text: 6 O ratou na tagane na luvei Livai+ o Kerisoni, o Koaca,+ kei Mirari.+2 O ratou na tagane na luvei Koaca o Amirami, o Isari,+ o Epironi, kei Usieli.+3 O iratou na luvei Amirami+ o Eroni,+ o Mosese,+ kei Miriama.+ O ratou na tagane na luvei Eroni o Netapi, o Epaiu,+ o Eliesa,+ kei Icama.+4 O Eliesa e tamai Finiasi,+ o Finiasi e tamai Episua.5 O Episua e tamai Puki, o Puki e tamai Usai.6 O Usai e tamai Seraia, o Seraia e tamai Miraoci.7 O Miraoci e tamai Amaraia, o Amaraia e tamai Etupi.+8 O Etupi e tamai Setoki,+ o Setoki e tamai Eimasi.+9 O Eimasi e tamai Asaraia, o Asaraia e tamai Joenani.10 O Joenani e tamai Asaraia. E veiqaravi vakabete o koya ena vale e tara o Solomoni e Jerusalemi.11 O Asaraia e tamai Amaraia, o Amaraia e tamai Etupi.12 O Etupi e tamai Setoki,+ o Setoki e tamai Salumi.13 O Salumi e tamai Ilikaia, o Ilikaia+ e tamai Asaraia.14 O Asaraia e tamai Siraia,+ o Siraia e tamai Jiosataki.+15 O Jiosataki e kau vakavesu ena gauna e kauti Juta kei Jerusalemi kina vakavesu o Jiova ena liga i Nepukanesa.16 O ratou na tagane na luvei Livai o Kerisomi,* o Koaca, kei Mirari.17 Qo na yacadrau na tagane na luvei Kerisomi: o Lipini kei Semeai.+18 O ratou na tagane na luvei Koaca o Amirami, o Isari, o Epironi, kei Usieli.+19 O rau na tagane na luvei Mirari, o Mali kei Musi.Qo na nodra mataqali na Livai me vaka na yaca i tukadra:+20 O Kerisomi+ na luvena tagane o Lipini, o Jeaci na luvena tagane, o Sema na luvena tagane,21 o Joa na luvena tagane, o Ito na luvena tagane, o Sira na luvena tagane, o Jacirei na luvena tagane.22 Na luvei* Koaca o Aminatapi, o Kora+ na luvena tagane, o Asiri na luvena tagane,23 o Elikana na luvena tagane, o Epaiasafi+ na luvena tagane, o Asiri na luvena tagane,24 o Teaci na luvena tagane, o Urieli na luvena tagane, o Usaia na luvena tagane, kei Saula na luvena tagane.25 O rau na tagane na luvei Elikana o Emasai kei Eimoci.26 Na tagane na luvei Elikana o Sofei, o Neaca na luvena tagane,27 o Iliapi na luvena tagane, o Jiroame na luvena tagane, o Elikana+ na luvena tagane.28 O rau na tagane na luvei Samuela,+ o Joeli na ulumatua kei Apaija na kena ikarua.+29 Na tagane na luvei* Mirari o Mali,+ o Lipini na luvena tagane, o Semeai na luvena tagane, o Usa na luvena tagane,30 o Semea na luvena tagane, o Akeia na luvena tagane, kei Asaia na luvena tagane.31 Qo o ira e lesia o Tevita mera liutaka na lagasere ena vale i Jiova ni sa biu e kea na Kato.+32 E nodra itavi mera lagasere ena valeniveitavaki, oya na valelaca ni veitavaki me yacova ni tara o Solomoni na vale i Jiova e Jerusalemi,+ era qarava na nodra itavi me vaka e vakaroti vei ira.+33 Qo o ira na veiqaravi kei na luvedra tagane: Vei ira na luvei Koaca, o Imani+ na daulagasere, na luvei Joeli,+ na luvei Samuela,34 na luvei Elikana,+ na luvei Jiroame, na luvei Ilieli, na luvei Toa,35 na luvei Sufi, na luvei Elikana, na luvei Meaci, na luvei Emasai,36 na luvei Elikana, na luvei Joeli, na luvei Asaraia, na luvei Sefanaia,37 na luvei Teaci, na luvei Asiri, na luvei Epaiasafi, na luvei Kora,38 na luvei Isari, na luvei Koaca, na luvei Livai, na luvei Isireli.39 O Esafa+ na tacina e veiqaravi tiko ena ligana imatau, o Esafa na luvei Perekaia na luvei Semea,40 na luvei Maikeli, na luvei Peasea, na luvei Malikaia,41 na luvei Ecenai, na luvei Sira, na luvei Ataia,42 na luvei Icani, na luvei Sema, na luvei Semeai,43 na luvei Jeaci, na luvei Kerisomi, na luvei Livai.44 O ira na kawa nei Mirari+ na tacidra era tiko ena ligana imawi, o Icani+ na luvei Kisai, na luvei Apiti, na luvei Maluki,45 na luvei Esapaia, na luvei Emasia, na luvei Ilikaia,46 na luvei Amisai, na luvei Pani, na luvei Semeri,47 na luvei Mali, na luvei Musi, na luvei Mirari, na luvei Livai.48 Na tacidra era Livai, era lesi mera qarava na cakacaka kece ni valeniveitavaki ena vale ni Kalou dina.+49 O Eroni kei ratou na luvena tagane+ eratou vakama na isoro ena dela ni icabocabo ni isoro kama+ kei na icabocabo ni ka boivinaka,+ eratou qarava na cakacaka kece me baleta na tikina tabu sara, me ratou sorovaki ira na Isireli+ me vaka na ka kece e vakarota o Mosese na dauveiqaravi ni Kalou dina.50 Qo o ira na kawa nei Eroni:+ o Eliesa+ na luvena, o Finiasi na luvena, o Episua na luvena,51 o Puki na luvena, o Usai na luvena, o Seraia na luvena,52 o Miraoci na luvena, o Amaraia na luvena, o Etupi+ na luvena,53 o Setoki+ na luvena, kei Eimasi na luvena.54 Qo na nodra itikotiko ena nodra koro vakabai ena nodra vanua: na imatai ni madigi e donui ira na kawa nei Eroni ena nodra vuvale na Koaca,55 e soli vei ira o Epironi+ ena vanua o Juta, kei na vanua veico volekata.56 Ia na vanua e wili ena koro kei na kena itikotiko era solia vei Kelepi+ na luvei Jifune.57 Era solia vei ira na kawa nei Eroni na koro ni idrodro,+ o Epironi,+ o Lipina+ kei na kena vanua veico, o Jatiri,+ o Esitimoa kei na kena vanua veico,+58 o Ileni kei na kena vanua veico, o Tipiri+ kei na kena vanua veico,59 o Asani+ kei na kena vanua veico, kei Pecisemesi+ kei na kena vanua veico,60 mai na yavusa o Penijamini o Kipa+ kei na kena vanua veico, o Alemeci kei na kena vanua veico, kei Anacoci+ kei na kena vanua veico. E 13 taucoko na koro e soli ina nodra mataqali.+61 E votai* vei ira na vo ni Koaca e tini na koro, mai na dua na vuvale ena yavusa, mai na veimama ni yavusa, na veimama ni yavusa i Manasa.+62 E 13 na koro e soli vei ira na mataqali nei Kerisomi mai na yavusa i Isakari, na yavusa i Aseri, na yavusa i Nafitalai, kei na yavusa i Manasa mai Pasani.+63 E soli vei ira na mataqali nei Mirari ena vakawirimadigi e 12 na koro mai na yavusa i Rupeni, na yavusa i Kata, kei na yavusa i Sepuloni.+64 Era solia gona na Isireli vei ira na Livai na koro kece qori kei na kedra vanua veico.+65 Era solia tale ga ena vakawirimadigi na koro qori e cavuti na yacadra mai na yavusa na Juta, na yavusa na Simioni, kei na yavusa na Penijamini.66 Eso ena vuvale na Koaca e tiko na nodra koro mai na yavusa i Ifireimi e wili me nodra vanua.+67 Era solia vei ira na koro ni idrodro o Sikemi+ kei na kena vanua veico ena veiulunivanua e Ifireimi, o Keseri+ kei na kena vanua veico,68 o Jokimiami kei na kena vanua veico, o Pecioroni+ kei na kena vanua veico,69 o Eijaloni+ kei na kena vanua veico, o Kaca-rimoni+ kei na kena vanua veico,70 e soli vei ira na vo ni vuvale nei Koaca mai na veimama ni yavusa i Manasa o Aneri kei na kena vanua veico, kei Pilami kei na kena vanua veico.71 E soli vei ira na Kerisomi mai na mataqali ena veimama ni yavusa i Manasa o Kolani+ mai Pasani kei na kena vanua veico, kei Aseteroci kei na kena vanua veico,+72 mai na yavusa o Isakari o Ketesi kei na kena vanua veico, o Tapiraci+ kei na kena vanua veico,+73 o Remoci kei na kena vanua veico, o Anemi kei na kena vanua veico,74 mai na yavusa i Aseri o Masali kei na kena vanua veico, o Apitoni kei na kena vanua veico,+75 o Ukoki kei na kena vanua veico, o Riopi+ kei na kena vanua veico,76 mai na yavusa i Nafitalai o Ketesi+ mai Kalili+ kei na kena vanua veico, o Emoni kei na kena vanua veico, o Kiriaceimi kei na kena vanua veico.77 E soli vei ira na vo ni Mirari mai na yavusa nei Sepuloni+ o Rimoni kei na kena vanua veico, o Tepori kei na kena vanua veico,78 kei na yasayasa o Joritani e Jeriko ena tokalau ni Joritani, mai na yavusa i Rupeni era soli Peseri ena veikau kei na kena vanua veico, o Jeasa+ kei na kena vanua veico,79 o Kitemoci+ kei na kena vanua veico, o Mefeaci kei na kena vanua veico,80 mai na yavusa i Kata o Remoci e Kiliati kei na kena vanua veico, o Meneimi+ kei na kena vanua veico,81 o Esiponi+ kei na kena vanua veico, kei Jaseri+ kei na kena vanua veico.


c: text/html

text:
WASE 2
Tauyavu Mai Lomalagi na Matanitu ni Kalou
1, 2. (a) Na ka vakairogorogo cava a yaco ena ivolatukutuku kei vuravura? (b) Na cava meda kua ni kurabuitaka kina ni sega ni dua e raica?
O BAU vakasamataka se na vakacava na bula ke o donuya eso na ka lelevu e veisautaka na ivolatukutuku ni ka e yaco e vuravura? Levu era vakasamataka qori. Ia raica mada qo: Ke o bula ena gauna vakairogorogo qori, o na raica na ka lelevu e vakavuna na veisau? Kena irairai ni sega. Sega ni dau laurai na ka lelevu e yaco, me vaka na veisau ni veiliutaki. Eso na veisau qori e vakayacori ga ena itikotiko ni veiliutaki, ena rumu ni bose, se valenivolavola ni matanitu, ia e tara na nodra bula e milioni vakacaca.
2 Vakacava na ka vakairogorogo me bau yaco ena ivolatukutuku kei vuravura? Na veisau qori e tara na nodra bula e milioni vakacaca, ia e sega ni dua e raica. Qo na tauyavu ni Matanitu ni Kalou mai lomalagi, na matanitu vakaMesaia se yalataki makawa tu mai me vakarusa na ivakarau ni veiliutaki ni vuravura ena gauna qo. (Wilika Taniela 2:34, 35, 44, 45.) Ni sega ni dua e raica na ka vakairogorogo qori, vakaevei me tukuni ni vunitaka vei keda o Jiova? Se a vakarautaki ira rawa na nona tamata yalodina ena kena tauyavu? Meda raica mada.
“Noqu iTalai ena Caramaka Vei au na Sala”
3-5. (a) O cei na “italai ni veiyalayalati” e tukuni ena Malakai 3:1? (b) Cava ena yaco ni bera ni lako mai ena valenisoro na “italai ni veiyalayalati”?
3 E nakita makawa o Jiova me vakarautaki ira na nona tamata ena tauyavu ni Matanitu vakaMesaia. Kena ivakaraitaki, raica mada na parofisai ena Malakai 3:1: “Raica! Au sa tala yani na noqu italai ena caramaka vei au na sala. Ena lako totolo mai ina nona valenisoro na Turaga dina oni vaqara tiko, ena lako mai na italai ni veiyalayalati oni rekitaka.”
4 E vakayacori vakacava ena noda itabagauna na parofisai me baleta na nona lako mai “na Turaga dina” o Jiova, me dikevi ira na veiqaravi tiko ena lomanibai ni nona valenisoro vakayalo e vuravura? E vakamacalataka na parofisai ni na lako mai o Jiova kei na “italai ni veiyalayalati.” O cei ya? Na Luke 1:68-73) Ni vakatikori oti ga me Tui, ena dikevi ira qai vakasavasavataki ira na tamata ni Kalou e vuravura.—1 Pita 4:17.Tui vakaMesaia o Jisu Karisito! (
5 O cei ga na imatai ni “italai” e cavuti ena Malakai 3:1? Ena liu mai o koya e parofisaitaki qo sa na qai tiko na Tui vakaMesaia. Ena veiyabaki ni bera na 1914, bau dua e ‘caramaka na sala’ vua na Tui vakaMesaia?
6. O cei na “italai” e parofisaitaki ni na liu mai me vakarautaki ira na yalodina ena ka e se bera ni yaco?
6 Eda na raica na isaunitaro qori ena ivola qo ni vakamacalataka na kedra ivolatukutuku vakasakiti na tamata i Jiova nikua. E vakaraitaka na ivolatukutuku qo ni na basika ena icavacava ni ika19 ni senitiuri e dua na ilawalawa lailai yalodina. Qo ga na ilawalawa lotu vaKarisito dina e maliwai ira e levu na lotu vaKarisito lasu. Na ilawalawa qori era qai kilai mera Gonevuli ni iVolatabu. O ira na veiliutaki, o Charles T. Russell kei na nona itokani voleka era vaka tiko na “italai” e parofisaitaki nira na dusimaki ira vakayalo na tamata ni Kalou ra qai vakarautaki ira ena ka ena yaco. Meda raica mada e va na sala e vakayacora kina qori na “italai.”
Yavutaki ena Dina na Sokalou
7, 8. (a) Ena veiyabaki ni 1800, o cei e vakavotuya ni lasu na ivakavuvuli ni sega ni mate na yalo? (b) Na ivakavuvuli lasu cava tale eratou vakavotuya o C. T. Russell kei na nona itokani voleka?
7 Era masulaka, era vulica na iVolatabu na Gonevuli ni iVolatabu, nira duavata kina, era biuta vata ra qai tabaka na ivakavuvuli dina. E butobuto vakayalo me vica vata na senitiuri o lotu ni Veivanua vaKarisito, levu na kena ivakavuvuli e yavutaki ena lotu butobuto. Dua na kena ivakaraitaki na ivakavuvuli ni sega ni mate na yalo. Ia ena veiyabaki ni 1800, era vakadikeva ena iVolatabu na ivakavuvuli qori e vica na gonevuli ra qai raica ni sega ni tokona na Vosa ni Kalou. E vakavotui na lasu nei Setani ena ka ratou vola qai vakavulica o Henry Grew, o George Stetson, kei George Storrs. * Na ka eratou cakava e vukei C. T. Russell kei ratou na nona itokani voleka.
8 E raica na ilawalawa lailai ni Gonevuli ni iVolatabu ni cala qai veivakasesei eso tale na ivakavuvuli ni sega ni mate na yalo, kena ivakaraitaki na nodra lako i lomalagi na tamata vinaka kece se nona vakararawataka tawamudu na yalodra na tamata ca na Kalou ena bukawaqa mai eli. Eratou doudou ni vakavotuya na lasu qori o Russell kei na nona itokani voleka ena levu na ulutaga e tabaki ena ivola, ena tikidua, kei na ivunau e tabaki ena niusipepa.
9. E vakavotuya vakacava na Vale ni Vakatawa ni lasu na ivakavuvuli ni Letoluvakalou?
9 Era vakavotuya tale ga na Gonevuli ni iVolatabu ni lasu na ivakavuvuli kilai levu na Letoluvakalou. Ena 1887 e kaya na Vale ni Vakatawa: “E matata vinaka na ka e tukuna na iVolatabu ni rau duidui, dua e Tama, dua e Luvena.” E tukuni tale ena ulutaga qori ni kurabuitaki na kena kilailevu qai vakabauti “na vakasama ni letoluvakalou, oya ni tolu na Kalou eratou duabau. Na ka e yaco qo e vakaraitaka na mocelutu nei lotu ni sega ni kidava ni sa vesuki koya na meca ena ivakavuvuli lasu.”
10. Na ka vakairogorogo cava e vakaraitaka na Vale ni Vakatawa me baleta na 1914?
10 E laurai ena ulutaga ni Vale ni Vakatawa ni vakabibitaka na parofisai ni nona tiko na Karisito. Era raica na lumuti yalodina era veitokoni ena volai ni mekesini qori, ni parofisai nei Taniela me baleta na “vitu na gauna” e veisemati kei na gauna me vakayacora kina na Kalou na nona inaki me baleta na Matanitu vakaMesaia. Me tekivu mai na veiyabaki ni 1870, era vakaraitaka ni na cava ena yabaki 1914 na vitu na gauna qori. (Tani. 4:25; Luke 21:24) Era sega ni kila na tacida ena gauna oya na ka kece ena yaco ena yabaki vakairogorogo qori, ia era vunautaka raraba na ka dina era kila. Eda se vakila tiko ga nikua na kena yaga.
11, 12. (a) E vakavinavinakataki cei o Brother Russell ena veika e vakavulica? (b) Na cava e bibi kina nodratou cakacaka o Russell kei na nona itokani voleka ena veiyabaki ni bera na 1914?
11 E sega ni vakacerecerei koya o Russell se o ratou na nona itokani yalodina ena kunei ni ka dina vakayalo kei na kilai ni kena ibalebale. E vakavinavinakataki ira na kena voera liu vua. Kena ilutua e vakacerecerei Jiova ga ni vakavulici ira na nona tamata ena ka e bibi mera kila ena kena gauna. E macala ni vakalougatataka o Jiova na sasaga nei Russell kei ratou na nona itokani mera wasea na ka dina mai na ka lasu. Ni toso na gauna, sa qai laurai levu ga ni ratou duidui vei lotu ni Veivanua vaKarisito.
12 E vakatubuqoroqoro na nodratou tokona na ivakavuvuli dina ena veiyabaki ni bera na 1914 na tagane yalodina qo! Nida rai lesu, e vakaraitaka na Vale ni Vakatawa ni 1 Noveba, 1917: “Vica vata na milioni nikua era sereki mai na rere e vu mai na ivakavuvuli ni bukawaqa mai eli kei na ivakavuvuli lasu tale eso . . . Na biau ni ka dina a tubu ena vasagavulu vakacaca na yabaki sa oti e se tubu tiko ga, ena tubu tiko ga me robota na vuravura taucoko. Mera kua gona ni saga na meca mera tarova ena nodra baniua malumalumu na biau ni wasabula, se na kena vakatetei na ka dina e veiyasa i vuravura.”
13, 14. (a) E vakarautaka vakacava na “italai” na sala vua na Tui vakaMesaia? (b) Na cava eda vulica vei ira na tacida ena veiyabaki sa sivi?
13 Vakasamataka mada qo: Vakacava, era na vakarautaki na tamata ni Kalou ina itekitekivu ni nona tiko na Karisito ke ra sega ni vakaduiduitaki Jisu rawa mai vua na Tamana o Jiova? Sega! Era na sega ni vakarautaki ke ra nanuma ni noda ivotavota kece na bula tawamate, e sega ni nodra isolisoli talei ga e vica na imuri i Karisito. Era na sega ni vakarautaki tale ga ke ra nanuma ni na veivakararawataki tawamudu na Kalou ena bukawaqa mai eli! Io e vakarautaka dina na “italai” na sala vua na Tui vakaMesaia!
14 Vakacava o keda nikua? Na cava eda vulica vei ira na tacida ena veiyabaki sa sivi? E bibi tale ga meda wilika da qai vulica vagumatua na Vosa ni Kalou. (Joni 17:3) Ni lutusobu tiko ga na bula vakayalo ni vuravura domodomoiyau qo, meda taleitaka tiko ga vakalevu na kakana vakayalo!—Wilika 1 Timoci 4:15.
“Kemuni na Noqu Tamata, ni Lako Tani Vua”
15. Na cava era qai kila e muri na Gonevuli ni iVolatabu? (Raica tale ga na ivakamacala e ra.)
15 Era vakavulica na Gonevuli ni iVolatabu ni bibi meda tawasei keda mai na veilotu kei vuravura. Ena 1879, e cavuti ena Vale ni Vakatawa na “lotu Papiloni.” Vakacava e dusia na tui tabu se na lotu Katolika? E vica vata na yabaki nona kaya voli o Lotu Tawase ni dusi lotu Katolika na Papiloni e cavuti vakaparofisai ena iVolatabu. Ia era qai kila e muri na Gonevuli ni iVolatabu ni o “Papiloni” e dusi ira kece na lotu ni Veivanua vaKarisito nikua. Na vuna? Nira vakavuvulitaka na ka lasu sa veivosakitaki oti. * Toso na gauna, e vakamacalataki tiko ga vakadodonu ena noda ivola na ka mera vakayacora na yalomalumalumu era lewena na veilotu kei Papiloni.
16, 17. (a) A uqeti ira vakacava na lewenivanua na ikatolu ni ivola ni Millennial Dawn kei na Vale ni Vakatawa mera tawasei ira vei lotu lasu? (b) Na cava e raici kina vakamamada na ivakaro qo? (Raica na ivakamacala e ra.)
16 Me kena ivakaraitaki, ena 1891 e vakamacalataki ena ikatolu ni ivola ni Millennial Dawn ni sega ni vakadonui Papiloni ena gauna qo na Kalou, e kaya: “Na lotu kece ni Veivanua vaKarisito e sega ni vakadonui.” E tomana ni o ira kece era “sega ni duavata kei na nona ivakavuvuli lasu kei na nona ivalavala, mera tawasei ira vua ena gauna qo.”
17 Ena Janueri 1900, e veivakasalataki na Vale ni Vakatawa vei ira na se volayaca tu ena lotu ni Veivanua vaKarisito ra qai raica vakamamada na ka era cakava tiko, e kaya, “Au duavata kei na ka dina, ia e vakavudua na noqu lai lotu.” E tarogi ena ulutaga ni ivola: “Vakacava e donu qo, mo lomalomarua ni biuti Papiloni? Qo beka na talairawarawa e vinakata . . . e taleitaka qai vakadonuya na Kalou? Sega. E veiyalayalati e matanalevu o koya [na lewenilotu] me lewena e dua na matalotu, me yalodina ni muria taucoko na ka e yalataka me yacova ni . . . vakaraitaka ni sa sega ni lewena se bokoca mai kina na yacana.” Ni toso na gauna sa qai vakabibitaki ga na ivakaro qori. * Mera tagutuva na dauveiqaravi kece i Jiova na nodra veiwekani kei lotu lasu.
18. Na cava e bibi kina meda lako tani vei Papiloni na Ka Levu?
18 Ke sega ni vakarogoi wasoma na ivakaro meda lako tani vei Papiloni na Ka Levu, ena sega ni vakarautaki rawa e dua na ilawalawa lumuti e vuravura mera nei Karisito, na Tui se qai vakatikori. Ni o ira ga na lotu vaKarisito era galala mai na ivesu nei Papiloni era rawa ni sokaloutaki Jiova ‘vakayalo qai dina ena nodra sokalou.’ (Joni 4:24 ) Vakacava o keda nikua, eda na vagalalataki keda mai na lotu lasu? Meda muria mada ga na ivakaro: “Kemuni na noqu tamata, ni lako tani vua”!—Wilika Vakatakila 18:4.
Soqoni Mera Sokalou
19, 20. E uqeti ira vakacava na tamata ni Kalou na Vale ni Vakatawa mera dau soqoni vata mera sokalou?
19 Era vakavulica na Gonevuli ni iVolatabu mera soqoni vata na tacidra vakayalo mera sokalou, qai vakatau ena ituvaki. E sega ni rauta mera lako tani ga vei lotu lasu na lotu vaKarisito dina, e bibi mera vakaitavi sara ga ena sokalou savasava. Ni se qai tekivu tabaki na Vale ni Vakatawa, e uqeti ira na dauwiliwili mera dau soqoni vata mera sokalou. Kena ivakaraitaki ena Julai 1880, e vakamacalataka o Brother Russell na veiuqeti ni soqoni kece a tiko kina ena dua na nona veisiko. E uqeti ira tale ga na dauwiliwili mera vola yani na nodra toso vakayalo me qai tabaki ena mekesini eso na ivolatukutuku qori. Na vuna? “Meda kila kece . . . na sala e vakalougatataki kemuni kina na Turaga, me kilai tale ga oni soqoni tiko kei ira oni vakabauta vata se sega.”
20 Ena 1882, e tabaki ena Vale ni Vakatawa e dua na ulutaga na “Assembling Together” (Soqoni Vata). E uqeti ira na lotu vaKarisito mera dau soqoni mera “veivakabulabulataki,veivakayaloqaqataki, veivakaukauataki.” E kaya: “E sega ni tukuni moni vuli vinaka se tu vei kemuni na taledi. Moni kauta ga yani na nomuni iVolatabu, na pepa, kei na peni, moni vakayagataka vinaka na ivukevuke na Concordance (idusidusi ni iVolatabu), . . . ena kena levu e rawa. Digia nomu ulutaga, kerea na veivuke ni yalo tabu ena kena ibalebale, wilika sara, vakasamataka, veidutaitaka na tikinivolatabu, o na kila kina na ka dina.”
21. Na ivakaraitaki vinaka cava e laurai ena ivavakoso e Allegheny, Pennsylvania me baleta na soqoni kei na veivakatawani?
21 E tiko e Allegheny, Pennsylvania, Merika na nodra itikotiko liu na Gonevuli ni iVolatabu. Era ivakaraitaki vinaka na tiko e keri nira talairawarawa ena ivakaro uqeti vakalou ena Iperiu 10:24, 25. (Wilika.) Dua na gauna e muri, e talanoataka e dua na tacida itabaqase o Charles Capen na nona dau tiko ena soqoni ni se gone. E vola: “Au se nanuma tiko ga na tikinivolatabu e kabi toka ena vale ni soqoni: ‘E dua ga na nomuni qasenivuli, ni veitacini ga.’ E dei tu ga ena noqu vakasama na tikinivolatabu qori, nira sega ni vakaduiduitaki na iliuliu ni lotu kei na lewenilotu vei ira na tamata i Jiova.” (Maciu 23:8) E talanoataka tale ga o Brother Capen na bulabula ni soqoni, na veivakayaloqaqataki, kei na gugumatua nei Brother Russell me vakatawai ira na lewe ni ivavakoso kece.
22. Na cava era cakava na yalodina ena veiuqeti mera tiko ena soqoni vaKarisito? (b) Na cava eda vulica kina?
22 Na ivakaraitaki qori kei na ivakaro ena iVolatabu e uqeti ira na yalodina. E tauyavu na ivavakoso ena so tale na yasa i Merika me vakataki Ohio kei Michigan, na veivanua kece mai Noca Merika kei na so tale na vanua. Vakasamataka mada: Era na vakarautaki rawa na tamata yalodina ena nona tiko o Karisito ke ra sega ni vakavulici mera muria na ivakaro uqeti vakalou mera dau soqoni? Sega! Vakacava o keda nikua? Me noda inaki dei meda tiko wasoma ena soqoni kece vaKarisito, meda vakayagataka na gauna veiganiti kece meda sokalou vata da qai veivakayaloqaqataki.
Gumatua ena Vunau
23. E vakamacalataki vakacava ena Vale ni Vakatawa ni dodonu mera vunautaka na ka dina na lumuti kece?
23 Era vakavulica na Gonevuli ni iVolatabu ni dodonu mera vunautaka na ka dina o ira kece na lumuti. E vakamacalataka na Vale ni Vakatawa ni 1885: “Meda kua ni guilecava nira lumuti mera vunau o ira kece na lumuti (Aisea 61:1), mera vakaitavi ena cakacaka vakaitalatala.” E tabaka na veiuqeti qo e dua na itabataba ena 1888: “E matata na noda ilesilesi . . . Ke da vakalecalecava da qai vakaulubale, eda dauveiqaravi vucesa, e sega ni ganiti keda na itavi dokai eda kacivi kina.”
24, 25. (a) Na cava tale eratou cakava o Russell kei na nona itokani voleka me ikuri ni nodratou veiuqeti ena vunau? (b) Na cava e kaya e dua na painia me baleta na nona cakacaka “ni se sega na motoka”?
24 Eratou sega wale ga ni veiuqeti ena vunau o Brother Russell kei na nona itokani voleka. Eratou vakarautaka tale ga na tikidua e vakatokai me Bible Students’ Tracts (Tikidua ni Gonevuli ni iVolatabu) qai vakatokai e muri me Old Theology Quarterly (iVakavuvuli Makawa Tabaki Vakavulava). Era taura qori na dau wilika na Vale ni Vakatawa mera veisoliyaka wale vei ira na lewenivanua.
E vinaka mo taroga, ‘Au dau vakaliuca na cakacaka vakavunau?’
25 O ira na cakacaka vakaitalatala vakatabakidua era vakatokai mera painia. E dua vei ira o Charles Capen sa cavuti oti mai. E nanuma lesu: “Au dau vakayagataka na mape e vakarautaka na tabana ni vakadidike ena lomaniqele e Merika me noqu idusidusi ena tarai ni yalava e Pennsylvania. E vakaraitaki ena mape qo na gaunisala kece, e rawa niu taubaletaka kina na yasayasa kece. E dau tolu na siga noqu lako meu vola na nodra ota ni ivola na Studies in the Scriptures, so na gauna au na sauma na ose kei na kareti meu kauta lesu vei ira. Levu na gauna au cegu meu moce vei ira na dauteitei. Se sega ni levu sara ena gauna qori na motoka.”
26. (a) Mera vakarautaki na tamata ni Kalou ena veiliutaki i Karisito, na cava mera vunau kina? (b) Na cava e vinaka mo taroga?
26 E vinakati na yaloqaqa kei na yalogu ena cakacaka vakaitalatala ena gauna e liu. Vakaevei, era na vakarautaki rawa na lotu vaKarisito dina ena veiliutaki i Karisito ke ra sega ni vakavulici ena bibi ni cakacaka vakavunau? Sega! Na cakacaka qori ena kilai ni sa tiko na Karisito. (Maciu 24:14) E dodonu gona mera vakarautaki na tamata ni Kalou mera vakaliuca ena nodra bula na cakacaka ni veivakabulai qo. E vinaka mo taroga: ‘Au dau vakaliuca na cakacaka vakavunau? Au dau vakuai au meu vakaitavi kina vakalevu?’
Tauyavu na Matanitu ni Kalou!
27, 28. Na cava e raivotutaka na yapositolo o Joni? (b) Na cava e cakava o Setani kei ira na nona timoni ni tauyavu na Matanitu ni Kalou?
27 Sa qai yaco mai na yabaki vakairogorogo na 1914. E vakamacalataki ena itekivu ni wase qo ni sega ni dua e raica na veika lagilagi qo mai lomalagi. Ia e raivotutaka vakaivakatakarakara na yapositolo o Joni na ka e yaco. Vakasamataka mada: E raica o Joni “e dua na ivakatakilakila levu” mai lomalagi. Na “yalewa” e vaka na wati ni Kalou, oya na nona isoqosoqo era lewena na kabula vakayalo mai lomalagi, e bukete qai vakasucuma e dua na gonetagane. Na gone vakaivakatakarakara qo, e tukuni ni sa voleka ni “vakatawai ira na matanitu kece ena ititoko kaukamea.” Ni sa sucu na gone, e ‘kau yani vakatotolo vua na Kalou ina nona idabedabe vakaturaga.’ E kaya e dua na domolevu mai lomalagi: “Sa veivakabulai na Kalou! E kaukaua dina ga o koya! Sa tauyavu na nona Matanitu! Sa tekivu lewa na nona Karisito.”—Vkta. 12:1, 5, 10.
29, 30. Ni tauyavu oti na Matanitu vakaMesaia, na veisau cava e yaco (a) e vuravura? (b) mai lomalagi?
29 Ni bera na 1914, era sa tukuna rawa tu na Gonevuli ni iVolatabu ni na tekivu ena yabaki vakairogorogo qori na veika rarawa. Ia era sega ni bau vakasamataka se na vakayacori vakacava. Me vaka e vakatakilai ena raivotu i Joni, ena vakamua vakalevu sara o Setani na ivakarau ni bula ni kawatamata: “Drau na rarawa na vuravura kei na wasawasa, ni sa lako sobu vei kemudrau na Tevoro, e cudru vakalevu, ni kila tiko ni sa lekaleka nona gauna.” (Vkta. 12:12) E kacabote ena 1914 na imatai ni ivalu levu, e laurai sara e vuravura na ivakatakilakila ni nona tiko o Karisito me lewa vakatui. E tekivu e keri na “iotioti ni veisiga” ni veika vakavuravura.—2 Tim. 3:1.
30 E marau o lomalagi ni sa vakatalai vakadua o Setani kei ira na nona timoni. E vola o Joni: “O koya gona, moni marau na lomalagi kei kemuni na tiko kina!” (Vkta. 12:12) Ni sa savasava o lomalagi qai vakatikori o Jisu me Tui, sa vakarau yavala na Matanitu vakaMesaia ena vukudra na tamata ni Kalou e vuravura. Na cava ena cakava? Eda raica ena itekivu ni wase qo, ni na vakasavasavataki ira mada na tamata ni Kalou e vuravura na “italai ni veiyalayalati” o Karisito. Na cava e kena ibalebale qori?
Vakatovolei
31. Na cava e parofisaitaka o Malakai me baleta na gauna ni veivakasavasavataki? (b) E tekivu vakayacori vakacava qori? (Raica tale ga na ivakamacala e ra.)
31 E parofisaitaka o Malakai ni na sega ni rawarawa na veivakasavasavataki. E vola: “O cei ena yalodei ena siga ni nona lako mai, o cei ena tudei rawa ena gauna ena laurai mai kina? Ni na vaka na nona yameyamenibuka na dauveivakasavasavataki o koya, ena vaka tale ga na nodra sovu na dausavaisulu.” (Mala. 3:2) E vakayacori dina na vosa qori! Tekivu ena 1914, era sotava veitaravi na tamata ni Kalou na veivakatovolei lelevu kei na veika rarawa. E warumisa nodra tusaqati e levu na Gonevuli ni iVolatabu ra qai bala i valeniveivesu ena iMatai ni iValu Levu. *
32. Na cava era veilecayaki kina na tamata ni Kalou ni oti na 1916?
32 E yaco tale ga na veilecayaki ena loma ni isoqosoqo. Ni mate o Brother Russell ena 1916 ni se qai yabaki 64, era kidacala e levu na tamata ni Kalou. E laurai ni dua na iwiliwili vinaka era vakaliuca na turaga yalodina qori. A sega nivinakata o Brother Russell me dokai, ia vaka mera sokaloutaki koya e levu. Era nanuma ni sa na sega tale ni vakatakilai na ka dina, eso era sega ni ciqoma na veivuke mera toso tiko ga. Na rai qori e tini sara ena vukitani, e tawase kina na isoqosoqo.
33. Na cava e dua tale na ka era vakatovolei kina na tamata ni Kalou?
33 Dua tale na veivakatovolei ni sega ni yaco na veika e namaki. E donu na ka e tukuna na Vale ni Vakatawa ni na cava nodra Gauna na Veimatanitu ena 1914, ia era sega ni kila na mataveitacini na veika ena yaco kina. (Luke 21:24) Era nanuma ni na kauta i lomalagi o Karisito na nona ilawalawa lumuti e vaka na yalewavou ena yabaki qori me veiliutaki kei koya. E sega ni yaco na veika era namaka. Ena icavacava ni 1917, e vakaraitaka na Vale ni Vakatawa ni na cava ena vulaitubutubu ni 1918 na 40 na yabaki ni tatamusuki. Ia e sega ni cegu na cakacaka vakavunau, sa qai vuavuaivinaka ga. E kaya na mekesini qori ni sa cava na gauna ni tatamusuki, ia se vo tiko na gauna ni kumukumuni. Levu era sa sega ni via qaravi Jiova nira yalolailai.
34. Na veivakatovolei levu cava e yaco ena 1918? (b) Na cava e nanuma kina o lotu ni Veivanua vaKarisito nira sa “mate” na tamata ni Kalou?
34 Dua tale na veivakatovolei levu ena 1918. E vesu o J. F. Rutherford, na isosomi kei C. T. Russell a liutaka tiko na nodra cakacaka na tamata ni Kalou, kei na vitu tale na tacida tagane nuitaki. E cala na nodratou bala i valeniveivesu e Atlanta, Georgia e Merika me vica vata na yabaki. E nanumi ni na vakaleqa sara ga qori na nodra cakacaka na tamata ni Kalou. Era marautaka qori e levu na italatala ni lotu ni Veivanua vaKarisito. Ni ratou bala i valeniveivesu na “iliuliu,” sogo na itikotiko liu e Brooklyn qai saqati na cakacaka vakavunau e Merika kei Urope, era kaya nira sa “mate” na Gonevuli ni iVolatabu dauveivakacalai, era sa sega ni leqataki. (Vkta. 11:3, 7-10) E cala nodra nanuma!
Vakabulai!
35. Na cava e vakalaiva kina o Jisu mera sotava na veika dredre na nona imuri? (b) E vukei ira vakacava o koya?
35 Era sega ni kila na meca ni ka dina ni vakalaiva ga o Jisu mera sotava na veika dredre na nona imuri, ni sa dabe o Jiova ena gauna ya “me vakasavasavataka me samaka na siliva.” (Mala. 3:3) Rau kila o Jiova kei na Luvena nira na vosota na veivakatovolei katakata o ira na yalodina, mera vakasavasavataki qai samaki me ganiti ira vinaka kina na nodra qarava na Tui. E macala mai na itekivu ni 1919, ni sa cakava na yalo ni Kalou na veika era nanuma na dauveitusaqati ni dredre me caka. Era sa vakabulai tale na yalodina! (Vkta. 11:11) E vakayacora o Karisito ena gauna qori e dua na ka e kilai kina na iotioti ni veisiga. E lesia o koya na “dauveiqaravi yalodina e vuku,” e dua na ilawalawa lailai lumuti ena liutaka na vakarautaki ni kedra kakana na nona tamata ena kena gauna donu.—Maciu 24:45-47.
36. Na cava na ivakadinadina nira sa vakabulai tale vakayalo na tamata ni Kalou?
* E tabaki ena yabaki tale ga qori na isevu ni Bulletin, sa kilai ena gauna qo me iVola ni Soqoni—Noda Bula vaKarisito kei na Noda Cakacaka Vakaitalatala. Mai na gauna e tabaki kina, e laurai ni yaga vakalevu ena cakacaka vakaitalatala. Me tekivu mai na 1919, sa vakabibitaki na vunau e veivale.36 E sereki mai valeniveivesu o Brother Rutherford kei ratou nona itokani ena 26 Maji, 1919. A tuvanaki sara e dua na soqo ni tikina ena Seviteba. E lalawataki tale ga me tabaki e dua na mekesini e vakatokai na Golden Age (sa kilai nikua me Yadra!). Qo me lako vata kei na Vale ni Vakatawa, e vakarautaki me baleta na cakacaka vakaitalatala.
37. Ena veiyabaki ni 1919, era vakaraitaka vakacava eso nira tawayalodina?
37 E vakasavasavataki ira tiko ga na imuri i Karisito na cakacaka vakavunau, nira sega ni via cakava na cakacaka qo o ira na dokadoka qai qaciqacia, era cakava ga na yalomalumalumu. O ira na sega ni tokona na cakacaka era vakanadakui ira na tamata yalodina. Nira lomaca eso ena veiyabaki ni 1919, era vakatetea kina na lasu ra qai veivakacacani.Era lai to kei ira na vakacacani ira na tamata yalodina i Jiova.
38. Na cava e vakadinadinataki ena ka era rawata na imuri i Karisito kei na nodra qaqa?
38 Ni yaco na veitusaqati e tubu tiko ga na kedra iwiliwili na imuri i Karisito e vuravura ra qai vakalougatataki vakayalo. Na ka kece era rawata kei na nodra qaqa e vakadinadinataka ni sa veiliutaki na Matanitu ni Kalou! Ena veitokoni kei na veivakalougatataki ga ni Kalou ena vuku i Luvena kei na Matanitu vakaMesaia, era qaqa tiko ga kina vei Setani kei na nona vuravura e dua na ilawalawa tamata ivalavala ca!—Wilika Aisea 54:17.
39, 40. (a) Vakamacalataka mada na lewenivola qo. (b) Ena yaga vakacava nomu vulica?
39 Eda na veivosakitaka ena vica na wase tarava na ka sa cakava e vuravura na Matanitu ni Kalou ni tauyavu oti mai lomalagi. Ena vakamacalataki ena iwasewase yadua ni ivola qo na cakacaka ni Matanitu ni Kalou e vuravura. E tiko ena wase kece na kato ni railesuvi meda dikeva kina ke da vakabauta dina na Matanitu ni Kalou. Ena veivosakitaki ena iotioti ni vica na wase na ka meda namaka ni yaco mai na Matanitu ni Kalou ena dua na gauna lekaleka qo me vakarusai ira na daucaka ca qai vukica na vuravura me parataisi. Ena yaga vakacava vei iko na vulici ni ivola qo?
40 E via vakaluluqataka o Setani nomu vakabauta na Matanitu ni Kalou. Ia e vinakata o Jiova me vakaukauataka nomu vakabauta me rawa ni taqomaki iko, mo dei tale ga. (Efeso 6:16) Oni uqeti gona moni vulica na ivola qo qai masulaka na ka oni vulica. Mo taroga wasoma, ‘Au vakabauta dina na Matanitu ni Kalou?’ Ke o vakabauta dina ena gauna qo, o na bula mo vakaraitaka nomu yalodina kei na nomu veitokoni ena siga era na raica kece kina na bula ni tiko dina na Matanitu ni Kalou, sa veiliutaki tale ga!
^ para. 7 Mo kila eso tale na ka me baleti Grew, Stetson, kei Storrs, raica na ivola Jehovah’s Witnesses—Proclaimers of God’s Kingdom, tabana e 45-46.
^ para. 15 Era kila na Gonevuli ni iVolatabu ni bibi mera biuta na isoqosoqo lotu era veitokani kei vuravura. Ia e vica vata na yabaki nodra okati ira na sega ni Gonevuli ni iVolatabu me tacidra vaKarisito, qo o ira na kaya tiko nira vakabauta na ivoli ra qai yalataki ira vua na Kalou.
^ para. 17 E raici vakamamada na ivakaro qo ni nanumi e baleti ira ga na qelenisipi lailai i Karisito era le 144,000. Eda na raica ena Wase 5, ni bera na 1935 e dau nanumi tu ni “isoqosoqo levu” e cavuti ena Vakatakila 7:9, 10 ena ivakadewa na King James, e wili kina na ilala vakaitamera era lewenilotu ni Veivanua vaKarisito. Era lewe ni ikarua ni ilawalawa era lai bula i lomalagi nira tokoni Karisito ena icavacava.
^ para. 31 Ena Seviteba 1920, e vakarautaki sara ga e dua na itabataba ni The Golden Age (sa kilai nikua me Yadra!) me vakamacalataka na levu ni veivakacacani donuya na ivalu, e vakadomobula sara eso na ka e yaco mai Kenada, Igiladi, Jamani, kei Merika. Ni bera na imatai ni ivalu levu se sega na veivakacacani va ya.
^ para. 36 E vica vata na yabaki na kena vakarautaki vakatabakidua na Vale ni Vakatawa mera vulica na qelenisipi lailai.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Nowei
Norge, vakaivola na Matanitu ni Norge, e dua na matanitu Nordic e Vualiku ra kei Iurope ka ratou lewena kina na nodra vanua kei na vualiku duadua ni Scandinavian Peninsula; na yanuyanu yawa ni Jan Mayen kei veiyatuyanuyanu ni Svalbard era sa tiki talega ni matanitu e Norge. Na yanuyanu lalai na Antarctic Bouvetisland e dua na vanua ni vakararavi ka sega ni okati kina na tiki ni matanitu. E vakaoti talega o Norge ki na Antarctic yasana ni Ranadi Maud Vanua kei Pita I yanuyanu. E tiko e dua na iwasewase levu ni 385,207 na kilomita e Norge (148,729 sq mi) kei na dua na iwiliwili ni 5,312,300. E wasea na matanitu e dua na iyalayala balavu ni tokalau kei Suwiteni (1,619 km se 1,006 mi balavu). Norge is iyalayala ena Finiladi kei Rusi ki na vualiku tokalau, kei na Skagerrak qiqo ki na ceva, kei Denmark ena yasana kadua. E tiko e dua na baravi rabailevu, ka sotava tiko na Wasa Atalanitika ena vualiku kei na Wasawasa Barents. Na veivakayarayarataki wavu era tiko talega e na na draki ni bula nei Norge ena kakua laivauna draki e wasawasa yasayasa, ia na loma, ni draki batabata, e levu talega na kena watina mai veivanua kecega e vuravura ena vualiku kei latitude. Ena bogi sara mada ga ni polar ena vualiku, e draki cake cevata na matau ni baravi. Na veivakayarayarataki wavu era tiko e kauta mai na ucalutu cecere kei na ucacevatalutu ki na so na vanua.
Veitikina[veisau | edit source]
- ↑ Arealstatistics for Norway 2020, Kartverket, mapping directory for Norway Accessdate=2020-03-11
- ↑ Population, january 01 2022, Statistics Norway Accessdate=2022-02-23


text:
Turaganilewa
Chapter 20
Era sa lako kece mai na luvei Isireli mai Tani ki Perisepa, mai na vanua talega o Kiliati, era sa soqoni kece vata mai me vaka ga e dua na tamata ena mata i Jiova mai Misipa.
2 O ira nai liuliu kece ni tamata, na yavusa kece e Isireli, era sa vakaraitaki ira ena i soqosoqo ni tamata ni Kalou, e va na drau na udolu na sotia sa tauri i sele.
3 (O ira na luvei Penijamini era sa rogoca ni ra sa lako cake na luvei Isireli ki Misipa). Era sa taro na luvei Isireli, "Tukuna mai sa yaco vakacava na veika oqo?"
4 Na Livai, o koya na watina lailai sa vakamatei sa sauma mai ka vaka, "Keirau sa lako kei watiqu ki Kipea e Penijamini me moce kina ena bogi.
5 "Era sa vakatubu vala vei au na kai Kipea, ka vakavolivolita na vale baleti au. Era sa via vakamatei au, ia, era sa golevi watiqu ka curumi koya vakaukauwa, ka vakalewelevu me yacova ni sa mate.
6 "Au sa tauri koya, ka wasei koya ka vakauta yani ki na veiyasana kecega e Isireli, baleta ni ra sa cakava e dua na ka torosobu duadua e Isireli.
7 "Mo ni raica! O ni sa luvei Isireli kece; mo ni solia na nomuni vakasala kei na nomuni lewa vinaka ena gauna sara ga oqo!"
8 Era sa tucake na tamata kecega me vaka ga e dua a ra sa tukuna, "Ena sega ni lesu tale ki nona vale laca se ki vale;
9 "Oqo na veika keimami sa cakava vei Kipea, keimami na valuti koya vaka i wasewase.
10 "Ena digitaki mai e lewe tini mai na veiyayadrau, na drau mai na veiyayaudolu, na udolu mai na veiya tini na udolu, me solia na galala vei ira na tamata ni ra sa lako mai ki Kipea e Penijamini. Me ra sauma ki na vei ka caca kece era sa cakava e Isireli."
11 Era sa vakarau kece na Isireli me valuta na koro, era sa yalovata me vaka ga e dua na tamata.
12 O ira na Isireli era sa tala yani na tamata ki Penijamini taucoko me taroga, "Na cava na ka vakasisila oqo sa yaco ena kemuni maliwa?
13 "Oqo mo ni soli ira mai na tamata ca oqo, o ira na tamata vakasisila oqo era sa tiko e Kipea, me Keimami vakamatei ira ka kauta tani na ca oqo e Isireli." O ira na tacidra, na luvei Isireli.
14 Era sa soqoni vata kece mai na Penijamini mai na nodra veikoro ki Kipea, me ra vala kei ira na luvei Isireli.
15 Mai na nodra veikoro ena gauna o ya, o ira na luvei Penijamini era sa ruasagavulu ka ono na udolu ka sega ni wili kina o Kipea,era sa tauri sele ni vala, o Kipea sa solia e vitu na drau na tamata digitaki.
16 Mai vei ira kece oqo, era sa tiko ga e vitu na drau na tamata digitaki e ra sa liga i mawi kece;o ira vaka yadua oqo e rawa ni ra vanataka na vatu ka sega vakadua ni rawa ni cala.
17 Mai vei Penijamini, o ira na Isireli era sa lewe va na drau na udolu na tauri i sele ni vala, o ira kece oqo era sa tamata ni vala.
18 O ira na luvei Isireli era sa yadra vakamataka ka lako cake ki na vale ni Kalou me kere i vakasala mai vua na Kalou. Era sa taroga, "O cei vei keimami e dodonu me liu ena kena valuti o Penijamini?" Sa tukuna mai o Jiova, "Me liu vei kemuni o Juta!"
19 Era sa yadra ena mataka na Isireli ka la'ki tiko wawa me vala kei Kipea.
20 Era sa lako yani na Isireli me vala kei ira na Penijamini; era sa vakarautaki ira vakaivalu na Isireli me vala kei ira na Penijamini e Kipea.
21 Era sa lako mai na Penijamini mai Kipea ka vakadavora e ruasagavulu ka rua na udolu na sotia ni Isireli.
22 Era sa veivakananumi tale na Isireli ka veivakayaloqaqataki me ra vakavinakataka na nodra malumalumu ena i matai ni siga.
23 Era sa lako cake ka tagi ena mata i Jiova me yacova ni sa karobo, era sa taroga nai vakasala i Jiova, "Me keimami lako voleka tale yani ka vala kei Penijamini?" Sa vosa o Jiova ka vaka, "Mo ni lako cake ka valuti ira."
24 Era sa lako cake na Isireli vei ira na Penijamini e nai karua ni siga.
25 Era sa lako mai na Penijamini mai Kipea ena i karua ni siga ka vakabalea e tini ka walu na udolu na Isireli.
26 O ira kece na luvei Isireli, ira kece na tamata, era sa lako cake ki na vale ni Kalou ka tagi. Era sa dabe tiko ena mata ni Kalou ka lolo tiko me yacova na yakavi; era sa vakacabora nai soro kama kei nai soro ni veivinakati vua na Kalou.
27 Era sa vakatataro vua na Kalou na luvei Isireli, (ni sa tiko vata kei ira na kato ni veiyalayalati ena gauna o ya,
28 O Finiasi na luvei Iliesa, na luvei Eroni sa tucake tu ena mata ni kato ka taroga), "Me'u lako tale beka me vala kei ira na luvei taciqu o Penijamini, se me'u kua?" Sa tukuna o Jiova, "Lako cake ni mataka Au na soli ira ki na ligamu."
29 O Isireli sa tuvani ira vuni na nona tamata vakavolivoliti Kipea.
30 Era sa qai lako cake na luvei Isireli me valuti Penijamini e nai katolu ni siga, era sa vala kei Kipea me vaka ga na veisiga sa oti.
31 Era sa lako mai na Penijamini vei ira na Isireli ka ra sa cemuri mai Kipea. Era sa tekivu me veivakabalei ka vakamatei ira eso me vaka na veisiga sa oti, ena veisalatu vaka ki Peceli kei Kipea talega, e tolusagavulu beka na tamata.
32 O ira na Penijamini era sa tukuna tiko "Era sa davo e matada me vaka e liu." Era sa tukuna tikoga na Isireli, "Me da saga tikoga me ra dreti rawa tani mai na koro ki na salatu."
33 Era sa tucake mai na Isireli mai na vanua era vuni tu kina ka ia na vala e Peali-Tamari. Oqo sa vakasauritaka na katakata ni vala ena buca mai Kiba.
34 E tini na udolu na tamata nei Isireli era digitaki, era sa kabai Kipea. Sa katakata tiko nai valu ka sa sega ni kila o Penijamini na veika sa yaco tiko.
35 Sa vakadrukai Penijamini o Jiova e matai Isireli. Ena siga o ya o ira na luvei Isireli, era sa vakarusa e ruasagavulu ka lima na udolu ka dua na drau tale na Penijamini ni sa taura rawa na i sele.
36 O ira na luvei Penijamini era sa raica rawa ni ra sa druka. O ira na Isireli era sa solia na vanua me ra vesuki kina na Penijamini ni ra sa biuti ira vuni tiko na tamata me valuti Kipea.
37 Era sa cici yani vakatotolo na sotia era vuni tu, ka toso vakararaba ka samuta na koro taucoko ena i seleiwau.
38 Nai vakatakilakila era sa kila vata tiko o ira na Isireli kei ira na sotia toka vuni, o ya me sa laurai levu mai na kubou ni vakamakama mai na koro o Kipea,
39 E kea, mera qai vuki lesu yani na Isireli ena nodra dro tiko ka cicivi ira yani. O ira na Penijamini era sa tukuna tikoga, "Era sa druka ka dro tiko me vaka ga na kena i matai."
40 Ni sa tubu cake mai na o kubou mai na koro ka sa kubou levu mai, era sa rai lesu na Penijamini, ka sa kuvu cake ki lomalagi na kubou ni kama.
41 Ni ra sa vuki lesu yani na Isireli, era sa veilecayaki na Penijamini ni ra sa raica na leqa levu sa lakovi ira mai.
42 Era sa qai vuki vakanadaku ka dro vaka ki na vanua liwa; sa toboki ira nai valu ka siviti ira, o ira kece sa biuta mai na koro era sa vakamatei kece.
43 Era sa tagavi na Penijamini ka cemuri ka ra sa butubuturaki me yaco sara yani ki na matamata kei Kipea vaka ki na tokalau.
44 Era sa mate e lewe tini ka walu na udolu na Penijamini; era tamata qaqa ena i valu.
45 Era sa vuki tale ka dro ki na vanua liwa ki na veivatu mai Rimoni; era sa vakamatei ira e lima na udolu ena salatu. Era sa vakacemuri tikoga me yaco sara ki Kitomi ka ra sa mate tale e rua na udolu.
46 O ira kece sa mate vei ira na Penijamini ena siga o ya e ruasagavulu ka lima na udolu, o ira sa tauri i seleiwau; o ira kece oqo era sa tamata qaqa.
47 Ia, e ono na drau na tamata era sa dro vaka ki na vanua liwa ki na veivatu mai Rimoni, ka ra sa tiko mai kea me vula va.
48 Era sa vuki mai na Isireli ka samuti ira na luvei Penijamini, ka ra sa mate ena i seleiwauOna tamata na manumanu ena veikoro vaka Penijamini kecega era sa curuma yani ka kunea. Era sa vakamai na veikoro talega era sa donuya yani.


text:
IVOLA NI SOQONI–NODA BULA VAKARISITO KEI NA CAKACAKA VAKAITALATALA Me 2019
Vakatutu ni Veivosaki
Vakatutu ni veivosaki me baleta na mate kei na veivakaturi.
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
Eda “Sega ni Soro”
Eda na marau qai sega ni soro nida vakasamataka tiko ga na veivakalougatataki ni Matanitu ni Kalou sa tu e matada.
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
Noda Soli ka ni Veivuke
E okati gona ena noda veiqaravi tabu na noda vukei ira na tacida era leqa tu.
NODA BULA VAKARISITO
E Yaga Noda Soli ka ni Veivuke ena Caribbean
Na cava era cakava na tacida mera vukei kina na mataveitacini ena Caribbean?
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
Votoki Paula na “Votonikau”
Ni vola o Paula ni votoki koya tiko “e dua na votonikau,” na cava e vakaibalebaletaka?
NODA BULA VAKARISITO
O na Marau Tiko ga se “Votonikau” Cava e Votoki Iko!
Eda na nuitaki Jiova vakacava meda vosota tiko ga?
IYAU MAI NA VOSA NI KALOU
“Au Tukuna Sara ga e Matana”
Nida tamata ivalavala ca, meda cavuraka tani tiko ga na yalo ni veivakaduiduitaki.
NODA BULA VAKARISITO
E Noda iTavi Kece Meda Qarava na Noda Vanua ni Sokalou
Na noda Vale ni Soqoni e vanua ni noda sokalou e vakatabui vei Jiova.


text:
Symptom
Na 'symptom e lako tani mai na dua na itavi se vakanananu ka dau laurai vua e dua na dauvosota, ka vakananuma tiko na iserau ni dua na ituvaki duatani, se dua na veitauvi. Na ivakaraitaki e rawa ni veiulutaga se inaki. Na ocaness e dua na veiulutaga ivakaraitaki ia gusumu se katakata sa inaki ni symptom. Me veibasai kei dua na symptom, na sainitaka e dua na veitauvi ki dua na lomana ni mate veitauvi ena dua na daukitaka se vuniwai. Na symptom kei sainitaka era dau nonvakatabakidua wasoma, ia e vakavuqa ni ra dau veivakatotogani tu ga na lewe ni diagnose, ka ra veivuke me ra rabailailai na ka ena rairai cala. Ena so tale na gauna era sa vakatabakidua sara ga ki na gauna ni pathognomonic.


text:
Isoqosoqo
Na isoqosoqo e dua na mataisoqosoqo — e vakavuqa ni dua na ilawalawa tamata se kabani — ka vakadonui mai na itutu me cakacaka vaka-dua na bisinisi ni dawai (dua na bisinisi vakalawa; e dua na tamata vakalawa ena loma ni vanua vakalawa) ka raica me vaka na lawa e baleta na inaki eso. Era a tauyavutaki na veivakavatukani era a tauyavutaka na charter (i.e. mai na na hoc era a solia e dua na tui levu se sivia e dua na palimedi se Utah). E vuqa na jurisdiction ena gauna oqo me vakatarai kina na buli ni isoqosoqo vou ena volayaca.


text: 3 Na luvequ, mo kua ni guilecava na noqu ivakavuvuli,*Me muria mada na lomamu na noqu ivakaro,2 Ni na kuria na balavu ni nomu sigaKei na yabaki ni nomu bula, kei na nomu vakacegu.+3 Me kua ni yali na dei ni nomu loloma kei na yalodina.*+Mo vakaitaube kina,Mo vola ena vatu ni lomamu,+4 O na kunea na loloma kei na yalomatua levuEna mata ni Kalou kei na tamata.+5 Mo nuitaki Jiova+ ena lomamu taucoko,Mo kua ni vakararavi* ena nomu yalomatua.6 Mo nanumi koya ena ka kece o cakava,+Ena vakadodonutaka na nomu ilakolako o koya.+7 Mo kua ni nanuma ni o sa vuku.+Mo rerevaki Jiova, mo lako tani mai na ca.8 Ena bulabula kina na yagomu,*Ena kaukaua kina na suimu.9 Mo rokovi Jiova ena nomu iyau,+Kei na isevu* kece ni nomu vuaniqele,*+10 Ena sinai vutuvutu kina na nomu valeniyau,+Ena vuabale na nomu ikeliniwaini ena waini vou.11 Na luvequ, mo kua ni beca ni vakadodonutaki iko o Jiova,+Mo kua ni sevaka na nona veivunauci,+12 Ni o koya e lomana o Jiova e vunauca,+Me vaka ga e vakayacora na tama vua na luvena e lomana.+13 E marau na tamata e kunea na vuku+Kei koya e rawata na yalomatua,14 E yaga me taukeni, e ca ni taukeni na siliva,E vinaka na kena tubu e ca na koula.+15 E talei sara mai na lase,*E sega ni vakatauvatani rawa kei na ka kece o taleitaka.16 Na bula balavu e tiko ena ligana imatau,Na iyau kei na lagilagi e tiko ena ligana imawi.17 Na kena sala e totoka,Na kena gaunisala kece e vakilai kina na vakacegu.+18 E kau ni bula vei ira na taura,Era marau o ira na taura matua tiko.+19 E tauyavutaki vuravura o Jiova ena nona vuku.+E vakataudeitaki lomalagi ena nona yalomatua.+20 Ena nona kila e wasea kina na wasa titobuE lutu na tegu mai na o.+21 Na luvequ, me kua ni yali e matamu na ka* qori.Mo taura matua na vuku kei na raiyawa,22 Rau na solia vei iko na bula,Kei na iukuuku ni domomu,23 O na qai lako vakavinaka ena nomu sala,Ena sega ni tarabe na yavamu.*+24 Ni o davo sobu, o na sega ni rere,+O na davo sobu, ena vinaka na nomu moce.+25 O na sega ni taqayataka na rere vakidacala+Se na draki ca e lako yani vei ira na tamata ca.+26 Ni o Jiova ga ena nomu inuinui,+Ena taqomaka o koya na yavamu me kua ni tacori.+27 Kua ni bureitaka na ka vinaka vei ira e dodonu me soli vei ira+Ke tu vei iko na kaukaua* mo veivuke.+28 Kua ni kaya vua na wekamu, “Lako mada, lesu malua mai! Au na qai solia vei iko nimataka,”Ke o rawa ni solia ena gauna oya.29 Mo kua ni nakita na ka ca vua na wekamu+Ni drau veiyaloni tiko.30 Mo kua ni veiba kei na dua ni sega na kena yavu+Ke sega ni caka ca vei iko.+31 Mo kua ni vuvutaka na tamata voravora+Se muria na nona ivalavala,32 Ni sevaka o Jiova na tamata lawakica,+Ia e veitokani voleka kei ira na yalododonu.+33 Na cudru i Jiova e tiko ena vale ni tamata ca,+Ia e vakalougatataka na nodra itikotiko na yalododonu.+34 E vakalialiai ira na dau veivakasewasewani,+Ia e lomani ira na yalomalumalumu.+35 O ira na vuku era na dokai,Ia o ira na sesewa era vakabekabea na ka e beci.+


text:
WASE 77
iVakasala i Jisu me Baleta na iYau
-
VOSA VAKATAUTAUVATA NI TURAGA VUTUNIYAU
-
REVENI KEI NA LILI
-
LEWE NI MATANITU NA “QELENISIPI LAILAI”
Era wawa tu e tuba e vica vata na udolu ni kana tiko o Jisu ena nona vale na Farisi. Era dau cakava tale ga qori na ilala levu mai Kalili. (Marika 1:33; 2:2; 3:9) Era via raici Jisu e levu ena nona tiko voli e Jutia, mera rogoci koya tale ga. Ia era sega ni va qori na Farisi era tiko ena kanavata.
E vosa e liu o Jisu vei ratou na nona tisaipeli ena dua na ka me ratou qarauna: “Dou qarauni kemudou mai na nodra leveni na Farisi, ya na veivakaisini.” Sa veivakasalataki oti ena leqa qori o Jisu, ia e kila mai na ka e raica ena gauna ni kana ni sa qai bibi sara na ivakasala qori. (Luke 12:1; Marika 8:15) Era vakaraitaka na Farisi nira daulotu mera vunitaka kina nodra ivakarau ca. Ia e dodonu me vakavotui nira rawa ni veivakaleqai, mani kaya o Jisu: “E sega ni dua na ka e vunitaki matua me na sega ni vakatakilai, kei na ka lo me sega ni kilai.”—Luke 12:2.
De dua era kai Jutia e levu na lewenivanua era wavoliti Jisu tu, era se sega tale ga ni rogoca nona veivakavulici e Kalili. E mani tokaruataka na ka se qai cavuta oti ga. E uqeti ira kece na vakarorogo: “Dou kua ni rerevaki ira era vakamatea wale ga na yago, ra qai sega ni cakava rawa tale e dua na ka.” (Luke 12:4) E vakabibitaka o Jisu mera nuidei nona imuri ni na karoni ira na Kalou. E bibi tale ga mera vakabauta na Luve ni tamata ra qai nuidei ni na vukei ira na Kalou.—Maciu 10:19, 20, 26-33; 12:31, 32.
E tukuna sara e dua e maliwai ira tu na ilala levu na ka e kauai voli kina: “Qasenivuli, ni tukuna mada vua na tuakaqu me wasea mai na iyau e dodonu me noqu.” (Luke 12:13) E tukuni ena Lawa ni na rua nona ivotavota na ulumatua tagane, e sega ni dodonu gona me yaco na veileti. (Vakarua 21:17) Sa tiko rawa nona ivotavota na tagane e kerekere tiko vei Jisu, ia e rairai vinakata me soli tale vua eso na ka. E sega ni via veitovaki o Jisu, mani taroga: “O cei mada e lesi au meu turaganilewa se meu vota na iyau vei kemudrau?”—Luke 12:14.
E qai vakasalataki ira kece na vakarorogo o Jisu: “Ni yadra tiko, ni qarauni kemuni mai na ivakarau ni yalokocokoco kece, ke levu mada ga na ka e tu vua e dua, ena sega ni vakatau na nona bula ena veika e taukena.” (Luke 12:15) Se mani vakacava na levu ni ka e taukena e dua, ena biuta kece tu mai qori ena gauna e mate kina. E vakabibitaka qori o Jisu ena dua na vosa vakatautauvata guiguilecavi dredre, e vakaraitaka tale ga kina ni bibi me vinaka na keda irogorogo vua na Kalou:
“E vuavuaivinaka na nona were e dua na vutuniyau. Mani kaya lo e lomana, ‘Na cava mada meu cakava, sa sega na vanua meu maroroya kina na vua ni noqu were?’ E qai kaya, ‘Qo na ka au na cakava: Au na basuka na noqu lololo meu tara eso e levu cake me maroroi kina na noqu witi kei na noqu iyau kece, au na qai kaya: “Sa levu na noqu iyau me rauta na veiyabaki se bera mai, meu se tei vakacegu mada, meu kana, meu gunu, meu marau.”’ Ia e qai kaya vua na Kalou, ‘Sa dua na ka nomu sesewa, ena tarogi vei iko nomu bula ena bogi ga nikua. Ena qai nei cei na ka o binia?’ E vaka tale ga kina o koya e binia vakalevu na nona iyau, ia e sega ni vutuniyau ena mata ni Kalou.”—Luke 12:16-21.
Era rawa ni coriti na tisaipeli i Jisu kei ira na vakarogoci koya tiko mera qara se binia na iyau. E rawa tale ga ni vakalatilati ena nodra qaravi Jiova na ogataki ni bula ni veisiga. Sa qai tokaruataka o Jisu na nona ivakasala momona ena dua veimama na yabaki yani e liu ena iVunau ena Ulunivanua:
“Dou kua ni lomaocaocataka na nomudou Luke 12:22-31; Maciu 6:25-33.bula ena ka mo dou kania, se na yagomudou ena ka mo dou sulumaka. . . . Dou raici ira vinaka mada na reveni. Era sega ni kaburaka na sorenikau se tatamusuki, e sega tale ga na nodra lololo, ia e vakani ira na Kalou. Dou sega ni uasivi ira na manumanuvuka? . . . Dou vakasamataka na bula ni lili: Era sega ni cakacaka se tali, ia au kaya vei kemudou, na iukuuku kece i Solomoni e sega ni bau yacova na kedra totoka. . . . O koya gona, dou kua ni vakasaqara tiko ga na ka mo dou kania se gunuva, dou kua tale ga ni lomaocaoca, . . . sa kila tu na Tamamudou ni bibi vei kemudou na ka qori. . . . Dou vakasaqara tiko ga na nona Matanitu, ena qai vakarautaki vei kemudou na veika qo.”—
O cei ena vakasaqara na Matanitu ni Kalou? E kaya o Jisu ni le lailai ga era na yalodina ni cakava qori, e dua ga na “qelenisipi lailai.” Ena qai kilai e muri nira le 144,000. Na cava ena soli vei ira? E vakadeitaka vei ira qori o Jisu: “Sa vakadonuya na Tamamudou me solia vei kemudou na Matanitu.” Era na sega ni kumuna na iyau vakavuravura e rawa ni butakoci. Ia na yalodra ena tiko ena “iyau mai lomalagi e sega ni oti rawa,” mera veiliutaki kei Karisito.—Luke 12:32-34.


text:
WASE 33
Vakayacori na Parofisai i Aisea
-
DRIGITI JISU NA ILALA LEVU
-
VAKAYACORI VUA NA PAROFISAI I AISEA
E rogoca o Jisu nira via vakamatei koya na Farisi kei na ito i Eroti, e mani gole kei ratou na nona tisaipeli ina Wasa o Kalili. Era tabili yani vua e dua na ilala levu mai na veivanua—mai Kalili, na veikoro ena baravi e Taia kei Saitoni, na tokalau ni Uciwai na Joritani, Jerusalemi, kei ira na gole vakayawa mai Itumia ena ceva. E vakabulai ira e levu o Jisu, era mani veidrigidrigi yani o ira kece e tauvi ira na mate lelevu. Era sega tale ni waraka me tarai ira, era sa via tarai koya ga.—Marika 3:9, 10.
E tukuna o Jisu vei ratou na nona tisaipeli me ratou vakarautaka vua e dua na waqa nira sa rui le levu na lewenivanua. E via vodo ena waqa me toso vakalailai yani i wai, mera kua ni drigiti koya kina na ilala levu. E rawa ni veivakavulici mai waqa se toso ina dua tale na yasa ni baravi me vukei ira e levu tale.
E kila na tisaipeli o Maciu ni cakacaka i Jisu e vakayacori kina “na ka e tukuna na parofita o Aisea.” (Maciu 12:17) Na parofisai cava e vakayacori e keri vei Jisu?
“Raica! Na noqu dauveiqaravi au digitaka, au dau lomana, au vakadonuya! Au na solia vua na yaloqu, ena vakamatatataka na lewadodonu ina veimatanitu. Ena sega ni veileti se me vosa tu i cake me rogoci na domona ena gaunisala levu. Ena sega ni musuka na gasau sa voleka ni ramusu, ena sega tale ga ni bokoca na vauvau ni cina e kubou wale ga, me yacova ni sa vakatauca na lewadodonu. Era na vakanuinui dina ina yacana na veimatanitu.”—Maciu 12:18-21; Aisea 42:1-4.
Na Kalou e lomani Jisu, e vakadonui koya tale ga. E vakamatatataka o Jisu na cava na lewadodonu dina, sa vakabuawataki tu ena ivakavuvuli lasu vakalotu. Nira vakatanitaka na Farisi na lawa ni Kalou me salavata ga kei na lomadra, era sega mada ga ni vukea kina e dua e tauvimate ena Siga ni Vakacecegu! E vakatotomuria o Jisu na lewadodonu ni Kalou qai sobuti koya na yalona tabu, e vakacegui ira kina na lewenivanua mai na ivakavuvuli tawadodonu e veivakaocai. Era via vakamatei Jisu na iliuliu ni lotu ena ka e cakava qori. Sa vakaloloma dina!
Ni tukuni “ena sega ni veileti se me vosa tu i cake me rogoci na domona ena gaunisala levu,” cava kena ibalebale? Ni veivakabulai o Jisu, e dau vakaroti ira na lewenivanua kei na timoni mera kua ni “vakatakilai koya.” (Marika 3:12) E sega ni vinakata mera kilai koya na lewenivanua ni lai kacivaki tu e gaunisala levu na kena irogorogo se na itukutuku lasu era vakatetea eso.
E veivakacegui tale ga na itukutuku i Jisu vei ira era vaka tu na gasau sa voleka ni ramusu. Era vaka na vauvau ni cina e kubou wale ga. Ena sega ni musuka o Jisu na gasau sa voleka ni ramusu se bokoca na vauvau ni cina e kubou wale ga. Ia e vukei ira vakamaqosa, vakayalololoma tale ga na yalomalua. O Jisu duadua ga era rawa ni vakanuinui kina na veimatanitu!


text:
NA VALE NI VAKATAWA (ITABATABA E VULICI) Janueri 2013
Era Yalorawarawa Mera Gole i Norway
A uqeti ratou vakacava e dua na vuvale e dua na taro tawanamaki me ratou lai veiqaravi kina ena vanua e gadrevi vakalevu kina na dautukutuku?
Mo Yaloqaqa ni Tiko kei Iko o Jiova!
E rawa ni yaga vei iko na ivakaraitaki i Josua, Jioiata, Taniela, kei na so tale era vakaraitaka na vakabauta kei na yaloqaqa.
Kua ni Dua na Ka me Vakayawaki Iko Vei Jiova
Raica na sala eda rawa ni vakatulewa vinaka kina me baleta na cakacaka, ka ni veivakamarautaki, kei na noda vuvale.
Toro Voleka Tiko Ga Vei Jiova
Eda na rawa ni vakacava ni toro voleka vei Jiova qai donu tiko ga noda rai me baleta na iyaya vovou, bulabula vakayago, ilavo, kei na veika eda dau sakitaka?
Kua ni Veivutunitka Nomu Veiqaravi
A cakava eso na cala bibi na yapositolo o Paula ena nona bula, a vakatulewa tale ga vakavukus. Na cava eda vulica ena nona ivakaraitaki?
Qase ni iVavakoso Era ‘iTokani Vakacakacaka Meda Marau Kina’
Era vukei ira vakacava na tacidra vakayalo na qase ni ivavakoso mera marautaka kina nodra qarava na Kalou?
Vuavuaivinaka na Sasaga e Lalawataki Vinaka
Raica na nona gugumatua e dua na goneyalewa yabaki tini e Chile me sureti ira kece era kila na vosa vakaMapudungun ena nona koronivuli mera tiko ena dua na soqo bibi.


text:
ITALANOA 74
Na Turaga Yalodoudou
RAICI ira mada na tamata era dredrevaki koya tiko na cauravou oqo. O kilai koya? Oqo o Jeremaia, e dua na parofita nuitaki ni Kalou.
Ni se qai tekivu vakarusai ira na matakau o Tui Josaia, sa lesi Jeremaia o Jiova me nona parofita. E nanuma o Jeremaia ni sega ni rawa baleta ni sa rui gone. Ia e kaya o Jiova ni na vukei koya.
E tukuna o Jeremaia vei ira na Isireli mera muduka nodra cakava tiko na ka ca: ‘Kua ni muri ira na lewe ni veimatanitu. Era qarava tiko na kalou lasu.’ Ia e levu na Isireli era vinakata mera sokalou ina matakau, era sega ni via sokalou vei Jiova na Kalou dina. Ni tukuna vei ira o Jeremaia ni na totogitaki ira na Kalou ena vuku ni nodra caka ca era dredrevaki koya ga.
Oti tale e vica vata na yabaki, sa qai mate o Josaia. E tui sara o Jioiakimi na luvena ni oti ga e tolu na vula. E tukuna tiko ga vei ira na lewenivanua o Jeremaia: ‘Ena vakarusai o Jerusalemi ke dou sega ni veisautaka na nomudou itovo ca.’ Era tauri Jeremaia na bete ra qai kailavaka: ‘E dodonu mo vakamatei ni o tukuna tiko na veika oqo.’ Era sa qai kaya vei ira na turaga ni Isireli: ‘Me vakamatei o Jeremaia ni vosa vakacacataka na noda koro.’
Na cava sa na qai cakava o Jeremaia? E sega ni bau rere qai tukuna vei ira kece: ‘Sa talai au mai o Jiova meu kaya vei kemudou na veika oqo. Ke dou sega ni veisautaka na nomudou itovo ca, ena vakarusai Jerusalemi o Jiova. Ia nanuma tiko na tikina bibi oqo: Ke dou vakamatei au, dou sa vakamatea tiko e dua e sega ni cala.’
Era vakabulai Jeremaia na turaga ni vanua, ia era sega ga ni veisautaka na Isireli na nodra ivakarau ca. Emuri sa qai mai valuti Jerusalemi o Nepukanesa na tui Papiloni. Era kau gona kina na Isireli mera lai veiqaravi i Papiloni. E kauti ira e vica vata na udolu o Nepukanesa. Vakasamataka mada me so e kauti iko tani mai na nomu koro ina dua na vanua tani!


text:
“Eda na sega ni vakawalena na vale ni noda Kalou” (39)
10 Qo o ira na vakadinadinataka ra qai dregata na ivola:+O Niemaia na kovana,* na luvei Akalaia,Kei Setekaia,2 o Siraia, o Asaraia, o Jeremaia,3 o Pasuri, o Amaraia, o Malikaia,4 o Atusi, o Sipanaia, o Maluki,5 o Erimi,+ o Meremoce, o Opetaia,6 o Taniela,+ o Kiniconi, o Peruki,7 o Mesulame, o Apaija, o Maijamini,8 o Measaia, o Pilikai kei Semaia, qo o ira na bete.9 O ira tale ga na Livai: o Jesua na luvei Esanaia, o Punui na luvei Enatati, o Katimieli,+10 kei ira na tacidratou o Sipanaia, o Otaia, o Kilita, o Pelaia, o Anani,11 o Mika, o Riopi, o Esapaia,12 o Sakuri, o Serepaia,+ o Sipanaia,13 o Otaia, o Pani kei Peninu.14 Na nodra turaga na lewenivanua: o Parosi, o Peaci-moapi,+ o Ilama, o Satu, o Pani,15 o Puni, o Asikati, o Pepai,16 o Atonaija, o Pikivai, o Atini,17 o Ateri, o Esekaia, o Asura,18 o Otaia, o Asumi, o Pisai,19 o Arifi, o Anacoci, o Nepai,20 o Makipiase, o Mesulame, o Esiri,21 o Mesesapeli, o Setoki, o Jatua,22 o Pilataia, o Anani, o Anaia,23 o Osia, o Enanaia, o Asupi,24 o Aloesi, o Pilia, o Sopeki,25 o Ruimi, o Esapina, o Mesea,26 o Eaija, o Anani, o Enani,27 o Maluki, o Erimi, o Pena.28 O ira na vo ni lewenivanua, o ira na bete, o ira na Livai, o ira na ivakatawa ni matamata, o ira na daulagasere, o ira na dauveiqaravi ena valenisoro,* kei ira kece era tawasei ira vei ira na lewe ni veivanua mera muria na Lawa ni Kalou dina,+ na watidra, na luvedra tagane, kei na luvedra yalewa, o ira kece era kila qai macala vei ira,*29 era tomani ira na tacidra, na nodra turaga, era bolea mera cudruvi ke ra sega ni muria na ka era bubuluitaka, oya mera muria na Lawa ni Kalou dina e soli vei Mosese na dauveiqaravi ni Kalou dina, mera muria vinaka na ivakaro kece i Jiova na noda Turaga, na nona lewa kei na nona lawa.30 Eda na sega ni soli ira na luveda yalewa vei ira na lewe ni veivanua, eda na sega ni kauta na luvedra yalewa me watidra na luveda tagane.+31 Ke ra kauta mai na lewe ni veivanua na nodra iyaya kei na veimataqali covuata mera volitaka ena Siga ni Vakacecegu, eda na sega ni volia vei ira e dua na ka ena Siga ni Vakacecegu+ se dua na siga tabu.+ Eda na sega ni tatamusuki ena ikavitu ni yabaki,+ eda na bokoca na dinau+ kece.32 Meda vakatulewataka tale ga na ka meda dui solia, e dua na ikatolu ni sikeli* e veiyabaki me baleta na qaravi ni vale* ni noda Kalou,+33 me baleta na madrai yatuni,*+ na isoro kakana e cabori wasoma,+ na isoro kama e cabori wasoma ena Siga ni Vakacecegu,+ ena vula vou,+ ena soqo lokuci,+ me baleta na veika tabu, na isoro ni ivalavala ca+ mera vosoti kina na Isireli, me baleta tale ga na cakacaka kece ena vale ni noda Kalou.34 Meda vakawirimadigitaka tale ga na levu ni buka mera kauta na bete, o ira na Livai, kei ira na lewenivanua me vaka na mataqali nei tamada, ina vale ni noda Kalou ena gauna lokuci e veiyabaki me waqari ena icabocabonisoro i Jiova na noda Kalou, me vaka na ka e volai ena Lawa.+35 Eda na kauta tale ga ina vale i Jiova+ ena veiyabaki na isevu ni vuata matua ni noda qele kei na isevu ni vuata matua ni veimataqali kau,36 vaka kina na noda ulumatua tagane kei na noda manumanu+ me vaka e volai ena Lawa, kei na ulumatua ni noda bulumakau kei na noda sipi. Eda na kauta ina vale ni noda Kalou, vei ira na bete era veiqaravi tiko ena vale ni noda Kalou.+37 Na isevu tale ga ni noda falawa matailelevu,+ na noda cau kei na vua ni veimataqali kau,+ na waini vou kei na waiwai+ meda kauta vei ira na bete ina rumuniyau* ena vale ni noda Kalou,+ kei na ikatini ni ka e rawati ena noda qele me kau vei ira na Livai, nira dau taura na Livai+ na ikatini ni ka mai na iteitei kece ni noda koro.38 Ia na bete na luvei Eroni, me tiko vata kei ira na Livai ena gauna era taura kina na Livai na ikatini, o ira na Livai mera cabora na ikatini ni ikatini ina vale ni noda Kalou,+ ena rumu* ena loma ni valeniyau.39 Mera kauta na Isireli kei na luvedra na Livai na cau+ ni covuata, na waini vou, kei na waiwai+ ina rumuniyau,* na vanua e tiko kina na iyaya ni tikina tabu, era veiqaravi tiko kina na bete, o ira na ivakatawa ni matamata, kei ira na daulagasere. Eda na sega ni vakawalena na vale ni noda Kalou.+
iVakamacala e ra
^ Se “Tiriseica,” na icavuti vakaPerisia ni kovana ena dua na yasana.


text:
Me Kua ni Dua na ka me Kovea Nomu iCovi
“Me kua ni dua e kovea na nomuni icovi.”—KOLO. 2:18.
1, 2. (a) Na icovi cava eda vakanamata kina? (b) Cava ena uqeti keda meda raica matua tiko ga na icovi? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)
E NODRA inuinui na lotu vaKarisito lumuti nikua mera rawata na “icovi ni veikacivi ni Kalou i lomalagi,” me vaka ga na yapositolo o Paula. (Fpai. 3:14) Era vakanamata mera veiqaravi kei Jisu Karisito ena Matanitu vakalomalagi, mera veitokoni ena nodra vakalesui na kawatamata ena bula uasivi. (Vta. 20:6) E ka dokai dina me sureti ira na Kalou ena itavi qori! Ia e duidui nodra inuinui na so tale na sipi. Era vakanamata ina nodra icovi mera rawata na bula tawamudu e vuravura. Dua dina na ka totoka mera vakanamata kina!—2 Pita 3:13.
2 Ni via vukei ira na itokani lumuti o Paula mera yalodina ra qai rawata nodra icovi, e uqeti ira kina: “Ni vakasamataka tiko ga na veika mai cake.” (Kolo. 3:2) Ena vinakati mera vakasamataka tiko na nodra inuinui totoka e lomalagi. (Kolo. 1:4, 5) Io, nida vakasamataka vakatitobu nona dau vakalougatataki keda o Jiova, ena uqeti keda kece meda raica dei tiko ga na icovi, se da nuitaka na bula i lomalagi se vuravura.—1 Kor. 9:24.
3. Na cava na ivakasala i Paula vei ira na lotu vaKarisito?
3 E vakasalataki ira tale ga na lotu vaKarisito ena so na ka ena tarova nodra rawata na icovi. Kena ivakaraitaki, e vola ina ivavakoso e Kolosa na ka me baleti ira na lotu vaKarisito lasu era saga tiko me vakadonui ira tale na Kalou ena vuku ni Lawa, sega ni nodra vakabauti Karisito. (Kolo. 2:16-18) E vakamacalataka tale ga o Paula eso na ituvaki e se laurai tiko nikua e rawa ni tarova noda rawata na icovi. Kena ivakaraitaki, e vakamacalataka na sala meda vorata kina na gagadre ca, noda walia na veileqaleqati vakamataveitacini, kei na ituvaki dredre ena vuvale. E yaga vakalevu nikua na nona ivakasala. Meda dikeva mada eso na ivakasala vakayalololoma qori vei ira e Kolosa.
VAKAMATEA NA GAGADRE CA
4. Na cava eda kaya kina ni gagadre ca e rawa ni tarova noda icovi?
4 Ni uqeti ira tiko na mataveitacini ena nodra inuinui totoka, e vola o Paula: “Moni vakamatea gona na gagadre ni veitikiniyagomuni vakavuravura, na veiyacovi tawadodonu, na ivalavala dukadukali, na garogaro vakasisila, na gagadre ca, kei na kocokoco.” (Kolo. 3:5) E kaukaua na gagadre ca, e rawa ni kovea na noda iyau vakayalo. E vakamuai e dua na tacida tagane ena nona gagadre ca, qo na ka e kaya ni sa lesu ina ivavakoso, “Dua na ka na kena kaukaua, au qai kida sa bera.”
5. Eda na taqomaki vakacava ena so na ituvaki leqataki?
5 E bibi meda qaqarauni nida donuya e dua na ituvaki ena vakatovolei kina noda muria na ivakatagedegede savasava i Jiova. Kena ivakaraitaki, ni se qai tekivu nodrau veibuku e rua na lotu vaKarisito, me matata tiko vei rau ni na yalani eso na ivukivuki me vaka na veitarai, veireguci se nodrau tiko taurua ga. (Vkai. 22:3) E rawa ni vakavu leqa tale ga ke dua na lotu vaKarisito e yawa mai vale ni gole vakacakacaka, se ni rau cakacaka vata e dua na tacida tagane kei na dua na yalewa, se dua na tacida yalewa kei na dua na tagane. (Vkai. 2:10-12, 16) Ke o sotava qori, vakaraitaka totolo ni o iVakadinadina i Jiova, mo veidokai qai qarauna na wede ni na vakavuleqa. Eda na temaki rawarawa tale ga ke da lomabibi vakalevu qai malumalumu. Qori na gauna eda dau qara kina e dua me lomani keda. Na kaukaua ni noda vinakata meda vakacegui, rawa nida vakaio kina vua e dua ga eda sotava. Ke yaco qori, mo masuti Jiova, qara tale ga nodra veivuke na tacimu vakayalo me kua kina ni kovei nomu icovi.—Wilika Same 34:18; Vosa Vakaibalebale 13:20.
6. Na cava meda nanuma tiko me baleta na ka ni veivakamarautaki eda digia?
6 Me rawa nida vakamatea na gagadre ca, ena vinakati meda cata na ka ni veivakamarautaki vakasisila. Levu na tabana ni veivakamarautaki nikua e laurai kina na ka e dau caka ena gauna makawa e Sotoma kei Komora. (Juta 7) Era uqeta na vakailesilesi ena tabana qori na rai ni sega ni ca na veiyacovi tawadodonu, e sega tale ga ni vakavuleqa. Meda kua gona ni vakawelewele, se meda ciqoma na ka ni veivakamarautaki kece e tu nikua. Meda digia na ka ni veivakamarautaki ena sega ni vakaleqa noda raica tiko na icovi.—Vkai. 4:23.
“MONI VAKAISULU ENA” LOLOMA KEI NA YALOVINAKA
7. Na cava e rawa ni yaco ina ivavakoso vaKarisito?
7 Eda vakabauta kece ni ka ni veivakalougatataki meda lewena na ivavakoso vaKarisito. Na noda vulica na Vosa ni Kalou ena soqoni, nodra veilomani kei na nodra yalovinaka na tacida e uqeti keda meda raica dei tiko ga na icovi. Ia ena so na gauna, ena rawa ni vakavuna na veileqaleqati vakamataveitacini na rai cala. Ke sega ni wali, ena rawa nida veicati.—Wilika 1 Pita 3:8, 9.
8, 9. (a) Na itovo cava ena vinakati me rawati kina na icovi? (b) Cava meda cakava meda veiyaloni tiko ga kina nida vakacudrui?
8 Na cava meda cakava me kua kina ni tarova noda rawata na icovi na veicati? E uqeti ira mai Kolosa o Paula: “Ni oni nona digitaki na Kalou, oni savasava qai lomani, moni vakaisulu ena yalo ni veikauaitaki dina, yalololoma, yalomalumalumu, yalomalua, kei na vosovoso. Moni dau yalorawarawa, ni dau veivosoti tale ga vakarawarawa ke dua e didivaka e dua na ka vua e dua tale. Moni dau veivosoti me vaka ga na nona vosoti kemuni vakarawarawa o Jiova. Ia me kena ilutua, moni sulumaka na loloma ni qo na ivau vinaka duadua ni duavata.”—Kolo. 3:12-14.
9 Na loloma kei na yalovinaka e rawa ni uqeti keda meda dau veivosoti. Kena ivakaraitaki, ke da rarawataka na ka e tukuna se cakava e dua na tacida, meda vakasamataka lesu na gauna e veivakacudrui kina na vosa eda tauca, se sega ni vinaka na ka eda cakava. Macala ga nida na vakavinavinakataka na nodra loloma kei na nodra yalovinaka na tacida era raibaleta noda cala qori. (Wilika Dauvunau 7:21, 22.) Ia eda vakavinavinaka vakalevu ena yalololoma i Karisito ena nona vagolei keda vata mai ena sokalou dina. (Kolo. 3:15) Eda lomana kece na Kalou, e tautauvata na itukutuku eda vunautaka, kei na ituvaki dredre eda sotava. Nida yalololoma qai yalovinaka ni veivosoti, eda sa uqeta tiko na duavata vakamataveitacini da qai raica dei tiko ga na icovi.
10, 11. (a) Na cava e rerevaki kina na vuvu? (b) Cava meda cakava me kua ni tarova noda rawata na icovi na vuvu?
10 E tiko eso na ivakaraitaki vakaivolatabu meda qarauna kina na vuvu ni rawa ni kovea na noda icovi. Kena ivakaraitaki, o Keni e vuvutaki tacina o Epeli, e vakamatei koya sara. O Kora, Tecani kei Epairami ratou vuvutaki Mosese, ratou saqati koya. O Tui Saula tale ga e vuvutaka na veika e rawata o Tevita, e saga me vakamatei koya. Sa rauta me kaya na Vosa ni Kalou: “Na vanua e tiko kina na vuvu kei na veileti, e yaco kina na tikoyavavala kei na ka ca kece.”—Jeme. 3:16.
11 Ke da bucina na loloma kei na yalovinaka, eda na sega ni vuvu. E kaya na Vosa ni Kalou: “Na loloma e vosovoso qai yalovinaka. Na loloma e sega ni vuvu.” (1 Kor. 13:4) Meda saga gona me tiko vei keda na rai ni Kalou, meda raici ira na tacida nida dua ga na yago, qori ena sega kina ni vakawakana e lomada na vuvu. Eda na veikauaitaki kina vakalevu, me salavata kei na ivakasala vakalou qo: “Ke vakalagilagi e dua na tikiniyago, era na marau vata kei na tikiniyago qori na kena vo.” (1 Kor. 12:16-18, 26) Io, eda na sega ni vuvu, eda na marau nira vakalougatataki eso tale. Nanuma tale tiko ga na ivakaraitaki i Jonacani na luvei Tui Saula. A sega ni vuvutaki Tevita ni sa digitaki me nona na idabedabe vakatui. A uqeti Tevita mada ga. (1 Sam. 23:16-18) Vakacava e rawa nida dauloloma qai yalovinaka me vakataki Jonacani?
RAWATA VAKAVUVALE NA ICOVI
12. Na ivakasala cava meda muria meda rawata kina vakavuvale na icovi?
12 Ni muri na ivakavuvuli vakaivolatabu ena vuvale, ena uqeta na veiyaloni kei na mamarau, ratou vukei tale ga me ratou rawata na icovi. Na ivakasala vakaivolatabu cava me baleti ira na vuvale lotu vaKarisito e tukuna o Paula vei ira e Kolosa? E kaya: “Kemuni na yalewa vakawati, ni vakarorogo vei ira na watimuni, ni dodonu mera cakava qo na imuri i Karisito. Kemuni na tagane vakawati, ni lomani ira tiko ga na watimuni, ni kua ni cudruvi ira vakaukaua. Kemuni na gone, ni talairawarawa vei ira na nomuni itubutubu ena ka kece, ni marautaka qori na Turaga. Kemuni na tama, ni kua ni vakacudrui ira na luvemuni, de ra yalolailai kina.” (Kolo. 3:18-21) Macala ga ni kena muri na ivakasala uqeti vakalou i Paula, ena vukei ira na tagane kei na yalewa vakawati, vaka kina o ira na gone.
13. Na cava me cakava na yalewa lotu vaKarisito me vagolei watina ena dina?
13 Kaya mada ke o yalewa vakawati, o qai nanuma ni sega ni lomani iko o watimu sega ni vakabauta. Vakacava ke o nanuma ni kena iwali mo drau dauveiba? Ke yaga sara qori, vakacava ena rawa ni uqeti koya mai ena dina? De dua. Ia ke doka na veiliutaki i watina o yalewa, ena 1 Pita 3:1, 2.uqeta na veiyaloni ena vuvale, ena vakacaucautaki kina o Jiova, ena rawa tale ga ni vagolei watina ena sokalou dina; me rau rawata na icovi.—Wilika
14. Na cava me cakava na tagane vakawati ke sega ni dokai koya o watina e sega ni vakabauta?
14 Kaya mada ke o tagane vakawati, o nanuma ni sega ni dokai iko o watimu e sega ni vakabauta. Vakacava o nanuma ni vinaka mo dau karalaki koya me kila kina ni o ulunivuvale? Mo kua sara ga ni cakava qori! E namaka o Jiova mo vakatotomuri Jisu, mo vakayagataka ena sala vakayalololoma nomu itavi vakaulunivuvale. (Efeso 5:23) Ni ulu ni ivavakoso o Jisu, e dau veiliutaki vakayalololoma qai vosovoso. (Luke 9:46-48) Nira vakatotomuri Jisu na tagane vakawati, era na rawa ni vagolei watidra mai na sokalou dina.
15. Ena vakaraitaka vakacava o tagane lotu vaKarisito ni lomani watina?
15 E tukuni vei ira na tagane vakawati: “Ni lomani ira tiko ga na watimuni, ni kua ni cudruvi ira vakaukaua.” (Kolo. 3:19) Na tagane vakawati dauloloma ena rokovi watina ena nona rogoca nona nanuma, me vakadeitaka tale ga vei watina ni kauaitaka dina na ka e tukuna. (1 Pita 3:7) Macala ga ni na sega ni cakava na ka kece e kerea o watina, ia levu na gauna ena veiraurau nona vakatulewa ni rogoca na nanuma i yalewa. (Vkai. 15:22) Na tagane dauloloma ena sasaga me rawa ni dokai koya o watina, ena sega ga ni vakasaurarataki koya kina. Ke lomani watina kei ratou na gone, ena rawa ni ratou qaravi Jiova ena marau, me ratou rawata tale ga na icovi.
RA ITABAGONE—ME KUA NI DUA NA KA ME TAROVA NOMU RAWATA NA ICOVI!
16, 17. Ra itabagone, na cava mo cakava mo kua kina ni rarawataki rau vakasivia nomu itubutubu?
16 Ra itabagone, vakacava o nanuma ni o sega ni kauaitaki se yalani na galala rau solia vei iko nomu itubutubu lotu vaKarisito? O na rawa ni lomatarotarotaka kina ke vinaka duadua na qaravi Jiova. Ia ke o vakalaiva na rai qori me tarova nomu qaravi Jiova, o na liaca ni sega tale ni dua e kauaitaki iko dina me vakataki rau nomu itubutubu kei ira ena ivavakoso.
17 Kaya mada ke rau sega ni dau vakadodonutaki iko nomu itubutubu, o nanuma ni rau kauaitaki iko dina? (Iper. 12:8) Ia kena irairai ni vakararawataki iko ga na ivakarau ni nodrau veivakavulici. Mo kua gona ni kauai kina vakalevu, saga mo vakasamataka na vuna erau va kina qori. Mo kua ni cudru totolo, mo lewai iko vinaka ni o vakalewai. E kaya na Vosa ni Kalou: “Na tamata kilaka e lewa vinaka na nona vosa, kei koya e yalomatua e yalomalua tiko ga.” (Vkai. 17:27) Mo saga tiko ga mo yalomatua. Ena vukei iko qori mo lewai iko vinaka ni o vakasalataki, ena yaga vei iko na ivakasala, o na sega tale ga ni kauaitaka na sala e caka kina. (Vkai. 1:8) O kalougata ni tiko na nomu itubutubu erau lomani Jiova dina. Na ka ga erau vinakata, oya mo rawata na icovi ni bula.
18. Na cava o vakadeitaka kina ni o na raica dei tiko ga na icovi?
18 E vakasakiti dina na icovi sa tu qo e matada, se da lai bula tawamudu e lomalagi se vuravura. Ena yaco dina qori, ni yavutaki sara ga ena nona yalayala na Dauveibuli. E kaya na Kalou me baleta na Parataisi e vuravura: “Ni na robota na vuravura na kilaka me baleti Jiova.” (Aisea 11:9) O ira kece na bula e vuravura ena vakavulici ira na Kalou. Qori ga na icovi meda saga. Mo nanuma dei tiko na yalayala i Jiova, kua tale ga ni vakalaiva e dua na ka me kovea nomu icovi!


text:
ITALANOA NI NONA BULA
Veivakalougatataki Nida Cakava na Loma i Jiova
“Keitou na cakava qori!” Keitou sureti ina dua na ilesilesi, qori gona na ka keitou qai tukuna—o yau, o watiqu, o ganequ kei watina. Na cava keitou ciqoma kina? E vakalougatataki keitou vakacava o Jiova? Meu talanoataka mada noqu bula.
AU A sucu ena 1923 ena dua na tauni o Hemsworth, e Yorkshire, mai Igiladi. Na ganequ qase o Bob. O Tamaqu e sega ni taleitaki ira na sokalou tu ga vakarairai. Niu se qai yabaki ciwa, a soli vei Ta eso na ivola e vakavotui kina o lotu lasu. E qoroya na ka e wilika. Oti e vica tale na yabaki, e lako yani vale o Bob Atkinson, qai vakayagataka e dua na misini na qaramavoni me keitou rogoca kina e dua na ivunau i Brother Rutherford. Keitou kila sara ga nira lewena tale ga na isoqosoqo era tabaka na ivola qori! Rau kerei Brother Atkinson sara na noqu itubutubu me dau mai vakayakavi e vale me sauma kina e levu neitou taro vakaivolatabu. Keitou sureti tale ga ena dua na soqoni e caka ena nona vale e dua na tacida, e sega ni yawa mai vale. Keitou marautaka sara ga na veisureti qori, mani tauyavu e dua na ivavakoso lailai e Hemsworth. Sega ni dede keitou vakaicilitaka na ivakatawa ni tabacakacaka, ra sureti tale ga e vale na painia era veiqaravi voleka mera mai kana. E uqeti au dina noqu dau veimaliwai kei ira.
E dua tiko neitou bisinisi, ia kaya o Tamaqu vei ganequ, “Ke o via painia, rawa ni cegu na bisinisi qo.” E vakadonuya o Bob, biubiu sara e vale me lai painia ni se qai yabaki 21. Oti tale e rua na yabaki niu sa yabaki 16, au lesi tale ga meu painia. Au dau vunau ena muanimacawa, ia au dau cakacaka duadua ena loma ni macawa niu vakayagataka na tikidua ni vunau kei na qaramavoni meu vunau kina. E vakalougatataki au o Jiova me dua noqu vuli iVolatabu e toso vinaka vakayalo. Era qai kila na ka dina e levu na lewe ni nona vuvale. Au lesi meu painia lavotaki ena yabaki ga e tarava kei Mary Henshall. Keirau lesi ina dua na tauni o Cheshire, e dau tarai vakavudua.
E donuya sara tu ga qori na iKarua ni iValu Levu, ra vakaroti gona na yalewa mera veitokoni ena ivalu. Keimami nanuma na veiqaravi vakatabakidua, vakabibi o keimami na painia lavotaki, ni keimami na vagalalataki me vakataki ira ga na vo ni italatala ni so tale na lotu. Ia e sega ni vakadonuya qori na mataveilewai, au mani curu kina e valeniveivesu me 31 na siga. Na yabaki e tarava niu sa Aisea 41:10, 13.yabaki 19, au sega ni via vakaitavi ena mataivalu ena vuku ni noqu vakabauta. Au rairai ena rua na mataveilewai, ia e talaci na noqu kisi. Na ka kece au sotava qo, au vakila tiko ga na veivuke ni yalo tabu, e taura tale tiko ga o Jiova na ligaqu me vakayaloqaqataki au, e vakataudeitaki au.—
ITOKANI VOU
Au sotavi Arthur Matthews ena 1946. A curu tale tu ga me tolu na vula e valeniveivesu ni sega ni via vakaitavi ena ivalu, e tomani tacina sara o Dennis, me painia lavotaki e Hemsworth. A vakavulici rau o tamadrau ni rau se lalai, rau papitaiso ni rau se itabagone. Sega ni dede sa lesi o Dennis i Ailadi, mani tiko duadua ga o Arthur. Rau taleitaki koya na noqu itubutubu ni cauravou gugumatua, mani sureti me toki yani vale. Gauna au dau gade kina e vale, dau neirau itavi na sava iyaya ni oti na kana. Oti qori keirau tekivu veivolavolai. A vesu me tolu tale na vula o Arthur ena 1948. Keirau qai vakamau ena Janueri 1949, ia neirau isausau tiko ga na veiqaravi vakatabakidua. Ena veivuke i Jiova, kei na neirau tuvatuva vinaka, keirau dau vakayagataka na neirau siga ni gade me keirau cakacaka ena beti vuata, bau rawa kina eso na ilavo me toso tiko ga na painia.
Oti ga e dua na yabaki, e kerei me keirau lako i Noca Ailadi, keirau liu ena tauni o Armagh, oti qai dewa i Newry, era levu kina na lotu Katolika. Sega ni taleitaki eke na noda cakacaka, keirau na qaseqasetaka na neirau veivosaki kei ira na tiko e kea. Dau caka na soqoni ena nodra vale na mataveitacini, e 16 na kilomita na kena yawa mai na vanua keirau tiko kina. Rauta ni le walu era dau tiko ena soqoni. Ni keirau sureti me keirau moce, keirau na davo ga ena fuloa, qai marautaki na ikatalau totoka ena siga tarava. Nikua e marautaki dina nira le levu sara na tacida e keri.
“KEITOU NA CAKAVA QORI!”
Rau sa veiqaravi rawa tiko vakapainia lavotaki o ganequ kei watina o Lottie ena Noca kei Ailadi, keitou qai tiko kece na le va ena dua na soqo ni tikina e Belfast ena 1952. E vakaicilitaki keitou e dua na tacida, wili tale ga kina o Pryce Hughes, na ivakatawa ni valenivolavola ni tabana e Peritania. Dua na bogi keitou veitalanoataka tiko na sevutaki ni ivola lailai na God’s Way Is Love (iTovo ni Kalou na Loloma), a tabaki vakatabakidua me baleti ira e Ailadi. E kaya o Brother Hughes ni dredre na vunau vei ira na lotu Katolika era tiko ena vanua era vakarurugi vei Ailadi. Era dau vakasavi mai na nodra icili na mataveitacini, dau vakayacori tale ga vei ira na ivalavala voravora nira bukana na bete. E kaya o Pryce: “E vinakati na veiwatini era vakamotoka mera vakaitavi ena dua na sasaga lavotaki me veisoliyaki kina na ivola lailai qo ena veivanua kece qori.” * Sega ni bera neitou kaya, “Keitou na cakava qori!” Qori gona na ka au tukuna ena itekitekivu ni italanoa qo.
Dua na vanua era rawa ni vakaicili kina na mataveitacini e Dublin oya na vale i Ma Rutland, e dua na tacida yalewa sa dede nona yalodina. Keitou lai kele e kea, keitou volitaka eso na ka keitou taukena, oti keitou vodo sara ena motopai nei Bob, e sema tale tiko ena dua na qiqi, me lai vaqarai e dua na motoka. Keitou kunea e dua na motoka sa makawa toka, qai kerei o kena itaukei me kauta i vale, ni keitou sega ni kila kece na draiva. Ena yakavi qori a vakatovotovotaka tiko o Arthur ena dela ni loga nona veisautaki qia. Na siga tarava ni se saga tiko me draivataka mai na qarati, sa basika yani e dua na daukaulotu o Mildred Willett (e qai wati John Barr). E kila na draiva! Qo sa rawa ni vuli tale vakalailai o Arthur, ni bera ni keitou biubiu!
Na ka me vaqarai tarava na icili. Keitou vakasalataki me kua na vakaicili ena valeqiqi de ra vakama na dauveitusaqati, keitou vaqara gona e dua na vale, ia e matewale. Keitou moce kece ena motoka na bogi qori. Na siga e tarava, keitou kunea e dua na valeqiqi lailai e caka ga e vale, toka kina e rua na imocemoce tabarua. Qori sara ga e qai neitou icili tiko. Dua mada ga na ka na neitou rawa ni kelea tu ga ena nodra itikotiko na dauteitei yalovinaka era tu e kea. Rawa kina ni keitou vunau ena yalava e rauta ni 16 ina 24 na kilomita mai na vanua qori. Ni keitou biubiu, keitou na lesuvi ira tale ena yalava qori.
Keitou vunau kece ena nodra vale na tiko ena cevaicake kei Ailadi, sega ni dua na ka e vakataotaka neitou cakacaka, soli kina e sivia ni 20,000 na vola lailai, soli tale ga na yacadra na tataleitaki ina valenivolavola ni tabana e Peritania. Nikua e ka ni veivakalougatataki nodra sa tiko ena vanua qori e vica vata na drau na tacida!
LESU I IGILADI, DEWA SARA I SIKOTELADI
Keirau qai lesi tale ina ceva kei Lodoni. Ni oti e vica na macawa, ratou qiriti Arthur na valenivolavola ni tabana e Peritania me ivakatawa ni tabacakacaka, me tekivu ena siga ga e tarava! Ni oti e dua na macawa nona vuli tiko, keirau tekivu veiqaravi sara ena tabana qori e Sikoteladi. Sega mada ga na gauna me vakarautaka kina nona ivunau, ia nona dau tu vakarau me veiqaravi vei Jiova e vakayaloqaqataki au sara ga. Keirau marautaka na neirau ilesilesi ni veiqaravi vakaivakatawa ni tabacakacaka. Keirau dau veiqaravi tu ga ena vica vata na yabaki ena vanua era sega kina na mataveitacini, ia qo e ka ni marau ni keirau maliwai ira e levu.
Na gauna e sureti kina o Arthur me lai vuli vula tini ena Koronivuli o Kiliati ena 1962, dua na vakatulewa levu me keirau na cakava. Keirau kila niu na tiko ga mai, ia e dodonu me ciqoma o Arthur na itavi dokai qori. Niu tiko duadua ga, au mani lesu i Hemsworth meu lai painia lavotaki tiko kina. Ni lesu yani o Arthur ni oti e dua na yabaki, keirau lesi me keirau veiqaravi vakaivakatawa ni tikina, e kovuti kina na vanua o Sikoteladi, vualiku kei Igiladi vaka kina o Ailadi.
ILESILESI VOU E AILADI
E dua na ilesilesi vou i Arthur ena 1964 me ivakatawa ni valenivolavola ni tabana ena vanua era vakarurugi e Ailadi. A sega ni lomaqu na veisau qori ni keirau dau marautaka na itavi ni ivakatawa ni tabacakacaka. Ia niu railesu au vakavinavinakataka na itavi dokai ni veiqaravi e Peceli. Au vakabauta ke o ciqoma e dua na ilesilesi o sega ni taleitaka, ena qai vakalougatataki iko ga kina o Jiova. Au dau cakacaka e veisiga e valenivolavola, au dau tawa ivola, vakasaqa kei na sasamaki. Ena dua na gauna keirau veiqaravi vakaivakatawa ni tikina keirau dau sotavi ira na mataveitacini ena vanua qo. Na veika qori vaka kina na neirau raica na nodra toso vakayalo na neirau vuli iVolatabu, e vaqaqacotaka na neirau veiwekani kei ira na mataveitacini e Ailadi. Sa dua dina na ka ni veivakalougatataki!
VEISAU VAKATUBUQOROQORO E AILADI
Na imatai ni soqo ni veimatanitu e Ailadi a vakayacori e Dublin ena 1965. * E kaukaua na veitusaqati, ia e sega ni vakataotaka na soqo. Era tiko kina e le 3,948 qai papitaiso e le 65. Era yadua na ivola ni vakavinavinaka na mataveitacini era veivakaicilitaki vei ira na le 3,500 era vulagi mai vanuatani. Era vakavinavinakataki ira tale ga na vulagi o ira na veivakaicilitaki ena vuku ni nodra itovo vinaka. E dua dina na veisau e Ailadi.
Erau mai duavata ena 1966 na yasayasa ena noca kei na sauca Ailadi ni rau vakarurugi ena valenivolavola ni tabana e Dublin. Qo na ka e sega ni rawata o lotu kei politiki ena yanuyanu qori ni levu kina na veivakaduiduitaki. Keimami marautaka na nodra duavata na mataveitacini era Katolika, era Lotu Tawase tu e liu.
VEISAU NA ILESILESI
E dua na veisau ena neirau bula ena 2011 ni sa cokovata na valenivolavola ni tabana e Peritania kei Ailadi, keirau lesi kina ena Peceli e Lodoni. Au sa tekivu leqataka tiko na bula nei Arthur ena gauna vata qori. E qai kilai ni tauvi koya tiko na mate ni nave na Parkinson. E takali ena ika20 ni Me, 2015 ni oti e 66 na yabaki na neirau veitokani voli.
Ena vica na yabaki sa oti e vusolo na lomaqu, au galili, au lolosi ni sa mai yali e yasaqu o Arthur. Dua na ka na noqu nanumi koya! Ia ni yaco na ituvaki qori eda dau volekati Jiova kina. E vakacegui au tale ga ni levu era dau lomani Arthur. Era volavola mai e levu na itokani mai Ailadi, Peritania kei Merika. E vukei au vakalevu na nodra ivola kei na nodratou veivakayaloqaqataki na taci Arthur, o Dennis, na watina o Mavis kei rau na vugoqu o Ruth kei Judy.
E uqeti au vakalevu na ka e kaya na Aisea 30:18: “E wawa tiko ga ena vosota o Jiova me yalovinaka vei kemuni, ena tu vakarau o koya me lomani kemuni. Ni Kalou lewadodonu o Jiova. Era marau o ira kece na waraki koya tiko.” E vakacegui au dina niu kila ni wawa tiko ena vosota o Jiova me vakavinakataka na keda ituvaki, me lesi keda tale ga ena so na itavi dokai ena nona vuravura vou.
Niu nanuma lesu na neirau bula, au raica na veivakalougatataki kei na veidusimaki i Jiova ena neirau cakacaka e Ailadi. E ka dokai dina niu bau vakaitavi vakalailai ena tubu vakayalo ni vanua ya. E sega ni vakabekataki nida na vakalougatataki, nida cakava na loma i Jiova.
^ para. 12 Raica na Yearbook of Jehovah’s Witnesses ni yabaki 1988, t. 101-102.
^ para. 22 Raica na Yearbook ni 1988, t. 109-112.


text:
Nicaragua
Nicaragua, ka sa mai tu kina na Ripabuliki o Nicaragua, na matanitu levu ena loma ni Iusutu Amerika, iyalayalataki mai Honduras ki na vualikura, na Wasawasa Caribbean ki na tokalau, e Costa Rica ki na ceva, kei na Wasa Pasifika ki na cevara. Managua e sa usutu ni vanua ni bula kei na koroturuga levu duadua ka sa ikatolu talega ni koroturuga e Amerika, e dakuna o Tegucigalpa kei Guatemala Siti. O ira na lewe ni multi-segata era lewe 6 milioni era oka kina na lewe ni indigenous, Iurope, Aferika, kei na mai Esia. Na ivosavosa levu o ya na vosa vaka-Sipeni. Itaukei na yavusa ena Mosquito Baravi era tukuna tiko na nodra vosa kei na vosa Vakavalagi.


text:
Vakatutu
NA VALE NI VAKATAWA
Taro: Na cava o na tukuna ke tarogi iko e dua me baleti lomalagi?
Tikinivolatabu: Jn 8:23
Solia: E vakamacalataki ena Vale ni Vakatawa qo na ka rau tukuna o Jisu kei Tamana me baleti lomalagi.
VAKAVULICA NA KA DINA
Taro: O duavata ni parofisai ena tikinivolatabu qo e dusia na ka sa yaco dina tiko nikua?
Tikinivolatabu: 2Tm 3:1-5
Ka Dina: Sa yaco tiko nikua na parofisai baleta na iotioti ni veisiga, eda nuidei ni na vakayacori tale ga na parofisai me baleta na veigauna vinaka sa tu qo e matada.
CAVA MO VULICA KINA NA IVOLATABU? (Vidio)
iVakamacala: Keimami vakaraitaka tiko e dua na vidio e vakamacalataki kina na isau ni so na taro bibi. [Saravi na vidio.]
Solia: E vakamacalataki ena ivola qo na sala ena walia kina na Kalou na leqa e vuravura. [Solia e dua vei rau na ivola Vulica ena iVolatabu kei na ivola Kaya na iVolatabu.]
VOLA E KE NOMU VAKATUTU
Vakayagataka na vakatutu sa oti mo bulia kina nomu ivakamacala ena cakacaka vakavunau.


text:
2 Veigauna
Chapter 4
Sa cakava e dua nai cabocabo ni soro varasa: me tolusagavulu na fiti na kena balavu, tolusagavulu na fiti na kena balavu, tolusagavulu na fiti na kena raba ka tinikalima na fiti na kena cere.
2 Sa cakava e dua na Taqi ni Wai, sa mokimokiti me tinikalima na fiti mai na dua na yasana ki na dua tale na yasana. Ka sa vitu veimama na fiti ni duri tu, ka qai vasagavulu ka lima na fiti vakacowiri kece.
3 Na Taqi ni Wai oqo sa dabe tiko ena dakudra e rua nai yatu bulumakau buli ena kaukamea, ka sema vata kece.
4 E tinikarua taucoko na bulumakau buli oqo ka sa mudra vata kece e loma – e tolu e vuki vaka ki na vualiku, tolu vaka ki na ra, tolu vaka ki na ceva ka tolu vaka ki na tokalau.
5 Sa caga dua na vavaku ni Taqi, ka sa vaka e dua na viavia ni sa se tiko. Sa sega rawa ena taqi oqo e tolu na udolu na saqa wai.
6 Sa caka talega e tini na beseni lelevu ni vuluvulu – e lima sa tiko ena yasana mai ra ka lima ena yasana mai cake. Oqo me ra dau sava kina na veika ni soro kama e na Taqi, me ra dau vuluvulu kina na bete.
7 Sa caka e tini nai tutu ni cina koula me vaka na kenai tuvatuva, ka sa biu yani ena loma ni valenisoro, e lima ena yasana i matau ka lima ena yasana i mawi.
8 Sa caka talega e tini na teveli ka biu ki na lomani valenisoro, lima e nai matau ka lima e nai mawi. Sa caka talega e dua na drau na beseni lalai ena koula.
9 Sa caka talega na nodra tikina na bete, na rumu levu kei na veikatuba ni wasewase kece ni vale. Sa varasa kece nai butubutu ni katuba.
10 Sa tiko na Taqi ni Wai levu duadua ena yasana e muri ni valenisoro.
11 O Urami sa cakava na kuro, nai takitaki kei na beseni lalai. Sa vakaotia o Urami na cakacaka sa cakava vua na tui o Solomoni me baleta na vale ni Kalou:
12 E rua na duru vakauluna, sa ukutaki vakamatau na uluna;
13 Sa ukutaki e na va na drau na pomekaraneti (yatu yarua me ubi kina na ulu ni duru e rua oqo);
14 Sa vaka i dabedabe vinaka talega na beseni lelevu kei na taqi levu;
15 Dua na Taqi sa dabe toka e na dela ni tini karua na bulumakau buli;
16 Na kuro, na beseni lalai, nai cula kei na veika kece sa bulia o Urami, sa caka vakamaqosa ka sa caka ena varasa sa rairai caudre tu me nei Solomoni na tui kei na veika ni vale ni Kalou.
17 E na buca ni Joritani, sa biuta kina na tui na qele buli ena kedrau maliwa o Sakoca kei Sereta.
18 Sa tu vei Solomoni na veika oqo, ka sa rui levu sara, nai vakarau bibi ni yaya varasa kece oqo, sa sega ni kilai.
19 Sa tu vei Solomoni na veiyaya kece oqo me baleta na vale ni Kalou, nai cabocabo koula kei na teveli ni madrai;
20 Nai tutu ni cina e koula dina sara, me dau waqa me vaka na kenai valavala, e na tikina e loma ni vale ni soro;
21 vata kei na senikau, na cina kei na kena i vakawaqa e koula dina sara;
22 nai vakawaqa, na beseni lalai, na veika me dabe kina na cina e koula dina. Ena tikina e loma ni vale ni soro, nai curucuru ki na Loqi Tabu Sara, kei na katuba ena rumu levu sa koula kece.


text: 27 Ni kida na mataka, era bosea vata kece na iliuliu ni bete kei ira na qase me vakamatei o Jisu.+2 Era vesuka na ligana, era kauti koya qai soli koya vei Pailato na kovana.+3 O Jutasa, o koya e soli Jisu, e rarawa vakalevu ni raica ni sa tau vua na itotogi mate, mani vakasuka na 30 na tikinisiliva vei ira na iliuliu ni bete kei ira na qase,+4 e kaya vei ira: “Au sa valavala ca niu solia yani na tamata yalododonu.”* Era kaya vua: “Me icavai vei keimami? Qori nomu leqa!”5 E kolotaka na tikinisiliva ina loma ni valenisoro qai biubiu. E cici yani qai kunati koya.+6 Era taura na iliuliu ni bete na tikinisiliva ra qai kaya: “E sega ni dodonu me biu ina katonicau ni valenisoro, ni sau ni dra.”7 Nira bosea oti, era vakayagataka na ilavo oya me voli kina na vanua ni tulituli me nodra ibulubulu na vulagi.8 Sa mani vakatokai na vanua ya me “Vanua ni Dra”+ me yacova nikua.9 Me vakayacori kina na vosa e cavuta na parofita o Jeremaia: “Era taura na 30 na tikinisiliva, e lavaki me isau kei Jisu, na isau era vakadonuya eso na luvei Isireli me kena ivoli,10 era volia kina na vanua ni tulituli, me vaka e vakarota o Jiova.”*+11 Ni tucake tu o Jisu ena mata ni kovana, e qai tarogi koya: “O iko na nodra tui na Jiu?” E sauma o Jisu: “O sa kaya tiko ga mai qori.”+12 Ia e sega ni bau vosa+ nira beitaki koya tiko na iliuliu ni bete kei ira na qase.13 E qai kaya vua o Pailato: “O sega ni rogoca na levu ni ka era beitaki iko tiko kina?”14 Ia e sega ni vosa o Jisu, e galu tu ga, e kurabui vakalevu kina na kovana.15 E dau nona ivakarau na kovana ena gauna kece ni soqo ni Lakosivia me sereka e dua na kaivesu era digitaka na lewenivanua.+16 Ena gauna ya e vesu tiko kina e dua na kaivesu raravisa, o Parapa.17 Mani kaya o Pailato vei ira na lewenivanua era soqoni vata mai: “O cei vei rau oni vinakata meu sereka yani vei kemuni, o Parapa se o Jisu o koya e vakatokai me Karisito?”18 E kila o Pailato nira soli koya vua ena levu ni nodra vuvu.19 Ena gauna tale ga e dabe tiko kina ena idabedabe ni veilewai, e vakauta vua e dua na itukutuku o watina, e kaya: “Kua ni cakava e dua na ka vua na tamata yalododonu qori, e vakaleqai au vakalevu nikua na ka au tadra me baleti koya.”20 Ia o ira na iliuliu ni bete kei ira na qase era uqeti ira na lewenivanua mera kerei Parapa,+ me vakamatei ga o Jisu.+21 Mani tarogi ira tale na kovana: “O cei vei rau qo meu sereka yani vei kemuni?” Era kaya: “O Parapa.”22 E kaya vei ira o Pailato: “Na cava meu qai cakava vei Jisu o koya e vakatokai me Karisito?” Era kaya kece yani: “Vakota ena kau!”+23 E tarogi ira: “Na cava nona cala?” Era kacivaka tiko ga yani: “Vakota ena kau!”+24 Ni raica o Pailato ni sega ni yaga na nona sasaga, nira sa qai cudru ga vakalevu na lewenivanua, e vuluvulu ena wai e matadra, qai kaya: “Au na sega ni beitaki ena dra ni tamata qo. Ni qai lewa sara ga.”25 Era kaya mai na lewenivanua: “Me bale ga vei keimami kei ira na luvei keimami na nona dra.”+26 E qai sereki Parapa vei ira, ia e vakarota me warolaki+ o Jisu, qai soli koya yani me vakamatei ena kau.+27 Era kauti Jisu ina vale ni kovana na nona sotia na kovana, ra qai kacivi ira kece mai na vo ni sotia mera wavoliti koya.+28 Era luvata na nona isulu ra qai ovici koya ena isulu damudamu,+29 era talia e dua na isala wavakavotona ra qai vakaisalataki koya kina, era biuta tale ga e dua na gasau ena ligana imatau. Era tekiduru e matana ra qai vakalialiai koya nira kaya: “Ni bula vinaka, nodra Tui na Jiu!”30 Era kasiviti koya,+ ra taura na gasau qai mokulaka kina na uluna.31 Nira vakalialiai koya oti, era luvata na isulu, ra vakasulumi koya tale ena nona isulu e sau, ra qai kauti koya me lai vakoti ena kau.+32 Nira lako tiko era qai sotava e dua na kai Kirini, na yacana o Saimoni. Era mani vakaroti koya me colata na kaunirarawa.*+33 Nira yaco yani ina vanua e vakatokai o Kolikoca, oya na Vanua ni Qavokavoka,+34 era solia vei Jisu na waini e waki vata kei na wai wiwi me gunuva,+ e tovolea qai bese ni gunuva.35 Nira vakoti koya oti ena kau, era qai wasea na nona isulu e sau nira vakawirimadigi,+36 era qai dabe nira yadravi koya tiko.37 Era qai vakabira ena ulunikau na ka e beitaki kina: “Qo o Jisu na nodra Tui na Jiu.”+38 Erau lauvako tikivi koya ena kau e rua na daubutako, e dua ena yasana imatau, dua tale ena yasana imawi.+39 Era vosavakacacataki koya,+ ra kurekure+ o ira na tavali40 era tukuna: “O kaya sara mo talaraka na valenisoro o qai tara tale ena tolu na siga,+ bau vakabulai iko mada! Ke o luve ni Kalou, siro mada mai na kaunirarawa!*”+41 Era vakalialiai koya tale ga va ya na iliuliu ni bete, o ira na vunivola, kei ira na qase nira kaya:+42 “E lai veivakabulai sara tiko, e sega mada ga ni vakabulai koya rawa! E nodra Tui na Isireli,+ me siro mada mai na kaunirarawa* eda na qai vakabauti koya.43 E vakararavi vua na Kalou, me vakabulai koya mada na Kalou ke vinakata,+ ni a kaya o koya, ‘Au Luve ni Kalou.’”+44 Erau bau vosavakacacataki koya tale ga na daubutako erau lauvako tikivi koya ena kau.+45 E qai butobuto na vanua taucoko me tekivu mai na ikaono ni aua* me lai yacova sara na ikaciwa ni aua.*+46 Rauta na ikaciwa ni aua, sa qai kaci ena domoilevu o Jisu: “Ilai Ilai lama sabakcani?” e kena ibalebale, “Noqu Kalou, noqu Kalou, na cava oni sa biuti au kina?”+47 Nira rogoca qori eso era tu e kea, era kaya: “Na tamata qo e kacivi Ilaija tiko.”+48 Mani cici sara e dua vei ira, taura e dua na vutovuto,* tonia ena waini wiwi, biuta ena mua ni gasau qai solia vei Jisu me gunuva.+49 Ia era kaya yani na kena vo: “Laivi koya tu mada! Meda raica sara, se na vakabulai koya o Ilaija se sega.”50 E kaci tale ena domoilevu o Jisu, sa qai ciba.+51 E qai kasei rua+ na ilati ni valenisoro,+ tekivu sara ga mai cake me yaco i ra,+ e sakure na qele, ra qai kavida na vatu.52 E tatadoladola na ibulubulu, qai ceburaki mai na yagodra na yalosavasava era sa mate* tu53 (ni sa vakaturi oti o Jisu, era sa qai lako ina koro tabu* eso vei ira na raica na ka ya mai na ibulubulu), levu era raica na ka e yaco ya.54 E rere vakalevu na turaganivalu kei ira na yadravi Jisu nira raica na uneune kei na veika e yaco, era kaya: “Qo dina na Luve ni Kalou.”+55 Era tiko tale ga e kea e levu na yalewa era a tomani Jisu mai Kalili mera mai vukei koya ena so na itavi,+ era raica tu yani vakayawa na ka e yaco,56 eratou maliwai ira o Meri Makitala, Meri na tinai Jemesa kei Josese, kei na tinadrau na luvei Sepeti.+57 Ni sa yakavi e qai lako mai o Josefa, e dua na turaga vutuniyau mai Arimacea, e sa dua tale ga na tisaipeli i Jisu.+58 E lai kerea vei Pailato na turaga qo na yago i Jisu.+ Mani vakarota o Pailato me soli vua.+59 E kauta o Josefa na yago i Jisu qai ologa ena dua na lineni vinaka sara+ qai savasava,60 e lai vakadavora sara ena nona ibulubulu*+ vou a taya ena babanivatu. Oti mani vaqiqica e dua na vatu levu ena icurucuru ni ibulubulu, qai gole yani.61 Ia erau dabe toka ga ena yasa ni ibulubulu+ o Meri Makitala kei Meri adua.62 Ena siga e tarava, na siga ni Vakavakarau,*+ era soqoni vata kina vei Pailato na iliuliu ni bete kei ira na Farisi,63 era kaya: “Turaga, keimami nanuma ni se bula na dauveidabui ya, a kaya, ‘Au na vakaturi ni oti e tolu na siga.’+64 Ni vakarota mada me yadravi vinaka sara na ibulubulu me yacova na ikatolu ni siga, de ra lako mai na nona tisaipeli ra qai butakoca na yagona,+ ra qai kaya vei ira na lewenivanua, ‘Sa vakaturi mai na mate!’ Ena qai ca sara na veidabui qo, se bau vinaka cake e liu.”65 E kaya vei ira o Pailato: “Me dua nomudou yadra. Dou lai raica me yadravi vinaka sara.”66 Era lako mera lai sogota vinaka na ibulubulu nira dregata na kena isogo vatu qai dua na kena yadra.


text:
Vakatutu ni Veivosaki
●○○ IMATAI NI VEISIKO
Taro: Eda na raica e vei na ivakasala yaga me marautaki kina noda bula?
Tikinivolatabu: Sm 1:1, 2
Vakatutu: Vakacava eda na marau nida lomana na ilavo kei na iyau?
○●○ IMATAI NI VEISIKOVI LESU
Taro: Vakacava eda na marau nida lomana na ilavo kei na iyau?
Tikinivolatabu: 1Tm 6:9, 10
Vakatutu: Na cava e yaga kina me donu tiko ga noda rai?
○○● IKARUA NI VEISIKOVI LESU
Taro: Na cava e yaga kina me donu tiko ga noda rai?
Tikinivolatabu: Vvb 17:22
Vakatutu: Ke dredre mada ga na bula, ena marau tiko ga vakacava na vuvale?