c: application/atom+xml

text:
tag:blogger.com,1999:blog-89382367607028313622015-01-29T20:58:13.348+12:00Nai Vola vanua kei YacataVei kemuni na veiwekani moni wilika ni vakasamataka vakamalua, kua ni totolo na nomuni via coqa ni koni vakaraitaki kemuni ga se cava e tiko e lomamuni; na i naki ne i Vola Vanua, me vakasavasavataka na veika e vakalolomataki tu kina na noda vanua ka sa oti qo e vitusagavulu na yabaki; na vuni ni leqa me vaqarai, ni bera ni qai vaqarai na kena i wali.Epinoreply@blogger.comBlogger23125tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-11090023131276831222012-04-21T11:00:00.001+12:002012-04-21T11:00:31.092+12:00YacataFiji.Org: Qara ni Voce nei Nau Mocea YacataFiji.Org: Qara ni Voce nei Nau Mocea Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-42683900990071105112012-01-24T20:43:00.005+12:002012-01-24T20:54:05.594+12:00Volavanua 15    Janueri 2012   Au sa vakabula tiko yani ni Yabaki vou. Ni bula vinaka na Turaga na Tui Cakau, na Vuvu ni Vanua o Cakaudrove. Ni bula na Turaga na Tui Yacata kei kemudou na masi ni vanua. Ni bula vinka na Turaga na Talatala ni Tabacakacaka o Yacata, Tuirara Levu kei kemudou na qase ni lotu, kemudou na vakailesilesi ni matanitu, turaga, marama, na i taba gone, kei kemuni na gone lewe ni yavusa o Yacata. Sa mai yabaki dua na buli ni Turaga Tui Yacata, dina beka ni da sega ni duavata kece kina. Ena noda dui dodonu vakatamatayadua (tabu yani) eso era sa biuta ena sala vakalawa ka oqori na noda dui dodonu. “ia ena qai yati ga mai na colo e kaya edua nai vosavosa vakaviti” na ka kece ena vakaitinitini.   Talanoa Rogo Eso.   Sa levu nai talanoa rogo vukavuka tu ka sega ni matata vei ira e levu na lewe ni Yavusa. Dua me baleta na Lisitaki ni qoliqoli mai Yacata ka sa muria mai na kena sa tuki na Bikini e loloma ka sa tarai kina na i qoliqoli. Sa tekivu na wavu mai Nasinu ka sa na tarava tale na vakatitobutaki ni sala ni waqa me baleti ira na waqa ni sara vanua. Au sega ni kaya ni ca na Bikini se ca na Wavu. Sa na yaco mai na kena gauna me toso mai kina na veivatorocaketaki vaka oqo.   Veivakatorocaketaki   Eda na sega ni tarova na veivatorocaketaki. I’a na ka e bibi na kena raici vaka-Ratu Sukuna. Kena i balebale-Rai Yawa, Vakatitobu. Na cava ena kauta mai na veika oqo? Vakarau ni bula ni tamata na i Yau bul. Na Baravi na i Qoliqoli se noda i kanakana. • Era na kunea na tubu cake ena vei ka vinaka se lutu sobu mai na i vakatagede eda sa toka kina nikua? • Ocei ena vakatoroicaketaki? • Sa matata tu ga ni okoya ena nona na uro ni veivatorocaketaki, na i taukei ni bisinisi. Ena taura rawa na milioni na nona tubu ka lavo cava e qai noda? Na i karua ni uciwai levu duadua mai PNG na Fly River ka kena i matai ena vuravura me levu duadua na wai e solia tiko ki wasawasa. I’a ena ulu ni uciwai levu qo era davodavo tu kina na kabani ni Keli Vatu Talei, na kabani ni Ta Kau. Na nodra benu kece e sova ki uciwai era gunu tiko kina e dua na i wase levu ni lewe ni vanua dravudravua. Era kudruvaka ni sega ga ni dua na veisau me caka. E toso ga na bisinisi me rawa tubu, veitalia na leqa ni qoliqoi se yau bula. Me rawa ga na tubu ni bisinisi. Oqori o vuravura nikua ena draki ni bisinisi. Erau duidui na vosa e rua oqo. Na i matai ni vosa ka toka e cake Veivakatorocaketaki e golevi koya na dau ni Bisinisi (self-centred) e solia na nona i lavo me vakayagataki me rawata kina na nona tubu.(Business Focus). E sega ni dua na dau ni bisinisi me vinakata me lusi. Era vinakata kecega me tubu i’a me tubu vinaka. Se sala cava era cakava me rawa ga kina na tubu vinaka?     Veivakasaututaki   Nai Vola Tabu e dusia na nodra i yau na vutuniyau ena golevi kemudou. I’a na kena sala me kilai. E levu na loya lelevu era tu oqo e Ositerelia kei NZ era kila ni veivosaki kei ira na i taukei ni bisinisi ena ka e dodonu me gole vei ira ka vakaleqai na nodra bula, se yau bula ena veivakatorocaketaki ni Bisinisi. O ira era kila na (Values) talei se bibi ni ka e yali se vakacacani mai na cicivaki ni dua na Bisinisi. E sega kina ni dodonu me levu na ka me rawata na dau ni Bisinisi ka qai sega ni dua na ka e solia lesu me bau bonota na veika sa na yali yani vakadua mai vei keda. Na dau ni bisinisi vinaka sai koya e wasea vatautauvata me ra nanumi kina na lewe ni Vanua. Me bula na Bisinisi ka Bula na Vanua ka solia ki na vanua na kena i vakayaga ni vei ka sa yali vakadua. Na Cava Soti e Sa Na Yali Mai Vei Keda? • Na noda i tov -) ena veisau mai n ai tovo • Noda i vakarau vakaitaukei - ena veisau mai na i vakarau. Ena yali na veidokai kei na vakarokoroko ni sa tawa na taga. • Kenai valavala – na i valavala vou ena basika mai - na sere vou kei na meke vou. • Vakarau ni bula - na gunu ti drau ni moli sa na oti mai, kakana ena veisau mai. Sa na bula mai e dua nai tabatamata vou ka ra na sega ni kila na umaumaki jaina vakasucu ena lolo ni niu. • Na noda vakabauta - ena malumalumu mai na vakabauta, lala mai na vale ni lotu. Na i vakarau ni Lotu ena veisau mai. • Na noda veiwekani – e na qiqo mai na veiwekani. • Noda i vosavosa - ena levu na vosa vou ena basika. • Noda i yau bula - na vanua kei na kena kawa bula. • Nodai qoliqoli - yali na ika taga ni yabaki ni sa sokoti vakawasoma na wasawasa. • Sisi kei na yavu ni Baravi se Bati ni uciwai - yali nai yatu niu mai na noda baravi. • Yali na ika ni Taga ni Yabaki - na tugadra, na kanace kei na guru mai Nasinu Na vei ka kece sa na yali oqo era sa na yali vakadua ka sega ni lesu tale mai vei keda. Au vosa tiko qo ni’u sa raica na yali ni vei ka talei kai yau talei ni tamata. Na vei ka e tamata kina na tamata (tabuyani) sa yali. I’a o ira na kena dau ni vakadidigo me baleta na tamata kei na veika e volita era na cakacakataka me wasei vakatautauvata na i yau bula e mai vakabisinisitaki e noda vanua. E na vanua levu qo ko Ositerelia, keimami sotava kei ira na i taukei ni vanua ni mai keli edua na nodra tiki ni qele ka saumi vei ira na i taukei ni qele na i lavo e dodonu me soli vei ira me i vakayaga ni ka sa yali mai na nodra bula. “Veika sa yali era sana yali vakadua”     Volitaki Vakatolu o Kaibu   Sa mai volitaki vakatolu o Kaibu. Mai siviyarataki na i qoliqoli ka talaraki na i bulubulu kei na yavu makawa(Sacred Places) ka sega ni dua na kena i vakayaga e soli kina Vanua o Yacata ni nona na i qoliqoli. “E dodonu me suka vei Yacata na milioni na dola ke vaka eda kila na cava e dodonu me caka ka vagolei vei ira na kena dau me ra cakava” Waqa Usa Dola Ko ni dau veiwalitaka na vosa nei Yapai “Waqa Usa Dola”. Ko ni nanuma beka ni lialia o Yapai. E sega ni lialia ka sa qai veisau meda lialia ni da na sarava tu ga na waqa usa dola. Lako mai ka lako sega na ka e noda ni da sega ni kila na cava me da cakava. Sa qai dina kina na i vosavosa ya –“ era sa rai na mataboko, eda sa qai mataboko na rai”. Eda mataboko ni da sega ni raica na sala meda ciqoma kina na ka e dodonu me nona na Vanua. Sa vakacegu yani o Yapai ka bula tu na nona i vosavosa sa qai noda ga na yacana! Sega ni loma ni Kalou meda vakalolomataki tu ka tawamudu. “Me soli vei Sisa na ka sa nei Sisa, vua na Kalou na ka e nona na Kalou” Solia vei Mila na ka e nei Mila, vei Yacata na ka sa nei Yacata” Sa dei na yaloqu me’u kaya vei kemuni - ni dodonu me suka vei Yacata na ka e dodonu me nei Yacata. Au sa dusimaka oti na kena gaunisala. Mera qarava na kena dau era sa kila na kena i walewale ena vuravura lelevu ni Bisinisi. Au a tukuna vei Johnson me kua ni solia na qa ni Pinati vei ira na lewei Yacata. E sega ni ciqoma na noqu vosa ni’u rarawataka na nona vakasausataka na i qoliqoli. Sa baci mai basika tiko na qa ni Pinati me vaka dou saga tiko na lewe vica me soli kina Vanua. Kua ni kauta mai na nomu lailai kei na nomu lialia me mai lailai ka rairai vakaloloma kina na Vanua. E na ka dou cakava tiko na lewe vica, kua ni kauta mai me kila o vuravura. Maroroya me nomu duadua ga kei na nomu vuvale. Sa mai rairai vakaloloma o Yacata vei kemuni eso ni mai via siova na cicivaki ni vanua ka sega ni kacivi kemuni na Kalou. I’a mo ni qarauna. “Sega ni ura me damu totolo” E so vei keda sa volitaki Yacata me rawata kina kena qa ni Pinati. Ni kua ni yalowai ena qa ni Pinati. E sega ni kaya na i Vola Tabu me keda na qa ni Pinati. Na lewe ni Pinati meda wasea vakatautauvata.    Baravi Totoka kei na Waitui   Na totoka ni noda baravi kei na i qoliqoli eda sega ni kila na kena (Values). Oqori na ka era taleitaka mai na Sara Vanua. Rawa meda wasea vata kei ira na Totoka qori me ra mai sisili kina ka gade voli kina. I’a me ra solia na kena i vakayaga kina Vanua.   Kemuni na wekaqu sa totoka na i sau lalai ko ni sataura toka qori. I’o e rawa me levu cake me veiganiti kei na gauna qo. Io e vagauna na ka kecega. Ena sega ni sa i koyakoya tikoga. Ena veisau mai vakamalua. I’a ni bera na veisau me sa dei na veika e dodnu me suka kina Vanua. Na Veiyalayalati Sa yaga me vaqarai e dua e kena dau ni vakasala vakalawa me veivakasalataki ena gauna oqo ka tu vei ira na kena kila mera qarava. Me dua na veiyalayalati ena kena vakayagataki na i qoliqoli baravi me i gadigadi ni SaraVanua. Me lesu kina Vanua ka vakaisosomitaki na veika sa mai yalivakadua vei keda. Ni bera ni mai veisau tale na i taukei ni yanuyanu, de yaga me sa qaravi me vadeitaki tu. Me lewa tudei ni sa vakayagataki nai qoliqoli nei Yacata ka sa mai yali e levu na i yau talei kei Yacata me vaka sa toqai toka mai cake.   Me’u tinia: me da yadrava na vei ka esa bau vo toka. Me da maroroya ka vola me kua ni yali. Me vakatavuvulitaka vei ira na luveda me ra kilai ira kei na wekadra. Vanuinui vinaka ni na yabaki vinaka me da bolei ena veika dredre ka me da tamata qaqa kina mai muri. Nomuni dau veiqaravi - VolaVanua.  Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-91165928539906586242011-12-09T20:27:00.004+13:002011-12-14T09:00:32.638+13:00VOLA VANUA 14      Vakabula tale yani vei kemuni na wekaqu dau wilka tiko na I Vola Vanua; me vaka eda sa yacova tiko mai qo na gauna ni Siga ni sucu, edua ga na vosa e dau taleitaka o Jone Wesele, “Sa ka talei duadua ni sa tiko kei keda na Kalou” vakai Vola Tabu,  Maciu 2:23, “God is with us” Sa tiko kei keda na Kalou” oqori na i tukutuku ni Siga ni Sucu, meda marautaka na nona tiko kei keda na Kalou.          Taro: Na cava e talei kina ni tiko kei keda na Kalou? kena I sau           E Kauta mai na sautu dina sara:           E kauta mai na veilomani           E kauta mai na veivosoti           Kauta mai na veivinakati           E kauta mai na bula e taucoko                  Na sautu dina sara, ni tiko na Kalou e na lomada            Na cava sara mada e marautaka tiko o Yacata ena gauna oqo? Nomuni Lavo cakacaka, vuli , saravanua? Rawarawa na veilakoyaki? Rawarawa na bula? Totoka na ka eda sa ciqoma tiko, me kua ga ni da vakalou kina, meda vakalou tikoga vei Jiova na Kalou na Tamada kei Jisu Karisito na Luvena e dua bauga, kei na Yalo Tabu.       Vakarau ni bula ni tamata me mataboko ena ka e solia na Kalou, dau levu cake na noda lomana nai solisoli ni Kalou, ka lailai mai na noda lomana na Kalou. Na veika kece eda ciqoma, ai solisoli walega ni Kalou e sega ni Kalou, kemuni na wekaqu me levu tikoga na noda lomana na Kalou. I’a meda qai matanataka na noda lomani koya, ena rarama ni vosa nei Jisu, ni tokaruataka na I Vola Tabu Makawa;           (Nai Vakarua 6:5) ena Maciu 22:37-40, sa kaya vua ko Jisu, mo lomani Jiova na nomu Kalou e na lomamu taucoko, kei na yalomu taucoko   ,  kei na nomu nanuma kecega. 38:   ai matai ni vunau oqo, ka levu: a sa tautauvata na kenai karua, mo lomana na kainomu me vaka ko sa lomani iko. 40: Sa vuni vunau taucoko kei ira na parofita na vunau e rua oqo.        Na sautu dina sara na noda lomana na Kalou kei na noda lomana na kai noda me vaka e da sa lomani keda.        Oqori nai vunau levu ka rube kece kina na nodra I vakavuvuli na Parofita kei nai vunau taucoko . E kaya o tinai Lagilagi, na tavalequ e kaya vaqo, “qo sa gauna meda sa lotu vinaka me bau dua a ota i ece ece mai lomalagi”        Sa dina, o lomalagi ena rawati ni lomani na Kalou kei na kai noda, o cei na kai nomu? Era sa dusi na vasu mera kua ni vosa ena bose ni yavusa, sega li ni ra kai noda ka kaya o Jisu? Era vasu, i’a, era wekada dina, se va evei, oqori beka na veivaduiduitaki?       O Jisu e dusia e dua nai talanoa ni rua na matatamata sa dede sara nodra veivaduiduitaki tu, Samaria kei Jiutia, davo mate koto na kai Jiutia ena tolo ni sala ni ra sikabotea na daubutako, lako yani e dua na Bete kai Jiutia qai vakatikitikitaki koya ni sa rui levu na nona osooso.       Tarava e dua na Livai, vakatikitiki talega, baleta ni sa mavoa ka sega ni savasava. Tarava sara mai e dua erau sega ni kai vata e kai Samaria, qai siro mai na nona asa, “a sa lomana sara” 34: a sa lako mai ka vauca na tikina sa mavoa, livia kina waiwai kei na waini, ka vakavodoka kina nona manumanu, ka kauta kina bure ni vulagi, ka sa maroroi koya. 35: ia ena mataka ni sa lako tani , sa taura e rua na peni ka solia vua nai taukei ni bure, ka kaya vua , mo vakaraici koya; ia na ka tale ko na kuria, au na sauma vei iko ni’u sa lako tale mai.” (Luke 10:25-37)            Na sucu nei Jisu, E kauta mai na veilomani         Kevaka e vakabibitaka ko Jisu  na Loloma  ena i talanoa qo, kevaka sa dusia ko Jisu ni  loloma  e basuka na matatamata, kevaka e dusia ko Jisu e semata vata na kai Samaria kei Jiutia, o cei o keda meda wasea tiko na tamata? Sa wasei o ira  mera vodo ena waqavuka , kai Yacata cata talega ni vodo waqavuka e dua talega na wekana mai Yacata,  ia a odra waqavuka a kai palagi.  Sa mai cereka a valoloma ni bula e tu vei keda. A waqavuka e mai cereki keda me laurai a noda vakaloloma, a bose vanua sa mai cereki kina a noda vakaloloma ni veivaduiduitaki. Ke o kaya ni noda i vakarau ni bula mera wasei a vasu,   sa dua a vakarau ni bula lolovira, qai toro sobu. A Lawa tu ni vuravura mai na matabose kei Vuravura, e cata na veivaduiduitaki e solia na galala vei keda kece, oqori mada ga na Lawa ni Vuravura ka yavutaki mai na I Vola Tabu. Io, oqori talega na Lawa tu ni Vola Tabu ka rube kece kina na i vakavuvuli ni Parofita kei na Lawa e tini; I’a o keda tou mai Yacata edatou qai basuka tiko na Lawa Tu Levu Duadua na Veilomani.   O Jisu e kauta mai na veilomani, sa veisau beka nai Vola Tabu? sa duidui na kena eda wilika tiko mai Yacata?   Se sa duidui ga na noda vakadewataka? Sa    ubia na matada na loma ca na veiqati, na kocokoco, na mata viavia levu sa cata na Kalou.        E ono na ka sa cata ko Jiova; Io, e vitu sa ka vakasisila ki na yalona   ,          1.      Na mata viavia levu        2.      Na yame dau lasu        3.      Kei na liga vakadave dra sa sega ni cala        4.      Na yalo e veinanuyaka na ka ca        5.      Na yavai koya sa kusarawa ni ciciva na ka ca        6.      Na dau tukutuku vakailasu sa dau vosataka na ka lasu        7.      Kei koya sa kaburaka na veileti vei ira era veiwekani       (Vakaibalebale 6: 16-19)       Nai vola Tabu sa noda i dusidusi meda cuva kece kina, meda vuli kece kina, meda cilavi kece ena kena rarama. Au vauqeti keda meda wilika na I Vola Tabu,   wilika na I Vola ni Vakaibalebale e na veisiga. E 31 na wase ni vola sa i dusidusi bula vei keda ena veisiga.  (dua na siga dua na wase ni vola )  Wilika vakabauta, kakua ni biuta maroroya, tugana ki lomamu, ka cakava. Kena i balebale ni oti e  dua na yabaki, eda wilika va tinikarua na Vakaibalebale 1-31) ena bulia vou na noda bula, eda cakava tiko kina na loma ni Kalou.       Sa oti na veibuli, sa oti na  i matai ni bose ni veivakameautaki , sa dei na Lotu ni Yavusa ki Nepani ena siga Tabu 11/12/11, e dua sa veisureti toka ena FB, meda yaco vakalewelevu yani. Ni vanadakuya mada na ka sa oti, meda veilomani tale mada, biu na noda dui (agenda) noqui tuvatuva, meu sa cuva mada kin a i tuvatuva nei Jisu. Me’u cakava na lomana me’u lomana na Kalou. Io, me’u lomana na wekaqu se kai noqu.  Ocei na kai noqu ?            Na sucu nei Jisu E kauta mai na veivosoti             Meda sa veivosoti, ka vei ciqomi e na rarama va Karisito   ,  o Jisu sa mai   cakacakataka oti na   veilomani kei na veivosoti kei na veiciqomi . Kena i balebale me’u vakabauta na veika sa mai cakava oti ena vukuqu.   Na noqu sega ni vakabauta,  dua,  au sa beca kina na lako mai nei Jisu meu rawata kina na bula,  rua,  au sa sega ni lomana na noqu kalou ka sega ni lomani Jisu ena veika sa caka vua ena vukuqu. Meda veilomani veivosoti veiciqomi ena rarama Va Karisito. Sega ni noqu loloma me na vakabulai au, na Loloma nei Jisu au bula kina, ia au sa loloma ga ni sa taumada na nona loloma vei au. Au sa loloma ga ni kaya na nona vosa dou veilomani.         Na veivosoti nei Jisu au sa vosoti kina mai na noqu i valavala ca, me’u veivosoti me vaka sa vosoti au oti na Karisito. Na nona veivosoti au sa vakabulai kina.  “Tamaqu kakua ni cudruvi ira ni ra sa sega ni kila na ka era sa kitaka”             Na sucu nei Jisu, e Kauta mai na veivinakati         Na sucu nei Jisu sa kauta mai na veivinakati dina, Sere levu 18 katolu ni tikina,  Ka sa qai rogo sara mai          Na sere Vakalou         Mai lomalagi me dokai         Kalou cecere tu         Ki Vuravura kecega          Me yaco na sautu         Veivinakati talega          Ni sucu ko Jisu        Meda veivinakati ena veivinakati nei Jisu, na noda veivinakati vakatamata ke sega ni yavutaki ena bula nei Jisu, e na sega ni ka dina. E ra kaya eso ni sa yaco tu na veitawasei e Yacata e Suva. Io, qori ga e Suva. Mai dela ni yavu e dei toka, dina ni sa mai levu na ka e rogoci, e ka bibi me dei tiko na yavu, na Lotu kei na Vanua. Era sa masumasu tiko mai nakoro, tomani ira ena veiyasai vuravura cava ga o tu kina mai na 4 am eastern time, Moniti   ki na Vakaraubuka, meda masulaki Yacata me yaco kina na veivinakati dina.        Kua ni mai yavalati keda na saravanua mai Kaibu, ni se bera o Kaibu sa bula tu o Yacata, kua ni veisautaka na noda rai na i lavo.   Eda mata sede kina, me VaKarisito tiko na noda raici ira na wekada, ke galala na boto mera vodo, ke galala na waqavuka mera vodo, ena dromu na boto, yali na waqavuka, o Yacata ena dei toka ga. Edaru na veirai toka ga ni dua toka ga na koro, dua na yanuyanu wavokita na kena cakau. Ni oti ga mai na koro, la’ki musu cau mai na Caumusuka a Yalo, sa gole sara yani nai lakolako, biu mai na koro kei Kaibu. Me matata na i cavacava, kaya o Tinai Lagilagi: “me dua a omu i eceece mai lomalagi” ke o veicati voli ga ena sega a omu jikina mai cake.            E kauta mai na bula e taucoko         Na sucu nei Jisu, e kauta mai na bula e taucoko, vakayago vakayalo   talega. (Wholeness of life)             Na bula torocake e kauta mai na veivakatorocaketaki, i’a na taucoko ni bula e solia duadua ga ko Jisu,( Joni 10:10) au sa lako mai me rawa vei ira na bula io, me rawa vakalevu sara”. Au sikova e dua na vuvale, totoka na sitivikiti ni vuli era kabi e loma ni vale, i’a ena dua na i dabedabe, toka o vuni marama na radinivale (black eye) toka e dua na matana.          E dua na turaga vutuniyau ni vuravura e vaqara wavoki na bula e taucoko. E volia na veiyanuyanu eso wili kina e dua e Viti. E muri qai kila ni marau e sa tu oti ena lomana, e na rarama ni vosa nei Jisu. Na matanitu ni Kalou sa tu ga e na lomamudou” e sega ni vakamarautaki koya na levu ni nona i yau, qai kunea ga vei Jisu na bula e taucko na reki kei na bula e taucoko.        Na talei ni bula ni sa tiko kei keda na Kalou, ena qai kauta mai      na sautu dina sara:               E kauta mai na veilomani           E kauta mai na veivosoti           Kauta mai na veivinakati           E kauta mai na bula e taucoko             Na Kalou Levu qo, e sirova na vuravura me mai tamata, me vakila na mosi, na via kana via gunu, sotava na tamata leqa, na tauvi mate, na mate. Io, sa i dewadewa ni bula e taucoko vei keda na tamata kecega. Ena sega ni rawa ni vataucokotaka na bula na veika eda rawata meda taukena ke yali na Karisito. Ni tiko na Karisito sa tiko na bula e vakaibalebale, kei na bula e taucoko.        Oqori nai tukutuku ni Siga ni Sucu vei keda na veiwekani. Nuitaki ni na marautaki na Siga ni Sucu ena lalakai nei Vola Vanua. Meda rawata na kena i balebale dina.            Sa mai yabaki dua ena siga ni sucu qo na nona buli na Turaga na Tui Yacata. Keda eso eda sega ni duavata kina, kei ira eso era duavata kina, sa gole cake kina mataveilewai (Tribunal) na lewa me tau mai kina na dodonu ni ka era nanuma eso.        Erau a cabe ruarua ki vua na Turaga Tui Cakau na i liuliu ni vanua o Cakaudrove, mai na yasana ruarua, ratou na veibuli kei iratou na veisaqa ka coqa na lewa ni NLC. Oqori sa nomuni dodonu mo ni coqa e dua na lewa e tau me baleta na ka e tara na noda bula vakavanua,        Kevaka mo dou a veibuli na veicoqa tiko qo, e tu talega na dodonu me ratou saqata na lewa ena tau, o iratou sa veibuli oti.   I’a sa i tinitini ni ka kece na lewa ena tau mai na mataveilewai (tribunal).       Eda dui vakaraitaka na noda dodonu i’a ena qai la’ki vakatau lewa na Turaga ni Lewa. Oqori eda na qai vakacegu kece kina. E vakaraitaka toka nai Liuliu ni Vanua o Cakaudrove ni a yaco talega ena nona veiliutaki, a qai tau nai otioti ni lewa mai vei Turaga ni Lewa, me na qai davo galu kina na vanua.       Veiwasei:       Sa yaga meda raica vakayalomatua mo dou veiwaseitaka na vuvale e valelevu na i tutu kei nai tavi ni veiliutaki e Yacata. Sa oti o Naocovonu, sa oti o Vunidabi, sa gole na madigi ki Nadurutabua, sa vo o Nukuciri. Na ka e talei ni sa na davo dei e dua nai davodavo ni veibuli, kei iratou na buli me Turaga Tui Yacata. Oqori na Masikacukacu e nodratou ga na lewe ni Mataqali Turaga/Tokatoka Nasau           Sa vukei keda meda raica tale na tikina bibi oqo, na veibuli e sega ni dredre, i’a na kena cakacakataki na i tavi e bibi. Eda buli meda dau veiqaravi, o kemudou na tamaqu, noqu momo sa donumaki kemudou na madigi, dou vakarau, na dina se donu ni veibuli ena qai tukuna o gauna. Ena qai laurai na vua ni veibuli. Eda sa raica mai na veibuli e rua sa oti, meda vakacegu kina meda waraka na macala ni veilewai.         Tutu VakaTui Yacata         Eda madua ni vakasabusabutaki na i tutu vaka Tui Yacata me volai tu vei ira eso era sega ni gunuva na kena bilo ni Vanua. Kerei mo dou vakadodonutaka na tikina oya. E volai tu ena (FB)   Akuila Turagabeci the Tui Yacata, na i liuliu e se bera ni gunuva na bilo e dau kacivi me Vakataulala. E se bera ni Tui Yacata, kerei me dau qarauni na maroroi ni tutu vaka Tui Yacata.        Nai vakarau ni bera na veibuli me Masikacukacutaki e na loma ga ni mataqali, me qai kau kina Vanua, vua na Turaga Tui Cakau qai mai qaravi na veibuli.   Na veika oqori e dodonu me caka ka nuitaki ni sa caka oti. Ke dua e sega ni kila, i’a me qai vakasavui vua nai tukutuku ni Masikacukacu.          Meda vakanadakuya na ka sa oti, meda sa waraka na macala ni veilewai eda na qai vakacegu kece kina.       Na wawa edau ka ni vuli veikeda kece. Eda na vulica kina na vosota, e sega   na ka e yali eda tubu vakayalo ena vosota vakadede. Eda vulica meda wawa ena mata ni Kalou (Jemesa 1:4) I’a me tini vinaka na cakacaka ni dau vosota, mo dou vinaka taucoko sara kina me kakua na ka e yali”        Na tiko wawa, e rawa ni dau mosi e na so na gauna, i’a sa tiki ni bula meda curuma na mosi e na kena waraki e so na ka me yaco. I’a ni sa yaco sa qai kune na vakacegu. [O ira era waraki Jiova era na vakaukauwataki tale, era na cabe cake me vaka era vakatabana vakaikeli, era na cici ka sega ni oca, era na lako tu ka sega ni malumalumu mai” (Aisea 39:31).       Meda duavata meda wawa. E levu na ka eda na sarava ni la’ki cava na wawa oqo. E sega ni qito me dua e qaqa ka dua e lusi, se drau tautauvata. E sega ni dua e qaqa se lusi, eda na matata kina mata i vuravura, ena qai davo galu no na Vanua. Ka buli cake edua na vanua vou, ena dua na gauna vou, kai taba tamata vou. Oqori na ka e waraka tu mai vakabalavu o Yacata.          Ni marorya na nomuni bula meda yacova na gauna vinaka kei Yacata. “Sa tu vei au na Yalo I Jiova, ni sa lumuti au ko koya me’u vunautaka na yabaki vinaka I Jiova”   [Luke 4:18-19] sa sogo na yabaki makawa, sa dolavi na yabaki vinaka ka yabaki vou talega. 2012 e na yabaki vinaka vei Yacata. I’a meda veilomani vakalevu. Sa qai mana kina na Siga ni Sucu vei keda kece ni sa tiko kei keda na Kalou. Ni vakacegu na wekaqu.       Vinaka vakalevu na dau veitokoni tiko kina I Vola Vanua. Vakavinavinaka vei rau na lewa tiko na website; ratou mai Townsville, ka vaka kina mai NZ. Vinaka vakavakalevu.     Merry C  hristmas from Vola Vanua. See you next year 2012.         Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-32480726120064073452011-10-31T14:05:00.000+13:002011-10-31T14:05:27.738+13:00Vola vanua wase 13    VOLA VANUA 13           “Na Raivotu e Rua - Na Vale ni Lotu kei na Wavu”         Ni bula vinaka tale mai   na wekaqu. A mai galu toka nai VOLA VANUA ena kena rokovi ni solega toka na o loaloa na nodatou yanuyanu vakaturaga. Ena nona sa mai yali e dua na luvei Yacata, na bui ni gone mai Nabua, Ena Rogoyawa.        Vakayatuyatu:        Au a vakayatuyatutaka ena Facebook (FB) na Raivotu e rua, [Na Vale ni Lotu kei na Wavu mai Totovu] na wavu mai vua na noqu momo Volavola, me baleta na nodra vodo ka sobu na pasidia e na waqa; rua mai vei koya na tavalequ o Ena Rogoyawa, ka kaya va qo: “ me qai nanumi tiko na nodatou Vale ni Lotu, ni sa makawa tiko mai, e na dua ga na cagi laba e na vakabalea ka yaga me nanumi tiko.”         Veivosoti:        Ni vosoti au na wekaqu ni a tauri cala na noqu vakayatuyatu balavu ni lolosi vei tavalequ Ena. Au sa rairai qase beak, sa balavu kina na noqu vakayatuyatu. Ni vosoti au, eda na qase kece mai eda na qai kila na kena i vakarau.  Dau kaya o momo Te mai Kaibu, au sa qase beka? Sega sega se bera ni’u qase:  io e vagauna na ka kecega.       Vei kemuni na wekaqu ko ni wilika na FB, au kerea meda na qarauna meda toka ga e na  (issue)    ka   kua ni biu na poidi ni veitalanoa me sa la’ki  (personal ) na nomu vosataka e dua na FB e wilika o vuravura. Era na kila kina na noda vakaloloma ni veivosaki, ni noda vosa ena dua na ulutaga me toka ga e na ulutaga ( stick to the points ).       Au a kaya na  Raivotu ni Tara Vale ni Lot.  Oqori na  issue  meda raica ka vakananuma kina e dua na bula yaga sa mai yali, ka sa tu na nona  Raivotu, se Tatadra se Vision. Me’u vakaivolatabutaka: - oqori na Divine Vision; where there is divine vision, there is divine provision.        E na so beka vei kemuni e na kaya ni sega ni dau lotu na bui ni gone qo, ia na Kalou e solia na Vision vua e gadreva me solia kina. Na ka e tarava - na kena cakacakataki ka vakavotukanataki na Raivotu.        Veivakasewasewani:        Ni tauri cala na veivosaki ena basika kina na  veivakasewasewan i. Ko sa la’ki tukuna kina e vica vosa ni veivakasewasewani.          ·      La’ki kai mai ni’u lasulasu.         ·      Au sega ni tara na vale ni lotu.        ·      Vakayatuyatu balavu.        ·         Au uvuca tikoga na noqu davui.        Sa rui vakaloloma na i vakarau ni veivosaki ena FB ka me kua ni dau totolo na noda reaction ka berabera na noda reflection.        ·      E sega ni dua na ka lasu au tukuna. Kevaka o a cavuta mai na vosa qori, na nomu vosa ga ena vauci iko. Ke lomaqu me suka na vosa ko na mavoa ga kina.   I’a e sega ni vaqori na lomaqu ka’u doka i momo kei nei e na nodrau veisusu vei au.        ·      Laki cavuti mai ni’u sega ni tara na vale ni Lotu, era tara mai na koro. Io e dina,   era tara mai na koro. E vica ga n aka lalai au bau la’ki yaga toka kina. Au sega ni kaya ni’u tara, au veitokoni ga vei ira na tara.        ·      Vakayatuyatu balavu - au vakayatuyatutaka na tavalequ ka tiki ni noqu dra, ka dua keirau dau veirogoci ena tara ni vale ni lotu, baleta oya na nona raivotu. Drau vosota kei nomu brother ni sega ni vauqeti au na Kalou me’u rogoci kemudrau ni oqo na tara vale ni lotu, sega ni tara vale ni soqo.        ·      Au sega talega ni’u uvuca na noqu davui. Sega sara ni noqu i naki qori. Ke nomu vakasama qori, au doka vakalevu ni’u kila ni ko ni vuli vinaka. I’a dua ga na noqu i vakasala, ke yali na Kalou ena vuli vinaka sa i kuri ga ni rarawa. [“dou tawase tani vei au dou sega ni rawata e dua na ka”]        Na noqu bula e matata ga kina na vinaka ni Kalou.    Au sega ni vuli vinaka me vakataki kemuni eso ni a rawati kemuni na nomuni tubutubu ena vuli. Ko ni kalougata kina mai vei au. I’a dua ga na ka au kila ni  Kalou  e maroroya na noqu bula me’u bau yaga vakalailai kina noqu vanua, ka gole mai kina vanua ni kau Lotu.  Me nona na Kalou na cecere na lagilagi na dokai ena veika lalai sa bau neitou cau ki na nodatou vanua. Sega ni o au. Au sakitaka ga na neitou Kalou ni sa ka levu sara na nona loloma vei keitou.         Au sa na kaci Tavale    mada ga me kua so ni bibi kina na veitalanoa. Au marau ni o kemudou ga na tavalequ dou  via coqa tiko na ucuna mai Waisoata . Dou sega ni raica ni ucuna ga mai Waisoata e sema kina ucuucu mai Daku. Dou qai vakasamataka.        A coqalaki au e dua ga vei kemudou na tavalequ ena tara ni vale ni lotu,    ni a cata ni’u sega ni valiuci koya kei na nona komiti. Au a kaya vua qo e sega ni tara vale ni soqo. Yacova ni tukuna wavoki vei kemuni e Suva ni bini tu na dinau ni vale ni lotu e na valenivolavola ni lotu. La’ki dua mai kina nai vola nei Vunivola Levu me vakamatatataka ni sega na dinau ni vale ni lotu mai Yacata. E tara oti na vale ni lotu ka sega na kena dinau e tu.   E vo tu kina nai lavo ni talatala mai Yacata. Sa vakamadua na levu ni veibeci.       Sa vaka e matau tiko vei kemudou na tavalequ na lasutaki ira na lewe ni Yavusa me ra vakabauti kemudou kina. Dou cakacaka ga vakadodonu me ra raica na lewe ni Yavusa na cava dou sa cakava.       Yacova ni tara oti qai kauti kemudou yani na Kalou me la’ki sarava na liga ni Kalou. Sa baci dua tale e via coqa mai qo, io dou tavalequ tikoga. Au sa loloma tikoga vei kemudou. Taro: a cava dou sa bau cakava vei Yacata? Dou bau kila ni lavo musu ni niu ni mataqali e qaravi kina na nomudou vuli?          E dua ga na tavalequ au rokova o  Tamai Mila . Au kerei koya me kauta na yaya ni vale ni lotu qai vakaio ka tatau mai na nona cakacaka me keirau gole ki vanua. O kemudou na kena vo dou dui toka ga qai vosavosa toka. Dou sa rui maqosa ni kumuna nai lavo ni vanua dou vulica mo dou solia kina vanua. Sa tu mai vei na ka dou sa kumuna? Soli ni Vuvale? Soli ni Mataqali? Vakau mai na niu ni sitoa dou mai taura e Suva me yacova ni lusi na sitoa. Kemudou ga na tavalequ dou sa rui vuku ni kumuna, dravudravua ni solia, sega ni nanumi na vanua. Lavo ni vale ni   vuli tara tu vakavo ka e vei na kena i lavo?          O kemudou ga na tavalequ? E vei nai lavo ni sikolasivi? Dou tabaka me dua na kena i tukutuku matata me keimami wilika ka kila nai lavo keimami cau kina e na vuku ni soli ni vuvale. Dou la’ki vakamacala kina koro - evei na pepa e volai tu kina na nomudou i vakamacala? Keimami via wilika. Dou vakamatatataka, ke sega sa rairai suka na vosa vei kemudou na tavalequ. Sa rauta na veivakalolomataki. Era sega ni mataboko na lewe ni yavusa.       Dou vosota ni rewa i cake na noqu vosa vei kemudou na tavalequ dou veiliutaki tiko e Suva. E sega tale ni dua ena vosa doudou vei kemudou, me buli kemudou mo dou dau ni veiliutaki vinaka ni mataka. O au ga qo e na noqu kila na noqu i yatu vakavanua. Au na vosa doudou tiko kina vei kemudou baleta ni’u lomani kemudou. Dou wekaqu talega. Dou yalo matua dou ciqoma na noqu vosa me vinaka kina na vanua kei na tiko vakaveiwekani.       Au kerea mo dou vakasuka na veiliutaki vei iratou na mataqali Turaga. Lesu na vanua ena veiliutaki ni vanua ni ratou sa toka qori na gone mai  Nadurutabua, Nukuciri, Nukutolu ,  Naocovonu, Vunidabi . Dou solia lesu vei iratou na vanua. Kerea na Turaga Tui Yacata me vadeitaka na nona lewa ni vanua vei iratou na kena mataqali. Ke ratou qai nanuma meda wasea nai tavi ia me ratou qai lewa. O keda na kena vo meda colata na lewa ni vanua. Me ratou kaciva na bose ni yavusa, lotu ni yavusa, keda na kena vo meda colata na kena cakacaka.       Ke ratou malumalumu talega na Mataqali Turaga. Au na vosa ena noqu kila tiko na kequ i sema vei iratou na Tui Yacata. Meda dui toka ga e na vanua e dodonu meda toka kina vakavanua. Kua mada a toka vapalagi. Keda kai Viti me vakaViti a noda toka, tiko a kena vosa, tovo, vakarau, valavala, meda maroroya matua de qai cawadru ka yali vakadua. Sega tale ni dua e na maroroya o keda ga nai taba qo.       Na veiliutaki ni vanua e sega ga ni ka ni tawa ni ulu. Sa ka ni loma vinaka kei na yalo matua. Ke tawa na ulu ka yali na ka e rua - loma vinaka kei na yalo matua, ena yakusurasura na vanua.        Dua noqu kerekere:         ·      Vei kemuni kece ka vosataka na noqu bula, ni vakatusa vei Talatala mai Yacata ena vukuqu me vosoti kemuni kina na Kalou. Au sa loma vinaka kina mo ni sereki ka galala. Ni kua ni vakaberabera. E dau veivosoti na noqu Kalou.        Noqu i tatau:        Ni kua ni vosataka edua e lumuta na Kalou, dina beka ni’u tavalemuni. I’a   ena dua na yasana me qai vakasamataki tu. Au sega ni digitaka me’u I Talatala ni Kalou, io sa digitaki au na Kalou me’u nona i talai. E na noqu cakacaka vakaitalatala me tekivu mai Moturiki, Tavua me yacova na vanua ni kau lotu, o ira kece era dau coqai au vakaveitalia, e dau totolo sara na nodra leqa. Oqori na Kalou e vosayalayala vei au .  E sega ni o au. Na noqu Kalou ena vala ena vukuqu. Oqo sa rui dina vei au. Au sega ni vakarerei kemuni, au tukuna ga e dua na ka dina e dau yaco ena noqu cakacaka vakai Talatala, ka yaga mo ni dau qarauna na veiwekani. A lausaba walega o Talatala Pita Ralaca mai Yacata. E vei o koya e veisaba? Qori e dua na kena i vakaraitaki rawarawa. Dou cakava e dua na ka meda sereki kina; - matanigasau kina Koniferedi.        Na veibuli vua na Tui Yacata        Au sureti keda meda sa vakanamata kina lewa sa tau oti mai vei iratou na NLC. Na lewa ni veivadeitaki ni Tui Yacata.  Na matanigasau me vakayacori , I’a sa baci rorogo tiko mai na vakasama ni kena coqai. Sa rauta mada. Ni laivi Yacata me marautaka na nona gauna vinaka.       Au vakasarava toka na i taba ni veimeketi ni  vakasobuduru ni vale ni lotu e Yacata.  E solevutaki ni se qai tekivu na cakacaka 13/01/04. Sa tekivu me solevutaki na  gauna vou kei Yacata .        Dolavi ena 23 June 2006   . Oqori na tiki ni siga a bale mate kina mai   a yatu Solomone e dua na luvei Yacata, Sefanaia Sukanaivalu e na 1943. Sa oti sa marautaki na kena dolavi, era yaco yani na luvei Yacata kei na i liuliu ni matanitu o Viti mera la’ki talevi Yacata. Tarava na dola ni cakacaka e Kaibu, tarava na veibuli vua na Tui Yacata -25/12/2010.        Meda raica lesu          1.      Bale na vale ni lotu ena cagilaba o Amy Tiseba 2002        2.      Sobu na duru ena 13 Janueri 2004        3.      Dolavi ena 23 June 2006        4.      Dolavi na cakacaka i Kaibu 2009        5.      Buli na Tui Yacata 25 Tiseba 2010        6.      Vakadeitaka na   NLC 14 Seviteba 2011        7.      Sogoti na lewa, o koya ena vakacala e na mate kawaboko nona kawa. Au sa sogota ka dregata na lewa ni NLC. Me sa marautaka o Yacata na nona gauna vinaka. Oqori na vinaka ni Kalou vei Yacata.       Sa lako siviti na dredre; - mai na 1929-1999, 70 na yabaki. Ni oti na sainitaki ni vanua o Yacata.       (2000-2010) 10 na yabaki voravora ni lakolako e vakatara na Kalou meda curuma mai na dredre oqo me matata kina e vuqa na ka.  Matata na noda tamata, tabu yani ,  matata talega na i yaloyalo ni Kalou nei Yacata.  Na Kalou eda dau rogoca ni ra masuta ka   qarava mai na tukada, tubuda, tamada, tinada. E da sa mai tomana nikua me noda Kalou.       Sa sivi na yabaki ni bobula, sa dola na katuba ni tugalala, [ sa liutaki ira na nodra Tui, io, ko Jiova ena nodrai liuliu Maika 2:13] E sega ni vakacalaka na buli ni Tui Yacata, sa buli me veiliutaki io, na Kalou sa nodai liuliu.        Ni kakua ni vakalatilati ni oqo sa nona gauna na Kalou vei Yacata. Ni vakasavasavataki kemuni, ni doka na Tui Yacata, ni rerevaka na nomuni Kalou, ka qaravi koya ena yalo dina kei na yalo savasava.       Ni marautaka na nomuni bula na luvei Yacata, ni qarava vinaka na nomuni Kalou. E sega ni ka wale na nomuni ogataka na Kalou vinaka qo. Ko ni sa tara na nona vale me dau qaravi kina, tara na vale ni nona i talai, ka sa tiko vinaka kina. Au nauma na matamasumasu ena vei 5 na kaloko ena mataka lailai ni qaravi tiko nai tavi bibi oqo me yacova na kena oti.   Sa dina nai Vola Tabu  “Na ogaoga vakayago sa yaga vakalailai ga, ia na Lotu sa yaga e na ka kecega, sa yagataki kina na ka ni bula qo kei na bula talega sa bera mai”         Vakavinavinaka:        Au nanuma me’u vakavinavinakataka e vica na turaga yalo dina era biuta na nodra cakacaka me ra la’ki tara vale ni Lotu i Yacata.        Rusiate Vulakoro   : - e kerei me tatau mai na nona cakacaka e Suva me laki tara vale ni lotu, vakaio kauta na i yaya ni vale ni lotu ka la’ki veivuke ena cakacaka me yacova ni oti.  Kolinio Vuli mai Wai, Pita Tawake kei Sekove Vatuvatu: -  eratou biuta tu na nodratou cakacaka me ratou la’ki tara vale ni lotu ki Yacata. Oqori e vica na turaga yalo dina era biuta nodra vuvale kei na cakacaka me baleta na ka era vakabauta.    Aminiasi Cama: -  na veivosakitaki na dau varovaro mai Taveuni, kei na nodra vakauti ki nakoro, na volitaki ni sasalu me vukea na cakacaka bibi oqo.        Au nanumi ira talega era dodoliga kina cakacaka ni vale ni lotu: -  Epineri Sekibouma  mai Townsville kei  Semi Lacabuka Tadulala  e rau solia nai solisoli levu ka laki sobu kina na duru ni vale ni lotu. Au vakavinavinaka talega vei Iliesa Bilitaki mai Auckaland kei na nona matavuvale na soli    me vukei kina na tara ni valeni lotu vou.Vinaka Julius Rex Tadulala mai na Australian Navy na nomu veivuke e na soli,au nuitaka me na toso tiko ga me vukei na delani yavu.       Au sega ni guilecavi ira na turaga kei na marama yalo dina ena vuku ni vanua lotu kei na matanitu mai Yacata;        Nai Talatala e vakasobuduru:    Rev. Josaia Vakatale, Tuirara Levu Ilaisa Were          Nai Talatala dolava na Vale ni lotu:    Rev. Viliame Lakia          Tuirara levu:    Peni Qusa na luvei Samuela Taione (Snr)         Masi ni Vanua yalo dina          Tui Yacata vakataulala: Uraia Tawake         Matapule Vakataulala: Jona Bovoro         Tui Daku Vakataulala: Sai Vulakoro             Turaga, Marama yalo Dina ni Vanua sa kerei vei Tuirara Levu ka sa solia mai me biu na yacadra, me maroroi tu e na website   . Sega ni guilecavi ira na  gone vuli  kei iratou na Qase ni vuli ena nodra liutaki ena dau taki wai ka cola nuku me uli kina na simede.       O ira na marama e na i vakasigalevu kana ika bulabula, kei na gunu ti ena tolu. Vinaka vakalevu na yalo dina vua na nomuni Kalou.       E sa toqai na yacamuni kece ena VOLA VANUA mera na qai dau wilika na luvei Yacata era tu ena veiyasai vuravura. Sa i kemuni qori na cola galugalu tu na cakacaka ni vanua, Lotu kei na matanitu. Sa i kemuni talega koni tara cake tiko na vanua me vinaka.             O Ira na Turaga yalo dina     :        A Mateiwai, S Lealea, F Jone, U Bauleka, T Lave, P Raikaki, M Vuli, J Raikoro, Livai Rabebe, E Sereivale, J Suluka, K Koroi, A Cabe, A Paloto, I Volavola, M Volavola, Isikeli V, J Vukibera, Isikeli V, I Lesi, J Buisena, J Lagi, Misaele M, Master A Orisi, Master Nacanieli Bale, U Matai, Cakacaka B, Cama S, Tukana S, A Turagabeci, Simeli S, Jolame B, Mosese M Jnr, Jale S.             O Ira na marama yalo dina:         Mrs Vakalala, Leba Vuibureta, Fane Tadulala, Siteri T, Filiti Koto, Karelaini V, Koto V, A Moala, Apekali M, Senimili C, Ledua   V, Sereima T, Mereani C, Susana R, Rusila R, Silipa K, S Gu, V Tinai, K Ranadi, L Yabaki, M Rarawa, A Tadu, Salote L, Senirewa V, Jojivini L, Timaima Biu, Milika Mudu, M Bole, Mere S, Kawabula S, Jossie B; S/N Melaia K, S/N Sereana, Abraham & Nina Fongtoi,             Na i sulu ni vale ni lotu kei na uabale         Vakavinavinaka vei Nana Leba Vuibureta kei Radini Talatala Fane ena ukutaki ni vale ni lotu kei Talanoa Waqawai ena kesati ni sulu na uabale ni valenilotu. Vei kemuni e lutu na yacamuni sa kerea na Tuirara Levu Peni Qusa, na luvei S Taione, me na qai toqai ena VOLA VANUA 14, kei na yacadra talega na gone vuli ena qai biu yani meda wilika .  Au sa kerea tiko vei rau na turaga e rau lewa tiko na Website qo ke rawa me qai biu yani na kemuni taba ni cakacaka.           Vakavinavinaka talega vei kemuni na luvei Yacata ena vanua ni cakacaka, veiyasai Viti taudaku kei Viti, ko ni dodoliga ena sasaga levu qo. Ke sega beka ni toqai na yacada, sa noqu masu me drdrovi keda vata na nona veivakalougatataki na Kalou na Tamada.           Era na sega ni tara vale ni lotu na itabatamata taucoko ka na donumaki ira ga eso. Eda vakavinavinaka vua na Kalou ni donumaki keda. Na vale ni Kalou sa i vurevure ni tiko sautu kei Yacata ni dau qaravi kina na Kalou.  Na Kauveilatai e Matana ki lagi ni koro ko Yacata, e cecere duadua e loma ni koro, sa vukea na lewe ni yavusa me ra dau nanumi Jisu ni ra raica na kauveilatai.             Sere levu 40        Kauveilatai i Jisu, Sa noqui drodro       Au tiko e vukuna ga, Kau cegu tu oqo       Sa noqu vale edaidai, Ena lekutu ca       Ke sigalevu tutu mai, Au vakacegu ga            Era sa mai marau tu na luvei Yacata ena gauna oqo, ena nona veivakalougatataki na Kalou, ni kua ni guilecavi koya e solia tiko na veisaututaki oqo.      Era sa mai vuka ena waqavuka e na i sau lailai sara era sa mai tauri lavo ena veimacawa, sega ni saumi na i vodovodo ni la’ki cakacaka -   oqori na Kalou            Au a vunautaka tiko vei kemuni ni ko ni na sarava na liga ni Kalou qo ni sa qaravi oti na nona cakacaka,  me liu na Kalou meda qai muri na tamata.             O ira na wekada e Suva era sa musuka na nodra cau kina sau ni Talatala, ia de sa tara bi beka nai colacola ena vuku ni leqa ni matanitu. Sa yaga meda cola mai na koro ni dredre tiko na bula e Suva.        Ia o kemuni ka tiko mai dela ni yavu, me dina na nomuni qarava na Kalou. E dua tu na i vakarau ni tamata me guilecava na Kalou ni sa tu vinaka. Au nuitaka ni sega ni na vaka oqo ko Yacata.             O Isireli, ni sa tu vinaka era sa qai vuki tani, ia sa dau muri ira na kuita ni loloma. Sa vakaro o VOLA VANUA me qaravi na Kalou, vakayalo ka vaka i dina, qaravi na Vanua, vuvale kei na matanitu     .            Me maroroi nai lavo,  solia na nomuni katini kina lotu, me suka tiko vua na Kalou na ka e dodonu me nona na Kalou . Maroroi na i lavo me baleta na vuli ni luveda. Sa sega na i ulubale ka me keimami sa cegu na vakau i lavo ki na koro. Meda yalo matua ka ni dau vagauna na ka kecega.           Sa kena i lutua ga meda veinanumi ena masu, mera nanumi na luvei Yacata era tu yawa. Me vaka era dau qarava na tukada taumada. Sa mai cava e ke o VOLAVANUA. Vinaka vakalevu na noda sema tiko ena sala ni rogo i talanoa ni vuvale. Vakavinavinaka vei rau na  Web Master mai Townsville kei na Web Editor mai NZ  ena nodrau gauna me vakadeuci kina eso nai tukutuku ni VOLA VANUA. Ni vakacegu mada na wekaqu me yacova na noda veirogoci domo tale ena wase 14 .              Ni moce mada ka me vakalougatataki kemuni ko Jiova, Serauni kemuni na matai Jiova, vakanamata vei kemuni ka solia vei kemuni na nona vakacegu.”     Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-63549417206311459792011-09-21T14:16:00.000+12:002011-09-21T14:16:45.079+12:00Wase 12     Ni bula vinaka tale na wekaqu. Oqo na wase tinikarua ni VOLA VANUA. Ke na rewa i cake ka rogo bibi, au kerea na nomuni veivosoti na wekaqu, ni yaga me vakaraitaki eso na ka e dau vunitaki tu me vukea na toso ki liu ena bula savasava. Era dau kaya na buinigone ni Yacata, eso na ka e sega ni dau talanoataki (sacred) e tabu, ka maroroi vinaka, se ca ka me maroroi. De o koya beka qo e dua na wakatu ni nodatou leqa? Tabaki sobu ni ca, ka sega ni vakatusai se bulubulutaki se matanigasau.    Na i Vola Tabu e dusia na ka taucoko era dau cakava na qase ni Isireli, sega ni vunitaki e dua na ka, me ra vuli kina na luvei Isireli mai muri ena ka era dau cakava na nodra qase. Kena ivakaraitaki o Juta e moceri Tema na vugona ka bukete [Vakatekivu 38:12-26]. O Tevita e tokalulutaki Pacisepa na wati Uraia na Itaiti, me yacova ni la’ki mate ko Uraia me tauri Pacisepa me watina, na tinai Solomone na Tui [ 2 Samuela 11:2-26].    Au sega ni tokona na veimoceri vaveivugoni nei Juta, se tokalulu kei na laba me vakataki Tevita. E rau sega ni savasava ruarua, i’a e koto kina eso nai tukutuku bibi ka yaga meda vulica. Na rerevaki ni valavala ca kei na Kalou dauloloma dau veivosoti.    Ena wase tinikadua, au sa biuta tiko yani kina na i naki ni VOLA VANUA. Ena wase tinikarua au na sereka kina na veika sa yaco oti vei keda meda vuli mai kina.     Au doka na nomu didgidigi mo kua ni ciqoma na noqu vakatutu.                Nai Tavi ni Bati, Gonedau kei na Mataisau      O iratou na i tutu qo eratou tutu veiwekani ga ni dua na vanua. Na Bati e tiko tikivi ira na Mataisau. Na vei ka era dau qarava na Mataisau - na kena ta na Drua ni Valu, Waqa ni Viti, na i Yaragi, nai Wau, na Moto, na i Kolo, na Dari se Tanoa, na Bilo, na i Cula, na tara ni Bure vakaviti. Na veivanua kece e Viti e ra tu na kena Mataisau, wili kina o Yacata. Na Mataqali o Dakuicake e rua na kena i Tokatoka; - Nabua kei na Namoli. Era tiko kina na i tavi vaka Bati, Mataisau, kei na Gonedau. E na yaga me datou kila edatou Bati Leka se Bati Balavu? E duidui na nodrau i tavi; - nai tutu au cavuta toka mai cake, eratou tutu vakaitavi, se dau veiqaravi; - qarava na vanua kei na kena Turaga.     Na i Tavi Ni Bati     Na Bati me maroroya na vanua. I’a medatou raici kedatou mada na Bati? Na nodatou vakaitavi ena vanua, e datou dei tiko ena i tavi ni veimaroroi kei na veitaqomaki?    Me’u cereka mada eso na taqa ni pepa makawa me wiliki. Vale ni Walesi kei na Positovesi, edatou a qarava mai na Bati, cava na kena i talanoa bula? Edatou sa maroroya tiko na vanua? Lavo levu era yali mai na Positovesi e na ligadatou, manidia ni koronivuli , chairman ni koro e Suva, yali nai lavo ni sitoa ni Koro e ligadatou, tou baci mai lewa tu na i lavo ni scholarship ena kena wasei?    Tou sa baci mai via lewa na veibuli vei Tui Yacata.    Taro:       O cei sara mada o kedatou na Bati   ? E rua na veubuli tou sa cakava oti ka sa matata koto na kena i soqoni ni oti na veibuli; - na    Kawaboko kei    na    Galu.    Sa yaga me datou raica vakayalomatua. E rua na Tui Yacata edatou bulia, e tarai rau tiko qo na    kena revurevu ni sa kawaboko tiko mai na kawa nei Tua Tiko ka ra sa galu mai na kawa nei Tua Vue.      Taro?    A bau kila na Turaga na Tui Cakau na veibuli e rua oqori? E bau kilai ena kena valenivolavola ni Veitarogi Vanua?    Kena i sau;-       Sega sara ga ni bau kilai mai vua Na i Liuliu Ni Vanua o Cakaudrove       kei na Valenivolavola ni Veitarogi Vanua   . E rua ga na veibuli e kilai tiko ena gauna oqo; - matai ga o    Ratu Paula Raikaki levu kei Ratu Koroi Radredre na kena i karua.     Tou sa baci mai via bulia tale e dua na Tui. Me sa buli o    momo Samu   .    Taro:       Momo Samu ko via buli       mo Tui Yacata?       Se era via veibuli tiko na Bati?    E sega ni dua e na tarova ke datou via buli Momo Samu datou bulia. I’a na kena i soqoni ga e na qai muri mai. Na ka kece e na ceburaki e na delavuvu ni vale.     E ratou sa veibuli oti na mataqali o Valelevu ka ratou sa muria na kena wakolo vavanua. Sa caberi na kena Kamunaga vua na i liuliu ni Vanua o Cakaudrove, Turaga na Tui Cakau. Sa cava ki na Valenivolavola ni Veitarogi Vanua.    Ke dou via veibuli na Bati, i’a me cabe ki Valelevu vua na Turaga na Tui Cakau. Ke sa vadonuya qai toso na kena sasaga. E yaga me datou kilai kedatou mada.     O cei sara mada o kedatou?       Tou lako mai vei?       O tukadatou e lako mai vei?       Cava na vu ni nodra lako       mai ki Yacata?       E datou Bati nei cei?       E kune tiko vei kedatou na i tavi dina vakabati?    E yaga medatou sauma mada na taro oqori me matata kina na cava edatou via cakava tiko mai Yacata.    E yavavala tu o Yacata e na dua na gauna balavu me vaka au kaya toka ena wase tinikadua. Me datou bau raica ni datou okati tu ena loma ni tiko yavavala qo. E vakaloloma na vanua ni mai leqa tu na Positovesi ka yali tu na kena i lavo levu, lausaba na i karua ni talatala o Pita Ralaca mai vei dua ga vei kedatou. Mai tara vavo na koronivuli ni mai yali na kena i lavo.    Au kerei kedatou na Bati me datou raica lesu na ka sa yaco oti; - na Kawaboko, na Galu, na leqa ni Positovesi, na luvu e wai ni boto eratou yali kina na wekadatou, luvu na waqa mai Vuna edatou vamatei ira kina e lewe tini na kai Vuna, kama na luvedatou mai Lautoka, Kama na vale mai nai katolu eratou yali kina na wekadatou, yali dole nei Puamau ni a dodonu me la’ki qarava na matanigasau qai la’ki vadaroi. E lesu mai ka mai mate dole tu. Na mate ni kawa sa drodrovi keda tiko mai ka kena i wali ga na vakamalumalumu kei na veivutuni ka lesu vei Jisu. E na cava ki vei na yalo kaukauwa? A kaya e dua na tavalequ ni datou sega ni tamata ni soro. Sa tu mai vei ni kua ni sa mai mate dole. Na matanigasau me caka.    Me i cavai na via veibuli? Laiva ga vei iratou na Sauturaga, na mataqali o Naniti me ratou qarava. Na Bati me tu ga me veitaqomaki ka bai ni vanua. Sega ni Buli Vanua. Sa buli o Tui Yacata ka dou qai qiri kava e na vakasausa. Tou sa qai vakaraitaki kedatou ga ni datou sega ni kai Yacata dina. Tou kai Yacata vakapepa? Io beka?     Kai Yacata vakavanua sega ni laurai na kena i vakarau vakaturaga. E kunei ga na kena i vakarau vakaisi, lolovira. Ni buli na turaga ni dua na vanua, era na rokova na kai vanua dina koya, na i vakarau e vakaraitaki e na 25/12/2010. E dusia ni o kemuni o ni sega ni doka na veibuli koya ko ni sega ni kai Yacata dina. E lako mai vei o tukamuni?       Mo ni mai beca kina na veibuli ni Vanua o Yacata. O Yacata sa via vakatamani, ka vakaturaga, i’a eso vei keda eda qai coqa tiko, ka da sa vakaraitaki keda tikoga.      Na ka e volai ena pepa ena vakaraitaki e na i Vola Tamata. O VOLA VANUA sa vola tiko na ka eda vakayacora tiko ka mera wilika na luvei Yacata era muri mai. [your expression reveals who you are” it’s not how you look at others, it’s how they look at you”) gumatua mo vakaraitaki iko mo vinaka e na matani Kalou;) sa mai rogoci ni datou sa baci via veilewaitaka na NLC ke sa vadeitaki o Ratu Koroi me Tui Yacata.    Na cava sara mada o keda? Na Bati, se Sau Turaga? Meda dui kilai keda mada. A lako mai vei o tukada? Sa rewai cake na noqu vosa, [tabu yani] au tovolea me datou raici kedatou me datou kila na vanua eda tou toka kina ka me kua na viavia turaga ka kua ni via Sau Turaga.    Kevaka eda Bati meda Bati ni Vanua. Taqomaka na Vanua, maroroya na Vanua, kua na via Buli Vanua. Eda sa veitiki ni yago ni dua na Vanua. O kedatou na Bati ni vanua o Yacata e yaga talega me datou kila ni tiko talega na nodatou i tavi va Gonedau, kei na Mataisau. Oqo e tukutuku vou vei kedatou baleta na nodatou sesewa ka lecaika kei na viavia turaga. Edatou sega mada ga ni kilai kedatou tiko, i’a oqo au sa na vakaraitaka.      Gonedau ni Vanua:       Taro: O cei na Gonedau kei Yacata?    Na Gonedau kei Yacata eratou a talai ki Vatuvara me ratou dau salu mai me kau ki Vale levu vua na Turaga Tui Cakau. Yaco na gauna eratou sa la’ki via    Buli Turaga mai    buli kina me ratou vatoka me    Tu-i-lau.     E tu ka raica na veiyatuyanuyanu ni cere duadua o Vatuvara    e    qai lau na matana me sa turaga levu ni cere duadua na nona ulunivanua    [   refer to veitarogi ni qoliqoli kei Vatuvara] na gonedau eratou a gole ga mai na Mataqali o Daku. Eratou a qai talai talega na Bati me ratou la’ki ravuti iratou, vakamai na koro ka    ra se na lewena [Se ni Valu] era tu nikua na kena kawa mai:       Vanuaso, Gau (Lomaiviti)      Dau ni Moala (Moala, Lau)      Vanuavatu (Lau)      Narocivo (Nayau, Lau)      Mago (Lau)      Vanuabalavu (Lau).       Au sega ni buli talanoa ni oqo na nodra i talanoa na tukaqu, na vugoqu me baleta na vanua o Yacata. [   Nai Valu mai Vatuvara   ] Oqo na vu ni kena lala o Vatuvara.      Taro   : sa qusi na kena loaloa se sega? E se bera ni qusi na kena loaloa ka na yaga me qai raica na Turaga Tui Yacata na tikina qo. Na ka au via dusia; na buli turaga vakaveitalia a caka mai Vatuvara ka tini kina na rusa kei na lala ni vanua.    Eratou talai na Bati me ratou la’ki ravuti Vatuvara e na vuku ni buli turaga a caka mai kina. I’a edatou sa mai via buli turaga tale ka sa buli oti e rua na Tui. Na leqa vata ga mai Vatuvara e sa mai yaco tale qo e Yacata: - na Kawaboko kei na Galu. Na Kalou e bulia na galu. E yaco na galu me dusia na cala ni ka e vakayacori. Era sa vakaloloma wale na gone ena lecaika ni lewa mai vei ira na qase.        O cei na Mataisau?      O iratou na i tutu qo eratou tutu veiwekani ga ni dua na vanua. Na Bati e tiko tikivi ira na Mataisau. Na vei ka era dau qarava na Mataisau; na kena ta na Drua ni Valu, Waqa ni Viti, na i Yaragi, na i Wau, na Moto, na i Kolo, na Dari se Tanoa, na Bilo, na i Cula, na tara ni Bure vakaviti. Na veivanua kece e Viti era tu na kena Mataisau wili kina o Yacata.    Au sa vakayalotaka na kena ta mai Yacata na Drua Vesi nei Ratu Joseva Lalabalavu na Turaga Tui Cakau. Ni oti na Drua levu qo a qai sokotaki ki Taveuni mai vei koya na kena Mataisau Ilaitia Bale na tukaqu. Au dau la’ki saravi tukaqu voli ena nona maqosa ni taya tiko na Drua Vesi levu qo. Sega walega ni taya na Drua Vesi, e taya talega na Takia se waqa ni Viti mera dau soko kina. Au saravi koya talega ni a taya na Tanoa, Bilo vesi, tanoa ni vakalolo, kei na veiyau vakaviti eso. E vadeitaka vei au na i tutu Vamataisau e tiko vei iratou na neitou qase na tukai keitou. O kemuni kece na dra ni Tokatoka Namoli, kai Korotiki, e curuma tiko na nomuni bula na dra ni Bati kei na Mataisau.    Na Mataisau o iratou na Kai Korotiki ena Tokatoka Namoli ena loma ni mataqali Dakuicake. Na yavavala ni Mataqali o Dakuicake ena yacova na oti ni vuravura ka na basika tiko na nodatou malumalumu ka sega tiko ni taucoko na nodatou i lakolako ni yali tiko e dua na dra bula ni mataqali.    Na kai Korotiki e sa tu na kedratou Vanua kei na nodratou dela ni yavu. Sa gauna qo mo dou rai vakayalomatua. Na nomudou kaukauwa e tiko mai Korotiki. Na nomudou rogo e nai valu e lako mai Korotiki. Na kena bui ni gone, o Nau Fane Kuva, e kauta yani na qaqa dou mai vakarogocataka tu ena levu ni sesewa kei na lecaika.    Na Vakasenuqanuqa ni VC a caka mai na yasana vaturaga mai Ra ena kena koro ni yasana mai Nukuloa ni kilai na vanua e drodro mai kina na wai ni sucu mei Sukanaivalu.     Sa tekivu na kena veivosaki ni cara sala na kai Korotiki kina neimami Uluni Vanua ka matata tiko vei keimami. I’a keimami sa mai vacegu toka e nodra ucuni vatu a Turaga Tui Cakau me vaka na nona kerei valu. Sa mai tu kina na keimami vanua. E tu na keimami vanua e Cakaudrove, Lomaiviti kei na Yasana vaturaga o Ra. O keimami na kai Yavulevu ena yasana vaturaga o Ra. Eratou kila tiko qo na turaga ni yasana ko Ra. Era dau kacivaka e loma ni koro ni keitou kai Gau kai Ra. E dina ni oya na vanua eratou cavutu mai kina na neitou qase ka matata tu vei keimami na yavutu kei nai naki ni nodratou gole mai na neitou qase ni a kere i Valu na Turaga Tui Cakau me mai maroroi o Lalaga Vesi. Au nuitaka ni da sa dui kilai keda tiko na tiko mai dela ni yavu.      Au sa cara sala oti yani vei kemudou, keimami sa cabe kece yani na lewe ni Tokatoka Namoli/Kai Korotiki, keimami sa la’ki matanigasau oti. Ke dua na nodratou baleca na tukaqu se tamaqu me keimami vosoti. Mera sereki mera galala. Dou sa ciqoma na kena kamunaga kei na kena yaqona. Keimami cabe kina Vanua, kei na Lotu. Keimami sa savasava ena mata ni Kalou, vei kemuni talega na turaga, marama, ni vanua vaturaga o Yacata. Kena i vakadinadina o Talatala ni Tabacakacaka, Rev. Viliame Lakia kei Tuirara levu ni Taba Cakacaka Peni Qusa (2006).    Au vakacilava tiko e dua na rarama meda raica, meda kauti keda sobu mai ki ra. Yalo malumalumu meda veivosovosoti, veivakatusai, meda veiciqomi vakaveiwekani. E dua e kaya tu mai ena FB sa rauta mada.....qai dua e sauma, sega ni cava eke.....    Sa vaka e matau tu vei keda meda cakava eso na ka vakaloloma vei ira na wekada, oti meda qai mai vakalecalecava tu yani. Oqori na viavialevu kei na qaciqacia ni keimami tamata ka sega ni manumanu me vakayacori tu vei keimami na i tovo lolovira me qai tukuni tu mai sa rauta..[.   e dau kalawaci ga na       kau, sega ni dau kalawaci na tamata].    E rau buturaki na vugoqu e mataqu, dave na nodrau dra e mataqu, sa qai mai via kovei tani tale na nodrau i tutu vakaliuliu ni tokatoka Nabua?     Sega ni bau dua na kena veisorosorovi me caka. Nai Valavala Ca e sega ni ka me da via vunia se cakitaka. Meda ciqoma na cala era cakava na tukada/tamada, meda vakatusa ni koto na kena i vakarau vakavanua. Me kerei na veivosoti meda sereki meda savasava. Na i tukutuku au sa vola tiko oqo era na qai dau wilika na luvei Yacata era muri mai me ka ni vuli vei ira.     Na Veibuli vua na Tui Yacata   :    Sa oti na vei buli e na 25/12/2010, sa laki rogoci mai vei iratou na NLC, vadeitaki tale na lewa ena 14/9/11.      Vica na ka sa matata kina:        (1) sega ni dau veibuli na Bati vei Tui Yacata         (2) cala na veibuli sa caka oti vei Jofiliti Tiko kei Savenaca Vue          (3) vadeitaki o Ratu Koroi Radredre me Tui Yacata          (4) me vaqarai na sala dina era dau cakava na qase ena kena buli na Tui Yacata.          E da vavinavinaka vua na Kalou ni sa basika eso na Dina me buluti kina na Lasu. VOLA VANUA sa dusia oti ena wase 9-11 ni sega ni dau veibuli na Bati ni Vanua o Yacata, ka sa dusia talega ni o rau na tukaqu erau sa buli oti esega ni donu, ka ni a muria mai na qaqalo ni Liga ni Kalou ka volavola mai Papiloni vei Tui Nepukanesa sa vakarautaki ena i vakarau bibi. Io drau sa mamada ga,       o Nepukanesa e vakamatei ena viavia turaga levu duadua.    Sa oti na nomudrau gauna   . E    mamada ni rau lasutaki wale tu ga ena dua na tokavoki ni Via Buli turaga, yaco me lala kina o Vatuvara, kama na kena koro, vatokayaca kina o Kakama na baravi mai Vatuvara. Bula tiko ni kua na yaca Bulivakarua? turaga, O Vatuvara e kama ka rusa lala na yanuyanu, cawadru mai Yacata ena viavia turaga. O Kaibu a kama talega ka valalai na yanuyanu, cawadru mai vei Yacata ena viavia turaga. Nai Valu mai Qereqere kei Matavura Tabu. O rau na yanuyanu e rua oqo e rau lutu ena i tukutuku raraba kei Yacata ena vakasama ni viavia turaga kei na buli turaga. Me sa bau Turaga levu ga na Turaga Tui Cakau ka ni volitaki rau na yanuyanu oqo.    VOLA VANUA e vakasala: medatou matanigasau na Bati ni cala na veibuli edatou sa cakava oti. Na [TSUMANI] se ua Lokaloka, e rerevaki ni sa tale ki wasaliwa. E yacana na UA TALETALE. Ni vakarau e dua na Ua Taletale ena cabeti Yacata me kauta lesu ki wasaliwa na ka ca. Kua so na yalo kaukauwa ni bese ni ciqoma na domo ni Parofita, ni yalomalumalumu ga meda lesu vua na Kalou.         Kena i wali:       Na matanigasau    e sega ni bera meda cakava meda bula kina. nNnumi Ninive era veivutuni, soro vua na Kalou ka vakabulai na koro levu qo. 120,000 na gone era tiko kina kei na kena manumanu qai lomani ira na Kalou ka    vakaroti mera veivutuni me rawa kina na bula. Io era sa bula.     Ke sega ni da veivutuni, namaka na Ua Taletale eda na qai vakataki    Taia kei Saitoni meda i sigasigani ni lawa.    E nomuni na digidigi. Ni digitaka e daidai na cava meda cakava. Taumada meda ciqoma ni sa tu na noda malumalumu, meda veivutunitaka, vakatusa ena kena gaunisala vakavanua. Vakalotu me dua na kena siga ni noda veisorosorovi - “Yacata Sorry Day”.       E sega ni kena i naki me veisau na Tui Yacata, se Matapule se Bati, e dui tu ga i’a me matata ka savasava ena mata ni Kalou me sa savasava na lomada ni sa buluti na veika kece era cala kina noda qase ka mai sobeit keda tu na kena revurevu. Meda yalo malumalumu ka duavata kei na dau ni    Same 139: 23-24 Mo ni dikevi au, na Kalou, mo ni kila na lomaqu; mo ni vakatovolei au ka kila na lomaqu (24) ka raica ke dua na i tovo ca vei au, ka tuberi au ena sala ni bula tawamudu”          Psa 139:23    Search me, O God, and know my heart; test me and know my anxious thoughts.    Psa 139:24    See if there is any offensive way in me, and lead me in the way everlasting.        Kemuni na wekaqu na ka kece qo e na mai cava.    Taro:    cava nai cavacava ni lakolako? Bula tawa mudu se rusa tawa mudu? Au sureti keda kina Bula Tawa mudu, sa tu vei Jisu na kena katuba, na veivutuni, vakatutusa, biuta na ca gole vei Jisu, meda bula. Meda loma vinaka ka yalo savasava.    [   sa i yau levu na    l   otu kei na loma vinaka”o cei ena cabe cake ena uluni vanua i Jiova? O ira ga sa liga savasava ka yalo savasava] sa kalougata o ira na yalo savasava era na raica na Kalou]      O Yacata ena biu tu mai eda na gole yani vei koya na dau veibuli, na Kalou na tamada. E kena katuba ko    Jisu na Karisito na luvena e kaya na nona vosa, “sa sega ni torovi Tamaqu walega e dua na tamata ena vukuqu ga” Joni 14:6)   . Na yalo savasava, na loma vinaka, na veivosoti na veiciqomi, ka me sa rauta na veiqati, na duiyaloyalo kei na veidusi, ni sa voleka ni lesu mai na Turaga ko Jisu na Karisito. I’a me savasava tiko na lomada na tamata ka meda vakasinaiti ena nona Yalo Tabu me liutaka na noda bula meda lako voli ena Yalo Tabu meda cakava kina na loma ni Kalou.     Cau Musuka yalo     Ni mate e dua na lewe i Yacata e na kamusu na taba ni cau mai na    Cau Musuka a yalo   . A ya mai na daku ni vanua.    Taro:    ni o musu Cau oti, ko na qai gole ki vei? Ke sega ni matata nai lakolako, taba ni cau kece e kamusu koto qori e na qai soqoni me kemu buka. Nai Vola Tabu sa dusia nai cavacava ni lakolako. Kua ni da cava ga e taba ni Cau. E dua sa rube oti ena taba ni kau me kedaru i sosomi, sai Jisu na Karisito. Na i karua ni tamata ca e rau vakoti vata kei Jisu ena taba ni kau e cava toka ga ekea. E dua vei rau e sivita na taba ni kau, e kaya vei Jisu,    Turaga ni nanumi au ni ko ni sa lako mai ena nomuni       matanitu.    Qai sauma ko Jisu ena siga ga e daidai e daru na tiko vata kina mai Parataisi”. Na nodatou culture mai Yacata ni mate edua, e voleka ki Kalivari ena vakasama ni tabani Kau kei na taba ni Cau. Na kedrau duidui walega ni o Jisu e sivita na taba ni Kau ka la’ki cava ki Parataisi. Medatou kua ni cava toka ga e Yacata, meda cava kece vei Jisu. Ni qarauna na nomuni bula ni sa toso yani nai lavo ni veivakasaututaki ni Kalou ka meda kua ni mataboko de so ena cava toka ga mai Cau Musuka yalo.     Na Veivakasavasavataki Vakavanua Vakalotu:     Au sa tuberi keda tiko mai ena vakasama ni veivasavasavataki. Na Lotu sa qarava oti e dua na veivasavasavataki mai vei iratou na tabana ni Lotu ka sa veivuke na Kalou meda raica na noda malumalumu ka ciqoma ka veivutunitaka, vakatusa, ka biuta. Na kena gaunisala ni vanua na matanigasau. Au a kaya toka mai cake ke vaka eda sa loma vinaka kina me vadeitaki e dua na kena tiki ni siga me qaravi kina, sega beka ni rawa meda duavata kece kina. I’a na lewe vica sa loma vata kina me vadeitaka na Turaga Tui Yacata ka tau na lewa ni Vanua me sa vakayacori. Na kena tiki ni siga meda kila kece ka meda vakadinadina bula ni sa yaco na soqo ni veisereki kei na veivakabulai.     Na Tatadra ni Gauna Vou:     Na yaca qo e sega ni vou vei Yacata ni sa vakatokayaca oti ena dua nai soqosoqo ena dua na tatadra ena 40 na yabaki sa oti - na Gauna Vou Co-op - na nodra tatadra na qase me baleta na gauna vou kei Yacata.    E kaya o Martyn Luther King Jnr; I have a dream that one day all will come together as one people]     One day one Yavusa of Yacata, whose people come from different places with different motives, but in Christ we are one people. There are blood ties through the Yavusa and that blood are purified by the Blood of Christ our Lord and our Saviour. As an old saying of Yacata, [The land of Yacata is the church] a banner in the church, which has been carried down from our ancestors till today. And God Almighty put us together in Yacata to serve Him and serve others with Love.    Meda tatadrataka me dua na gauna vou kei Yacata. Sa 70 na yabaki ni sivia na noda lako tu mai e na dua nai lakolako ni bobula kina liga ni tevoro ka vakalolomataki keda tu mai kina vakayavusa. Meda kaya vua na tevoro sa rauta keimami sa via bula galala ka sereki.     Yacata ni gauna vou.     Me siga ni noda veivakatusai, veivosovosoti, matanigasau, veibulubuluti, guilecavi na ka sa oti, veiciqomi ka toso ki liu ena dua na i lakolako vou ki na dua na gauna vou.    Sa mai cava mada na wase 12 ni VOLA VANUA. Ke sa mai rewa i cake nai talanoa, ni yalo vinaka ni vosoti au na wekaqu. Au vakavinavinaka vei rau na wekaqu na Web Master mai Townsville Qld kei na Web Editor mai Wellington NZ ena nodrau vei vuke tiko ni bulia nai talanoa ena VOLA VANUA me matata ka rawati na kena i naki. Meda Vakasavasavataka na noda Vanua. Vakavinavinaka talega vei kemuni ka sa wilika tiko nai talanoa ka solia tiko na nomuni veitokoni.    Vei kemuni talega ko ni sega ni duavata kina au sa rokova na nomuni vakasama, kei na nomuni vatulewa. Me vaka au sa kaya oti e sega ni dua na i talanoa vou, e dua ga na i tukuni makawa ni vanua, e dikevi ka volai me i vola dusidusi ni mataka.    Ni Bula Balavu na Turaga na Tui Yacata, kei kemudrau na masi kacukacu/vakataulala na Matapulekei kei Tui Daku. Kemuni na luvei Yacata ena veiyasai Viti/Vuravura, me nomuni na loloma levu ni Kalou na Tamada kei na loloma nei Jisu na Karisito na Luvena kei na Kalou na Yalo Tabu, edaidai ka sega ni mudu, Emeni.    Vola Vanua      Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-74907126053757388522011-08-25T19:47:00.000+12:002011-08-25T19:47:13.626+12:00Vola Vanua 11th Edition  Ni bula vinaka tale na wekaqu. Sa la’ki veitalanoataki ena bose vakoro mai Yacata na i VOLA VANUA, ka liutaka na Turaga Roko Tui Cakaudrove. Eso era kaya ni sa vakatubu ca veiwekani na i VOLA VANUA.     Ni bera na i VOLA VANUA sa tu oti na ca ena dui lomamuni. O   ira na tukamuni, na tamamuni era sa dui mate kaya tu na nodra loma ca. Ko ni colata voli mai na dui luvedra kei kemuni na makubudra na nodra ca. Na cava me qai mai beitaki kina na VOLA VANUA?     Na i VOLA VANUA e vakaraitaka tiko na leqa e dodonu me na ciqomi ni cala, ka me vakasavasavataki meda sereki kina.          Veivakalolomataki Vei Iratou na Tamaqu         Sega li ni a vakamai na draya ni niu nei tamaqu mai Waisoata? Sa suka lesu na bukawaqa.
Sega li ni a virilaki na nodratou vale na tamaqu mai vei kemuni eso era se bula tiko ni kua? Ena suka lesu na vatu.
Sega li ni a basu na boto nei tamaqu? Sa dromu oti na boto.
Sega li ni a butakoci na vuaka nei tamaqu? Sa qai levu ga na nona manumanu.
Sega li ni a kacivaki e loma ni koro e so na vosa rogorogo ca mai vei ira na tamamuni? E na suka lesu na vosa.
Sega li ni rau a vakamavoa taki rau na vugoqu momo Misa kei momo Caka, na mavoa se tiko voli ga na gauna qo.
E la’ki vakatutusa vei au na vugoqu Momo Delai   Vulakoro ena nona kerea na noqu veivosoti ena vuku ni ka a caka tu vei iratou na tamaqu. E la’ki vula vica voli vei keitou mai Tavua ka’u solia mai vua e dua na nona boto me la’ki vukea na bula mai na koro.     Mai vakaraitaka vei au o Tamai Mila na ka vakaloloma eratou a dau cakava vei iratou na tamaqu, ka kerea na noqu veivosoti, ka ni dau tukuni vei iratou na ka ca me ratou cakava vei iratou. Me vaka au vola toka e cake, sega vakadua na kena veivakaqaqai vakalawa, ni vale ni walesi eratou lewa toka ga e dua na vuvale. Eratou cola galugalu tu na tamaqu na ka ca e dau caka vei iratou me yacova na nodratou mai yali ena vakacegu. Au sa ciqoma na vakatutusa nei Momo Delai kei na Vugoqu Tamai Mila. Au sa raica na savasava ni lomadrau.       Na cava na ka ca eratou cakava na tamaqu vei kemuni? O iratou na tamaqu eratou tamata liga qaqa ni ratou wereca na keitou vanua, tea na keitou niu, taya ka sigani se vavi ena draya, me tara kina na neitou vale. Eratou colata na Vanua, Lotu kei na Matanitu me yacovi keitou mai na luvedratou ka keimami na taukena na kena vinaka ni kua.         Black List Mai Viti          Sa rogo mai na bose vakoro me’u sa Black List me’u kua ni butuki Viti tale. Na ka eratou a cakava vei iratou na tamaqu era sa baci via cakava vei au. Isa na cava na noqu cala? Na noqu butuki Viti e sega ni nomudou se noqu me’u lewa. Au tamata sa vota mate era dau kaya na qase. Au sa talai meu i Talai ni Kalou Bula. Na noqu butuki Viti e sega ni noqu me’u lewa, e lewa na Kalou e talai au. E sega soti ni ka bibi me’u butuki Viti tale se sega, ka e bibi ni sa noqu na vanua yalataki ka solia vei au na noqu Kalou e talai au. Dou rerevaka me’u butuki Viti? Dou kua ni rerevaki au, dou rerevaka na Kalou e talai au tiko. Au wekamudou ga ke’u mani yaco yani au na la’ki sikovi kemudou.       Sa noqu masu: - Tamaqu vosoti ira na wekaqu era cakava na ka ca vei iratou na tamai keitou? Au sa vosota na nodra malumalumu. Kemuni kece na taciqu na ganequ, mo ni vosoti ira, kemuni kece na luvei keitou na makubui keitou, meda vosoti ira era caka cala vei keda me vaka sa vosoti keda oti na Turaga ko Jisu na Karisito. Ni qarava vinaka na Kalou kei na vanua ko ni sa bula kina.        Naki ni Vola Vanua        NA I VOLA VANUA e dusia na i tekivu ni ka e yaco mai Yacata, ka sai koya oqori na vanua meda tekivu kina. Au sega ni bulia e dua na ka vou. Na i tukuni makawa ga ni vanua o Yacata ,ni levu na i tukuni e sega ni volai ka yaga me kilai ka maroroi me baleti ira na luve i Yacata era muri mai.     Au doka na nomuni vavadewa, sa yavutaki ga e na ka e tu lomamuni. Ke savasava na lomada e na savasava na noda raica na ka. Ke duka e sa na duka ga na noda rai. Ni maroroya na lomamuni me savasava.              NA VEI KA ESO E DUSIA TIKO NA I VOLA VANUA         Na vosa bubuluitaki ni vanua o Yacata, ocei e vosa bubuluitaka?
O cei a sega ni vakatarai me vosa?
A cava e vagalui kina me vosa o Tevita Vakalutucua ka ni qase duadua?
A cava e qai kaya e na nona vosa? O Yacata e na qai vadodonutaki koya mai muri?
A cava e sega ni saini kina o Lote Vulakoro e na i tukutuku raraba?
A cava erau sega kina ni vakatara me saini o Lote Vulakoro, o rau na turaga erau a saintaka na i tukutuku raraba kei Yacata?
A cava erau kila me baleti Lote Vulakoro ka yaga me kilai? [Era dau kaya na qase]
A cava era lutu kina na i tukutuku raraba kei Kaibu kei Vatuvara?
A cava e mai veisau kina o Nukutolu kei Nukuluve ni rau yanuyanu nei Tui Daku. Erau qai tadu mai nai lakolako mai Vuna kei Qamea sa dau qoli voli o Tui Daku mai vei rau na yanuyanu qo[ yaca buli = Tu-i-nukutolu]
A cava era qai vosa kudrukudru voli kina na qase ni sa oti na veitarogi vanua mai Naselesele?
Vakacava o rau na vosa bubuluitaka na i tukutuku raraba? E vei o ira na kena kawa? Kawa boko?
Na cava e bokoci kina na i tokatoka Nalovotu?
Sega li ni o iratou na Sau Turaga?
Cava me mai yaco ga kina vei Tua Soge na Sau Turaga ni ra se bula tu na kena kawa?
Na cava e bokoci kina na mataqali Naseicake me sa dua ga na i tokatoka?
Na cava e mai lutu kina na i tokatoka Namoli, na i karua ni tokatoka ni mataqali Dakuicake?
E veisau vakacava na i liuliu ni tokatoka Nabua ka ni a dau kena i liuliu toka ga o iratou mai Malolo?
Sa e vei na i tokatoka o Dakuicake erau dau kaya voli o Momo Aisea kei Momo Delai?
Na cava era mai leqa kece kina na sasaga ni vanua ko Yacata? Duri ga davo!
Na sitoa ni Koro?
Sitoa ni soqosoqo?
Tubu cake na gone vuli ni Yacata era lutu dole!
Gadrevi Ga Me Wali Na Leqa            E sega ni rawa ni da walia na leqa ke sega ni kunei na vuni leqa.              Sega ni naki ni VOLA VANUA me veisautaka e dua na i tuvatuva sa tu oti tu. Na i naki levu ga meda sauma na taro, ciqoma na cala era cakava na qase, muri na kena sala vakavanua, na Matani gasau ka vakatutusa me ciqomi ka bokoci na nodra cala na qase meda bula na luvedra kei na makubuna.         Au se bula me’u vosa, me’u vosa me vakasavasavataki na vanua.        Au a sucu mai ka sega ni matata noqu vosa.
Na cava e qai sereka kina na wa ni yamequ na Kalou me’u vosa matata?
Na cava au sega ni mate kina ena noqu coqa ena motoka? E vabulai au tiko na Kalou e na nona i naki. Au lutu e na waqavuka ka’u bula.
E maroroi au tiko na Kalou ni se tiko na kequ yaga. Au vosa tiko e na gauna qo ni tiko na dodonu vei au me’u vosa [Freedom of speech and expression].        Noqu Masu Me Bula Sautu o Yacata Ka Meda Sereki Kece Mai na Vei Ka Eda Vesuki Tu Kina Mai Na Nodra Cala Na Noda Qase.     Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-64860776445508235002011-08-16T18:09:00.004+12:002011-08-17T18:08:53.387+12:0010th Edition Tokatoka o Nabua                           Ni bula tale na wekaqu mai na dela ni yavu. Sa toso tiko na gauna ka kauta tiko mai e vuqa na i tukutuku lasu meda mai vakalolomataki tu kina.              Liuliu ni Tokatoka Nabua             Ni ra se bula na tukada sega ni se bau rogoci tu ni Liuliu ni tokatoka Nabua o Tua Lote. Ratou mai yali yani na tamadatou, vugodatou sega ni bau rogoci tu e dua na lasu levu va qo. Macala tu ga mai ni liuliu ni Tokatoka Nabua o ratou mai Malolo ka bula toka ni kua o ratou na kena kawa ka liuliu toka o Aminiasi Mateiwai.            Rau se bula o Momo Aisea kei Momo Delai sa dau rorogo tu ena vosa ni tubetube ni dua tiko na i Tokatoka o Dakuicake. Sa ivei ni kua? Kena i balebale ni rau a lasutaki keda tu mai na vugoqu sa rau mai yali qo ka sa kauta cake tale mai o Umu ni o Tua Lote e liuliu ni tokatoka Nabua. Kena i balebale Umu ko sa kaya ni rau a lasu tu mai na qase sa mai yali qo.            Nai vola Volai sa lasutaki keda. I’a nai VOLA VANUA e sega ni rawa ni lasu. Vakasarava toka, lomani ratou na luvemu kua ni mai kauta cake tiko e dua na lasu ka na kauta mai na kawaboko ni nomu kawa. Kakua ni vaqitora na Vanua kei na Lotu ni oqori e dua na ka rerevaki. Au vakasala tiko ka na maroroi tu na noqui vakasala me ra na qai wilika nai taba era na muri mai na rerevaki ni vaqitora na Vanua kei na Lotu.                   Mei vakavuvuli vei keda na luvei Yacata; O Ratu Paula Raikaki kei Tuvuwai Levu rau a sainitaka e dua na i tukutuku lasu ka sega ni lasa. Na Lasa kei na Lasu erau duidui ka duidui talega na kedaru i balebale. Na kena Lasa e na sega ni kauta tani na kena Lasu. Na Lasu e na kau tani ga ni sa vakadodonutaki vakavanua ena kena i vakarau na matanigasau. Ni da kila ni sa cala na ka eda cakava, meda ciqoma ni cala (admit). Ni oti qai cakava na nomu i vakarau mo vakatutusa (confess). Na yalo kaukauwa kei na yalo kocokoco eda bese kina ni ciqoma ka da bese talega ni vakatutusa.                    Na i vosavosa vakaviti eso:              ·        “lutu na niu ka lutu ki vuna”             ·        “dui seva ga na bua eda tea”             ·        “lauti koya ga na sui ni kena”                   Noqu i vakasala vei iko tavale Umu:             ·        sega ni dua na betena vei iko na ka lasu ko kauta cake tiko mai qori;             ·        ko sa liuliu toka ni Mataqali, qarauna de na qai luvati tani vei iko;             ·        qarauna de ko na kawaboko kina;             ·        rogoca noqu i vakasala, kua ni qai veivutuni sa bera.                    Dau na gauni sala ni nodra tobo na maqe ni Aferika, me biu na pinati e loma ni niu sa gunuvi oti na kena su. Era qai dau suluta na maqe ena ligadra ruarua mawi, matau. Era sega ni via solia ni sinai tu na ligadra qai mai oso tu e loma ni niu ka sega ni rawa ni ra kaba cake i vunikau me ra dro. Era qai mai vesu yani.                    E kaya e dua na vuku  [“Life is not what you accumulate to yourself, it is what you share to others that makes life valuable ”]. Kakua ni mataboko me vaka na maqe me sinai na ligamu ruarua ni oqori sa nomu i bulubulu.  Vakasuka na ka e sega ni nomu mo bula kina. E na sega ni dua ena vosa vakadodonu vei iko. Mo drau wilika vakaveiwatini na noqu i vakasala qo ka mo drau masulaka me yaco kina na loma ni Kalou. Kakua ni lomada ga vakatamata. Na sala sa dodonu vua na tamata sa kena i tinitini na rusa.             Na noqu lomani kemudrau au vakasala tiko kina qo ka sega ni ka walega qo na noqu nanumi kemudrau. Drau sa kila tiko na noqu dau nanumi kemudrau me baleta na vuli ni luvemudrau. Oqo tale na noqu i vakasala kina nomudrau digidigi.            Au vosa tiko e na noqu kila na nodatou veiwekani.             ·        Nau Filo e ganei Tua Inoke mai Malolo ka luvena o Momo Samuela Taione. Na luvena e watimu tiko qori. O Tua Inoke na tamai tinaqu, o Merewalesi Didrau. Na luvena e vakasala tiko yani qo.             ·        Ena yasana vei tamaqu, e qase o tukaqu Ilaitia Bale ka luvena o Taione Lave na tamaqu. E gone vei Ilaitia Bale, o Nau Kuva, ka luvena o Aisea Tikoilau, na nomu i tubutubu turaga.              ·        Ke’u taura tale vua na nomu i tubutubu marama: O Tua Inoke kei Nau Tema e rau veiganeni ka luvei Nau Tema o Nana Loloma na nomu i tubutubu marama.            O kemudrau na tavalequ dina vakadra ka sega ni noqu i naki me’u vakacacana na veiwekani baleta au vakasalataka na Vanua kei na kena veiwekani ka me’u kua ni na qai tarogi kina. Au kila ni levu na kena meca ni sa dau kena i vakarau. I’a au sega ni tu vakasuka kina ni’u kila na noqu i vakasala e na savasava kina na Vanua.            O kemudou na gone mai Mawaraka kei Cikobia dou rogoci au. Na nomudou kaukauwa i Yacata o iratou na i Tokatoka Nabua kei na i Tokatoka Namoli. Mo dou maroroya ena qai maroroi kemudou.            O iko Mate, na i Liuliu ni Tokatoka o Nabua kua ni galu. Mo tukuna tiko na ka dina, ko na vakabula kina eso na vuvale. Na ka dina e ra dau tukuna tiko mai na tukadatou era sa yali yani.  Nai Vola Volai  sa mai vola ga na tamata ka veiveisautaka na tamata. Kevaka o Galu, e na Sinai o Yacata e na Galu kei na Kawaboko. Ke o Galu era na vosa mai na Vatu. A sereka na gusu ni Asa na Kalou ni sa cala na i lakolako dina ni sega ni dau vosa na Asa. Io sa lewa na Kalou me vosa me dodonu na i Lakolako.            E gone o tinaqu kei tamaqu ena vuvale Nabua kei Namoli. I’a au sa vosa me rogoci me dodonu na Vanua. Au kerea mo dou vosoti au na wekaqu ke rewa i cake na noqu vosa. I’a sa gu na yaloqu mo ni bula na wekaqu. Au dau taroga se cava e sega kina ni kauta tani kina na Kalou na noqu bula ni’u se qai sucu mai? Na cava au sega ni mate kina ni’u a coqa ena motoka, au a lutu ena helicopter ena vanua ni kaulotu? I’a au se bula voli ga qo. Nona i tuvatuva na noqu Kalou me’u cakava na lomana e vuravura ni kaulotu, kina noqu Vanua lomani talega. E se vo tiko na ka e gadreva na Kalou me’u cakava. I’a me nona ga na Kalou na cecere dokai kei na lagilagi.            Sa buli oti na Turaga na Tui Yacata ka sa vakadonua na Turaga Tui Cakau, na Vuvu ni Vanua o Cakaudrove, na veibuli. I’a eso era sega tiko ni ciqoma. Noqu i vakasala ni lesu mai ni vakatutusa vua na Turaga Tui Yacata. Sa ciqomi mai na Vale ni Volavola ni Veitarogi Vanua ka sa sitabataki oti ni sa ciqomi na veibuli ena i ka  8/8/11 . Na vula vata a sainitaki ka bubuluitaki vakailasu kina o Yacata ka sa mai 70 na kena yabaki.             Sa mai buli  na i karua ni Tui Yacata  e kilai mai na Vale ni veitarogi Vanua. Matai o  Ratu Paula   Raikaki  ka kena i karua o  Ratu Koroi Radredre. E rua na veibuli sa caka oti e sega ni kilai vakamatanitu mai na kena valenivolavola. I’a sa oti koya, meda vakanadakuya ka meda kila tiko na lewe ni vanua o Yacata ni veibuli kece vei ira na Masi ni Vanua era na kila na i Liuliu ni Vanua o Lalagavesi.             Nai vola ni veibuli a mai maroroya voli ga na Roko Tui Cakaudrove 28/12/2010. E dua na kena lavelave a maroroi voli ga mai vei iratou na mataqali Turaga ka sa qai la’ki soli ka sitabataki ni sa ciqomi. E dua na kena lavelave sa vakau vua na Turaga Tui Cakau, ka dua vua na Loya na dau ni vakasala vakalawa Nemani, kei koya na loya e Townsville. Au na qai vakamacalataka tale yani na macala ni nona vakatulewa na dauni vasala valawa ni nodatou vanua.             Ni vakacegu mada na wekaqu. Me sautu na bula ka me cecere tikoga na Turaga ko Jisu na Karisito.                                    Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-48018104442799573482011-08-02T20:12:00.001+12:002011-08-02T20:38:22.602+12:00Vola Vanua Wase Ciwa  Au vakabula tale yani vei kemuni na wekaqu koni dau wilika tiko na VOLA VANUA; Au nanuma meu vadeitaka tale na I naki ni tukutuku oqo,e sega ni kenai naki meda mai veicati kina me vaka era kaya eso. Na nomu cata edua sa tu oti tuga e lomamu, e sega ni vakavuna o VOLA VANUA; O VOLA VANUA e nanuma me vakasavasavataka na   leqa e tiko qori e lomamu,  ka sa vosa tiko mai vei iko ena leqa e yaco tiko ena nomudou vuvale, tokatoka   mataqali yavusa .  Na mate ni Kawa, Na kawa boko, na Galu veitaravi, na leqa ni veika ni veivamaduataki; na vuli lutudole, duri ga davo ni veika vinaka e tovolei me da tara vata; ke yaco tiko qo, sa yaga meda yadra taroga nai lakolako makawa, na cava sa mai yaco tiko kina vei kedatou na vei leqa vaqo?           Parofita:        E na noqui tutu vaka Parofita, sa dei na yaloqu meu dusimaka  na vanua  ni sa leqa tiko nai lakolako; vei kemuni koni cati au, qori na nomuni dodonu moni cati au, ia na noqu dodonu meu lomani kemuni kei na noqu lomana na nodatou vanua;            Turaga Tui Cakau:        Au vakavinavinaka vei kemuni koni cati au, koni basika vua na Turaga Tui Cakau me tarovi meu kua ni butuki Yacata tale, vinaka na loma ca, drau sa vakatakilai kemudrau ga kei na vuvale eda dui cavutu mai kina, au marau ga ni drau tavalequ ruarua, e rawa ni drau cakava ena lecai ka se dua e bukana tiko na kena buka, qori e kila ga na Kalou, kei rau veitalanoa kei na Turaga Bale Tui Cakau, sa dua naka na nona madua me vatu qo na nodratou nanuma a nona Qase mai Yacata.        Drau sega ni kila na tavalequ o Lalaga vesi e matata tiko vua na nona tagi Valu eratou siro mai kina na tukaqu mai Korotiki Yasana Vaturaga o Ra me mai maroroi o Lalagavesi; noqui Tokatoka Namoli kai Korotiki Mataqali Dakuicake (refer to Vola ni Kawabula)           Immigration Department:        Baci rua tale na tavalequ erau yaco kina I mmigration Department e Suva  ,    meu kua ni   butuki Viti tale,  laki tukuni kina bose vakoro mai Yacata; sa sega beka n aka vinaka me bosei ena bose vakoro,? sa laki bosei kina me vakoti kina Kauveilatai edua na luvei Yacata e solia tu na nona bula me baleti Yacata, ka Kaulotu voli ki vanua tani e na vuku ni Tukutuku vinaka kei Jisu?     Isa na yalowai kei na lecai ka, au sa loloma vei kemudrau na tavalequ lomani, Isa kemudou na tavalequ, dou kua ni cati au, au sega ni cati kemudou , ka levu na noqu lomani  kemudou kei na noqu lamana na nodatou vanua , ke dou sa cati au, dou sa cata na na noqu  Kalou  e tuberi au cake mai Yacata sususgi au cake mai kina, kacivi au niu se bera ni kunekunetaki main a ketei tinaqu sa lesi oti meu nona Parifita; au kacivi kina Lotu Wesele mai Viti, Vuli ena kena Koro ni Vuli ni Vulitalatala mai Davuilevu, lesi au na Bose ko Viti meu Kaulotu ki vanua tani, kau tiko qo ena vanua ni Kaulotu;         Na noqu lako ki Viti se sega e nona na Kalou e talai au, e sega ni dua kina kaukauwa modrau lewa na noqu veitosoyaki,drau kua ni yalowai,           Vakasa kaukauwa:        E tu vei au na kaukauwa drau sega beka ni kila, keu na vakayagataka e na loma ga ni vitu na siga mai qo drau sa na curutoka kina e loma ni dua na rumu butobuto; isa au sega ni taleitaka me yaco qori, noqu masu me kua,    baleta ni drau wekaqu dina;          Matanitu kei na Lotu:        Au a tiko voli mai Viti ena veisureti me laki dua na veitalanoa kina Matanitu kei na Lotu Wesele me dua na veivakameautaki me caka, au nuitaka ni drau a rogoca na domoqu e na walesi; au sa mai vosa oti kina Matanitu oqo kei na Lotu Raraba e Ositerelia me baleta na veivakameautaki mai Viti.           Ositerelia:        Na cakacaka ni Kaulotu keimami qarava eke, e yaco kina na National Sorry Day e Ositerelia; rawa kina vua na Pime minister Keven Rudd me vakatutusa ni a cala n aka era a cakava taumada na I karua ni tawavanua vei ira sa tiko oti eke; a ciqomi na vakatutusa koya mai vei ira na I taukei ni vanua Aboriginal, ka yaco na veisaututaki kei na veisereki sa toso ko Ositerelia kina dua na I lakolako ni veisereki kei na bula vou.           Sauca Aferika:        O Sauca Aferika a yaco talega kina veivosoti, nira a vakatutusa na vul;avula vei ira na loaloa e na veivakalolomataki a yaco kina; digitaki o Mandela me liutaka na veisaututaki oqo;            Yacata:        O VOLAVANUA e dusia tiko e dua na malumalumu e tiko, ka yaga me vakasavasavataki, o  kemudou na muri mai ni sa tawa toka na vanua;  dou sa mai taura qo, dou bokoca qo, dou tosoya qo, dou mai vola qo,  e donu tiko li kina mata ni Kalou ? Au sega ni   taroga na kena donu Vakapepa Volai,  au taroga tiko e donu li ena mata ni Kalou ka Bubuluitaki   vua nai tukutuku Volai qo? Ke a donu na bubului na cava e yacotiko kina na veileqa eso au sa cavuta toka mai cake?          Na donu ni Vola Volai e na tukuna tiko mai o Vanua Bula, ka tukuna mai vei keda na kena dina kei na   sega ni dina ni ka sa yaco oti; kei na veika sa yaco tiko ni kua          ciqoma vakatusa na I valavala ca:         Admit and confess: meda ciqoma ni tu na malumalumu, ia meda vakatusa me da savasava         Ke a sega beka ni noda malumalumu, ia sa nodra malumalumu na noda qase, sa mai noda kina na I samu ni dawa na I taba ni gauna qo; (Nemaia 1:6)      Ne h 1:6       Look at me, LORD, and hear my prayer, as I pray day and night for your servants, the people of Israel. I confess that we, the people of Israel, have sinned. My ancestors and I have sinned.             E sega ni a kaya o Nemaia me mai Tui Isireli, e vakatusa ga na malumalumu nei Isireli mai vei ira na nona Qase era sa yali yani ka vuni nodra bobula;         Kemuni na wekaqu ena sega ni vukei Yacata na kena yaco wasoma na Veitarogi vanua, au sega ni beca na lewa ni veitarogi Vanua, au kaya tikoga e na vukei Yacata na nona raica tale naka sa caka oti, ka koto kina na malumalumu, ka yaga me vakasavasavataki   ;        E sega ni dua e vinakata na I tutu va tui Yacata me taura, e sega ni dua e vinakata me Sau Turaga, se Bati se dau vei buli, n aka e gadrevi me savasava nai lakolako, mera tubu main a gone ni mataka mera raica ni sat u na kenai vananumi ni sa cakaoti na veivakasavasavataki ni Vanua; sa dusia oti o VOLA VANUA na cava me caka       Dou siro ga me dua na veivakasavasavataki;meda vakamalumalutaki keda meda dau veiqaravi vinaka;     Au sa raica na siga era na dabe kina lewei Yacata e na loma ni koro me yaco na siga vinaka qo, ni maroroya na nomuni bula moni raica; o ira era sega ni taleitaka era na vagalalataki kin a kena yaco na siga talei ni veisereki kina gauna vou kei Yacata;          Ni vakacegu na wekaqu, loloma main a vanua ni kau lotu, vei kemuni na wekaqu koni kilai Ratu Jekesoni Yavalanavanua, dau kilai tu Koya mai Vei Jaina, sa kaulotu tiko qo main a Gulf of Capenteria, tavale Tuate ena kilai koya vinaka ni ratou tabacakacaka vata mai Nauluvatu;          Me noda vata na Loloma Levu ni Kalou ko Tamada kei na Luvena ko Jisu na Karisito, kei na Kalou na Yalo Tabu e daidai ka sega ni mudu. Emeni          Namaka na wase tini:                 Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-87621430557007964292011-06-05T11:42:00.003+12:002011-06-05T20:06:36.633+12:00Wase Walu  Towards the future                                 VOLA VANUA WASE WALU      Ni dau cavuti na fika Vitu qai camani e na Walu, sa dusia ni sa taucoko na ciqomi ni tukutuku. Sa levu sara na i talanoa sa rogoci, ka sa vakavure vakasama sara vei keda, ka levu sa veitalanoa tiko kina e na gauna qo. E na sala ni veivosaki eda sa semati kina ena biau livaliva vou ni veivosaki.    Vakavinavinaka vei kemuni kece na wekaqu ko ni sa wilika tiko ka me vakavure vakasama vei keda.     Tua Soge kei Tua Tevita     Au a kaya toka ni mai cava na Wase Vitu na yacadrau na Tua e rua;   Tua Josevata Soge, (date of birth 1879) kei Tua Tevita Vakalutucua (date of birth 1857)  . E rau sa talanoa sara kina vabalavu a gone mai Korovou kei ratou a gone mai Nukuciri, na makubudrau na Tua lelevu kei Yacata. Taumada me’u kaya oqo o rau (tabu yani) na kai Yacata dina na kai Nalovotu, Mataqali Naseicake. (Naniti) yabaki 72 o Tua Tevita Vakalutucua, yabaki 50 o Tua Josevata Soge. Ke rau a lako kina Veitarogi Vanua, ke a matata kece na ka e baleti keda. Na lutu ni tukutuku raraba ni veivanua, yanuyanu o Vatuvara, Nukutolu, Kaibu kei Nukuluve, na vakamalumalutaki ni Sau Turaga, lutu ni tokatoka Namoli, e baleta dua dua na nodrau a sega ni lako na Tua e rua ni rau qase duadua vei ira e na gauna koya, ka rau (tabu yani) Kai Yacata dina (refer to vola ni kawa bula). O kemudrau a gone drau talanoa tiko qo(refer to fb Family) drau kai Nalovotu ruarua, donu vinaka tiko a nomudrau i talanoa    Oqo na vuna e rau sega ni lako kina ka nodra i talanoa na qase. O Merewalesi Lawanuku, na tubuqu, e dau talanoataka ni Tua qo dau biliraki tu ga mai vei iratou mai Vale Levu, ni sa sega ni vatarai me soli tukutuku qai kaya nona vosa; [ O Yacata e na   qai vadodonutaki koya ga mai muri ]. Sa cavuta toka o ratou na gone mai Nukuciri ena (FB), o Yacata e dua tu a kena i varau ka me kua ni dau tukuni e so na ka maroroi, (sacred). E mai kaukauwa sara ni rau mai veitauri kei Nau Dikulu. Oqori e dua na dredre levu e mai basika ena veiwekani mai Vale Levu kei Nukuciri. Au na sega ni vocia vakavudi ni o tubuqu mai Vale Levu, e dau voleka ni quruta a uluqu o Nana ke’u taroga e dua na ka me baleta na veiwekani qo. Au sa dau galu ga qai kai vei au sa levu dina a ka ko dau vataroga.    O Tua Josevata Soge e sega ni lako ni kaya sa sega a kai Yacata dina baleta ni sega a luvena tagane ka cava a betena me lako. Rawarawa me solia na i lakolako ni kila sa sega na nona kawa. Qai dau sega ni lomani ratou a gone mai Nasese ni ratou sa mai curu kina nona i Tokatoka ka dodonu me ko Nalovotu. O VOLA VANUA e kauti Nalovotu ni dua dina na i Tokatoka. Rau sa kaya toka mai a gone mai Korovou, dou tarogi VOLA VANUA se cava me vala? Dou dabe a kai Nalovotu me suka lesu a nomudou i Tokatoka baleta ai tokatoka e tu vata kei na i tutu. Nomudou i Tokatoka o Nalovotu ka nomudou i tutu na Vavanua na Sau Turaga, ka tukuni tiko ni sa mai yaco ga vei Tua Soge. Dou tokona ga na vagunu baleta ni sa caka oti,  baleta e sega ni matata tiko vei kemudou se dou a solia na i tutu vaturaga se a kulumi vei kemudou (Vuaviri). Oqori sa dua tale na (issue) [Yaca   Kuluvanua] Sacred?] meda qai talanoa kina vamalua.      Matai mada ga, me suka lesu vei kemudou na nomudou i tokatoka Nalovotu kei na vakadetaki ni nomudou i Tutu Vaka Sau Turaga.    Oqori me sauma na nomudou vakatataro e na (FB) ka dou kauta kina bose vakoro, kau kina bose ni tikina ka lave cake kina Bose ni Yasana me qai yaco sara kina Vola Volai (NLC) me bokoci kina na lasu nei Tua Soge ka volai tiko e na Vola Volai. O cei e Vola Na Vola Volai?     Turaga na Tui Yacata       Sa gunu oti na Tui Yacata ka sa vakadonuya na Turaga na Tui Cakau. E dina ni rau a la’ki via tarova na vagunu o rau na veitacini tavalequ Beci kei Pineri. Ia, e rau sa gunu wainibele vinaka mai kina. Ke drau vinakata tiko na bilo ni Tui Yacata, au rawa ni vagunuvi kemudrau e na bilo lase. Drau na la’ki gunu bu mai na kequ veiniu mai Lovonilase!!. Drau dredre mada na tavalequ, drau kua ni leqa drau waraki au me’u yaco yani tou qai lai veibuli!!    Drau tokona ga na ka sa caka oti ka meda vuli mai na veika sa caka oti. Kedatou me datou dau ni veiqaravi ga ni oqori na i tutu cecere duadua.     Dau Ni Vakasala Vakalawa     Sa solia na nona vei vakadonui na Turaga Tui Yacata me sa dua na dau ni vakasala vakalawa ni nodatou vanua o Yacata ka tiko e vanua tani baleta mai Viti e sega tu ni se matata na kena ka vakalawa. Sa tekivu na kena veivosaki ka sa okati mai kina na nodatou gone ga mai Vale levu na yaca nei Tua Nemani ka cakacaka tiko vakaloya e Suva ka luvei Jone Tuifagalele na luvei momo Tu Bale. Vei kemuni ka sega ni kila na turaga qo, o momo Tu Bale na luvei Tua Nemani Saravaki ka nodratou yavu o Nadurutabua sa tara tiko kina o Beci na nona vale ni cagi laba.    Naki ni sasaga qo me maroroi kina vakalawa na noda vanua, mera kua ni volitaki keda e so era dau nanumi ira ga;me vaka sa caka tu e na so na vanua. O ira na loya e ra kila na veivosaki vakalawa me baleta na vakayagataki ni yaubula ni noda vanua, me vaka na baravi, na i qoliqoli na vanua ni sarasara se veikau. E ra na veivosaki kei ira na kabani era via vakayagataka na noda i yau bula me bisinisi ni saravanua.     Me vakataki Kaibu, ni a siviyarataka o Johnson na baravi, na loma ni wai ka sega ni bau dua tu na kena i vakayaga ki Yacata. E ra vakasisisi e loma ni qoliqoli, vakayagataki na kena baravi mai Naniu kei Yanuyanu balavu, Totovu, ka volitaki na totoka ni baravi kei Yacata. Ia, sega ni bau dua na kena i vakayaga vei keda baleta ni da leca i ka. Ia, oqo sa vadeitaka mai na Turaga Tui Yacata me sa dua na kena dau ni vakasala vakalawa me tiko e Ositerelia kei na nodatou gone o yaca i Tua Nemani, tiko e Suva, ka keitou na cakacaka vata vakavoleka me baleti Yacata. Na turaga na Loya ka tiko qo e Ositerelia, e turaga ka loya tiko ni yanuyanu o Vatulele, ka tiko kina e dua vei ira na Otela Lima na Kalokalo. Au taura mai na i tukutuku me baleti koya mai na dua na wekaqu o Vuniwai Epi Bolawaqatabu ka keitou soqosoqo lotu vata ka rau veikilai vinaka talega kei Tamai Tua Inoke, Epineri, ka keirau kila vinaka me sa na Loya ni nodatou vanua. Keitou sa tekivu veitalanoa oti ena talevoni ka sa tekivu na cakacaka vakalawa ni nodatou vanua. Au kerea mo ni kua ni leqataka ni noqui tavi me’u yadrava ka masulaka na nodatou vanua, ka’u na dau tukuna tiko yani vei kemuni na ka kece meda kila ka sega na cakacaka vabutobuto. Me savasava na i lakolako. E na sega ni vakaleqa na nomuni cakacaka ko ni sa cakacaka tiko e Kaibu.     Naki ni Sasaga     Na kena i naki ga na veivosaki kece ni dua na ka e gadrevi me tarai kina na i qoliqoli se i yau bula me da sa solia ga vei ira na kena dau vakalawa mera veivosaki e na vukuda. Era kila na i sau vakailavo ni nodra vakayagataka na saravanua na noda i yau bula. Me kua ni caka tale vei keda na ka a cakava o Johnson kei Hiro. E na laki yacova me rau na vakasasataki e na vuku ni kena vakacacani na i yau bula e na gauna e rau taura tu kina na yanuyanu.    E na gauna mada ga qo sa tekivu me vakauta mai na ka e gadreva vei Nemani, kei na tukutuku e vakauta mai o Nemani sa vakauta sara mai vei au. Keirau na tovolea kei Pineri mo ni kila kece na toso sa yaco tiko. Sa na yaga meda na cakacaka vata kei Kaibu e na vakayagataki ni noda baravi, qoliqoli se qara sui mai lekutu. Ia, mera veivosaki ga na kena dau vakalawa. Ko ni na taroga beka e na saumi vakacava na dau ni vakasala vakalawa ? Sa dina, eda na sega ni sauma ka ni na sauma na kabani ni saravanua, era dau lavaka na loya e vica na pasede mai na i lavo era lavaka vei ira na kabani, na kena vo sa qai nona na vanua.     Au vakavinavinaka vei kemuni ka veitokoni e na kena veivosaki kei na kena vakasamataki na vanananu qo me vakavotukanataki. Sa i Tavi ne I VOLA VANUA me na dau veitaratara kei na dau ni vakasala vakalawa ni noda vanua ka vakararamataka tiko yani na toso. Mo ni namaka ke rau na gole yani ki na koro na noda dau ni vakasala vakalawa e na dua na gauna walega qo ka ni sa tekivu tiko e so na cakacaka ka buwawa tiko vei keda eso na kena sa veivakadonui. Kerei meda kila sa rauta na cakacaka e na lecai ka ni sa rarama na vuravura meda kua ni dau volivoli rawarawa ena tavaya wisiki me vaka e liu.     Veiqaravi ni Komiti e Suva     Sa oti na kena gauna ka ni sa rogoci sa mai ciqomi e $50,000.00 mai vei iratou na komiti e Suva. Oqori na qa ni pinati ke na i karua sa tu mai vei na i lavo qori?    E rawa mera kila na lewe ni koro?    Au sa vakasalataka talega na Turaga Tui Yacata me sa vakasamataki na komiti ni vanua e Suva kei na protocol vakavanua. De yaga me dua na  “evaluation ” raici mada na ka dou sa cakava rawa, cava e sega ni rawa vinaka? Cava na vu ni kena sega ni rawa? Na sitoa mai na koro, dou mai taura na kena i sau ni niu - na cava na kena malumalumu? Cava tale e rawa me vavinakataki kina? Na loga ni dalo - cava sa mai tao kina? Cava e rawa ni vakavinakataki kina?    Cava e mai tao kina na koro ni vuli keitou mai qarava na kena cakacaka? Tikina cava e rawa me veisautaki me vinaka kina? Na veivakatorocaketaki kece e cakacaka vinaka e sega ni ca, na kena qaravi ga. Me dua na nomudou ripote me ka ni vuli vei ira era muri mai. Na noda malumalumu e sega ni ca, meda vakayagataka me  driving force to a better future].  Eda malumalumu kece na tamata [tabu yani] ia, sa koro ni vuli ni toso ki liu.    Me da kua ni tatao ni ka vinaka, tu vakatikitiki laiva na vinaka me drodro me vaka na uciwai:  kaya ga o momo Timoci, sa sega ni rawa ga dabe”                   Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-17571159782417964552011-06-01T20:03:00.001+12:002011-06-01T20:10:52.469+12:00Vola Vanua-Wase Vitu  Vakabula tale o VOLA VANUA ni da sa lako sivita na veimama ni yabaki. Sa vakacagau na i lakolako vou kei Yacata ena dua na gauna vinaka ka gauna vou vei keda ka ni kaya nai Vola Tabu “Sa dui vagauna na ka kecega” - (Dauvunau 3:1-22).    Sa rairai donumaka tiko na gauna qo mai Viti na vula i gasau ka sa gauna talega ni kelikeli vei ira na vawere. E dodonu me mago tu na Uvi kei na Kawai ena veiwere mai Naseicake, Tabanaiya, Nadrodrodro, Solove kei Dakuicake kevaka me ra a tei tu. Ke sega sa na tau ga kina na ka e dau kaya o Tu Rusi mai Wai, “Sa suluka tu a dalo se cau tei”.    Vei ira na Jiu na gauna ni tatamusuki na gauna ni vavinavinaka ka dau vakacabori na i sevu ni qele vua na Kalou me vaka eda sa dau muria tiko mai Viti - Na Siga Tabu ni Sev. Na i Sevu me kau ki Vale ni Lotu, vua talega na Tui Yacata sa buli oti qori, na i vurevure ni nomuni Sautu.     VOLA VOLAI kei VOLA VANUA      Au vakavinavinaka vei kemuni kece na wekaqu ko ni sa wilika tiko na I VOLA VANUA. Sa vaka e matata tiko vei kemuni na wekaqu na i VOLA VANUA kei na i VOLA VOLAI (NLC), na kedrau duidui kei na ka erau tautauvata kina.     O VOLA VOLAI (NLC) e taura mai na nona i tukutuku mai vei VOLA VANUA sa qai volai ka sa tu qo ena kena vale ni volavola.     I’a, na i VOLA VANUA e tu ga mai Vanua ena Yaca ni tamata, Meke, Sere, Talanoa se I Tukuni makawa, Yaca ni Vanua, Yalava ni Qoliqoli, Cakau, kena Ika Taga ni yabaki, kena Manumanu, Tutu Vaka Vanua, na kena Kalou Vu, na I   Tokatoka, Na Dela ni Yavu, na Vanua eda dui cavutu mai kina, nai naki ni noda lako mai ka da sa toka kina e Yacata, o cei a veiciqomi, o cei e soli qele, Mataqali /Yavusa/ Vanua. O qori o VOLA VANUA. Ena sega ni veisautaki   rawa me vakataki ira na veivanua eso sa mai yacadra tu nikua o Jitu Estate mai Veiquwawa, Lepanoni mai Deuba. O Yacata e na dei tu o VOLA VANUA me maroroya na Dina, na Dodonu, kei na Savasava e wavokita toka na kena Cakau.    Sa vaka me sa rarama mai na Vuni Lagi ni noda sa kilai keda kei na i sema ni veiwekani sa drodrovi keda toka na kena dra. Oqori na ka e na sega ni veisautaki rawa - na dra ni veiwekani.  [Raica na kena vinaka kei na kena matavinaka ni noda tiko vakaveiwekani” Dau ni Same]     Oqori na i naki nei VOLA VANUA me vakadodonutaki keda mada meda dui kilai keda. O cei o au e Yacata? Ke o kila ni o tu cala, muria a kena wakolo. Kaya o momo Timoci, “sa se’ni rawa ga dabe”. E dau rairai lasa valialia ni’u dara tu e dua a sote levu ni’u tamata lailai” kena i wali ga luva mo maopo”    Ke sa sakasaka mai a omu i tikotiko ka vakaeceri iko kina o VOLA VOLAI, ni vatulewa kina o NLC ka    tikoga   mai Suva, o iko ko na mai sakasaka voli e na loma ni koro. E na levu a ka vamadua e na tarai iko voli.        Vanua ni Cakacaka     Sa vaka me basika tiko vei keda na tiko e vanua ni cakacaka na veilecalecavi ni veiliutaki vakavanua. De yaga me sa lesu vua na Turaga Tui Yacata me lewa mai o cei me vakatau lala ni Vanua. O kemudou na komiti ni koro, dou muria ga na i yatu vakacakacaka. A veiliutaki tu mai na dua na gauna balavu o Momo Isimeli Volavola. Ni dau kacivi na Vanua e na mai tiko o Momo Mafi se dua vei iratou na gone mai Vale Levu me baleta na Vanua. Au dau doka na nona kila vinaka na i tuvatuva vakavanua.    A tauyavutaki na Lotu ni Yavusa donumaka na noqu se tiko e Davuilevu ena Vuli Talatala. Oqori me vakatabakidua me vukea na kena sa vaka i Talatala o Yacata me dua na tabacakacaka. Na komiti ni Lotu kei na kena i Lavo e dua tani ga ka rau sega ni okati vata kei nai lavo ni koro ni vanua. Au sega ni kila se sa dei tiko se sega. Kaya mai o Tuirara Levu ni sa vakasuka na lotu ni Yavusa e na i tavi ni sau ni Talatala. Au kerea mo dou qai raica tale na tikina oya. E na sega ni leqa na lotu, e na bula ga na lotu. I’a, na nomudou vakasuka sa dusia na nomudou leqa.        Veitarogi Vanua     Sa rogoci ni sa vakarau tale e dua na Veitarogi Vanua. Dua tu a nodra i vosavosa a Tua i mada – “Sa Wasoma      e na wasoma e na wasoma se baci wasoma”. A vanua lailai sa wasoma cava tale? E kaya o Tua Tevita Levu, “O Yacata e na qai vadodonutaki koya ga”. E kaya o Tua Soge Levu, “Sa sega a Kai Yacata dina”. Oqori o rau na qase duadua mai Yacata donumaka na Veitarogi Vanua mai Naselesele.    O rau talega na Tua ruarua qo a dodonu me rau lako kina veitargi vanua:     ·      dua e vakuwai me kua ni lako;     ·      dua e bese ni lako.     Na vuna e na qai bulagoci kemuni yani kina o VOLA VANUA e na wase tarava ka mo ni qai nanamaki toka mai kina. Ni vakacegu na wekaqu.     I Tini     Me’u tinia - au sa duavata kei Paula (Efeso 1:16) au sa sega ni mudu ni vakavinavinaka e na vukumudou, ni’u sa cavuti kemudou tiko e na noqu masu vua na Kalou ni noda Turaga ko Jisu Karisito:”.  Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-40818998929852485812011-05-07T20:12:00.003+12:002011-05-08T00:04:49.142+12:00Vola Vanua Sixth Edition            Na dodonu ni VOLA VANUA ena votivoti beka vei kemuni eso. E kaya e dua na dau ni veivakasavasavataki levu ni vuravura:        (Dr. Martin Luther King Jnr.)        “Ke’u sa basuka na lawa ni vanua ka’u sa tu vakarau me’u colata na kena kauveilatai, i’a me laveti cake kina na vakasama ni tamata me raica na ka dodonu kei na ka dina me ra bula kina; sa i koya oqori na loloma kei na veidokai cecere duadua”              “me na volai e na i vola tukutuku ni Vanua o Yacata ni sega ni vuni leqa baleta ni ra tu kina na tamata ca, sega sara; SA VU NI LEQA na nodra galu tu e levu na tamata vinaka, kei na nodra vosavosa tiko e vica ga na tamata lasulasu”          Pepa Makawa - NA NAMATA:         A takasa mai Yacata e dua na kato kau lailai ka tiko e loma eso na nodratou i yaya na kaulotu eratou a luvu e wai, ka la’ki maroroi na kato kei na i sulu ka kau sara ki Levuka. A ciqomi ka tabaki ena   “Na Mata” na pepa ni vanua, na nodratou yalo dina na turaga/marama ni Yacata me kau ki na matanitu na ka e soqovi”.           Veitarogi Vanua:         Na i Vola ni Veitarogi Vanua e buli me maroroya na i tukutuku dina ena bula kina na vanua ke sega ni vaka kina. I’a e na vaka e dua na cakau dromu sega na kena bikini ka ra na voca tiko kina waqa kecega e na nodra sega ni kila.           Na Sau Turaga:        Eratou a galu tu mai Na Sau Turaga e na dua na gauna balavu ena nodratou vagalui tu. I’a eratou sa vosa ka sa yaco sara na Buli Turaga. Na Turaga ko Jisu e kaya, “e ra na vosa na vatu” e ratou sa vosa na gone mai Nukuciri/Nukutolu    e rau a dau galu voli ga o Tua Vana kei Tua Biu. Dou vosa ni sa nomudou gauna qo mo dou vosa kina. Dou kua ni rere, dou tu dei.         O iratou na qase ni Nalovotu eratou dau qase galugalu voli ga. Dou tucake dou vosa, dou kua ni rere o kemudou na Kai Yacata dina. Na nomudou galu balavu, se nomudou vagalui, e ra sa vosa tiko kina na Lasu ka sa mai mavoa kina na vanua. I’a sa nomudou gauna qo mo dou qarava na vanua kei na kena Lotu ena qai maroroi kemudou kina na Kalou.               Sa Baci Volitaki Tale o Yacata        Me datou rai lesu i Naselesele, e kaya edua nai vosavosa( history always repeat) what goes around comes around) eda tovolea na i tabatamata vou qo meda vakasavasavataka na Vanua, i’a eso ga vei kedatou sa baci tokaruataka na ka ga e gadrevi me vakavinakataki. Sa rogoca o VOLA VANUA ni ratou sa mai kere veivosoti o Beci, Umu, kei Jona me baleta na i vola eratou sa sainaka me baleta na Wavu mai Nasinu. Ko ni sega ni kila na lewenivanua o Yacata era tiko e dela ni yavu kei ira era tu tani ni sa baci volitaki na noda vanua.      Sa caka oti mai Naselesele, mai caka ena gauna i Johnson mai Kaibu. Siviyarataki na matasawa kei na i qoliqoli, talaraki nai bulubulu kei na yavu ni koro makawa, sa baci caka tale. Era dau solia e dua nai  Lavo levu  na dau ni bisinisi ni ra via tara na vanua se i qoliqoli. Taroga o VOLA VANUA E VICA E RATOU SA VAQUMIA KINA. Kua walega ni ratou mai vakatutusa ena kere veivosoti, me ratou vakasavasavataka kece na kena vo.      Kerei me ratou vakasuka na i vola me waraka e dua nai vakasala vakalawa nei Tui Yacata ena vuku ni Vanua. E yaga me ratou kila na volavola tiko qori, o tukadatou eratou veilalitaka tu na Veitarogi Vanua mai Naselesele ka datou sa baci mai cakava qo. Tutu na vakaloloma, sa baci yaco tale. Taro o VOLA VANUA, e dua vei kemudou sa gunuva oti na bilo ni Mataqali dou vataulala tiko kina e na gauna qo? Dou kila na i balebale ni  Vakataulala kei na Bilo ni Mataqali, se Bilo ni Vanua? Sega beka ni a tukuna vei kemudou o tukadatou?       Ke dou sega ni kila ia sa dua na lecaika levu:  Na mataboko e tubera e dua tale na mataboko erau na sikalutu ruarua. O ira na dau ni bisinisi e ra dau veivosaki ena vakasama vakabisinisi ni sega ni tiko vei keda na kila vakabisinisi na tiko e dela ni yavu.        E na yaga kina me dua na Dau ni Vakasala   Vakalawa ni Vanua .    Na I Vola Tabu e kaya, ni  sega ni dau cula vata nai sulu madra kei nai sulu vou. Ena kabasu ga nai sulu madra . Sa na yaco kivei? Sa volitaki o Kaibu mai vei Misirosa, vei Johnson, vei Hiro ka sa mai yaco qo vei Jenas. O cei e kakabasubasu. Nodatou I Yaubula, musumusulaki na vesi mai Daku, siviyarataki na Matavura mai Kaibu, Vakasisisi ena i qoliqoli, yali na ika taga ni Vanua, veitaba luvawale mai Dakui Yanuyanu Balavu, volitaki o Naniu.  Soli ga vei keda na Qa ni Pinati . Oqori na noqu vosa vei Johnson ena vale ni kana mai Kaibu. Me kua ni soli tiko na qa ni pinati, bau soli talega na lewena.      Eda sega ni cata na veivakatorocaketaki ni ka taleitaki ka marautaki. I’a me muri ga na kena sala rarama, sala dodonu vakalawa, vakavanua, vakalotu me wasei vinaka kina na i yau bula ni vanua ka kua ni ratou baci kila toka ga na lewe vica na tamata lomaqa ni vakayagataki iratou tiko na Tevoro me ra volitaka na Vanua. Na ka dou sa cakava qo dou sa vakatakilai kemudou vinaka kina se o cei o kemudou” ena vuni na Tevoro ka na qai ceburaki kemudou me kila o vuravura na ka dou sa cakava vei Yacata.       Era kaya na vuku ni bula ni tamata   , “ Na ka eda cakava na tamata, eda sa vakatakilai keda tikoga se ocei o Au kei na ka e tu e lomaqu”        E na sega ni leqa o Yacata. O kemudou ga dou na qai sotava na Mana kei na Sau ni Vanua kei na Kalou dau buli Vanua. Sa bibi na noqu vosa sa tubu vata kei na noqu loloma ni’u kila tu na cava ena yaco vei kemudou na wekaqu. I’a sa noqu masu me kua ni sauti kemudou kei ira na luvemudou, io me caqeta na kena mata ni moto o koya e tiko mai dakumudou.        Vakasala o VOLA VANUA:         ·         Dou veisautaka na I Vakarau ni nomudou Vakasama, e na qai veisautaka na I vakarau ni nomudou bula   ;       ·        Sega rawa ni veisau na bula ke sega ni veisau na i vakarau ni vakasama;        ·        Ke dou nanuma ni dou Turaga, dou veisautaka ena vakasama ni  dauveiqaravi , kena i balebale eda na valiuci ira na tamata  me’u qai muri        ·        Na neitou matavuvale keitou a solia na neitou i yau me tara kina na Vale ni lotu e Yacata kei na vavinakataki ni vale ni Talatala ka keitou kumuna tale tikoga nai sau kei Talatala ni Tabacakacaka o Yacata ka sa maroroi tu ena vale ni volavola ni Lotu Wesele e Suva. Me da kauti keda sobu e na vakasama ni  Dau   veiqaravi  ka  me liu na Kalou qai tarava na tamata me muri o AU ” dou na qai sarava na liga ni Kalou.       ·        Au sega ni tukutukuni au, au tukuni yalotaka tiko na vinaka ni Kalou e na noda bula. Au solia na neitou vale e Suva me ra tiko kina o ira na wekaqu. E rua na neitou vale e Cairns ka sivia na milioni na dola na kena i sau, qai solia tale vei au na noqu Kalou e dua tale na vale kei na kena motoka me keirau yadua na motoka ka saumi oti e dua ka soli wale edua. Oqori na Kalou ena neitou bula. Dou veisautaka na nomudou vakasama, ena qai veisau na nomudou bula.           O Paula e kaya vei ira na kai Roma 12:1-2)    kena vaperitania,  do not conform any longer to the pattern of this world,  but be transformed by the renewing of   your mind . Then you will be able to test and approve what God’s will is –his good, pleasing and  perfect will”                  ·        Dou guilecava na vakasama ni Vagunu Tui se me Tui. Na kena ka cecere duadua ka kaya ko Jisu Na Dau veqaravi. E soli vata kei na kena yalo kei na kena i sau ena bula qo, mai muri na Bula Tawa mudu”        ·        Au tarogi kemudou tale mada: - dou saumi ena nomudou vagunu Tui se buli Tui? Ko saumi mo Tui ni vanua? Me veisautaki na vakasama ni via dokai, na gunuva e liu na Yaqona ni oqori na vakasama ni Viavia Turaga. Ni da viavia turaga ena qai kauti keda sobu na Turaga ni Turaga. Dou taura na vakasama ni qaravi yaqona, tuki yaqona, lose yaqona, mateni kecega ena dua na tanoa yaqona.       ·        Sa rauta na vakasama makawa ni viavia dokai ke me dokai ga na Kalou kei ira era sa gunuva na Bilo ni Vanua. Keda na kena vo me da dau veiqaravi ga baleta na ka kece qo ena la’ki cava ena dua na siga.        Dou raica na i cavacava ni ka ena yaco ka sega ni ka e yaco tiko ena gauna qo” renew your mind by changing your way of thinking then you can change your life” dou kerea vua na Kalou na Yalo Tabu me sobuta na yalomudou me luvuci ena dra savasava I Jisu na noda Turaga me qai yaco kina na Loma ni Kalou vei au;   “    sa loloma na Kalou”          Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-45070534510498996232011-05-04T20:11:00.004+12:002011-05-07T23:46:32.795+12:00Vola Vanua Fifth Edition         Sa balavu na nodratou vakalolomataki na Bati me tekivu mai na Veitarogi Vanua mai Naselesele ena 1929. Sega ni rogoci na nodratou itukutuku raraba ka ni a vakatalai na nodratou mata ena siga e dodonu me soli tukutuku kina ka sainitaki kina na I tukutuku raraba kei Yacata.      Lutu nai tukutuku kei Vatuvara, Kaibu, Volai o Nukutolu kina Tokatoka Nasau, Nukuluve i Nadrodrodro; lutu na iTokatoka Namoli, dua ga na i tokatoka ni mataqali o Dakuicake o Nabua, yali na Mataqali Naseicake kei na kena i Tokatoka Nalovotu me sa dua ga na i Tokatoka o Naseicake. Kerekere tiko o VOLA VANUA mo ni wilika mada vakamalua na ka dina a yaco mai nai matai ni Veitarogi Vanua mai Naselesele ena 1929.    Ni bera ni qai mai volai ena pepa nai tukutuku, sa volai oti tu ena I VOLA VANUA na I Tokatoka, na itutu vakavanua, na itavi Vakabati, nai Tavi Vaka Sau Turaga; sa matata tu mai ni bera mai na gauna ni volavola. Sa matata tu na I yalayala levu ni vanua, mai na Ului ni Vanua Delai Nakorolevu vakadodonu i na matavura mai Nawerelevu ka tiko kina nikua na vale ni Nasi. Sa qai volai ena pepa ni Sovea, duri na kena Peki sai vakarau ni gauna vouvou oqo. Ni bera koya, ni bera nai lakolako mai Vuna sa matata oti tu nai yalayala levu ni vanua. O Yacata e wase ga vakarua, Naseicake kei Dakuicake, na kena vosa dina Nayasaicake, sa mai veisau me Naseicake,    Sa vakamalumalutaki na Sau Turaga, me sa sega na nodratou mataqali, ka me sa dua ga na i tokatoka o Naseicake, bokoci na I Tokatoka Nalovotu, o iratou na Sau Turaga, baleta ni ratou veiwekani dina kei iratou na Bati. Na kawa ni qase na bui ni gone o Sofaia Matawalu na Bui ni Gone ni Nalovotu e Vakawati kina i Tokatoka Nabua. Na yaca qo e bula tiko vei iratou na vuvale e Malolo kei Vatunimaravu. Eratou na vakabula yaca talega mai Navakawau, Taveuni ni tiko na i sema ni veiwekani. Eratou a gole mai Navakawau ena i lakolako ni Cara Sala eratou a mai tiko e Malolo, Vatunimaravu kei Korovou baleta tiko na veiwekani qo. De na rairai yaga vei Qasenivuli vakacegu   Ioane Bulivou   me na gole ki Navakawau me la’ki rogo i talanoa mai vei iratou.    Sa mai volai na Wase Vanua a kaya o Tui Daku, solia a kemu vanua Tui Yacata ni ko a mai maroroi iratou mai Qamea.    Erau sa ma ni tikica vakalalai na kedratou vanua me vaka sa tu ni kua - a wasei na kedratou vanua na I Tokatoka Namoli vei iratou na Mataqali Nadrodrodro. Eratou galu na qase ni Tokatoka Namoli baleta ni Buinigone mai Valelevu o Nau Dikulu, sa mai vakatubukawa i Namoli. Galu talega o iratou na qase ni Tokatoka Nabua ni Bui ni Gone mai Nalovotu sa mai vatubukawa i Nabua.    Sa drodro na Dra ni veiwekani me semati keda vata, ena sega kina ni dua me doudou me dusia e dua baleta na Dra ni veiwekani sa veicurumaki. O Nau Fane Kuva na marama ni tokatoka Namoli sa vakawat vei Lote Vulakoro ka la’ki vatubukawa kina. Ko ni sa tu ni kua na kena kawa, o Nau Gasau na marama ni Tokatoka Namoli sa vakawati ki Nadrodro vei Tua Meli, sa la’ki vatubukawa kina ka ra sa tu ni kua na kena kawa e na veiyasai vuravura ka ra tamata rawa ka ka tamata qaqa.    O rau na marama e rua qo erau sema I vale levu vei Tui Yacata mai vei Nau Dikulu. O Nau Dikulu na yacana taucoko o Adi Kuluvanua. Au sa kaya oti me’u kaya tale mo ni kila na wekaqu e    Yacata. O Adi Kuluvanua mai Valelevu ki na I Tokatoka Namoli, luvena e rua au sa kaya oti, dua e vakawati ki Daku, Dua vakawati ki Nadrodrodro, sa kena i balebale ni dra ni veiwekani sa drodrovi Yacata wavoki. O koya ga e via dusi ena gauna qo e ca na uluna ka yaga  me kau ki vunivaivailevu me la’ki dikevi : O Nau Adi Kuluvanua rau qai veiwatini tale kei Tua Tevita Levu ka luvena kina o  Tua Lenaitasi Vanavana, Tua Meli Biu, Nau Toga kei Nau Ciri. Erau  vakawati ki Vanuabalavu na marama ka ra sa bula tu nikua na kena kawabula ka ra tamata qaqa rawa ka.    O Sofaia Matawalu na Buinigone mai Nalovotu vakawati ki na i Tokatoka Nabua. Oqori nai sema dra ni mataqali o Dakuicake kei Nalovotu, vakawati mai o Nau Merewalesi Lawanuku vei Inoke Tawake ena Tokatoka Nabua. Soli vata kei na vanua o Niurua mei covi ni draudrau me vakasosoko na dra ni veiwekani era dau kaya na qase.    Sa vakawati tale o Kare/Dakuicake vei Atunaisa Vakatale/Nalovotu ka ra sa tu nikua na kena kawa. Vakawati tale o Gu na makubui Tua Tubale vei Uraia Bauleka e Nalovotu ka rau veiwatini tale o Sairusi na luvei Bavatu kei Mudu na luvedrau o Gu kei Uraia. O Umu na makubui Nau Kuva kei Mila na makubui Nau Filo kei Tuate na makubui Nau Kuva kei Mereseini na makubui Nau Gasau. O Mereseini na luvei Nana Adi Maiwaitui, Erau sega li ni veiganeni o Momo Koroi kei Nana Adi Maiwaitui?    I’a na cava mo ni qai via cati koya kina e dua na wekamudou dina sa buli toka qori. Sa buli me vakatamani na Vanua. Drau vosoti au na tavalequ Umu kei Tuate. Drau kua ni lialia mo drau cata na veibuli sa caka oti, O Momo Koroi e wekadatou dina vakadra ka’u sa kaya yani qo vei kemudrau mo drau la’ki matanigasau vua . E sega ni ura me damu nikua”. N a i le drau kauta tiko mai qori e sega ni ka dina,  e sega ni dau veibuli na Bati.     O kemuni kece ka sega ni tokona na veibuli, ni lesu ni la’ki matanigasau vei Momo Koroi ni asa buli oti me Tui Yacata,  Sa gunuva oti na kena bilo sa buki oti na kena masi  ka sega ni tasere sa yacova na bogi va. Eratou veibuli na SauTuraga,/tokatoka Nasau ka sa oti na 90 na bogi. Na Sau kei na Mana ni vanua sa t  u vua ena gauna sara ga qo: Mo ni sarava na cava e na vakarau yaco. Noqu    ivakasala sa oti, matanigasau vua na Tui Yacata qai tarava mai  ni qai lako vei Talatala me masulaki kemuni mo ni bula. Na vanua dredre ko ni sa toka kina nikua, na yaca e dau vakaibalebale.     O iko Beci na tamata ko rogoci koya tiko qori ena sega ni na vakabulai iko. Ko sa lasutaki au na tavalemu. Rogoci au vinaka ni’u a tabaka na ului Momo Uraia na tamamu ka vugoqu talega, mai Vale Levu ni se bula o Tua Vue ka’u a kaya vua sa voleka me yali o Tua Vue mo vakarau mo veiliutaki, Ni oti e macawa rua sa mai yali o Tua Vue.    Au a kaya vei iko mo waraka na nomu gauna, i’a ni ko sa sega ni rogoca na noqu vosa, ko sa lasutaki au. Au sega walega ni tavalemu  au nona i Talai na Kalou ni Vanua o Yacata . Vakavanua au Bati talega ni Vanua o Yacata. Na bilo ko nanuma tiko qori sa sega . Tavale sa rawa ga me dua na memu bilo lase, lutu ka kavoro, sa ka levu sara na kena kakavorovoro.     Jale, au marautaka na nomu kauwaitaka na ka e baleti kemudou ka mo tudei ena nomu kilai iko kei na nomu itavi ki Yacata. O iko na Sau Turaga, na kai Yacata dina. Rogoci VOLA VANUA, na nomudou itavi na soli Turaga ka Buli Turaga. E sega ni nodrau na nomu momo erau sa mai via taura na nomudou itutu vaka Sau Turaga merau veibuli. Erau sa mataboko e nai Vola mai Naselesele ni sa bokoci na Mataqali Nayasaicake me sa dua ga nai tokatoka Naseicake ena vakasama mo dou vamalumalumutaki kina. Dou sega ni malumalumu, dou se bula tiko ka levu tu na kawa ni kai Nalovotu era bula tu nikua; ka keimami bula tu qo na kawa i Nau Sofaia Matawalu na buinigone ni Nalovotu ka vakawati kina Tokatoka Nabua. Era na tokoni kemudou na kai Nalovotu ka kua ni rogoci rau na nomu momo ni rau sese tiko ena gauna qo. Erau Bati i’a erau via Sau Turaga me rau buli Tui. Sa rauta na lasutaki. Jale mo yalomatua ke se sega ni dua e tukuna vei iko, au sa via tukuna qo vei iko; O kemudou na kai Nalovotu na kai Yacata. Nomu vasu I Daku e dei koto ga i’a me rau kua ni vakasesei iko na vugomu ena ivakasala lasutaki erau kauta voli qori ni rau dau veibuli.    Na vo ni ka kece ko sa kaya toka mai, sa totoka ena qai saumi tiko yani vamalua me matata vei ira kece na veiwekani. Ko kaya toka mai ena dua na tamo ni nomu vosa,  “sa rui levu ga na   vereverea”  sa dina oqori sara ga nai naki nei VOLA VANUA,  me vakasavasavataka na   vereverea era cakava tu mai na qase.  Sa vinaka ni ko sa kidava rawa ka ko na rairai taroga na leqa e mai tarai nomu Tata. Oqori edua ga na sala mo dou vamalumalutaki kina i’a na kena iwali ga mo dou Lotu. I’a dou Lotu Vakayalo Vakaidina, dou Lotu vinaka . Na Kalou duadua e dau laveti keda na tamata buturaki”      E vica tale na ka ko sa taroga tiko mai, Tui Daku, Moku Bulumakau, Soli qele, Vatuvara, Vagunu, ratou na gone mai Nukuciri, Sau Turaga, Naniti, Na dina ko sa vamuria tiko, liu muri; e na tovolea o VOLA VANUA me na qai sauma tiko yani vakamalua.      Au sa mai cava ena wase ni vola qo. Au sa cavu yaca oti vei kemudou na tavalequ, Umu, Tuate, Beci - Au taro mada se cava drau sa bau cakava rawa mai Yacata?.dou kila tiko na sala au vosa tiko kina qo vei kemudou baleta ni’u a vosa oti vei kemudou ni bera na veibuli. Au doka na nomudou vakatulewa mo dou sega ni tokona, i’a au tudei ena dina nei VOLA VANUA ka’u nuitaka ni dou na vakasamataka vakayalomatua. Loloma yani.     Epinoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-21883104903891121652011-04-30T20:36:00.004+12:002011-05-08T00:09:29.091+12:00Vola Vanua Fourth Edition                   Turaga na Tui Yacata:        Sa oti na veibuli vua na Turaga na Tui Yacata, ena 25 Tiseba 2010. E nanuma o VOLA VANUA me vadeitaki kemudou ni sa oti e 90 na bogi ka sa dei nai tavi dou sa qarava. Sa donu mai Lagi vua na Kalou ka donu mai na Vanua O Lalagavesi kei na Lotu.     Sa kila oti na Turaga Tui Cakau na veibuli dou sa qarava oti ka sa kila talega na Lotu mai na kena iTalatala ni Tabacakacaka. Dou kakua ni rere se yalolailai.     Turaga Tui Yacata:      ·      sa oti e 90 na bogi na nomuni sa buli. Ke dua a via coqa, me veilewaitaka ena mataveilewai   na lewa ni Vanua. I’a au via vadeitaki kemuni ni kua MONI TU DEI. Eratou sa buli kemuni oti na Sau Turaga. Vakavanua sa donu koya ka kua ni leqataka na lewa e kauta tiko yani o Roko Tui Cakaudrove. E sega na yavu dei. O iratou na tokona tiko nai naki koya mo na qai sarava na cava ena yaco.     ·         tu dei ka tauca na nomu lewa vakavanua. Kaciva na mataqali, vakaraitaka ni sa oti na 90 na bogi sa dei nai tutu. Vakaraitaka na ka e na yaga me qaravi taumada.      -      Na matanigasau ki Nalovotu ena kena mai  vakamalumalutaki na mataqali o Naseicake ,  me sa    iTokatoka .  Oqori na cala e yaco ena   Veitarogi   Vanua .    Kacivi Beci ki nomu vale vosa vua. Tukuna vua ni ko    sa taura na vanua kei na kena lewa ka me vakasuka, ke sega ni via rogoca solia vua e vitu na siga me vakasamataka kina, i’a me qai namaka na kena    isau.     Na Sau Turaga:      ·      Dou tu dei ena ka e nomudou, ( Your identity ) kei na nomudou itavi ( Your Responsibility ). Sa cavuta oti na Roko ni sa vakamalumalutaki na Sau Turaga;  vakai vola e dina , sa bokoci na mataqali me sa dua ga nai tokatoka Naseicake, yali nai Tokatoka Nalovotu.          ·       Vakavanua e bula tu na iTokatoka Nalovotu ,      kena Kawa; Kawa nei Tua Raikaki, Tua Sevu, Tua Jona, Tua Biu Loa, Tua Tuna; kemuni kece na kena kawa ko ni tu ena veivanua eso, o kemuni na lewe ni tokatoka Nalovotu, Mataqali Naseicake kemuni na (Kai Yacata) ni tucake, ni tacake, kua na vakacuva ulu, ke ra veisautaka nai vola, i’a na dra e sega ni dua ena veisautaka. Era na KAWABOKO ga o ira na veisautaka. Ko ni na tubu me lewe levu mai ena yaco mai na gauna mo ni lesu mera kila na kai Yacata ni o kemudou na kai Yacata.          ·      Dou kua ni rogoca na ka e via tukuna na Roko Tui Cakaudrove. O koya e sega ni kila na cava dina e koto mai Yacata ni dua ga na vakailesilesi dau veiqaravi ni yasana ka sega ni ulabaleta na lewa ni Turaga Tui Cakau. Vei kemudou na Sau Turaga, dou kua ni kauwai ena ka e via la’ki tukuna tiko na Roko. E kauta tiko yani e dua nai vola bubuluitaki ena Lasu. O koya e sega ni kilai Yacata kei na kena italanoa makawa ka rairai levu tale na lasu sa mai rogoca. Na    ile e kauta tiko yani e sega na kena yavu, ke ma ni dua, i’a e yavu lasulasu. Nai Vola ni Veitarogi Vanua e kauta tiko mai qori kei ira era tokoni koya tiko, e yaga me ra kila ni ra tokona tiko e dua na I tukutuku lasutaki.         ·       Matai    - me kila o Momo Samu e sega ni kawa me buli me Tui Yacata. Drau vosota, oqori na vosa au rogoca mai vei Tubuqu Merewalesi Lawanuku kei Tinaqu o Merewalesi Didrau, ni o dou sega ni kawa ni gunuva na Bilo. Sa buli oti o Tua Savenaca Vue,  era galu e vica na makubuna ,  sa cavuta oti o Josese Tukana kei Dawai Vunicagi me kua tale ni dua vei kemudou me via siova na Bilo ni Tui Yacata.         ·       Rua - e cala na na nodratou veibuli na Bati -    Momo Aisea kei Momo Delai . E sega ni dau vei buli na Bati.  Na cala ni veibuli e rua sa caka oti sa vadeitaka ga na cala ni ka e yaco mai Naselesele 1929.  Qori na vosa nei Momo Delai  me datou kua ni tokona se vakabauta e dua na ka e tu ena veitarogi Vanua. Ke dou sega ni duavata kei VOLA VANUA , dou na buli Momo Samu tale na Bati ? Dou cakava, o Galu kei kawaboko erau sega ni se yawa. Dou kua ni yalo kaukauwa me ra vakaloloma kina na noda kawa ni mataka. Noqu itavi me’u vakasalataka na vanua. Ke dou via cakava na Bati,  Malolo kei na Namokamoka - Tokatoka Nabua dou kua sara ni via tokona - ai kuri ga ni leqa.         ·      Nai tukutuku Raraba ni Qoliqoli kei Vatuvara, keirau a vola kei Momo Delai mai Tavua ena ivakasala ni Turaga Tui Cakau Ratu Penaia Ganilau baleta na kena a vakalutumi tu eso na ka dina ka vakacurumi eso na ka   lasu me lewe ni tukutuku. E sega ni dua vei kemuni e se bula tiko ni kua me vola e dua nai tukutuku raraba ka bubuluitaki bula tiko ni kua e na Veitarogi Vanua, me vaka na kena keirau a vola kei Momo Delai. Au rogoca mai vei Ratu Penaia na ka me qaravi me baleti Yacata kei na kena vanua yanuyanu. Au mai rogoca tale vua   na Turaga Tui Cakau ni kua na ka e dodonu me qaravi me vaka na veibuli sa mai veibataki tiko oqo.             Bati:        ·      Vakasala o VOLA VANUA, kemudou na Bati dou kua ni vakalatilati ena veibuli sa caka oti ni dou na mavoa kina. Dou na sega ni vukea na savasava ni vanua o Yacata. Sa donu na nodratou itavi na Sau Turaga. E dina ni ratou a mai buturaki sobu e na ivola mai Naselesele, i’a eratou se bula tiko na kena kawa bula,   eratou sa tucake me ratou bulia vou ka vakabula vanua. Dou kua ni vakalatilati na Bati, dou raici kemudou ga . Leuta mada na malamala mai na matamudou, ni bera ni o la’ki leuta na malamala mai na mata ni wekamu”        ·       Au sa vakaraitaka oti ni sega ni dau veibuli na Bati   . Au sa baci kaya tale kau na kaya tiko ga me kilai.  Era dau veibuli ga na Sau Turaga  - na Sau Turaga kei Yacata au sa kaya oti mai cake, ni mataqali Naseicake/Tokatoka Nalovotu. Era bula tu nikua na kena kawabula. O kedatou na kawa sema vei  Nau Kuva  edatou sega ni Sau Turaga. Dou vosota me’u vosa doudou ni’u kila na noqu veiwekani. Ke sega ni dua e tukuna vei kedatou, e yaga me’u tukuna me kilai, baleta ni mosi vei keimami ni dau kau cake mai na cala ni ka era cakava na qase. noda itaba ni gauna qo meda sa vakadodonutaka, vakasavasavataka me bula na vanua kei ira na kena kawabula. Sa rauta na lasutaki ira tiko na gone.          ·      Meda dui kilai keda kei na vanua era lako mai kina na tukada era sa mai duavata toka ena ucunivatu qo  . O koya e kila ni Sau Turaga, kila na nomui tavi, o iko na Bati kila na nomui tavi, o iko na matanivanua kila na nomui tavi. Ke o sa gunuva na bilo mo kila na cava na kenai tavi. Rau yali bula tiko na gone dau kei na mataisau) ena qai tukuni yani vakamalua).            ·               E dau ivosavosa tu i  Tua Soge Levu ,” Sa sega a kai Yacata dina”. Oqori na nona vosa e dua na Kai Yacata dina.   Tokatoka Nalovotu, Mataqali Naseicake o koya na Sau Turaga.          Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-35803149561299822902011-04-27T19:19:00.004+12:002011-05-07T23:52:27.420+12:00Vola Vanua Third Edition              VAKASAMA VAKAYALO- NA TUCAKE TALE NEI KARISITO           Na cava e kauta mai vei au na Tucake Tale nei Jisu Karisito ena gauna oqo?         E na duruwalutaki na vakasama qo me vaka ni duruwalu tiko na nodatou vale ni Lotu, ni cavuti na vitu/walu, sa dusia vakaviti ni sa taucoko; sa vakamanataki nai tukutuku ka oboti talega;        1.            Na tucake tale nei Jisu sa dusia ka vakatakila na Kaukauwa levu ni Kalou              [Efeso 1:19-21] na kaukauwa levu ka dau cakayaco; e kaukauwa levu dau veivakaturi ka veivakatikori ena ligai matau; e sega ni rawa me buluti, e sega ni rawa me sogoti se vakalasui, baleta ni Kaukauwa levu ka Dina. Sa via dusia ko Paula ni sega ni rawa ni buluti na Dina, sega na kenai sogo me tabaki sobu kina, ena vaqiqicici tani kece na i sogo vatu ni bulubulu lasu.          Eph 1:19    and how very great is his power at work in us who believe. This power working in us is the same as the mighty strength          Eph 1:20   which he used when he raised Christ from death and seated him at his right side in the heavenly world.           2.           Na tucake Tale nei Karisito me vakadinadinataka ni Kalou ko koya;            [Roma 1:4]     Rom 1:4      as to his divine holiness, he was shown with great power to be the Son of God by being raised from death.] O koya ni sa vakatakilai vakaukauwa ena tucake tale mai na mate, ni sa Luve ni Kalou, me vaka na yalona savasava) E Kalou Kaukauwa ka yalosavasava, e vakoti ka vakamatei baleta ni kaya ni Kalou/Luve ni Kalou ka yalo savasava; ena kauta voli na bula savasava;     3.         Na taucoko ni noda vakabulai ena vakatau mai na noda vakabauta na tucake tale         nei Jisu ;        Roma 10:9]     Rom 10:9      If you confess that Jesus is Lord and believe that God raised him from death, you will be saved.] meda vakabauta na ka dina sai Jisu na Vuni dina na Vuni bula; ke dina na noda lotu meda raica na ka dina, ka sega ni da kuitaki ena lasu meda qai kaya tiko ni dina; na ka rerevaki meda kaya tiko ni dina eso na Lasu vavaku”   sa kaya oti o VOLA VANUA ni sega ni dua na dina e tu ena Veitarogi Vanua, oqori na nodratou vosa na tukaqu mai Daku, o iratou na vugoqu, a cava meda qai mai vakabekabeataka tiko kina e dua na Lasu sa bubuluitaki oti tu, sa qai mai lasutaki keda tale eso na kena vakailesilesi mera kaya ni sega ni rawa ni veisautaki; nodra vosa nai kuri ga ni lasu;  e dua ga na ka e sega ni rawa me veisautaki na VOSA BULA NI KALOU.       Na  Mabo Case  e vakadodonutaka e dua na lasu ni Yavu ni Vakavulewa ni matanitu o Ositerelia”     na noda vakabulai ena vakatau mai na noda vakabauti Jisu na Vuni Dina;      4.          Na tucake tale nei Jisu sa dusia na Dina ni nona i vakavuvuli;          [Joni 6:40]       Joh 6:40   For what my Father wants is that all who see the Son and believe in him should have eternal life. And I will raise them to life on the last day."      Na loma ni Kalou meda vakabulai ena noda vakabauti Jisu, ka ena vakaturi keda tale e na siga mai muri. Sa dua tu nai vakavuvuli levu nei Jisu na Loloma ka sega ni veivakalolomataki, ke o totaka tiko e dua na Lasu ka vakalolomataki tiko kina e dua nai wase ni tamata, qarauna na yalomu ena veika o tokona. Na levu ni kena tokoni e dua na Lasu e na sega ni la’ki veisautaka me DINA, e na LASU TU GA ka tawa mudu.        5.            Na tucake tale nei Karisito sa vakadeitaka na bokoci ni noda i valavala ca                        [      Rom 4:25      Because of our sins he was given over to die, and he was raised to life in order to put us right with God.         Sa soli oti me mate ko Jisu me boko ni noda ca, sa vakaturi cake tale me vadeitaka na noda vakabulai; cava tale sa vo vei keda? Meda ciqoma na nona mate kei na nona tucake tale; ni sa vakavakadonui na tamata mai vua na Kalou ena vukui Jisu. Cava meda mai bula voli kina ena dua na vakasama lasulasu, ni’u sa vakadonui oti me’u nona na Kalou; Nai tutu, na Vanua ena sega ni o Vadonui kina ena mata ni Kalou: “only Christ secure our justification” we are justify by faith in Christ, not because who we are, not because of what title we have, Ratu, Adi, Tui ni Vanua, Rokotui, Turaga se tawa Vanua:   Bete se Talatala, sega ni’u vakadonui ena dua na ka au sa cavuta oti, ena vuku ga I JISU NA KARISITO; na Luve ni Kalou bula.        6.            Na noqu vakaturi tale mai na mate, sa vakatau tabakidua ga ena tucake tale nei Jisu]         1Th 4:14    We believe that Jesus died and rose again, and so we believe that God will take back with Jesus those who have died believing in him.         E ra na tucake ka lako kei Jisu o ira era sema dina kei Jisu.Eera na biu tu mai o ira era sema tu ki vuravura kei na kena dodomo kecega. Na vakabauti Jisu na ka ni Yalo savasava. Kua ni o via taura e dua nai tutu e sega ni nomu, kua ni o via taura tiko e dua na vanua e sega ni nomu. Sai kuri ga ni leqa. Era na qai na qai ko na qai biu tu mai;  era dau kaya mai Rewa na qai qo ena qai ga”         7.            Na Kaukauwa ni tucake tale mai na mate nei Jisu sa vu ni noda Kaukauwa na tamata Lotu             Eph 1:19      and how very great is his power at work in us who believe. This power working in us is the same as the mighty strength            Rom 6:4      By our baptism, then, we were buried with him and shared his death, in order that, just as Christ was raised from death by the glorious power of the Father, so also we might live a new life.   Na mate kei na bulu nei Jisu, na noda papitaisotaki ena nona mate kei na tucake tale, sa dusia na kaukauwa ni Kalou me da vakabulai kina na tamata i valavala ca. Sa ka levu na malumalumu ni vanua ni kua ni sa yali na kaukauwa ni Kalou eda sa via buli vanua ena kaukauwa ga ni tamata. Meda na cava ki vei?      O Amerika e bokoca laivi mai na yavu ni vakavulewa Na Kalou, bokoci na Masu ni Turaga mai na vei Koronivuli, ena loma ga ni vica na miniti e davo kina na i sakisaki nei Amerika; “ Twin Tower”  Ositerelia sa via bokoca na masu ni Turaga mai na Palimedi, sa tekivu me tatacaqe ena  waluvu lauqa, bush fire, Tsunami e loma ni Vanua; vakadomobula.         8.   Na tucake tale nei Jisu sa dusia ni okoya ga ena Turaga ni Lewa dodonu e na siga sa lokuci oti;        Act 17:31       For he has fixed a day in which he will judge the whole world with justice by means of a man he has chosen. He has given proof of this to everyone by raising that man from death!"         Na tiki ni siga sa dei tu, na gauna sa kilai oti tu, ena lewai vuravura kina vakadodonu; na levu ni ka vereverea eda na via cakava na tamata ena qai vakadodonutaka ga o Turaga ni Lewa Dodonu; Eda na rulataki tiko ena nona dodonu.              Vakabula/vakavinavinaka/ vakatatabu           Vakatatabu ke rewa i cake na i talanoa kerei na veivosoti ni tovolei tiko me sereki na i talanoa me matata me kilai na kenai naki.        Sa vakabula tiko yani o VOLA VANUA vei kemuni kece na wekaqu, na Luvei Yacata ko ni tu ena veiyasai Vuravura, vanuinui vinaka tiko yani o VOLA VANUA ni toso vinaka ka maroroi vinaka tiko na bula, maroroi na cakacaka kei na vuvale, qaravi vinaka tiko na Kalou, dau lewe ni noqu masu ena veisiga me ra nanumi na Luvei Yacata era tu vakavuli vakacaka ena veiyasai vuravura:        Sa vakavinavinaka tiko o VOLA VANUA ena nomuni kauwaitaka tiko mai na i tukutuku eda sa bulagoci tiko kina ena gauna qo. Sa kena i naki ga me da kila eso na ka e dodonu meda kila ka meda masulaka me vakayaco lomana kina na Kalou o koya na dau ni veibuli. Vakavinavinaka vei kemuni sa volavola tiko mai ena gauna qo. Vinaka vakalevu na veitokoni.           Veitarogi Vanua:            Vakasala nei VOLA VANUA e sega ni dua na ka vinaka e na kauta yani o Veitarogi Vanua vei kemuni, sa i kuri ga ni Lasu.   Ni dikeva mada na veiveisau e caka toka mai na kena vale ni volavola. Sa duka na dela ni tepeli. E veiveisau ga mai vei ira na veikilai, dua ga e via veisautaka e dua nai tukutuku la’ki veisautaka Ke o dikeva na vola ni kawabula kei Yacata,   mai na 1929 mai Naselesele me yacova mai oqo, eda sa raica ga na veiveisau lasulasu e caka tu kina. Sa vakanabataki nai tutu, sa yali kina eso na ka dina. Sa cavacava so na veivalolomataki.        Dau kena i vakarau mai liu me kila na Turaga na Tui Cakau na kena la’ki qaravi e dua na Veitarogi Vanua ki Yacata, ni o koya na i liuliu ni Vanua o Lalagavesi. E yaga tiko vei Yacata me maroroya na i vakarau vakaturaga na kena valiuci tiko na i liuliu ni Vanua. Ena Bose ni Yasana mai Somosomo, e sa vadeitaki kina na kena valiuci na Turaga Tui Cakau me gusu ni Vanua o Cakaudrove. Ena yaga tiko vei Yacata me maroroya na tikina qo. Ena veisau na i liuliu ni matanitu , ena sega ni veisau na i liuliu ni Vanua o Lalagavesi ka na dei tu na kena Sau kei na kena Mana soli mai Lagi vei ira. Meda kua ni kalawaca na i tutu vaturaga ka ni dau kalawaci ga na kau.         Sa lesu mai Yacata e vica na Turaga Tui Cakau, vica na Veitarogi Vanua, ena nodra domoqa eso na luvei Yacata ena nodra via kocova na Vanua kei na i tutu. Vakaloloma na ka e vakayacori mai Naselesele. Sa bokoci na Mataqali o Naseicake kenai tokatoka Nalovotu, Mataqali Sauturaga. Sa kena i sosomi mataqali Naniti, Tokatoka Nasau. Oqori nai matai ni ka me vakadodonutaki. Ni dabe donu na Sau Turaga ena qai Dei na Vanua, me dei vacava o Yacata ni sa vamalumalumutaki na Sau Turaga, na Sau Turaga e Solia ka Bulia na Tui ni dua na vanua. Sa kaya oti o VOLA VANUA e sega ni dau veibuli na Bati.        Nai karua ni ka me vakadodonutaki na Bati. Sa vakamalumalutaki na Bati ni sa wasei na kenai tokatoka me sa dua ga. Sa mai biligi nai tokatoka o Namoli, sa qai vo na i Tokatoka Nabua. Ni raica na cava e qai yaco. Sega ni soli tukutuku na mata nei Tui Daku Lote Vulakoro. E se bera ni gunuva na bilo me Tui ni mataqali sa la’ki volai me naba dua i’a e sega na nonai Tokatoka, e volai ena Veitarogi Vanua. Eratou sa qai mai veibataka tiko ocei na i liuliu ni tokatoka o Nabua. O Veitarogi Vanua e vola na i tukutuku e soli vua. Na kena dina kei na kena sega ni dina e sega ni leqa kina o iratou na valeni volavola. E nodratou leqa na lewe ni mataqali        Meda raica na wakatu ni leqa ni bera na kena i wali. O Veitarogi Vanua era sega ni kilai Yacata, i’a era vola ga nai tukutuku e soli vei ira. Era sa qai vola ka vakadeitaka mera kaya ni dua tu nai tukutuku tudei sega ni veisautaki rawa. Ni kua ni kauwaitaka na cava era via la’ki tukuna. E dabe kecega ena dela ni lasu sa davo oti tu mai Naselesele.        Sa dua na toso eratou sa toso kina na Sau Turaga. Eratou sa buli Turaga, i’a o kemudou na buli e dua tiko na nomudou dinau vei iratou na Sau Turaga kei iratou na Bati. Ena veidabui ca eratou a vakayacora na tukadatou mai Naselesele, vaka kina o kemudou na Mataqali Matanivanua, mo dou matanigasau vei iratou na Sau Turaga kei na Bati. Dou ciqoma ni cala na ka era vakayacora na tukada.       Au sa raica makawa tiko mai na ka au vola tiko oqo. Au sa kauta kina e dua na lakolako ni matanigasau ni Tokatoka o Namoli kina Vanua, kina mataqali Dakuicake. Ke tiko e dua na  neimami malumalumu kina vanua, me keimami vosoti. Keitou sa savasava dou sa ciqoma na kena kamunaga, na kemudou mate sa qai kemudou ga. Au sa caramaka oti na sala me vaka au sa vakaroti kina, i’a na kena vo sa tiko vei kemudou. E dua nai vosavosa era dau kaya na vavalagi;  “the ball is in your court”        so you have to play.      Au sa rogoca ni sa cavuti na kawaboko. Ke sa kawaboko nai Tokatoka Namoli sa sega na kawa nei Gasau kei Fane Kuva kei Ilaitia Bale. Me kua na vosa bale ka ni dau suka na vosa. O kemuni kece na cavuta na vosa oya ko ni na tiloma na nomuni vosa. Kemuni kece na kawa qo nei Safaira na nomuni tokatoka o Namoli. Eratou a dau teitei kina o Tua Tubale, Tua Takele, Momo Qama, Momo Timoci Tata Filimone, Tua Simeli Levu. Ke sega ni o kena kawa kerea mo la’ki vakayagataka. Na kena loga ni niu mai Waisoata - ni kerea mo ni la’ki ta niu kina ni keda kece.     O kemudou na kawa nei Tua Tubale, dou kua ni kaya ni kemudou na vanua. Eda kena i vakatawa walega. E keda kece na kawa qo ka keda vata na vanua. Ni rogoca - ena biu mai na vanua, eda na lako yani vei koya e buli vanua. Kua na yalo kocokoco, kua na loma qa, era sa yali na qase laiva me yali laivi yani na loma ca era dau veivala tu kina. Kemuni sa bula ena gauna qo mo ni veilomani. Me maroroi na yalo me savasava, na lotu me vakayalo ka vakaidina.      Ni rogoca - nai tutu kei na vanua ena biu tu mai. Na I Vola Tabu sa kaya oti “eda a lako luvawale mai eda na lesu luvawale. Sega na ka eda kauta mai ka sega na ka eda na kauta tani rawa”. Na vakasala nei VOLA VANUA ni veilomani.      Au nanuma me’u sa mai cava mada eke sa vanuinui vinaka tu yani o VOLA VANUA me yacova na noda qai veirogoci tale ni vakacegu mada  .            Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-52579757836123042011-04-13T18:52:00.001+12:002011-05-07T23:55:49.758+12:00Vola Vanua-Second Edition:             Vakabula/Vakatatabu:        Kidavaki kemuni tale na veiwekani o Vola Vanua, e na macawa ni Siga ni Mate ni yabaki 2011. Vanuinui vinaka ni da na rawata nai naki cecere ni Mate kei na Tucake tale ni noda Turaga Nodai Vakabula ko Jisu na Karisito.         E vakatatabu o Vola Vanua ke rewa i cake ai talanoa, se tau sakasaka a kena vosa me vosoti. Sega ni kena i naki me vakasewasewani se butuki sobu kina e dua. E tovolea tikoga o Vola Vanua me vakararamataki eso na ka e caka tu ena dela ni butobuto se lecaika beka.           Vaqavakayalo:        E sega ni dua nai valavala ca me sega ni bokoci rawa. Na valavala ca ga e sega ni bokoci rawa,-  na vosa vakacacataka na Yalo Tabu.  Na vosa vakacacataka na Yalo Tabu, na noda sega ni kauwaitaka na wakatu ni Ca, meda ciqoma kua ni ubia se cakitaka, me vakatusai ka kerei na veivosoti ni Kalou.  Me io na io ka sega na sega ”  na bubului vakailasu na I valavala   Ca sega ni bokoci rawa;  baleta ni sega ni rogoci na  Dina kei na Dodonu ni Kalou ”  Na Vuni Dina  na  YaloTabu,         Sere Levu 101: dau sere tu ni Lotu masumasu ni da se qai tubucake mai;        1 .  Yalo Tabu Vuni Dina,        Curu ki lomaqu ga;        Me macala sara kina,         Noqu bula mai na Ca,         Kemuni na Vuni Vuku,        Tukutuku mai oqo,         Kauta mai nai tukutuku;         “Sa Loloma na Kalou,”            2. E matamuni Turaga,        Noqu cala au kila,        Au sa veivutunitaka,        Noqui Valavala Ca,        Au sa lesu vei tamaqu,        Ravi tu vei Jisu ga,        Ni tukuna ki lomaqu,         “Sa buluti noqu ca”           3, Lako mai na Vuni Dina,        Curu sara mai vei au,        Me’u sa vakacegu kina,         Reki lako ka marau,        Curu mai au masulaka,         Na yaloqu Ca oqo,        Meu qai kune ka vinaka,        Ni’u tamata yalo vou.          Na Sere qo e dusia e dua na dina levu ka na sega ni tabonaki rawa. Ni Yalo Tabu na Vu ni Dina, ia e dua na lasu levu eda bula tu mai kina, sa tovolea tiko na Kalou me vakacuruma ki yaloda na nona Yalo Tabu, ia eda sa qai sega ni vakadonuya tiko.         Ni curu main a Yalo Tabu, ena qai matata kina ka macala kina noda Ca. Ni sa macala sa qai rawa ni vakatusai me bokoci.         Na ikarua ni tikina - E matamuni Turaga noqu cala au kila, au sa veivutunitaka, noqui   valavala Ca; -na noda kila na Cala eda bula tu mai kina, ka veivutunitaka, ena qai buluti noqu Ca.         Na vakacegu, na Reki lako ka marau; ena qai kunei na vinaka, ni’u sa tamata yalo vou” Na yalo vou ni’u sa buli vou, e sega ni rawa ni buli vou na Vanua ni Lasutaki tu nai lakolako;            Talanoa Makawa:             Kaibu: Valu mai Qereqere:        Na cakau mai Qereqere, e vakayacani ena i valu mai Kaibu. A tawani tu o Kaibu ka kena i vakadinadina na yavu ni koro makawa. E levu veikemuni sa raica na koro makawa mai Kaibu. Ko ni raica talega na kena talaraki mai vei ira na kena itaukei era mai tawana e muri. Nai Valu mai Qereqere a caka e dela ni cakau ena di ni mati. Era dau talanoataka na Tua ni sa vaka na qereere na qavokavoka ni tamata era mate ena i valu qo. Eratou vabula yaca voli kina mai Valelevu – “Delanimati” kei na “Matilevu” erau yaca vakaibalebale.           Eratou Ravuti na Bati ka Dave na Dra mai Matavura Tabu        Sega ni ravuti rawa sa qai kacivi na Bati meratou laki Valuti Kaibu. Na i Valu qo eratou moku talega kina na Qaqa ni Daku. Na nodratou  wawa  sa qai viviraki kina dua na Vatu levu e duri tu e matavura ka sa qai vatokayacataki kina ko  Matavura Tabu . Vei keda na kai Daku eda dau vakarokorokotaka na matavura qo ko  Matavura Tabu . Na i karua ni valu sa qai moku kina ka kama na koro ka ra qai kau mai kina koro na lewena.          Sa mai lala o Kaibu ka sa dave koto kina na nodratou dra na Bati. E dau tagi na dra ni sovaraki ena dua na vanua ka ni dra qori ena tagi tu ena veigauna.           Ni rogoca; - na veika kece ena caka mai Kaibu era na “Duri     ga Davo”  baleta na dra ena tagi tiko baleta ni se sega ni qusi na kena loaloa:            Vakalutumi o Kaibu enai Tukutuku Raraba kei Yacata        E se bera ni qusi na Loaloa kei Kaibu kei Vatuvara ka ratou dau kaya na Tua ni dinau tu o Tui Yacata vei Tui Daku.              “Ko sega ni qusia na Loaloa ni Valu e rua ”         [Era dau qumuloaloa na Bati ena i Valu ka me qai     qusi ni oti nai Valu ]   Ko qai mai vakalutuma tale me kua ni volai ena i tukutuku Raraba kei Yacata. Ko qai bubuluitaka vakailasu na Vanua. Yalibula o Tui Daku sega ni soli tukutuku, sega ni saini se bubului.          Vei kemuni na via Tui Yacata tiko qo, kemudou na via Tui Daku, dou yadra mada ni sa dusi kemudou na madigi ni leqa e Yacata:       ·        Vei iko Tui Daku, ko talai mo la’ki cakava nai tavi bibi qo, ko qai vakaweleweletaka nai tavi era sa mai vakalolomataki tu kina na kawa bula kei Daku; Qori na vosa eratou dau kaya o Tua Inoke, Tua Takele kei Tua Tubale.    Ena dusi kemudou tiko na cala qo.        ·       Vei iko Tui Yacata, ko la’ki cakitaka e dua na dina levu mo valutuma nai tukutuku dina e dodonu me rogoci me kilai ko qai sega ni dalagataka na Dina. Ko sa qai Bubului Lasu ena mata ni Kalou me sa dina na nomu Lasu. Io ko na kawaboko mai. Au sega ni rere me’u kaya eke ni’u kila na vanua au vosa kina.           Au na vosa doudou vua na Tui Yacata, au vosa doudou talega vei Tui Daku, ni’u kila na kequ      isema vei rau ruarua, ka mosi vei au na noqu vanua. Me ra na bula na kena kawabula ni mataka.         Vasu Dra            Na politiki mai Vale Levu, eratou vasu dra na gone mai vale levu me ratou kaukauwa kina.       ·       vakaluveni   o Tua Tiko vei Nau Tema, luvena o Momo Qama,       ·       vakaluveni o Tua Nemani Saravaki vei Nau Tema, luvena o Nana Litiana vakawati ki Wai/ Taveuni,       ·       vakaluveni o Tua Vue vei Nau Tema luvena o Nana Seini e vakawati ki Nadrodrodro,       ·       vakawati o Nau Merewalesi Lawanuku vei Tua Inoke,       ·       Vakawati O Nau Dikulu vei Tua Penibole levu.          Vei kemuni kece ko ni wilika na Tuvatuva kawa nei Vola Vanua, mo ni rogoca na i balebale ni Vosa “Vasu Dra”. Eratou vagalui vadua na mataqali o Daku ni sa sema na dra ni ka dokai me dua e dra toka mai na Vale Levu. E nodra sala talega na turaga mera Vasudrataka na tamata.         I’a e dua ga na leqa, sa mai sema na dra i’a e sega ga ni vatusai na ca. Sega tikoga ni se  Qusi na Loaloa  ni tavi sa qaravi oti.    Oi keda kece eda sema tiko kina Kawa qo. Ena drodrovi keda tiko na kena revurevu me yacova ni sa vakasavasavataki.           Tawani Tale o Kaibu ka Koto Vata kei na Kena Mate           Mai tawani o Kaibu ni mai vakatawana na puaka nei Tui Cakau o Misi Rosa Levu, dau kacivi tu o Papa ka watina o Adi Akesa na ganei Tua Tiko, Tua Nemani, Tua Tibika kei Nau Nuku. Mai sucu e dua na luvei Nau Adi Akesa o Amelia ka sega ni taucoko na bula ni gone yalewa qo  (disable)  ka yacova mai ni Volitaki o Kaibu ena dua sara nai lavo lailai.         Mai Voli Kaibu o  Jay Johnson  ka keirau veitalanoa kina ena dua na gauna ni’u sega ni duavata kei na so na ka e cakava, vakabibi na kena takaraki eso na yavu makawa, nai bulubulu, mai vaka kina vei  Hiro . Au a vola talega vua na ka au kaya vei Johnson ka tautauvata na nodrau vakasama; -    ‘au sa volia na vanua, au lewa na ka au via cakava kina.’         Oqo na noqu vosa,  “you can buy the island but you cannot buy our Sacred places ”. Ni sarava na cava e yaco.      ·       lade mai na waqavuka na luvei Johnson o Scott ka tilomi koya na wasawasa o Vatulawa;      ·       veilewaitaki Hiro na watina, tarovi na cakacaka mai Kaiibu, la’ki tini me rau veibiu.           Volitaki Kaibu o Hiro:           Mai volitaki Kaibu o Hiro vua edua na Bilionea ka sa dua na ka na levu ni nona i lavo. Eda rogoca na levu ni ka e via cakava mai Yacata kei Kaibu ka totoka ni sa rawa ni vukea tiko na bula. I’a na kena dina e tiko ga e Yacata. Ni yadra totolo me caka e dua na ka me wali kina na leqa veitaravi sa yaco tiko vei keda.    Ena gauna sara ga qo mo ni maroroya na nomuni lavo, ni Lotu sara vakavinaka, Masu sara vakalevu meda kerea vua na Kalou me vukei keda.          Veitarogi Vanua:          Ena sega ni vukei Yacata na levu ni veitarogi vanua ena caka tiko. Sa oti na 90 na bogi na kena buli oti na Tui Yacata. Ni bau raica tu mada na vakaloloma ni ka e caka tiko vei Yacata. Se bera na 90 na bogi sa tauca na Roko na nona Lewa. E sega ni dua na kaukauwa e tu vua na Roko Tui me la’ki siova na lewa ni Vanua. Oqori sai kuri ga ni veivalolomataki. O iko Beci kua ni sesewa mo la’ki via taura e dua nai tutu ko na mavoa ga kina. La’ki wele na Roko ko mai kavoro. Au sa vosa oti vei iko. Ko sa lasutaki au. Au sega ni kurabui kina ni Lasutaka o Tukadaru mai Naselesele ena Veitarogi Vanua.         Na levu ni Veitarogi Vanua ena caka, ena caka tikoga ena dela ni bubului lasu. Na Veitarogi Vanua e maroroya ga nai tukutuku e tukuni vua. Eratou sega ni kila na dina. E nodratou i tavi ga na vola ka levu na ka e volai e sega ni dina ka dua vei ira nai  Tukutuku Raraba kei Yacata .           E na Cava ki vei o Kaibu?         E a kaya oti na Tui Daku ni na sega ni dua na ka e tudei mai Kaibu kei Vatuvara. Eda sega ni taleitaka me vakaoqo na ka e yaco, i’a meda yadra mai me veisautaki na ilakolako, vakadodonutaki, ka vakasavasavataki. Ke sega, i’a na mate ga ni “Duri ga Davo”         Ena wase lima eda na rogoca kina na i sema ni veiwekani ni vanua. Ke tiko na nomuni talanoa, ni volavola mai vei VolaVanua ena volai na yacamu kei na nomu i talanoa, me maroroi me ra na wilika na makubumuni ni mataka ka wilika talega o vuravura na nomu italanoa] kato ni meli:  Vola Vanua POBox 340 Mossman, 4873, Australia; Talevoni: 07 4098 1153;      Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-63330518859419147842011-03-25T20:33:00.003+12:002011-03-26T19:45:58.836+12:00VOLA VANUA 3rd Addition     Friday, March 25, 2011         VOLA VANUA 3rd Edition          E tolu na yavu lelevu ni veivatorocaketaki a muria na Kalou me baleti Jeruisalemi ni sa rusa koto:      1. Tara na Bai (The wall of Jerusalem)      2. Tara na Vale ni Soro (The Temple in Jerusalem)      3. Vakavulici na tamata me ra kila na Lawa tu ni Vanua (The Teaching of the Law of God)      Oqori talega na yavu lelevu e Tolu e muria tiko mai o Yacata ena gauna oqo. Vei kemuni kece ni sega tiko ni kila, nikua e yaga meda kila ni Kalou e tara cake tiko na Vanua me bula , ia me bula Sereki/Dodonu/Savasava.      A la’ki qaravi e dua na vakasokumuni ni tukutuku ena 1998, oti sa mani volai nai tukutuku era nanuma mai Yacata ni rawa ni qaravi ena nodra vanua.      Karua ni cakacaka levu e qaravi na tara ni Vale ni Lotu ka dolavi ena siga a bale kina mai na Yatu Solomone ko Sefanaia Sukanaivalu      Na   ikatolu oqo; na I VolaVanua kei Yacata, meda kila nai taba ni gauna qo, na cava na Vu ni Leqa, ni bera ni qai vaqarai na i Wali ni Leqa.      Mai Jeruisalemi sa vinaka na Bai, sa vinaka na Vale ni Soro, ia e leqa tiko na lomadra na tamata ni ra sega tiko ni kila na Lawa tu ni Nodra Vanua.      Era sa levu na i tabatamata vou era sucu ena gauna ni bobula, ka mai yali kina na nodra kila na ka dina ni nodra Vanua.      Sa vaka kina o Yacata. E levu vei keda sa mai sucu ena loma ni Kuila ka na yaga meda kila na Vu ni Leqa ni noda Vanua.      Na Lawa tu ni Vanua o Yacata, na vanua, kei na ka dina, e bula koto ena vanua, ka da lecava na i taba qo.       Vakatutusa:   Nemaia:1: 6         O Nemaia ni sa kila na Vu ni Leqa, sa qai ciqoma ni ra a Cala na tukadra, na tamadra, ka ra sa mai tauca tiko na vakaloloma (Bobula) qai tu doudou e matana na Tui me kerea me la’ki vakavinakataka na nona vanua.         Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-45715031277554139192011-03-25T20:32:00.003+12:002011-03-26T00:10:46.427+12:00Na cala taumada:       1. Na I Vola Volai    sa volai bubuluitaki vakailasu, mai vei rau e rua dua e lako mai Vuna, karua mai Qamea; Cava erau kauta mai?  CURSE ON THE LAND ” Navakaloloma, sucu o Ilaitia na luvei Tua Jona me vakatokayacataki ena veivakalolomataki nei Tua Tu Bale; yaca buli Ilaitia Vakaloloma”       2. E rau vakatalai Tua Lote    me laki moku bulumakau, ena veitarogi Vanua mai Naselesele 29/8/ 1929, me kua ni Solia na nonai Tukutuku me baleta na nona Vanua, eratou vanuinui tu yani O Tua Inoke, Tua Takele, kei Tua Tubale, me laki tau nai tukutuku dina, ia qai suruta na pusi ni sa curu nai naki ca”       3. Sa tikici o Naseicake    me sa I Tokatoka, sa Mataqali vou o Naniti,  vamalumalutaki na Sau   Turaga  me vola ravi kina dua na mataqali vou, ka sai Tokatoka ga o Naseicake, sega ni Mataqali. Dou yadra na Sau Turaga, me suka lesu mai a nomudou Mataqali Naseicake, kei na nomudou Kaukauwa vaka Sau Turaga; (Full authority of the Land of Yacata)        Na Sau Turaga,    kenai balebale, Power and Authority over the (Land People Sea) Vanua/Tamata/Qoliqoli      Sa rogo mai na bose vakoro mai Yacata ena yabaki qo, mai vua na Roko tui Cakaudrove, ni sa vamalumalumutaki) Taro, Ocei e vamalumalumutaka? Na dodonu cava me vakamalumalumutaki kina? Na cava e Vuna? Oqori e dua tale na veivalolomataki;       Sauma o  Vola Vanua ; Orau ga na soli Tukutuku ka rau bubuluitaka vakailasu;      Ia erau sa Kawaboko, ka sa na drodrovi ira tiko mai ena gauna oqo ka tawamudu ke sega ni vakasavasavataki;( identify the root of the problem, than you can find the solution) Vola Vanua e rawa ni veivuke e na vaqarai ni kenai wali”        First Identify, two admit yes, that was the root, third Confess;     don’t try to deny:    any weakness you refuse to deal with will draw you towards the wrong things and set you up for defeat”          Sa Kulumi a Vanua kei nai Tutu va Sau Turaga   , sa mai veiliutaki eso e ra vasavi mai nodra vanua ena I valavala lolovira era vakayacora; bula tiko ni kua na yaca  Kuluvanua ,(valekalekataki) (  Nau Dikulu)  vawati kina I Tokatoka Namoli, au sa kaya oti ena (2 nd  Addition)      Toso mai a gauna sa oti e 90 na bogi sa qai kai tu ni sa sega ni rawa ni veisautaki na ka sa bubuluitaki, kua ni koni vakalolomataki ena dua tale  na Lasu VakaViti , Na I Vola Volai e rawa ni veisau, ia na I  Vola Vanua  e sega ni rawa ni veisau ena dina ka dei tu ka tawamudu;  okoya e valasuya ena Mate, koya e vacala e na Kawaboko”     Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-24625498346874752242011-03-25T20:31:00.003+12:002011-03-25T20:31:54.054+12:00Koro o Nawerelevu:      Sa matata na leqa ni veidabui,eratou sa laki vakoro mai Nawerelevu na Kai Daku, na ka vakaloloma e dau yaco vei keimami, au sa vakayalotaka na veivalolomataki qo, e valaveivacu a kai Daku kei iratou I Nakoro ena veigauna.       Sa vaqarai na kaukauwa sa laki yacova na qaravi Kalou Vu;    era tu na kena Vuniduvu, sa lako mai o Masuwini e dua a Kai Wailevu me mai vukei iratou ni sa kilai talega na qaravi Kalou Vu sa caka tiko e Nakoro, e tiki ni bula ni tamata, ni sa toka leqa ena vaqara na sala me bula kina, Kalou Vu, se Kalou dina oqori na draki kei Viti makawa.       Meda raica tu mada na veivalolomataki ni Tevoro ena butobuto sa mai ologi keda kina;       ni kua sa oti ni sa kaukauwa a Lotu sa vagolei vei Jisu a leqa taucoko, ni sa Kalou dina Tui ka nodai vakabula talega; “kevaka sa sereki keda ko Jisu eda sa qai sereki dina”       E se malumalumu ena gauna koya na lotu dau lako yani a dau Vunau ena SigaTabu me laki Vunau, dua matasere totoka dau toka mai Nawerelevu; dua na Sere sega ni yali rawa vei au, kau rogoca taumada mai Nawerelevu, na Sere Ciri [ Ni cegu tu, Ni cegu tu, Sai au, sai au, sai au ko Jisu]     oqori na  Sere masu ni dua e tiko leqa ka gagadre tiko vei Jisu me vukei,         Na cava e vakasara tu kina vei au a Kalou me yacova mai na siga ni kua   ? Ena muaicake kei Ositerelia au sa mai volavola toka yani kina oqo,  Io sa dina, sa noquSere Masu talega vei kemuni Jisu me bula o Yacata; e drodrotoka qo a wai ni mataqu ni voqa lesu mai vei au a domodratou a vugoqu a noqu nana nira dau laga, sa noqu Sere Masu talega, dina niu sa mai tu vinaka, kau tu yawa ia au sa lomana tiko na noqu Vanua Lomani. Me loloma na Kalou meda bula galala.        Se tovolei me sa mai dua ga koro, ia sa koro ga ni veivala. Yaco na gauna meratou sa toki mai me sa mai dua vata; sega ni oti na leqa ni veicati, ka sa bula tu e na loma ni tamata, (tabu yani) na leqa makawa qo.           ( Community development)          Matai ni sitoa ni koro/karua ni sitoa ni koro        Sitoa ni Mataqali/rua        Matai ni tane ni wai simede:        Karua /katolu ni Tane ni wai simede        Matai ni waqa ni koro/ rua na waqa ni Mataqali        Matai ni Vale ni Lotu e na Loma ni Koro/ karua /katolu sai kava ni vale ni lotu e Yacata         Matai ni valenivuli kau me tara e Nakoro    Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-63444194550766799962011-03-25T20:31:00.000+12:002011-03-25T20:31:04.217+12:00Matai ni Vale ni soqo      Eda sarava lesu tiko na I yaloyalo ni veika lelevu e yaco mai Yacata ena veitabagauna sa oti me yacova mai na gauna qo. Ka tovolea tiko Nai Vola Vanua me maroroya, mei dusidusi vei ira na muri mai mera kila. Au doka ka rokova na yalo qaqa na yalo/ bolebole vei ira na Tukada/Tamada/Tubuda/ Tinada era sa yali yani era susugi keda mai ena dua na bula sega soti ni rawarawa, ia sa buli keda meda (tabuyani) tamata qaqa ena I lakolako balavu;      Ena tovolea tiko Nai Vola Vanua me na bulagoci kemuni tiko yani vakalalai ena vei gauna eso, e rawa yani kina vei kemuni. Kerei ga meda wilika, rai lesu, tovolea mo raica na dina, tomika na cava e rawa ni o vuli mai kina, au doka na nomuni veivadiloi/    ia na dina ena koto dei toka ga:       -Sitoa ni Koro kei na waqa: Vuli Varovaro/Vuli Veivacu/ Tara vale        Toso tiko na gauna, mai dua na sitoa ni Koro,  Matavura mai Karoko,  edua na vale vakaviti, dau Sinai tu ena yaya qaqa, kei na yau malumu, wili kina na suka kei na sovu/karasini; kena  Waqa na Saku:  qai mai tomani ena vale o Narauyaba, (vale kau) Bula vinaka kena Vunivola Tua Tibika, kena Dauniyau Tua Nemani,Sa tekivu mai kea nai Vosavosa, Duri ga Davo” na mate ni Duri ga Davo sa mai liu sara, Narauyaba na vale nei Tua Simeli, kena yavu e toka kina ni kua o Mawaraka; (sa qai tosoi) refer to 2 nd  addition)       Duri o Vuni qalaka    sitoa ni Mataqali Dakuicake  kena waqa Ilisapeci , duri na  Gauna Vou  sitoa ni mataqali Naniti/Nadrodro  kena waqa Laleta , tauvi rau talega na mate vataga, Duri ga Davo; e dina ni sa mai Davo na Gaunavou, yali na kena waqa, ia e koto na mawe ni cakacaka, Tara na vale ni soqosoqo ena I lavo musu ni Mataqali Naniti, voli o Maudu, sa dusia tiko ni rawa meda bula ena cakacaka vata ( community enterprise )   mai davo o Vuni Qalaka, yali na waqa na Ilisapeci, kena I lavo musu tara ga kina o Mawaraka, dua ga na vale.       Vuli Varovaro:       Mai veivavulici ena Varovaro o Tua Biu Loa edua na turaga ni Nalovotu, vakawati ki Tacilevu dua na luvena o Sanaila Noa e tiko voli ga mai Tacilevu.   E tu na nodra keba na cauravou main a delana mai Nadrodro, mera dau laki varovaro ki Qelegai, na kau varo mai Qelegai e mai vakayagataki ena tara vale, era vuli talega kina mera kila na varovaro, vakayagataki kina nai yau bula ni Vanua. Eratou bau gole ki Moala na Turaga ni Yacata meratou laki wasea na veika eratou kila;       Vuli na Mataqali o Dakuicake   :       Eratou laki vuli talega na Mataqali o Dakuicake ena varovaro mai Daku, meratou wasea talega na kila e kauta mai o Tua Biu. Maqosa na turaga qo ena cakacaka ni veituberi, meda saravi koya me sa dreta tu nai Varo sei balavu, ni kua sa rawarawa ni sa tu na ( chain saw ) au kalougata niu bula donumaka na gauna talei koya, dina dredre au sa vulica voli kina na bula;   Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-34782437014563617102011-03-25T20:29:00.004+12:002011-03-25T21:05:24.720+12:00Vuli vei Vacu kei na tara vale    Vuli veivacu:       O Tua Biu, e liga vinaka talega ni veivacu dau vavulici ira na cauravou ena I walewale ni qito qo na veivacu, dau dua tiko na rarani vuli veivacu mai Matanituruku; nona vakasama mera taqomaki ira (arts of self-defence)         Vuli Taravale:         mai veituberi ena tara vale o Akuila Turagabeci, nona yaca o Beci sega voli a kena tapi mai nakoro ( vosoti au tavale veiwali mada, sa bibi ai talanoa)era vuli ena taravale, dua nai wase ni cauravou era kila cakacaka mai vua, e tara e va (4) na vale kau doka leka, Naocovonu, Natibitibi vale nei Tua Bola, Nukuluve vale nei momo Semi,Nasese vale nei Tua Tuna; qai muri mai etini tale na vale kau ena I lavo musu ni Niu ni Sitoa ni Mataqali. (14) na vale ni qai vadodonutaki au ke duidui na matanifika)        mai duri a vale ni walesi tekivu mai vei Bavatu, Mate, Inoke, Umu, Jone, Pate, Sikeli, Duri ga Davo, Mai dua tale a Sitoa ni koro cici vinaka tiko mai sema tiko vei iratou na Komiti ni Koro e Suva, veiliutaki ni komiti meratou mai taura na I sau ni niu voli nai yaya vakau tiko ki Yacata, nanumi ni rawa ni vinaka, tauvi koya talega na mate vataga Duri ga Davo:        C uru mai o Jale me mai tovolea me vabula davo talega. Taro na i Vola Vanua?  Sa kedatou mate beka na Duri Ga Davo?  Na cava na Vuni Leqa? Dua na kumuni lavo ni koro e Suva me vukea na veivatorocaketaki, me sa dua a  waqa ni koro , kauta o momo Eliki a kenai lavo, se rairai ta tiko ga qo na waqa? Ke sega ni se bera ni Ta na waqa sa davo tale, kumuni lavo vakamatavuvale makawa, levu na kena I rogorogo, qaqa tug a o   Nasese kei Malolo  , nuitaki ni sega ni Duri ga Davo.       O ira na gone ni Yacata era mai vuli e Suva Taveuni Labasa cava ki cake na vuli davo tale o tolotolo; sega ni mate dina o (Duri Ga Davo) eda sa mai vesuki ena Wakatu ni Vosa Bubuluitaki vakailasu ni noda Vanua Lomani;       E mosi vei keda na sema vakadra tiko ki Vale Levu ni sa rusa tiko mai, ka keimami sega ni taleitaka na rusa kei na kawaboko sa drodro tiko e na I tikotiko, Sa basu o Nadurutabua, basu o Naocovonu sa tara tiko kina e dua a vale ni cagi laba; dou yadra na veiwekani mai vale levu; sa talaraki taucoko a yavu makawa ni veivale ni tiotiko eda cavuti kina. Sa sega na yavu na kedai cavuti, au sa vakayalotaka na kena talaraki na veiyavu kece oqori, evei okoya a talaraka? Sa kawaboko na nona kawa, vosa bibi.      E rua ga na ka meda qarauna me kua sara ni o via vakasaga, a Lotu kei na Vanua, noqui tatau e kauta mai a rusa kei na kawaboko ni kawa. A vakasagai ka lausaba sara nai karua ni talatala e Yacata Talatala Pita Ralaca, Vosavosacataki nai Talatala ka tiko kina oqo, au qai laki rogoca keitou sa mani laki bulubulutaka na leqa e rua koya; vinaka ni a ciqomi keitou nai Talatala, ke sega,   keitou na tini ki Suva kina Vale ni Volavola ni Lotu me laki qaravi na matani gasau.      Au talanoataka tiko na veika e vesuki tu kina na nodatou vanua, kenai naki levu ga meda raica na vuni leqa, masulaki, veitalanoataki, kua ni ubia na ca bula, Nai Vola Tabu e kaya, dou mada mai tou veivosaki mada, “ ke sa vaka na ka kulakula na nomudou I valavala Ca, ena Vulavula me vaka na uca vulavula; ke damu vakula, ena vaka na vutika ni Sipi “        Au sa kaya tale, sa sega ni gauna ni were ubiubi, sa gauna ni vosa doudou vakadodonu me cereki nai vunivuni nei Setani e mai ubi voli ena veidokai lasulasu, veirokovi veidabui, sa qai kuri ga ni leqa;       E dua e kaya mai vei au ni caca veiwekani na I Vola Vanua, meu kaya ga na wekaqu, na veiwekani ni bera ni daru sucu mai sa ca makawa tu; e dua tale a kaya vei au niu sa mai tawasea rua a mataqali o Daku ena tara vale ni lotu, na wekaqu, na tawase ni Mataqali o Daku e se ka mai liu sara ni bera na tara vale ni Lotu: tekivu mai na veitarogi Vanua mai Naselesele, e bubuluitaki me tawasei na Mataqali O Dakuicake. A bubuluitaki me vamalumalutaki o Tui Daku; a bubuluitaki me vamalumalumutaki na Sau Turaga;       O cei ena doudou me kaya vadodonu na veivalolomataki qo? Sa dei na yaloqu meu kaya vadodonu eke. O tubuqu mai Vale Levu, au Bati ni Vanua o Yacata meu yadrava, au nona I Talai na Kalou Bula ko Jiova kei Jisu na Karisito na Luvena, kei na veceguvi ni Kalou na Yalo Tabu, meu vakasalataka na Vanua ni sa cala tiko nai lakolako, me lako vakadodonu ena mata ni Kalou: Sa via bula o Yacata, sa kunekune tiko me dua na Yacata vou, ena mosi me vaka ni taratara e dua na marama tina, ia e     na muria mai na bula       Sa cala na Tui o Tevita ni vakavuna na mate nei Uraia na Itaiti, na wati Vaciseva emuri sa qai wati Tevita qai luvena ko Solomone. Na Kalou sa qai tala na nona parofita o Nacani me laki kaya vei Tevita ni sa cala na nonai lakolako. Qai ciqoma o Tevita, na nona malumalumu, sa qai vatutusa kerea me vosoti koya na Kalou sa qai vosoti,          Na bula e toka ga vei Jisu, meda lesu ga vakatutusa ena soli tale vei keda na bula e taicoko.      Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-76534815807964655192011-03-19T22:36:00.003+12:002011-03-19T23:06:37.653+12:00Vola Vanua: 2nd addition    Na dina yavutaki enai VolaVanua:       Na bula ni vanua ko Viti, wili kina o Yacata ebula tiko ena rua na yavu lelevu, dua na  I Vola   Vanua , rua nai  Vola Volai ; oqo na kena I balebale; Nai Vola Vanua, e volai e na Yaca ni Vanua, Yaca ni Tamata, Meke, Sere, Serekali, Tukuni Makawa, Cakau, Qoliqoli, Vosavosa Vakaviti eso, oqori nai Vola Vanua. E kena wainivolavola na dra ni veiwekani, kena pepa ni volavola na loma ni tamata, drodrova na bula kilai koya vinaka, kei na dina ni kena I tovo ni veidokai ka sega na veikalawaci;       Vola Volai:        Na I Vola Volai   , qai mai lavetaki kina ka bubuluitaki kina nai VolaVanua, me biu kina Pepa ni volavola kei na kena wai nivolavola: E vola ga na tamata vakadewataka na tamata ena yavu e tiko e lomana me volavola ka bubului kina; ia na kena dina e na qai Vola tale mai o gauna ki nai Vola Vanua, ena vica ga na vosa mosimosi,  Kawaboko, Lalani dela ni Yavu, Valavala vakamadua eso, vakasewasewani, Mate ni Kawa, drodrovi ira tiko me yacova na oti ni vuravura, vakavo ke raici ka wiliki rawa nai Vola Vanua;  muri tale na gaunisala vakavanua me suka lesu, na veika e volai tu ena dela kocokoco kei na loma qa ni tamata.       Kaya ko Jisu vei Sakiusa, Kevu sobu mai au na tiko e nomu vale edaiedai, kaya o Sakiusa vei Jisu, au na solia na veimama ni noqui yau vei ira na dravudravua, au na sauma lesu vakava naka au taura vatawa doddonu”kaya o Jisu vua ,sa yaco edaidai na bula ena vuvale qo, ni sa luvei Eparama ko koya qo.Luke 19;1-10        Bula Tawa mudu       Vei ira na Jiu, na bula tawamudu, na kena basika tiko na kawa tagane ena dua na vuvale. Ni sa mai yali na tagane, sa tekivu me basika nai qaqalo ni liga ni Kalou me vola ni cala nai Vola Volai, ka sa volai na Kawaboko, ni dua na vuvale e basika tiko kina e dua na mate ni kawa, oqori talega, sa volai tiko meratou liaca ni cala tiko nai vola volai, raici lesu muri na sala ni vanua me vakayacori vakadodonu;      Nai Vola Vanua O Nabua      Eratou sa bula na tukadatou sadau talanoataki tu mai nai tikotiko mai Nabua, O Nabua e nodratou koro na tukadatou, na vosa Tokatoka kenai balebale,  nai Tikotiko, na vosa “Toka” e vosa vata kei na “Dabe”  sa vakayagataki ni kua me dabedabe, se dabe vakatoga” na kai Viti e sega ni rad au dabe vakatoga, na dabe vakatoga era kauta main a Toga kei na kenai sulu vakatoga, na dabe e vakayagataki ga vei ira na marama na dabe vakamarama; ia na turaga era dau toka ga ena vuku ni valu.    O Nabua na nodratou I tikotiko na tukadatou, mai liu me yacovi kedatou mai qo, au sa vakayalotaka ni dau tara tu mai Nabua na Vale vaka Viti, tu kina na Lovo, nai teitei, na loga ni      Next    niu, loga ni koko, me yaco I Qilo. Sa qai mai volai na kena wasewasei na bula vakaviti mera volai ena nodra dui tikotiko, ka vabulai kina na yaca qo Tokatoka Nabua.       E kauta mai vei vei o Osea Umu a nona lasu, mesa mai liuliu o Tua Lote, ni rau bula toka a kawa nei Tua Epineri kei Tua Inoke, ka nodrau koro tikotiko o Nabua. E veivacurumi o koya nai liuliu ni tikotiko se Tokatoka, era vacurumi o ira ka sega a nodrai tokatoka, mera lewe ni tokatoka, se okati ki nai tikotiko. O Tua Lote e vakacurumi, sega ni veivacurumi;     Vakalolomataki na Tui Daku     Me tarogi ga ocei eveisautaka me I liuliu ni tokatoka I Tua Lote?, cava e lutu kina ena I Tukutuku Raraba kei Yacata na nonai tokatok qai ravi ki nai tokatoka o Nabua?. E kau tiko main a vosa “Naba Dua” me ubia na veivakalolomataki e caka vei Tui Daku; na   naba qori e rawa ni veisautaka nai taba ni gauna qo,     Vola Volai e yali na nonai tokatoka, enai VolaVanua e sega ni nonai tikotiko sei tokatoka o Nabua; Ke dua e kila ni dua a nonai tokatoka, ocei na yacana, sa bau talanoataki mai vei ira Tua era sa yali yani? Cava e mai lutu kina? Ocei e valutuma: E lutu saraga ni a sega ni tiko ena mataka oya o Tua Lote qai tukuni me laki moku bulumakau, kenai balebale na veika kece e sainitaki, bubluitaki, e sega sara tug a ni kila me yacova ni oti na ciwasagavulu a bogi, cava me cakava rawa, dredre na veiakoyaki, tu na veirokovi, mai galutaki tu, na veivalolomataki qo, nodra   veidabui, ia sa Kawaboko tiko mai     Na Gone Dau, Na Mataisau, Na Bati, Nai Tokatoka Namoli:      Oqori e tu kece eloma ni mataqali Dakuicake,    Na veivanua e Viti era tu na kena Gone Dau, Mataisau, Bati Leka Bati Balavu, Sau Turaga;     Ni rogoci au na wekaqu, ni kua mada ni via vosa totolo, se cudru, ni vakararai mada, vakasama vamalua, ena mosi ia ena basika na bula; [don’t react so quickly, but reflect to the facts]      Evei na Gone dau kei Yacata?      Evei na nona Mataisau?      Cava e tokitaki kina Nai Tokatoka Namoli?         Evei Na Mataqali Sau Turaga?      Cava eratou sikiti kina meratou laki ravi kina dua na Mataqali vou?         Cava e ra lutu kina nai tukutuku raraba ni vanua yanuyanu Vatuvara, Nukutolu, Nukuluve Rabulou kei Nakomalaca?     Me sauma o Vola Vanua; Oqori na veivakalolomataki, nona vamalumalutaki na I tutu va Tui Daku, vamalumalumutaki na (Kai Yacata) eda sa valolomataki, ia e na cava evei?   Click here :      Va malumalumutaki Na SauTuraga:      Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-63293849682754800732011-03-17T22:18:00.002+12:002011-03-17T22:26:32.784+12:00Talanoa lasa mai nakoro; “Oto Oto Po Vale auaua qo”  Vakatatabu      Dou vosoti au a wekaqu niu talanoa tiko yani ke rewai cake meu vosoti, ke sakasaka se tatacaqe a qou vosa va yacata, au na tovolea me qai matata mai, ia a vosa dina va Yacata sa yali, sa vosa vulagi tou sa mai talanoa tiko kina ni kua.     Talanoa    Na cagilaba levu ni 1953, au sa vakayalotaka niu sa yabaki vitu, keimami sa laki oso toka mai Mawaraka, drodro ni cagi. Rau davo koto mai Lakeba o Tua Polio mai dreketi Taveuni, kei Tua Tubale erau tukai keitou ruarua. Ke o taroga na vale cava o Lakeba ? au naqai talanoa kina vamalua) Rau koto no a Tua e rua qo, sa tataba na cagi laba, cagi toka mai na Tokalau vakuru na kena ua mai Qereqere kauta mai ki vanua. Sa viavia rere o tua Polio, rau na Tua qo erau vosa tuga vakacakaudrove ruarua. Era dau bula mai Yacata eliu o ira era sucu mai era sa gato vakacakaudrove. Me tekivu nodra kila vosa me yacova nodra mai yali yani. Sa tataba na cagi sa rere o Tua Polio, sa kaya cake mai, ekuca ma, kaya cake mai o Tua Tubale, oto oto Po, a vale auaua qo, a vale qo e tara o Tu Oila, (Akuila turagabeci) e vao tu enai vao ciwa a iji, oto ga Po; valailai s abaci tataba, taro mai o Tua Polio, e uca ma, kaya toka mai o tua Tubale, oto ga Po, Qai tataba tale a cagi sa taceva e dua drau ni kapa, kei kena sa caroba e lalaga e dua a ua levu, bera tale o Tua Polio, sa tucake o tua Tubale, ada yani Po, oto tale ni dra-a ni da, sau veisugusugu I katuba, cagina nai suluvatoga, vo ga na dawea tarausese kaki levu ni rau sa gutuwa na vaqara bula; talanoa qo qai talanoataka o tua Polio; sa qai dau I talanoa tu I Momo Samuela Taione, na tamai Peni Qusa sa qai mai vakuria voli O Peni Qusa me dau vasagai iratou tu kina a gone mai Naduisiga; ia o Momo Samu ia esega ni rawa ni dau talano keu tiko ni dau doka tu na neirau veivugoni;     Na yaca kei na Yavu     vica na yaca e toka qori, Lakeba, Akuila Turagabeci, Mawaraka,Polio, Tubale (vakalekalekataki) Ilaitia Bale, nona yaca Ilaitia Baleinamoto, na tukai Nemani na Loya); na yavu kei Lakeba ena rairai levu nai taba ni kua sa sega ni kila, ia ena yaga moni kila. Sa mai yali o Lakeba kei Tua Tubale sa bula tu nai vosavosa “ oto oto Po” ia e levu na dina e dusia tiko nai Vola Vanua me baleta nai talanoa qo Na cagilaba talega qo a cabe kina na loka mai nakoro, cava ki koroni vuli na ua, bale kina o Lakeba kena yavu sa tiko kina ni kua na sitoa ni Daku ka sa Sitoa tiko ni Koro ni kua. Sega ni macala e bula tiko se,”  Duri ga davo”     Ena yaga moni kila nai taba ni gauna qo; Na matavura ni mua ni koro ira a nodratou na qase e vica qo, Tua Tubale, Tua Takele, Tua Biu, Tua Vana; na yavu kei Lakeba na vale kau nei momo Turagabeci, erau veitikivi kei Tua Biu, sa mai kaya tiko o Umu ni matavuara nei Tua Lote, Umu na matavura nei Tua Lote mai Cikobia dua na vale vaviti levu a dabe tu kina; kei na dua na vale kau oqori na nonai tikotiko.       Tosoi na vale toka ga na yavu    O Mawaraka sa qai mai kerei vei Tua Tubale kei Tua Simeli Levu me tara e kea o Mawaraka ni sa oso o Cikobia na yavu nei Tua Lote; mevaka nirau vei ganeni o Nau Kuva kei Tua Tubale soli kina na yavu qori me dabe kina o Mawaraka, sa qai cavu o Narauyaba me tosoi sobu me laki toka ena vanua sa toka kina ni kua, vale nai Momo Timoci Sete.      Veisolisoli vaveiwekani:    Era veisolisoli na qase ena veiwekani vakavuvale, era tou sa toka vata vakavuvale, ia na cakacaka ni tevoro me vakacacana na veiwekani qo. Tua Inoke, Tua Tubale, Tua Takele, Tua Biu kei Tua Vana, o Tua Vana kei Tua Biu erau a sega ni duavata ena veisolisoli qo,ni mai dabe cala o tua Lote, ia mevaka ni tu na veidokai kei na veirokovi, ka sema tu ni veiwekani;  O Nau Di Kulu( vakalekaleka) tinadratou o Tua Tubale, Nau Gasau, Nau Kuva, tua Penibo  le, qai laki tinadrau o Tua Vana Tua Biu Nau Toga Nau Ciri, ni sa mate o Tua Penibole Levu nai liuliu ni Tokatoka Namoli.      Vakasala nei Vola Vanua    E veivakaroti tu yani Nai VolaVanua, e sega na noda koro eke meda toka vadua kina, e gauna lekaleka sara a nomuni toka voli qori,kua ni levu a nomuni gauna moni vecati kina, oni na mate ka biu tu mai a yavu kei na qele, a yalo savasava ni tamata e na kauti koya ki lomalagi; Nona vosa na dau ni same: “Ocei ena cabe cake kina uluni vanua I Jiova o ira ga sa liga savasava ka yalo savasava:  Ena qai dau tukuni tu ena veitabagauna nai talanoa lasa eso baleti ira eso na tukada, ia nai tukutuku cava e tiko ena loma ni talanoa qo. Oqori nai VolaVanua.  Epinoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8938236760702831362.post-37039682488079987892011-03-14T17:33:00.000+12:002011-03-14T17:38:00.668+12:00Ki na Lewe ni Mataqali o Dakuicake  Re: Vatuvara, Nukutolu, Kaibu, Nukuluve Tokatoka Namoli         Vakatatabu:  Taumada Au vakatatabu ke rewai cake noqui talanoa au kerea modou vosoti au a wekaqu, au na vosa ena gauna qo ni sa kena gauna donu meu vosa kina; ke tiko eso era sega ni kilai au, o buqu na marama mai na Tokatoka Nasau, Merewalesi Lawanuku, tinaqu Merewalesi Didrau (Tubuna) na luvei Inoke Tawake (Tua Inoke) tokatoka Nabua/Mataqali Dakuicake, tamaqu Taione Lave Tokatoka Namoli mataqali Dakuicake;     Naki ni Talanoa :   Naki ni noqui vola meu talanoataka eso na ka au kila ka talanoataki vei au mai vei ira na tukaqu, tubuqu, tata, momo, nana, na ka au raica rogoca mai na noqu tubu cake ni bera niu biu vanua mai, kau mai sotavi ira tale niu sa tamata bula;    Biu Vanua:      Ni sa oti na vuli mai Yacata qai kaya e dua na tamaqu, Irinale e sega ni se oti na vuravura, au raica ni rawa niko tamata yaga, au sa na kauti iko, mo lai vaqara na nomu bula; (oqori na vosa nei Tamaqu Tomasi Waqawai mai Dreketi Taveuni) au sa mai kunea na bula kau cakacaka voleka kei ira na vugoqu ka yaga meu vakavinavinakataka nodra veisusu: Epinoreply@blogger.com0