text:
Ni sa vakacabora vakadua na isoro sa cakava kina ko koya na ka kecega e yaga vei ira sa vakasavasavataki tiko. – Iperiu 10:14
E veivanua kece au lako kina e daidai, au dau sotavi ira na tamata ka ra vakila tu na itovo ni bula yali. E sega walega ni ra vakila ni sega na ibalebale e na nodra bula, ia era vakila talega na bula galili. E na udolu ni veitaba yabaki e sa sivi yani, e vuqa na turaga kei na marama, era sa vakila vakatitobu talega na itovo ni bula vata oqo. E na so na gauna, era vakila ni sa vaka e vica na milioni na maile na nodra yawa mai vua na Kalou.
Veitalia se lotu cava era lewena, se ra na kaya vakadodonu se segai, e vuqa era saga tiko na veisaututaki kei na Kalou e na vakacabo isoro kei na qaravi itavi. O ira mada ga na tamata qaravi kalou vu e veivanua tani, era cabo isoro me ra vakameautaka kina na nodra dui kalou (lasu). Se kalou cava era sokalou kina na tamata e veiyasa ivuravura, era na dau vakayacora e dua na itovo ni vakacabo isoro, me ra kune veivakadonui kina mai vua na nodra kalou. Na yalodra na tamata, sa vaka e vakayayamo tiko, ka tagica tiko me kunea e dua na sala me ra yaco kina vei Koya na Dauveibuli.
Na vakilai ni yali vakaoqo, e basika mai na dina oqo: ni ra sega ni rawa me ra volekata na Kalou na tamata e na nodra sasaga ga vakai ira. Era gadreva e dua me Dauvakatutusa e na vukudra. Me da raica mada vakavoleka na vuna e sa sala duadua ga me da veiwekani rawa kina kei na Kalou, na Nona soli Koya ko Jisu me imadrali e na vukuda.
NA TAWA YAGA NI VEIYALAYALATI MAKAWA
E dina ni a soli na cakacaka ni vakacabo isoro vakaMosese vei ira na Isireli, ia na kena ibalebale e yaga vei keda kece na tamata. Na imadrali, ko ira na bete, na icabocabo-ni-soro e na Loqi Tabu Sara, kei na veitiki kece ni Vale Tabu, era ivakatakarakara vakayago walega ni veika vakalomalagi ka ra se sega ni laurai votu. (Iperiu 8:4-5).
Ia sa curu ki na kena ikarua na bete levu duadua ga, vakadua ga e na veiyabaki, ka kauta na dra, e sa vakacabora e na vukuna, e na vuku talega ni nodra vakacala ka na tamata: a sa vakatakila na Yalo Tabu na ka oqo, ni sa sega ni vakarairaitaki mai na sala ki na loqi tabu sara, e na gauna sa tu ga kina na vale tabu ka taumada. A kena ivakatakarakara walega oqori, ka yacova na gauna oqo, sa vakacabori kina na imadrali kei na isoro, o koya sa sega ni vakasavasavataka rawa na nona lewa e loma ko koya sa mai lotu; (e na kakana kei na ka-ni-gunu, kei na vuivui vakavuqa) kei na veivakaro vakavuravura, sa lesi me yaco mada na gauna ni veivakadodonutaki. (Iperiu 9:7-10).
Na imatai ni veiyalayalati, o koya ka yavutaki e na nodra talairawarawa ki na lawa na tamata, kei na vakacabori ni isoro manumanu, e a sega ni ka tudei me vaka na ikarua ni veiyalayalati, o koya ka a basika e na lako mai nei Jisu Karisito, ka yavutaki e na loloma kei na vakabauta. “Ia ko Mosese sa soli kina na vunau; ko Jisu Karisito sa yaco kina na loloma kei na dina” (Joni 1:17).
E a sega ni vakayacora rawa na veivakaduavatataki vua na Kalou na veiyalayalati makawa, kei na savai ni dukadukali ni ivalavala ca, o koya ka sa vakabobulataka tu mai vakadede na kawa ni tamata. Na inaki ni vakacabo isoro, o ya me vakalesuya mai ki na vakasama ni tamata na nona i valavala ca, ka vakamatatataka talega na vua ni caka ca.
E a solia na Turaga na ivakaro momona, matata ka taubibi, me baleta na vua ni valavala ca, e na nona tukuna na parofita ko Isikeli, “Na yalo sai valavala ca, e na mate ga” ( Isikeli 18:20). E na sega ni vakatarai Jiova na Nona yalododonu kei na Nona yalosavasava, me vosota na ivalavala ca, e na Nona solia wale tu ga na ivakaro vaKalou me caka na veivosoti oqori. E sega ni rawa me rai sobu mai ka kaya, “E a vinaka na nomu inaki ni cakava na cala o ya, ka mo kua ni leqataka,” se “Ko a tamata vinaka e na macawa sa oti, ka’u na sega ni wilika kina na nomu caka ca.”
Au nanuma sara na noqu a raivotutaka na Kalou e na dua na siga, e na Nona serau kei na cecere ni Nona itutu vakaTui. E a vakatubu qoroqoro dina vei au na savasava kei na lagilagi ni raivotu o ya. E na kena drodrova mai vakayauyau na yaloqu na Nona lagilagi, au a vakila sara ga na Nona yalosavasava dina na Kalou. E sa qai vakadeitaka sara ki na yaloqu, ni sa dredre sara me vakawaletaka na ivalavala ca na Nona yalosavasava na Kalou. E kaya na iVola Tabu, “Ni sa kena isau ni valavala ca na mate” (Roma 6:23). Ia, na noqu mate se na nomu mate, e na sega ni sauma rawa na nodaru dinau vua na Kalou, se me sauma na isau ni nodaru ivalavala ca. E sega na kaukauwa e na dra ni manumanu se e na sasaga vakatamata me na veirauti. Na imadrali duadua ga e veirauti me sauma na isau ni noda ivalavala ca, ka vakaduavatataki keda tale vua na Kalou, sa ikoya na dra tawacala ka a vakadavea ko Jisu e na kauveilatai.
Na cakacaka ni vakacabo isoro, e a nakiti talega me dusimaka vei keda na noda gadreva na vakaduavatataki vua na Kalou, kei na noda veitokani kei Koya. Kevaka me na levea na mate na tamata e na vuku ni nona ivalavala ca, ka me kua ni bula vakatikitiki mai vua na Kalou, ia sa dodonu me dua e kena isosomi me mate e na vukuna. Oqo sara ga na uto ni itukutuku me baleta na cakacaka ni vakacabo isoro.
NA BIBI NI VEIYALAYALATI VOU
E dua na leqa levu e na cakacaka ni vakacabo isoro, o ya na kena sega ni tudei na yaga ni isoro e vakacabori. E a yaga na imadrali me baleta na kena buluti e dua na caka cala, ia kevaka e yaco tale e dua na caka cala, e gadrevi me dua tale na imadrali vou me vakacabori e na icabocabo-ni-soro. E sega tale beka ni dua na ivakamacala e matata cake, me tukuna na bibi ni dave ni dra nei Jisu, me vaka na ivakamacala e koto oqori e ra:
Kevaka sa vinaka oqori sa taumada, e sega tale ni vakasaqarai e dua tani. (Iperiu 8:7)
Ni sa dredre sara me kauta tani na ivalavala ca na dra ni pulumokau kei na me. O koya oqo sa kaya kina ko koya ni sa lako mai ki vuravura, “Ai soro kei na imadrali ko sa sega ni vinakata, ia ko sa vakarautaka ga vei au na yago.“ Sa kaya eliu ko koya, Ai soro kei na imadrali kei na isoro kama kei na isoro sa sorovaki kina na ivalavala ca, ko sa sega ni vinakata, se rekitaka (o koya sa vakacabori me vaka na ivunau), sa qai kaya ko koya, “Raica, au sa lako mai me’u cakava na ka ko sa vinakata. Sa kauta tani ko koya na imatai, me vakayacora na kena ikarua. (Iperiu 10:4-5, 8-9).
NA DRA NEI JISU E SA SAUMA NA ISAU
E a vakasavasavataki na bete levu ni Veiyalayalati Makawa, ka vakakina na Vale ni Kalou, e na dra. E na Siga ni Veibuluti e na veiyabaki, e a curu ki na Loqi Tabu Sara na bete levu, ka kauta tiko e dua na beseni dra, me la’ki kureitaka vou tale na dra e na icabocabo-ni-bulubulu. Oqo na ivakatakarakara ni veika me na mai cakava ko Jisu e na Nona mate e na kauveilatai.
Ia sa dodonu kina me vakasavasavataki na ivakatakarakara ni veika mai lomalagi e na veika oqo; ia na veika dina sa vakalomalagi sa vakasavasavataki e na isoro e uasivi cake vei ira. Ni sa sega ni curu na Karisito ki na loqi tabu sa caka e na liga, oqori sa ivakatakarakara ga ni ka dina; sa curu ki na lomalagi dina ga, me raira edaidaii e na mata ni Kalou e na vukuda. (Iperiu 9:23-24).
E sa cecere cake na mate nei Jisu e na kauveilatai, mai na dra ni udolu vakaudolu na imadrali manumanu. (Maika 6:7) Na Nona cakacaka vakabete levu ni veivakatusai e na kedrau maliwa na Kalou kei na tamata, e sa cecere cake sara mai vei ira na bete taucoko e na veitaba gauna kece.
Ia sa lako mai na Karisito, a sa bete levu e na ka vinaka e na muri mai, e na vale tabu levu ka uasivi cake na kena vinaka, e sega ni tara e na liga, ni sa sega ni caka vakakina; e sega talega e na dra ni me kei na luve ni pulumokau, e na nona dra ga sa curu vakadua ki na loqi tabu sara, ni sa rawata me solia na bula tawa mudu. Ia kevaka sa yaga na dra ni pulumokau kei na me, kei na dravusa ni pulumokau yalewa ni sa kureitaki vei ira sa dukadukali, me savasava kina na yagodra: e na vakatanievei na dra nei Karisito, o koya ka vakacabori koya vua na Kalou e na vuku ni Yalo Tabu tawa mudu ia ka sega vua na ca, e na sega beka ni rawarawa sara me vui laivi kina na nomudou lewa-eloma mai na cakacaka sa ka ni mate, mo dou qarava na Kalou bula?
O koya oqo sa yaco kina ko koya me dautataro e na veiyalayalati vou, me ra rawata kina ko ira ka kacivi na ivotavota tawa mudu ka yalataki, e na vuku ni nona mate, sa isoro ni valavala ca ka caka oti e na gauna ni veiyalayalati taumada. (Iperiu 9:11-15)
E Amerika, era solia na nodra veivakadonui na tamata ki na dua na veiyalayalati, e na nodra sainitaka na yacadra e na pepa ni veiyalayalati o ya. Era qai sainitaka talega na ivakadinadina (witness) na veiyalayalati o ya. E qai kena iotioti, na kena sitabataki na veiyalayalati o ya mai vua na loya. E na vakasama vakayalo, e sa vakadonuya, vakadinadinataka, ka sitabataka talega na Kalou na veiyalayalati vata kei keda na tamata, e na dra – na dra nei Koya na Luvena duabau, ko Jisu Karisito.
Na inaki ni dra ni vakacabo isoro, o ya me yaco rawa kina na buluti ni valavala ca. “Ia sa ibulubulu ni noda ivalavala ca ko koya; a sa sega e na vuku ni noda walega, e na vuku talega ni nodra na kai vuravura kecega” (1 Joni 2:2). Me caka na “bulubulu,” e kena ibalebale me vakaduavatataka se me vakameautaka se me vakayalovinakataka. Oqo dina na inaki ni vakadavei ni dra me imadrali, ka sa vakameautaki kina na Yalo ni Kalou yalosavasava. E na vuku ni Nona loloma tawa yalani vei keda na Kalou, e a sauma kina na isau ni dinau ni noda ivalavala ca. Na dra i Jisu e sa sauma kece sara na noda dinau!
Ni sa ivalavala ca ko ira kecega na tamata, ka ra sega ni yacova na ka e vakarokorokotaki kina na Kalou; a ra sa vakadonui walega e na nona loloma ni sa volia na bula ko Jisu Karisito: o koya sa lesia na Kalou me ibulubulu vei ira sa vakabauta, e na nona dra, me vakatakila na nona ivalavala dodonu ni sa sega ni sauma na ivalavala ca sa caka oti, ka ni sa vosota na Kalou; io, me vakatakila e na gauna oqo na nona yalododonu; me sa dodonu ko koya, ka vakadonui koya sa vakabauti Jisu. (Roma 3:23-26).
Me da dikeva mada vakavoleka na sala e a sauma kina ko Jisu na dinau ka rawa ni sauma duadua ga o Koya, ka veivakaduavatataki keda kina vua na Kalou, ka vakatarai keda talega me da rawata na bula tawamudu.
NA IVOLATUKUTUKU KEI KALIVARI
E na veiyabaki, e udolu vakaudolu na saravanua era veisiko mai e Jerusalemi, ka ra taubaletaka na veisala ka dau taubale kina ko Jisu. Era veikau na dau veivakasarasarataki ki na Garden Tomb, na ibulubulu ka vakabauti ni a tucake tale kina mai na mate ko Jisu. Ni oti na sarasara e na delana ni veiolive, era qai kau cake na saravanua e na dua na sala, me ra yaco yani ki na dua na vatavata ni sarasara rewaicake, na vanua era rawa ni sarava sobu mai kina na veisala e na koro makawa ko Jerusalemi.
Ni ko duri tu e na vatavata o ya, e na dreti na nomu rai ki na dua na delana kei na bari-ni-savu ki na yasana i mawi. Na bari-ni-savu oqo e qivoqivora ka qaqakilo na babana, ka da rawa ni raica kina, e na veilutuki ni veivanua rarama kei na veivanua rurugu, na ivakatakarakara ni qavokavoka ni tamata. E na qai kaya mai o koya ka veivakasarasarataki tiko, ni oqori na delana ko Kalivari, ka yacana e na vosa vakaIperiu, ko Golgotha, na yasana ni qavokavoka.
E na gauna nei Jisu, ni cavuti ni yaca “Kalivari”, e dau vakatubu rere e lomadra na tamata, vakabibi vei ira na dau basulawa, ni kilai raraba tu ni vanua ni veikuna ko Kalivari, ka vaka beka na idabedabe ni veikuna (electric chair), se na rumu ni kasi gaga (gas chamber) e na gauna nikua. E na rua na udolu na yabaki sa oti, na delana lailai o ya, e a vanua yaga e na kena cicivaki na cakacaka ni veitotogitaki ni matanitu vakaRoma. E a dua vei ira na vanua ka ra vakayagataka na kai Roma, me ra cakava kina na veivakamatei e na kauveilatai, e dua na itotogi mate ka veivakararawataki duadua. E na loma ni vica na auwa ni veivakatotogitaki – e so e rawa ni vakasiga sara na kena dede – na tamata e totogitaki, e na rube tu e maliwa kei lomalagi kei vuravura, ka na lili tu mai na ivako ka coba tu e ligana kei na yavana.
E na delana lailai o ya, e tiko kina e dua na ibulubulu ka vakatawani tu e na kedra ivakananumi e vuqa ka ra bulu tu e kea. Ia, vei ira na Jiu ka ra bula e kea e daidai, ko Kalivari e sa dua walega na ibulubulu, na vanua era la’ki bulu kina na yago ni mate. Ko ira na Muslim, o ira ka ra vakamuria na lotu vakaIslam, era vakatoka me vanua ka a vakararawataki kina ko Jisu, e dua vei ira na parofita lalai.
Ki vei ira e so na tamata tawalotu, ka vakakina vei ira era sega ni vakabauta na Kalou, ko Kalivari e yaca ka dau veiwalitaki, ka vu ni nodra veivakalialiai. Vei ira na dau vakasama vakatitobu, ko Kalivari e vanua walega ka a mate kina e dua na tamata na yacana ko Jisu. Era na rairai kaya beka ni a sega ni dodonu na nona mate, ia era sega ni raica kina e dua na ka me bibi e na noda bula vakayalo na tamata. E so era na kaya beka, “E a sega dina ga ni Luve ni Kalou, baleta na Kalou e sega ni mate rawa. Kevaka e sa yali na yago iJisu, e rairai sega beka ga ni mate, ia e a mavoa beka ga vakaca ka qai bula vinaka tale mai. Se, ratou a butakoca na yagona na nona tisaipeli ka la’ki vunitaka, ka ratou qai lasutaka ni sa tucake tale mai na mate.”
Ia, e na Nona ituvatuva cecere na Tamada vakalomalagi, ko Kalivari e a vanua ka nakiti me caka kina na cakacaka ka na veisautaki vuravura taucoko e na kena revurevu, na cakacaka ni veivakaduavatataki ni Kalou kei na tamata. E a digitaka na Kalou na delana lailai o ya me icabocabo-ni-soro ka na vakacabori kina na imadrali cecere duadua. E na Nona vuku tawa yalani ka tawa kilai rawa, e a cakava na delana o ya, me tikina ka na vakadavea kina na Nona dra na Luve ni Kalou, me buluti kina na noda ivalavala ca.
Ki vei ira era sa vosoti ka ra sa wili me ra luve ni Kalou, ko Kalivari e sa tikina tabu. E delana o ya, e a sauma kina na Luve ni Kalou na isau ni nodra bula tawamudu. E na tawamudu na kena tu me ivakananumi ni Nona vakararawataki kei na Nona a cabori me imadrali e na vukudra.
NA VAKARARAWATAKI NEI JISU
RARAWA NI YALO
E na wase 1, au a vakamacalataka kina e dua na wase ni noqu raivotu ka a vakatakilai vei au me baleta na mate nei Jisu e na kauveilatai. E a vakatarai au talega na Kalou me’u raici Jisu e na were mai Kecisemani, na yasana ka a la’ki masu kina, e na bogi ni se bera Nona mate. E kaya na iVola Tabu, “Ia ni sa yaluma sara, sa masu vagumatua cake kina: ia na nona buno sa vaka na titiri ni dra ni sa lutu ki na qele” (Luke 22:44). Au a rogoci Jisu ni kaya vei ratou na Nona tisaipeli, “Sa rarawa vakalevu na yaloqu, me vaka ka’u na mate” (Maciu 26:38).
Au a raica ka’u vakila talega na tarabi vakalevu ni Nona ilesilesi; e a taqa kece tu e tabana na kena bibi. Au vakabauta ni a colata rawa ga na icolacola bibi o ya, baleta ni sa Luve ni Kalou. Ia, e a colata rawa vakavinaka dina! Ia e na Nona wili talega me Luve ni Tamata, e a malumalumu na Yagona, ka sa laurai votu Vua na kena bibi na icolacola o ya. Ia, oqo e se qai kena itekivu, ka ni sega walega me na vakarau vakamatei, ia e na sotava e vuqa na ka ni veivakararawataki ni bera na Nona qai vakamatei e na kauveilatai.
LIUMURITAKI
E na noqu raivotu, au a raici ira kina na vakaitavi vakalevu duadua e na vakamatei nei Jisu. Vei ira kece ka’u raica e na raivotu, e a kena lolovira duadua ko Jiutasa, baleta ni a sa tisaipeli tu mai nei Jisu me tolu veimama na yabaki, ka qai vuki me veiliumuritaki e na vuku ni nona yalokocokoco. E na vuku walega ni tolusagavulu na tiki ni siliva, e a liumuritaki Jisu kina vei ira ka ra a vakasasataka tiko mai na Turaga. E kaya na iVola Tabu ni a curumi Jiutasa Isikarioti ko Setani (Luke 22:3).
E vakasisila ka veidabui na sala e muria ko Jiutasa me veiliumuritaki kina. E a liutaki ira na bete, kei ira na kavetani ni vale-ni-soro, ka vakakina ko ira na qase-ni-lotu, kei na dua na ilawalawa levu, ki na yasana e masu tiko kina ko Jisu. Ni sa yaco yani e kea, e a qai lako ka reguci Jisu. E tarogi koya na Turaga, “I Jiutasa, ko sa solia yani na Luve ni tamata ni ko sa reguca, oi?” (Luke 22:48). E a sotava na Luve ni Kalou na veiliumuritaki oqo mai vua e dua ka a lewe ni Nona ilawalawa voleka duadua.
Au a qai raici ira talega na bete kei na vunivola. E kaya na iVola Tabu, ni bera na Nona vakamatei ko Jisu, “A ra sa veinanuyaka ko ira na bete levu kei ira na vu-ni-vola se ra na vakamatei koya vakaevei” (Luke 22:2). Ko ira na iliuliu ni lotu oqo, o ira ka ra vakarokorokotaki ka dokai mai vei ira na Jiu, era a imatai ni domo e rogo e na kena kacivaki me mate ko Jisu. O ira oqo, era a imatai vei ira na drau na tamata era sa soqoni vata me ra kacivaka na nodra ile me mate ko Jisu.
WAROLAKI KA VAKALIALIAI
Au a vakadinadinataka talega e dua na iwase ni Nona vakararawataki ko Jisu: e a warolaki vakaca sara mai vei ira na vesuki Koya tu. Au qai raici ira na iliuliu ni lotu oqo, e na nodra sa kauta na Karisito ki nona itikotiko na nodra iliuliu na bete levu. Era sa qai tekivu vakatarogi Koya. Era vauca na matana e na isulu, ka qai sabica na matana. E na nodra vakayacora tiko vua na itovo oqo, era qai tarogi Koya e na vosa kaukauwa, “Tukuna mai, se ko cei sa sabici iko” (Luke 22:64). E a ia tiko na veimoku oqo e na bogi taucoko o ya.
Ni sa kida mai na mataka, era sa ia sara na veivosaki na iliuliu ni lotu. Era a beitaki Jisu vakailasu, ka ra sa kacivaka sara na itukutuku, ni ko Jisu e cala e na Nona vosabecataka na lotu. Era sa qai kauti Koya vei Pailato, na kovana ni matanitu vakaRoma.
E na nona rogoca ko Pailato ni kai Kalili ko Jisu, e a qai vakatalai Koya vei Eroti, o koya e dua e vakailesilesi ka qarava na vanua vakaKalili. Ni sa vakalialiai Jisu oti ko Eroti, e a qai vakasulumi Koya e na dua na isulu lokaloka vakatui, ka qai talai Koya lesu tale vei Pailato. E kaya vei keda na iVola Tabu, e na siga o ya, e rau a veivakameautaki kina ko Eroti kei Pailato, ni sa dede na gauna e rau a veimecaki tu mai kina (Luke 23:12). E a sa mai vakavinakataki tale na nodrau veimaliwai, e na nodrau vakaitavi ruarua e na cakacaka duka ni vakararawataki Jisu.
BEITAKI VAKAILASU ME MATE
Ni sa oti na veika oqori, sa qai kauti Jisu ko Pailato vei ira na iliuliu ni lotu kei ira na tamata. E a vakabauta tu ko Pailato ni sega na cala nei Jisu, ka a via sereki Koya. Ia, e macala vei keda ni a lomalomarua me cakava na ka dodonu se me vakalomavinakataki ira na tamata.
Au a qai raica ni a laveta na ligana ko Pailato, ka ra sa vagagalu sara na tamata. E a qai vosa e na domo levu ka matata, ka tarogi ira na tamata era osodrigi tu, se cava era gadreva vua me cakava vei Jisu. Era sa qai yavalati ira na tamata ko ira na bete levu, me ra kaya yani vei Pailato na lomadra. Sa vakatubura vakalevu na nodra cudru na nodra vosa na bete, ka ra sa kailavaka yani na tamata, “Vakota ki na kauveilatai!” (Marika 15:13).
E na nona gadreva me riba tani mai na vanua e na rawa ni beitaki kina vua na veivakamatei oqo, e a qai vuya na ligana e na beseni wai ko Pailato, ka kaya, “Dou kauti koya ka vakota ki na kauveilatai: ni’u sa sega ni kunea vua e dua na ivalavala ca” (Joni 19:6).
E sa qai vakatauca na lewa ni totogi mate vei Jisu, ka vakarota me warolaki ni bera ni qai soli Koya yani me vakoti e na kauveilatai. Au a raica na sotia ni Roma ni sa lave na nona kuita ka qai mokulaka na daku iJisu e na nona igu taucoko.
WAROLAKI VAKACA
Na veikuitataki e na kena itovo era cakava na kai Roma, e sa dua na sala ni veivakararawataki kaukauwa duadua. E dau vesu na ligana ruarua ki na dua na duru o koya me moku, o ya ni lave tu na ligana e dela ni uluna. Ko ira na sotia ni Roma ka ra dau veimoku, era sa vulica vinaka na veikuitataki, ka sa nodra mesamesa na solia na mosi e warumisa duadua.
Na kuita era vakayagataka e tautauvata kei na cat-o’-nine-tails, o ya na mataqali ka tali e na kuli ni manumanu, ka qai vica vata na buina e vesuvesu kina na tikitiki ni sui kei na kaukamea lalai. Na veigauna e tau kina na kuita oqo vua e dua, na kena warumisa e na vakavurea votu mai na vuce damudamu e na kuli ni yago. Na tikitiki ni sui kei na kaukamea lalai, era na qai tava na kuli ka sa vuce tu, me sa qai kekeli vakatitobu ga na kuita o ya. E na gauna e qai mudu kina na veimoku oqo, era sa na lili sobu tu mai na tikitiki ni kuli kei na lewe, mai na yago ikoya e warolaki, ka sa na yali vakalevu mai vua na dra.
VAKALIALIAI KA VOSACATAKI
E sa qai soli Jisu yani ko Pailato me vakamatei. Na ilawalawa sotia ni Roma kece ka ra lesi ki na itavi o ya, era sa qai wavoliti Jisu, ka vakalialiai Koya me baleta na Nona kaya ni nodra tui na Jiu. Era luvata na Nona isulu kece, ka qai vakasulumi Koya e na dua na kote damudamu, ka tura e ligana e dua na gasau. Au qai raica na nodra sa talia na wavotovotoa me buli kina e dua na isala vakatui. Era tekiduru e matana e na vakarokoroko veidabui, ka ra qai kasivita na Matana.
Au raica tu ni ra sa vakadarama Vua na isala wavotovotoa o ya, ka ra qai biliga sobu vakaukauwa e ulu iJisu. Ni ra sa wale e na vakalialiai Koya tiko, e qai tu e dua vei ira, ka tekivu samuta sobu na isala o ya e ulu iJisu, e na gasau vavaku ka a soli Vua. Na iVola Tabu e vakamacalataka na itovo lolovira oqo ni kaya:
Ka ra sa qai talia e dua na isala e na wa-votovotoa, era sa vakaisalataki koya kina, ka tura e ligana i matau e dua na gasau: a ra sa tekiduru e matana, a ra sa vakalialiai koya, ka kaya, Sa loloma, na nodra Tui na kai Jutia! A ra sa qai kasivita, ka kauta na gasau, ka waroca na uluna. Ia ni ra sa vakalialia oti, era sa luvata vua na isulu, ka vakasuluma e na nona isulu dina; ka kauta yani me ra vakota ki na kauveilatai. (Maciu 27:29-31)
Ia ko Pailato kei Eroti, e a tu vei rau ruarua na kaukauwa kei na galala me rau sereki Jisu, e na gauna rau a sa kila kina ni sega na cala nei Jisu me tau kina vua na itotogi mate. Ia, e vesuki rau ruarua tu na leqa ni via vakalomavinakataki ira na tamata, ka rau sega kina ni via sereki Jisu. E na nodra a warolaki Jisu tiko na sotia, era a sega ni cegu na iliuliu ni lotu e na nodra kailavaka tiko, “Vakoti koya ki na kauveilatai!” E na nona vakatauca tiko Vua na itotogi mate na nodra iliuliu na kai Roma, era a kacivaka tiko mai na tamata, “Vakoti koya ki na kauveilatai!”
Oqo na veika kece ka a vakararawataki tu kina ko Jisu ni se bera ni kau ki na kauveilatai. Sa rarawa dina na yaloqu ni’u nanumi ira na tamata yalo vakatani ka ra a vakaitavi e na cakacaka duka ka vakavuna na mate nei Jisu. O ira na bete levu, na vunivola, na Farisi kei na vale ni veilewai, era a vakaitavi kece e na nodrau vakauqeti na iluliu ni Roma, me rau vakatauca na itotogi mate vei Jisu, ka me ra qai vakayacora na veivakamatei. Era a duavata kece e na nodra vakayavalati na tamata ka ra soqoni tu e Jerusalemi, me ra kacivaka yani me mate ko Jisu.
Ko ira na Jiu kei ira na kaitani, o ira na turaga kei na nodra tamata cakacaka, ko ira na iliuliu kei na lewenivanua – era a duavata kece e na nodra kailavaka me vakadavei na dra i Jisu. E dau ka ni veiba e na vuqa na gauna, se o cei e a vakavuna dina na vakamatei nei Jisu. Ia, kevaka ko tovolea mo vakadeitaka se o cei na tamata o ya, e sa na bau ka dredre dina mo na kunea e dua na tamata se ilawalawa tamata, ka levu cake na nodra beitaki mai vei ira na kena vo. Ko na rawa ni beitaki Jiutasa, Pailato, se o ira na vakailesilesi e vale ni veilewai, o ira na kai Roma, se ko ira na lewenivanua, ia e a sasaga cokovata mai vei ira kece oqo – kei keda talega.
Na iVola Tabu e vakadeitaka na dina oqo, baleta ni a lako ko Jisu ki na kauveilatai me saumi kina na noda ivalavala ca:
Me vaka na ka sa volai, “Sa sega e dua sa ivalavala dodonu, sa sega sara e dua: sa sega e dua sa kila, sa sega e dua sa vakasaqara na Kalou. Era sa lesu tani kecega, era sa yaco vata me sega ni yaga; sa sega e dua sa ivalavala vinaka, sa sega sara e dua.” (Roma 3:10-12)
Sa sega ni dua na tamata se ilawalawa tamata, e levu cake na nona beitaki mai vei keda na kena vo, e na mate nei Jisu. Me vaka ga na noda sa beitaki e na vuku ni valavala ca, sa vaka talega kina na noda beitaki e na dave ni dra nei Jisu mai Kalivari.
Na raivotu ka a vakaraitaka vei au na Kalou me baleta na mate nei Jisu e na kauveilatai, e se matata vinaka tu ga e noqu vakanananu kei na yaloqu. E sa samuqawetaka tu na iqaqalo ni liga ni Kalou e noqu bula, na iyaloyalo e vuqa me baleta na mate nei Jisu. E sa sivi tale oqo e rua na udolu na yabaki mai na siga ni yaluma o ya. Sa wasei keda tu oqo mai na gauna ni rarawa o ya, e rua na udolu na yabaki. Ia, mai na uto ni yaloqu, au kila dei tu ni o iko kei au, daru sa beitaki talega vata kei ira era a vakayacora na vakamatei nei Jisu.
MATE E NA KAUVEILATAI
Na iyaloyalo ni mate nei Jisu ka ra dau nanuma e vuqa na tamata, o ya, e na Nona a rube tu e na kauveilatai. Era sa kila tu ni o ya na ivakarau ni Nona a mate na Turaga, ia era sega ni kila vinaka sara na mosi kei na rarawa e dau salavata mai kei na itovo ni mate vakaoqo.
E na noqu raivotu, au a raici ratou e lewe va na tamata, ni ratou vesuka tu na liga kei na yava iJisu, ka qai dua e tukia na ivako kaukamea, me vakoti Koya tiko ki na kauveilatai. E sega ni ratou vakadodoka vinaka sara na yagona, ia e ratou vakatara Vua e so na galala me rawa ni yavalata na ligana kei na yavana. Au qai kila e muri, ni oqo e ratou a cakava, sega baleta ni ratou lomani Koya, ia me ratou vakalevutaka ga kina na mosi e sotava.
Ni vakaliligi tu vakaoqo e dua na tamata, na kena bibi taucoko e na lili tiko ga mai na ivako ka curu tu e ligana kei na yavana. Na bibi kece ni yagona ka na lili tiko mai na ivako, e na vakavuna na mosi vakaitamera, ka na vakavuna me dodoka na yavana ka biligi koya cake, me vakamamadataka na dre ni ivako e ligana. Ia oqo, e na vakavuna tale na kena dewa na mosi ki na yavana, baleta ni sa na butu sobu tiko vakaukauwa me laveti koya cake kina. Ni sa sega ni vosota rawa na mosi mai na yavana, e sa na vakalaiva na kena bibi me lili tale mai na ivako e ligana. Ni yaco tiko na itovo ni veivakararawataki vakaoqo, me vica na auwa se mani vica sara na siga, sa sega ni lewai rawa na levu ni mosi kei na vutu e sota kaya.
E na veigauna kece e yavala kina ko Jisu, e yacaraka tiko kina na dakuna ka sa warolaki ka mavoa tu, e na varovaroa ni kauveilatai e lili tu kina. E sega ni kunea e dua na vakacegu, e kunea ga kina na mosi ka toroicake tikoga na kena ivakatagedegede.
Na saresarena kei na viciko ni tolona – na veitiki ni yagona ka lewa na nona icegu – e sa na yaco me vakaleqai e na nona lili tu o ya. Sa na sega ni dua na ka e rawa ni cakava, ia e sa na biligi koya cake tale e na nona butu sobu e na ivako e yavana, me vakatarai koya me cegu rawa kina.
E qai dau yaco mai vei koya e lili tu e na kauveilatai na mate, e na kena sa tasogo na nona icegu. E sa na malumalumu sobu tikoga e na dede ni nona lili tu, ka na qai yacovi koya na iotioti ni ka rarawa. Ni sa oti kece na nona kaukauwa, e sa na biti koya na malumalumu levu, ka sa na sega ni qai rawa me biligi koya cake tale me vakaceguya kina na mosi mai ligana, ka sa na tasogo mai na nona icegu.
E qai vakuria na veika kece oqo na nodra vakalialiai Jisu ni sotava tiko na veika mosi oqori.
A ra sa vota na nona isulu, ka ia e na vakawiri madigi. A ra sa tu na lewe vuqa me ra vakaraica. Ko ira talega na turaga era sa vakalialia, ka kaya, “O koya sa dau vakabulai ira na tani; me tei vakabulai koya, kevaka sa Karisito ko koya, na digitaki ni Kalou”. Ko ira talega na sotia era sa vakalialiai koya, a ra sa lako mai vei koya, ka solia vua na wai wiwi, a ra sa kaya, “ Kevaka ko sa nodra Tui na kai Jutia, mani vakabulai iko.” A sa dua na ivola sa toka e cake vua, sa volai e na vosa vaKirisi, kei na vosa vakaRoma, kei na vosa vakaIperiu, “O KOYA OQO NA NODRA TUI NA KAI JUTIA”. A sa vosavakacacataki koya e dua vei rau na tamata caka ca sa rube, ka kaya, “Kevaka ko sa Karisito ko iko, vakabulai iko kei keirau talega.” (Luke 23:34-39).
Me’u tokaruataka tale, na veivakamatei vakaoqo, e dau rawa me vica na siga na kena dede. Ia, kevaka era via vakatotolotaka na ivakalesilesi, na nona mate e dua na tamata beitaki, era na vakaramusutaka na yavana, me kua ni rawa ni biligi koya cake tiko kina. E a vakamatei ko Jisu e na kedrau tadrua e rua na tamata dau basulawa, ka ra sega ni gadreva na iliuliu ni lotu me lili tu ga na yagodratou e na kauveilatai e na siga ni vakacecegu ka sa roro tiko mai e na siga ka tarava. Era sa qai kerei Pailato kina me solia na nona veivakadonui me ra vakaramusutaka na yavadratou. E a vakadonuya ko Pailato, ia ni ra lako yani vei Jisu, era qai kunea ni sa mate tu, ka ra mani sega ni cakava kina vua na lomadra. (Joni 19:31-33).
Ia, e na nodra via vakadeitaka ni sa mate dina ko Jisu, e a qai suaka na tolona e dua na sotia ni Roma, ka vakavuna me tacoka mai na mavoa na dra kei na wai, e dua na ivakatakilakila ni sa mate dina na tamata o ya. E kaya vei keda na iVola Tabu,
Ni sa caka na veika oqo, me vakayacori kina na iVola Tabu, “Me kakua ni musuki e dua na suina.” Ia e dua tale na tiki ni Vola Tabu sa kaya, “Era na raici koya era sa suaka.” (Joni 19:36-37)
Na vakadomobula ni veivakamatei e na kauveilatai, e rairai ca cake sara mai na veivakararawataki vakaloloma au a vakadinadinataka e na noqu raivotu. Sa dodonu kina me da dau nanuma, ni a vosota na veika o ya ko Jisu, me rawa ni da vosoti, veivakaduavatataki kei na Kalou, ka qai soli vei keda na bula galala ka tawamudu.
VAKACOLATI E NA BIBI NI VALAVALA CA
E a solia na yagona, nona vakasama kei na yalona ko Jisu, ki na rarawa ni kauveilatai. E so era dau wilika ga na mosi vakayago ka a sotava ko Jisu. E a sota kaya na mosi vakayago, ia oqori e sega sara ni bibi ke vakatauvatani kei na levu ni mosi tale e so e a sotava.
E na Nona sa rube tu e na kauveilatai, e a vakila na icolacola bibi ni ivalavala ca ni tamata kece era sa bula e vuravura. E dodonu me da dau nanuma ni ko Jisu Karisito e a sega ni bau caka cala vakadua, ia, e a qai vakacolati Vua na noda ivalavala ca taucoko na tamata e na dua ga na gauna. Oqori e sa na dua na icolacola ka na sega ni dua e colata rawa. Ka kena ikuri, baleta ni sa Kalou yalosavasava na noda Kalou, ka sa ka vakasisila Vua na ivalavala ca, e a tu vakasuka kina mai vei Luvena ko Tamana. Oqo e se qai matai ni gauna me cakava vakakina na Kalou. E a vakila ko Jisu na Nona sa yawaki Koya ko Tamana, me vaka ga na Nona sa yawaki keda tu mai na Kalou. E a tu sara ga vakai koya ko Jisu e na gauna ko ya, ka sa vakila vakatitobu dina na galili!
E A SOTAVA KECE KO JISU NA VEIKA E GADREVI ME IMADRALI E NA VUKUDA
NA IMADRALI KA SEGA NI VOLI RAWA
E na wase e 4, eda a raica kina ni o koya ka vakacabo isoro e na veiyalayalati makawa, e gadrevi me cabora na imadrali manumanu se na vua ni itei ka taukena sara ga o koya. E na Nona a cabora na isoro cecere duadua e na vukuda, e a solia kina ko Jisu na ka mareqeti duadua ka taukena – o ya na Nona bula.
A ka oqo sa lomani au kina ko Tamaqu, ni’u sa solia na noqu bula, me’u kauta tale. Sa sega e dua sa kovea oqo vei au, ia ka’u sa solia vakai au ga. Au sa rawata me’u solia, ia ka’u sa rawata me’u kauta tale. A ivunau oqo sa solia mai vei au ko Tamaqu. (Joni 10:17-18)
Ko Karisito e a sega ni tamata walega ka a ciqoma na i totogi mai vei ira na tamata yalo ca ka veiqati, me vaka na nodra vakabauta e so. Ia, e a vakatulewataka ka solia e na yalo lomasoli na Nona bula e na vukuda. Na kauveilatai, e sa uto ni ituvatuva tawamudu ni veivakabulai ni Kalou. E a sega walega ni vakaraitayaloyalotaki Kalivari na Kalou, ia e a navuca talega na kena vakayacori. E sega vei ira na tamata yalo vakatani na kaukauwa, veitalia sara na kedra levu kei na nodra raravisa, me ra vakota rawa na Luve ni Kalou ki na kauveilatai, vakavo ga ke sa vakatara na Kalou, ka qai talairawarawa talega kina na Luvena.
A IMADRALI SAVASAVA VAKAOTI
Mo nanuma talega ni imadrali ka ra cabo e na lawa vakaMosese, e dodonu me ra manumanu ka sega vei ira na dukadukali. Ko Jisu talega, ni cabori me noda imadrali cecere ka keda isosomi, e a gadrevi me savasava, ka a sega na Nona caka cala e mata iTamana e na Nona a soli Koya me keda isosomi. E vuqa na tiki ni Vola Tabu, era vakadinadinataka na Nona yalosavasava kei na Nona vakatabui e mata ni Kalou kei vuravura talega, me vaka oqo:
[ E kaya ko Jisu,] “Ko cei vei kemudou sa vakadinadinataka ni’u sa cala? Ia kevaka ka’u sa vosa dina, dou sa sega ni vakadinati au e na vuku ni cava?” (Joni 8:46)
[ Ko Jisu,] o koya sa sega ni cakava e dua na ka ca, a sa sega ni kune e na gusuna na dauveivakaisini.” (1 Pita 2:22)
Sa vakaraitaki ko koya me kauta tani na noda ivalavala ca; a sa sega na nona ivalavala ca. (1 Joni 3:5)
E sa savasava ka talei vakaoti na dra iJisu. E sa Nona dra na Luvena duabau na Kalou, na Kalou liatamata, ko Karisito Jisu.
Me tiko e na lomamudou na yalo oqo ka tiko talega vei Karisito Jisu: o koya ni sa itovo vata kei na Kalou, sa sega ni vakasama ni sa butako ni sa vakatauvatani kei na Kalou; a sa vakadravudravuataki koya, ka kauta vua na itovo ni tamata dauveiqaravi, a sa caka me tautauvata kei na tamata: ia ni sa kune ni sa itovo vata kei na tamata, sa vakamalumalumutaki koya, a sa talairawarawa me mate, io me mate e na kauveilatai. (Filipai 2:5-8)
Na dra iJisu e vakaraitaka tiko na imadrali savasava ni Nona bula ka sa vakacabori, o koya ka a cabo me isoro ni ivalavala ca ni vuravura taucoko. Na veika kece e na bula ni Karisito e a savasava vakaoti – ka a sega ni laurai kina e dua na dukadukali, se na mawe ni valavala ca. E a talairawarawa vua na Kalou e na kena i vakatagedegede cecere duadua. Sa iMadrali duadua ga ka rawa ni ciqomi mai vua na Kalou, me buluti kina na ivalavala ca ni tamata.
Dou a sega ni voli e na veika e caca walega, e na siliva se na koula, … e na dra talei ga i Karisito, me vaka na lami sa sega ni ca e dua na tikina. O koya sa lesi eliu sa qai tauyavutaki e muri ko vuravura. (1 Pita 1:18-20)
NA IMADRALI E KAU KI NA IBILI NI KORO
E kena ikuri oqo: e a sotava na veika e gadrevi me baleta na isoro ni buluti ni ivalavala ca ko Jisu, e na Nona a la’ki mate e na taudaku ni koro ko Jerusalemi. Me vaka e kaya na iVola Tabu,
Ni sa vakamai e na ibili ni koro na yago ni manumanu oqori, sa kauta na kedra dra ki na loqi tabu ko koya na bete levu me isoro ni valavala ca. O koya ga oqo sa mate kina ko Jisu e taudaku ni matamata ni koro, me vakasavasavataki ira na tamata e na nona dra. (Iperiu 13:11-12)
Na soli dra vakaitamera duadua e na ivolatukutuku kei vuraviura, e a yaco e na kauveilatai mai Kalivari, e na rua na udolu na yabaki sa oti. Na dra duadua ga i Jisu, e rawa me solia na bula, o koya e tawamudu! Na dra ka a dave e na siga o ya, e sa veirauti me vakabulai kina na tamata ivalavala ca kecega era sucu mai ki vuravura, ka na veirauti tiko na kena kaukauwa me veivakabulai me yacova na ivakataotioti.
A IMADRALI ME VEISOSOMITAKI
E dua tale na sala ka sotava kina ko Jisu na veika e gadrevi e na isoro ni bokoci ni ca, o ya ni Nona mate e veisosomitaki. E a yaco me vakameautaki kina na gagadre ni Kalou e na vuku ni veivakadonui kei na kena tau na lewa dodonu. Na Nona dra e sotava taucoko na gagadre o ya, ka qai buluta na ivalavala ca.
Ni da kaya ni veisosomitaki na mate nei Jisu, e kena ibalebale oqo ni ko Jisu Karisito, e a mate e na vukudra na tamata ivalavala ca. Na vosa oqo, “veisosomitaki” e sega ni kunei e na iVola Tabu, me vaka ga ni sega ni kunei talega kina na vosa “kaulotu.” Ia, na vakasama ni veisosomitaki e basika vakavuqa e na iVola Tabu.
E na Nona sauma ko Jisu na noda ivalavala ca, e a sosomitaki ira na tagane kei na yalewa ivalavala ca. O koya e a navuca kina na Tamada e na vuku iJisu “o koya sa sega vua na cala sa qisia ko koya mei soro ni noda ivalavala ca; me vakayacori kina vei keda na veivakadonui ni Kalou e na vukuda” (2 Korinica 5:21).
Me’u tokaruataka, na mate ni Turaga ko Jisu Karisito, e a sega ni nona totogitaki e dua na tamata dau basulawa, se na nona mate e dua ka solia nona bula e na vuku ni veika e vakabauta. E a mate ni veisosomitaki. “Ni sa vakararawataki vakadua na Karisito talega e na vuku ni valavala ca, o koya na caka dodonu e na vukudra na caka cala, me kauti keda kina vua na Kalou, ni sa vakamatei na yagona, a sa vakabulai na yalona” 1 Pita 3:18).
O Jisu, e a sega na Nona ivalavala ca vakai Koya. E a mate me baleti keda, e na vukuda, me keda isosomi. E a mate e na vukuda kece sara, ka ciqoma kina na itotogi ka dodonu me noda.
E na Iperiu 9:5, na vosa vaKirisi ka vakadewataki me icabocabo-ni-bulubulu, ka dusia tiko na itikotiko ni Kalou e na Vale Tabu, e vosa vata talega ka vakayagataki e na veivakayalovinakataki. E sa donu vinaka na kena vakayagataki vakaoqo, baleta na lawa e vakarota na mate e na vuku ni ivalavala ca, ka ni gauna e kureitaki kina na dra e na icabocabo-ni-bulubulu, e vakaraitaka tiko ni sa yaco na mate, ka sa saumi na isau e veiraurau kei na cala.
Na isoro ni dra nei Jisu e sa veirauti vakavinaka me bokoca na noda ivalavala ca, ka me solia vei keda na bula vou. E kaya vei keda na Iperiu,
Ia eda sa vakasavasavataki e na vuku ni lewa oqo, e na yago i Jisu Kairisito ni sa cabori vakadua……Ni sa vakacabora vakadua na isoro sa cakava kina ko koya na ka kecega e yaga vei ira era sa vakasavasavataki tiko. (Iperiu 10:10,14)
E dua vei ira na lesoni levu duadua ni iVola Tabu ka vakaraitaka na kena veirauti na dra veisosomitaki nei Jisu, o ya na italanoa ni Lako Sivia. Na talaidredre nei Ijipita vua na Kalou e a vakavuna na Nona lewa me kau tani kina na nodra bula na gone ulumatua kece ni Ijipita. Na ituvatuva ni Kalou me taqomaki na nodra bula na gone ulumatua ni Isireli e a vakatokai me Lako Sivia.
E a vakaroti me vakamatea e dua na lami na matavuvale yadua ni Isireli, ka me ra qai boroya na kena dra e na dela ni katuba, ka vakakina e na yasa ruarua ni isogo ni nodra veivale. E dina beka ni a se vo tu e vica tale na udolu na yabaki me qai yaco na gauna ni Veiyalayalati Vou, ia na ivakatakilakila ni kauveilatai e a sa taukena tu na kaukauwa me tarova na ravuravu nei mate.
E na vica vata na drau na yabaki ka tarava, era sa dau vakamuria tu mai na veimatavuvale ni Isireli na ivakavuvuli ni Lako Sivia, me ra vakananuma tu kina na kaukauwa ni ituvatuva ni veivueti ni Kalou. Ke ra kila tu se segai, e na veigauna kece era vakayacora tu mai kina na cakacaka ni Lako Sivia, era sa parofisaitaka tiko kina na siga me na vakadavea kina na Nona dra na Lami ni Kalou.
E na kena vakasama vakayalo, na dra i Jisu e sa rawa ni vakayagataki me boroi kina na yaloda kei na lomada, me vueti keda mai na mate vakayalo kei na cudru ni Kalou. E sega ni ka ni vakacalaka e na Nona a kana vata kei iratou na Nona tisaipeli e na iotioti ni gauna, e na Nona vakavulici ratou e na bibi ni madrai e dovia kei na bilo, e a veidonui kei na kena vakananumi na kana vata ni Lako Sivia ka dau caka e na veiyabaki.
E na nona a vakatakilai Jisu ko Joni na Daupapitaiso mai na uciwai ko Joritani, e a vakatokai Koya me “Lami ni Kalou, ko koya sa kauta tani na nodra ivalavala ca na kai vuravura” (Joni 1:29). E a kaya na apositolo ko Paula e na 1 Korinica 5:7, “Ni sa vakamatei e na vukuda na noda lako-sivia, io na Karisito.”
E se vakarusa tikoga na kaukauwa kei mate na kauveilatai. Me vaka ga ni a ivakananumi ni veivueti mai na mate na imatai ni Lako Sivia, edaidai talega, na dra e sa ivakatakilkila ni loloma kei na veivosoti ni Kalou, kei na Nona kaukauwa me sereki keda kina mai na itotogi kei na kaukauwa ni ivalavala ca. Me vakarokorokotaki ga na Kalou ni sa noda Lako Sivia ko Jisu!
SA IMADRALI CECERE KA KENA IOTIOTI DUADUA NA MATE NEI JISU
E kaya na iVola Tabu ni a soli Koya ko Jisu Karisito, me imadrali “ni sa cabori vakadua” (Iperiu 10:10). E kena ibalebale oqo, ni mate nei Jisu, e sega ni qai gadrevi me tokaruataki, me vaka na vakacabo isoro e na lawa. E sa isoro me baleta na ivalavala ca kei vuravura raraba, ka kovuta na veitabagauna kece sara. Sa vakacavari kina na cakacaka ni veivakabulai. E sega ni qai gadrevi tale kina e dua na ka: na vakabauta ga ni sa sauma na isau na imadrali, kei na nona sorovaka na nona bula vei Jisu Karisito e dua na tamata
Ni sa sega ni curu na Karisito ki na loqi tabu sa caka e na liga, oqori sa ivakatakarakara ga ni ka dina; sa curu ki na lomalagi dina ga, me rairai edaidai ena mata ni Kalou e na vukuda; sa sega talega ni vakacabori koya vakavuqa, me vaka sa curu na bete levu ki na loqi tabu e na veiyabaki, ka kauta na dra ni ka tani; ia ke sa vakakina ka sa dodonu me mate vakavuqa mai na ivakatekivu kei vuravura: sa qai vakarairaitaki vakadua ko koya e na ivakataotioti ni veigauna sa loku me kauta tani na ivalavala ca ni sa vakacabori koya. Ia me vaka sa lesi me mate vakadua ko ira na tamata, ka me qai muri na siga ni lewa: sa vakacabori vakadua vaka talega kina na Karisito me cudruvi e na vuku ni valavala ca ni lewe vuqa. (Iperiu 9:24-28).
Me tokaruataki, na veiyalayalati vou e na vuku iJisu, sa sega ni ka me baleta na gauna ga oqo, ia sa ka e tawamudu:
Ia ko ira kecega na bete era sa tu ka cakacaka e na veisiga, ka vakacabora wasoma na isoro ko ya sa sega ni kauta tani rawa na ivalavala ca: ia ko koya oqo, ni sa vakacabora oti vakadua na isoro e dua ga e na vuku ni valavala ca, sa qai tiko sobu e na liga imatau ni Kalou: a sa qai waraka tiko me vakayacori ko ira na nona meca me itutu-ni-yavana. Ni sa vakacabora vakadua na isoro sa cakava kina ko koya na ka kecega e yaga vei ira era sa vakasavasavataki tiko…….[Sa kaya na Turaga,] Ia na nodra ivalavala ca kei na nodra talaidredre ka’u na sega ni nanuma tale. Ia kevaka sa bokoci na veika oqori, sa sega ni vakacabori tale na isoro ni valavala ca. (Iperiu 10:11-14, 17-18).
E VITU NA IMADRALI DRA
E na noqu a raivotutaka na mate nei Jisu, au a raica na veigauna duidui e a vakadavea kina na Nona dra na Karisito me noda isoro vakadua ga. E na noqu vakawilika tiko na Vunau ni Soro, au a wilika kina na tikina vakavu yalotarotaro oqo:
[Na bete levu] me qai kauta na dra ni pulumokau ko koya, ka kureitaka e na nona iqaqalo ki dela ni cabocabo-ni-bulubulu vaka ki na tu-i-cake; ka kureitaka vakavitu na dra e na mata ni cabocabo-ni-bulubulu e na nona iqaqalo. (Vunau ni Soro 16:14)
Me vaka ni a vakaraitayaloyalotaka tiko na veika dina me baleta na Veiyalayalati Vou na cakacaka ni vakacabo isoro e na Veiyalayalati Makawa, au vakabauta kina, na kureitaki vakavitu ni dra ka cavuti koto e cake, e vakatakilakilataka tiko na Nona na vakadave dra vakavitu na Karisito e na Nona gauna ni rarawa kei na yaluma, e na vukuda.
BUNOTAKI DRA
Na imatai, e a bunotaki dra ko Jisu e na Nona a masu tiko vei Tamana e na were e Kecisemani me baleta na Nona sa vakarau me mate. E a masu vua na Kalou na Tamana, ka kaya, “Kevaka ko ni sa vinakata, ni kauta tani vei au na bilo oqo: ia me kakua ni yaco na noqu lewa, me yaco ga na nomuni lewa” (Luke 22:42). E rairai beka, ni sa yaco mai na gauna me tau na itotogi ni noda ivalavala ca e Yagona savasava tawacala, e a qai tu vakasuka ko Koya e na Nona sega ni ciqoma rawa na kena bibi. “Ia ni sa yaluma sara, sa masu vagumatua cake kina: ia na nona buno sa vaka na titiri ni dra ni sa lutu ki na qele” (v. 44).
LAUROBA NA MATANA
A ikarua, e a dave na dra iJisu ni a lauroba na matana. “Era sa qai kasivita na matana, ka vaculaka; a sa sabica ko ira e so” (Maciu 26:67). E a parofisaitaka na parofita ko Maika, “Era sa yavita kina na baluna na turaga ni lewa ni Isireli e na ititoko” (Maika 5:1). E na vuku ni veimoku ka a caka Vua, e a kaya kina na parofita ko Aisea, “Ni sa vakacacani vakalevu na matana ka vakalailai na mata ni tamata kecega, kei na yagona talega me sega ni vakataki ira na luve ni tamata” (Aisea 52:14). E na raivotu ka a vakatara na Kalou me’u raica, e a sega ni dua na tiki ni Matana me sega ni dradra tu.
WAROLAKI
A ikatolu, e a dave na dra talei iJisu e na kena warolaki na dakuna e na kuita warumisa o ya. Ia ni sa vakanakuitataki Jisu mada (ko Pailato), sa qai solia yani me vakoti ki na kauveilatai” (Maciu 27:26). Na parofita ko Aisea, e a sa kaya tu me baleta na Mesaia, “A dakuqu ka’u a solia vei ira na dauveiyaviti” (Aisea 50:6).
WAVOTOVOTOA
A ikava, e a dave na dra iJisu e na nodra daramaka Vua na isala wavotovotoa, ka ra qai vakayagataka na gasau me ra waroca sobu kina vakaukauwa e uluna. “Ka ra sa qai talia e dua na isala e na wa-votovotoa, era sa vakaisalataki koya kina…..A ra sa qai kasivita, ka kauta na gasau, ka waroca na uluna” (Maciu 27:29-30).
LAUVUTI NA KUMINA
A ikalima, me ra tenetenea Vua na veika rarawa kei na ivakarau veibeci, era sa qai vutivutia na kumi Jisu. E a parofisaitaka ko Aisea, “Ka’u a solia…….na baluqu vei ira na dauveivuti; ka’u a sega ni tabonaka na mataqu mai vei ira na veivakamaduataki kei na veikasiviti ” (Aisea 50:6).
VAKOTI KI NA KAU
A ikaono, e a dave Nona dra ni sa vakoti ki na kauveilatai. Na Nona tagi ni vutugu, mai na Vosa ni Kalou e kaya, “Era sa coka na ligaqu kei na yavaqu” (Same 22:16). E a drodro vakayauyau mai na Ligana kei na Yavana na Nona dra savasava tawacala, e na Nona sa rube tu e na kauveilatai, ka solia na Nona veika kece e na vukuda.
LAUCOKA E NA MOTO
Na kena ikavitu ka iotioti, e a dave Nona dra ni a coka na sotia ni Roma o ya na saresarena, me kilai ke sa mate vakaidina ko Jisu. “Ia sa suaka na sarisarina e dua na sotia e na dua na moto, a sa dave sara mai kina na dra kei na wai” (Joni 19:34). Na veicoka oqo e rairai na kena vakayacori na parofisai oqo, “Ka ra na vakaraici au era sa coka” (Sakaraia 12:10).
NA IKURI NI TALANOA
Vei ira kece tale na tamata ka ra a mate e na i tovo ni veivakamatei e na kauveilatai, e a cava na kedra i talanoa e na tiki ni gauna e cavuka kina na nodra icegu. E a sa sega na ka e vo me vakayacori, vakavo ga na kena kau yani na yagodra me la’ki bulu. Ia ko Jisu Karisito, e a sega ni tamata walega. E a Luve ni Kalou ko Koya. E a se sega ni dua na tamata e vakai Koya oqo mai liu, ka na sega ni dua tale me vakataki Koya mai muri.
Ko Jisu, e a Kalou sara ga e na waqawaqa vakatamata. E na Nona itutu vaKalou, e a tiko o Koya e na tauyavu kei vuravura, ka a vakaitavi sara ga e na cakacaka ni veibuli o ya.
E na ivakatekivu a sa bula ko koya na Vosa, a rau sa tiko vata kei na Kalou ko koya na Vosa, a sa Kalou ko koya na Vosa. E na ivakatekivu e rau sa tiko vata ko koya oqo kei na Kalou, sa cakava na ka kecega ko koya; a sa sega ni dua na ka sa caka, me sega ni cakava ko koya. (Joni 1:1-3).
E na cakacaka oqo nei Jisu, e a tuvani kina na veikalokalo kece e na nodra itutu dina, ka a tuvani na veivuravura kece e na nodra itutu me ra cowiri wavokita na matanisiga. E na Nona vosa, e a basika kina na lomalagi, ka a wasei koya tani na wasawasa mai na vanua. E na Nona cakacaka, e a tubu ka solega na dela ivuravura na veico kei na kau kecega. E a cakava me vua na vuata ni veivunikau. E qai bulia ka vakasinaita na wasawasa e na veika bula, ka solia vei ira na manumanu vuka na isolisoli me ra vuka rawa.
E a tiko ko Jisu e na Nona buli Atama na Kalou mai na kuvu ni soso. E a tiko e na Nona ceguvi Atama na Kalou e na icegu ni bula, ka vakavuna kina me cecere cake na tamata mai vei ira na manumanu kei ira na vo ni veika bula. E a raica na Nona vakamoceri Atama na Kalou, ka qai ucuna mai e dua na sui ni sarisarina, me bulia kina na yalewa.
E a vakadinadinataka talega ko Jisu na cakacaka vakatubu leqa ni kena curu mai ki vuravura na ivalavala ca, ka a qai talairawarawa me lako mai ki vuravura, me mai soli Koya me imadrali ni ivalavala ca ni tamata. E na vuku ni ka oqo, e a lako mai kina ki vuravura. E na vuku ni ka oqo, e a mai bula kina vakatamata. E na vuku ni ka oqo, e a mai cabora kina na Nona bula e na vukuda, ka a qai vakaturi cake tale mai na mate e na lagilagi.
E “VOSA” NA DRA I JISU
E kaya na iVola Tabu, “na dra sa kureitaki, oqori ga sa cavuta tiko na ka vinaka, sa cavuta na ka ca na dra i Epeli” (Iperiu 12:24). Me da nanuma, e na nona a yaviti Epeli ko Keni, e qai kaya vua na Kalou, “A dra ni tacimu sa tagi vei au mai na qele” (Vakatekivu 1:10). E a tagica mai na dra nei Epeli, na veilewai kei na tau ni totogi. Ia na dra i Jisu, e tukuna na “veika e talei cake” mai na veilewai.
Na cava na veika oqori? Na Nona dra e cauraka na loloma, na veivosoti kei na veivakaduavatataki. Ko Jemesa na taci Jisu, o koya ka a vakadinadinataka na veika kece e na vuku ni mate nei Jisu e na kauveilatai, e a vola, Ia na dauloloma sa rawa na veilewai” (Jemesa 2:13).
Ni “vosa” na dra i Jisu –
- E solia na vakacegu ki na yalo e lomaleqa
- E walia na yalo e kavoro
- E vagaluya na loma vakatitiqa dau veivakararawataki
- E vakamalumalumutaka ka vakasava na rere
Na dra i Karisito e vosa talega e na vukuda “e loma ni lati” (Iperiu 6:19), na tikina e sa la’ki kureitaki kina e na icabocabo-ni-bulubulu mai lomalagi. Na domo ni dra loloma i Jisu e rogo e na lagilagi, e na domo e kamica ka rogo levu cake mai na domodra kece na agilosi e na mata ni dabedabe vakatui ni Kalou.
Na Nona dra, e vakatutusa vakadomoilevu cake e na vukumu mai lomalagi, ka vakalailai na veibeitaki e cakava vei iko na nomu ivalavala ca e vuravura.
Ia ko koya oqo, sa sega ni vakaisosomitaki na nona cakacaka vakabete, ni sa tiko ga ka tawa mudu. O koya oqo sa rawarawa kina vua me vakabulai ira sara era sa lako mai vua na Kalou e na vukuna, ni sa bula tikoga ko koya me masulaki ira. (Iperiu 7:24-25)
E DODONU ME VAKAYAGATAKI NA DRA I JISU
Na dra i Jisu, e “dra sa kureitaki” talega (Iperiu 12:24). E vakamacalataka ko David Wilkerson,
“Oqo e sega ni kena kureitaki vakayago na dra; ia e cakacaka vakalawa ka vakayalo. E kureitaka ko Jisu na Nona dra e lomada, kevaka eda sa vakabauta. Vakavo kevaka eda sa vakabauta dina na kaukauwa ni Nona vakacabo isoro mai Kalivari, e na sega ni vakavotukana na cakacaka ni dra i Jisu ki na noda bula.”
E kena ibalebale oqo, ni dra i Jisu, e dra me taurivaki –me boroi ki lomada kei na noda bula, me kauta mai na veivosoti, na sautu kei na veisereki. E sega na kena yaga vei keda na dra oqo, vakavo kevaka e taurivaki ka boroi ki na noda lewaeloma, me vaka ga na kena sega na yaga ni dra ni lami e na Lako Sivia kevaka e a sega ni boroi kina na mata ni katuba ni nodra vale na Isireli mai Ijipita. E a kaya na Kalou vei ira na Nona tamata, “Ia ni’u sa raica na dra, ka’u na qai lako siviti kemudou” (Lako Yani 12:13, emphasis added).
Au nuitaka ni na tu vei keda na rai me da raica, kei na yalomatua me da ciqoma na cakacaka cecere ni loloma ni Kalou, e na vakacabo isoro ni Turaga ko Jisu Karisito! E daidai, e sega walega ni ra vakasisilataka e vuqa na tamata na cakacaka ni vakadave dra ka a uto ni vakacabo isoro e na Veiyalayalati Makawa, ia era vakasisilataka talega na ivakavuvuli ni Veiyalayalati Vou me baleta na dra i Karisito. Era beca e vuqa na veisere ni lotu ka vakabibitaka na kaukauwa kei na kena gadrevi na dra nei Karisito. Era cati ira na dauvunau ka ra vunautaka na kaukauwa ni dra.
O ira ka ra vosabecataka na dra i Jisu, era vakamatabokotaki tu ki na Vosa ni Kalou kei na itovo vakasisila ka veivakalolomataki ni valavala ca. E ka vakadomobula na ivalavala ca, ka sa gadrevi kina e dua na iwali ka cakacaka e na sala e vakavotukana. Na mate ka veisosomitaki, e sa sala taudua ga e basika rawa kina na bula.
E dua na tamata ka a tauyavutaka e dua na isoqosoqo lotu ka sega ni vaKarisito e vuqa na kena vakavuvuli (sect), e a kaya, na yaga ni kena liviraki na dra i Jisu mai Kalivari, e tautauvata walega kei na kena yaga ni se drodrova tu na veisala ni dra i Jisu. E kaya tiko oqo, ni tawayaga me dua e vakanuinui kina, ka ni sega ni dua na ka yaga e tu kina me da kauwai kina. Ia o keda, eda kila “kevaka sa sega ni vakadavei na dra, sa sega ni bokoci na ivalavala ca” (Iperiu 9:22). E a liviraki na dra i Jisu, baleta e na sala duadua ga oqo, e soli rawa kina vei keda na bula.
SA YAGA NA LAMI
E na dua vei ira na noqu raivotu me baleti lomalagi, au a rogoci ira na agilosi mai lomalagi ni ra sere tiko e na domoilevu me baleti Koya, “Sa yaga na Lami ka vakamatei, me soli vua na kaukauwa, kei na iyau, kei na vuku, kei na qaqa, kei na veidokadokai, kei na vakarokoroko, kei na vakavinavinaka!” (Vakatakila 5:12). E a kaila ko lomalagi ka marau e na vakacabo isoro lagilagi nei Karisito.
E na maliwa ni kaila kei na vakamuduo oqo, au a qai rogoca na nodra lagasere na tamata ni Kalou. E sa qai dua na sere rogorogo vinaka ka totoka vakaoti, au se qai bau rogoca. E a vaka na rorogo ni “domo ni wai e vuqa” (Vakatakila 19:6), ka vaka me veitubuyaki ka tamela takosova na veivuravura e na maliwa lala. E a sega ni dua na yasa ilomalagi ka sega ni yaco kina na kena voqa na sere rogorogo talei o ya. Na sere cava era a laga tiko?
Oi kemuni sa yaga me kauta na ivola, me cecega talega na kena drega: ni kemuni a vakamatei, ka voli keimami e na nomuni dra mai vei ira kecega na veimataqali, kei na duivosavosa, kei na veimatanitu, kei na veivanua, me keimami nona na Kalou: ia keimami sa lesi me keimami tui, me keimami bete talega, vua na neimami Kalou; ia keimami na lewa tiko e vuravura. (Vakatakila 5:9-10)
E vaka talega kina, na nodra voqataka e na reki levu, na tamata vakabauta e na veitaba yabaki sa sivi, na qaqa ni sere ni lotu makawa oqo:
I hear the Saviour say,
“Thy strength indeed is small,
Child of weakness, watch and pray,
Find in me thine all in all.
For nothing good have I
Whereby Thy grace to claim -
I’ll wash my garments white
In the blood of Calv’ry’s Lamb.
Jesus paid it all
All to Him I owe
Sin had left a crimson stain,
He washed it white as snow.
Me vakarokorokotaki na Kalou e na vuku ni kaukauwa tawamudu ni dra ni Lami!
Back to Table of Contents
Ni qai sikova talega na website oqo:
http://kaukauwavuni.com/dranilami
var _gaq = _gaq || []; _gaq.push(['_setAccount', 'UA-38526439-1']); _gaq.push(['_trackPageview']);
(function() { var ga = document.createElement('script'); ga.type = 'text/javascript'; ga.async = true; ga.src = ('https:' == document.location.protocol ? 'https://ssl' : 'http://www') + '.google-analytics.com/ga.js'; var s = document.getElementsByTagName('script')[0]; s.parentNode.insertBefore(ga, s); })();


c: text/html

text:
“Sa vakakina koi keda, na lewe vuqa, eda sa yago vata ni da tu vata kei Karisito, eda sa veitikina vaka talega vakai keda,” (Roma 12:5).
“Na nomu bula sa isolisoli ni Kalou vei iko; na ka ko vakayagataka kina na nomu bula sa nomu isolisoli vua na Kalou,” (a ivosavosa vaka-Denmark).
E veirauti ga kei na Kalou na nomu cakacaka vinaka duadua.
E a buli iko ka mataitaki iko ena dua na inaki, ka gadrevi iko mo vakayagataka na veika e solia vei iko ena kena ivakavakayagataki ka vinaka duadua. E sega ni taleitaka na Kalou mo leqataka se mo gadreva na veitaledi ka sega vei iko. E vinakata ga o Koya mo vakanamata ki na veitaledi e solia vei iko mo vakayagataka.
Ni ko tovolea mo qarava na Kalou ena sala e sega ni veiriti kei na nomu ibulibuli, ena vaka na nimanima ena bilo cicila. E vakatubu rarawa ka sega ni levu na vuana. E vakamaumautaka talega na nomu gauna, nomu taledi, kei na nomu kaukauwa. Na ivakavakayagataki vinaka duadua ni nomu bula sa i koya na nomu qarava na Kalou ena nomu ibulibuli. Me yaco mo cakava rawa oqo, e dodonu mo vakasaqara mo kunea na nomu ibulibuli, vulica mo ciqoma ka marautaka, ka qai vakatubura me rawa ni vua vakalevu sara.
VAKASAQARA MO KUNEA NA NOMU IBULIBULI
E kaya na iVola Tabu, “O koya mo dou qai kakua ni sesewa, mo dou kila ga na loma ni Turaga,” (Efeso 5:17). Kakua ni wawa tale me oti na siga nikua. Mo tekivu vakaqaqa na veika e nakita vei iko na Kalou mo cakava.
Tekivu ena nomu dikeva na nomu isolisoli kei na nomu taledi. Dikeva vinaka sara na veika ko vinaka kina kei na veika ko sega ni vinaka kina. E vakasala nei Paula oqo: “Me kakua e dua me dokai koya me vaka sa sega ni dodonu me dokai koya,” (Roma 12:3). Vola ena dua na pepa ni volavola e dua na ituvatuva ni veika ko rawa ni nanuma. Vakatarogi ira na nomu itokani me ra kaya vakadodonu vei iko na nodra nanuma. Tukuna vei ira ni ko gadreva mo kila na dina, ka sega ni ko vinakata me ra vakalevulevui iko wale ga. Era dau vakadinadinataka na tamata na isolisoli vakayalo kei na taledi eda taukena. Kevaka ko nanuma ni tu vei iko na taledi mo qasenivuli, se mo daulaga sere, ia, ka sega ni dua tale e duavata kei iko, ena vinaka mo biuta vakatikitiki toka mada oya. Kevaka ko via kila se ko taukena na taledi ni veiliutaki, ia mo raikivi lesu mada! Kevaka e sega ni dua e muri iko tiko mai, ko sega beka ga ni iliuliu vinaka.
Taroga na veitaro oqo: Evei beka e sa vakavuana kina na ka au cakava ka ra sa vakadinadinataka na tamata? Ena itavi cava soti au sa bau vakacaucautaki kina ena kena vinaka na noqu veiqaravi?
Na vakatataro vakaoqo e dau yaga ena so na gauna, ia e vakaiyalayala talega na kena yaga. Na sala vinaka duadua mo kunea kina na nomu isolisoli vakayalo kei na nomu taledi, oya, mo vakatovotovotaka ka qarava sara ga na itavi ena veivanua duidui ni veiqaravi. Au a sega ni kila tu na isolisoli kei na taledi ni qasenivuli ka tu vei au me yacova ni’u sa tekivu ciqoma na veisureti me’u vosa e mata ni lewevuqa, ka’u sa raica kina na vuana kei na nodra vakadinadinataka na tamata na noqu taledi ni vosa, ka’u sa kila kina, “Oqo, sa isolisoli dina ni Kalou vei au!”
E vuqa na ivola ka sa volai ena iulutaga oqo, era vakasalataka me da kunea mada eliu na noda isolisoli, eda na qai kila na itovo ni veiqaravi cava me da cakava. Ia, eda raica eke ni dau yaco na kena veibasai. Mo tekivu veiqaravi ka vakatovotovo ena ilesilesi ni veiqaravi duidui, ko na qai kunea kina na nomu taledi kei na nomu isolisoli vakayalo. Vakavo ga kevaka ko sa vakaitavitaki iko tiko ena veiqaravi, ko na sega ni kila rawa na veika ko vinaka kina.
E tu vei iko e vuqa sara na taledi kei na isolisoli vuni ko sega tu ni kila baleta ni ko se sega ni bau vakatovotovotaka. O koya oqo, au gadreva kina me’u vakauqeti iko mo tovolea eso na ka ko se sega ni bau cakava eliu. E sega ni bibi ke ko sa qase, au via vakauqeti iko ga mo kua ni cegu ena vakatovotovo. Au sa sotava e vuqa ka ra qai kunea nodra taledi vuni ni ra sa yacova na yabaki vitusagavulu kei na walusagavulu. Au kila e dua na marama ka sa yabaki ciwasagavulu vakacaca, ka dau veitau cici, ka dau qaqa talega ena cici ni 10 na kilomita, ka a qai kunea na nona taledi ni sa yabaki vitusagavulu ka walu!
Kakua ni tovolea mo vakilakila na nomu taledi ni se sega ni ko solia na nomu gauna mo la’ki veiqaravi ena dua na ilesilesi. Mo tekivu veiqaravi ga. Ko na kunea na nomu isolisoli ena nomu vakaitavi ena veiqaravi. Tovolea na veivakatavulici, se veiliutaki, se na cicivaka na soqo, se qiri ivakatagi, se na veiqaravi vei ira na itabacauravou se itabagone. Ko na sega ni kila na veika ko vinaka kina vakavo ga kevaka ko tovolea. Kevaka e sega ni vinaka, vakatoka ga me dua na vakatovotovo ka sega ni dua na druka. Ko na qai kila ga na veika ko vinaka kina.
Vakasamataka na itovo ni lomamu kei na yalomu. E vakasalataka ko Paula, “Ia me lewa deivaka na nona cakacaka na tamata yadua, e na qai rekitaki koya e na vuku i koya ga, ka segai e na vukuna na tani,” (Kalatia 6:4). Ena veivuke talega eke mo vakatarogi ira na kilai iko vinaka. Tarogi iko talega vakai iko, “Na itavi cava e dau vakamarautaki au vakalevu duadua ena noqu cakava? Ena veigauna vakacava au dau vakila kina ni’u bula vakaidina? Na itavi cava, ni’u dau qarava tiko, au sa dau la’ki guilecava wale kina na toso ni gauna? Na itavi vakacava e dau vinaka vei au: o koya e duadua tu ga na kena ilakolako, se o koya ka levu kina na veika duidui? Na veiqaravi vakacava e dau talei vei au: ni’u qarava taudua, se ni’u cakacaka vata kei ira tale na so? Na cava e vinaka vei au: na veisisivi, se na cakacakavata?
Vakadikeva na veika ko sa sotava mai liu, ka taurivaka mai kina na veika ko sa vulica. Raica lesu na nomu bula ka vakananuma lesu na veika e sa muloci iko ka buli iko. E a kaya vei ira na Isireli ko Mosese, “Ia mo ni kila e daidai, ni’u sa sega ni vosa vei ira na luvemuni era sa sega ni kila, ka sa sega ni raica na vakanakuitataki mai vei Jiova na nomuni Kalou, na kena levu, na ligana kaukauwa, kei na ligana sa dodo yani,” (Vakarua 11:2). E sa sega ni yaga na veika ko sotava mai liu kevaka ko sa guilecavi ira. Oya na vuna eda vakasalataki kina me da dau lavetaka ka maroroya na ivolatukutuku ni noda tubu tiko vakayalo. E a leqataka ko Paula ni ra na vakamaumautaka na tamata lotu mai Kalatia na leqa kei na dredre era sa sotava mai liu. E kaya kina ko Paula, “Dou a vosota vakaoqo e vuqa na ka me sega ni yaga, se segai?” (Kalatia 3:4).
E dau vakavudua na noda raica rawa na inaki vinaka ni Kalou ena rarawa, se dredre, se madua eda sotava, ena gauna e yaco tiko kina. Ena gauna ka vuya kina na yava i Pita ko Jisu, e a qai kaya, “A ka ka’u sa kitaka ko sa sega ni kila e daidai, ia mai muri ga ko na kila,” (Joni 13:7). Ena gauna ga eda qai dau railesu kina, eda qai dau kila na itovo ni Nona a nakita na Kalou me basika na vinaka mai na dredre oya.
E dau taura na gauna na kena vulici na ivakavuvuli mai na veika ko sa sotava mai ena nomu bula. Au vakasalataki iko mo taura e dua taucoko na muanimacawa mo rai lesuva kina na nomu bula, ka mo vakasamataka na veigauna bibi e sa tarai iko kina na liga ni Kalou, kei na sala cava e gadreva o Koya me vakayagataka na veivakatavuvuli oya me vukei ira kina na tamata.
CIQOMA KA REKITAKA NA NOMU IBULIBULI
Me vaka ni kila na Kalou na veika e vinaka duadua ena vukumu, e dodonu mo ciqoma kina ena vakavinavinaka na ivakarau ni Nona mataitaki iko. E kaya na iVola Tabu, “Ko cei ko iko mo veileti kaya na Kalou? E na kaya beka na ka sa caka vei koya sa cakava, ‘O sa cakavi au vakaoqo e na vuku ni cava?’ E sega beka ni veitaliataka na tete ko koya sa dautuli kuro, me cakava kina e na dua bauga nai buli tete, e dua na bilo me talei, ka dua tale me sega ni talei.” (Roma 9:20-21).
Na nomu ibulibuli, e a vakatulewataka matua sara na Kalou ena vuku ni Nona ituvatuva; o koya oya na vuna e sega ni dodonu kina mo biliga laivi. E dodonu mo rekitaka na ibulibuli ka solia duadua ga vei iko na Kalou, ka mo kua ni tovolea mo moica mo ucuya na nona ibulibuli e dua tale. “Ia ka sa soli vei keda yadua na loloma me vaka na i vakarau ni solisoli nei Karisito,” (Efeso 4:7).
E dua na tiki ni nomu ciqoma na nomu ibulibuli, oya, na nomu kila talega na nomu iyalayala. E sega ni dua e vinaka ena veika kece, ka sega talega ni dua e kacivi me qarava na veika kece. E sa dui tu na noda ituvatuva yadua. E a kila tu ko Paula ena nona kacivi, ni a sega ni nakiti me qarava kece, se me vakamarautaki ira kece, ia me vakanamata ga ki na ilesilesi ni veiqaravi e a mataitaki koya kina na Kalou. E a kaya kina, “Ia koi keitou, keitou na sega ni vakalevulevui keitou e na veika sa uasivita na i vakarau, me vaka ga na i vakarau ni yalayala sa vota vei keitou na Kalou,” (2 Korinica 10:13).
Na vosa oqo, “iyalayala”, e tukuna tiko ni sa vota oti tu vei keda na Kalou na tikina se na vanua me da veiqaravi kina, ka sa vakaiyalayalataki tu. E vakatulewataka na nomu ilesilesi na nomu ibulibuli. Ena veigauna eda lako sivia kina na iyalayala ni veiqaravi ka sa vota vei keda na Kalou, eda na vakila na vuturi kei na oca. Me vaka ga ni dau soli vei ira na dauveitaucici e yadua na sala ni cici (lane) me ra muria, e vakakina vei keda, “me da ciciva tikoga na cere sa tu e matada,” (Iperiu 12:1). Mo kakua ni kauwaitaka se qatia na daucici ka cici tiko e yasamu; ia mo vakanamata ga ki na nomu vakacavara na nomu cici.
E gadreva na Kalou mo marau ena nomu vakayagataka na ibulibuli ka solia vei iko. E kaya na iVola Tabu, “Ia me lewa deivaka na nona cakacaka na tamata yadua, e na qai rekitaki koya e na vuku i koya ga, ka segai e na vukuna na tani,” (Kalatia 6:4). Ena tovolea ko Setani me butakoca tani vei iko na marau ni nomu veiqaravi ena dua vei rau na sala oqo: me temaki iko mo vakatautauvatana na nomu ilesilesi ki na nodra ilesilesi eso tale, kei na nona temaki iko mo moica na nomu ilesilesi me veiriti kei na nodra nanamaki na tamata. E rau dai ni veivakarusai ruarua oqo, me rau dreta tani na nomu vakanamata, mai na nomu veiqaravi ena sala sa nakita tu na Kalou. Kevaka ena dua na gauna, e sa yali vei iko na marau ni nomu ilesilesi ni veiqaravi, mo dikeva lesu tale kevaka e a vakavuna na yali ni marau oqori e dua vei rau na veitemaki ka tukuni tiko oqo.
E vakasalataki keda na iVola Tabu me da kua ni vakatautauvatataki keda kivei ira na tani: “Ia me lewa deivaka na nona cakacaka na tamata yadua, e na qai rekitaki koya e na vuku i koya ga, ka segai e na vukuna na tani,” (Kalatia 6:4). E rua tiko na vuna e sega ni dodonu mo vakatauvatana kina na nomu ibulibuli, na nomu ilesilesi ni veiqaravi, se na vua ni nomu ilesilesi, ki na nona e dua tale. A imatai, kevaka ko raica e dua e vinaka cake na nona qaravi itavi mai vei iko, ko na rawa ni yalolailai. Se kevaka ko raica e dua, ka sega soti ni vinaka na nona qarava na itavi, ko na rawa ni dokadokai iko. E dua ga vei rau oqo ena rawa ni vakaleqai iko ka butakoca na nomu marau kevaka ko sega ni yadrava tiko.
E a kaya ko Paula ni sa ka sesewa me da vakatautauvatataki keda ki vei ira na tani: “Ni keitou sa sega ni doudou me wiliki keitou vata kei ira e so, se vakatautauvatataki keitou kei ira era sa dautukuni ira vakai ira; ia ko ira ni ra sa veirauti ira vakai ira, ka vakatautauvatataki ira vakai ira, era sa sega ni vuku,” (2 Korinica 10:12).
Ko na kunea ni ko ira era sega ni kila na nomu ibulibuli, era na vakalewai iko ka ra na tovolea me ra moici iko mo qarava na nomu ilesilesi ena sala era vinakata. Ia, mo vakanadakui ira. E a dau sotava wasoma ko Paula na daulelewa vakaoqo mai vei ira era sega ni kilai koya kei na nona ibulibuli, ka ra dau vakadiloya na nona veiqaravi. Ia, na kena isau mai vei Paula e sega ni veisau: Kakua ni ia na veivakatautauvatataki, vorata na vakalevutaka na ka, ka mo vakasaqara ga na Nona veivakadonui na Kalou. (1 Korinica 10:12-18).
E dua na vuna ka vakayagataki Paula vakalevu kina na Kalou, oya, e baleta na nona besetaka ko Paula me moici koya na vosa ni veivakadiloi, se na vakatautauvatataki ni nona ilesilesi ni veiqaravi kei na nodra eso tale, se na nodra dau via veileti kei koya na tamata me baleta na nona veiqaravi. Me vaka e kaya ko John Bunyan, “Kevaka e sega ni vakavuana na noqu bula, e sega ni vakaibalebale ke dua e vakacaucautaki au; ka kevaka e vuavuai levu na noqu bula, e sega talega ni vakaibalebale ke dua e vakadiloi au.”
VAKATUBURA TIKOGA NA NOMU IBULIBULI
Na italanoa vakaibalebale nei Jisu me baleta na taledi, e vakaraitaka ni gadreva na Kalou me da vakayagataka ena kena ivakavakayagataki e vinaka ka yaga duadua na isolisoli kece ka solia vei keda. E gadrevi me da cakacakataka na noda isolisoli kei na taledi, vakabulabulataka tiko na yaloda, vakatubura na noda bula vakayalo, ka vakarabailevutaka na noda kila, me vakavuana kina vakalevu na noda veiqaravi. E kaya ko Paula vei ira na kai Filipai, “me tubu cake vakalevu sara na nomudou loloma e na vuku kei na lewa vinaka kecega,” (Filipai 1:9), ka qai vakasalataki Timoci, “mo uqeta na i solisoli ni Kalou, sa yaco vei iko e na veitabaki ni ligaqu,” (2 Timoci 1:6).
Kevaka ko sega ni dau vakadre se vakaukauwa yago, era na malumalumu mai na viciko ni yagomu, ka ra na yaco me malai mai. E vakakina, kevaka ko sega ni vakayagataka na taledi kei na isolisoli ni Kalou, era na yali tani mai vei iko. E a vakatavulica ko Jisu na italanoa ni taledi me vakabibitaka kina na dina oqo. E a dusia na tamata cakacaka ka a buluta na taledi ka soli vua, ka kaya, “Dou qai kauta tani vua na taledi, ka solia vua sa tu vei koya e tini,” (Maciu 25:28). Ni ko sega ni vakayagataka na ka e soli vei iko, ena kau tani vakaidina. Ia, kevaka ko vakayagataka na ka e soli vei iko, ena qai vakaikuritaki tale vakalevu vei iko. E kaya vei Timoci ko Paula, “Kakua ni weletaka na i solisoli sa tu vei iko. Mo dau vakananuma na veika oqo, me ra rawai iko sara,” (1 Timoci 4:14-15).
Na veisolisoli ka soli vei iko, e rawa ni ra vakalevutaki ka vakatuburi kevaka era vakatovotovotaki. Me kena ivakaraitaki oqo: e sega ni dua e soli vua na taledi ni veivakatavulici me sa kenadau sara ni se qai tekivu. Ia, ni vuli tiko ena nona vakatovotovotaka, ka raica tiko na nodra ciqoma na nona veivakavulici, sa na yaco kina me qasenivuli vinaka cake o koya; ka ni sa toso tiko na gauna, e sa na yaco me qasenivuli vinaka sara. Kakua ni kaya ni sa rauta tu ga na kena vakatuburi vakavo tu na nomu isolisoli. Sasaga vakaukauwa cake ka vulica na kena levu duadua ko rawa ni vulica.
“Gumatua sara mo vakaraitaki iko mo vinaka e na mata ni Kalou, a tamata daucakacaka sa sega e dua na ka me madua kina, mo wasea vakadodonu na i vakavuvuli dina,” (2 Timoci 2:15). Mo vakayagataka kece sara na katuba ni vuli e dola vei iko mo vakatubura kina na nomu ibulibuli, ka vakagata kina na nomu iyaya ni cakacaka ni veiqaravi.
Mai lomalagi, eda na veiqaravi tu vua na Kalou me tawamudu. Ia eke, eda rawa ni vakavakarau tiko ki na veiqaravi tawamudu oya, ena noda vakatovotovotaka taumada e vuravura. Me vakataki ira na dauqito ena Olympics, eda na vakaukauwa yago tiko me baleta na siga namaki oya: “Era kitaka ko ira oqori, mo nodra e dua na i sala sa ca rawarawa; ia koi keda, me dua sa sega ni ca rawa,” (1 Korinica 9:25).
Eda sa vakavakarau tiko ki na itavi kei na icocovi ka na sega ni mudu.
KA 32 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Na noqu veiqaravi vinaka duadua ga sa veirauti kei na Kalou.
Tikina Koula: “Gumatua sara mo vakaraitaki iko mo vinaka e na mata ni Kalou, a tamata daucakacaka sa sega e dua na ka me madua kina, mo wasea vakadodonu nai vakavuvuli dina,” (2 Timoci 2:15).
Taro mo Taroga: E rawa ni‘u vakayagataka vakacava ena kena vinaka duadua, na isolisoli kei na taledi e solia vei au na Kalou?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“Ia me lewa sara ena lomamudou na vakacegu i Karisito, ni dou sa kacivi ki na ka oqo, ni dou sa yago e dua bauga.” (Kolosa 3:15)
“Raica na kena yaga kei na kena matavinaka, ni ra sa tiko vakayalovata na veiwekani.” (Same 133:1)
Sa inaki ni bula me da veiwaseitaka.
E nakita na Kalou me da bulataka vata na noda bula. Na iVola Tabu e vakatoka oqo me veitokani. Ia, e daidai, e sa vaka e yali yani na kena ibalebale dina vakaiVolaTabu. Na “veitokani” sa dau vakayagataki wasoma ga me vakaibalebale ena veitalanoa, na veilasamaki, na vakayakavi vata, se marau. Na taro, “Ko dau veitokani e vei?” e vakaibalebaletaki me “Ko dau lotu e vei?” “Mo qai tiko mada mai ni oti na lotu me da veitokani,” e vakaibalebaletaki ki na “Waraka na gunu ti.”
Na veitokani dina e sega wale ga ni noda lako ki lotu. Ia, e kena ibalebale, na noda bulataka vata na noda bula. E okati kina na noda veilomani, noda veiwasei, noda veivukei, noda veisoli ka, noda veitokoni, kei na ivakaro kece vakaoqo e kunei ena Veiyalayalati Vou.
Na veitokani e dau yaga duadua ke da lewe vica ga. Eda rawa ni sokalou ke da lewe levu, ia e dau dredre na veitokani ena soqoni vakaoqo. Ena gauna e sa sivia kina na tini na iwiliwili ni dua na isoqosoqo, e dau vakavuqa ni sa na sega ni vakaitavi e dua se rua na lewena – ka sa na lewe vica ga era na ubia na veivosaki ena nodra via liutaka na ka kece e vakayacori.
Ena veiqaravi nei Jisu, e a cakacaka o Koya kei na dua na ilawalawa lailai toka ga. E rawa beka me a digia e vuqa me ra vukei Koya, ia e a kila tu o Koya ni tinikarua sa iwiliwili ka ra rawa ni cakacaka vata vakavinaka, ka ra rawa talega ni vakaitavi taucoko.
Na Yago i Jisu, me vaka ga na yagomu, e lewena e vuqa na veitiki ni yago lalai. Na bula ni Yago i Karisito, me vaka ga na bula ni yagomu, e vu mai na bula ni veitiki ni yago lalai kece oya. Oqo na vuna e gadrevi kina na tamata vakabauta yadua me vakaitavi ena dua na isoqosoqo lailai ena loma ni vavakoso: e rawa ni isoqosoqo ni masumasu, isoqosoqo ni wilivola ni Siga Tabu, se isoqosoqo ni vuli Vola Tabu. Oqo na vanua e yaco kina na veitokani dina, ka sega ena ivavakoso levu. Kevaka eda taura mada na ivavakoso me dua na waqa levu, ko ira na isoqosoqo lalai oqo, eda rawa ni vakatoka me ra ivocevoce se boto ka dau vakarautaki tu me ra vueti kina na tamata ke yaco na leqa e wai.
E sa cakava tu na Kalou e dua na yalayala ka veivakayaloqaqataki me baleti ira na isoqosoqo lalai oqo: “Ia na tikina sa soqoni vata kina e lewe rua, se lewe tolu, ena yacaqu, au sa tiko kina ena kedratou maliwa,” (Maciu 18:20). Ia, e ka ni rarawa ni da raica ni sega ni dau yaco na veitokani dina ena vuqa na isoqosoqo vakaoqori. E levu na isoqosoqo lalai vakaoqo, e vaka me ra dau la’ki vakataotaki tu ga ena veika e sega ni vakaibalebale, ka ra la’ki veilecayaki tu ena i balebale dina ni veitokani. Na cava na kedrau duidui na veitokani dina kei na veitokani ka sega ni vakaibalebale?
Ena veitokani dina, era vakila e yalodra ko ira era vakaitavi kina ni caka ena veidinadinati ka vakavotukana. Na veitokani dina e sega ni veivosaki se veimaliwai ka caka ga me da vakatawana tu kina na gauna. Na veitokani dina e vakayacori kina na veiwasei ka lako mai na vu ni yaloda. E yaco ena gauna eda sa sega ni vunia kina e dua na ka e yaco tiko ena noda bula. Eda wasea kina na noda mosi kei na rarawa, eda vakaraitaka na dredre eda sotava, na noda nuiqawaqawa kei na vakatitiqa, na noda rere kei na malumalumu, ka da kerea na veivuke kei na veimasulaki.
Na veitokani dina sa i koya na veibasai ni ka eda dau raica ena so na ivavakoso. E na vuqa na isoqosoqo lotu, eda sega ni raica kina na vosa vakadodonu kei na yalomalua, ia e laurai ga kina na vakalecaleca, na ubia na nodra ivakarau dina, na ivukivuki kei na vosavosa vakapolitiki, na yalomalua ka sega ni dina, kei na veitalanoa vovodea. Era ubia na matadra ena matavulo, ka ra taura cake toka na nodra isasabai me kua ni dua e curu basika ki na nodra bula dina, ka da nanuma na rai tu yani ni sa totoka vakaoti tu na veika kece ena nodra bula. Na veika kece oqo e vakarusa na veitokani dina.
Ia, eda na rawa ga ni bulataka na bula ni veitokani dina ena gauna eda dolavi keda kina. E kaya na iVola Tabu, “Ia kevaka eda sa ia nai valavala ni rarama, me vaka sa tu ena rarama ko koya, eda sa qai dui veiwekani vata. Kevaka eda sa kaya sa sega ni tu vei keda na ca, eda sa vakaisini keda, a sa sega ni tu vei keda na dina,” (1 Joni 1:7-8). Ko vuravura, e nanuma ni yaco ga ena veivanua butobuto na ivakarau ni veiwasei voleka vakaoqo, ia na Kalou e kaya ni yaco ena rarama. Na butobuto, eda dau vakayagataka me vunitaki kina na noda mosi, malumalumu, nuiqawaqawa, kei na druka. Ia ena rarama, eda kauta kece mai ki tautuba ka da vakatusa na noda bula dina.
E dina sara ni gadrevi na yaloqaqa ka vakakina na yalomalumalumu, me da rawata kina na ivakatagedegede ni veidinadinati vakaoqo. Eda na sotava na rerevaka na veitalanoataki, na veibiligi, kei na mavoa ni yalo. Na cava me da la’ki bolea kina na veika oqori? E baleta ni oqori ga na sala eda rawa ni tubu kina vakayalo ka vakaukauwataki tale ga. E kaya na iVola Tabu, “Dou dui veivakatusa na nomudou i valavala ca, ka veimasulaki, mo dou vakabulai kina,” (Jemesa 5:16). Eda rawa ga ni tubu ke da bolebole, ia na bolebole dredre duadua, oya me da dina vei keda vakai keda ka vakakina vei ira na noda itokani.
Ena veitokani dina, eda yalovata ena veika eda cakava vata. Na yalovata e vakaraitaki e na noda veisolisoli. Eda veiraviti ni da yalovata. E kaya na iVola Tabu, “Me kakua kina ni veisei na yago, ka me veinanumi vakatautauvata na veitikina vakai ira,” (1 Korinica 12:25). Na yalovata sa usutu ni veitokani: na tarai cake ni bula veisolisoli, na veiwasei ni icolacola se itavi, kei na veivukei. E kaya ko Paula, “Me da dui vakacegui e na vuku ni nomudou vakabauta kei na noqu talega,” (Roma 1:12).
Koi keda kece, ena dei na noda vakabauta ni dua e tuberi keda ka vakauqeti keda tiko. E vakarota na iVola Tabu, me da yalovata ena noda veidinadinati, ena noda veivakayaloqaqataki, veiqaravi kei na veidokadokai. E kaya na iVola Tabu, “O koya oqo me da muria kina na veika ni veivinakati, kei na veika eda na dui veivakatavulici kina,” (Roma 14:19).
Sa sega ni nomu itavi mo qarauni ira kece na lewe ni Yago i Karisito, ia sa tiko na nomu itavi vei ira. E vinakata na Kalou mo cakava na veika kece ko rawata mo vukei ira kina.
Ena veitokani dina, eda vakila ka sotava na veiwasei ena noda rarawa. Na veiwasei oqo, e sega ni ka ga ni soli vakasala kei na vakasaqarai ni dua na iwali totolo ni leqa, ia eda vakila sara ga na mosi kei na rarawa nei noda itokani e yaloda, ena noda veiwasei tiko. Na veiwasei oqo e tukuna tiko, “Au sa vakila talega na mosi kei na rarawa ko sota kaya tiko, ia na ka ko vakila tiko oqori, e sega ni ka vou se ka me vakawaletaki.” E kaya na iVola Tabu, “O koya mo dou qai vakaisulu me vaka dou sa Nona digitaki na Kalou, oi kemudou sa yalosavasava ka daulomani, ena yalololoma, ena yalovinaka, ena yalomalumalumu, ena yalomalua, ena dauvosota vakadede,” (Kolosa 3:12).
Na veiwasei vakaoqo e sotava e rua na gagadre bibi ni tamata: na gadreva na kauwaitaki ni nona mosi kei na rarawa, kei na gadreva me vakadonui vei keda na kena dina na mosi se rarawa oya. Ena veigauna eda vakayacora kina na rua na ka bibi oqo, eda sa tara cake tiko na noda veitokani. Na leqa levu ga, oya, ni sa rui dau totolo na noda via walia na leqa, ka sega kina ni da taura na gauna me da vakaraitaka vakavinaka na noda kauwai. Ena vuqa na gauna, eda sa sega ni dau kauwai baleta ni da sa kauwai ga vakalevu ki na noda leqa vakai keda. Na noda kauwaitaki keda vakai keda e dau vakayalia na noda kauwai vei ira na noda itokani.
E vica tiko na ivakatagedegede ni veitokani, ka tiko o koya e veirauti ena veigauna duidui. O koya eda kila vakavinaka, o ya, na veitokani ni veiwasei kei na veitokani ni vulica vata na Vosa ni Kalou. O koya ka titobu cake, oya, na veitokani ni veiqaravi, ka da cakava ena ilakolako vakailawalawa ena kaulotu se lako ni veivuke ki na dua na vanua e sotava na leqa. O koya ka titobu duadua, oya, na veitokani ena gauna ni rarawa, ka da veiwasei ena noda mosi kei na rarawa, ka veivukei ena kena colati na icolacola nei noda itokani. E vuqa na tamata vakabauta ka ra bulataka na ivakatagedegede ni veitokani vakaoqo e veiyasai vuravura, sa i ira ka ra dau tini vakasasataki, era beci, ka so era vakamatei sara ena vuku ni nodra vakabauta.
E vakaroti keda na iVola Tabu me “Dou veivuke ni colata na nomudou i colacola, ka mo dou vakayacora kina na vunau i Karisito,” (Kalatia 6:2).
Ena veigauna eda sotava kina na leqa lelevu, na rarawa, na yaluma, kei na vakatitiqa, oya na veigauna eda veigadrevi vakalevu duadua kina. Ni sa bikaci keda vakasivia na draki ni bula me vakavuna me da sa vakatitiqa, oya na gauna eda gadrevi ira kina vakabibi na noda itokani era tamata vakabauta. Eda gadreva e dua na ilawalawa veitokani, me ra tamata vakabauta na Kalou ena vukuda, ka me ra dau vueti keda cake ena veigauna ni dredre. Ena ilawalawa lalai vakaoqo, sa vakavotukana kina vei keda na Yago i Karisito, ka dina beka ni na vaka e yawa tu vei keda na Kalou. Oqori na ka e a gadreva vakalevu ko Jope ena nona a sotava tu na rarawa. E a tagi ka kaya, “Ko koya sa kana rarawa e dodonu me lomani koya na wekana; Io vei koya de sa biuta na rerevaki Koya sa kaukauwa,” (Jope 6:14).
Ena veitokani dina, era vakila ka sotava na veivosoti na tamata. Ena veitokani dina, eda kune veivosoti kina ka sega ni da dusia na cala vua na noda itokani, ia eda guilecava ga. Na veitokani dina e yaco ni vakabibitaki cake na veivosoti mai na vakasaqara na dina.
Eda gadreva kece na veivosoti baleta ni da dau bale kece ena so na gauna, ka da gadreva na veivuke me da tucake tale. E gadrevi me da solia ka ciqoma tale ga na veivosoti. E kaya na Kalou, “Mo dou kua soti ni cudruva, ka mo dou vakaceguya, de luvuci koya sa vakaoqo na nona rarawa levu sara,” (2 Korinica 2:7).
Ena sega ni yaco na veitokani dina kevaka e sega na veivosoti. E vakarota na Kalou me da “kakua ni veicudruvi” (Kolosa 3:13), baleta na cudru e dau vakarusa na veitokani. Ni sega ni taucoko na noda vinaka ka da tamata ivalavala ca, eda dau veivakamavoataki ni da tiko vata vakadede. Ena so na gauna, eda nakita me da veivakamavoataki, ka so tale na gauna, e ka ni vakacalaka, ia e taura na loloma kei na veivosoti vakaitamera me da mareqeta kina na noda veitokani. E kaya na iVola Tabu, “Dou veivosoti vakai kemudou, ka kakua ni veicudruvi, kevaka sa dua na ka sa rarawa kina e dua: me vaka sa sega ni cudruvi kemudou na Karisito, mo dou vaka talega kina,” (Kolosa 3:13).
Na veivosoti ni Kalou sa idusidusi vei keda me da vosoti ira kina na tamata. Ena veigauna e vakamavoataka kina na yalomu e dua, sa tu vei iko na digidigi mo digitaka: “Me’u vakayagataka na noqu kaukauwa kei na lomaqu me’u valuti koya, se me’u qara na sala e malumu me keirau veivosoti kina?” Ko na sega ni rawa ni digitaka ruarua na sala oqori.
E vuqa era dau sega ni via veivosoti baleta ni ra sega ni kila na duidui ni veivakabauti kei na veivosoti. Na veivosoti eda sa guilecava kina na ka sa oti. Ia, na veivakabauti e baleta tiko na veisau ni itovo ni nomudrau veimaliwai ena veigauna se bera mai.
Na veivosoti e dodonu me yaco vakatotolo, se kerei mai, se sega. Na veivakabauti ena taura e vica na gauna me tarai cake tale. Kevaka e dua e vakamavoataki iko vakawasoma, e vakaroti iko na Kalou mo vosoti koya vakatotolo, ia e sega ni ko namaki mo veivakabauti tale vakatotolo, ka sega tale ga ni namaki mo vakatara me toso tikoga na nona vakamavoataki iko. E dodonu me vakadinadinataka vei iko ni sa veisau dina ena kena toso tiko na gauna. Na vanua vinaka duadua ka rawa ni yaco kina na vakalesui mai ni veidinadinati oqo, oya, ena loma ni dua na isoqosoqo lailai ka ra rawa ni veivakayaloqaqataki na lewena.
E vuqa tale na yaga ko na sotava ni ko lewe ni dua na isoqosoqo lailai ka sa yalodina me vakatubura na veitokani dina. Oqo e dua na tiki ni nomu bula vakalotu e sega ni dodonu mo beca se vakawaletaka. Ena loma ni rua na udolu na yabaki sa sivi yani, era sa dau sosoqoni tu mai kina na tamata lotu vaKarisito ena isoqosoqo lalai vakaoqo me ra veitokani kina. Kevaka ko se bera ni curu mo lewe ni dua na isoqosoqo lailai ni masumasu se vuli Vola Tabu, ko se sega ni kila na veika talei ko calata tiko.
Ena wase ka tarava, eda na dikeva kina na veika e gadrevi me tarai cake kina na mataqali soqosoqo vakaoqo, ka’u nuitaka ni sa vukei iko na iwase oqo mo gadreva vakalevu kina na veidinadinati, na yalovata, kei na veilomani ni veitokani dina. O iko, ko a buli mo bula ena bula ni veimaliwai kei ira na tamata.
KA 18 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: Au gadreva na veitokani ena noqu bula.
Tikina Koula: “Dou veivuke ni colata na nomudou icolacola, ka mo dou vakayacora kina na vunau i Karisito.” (Kalatia 6:2).
Taro mo Taroga: Na cava na imatai ni ka me‘u cakava me‘u sema kina vua e dua na tamata vakabauta, ena dua na sala e kune kina na veitokani dina?


text:
“Ia kevaka eda sa veivinakati kei na Kalou e na vuku ni nona mate na Luvena, ni da sa veimecaki, e na qai rawarawa cake, ni da sa veivinakati tu, me da vakabulai tiko e na vuku ni nona bula.” (Roma 5:10)
E gadreva na Kalou mo drau veitokani voleka sara.
Na nomudrau veimaliwai kei na Kalou, e vuqa na kena ivakamacala: na Kalou sa i koya ka a buli iko, sa nomu Turaga ko Koya, sa nomu Turaganilewa, sa nomu ivakabula, sa Tamamu vakayalo, ka vuqa tale. Ia, oqo na ka e veivakurabuitaki taudua: na Kalou levu oqo, e gadreva mo drau veitokani!
Ena were ko Iteni, eda raica kina na veimaliwai talei ni Kalou kei na tamata: e rau a bula tu na tubuda, ko Atama kei Ivi, ena bula marau ni veitokani voleka kei na Kalou. E a se sega kina na sokalou, na veigacagaca ni qaravi Kalou, se na lotu – na veitokani veilomani ga ni Kalou kei na tamata e a bulia. Ni a sega kina na bula beitaki se na rere, e a vakatawana tu ga na nodrau bula na veitokani voleka kei na Kalou.
Eda a buli na tamata me da bula tikoga ena Nona loloma tawayalani na Kalou, ia ni oti na nodrau cala na buda, e a sa mai yali kina na veimaliwai voleka oya. E vica wale sara na tamata digitaki ena Veiyalayalati Makawa, era a wili me ra tokani voleka ni Kalou. Ko Mosese kei Eparama, e rau a vakatokai me rau “tokani ni Kalou”, ko Tevita e a vakatokai me “itovo vata kei na Kalou,” ka vakakina na veitokani ni Kalou kei Jope, Inoke kei Noa. (Lako Yani 33:11, 2 Veigauna 20:7, Aisea 41:8, Jemesa 2:23, Cakacaka 13:22, Vakatekivu 6:8, 5:22, Jope 29:4). Ia, na rerevaka na Kalou, e ka eda wilika wasoma cake ena Veiyalayalati Makawa, ka sega soti na veitokani kei Koya.
-
Ia, e a qai mai veisautaka na ituvatuva oqo ko Jisu. Ena Nona sauma na noda dinau ni valavala ca ena kauveilatai, a sa sei kina na ilati ena valenisoro, ka a dau lati keda tu mai vua na Kalou, ka sa qai mai dolava vou tale vei keda na veimaliwai voleka kei na Kalou.
Ena Veiyalayalati Makawa, e dau taura e vica na auwa na nodra vakavakarau na bete me ra sotavi Koya, ia vei keda e daidai, eda sa rawa ni masu vakadodonu sara ki Vua. E kaya na iVola Tabu, “Ia eda sa daureki talega e na Kalou e na vuku ni noda Turaga ko Jisu Karisito, o koya eda sa yaco kina me da veivinakati tu,” (Roma 5:11).
Na veitokani kei na Kalou sa rawa duadua ga ena loloma ni Kalou, kei na mate nei Jisu ena vukuda. “A sa vu mai vua na Kalou na ka kecega, o koya sa vakaveivinakatitaki keda kei koya e na vuku i Karisito, a sa solia vei keitou me keitou vunautaka na veivinakati,” (2 Korinica 5:18). Na sere makawa oya, e kaya, “Jisu sa wekada dina”, ia, na kena dina oqo, ni sa sureti keda tu na Kalou me da mai marautaka na veitokani ni veiwekani kei na Lewe Tolu Vakalou: na Tamada (Joni 1:3), Na Luvena (1 Korinica 1:9), kei na Yalo Tabu (2 Korinica 13:14).
E a kaya ko Jisu, “Au sa sega ni vakatokai kemudou tale me noqu tamata, ni sa sega ni kila na tamata na ka sa kitaka na nona turaga; ia ka’u sa vakatokai kemudou me wekaqu, ni’u sa vakatakila vei kemudou na ka kecega ka’u a rogoca maivei Tamaqu,” (Joni 15:15). Na vosa oqo, “wekaqu” ena tiki ni Vola Tabu oqo, e sega ni kena ibalebale na “veikilai” wale ga, ia e titobu cake sara, ka tukuna tiko e dua na veimaliwai ka veivolekati sara, ka kune kina na veivakabauti kei na veilomani. E kune talega na veiwekani vakaoqo ena nodrau veimaliwai e dua na cauravou ka vakamau, kei koya na nona itokani dredre e rau duri vata ena soqo ni vakamau (best man), se vua e dua na tui kei iratou na lewe ni nona ilawalawa daunivakasala, ka ra sa veikilai vinaka. Ena nona vale na tui, e tabu ni ra volekata yani na nodra tui na tamata dauveiqaravi, ia ko iratou na nona ilawalawa daunivakasala, e tu vei ratou na galala me ratou volekati koya ka veivosaki kaya me vaka na veitau vinaka se veiwekani dina.
E sa bau dredre dina me’u vakilakila na vuna e gadreva kina na Kalou me keirau veitokani, ia na iVola Tabu e kaya, “Ni sa Kalou vuvu ko koya,” (Lako Yani 34:14). E gagadre titobu ni Kalou me da kilai Koya sara vakavinaka. Ena titobu ni gagadre oqori, e a bulia kina na Kalou na vuravura, na lomalagi, kei na veika e sinai kina, ka tuvana na ituvatuva ni veika e yaco ena dela ni veigauna, me okati talega kina na veika matailalai ni noda bula, me rawa ni da veiwekani kina kei Koya. E kaya na iVola Tabu, “A sa buli ira, era sa dra vata, na lewe ni veivanua kecega, me ra tiko e delai vuravura, a sa lesia na veigauna ka digitaki eliu, kei na i yalayala ni nodra veiyasana; me ra vakasaqara na Kalou, de ra vakayayamo vua, ka kunea, ia sa sega ga ni yawa ko koya vei keda yadua,” (Cakacaka 17:26-27).
Na veikilai kei na veilomani kei na Kalou sa isolisoli levu duadua ka rawa ni soli vei keda; ka sa vu ni marau levu taudua talega vua na Kalou. E kaya na Kalou, “Ia ko koya sa dokai koya me dokai koya ga e na ka oqo, ni sa yalomatua me kilai au….ni’u sa vinakata na ka oqo,” ( Jeremaia 9:24).
Sa bau dua na ka dredre me da vakasamataka me rawa ni rau veiwekani voleka o rau oqo: e dua na Kalou ka sa sega ni yalani na Nona kaukauwa, e sega ni laurai vakayago, ka tawacala; kei na dua na tamata vakayago, e vakaiyalayala na nona bula, ka sa luvuci tu ena ivalavala ca. E rawarawa cake sara me da kila na itovo ni veimaliwai ni dua na turaga kei na nona tamata cakacaka, se dua na daubuliyaya, kei na iyaya e bulia, se vua e dua na tama kei na luvena. Ia, na cava beka na ibalebale ni Nona via veitokani kei au na Kalou? Ena noda dikeva na nodra bula na itokani ni Kalou ka tukuni ena iVola Tabu, eda vulica kina e ono na dina vuni me baleta na veitokani kei na Kalou. Eda na raica e rua ena iwase ni vola oqo, ka va tale ena wase ka tarava.
NA NODA YACO ME VEITOKANI VINAKA SARA KEI NA KALOU
Ena veivosaki wasoma. Ko na sega ni vakatubura na veitokani voleka kei na Kalou ena nomu la’ki lotu ga ena Siga Tabu, se ena nomu masumasu kei na wili Vola Tabu e veisiga. Na veitokani voleka kei na Kalou e rawa ga ni vakatuburi ena nomu wasea Vua na veika kece ni nomu bula. E dina ni ka bibi me da vakamatautaka na masumasu e veisiga, ia na Kalou e gadreva me kua ni yalani na nomudrau veirogoci ki na tolusagavulu ga na miniti se dua na auwa, o koya na dede ni nomu gauna ni masumasu e veisiga. E vinakata mo okati Koya ena veitavi kece, ena veitalanoa kece, ena veika dredre taucoko, kei na veinanuma kecega. E rawa ni ko veitalanoa tiko kei Koya ena loma ni siga taucoko, ka tukuna tiko Vua na veika me baleta na itavi ko qarava tiko, se na veika ko vakasamataka tiko ena tiki ni gauna ko ya. Na “masu tiko ga ka kua ni mudu” (1 Cesalonaika 5:17), e kena ibalebale na nomu veitalanoa kei na Kalou ena nomu volivoli tiko, draiva tiko e gaunisala, cakacaka tiko, se qarava tiko na itavi ni veisiga.
E dua na nanuma cala ka da dau nanuma, oya, ni noda “masumasu lo vua na Kalou”, e kena ibalebale na nomu tiko duadua kei na Kalou. E dina, me vaka e a vakaraitaka ko Jisu, ni gauna bibi na nomu gauna taudua vata kei na Kalou, ia oya e dua na tiki lailai wale ni gauna kece ko yadra tiko kina. Na veika kece ko cakava e sa rawa ni okati me nomu gauna vata kei na Kalou, kevaka ko sureti Koya me mai wasea vata kei iko, ka ko vakabauta ni sa tiko volekati iko.
Ena ikatinikavitu ni senitiuri mai Varanise, e a bula tiko kina e dua na turaga ka a vola e dua na ivola me baleta na noda vulica na veitokani kei na Kalou. Na turaga oqo e dau vakasaqa ena dua na itikotiko ni “monks”, se ko ira ka ra sa solia na nodra bula me ra daumasumasu ka vakanananu ena veika vakayalo. E kaya ko brother Lawrence (na yacana na turaga oqo), ni ko rawa ni vukica na veitavi lalai kece me vaka na sava veleti se vakasaqa, me ka ni vakacaucau kei na veitokani kei na Kalou. Na idola ni katuba ki na noda veiwekani kei na Kalou e sega ni tiko ena noda veisautaka na ka eda cakava, ia e tiko ga ena noda veisautaka na noda nanuma me baleta na veika eda cakava. Mo veisautaka na nanuma ni veika ko dau cakava ena vukumu ga se ena vukuna tale e dua, me caka ena vukuna na Kalou; ka okati kina na kana, na sili, cakacaka, vakacegu, se tomi soqosoqo.
E daidai, eda dau via laiva tu na ka eda cakava tiko me rawa ni da la’ki qarava kina na Kalou, ia oya, e baleta ga ni da se sega tiko ni vulica me da vakabauta ni tiko volekati keda na Kalou ena veigauna kece. Ko Brother Lawrence e kaya, ni ka rawarawa vua me vakarokoroko vua na Kalou ena veika e qarava ena veisiga, ka sega ni gadrevi sara me lako vakatikitiki yani me la’ki masu se qaravi Kalou kina.
Oqo na ka e gadreva vakalevu duadua na Kalou. Ena were mai Iteni, na vakarokoroko e a sega ni soqo ni sokalou me lakovi, ka ni a dua na itovo ni bula; e rau a tiko ko Atama kei Ivi ena dua na draki ni bula ni veitaratara tawacavuka kei na Kalou. Baleta ni tikovata kei iko ena veigauna kece na Kalou, sa sega tale ni dua na vanua e voleka cake ki Vua me vaka na vanua ko tiko sara ga kina oqori. E kaya na iVola Tabu, “Na Kalou na Tamada kecega……a sa curuma na ka kecega, ka tiko ena lomamudou kecega,” (Efeso 4:6 ).
E dua tale na vakasama vinaka nei Brother Lawrence, oya, ni vinaka cake me da cabora tiko e vica na masu leleka (ka vaka na veitalanoa kei na Kalou) ena loma ni dua na siga, ka me kua so ni da masu vakavica ga ena masu balabalavu ka vereverea. E nona ivakasala, me da kua ni vakayagataka na veivosa kei na veiyatu vosa balabalavu, ka ni rawa ni vakavuna na ciri tani ni vakasama.
E kaya vei keda na iVola Tabu me da “masu tikoga ka kua ni mudu,” (1 Cesalonaika 5:17). E rawa beka ni caka vakacava oqo? E dua na sala e rawa ni caka kina, oya, me da vakayagataka na “masu icegu” ena loma ni siga, me vaka era sa cakava mai e vuqa na tamata lotu ena veigauna sa oti yani. Mo digia e dua na iyatu vosa lekaleka ko rawa ni cavuta vei Jisu ena dua ga na icegu: “Ko ni sa tiko kei au”. “Ni lomani au.” “Au ravi vei Kemuni.” Se, ko rawa ni cavuta e dua na tiki ni Vola Tabu lekaleka: “Sa noqu ivakatawa ko Jiova.” “Noqu Kalou, ka’u sa vakararavi vei Kemuni.” “Sa yalovinaka ka yalododonu ko Jiova.” Cavuqaqataka tiko vakavuqa me yacova ni sa dromu sobu ki na uto ni yalomu. Ia, mo qarauna vinaka me nomu inaki na vakarokorokotaki Koya, ka sega ni ko via lewai Koya.
Na nomu vakatovotovotaka tiko na voleka ni Kalou vei iko sa itovo ko rawa ni vakamatautaka e na nomu bula. Me vaka ga na nodra dau laga ikabakaba ni sere na daulaga sere me rawa ni ra laga vinaka kina na sere, me vakakina na nomu vakavulica na nomu vakasama me dau nanuma na Kalou ena veigauna duidui ena loma ni siga.
Ni ko se qai tekivu, ena vinaka mo vakarautaka eso na ivakatakilakila me rawa ni dau kauta lesu mai na nomu vakasama mo nanuma kina na Nona voleka tiko vei iko na Kalou. Biuta tu eso na tikinipepa e veivanua ko tiko voli kina me vakasuka tiko mai na nomu vakasama. Vola ena veitiki ni pepa oqori eso na vosa me vakaoqo: “Sa tiko kei au na Kalou.” Ko ira na ilawalawa nei Brother Lawrence, era vakayagataka na qiri ni lali ni kaloko ena veiauwa me ra nanuma kina me ra masumasu ena vei yadua na auwa. Kevaka e dua na nomu kaloko ni liga se talevoni (mobile), ko rawa ni cakava tale ga vakakina. Ena so na gauna, ko na vakila na Nona voleka na Kalou, ka so tale na gauna, ena sega.
Kevaka ko vakasaqara tiko mo vakila (mo raica, rogoca, se tara vakayago) e dua na ivakatakilakila ni Nona voleka na Kalou ena veika eda veivosakitaka tiko eke, ia ko sa calata tiko beka na ka e bibi ena veivosaki oqo. Eda sega ni vakarokorokotaka tiko na Kalou me da vakila na vinaka, ia me da vakayacora ga na vinaka. E sega ni nomu ituvatuva mo vakila e dua na ka, ia mo tugana ga ki lomamu ni Kalou e sa tiko kei iko ena veigauna kece. Oya, na itovo ni bula ni vakarokoroko.
Ena vakanananu wasoma ena Nona vosa. A ikarua ni sala eda rawa ni tauyavutaka kina na veitokani voleka kei na Kalou, oya, ena noda vakanananu tiko ena Nona vosa ena loma ni siga taucoko. E kaya wasoma vei keda na iVola Tabu me da dau vakananuma na Kalou, na veika e sa cakava oti, kei na veika e sa tukuna vei keda, (Same 23:4, 143:5, 145:5, Josua 1:8, Same 1:2).
E sa sega sara ni rawa ni da veitokani kei na Kalou kevaka eda lecava na veika e kaya. Ko na sega ni rawa ni lomana na Kalou, vakavo ga ke ko sa kilai Koya, ka ko na sega ni kilai Koya rawa kevaka ko sega ni kila na Nona Vosa. Na iVola Tabu, e kaya, “ni sa vakatakilai Koya ko Jiova vei Samuela mai Sailo e na vosa i Jiova,” (1 Samuela 3:21). E se vakayagataka tikoga e daidai na sala oya na Kalou.
Ko na sega beka ni rawa ni wili Vola Tabu tiko ena loma ni siga taucoko, ia, sa rawa mo vakananuma tiko na Nona vosa e veigauna ena loma ni siga, ka lesuva vakavuqa ena nomu vakasama na veitikina ko sa wilika.
Na vakanananu ena Nona vosa, e sega ni ka era cakava ga na sa vulica vakatitobu na iVola Tabu, ia sa ka eda rawa ni vulica kece ni da vakatovotovotaka ena veigauna.
Ni ko vakamuloca e lomamu e dua na ka dredre ko sota kaya tiko, e vakatokai oya me “lomaleqa” (worry). Ia, ni ko vakananuma ka lesuva vakavuqa ena nomu vakasama na Vosa ni Kalou, e vakatokai me “vakanananu ena Nona Vosa” (meditation). Kevaka ko sa kila oti tu na itovo ni lomaleqa, ko sa kila tale tu ga na ivakarau ni “vakanananu ena Vosa ni Kalou”. Ia, mo sosomitaka ga na dredre ko lomaleqataka tiko, ena Vosa ni Kalou. Ena wasoma ga ni nomu vakanananu tiko ena Nona Vosa, ena kena lailai sobu talega na veika ko lomaleqataka tiko.
Na vuna e rui taleitaki rau kina ko Jope kei Tevita na Kalou, e baleta na nodrau mareqeta vakalevu cake na Nona Vosa, mai na veika kece tale, ka rau dau vakanananu kina ena loma ni siga taucoko. E kaya ko Jope, “A vosa ni gusuna ka’u sa vinakata, ka cata na qau kakana,” (Jope 23:12). Ko Tevita e kaya, “A ka vakaidina na noqu loloma ki na Nomuni vunau! Au sa vakanananu kina ena siga taucoko ka bogi,” (Same 119:97). “Au na veinanuyaka talega ki na nomuni cakacaka kecega,” (Same 77:12).
Ko ira era veitokani voleka, era dau veiwaseitaka na nodra veika vuni, ka na vakakina na Nona wasea vei iko na Kalou na Nona veika vuni kevaka ko vakamatautaka na vakanananu ena Nona Vosa ena loma ni siga taucoko. E a wasea vakakina na Nona veika vuni na Kalou vei Eparama, Taniela, Paula, ko iratou na tisaipeli, kei ira talega na Nona itokani voleka eso.
Ni ko wili Vola Tabu, rogo ivunau, se rogoca na ivunau katoni, mo kua ni nanuma ga vakalekaleka ka guilecava tale vakatotolo. Mo dau vakamatautaka na ivakarau ni vakananuma lesu na dina ko rogoca, ka lesuva tale vakavuqa ena nomu vakanananu. Na dede ga ni gauna ko taura mo vakananuma kina na ka e kaya na Kalou, na kena levu talega na kena vakatakilai vei iko na “veika vuni” me baleta na bula oqo, ka vuqa era sega tu ni kila. E kaya na iVola Tabu, “A vosa vuni nei Jiova sa tu vei ira era rerevaki Koya, kei na Nona veiyalayalati me vakavulici ira,” (Same 25:14).
Ena iwase ka tarava, eda na dikeva kina e va tale na sala vuni ni noda rawa ni vakalevutaka na noda veitokani kei na Kalou; ia mo kua ni waraka na mataka. Tekivu sara ga nikua mo sa vakatovotovotaka kina na veivosaki kei na Kalou, kei na nomu vakanananu ena Nona Vosa. Na masu eda cabora e vakatarai keda me da vosa vua na Kalou; ia na noda vakanananu ena Nona Vosa, e vakatarai Koya me vosa vei keda. E gadrevi na sala ruarua ni veivosaki oqo me tauyavu ka vakadeitaki kina na noda veitokani kei na Kalou.
KA 11 NI SIGA
VAKANANUMA VOLI NA INAKI NI NOQU BULA
Tikina me Vakananumi: E gadreva na Kalou me keirau veitokani voleka sara.
Tikina Koula: “A vosa vuni nei Jiova sa tu vei ira era sa rerevaki Koya; kei na Nona veiyalayalati me vakavulici ira.” (Same 25:14)
Taro mo Taroga: Na cava e rawa ni’u cakava me dau vakauqeti au me’u nanuma kina na Kalou ka me’u dau vosa Vua ena loma ni siga taucoko?