text:
Vakatagi kei Blues
Na Vakatagi kei Blues (Vakalekalekataki me vaka R&B), sa ikoya e dua na iwasewase ni taleitaki ivakatagi levu ka tekivutaki ena itikotiko ni Vakaaferika Vakaamerika ena 1940s vakacaca. A vakayagataki taumada na vosa oqo ena nodra vola na kabani me ra vakamacalataka kina na volivolitaki veikauaitaki ki na cakacaka Vakaaferika Vakaamerika, ena dua na gauna ni "urbane, sasakurekure, kei me jazz na ivakatagi e bibi sara, vakatuburarawa a vakadrukai" sa yaco me kilai levu cake. Ena vakatagi ni sere kei blues ni ivakatagi mai na 1970s, sa dau tiko kina na ivau ni piano, dua se rua na baravi, besi, lali, dua se sivia na saxophone, ka so na gauna e muri daulynn. Na ulutaga bitunivakatagi R&B e dau encapsulate wasoma na kena sotavi na mosi kei na bula vaka-Aferika kei na sasaga ni galala kei na reki, ka vakakina na qaqa kei na druka ena ivakarau ni veimaliwai, veika vakailavo, kei na vakanuinui.


c: text/html

text:
LESONI 18
Mo iTokani ni Kalou me Tawamudu!
E ka ni sasaga me dua na nomu itokani; e ka ni sasaga tale ga me dei vei iko o nomu itokani. Ena vakalougatataki sara vakalevu na nomu saga mo itokani ni Kalou kei na nomu saga me dei tiko ga na nomudrau veitokani. E kaya o Jisu vei ira na vakabauti koya: “Na ka dina ena sereki kemudou.” (Joni 8:32) Na cava e kena ibalebale oya?
O na sereki ena gauna mada ga oqo. Sa rawa ni o sereki mai na ivakavuvuli cala qai lasu e vakatetea voli o Setani. Sa rawa ni o sereki mai na yalolailai era vakila tu na sagavulu na milioni era sega ni kilai Jiova. (Roma 8:22) Era sereki sara mada ga na itokani ni Kalou mai na “rerevaka na mate.”—Iperiu 2:14, 15.
O na qai sereki vakadua ena vuravura vou ni Kalou. Sa na qai sega vakadua ni vesuki tu na noda bula ena dua na gauna sa tu oqo e liu! Ena vuravura Parataisi, sa na sega na ivalu, na tauvimate, kei na basulawa. Sa na sega na dravudravua kei na bula waloloi. Sa na sega ni dua e qase se mate. Sa na sega na rere, veivakararawataki, kei na lewa ca. E kaya na iVolatabu me baleti koya na Kalou: “O ni sa dedeka na ligamuni, ka vakamamautaka na ka bula kecega e na ka era gadreva.”—Same 145:16.
Roma 6:23) Vakasamataka mada na ka o rawa ni cakava ni o sa na bula tawamudu!Era na bula tawamudu na itokani ni Kalou. Na bula tawamudu e iloloma talei ena solia na Kalou vei ira kece era vinakata mera nona itokani. (
Ena levu na gauna mo cakava kina e levu na ka. De dua o na via vulica beka na ivakavakayagataki ni dua na iyaya ni vakatagi. Se o na via vuli droini, se mo dua na matai. O na via vulica beka na ka e baleti ira na manumanu se kau. Se o na via lako wavoki mo sarava na veivanua e vuravura kei na kena tamata. Na veika kece oqo ena rawa nida sa na bula tawamudu!
Ena levu na gauna mo qara kina e levu nomu itokani. Ni o bula tawamudu, ena levu na gauna mo kilai ira kina e levu tale era sa mai itokani ni Kalou. O na kila na nodra taledi kei na veika vinaka era kilai tani kina, era na nomu itokani tale ga. O na lomani ira, era na lomani iko tale ga. (1 Korinica 13:8) Ni o sa na bula tawamudu, sa na levu sara na gauna mo veitokani kina kei ira kece ena dela i vuravura! Kena e uasivi duadua ni sa na qai qaqaco ga na nomudrau veitokani kei Jiova ni toso tiko na veitabagauna. Mo itokani mada ga ni Kalou me tawamudu!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Na Matabose (TLTB) e solia na galala vei ira mai vanua tani me ra mai vakatubu i lavo ena qele vakaitaukei. E sega walega ni ra vakaduri bisinisi, e rawa ni ra qarava talega na veika me vaka na buli i yaya, na saravanua, na qaqi ni kakana, na caka i yaloyalo, na vuli, na veivakamarautaki se veivakalasai, na maroroi ni yau bula kei na vakau i tukutuku.
O Viti esa i vola tukutukutaki tu ni dua na vanua vinaka ni vakatubu i lavo mai vei ira ena veiyasai vuravura ka vuqa vei ira era sa vakarabailevutaka na nodra bisinisi ena noda vanua. Na matanitu talega e dau raica sara vakavoleka na tabana oqo, me vaka ni o koya e dua na uto ni tubu ni bula vakailavo ni dua na matanitu.
Na totoka kei na bula sautu ni noda vanua e i kuri ni kena taleitaki na mai vakatubu i lavo ena noda vanua.
Na cava na iTaukei se Native Land?
Oqo na qele kece vakaitaukei ka rauta ni walusagavulu kavitu na pasede (87%) ni qele kece e Viti ka rawa ni lisitaki me rauta ni 99 na yabaki.
E Vakacava na Kena Taqomaki?
Na veika kece me baleta na lisi, e qarava na Matabose (TLTB) ka sa tiko ena mona livaliva kei na neitou vei valenivolavola kece nai vola kerekere ni lisi.
Au na Rawata Vakacava?
Na vakavoutaki ni lisi mai vei ira nai taukei ni lisi e rawarawa sara na kena qaravi.
Me vaka ga ni qele vakaitaukei e rawa ga ni lisitaki ka sega ni rawa ni voli vakadua, e gaunisala vinaka ni vakatubu i lavo kevaka o cakacakataka nai sau ni kena rawati na qele.


text:
2 Veigauna
Chapter 26
Ia oqo na tamata kecega e Juta era sa tauri Usaia ni se qai yabaki tinikaono ga ka buli me tui mei sosomi kei Amasaia na tamana.
2 Sa tarai Elaci cake ka vakalesuya tale vei Juta, ni sa vakacegu oti na tui vata kei ira na tamana.
3 O Usaia e se qai yabaki tinikaono ni sa yaco me tui, ka sa lewa me limasagavulu ka rua na yabaki e Jerusalemi. Na yaca i tinana o Jekolai na yalewa ni Jerusalemi.
4 Sa cakava na ka e dodonu e na mata i Jiova o Usaia, me vaka na ka kecega sa cakava o Amasaia na tamana.
5 Sa vakasaqara na Kalou e na gauna kecega i Sakaraia, o koya e kila vinaka na raivotu e baleta na Kalou; ka me vaka ga na balavu ni nona vakasaqara na Kalou, sa vakasaututaki koya na Kalou.
6 Ia oqo sa lako yani na tui me vala kei ira na Filisitia, ka basuraka sobu na bai ni koro o Kaca, na bai kei Javena, kei na bai kei Asidodo; ka tara na veikoro era vakavolivoliti Asidodo e na kedra maliwa na Filisitia.
7 Sa vukei koya na Kalou mai vei ira na kai Filisitia, vei ira na kai Arapea era tiko mai Quru Peali, kei ira na Maoni.
8 Era sa kau ka ni loloma talega mai vei Usaia o ira na Amoni. Sa tubu na kenai rogorogo me yaco sara ki Ijipita, ka ni sa yaco o koya me kaukauwa sara vakalevu.
9 Ka sa tara o Usaia na veivale cecere e Jerusalemi e na Matamata mai na Tutu kei na Matamata mai na Buca, kei nai gole ni bai ni koro; ka vakaukauwataka.
10 Sa tara talega o koya na veivale cecere mai na vanua liwa. Sa kelia e levu na tobu ni wai, ni sa rui levu na nona manumanu e na buca kei na vanua lolovira; sa levu talega na nona dauteitei kei ira na dau qarava na vaini e na veiulunivanua, mai Kameli talega, ni sa dau taleitaka vakalevu na vakayagataki qele.
11 Sa levu talega na sotia nei Usaia ka ra sa lako yani vakalewe levu ki nai valu, me vaka na kedra i wiliwili sa vakarautaka o Jeieli na dau ni vosa ni Kalou kei Measeia na vunivola, e na ruku ni ligai Ananaia, e dua vei ira na nona kavetani na tui.
12 Na kedra i wiliwili na turaganivalu ni mata sotia qaqa oqo e rua na udolu ono na drau taucoko.
13 Ena ruku ni nodra veiliutaki e tiko kina e tolu na udolu ka vitu ka mani lima na drau na sotia qaqa, era sa dau vala ka gumatua, me ra vukea na tui e na nodra valuti na meca.
14 Sa qai vakarautaka vei ira o Usaia na tui, vei ira kece na mataivalu, nai sasabai, na moto, nai sala kaukamea, na kote ni vala, na dakai titi, kei nai rabo me rabotaki kina na vatu.
15 Ka sa cakava o koya eso na vanua ni vanavana e Jerusalemi, era cakava na kena dau, me tiko e na veivale cecere kei na tutu, me ra na dau vanataki mai kina na gasau ni dakai kei na vatu lelevu. Sa kuruseta na veivanua taucoko na kenai rogorogo, ni sa vukei vakalevu me yacova ni sa yaco me tamata kaukauwa.
16 Ia ni sa kaukauwa mai, sa tubu talega na nona dokadoka, me yacova na nona vakarusai, ni sa talaidredre vei Jiova na Kalou, e na nona curu ki na vale ni soro i Jiova ka vakama na veika boi vinaka e na kenai cabocabo.
17 Sa muri koya yani o Asaraia na bete, kei ira e lewe walusagavulu tale na bete i Jiova — era tamata qaqa.
18 Era mai tu e na mata i Usaia na tui, ka tukuna vua, "E sega ni nomui tavi, Usaia, mo vakama na ka boi vinaka vei Jiova, e nodra i tavi na bete, na luve i Eroni, o ira sa vakatabui me ra vakama na ka boi vinaka. Mo lako tani mai na vale ni soro, ni o sa lako sivia mai na nomui yalayala! O na sega ni dokai mai vei Jiova na Kalou."
19 Sa qai cudru vakalevu o Usaia; ka sa taura tu e ligana e dua na bilo ni vakama ka boi vinaka. Ia ni se cudruvi ira tikoga na bete, sa basika mai na vukavuka mai na buradelana ka lako sobu, e matadra na bete e na loma ni vale i Jiova, e na yasa ni cabocabo ni ka boi vinaka.
20 O Asaraia na bete levu kei ira kecega na bete era sa vakaraici koya, ka raica, ena buradelana, sa vukavuka o koya; era sa mani biliraki koya tani mai ki tautuba. E dina ni sa lako vakatotolo ga yani o koya ki tautuba, baleta ni sa totogitaki koya o Jiova.
21 Sa vukavuka o Usaia me yacova sara na nona mate. Sa la'ki tiko vakatikitiki e na dua vale, baleta ni sa vukavuka; ni sa vakatabui mai na vale i Jiova o koya. Sa qai lewa na vale ni tui o Jocame na luvena, me vakatulewa tiko vei ira na tamata e na vanua.
22 Na kena vo ni veika sa cakava o Usaia, mai na kenai matai me yacova na kenai otioti, sa vola o Aisea na parofita na luve i Emosi.
23 Sa vakacegu vata kei ira na tamana o Usaia, ka sa bulu vata kei ira na tamana e na kedra i bulubulu na tui, ni ra sa tukuna, "Sa vukavuka o koya." Sa qai lewa o Jocame na luvena me kenai sosomi.


text:
WASE 127
Lewai ena Sanadrini Qai Kau Vei Pailato
MACIU 27:1-11 MARIKA 15:1 LUKE 22:66–23:3 JONI 18:28-35
-
LEWAI VEI IRA NA SANADRINI ENA MATAKA
-
SAGA O JUTASA ISIKARIOTI ME KUNATI KOYA
-
KAU O JISU VEI PAILATO
Sa voleka na mataka, sa cakitaki Jisu oti tale ga vakatolu o Pita. Era sa veisukayaki na lewe ni Sanadrini ni sa oti nodra veilewai veivakaisini. Ni kida na mataka ni Vakaraubuka, era soqoni vata na Sanadrini nira via vakaraitaka ni donu vakalawa na veika a yaco ena bogi. Sa qai kau yani vei ira o Jisu.
Era kaya na mataveilewai ni Sanadrini: “Ke o iko na Karisito, tukuna mai vei keimami.” E sauma o Jisu: “Keu tukuna mada ga vei kemuni, oni na sega ga ni vakabauta. Keu tarogi kemuni tale ga, oni na sega ni sauma rawa.” Ia e doudou ni vakaraitaka vei ira o Jisu na ka e parofisaitaki me baleti koya ena Taniela 7:13. E kaya: “Tekivu qo, e sa na dabe ena liga imatau kaukaua ni Kalou na Luve ni tamata.”—Luke 22:67-69; Maciu 26:63.
Era kaya: “Kena ibalebale o iko na Luve ni Kalou?” E kaya vei ira o Jisu: “Oni sa kaya tiko ga mai qori.” De dua qo sa tokona nona beitaki vakailasu o Jisu me vakamatei. Era taroga: “Na ivakadinadina cava tale eda vinakata?” (Luke 22:70, 71; Marika 14:64) Era mani vesuki Jisu ra qai kauti koya vua na Kovana ni Roma o Ponitio Pailato.
A rairai raica o Jutasa Isikarioti ni sa kau o Jisu vei Pailato. E rarawa vakalevu ni kila ni sa tau na itotogimate vei Jisu. A sega ni vakaraitaka vua na Kalou o Jutasa na veivutuni dina, e lai vakasuka ga na 30 na tikinisiliva. E kaya vei ira na iliuliu ni bete: “Au sa valavala ca niu solia yani na tamata yalododonu.” Era kaya vua: “Me icavai vei keimami? Qori nomu leqa!”—Maciu 27:4.
E kolotaka na 30 na tikinisiliva ina loma ni valenisoro o Jutasa qai via vakamatei koya. A rairai ramusu na tabanikau a vesuka kina na dali me kunati koya. E mani lutu ena veivatu qai kacabote na ketena.—Cakacaka 1:17, 18.
E kau o Jisu ena matakacaca ina itikotiko neiPonitio Pailato. Era sega ni via curu na Jiu, era vakabauta ni na vakadukadukalitaki ira nodra veimaliwai kei ira na sega ni Jiu. Era na sega kina ni vakadonui mera kania na ivakayakavi ni Lakosivia, ena ika15 ni Naisani, na imatai ni siga ni Solevu ni Madrai Sega ni Vakaleveni.
E lako mai tuba o Pailato qai tarogi ira: “Cava nona cala na tamata qo?” Era sauma vua: “Ke sega ni dua na nona cala keimami na sega ni kauti koya mai vei kemuni.” De dua e kila o Pailato nira via rawai koya, e qai kaya vei ira: “Ni kauti koya sara ni lai lewai koya ena nomuni lawa.” E kilai nodra via vakamatei Jisu na Jiu ena nodra kaya: “E sega vei keimami na kaukaua vakalawa me keimami vakamatea e dua.”—Joni 18:29-31.
Ena rawa nira ue na lewenivanua ke vakamatei o Jisu ena soqo ni Lakosivia. E tiko vei ira na kai Roma na kaukaua vakalawa mera vakamatei Jisu ke beitaki ni saqata na nodra matanitu. Ke ra rawai ira na kai Roma na Jiu mera cakava qori, era na galala mai na nodra veibeitaki na lewenivanua.
Era sega ni via tukuna na iliuliu ni lotu vei Pailato ni beitaki o Jisu ni vosavakacacataka na Kalou. Era sa qai beitaki koya vakailasu: “Keimami raica na tamata qo [1] ni vagolei ira tiko vakatani na lewenivanua, [2] e tarova na soli ivakacavacava vei Sisa, [3] e kaya tale ga ni o koya na Karisito na tui.”—Luke 23:2.
E matataki Roma o Pailato, e kauai kina ena nona beitaki o Jisu ni tui. E curu tale ina itikotiko ni kovana, e kacivi Jisu, qai taroga: “O iko na nodra Tui na Jiu?” Se, ‘O sa beca na lawa ni matanitu ena nomu tukuna ni o tui mo talaidredre kina vei Sisa?’ Ni via kila o Jisu na levu ni ka e kila o Pailato me baleti koya, e kaya sara: “Qori na ka o nanuma me baleti au, se na ka era kaya vei iko eso?”—Joni 18:33, 34.
Ni via kila o Pailato na veika me baleti Jisu, e sauma: “O yau na Jiu?” E tomana: “O ira sara ga na kainomu kei ira na iliuliu ni bete era soli iko vei au. Na cava o cakava?”—Joni 18:35.
E sega ni via vakalecalecava o Jisu na kena veiletitaki na nona tui se sega. E kurabuitaka na Kovana o Pailato na sala e sauma kina o Jisu nona vosa.


text:
WASE 9
“Au na Vakalomavatataki Ira”
TIKINA BIBI: Vakalesui mai ni sokalou savasava kei na kena vakayacori ena parofisai i Isikeli
1-3. Era vakalialiai ira vakacava na dau sokaloutaki Jiova na kai Papiloni? Na vuna?
RAITAYALOYALOTAKA mada ni o dua na Jiu yalodina o bula voli ena koro o Papiloni. Sa via limasagavulu vakacaca na yabaki na nodra kau vakavesu na wekamu. Me vaka ga na nomu ivakarau ena siga ni Vakacecegu, o na lai sotavi ira na itokani vakabauta moni sokaloutaki Jiova. Ni o gole tiko yani ena veitolonisala osooso, o sivita sara eso na valenisoro lelevu, vaka kina e levu na vanua ni sokalou. Era tabili yani na tamata mera vakacaboisoro ra qai lagasere vei ira na kalou tani vakataki Matuki.
2 Ni o siviti ira kece mai qori, o sotavi ira sara na ilawalawa lailai oni dau sokalou vata. * O kunea e dua na vanua vakanomodi, de dua ena yasa ni dua na ikelimusu ni koro moni masu kina, laga same, ni qai vakananuma vata vakatitobu na Vosa ni Kalou. Ni oni masu tiko, o rogoca sara e dua na waqa ni vakabikabi mai ena yasa ni ikelimusu. E lutu nomu icegu ni o vakila ena vanua qo na vakacegu. O nuitaka ni na sega ni dua na lewenivanua ena gole yani me lai vakacacana na soqo me vaka era cakava wasoma. Na cava era cakava kina qori?
3 E kilai o Papiloni ni dau qaqa ena levu na ivalu, ra qai vakalagilagia kina na lewenivanua na nodra kalou lasu. Era raica ni nona vakarusai o Jerusalemi e dusia ni kaukaua cake na nodra kalou o Matuki vei Jiova! Era vakalialia gona na nomu Kalou kei ira na nona tamata. Ena so na gauna era na kaya ena veivakalialiai: “Lagata vei keimami e dua na sere kei Saioni”! (Same 137:3) E levu na same e seretaki kina na qaqa nei Saioni vei ira na meca i Jiova. De qori sara ga na same era vakayagataka vakalevu na kai Papiloni mera veivakalialiai kina. Ia eso tale na same e dusi ira sara ga na kai Papiloni. Kena ivakaraitaki: “Era sa vukici Jerusalemi me irusarusa. . . . O ira na voliti keimami era veivakasewasewani qai vakalialiai keimami.”—Same 79:1, 3, 4.
4, 5. Na inuinui cava e vakavotui ena parofisai i Isikeli? Cava ena veivosakitaki ena wase qo? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)
4 Era tiko tale ga na Jiu vukitani era dau veivakalialiai me baleta na nomu vakabauti Jiova kei ira na nona parofita. Ia e vakacegui iko kei na nomu vuvale na sokalou savasava. E veiuqeti na masu kei na lagasere. E veivakayaloqaqataki na wiliki ni Vosa ni Kalou. (Same 94:19; Roma 15:4) Raitayaloyalotaka mada na siga qori, e kauta yani e dua na ka talei e dua drau vakabauta vata, oya na ivolavivigi e lewena na parofisai i Isikeli. O vinakata mo rogoca na vosa ni yalayala i Jiova ena nodra vakalesui tale na nona tamata ina nodra vanua. O luluvu ni o rogoca na kena wiliki i cake na parofisai va qo, o qai vakasamataka na siga dou na rawa ni lesu tale kina vakavuvale, mo dou veivuke tale ga ena gauna marautaki qori!
5 E tukuni vakalevu ena parofisai i Isikeli na yalayala me baleta na nodra vakalesui na Jiu kei na sokalou savasava. Meda veivosakitaka mada na inuinui qori. E vakayacori vakacava vei ira na tu vakavesu na veika e yalataki? E vakaibalebale vakacava vei keda ena gauna qo? Eda na vulica tale ga eso na parofisai ena vakayacori ena gauna se bera mai.
“Era na Toki, Era na Kau Vakavesu”
6. Sala cava e vakasalataki ira tiko ga kina nona tamata talaidredre o Jiova?
6 E vakayagataki Isikeli o Jiova me vakamatatataka vei ira na nona tamata na sala ena totogitaki ira kina ena vuku ni nodra talaidredre. E kaya o Jiova “Era na toki, era na kau vakavesu.” (Isik. 12:11) Me vaka eda sa dikeva mai ena Wase 6 ni ivola qo ni a matanataka o Isikeli na vakataulewa qori. Ia qori e sega ni imatai ni gauna mera vakasalataki kina. Rauta ni duanaudolu na yabaki yani e liu, ena gauna i Mosese, o Jiova a sa vakasalataki ira na nona tamata nira na kau vakavesu ke ra talaidredre tiko ga. (Vkru. 28:36, 37) Qori tale ga na ka e veivakasalataki kina na parofita me vakataki Aisea kei Jeremaia.—Aisea 39:5-7; Jere. 20:3-6.
7. E totogitaki ira vakacava nona tamata o Jiova?
7 Ia e ka ni rarawa nira sega ni kauai. Toso na gauna e rarawataka o Jiova na nodra talaidredre, nodra qaravi matakau, tawayalodina, kei na nodra cakacaka vakailawaki ena nodra veivakamuai na ivakatawa ca. E vakatara kina o Jiova na leqa ni kakana, e vakaloloma qai veivakamadualaki nida vakasamataka ni qo na vanua “e drodro kina na sucu kei na oni.” (Isik. 20:6, 7) Me vaka ga sa parofisaitaka mai o Jiova, e qai vakalaiva mera totogitaki na nona tamata nira kau vakavesu. Ena 607 B.G.V., e vakarusai Jerusalemi kina kei na kena valenisoro o Nepukanesa mai Papiloni. Era mani kau vakavesu i Papiloni e vica vata na udolu na Jiu era a bula. Era vakalialiai, ra tusaqati tale ga me vaka ga e vakamacalataki ena itekitekivu ni wase qo.
8, 9. E veivakasalataki vakacava na Kalou ena ivavakoso vaKarisito me baleta na vukitani?
8 Vakacava era sotava tale ga na ivavakoso lotu vaKarisito na ka e yaco vei ira na kau vakavesu i Papiloni? Io! Me vakataki ira ga na Jiu ena gauna e liu, era sa vakasalataki makawa tale ga na imuri i Karisito. E tukuna o Jisu ena itekitekivu ni nonae cakacaka vakaitalatala: “Dou qarauni kemudou vei ira na parofita lasu era vakaisulu voli me vaka na sipi, ia e loma era olifa daukata.” (Maciu 7:15) Oti e vica na yabaki, e uqeti na yapositolo o Paula me solia na ivakasala vata ga ya: “Au kila niu sa na lako era na curu mai ena kemuni maliwa eso na olifa dau veivakasaurarataki era na sega ni lomana na qelenisipi. Eso sara mada ga vei kemuni era na vakatanitaka na ivakavuvuli dina mera vakacalai ira kina na tisaipeli mera muri ira.”—Caka. 20:29, 30.
9 Era vakavulici na lotu vaKarisito ena sala mera kilai ira na mataqali tamata vakarerevaki va qo ra qai qarauni ira kina. Era vakaroti na qase ni ivavakoso mera kau laivi mai na ivavakoso na vukitani. (1 Tim. 1:19; 2 Tim. 2:16-19; 2 Pita 2:1-3; 2 Joni 10) Ia me vakataki ira ga na lewe i Isireli kei Juta ena gauna makawa, era sega ni kauai e levu na lotu vaKarisito ena ivakasala e tau vakayalololoma. Ni qai cava na imatai ni senitiuri, sa vakawakana na vukitani ena ivavakoso. E raica o Joni, na iotioti ni yapositolo se bula tiko ena imatai ni senitiuri G.V, ni basika ena ivavakoso na lawaki kei na talaidredre. O koya duadua ga a sega ni okati ena ivakarau ca ya. (2 Ces. 2:6-8; 1 Joni 2:18) Na cava a yaco ni sa mate o Joni?
10, 11. Ni tekivu mai na ikarua ni senitiuri G.V., e vakayacori vakacava na vosa vakatautauvata i Jisu me baleta na witi kei na co ca?
10 Ni mate o Joni, sa qai tekivu vakayacori na parofisai i Jisu me baleta na witi kei na co ca. (Wilika Maciu 13:24-30.) Me vaka ga e parofisaitaka o Jisu, e kaburaka o Setani ena ivavakoso na itei ni “co ca” se lotu vaKarisito lasu, e totolo tale ga na cakacaka vakailawaki ena ivavakoso. Sa wacava na rarawa i Jiova me raica na kena vakadukadukalitaki na ivavakoso a tauyavutaka o Luvena. E vakayacori tiko kina na qaravi matakau, na olodei kei na cakacaka ni lotu butobuto, na ivakavuvuli lasu e yavutaki ena nodra ivakavuvuli era sega ni vakabauta na Kalou kei na lotu vakasetani! Na cava e cakava o Jiova? Me vaka ga e cakava vei ira na Isireli tawayalodina, e vakalaivi ira nona tamata mera kau vakavesu. Ni sivi na ikarua ni senitiuri G.V., e dredre mera kilai o ira na vaka na witi nira le levu na lotu vaKarisito lasu. Era vesuki tu na lotu vaKarisito dina vei Papiloni na Ka Levu, na isoqosoqo ni lotu lasu kece e vuravura. Ia na lotu vaKarisito lasu era vakamuai tu ena nona cakacaka vakailawaki o lotu lasu. Ni tete tiko ga na lotu vaKarisito lasu, e tauyavu sara kina na lotu ni Veivanua vaKarisito.
11 Ena gauna butobuto ni nona veivakamuai vakalevu o lotu ni Veivanua vaKarisito era a tiko eso na lotu vaKarisito dina, na “witi” ena vosa vakatautauvata i Jisu. Me vakataki ira ga na Isikeli 6:9, era nanumi koya na Kalou dina. Eso vei ira era saqata ena doudou na ivakavuvuli lasu i lotu ni Veivanua vaKarisito. Era vakalialiai ra qai vakacacani. Vakacava ena laivi ira nona tamata o Jiova vei lotu lasu? Sega! Me vakataki Isireli makawa ga, e qai vakaraitaka o Jiova nona cudru ena sala donu kei na kena gauna veiganiti. (Jere. 46:28) O Jiova tale ga e solia vei ira nona tamata na inuinui. Meda lesu tale mada vei ira na Jiu tu vakavesu e Papiloni meda raica na inuinui e vakarautaka vei ira o Jiova mera sereki kina.Jiu kau vakavesu ena
“Ena Oti Noqu Cudru”
12, 13. Na cava e seavu kina na cudru i Jiova vei ira na tu vakavesu ena gauna i Isikeli?
12 E vakamatatataka o Jiova vei ira na nona tamata na nona cudru, ia e vakadeitaka tale ga ni na sega ni cudru tiko ga. Kena ivakaraitaki: “Ena oti noqu cudru, ena ruru noqu cudruvi ira, au na qai cegu. Niu cudruvi ira oti, era na qai kila ni o yau o Jiova au vosa vei ira niu vinakata meu qaravi duadua ga.” (Isik. 5:13) Na cava sa na seavu kina na cudru i Jiova?
13 E maliwai ira na kau vakavesu o ira na Jiu yalodina kei ira na tawayalodina. E parofisaitaka tale ga na Kalou ena gusu i Isikeli nira na veivutuni eso na nona tamata nira tu vakavesu. Isik. 6:8-10; 12:16) O ira na yalodina e okati kina o Isikeli, na parofita o Taniela kei ratou na tolu na nona itokani. O Taniela e bula ena gauna e tekivu kina nodra kau vakavesu kei na gauna sa ra sereki kina. E volatukutukutaki ena Taniela wase 9 na nona masu mai vu ni lomana me baleta nodra valavala ca na Isireli. E macala ga ni masu qori e vakatakarakarataka na ivakarau ni lomadra e udolu vakacaca na tu vakavesu era vinakata na veivosoti i Jiova kei na nona veivakalougatataki. Sa rauta me marautaki kina na yalayala a uqeti vakalou me vola o Isikeli me baleta nodra sereki kei na nodra vakalesui!Era na vakasamataka lesu na Jiu era veivutuni qori na ka vakamadua era cakava nira vorata na Kalou, era na qai kerea na veivosoti i Jiova kei na nona veivakadonui. (
14. Na cava e vakalesui ira kina nona tamata o Jiova ina nodra vanua?
14 Ia e dua tale na tikina bibi e vinakati mera sereki ra qai vakalesui kina na tamata i Jiova. Nodra sereki e sega ni baleta nodra vakabulai, ia qo e gauna vinaka tale me vakarokorokotaka kina o Jiova na yacana vei ira na veimatanitu. (Isik. 36:22) Era na qai kila kina na kai Papiloni ni nodra kalou timoni kece, me vakataki Matuki e sega ni vakatauvatani rawa kei na Turaga Cecere Duadua o Jiova! Meda dikeva mada e lima na ka e yalataka o Jiova qai uqeti Isikeli me tukuna vei ira na tu vakavesu. Meda veivosakitaka mada e liu na ka era na cakava na yalodina qori ena ka e yalataki. Oti eda na qai raica na kena vakayacori ena kena ivakatagedegede e levu sara.
15. Cava ena veisautaki ena ivalavala ni nodra sokalou o ira na sereki?
15 YALAYALA 1. Sega tale na qaravi matakau se ivalavala vakasisila. (Wilika Isikeli 11:18; 12:24.) Me vaka ga e veivosakitaki ena Wase 5 ni ivola qo, e vakadukadukalitaki o Jerusalemi kei na kena valenisoro ena ivakarau ni lotu lasu, me vaka na qaravi matakau. Era dukadukali kina ra qai yawaki Jiova na Jiu. E parofisaitaka o Jiova ena gusu i Isikeli, nira rawa ni vakanamata na tu vakavesu ena gauna era na vakaitavi tale kina ina sokalou savasava. Na veivakalougatataki tale eso e vauca na nodra vakalesui ena vakatau ena tikina bibi qo: vakalesui na ituvatuva ni Kalou me baleta na sokalou savasava.
16. Na cava e yalataka o Jiova me baleta na nodra vanua na nona tamata?
16 YALAYALA 2. Lesu ina nodra vanua. E tukuna o Jiova vei ira na tu vakavesu, “Au na solia vei kemuni na vanua o Isireli.” (Isik. 11:17) Sa bau yalayala totoka dina, nira sega ni tukuna qori na kai Papiloni era vakararawataki ira na tamata ni Kalou era tu vakavesu nira na lesu ina nodra vanua. (Aisea 14:4, 17) Ke yalodina tale ga o ira na vakalesui, ena bulabula qai vua vakalevu na qele, ni na vakani ira qai tiko na itavi yaga mera qarava. Sa na ka ni gauna makawa na vakacaca ni dausiga.—Wilika Isikeli 36:30.
17. Na cava ena yaco ena isoro e dau cabori vei Jiova?
17 YALAYALA 3. Cabori tale na isolisoli ena icabocabonisoro i Jiova. Me vaka e laurai ena Wase 2 ni ivola qo, e tukuni ena Lawa ni tiki bibi ena sokalou savasava na isoro kei na isolisoli. Ke ra talairawarawa tiko ga ra qai qaravi Jiova duadua ga o ira na vakalesui, ena ciqomi na nodra isoro. Ena vosoti kina nodra valavala ca ra qai veivolekati tiko ga kei na Kalou. E yalataka o Jiova: “Era na qaravi au kece e kea na vuvale taucoko ni Isireli ena vanua. Au na marautaki ira e kea, au na lavaka e kea na nomuni cau kei na isevu ni nomuni isoro, oya na ka tabu kece oni solia.” (Isik. 20:40) Ena vakalesui dina na sokalou savasava, era na qai vakalougatataki na tamata ni Kalou.
18. Ena vakatawai ira vakacava na nona tamata o Jiova?
18 YALAYALA 4. Biu tani na ivakatawa ca. Na vuna bibi era cala kina na tamata ni Kalou, oya na nodra veivakamuai o ira na tagane daucaka ca era veiliutaki tiko. E yalataka o Jiova me veisautaka qori ni kaya me baleti ira na ivakatawa ca va qori: “Au na vakasukai ira mera kua ni vakania na noqu sipi . . . Au na vakabula na noqu sipi mai gusudra.” Ia e vakadeitaka vei ira Isik. 34:10, 12) Ena cakava vakacava? Ena vakayagataki ira na tagane yalodina mera ivakatawa.na nona tamata yalodina o Jiova: “Au na karoni ira na noqu sipi.” (
19. Na cava e yalataka o Jiova me baleta na duavata?
19 YALAYALA 5. Duavata o ira na dausokaloutaki Jiova. Vakasamataka mada na kena dredre vei ira na dausokalou yalodina mera raica nodra sega ni duavata na tamata ni Kalou ni bera nodra kau vakavesu. Ena nodra veivakamuai na parofita lasu kei ira na ivakatawa ca, era talaidredre kina na tamata vei ira na parofita yalodina era matataki Jiova; era duiyaloyalo ra qai veitawasei. E dua gona na ka totoka me baleta nodra vakalesui e tiko ena ka e uqeti kina o Isikeli me vola: “Au na vakalomavatataki ira, au na tugana e lomadra e dua na yalo vou.” (Isik. 11:19) Ke ra duavata tiko ga na Jiu, ra qai duavata kei Jiova, ena sega ni dua ena tusaqati ira rawa. Era rawa ni vakalagilagi Jiova tale mera dua na matanitu, sega ni vakarogorogocataka se beca na yacana.
20, 21. E vakayacori vakacava na ka e yalataka na Kalou vei ira na Jiu era lesu ina nodra vanua?
20 Vakacava e vakayacori na lima na ka e yalataki qori vei ira na Jiu era lesu mai Papiloni? E bibi meda nanuma na ka e Josua 23:14) A dina o Jiova ena nona yalayala ena siga i Josua, ena dina tale ga vei ira na kau vakavesu.tukuna na turaga yalodina o Josua: “Ni sega ni daro na vosa ni yalayala vinaka kece e tukuna vei kemuni o Jiova na nomuni Kalou. Era yaco kece vei kemuni. E sega ni dua e daro.” (
21 Era sa sega ni qaravi matakau na Jiu, era sega tale ga ni cakava na ka vakasisila i lotu lasu, ni qori e dau vakavuna mera yawaki Jiova kina. Ena rairai dredre, ia era tiko ga ena nodra vanua, era teitei ra qai marautaka e kea nodra bula. Na imatai ni ka era cakava, era vakaduria tale na icabocabonisoro i Jiova e Jerusalemi, ra qai cabora kina na isoro e vakadonuya. (Esera 3:2-6) E vakalougatataki ira o Jiova ni vakarautaka na ivakatawa matua vakayalo, me vakataka na bete yalodina kei na vunivola o Esera, kovana o Niemaia kei Serupepeli, Bete Levu o Josua kei ratou na parofita yaloqaqa o Akeai, Sakaraia kei Malakai. Ke ra talairawarawa tiko ga ina veidusimaki kei na veituberi i Jiova, era na marautaka na duavata era sega tu ni vakila ena dua na gauna balavu.—Aisea 61:1-4; wilika Jeremaia 3:15.
22. Eda kila vakacava ni kena vakayacori na parofisai ni nodra vakalesui na tamata e ivakaraitaki lailai ga ni dua na ka e uasivi?
22 E macala kina ni veivakayaloqaqataki dina na nona vakayacora o Jiova na imatai ni nodra vakalesui na nona tamata! Ia qori e ivakaraitaki ga ni dua na ka e uasivi sara ena qai yaco. Eda kila vakacava? Ena vakatau, o Jiova ena vakayacora ga qori ke ra talairawarawa tiko ga na tamata. Toso na gauna era talaidredre tale na Jiu. Ia me vaka ga e kaya o Josua, e dau yaco dina na vosa i Jiova. Ena tawamudu gona na vakayacori ni ka e yalataki, ena uasivi sara. Meda raica mada qori.
“Au na Marautaki Kemuni”
23, 24. Gauna cava e tekivu kina na ‘gauna e vakalesui mai kina na ka kece’? Sala cava e vakayacori kina?
23 Nida dau vulica na iVolatabu, eda kila ni tekivu ena 1914 na icavacava ni ituvaki ca qo. Ia era sega ni yalolailai na dauveiqaravi i Jiova. Na iVolatabu mada ga e dusia ni dua na ka vinaka ena yaco ena itekitekivu ni 1914, oya ‘na vakalesui tale ni ka kece.’ (Caka. 3:21) Eda kila vakacava? Na cava mada a yaco mai lomalagi ena 1914? E Tui vakaMesaia kina o Jisu Karisito! Na cava eda kaya kina ni qori e dua na ka e vakalesui tale mai? Nanuma tiko, o Jiova a yalataka ni na tawamudu na veiliutaki vakatui ena vuvale i Tui Tevita. (1 Vei. 17:11-14) E muduki koso na veiliutaki vakatui qori ena 607 B.G.V., nira vakarusai Jerusalemi na kai Papiloni, e mai mudu tale ga kina na veiliutaki ena iyatukawa i Tevita.
24 Ni “Luve ni tamata” o Jisu, e kawa kina i Tevita, e donu gona nona veiliutaki vakatui. (Maciu 1:1; 16:13-16; Luke 1:32, 33) Ni solia vei Jisu o Jiova na idabedabe vakaturaga mai lomalagi ena 1914, sa tekivu tale ga kina ‘na kena vakalesui tale na ka kece’! Sa rawa ni vakayagataka gona o Jiova na Tui uasivi qori me tomana kina nona vakalesui ira nona tamata.
25, 26. (a) E tini ena gauna cava na nodra vesu tu vei Papiloni na Ka Levu na tamata ni Kalou? Eda kila vakacava? (Raica tale ga na kato “Yabaki 1919”) (b) Na cava e tekivu vakayacori mai na 1919?
25 Dua na ka a cakava o Karisito ni sa Tui, oya nona tomani Tamana ena kena dikevi na ituvatuva ni sokalou savasava e Mala. 3:1-5) Me vaka e parofisaitaka o Jisu ena vosa vakatautauvata ni witi kei na co ca, e taura e dua na gauna me qai kilai na duidui ni witi mai na co ca, ira na lotu vaKarisito dina era lumuti kei ira na veidabui. * Ia sa qai matata ni 1914 e gauna ni tatamusuki. Sa vicasagavulu na yabaki na nodra vakaraitaka tiko na gonevuli ni iVolatabu na cala i lotu ni Veivanua vaKarisito me yaco ina 1914. Era sa tekivu tawasei ira tale ga mai na isoqosoqo ca ya. Sa kena gauna me vakalesui ira kina na nona tamata o Jiova. Ena itekitekivu gona ni 1919, ni vo ga e vica na yabaki me “gauna ni tatamusuki,” era sa qai sereki vei Papiloni na Ka Levu na tamata ni Kalou. (Maciu 13:30) Era sa qai sereki vakadua!vuravura. (
26 E uasivi sara na vakayacori ni parofisai i Isikeli me baleta na nona vakalesui ira nona tamata o Jiova, ni vakatauvatani ena ka era raica na tamata ni Kalou ena gauna makawa. Meda dikeva mada qo na uasivi ni kena vakayacori e lima na ka e yalataki eda sa veivosakitaka mai.
27. E vakasavasavataki ira vakacava nona tamata na Kalou?
27 YALAYALA 1. Oti na qaravi matakau kei na ivalavala vakasisila ni lotu tale eso. Ena icavacava ni ika19 ni senitiuri kei na itekitekivu ni ika20 ni senitiuri, era sa tekivu sosoqoni kina na lotu vaKarisito yalodina ra qai biuta na ivalavala ni lotu lasu. E kau tani kece na sokaloutaki ni letoluvakalou, na vakabauti ni bula tale tiko na yalo nida mate kei na ivakavuvuli ni kama i eli, era sega ni yavutaki vakaivolatabu qai vakawakana tu vei lotu lasu. Na vakayagataki ni ivakatakarakara ena sokalou e dusia vakamatata na qaravi matakau. Ni toso na gauna era raica na tamata ni Kalou ni okati tale ga ena qaravi matakau na vakayagataki ni kauveilatai.—Isik. 14:6.
28. Ena sala cava era vakalesui kina na tamata i Jiova ina nodra vanua?
28 YALAYALA 2. Era lesu ina nodra vanua na tamata ni Kalou mera bulabula tale kina vakayalo. Nira biuti Papiloni na Isikeli 34:13, 14.) Eda na qai raica ena Wase 19 ni ivola qo na nona vakalougatataka na ituvaki qori o Jiova, e sega ni wiliki rawa na levu ni kakana vakayalo.—Isik. 11:17.lotu vaKarisito yalodina, era vakila nira bulabula tale vakayalo ena ituvaki era na vakalougatataki kina, era na sega tale ni walokai vakayalo. (Wilika
29. E vakalevutaki vakacava na cakacaka vakavunau ena 1919?
29 YALAYALA 3. Cabori tale na isolisoli ena icabocabonisoro i Jiova. Era vakavulici na lotu vaKarisito ena imatai ni senitiuri G.V. mera kua ni cabora vua na Kalou na manumanu me isoro, ia me dua tale na ka e uasivi sara mai na isoro, qori na nodra vakacaucautaki Jiova kei na nodra tukuni koya vei ira eso tale. (Iper. 13:15) Ena gauna balavu era vesu tu kina vei Papiloni na Ka Levu, e sega na ituvatuva me cabori kina na isoro va qori. Ia ni qai cava na nodra tu vakavesu na tamata ni Kalou, era sa vakacaucautaki Jiova tiko ena isoro va qori. Era ogaoga ena cakacaka vakavunau ra qai marautaka mera vakacaucautaka na Kalou ena soqoni. Tekivu mai na 1919, e vakabibitaka “na dauveiqaravi yalodina e vuku” na cakacaka vakavunau, e tuvanaka tale ga vakavinaka. (Maciu 24:45-47) Sa qai tubu tiko ga na kedra iwiliwili na tamata era sokaloutaki Jiova kei na nodra vakadinadinataki koya!
30. Na cava e cakava o Jisu me vakarautaki ira kina na ivakatawa vinaka?
30 YALAYALA 4. Biu tani na ivakatawa ca. E sereki ira na tamata ni Kalou o Karisito mai na ligadra na ivakatawa ni lotu ni Veivanua vaKarisito era dau lawaki ca ra qai nanumi ira ga. Ena ivavakoso i Karisito, era vakacegui na ivakatawa era vakataki ira na ivakatawa lasu va qori. (Isik. 20:38) Ni iVakatawa Vinaka o Jisu, e vakadeitaka mera qaravi vinaka nona sipi. E digitaka nona dauveiqaravi yalodina e vuku ena 1919. Na ilawalawa lailai ya e lewena na lotu vaKarisito lumuti yalodina, e liutaka na vakarautaki ni kakana vakayalo mera qaravi vinaka kina na tamata ni Kalou. Toso na gauna sa ra qai vakavulici na qase ni ivavakoso mera veivuke ena nodra qaravi “na qelenisipi ni Kalou.” (1 Pita 5:1, 2) E vakayagataki vakalevu na ivakamacala uqeti vakalou ena Isikeli 34:15, 16 mera nanuma tiko kina na ivakatawa lotu vaKarisito na ivakatagedegede e vakarautaka na Kalou o Jiova kei Jisu Karisito.
31. E vakayacora vakacava o Jiova na parofisai ena Isikeli 11:19?
31 YALAYALA 5. Duavata o ira na dausokaloutaki Jiova. Ena veisenitiuri, era sa talawasewase ina levu tale na matalotu na lotu ni Veivanua vaKarisito nira sega ni duavata. Ia e cakamana na ka e cakava o Jiova vei ira na nona tamata era sa sereki mai. E talei sara na kena vakayacori na ka e yalataka qo ena gusu i Isikeli, “Au na vakalomavatataki ira.” (Isik. 11:19) Era tu e veiyasa i vuravura e vica vata na milioni na imuri i Karisito era cavutu mai na dui matatamata, lotu, duidui nodra bula vakailavo kei na nodra isususu. Ia e dua ga na ka dina era vakavulici kina qai dua ga na cakacaka era vakaitavi kina ena duavata. Ena iotioti ni bogi ni bula i Jisu e vuravura, e masulaka vagumatua mera duavata nona imuri. (Wilika Joni 17:11, 20-23.) Ena noda gauna, e sa sauma qori o Jiova ena sala uasivi.
32. Na cava o nanuma me baleta na vakayacori ni parofisai ni kena vakalesui kece na ka? (Raica tale ga na kato “Parofisai ni Kau Vakavesu kei na Vakalesui Mai ni ka Kece.”)
32 Vakacava o marautaka ni o bula donuya tu qo na gauna e vakalesui mai kina na sokalou savasava? Eda raica ni vakayacori na parofisai i Isikeli ena ivakarau ni noda sokalou kece nikua. Eda nuidei ni o Jiova e marautaki ira nona tamata nikua, me vaka ga e parofisaitaka ena gusu i Isikeli: “Au na marautaki kemuni.” (Isik. 20:41) Vakacava, o kila tiko ni ka dokai ni o maliwai ira era duavata, era vakani vinaka ra qai vakacaucautaki Jiova tiko e veiyasa i vuravura? O marautaka tale ga ni o maliwai ira na sereki mai qori ena nodra tu vakavesu vakayalo me dua na gauna balavu? Ia eso na parofisai i Isikeli me baleta na veisereki kei na vakalesui mai ni sokalou savasava ena qai vakayacori vinaka sara ena gauna se bera mai.
“E Vaka na Were o Iteni”
33-35. (a) Na cava e vakaibalebaletaka na parofisai ena Isikeli 36:35 vei ira na Jiu tu vakavesu? (b) Na cava e vakaibalebaletaka na parofisai qori vei ira na tamata i Jiova nikua? (Raica tale ga na kato “Na Gauna e Vakalesui Mai Kina na ka Kece.”)
33 Eda sa raica mai ni tekivu ‘vakalesui tale na ka kece’ ena gauna e vakalesui tale kina ena iyatukawa i Tevita na veiliutaki vakatui i Jisu ena 1914. (Isik. 37:24) Oti e solia na lewa vei Karisito o Jiova me vakalesuya mai vei ira na nona dauveiqaravi na sokalou savasava a yali tu me vica vata na drau na yabaki. Vakacava, e yaco ga e keri na ka e cakava o Karisito? Sega! Ena tomani tale qori ena sala uasivi ena gauna se bera mai. Eda kila qori mai na parofisai i Isikeli.
34 Vakasamataka mada na ivakaraitaki uqeti vakalou qo: “Era na kaya na lewenivanua: ‘E vaka na were o Iteni na vanua lala.’” (Isik. 36:35) Na cava e kena ibalebale qori vei Isikeli kei ira na tu vakavesu? Era kila ni na sega ni vakayacori dina, oya me vakalesui tale mai na vanua me vaka sara ga na were taumada se Parataisi, na kena a teivaka o Jiova! (Vkte. 2:8) Era kila ga ni vakadeitaka tiko vei ira o Jiova ni na totoka qai vuavuaivinaka tale na nodra vanua.
35 E vakaibalebale vakacava vei keda nikua na ka e yalataki qori? Eda sega ni namaka me vakayacori dina nikua, ni liutaka tu o Setani na Tevoro na vuravura ca qo. Ia eda kila ni veivosa oya e vakatakarakarataka na kena vakayacori vakayalo nikua. Nida dauveiqaravi i Jiova eda bula tu ena vanua e bulabula vakayalo, e toso vinaka kina na noda veiqaravi, eda na vakabibitaka tale ga na noda veiqaravi tabu vei Jiova. Sa qai parataisi tiko ga mai na vanua vakaitakarakara qori. Ia vakacava na veigauna se bera mai?
36, 37. Na yalayala cava ena vakayacori ena Parataisi se bera mai?
36 Ni oti na ivalu na Amaketoni, o Jisu ena vakalesuya mai na ka kece e veiyasa i vuravura. Ni veiliutaki tiko ena loma ni Duanaudolu na Yabaki, ena dusimaki ira na kawatamata mera veisautaka na vuravura qo me were o Iteni, me parataisi, me vaka ga a nakita taumada o Jiova! (Luke 23:43) Era na qai duavata na kawatamata kece, ra duavata tale ga kei na ka e vakarautaki ena nodra itikotiko e vuravura. Ena sega sara ga na ka vakarerevaki se ka vakadomobula. Raitayaloyalotaka mada na gauna ena vakayacori kina na yalayala qo: “Au na veiyalayalati vata kei ira ena veiyalayalati ni vakacegu, au na kauta tani ena vanua na manumanu kila rerevaki mera tikovakacegu ena vanua talasiga, mera moce tale ga e veikau.”—Isik. 34:25.
37 O rawa ni raitayaloyalotaka qori? O na sega ni rere mo gole ena dua na yasa i vuravura. Ena sega ni vakaleqai iko na manumanu. Sega ni dua na ka me vakaleqa nomu tiko vakacegu. O na rawa ni taubale duadua ena veikau loa qai marautaka na levu ni kena totoka, o na moce mada ga kina, o nuidei ni o na yadra ena vakacegu qai sega ni dua na ka e vakaleqai iko!
38. Na cava o nanuma me baleta na ka e yalataki ena Isikeli 28:26?
38 Eda na raica tale ga na kena vakayacori qo: “Era na tikovakacegu [ena vanua], era na tara vale, era na tea na loganivaini, era na tikovakacegu niu totogitaki ira kece na tiko wavokiti ira era dau vakalialiai ira. Era na qai kila ni o yau o Jiova na nodra Kalou.” (Isik. 28:26) Nira sa yali na meca i Jiova, eda na kunea na vakacegu, eda na taqomaki tale ga e veiyasa i vuravura. Nida qarava na vuravura, eda na rawa ni qaravi keda kei ira eda dau lomana, eda na tara na noda vale qai tea na werenivaini, da tamusuka tale ga.
39. Na cava o vakadeitaka kina ni na yaco dina na parofisai e volatukutukutaki ena Isikeli?
39 Vakacava o nanuma ni tadra wale ga na vosa ni yalayala kece qo? Nanuma na ka o sa raica ena gauna qo ena kena ‘vakalesui tale mai na ka kece.’ E kaukaua na veivakacacani i Setani, ia e sa soli vei Jisu na lewa me vakalesuya mai na sokalou savasava ena gauna butobuto qo e vuravura. Sa bau ivakadinadina vakasakiti dina ni na vakayacori na ka kece e yalataka na Kalou!
^ para. 2 E yawa mai Papiloni na vanua era vakaitikotiko kina e levu na Jiu era a kau vakavesu. Kena ivakaraitaki, e vakaitikotiko o Isikeli kei ira na wekana ena bati ni uciwai na Kipa. (Isik. 3:15) Ia vica ga vei ira na Jiu era tiko ena lomanikoro. Era wili kina “na kawa ni tui kei na turaga.”—Tani. 1:3, 6; 2 Tui 24:15.
^ para. 25 Me kena ivakaraitaki, eda sega ni vakadeitaka se o cei e sa lotu vaKarisito lumuti ena ika16 ni senitiuri.


text:
GEORGIA | 1924-1990
Kaburaki na Sore ni ka Dina
DUA na ka nodra sasaga na Gonevuli ni iVolatabu ena veiyabaki ni 1920, mera kaburaka na sore ni ka dina e Georgia. A dola ena 1924 e dua na valenivolavola e Beirut, Lepanoni, me qarava na cakacaka vakavunau e Armenia, Georgia, Siria, kei Taki.
Sa kaburaki rawa na sore ni ka dina e Georgia, ia a sega ni laurai e dua na tubu. (Maciu 13:33) Ia ni toso na gauna sa tete na itukutuku ni Matanitu ni Kalou ra qai veisautaka na nodra bula e levu na lewenivanua e Georgia.
Vinakata na Lewadodonu
Sa dua toka na itabagone o Vaso Kveniashvili donuya na ikarua ni ivalu levu. Sa mate o tinana ena gaunaqori, qai kacivi o tamana me lewena na mataivalu ni Rusia ni a se wili tu o Georgia i Rusia. E tolu na taci Vaso, e qase duadua o koya. E dau butako me qaravi ratou kina vakaveitacini.
Toso na gauna a lai lewena sara o Vaso e dua na ilala daubasulawa. E kaya: “Au nanuma nira vinaka cake na daubasulawa vei ira na vakailesilesi ni matanitu se lewenivanua.” Ia e qai kila o Vaso ni na sega ni solia na tamata na lewadodonu e vaqara voli.
A vesu o Vaso, qai biu ena dua na keba ni veivakacakacakataki e Siberia. Erau sota e keri kei na dua na iVakadinadina i Jiova e vesu tale tu ga ena vuku ni ka e vakabauta. E nanuma lesu o Vaso: “Au sa qai kunea na ka auvaqara voli. Sega ni dua na ivola e tu vei keirau, ia e sega ni tarova qori noqu vuli vua na iVakadinadina ya.”
A lesu i Georgia o Vaso ena 1964 ni sere mai na keba a vesu tu kina, qai vaqarai ira na iVakadinadina i Jiova. Erau dau veivolavolai tu ga kei na nona itokani kaivesu e iVakadinadina. Gauna a takali kina na nona itokani, sa iotioti tale ga ni gauna ya me veitaratara kina o Vaso kei na dua na iVakadinadina i Jiova. Oti e rauta na ruasagavulu na yabaki sa qai sotavi ira tale. Ena qai vakamacalataki malua na veika tale eso a yaco.
Gauna Marautaki e Valeniveivesu
Dua na ka totoka a yaco ena nona vesu tu ena keba ni veivakararawataki i Itala o Valentina Miminoshvili, dua na goneyalewa ni Georgia. A sotavi ira e keri ena imatai ni gauna na iVakadinadina i Jiova. E qoroya vakalevu nadei ni nodra vakabauta, qai tara na lomana na veika era vakavulica vua ena iVolatabu.
Ni lesu i vale ni oti na ivalu, a lai wasea o Valentina vei ira eso tale na veika vou sa vulica. Ia e qai vesu, tini na yabaki nona tu ena dua na keba ni veivakacakacakataki e Rusia. A sotavi ira tale e keri na iVakadinadina i Jiova, qai papitaiso ena dua na gauna e muri.
A sere o Valentina mai na keba a vesu tu kina ena 1967, qai lesu ina ra kei Georgia. A lai tomana tale nona vunau, ia sa qaseqasetaka toka ga na ka e cakava. E sega ni kila o Valentina ni sa vakarau yaco e dua na ka veivakurabuitaki.
Dau Sauma na Masu o Jiova
A toki mai Siberia i Georgia ena 1962 o Antonina Gudadze ni sa lesu ina nona vanua o watina. E marama ni Siberia o Antonina ra qai wasea vua na ka dina na iVakadinadina i Jiova era vesu tu e kea. Na vanua sa lai tiko kina e Khashuri ena tokalau kei Georgia, e sega kina na iVakadinadina i Jiova.
Ni nanuma lesu o Antonina na sala e sauma kina o Jiova na nona masu, e kaya: “A vakauta mai o Na e dua na noqu iyaya mai Siberia, qai vunitaki vinaka tu e loma eso na ivola vakaivolatabu. E ono na yabaki na kena vakau tiko mai va qori vei au na kakana vakayalo. Au dau vakavinavinakataka vei Jiova e veisiga na nona veidusimaki vakayalo, veivakayaloqaqataki, kei na nona veikaroni.”
E se galili ga o Antonina. E kaya: “Au kerea tiko ga vei Jiova meu sotavi ira tale na mataveitacini. Dua na siga rau gole yani ena sitoa au cakacaka tiko kina e rua namarama. Erau taroga sara, ‘O iko o Antonina?’ Au raica ena kedrau irairai na kauai dina, au kila kina ni rau taciqu vakayalo. Keitou veimokomoko, keitou veitagicaki tale ga.”
Dua vei rau na marama e sotava qori o Antonina o Valentina Miminoshvili. E marau sara ga o Antonina ni rogoca ni caka tiko na soqoni ena ra kei Georgia! E sivia na 300 na kilomita na yawa ni vanua me lakova o Antonina, ia e dau saga me lako vakadua e veivula ina soqoni.
Kadre na ka Dina ena ra kei Georgia
Ena veiyabaki ni 1960, era toki ina so tale na vanua eso na iVakadinadina era tusaqati voli ena so na yasa i Rusia. Dua tale ga vei ira na toki qori na tacida gugumatua o Vladimir Gladyuk. A toki ena 1969 mai Ukraine ina korolevu o Zugdidi, ena ra kei Georgia.
A dau caka tu ga ena vosa vakaRusia na soqoni ni se qai tekivu. Ia e nanumi me sa caka ena vosa vakaGeorgia ni levu na lewenivanua e Georgia era sa dautiko ena soqoni. E vakilai na vuavuaivinaka ni cakacaka vakavunau ena Okosita 1970, eratou papitaiso kina e le 12.
Ena 1972, sa toki sara o Vladimir kei na nona vuvale ina korolevu o Sokhumi, ena baravi ni Wasawasa Loaloa. E kaya o Vladimir: “Keitou dau vakavinavinakataka na veivakalougatataki i Jiova ni keitou vutuniyau kina vakayalo. E laurai sara ga na tubu ena ivavakoso.” Na imatai ni iVakananumi me vakayacori ena yabaki ya e Sokhumi era tiko kina e le 45.
“Au Vakarogoci Ratou Vinaka Sara”
Sa yabaki 90 toka vakacaca ena gauna qo o Babutsa Jejelava, dua na marama a ciqoma sara ga e liu na ka dina e Sokhumi ena 1973. E kaya: “Au raica ena dua na siga ni ratou tavusoya toka na veitalanoa eva na marama. Erau Katolika e rua na marama, e rua tale au qai kila e muri ni rau iVakadinadina i Jiova.” Dua vei rau na marama iVakadinadina o Lyuba na wati Vladimir Gladyuk, na kena ikarua o Itta Sudarenko, dua na painia gugumatua mai Ukraine.
Ni rogoca o Babutsa na nodratou veivosaki na va na marama ya, e kaya: “Au vakarogoci ratou vinaka sara.” Gauna e rogoca kina ni tiko na yaca ni Kalou, e curu takosova yani nodratou veitalanoa qai kerea me vakaraitaki vua mai na iVolatabu. E tolu na aua na dede ni nodratou veitalanoa ena levu ni taro i Babutsa.
A leqataka o Babutsa de ratou sega ni sota tale kei rau na iVakadinadina, mani taroga: “Drau na mai raici au tale?”
Erau kaya na marama iVakadinadina: “Io, keirau na mai raici iko tale ena Vakarauwai mai qo.”
Dua na ka na marau i Babutsa ni rau lesu dina yani na marama ena Vakarauwai! Sa tekivu sara ga ena siga ya na nona vuli iVolatabu. Ni vakarau oti na vuli, sa veiciciyaki toka na vakasama i Babutsa ena sotavi ira tale na iVakadinadina i Jiova se sega. E kaya lo e lomana: ‘Au se qai sotavi ira mada ga na ilala qo. Au sega ni vinakata me keimami veibiu tale.’
E veinanuyaka o Babutsa na cava me cakava. E kaya: “Au sa kila tiko ni vakawati o Lyuba, au mani tarogi Itta ke vakawati. Ni tukuna ni sega ni vakawati, au tukuna sara vua, ‘Toki mai, daru mai tiko vata!’ ‘E rua tu na idavodavo, qai tiko ena tadrua ni idavodavo e dua na cina. Daru rawa mada ga ni veivosakitaka na iVolatabuena bogi!’” A vakadonuya o Itta na kerekere i Babutsa me toki vua.
E kaya o Babutsa: “Au sega ni moce ena so na bogi ena levu ni noqu vakasamataka na veika au vulica. Ke basika vakasauri mai na noqu vakasama e dua na taro, au dau vakayadrati Itta qai kaya, ‘Itta, taura mai na nomu iVolatabu. Dua na ka au via taroga!’ E qilia mada na matana o Itta ni saga me yadra, sa qai kaya, ‘Sa donu.’ Oti keirau dau raica sara ena iVolatabu na isau ni noqu taro.” Se qai tolu ga na siga nona toki yani o Itta, sa lako tale ga ena cakacaka vakavunau o Babutsa!
E dua tiko na itokani voleka i Babutsa, o Natela Chargeishvili. E kaya o Babutsa: “Au nanuma ni na sega ni ciqoma na ka dina baleta ni vutuniyau, ia a cala noqu nanuma. A se tekivu taleitaka ga na ka dina mai na imatai ni gauna keirau veitalanoa kina.” Sega ni dede rau sa vunau ruarua toka vei ira na nodrau itokani, vanua ni cakacaka, kei ira era tiko veitikivi.


text:
ITALANOA 9
Taya na Waqa o Noa
A VAKAWATI o Noa, e tolu na luvena tagane. Na yacadratou o Semi, Ame, kei Jefeca, qai tiko tale ga na dui watidratou. E walu taucoko na lewenivuvale i Noa.
E dua na ka vou a tukuna na Kalou me cakava o Noa, oya me taya e dua na waqa vakaitamera. Na irairai ni waqa oqo e vaka e dua na kisi balavu levu. A kaya na Kalou,‘Cakava me tabatolu, me vakarumu tale ga.’ Na veirumu oqo me ratou na tiko kina o Noa kei na nona vuvale, o ira na manumanu, kei na kakana mera na bula tiko kina.
A kaya tale ga na Kalou vei Noa me cakava sara vakavinaka na waqa me kua ni turu. E kaya na Kalou: ‘Au na vakarusa na ka kece ga e vuravura ena dua na waluvu levu. Ena mate o koya e sega ni tiko e waqa.’
Eratou talairawarawa vei Jiova o Noa kei iratou na luvena, ratou qai tekivu ta waqa. Ia era dredrevaki iratou na lewenivanua ra qai cakava tiko ga na ka ca. E sega ni dua e vakabauta na itukutuku i Noa me baleta na ka sa na vakarau cakava na Kalou.
E dede sara na ta tiko ni waqa baleta ni sa rui waqa levu. Ni sa oti sa qai kaya na Kalou vei Noa mera vakavodoki e yarua na manumanu ena so na kena mataqali, na ka tagane kei na ka yalewa. Ia e so tale na kena mataqali me yavitu. E kaya tale ga na Kalou mera vodo na veimataqali manumanu vuka. A cakava kece na ka oqori o Noa.
Oti oya sa qai vodo o Noa kei na nona vuvale. Sa qai sogota na katuba na Kalou. Eratou mai wawa toka vakavuvale ena lomaniwaqa. Raitayaloyalotaki iko mada mo tiko e lomaniwaqa, mo dou qai wawa toka. Ena yaco dina na waluvu me vaka e kaya na Kalou?


text: 23 E qai vosa o Jisu vei ira na ilala levu kei ratou na nona tisaipeli, e kaya:2 “Era sa lai dabeca na vunivola kei na Farisi na idabedabe i Mosese.3 O koya gona, ni cakava na ka kece era tukuna vei kemuni, ni kua ga ni muria na nodra ivalavala, nira dau vosa wale ga, ia era sega ni cakava.+4 Era vakacolati ira na lewenivanua ena icolacola bibi,+ ia era sega ni via laveta na icolacola bibi ya ena nodra iqaqalo.+5 Na ka kece era cakava mera laurai ga kina vei ira na tamata,+ era vakalevutaka na kato ni tikinivolatabu era dau dara me itataqomaki.+ Era vakabalavutaka tale ga na bele ni nodra isulu.+6 Era dau vinakata mera dabe ena idabedabe dokai ena gauna ni vakayakavi kei na idabedabe e liu ena valenilotu+7 mera kidavaki tale ga ena vanua ni veivoli ra qai kacivi mera Rapai.*8 Ia o kemuni, moni kua ni kacivi ena Rapai, ni dua ga nomuni Qasenivuli,+ ni veitacini kece ga.9 Ni kua tale ga ni vakatoka e dua me tamamuni e vuravura, ni dua ga na Tamamuni+ e tiko mai lomalagi.10 Ni kua ni vakatokai tale ga moni iliuliu, ni dua ga nomuni iLiuliu, o Karisito.11 O koya e via liu duadua vei kemuni e dodonu me nomuni dauveiqaravi.+12 O koya e vakalevulevui koya ena vakamalumalumutaki,+ o koya e vakamalumalumutaki koya ena vakalevulevui.+13 “Oni na rarawa na vunivola kei na Farisi, ni dau veivakaisini! Oni sogota na Matanitu vakalomalagi vei ira na lewenivanua, ia o kemuni mada ga oni sega ni curu rawa kina, oni tarovi ira tale ga na via curu kina.+14* —15 “Oni na rarawa na vunivola kei na Farisi, ni dau veivakaisini!+ Oni sokota na wasawasa, oni lakova na vanua mamaca moni veisautaka e dua, ia ni sa veisau, oni qai vakavuna tale me luvei Qiena,* me torosobu sara vei kemuni.16 “Oni na rarawa na dauveituberi mataboko,+ ni oni kaya, ‘Sega ni dua na ka na bubului ina valenisoro, e bibi ga na bubului ina koula ni valenisoro.’+17 Ni yavu sese, ni mataboko! Na cava e bibi cake? Na koula se na valenisoro e vakatabui ena koula?18 Kena ikuri, ‘E sega ni dua na ka na bubului ina icabocabonisoro, e bibi ga na bubului ina isolisoli e cabo kina.’19 Ni mataboko! Na cava e bibi cake? Na isolisoli e cabo se na icabocabonisoro e vakatabui kina na isolisoli?20 O koya e bubului ina icabocabonisoro e sa bubului tale ga ina ka kece e tu kina,21 o koya tale ga e bubului ina valenisoro e sa bubului vei koya e tiko kina,+22 ia o koya e bubului i lomalagi e sa bubului tale ga ina idabedabe vakaturaga ni Kalou kei koya e dabe tiko kina.23 “Oni na rarawa na vunivola kei na Farisi, ni dau veivakaisini! Oni solia na ikatini ni midi kei na dili kei na kumini,*+ ia oni sega ni kauaitaka na veika e bibi ena Lawa me vaka na lewadodonu,+ loloma,+ kei na yalodina. Era bibi na veika qo, sega soti na veika lalai ya.+24 Ni dauveituberi mataboko,+ oni tauvulona na nana,+ ia oni tiloma qaqa na kameli!+25 “Oni na rarawa na vunivola kei na Farisi, ni dau veivakaisini! Oni savata na dago ni bilo kei na veleti,+ ia na lomana e sinai ena kocokoco*+ kei na viavialevu.+26 Farisi mataboko! Savata mada e liu na loma ni bilo kei na veleti, sa na qai rawa ni savasava tale ga na dagona.27 “Oni na rarawa na vunivola kei na Farisi, ni dau veivakaisini!+ Oni vaka na ibulubulu boro vulavula,+ e rairai vinaka ga e taudaku ia e loma e sinai ena sui ni tamata mate kei na veika dukadukali.28 Oni vaka tale ga ya ena nomuni rairai dodonu wale ga e taudaku, ia e loma, oni sinai ena veivakaisini kei na ivalavala tawadodonu.+29 “Oni na rarawa na vunivola kei na Farisi, ni dau veivakaisini!+ Oni tara na nodra ibulubulu na parofita, oni ukutaka tale ga na nodra ibulubulu* na yalododonu,+30 oni qai kaya, ‘Ke keimami a bula ena nodra gauna na tukai keimami, ke keimami a sega ni tokona na vakadavei ni nodra dra na parofita.’31 Oni sa vakadinadinataki kemuni tiko ga ni oni luvedra na labati ira na parofita.+32 O koya gona, ni vakaotia sara na cakacaka era tekivuna na tukamuni.33 “O kemuni na gata, na kawa ni gata batigaga,+ oni na sega sara ga ni drovaka na itotogi mai Qiena!*+34 Oya na vuna au talai ira yani kina na parofita,+ o ira na vuku kei ira na qasenivuli.+ Oni na vakamatea+ eso qai vakota ena kau, eso tale oni na kuitataka+ ena nomuni valenilotu, oni na vakacacani+ ira tale ga ena koro kece,35 ena tarogi kina vei kemuni na nodra dra na yalododonu kece era vakamatei e vuravura, na nodra dra na yalododonu me tekivu vei Epeli+ me yacovi Sakaraia na luvei Parakaia, o koya oni a labata ena maliwa ni valenisoro kei na icabocabonisoro.+36 Au tukuna vakadodonu vei kemuni, ena yaco na ka kece qo ina itabatamata qo.37 “Jerusalemi, Jerusalemi, na dau vakamatei ira na parofita, o vakaviriki ira tale ga era talai yani vei iko+—sa vakavica noqu via kumuni ira na luvemu me vaka na tinanitoa ni ovici ira na luvena! Ia oni besetaka.+38 Raica! Sa na biu tu vei kemuni* na nomuni vale.+39 Au tukuna vei kemuni, oni na sega ni raici au tale me yacova ni oni kaya, ‘E kalougata o koya e lako mai ena yaca i Jiova!’”*+


text:
O se Nanuma Tiko?
O bau wilika vinaka na itabataba ni Vale ni Vakatawa era se qai tabaki oti ga? Raica mada ke o rawa ni sauma e vica na taro qo:
E dodonu vei keda na lotu vaKarisito meda vakama na yagodra na mate?
E vakatau sara ga vua na tamata yadua me vakama na yagona e dua e mate se sega. Na iVolatabu e sega ni tukuna sara vakamatata na ivakarau qo, ia e bibi meda kila tiko ni gauna a mate kina o Tui Saula kei na luvena o Jonacani, a vakamai qai bulu na yagodrau. (1 Sam. 31:2, 8-13)—15/6, tabana e 7.
Eda vakadeitaka vakacava ni sega ni vakavuna na ca na Kalou?
E dodonu na nona ivalavala kece na Kalou. E lewadodonu, yalodina, qai yalododonu. O Jiova tale ga e dau veikauaitaki qai dau yalololoma. (Vkru. 32:4; Same 145:17; Jeme. 5:11)—1/7, tabana e 4.
Na ituvaki dredre cava ena rawa ni sotava e dua ni toki me lai veiqaravi ina dua tale na vanua e vinakati kina vakalevu na veivuke?
Ena sotava e tolu na ituvaki dredre: (1) duidui na ivakarau ni bula, (2) ena vakanananu e vale, (3) ena saga me veikilai kei ira na mataveitacini. Era vakalougatataki dina e levu era sotava na ituvaki dredre qori.—15/7, tabana e 4-5.
Na cava eratou cati Josefa kina na tacina?
Dua na vuna levu oya ni dau lomani Josefa o Jekope, e solia kina vua e dua na kote talei. Eratou vuvutaki koya na tacina, ratou mani volitaki koya me lai bobula.—1/8, tabana e 11-13.
Na cava e yaga qai rawarawa kina na kedra vakayagataki na tikidua vou?
E tautauvata ga na kedra vakarautaki. E uqeti keda meda wilika e dua na tikinivolatabu meda qai tarogi itaukeinivale e dua na taro. Se mani cava nona isaunitaro, eda rawa ni cega na tabana e loma da qai vakaraitaka na ka e kaya na iVolatabu. Eda rawa ni dusimaki koya ena dua na taro me rawa kina ni lesuvi.—15/8, tabana e 13-14.
Na cava na ivola vakaSiria na Peshitta?
Na vosa vakaSiria e dua na vosa vakaArame. A vakayagataki vakalevu ena ikarua se ikatolu ni senitiuri G.V. Kena irairai ni vosa vakaSiria e imatai ni vosa era vakadewataki kina eso na ivola ena iVolatabu vaKirisi vaKarisito. E kilai na iVolatabu ena vosa vakaSiria me Peshitta.—1/9, tabana e 13-14.
Na cava mera cakava na itubutubu lotu vaKarisito mera vakatawai luvedra kina?
E bibi mera vakarogoci luvedra mera kilai ira vinaka. Saga mo vakani ira vakayalo. Kena ivakaraitaki, tuberi ira vakayalololoma nira saga mera vakasamataka vakabibi na vu ni nodra vakatitiqa vakayalo.—15/9, tabana e 18-21.
Na cava ena yaco ni sa veiliutaki na Matanitu ni Kalou?
Sa na sega tale na tauvimate, mate, na leqa ni cakacaka saumi, ivalu, lailai ni kakana, kei na dravudravua.—1/10, tabana e 6-7.
Na veiyalayalati cava ena iVolatabu e rawa nira veiliutaki kina kei Karisito eso tale?
Ni cava na iotioti ni kanavata ni Lakosivia a cakava o Jisu kei ratou nona yapositolo, a tauyavutaka kina o koya e dua na veiyalayalati kei ratou na nona tisaipeli yalodina e vakatokai me veiyalayalati ni Matanitu. (Luke 22:28-30) Qori e vakadeitaka ni ratou na veiliutaki kei Jisu e lomalagi.—15/10, tabana e 16-17.
Tukuna e rua na ivakaraitaki ena iVolatabu e vakadinadinataka ni bula dina tiko o Setani.
E tukuna na iVolatabu ni a vosa vei Jisu o Setani ni saga me temaki koya. A vosa tale ga o Setani vua na Kalou ena gauna i Jope. Rua na ivolatukutuku qori e dusia ni bula dina tiko o Setani.—1/11, tabana e 4-5.
O cei na “ilawalawa me vakatokai ena yacana” a cavuta o Jemesa, e volai tiko ena Cakacaka 15:14?
Qo o ira na Jiu kei ira na sega ni Jiu e digia na Kalou mera matatamata digitaki era “tukuna yani na lagilagi” i koya e kacivi ira. (1 Pita 2:9, 10)—15/11, tabana e 24-25.
Vanua cava a tu kina na korolevu o Timgad, na itovo cava era vakaraitaka eso na tu ekea?
E dua na korolevu vakaRoma o Timgad, e tiko ena Noca kei Aferika (sa kilai nikua me o Algeria). E kilai na ka era vakabauta ena so na ka a kune ena vakekeli e ceuti tu kina na vosa qo: “Na bula vinaka duadua na vakasasa manumanu, sisili, qito kei na marau!” E tautauvata na rai qori kei na ka e tiko ena 1 Korinica 15:32.—1/12, tabana e 8-10.


text: 5 Nira kovea oti na kai Filisitia na Kato+ ni Kalou dina, era kauta mai Epenisa i Asoto.2 Era kauta na kai Filisitia na Kato ni Kalou dina ina vale* i Tekoni mera biuta ena yasa i Tekoni.+3 Nira sou ena siga tarava na lewe i Asoto sa bale vakatoboicu tu i ra o Tekoni ena mata ni Kato i Jiova.+ Era tauri Tekoni ra qai biuta tale ena kena itutu.+4 Nira sou ena siga tarava sa lutu vakatoboicu i ra o Tekoni ena mata ni Kato i Jiova. Sa kamusu tu na ulu i Tekoni kei na qeteqeteniligana ruarua qai davo tu ena ilago. E vo ga na yagona e ika.*5 Qori na vuna era sega ni butuka kina na ilago ni vale i Tekoni e Asoto o ira na bete nei Tekoni kei ira na lako ina vale i Tekoni me yacova mai nikua.6 E bikai ira vakaukaua na lewe i Asoto na liga i Jiova, e totogitaki ira ni yaviti Asoto kei na kena vanua ena sicini.+7 Nira raica na lewe i Asoto na ka e yaco tiko, era kaya: “Me kua ni tiko vata kei keda na Kato ni Kalou ni Isireli ni vakararawataki keda na ligana, kei Tekoni na noda kalou.”8 Era mani talatala mera kumuni mai na nodra turaga kece na kai Filisitia, era tarogi ira: “Na cava meda cakava ena Kato ni Kalou ni Isireli?” Era kaya: “Me kau i Kaca na Kato ni Kalou ni Isireli.”+ Era mani kauta i kea na Kato ni Kalou ni Isireli.9 Nira sa kauta oti e kea, e yaviti ira na lewenikoro na liga i Jiova mera veilecayaki vakalevu. E yaviti ira na lewenikoro, o ira na gone kei ira na qase, qai tauvi ira na sicini.+10 Era kauta sara na Kato ni Kalou dina i Ekironi,+ ni yaco ga i Ekironi na Kato ni Kalou dina, era qolouvaka na kai Ekironi: “Era kauta mai vei keda na Kato ni Kalou ni Isireli meda mate kina kei ira na kainoda!”+11 Era qai talatala mera kumuni na turaga kece ni Filisitia, era kaya: “Moni kauta tani na Kato ni Kalou ni Isireli me vakasukai ena kena vanua meda kua ni vakamatei kei ira na kainoda.” Era rere vakalevu na lewenikoro taucoko de ra mate ni yaviti ira vakaukaua e kea na liga ni Kalou dina+12 ra qai tauvi sicini na lewenivanua era bula tiko. E rogo cake i lomalagi na nodra tagi ni kere veivuke na lewenikoro.


text:
Wase 40
Na veika sa vakatakilai vei Josefa Simici na Parofita kei Sidini Rikitoni mai Feieti e Niu Ioka, ena 6 ni Janueri, 1831. Ni bera ni vola na veika a vakatakilai, a tukuni vakaoqo ena kena itukutuku makawa na Parofita, “Ni sa sega ni muria ko Jemesa Koveli na vosa ni Turaga ka lesu tale ki vei ira na nona itokani kei na nona ivakavuvuli makawa, a sa vakatakila kina na Turaga vei au kei Sidini Rikitoni na veika oqo” (raica na wase 39).
1–3, Ena sega ni vakabauta na kosipeli ko koya sa rerevaka na nodra veivakacacani na tamata ka domona na iyau vakavuravura.
1 Raica, au sa kaya vakaidina vei kemudou, a sa ivalavala dodonu e mataqu ko aJemesa Koveli na noqu tamata, io sa yalataka vei au ni na talairawarawa ki na noqu vosa.
2 Ka sa aciqoma na vosa ena marau, ia sa temaki koya kusarawa ko Setani; a sa bsega ni muria na noqu vosa ni sa rerevaka na nodra cveivakacacani na tamata kei na nona kauwaitaka na veika vakavuravura.
3 Ia sa voroka ko koya na noqu veiyalayalati, ka sa tu ga kina vei au meu vakayacora vua na veika e vinaka vei au. Emeni.


text:
NODA BULA VAKARISITO
Sega ni Guilecava o Jiova na Nomu Loloma
ME SARAVI NA VIDIO SEGA NI GUILECAVA O JIOVA NA NOMU LOLOMA ME QAI SAUMI NA TARO E TOKA E RA:
-
Na veika dredre cava e dau salavata mai na bula vaqase?
-
Na itovo vinaka cava era dau kilai kina na itabaqase?
-
Ke o sa itabaqase, e uqeti iko vakacava na Vunau ni Soro 19:32 kei na Vosa Vakaibalebale 16:31?
-
E raica vakacava o Jiova na nodra cakacaka vakaitalatala na itabaqase sa vakaiyalayala na ka era cakava?
-
Na cava e vinakata o Jiova meda cakava nida sa qase?
-
E rawa nira vakayaloqaqataki ira vakacava na gone na itabaqase?
-
E vakayaloqaqataki iko vakacava e dua na tacida itabaqase ena dua na gauna ga qo?


text:
ITALANOA 22
Biu o Josefa i Valeniveivesu
E SE qai yabaki 17 ga o Josefa sa kau yani i Ijipita. A volitaki sara vua e dua na tamata na yacana o Potifa. E cakacaka tiko o Potifa vei Fero na tui Ijipita.
E dau cakacaka vakaukaua o Josefa vei Potifa. Ni sa cauravou mai sa qai solia vua o Potifa me lewa na veika kece ena nona vale. Ia na cava ga e vesu tiko kina ena valeniveivesu? E vakavuna na wati Potifa.
E vinakata na wati Potifa me rau moce vata kei Josefa baleta ni sa rui tamata rairai vinaka. Ia a bese o Josefa baleta e kila ni cala. E cudru sara kina vakalevu na wati Potifa, qai lasu vei watina, e kaya: ‘A vinakata na tamata ca o Josefa me keirau moce vata!’ E vakabauti koya o Potifa qai cudruvi Josefa. Oya na vuna e tiko kina o Josefa e valeniveivesu.
Ia e raica na ivakatawa ni valeniveivesu ni tamata vinaka o Josefa qai lesi koya me lewai ira kece na kaivesu. Dua tale na gauna e muri, a cudruvi rau nona dautalowaini kei na dauvavavi o Fero mani biuti rau i valeniveivesu. Dua na bogi erau tadra e yadua na tadra rau qai sega ni kila na kena ibalebale. Ena mataka cake e kaya o Josefa: ‘Drau tukuna mada mai vei au na ka drau tadra.’ Ena veivuke i Jiova a tukuna vei rau o Josefa na kena ibalebale.
A kaya vua na dautalowaini: ‘Ni oti ga e tolu na siga o na lai talo waini tale vei Fero.’ Qai kuria tale o Josefa: ‘Lai tukuni au vei Fero me rawa niu lako laivi e ke.’ Vei koya na dauvavavi, a kaya o Josefa: ‘Ena tolu ga na siga, ena taya musuka na domomu o Fero.’
E yaco dina na veika a kaya o Josefa ni oti ga e tolu na siga. A vakarota o Fero me vakamatei na dauvavavi. O koya na dautalowaini a lesu tale ina nona cakacaka makawa me lai qarava na tui, ia a guilecava na kerekere i Josefa. A sega ni tukuna vei Fero e dua na ka mani tiko ga kina ena valeniveivesu o Josefa.


text:
Wase 45
Na veika sa vakatakilai vei Josefa Simici na Parofita me tukuni ki na Lotu, mai Katiladi, e Oaio, ena 7 ni Maji, 1831. Ena itekivu ni nona itukutuku me baleta na ivakatakila oqo, e tukuna kina na itukutuku makawa kei Josefa Simici ni “ena itabayabaki oqo ni Lotu … sa tabaki tiko kina e vuqa na itukutuku lasu … kei na italanoa lialia … ka veisoliyaki, … me tarovi ira na tamata mai na nodra vakadikeva na cakacaka se na nodra taura na vakabauta. … Ia era sa reki vakalevu na Yalododonu, … Niu sa ciqoma na veika oqo.”
1–5, Sa noda dautataro vei Tamada ko Karisito; 6–10, Na kosipeli sai koya e dua na dautukutuku me mai caramaka na sala ni Turaga; 11–15, Sa ciqomi Inoki kei ira na nona tamata na Kalou ki Vua; 16–23, Sa vakatakila ko Karisito na ivakatakilakila ni Nona lako mai, me vaka a vakamacalataka mai na Ulunivanua ni Veiolive; 24–38, Ena vakalesui tale mai na kosipeli, ka na yaco na nodra gauna na Matanitu Tani, ka na roboti vuravura taucoko na matetaka veivakatalai; 39–47, Na ivakatakilakila, na ka veivakurabuitaki, kei na Tucake Tale ena yaco ena iKarua ni nona Lako Mai; 48–53, Ena tucake na Karisito ena Ulunivanua ni Veiolive, ka ra na raica na Jiu na we ni mavoa e Ligana kei na Yavana; 54–59, Sa na mai vakatulewa na Turaga ena Mileniumi; 60–62, Sa vakaroti vua na Parofita me tekivu vakadewataka na Veiyalayalati Vou, ena qai vakatakilai mai kina e so na itukutuku bibi; 63–75, Era sa vakaroti na Yalododonu me ra soqoni vata ka tara na Jerusalemi Vou, na vanua era na soqoni vata yani kina na tamata mai na veimatanitu kecega.
1 Dou vakatudaliga, Oi kemudou na lewe ni noqu alotu, io koi kemudou sa soli vei kemudou na bmatanitu; dou vakatudaliga ka vakarorogo vei koya sa tura na yavu kei vuravura, ko koya sa cbulia na lomalagi kei ira kecega sa tiko kina, io ko koya sa bulia na ka bula kecega, na ka kecega sa yavala, ka rawata mai vua na nodra bula.
2 Au sa kaya tale, dou rogoca na domoqu, de dou na amate kusarawa; ena bauwa dou sa sega ni vakasamataka kina ni sa oti na vula i katakata, sa cava na ctatamusuki, ka sega ni vakabulai na yalomudou.
3 Dou vakarorogo vei koya na adautataro vei Tamana, io ki vua sa vakamamasu tiko vei koya ena vukumudou—
4 A sa kaya: Tamaqu, mo ni nanuma na nona ararawa ka vakamatei ko koya sa btawacala, ko koya ko ni sa daulomana vakalevu; raica na nona dra na Luvemuni sa mai vakadavei, na nona dra ko koya ko ni sa solia mai mo ni cvakalagilagi kina;
5 Ia Tamaqu, mo ni lomani ira na wekaqu oqo ka ra sa avakabauta na yacaqu, io me ra lako mai vei au ka rawata na bbula tawavakaiyalayala.
6 Dou vakatudaliga na lewe ni noqu lotu, dou vakarorogo kece mai na italatala qase, ka rogoca na domoqu aedaidai, io dou kakua ni vakaukauwataka na lomamudou;
7 Niu sa kaya vakaidina vei kemudou, koi Au na aAlifa kei na Omeka, na ivakatekivu kei na ivakataotioti, na rarama kei na vu-ni-bula kei vuravura—na brarama sa cilava na butobuto, ia na butobuto sa sega ni kunea.
8 Au sa lako mai vei ira na kai noqu, ka ra qai sega ni ciqomi au na kai noqu; ia ko ira kecega sa vakabauti au, au sa solia vei ira na akaukauwa me ra kitaka e levu na cakacaka e bveivakurabuitaki, ka yaco me ra cluve ni Kalou; io ko ira kecega sa dvakabauta na yacaqu, au sa solia vei ira na kaukauwa me ra rawata kina na ebula tawamudu.
9 Raica au sa solia yani ki vuravura na noqu aveiyalayalati btawamudu, io me nodra rarama na kai vuravura, ka civakarau vei ira na noqu tamata, io me ra muria na dMatanitu Tani, ka edautukutuku yani me caramaka na sala e mataqu.
10 O koya mo dou curuma yani koi kemudou, ia ko koya sa curuma, au na veivosaki vata kaya me vaka ka’u a dau kitaka vei ira e liu, ia au na vakaraitaka vei kemudou na akaukauwa ni noqu vosa.
11 O koya, mo dou vakatudaliga kece mai, ka’u na qai vakatakila vei kemudou na noqu vuku—na nona vuku ko koya dou sa vakatoka me Kalou i aInoki, kei ira na nona tamata.
12 Ko ira era a kau atani mai vuravura, au qai ciqomi ira—na bkoro levu sa maroroi tu me yacova ni sa yaco mai na siga ni caka dodonu—na siga era a vakasaqara na tamata yalosavasava kecega, ka ra a sega ni kunea ena vuku ni ivalavala ca kei na itovo vakasisila;
13 Ka ra sa vakatusa ni ra a tiko avulagi ga ka veilakoyaki voli e vuravura;
14 Raica a ayalataki vei ira ni ra na kunea ka raica vakaidina ena yagodra.
15 O koya mo dou vakarorogo, ka’u na veivosaki kei kemudou, io au na vosa ka parofisai vei kemudou me vaka au a dau kitaka vei ira ena gauna e liu.
16 Kau na vakaraitaka vakavinaka me vaka na noqu avakaraitaka vei iratou na noqu tisaipeli, ni’u a tucake tu vakayago e matadratou ka vosa vei iratou ka kaya: Me vaka ni dou sa taroga vei au na bivakatakilakila ni noqu lako mai, ena siga au na lako mai kina ena veio ni lomalagi ena noqu lagilagi, me’u vakayacora na veika au a yalayala kina vei ira na nomudou qase,
17 Me vaka ni dou sa okata me gauna ni veivakabobulataki na nodrau aveitawasei tu vakabalavu na yagomudou kei na byalomudou, au na vakaraitaka vei kemudou na gauna ena yaco kina na siga ni veivueti, kei na nodra cvakalesui mai na Isireli era sa dveiseyaki tu.
18 Ia oqo dou sa raica na valetabu sa duri tu oqo mai Jerusalemi, io dou sa vakatoka me vale ni Kalou, ka ra kaya na nomudou meca ni na sega ni bale rawa na vale oqo.
19 Ia, au sa kaya vakaidina vei kemudou, ena yaco na veivakarusai ki na itabatamata oqo me vaka na daubutako ena bogi, ia era na vakacacani ka veiseyaki ki na veivanua kecega na matatamata oqo.
20 Ia na valetabu dou sa raica tu oqo, ena talaraki sobu ka na sega ni vo e dua na vatu sa veitaqataqai.
21 Ka na qai yaco, ni na sega mada ni sa takali yani na itabatamata ni Jiu ka ra bula tiko oqo, sa na yaco na veivakarusai levu kau sa tukuna oti tiko me baleti ira.
22 Dou sa kaya dou sa kila ni sa voleka na aivakataotioti kei vuravura; dou sa kaya tale ga dou sa kila ni na takali yani na lomalagi kei na vuravura;
23 Ia ena vuku ni ka oqo, dou sa kaya vakaidina kina, ni na vakadina kina; ia na veika au sa tukuna vei kemudou ena sega mada ni takali me yacova ni sa yaco oti na veika kece oqo.
24 Kau sa tukuna vei kemudou na veika oqo me baleti Jerusalemi; ia ni sa yaco mai na siga koya, era na qai aveiseyaki ki na veimatanitu kecega na kedra ivovo;
25 Ia era na avakasoqoni vata tale; ia era na tu ga me yacova ni sa yaco na nodra gauna na bMatanitu Tani.
26 Ia ena siga ako ya dou na rogoca na bivalu, kei na irogorogo ni valu, ena yavavala ko vuravura taucoko, ka ra ckani yatedra na tamata, io era na kaya ni na dvakaberaberataka na nona lesu tale mai na Karisito me yacova na ivakataotioti kei vuravura.
27 Raica ena batabata mai na nodra loloma na tamata, ia ena tubu vakalevu sara na itovo ca.
28 Ia ni sa yaco mai na nodra gauna na aMatanitu Tani, ena cila yani e dua na brarama vei ira sa tu ena butobuto, io sai koya na taucoko ni noqu kosipeli;
29 Ia era na sega ni aciqoma; ni ra sa sega ni raica na rarama, ka ra sa vagoleya tani mai vei au na blomadra ena vuku ni nodra civakavuvuli na tamata.
30 Ia ena itabatamata oqori, ena yaco kina na nodra gauna na Matanitu Tani.
31 Raica e so era na bula tiko ena itabatamata oqori, ka na raica na aveivakanakuitataki rabailevu ena yaco ni bera ni ra mate; io ena robota na vanua taucoko e dua na matetaka veivakatalai.
32 Ia ko ira na noqu tisaipeli era na atudei tu ena veivanua tabu, ka sega ni yavalati rawa; ia ena kedra maliwa na tamata ca, era na tabalaka cake na domodra na tamata ka bvosa vakacacataka na Kalou ka mate yani.
33 Ka na yaco talega na atavuki ni vanua ena veivanua e vuqa, kei na veivakararawataki levu; ia era na vakaukauwataka vei au na tamata na lomadra, ka ra na laveta na nodra biseleiwau me ra veivala vakataki ira, ka ra na veivakamatematei vakataki ira.
34 Ia oqo, ni’u sa vosataka koi au na Turaga, na veivosa oqo, vei ira na noqu tisaipeli, era sa lomaleqa kina.
35 Kau sa qai kaya vei ira: Dou kakua ni ararawa, ni, ena gauna sa yaco kina na veika oqo, mo dou kila sara ni sa vakayacori na veika kecega sa yalataki vei kemudou.
36 Ia ni sa tekivu me cila yani na rarama, ena cilavi ira me vaka na vosa vakatautauvata au na tukuna vei kemudou—
37 Dou rai yani ka raica na vu ni alolo, dou wadrava matua tiko e matamudou, ka dou na kaya beka ni sa lavouvou mai na tabana ka tubu na drauna, ni sa voleka sara na vulaikatakata;
38 Ena vakakina ena siga koya ni ra sa raica na veika oqo, era na qai kila ni sa voleka na kena gauna.
39 Ka na qai yaco ni ko ira sa arerevaki au era sa na bnamaka tiko na kena yaco mai na csiga levu koya ni Turaga, io na divakatakilakila ni nona lako mai na eLuve ni Tamata.
40 Ka ra na raica na ivakatakilakila kei na ka e veivakurabuitaki, ni ra na vakaraitaki mai lomalagi e cake, kei na vuravura e ra.
41 Io era na raica na dra, kei na abukawaqa, kei na o kubou.
42 Ia ni sa bera ni yaco na nona siga na Turaga, ena vakabutobutotaki na amatanisiga ka vuki na vula me dra, ka lutu mai na veikalokalo ni lomalagi.
43 Raica era na qai soqoni vata mai ki na vanua oqo na kena ivovo;
44 Oti era na qai vakasaqarai au, ia, raica, au na lako dina mai; ka ra na raici au ena veio ni lomalagi, ni’u vakaisulu tu ena kaukauwa kei na alagilagi levu; vata kei ira na agilosi yalosavasava; ia ko ira sa sega ni bwaraki au, era na muduki tani.
45 Ia ni sa bera ni tau na liga ni Turaga, ena uvuca mada na nona adavui e dua na agilosi, ka ra na qai btucake mai ko ira na yalododonu era sa moce no, me ra veitata kei au ena co.
46 Ia, ko sa kalougata kevaka ko sa moce koto ena avakacegu; ia me vaka ni dou sa raici au ka kilai au oqo, dou blako tale ga mai vei au cme bula kina na yalomudou, io me taucoko sara na nomudou sereki; ka ra na soqoni vata mai na yalododonu mai na yasai vuravura e va.
47 Raica ena qai tau na alewa ni Turaga ki na veimatanitu.
48 Ia ena qai tu na Turaga ena aulunivanua oqo, ia ena kavida rua, ka na bsakure ko vuravura, ka suaigelegele vaka ka vaka, io ena yavavala ctale ga ko lomalagi.
49 Raica ena vosa na Turaga ka rogo na domona ki na iyalayala kei vuravura; era na atagi na veimatanitu, ka ra na kila na nodra cala ko ira sa dredre.
50 Ena rarawa sara ko koya sa dauveivakalialiai, ka na oti na veivakacacani; ia ko ira sa dauyadra me ia na ka e sega ni dodonu, era na tamusuki sobu ka biu ki na bukawaqa.
51 Era na qai avakaraici au mai na bJiu ka taroga: A we li ni cava oqori e ligamu kei na yavamu?
52 Ia era na qai kila ni sai Au na Turaga; ni’u na kaya vakaoqo vei ira: Na mavoa oqo sai koya na mavoa au a avakamavoataki kina ena vale ni wekaqu. Raica sai au ga sa laveti cake. Koi Au ko Jisu ka a blauvako ki na kauveilatai. Raica sai au na Luve ni Kalou.
53 Ia era na qai atagicaka na nodra caka cala; io era na tagicaka ni ra a vakararawataka na nodra btui.
54 Ia era na qai sereki na veimatanitu atawa lotu, io ko ira sa sega ni kila na lawa era na vakaitavi vakatikina ena imatai ni btucake tale; io ena csega soti ni bibi sara vei ira na lewa e baleti ira.
55 Ka na qai avesu tu ko bSetani, ka na sega ni rawata na lomadra na luve ni tamata.
56 Ia ena asiga ko ya, ni’u sa lako mai ena noqu lagilagi, sa na qai vakayacori na vosa vakatautauvata ka’u a tukuna me baleti iratou na bgoneyalewa savasava e le tini.
57 Ia ko ira sa yalomatua ka vakabauta na adina, ka ra sa taura na Yalo Tabu me nodra bidusidusi, ka ra qai sega ni crawai—au sa kaya vakaidina vei kemudou, era na sega ni tamusuki sobu ka biu ki na dbukawaqa, raica era na tu ena siga ko ya.
58 Ia ena qai soli vei ira ko avuravura me nodra bivotavota vakawa; a ra na tubu me lewe levu ka kaukauwa mai, era na ctubu cake ka sega ni ivalavala ca ko ira na luvedra, io era na rawata na dveivakabulai.
59 Raica ena tiko ena kedra amaliwa na Turaga, ka na serauni ira na nona lagilagi, io ena nodra tui ka nodra bdaunilewa.
60 Ia oqo, raica, au sa kaya vei kemudou, ena sega ni soli vei kemudou mo dou kila e dua tale na ka me baleta na iwase oqo, me yacova ni sa vakadewataki na aVeiyalayalati Vou, ena kilai mai kina na veika kece oqo.
61 O koya au sa vakadonuya kina vei iko mo sa vakadewataka oqo, me rawa ni o vakarautaki iko kina ki na veika ena yaco mai.
62 Ni’u sa kaya vakaidina vei kemudou, ni sa waraki kemudou tu na veika lelevu;
63 Dou sa rogoca na aivalu ena veivanua tani; ia, raica, au sa kaya vei kemudou, sa volekati kemudou sara, io ena mata ni nomudou katuba, ia ena sega soti ni dede dou sa na rogoca na ivalu ena nomudou vanua.
64 A ka oqo au sa kaya kina vei kemudou koi Au na Turaga, dou vakasoqoni kemudou tani mai na veivanua mai na atokalau, dou vakasoqoni kemudou vata vakataki kemudou na italatala qase ni noqu lotu; dou lako yani ki na veivanua ena ra ka vunauci ira na tamata me ra veivutuni, ia ko ira kecega sa veivutuni, dou tauyavutaka vei ira na noqu lotu.
65 Ia mo dou duavata sara ka yalovata, dou kumuna vata na nomudou iyau ka avolia me nomudou ivotavota vakawa na vanua ena vakatakilai vei kemudou.
66 Ia ena vakatokai ko aJerusalemi Vou, na bvanua ni cvakacegu, na didrodro kei na nodra itikotiko na nona yalododonu na Kalou sa Cecere Sara;
67 Ena tiko kina na iserau alagilagi ni Turaga, ka na tiko tale ga kina na nona rerevaki na Turaga, ia era na sega ni curu rawa kina na tamata ca, ia ena yacana ko Saioni.
68 Ka na qai yaco ena kedra maliwa na dau caka ca, ni ko ira kecega era na sega ni cola iseleiwau me vala kei na wekana, me dro ki Saioni me bula kina.
69 Ka ra na asoqoni vata yani kina na veimatanitu kecega e rukui lomalagi; ka ni sai ira duadua ga oqo na matatamata era na sega ni veivaluvaluti vakataki ira.
70 Era na qai kaya na tamata ca: Me da kakua sara ni la’ki valuti Saioni, raica era sa rui vakarerevaki na lewei Saioni; eda na sega ni rawati ira.
71 Ka na qai yaco ni ra na vakasoqoni tani mai na veimatanitu kecega o ira na buladodonu, ka ra na lako mai ki Saioni, ka lagata voli na sere ni reki tawavakaiyalayala.
72 Ia oqo au sa kaya vei kemudou, mo dou kakua mada ni tukuna yani na veika oqo me kila ko vuravura me yacova na gauna sa dodonu kina vei au, mo dou vakayacora ga na nomudou cakacaka e matadra na tamata, kei na matadra na nomudou meca, me ra kakua kina ni kila na nomudou cakacaka me yacova na gauna dou sa vakacavara kina na veika au sa vakarota vei kemudou;
73 Ia ni ra sa kila, era na qai vakananuma na veika oqo.
74 Ni ena gauna sa na basika mai kina na Turaga ena avakarerevaki sara vei ira, io ena kani ira sara na rere, era na tu ga vakayawa, ia era na sautaninini.
75 Ia era na rere na veimatanitu ena nona vakarerevaki na Turaga, era na rerevaka na nona lagilagi kei na nona kaukauwa. Ena yaco vakakina. Emeni.


text:
WASE 20
‘Vota na iVotavota ni Vanua’
TIKINA BIBI: Na ibalebale ni kena votai na qele
1, 2. (a) Na ivakasala cava e solia o Jiova vei Isikeli? (b) Na taro cava eda na taroga?
NA RAIVOTU e qai raica wale ga qo o Isikeli e lai nanuma lesu kina na 900 na yabaki sa oti, ena gauna i Mosese kei Josua. A vakamacalataka kina vei Mosese o Jiova na iyalayala ni Vanua Yalataki qai tukuna vakamalua vei Josua na sala me votai kina na qele vei ira na yavusa ni Isireli. (Tiko 34:1-15; Josua 13:7; 22:4, 9) Ia e vakaroti Isikeli kei ira na kau vakavesu o Jiova ena 593 B.G.V., mera vota tale na Vanua Yalataki vei ira na yavusa ni Isireli!—Isik. 45:1; 47:14; 48:29.
2 Na cava na ibalebale ni raivotu qo vei Isikeli kei ira na nona itokani era kau vakavesu? Na cava me veivakayaloqaqataki kina vei ira na tamata ni Kalou nikua? Ena vakayacori vakacava na parofisai qo ena ivakatagedegede levu cake ena dua na gauna mai muri?
Na Raivotu kei na va na ka e Vakadeitaka
3, 4. (a) Na cava na va na ka e vakadeitaka na iotioti ni raivotu i Isikeli vei ira na kau vakavesu? (b) Na cava eda na vakadeitaka ena wase qo?
3 Na ciwa na wase ni vola i Isikeli e lewena na iotioti ni raivotu. (Isik. 40:1–48:35) Na ivola qori, e uqeti ira sara ga na kau vakavesu ena va na sala me baleta na nodra vakalesui tale mai na Isireli. Na cava e okati kina? Kena imatai, ni na vakalesui na sokalou savasava ena valenisoro ni Kalou. Kena ikarua, o ira na bete yalododonu kei ira na ivakatawanisipi era na liutaki ira na matanitu era vakalesui qo. Kena ikatolu, ena maroroi na nodra vanua o ira kece na lesu e Isireli. Kena ikava, ena tiko kei ira qai maliwai ira tale o Jiova.
4 Na Wase 13 kei na 14 ni ivola qo e vakadeitaka na sala e vakayacori kina na kena vakalesui tale mai na sokalou dina kei na nodra veiliutaki na ivakatawanisipi yalododonu. Ena wase qo ena vakabibitaki kina na ikatolu ni ka e vakadeitaki, oya na yalayala ni kena taukeni na vanua. Ena wase tarava eda na dikeva kina na yalayala me baleta na nona tiko o Jiova.—Isik. 47:13-21; 48:1-7, 23-29.
“Na Vanua qo . . . sa Soli me Nomuni iVotavota”
5, 6. (a) Ena raivotu i Isikeli, na vanua cava me wasei? (Raica na imatai ni iyaloyalo.) (b) Na cava na inaki ni kena votai na vanua ena raivotu?
5 Wilika Isikeli 47:14. E vakaraitaka o Jiova ena raivotu vei Isikeli, e dua na iwase ni vanua ena “vaka na were o Iteni.” (Isik. 36:35) Mani tukuna o Jiova: “Qo na vanua oni na vota me nodra ivotavota ni qele na 12 na yavusa e Isireli.” (Isik. 47:13) “Na vanua” e wasei qo oya na vanua e vakalesui vei ira na Isireli era sereki mai. Oti e qai vakamacalataka vakamatailalai o Jiova na iyalayala dodonu ni vanua taucoko me vaka e tukuni ena Isikeli 47:15-21.
6 Na cava na inaki ni kena votai na vanua ena raivotu? Na kena vakamatatataki na ivakarau ni iyalayala ni vanua e vakadeitaka vei Isikeli kei ira na kau vakavesu ni na vakalesui tale na nodra vanua lomani. Sa na wacava na nodra marau na kau vakavesu qo! Vacava era qai taukena dina o ira na tamata ni Kalou ena gauna makawa na nodra iwasewase ni vanua? Io, era qai taukena dina.
7. (a) Na cava e yaco ena 537 BGV? Na cava eda lai nanuma mai? (b) Na taro cava eda na taroga mada?
7 Ena 537 B.G.V., ni oti toka e rauta ni 56 na yabaki ni nona raivotu o Isikeli, sa ra qai suka tale e udolu vakacaca na kau vakavesu ina nodra vanua mera lai taukena nodra ivotavota. Na itukutuku veivakurabuitaki e yaco ena gauna makawa qori, eda nanuma kina na toso e yaco tiko vei ira na tamata ni Kalou ena gauna qo. Eda rawa ni tukuna tale ga nira sa taura na nodra ivotavota ni vanua. Ena sala cava? E lesi ira na nona dauveiqaravi o Jiova mera taukena na vanua vakayalo. Ke va qori, eda rawa ni vulica e levu na ka ena vakalesui ni Vanua Yalataki ena gauna makawa, kei na vakalesui ni nodra vanua vakayalo na tamata ni Kalou nikua. Ni bera nida kila na ka eda vulica kina, meda sauma mada na taro qo, “Nacava eda tukuna kina ni tiko dina nikua na vanua vakayalo?”
8. (a) Na matanitu cava e sosomitaka o Jiova vei ira na Isireli vakayago? (b) Na cava na vanua vakayalo, se parataisi? (c) A tekivu ninaica, o cei era okati kina?
8 Ena dua na raivotu e raica oti o Isikeli, e vakatakila kina o Jiova ni na rabailevu tale na vakayacori ni parofisai me baleta nodra vakalesui na Isireli ni sa veiliutaki vakatui na nona “tamata o Tevita,” oya o Jisu Karisito. (Isik. 37:24) E yaco qori ena 1914 G.V. Ena gauna qori, sa sosomitaki Isireli vakayago kina e dua na ilawalawa Isireli vakayalo, era tamata ni Kalou, era lotu vaKarisito lumuti. (Wilika Maciu 21:43; 1 Pita 2:9.) E sosomitaka o Jiova na matanitu o Isireli ina dua na matanitu vakayalo, kei na nodra vanua na Isireli ina vanua vakayalo, se parataisi. (Aisea 66:8) Me vaka eda raica ena Wase 17 ni ivola qo, na vanua vakayalo e dusia na vanua e vakilai kina na veitaqomaki vakayalo, se yalava ni cakacaka, era tekivu sokaloutaki Jiova kina na ivovo ni lumuti mai na 1919. (Raica na kato 9B, “Yabaki 1919.”) Ni toso na gauna, o ira na nuitaka na bula e vuravura, o ira na ‘so tale na sipi,’ era sa mai tiko tale ga ena vanua vakayalo qo. (Joni 10:16) Ni tauyavu qai tete tiko ga na parataisi vakayalo nikua, ena qai uasivi na veivakalougatataki e vakilai kina ni oti na Amaketoni.
Votai Vakatautauvata, Vakadodonu na Vanua
9. Na idusidusi matata cava e tukuna o Jiova me baleta na votai ni vanua?
9 Wilika Isikeli 48:1, 28. Ni sa kilai na iyalayala ni vanua e tuba, sa qai vakamacalataka vakamatailalai o Jiova na sala me votai kina na vanua. E vakarota me vakarautaki vakatautauvata qai donu vinaka na nodra ivotavota na 12 na yavusa mai na vualiku ina ceva. Tekivu vei ira na yavusa o Tani ena ucuna e cake ena vualiku me yaco sara vei ira na yavusa i Kata ena ceva. Na 12 kece na ivotavota e wasei vakababa mai na iyala ni vanua e sau ena tokalau ina Wasa Levu, se na Wasa na Mediterranean ena ra.—Isik. 47:20.
10. Na cava e vakadeitaka na raivotu vei ira na kau vakavesu?
10 Na cava e vakadeitaka na raivotu qo vei ira na kau vakavesu? Na ivakamacala matata i Isikeli me baleta na votai ni vanua e vakaraitaka vei ira na kau vakavesu ni qo e dua na cakacaka e tuvanaki vinaka. Na kena votai vakatautauvata na vanua e dusia nira na vakaivotavota kece nira lesu ina nodra vanua. Ena tiko kece na nodra vanua kei na vale.
11. Na cava eda rawa ni vulica ena raivotu me baleta na votai ni qele? (Raica na kato “Na Votavotai ni Qele.”)
11 Na cava eda rawa ni vulica ena raivotu qo nikua? Na vakalesui mai ni Vanua Yalataki e tiko kina na nodra vanua na bete, ira na Livai, ira na turaga kei ira na vo ni lewe ni yavusa e 12. (Isik. 45:4, 5, 7, 8) Nikua tale ga ena parataisi vakayalo e tiko na nodra vanua na ivovo ni lumuti kei ira na “isoqosoqo levu” era lesi, vaka kina o ira na vo ni isoqosoqo levu. * (Vkta. 7:9) Se mani itavi cava eda lesi kina ena isoqosoqo, sa tiko e dua na noda itikotiko dei kei na itavi bibi ena vanua vakayalo. E veiuqeti dina na veika e tukuni qo!
Rua na Duidui—Kena iBalebale
12, 13. Na idusidusi matata cava e tukuna o Jiova me baleta na kena votai na vanua vei ira na yavusa?
12 De dua e veilecayaki o Isikeli ena so na dusidusi e vakarautaka o Jiova ena kena votai na vanua, ni duidui qo mai na kena e solia na Kalou vei Mosese. Dikeva mada qo e rua na ka e duidui kina. Dua me baleta na vanua; dua tale me baleti ira na lewena.
13 Kena imatai, na vanua. A vakaroti o Mosese me vota vakalevu na qele vei ira na yavusa lelevu, me vakalailai vei ira na yavusa lalai. (Tiko 26:52-54) Ia ena raivotu i Isikeli e tukuna vakamatata o Jiova me “votai vakatautauvata” [‘me tautauvata kei tacina,’ vmr.]” vei ira na yavusa kece. (Isik. 47:14) Ia na balavu ni iyalayala ni vanua mai na vualiku ina ceva me votai sara ga vakatautauvata ina 12 na yavusa. Se mani yavusa cava era lewena na Isireli, era se rawa tiko ga ni vakayagataka na veivunikau e tubu ena vanua bulabula ena Vanua Yalataki.
14. E veinanumi vakacava na idusidusi e vakarautaka o Jiova me baleti ira na vulagi ni vakatauvatani ena ka e tukuni ena Lawa e soli vei Mosese?
14 Kena ikarua, ira na lewenikoro. E taqomaki ira na vulagi na Lawa e soli vei Mosese, e vakatarai tale ga mera sokaloutaki Jiova, ia e sega ga na nodra ivotavota ni vanua. (Vunau 19:33, 34) Na ka e tukuna o Jiova vei Isikeli e sega ni yaco ga ena Lawa e soli vei Mosese. E vakarota o Jiova: “Solia vua na vulagi e dua na ivotavota ena qele ni yavusa e vakaitikotiko kina.” Na ivakaro qori e sega ni vakaduiduitaki ira kina na “lewe i Isireli” kei ira na vulagi ena vanua o Jiova. (Isik. 47:22, 23) Ena vanua e vakalesui tale e raivotutaka o Isikeli, era sega ni veivakaduiduitaki na lewenikoro ra qai duavata ena sokalou.—Vunau 25:23.
15. Na ka dina cava e kilai me baleti Jiova ena nona ivakaro me baleta na qele kei ira na lewena?
15 Na totoka ni rua na ivakamacala e soli qo vei Isikeli me baleta na vanua kei ira na lewena e veivakadeitaki sara ga vei ira na kau vakavesu. Era kila ni o Jiova ena wasea vakatautauvata Esera 8:20; Niem. 3:26; 7:6, 25; Aisea 56:3, 8) Na ivakaro qo e vakadeitaka tale ga na cecere kei na tawamudu ni ka dina, e talei vei Jiova o ira kece na nona dauveiqaravi. (Wilika Akeai 2:7.) Ke da nuitaka nikua na bula e lomalagi se vuravura, e duavata ga na ka dina eda vakamareqeta.vei ira na nodra vanua, ke ra Isireli dina se vulagi era qaravi Jiova. (
16, 17. (a) E yaga vakacava vei keda na kena dikevi na itukutuku me baleta na vanua kei ira na lewena? (b) Na cava eda na dikeva ena wase tarava?
16 E yaga vakacava vei keda noda dikeva vakamatailalai na vanua kei ira na lewena? E dodonu meda kilai tani ena noda sega ni dau veivakaduiduitaki da qai duavata na mataveitacini e vuravura raraba nikua. E sega ni dau veivakaduiduitaki o Jiova. Meda na taroga gona: ‘Vakacava au dau vakatotomuri Jiova niu sega ni dau veivakaduiduitaki? Au dau dokai ira na tacida mai vu ni lomaqu, se matatamata cava era cavutu mai kina se kedra ituvaki?’ (Roma 12:10) Eda marau ni vakarautaka vei keda kece o Jiova na parataisi vakayalo meda lewena, na vanua eda qaravi koya kina vakatabakidua na Tamada vakalomalagi da qai marautaka na nona veivakalougatataki.—Kala. 3:26-29; Vkta. 7:9.
17 Meda raica mada qo na ikava ni veivakadeitaki ena iotioti ni raivotu i Isikeli, na yalayala ni na tiko kei ira na kau vakavesu o Jiova. Na cava eda vulica kina? Eda na kila na kena isau ena wase tarava.
^ para. 11 Na kena kilai na vanua digitaki kei na itavi e lesia o Jiova vei ira na matabete kei ira na turaga ena vanua vakayalo, raica na Wase 14 ni ivola qo.


text:
WASE 68
“Na Rarama kei Vuravura”—Na Luve ni Kalou
-
VAKAMACALATAKA O JISU O CEI NA LUVE NI KALOU
-
NODRA MAI BOBULA NA JIU
Ena iotioti ni siga ni Soqo ni Valevakacevaceva, e veivakavulici tiko o Jisu ena dua na yasa ni valenisoro e vakatokai me “kato ni iyau.” (Joni 8:20; Luke 21:1) E rairai toka qori ena Lomanibai ni Marama, era dau biuta kina na lewenivanua nodra cau.
Ena bogi kece ni soqo, e dau vakararamataki na yasa ni valenisoro qo. E tu e kea e va na tutu ni cina lelevu qai va na beseni lelevu e tawa kina na waiwai. Na kaukaua ni ramase ni tutu ni cina qori e rawa ni vakararamataka e dua na vanua levu. Sa qai cavuta o Jisu e dua na ka era na rairai nanuma lesu kina na vakarorogo na rarama qori: “O yau na rarama kei vuravura. O koya e muri au ena sega sara ni lako ena butobuto, ena cilavi koya ga na rarama e veivakabulai.”—Joni 8:12.
Era sega ni duavata na Farisi ena ka e tukuna o Jisu ra qai kaya: “O tukuni iko tiko ga, e sega ni dina na nomu itukutuku.” E sauma o Jisu: “Keu tukuni au mada ga, e dina na noqu itukutuku niu kila na vanua au lako mai kina kei na vanua au lako tiko kina. Ia o kemuni, oni sega ni kila na vanua au lako mai kina kei na vanua au lako tiko kina.” Sa qai kuria: “E volai tale ga ena nomuni Lawa: ‘E dina na nodrau itukutuku na le rua.’ Au dau tukuni au, e dau tukuni au tale ga o Tamaqu e talai au mai.”—Joni 8:13-18.
Era sega ni via ciqoma na Farisi nona ivakamacala, era taroga: “I vei o Tamamu?” E sauma vakadodonu o Jisu: “Oni sega ni kilai au, oni sega tale ga ni kilai Tamaqu. Ke oni kilai au, oni na kilai Tamaqu tale ga.” (Joni 8:19) Era se vinakata tiko ga na Farisi mera vesuki Jisu, ia e sega ni dua e tarai koya rawa.
E taleva o Jisu na ka a cavuta ena dua na gauna: “Au sa lako qo, oni na vaqarai au, ia oni na mate ena nomuni valavala ca. Na vanua au Joni 8:21-23.lako kina oni na sega ni lako rawa yani kina.” Era sega ni taura rawa na Jiu na ka e vakaibalebaletaka o Jisu, ra mani veinanuyaka: “De dua sa via lai vakamatei koya! ni kaya, ‘Na vanua au lako kina oni na sega ni lako rawa yani kina.’” Era sega ni kila na ka e vakaibalebaletaka o Jisu nira sega ni kila se vu mai vei o koya. E tukuna: “O kemuni oni lako mai ra, o yau au lako mai cake. Oni vu mai vuravura, o yau au sega ni vu mai vuravura qo.”—
E vakaibalebaletaka tiko o Jisu ni se bera ni mai bula vakatamata, sa bula tu mai lomalagi. O koya na Mesaia yalataki se Karisito. E dodonu mera namaki koya na iliuliu ni lotu. Ena nodra veibeci era tarogi koya: “O cei o iko?”—Joni 8:25.
Nira sega ni ciqomi Jisu ra qai tusaqati koya, e tukuna kina vei ira: “Na cava mada au mai vosa tiko kina vei kemuni?” E tukuni Tamana sara, kei na vuna mera vakarorogo kina na Jiu vua na Luve ni Kalou: “E dina o koya e talai au mai, na veika au rogoca vua au tukuna i vuravura.”—Joni 8:25, 26.
Sa qai vakaraitaka o Jisu na nona nuitaki Tamana, qori sara ga na ka era lekata na Jiu: “Ni oni sa laveta cake na Luve ni tamata, oni na qai kila ni o yau ga o koya, niu sega tale ga ni cakava vakataki au e dua na ka, ia au tukuna ga na ka e vakavulici au kina o Tamaqu. E tiko vata kei au o koya e talai au mai, e sega ni biuti au taudua tu, niu dau cakava na ka e vinakata.”—Joni 8:28, 29.
Eso na Jiu era vakabauti Jisu, e tukuna gona vei ira: “Oni noqu tisaipeli dina ke oni muria tiko ga na noqu vosa, oni na kila na ka dina, na ka dina ena qai sereki kemuni.”—Joni 8:31, 32.
Era kurabui eso ni cavuta o Jisu na veisereki. Era sega ni duavata kina ena nodra kaya: “O keimami qo na kawa i Eparama, keimami se sega ni bau bobula vua e dua. O qai kaya vakacava, ‘Oni na sereki?’” Era kila na Jiu ni so na gauna e dau vakarurugi nodra vanua ena veiliutaki ni so tale na matanitu, ia era sega ni vinakata mera vakatokai mera bobula. Se mani cava era nanuma, e kaya o Jisu nira se bobula tiko ga: “Au tukuna vakadodonu vei kemuni, o koya yadua e valavala ca e bobula ina ivalavala ca.”—Joni 8:33, 34.
Sa rerevaki dina na kedra ituvaki na Jiu, nira sega ni vakadinata nira vakabobulataki tu ena ivalavala ca. E vakamacalataka o Jisu: “Na bobula tale ga ena sega ni lewe tudei ni vuvale, na luvei itaukeinivale ga ena tiko kina me tawamudu.” (Joni 8:35) Ena sega ni soli na ivotavota ni vuvale vua na bobula, ni rawa tale ga ni vakatalai ena dua ga na gauna. Ia na luvei itaukeinivale se gone e sucu se susugi ena vuvale qori ena tiko kina me “tawamudu” se nona bula taucoko.
Kena ibalebale, na ka dina me baleta na Luve ni Kalou ena sereki ira tawamudu na tamata mai na ivalavala ca e kena itinitini na mate. E tukuna o Jisu: “Ke sa sereki kemuni na Luvena, oni sa qai sereki dina.”—Joni 8:36.