vakavuvale. Na cava o nanuma, e dina na rai ya? Ke vaka kina, de dua e vakadredretaka na nomu tutaka na sokalou dina na nomu kauaitaki ratou na lewe ni nomu vuvale, sega ni nomu kauaitaka na lotu lasu. Nanuma tiko ni a tauyavutaka na vuvale o Jiova, qai vinakata mo marautaka na nomu veimaliwai kei ratou na lewe ni nomu vuvale. (Efeso 3:14, 15) Ia e rawa mo vaqaqacotaka nomudou ivau ni veiwekani vakavuvale ena sala e vakadonuya na Kalou. Na cava e dodonu me ka bibi duadua vei keda? E kaya o Paula: “Vakadeitaka tiko ga na ka e vakadonuya na Turaga.”—Efeso 5:10.
12. O na vakatauvatana vakacava na vuna meda cata kina na ivalavala vakavanua se soqo e yavutaki mai na so na vanua tawasavasava?
12 De dua o nanuma ni sega sara ga ni dua ena gauna qo e lai vakasamataka tiko na tauyavu ni veiolodei ena gauna e vakayacora kina na kena soqo. Vakacava e bibi meda kauaitaka sara na kedra itekitekivu? Io! Vakasamataka mada e dua na kena ivakaraitaki: Kaya mada ke o raica e dua na loli e lutu koto ena salasalaniwai. O na tomika mo gunuva? Sega! E duka na loli ya. Ena kamikamica beka me vaka na loli na veiolodei sa ra tu nikua, ia era “tomiki” mai na vanua dukadukali. Nida tutaka Aisea 52:11.na sokalou savasava, e dodonu me tiko vei keda na nona rai na parofita o Aisea ni kaya vei ira na qaravi koya dina tiko na Kalou: “Ni kua ni tara na ka e sega ni savasava!”—
BIBI NA YALOMATUA NI O TUTAKA TIKO NA KA O VAKABAUTA
13. Na cava eso na ka ni veivakatovolei e rawa ni basika ni o sega ni vakaitavi ena soqo ni veiolodei?
13 Rawa ni ka ni veivakatovolei vei iko ena so na gauna na nomu vakatulewataka mo kua ni vakaitavi ena olodei. Me kena ivakaraitaki, era na rairai veinanuyaka eso ena nomu vanua ni cakacaka na vuna o sega kina ni vakaitavi ena so na ka e dau salavata kei na Kirisimasi se na olodei tale eso. Vakacava ke soli vei iko e dua na iloloma ni Kirisimasi? E cala ke o ciqoma? Vakacava ke drau sega ni vakabauta vata kei watimu? Na cava mo cakava mera kua kina ni lomalomani ira na luvemu ena vuku ni nodra sega ni vakaitavi ena soqo ni veiolodei?
14, 15. Na cava o rawa ni cakava ke dua e cavuta vei iko e dua na vosa ni vakanuinui vinaka ena gauna ni dua na olodei, se via soli iloloma vei iko?
14 E bibi na yalomatua mo rawa ni vakatulewataka kina na ka mo cakava ena dui ituvaki e basika. Ke matau me dau cavuti eso na vosa ni vakanuinui vinaka ena gauna ni olodei, e rawa ni o vakavinavinakataki koya e cavuta vei iko na vosa ya. Ia vakacava ke tukuna na vosa ni vakanuinui vinaka va ya e dua drau sota wasoma se drau cakacaka vata? Ena ituvaki qo, de dua o na via vakamacala vua. E bibi ena gauna va qo na yalomatua. E vakasalataki keda na iVolatabu: “Moni vosa ena yalovinaka ena gauna kece, me vakamasima, moni kila kina na ka moni tukuna vua na tamata yadua.” (Kolosa 4:6) Qarauna sara me kua ni veibeci na itautau ni nomu vosa. Mo maqosa ena nomu vakamacalataka na ka o vakabauta. Vakamatatataka ni o sega ni cata na soli iloloma se na soqo, o sega ga ni dau vakayacora qo ena veiolodei me vaka na Kirisimasi.
15 Vakacava ke dua e via solia e dua na nomu iloloma? Ena vakatau. De dua ena tukuna vei iko: “Au kila ni o sega ni vakaitavi ena soqo ni olodei. Ia au vinakata ga mo taura na iloloma qo.” De dua o na dikeva ni nomu ciqoma na ilolomaena ituvaki ya e duidui mai na nomu vakaitavi ena olodei. Ke sega ni kila o koya e via soli iloloma vei iko na nomu vakabauta, o rawa ni tukuna vua ni o sega ni dau vakaitavi ena soqo ni olodei va ya. Qo ena vakarawarawataka nona raica na vuna o ciqoma kina na nona iloloma, ia o na sega ga ni soli iloloma lesu vua ena gauna vata ga ya. Ena sega tale ga ni vinaka meda ciqoma e dua na iloloma ke nona inaki o koya e solia me temaki keda kina meda kua ni dei ena noda vakabauta, se da sa ciqoma ena vuku ni noda vinakata na iyau.
VAKACAVA O IRA NA LEWE NI NODA VUVALE?
16. O na vakaraitaka vakacava na yalomatua ena ka e vauca na olodei?
16 Vakacava ke da sega ni vakabauta vata kei ira na lewe ni noda vuvale? Ena vinakati tale ga e ke na yalomatua. E sega ni dodonu mo veibataka na veiolodei se soqo era digia na nomu lewe ni vuvale mera vakananuma. Doka na nodra vakatulewa, me vaka ga na nomu vinakata mera doka na nomu vakatulewa. (Wilika Maciu 7:12.) Qarauna me kua ni dua na ka o cakava mo lai okati kina ena vakananumi ni olodei. Ena dua tale na yasana, mo kua ni yalododonu tale vakasivia mo sa sega kina ni cakava eso na ka e rawa sara ga ni o cakava. Ia mo qarauna tu ga e veigauna me vinaka na nomu lewaeloma ena ka o cakava.—Wilika 1 Timoci 1:18, 19.
17. O na vukei ira vakacava na luvemu mera kua ni lomalomani ira nira raici ira eso tale na gone nira marautaka na veiolodei?
17 Na cava mo cakava mera kua kina ni lomalomani ira na luvemu nira sega ni vakaitavi ena veiolodei e veisaqasaqa kei na ka e tukuna na iVolatabu? E vakatau vakalevu qo ena veika o vakayacora ena veigauna tale eso ena loma ni yabaki. So na itubutubu e dau tiko eso na gauna mera soli iloloma kina vei ira na luvedra. Dua vei ira na iloloma talei o rawa ni solia vei ira na luvemu, ya nomu gauna kei na nomu veikauaitaki.
BULATAKA E VEISIGA NA SOKALOU DINA
18. Ena vukei iko vakacava na soqoni vaKarisito mo tutaka na sokalou dina?
18 Ke o via vakamarautaka na Kalou, e dodonu mo cata na sokalou lasu, mo qai tutaka na sokalou dina. Na cava ena okati Iperiu 10:24, 25) Na soqoni vakarisito e gauna marautaki, o na lai qaravi koya tale ga kina na Kalou ena kena ivakarau e vakadonuya. (Same 22:22; 122:1) Eda dau “veivakayaloqaqataki” vakamataveitacini ena soqoni va qori.—Roma 1:12.kina? E kaya na iVolatabu: “Meda dau veinanumi nida veivakauqeti ena loloma kei na caka vinaka, meda kua ni biuta na noda soqoni vata me vaka e nodra ivalavala eso, ia meda veivakayaloqaqataki, vakabibi nida raica ni sa voleka mai na siga.” (
19. Na cava e bibi kina mo tukuna na ka o sa vulica tiko ena iVolatabu?
19 Dua tale na sala o rawa ni tutaka kina na sokalou dina, ya nomu tukuna na veika o sa vulica mai na iVolatabu kei ira na iVakadinadina i Jiova. Levu era “rarawataka, era vutugutaka” na ka e yaco tu e vuravura nikua. (Isikeli 9:4) De dua o kila eso vei ira qo. Ena vinaka mo vakamacalataka vei ira na ka e yalataka tu na iVolatabu me baleta na veigauna se bera mai. Ni o soqoni tiko kei ira na lotu vaKarisito dina, o tukuna tale ga na veika dina mai na iVolatabu o sa vulica, o na vakila ni sa na seavu ga mai vakamalua na nomu taleitaka mo vakaitavi ena veika e vu mai ena lotu lasu. Kua ni guilecava ni o na marau, o na vakalougatataki tale ga ke o tutaka tiko ga na sokalou dina.—Malakai 3:10.
^ para. 9 Raica na iKuri ena tabana e 221-222.
^ para. 9 E digitaki tale ga na 25 ni Tiseba ena vuku ni dua na solevu e vakatokai na Saturnalia. Na solevu qo e vakananumi kina na nodra kalou ni teitei na kai Roma, qai dau vakayacori mai na ika17-24 ni Tiseba. E dau tiki ni solevu qo na kana magiti, marau, kei na soli iloloma.
^ para. 10 Raica na iKuri ena tabana e 222-223 ena rai ni lotu vaKarisito me baleta eso tale na olodei kilai levu.


text:
Epereli 17-23
JEREMAIA 25-28
Sere 73 kei na Masu
iTekivu ni iVakamacala (Me kua ni sivia na 3 na miniti)
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
“Mo Yaloqaqa me Vakataki Jeremaia”: (10 min.)
Jr 26:2-6—E tukuna vei Jeremaia o Jiova me vakaroti ira na lewenivanua (w09-E 1/12 24 ¶6)
Jr 26:8, 9, 12, 13—A sega ni rerevaki ira na kena meca o Jeremaia (jr 21 ¶13)
Jr 26:16, 24—E taqomaka o Jiova na nona parofita yaloqaqa (w09-E 1/12 25 ¶1)
-
Vakekeli ena Vosa ni Kalou: (8 min.)
Jr 27:2, 3—Na cava era gole kina e Jerusalemi na italai mai na so na matanitu, na cava e solia kina vei ira o Jeremaia na ivua? (jr 27 ¶21)
Jr 28:11—E vakatulewa vakavuku vakacava o Jeremaia ni tusaqati koya o Enanaia, na cava eda vulica kina? (jr 187-188 ¶11-12)
Na cava o vulica me baleti Jiova ena wili iVolatabu ni macawa qo?
Na cava eso tale na iyau vakayalo o raica ena wili iVolatabu ni macawa qo?
-
Wili iVolatabu: (Me kua ni sivia na 4 na miniti) Jr 27:12-22
GUMATUA ENA CAKACAKA VAKAITALATALA
NODA BULA VAKARISITO
“Veivakayaloqaqataki Noda Sere”: (15 min.) Vakaitavi na Vakarorogo. Saravi na vidio Na Sere e Uqeti Ira na Vesu Tu.
Vuli iVolatabu ni iVavakoso: (30 min.) kr wase 11 ¶9-21
Railesuvi na ka e vulici qai vakamacalataka vakalekaleka na ka ena vulici ena macawa tarava (3 min.)
Sere 31 kei na Masu


text:
Qarauna na Baca Nei Setani
NIRA vakarau takosova na Isireli na Uciwai na Joritani mera butuka na vanua e yalataka vei ira na Kalou, era gade mai eso na vulagi. Qo eso na yalewa era sega ni Isireli, era mai sureti ira na tagane ina dua na kanavata. E vaka me yaco donu mai na veisureti, ena so kina nodra itokani vou, era na danisi, marautaka tale ga na kakana. Na nodra ivakarau kei na ivalavala na yalewa qori e sega ni salavata kei na ka e vakaroti ira kina na Isireli na Lawa ni Kalou, ia de dua era nanuma eso na tagane ni Isireli: ‘E sega ni dua na kena ca. Keimami kila na ka e donu kei na ka e ca.’
Era beca na Isireli qori na Lawa ni Kalou ena rua na sala: Era cuva ina matakau, era veiyacovi tawadodonu tale ga. Era mate kina e vica vata na udolu nira talaidredre vua na Kalou. (Lako 20:4, 5, 14; Vkru. 13:6-9) Na cava e mosimosi kina qori? Ni sa voleka sara tu ga na Vanua Yalataki. Ke ra talairawarawa na vica vata na udolu qori ena Lawa ni Kalou, era na takosova na Joritani mera butuka na Vanua Yalataki.—Tiko 25:5, 9.
E vola na yapositolo o Paula na itukutuku qori: “Na ka kece e yacovi ira e ka ni vuli vei keda, e volai tale ga me ivakasala vei keda eda bula donuya na icavacava ni veika vakavuravura.” (1 Kor. 10:7-11) E macala ni marautaka o Setani nodra valavala ca bibi eso na Isireli, era sega kina ni butuka na Vanua Yalataki. E ka vakayalomatua gona meda vuli kina, ni vinakata tale ga o Setani meda kua ni butuka na vuravura vou e vakarautaka na Kalou!
BACA REREVAKI
E vinakata o Setani me rawai keda na lotu vaKarisito ni vakayagataka na baca e kila vinaka, e mana tale ga vei ira e levu. E rawai ira na Isireli ena veiyacovi tawadodonu. E se vakayagataka tiko ga na baca qori ena gauna qo. Dua na iwalewale mana eda na rawa ni bacani kina oya na iyaloyalo vakasisila.
Nikua, e rawa ni sara iyaloyalo vakasisila e dua ia era sega ni kila eso tale. Ena gauna sa oti, ena rairai gole ina valeniyaloyalo o koya e via sara iyaloyalo vakasisila, se volia mai na kena ivola. Ia e levu era sega ni via lako ena veivanua qori de dua era madualaka nira na laurai. Nikua, e rawa ni sara iyaloyalo vakasisila o koya e tiko na nona Internet e vanua ni cakacaka se motoka. Ena levu na vanua, e rawa ni saravi ga e vale.
Vakacava sa koya ga qori? Sa rawarawa ni saravi na iyaloyalo vakasisila ena talevoni se tablet. Levu era sarava qori nira taubale, vodo basi se sitima.
Sa veivakaleqai sara nikua na iyaloyalo vakasisila ni sa rawarawa na kena saravi, e sega ni kilai levu tale ga o cei e sarava tiko. Levu e vakaleqai kina na nodra vakawati, e ca na kedra irogorogo kei na nodra lewaeloma. Koya e ca sara ni vakaleqa na nodra veiwekani kei na Kalou. E macala gona ni veivakaleqai. Levu na gauna ena ora tu na lomadra. Ena rairai taura na gauna me oti kina, ia ena tu ga ena nodra vakasama na kena revurevu.
Meda kila tiko ni vakarautaka o Jiova na itataqomaki meda kua ni rawai ena baca nei Setani. Me taqomaki keda o Jiova, e bibi meda “vakarorogo vinaka” se talairawarawa vua. Qori na ka era sega ni cakava na tagane ni Isireli. (Lako 19:5) Meda kila tiko ni cata o Jiova na iyaloyalo vakasisila. Na vuna?
MO CATA NA KA E CATA O JIOVA
Vakasamataka mada qo: Na lawa ni Kalou vei ira na Isireli e duatani mai na nodra lawa na veimatanitu ena gauna ya. E vaka na bai me taqomaki ira na Isireli vei ira na veimatanitu voleka kei na nodra itovo vakasisila. (Vkru. 4:6-8) E matata ena lawa qori ni cata o Jiova na veiyacovi tawadodonu.
E cavuta o Jiova na nodra ivalavala Vunau 18:3, 25.vakasisila na veimatanitu voleka qai tukuna vei ira na Isireli: “Moni kua tale ga ni cakava na ka era dau cakava ena vanua o Kenani au kauti kemuni tiko kina. . . . Sa dukadukali gona na vanua, au na totogitaki ira na lewenivanua nira sa rui ca.” E vakasisilataka na Kalou savasava ni Isireli na nodra ivakarau ni bula na kai Kenani, e dukadukali tale ga na vanua era tiko kina.—
A totogitaki ira na kai Kenani o Jiova, ia era veiyacovi vakasisila tiko ga eso tale. Oti e sivia ni 1,500 na yabaki, e tukuna o Paula me baleti ira na veimatanitu era tiko kina na lotu vaKarisito, nira sa “sega tale ni qai kila na madua.” Oya na vuna “era soli ira kina ina ivalavala vakasisila mera vakaitavi ena ka kece e dukadukali ena levu ni nodra kocokoco.” (Efeso 4:17-19) E levu tale ga nikua era doudou mera caka ca. Meda qaqarauni gona na tamata i Jiova meda kua ni sarava na veika vakasisila ena vuravura qo.
Ni dua e sara iyaloyalo vakasisila e vakaraitaka ni beca na Kalou. A bulia na Kalou na tamata me ucui koya, me vakataki koya. E rawa gona nida kila na ka e donu kei na ka e ca. E vuku na Kalou ni vakarautaka na lawa me baleta na veiyacovi. E nona inaki me rau marautaka na veiwatini. (Vkte. 1:26-28; Vkai. 5:18, 19) Ia vakacava o ira na vakarautaka se uqeta na iyaloyalo vakasisila? Era beca sara ga na ivakatagedegede savasava ni Kalou. Kena ibalebale, o ira na uqeta na saravi ni iyaloyalo vakasisila era beci Jiova. Na Kalou ena lewai ira na vakarautaka se uqeta na iyaloyalo vakasisila.—Roma 1:24-27.
Vakacava o ira na nakita mera wilika se sarava na iyaloyalo vakasisila? Era na rairai nanuma eso ni sega ni ca. Ia era sa tokoni ira tiko na beca na ivakatagedegede i Jiova. De dua a sega ni nodra inaki qori ni se qai tekivu. Ia e vakamatatataka na iVolatabu ni dodonu meda cata na tamata i Jiova na iyaloyalo vakasisila. E veiuqeti na iVolatabu: “O kemuni na lomani Jiova, ni cata na ka ca.”—Same 97:10.
E ka ni sasaga qori vei ira mada ga na sega ni via raica na iyaloyalo vakasisila. Na Jere. 17:9) Ia e levu na lotu vaKarisito era sa biuta na iyaloyalo vakasisila. Ke o saga tiko mo biuta, ena uqeti iko na nodra ivakaraitaki. Raica mada na sala e yaga kina vei iko na Vosa ni Kalou.vuna? Nida tamata ivalavala ca, ena rairai vinakati meda valuta na gagadre ca. Kena ikuri, e rawa ni vakaisini keda na lomada meda kua ni muria na lawa ni Kalou. (
KUA NI VAKASAMATAKA TIKO GA NA KA CA
Me vaka sa cavuti oti, levu na Isireli era rawai ena gagadre ca era tini leqa kina. E rawa tale ga ni yaco qori nikua. E vakamacalataka na taci Jisu vakacabecabe o Jemesa na sala ena rawa ni vakaleqai kina e dua, e kaya : “E . . . bacani koya qai siwati koya na nona gagadre ca.” (Jeme. 1:14, 15) Ni sega ni qarauni na gagadre ca, ena rawa ni tini ena ivalavala ca. Koya gona meda cavuraka na vakanananu ca, meda kua ni vakasamataka tiko ga.
Ke o rawai ena vakanananu ca, mo cakava kina e dua na ka. E kaya o Jisu: “Ke vakatarabetaki iko gona na ligamu se yavamu, muduka laivi qai kolotaka tani. . . . Ke vakatarabetaki iko tale ga na matamu, leuta qai kolotaka tani.” (Maciu 18:8, 9) A sega ni tukuna tiko o Jisu meda vakamavoataka na yagoda. A vakayagataka na vosa vakatautauvata meda kila kina na cava e dau vakavuna na vakanananu ca da qai veisautaka. Eda na muria vakacava na ivakasala qori ena iyaloyalo vakasisila?
Ke basika na iyaloyalo vakasisila, kua ni kaya, ‘E sega ni dua na kena ca.’ Rai tani vakatotolo. Bokoca sara ga na tivi, kompiuta se talevoni. Vakasamataka e dua tale na ka e savasava. Ni o cakava qori o na lewa vinaka kina na nomu vakasama, o na sega ni rawai ena gagadre ca.
KE VAKASAMATAKI TALE
Vakacava ke o sa muduka na sara iyaloyalo vakasisila, ia o vakasamataka tale ena so na gauna? Na iyaloyalo vakasisila kei na kena vakanananu e rawa ni tu ga ena nonavakasama e dua ena dua na gauna balavu. Ena rawa ni vakasauri na kena vakasamataki. Ke yaco qori, de dua o na via cakava na ka dukadukali, me vaka na vakatavevele, se dua na ka e ca sara. Nanuma tiko ni rawa ni vakasauri nomu vakasamataka mai, mo kila gona na ka mo cakava.
Mo vakadeitaka mada ga mo vakasamataka na loma ni Kalou, mo cakava tale ga. Me vaka na yapositolo o Paula, e yalorawarawa ni “vakamalumalumutaka na [yagona] qai vakabobulataka.” (1 Kor. 9:27) Me kua ni lewai iko na gagadre ca. ‘Me veisautaki na nomu itovo ni vakavoui na nomu vakasama, mo vakadinata kina ni vinaka, e yaga, qai uasivi na loma ni Kalou.’ (Roma 12:2) Nanuma tiko: O na marau vakalevu ni o vakasamataka se cakava na ka e salavata kei na loma ni Kalou, o na rarawa ni o rawai ena gagadre ca.
O na marau vakalevu ni o vakasamataka se cakava na ka e salavata kei na loma ni Kalou, o na rarawa ni o rawai ena gagadre ca
Tovolea mo vulica eso na tikinivolatabu. Ni o vakasamataka na veika ca, saga mo vakasamataka na veitikinivolatabu qori. Qo e vica na kena ivakaraitaki: Same 119:37; Aisea 52:11; Maciu 5:28; Efeso 5:3; Kolosa 3:5; kei na 1 Cesalonaika 4:4-8. O na kila ena veitikinivolatabu qori na rai i Jiova me baleta na iyaloyalo vakasisila kei na ka mo cakava.
Na cava mo cakava ke dredre sara ga ena so na gauna mo valuta nomu via sarava se vakasamataka na veika ca? Mo muria vakavoleka na weniyava i Jisu, na noda iVakaraitaki. (1 Pita 2:21) Ni papitaiso oti, e temaki koya tiko ga o Setani. Na cava e cakava o Jisu? E sega ni soro. E vakayagataka na tikinivolatabu me vorati Setani kina. E kaya: “Lako tani, Setani!” e mani biuti koya na Tevoro. A sega ni soro o Jisu ni vorati koya, mo cakava tale ga qori. (Maciu 4:1-11) Ena saga tiko ga o Setani kei na nona vuravura mo vakasamataka na veika ca, ia mo kua ni soro. O rawa ni vorata na sara iyaloyalo vakasisila. Ena veivuke i Jiova, o na vorata na meca qori.
MASUTI JIOVA, TALAIRAWARAWA VUA
Mo masuti Jiova tiko ga me vukei iko. E kaya o Paula: “Moni kua ni lomaocaocataka e dua na ka, ia na ka kece me vakaraitaki vua na Kalou ena masu kei na kerekere salavata kei na vakavinavinaka, ena qai taqomaka na lomamuni kei na nomuni vakasama na vakacegu ni Kalou e uasivia na vakasama kece, ena vuku i Karisito Jisu.” (Fpai. 4:6, 7) Ena solia vei iko o Jiova na vakacegu mo vorata na ka ca. Ke o toro voleka vua “ena qai toro voleka mai” vei iko.—Jeme. 4:8.
Na itataqomaki vinaka duadua oya meda vaqaqacotaka na noda veiwekani kei na Turaga Cecere ni lomalagi kei na vuravura. E kaya o Jisu: “Sa lako tiko mai [o Setani] na turaga ni vuravura qo. E sega ni dua na nona kaukaua vei au.” (Joni 14:30) E kila vakacava qori o Jisu? A kaya ena dua na gauna: “E tiko vata kei au o koya e talai au mai, e sega ni biuti au taudua tu, niu dau cakava na ka e vinakata.” (Joni 8:29) Ni o cakava na ka ena marau kina o Jiova, ena sega tale ga ni biuti iko. Mo vorata na iyaloyalo vakasisila, ena sega kina ni kaukaua vei iko o Setani.


text:
WASE 3
Veitokani kei Ira na Lomana na Kalou
“O koya e vakailala kei ira na vuku ena vuku.”—VOSA VAKAIBALEBALE 13:20.
1-3. (a) Cava eda vulica ena Vosa Vakaibalebale 13:20? (b) Cava meda digia vinaka kina noda itokani?
O SA bau raica e dua na peipei me vakaraici nona itubutubu tiko? Ni bera mada ga ni vosa, sa katona tiko na ka e raica kei na ka e rogoca. Ni tubu cake, ena rawarawa nona vakatotomuri rau nona itubutubu. E sega gona ni ka ni vakacalaka ke dua na uabula e vakatotomuria na rai kei na nodra ivalavala na nona ilala.
2 Eda vulica ena Vosa Vakaibalebale 13:20: “O koya e vakailala kei ira na vuku ena vuku.” E okati ena noda “vakailala kei” na dua, oya na noda dau veimaliwai e veigauna. Eso tale na ka e gadrevi mai na nomu tiko vata ga kei ira. E tukuna e dua na vuku ni iVolatabu ni noda dau lako vata kei na dua e okati kina na noda lomani koya da qai dau veivolekati. Era dau vakamuai keda vakalevu o ira eda dau veimaliwai wasoma, vakabibi ke da veivolekati.
3 Era rawa ni uqeti keda na noda itokani ena ka vinaka se na ka ca. E tomana na Vosa Vakaibalebale 13:20: “O koya e veitokani kei ira na lialia ena tini ca.” Ena vosa vakaIperiu na “veitokani” e rawa ni kena ibalebale noda “veimaliwai” kei na dua. (Vosa Vakaibalebale 22:24; Dauveilewai 14:20) Na itokani era lomana na Kalou, era na uqeti keda meda yalodina tiko ga. Me rawa nida digia vinaka na noda itokani, dikeva mada na itokani e digia o Jiova.
NA ITOKANI NI KALOU
4. Na cava e ka dokai kina meda itokani ni Kalou? Cava e vakatokai Eparama kina o Jiova me “noqu itokani”?
4 O Jiova na Turaga Cecere ni lomalagi kei na vuravura, e vakatara meda nona itokani. Qo e dua dina na ka dokai. E dau digitaki ira vinaka sara ga na nona itokani o Jiova. E digi ira na lomani koya ra qai vakabauti koya. Vakasamataki Eparama mada. A vakarau tu me cakava na ka ena vuku ni Kalou. E vakaraitaka wasoma o Eparama nona yalodina qai talairawarawa. A yalorawarawa mada ga me cabori Aisake na luvena. E vakabauta o Eparama “ni rawa vua na Kalou me vakaturi koya mai na mate.” (Iperiu 11:17-19; Vakatekivu 22:1, 2, 9-13) E yalodina qai talairawarawa, mani vakatokai koya o Jiova me “noqu itokani.”—Aisea 41:8; Jemesa 2:21-23.
5. E raici ira vakacava na yalodina vua o Jiova?
5 O Jiova e mareqeti ira na nona itokani. Era kauaitaka vakalevu nodra yalodina vua. (Wilika 2 Samuela 22:26.) Era yalodina ra qai talairawarawa nira lomani koya. E tukuna na iVolatabu ni Kalou e “veitokani voleka kei ira na yalododonu,” o ira na talairawarawa vua. (Vosa Vakaibalebale 3:32) O Jiova e sureti ira na nona itokani mera nona vulagi dokai ena nona “valelaca.” E sureti ira mera sokaloutaki koya, e sega tale ga ni yalana nodra masu vua.—Same 15:1-5.
6. Eda na vakaraitaka vakacava nida lomani Jisu?
6 E tukuna o Jisu: “O koya e lomani au, ena muria na noqu vosa, ena lomani koya o Tamaqu.” (Joni 14:23) Meda nona itokani gona o Jiova, e vinakati tale ga meda lomani Jisu, meda cakava tale ga na ka e vakavulici keda kina. Me kena ivakaraitaki, eda talairawarawa vei Jisu nida muria na nona ivakaro meda vunautaka na itukutuku vinaka da qai veivakatisaipelitaki. (Maciu 28:19, 20; Joni 14:15, 21) Nida lomani Jisu, eda na “muria voleka na weniyavana.” (1 Pita 2:21) E marau o Jiova ni raica nida solia tiko noda vinaka taucoko meda vakatotomuri Luvena ena ka eda tukuna qai cakava.
7. Cava meda vakadeitaka kina nida veitokani kei ira na itokani i Jiova?
7 O ira na itokani i Jiova era yalodina, talairawarawa, era lomani Luvena tale ga. Vakacava eda na digia tale ga na itokani me vakataki Jiova? Ke ra vakatotomuri Jisu na nomu itokani, ra qai ogaoga ena veivakavulici me baleta na Matanitu ni Kalou, era na rawa ni vukei iko mo tamata vinaka cake qai yalodina tiko ga vei Jiova.
VULI ENA IVAKARAITAKI VAKAIVOLATABU
8. Cava o taleitaka ena nodrau veitokani o Ruci kei Neomai?
8 Eda rawa ni wilika ena iVolatabu e levu na veitokani me vakataki Ruci kei na vugona o Neomai. Ruci 1:14, 16) Dua na ka nona lomani Neomai o Ruci. Ni rau sa yaco e Isireli, e cakacaka vakaukaua o Ruci me tokoni nona itokani. E lomani Ruci tale ga vakalevu o Neomai, qai vinaka na ivakasala e solia vua. E vakarorogo o Ruci, rau lai tini vakalougatataki kina vakalevu.—Ruci 3:6.Erau cavutu mai na duidui vanua, e duidui tale ga na nodrau isususu, qai qase sara o Neomai vei Ruci. Ia erau veitokani voleka ni rau lomani Jiova ruarua. Ni sa via biubiu mai na vanua o Moapi o Neomai me lesu e Isireli, “o Ruci e kabiti koya tiko ga.” E tukuna vei Neomai: “Na kainomu era na kainoqu, na nomu Kalou ena noqu Kalou.” (
9. Cava o qoroya me baleta nodrau veitokani o Tevita kei Jonacani?
9 E dua tale na ivakaraitaki vinaka o Tevita kei Jonacani, erau yalodina tale ga na qaravi Jiova. E qase cake ena 30 na yabaki o Jonacani vei Tevita qai dodonu me tui tarava kei Isireli. (1 Samuela 17:33; 31:2; 2 Samuela 5:4) Ni rogoca ni sa digitaki Tevita o Jiova me tui, a sega ni vuvu o Jonacani se me qati Tevita. E tokoni koya ga. Me kena ivakaraitaki, ni sa rivarivabitaki tiko na bula i Tevita, a vukei koya o Jonacani me “nuitaka na kaukaua i Jiova.” A bolemate sara ga ena vuku i Tevita. (1 Samuela 23:16, 17) E itokani yalodina tale ga o Tevita. A yalataka me raici ratou na vuvale i Jonacani, qai dina ena yalayala qori ena gauna mada ga sa mate kina o Jonacani.—1 Samuela 18:1; 20:15-17, 30-34; 2 Samuela 9:1-7.
10. Cava o vulica me baleta na veitokani ena nodratou ivakaraitaki na tolu na Iperiu?
11. Eda kila vakacava ni rau veitokani vinaka o Paula kei Timoci?
11 Ni mai kila o Paula na cauravou o Timoci, e raica rawa nona lomani Jiova, e kauaitaka dina tale ga na ivavakoso. Mani vakavulici Timoci me vukei ira na mataveitacini ena levu na vanua. (Cakacaka 16:1-8; 17:10-14) Nona cakacaka vagumatua o Timoci e kaya kina o Paula: “[E] tokoni au ena vakatetei ni itukutuku vinaka.” E kila o Paula ni na ‘qaravi ira vinaka’ na mataveitacini o Timoci. Ni rau veitomani ena gumatua ni qaravi Jiova, rau mani veitokani vinaka sara.—Filipai 2:20-22; 1 Korinica 4:17.
DIGIA NOMU ITOKANI
12, 13. (a) Cava meda digia vinaka kina noda itokani ena ivavakoso mada ga? (b) Cava e veivakasalataki kina na yapositolo o Paula ena 1 Korinica 15:33?
12 Ena loma ni ivavakoso, eda rawa ni vuli vei Roma 1:11, 12.) Ia e bibi meda qarauna na itokani eda digia ena ivavakoso. E duidui na vanua era cavutu mai kina na mataveitacini kei na nodra isususu. So era se qai ka vou, so tale sa dede nodra qaravi Jiova voli mai. Vaka ga na gauna e taura me dreu e dua na vuata, ena taura tale ga na gauna me qai vinaka noda veiwekani kei Jiova. Vinakati gona meda vosovoso da qai veilomani, meda digia vakayalomatua tale ga na noda itokani.—Roma 14:1; 15:1; Iperiu 5:12–6:3.ira na tacida, da qai veivukei meda yalodina tiko ga. (Wilika
13 Eso na gauna ena yaco na ituvaki leqataki ena ivavakoso, ena vinakati kina vakalevu na qaqarauni. De cakava tiko e dua na tacida na ka e vakacala na iVolatabu se vosa kudrukudru me lai vakaleqa na ivavakoso. Meda kua ni kurabui kina, ni dau yaco tale ga na leqa ena ivavakoso ena imatai ni senitiuri. E vakaroti ira kina na lotu vaKarisito ena gauna ya na yapositolo o Paula ni kaya: “Ni kua ni vakaisini kemuni. Na ilala ca e vakacacana na itovo vinaka.” (1 Korinica 15:12, 33) A vakasalataki Timoci tale ga o Paula me qarauna vinaka nona digia na nona itokani. Meda cakava tale ga qori nikua.—Wilika 2 Timoci 2:20-22.
14. E rawa ni tara vakacava noda veiwekani kei Jiova na itokani eda digia?
14 Meda karona na noda veiwekani kei Jiova. Qo na ka talei duadua meda taukena. Meda kua gona ni vakailala kei na dua ena vakaluluqataka noda vakabauta qai vakaleqa noda veiwekani kei Jiova. Me vaka ga noda sega ni namaka me savasava na ligada nida sava kuro, eda na sega tale ga ni namaka me vinaka tu ga noda itovo nida vakailala ca. E bibi kina meda qarauna vinaka sara na ilala eda digia.—1 Korinica 5:6; 2 Cesalonaika 3:6, 7, 14.
15. Cava o rawa ni cakava mo vakailala vinaka kina ena ivavakoso?
15 O rawa ni kunei ira na lomani Jiova dina ena ivavakoso. Era rawa ni nomu itokani voleka. (Same ) Kua ni qarai ira ga oni itabavata se tautauvata nomuni isususu. Nanuma tiko ni qase sara vei Tevita o Jonacani, qai gone sara vei Neomai o Ruci. E vinaka meda muria na ivakasala vakaivolatabu e kaya: “Moni lomasavu.” ( 133:12 Korinica 6:13; wilika 1 Pita 2:17.) Na levu ga ni nomu vakatotomuri Jiova, levu tale ga era na vinakata mera nomu itokani.
NI BASIKA NA LEQA
16, 17. Ke dua ena ivavakoso e vakacudrui keda, cava meda kua ni cakava?
16 Ena vuvale kece e duidui na itovo, ivakarau ni rai, kei na noda dau cakava na ka. E dina tale ga qori ena ivavakoso. E marautaki kina na bula, eda rawa tale ga ni vulica e levu na ka. Ia so na gauna na duidui qori e dau vakavuna me cala noda raici ira na tacida, da qai sega ni taleitaki ira. So na gauna eda na vakacudrui se mosimosi na ka e caka vei keda. (Vosa Vakaibalebale 12:18) Vakacava eda na yalolailai kina, se meda biuta na ivavakoso?
17 Sega. Ke dua mada ga e vakararawataki keda, eda na sega ni biuta na ivavakoso. E sega ni vakacudrui keda o Jiova. E solia na bula, kei na veika tale eso. E dodonu meda lomani koya da qai yalodina vua. (Vakatakila 4:11) E isolisoli i Jiova na ivavakoso me vukei keda me dei tiko ga na noda vakabauta. (Iperiu 13:17) Eda na sega ni cata na nona iloloma baleta ga ni dua e vakararawataki keda.—Wilika Same 119:165.
18. (a) Na cava ena vukei keda meda veiyaloni kei ira na tacida? (b) Na cava meda veivosoti kina?
Vosa Vakaibalebale 17:9; 1 Pita 4:8) Eda dau cala kece, na loloma ga ena vukei keda meda ‘dau veivosoti vakarawarawa.’ (Kolosa 3:13) Ena uqeti keda na loloma meda kua ni vakalevutaka na noda duidui lalai. Ia so na gauna e dau dredre dina meda guilecava nona vakacudrui keda e dua. Dau rawarawa meda cudru da qai katona tiko ga na ca. Nida cakava qori, eda na sega ni marau da qai lomaca. Ia nida vosoti koya e vakacudrui keda, e rawa ni vakacegu noda vakasama, na duavata na ivavakoso, qai bibi sara noda veiwekani vinaka kei Jiova.—Maciu 6:14, 15; Luke 17:3, 4; Roma 14:19.18 Eda lomani ira na tacida, eda vinakata tale ga meda veiyaloni. E sega ni namaka o Jiova meda uasivi, me va tale ga qori noda rai. (
NI DUA E VAKASIVOI
19. Gauna cava meda kua ni veimaliwai kina kei na dua ena ivavakoso?
19 Ni vakilai na loloma ena vuvale, era na dui cakava na nodra itavi mera mamarau kina. Ia vakasamataka mada ke veivorati e dua na lewenivuvale. Eratou na sasaga na vo ni vuvale me ratou vukei koya, e sega ga ni ciqoma. De vakatulewataka se tukuna vua o ulunivuvale me sa biubiu. Qori tale ga na ka e rawa ni yaco ena ivavakoso. De digia e dua ena ivavakoso me cakava tiko ga na ka e vakacudrui Jiova qai vakaleqa na ivavakoso. E sega ni ciqoma na veivuke, na ka tale ga 1 Korinica 5:11-13; 2 Joni 9-11) Ena dau dredre me muri qori vakabibi ke noda itokani se noda lewenivuvale. Ena ituvaki va qori e dodonu me dei tiko ga noda yalodina vei Jiova, sega ni dua tale.—Raica na iKuri ni iVakamacala 8.e cakava e vakaraitaka ni sa sega tale ni via lewena na ivavakoso. De digia ga o koya me biuta na ivavakoso, se vakasivoi. Ke yaco qori, e vakamatatataka na iVolatabu ni dodonu meda “kua ni vakailala” kei koya. (Wilika
20, 21. (a) Na sala cava e ituvatuva vakayalololoma kina na veivakasivoi? (b) Na cava e bibi kina meda digia vinaka noda itokani?
20 E ituvatuva vakayalololoma i Jiova na veivakasivoi. Qo e taqomaka na ivavakoso mai na nodra veivakamuai na sega ni kauaitaka na ivakatagedegede i Jiova. (1 Korinica 5:7; Iperiu 12:15, 16) E vukei keda meda lomani Jiova, nona ivakatagedegede cecere, kei na yacana tabu. (1 Pita 1:15, 16) Na ituvatuva tale ga ni veivakasivoi e ivakaraitaki ni loloma vei koya e sa sega tale ni lewena na ivavakoso. Na veivakadodonutaki va qo, ena rawa ni vukei koya me liaca na cala ni ka e cakava, qai uqeti koya me veisau. Levu era vakasivoi era sa qaravi Jiova tale, ra qai ciqomi ena ivavakoso.—Iperiu 12:11.
21 Se mani cava e yaco, e dau tarai keda na ka era cakava na noda itokani. E bibi gona meda digidigi vinaka sara. Ke da lomani ira na lomani Jiova, era na vukei keda meda yalodina tiko ga me tawamudu.


text:
Na Cava e Kaya na iVolatabu me Baleta na Vakamai ni Yagodra na Mate?
Kena isau vakaivolatabu
E sega na idusidusi matata vakaivolatabu ena kena vakamai na yagodra na mate. E sega tale ga ni dua na ivakaro me baleta na bulu se vakamai ni yagodra na mate.
Ia e volatukutukutaka ga na iVolatabu nodra buluti ira na mate na dauveiqaravi yalodina ni Kalou. Kena ivakaraitaki, dua na ka nona sasaga o Eparama me vakarautaka e dua na vanua vinaka me bulu kina o Sera na watina.—Vakatekivu 23:2-20; 49:29-32.
E vakamacalataki tale ga ena iVolatabu nodra vakama na yago mate o ira na tamata yalodina. Kena ivakaraitaki, ratou vakamatei ena ivalu o Tui Saula kei ratou na tolu na luvena tagane, mani biu tu ga na yagodratou ena nodra vanua na meca, qai sega ni maroroi vinaka. Nira rogoca qori na dauvala yalodina ni Isireli, era lai kauta na yago i Saula kei na yagodratou na luvena, mera vakama qai buluta. (1 Samuela 31:8-13) E kaya na iVolatabu ni donu na sala era maroroya kina na yagodratou o Tui Saula kei ratou na luvena.—2 Samuela 2:4-6.
Rai cala me baleta na vakamai ni yagodra na mate
Rai cala: Na vakamai ni yagodra na mate e vakaraitaka ni sega ni dokai na yagodra.
Ka dina: E kaya na iVolatabu nira na suka tale mera kuvuniqele na mate, qori sara ga na ka e yaco ni sa vuca na yago mate. (Vakatekivu 3:19) Na vakamai ni yagodra na mate e totolo kina me dravusa se kuvuniqele.
Rai cala: Ena gauna vakaivolatabu nira mate o ira era vakalecalecava na Kalou era na vakamai.
Ka dina: Eso era tawayalodina e vakamai na yagodra nira mate, me vakataki Ekani kei na nona vuvale. (Josua 7:25) Ia e dau yaco vakavudua qori. (Vakarua 21:22, 23) Me vaka eda sa raica mai, e vakamai tale ga na yagodra mate eso era yalodina me vakataki Jonacani na luvei Tui Saula.
Rai cala: Ena sega ni veivakaturi na Kalou ni vakamai na yago mate.
Ka dina: Me baleta nodra vakaturi na mate, e sega ni dua na ka vua na Kalou ke bulu na yago, vakamai, yali e wasawasa, se kania na manumanu kila. (Vakatakila 20:13) Na Kalou Kaukaua Duadua e rawa ni bulia vou tale e dua sa mate.—1 Korinica 15:35, 38.


text:
NODA BULA VAKARISITO
“E Vakavinavinakataka Sara ga na Kalou [o Paula], e Vakayaloqaqataki Tale Ga”
Nira rogoca na lewe ni ivavakoso e Roma ni sa lako tiko yani o Paula, era mani lakova eso na mataveitacini e rauta ni 64 na kilomita mera tavaki koya. E uqeti Paula vakacava na nodra loloma? “Ni raici ira o Paula, e vakavinavinakataka sara ga na Kalou, e vakayaloqaqataki tale ga.” (Cak 28:15) E kilai o Paula ni dau vakayaloqaqataki ira na ivavakoso e sikova, ia qo ni vesu tiko, era vakayaloqaqataki koya na mataveitacini.—2Ko 13:10.
Nikua era veisiko na ivakatawa ni tabacakacaka ena ivavakoso mera vakayaloqaqataki ira na mataveitacini. Me vakataki keda ga, ena so na gauna era dau oca, nuiqawaqawa, ra yalolailai tale ga. Ni veisiko tale yani kei watina, o na uqeti rau vakacava me rau yaloqaqa me rawa nida “veivakayaloqaqataki”?—Rom 1:11, 12.
-
Tokona na cakacaka vakavunau. E vakayaloqaqataki na ivakatawa ni tabacakacaka nira vakuai ira na dautukutuku me yaga vei ira na macawa lavotaki ni veisiko. (1Ce 1:2, 3; 2:20) Vakacava mo painia veivuke ena vula e veisiko mai kina? O rawa ni kerea mo cakacaka vata kei koya se o watina ena cakacaka vakaitalatala, se drau veitomani ena caka vuli iVolatabu? Rau na marautaka me rau cakacaka vata kei ira na dautukutuku kece, wili kina o ira na ka vou se o ira na sega ni maqosa ena cakacaka vakaitalatala.
-
Dau veikauaitaki. Vakacava o rawa ni veivakaicilitaki se veivakani? Qo e ivakaraitaki ni noda lomani rau. Rau na sega ni namaka vakasivia na ka.—Lu 10:38-42.
-
Rogoca nona veidusimaki kei na ivakasala qai muria. Ena vukei keda vakayalololoma na ivakatawa ni tabacakacaka ena ka meda vakavinakataka ena noda qaravi Jiova. Ena so na gauna, ena veivakasalataki vakadodonu. (1Ko 5:1-5) Ena marau nida talairawarawa da qai vakamalumalumu.—Ipe 13:17.
-
Vakaraitaka nomu vakavinavinaka. Tukuna vua na ivakatawa ni tabacakacaka kei watina na kena yaga vei iko na nodrau gugumatua. O rawa ni tukuna sara ga se volavola.—Kol 3:15.


text:
Taro na Dauwiliwili
O cei o ira na Daucakavinaka e cavuta o Jisu ena bogi ni bera ni mate, na cava era kacivi kina ena icavuti ya?
Ena yakavi ni bera ni mate o Jisu, e vakasalataki ratou na yapositolo me ratou kua ni vaqara itutu ena kedra maliwa na tacidratou. E tukuna: “Era dau vakacolasau na tui ni veimatanitu, era vakatokai tale ga mera Daucakavinaka o ira na lewai ira na veimatanitu. Mo dou kua ni va ya o kemudou.”—Luke 22:25, 26.
O cei o ira na Daucakavinaka e cavuta o Jisu? E laurai ena ilavo, ceuceu, kei na so tale na volavola ni dau kena ivakarau vei ira e Kirisi kei Roma mera rokovi ira na tagane se iliuliu ena icavuti Euergetes, se Daucakavinaka. Era rokovi na tagane qori nira vakaitavi ena so na veiqaravi e yaga raraba.
Levu na tui era cavuti mera Daucakavinaka. Me vakataki Ptolemy III Euergetes na iliuliu e Ijipita (rauta na 247-222 B.G.V.) kei Ptolemy VIII Euergetes II (rauta na 147-117 B.G.V.). E cavuti tale ga qori vei rau na iliuliu e Roma o Sisa Julius (48-44 B.G.V.) kei Akusito (31 B.G.V.–14 G.V.), vaka kina o Eroti na Ka Levu, na tui Jutia. E rairai cavuti qori vei Eroti ni volia na witi mera vakacegui kina na nona tamata ena gauna ni dausiga, e vakarautaka tale ga na nodra isulu na dravudravua.
E kaya e dua na dauvakadidike ni iVolatabu ni Jamani o Adolf Deissmann, ni sa vakayagataki vakalevu na icavuti na Daucakavinaka. E kaya: “E rawarawa sara meda kumuna totolo mai na ka e ceuti, e sivia ni duanadrau na vanua [e vakayagataki kina na icavuti qo].”
Na cava gona e vakaibalebaletaka o Jisu ni tukuna vei ratou na nona tisaipeli: “Mo dou kua ni va ya o kemudou”? Vakacava e tukuna me ratou kua ni kauaitaki ira na lewenivanua, ya me ratou kua ni kauaitaka na ka era gadreva? Sega. E kauaitaka o Jisu na inaki ni lomasavu.
Ena gauna i Jisu, era dau saga na vutuniyau me vinaka na kedra irogorogo nira vakailavotaka eso na vakatasuasua kei na qito ena vanua ni sarasara, tara valenisoro se caka raraniqito, kei na so tale na sasaga va qori. E nodra inaki mera vakacerecerei, rogo, se mera digitaki kina. E cavuti ena dua na ivola: “Era dau lomasavu dina, ia era cakava qori nira nanumi ira ga ena veika vakapolitiki.” E tukuna o Jisu mera kua ni muria na nona imuri na rai kei na yalo qori.
Oti tale e vica na yabaki, e vakabibitaka na yapositolo o Paula me donu na inaki ni noda lomasavu. E vola vei ira na mataveitacini e Korinica: “Me cakava na tamata yadua na ka e vakadeitaka e lomana, me kua ni cakava ena voraki se vuturi, baleta na Kalou e taleitaki koya e soli ka ena marau.”—2 Kor. 9:7.


text:
Python
Na Python e vakayagataki kina na vosa ni parokaramu, torocake, ka vakaumauma, a bulia o Guido van Rosum, na kena imatai ka sa mai vagalalataki ena 1991. E rawa ni laurai me dua na LISP vakavinakataki cake. Na inaki nei Python filosofi e vakamatatataka na wiliki ni bakodi kei na kena duadua syntax. Python vakatara na developers me vakaraitaki kina na vakasama e lailai mai na kena e C++ se Java. Kevaka e lailai se levu na ivosavosa, ena tovolea na vosa me vakadeitaki kina na ituvatuva ni parokaramu.


text:
World
Page: 7
Laurai ni levu era sega ni tiko rawa mai na veimatanitu ena Pasivika ena i matai ni siga ni bose ni Pacific Islands Forum ka vakayacori e Suva ena mataka ni kua. Photocredit: RNZ / Anneke Smith Namaki me rau na qai yaco tiko mai na Paraiminisita mai Ositerelia kei Papua Niukini ena yakavi ni […]
Namaki mena siviti China o Idia ena wiliwili levu duadua ni lewenivanua ena noda vuravura ena yabaki vou ena 1.4 na bilioni na tamata tabu saka yani ka ratou vakaraitaka na UN. E sega ni dau vaka tu oqo ena gauna mai sa oti. Laurai tiko edua na vakadidike mai na yabaki 1950 e ya […]
Lewe 15 na lewenivanua era mai leqa ena dua na vei vanavanai mai Orlando East tavern ena mataka ni Sigatabu. Era sega vakadua ni vakabauta ena i vukivuki nei koya na turaga ka veivana ena gauna e sobu mai kina ena nona motoka ka sega ni dua nai vakatakilakila ni loma ca kei na veivana […]
E davo bibi tiko e valenibula mai Nara mai Javani na Prime Minister e liu mai kea,o Shinzo Abe ena nona a lauvana ena mataka ni siga nanoa.E veivakadeitakai na Prime Minister mai Javani o Fumio Kishida nia lauvana na domona kei na saresarena. Ni da sarava na kena i yaloyalo,e rawa ni da rogoca […]
Namaki me rau na vakaitavi ena mata timi ni All Blacks o Dalton Papali kei Folau Fakatava. Sega ni vakaitavi o Sam ka vakavuna me lesu mai enai tutu ni loka o Scott Barrett . Dalton Papalii ena daramaka tiko na siqeleti naba 6 . Na halfback ni mata timi ni Highlanders o Folau Fakatava […]
Sogo na clinic ni vakalutu ‘abortion’ ena kena sa vakaukauwa taki na vakatatabu ena state levu o Mississippi Vakadeitaka na i tukutuku oqo na Jackson Women’s Health Organization, ka lewe ni sasaga ena mataveilewai levu na US Supreme Court ena kena davo na lewa oqo ka me vakamuri. Ena siga Vukelulu e tukuni ni ra […]
Era sota na iyaraqele ni tabana ni veitaqomaki se na ‘security services’ ni matanitu e rua – Amerika kei Peritania , ena kena veitalanaoataki na i naki se na bukivere e rau raica tiko mai na matanitu o Jaina. MI5 head Ken McCallum (mawi) kei na FBI director Christopher Wray (matau) Vakaraitaka tiko na dairekita […]
Ena veiyabaki kece me dau vakilai na taubi ni uca ena koro levu o Mumbai e Idia kei na veivanua voleka ka laki vakavuleqa ena nodra bula e milioni vaka milioni na lewenivanua . Sa solia nai vakaro na tabana ni draki ni na vakilai na uca bi ena loma ni lima na siga veitaravi […]
E ra vakaraitaki kudru tiko na lewe ni vanua mai Sri Lanka ena vica na siga sa oti ena vuku ni kena sa toso cake tiko ga nai sau bula ka sa vakilai sara vakalevu na kena dredre. Na vakaraitaki kudru oqo,e ra tayabe kina ka ra gadreva me vakadodonu saraga ena nona i itikotiko […]
Mai leqa e dua na turaga ka udolu era sa mai toki taki ena waluvu kei na tau bi ni uca e yaco tiko mai Sydney , Ositerelia. Sogo na gaunisala kei na nodra sa vakaroti na lewenivanua me ra kakua ni takosova na vanua luvu. Ena vanua vata talega ga qo ra mai leqa […]


text:
Joni
Chapter 20
Ena i matai ni siga ni macawa, sa lako mai ki na i bulubulu vakamataka lailai o Meri Makitalena, ka sa raica na i sogo vatu ni bulubulu sa vakaqiqici tani tu.
2 Sa cici sara mai vei Saimoni Pita kei iratou tale na vo ni tisaipeli sa dau lomana vakalevu o Jisu ka tukuna vei iratou, "Era sa kauta na yago ni Turaga mai na i bulubulu, sa sega ga ni kilai se ra sa biuta ki vei."
3 E ratou sa lako mai ki tuba o Pita kei ira na vo ni tisaipeli ka ra sa lako ki nai bulubulu.
4 E ratou sa veitau cici yani ki na i bulubulu ka sa bera tale o Pita ni ra sa liu na kena vo.
5 E dua sa vakalakala sobu ka iro yani, sa raica ga na i sulu sa sole kina o Jisu, e dina ga ni sega ni curu yani ki loma sara.
6 Sa muri Koya sara yani o Pita ka yaco ki na i bulubulu, sa raica talega na i sulu ni sa lutu tu.
7 Nai tavoi sa vesu tiko kina na uluna, sa lobi tani tiko ga mai na i sulu ka solegi kina.
8 O koya na tisaipeli ka dua, o koya a liu yani, sa curu sara ki loma ka raica ka vakabauta.
9 E se bera tiko ni kila nai Vola Tabu o ira oqo, ni sa mate o Jisu ka sa na tucake tale mai na mate.
10 Era sa dui lako tale ki nona vale na tisaipeli.
11 Sa tucake tu ga ena taudaku ni bulubulu o Meri ka tagi tiko. Ni sa tagi tiko, sa iro yani ki loma ni bulubulu.
12 Sa raica e rua na Agilosi vakaisulu vulavula, ni rau sa dabe tiko, e dua ena uluna ka dua e yavana ena vanua sa vakadavori tiko kina o Koya.
13 E rau sa tukuna yani vua na yalewa, "Na cava o sa tagi kina?" Sa tukuna sara vei rau, "Era sa kauta tani na Noqu Turaga ka'u sa sega ni kila se ra sa laki biuta ki vei?"
14 Ni sa tukuna tiko na veika oqo, sa vuki sara ka raici Jisu ni sa wavutu, ka sa sega ni kila ni sai Jisu o ya.
15 Sa tukuna vua o Jisu, "Yalewa na cava o sa tagi tiko kina, o cei o sa vakasaqara?" Sa nanuma tiko ga o Koya ni sa dua beka ga na tamata sa dau raica na were – sa tukuna sara yani, "Kemuni, kevaka o ni sa kauti Koya tani yani, mo ni tukuna mai se o ni sa biuti Koya e vei, me'u lako ka kauti Koya tani mai.
16 Sa vosa mai o Jisu, "Meri," sa vuki mai o koya ka tukuna, "Raponai" (kenai balebale "qasenivuli")
17 Sa tukuna vua o Jisu, "Kua ni tarai Au mai baleta Ni'u se bera ni lako cake vei Tamaqu, lako ki vei ira na taciqu ka tukuna vei ira. Ni Au sa lako cake vei Tamaqu, na Tamamudou talega, Na Noqu Kalou na nomudou Kalou talega.
18 Sa lako mai o Meri Makitalena ka tukuna vei ira na tisaipeli ni sa raica na Turaga, ka sa tukuna talega na veika oqo vei koya.
19 Ena siga tikoga o ya, ni sa karobo mai, ni sai matai ni siga ni macawa ni sa sogo tu na katuba ena vanua era sa soqoni kina na tisaipeli – ni ra sa rerevaki ira tiko na Jiu, sa basika mai o Jisu ka tu ena kedra maliwa ka tukuna vei ira, "Me tiko vata kei kemudou na vakacegu."
20 Ni sa tukuna oti na veika oqo, sa qai vakaraitaka vei ira na Ligana kei na Nona sarisari. Era sa marau ni ra sa raica na nodra turaga.
21 Sa tukuna tale vei ira o Jisu, "Me tiko kei kemudou na vakacegu, me vaka sa talai Au mai o Tamaqu, Au sa talai kemudou vakakina."
22 Ni sa tukuna oti na veika oqo, sa ceguvi iratou ka tukuna vei iratou, "Dou ciqoma na Yalo Tabu."
23 "Kevaka dou sa vosota na nodra i valavala ca na tamata, era na vosoti; kevaka dou sa sega ni vosota, era na sega ni vosoti."
24 O Tomasi na yacana talega o Titimo e dua vei iratou na tinikarua sa sega ni tiko vata kei ira ni lako mai o Jisu.
25 Era sa tukuna vua na vo tale ni tisaipeli "Keitou sa raica na Turaga." Sa tukuna mai o Tomasi, "Vakavo kevaka au na raica sara na ligana kei na mawe ni i vako ka tara sara na kena mawe kei na sarisarina talega, au na qai vakabauta."
26 Ni sa oti e walu na siga, era sa tiko vata tale na tisaipeli, sa tiko talega vata kei ira o Tomasi. Sa basika e loma ni vale o Jisu ni sogo tu na katuba, ka tucake tu ena kedra maliwa ka tukuna yani, "Me tiko vei kemudou na vakacegu."
27 Sa qai tukuna vei Tomasi, "Tara mai oqo ka raica na ligaqu; ka tara tale mai oqo, ka biuta sara mai e yasaqu. Mo kua ni tamata sega vakabauta, mo vakabauta ga."
28 Sa sauma o Tomasi, "Noqu turaga na noqu Kalou."
29 Sa qai tukuna vua o Jisu, "Tomasi baleta ni o sa raici Au, o sa vakabauti Au kina. Sa kalouvinaka o ira sa sega ni raica ka vakabauta ga."
30 Sa cakava vakaidina o Jisu e levu na veika mana ka veivakurabuitaki ena matadratou na Nona tisaipeli sa sega ni volai eke.
31 Sa volai ga oqo mo ni vakabauti Jisu Karisito na Luve ni Kalou. Ni vakabauta o ni sa na bula kina ena Yacana.


text: 2 Ia raveitacini, ena ka e vauca nona sa tiko na noda Turaga o Jisu Karisito+ kei na noda kumuni vata vua,+ keitou kerei kemuni2 me kua ni vakasesei vakatotolo na nomuni vakasama, me kua tale ga ni vakataqayataki kemuni e dua na itukutuku e nanumi ni vu vakalou+ se itukutuku se ivola e nanumi ni neitou, e tukuni kina ni sa yaco mai na siga i Jiova.*+3 Me kua ni dua e vakacalai kemuni ena dua na ka, ni na yaco mada e liu na vukitani+ kei na nona vakatakilai na daucaka ca,+ na luve ni rusa,+ sa na qai yaco mai na siga qori.4 E dau veisaqa o koya, e dau vakalevulevui koya vei ira kece era vakatokai mera kalou se ka era sokaloutaki,* me lai dabe toka kina ena valenisoro ni Kalou me vakaraitaki koya e matanalevu ni dua tale ga na kalou.5 Oni sa guilecava ni ka kece qo au dau tukuna vei kemuni nida se tiko vata voli?6 Oni sa qai kila qo na ka e veitarovi tiko, ni na vakatakilai o koya ena nona gauna lokuci.7 Sa dina, e sa cakacaka lo tiko mai na daucaka ca qo,+ me yacova ni sa kau laivi o koya e veitarovi tiko ena gauna qo.8 Oti sa na qai vakatakilai mai na daucaka ca, ena vakarusai koya qori na Turaga o Jisu ena icegu ni gusuna+ ena gauna e vakatakilai+ kina ni sa tiko, ena vakawabokotaki koya tale ga.9 Ia na nona tiko na daucaka ca e tokoni koya kina o Setani,+ e vakayacora rawa na veimataqali cakacaka veivakurabuitaki, na ivakatakilakila lasu kei na cakamana+10 ni vakayagataka na ka tawadodonu kece me vakacalai+ ira na vakarau vakarusai, me kedra itotogi ena nodra sega ni galeleta na ka dina e rawa nira vakabulai kina.11 Oya na vuna e vakalaiva kina na Kalou me cakacaka i lomadra na rai cala mera vakabauta kina na ka lasu,+12 era na qai lewai kece nira sega ni vakabauta na ka dina, e vinaka cake ga vei ira na ka e sega ni dodonu.13 Ia e dodonu me keitou vakavinavinaka tiko ga vua na Kalou ena vukumuni raveitacini, o kemuni e lomani kemuni o Jiova,* ni digitaki kemuni na Kalou mai na ivakatekivu+ moni vakabulai ena nona vakasavasavataki kemuni+ ena yalo tabu vaka tale ga kina na nomuni vakabauta na ka dina.14 Qori sara ga na inaki e kacivi kemuni kina ena itukutuku vinaka keitou tukuna, moni taukena na lagilagi ni noda Turaga o Jisu Karisito.+15 O koya gona raveitacini, moni tudei,+ ni taura matua na ivakarau oni vakavulici kina,+ se mani cavuti se keitou vola yani.16 Kena ikuri, na noda Turaga o Jisu Karisito kei na Kalou na Tamada, o koya e lomani keda,+ e dau vakacegui keda me tawamudu, e vakarautaka vei keda na inuinui+ ena vuku ni loloma soli wale,17 me vakaceguya mada ga na lomamuni, me vakataudeitaki* kemuni tale ga ena cakacaka vinaka kece kei na vosa.


text:
Vakayago iyaya
E iyaya na ka e vakaraitaki tiko kina e dua na ka e tukuni tiko ena dua na iyalayala contiguous e tolu na vanua na. Na iyalayala e dodonu me vakamacalataki ka kilai ena iyau ni itukutuku. Sa rawa me veisau na iyalayala ena kena gauna donu. Na iyalayala e vaka na kena e laurai se na kena e tu ena dela ni iyaya. Na ka e yaco ena kena ivakarau e uqeti (ki na dua na ivakatagedegede levu se lailai) me tosoi ki na dua na ivakaraitaki. Ena rawa ni toso yani na iyalayala ki na dua tale na iyaya ka sega ni kabi vata kaya (ena vakavakadewa kei na loka). Na iyalayala ni dua na iyaya e rawa ni deform ka veisau ena kena gauna ena so tale na sala.


text:
Na Cava na iBalebale ni Savasava?
Kena isau vakaivolatabu
Na savasava e vakaibalebaletaka e dua na ka e sega ni tauvi duka. Na vosa vakaIperiu e vakadewataki me “savasava” e tiko kina na vakasama ni dua na ka e “duatani.” Kena ibalebale na ka e savasava se ka tabu, e sega ni vakayagataki vakalevu, vakauasivi ke vauca na ka e kilikili qai taucoko.
E uasivi na savasava ni Kalou. E kaya na iVolatabu: “E sega ni dua e savasava me vakataki Jiova.” a (1 Samuela 2:2) E tu gona vua na dodonu me kotora na ivakatagedegede ni ka e savasava.
Na vosa “savasava” e rawa ni vakayagataki ina dua na ka e sema vua na Kalou, vakabibi na ka era vauca na sokalou. Kena ivakaraitaki, e kaya na iVolatabu:
Qele tabu: E kaya na Kalou vei Mosese ena yasa ni vunikau kama: “Na vanua o butuka tu e qele tabu.”—Lako Yani 3:2-5.
Soqoni tabu: E dau vakatokai me “soqoni tabu” nodra gauna ni solevu na Isireli mera sokaloutaki Jiova kina.—Vunau ni Soro 23:37.
iYaya vakatabui: Na iyaya era vakayagataki ena sokalou vua na Kalou ena valenisoro e Jerusalemi e dau vakatokai me “iyaya vakatabui.” (1 Tui 8:4) Na iyaya e vakatabui qori e dau raici me ka tabu, dina nira sega ni sokaloutaki. b
Vakacava e rawa ni savasava e dua na tamata ivalavala ca?
Io. E vakarota na Kalou vei ira na lotu vaKarisito: “Moni savasava niu savasava o yau.” (1 Pita 1:16) Nida kawa ivalavala ca, eda na sega ni rawa ni vaka na Kalou ena nona ivakarau ni ivakatagedegede ni savasava. Ia o ira ga era talairawarawa ina lawa ni Kalou era na okati mera ‘savasava, ena vakadonui ira tale ga na Kalou.’ (Roma 12:1) O koya e savasava ena laurai ena na ka e tukuna se ka e cakava. Kena ivakaraitaki, ena muria o koya na ivakasala ena iVolatabu ‘me vakasavasavataki koya, oya me vakatabui koya mai na veiyacovi tawadodonu,’ me ‘savasava tale ga na nona ivalavala kece.’—1 Cesalonaika 4:3; 1 Pita 1:15.
Vakacava e rawa ni vakayalia e dua na nona itutu savasava vua na Kalou?
Io. Ni dua e biuta na ivakatagedegede ni Kalou me baleta na itovo, sa na sega ni okati koya na Kalou me savasava. Kena ivakaraitaki, ena ivola na Iperiu era vakaroti na ‘mataveitacini yalosavasava’ era vakasalataki tale ga, me kua ni laurai vua e dua ni “ca na lomana ni sega vua na vakabauta ni yawaka tiko na Kalou bula.”—Iperiu 3:1, 12.
Rai cala me baleta na savasava
Rai cala: Ena rawati na savasava ke da vakatabui keda ena levu na ka.
Ka dina: E vakaraitaka na iVolatabu ni o ira “era vakararawataka na yagodra,” se vakatatabutaka e levu na ka, e “sega ni yaga” vua na Kalou. (Kolosa 2:23) Ia e vinakata na Kalou meda marautaka na veika vinaka. E kaya na iVolatabu: “Mera kana. . .mera gunu na tamata yadua, me marautaka na nona cakacaka kaukaua kece. Qo na isolisoli ni Kalou.”—Dauvunau 3:13.
Rai cala: O na savasava ga ke o dawaitabu.
Ka dina: Ke ra digia mada ga na lotu vaKarisito mera kua ni vakawati, na dawaitabu e sega ni vakaraitaki ni nona savasava e dua ena mata ni Kalou. E dina ni tukuni ni o ira era dawai era na rawa ni solia na nodra vinaka kece ena sokalou. (1 Korinica 7:32-34) Ia e vakaraitaka na iVolatabu ni o ira mada ga era vakawati era savasava tale ga. Kena ivakaraitaki, o Pita e dua na yapositolo i Jisu a vakawati.—Maciu 8:14; 1 Korinica 9:5.
a O Jiova na yaca ni Kalou. E laurai vakavica na drau ena iVolatabu na yaca qori, e toka kina na vakasama ni dua na ka e “savasava” se “ka tabu.”
b E vakacala na iVolatabu na kena sokaloutaki na iyaya makawa ni sokalou.—1 Korinica 10:14.