text:
Mun na an ka ɲi k’an yɛrɛ majigi
“Yɛrɛmajigi be na ni lɔnniya [wala hakilitigiya] ye.”—TALENW 11:2.
DƆNKILIW: 33, 88
1, 2. Mun na Jehova banna Sayuli la? ( Jaa lajɛ, barokun daminɛ na.)
SAYULI tun ye masacɛ ye Israɛl jamana na. Tuma min na a y’a ka masaya daminɛ, a tun majiginin lo ani mɔgɔw tun be bonya la kan (1 Sam. 9:1, 2, 21; 10:20-24). Dɔɔni o kɔ, a ye kuncɛbayakow kɛ ka tugu tugu ɲɔgɔn kɔ. Loon dɔ la, Sayuli kɔrɔtɔra ka saraka dɔ bɔ Giligali sabu kira Samuyɛli ma na joona. Filisitikaw tun b’u yɛrɛ labɛnna kɛlɛ kama ani Israɛldenw tun be bolila ka Sayuli to yen. N’a sɔrɔ Sayuli y’a miiri ko: “Fɔɔ ne ka teliya ka dɔ kɛ dɔ ye.” O lo kama, a ye saraka bɔ Ala ye, k’a sɔrɔ a tun daganin tɛ a k’o kɛ. O ma diya Jehova ye.—1 Sam. 13:5-9.
2 Samuyɛli sera Giligali tuma min na, a ye Sayuli kɔrɔfɔ. Sanni Sayuli ka sɔn kololi ma, a ye joo di a yɛrɛ ma ani a ye mɔgɔ wɛrɛw jalaki. Ale fɛ, a ye min kɛ, o tun tɛ koo jugu ye (1 Sam. 13:10-14). Kabi o wagati, Sayuli ye kuncɛbayako wɛrɛw kɛ. O kɛra sababu ye a bɔnɛna a ka masaya la. Min yɛrɛ ka jugu, o ye ko Jehova banna a la (1 Sam. 15:22, 23). Hali k’a sɔrɔ Sayuli ka koow daminɛcogo ɲɛna, a ma laban cogo ɲuman na hali dɔɔni.—1 Sam. 31:1-6.
3. a) Mɔgɔ caaman be mun lo miiri majigilenya koo la? b) An bena ɲiningali jumanw lo jaabi?
3 Bi duniɲa nin kɔnɔ, mɔgɔw be sanga ni ɲɔgɔn ye. Mɔgɔ caaman b’a ɲini k’u yɛrɛ fisaya ni tɔɔw ye walisa ka ɲɛmɔgɔya sɔrɔ. O cogo la, u t’u yɛrɛ majigi hali dɔɔni. Ɲɛyirali fɛ, cɛɛ dɔ tɔgɔ bɔra kosɔbɛ ani a be bɔ filimu caaman kɔnɔ. A be politiki kɛra sisan. Ale y’a fɔ loon dɔ ko: “Majigilenya ma ɲɛsin ne ma hali dɔɔni. N’ yɛrɛ t’a fɛ ka kɛ n’o jogo ye fewu!” Nka, mun na a kɔrɔtanin lo an k’an yɛrɛ majigi? Majigilenya kɔrɔ ko di ani a kɔrɔ tɛ mun ye? Barokun nin na, an bena o ɲiningaliw jaabi. Barokun nata la, an bena ɲiningali nin jaabi: Ni gwɛlɛyaw b’an kan wala ni mɔgɔw b’an niin degun, an be se k’an yɛrɛ majigi cogo di?
MUN NA A KƆRƆTANIN LO AN K’AN YƐRƐ MAJIGI?
4. Kuncɛbayako ye mun lo ye?
4 Bibulu be faranfasi kɛ majigilenya ni kuncɛbaya cɛ (Talenw 11:2 kalan). Dawuda tun y’a ɲini Jehova fɛ ko a k’ale “mara kuncɛbaya kow fana ma.” A ye min ɲini Jehova fɛ, o tun ye hakilitigiyako lo ye (Zab. 19:14, ABM). “Kuncɛbaya kow” ye mun lo ye? Ni mɔgɔ kɔrɔtɔra ka baara dɔ kɛ wala n’a ye koo dɔ kɛ ni tulogwɛlɛya ye k’a sɔrɔ ale lo tun ma kan k’o kɛ, o ye kuncɛbaya lo ye. Komi an bɛɛ ye mɔgɔ dafabaliw ye, an bɛɛ be kuncɛbayakow kɛ tuma dɔw la. Nka, i ko masacɛ Sayuli ka koo b’a yira cogo min na, n’an be to ka kuncɛbayakow kɛ, loon dɔ, an bena an ka jɛnɲɔgɔnya tiɲɛ ni Jehova ye. Ala ka Kuma kɔnɔ, a fɔra ko Jehova be “kuncɛba . . . kɔrɔfɔ.”(Zab. 119:21, ABM). Nka, mun na Jehova be kuncɛbaw kɔrɔfɔ do?
5. Mun na kuncɛbayakow ye koo jugu ye?
5 Kuncɛbayakow ka jugu ka tɛmɛ filiw kan. A fɔlɔ, n’an be kuncɛbaya kɛ, an tɛ bonya la Masaba Jehova kan. A filanan, n’an be baara dɔ kɛ min ma kalifa an ma, an ka teli ka bila ɲɔgɔn na ni tɔɔw ye (Talenw 13:10). A sabanan, n’u bɔra a kala ma ko an ye kuncɛbayako dɔ kɛ, o be se ka maloya bila an na (Luka 14:8, 9). Kuncɛbayakow tɛ ni labanko ɲuman ye. I ko Bibulu b’a fɔ cogo min na, majigilenya ɲɔgɔn tɛ yen!
MAJIGILENYA KƆRƆ KO DI?
6, 7. Majigilenya kɔrɔ ko di?
6 Bibulu kɔnɔ, majigilenya kɔrɔ ko i tɛ i yɛrɛ bonya wala ka kuncɛbaya kɛ (Filip. 2:3). Mɔgɔ majiginin be se min na tigitigi a b’o lɔn ani a b’a lɔn fana a sera ka min kɛ. A be sɔn a ka filiw ma, a fana tɛ ban ladiliw la ani a be sɔn tɔɔw ta ma. Mɔgɔ majiginin koo ka di Jehova ye kosɔbɛ.
7 Bibulu kɔnɔ, majigilenya kɔrɔ ko fana an kana an yɛrɛ jati k’a dama tɛmɛ ani an k’an seko daan lɔn. Gɛrɛkikan na, kumaden min bayɛlɛmana ko majigilenya, o b’a yira ka gwɛ ko n’an b’an seko daan lɔn, an ka ɲi ka tɔɔw minɛ ni ɲumanya ye ani ka bonya la u kan.
8. Mun lo b’a yira ko an be kuncɛbayakow miiri wala ko an be kuncɛbayakow kɛ?
8 Tuma juman lo an b’a daminɛ ka kuncɛbayakow miiri wala ka kuncɛbayakow kɛ? An ka koo damanin lajɛ. An be se k’a daminɛ k’an yɛrɛ fisaya ni tɔɔw ye wala k’a miiri ko an ka baara ka fisa n’u ta ye (Ɔrɔm. 12:16). An be se k’a daminɛ k’an yɛrɛ yira (1 Tim. 2:9, 10). N’a sɔrɔ an lɔyɔrɔ ka bon, an be ni lɔnniya ye wala an lɔnbagaw ka ca. O kosɔn, an be se k’a daminɛ ka basigi an yɛrɛ ka miiriyaw kan k’a fɔ tɔɔw ye, u ka ɲi ka min kɛ wala u man kan ka min kɛ (1 Kor. 4:6). Tuma caaman na, n’a sɔrɔ an yɛrɛ t’a kala ma k’o ye kuncɛbayako lo ye.
9. Mun lo y’a to dɔw kɛra kuncɛbaw ye? Ɲɛyirali dɔ di ka bɔ Bibulu kɔnɔ.
9 An kelen kelen bɛɛ be se ka kuncɛbayako kɛ, n’an y’a to farisogo negew ye see sɔrɔ an kan tuma dɔw la. Hasiriya, ɲangoya, dimi kojugu y’a to mɔgɔ caaman ye kuncɛbayakow kɛ. O koow ye farisogo sago ye. Bibulu kɔnɔ, Abisalɔn, Oziyasi ani Nebukadnezar y’o koow kɛ. O kama, Jehova y’u lamaloya u ka kuncɛbayakow kosɔn.—2 Sam. 15:1-6; 18:9-17; 2 Til. Kib. 26:16-21; Dan. 5:18-21.
10. Mun na an man ɲi ka tɔɔw jalaki u ka kɛtaw kosɔn? Ɲɛyirali dɔ di ka bɔ Bibulu kɔnɔ.
10 Koo wɛrɛw be se k’a to fana mɔgɔ be kuncɛbayako kɛ. Ɲɛyirali fɛ, an ka miiri Abimelɛki ni Piyɛri ka koo la Bibulu kɔnɔ: Zɛnɛzi 20:2-7 ani Matiyo 26:31-35. Mɔgɔ be se k’a jati ko u ye min kɛ, o ye kuncɛbayakow lo ye. Nka, nege juguw lo ye Abimelɛki ni Piyɛri lasun k’o kɛ wa? U tun tɛ koo dɔ kala ma wa, wala a barila u la le? An tɛ se ka mɔgɔ kɔnɔko lɔn. O kama, an kana sin k’an mɔgɔɲɔgɔnw jalaki u ka kɛtaw kosɔn. O cogo la, an b’a yira ko an ye hakilitigi ye ani ko an b’an mɔgɔɲɔgɔnw kanu.—Zaki 4:12 kalan.
I LƆYƆRƆ YE MIN YE JEHOVA KA JƐNKULU KƆNƆ
11. N’an b’an lɔyɔrɔ lɔn Ala ka jɛnkulu kɔnɔ, o b’a yira cogo di ko an majiginin lo?
11 Mɔgɔ majiginin b’a lɔn a lɔyɔrɔ ye min ye Ala ka jɛnkulu kɔnɔ. Jehova ka koow bɛɛ labɛnnin lo koɲuman. O kama, a ye lɔyɔrɔ dɔ di kafoden kelen kelen bɛɛ ma. Balima kelen kelen bɛɛ ka lɔyɔrɔ kɔrɔtanin lo kafo kɔnɔ ani nafa b’an bɛɛ la. Jehova ka ɲumanya kosɔn, a ye lɔnniya ani setigiya dɔw di an kelen kelen bɛɛ ma. An be se ka baara kɛ n’u ye ka nɔɔrɔ la Jehova kan ani ka mɔgɔ wɛrɛw nafa (Ɔrɔm. 12:4-8). Jehova ye nɛɛma kɛ an ye. O kɔrɔ ko a ye bonya la an kan, a lanin b’an na ani a ye kunkanbaara kalifa an ma.—1 Piyɛri 4:10 kalan.
12, 13. An be ni lɔyɔrɔ min ye Ala ka jɛnkulu kɔnɔ, o be se ka yɛlɛma. Mun na o man ɲi ka bari an na?
12 Nka, an be ni lɔyɔrɔ min ye, o be se ka yɛlɛma tuma dɔw la. An ka Yezu ka ɲɛyirali lajɛ. A daminɛ na, ale kelen lo tun be ni Jehova ye (Talenw 8:22). O kɔ, a ye Ala dɛmɛ ka mɛlɛkɛw, duniɲa ani adamadenw dan (Kɔlɔs. 1:16). Wagatijan o kɔ, Ala y’a ci ka na dugukolo kan. A denɲɛninman wolola dugukolo kan adamaden cogo la ani a bonyana ka kɛ baliku ye (Filip. 2:7). A y’a niin di k’a kɛ saraka ye. O kɔ, a kɔsegira ka kɛ mɛlɛkɛ ye sankolo la. Saan 1914 la, a kɛra Masacɛ ye Ala ka Masaya kunna (Eburuw 2:9). Nka, Yezu ka lɔyɔrɔ bena yɛlɛma tugun. A ka saan 1 000 mara bannin kɔ, a bena segi ka Masaya di Jehova ma walisa Ala ka “kuntigiya kɛ fɛɛn bɛɛ kunna.”—1 Kor. 15:28.
13 An fana ka baaraw be se ka yɛlɛma tuma dɔw la. An be desizɔn minw ta, u be se ka kɛ o yɛlɛmaniw sababu ye. Ɲɛyirali fɛ, n’a sɔrɔ an tun furunin tɛ, nka sisan an furula. A be se ka kɛ ko deenw b’an fɛ sisan. N’a sɔrɔ i y’i ka ɲɛnamaya kɛcogo nɔgɔya sisan walisa ka kudayi cidenya baara kɛ. O desizɔn kelen kelen bɛɛ be na ni nɛɛma ni kunkanbaara dɔw ye. N’an ka koow cogoya yɛlɛmana, o be se k’a to dɔ be fara an ka baara kan wala dɔ be bɔ a la. N’a sɔrɔ an ye denmisɛn wala mɔgɔkɔrɔba ye. A be se ka kɛ fana ko an ka kɛnɛyakow ka ɲi wala u man ɲi. A mana kɛ min o min ye, Jehova b’a lɔn a be se ka baara ɲuman kɛ n’an kelen kelen bɛɛ ye cogo min na. A tɛ fɛɛn ɲini an fɛ an tɛ se min na. An be jijali minw kɛ, o ka di a ye kosɔbɛ.—Eburuw 6:10.
14. Majigilenya b’an dɛmɛ cogo di ka ninsɔndiya ani ka wasa an ka baara la?
14 Baara o baara kalifara Yezu ma, a ye ninsɔndiya sɔrɔ o la. An fana be se ka ninsɔndiya sɔrɔ an ka baaraw la (Talenw 8:30, 31). Baara wala kunkanbaara minw kalifara mɔgɔ majiginin ma kafo kɔnɔ, o b’a wasa. Mɔgɔ majiginin tɛ jɔrɔ kunkanbaara nataw koo la. Ka fara o kan, mɔgɔ wɛrɛw be baara minw kɛ, o t’a tɔɔrɔ. Nka, baara min kalifara a ma, a b’a jija k’o kɛ ka ɲɛ ani ka ninsɔndiya sɔrɔ o la sabu a b’a jati ko Jehova lo y’o kalifa a ma. Mɔgɔ majiginin b’a faamu ko Jehova lo ye baara kalifa tɔɔw fana ma. O kama, a be tɔɔw bonya ani a ka di a ye k’u dɛmɛ u ka baara la.—Ɔrɔm. 12:10.
MAJIGILENYA KƆRƆ TƐ MUN YE?
15. An be kalan juman lo sɔrɔ Zedeyɔn fɛ majigilenya koo la?
15 Zedeyɔn ye ɲɛyirali ɲuman ye majigilenya koo la. Jehova ka mɛlɛkɛ y’a yɛrɛ yira a la tuma min na, a ko ale fadenyabolo mɔgɔw ka dɔgɔ ani ko ale y’u bɛɛ la fitinin ye (Kirit. 6:15). Jehova ye min ɲini a fɛ, a sɔnna o la. O kɔ, a y’a ɲini k’a faamu ka ɲɛ a ka ɲi ka min kɛ ani a ye dɛmɛ ɲini Jehova fɛ (Kirit. 6:36-40). Fanga tun be Zedeyɔn na ani a jaa tun ka gwɛlɛ. O bɛɛ n’a ta, a ye koow kɛ ni hakilitigiya ye ani a tun b’a yɛrɛ kɔrɔsi (Kirit. 6:11, 27). Kunkanbaara min tun b’a fɛ, a m’o kɛ sababu ye ka tɔgɔba ɲini. Nka, a y’a ka baara dafa ka ban dɔrɔn, a ninsɔndiyanin kɔsegira a ka soo.—Kirit. 8:22, 23, 29.
16, 17. Ni mɔgɔ majiginin b’a fɛ ka ɲɛtaga kɛ Alako ta fan fɛ, a be jatiminɛ kɛ mun lo koo la?
16 Majigilenya kɔrɔ tɛ ko an man kan ka kunkanbaaraw ɲini wala ko an ka ban nɛɛma baara wɛrɛw la. Bibulu b’an kelen kelen bɛɛ jija ko an ka ɲɛtaga kɛ Alako ta fan fɛ (1 Tim. 4:13-15). Nka, yala o kɔrɔ ko waajibi lo an ka sɔn kunkanbaara kura dɔ la walisa ka ɲɛtaga kɛ wa? Ayi. An ka baara mana kɛ min o min ye, Jehova ka dɛmɛ sababu la, an be se ka ɲɛtaga kɛ. Ala ye setigiya min di an ma, an bele be se ka to k’o fisaya ani ka dɔ fara an ka baara ɲumanw kan.
17 Sanni mɔgɔ majiginin ka sɔn baara kura dɔ la, a b’a ɲini k’a lɔn fɔlɔ min ɲinina a fɛ o baara la. O kɔ, a be jatiminɛ kɛ koɲuman k’a filɛ n’a be se k’o baara kɛ. Ɲɛyirali fɛ, yala a be se ka sɔn o baara la ani k’a ka kunkanbaara tɔɔw dafa ka ɲɛ wa? Yala a be se k’a ka kunkanbaara dɔw kalifa mɔgɔ wɛrɛ ma wa? N’a y’a ye ko a tɛna se k’a ka kunkanbaara tɔɔw dafa ka ɲɛ wala ko a tɛna se k’u dɔw kalifa mɔgɔ wɛrɛ ma, a tɛ sɔn kunkanbaara wɛrɛ la. N’an be jatiminɛ kɛ sɔbɛ la delili la, o bena an dɛmɛ an kana tɛmɛ an seko daan kan. Majigilenya be se k’a to an be ban kunkanbaara dɔw la.
18. a) Mɔgɔ majiginin be mun lo kɛ ni kunkanbaara kura kalifara a ma? b) Ɔrɔmukaw 12:3 ɲɛsinna mɔgɔ majiginin ma cogo di?
18 Zedeyɔn ka ɲɛyirali b’an hakili jigi ko n’an sɔnna kunkanbaara kura dɔ ma, an tɛ se k’o dafa ka ɲɛ ni Jehova m’an dɛmɛ. Ka fara o kan, a ɲinina an fɛ ko an ‘ka tugu an ka Ala kɔ ni yɛrɛmajigi ye.’ (Mise 6:8). O kama, tuma o tuma n’an sɔnna kunkanbaara dɔ la, Jehova ka Kuma n’a ka jɛnkulu be min fɔ an ye, an ka miiri o la koɲuman delili la. An ka teli ka fili. O kama, an ka ɲi k’a to Jehova k’an ɲɛminɛ sabu ale tɛ fili abada. An k’a to an hakili la ko Jehova ka majigilenya lo b’an ‘kɛ mɔgɔbaba ye,’ an yɛrɛ ka setigiya tɛ (Zab. 18:36). N’an b’an majigi ka tugu an ka Ala kɔ, o bena an dɛmɛ an kana miiri an yɛrɛ koo la k’a dama tɛmɛ.—Ɔrɔmukaw 12:3 kalan.
19. Mun na an ka ɲi k’an yɛrɛ majigi?
19 Mɔgɔ majiginin be bonya la Jehova kan kosɔbɛ sabu ale lo ye an Danbaga ye ani ale fana lo ye duniɲa kuru bɛɛ Masaba ye ( Yir. 4:11). An be ni lɔyɔrɔ min ye Jehova ka jɛnkulu kɔnɔ, majigilenya b’a to o b’an wasa ani an b’an ka baara dafa a ɲɛɛ ma. Majigilenya b’an bali ka Jehova tɔgɔ nɔgɔ. A fana be Jehova sagokɛlaw kaan kɛ kelen ye. A b’a to an b’a jati ko tɔɔw ka fisa n’an ye. Mɔgɔ majiginin b’a fɛ ka koo o koo kɛ, a be miiri koɲuman ka sɔrɔ k’o kɛ. O b’a tanga jurumubaw ma. O kama, a ka ɲi Ala sagokɛlaw bɛɛ k’u yɛrɛ majigi. Minw b’o kɛ, olu koo ka di Jehova ye kosɔbɛ. Nka, an be se k’an yɛrɛ majigi cogo di n’an niin degunnin lo? Barokun nata bena o lo yira an na.


c: text/html

text:
Maana 45nan: Zurudɛn baji tigɛko
A FILƐ, Israɛldenw be Zurudɛn baji tigɛra! Nka, jii do be min? Saan wagati nin na, sanji be ben caaman. A ma mɛɛn yɛrɛ, baji tun fara kosɔbɛ. Nka sisan, a jii bɛɛ bolila! Israɛldenw be Zurudɛn tigɛra dugukolo janin kan i ko u y’a kɛ cogo min na Kɔgɔji Wulen na. Jii bɛɛ tagara min? An k’o filɛ.
Wagati sera tuma min na Israɛldenw fɛ ka Zurudɛn baji tigɛ, Jehova ko Zozuwe k’a fɔ jama ye ko: ‘Sarakalasebagaw ka kan ka layidu tagamasiɲɛ kɛsu ta ani ka bila aw ɲɛfɛ. N’u y’u seen don Zurudɛn baji la tuma min na, jii bena ja.’
Ayiwa, sarakalasebagaw ye layidu tagamasiɲɛ kɛsu ta ani ka bila jama ɲɛfɛ. U sera Zurudɛn na, u ma sigasiga, u sinna ka don jii kɔnɔ. Baji tun ka dun ani a tun be woyora fanga na. Nka, sarakalasebagaw seenw donna jii kɔnɔ dɔrɔn, jii y’a daminɛ ka ja. Nin tun ye kabako ye dɛ! Jii min tun be bɔ sanfɛla la ka boli ka na, Jehova y’o lalɔ yɔrɔ kelen na. O la, a ma mɛɛn baji bɛɛ jara!
Sarakalasebaga minw tun ye layidu tagamasiɲɛ kɛsu ta, olu sinna ka taga lɔ baa janin dingɛ cɛmancɛ la. I ɲɛɛ b’u la jaa kan wa? U lɔra o yɔrɔ la, Israɛldenw bɛɛ ye Zurudɛn baji tigɛ dugukolo janin kan!
Jama bɛɛ tɛmɛnin kɔ, Jehova ko Zozuwe k’a fɔ cɛɛ barikaman 12 ye ko: ‘Sarakalasebagaw lɔra yɔrɔ min na ni layidu tagamasiɲɛ kɛsu ye, a’ ye kabakuru deen 12 ta o yɔrɔ la ka taga ni u ye k’u ton aw bena sigi yɔrɔ min na sufɛ. O la, loon nataw la, n’aw deenw ye aw ɲininga kabakuru nunu kɔrɔ la, aw ka kan k’a fɔ u ye ko baji lɔra tuma min na Jehova ka layidu tagamasiɲɛ tun be Zurudɛn tigɛra. Kabakuru nunu bena to ka aw hakili jigi kabako nin na!’ Sarakalasebagaw lɔra yɔrɔ min na baji dingɛ kɔnɔ, Zozuwe ye kabakuru 12 lajɛn o yɔrɔ la fana.
A laban, sarakalasebaga minw tun ye layidu kɛsu ta, Zozuwe y’a fɔ olu ye ko: ‘Aw ye bɔ Zurudɛn kɔnɔ.’ U bɔra baji dingɛ kɔnɔ dɔrɔn, baji segira a nɔɔ na.
Zozuwe 3:1-17; 4:1-18
Ɲiningaliw
- Jehova ye kabako juman lo kɛ walisa Israɛldenw ka se ka Zurudɛn baji tigɛ?
- Walisa u ka se ka Zurudɛn baji tigɛ, Israɛldenw tun ka kan ka limaniya wale juman lo kɛ?
- Mun na Jehova y’a fɔ Zozuwe ye ko a ka kabakuru 12 cɛ badingɛ kɔnɔ ka taga u ton?
- Sarakalasebagaw bɔra Zurudɛn kɔnɔ dɔrɔn, mun lo kɛra?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zozuwe 3:1-17 kalan.
Ka kɛɲɛ ni maana nin ye, an ka kan ka mun lo kɛ walisa ka Jehova ka dɛmɛ n’a ka duga sɔrɔ? (Zoz. 3:13, 15; Tal. 3:5; Zaki 2:22, 26)
Zurudɛn baji tun be cogo di tuma min na Israɛldenw nana a tigɛyɔrɔ ka taga layidu jamana kɔnɔ, ani o ye nɔɔrɔ la Jehova tɔgɔ kan cogo di? (Zoz. 3:15; 4:18; Zab. 66:5-7)
- Zozuwe 4:1-18 kalan.
Mun lo kama u ye kabakuru 12 ta ka bɔ Zurudɛn kɔnɔ ani ka taga u ton Giligali? (Zoz. 4:4-7)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
The Tower of Babel (Genesis 11: 1-9)
Julakan (Dyula)
Babɛli sangasojan ka koo
- Diɲɛ kɔnɔ mɔgɔw bɛɛ tun be kaan kelen ni kuma kelen le fɔ.
- K'u to munumunu na ka to ka taga kɔrɔn ɲafan fɛ, u ye kɔkɛnɛ dɔ ye Sineyari mara la ka sigi yen.
- U y'a fɔ ɲɔgɔn ye ko: «Aw ye na, an ka biriki gosi k'u jɛni.» O kɛra u ka kabakuruw ye, ka bɔgɔmanan kɛ k'a lɔ.
- U ko: «Aw ye na, an ka dugu sigi, ka sangasojan lɔ a kɔnɔ, a kuun ka se fɔɔ sankolo la, an ka tɔgɔba sɔrɔ, janko an kana jɛnsɛn dugukolo yɔrɔ bɛɛ la.»
- U tun be dugu ni sangasojan min lɔra, Masaba jigira ka na o filɛ.
- A ko: «U bɛɛ ye siya kelen ye, u bɛɛ be kaan kelen fɔ. N'u y'a daminɛ ten, foyi tena u bali k'u ka koo latigɛninw kɛ.
- Aw ye to an ka jigi k'u ka kaan ɲagami, janko u kana ɲɔgɔn ka kaan mɛn tugu.»
- O la, Masaba y'u jɛnsɛn ka bɔ yen. U tagara dugukolo yɔrɔ bɛɛ la k'o dugu sigiko dabila.
- O le y'a to u y'o yɔrɔ wele ko Babɛli,bari Masaba ye diɲɛ mɔgɔw bɛɛ ka kaan ɲagami yen, k'u jɛnsɛn ka bɔ o yɔrɔ la, ka taga dugukolo yɔrɔ bɛɛ la.
11.9 Babɛli ni kuma dɔ wɛrɛ fɔcogo bɔnin be ɲɔgɔn fɛ eburukan na, o min kɔrɔ ko ɲagamini.
Source: Ala Ka Kuma. The Bible in Dyula. Alliance Biblique de Burkina Faso, 2008.
Contributed by Wolfgang Kuhl
Dyula is a Mande language spoken in parts of Burkina Faso, Ivory Coast and Mali.


text:
Ala sagonata ye mun lo ye an koo la?
N’I BE zurunaliw kalan, n’i be telewisɔn filɛ wala n’i be arajo lamɛn, i b’a ye ko kojugukɛ, marifakɛlɛ ani benkannikow ka ca. N’a sɔrɔ bana wala i ka mɔgɔ sɔbɛ dɔ ka saya b’i tɔɔrɔla.
I k’i yɛrɛ ɲininga ko:
Yala Ala tun b’a fɛ nin lo ka kɛ ne ni n’ somɔgɔw la wa?
Ne be se ka dɛmɛ sɔrɔ min ka n’ ka kunkow ɲɛnabɔ?
Yala hɛɛrɛ bena kɛ dugukolo kan loon dɔ wa?
Bibulu b’o ɲiningaliw jaabi ani o jaabiliw be mɔgɔ wasa.
BIBULU B’A FƆ KO ALA BENA YƐLƐMANI KABAKOMANW KƐ DUGUKOLO KAN.
Mɔgɔ tɛna tɔɔrɔ tugun, mɔgɔ tɛna kɔrɔ wala ka sa tugun.
—Yirali 21:4
“Senkelenninw bena pan i ko mankalanin.”—Ezayi 35:6
“Fiɲɛntɔw ɲaa bena yɛlɛ.”
—Ezayi 35:5
Suuw bena kunu.
—Zan 5:28, 29
Mɔgɔ si tɛna bana.
—Ezayi 33:24
Bɛɛ bena dumunifɛn caaman sɔrɔ.
—Zaburuw 72:16
A ƝINI KA NAFA SƆRƆ BIBULU KA KALAN NA
I ye min kalan gafe nin ɲɛɛ 4 ani ɲɛɛ 5 kan, kana a miiri ko o ye siko gwansan dama lo ye. Ala ye layidu ta ko a bena o yɛlɛmaniw kɛ dugukolo kan yanni dɔɔni. A bena o kɛ cogo min na, Bibulu b’o ɲɛfɔ.
Nka Bibulu tɛ dan o dɔrɔn ma. An ka ɲi ka koo minw lɔn walisa ka ɲɛnamaya kɛ hɛɛrɛ la kabini sisan yɛrɛ, Bibulu b’o ɲɛfɔ an ye fana. Miiri dɔɔni i yɛrɛ ka haminankow la, i n’a fɔ wariko, denbayako, kɛnɛyako, wala i ka mɔgɔ sɔbɛ dɔ sayako. Bibulu be se k’i dɛmɛ k’o gwɛlɛyaw ɲɛnabɔ. A fana be se ka ɲiningali nunu jaabi k’i dusu saalo:
Mun na an be se ka la a la ko Ala bena a ka layiduw bɛɛ dafa?
Komi i be gafe nin kalanna, o b’a yira ko i b’a fɛ k’a lɔn Bibulu be min fɔ. Gafe nin bena i dɛmɛ. Ɲiningali dɔw sɛbɛra ka ɲɛsin dakunw ma. U bena i dɛmɛ ka Bibulu faamu ka ɲɛ. A diyara mɔgɔ miliyɔn caaman ye ka baro kɛ ni Jehova Seerew ye Bibulu kan. An jigi b’a la ko a bena diya e fana ye k’o kɛ. I be jijali min kɛra ka lɔnniya sɔrɔ Bibulu kɔnɔ, an be Ala deli a k’i duga o kosɔn!
A ɲini ka dɔ lɔn tugun
BIBULUKALAN
Mun na i ka ɲi ka bibulukalan kɛ?
Ɲiningali jɔnjɔn minw ɲɛsinna an ka ɲɛnamaya koo ma, Bibulu be mɔgɔ miliyɔn caaman dɛmɛna duniɲa kuru bɛɛ kɔnɔ k’u jaabiliw sɔrɔ. A bena diya i ye ka kɛ olu dɔ ye wa?
BIBULUKALAN
An be bibulukalan kɛ ni mɔgɔw ye cogo di?
Duniɲa kuru bɛɛ kɔnɔ, a lɔnnin lo ko Jehova Seerew be bibulukalan kɛ ni mɔgɔw ye gwansan. A filɛ o be kɛ cogo min na.
JƆN LO BE JEHOVA SAGO KƐRA BI?
Jehova Seerew ye mɔgɔ sifa jumanw lo ye?
E be mɔgɔ joli lɔn Jehova Seerew cɛ? I be mun lo lɔn tigitigi an koo la?


text:
KALANSEN 17
Kafokulu kɔrɔsibagaw b’an dɛmɛ cogo di?
Gɛrɛkikan sɛbɛninw be Barnabasi ni ciden Pol kofɔ siɲɛ caaman. Olu tun ye kɔrɔsibaga tagamakɛlaw ye minw tun be taga bɔ kafow ye. Mun na do? U tun be hami kosɔbɛ u balima kerecɛnw ka Alakow la. Pol ko ale b’a fɛ ka “taga bɔ . . . balimaw ye k’a filɛ u ka koo be cogo min na.” A tun labilanin lo ka kilomɛtɛrɛ kɛmɛ-kɛmɛ kɛ walisa ka taga o balimaw jija (Kɛwaliw 15:36). O miiriya kelen lo b’an ka kɔrɔsibaga tagamakɛlaw la bi.
U be na walisa k’an jija. Kafokulu kɔrɔsibaga kelen kelen bɛɛ be taga bɔ kafo 20 ɲɔgɔn ye ka lɔgɔkun kelen kɛ n’u kelen kelen bɛɛ ye siɲɛ fila saan kɔnɔ. An be se ka nafaba sɔrɔ o balimacɛw fɛ, ani u musow fɛ fana n’u furunin lo, sabu u be koo caaman lɔn. U b’u seko kɛ k’a ɲini ka denmisɛnw ni mɔgɔkɔrɔbaw lɔn, ani a ka di u ye kosɔbɛ k’an bila sira waajuli la, wala bibulukalanw na. U be diinan mɔgɔkɔrɔw bila sira ka taga bɔ balimaw ye, ani k’u jija Alako ta fan fɛ. U fana be barika don an na n’u ka kalan diimanw ye lajɛnw ni lajɛnbaw la.—Kɛwaliw 15:35.
U b’u mako don kafodenw bɛɛ la. Kafokulu kɔrɔsibagaw b’u janto kosɔbɛ kafow ka Alako la. U ni diinan mɔgɔkɔrɔw ni kɔrɔsigi cidenw be lajɛn walisa k’a filɛ ɲɛtaga minw kɛra kafo kɔnɔ. U be ladili nafamanw di u ma fana walisa u ka se k’u ka kunkanbaaraw dafa. U be piyɔniyew dɛmɛ u ka sanga sɔrɔ u ka cidenya baara la. A ka di u ye fana ka mɔgɔ kuraw lɔn ani k’a ye k’u be ɲɛtaga kɛra Alako ta fan fɛ. O balimaw kelen kelen b’u yɛrɛ di ka kɛ ‘baarakɛɲɔgɔn ye an kosɔn.’ (2 Korɛntikaw 8:23, ABM ). U limaniyanin lo ani u be kantigiya kɛ Ala ye. An ka kan k’u ladegi.—Eburuw 13:7.
Kuun juman lo kama kafokulu kɔrɔsibagaw be taga bɔ kafow ye?
N’u nana bɔ an ye, ele be se ka nafa sɔrɔ u fɛ cogo di?


text:
ƝƐNAMAYA ANI WAAJULI BAARA LAJƐNSƐBƐ Saan 2016, desanburukalo
Yiracogo modɛliw
Réveillez-vous! ni mɔgɔw kalan tiɲɛn koo la ka ɲɛsin tɔɔrɔ bɔyɔrɔ ma yiracogo modɛliw. Tɛmɛ o ladiliw fɛ k’i yɛrɛ ka yiracogow labɛn.
NAFOLOFƐNW ALA KA KUMA KƆNƆ
“An ka taga, yɛlɛ masaba ka kulu kan”
Kira Ezayi ko kɛlɛkɛ minanw bena yɛlɛma ka kɛ sɛnɛkɛminanw ye. O b’a yira ko Jehova sagokɛlaw bena kɛ hɛɛrɛ mɔgɔw ye. (Ezayi 2:4)
KERECƐNW KA ƝƐNAMAYA
A ɲini k’i ka waajuli kɛcogo fisaya—Baarakɛcogo ni gafe nin ye ka mɔgɔw dusukun sɔrɔ: “A ye to Ala ka kanuya la”
Bibulu ka sariyakolo minw ɲɛsinna loon o loon ɲɛnamaya ma, gafe “Ala ka kanuya” be kalandenw dɛmɛ k’o lɔn.
NAFOLOFƐNW ALA KA KUMA KƆNƆ
Kiraya kuma dafara Masiya koo la
Ezayi tun kɔnna k’a fɔ ko Yezu tun bena waajuli kɛ Galile mara la. Yezu y’o kiraya kuma dafa. A tagara Galile mara bɛɛ yala ka kibaro diiman fɔ mɔgɔw ye ani k’u kalan.
NAFOLOFƐNW ALA KA KUMA KƆNƆ
“Ne filɛ nin ye. Ne ci.”
An be se ka Ezayi ka yɛrɛ labila miiriya n’a ka limaniya ladegi cogo di? Lɔnniya sɔrɔ somɔgɔ dɔ ka koo la min tagara waajuli kɛ yɔrɔ minw na makoyaba be weleweledalaw la.
NAFOLOFƐNW ALA KA KUMA KƆNƆ
Jehova ka lɔnniya bena dugukolo yɔrɔ bɛɛ fa
Ezayi ka kiraya kuma min ɲɛsinna alijɛnɛ koo ma dugukolo kan, o dafara cogo di, o be dafara cogo di bi ani o bena dafa cogo di sini ma?
NAFOLOFƐNW ALA KA KUMA KƆNƆ
Ala ka kalan ye see sɔrɔ ɲɔgɔn woloma kan
Jugu fila nana kɛ balimaw ye: o ye ɲɛyirali ye k’a yira ko fanga be Ala ka kalan na ka mɔgɔw kɛ kelen ye.
NAFOLOFƐNW ALA KA KUMA KƆN
Ka kuntigiya kɛ cogo jugu la, o b’a to a be bɔsi an na
Sebna tun be se ka baara n’a ka kuntigiya ye cogo di? Mun na Jehova ye Eliyakimu sigi Sebna nɔɔ na?


text:
KALANSEN 14
Lakɔli jumanw lo labɛnna piyɔniyew ye?
Kabi wagatijan, a lɔnnin lo ko Jehova Seerew be kalan sɔrɔ ka bɔ Ala yɔrɔ. Balima dɔw b’u yɛrɛ don Masaya waajuli baara la kudayi. Lakɔli kɛrɛnkɛrɛnnin dɔw labɛnna olu ye walisa k’u dɛmɛ u ka se k’u “ka baara kɛ ka ɲa.”—2 Timote 4:5.
Piyɔniyew ka lakɔli. Ni piyɔniye ye saan kelen kuru bɛɛ kɛ kudayi cidenya baara la, a be se ka piyɔniyew ka lakɔli kɛ tile wɔɔrɔ kɔnɔ. O lakɔli be kɛ Masaya Boon dɔ kɔnɔ a sigida la. O lakɔli kuun ye ka piyɔniye dɛmɛ a k’a magwɛrɛ kosɔbɛ Jehova la, a ka se ka waajuli baara faan bɛɛ kɛ bɛrɛbɛrɛ ani a ka taga ɲɛ n’a ka baara ye kantigiya la.
Masaya waajulikɛlaw ka lakɔli. O lakɔli be kɛ kalo fila kɔnɔ. A kuun ye ka fɔrɔmasɔn di piyɔniye kolɔnbagaw ma minw be sɔn ka bɔ u sigida la ka taga yɔrɔ min na u mako be u ka dɛmɛ na. A be komi u b’a fɔ ko: “Ne filɛ nin ye. Ne ci.” O cogo la, u be Masaya waajulikɛlaba Yezu Krista ladegi o min ɲɔgɔn ma ye dugukolo kan (Ezayi 6:8; Zan 7:29). Ka bɔ i sigida la ka taga yɔrɔ wɛrɛ, tuma dɔ la i ka ɲi k’i yɛrɛ degi ɲɛnamaya kɛcogo nɔgɔman dɔ la. O yɔrɔ mɔgɔw ka landaw, u ka wagati cogoya n’u ka dumuni be se ka kɛ dan na pewu n’i bɔyɔrɔ taw ye. N’a sɔrɔ i ka kan k’o yɔrɔ mɔgɔw ka kaan degi. Balima minw sii hakɛ be saan 23 ka taga se saan 65 ma, o lakɔli labɛnna olu kama: cɛgwanaw, musogwanaw ani mɔgɔ furuninw. O lakɔli b’u dɛmɛ ka kɛ ni kerecɛn jogow ye u mako bena kɛ minw na k’u ka cii dafa. U fana be fɔrɔmasɔn dɔ sɔrɔ min b’u dɛmɛ ka baara kɛ bɛrɛbɛrɛ Jehova n’a ka ɔriganisasiyɔn ye.
Gilead ka Bibuluko lakɔli. Heburukan na, “Gilead” kɔrɔ ko “seereya tonnin.” Kabi saan 1943, misɔnden 8 000 ni kɔ ye fɔrɔmasɔn sɔrɔ Gilead lakɔli la. U cira ka taga seereya kɛ “fɔɔ diɲɛ daan na.” (Kɛwaliw 13:47). Nafa sɔrɔla o la bɛrɛbɛrɛ. Ɲɛyirali fɛ, an ka misɔndenw sera tuma min na Peru, kafo si tun tɛ yen. Nka sisan, kafo 1 000 ni kɔ lo be yen. An ka misɔndenw sera Zapɔn tuma min na, Seerew tun ma se mɔgɔ tan ma o jamana kɔnɔ. Nka sisan, Seere 200 000 ni kɔ lo be Zapɔn. Gilead lakɔli be mɛɛn kalo duuru minw kɔnɔ, lakɔlidenw be Bibulu sɛgɛsɛgɛ koɲuman. Dan na piyɔniyew, misɔndenw, betɛlidenw ani kafokulu kɔrɔsibagaw n’u musow lo be weele o lakɔli la. U be fɔrɔmasɔn sɔrɔ bɛrɛbɛrɛ walisa waajuli baara min be kɛ duniɲa kuru bɛɛ kɔnɔ, o ka se ka labɛn ani ka sabati.
Piyɔniyew ka lakɔli kuun ye mun lo ye?
Masaya waajulikɛlaw ka lakɔli labɛnna jɔn lo kama?


text:
KALANSEN 10
I be se ka tiɲɛn diinan faranfasi k’a lɔn cogo di?
. Yala diinan kelen dɔrɔn lo ye tiɲɛn ye wa?
Yezu y’a ka kalandenw kalan diinan kelenpe dɔrɔn lo koo la o min ye tiɲɛn ye. A ye tiɲɛn diinan suma ni sira ye min be taga ni mɔgɔ ye ɲɛnamaya yɔrɔ la. A y’a fɔ ko o sira “taabagaw man ca” (Matiyo 7:14). Bibulu ye Ala ka Kuma ye. Batoli min basiginin lo o kan, Ala be sɔn o dɔrɔn ma. Ala batobaga sɔbɛw bɛɛ ka lannakow ye kelen ye.
2. Kerecɛn minw tɛ tiɲɛn sira kan, Yezu ye mun lo fɔ olu koo la?
Yezu tun kɔnna k’a fɔ ko kira ngalontigɛlaw tun bena kerecɛnya sira tiɲɛ. Ɲɛfilɛri fɛ, u be i ko Ala batobaga sɔbɛw. U ka egilizidenw b’a fɔ k’olu lo be kerecɛnya sira kan. Nka, i be se k’a lɔn ko kerecɛn sɔbɛw tɛ. Cogo di do? Tiɲɛn diinan dɔrɔn lo be mɔgɔw kɛ kerecɛn sɔbɛw ye. Bɛɛ be se k’u lɔn u jogow n’u ka kɛwale ɲumanw fɛ.
3. I be se ka Ala batobaga sɔbɛw lɔn cogo di?
Tagamasiɲɛ looru nunu lajɛ:
Ala batobaga sɔbɛw b’a jati ko Bibulu ye Ala ka Kuma ye ani u be bonya la a kan. U b’u jija k’a kɔnɔ kumaw sira tagama. O la, tiɲɛn diinan ka koow basiginin tɛ adamadenw ka miiriyaw kan (Matiyo 15:7-9). Ala batobaga sɔbɛw be mɔgɔw kalan min na, olu yɛrɛ b’o lo sira tagama.
—Zan 17:17; 2 Timote 3:16, 17 kalan.
Yezu ka kalanden sɔbɛw be bonya la Ala tɔgɔ kan, o min ye Jehova ye. Yezu tun be bonya la Ala tɔgɔ kan k’a yira mɔgɔw la. A ye mɔgɔw dɛmɛ ka Ala lɔn ani a y’a fɔ u ye k’u ka delili kɛ ko Ala tɔgɔ ka saniya (Matiyo 6:9). E ka mara la, diinan juman be mɔgɔw dɛmɛ ka Ala tɔgɔ lɔn?
—Zan 17:26, ABM; Ɔrɔmukaw 10:13, 14 (ABM ) kalan.
Kerecɛn sɔbɛw be waajuli kɛ Ala ka Masaya koo la. Ala ye Yezu ci ka na Masaya kibaro diiman fɔ mɔgɔw ye. Ala ka Masaya kelenpe lo bena adamadenw jigi wasa. Yezu tora ka waajuli kɛ Masaya koo la fɔɔ ka taga se a salon ma (Luka 4:43; 8:1; 23:42, 43). A y’a fɔ ko a ka kalandenw fana tun bena waajuli kɛ Masaya koo la. Ni mɔgɔ dɔ gwɛrɛla i la ka to ka kuma Ala ka Masaya koo la, e ka miiri la o tigi be diinan juman lo la?
—Matiyo 24:14 (ABM ) kalan.
Yezu ka kalandenw tɛ duniɲa juguman nin ta ye. I be se k’u lɔn sabu u t’u seen don politikikow ni jamanaw ka sɔsɔlikow la (Zan 17:16; 18:36). U fana tɛ sɔn duniɲa ka miiriyaw n’a ka kɛwale juguw ma.
—Zaki 4:4 kalan.
Kerecɛn sɔbɛw be ɲɔgɔn kanu kosɔbɛ. Ala ka Kuma b’a ɲini an fɛ an ka siyamɔgɔw bɛɛ bonya. Ngalon diinanw ka teli k’u seen don jamanaw ka kɛlɛkow la. Nka Ala batobaga sɔbɛw kɔni tɛ sɔn k’o kɛ (Mise 4:1-3). U b’u ka wagati n’u ka bololafɛnw ta ka mɔgɔw dɛmɛ ani k’u jija.
—Zan 13:34, 35; 1 Zan 4:20 kalan.
4. Yala i be se ka tiɲɛn diinan faranfasi k’a lɔn sisan wa?
Diinan juman lo b’a ka kalanw basigi Ala ka Kuma kan? A juman be bonya la Ala tɔgɔ kan ani ka waajuli kɛ ko Ala ka Masaya kelenpe lo bena adamadenw jigi wasa? Diinanden jumanw b’u mɔgɔɲɔgɔnw kanu ani u be ban k’u seen don kɛlɛkow la? E ka miiri la, o ye diinan juman lo ye?
A ɲini ka dɔ lɔn tugun
Kalan tigitigi juman be Bibulu kɔnɔ?
Ala be sɔn batoli min na
Koo wɔɔrɔ lajɛ minw be tiɲɛn diinandenw danfaran yira.


text:
KALANSEN SABANAN
Ala sagonata ye mun ye dugukolo koo la?
Ala sagonata ye mun ye adamadenw koo la?
U ye Ala sɔsɔ cogo di?
Ɲɛnamaya bena kɛ cogo di dugukolo kan loon nataw la?
1. Ala sagonata ye mun ye dugukolo koo la?
ALA be ni sagonata ɲumanba ye dugukolo koo la. Jehova b’a fɛ mɔgɔw ka caya ka dugukolo fa ani u ka ɲɛnamaya kɛ a kan hɛɛrɛ la ani kɛnɛya la. Bibulu b’a fɔ ko “Ala tun ye yɔrɔɲuman dɔ labɛn kɔrɔn ɲafan fɛ, k’a tɔgɔ la ko Edɛn” ani a “y’a kɛ yiri ɲanaman sifa bɛɛ falenna . . . minw ka ɲi dumuni na.” Cɛɛ fɔlɔ Adama n’a muso Awa danni kɔ, Ala y’u bila o yɔrɔ cɛɲumanba nin na ani a y’a fɔ u ye ko: “Aw ka deenw wolo ka caya ka dugukolo fa k’a kolo.” (Zɛnɛzi 1:28; 2:8, 9, 15). O la, Ala tun b’a fɛ adamadenw ka deenw sɔrɔ, u ka alijɛnɛ labonya fɔɔ ka taga se dugukolo daan bɛɛ ma ani u ka bɛgɛnw ni kongo sogow ladon.
2. (a) An b’a lɔn cogo di ko Ala sagonata bena dafa dugukolo ta fan fɛ? (b) Bibulu be mun fɔ adamadenw ka ɲɛnamaya banbali koo la?
2 E ka miiri la, Ala sagonata min tun ye ko adamadenw ka ɲɛnamaya kɛ alijɛnɛ kɔnɔ dugukolo kan, yala o bena dafa loon dɔ la wa? Ala y’a fɔ ko: “Ne ye min fɔ, ne bena o kɛ.” (Ezayi 46:9-11; 55:11). Tiɲɛn lo, Ala bena a sagonata dafa, siga si t’o la! A y’a fɔ ko ale ma dugukolo “dan k’a lakolon to,” nka “a y’a dan janko mɔgɔ ka to a kan.” (Ezayi 45:18). Ala tun b’a fɛ mɔgɔ sifa jumanw ka ɲɛnamaya kɛ dugukolo kan? Ani a tun b’a fɛ u ka wagati hakɛ juman kɛ a kan? Bibulu b’a fɔ ko: “Dugukolo na kɛ mɔgɔ tilennenw ciyɛn ye. U na sigi a kan badaa.”—Zaburuw 37:29, ABM; Yirali 21:3, 4.
3. Dusukasiko jumanw be yen dugukolo kan bi, ani o be na ni ɲiningali jumanw ye?
3 Ayiwa, o kɔni ma dafa fɔlɔ. Bi, adamadenw be bana ani u be sa. U be kɛlɛ kɛ ka ɲɔgɔnw faga yɛrɛ. Sababu dɔ ye koow ɲagami. Tiɲɛn na, Ala tun t’a fɛ dugukolo ka kɛ i ko an ɲɛɛ b’a la cogo min na bi! Mun lo kɛra do? Mun na Ala sagonata ma dafa do? Adamadenw ka tariki gafe si tɛ se k’o ɲɛfɔ an ye sabu ɲagamini daminɛna sankolo lo la.
JUGUYA DAMINƐ COGO
4, 5. (a) Jɔn yɛrɛyɛrɛ lo tɛmɛna saa dɔ fɛ ka kuma Awa fɛ? (b) Mɔgɔ hɔɔrɔn be se ka yɛlɛma ka kɛ soon ye cogo di?
4 Bibulu ka kitabu fɔlɔ be mɔgɔ dɔ kofɔ min kɛra Ala kɛlɛbaga ye ani a koo yirala kɛnɛ kan Edɛn nankɔtu la. Bibulu b’a kofɔ i ko “saa” nka saa yɛrɛyɛrɛ tun tɛ. Bibulu ka kitabu laban b’a koo lakali i ko “Sutana, diɲɛ ɲagamibaga.” A fana weelela ko “sakɔrɔ” (Zɛnɛzi 3:1; Yirali 12:9). O mɛlɛkɛ barikaman wala danfɛn yebali tɛmɛna saa dɔ fɛ ka kuma Awa fɛ. A y’a to Awa k’a miiri ko saa yɛrɛyɛrɛ lo be kumana. Siga t’a la, tuma min na Ala tun be dugukolo labɛnna adamadenw ye, o mɛlɛkɛ tun be yen.—Zɔbu 38:4, 7.
5 Nka, komi Jehova ka danfɛnw bɛɛ dafalen lo, jɔn lo ye o mɛlɛkɛ kɛ “Naafigi” ani “Sutana” ye? Ka koow fɔ nɔgɔman na, Ala ka mɛlɛkɛ barikaman dɔ lo y’a yɛrɛ kɛ Sutana ye. O koo kɛra cogo di? Ayiwa, bi, mɔgɔ hɔɔrɔn be se ka yɛlɛma ka kɛ soon ye. O be kɛ cogo di? A tigi be se k’a to kojugu nege k’a minɛ. N’a tora ka miiri o kojugu la, a nege be se ka bonya a kɔnɔ kosɔbɛ. O la sa, n’a ye sababu dɔ sɔrɔ, a be se k’a ɲini k’o kojugu kɛ.—Zaki 1:13-15.
6. Ala ka mɛlɛkɛ barikaman dɔ kɛra Sutana Naafigi ye cogo di?
6 O ɲɔgɔn lo ye Sutana Naafigi sɔrɔ. Tuma min na Ala y’a fɔ Adama ni Awa ye ko u ka deenw sɔrɔ ka caya ka dugukolo fa, a be komi Sutana y’o kuma mɛn (Zɛnɛzi 1:27, 28). Siga t’a la, Sutana y’a miiri ko ‘Sanni adamaden nunu bɛɛ ka Ala bato, mun na u tɛ ne bato?’ O cogo la, kojugu nege y’a minɛ. A laban, a y’a latigɛ ka Awa lafili a kɛtɔ ka ngalon fɔ a ye Ala koo la (Zɛnɛzi 3:1-5). O cogo la, a kɛra “Sutana” ye, o min kɔrɔ ko “Kɛlɛbaga” ani a fana kɛra “Naafigi” ye.
7. (a) Mun na Adama ni Awa sara? (b) Mun na Adama bɔnsɔnw bɛɛ be kɔrɔ ani u be sa?
7 Sutana tɛmɛna nanbara ni ngalon fɛ ka Adama ni Awa lasun u ka Ala kaan bila (Zɛnɛzi 2:17; 3:6). O sababu fɛ, u labanna ka sa i ko Ala tun y’a fɔ cogo min na (Zɛnɛzi 3:17-19). Jurumu kɛnen kɔ, Adama kɛra mɔgɔ dafabali ye. O kama a bɔnsɔnw bɛɛ ye jurumu cɛɛn ta ale fɛ (Ɔrɔmukaw 5:12). An be se ka tɛmɛ birikibɔnan fɛ k’o koo ɲɛyira. Ni fiyɛn be yen birikibɔnan na, mun lo be kɛ biriki kelen-kelen bɛɛ la? O fiyɛn be kɛ biriki kelen-kelen bɛɛ la. O cogo kelen na, adamaden kelen-kelen bɛɛ ye “fiyɛn” wala dafabaliya sɔrɔ cɛɛn ye Adama fɛ. O lo y’a to adamadenw bɛɛ be kɔrɔ ani u be sa.—Ɔrɔmukaw 3:23.
8, 9. (a) A be komi Sutana ye Ala sɔsɔ koo juman lo la? (b) Mun na Ala ma murutilenw halaki yɔrɔnin kelen?
8 Sutana kɛtɔ ka Adama ni Awa lasun u ka Ala hakɛ ta, a tun be murutili dɔ lo lawulila ten. A tun be Jehova ka kuntigiya kɛcogo lo sɔsɔra. Tiɲɛn na, Sutana tun b’a fɔra le ko ‘Ala ka kuntigiya man ɲi. A tɛ tiɲɛn fɔ, ani a be mɔgɔ minw mara a b’u jɛn fɛɛn ɲumanw na. Adamadenw mako tɛ yen Ala ka kuntigiya la. Min ye ɲuman ani juguman ye, u be se k’o latigɛ u yɛrɛ ye. Ne ka kuntigiya lo bena fisaya u ma.’ Ala tun bena o nɛnini n’o darabɔli jaabi cogo di? Dɔw y’a miiri ko Ala tun ka ɲi k’o murutilenw faga dɔrɔn. Nka, yala o tun bena Sutana ka sɔsɔli kumaw jaabi wa? Yala o tun bena a yira ko Ala ka kuntigiya kɛcogo ka ɲi wa?
9 Jehova ka kiti koow tilennen lo, fiyɛn si t’u la. O kama a tun tɛ se ka sin k’o murutilenw faga kelen. A y’a latigɛ ka wagati to Sutana ye walisa k’a ka darabɔli jaabi cogo ɲuman na ani k’a yira ko Sutana ye ngalontigɛla ye. O la, a ye wagati dɔ to adamadenw ye walisa u k’u yɛrɛ mara k’u to Sutana fanga kɔrɔ. Gafe nin kalansen 11nan bena a ɲɛfɔ fɛɛn min kama Jehova ye koow latigɛ ten ani mun na a ye wagati jan to o koow ɲɛnabɔli kama. Nka sisan, an ka miiri k’a filɛ: Yala joo tun be Adama ni Awa fɛ ka la Sutana la o min tun ma deli k’u mako ɲɛ ka ye wa? Fɛɛn o fɛɛn tun be u fɛ, Jehova lo tun y’a di u ma. Yala a bɛnnen tun lo u k’a miiri ko ale be ngalonfin fɔ wa? Ni e tun lo, i tun bena mun lo kɛ do?
10. I be se ka tugu Jehova kɔ cogo di walisa ka Sutana ka darabɔli kumaw jaabi?
10 A ka ɲi i ka miiri o ɲiningaliw kan sabu o ɲɔgɔnna sɔsɔlikow ɲɛsinna an kelen-kelen bɛɛ ma bi. Tiɲɛn na, i be se ka Sutana ka darabɔli kumaw jaabi i kɛtɔ ka tugu Jehova kɔ: I ka sɔn Jehova ka kuntigiya ma ani i k’a yira ko Sutana ye ngalontigɛla ye (Zaburuw 73:28; Talenw 27:11). A fɔ man di, nka mɔgɔ miliyari caaman minw be dugukolo kan, u damanin dɔrɔn lo b’o kɛ. O be na ni ɲiningaliba dɔ ye: Tiɲɛn-tiɲɛn na, yala Bibulu b’a fɔ ko Sutana lo be duniɲa nin marala wa?
JƆN LO BE DUNIƝA NIN MARALA?
11, 12. (a) Yezu ye kɔrɔbɔli min sɔrɔ, o b’a yira cogo di ko Sutana ye duniɲa nin kuntigi ye? (b) Dalilu wɛrɛ jumanw b’a yira ko Sutana ye duniɲa nin kuntigi ye?
11 Yezu ma sigasiga abada ko Sutana lo be duniɲa nin marala. Loon dɔ la, cogo kabakoman dɔ la, Sutana ye “diɲɛ jamanaw bɛɛ n’u ka nɔɔrɔ yira a la.” Ani Sutana y’a fɔ a ye ko: “N’i y’i kunbiri gwan ne kɔrɔ ka ne bato, ne bena nunu bɛɛ d’i ma.” (Matiyo 4:8, 9; Luka 4:5, 6). I ka miiri nin na: Yala o koo tun bena kɛ kɔrɔbɔli ye Yezu fɛ ni Sutana tun tɛ o masayaw kuntigi ye wa? Yezu ma sɔsɔli kɛ ko duniɲa ka gofɛrɛnɛmanw bɛɛ tɛ Sutana ta ye. Siga t’a la, Yezu tun bena o kɛ ni Sutana tun tɛ duniɲa ka masayaw kuntigi ye.
12 Tiɲɛn lo, Jehova ye sebagayabɛɛtigi Ala ye. Ale lo ye fɛɛnw bɛɛ dan cogo ɲuman na ( Yirali 4:11). Nka, Bibulu t’a fɔ yɔrɔ si la ko Jehova Ala wala Yezu Krista ye duniɲa nin kuntigi ye. Yezu yɛrɛ y’a fɔ ka gwɛ ko Sutana ye “diɲɛ nin kuntigi” ye (Zan 12:31; 14:30; 16:11). Bibulu fana b’a weele ko “diɲɛ kuntigi” (2 Korɛntikaw 4:3, 4). Ciden Zan y’a sɛbɛ o Ala kɛlɛbaga wala Sutana koo la ko: “Diɲɛ bɛɛ bɛ Sitanɛ fanga kɔrɔ.”—1 Zan 5:19, ABM.
SUTANA KA DUNIƝA BENA HALAKI COGO MIN NA
13. Mun na an makoya be duniɲa kura la?
13 Duniɲa be juguyara ka taga saan o saan. Marifakɛlɛw, politiki mɔgɔ nanbarakɛlaw, diinan kuntigi filankafow ani kojugukɛla dusukun gwɛlɛw lo falen be duniɲa kɔnɔ. Duniɲa kuru bɛɛ tɛ se ka yɛlɛma cogo si la. Bibulu b’a yira ko yanni dɔɔni, Ala bena duniɲa jugu nin halaki Arimagedɔn kɛlɛ la. Duniɲa kura tilennen bena sigi a nɔɔ na.—Yirali 16:14-16.
14. Ala ye jɔn lo sugandi k’a kɛ a ka Masaya Kuntigi ye, ani Bibulu tun kɔnna k’o kofɔ cogo di?
14 Jehova Ala ye Yezu Krista lo sugandi k’a kɛ a ka sankolo la Masaya wala gofɛrɛnɛman Kuntigi ye. Kabi wagati jan, Bibulu tun kɔnna k’a fɔ ko: “Bari, deen dɔ wolola an fɛ, dencɛ dira an ma. Masaya dir’a ma. A bena wele ko Ladibagasɔbɛ, Ala Fangatigi, Waati bɛɛ Faa, Hɛrɛtigi. A ka fanga bena boɲa, a ka masaya hɛrɛ tena ban. A bena to Dawuda ka masasigilan kan masaya la. A bena o masaya sabati, ka barika don a la tiɲɛ, ni tilenninya la kabini sisan ni tuma bɛɛ. Masaba, Setigi bena o kɛ bari a jijanin lo o kama.” (Ezayi 9:5, 6). Ka ɲɛsin o gofɛrɛnɛman koo ma, Yezu y’a ka kalandenw degi u ka deli kɛ ko: “I ka masaya ka na. I sago ka kɛ dugukolo kan i ko a be kɛ sankolo la cogo min na.” (Matiyo 6:10). An bena a ye kɔfɛ gafe nin kɔnɔ ko yanni dɔɔni, Ala ka Masaya bena duniɲa ka gofɛrɛnɛmanw bɛɛ halaki ani ale yɛrɛ bena sigi u bɛɛ nɔɔ na (Daniyɛli 2:44). O kɔ, a bena dugukolo bɛɛ yɛlɛma k’a kɛ alijɛnɛ ye.
DUNIƝA KURA WAGATI KA SURUN!
15. “Dugukolo kuraman” ye mun ye?
15 Bibulu b’an jigi sigi ko: “[Ala] y’a daa di sankolo ni dugukolo kuraman minw koo la, an be olu makɔnɔna. Tilenninyako dama le bena kɛ o yɔrɔ la.” (2 Piyɛri 3:13; Ezayi 65:17). Tuma dɔw la ni Bibulu be kuma “dugukolo” koo la, a kaan be dugukolo kan mɔgɔw lo ma (Zɛnɛzi 11:1). O kama, “dugukolo kuraman” tilennen min kofɔra, o ye adamaden jamakulu ye min ye Ala diyanye sɔrɔ.
16. Ala be nilifɛn nafamanba juman di a diyanye mɔgɔw ma? An ka kan ka mun lo kɛ walisa k’o sɔrɔ?
16 Yezu ye layidu ta ko duniɲa kura nata kɔnɔ, minw be ni Ala diyanye ye, olu bena Ala ka nili sɔrɔ: “ɲɛnamaya banbali.” (Mariki 10:30, ABM ). Hakɛ to, i ka Bibulu dayɛlɛ Zan 3:16 ani 17:3 la. Yezu ko i ka kan ka min kɛ walisa ka ɲɛnamaya banbali sɔrɔ, i k’o kalan. Mɔgɔ minw be Bibulu ka saratiw dafa, olu bena Ala ka nilifɛn cɛɲumanba sɔrɔ alijɛnɛ nata kɔnɔ dugukolo kan. Sisan, a filɛ Bibulu b’o dugaw lakali cogo min na.
17, 18. Mun na an lanen b’a la ko hɛɛrɛ ni lafiya bena kɛ dugukolo yɔrɔ bɛɛ la?
17 Juguya, marifakɛlɛ, kojugukɛ ani fariyakow tɛna kɛ yen. “Mɔgɔ jugu tɛna ye tun . . . Nka dugukolo na kɛ mɔgɔ sabalilenw ciyɛn ye.” (Zaburuw 37:10, 11, ABM ). Hɛɛrɛ bena kɛ yen sabu Ala ‘bena kɛlɛ ban fɔɔ diɲɛ daan na.’ (Zaburuw 46:10; Ezayi 2:4). Ka fara o kan, “mɔgɔtilenninw bena hɛrɛ sɔrɔ a ka tile la. Hɛrɛ bena kɛ yen kosɔbɛ fɔɔ ni kalo te bɔ tugu”, o kɔrɔ ko fɔɔ abada!—Zaburuw 72:7.
18 Jehova batobagaw bena ɲɛnamaya kɛ lafiya la. Bibulu sɛbɛwagati la, ni Israɛldenw tun be Ala kanminɛ, u tun be to lafiya la (Levitiki 25:18, 19). Ka kɛ o lafiya ɲɔgɔn na alijɛnɛ kɔnɔ, o bena kɛ kabako ye dɛ!—Ezayi 32:18; Mise 4:4.
19. An b’a lɔn cogo di ko domuni bena caya Ala ka duniɲa kura kɔnɔ?
19 Dumuni tɛna dɛsɛ tugun. Zaburu sɛbɛbaga ye dɔnkili la ko: “Sɛnɛfɛnw bena caya kosɔbɛ dugukolo kan fɔɔ ka yɛrɛkɛ kuluw kuncɛ la.” (Zaburuw 72:16, NW ). Jehova bena a ka mɔgɔ tilennenw duga, ani ‘sɛnɛfɛnw bena ɲa dugukolo kan.’—Zaburuw 67:7.
20. Mun na an lanen b’a la ko dugukolo kuru bɛɛ bena kɛ alijɛnɛ ye?
20 Dugukolo kuru bɛɛ bena kɛ alijɛnɛ ye. Adamaden jurumutɔw tun ye dugukolo yɔrɔ minw tiɲɛ, boon kura ɲumanmanw ani nankɔw bena kɛ olu nɔɔ na (Ezayi 65:21-24; Yirali 11:18). Dɔɔni dɔɔni, dugukolo kuru bɛɛ bena yɛlɛma ka kɛ yɔrɔ cɛɲumanba ye min be suman di i n’a fɔ Edɛn nankɔtu. Ala labɛnnen bena kɛ tuma bɛɛ ‘k’a tɛgɛ yɛlɛ ani ka nimanfɛnw bɛɛ wasa.’—Zaburuw 145:16.
21. Mun lo b’a yira ko hɛɛrɛ bena kɛ adamadenw ni bɛgɛnw ni kongo sogow cɛ?
21 Hɛɛrɛ bena kɛ adamadenw ni bɛgɛnw ni kongo sogow cɛ. Kongo sogow ni bɛgɛnw bena balo ɲɔgɔn fɛ. Hali deen fitinin tɛna siran kongo sogow ɲɛ u minw ka fari bi.—Ezayi 11:6-9; 65:25.
22. Bana koo bena kɛ cogo di?
22 Bana tɛna kɛ yen tugun. Tuma min na Yezu tun be dugukolo kan, a ye mɔgɔw kɛnɛya. K’a to Ala ka sankolola Masaya kuntigiya la, a bena mɔgɔw kɛnɛya ka tɛmɛ o kan (Matiyo 9:35; Mariki 1:40-42; Zan 5:5-9). O tuma na, “dugumɔgɔ si tɛna a fɔ ko: ‘Ne man kɛnɛ.’ ”—Ezayi 33:24; 35:5, 6, NW.
23. Mun na suu kununni bena an dusu diya?
23 An ka mɔgɔ sɔbɛ minw sara, u bena kunu ani ka kɛ ni ɲɛnamaya banbali jigiya ye. Ala hakili be mɔgɔ salen minw na, a bena u kunu ka bɔ saya la. Tiɲɛn na, “suw na kunun, mɔgɔ tilennenw ni mɔgɔ tilenbaliw bɛɛ.”—Kɛwaliw 24:15; Zan 5:28, 29, ABM.
24. Ka ɲɛnamaya kɛ alijɛnɛ kɔnɔ dugukolo kan, e be mun miiri o koo la?
24 Tiɲɛn na, minw y’a latigɛ ka an Danbagaba Jehova lɔn ani ka baara kɛ a ye, olu be ni siniɲasigi ɲumanba jigiya ye! Yezu tun be kumana o alijɛnɛ nata lo koo la min bena kɛ dugukolo kan tuma min a y’a fɔ ko: “I bena kɛ ne fɛ arijana na.” (Luka 23:43). A y’o layidu ta kojugukɛla dɔ lo ye min tun be sara a gɛrɛ fɛ. A kɔrɔtalen lo an k’a ɲini ka Yezu lɔn kosɔbɛ, ale min sababu fɛ o dugaw bɛɛ bena sɔrɔ.


text:
KALANSEN 16
A latigɛ ka Ala bato
1, 2. I ka kan k’i yɛrɛ ɲininga mun lo la ani mun na o kɔrɔtanin lo?
I KA bibulukalan na, i y’a faamu ko mɔgɔ caaman b’a fɔ ko u be Ala bato. Nka, u ka kalanw n’u ka kɛwalew ka gwo Ala ye (2 Korɛntikaw 6:17). O lo kosɔn, Jehova ko an ka bɔ ngalon diinan na, o min be weele ko “Babilonɛba” (Yirali 18:2, 4). E bena mun lo kɛ do? Bɛɛ ka ɲi k’a latigɛ a bena min kɛ. An ka ɲi k’an yɛrɛ ɲininga ko: “Yala ne b’a fɛ ka Ala bato i ko a b’a fɛ cogo min na wa? Wala ne b’a fɛ k’a bato i ko n’ be deli k’a kɛ cogo min na wa?”
2 N’i bɔra ngalon diinan na ka ban, o ka ɲi. Nka n’i ye i yɛrɛ sɛgɛsɛgɛ koɲuman, n’a sɔrɔ i bena a ye ko ngalon diinan ka koo dɔw n’a ka landa dɔw bele ka di i ye. An k’u dɔw lajɛ ani an k’a filɛ fɛɛn min kama a kɔrɔtanin lo an ka kɛ ni Jehova ka miiriya ye u koo la.
JAAW ANI SUKƆRƆW BATOLI
3. a) Minw be tɛmɛ jaaw fɛ ka Ala bato, mun na a ka gwɛlɛ u dɔw fɛ k’o dabila? b) Ka tɛmɛ jaaw fɛ ka Ala bato, Bibulu be mun lo fɔ o koo la?
3 Jaaw ni sarakabɔlanw be dɔw fɛ u ka soo kabi saan caaman. U be tɛmɛ o fɛɛnw fɛ ka Ala bato. Ni e fana b’o lo kɛ, n’a fɔra i ye ko i k’o dabila, o be se ka kɛ koo kura wala koo jugu ye i fɛ. Nka, a to i hakili la ko Jehova y’a yira an na an ka ɲi k’ale bato cogo min na. Bibulu b’a fɔ ka gwɛ ko Jehova t’a fɛ an ka tɛmɛ jaaw fɛ k’ale bato.—Ɛkisɔdi 20:4, 5 kalan; Zaburuw 115:4-8; Ezayi 42:8; 1 Zan 5:21.
4. a) Mun na an man kan ka sukɔrɔw bato? b) Mun na Jehova tun ko Israɛldenw kana a ɲini ka kuma ni mɔgɔ saninw ye?
4 Mɔgɔ dɔw b’u jija ani u be wagati caaman ta k’a ɲini ka sukɔrɔw dusu diya. N’a sɔrɔ u b’u bato yɛrɛ. Nka, an y’a ye ko mɔgɔ saninw tɛ se k’an dɛmɛ wala ka koo jugu kɛ an na. U tɛ niin na yɔrɔ wɛrɛ. Farati yɛrɛ b’a la k’a ɲini ka kuma n’u ye. Mun na do? N’i ye koo dɔ mɛn ko a bɔra i somɔgɔ sanin dɔ fɛ, i k’a lɔn k’o tɛ mɔgɔ si nɔɔ ye jinaw kɔ. O lo kama, Jehova tun y’a fɔ ka gwɛlɛya Israɛldenw ye ko u kana a ɲini ka kuma ni mɔgɔ saninw ye wala ka lagwɛri n’a ɲɔgɔnna koo si kɛ.—Deteronɔmu 18:10-12; Kunnafoni wɛrɛw lajɛ, 26 ani 31nan.
5. N’i tun be sukɔrɔw bato wala n’i tun be tɛmɛ jaaw fɛ ka Ala bato, mun lo be se k’i dɛmɛ k’o dabila?
5 N’i tun be sukɔrɔw bato wala n’i tun be tɛmɛ jaaw fɛ ka Ala bato, mun lo be se k’i dɛmɛ k’o dabila? I ka ɲi ka Bibulu kalan. Jehova b’o koow jati cogo min na, miiri o la koɲuman. U “man di Masaba [Jehova] ye fewu,” a b’u haramuya (Deteronɔmu 27:15). Loon o loon, Jehova deli a k’i dɛmɛ k’o koow jati i ko ale yɛrɛ b’u jati cogo min na. A deli fana a k’i dɛmɛ k’a bato i ko a b’a fɛ cogo min na (Ezayi 55:9). I k’i seen bɔ ngalon diinan ka koow bɛɛ la. I ka la a la ko i mako be fanga min na walisa k’o kɛ, Jehova bena o di i ma.
YALA AN KA ƝI KA NOWƐLI FƐTI KƐ WA?
6. Mun na u y’a latigɛ ka Yezu wololon sanyɛlɛma fɛti kɛ desanburu tile 25nan na?
6 Duniɲa kɔnɔ, mɔgɔ caaman be fɛti minw kɛ, u la dɔ ye nowɛli ye. Mɔgɔ caaman b’a miiri k’o loon ye Yezu wololon sanyɛlɛma fɛti lo ye. Nka, nowɛli basiginin lo ngalon diinan lo kan. Lɔnniya gafe dɔ b’a ɲɛfɔ ko Ɔrɔmu kafiriw tun be tile wololon sanyɛlɛma fɛti kɛ desanburu tile 25nan na. Legilizi ɲɛmɔgɔw tun b’a fɛ kafiri caaman ka tuubi ka kɛ kerecɛnw ye. O lo kama, u y’a latigɛ ka Yezu wololon sanyɛlɛma fɛti kɛ desanburu tile 25nan na, hali k’a sɔrɔ Yezu ma wolo o loon na (Luka 2:8-12). Yezu ka kalandenw tun tɛ nowɛli fɛti kɛ. Gafe dɔ b’a fɔ ko saan kɛmɛ fila Yezu wolonin kɔ, “mɔgɔ si tun t’a lɔn Yezu wolola loon tigitigi min na ani mɔgɔ caaman tun tɛ u mako don o la.” (Sacred Origins of Profound Things). Saan kɛmɛkulu caaman Yezu sanin kɔ le, mɔgɔw sɔrɔla k’a daminɛ ka nowɛli fɛti kɛ.
7. Mun na kerecɛn sɔbɛw tɛ nowɛli fɛti kɛ?
7 Mɔgɔ caaman b’a lɔn ko nowɛli n’a ka landakow bɔra kafiriyako lo la. O landako nunu dɔ ye ka fɛti kɛ ani ka kadow di ɲɔgɔn ma. Ɲɛyirali fɛ, fɔlɔ la, u tun be mɔgɔw bali k’o fɛti kɛ Angletɛri jamana ni Ameriki dugu dɔw la sabu a bɔra kafiriyako lo la. Mɔgɔ o mɔgɔ tun b’o fɛti kɛ, u tun be sariya boli o tigi kan. Nka a ma mɛɛn, mɔgɔw y’a daminɛ tugun ka nowɛli fɛti kɛ. Mun na kerecɛn sɔbɛw tɛ nowɛli fɛti kɛ? Sabu u b’a fɛ k’u koo diya Ala ye u ka kokɛtaw bɛɛ la.
AN KA ƝI KA MƆGƆ WOLOLON SANYƐLƐMA FƐTI KƐ WA?
8, 9. Mun na kerecɛn fɔlɔw tun tɛ wololon sanyɛlɛma fɛtiw kɛ?
8 Mɔgɔ caaman ka teli ka fɛti min kɛ fana, o ye u wololon sanyɛlɛma fɛti ye. Yala kerecɛnw ka ɲi k’o fɛti kɛ wa? Bibulu be wololon sanyɛlɛma fɛti fila dɔrɔn kofɔ. Nka, minw y’o fɛtiw kɛ, u si tun tɛ Jehova bato (Zɛnɛzi 40:20; Mariki 6:21). Mɔgɔw tun be wololon sanyɛlɛma fɛtiw kɛ walisa ka ngalon alaw bonya. O lo kama, kerecɛn fɔlɔw “tun b’a jati ko wololon sanyɛlɛma fɛti tun ye kafiriw ka landako lo ye.”
9 Grɛkiw ni Ɔrɔmukaw tun b’a miiri ko bɛɛ wolotuma na, mɛlɛkɛ dɔ be kɛ yen ani a b’a tigi tanga a ka ɲɛnamaya bɛɛ la. O wagati la, minw tun tɛ kerecɛnw ye, olu lo tun be wololon sanyɛlɛma fɛtiw kɛ. U tun be mɔgɔ min ka wololon sanyɛlɛma fɛti kɛra, u tun b’a miiri k’o fɛti bena a to u ka alaw k’a tigi tanga.
10. Bi, mun na kerecɛnw man kan ka wololon sanyɛlɛma fɛtiw kɛ?
10 Fɛti minw basiginin be ngalon diinan kan, e ka miiri la Jehova be sɔn u la wa? (Ezayi 65:11, 12). Ayi, a tɛ sɔn u la. O lo kama, an tɛ wololon sanyɛlɛma fɛtiw kɛ ani fɛti tɔɔ minw bɛɛ basiginin lo ngalon diinan kan.
FƐTIW JUJƆN YE MIN YE, YALA O BE JATI WA?
11. Mun na dɔw be fɛtiw kɛ? Mun lo ka ɲi ka kɛ e ɲɛnako fɔlɔ ye?
11 Mɔgɔ dɔw b’a lɔn ko nowɛli ani fɛti wɛrɛw bɔra kafiriyako lo la. Nka, u bele b’o fɛtiw kɛ. Olu fɛ, o fɛtiw be sababu ɲuman di u ma ka wagati dɔ kɛ n’u somɔgɔw ye. E fana b’o lo miiri wa? K’a ɲini ka wagati dɔ kɛ n’i somɔgɔw ye, o tɛ kojugu ye. Jehova min ye denbaya tigi ye, ale b’a fɛ an ka jɛnɲɔgɔnya ɲuman kɛ n’an somɔgɔw ye (Efɛzikaw 3:14, 15, ABM). Nka, an kana a ɲini ka ngalon diinanw ka fɛtiw kɛ walisa k’an koo diya an somɔgɔw ye. Min ka fisa, o ye ka jɛnɲɔgɔnya ɲuman kɛ ni Jehova ye. O lo kama, ciden Pol y’a fɔ ko: “Fɛɛn min ka di Matigi ye, aw ka banba k’o lɔn.”—Efɛzikaw 5:10.
12. Mun lo be se k’a to fɛti dɔ koo be gwoya Jehova ye?
12 Mɔgɔ caaman fɛ, fɛti jujɔn mana kɛ min o min ye, o tɛ jati. Nka Jehova tɛ o lo miiri. Ni fɛti dɔ be bɔ ngalon diinan na, n’a be nɔɔrɔ la adamaden wala jamana dɔ kan, o fɛti man di Jehova ye. Ɲɛyirali fɛ, Misirakaw tun be fɛti caaman kɛ k’u ka ngalon alaw bato. Israɛldenw bɔnin kɔ Misira jamana na, u ye Misirakaw ka kafiriya fɛti dɔ ɲɔgɔn kɛ ani u y’o weele ko “Matigi [Jehova] ka seli.” Nka, Jehova y’u ɲangi o kosɔn (Ɛkisɔdi 32:2-10, ABM). I ko kira Ezayi y’a fɔ cogo min na, an man kan ka “maga fɛɛn nɔgɔnin si la.”—Ezayi 52:11 kalan.
KOOW KƐ NI ƝUMANYA YE
13. N’i y’a latigɛ ko i tɛna fɛtiw kɛ tugun, ɲiningali jumanw be se ka na i kuun na?
13 N’i y’a latigɛ ko i tɛna fɛti dɔw kɛ tugun, ɲiningali caaman be se ka na i kuun na, i n’a fɔ: “Ne bena mun lo kɛ ni n’ ka baarakɛɲɔgɔnw ye n’ ɲininga ko mun na n’ tɛ jɛn n’u ye ka nowɛli fɛti kɛ? Ni mɔgɔ dɔ ye nowɛli kado di ne ma, ne ka ɲi ka mun lo kɛ? Ni n’ furuɲɔgɔn b’a fɛ ne ka fɛti dɔ kɛ n’ale ye, ne ka ɲi ka mun lo kɛ? Ne be se ka mun lo kɛ walisa n’ deenw dusu kana tiɲɛ sabu n’ tɛ u wololon sanyɛlɛma fɛtiw wala fɛti dɔw kɛ?”
14, 15. Ni mɔgɔ dɔ ye fɛti foli kɛ i ye wala n’a ye kado dɔ di i ma, i be se ka mun lo kɛ?
14 Koo o koo la, fɔɔ i ka hakili sɔrɔ k’a filɛ i bena min fɔ ani ka min kɛ. Ɲɛyirali fɛ, ni mɔgɔ dɔ ye fɛti foli kɛ i ye, kana a kɛ komi i m’a mɛn. I be se k’a tigi jaabi dɔrɔn ko “i ni ce.” Ni mɔgɔ dɔ b’a fɛ k’a faamu fɛɛn min kama i tɛ fɛti dɔ kɛ, n’i b’a fɛ, i be se k’o ɲɛfɔ a tigi ye. Nka, kana ɲinɛ k’o kɛ nɛmɛnɛmɛ, ni ɲumanya ni bonya ye. Bibulu b’a fɔ ko: “Aw k’aw ka kuma fɔcogo ɲa tuma bɛɛ, a ka diya bɛɛ ye, waasa aw ka se ka mɔgɔ bɛɛ jaabi ka ɲa.” (Kɔlɔsikaw 4:6). N’a sɔrɔ i be se k’a ɲɛfɔ ko a ka di i ye k’i ɲɛnagwɛ ni mɔgɔw ye ani ka kado di u ma. Nka, i t’a fɛ k’o kɛ o fɛtiw sen fɛ.
15 Nka, ni mɔgɔ dɔ ye kado di i ma do? Bibulu tɛ sariya tigitigi di an ma o koow kelen kelen bɛɛ la. Nka a b’a fɔ ko an man kan ka foyi kɛ min b’a to an dusukun b’an kɛlɛ (1 Timote 1:18, 19). Mɔgɔ min be kado dira i ma, n’a sɔrɔ a tigi t’a lɔn ko i t’o fɛti kɛ. A fana be se k’a fɔ ko: “Ne b’a lɔn ko i tɛ fɛti nin kɛ. Nka ne b’a fɛ ka kado nin d’i ma.” O koo fila nunu bɛɛ la, i be se k’a latigɛ n’i bena sɔn o kado la wala n’i tɛna sɔn a la. I mana min o min latigɛ, kana koo si kɛ min bena a to i dusukun be i kɛlɛ. An t’a fɛ ka koo si kɛ min bena a to teriya min be an ni Jehova cɛ, o be tiɲɛ.
I SOMƆGƆW MINƐCOGO
16. N’i somɔgɔw b’a fɛ ka fɛti dɔ kɛ, i ka ɲi ka mun lo kɛ?
16 N’i somɔgɔw b’a fɛ ka fɛti dɔ kɛ do? Kuun t’a la ka kɛlɛ kɛ o kosɔn. Kana ɲinɛ ko joo b’u fɛ k’u sago kɛ. U mana a latigɛ ka min o min kɛ, i k’u minɛ ni ɲumanya ye. I k’u bonya i ko ele yɛrɛ b’a fɛ u k’i bonya cogo min na n’i ye koo dɔ latigɛ (Matiyo 7:12 kalan). Nka, n’i somɔgɔw b’a fɛ i ka wagati dɔ kɛ n’u ye fɛtilon na do? Sanni i k’a latigɛ i bena min kɛ, kɔn ka Jehova deli fɔlɔ a k’i dɛmɛ i ka desizɔn ɲuman ta. Miiri koɲuman ani sɛgɛsɛgɛri kɛ o koo la. Kana ɲinɛ ko i ka laɲinita ye k’i koo diya Jehova ye tuma bɛɛ.
17. Ni tɔɔw be fɛtiw kɛra, i be se k’i deenw dɛmɛ cogo di u kana a miiri ko u be fɔnna fɛɛn dɔ la?
17 Komi i deenw ɲɛɛ b’a la ko tɔɔw be fɛtiw kɛra, i be se ka mun lo kɛ k’u dɛmɛ? I be se ka ɲɛnagwɛko dɔ labɛn u ye tuma dɔw la. I fana be se ka kado dɔ di u ma walisa k’u dusu diya. I be se ka kado fisaman minw di i deenw ma, u la dɔ ye ka wagati kɛ n’u ye ani k’u kanu.
TIƝƐN BATOLI SIRA TAGAMA
18. Mun na an ka ɲi ka taga kafo ka lajɛnw na?
18 N’an b’a fɛ k’an koo diya Jehova ye, fɔɔ an k’an seen bɔ ngalon diinan na, a ka landakow n’a ka fɛtiw la. An ka kan ka tiɲɛn batoli sira tagama fana. An be se k’o kɛ cogo di? O kɛcogo dɔ ye ka taga kafo ka lajɛnw na tuma bɛɛ (Eburuw 10:24, 25 kalan). Lajɛnw ye tiɲɛn batoli faan dɔ ye min kɔrɔtanin lo kosɔbɛ (Zaburuw 22:23; 122:1). An be se ka ɲɔgɔn jija o lajɛnw na.—Ɔrɔmukaw 1:12.
19. I ye min kalan Bibulu kɔnɔ, mun na a kɔrɔtanin lo i k’o ɲɛfɔ mɔgɔw ye?
19 I ye min kalan Bibulu kɔnɔ, i k’o fɔ mɔgɔw ye. O la, i bena a yira fana ko i ye tiɲɛn batoli sira ta. Koo jugu minw be kɛra duniɲa kɔnɔ, u be mɔgɔ caaman dusu kasi. N’a sɔrɔ i be mɔgɔ dɔw lɔn minw dusu kasinin lo o kosɔn. I be ni jigiya ɲuman min ye siniɲasigi koo la, i k’o ɲɛfɔ u ye. To ka taga kafo ka lajɛnw na ani i ye tiɲɛn kuma minw faamu Bibulu kɔnɔ, i k’u fɔ mɔgɔw ye. N’i b’o kɛ, i bena a ye ko ngalon diinan n’a ka landakow nege tɛna kɛ i la tugun. I ka la a la ko i bena ninsɔndiya ani ko Jehova bena i duga kosɔbɛ sabu i y’a latigɛ k’ale bato cogo ɲuman na.—Malasi 3:10.
A ɲini ka dɔ lɔn tugun
“ A’ YE TO ALA KA KANUYA LA”
Fɛtiko minw man di Ala ye
Ɲɛnagwɛko ni fɛtiko dɔw be komi u be bonya la Ala kan nka tiɲɛn tiɲɛn na, u b’a dusu kasi.


text:
ƝƐNAMAYA ANI WAAJULI BAARA LAJƐNSƐBƐ Saan 2017, awirilikalo
Yiracogo modɛliw
Réveillez-
NAFOLOFƐNW ALA KA KUMA KƆNƆ
A to Jehova k’i ka miiriya n’i tagamacogo yɛlɛma
Dagadilannaba b’an jogow fisaya. Nka an fana ka ɲi ka dɔ kɛ dɔ ye.
KERECƐNW KA ƝƐNAMAYA
U bisimila ni dusudiya ye
Mɔgɔ o mɔgɔ be na an ka lajɛn na, a ka kan k’a ye ko kanuya be an ni ɲɔgɔn cɛ ani k’o nɛnɛ. I be se ka mun lo kɛ walisa dusudiya ni kanuya ka sɔrɔ Masaya Boon na?
NAFOLOFƐNW ALA KA KUMA KƆNƆ
Yala Jehova ‘lɔnniya dusukun’ be i fɛ wa?
Zeremi sapitiri 24 kɔnɔ, Jehova ye mɔgɔw suma ni torow ye. Mɔgɔ jumanw lo tun be komi toro ɲumanw? An be se k’u ladegi cogo di bi?
KERECƐNW KA ƝƐNAMAYA
I be se ka kerecɛn sumanin dɔ jija
Kerecɛn sumaninw koo bele ka gwɛlɛ Jehova Ala ma. An be se k’u dɛmɛ cogo di u ka kɔsegi kafo kɔnɔ?
NAFOLOFƐNW ALA KA KUMA KƆNƆ
I jaa gwɛlɛya i ko Zeremi
Zeremi tun kɔnna k’a fɔ ko Zeruzalɛmu tun bena halaki. A sera ka to jagwɛlɛya la cogo di?
KERECƐNW KA ƝƐNAMAYA
Masaya dɔnkiliw be mɔgɔ jaa gwɛlɛya
Balima minw tun be kaso la Sachsenhausen, u ye barika sɔrɔ u kɛtɔ ka Masaya dɔnkiliw la. O dɔnkiliw be se ka fanga di an ma ni gwɛlɛyaw b’an kan.
NAFOLOFƐNW ALA KA KUMA KƆNƆ
Jehova tun kɔnna ka layidu kura kofɔ
Mun na layidu kura be daan na layidu kɔrɔ la ani kɔrɔ juman na a nafa tɛna ban abada


text:
KALANSEN 13
Mun lo bena diinanw sɔrɔ?
1. Yala diinanw bɛɛ ka ɲi wa?
Mɔgɔ sɔbɛw be sɔrɔ diinanw bɛɛ la. Kibaro diiman lo k’a lɔn ko Ala ɲɛɛ be o mɔgɔw la ani a b’a janto u la. A fɔ man di, nka kojugu caaman kɛra diinanko sababu la (2 Korɛntikaw 4:3, 4; 11:13-15). Koow b’a yira ko diinan kuntigi dɔw yɛrɛ seen be benkannikow, siyakɛlɛ ni marifakɛlɛw la ani u be kakalayakow kɛ ni denmisɛnw ye. Minw lanin be Ala la sɔbɛ la, o koow b’u dusu kasi tiɲɛn na!
Tiɲɛn diinan be nɔɔrɔ la Ala kan, nka ngalon diinan koo ka gwo Ala ye. Ngalon diinan ka kalanw tɛ bɔ Bibulu kɔnɔ. A be min fɔ Ala ni mɔgɔ saninw koo la, o fana ye ngalon ye. Nka, Jehova b’a fɛ mɔgɔw ka tiɲɛn lɔn ale koo la.
2. Mun lo bena diinanw sɔrɔ?
Diinan minw b’a fɔ k’u be Ala kanu k’a sɔrɔ Sutana ka duniɲa koo lo ka di u ye, Ala tɛ fili olu ma (Zaki 4:4). Ala ka Kuma be ngalon diinanw bɛɛ weele ko “Babilonɛba.” Sanjiba tɛmɛnin kɔ Nuhun tile la, ngalon diinan ka koo daminɛna Babilonɛ dugu lo kɔnɔ. Diinan minw be adamadenw lafili ani k’u niin tɔɔrɔ, Ala bena bari k’olu halaki yanni dɔɔni.
Mɔgɔ kɔnɔgwɛ minw jɛnsɛnnin be ngalon diinanw na duniɲa kuru bɛɛ kɔnɔ, Jehova ma ɲinɛ u kɔ. A b’o mɔgɔw kalanna tiɲɛn koo la walisa k’u kɛ jamakulu kelen ye.
3. Mɔgɔ kɔnɔgwɛw ka kan ka mun lo kɛ?
Mɔgɔ minw b’a fɛ ka tiɲɛn lɔn ani ka koo ɲuman kɛ, Jehova b’a janto olu la. A b’a fɔ u ye k’u ka bɔ joona joona ngalon diinan na. Mɔgɔ minw be Ala kanu, a ka di olu ye k’u sɔɔn yɛlɛma walisa k’u koo diya Ala ye.
Saan kɛmɛkulu fɔlɔ wagati la, mɔgɔ kɔnɔgwɛw ye kibaro diiman mɛn Yezu ka cidenw fɛ tuma min na, u sɔnna a la ni ninsɔndiya ye. Jehova y’u degi ɲɛnamaya kɛcogo kura la kuun be min na ani hɛɛrɛ ni jigiya be sɔrɔ o la fana. U ye ɲɛyirali ɲuman ye an fɛ sabu u sɔnna kibaro diiman na ani u ye Jehova batoli kɛ u ɲɛnako fɔlɔ ye.
Mɔgɔ minw be bɔ ngalon diinan na ani ka na Jehova batobagaw cɛma, a b’olu bisimila. Jehova be welekan lase i ma ni dusudiya ye. N’i sɔnna o la, i bena kɛ a teri ye ani ka balima kuraw sɔrɔ minw be Jehova bato ani u b’i kanu. Ka fara o kan, i bena ɲɛnamaya banbali fana sɔrɔ.
4. Ala bena mɔgɔw dusu diya dugukolo yɔrɔ bɛɛ la cogo di?
Kibaro diiman lo k’a lɔn ko kiti bena tigɛ ngalon diinan kan. O bena kɛ sababu ye tɔɔrɔw be ban dugukolo kan. Ngalon diinan tɛna kɛ yen tugun ka mɔgɔw lafili ani k’u bila ɲɔgɔn na. Mɔgɔ minw bena kɛ yen o wagati la, u bɛɛ bena tiɲɛn Ala kelenpe lo bato ni kaan kelen ye.
A ɲini ka dɔ lɔn tugun
Kalan tigitigi juman be Bibulu kɔnɔ?
Ala be sɔn batoli min na
Koo wɔɔrɔ lajɛ minw be tiɲɛn diinandenw danfaran yira.
Kalan tigitigi juman be Bibulu kɔnɔ?
I ka tugu tiɲɛn batoli kɔ
I be se ka gwɛlɛya jumanw sɔrɔ n’i b’i ka lannakow ɲɛfɔra mɔgɔw ye? I be se k’o kɛ cogo di n’i ma don u gasi la?


text:
KALANSEN 14
Mun na Ala be ni jɛnkulu tigitigi dɔ ye?
1. Mun na Ala tun ye Israɛldenw sugandi k’u kɛ a ka jamakulu ye?
Ala ye cɛmɔgɔba Ibrayima bɔnsɔnw labɛn k’u kɛ siya kelen ye ani a ye sariya dɔw di u ma. A y’o siya weele ko “Israɛl” ani a ye a ka Kuma ni tiɲɛn batoli koo kalifa o siya ma (Zaburuw 147:19, 20). O la, siya tɔɔw bɛɛ tun be se ka duga sɔrɔ Israɛl barika la.
Ala ye Israɛldenw sugandi k’u kɛ a seerew ye. Olu ka koo y’a yira cogo min na Ala ka sariyaw sira tagamani be mɔgɔ nafa (Deteronɔmu 4:6). O la, siya tɔɔw tun be se ka tiɲɛn Ala lɔn Israɛldenw sababu fɛ.
2. Mun na kerecɛn sɔbɛw labɛnnin lo ka kɛ jɛnkulu kelen ye?
Wagati dɔ nana se, Israɛl siya bɔnɛna Ala ka diyanye la. Jehova ye kerecɛn kafo sugandi ka bila o siya nɔɔ na (Matiyo 21:43; 23:37, 38). Sisan, kerecɛn sɔbɛw lo bilara Israɛldenw nɔɔ na ka kɛ Jehova Seerew ye.
Yezu y’a ka kalandenw labɛn walisa u ka waajuli kɛ ani ka mɔgɔw kɛ ale ka kalandenw ye siyaw bɛɛ la (Matiyo 10:7, 11; 24:14; 28:19, 20). O baara be sera a gwanniman yɔrɔ la sisan duniɲa nin laban loonw na. A siɲɛ fɔlɔ ye nin ye Jehova ye mɔgɔ miliyɔn caaman lajɛn ten ka bɔ siyaw bɛɛ la ani k’u kaan bɛn tiɲɛn batoli sira kan ( Yirali 7:9, 10). Kerecɛn sɔbɛw labɛnnin lo jɛnkulu kelen kɔnɔ walisa ka ɲɔgɔnw jija ani ka ɲɔgɔnw dɛmɛ. U ka lajɛnw na, u bɛɛ be kalan kelen lo sɔrɔ ka bɔ Bibulu kɔnɔ duniɲa kuru bɛɛ la.
3. Jehova Seerew ka jɛnkulu daminɛna cogo juman na bi tilew la?
Mɔgɔw tun y’u mabɔ Bibulu ka tiɲɛn kuma minw na kabi wagati jan, Bibulu kalandenw jɛnkuludennin dɔ y’u bɔ kɛnɛ kan saan 1870 la. U y’a faamu ko Yezu ye kerecɛn kafo labɛn waajuli baara kama. O kama, u ye kanpaɲi dɔ daminɛ ka waajuli kɛ duniɲa kuru bɛɛ kɔnɔ. Saan 1931 la, u ye tɔgɔ la u yɛrɛ kan ko Jehova Seerew.
4. Jehova Seerew ka koow labɛnnin lo cogo di?
Saan kɛmɛkulu fɔlɔ wagati la, koow ɲɛnabɔla jɛnkulu dɔ lo tun be kerecɛn kafow bɛɛ ɲɛminɛna jamana caaman kɔnɔ. O jɛnkulu tun sɔnna a la ko Yezu lo ye kafo Kuntigi ye (Kɛwaliw 16:4, 5). Bi fana, Koow Ɲɛnabɔla Jɛnkulu dɔ lo be Jehova Seerew ɲɛminɛna duniɲa kuru bɛɛ kɔnɔ. O jɛnkuludenw ye diinan mɔgɔkɔrɔ kolɔnbagaw lo ye. Jehova Seerew ka tɔnbolow la, u be gafew bayɛlɛma kaan 600 ni kɔ la, k’u dilan ani k’u jɛnsɛn Bibulu kalan kama. Koow Ɲɛnabɔla Jɛnkulu lo b’o baara ɲɛminɛ. O sen fɛ, Koow Ɲɛnabɔla Jɛnkulu be tɛmɛ Bibulu fɛ ka kafo 100 000 ni kɔ jija ani k’u ɲɛminɛ duniɲa kuru bɛɛ kɔnɔ. Kafo kelen kelen bɛɛ kɔnɔ, cɛɛ minw be sarati dɔw dafa, olu be kɛ diinan mɔgɔkɔrɔw ye, o kɔrɔ, kɔrɔsibagaw. O cɛɛw b’u janto Ala ka sagakulu la ni kanuya ye.
Jehova Seerew labɛnnin lo walisa ka kibaro diiman waaju ani ka mɔgɔw kɛ Krista ka kalandenw ye. An be Yezu ka cidenw ladegi ka waajuli kɛ soo ni soo (Kɛwaliw 20:20). Tiɲɛn koo ka di mɔgɔ minw ye sɔbɛ la, an b’a ɲini ka bibulukalan kɛ n’olu ye. Nka Jehova Seerew tɛ diinan jɛnkulu dama ye. An ye Faa kanutigi dɔ ka denbayamɔgɔw lo ye. An ye balimaw ye minw b’u janto ɲɔgɔn na (2 Tesalonikaw 1:3). Komi Jehova ka jamakulu ka laɲinita ye k’a koo diya Ala ye ani ka mɔgɔw dɛmɛ, o lo kama an kɛra denbaya hɛɛrɛman ye min ɲɔgɔn tɛ yen dugukolo kan.
A ɲini ka dɔ lɔn tugun
Kalan tigitigi juman be Bibulu kɔnɔ?
I ka to Ala ka kanuya la
Ala ye koo minw bɛɛ kɛ an ye, an be se k’a yira cogo di ko an b’a waleɲuman lɔn o kosɔn?
JƆN LO BE JEHOVA SAGO KƐRA BI?
Jehova Seerew ye mɔgɔ sifa jumanw lo ye?
E be mɔgɔ joli lɔn Jehova Seerew cɛ? I be mun lo lɔn tigitigi an koo la?


text:
Kalan tigitigi juman be Bibulu kɔnɔ?
Bibulu kalan gafe nin labɛnna walisa k’i dɛmɛ k’a lɔn Bibulu be min fɔ koo caaman na i n’a fɔ: mun na an be tɔɔrɔ, mun lo be kɛ saya kɔ, hɛɛrɛ sɔrɔcogo denbaya kɔnɔ, a n’a ɲɔgɔnnaw.
Yala Ala tun b’a fɛ nin lo ka kɛ wa?
N’a sɔrɔ i b’i yɛrɛ ɲiningara ko mun na gwɛlɛyaw ka ca ten bi. Yala i b’a lɔn ko Bibulu b’a fɔ ko yɛlɛmaniba dɔ bena kɛ ani ko i be se ka nafa sɔrɔ o la wa?
KALANSEN 1
Tiɲɛn kalan ye juman ye Ala koo la?
E ka miiri la, yala Ala b’a janto e yɛrɛ la wa? A ɲini k’a jogow lɔn ani cogo min na i be se k’i magwɛrɛ a la.
KALANSEN 2
Bibulu: Kitabu lo min bɔra Ala yɔrɔ
Bibulu be se k’i dɛmɛ cogo di k’i ka kunkow ɲɛnabɔ? Mun na i be se ka la a ka kiraya kumaw la?
KALANSEN 3
Ala sagonata ye mun ye dugukolo koo la?
Ala sagonata min tun ye ko dugukolo ka kɛ alijɛnɛ ye, yala o bena dafa loon dɔ la wa? N’o bena dafa, o bena kɛ tuma juman?
KALANSEN 4
Yezu Krista ye jɔn lo ye?
A ɲini k’a lɔn fɛɛn min kama Yezu ye Masiya ye layidu tara min koo la, a bɔra yɔrɔ min ka na ani fɛɛn min kama a ye Jehova Dencɛ kelenpe bangelen ye.
KALANSEN 5
Kunmabɔsara: Ala ka nilifɛnw bɛɛ la nafaman
Kunmabɔsara ye mun ye? I be se ka nafa juman sɔrɔ a la?
KALANSEN 6
Mɔgɔ salenw be min?
Mɔgɔ salenw be min ani mun na mɔgɔ be sa? A ɲini k’a lɔn Bibulu be min fɔ o koo la.
KALANSEN 7
I diyanye mɔgɔ salenw be ni jigiya sɔbɛ ye
Yala i ka mɔgɔ sɔbɛ dɔw sara wa? Yala i be se k’u ye tugun wa? A ɲini k’a lɔn Bibulu be min fɔ sukununi koo la.
KALANSEN 8
Ala ka Masaya ye mun lo ye?
Mɔgɔ caaman be Matigi ka delili lɔn. O delili kɔnɔ, a fɔra ko: “I ka masaya ka na.” O kuma kɔrɔ ko di?
KALANSEN 9
Yala an be “laban tuma” lo la wa?
A filɛ cogo min na mɔgɔw ka kɛwalew n’u sɔɔn b’a yira ko an be “laban tuma” na i ko Bibulu tun kɔnna k’a fɔ cogo min na.
KALANSEN 10
Mɛlɛkɛw: U be nɔɔ juman to an kan?
Bibulu be kuma mɛlɛkɛw ni jinaw koo la. Yala o danfɛn yebaliw be yen tiɲɛn tiɲɛn na wa? Yala u be se ka nɔɔ to i kan wa?
KALANSEN 11
Mun na Ala b’a to tɔɔrɔw ka kɛ?
Tɔɔrɔ minw bɛɛ be kɛra duniɲa kɔnɔ, mɔgɔ caaman b’a miiri ko Ala nɔɔ lo. Ele be mun lo miiri o koo la? Fɛɛn min kama tɔɔrɔ be kɛ, a ɲini k’a lɔn Ala be min fɔ o koo la.
KALANSEN 12
Ɲɛnamaya kɛcogo min ka di Ala ye
I be se ka ɲɛnamaya kɛ i ko Jehova b’a fɛ cogo min na. Tiɲɛn na, i be se ka kɛ Ala teri ye.
KALANSEN 13
Ala be niin jati cogo min na
Ala be kɔnɔtiɲɛ ani bɛgɛn niin jati cogo di? Ka joli don i fari la, a fana b’o jati cogo di?
KALANSEN 14
Hɛɛrɛ sɔrɔcogo denbaya kɔnɔ
Furucɛw, furumusow, bangebagaw ani denmisɛnw be se ka Yezu ka kanuya kɛcogo ladegi. An be kalan juman lo sɔrɔ a fɛ?
KALANSEN 15
Ala be sɔn batoli min na
Koo wɔɔrɔ lajɛ minw be tiɲɛn diinandenw danfaran yira.
KALANSEN 16
I ka tugu tiɲɛn batoli kɔ
I be se ka gwɛlɛya jumanw sɔrɔ n’i b’i ka lannakow ɲɛfɔra mɔgɔw ye? I be se k’o kɛ cogo di n’i ma don u gasi la?
KALANSEN 17
I magwɛrɛ Ala la delili sababu fɛ
N’i be Ala delila, yala a b’i lamɛn wa? N’i b’a fɛ k’o ɲiningali jaabili sɔrɔ, fɔɔ i k’a lɔn Bibulu be min fɔ delili koo la.
KALANSEN 18
Batɛmu ani jɛnɲɔgɔnya min be yen e ni Ala cɛ
Kerecɛnw fɛ, mɔgɔ ka kan ka sarati jumanw lo dafa ka sɔrɔ ka batise? A ɲini k’a lɔn batɛmu kɔrɔ ye min ye ani a be kɛ cogo min na.
KALANSEN 19
I ka to Ala ka kanuya la
Ala ye koo minw bɛɛ kɛ an ye, an be se k’a yira cogo di ko an b’a waleɲuman lɔn o kosɔn?
KUNNAFONI WƐRƐW
Ala tɔgɔ: a jaticogo n’a kɔrɔ
Bibulu bayɛlɛmani caaman kɔnɔ, u ye Ala tɔgɔ bɔ yen. Mun na do? Yala a kɔrɔtanin lo ka Ala tɔgɔ fɔ wa?
KUNNAFONI WƐRƐW
Kira Daniyɛli kɔnna ka Masiya nali kofɔ
Saan kɛmɛ ni kɔ, Ala tun kɔnna k’a yira wagati tigitigi min na Masiya tun bena na. A ɲini ka dɔ lɔn o kiraya kuma kabakoman koo la!
KUNNAFONI WƐRƐW
Yezu Krista: Layidu tara Masiya min koo la
Bibulu ka kiraya kuma minw ɲɛsinna Masiya ma, u bɛɛ dafara Yezu koo la. I k’a sɛgɛsɛgɛ i ka Bibulu kɔnɔ k’a ye k’o kiraya kumaw bɛɛ dafara. Foyi m’u jɛn.
KUNNAFONI WƐRƐW
A ɲini ka tiɲɛn lɔn Faa, Dencɛ ani hakili senu koo la
Mɔgɔ caaman b’a miiri ko Ala tigiya saba kalan be sɔrɔ Bibulu kɔnɔ. Tiɲɛn lo wa?
KUNNAFONI WƐRƐW
Mun na kerecɛn sɔbɛw tɛ batoli kɛ ni kuruwa ye?
Yala Yezu sara kuruwa kan tiɲɛn tiɲɛn na wa? O jaabili lajɛ Bibulu yɛrɛ kɔnɔ.
KUNNAFONI WƐRƐW
Matigi ka surafana: Hakilijigi lajɛn lo min be Ala bonya
Cii dira kerecɛnw ma ko u ka Krista ka saya Hakilijigi lajɛn kɛ. A ka kan ka kɛ tuma juman ani cogo di?
KUNNAFONI WƐRƐW
“Niin” ani “Hakili”: U kɔrɔ tigitigi ye mun ye?
Mɔgɔ caaman b’a miiri ko n’an sara, fɛɛn yebali dɔ be bɔ an fari la ani o tɛ sa. Ala ka Kuma be mun fɔ o koo la?
KUNNAFONI WƐRƐW
Sheol ni Hadɛsi ye mun ye?
Bibulu dɔw kɔnɔ, Sheol ni Hadɛsi bayɛlɛma ko “lahara” wala “kaburu.” O kumadenw kɔrɔ tigitigi ye mun lo ye?
KUNNAFONI WƐRƐW
Kiti Loon ye mun ye?
A filɛ cogo min na Kiti Loon bena kɛ duga sababu ye adamaden kantigiw bɛɛ fɛ.
KUNNAFONI WƐRƐW
Saan 1914: Saan kɛrɛnkɛrɛnnin lo kiraya kumaw kɔnɔ
Bibulu b’a yira ka gwɛ cogo di ko saan 1914 kɛra saan kɛrɛnkɛrɛnnin ye?
KUNNAFONI WƐRƐW
Mɛlɛkɛba Misɛli ye jɔn ye?
Bibulu b’a yira o mɛlɛkɛ barikaman ye tigi min ye. A ɲini ka dɔ lɔn a koo la ani a filɛ a be min kɛra bi tilew la.
KUNNAFONI WƐRƐW
An be se ka “Babilonɛba” lɔn cogo min na
Bibulu kɔnɔ, Yirali ka kitabu be kuma muso dɔ koo la min tɔgɔ ko “Babilonɛba.” Yala muso yɛrɛ yɛrɛ lo wa? Bibulu be mun lo fɔ a koo la?
KUNNAFONI WƐRƐW
Yala Yezu wolola desanburukalo la wa?
I k’a filɛ wagati tun be cogoya min na Yezu wolotuma na. O be mun lo yira an na do?
KUNNAFONI WƐRƐW
Yala an ka kan ka fɛtiw kɛ wa?
Foroba fɛti minw be kɛ i sigiyɔrɔ la, u caaman jujɔn bɔra min? N’a sɔrɔ o ɲiningali ka jaabili bena bari i la.


text:
Jehova sago bena dafa!
“Ne ye min fɔ, ne bena o kɛ. Ne ye koo min ŋaniya, ne bena o kɛ.”—EZAYI 46:11.
DƆNKILIW: 25, 18
1, 2. a) Jehova y’an dɛmɛ ka mun lo faamu? b) Ezayi 46:10, 11 ani 55:11 kɔnɔ, Ala y’a daa di ko a bena mun lo kɛ?
BIBULU ka vɛrise fɔlɔ b’a fɔ ko: “Ala y’a ka danni daminɛ tuma min na, a kɔnna ka sankolo ni dugukolo le dan.” (Zɛnɛzi 1:1). O kumaw kɔrɔ ka bon yɛrɛ le. Tiɲɛn lo ko Ala ye fɛɛn caaman minw dan an tɛ koo caaman faamu u koo la. An tɛ bɛrɛ lɔn fɛɛn nunu koo la: duniɲa, yeelen ani fanga min b’a to ni ye fɛɛn dɔ fili sanfɛ a be ben duguma. An ɲɛɛ be duniɲa yɔrɔ fitinin lo la (Waaj. 3:11). Nka, Jehova sagonata ye min ye dugukolo ni adamadenw koo la, a y’an dɛmɛ k’o faamu. Adamadenw danna Ala jaa la ani a tun b’a fɛ u ka ɲɛnamaya diyabɔ dugukolo kan (Zɛnɛzi 1:26). Jehova tun bena kɛ u Faa ye ani olu tun bena kɛ a deenw ye.
2 Zɛnɛzi sapitiri 3 b’a yira ko koo dɔ kɛra min y’a to Jehova sagonata ma dafa (Zɛnɛzi 3:1-7). Nka, yala o koo tun tɛ se ka ɲɛnabɔ wa? A be se sabu mɔgɔ tɛ se ka Jehova bali k’a sagonata dafa (Ezayi 46:10, 11; 55:11). O kosɔn, an be se ka la a la ko Jehova sagonata tun ye min ye, o bena dafa wagati latigɛnin na!
3. a) N’an b’a fɛ ka Bibulu faamu, a kɔrɔtanin lo an ka tiɲɛn kalan jumanw lo lɔn? b) Mun na an bena segi k’o kalanw lajɛ? c) An bena ɲiningali jumanw lo lajɛ?
3 Siga t’a la an b’a lɔn Bibulu be min fɔ ka ɲɛsin koo nunu ma: Ala sagonata ye min ye dugukolo ni adamadenw koo la ani Yezu Krista be ni lɔyɔrɔba min ye Ala sago dafali koo la. O tiɲɛn kalanw kɔrɔtanin lo kosɔbɛ. N’a sɔrɔ an kɔnna k’olu lo faamu tuma min na an y’a daminɛ ka Ala ka Kuma kalan. An fana b’a fɛ ka mɔgɔ kɔnɔgwɛw dɛmɛ u k’o kalan jɔnjɔnw faamu. Wagati nin na, a bɛnnin lo an ka barokun ni lajɛ kafo kɔnɔ. Mun na do? Sabu an jijanin lo ka mɔgɔ caamanba weele u ka na Krista saya Hakilijigi lajɛn na (Luka 22:19, 20). Mɔgɔ minw bena na o lajɛn na, u bena koo caaman faamu Ala sagonata koo la. Ayiwa, yanni tile damanin Krista ka saya Hakilijigi lajɛn bena se. O lajɛn kɔrɔtanin lo! O kama, sisan lo an ka ɲi ka miiri ɲiningali dɔw la minw bena an ka Bibulu kalandenw ni mɔgɔ kɔnɔgwɛ wɛrɛw lasun ka na o lajɛn na. An ka ɲiningali saba lajɛ: Ala sagonata tun ye mun lo ye dugukolo ni adamadenw koo la? Mun na o sagonata ma dafa do? Mun na Ala sagonata bena dafa Yezu ka kunmabɔsara sababu lo fɛ?
AN DANBAGA SAGO TUN YE MUN YE?
4. Danfɛnw be Jehova ka nɔɔrɔ yira cogo di?
4 Jehova lo ye Danbaga ye. An ka ɲi ka bonya la a kan ani ka siran a ɲɛ. A ye fɛɛnw bɛɛ dan cogo dafanin na (Zɛnɛzi 1:31; Zer. 10:12). Danfɛnw bɛɛ cɛ ka ɲi ani u labɛnnin lo ka ɲɛ. O be mun lo yira an na? O b’a yira ko nafa be Jehova ka danfɛnw bɛɛ la, fitininw fara belebelebaw kan. Miiri fɛɛn nunu koo la: adamadenw farikisɛ kabakomanw, denɲɛnin wolonin kura ani tile bentɔ min filɛ ka di. Yala o koow tɛ an kabakoya wa? O danfɛnw b’an kabakoya sabu Jehova y’an dan cogo dɔ la walisa fɛɛn min cɛ ka ɲi, o ka diya an ye.—Zaburuw 19:2; 104:24 kalan.
5. Jehova ye mun lo kɛ walisa danfɛnw bɛɛ ka baara kɛ cogo bɛnnin na?
5 Danfɛnw b’a yira ka gwɛ ko Jehova ye sariyaw sigi ni kanuya ye. U dɔw ɲɛsinna duniɲa sigicogo ma ani dɔw ɲɛsinna an tagamacogo ma. A y’o kɛ walisa koo bɛɛ ka kɛ cogo bɛnnin na (Zab. 19:8-10). O la, duniɲa kɔnɔ, fɛɛnw bɛɛ n’u lɔyɔrɔ, n’u ka baara lo ka kɛɲɛ ni Ala sago ye. Ɲɛyirali fɛ, sariya dɔ b’a to n’i ye fɛɛn dɔ fili sanfɛ, a be ben duguma. O sariya lo b’a to fɔɲɔ be dugukolo kan ani bajiw ni jikuruw be lamaga. N’o sariya tun tɛ yen, ɲɛnamaya tun tɛna se ka kɛ dugukolo kan. Adamadenw ni danfɛn tɔɔw bɛɛ be koow kɛ ka kɛɲɛ n’o sariya ye. Tiɲɛn na, danfɛnw labɛnnin lo cogo min na, o b’a yira ko Ala be ni sagonata ye dugukolo ni adamadenw koo la. N’an be waajuli kɛra, an ka mɔgɔw dɛmɛ u k’an Danbaga lɔn, ale min ye fɛɛnw labɛn cogo kabakoman na.—Yir. 4:11.
6, 7. Jehova ye fɛɛn jumanw lo di Adama ni Awa ma?
6 Jehova sagonata tun ye ko adamadenw ka ɲɛnamaya kɛ fɔɔ abada dugukolo kan (Zɛnɛzi 1:28; Zab. 37:29). A ye fɛɛn ɲuman caaman di Adama ni Awa ma walisa u ka ɲɛnamaya diyabɔ (Zaki 1:17 kalan). Jehova ye see di u ma ka koow latigɛ u yɛrɛ ma, ka jatiminɛ kɛ, ka ɲɔgɔn kanu ani ka teriya diyabɔ. Danbaga kumana Adama fɛ ani a ye cikan di a ma. O sen fɛ, Adama tun be se k’a yira ko a be mɛnni kɛ Ala fɛ. A y’a yira Adama na cogo min na a be se k’a yɛrɛ mako wasa ani ka bɛgɛnw ni dugukolo ladon (Zɛnɛzi 2:15-17, 19, 20). Jehova ye Adama ni Awa dan ka see d’u ma u ka dumunifɛnw diya lɔn, u farisogo k’u lasɔmi, u ka mɛnni kɛ ani u ka kasa mɛn. O la, fɛɛn cɛɲumanba caaman minw tun be alijɛnɛ kɔnɔ, u tun be se k’u diyabɔ kosɔbɛ. U ka baara tun bena u wasa ani dɔ tun bena to ka fara u ka lɔnniya kan fɔɔ abada.
7 Jehova tun b’a fɛ adamadenw ka fɛɛn wɛrɛ jumanw lo kɛ? Jehova ye Adama ni Awa dan ka see d’u ma walisa u ka deen dafaninw wolo. A tun b’a fɛ u deenw ka deenw wolo ka caya fɔɔ ka dugukolo yɔrɔ bɛɛ fa. Jehova tun b’a fɛ bangebagaw k’u deenw kanu i ko ale yɛrɛ ye Adama ni Awa kanu cogo min na. Dugukolo n’a kɔnɔfɛnw bɛɛ tun bena kɛ u ta ye fɔɔ abada.—Zab. 115:16.
MUN NA ALA SAGONATA MA DAFA DO?
8. Sariya min be sɔrɔ Zɛnɛzi 2:16, 17 kɔnɔ, a dira kuun juman lo kosɔn?
8 Ala sagonata ma dafa i ko a tun b’a fɛ cogo min na. Mun na do? Jehova tun ye sariya nɔgɔman dɔ di Adama ni Awa ma walisa u k’a yira n’u b’u ka kɛta daan lɔn. Ala ko: “I be se ka yɔrɔ nin yiriw bɛɛ deen dumu fɔɔ yiri kelen dama, min b’a to mɔgɔ be koɲuman ni kojugu lɔn ka bɔ ɲɔgɔn na. N’i y’o deen dumu loon min na, i bena sa, siga t’a la.” (Zɛnɛzi 2:16, 17). A tun man gwɛlɛ Adama ni Awa fɛ k’o sariya faamu. A tun man gwɛlɛ u fɛ fana k’o sariya sira tagama sabu dumunifɛn caaman wɛrɛ tun be yen.
9, 10. a) Sutana ye ngalon juman lo tigɛ ka la Jehova kan? b) Adama ni Awa y’a latigɛ ka mun lo kɛ? (Jaa lajɛ, barokun daminɛ na.)
9 Sutana Naafigi tɛmɛna saa dɔ fɛ ka Awa nɛgɛ a ye a Faa Jehova kaan bila (Zɛnɛzi 3:1-5 kalan; Yir. 12:9). Komi Ala tun y’a fɔ ko Adama ni Awa kana yiri dɔ deen dumu Sutana y’a fɔ k’o tun daganin tɛ. A be komi a tun b’a fɔra le ko: “O kɔrɔ ko i tɛ se k’i diyanyeko kɛ wa?” A ye ngalonfin dɔ tigɛ ko: “Aw tena sa.” O kɔ, A y’a ɲini ka Awa lafili ko a kana mɛnni kɛ Ala fɛ. A ko: “Ala y’a lɔn ko ni aw y’o yiri nin deen dumu loon min na, aw ɲaa bena yɛlɛ.” A tun b’a fɔra le ko Jehova t’a fɛ u ka yiri nin deen dumu sabu n’u y’o kɛ, u bena koo caaman faamu. Ka fara o kan, Sutana ye ngalon tigɛ tugun ko: “Aw bena kɛ i n’a fɔ [Ala], ka koɲuman ni kojugu lɔn.”
10 Sisan, Adama ni Awa ka ɲi k’a latigɛ u bena min kɛ. Yala u bena mɛnni kɛ Jehova fɛ wala u bena mɛnni kɛ saa lo fɛ? U y’a latigɛ ka Ala kaan bila. U y’o kɛ minkɛ, u farala Sutana kan ka muruti Ala ma. Jehova tun y’u Faa ye, nka u y’u yɛrɛ mabɔ a la. U y’u yɛrɛ mabɔ fana a ka kuntigiya la, o min tun b’u latanga.—Zɛnɛzi 3:6-13.
11. Mun na Jehova tun tɛ se k’a ɲɛɛ tugu Adama ni Awa ka jurumu kan?
11 Adama ni Awa murutira Jehova ma minkɛ, u kɛra mɔgɔ dafabaliw ye. O kɛra sababu ye fana, u tun be jɛnɲɔgɔnya min kɛra ni Jehova ye, u bɔnɛna o la. Mun na do? Sabu Jehova “ɲɛ ka senu nɔgɔlenya kow yeli ma.” O kama, a “tɛ se ka tilenbaliya kow filɛ.” (Abak. 1:13, ABM). N’a tun y’a ɲɛɛ tugu o kan, o tun bena a ka danfɛnw bɛɛ ka hɛɛrɛ nagasi, mɛlɛkɛw fara adamadenw kan. Min yɛrɛ ka jugu, o ye ko jurumuko min kɛra Edɛn kɔnɔ, ni Ala tun m’o mɔgɔw ɲangi, u tun bena a fɔ ko a tɛ kankelentigi ye. Jehova t’a ka sariyaw tiɲɛ abada (Zab. 119:142). O la, hali ni see tun dira Adama ni Awa ma ka koow latigɛ u yɛrɛ ma, o tun tɛ joo di u ma ka Ala ka sariya tiɲɛ. U murutira Jehova ma minkɛ, u sara ani u kɔsegira buguri la u tun bɔra o min na.—Zɛnɛzi 3:19.
12. Mun lo ye Adamadenw sɔrɔ?
12 Tuma min na Adama ni Awa ye yiriden dumu, u tun tɛ se ka kɛ Ala ka denbayamɔgɔ dɔw ye tugun. Ala y’u gwɛn ka bɔ Edɛn nankɔ kɔnɔ ani u tun tɛ se ka kɔsegi yen tugun abada (Zɛnɛzi 3:23, 24). O cogo la, Jehova m’u tanga u ka desizɔn nɔfɛkow ma (Deteronɔmu 32:4, 5 kalan). Komi adamadenw kɛra dafabaliw ye, u tɛ se ka kɛ ni Ala jogow ye cogo dafanin na. Adama bɔnɛna siniɲasigi ɲuman na. Nka o dɔrɔn tɛ, a ye dafabaliya, jurumu ani saya di a deenw ma cɛɛn ye (Ɔrɔm. 5:12). Adama kosɔn, a bɔnsɔnw tun tɛ ni jigiya si ye tugun ka ɲɛnamaya kɛ fɔɔ abada. Ka fara o kan, Adama ni Awa ani u deenw tun tɛ se ka deen dafaninw wolo tugun. Sutana ye Adama ni Awa lafili u y’u mabɔ Ala la. Kabi o wagati, a bele be adamadenw lafilila.—Zan 8:44.
KUNMABƆSARA SABABU FƐ, AN BE SE KA TERIYA KƐ NI ALA YE
13. Jehova be mun lo fɛ adamadenw ye?
13 Ala bele be adamadenw kanu. Adama ni Awa ka murutiliko bɛɛ n’a ta, Jehova b’a fɛ adamadenw ka jɛnɲɔgɔnya ɲuman kɛ n’ale ye. A t’a fɛ mɔgɔ si ka sa (2 Piyɛri 3:9). O lo kama, Adama ni Awa murutinin kɔ, Ala ye labɛnw kɛ walisa adamadenw ka se ka teriya kɛ n’ale ye tugun. A y’o kɛ ka kɛɲɛ n’a ka sariya tilenninw ye. A sera k’o kɛ cogo di?
14. a) Ka kɛɲɛ ni Zan 3:16 ye, Jehova ye labɛn juman lo kɛ walisa adamadenw ka ɲɛnamaya banbali sɔrɔ? b) An be se ka ɲiningali juman lo lajɛ ni makodonmɔgɔw ye?
14 Zan 3:16 kalan. An be mɔgɔ minw weele ka na hakilijigi lajɛn na, u caaman b’o vɛrise lɔn u kunfɛ. Nka, Yezu ka kunmabɔsara be kɛ sababu ye cogo di mɔgɔ be ɲɛnamaya banbali sɔrɔ? O ɲiningali kɔrɔtanin lo kosɔbɛ. Mɔgɔ kɔnɔgwɛ minw b’a fɛ ka tiɲɛn lɔn, an bena sababu jumanw lo sɔrɔ k’olu dɛmɛ k’o ɲiningali jaabili lɔn? An be se k’o kɛ Hakilijigi lajɛn kanpaɲi tuma na, Hakilijigi lajɛn yɛrɛ la, wala minw nana o lajɛn na, n’an segira ka taga bɔ u ye. Kunmabɔsara be Jehova ka kanuya n’a ka hakilitigiya yira cogo min na, n’o mɔgɔw y’a daminɛ k’o faamu ka ɲɛ, o be se k’u kabakoya. An be se ka mun lo ɲɛfɔ u ye kunmabɔsara koo la?
15. Faranfasi juman be Yezu ni Adama cɛ?
15 Jehova ye cɛɛ dafanin dɔ di min niin tun be se ka kɛ kunmabɔsara ye. O cɛɛ dafanin tun ka ɲi ka kantigiya kɛ Jehova ye. A tun ka ɲi fana ka sɔn k’a niin di adamadenw kosɔn, jigi tun tɛ olu minw na (Ɔrɔm. 5:17-19). Jehova ye Yezu ci ka na dugukolo kan (Zan 1:14). Yezu tun dafanin lo i n’a fɔ Adama tun be cogo min na. Nka, faranfasi min b’u cɛ, o ye ko Yezu ye kantigiya kɛ i ko Jehova tun b’a ɲini mɔgɔ dafanin fɛ cogo min na. Yezu kɔrɔbɔra kosɔbɛ, nka o bɛɛ n’a ta, a ma jurumu si kɛ ani a ma Ala ka sariya si tiɲɛ.
16. Mun na Yezu ka kunmabɔsara ye nilifɛn nafamanba ye?
16 Komi Yezu tun dafanin lo, a tun be se ka sa adamadenw kosɔn walisa k’u kisi jurumu ni saya ma. Adama bɔnɛna min na, Yezu cogo tun bɛnnin b’o ma tigitigi. O kɔrɔ, Yezu tun dafanin lo, a ye kantigiya kɛ ani a ye mɛnni kɛ Ala fɛ koo bɛɛ la (1 Tim. 2:6). Yezu kɛra kunmabɔsara ye. O sababu fɛ mɔgɔ caaman be se ka ɲɛnamaya banbali sɔrɔ: cɛɛw, musow ani denmisɛnw (Mat. 20:28). Tiɲɛn na, kunmabɔsara lo bena kɛ sababu ye Jehova sago be dafa (2 Kor. 1:19, 20). Kunmabɔsara be ɲɛnamaya banbali jigiya di mɔgɔ kantigiw bɛɛ ma.
JEHOVA BE SABABU DI AN MA KA KƐ A KA DENBAYAMƆGƆW YE
17. Kunmabɔsara be sabu juman di an ma?
17 Jehova ye kunmabɔsara di sɔngɔ gwɛlɛ na (1 Piyɛri 1:19). Adamadenw koo ka gwɛlɛ a ma kosɔbɛ fɔɔ a sɔnna k’a to a Dencɛ kelenpe bangelen sara u kosɔn (1 Zan 4:9, 10). An be se k’a fɔ ko Yezu kɛra an faa ye Adama nɔɔ na (1 Kor. 15:45). O cogo la, Yezu ye sababu di an ma ka ɲɛnamaya banbali sɔrɔ. Nka o dɔrɔn tɛ. A laban, an bena kɛ Ala ka denbayamɔgɔw ye kokura. Jehova be se ka sɔn o ma cogo di n’a m’a ka sariyaw tiɲɛ? A b’o kɛ kunmabɔsara barika lo la. Ni mɔgɔ kantigiw bɛɛ nana kɛ mɔgɔ dafaninw ye, o bena kɛ koɲuman ye dɛ! Tiɲɛn tɛ? Ala ka denbaya faan min be sankolo la ani min be dugukolo kan, u bɛɛ bena jɛn ka kɛ kelen ye. An bɛɛ bena kɛ Ala deenw ye tiɲɛn tiɲɛn na.—Ɔrɔm. 8:21.
18. Jehova “bena kuntigiya kɛ fɛɛn bɛɛ kunna” tuma juman?
18 Sutana ka murutiliko ma Jehova bali k’a yira ko a be adamadenw kanu. O tɛ se ka adamaden dafabaliw bali fana ka kantigiya kɛ Jehova ye. Kunmabɔsara barika la, Jehova bena a deenw bɛɛ dɛmɛ u ka kɛ mɔgɔ tilenninw ye. Yezu ko: “Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye ne ye k’a jigi la ne kan,” o tigi bena ɲɛnamaya banbali sɔrɔ. Miiri k’a filɛ ɲɛnamaya bena kɛ cogo min na o wagati la! (Zan 6:40). Jehova ka kanuyaba n’a ka hakilitigiya kosɔn, adamadenw bena kɛ mɔgɔ dafaninw ye i ko a tun b’a fɛ cogo min na a daminɛ na. O kɔ, an Faa Jehova “bena kuntigiya kɛ fɛɛn bɛɛ kunna.”—1 Kor. 15:28.
19. a) Waleɲumanlɔn ka kan k’an lasun ka mun lo kɛ? (Koorilen nin lajɛ: “ An ka to ka mɔgɔ sɔbɛw ɲini.”) b) An bena mun lo lajɛ barokun nata la?
19 An be Jehova waleɲuman lɔn kunmabɔsara kosɔn. O ka kan k’an lasun k’an seko kɛ k’a fɔ tɔɔw ye k’u be se ka nafa sɔrɔ o nilifɛn nafamanba la. Mɔgɔw ka ɲi k’a lɔn ko Jehova be adamadenw kanu ani a be ɲɛnamaya banbali jigiya di u bɛɛ ma kunmabɔsara barika la. Nka, kunmabɔsara nafa t’o dɔrɔn ye. Sutana ye sɔsɔliko dɔ lawuli Edɛn nankɔ la. An bena a lajɛ barokun nata la cogo min na kunmabɔsara b’o sɔsɔliko ɲɛnabɔ.


text:
KALANSEN 3
Ala be minw kanu, i k’olu kanu
“Mɔgɔ min be taama hakilitigiw fɛ, o na kɛ hakilitigi ye.”—TALENW 13:20, ABM.
1-3. a) Bibulu ye tiɲɛn kuma juman fɔ min ye wulibali ye? b) Mun lo bena an dɛmɛ ka teriw sugandi minw bena nɔɔ ɲuman to an kan?
ADAMADENW be se ka suman ni kɔɔrimugu ye. Fɛɛn o fɛɛn b’u lamini, o ka teli ka nɔɔ to u kan i ko kɔɔrimugu be jii ta cogo min na. An ka teli k’an tagamaɲɔgɔnw ka miiricogo, u ka koow jaticogo n’u sɔɔn ladegi an ɲina ma.
2 Bibulu b’a fɔ ko: “Mɔgɔ min be taama hakilitigiw fɛ, o na kɛ hakilitigi ye, nka hakilintan taamaɲɔgɔn na tɔɔrɔ sɔrɔ.” (Talenw 13:20, ABM). O kuma ye wulibali ye. O ntalen kuma ma ɲɛsin tuma kelen kelen tagamaɲɔgɔnya koo ma. Ka “taama” ni mɔgɔ ye, o kɔrɔ ko ka jɛnɲɔgɔnya kɛ n’a tigi ye tuma bɛɛ. * Gafe dɔ y’o vɛrise ɲɛfɔ nin cogo la ko: “Ka tagama ni mɔgɔ ye, o kɔrɔ ko k’a tigi kanu ani ka nɔrɔ a la.” Mɔgɔ minw koo ka di an ye, an ka teli k’u ladegi. Tiɲɛn tɛ? O teriya b’a to o mɔgɔw be se ka nɔɔba to an kan o min b’an lasun ka koo ɲuman wala koo jugu kɛ.
3 N’an b’a fɛ ka to Ala ka kanuya la, a kɔrɔtanin lo an teriw ka kɛ mɔgɔw ye minw bena nɔɔ ɲuman to an kan. An be se k’o kɛ cogo di? K’a fɔ nɔgɔman na, Ala be minw kanu, an ka kan k’olu kanu ani k’an teriw sugandi Ala teriw cɛma. I miiri k’a filɛ: Jehova be jogo minw ɲini a teriw fɛ, minw be n’o jogow ye, yala tagamaɲɔgɔn ɲuman be tɛmɛ olu kan wa? O kama, an k’a filɛ mɔgɔ sugu minw koo ka di Ala ye. N’an ye Jehova ka miiriya faamu ka ɲɛ o koo la, o bena an dɛmɛ ka teri sɔbɛw sugandi.
ALA BE MINW KANU
4. Jehova tɛ sɔn ka mɔgɔw bɛɛ kɛ a teriw ye, mun na joo b’a fɛ o koo la? Mun na a ye Ibrayima weele ko “ne tericɛ”?
4 Jehova tɛ sɔn ka mɔgɔw bɛɛ kɛ a teriw ye. Yala joo t’a fɛ o koo la wa? Sɔsɔli t’o la sabu ale lo ye duniɲa kuru bɛɛ Masaba ye, ani ka teriya kɛ n’a ye, o ye nɛɛma ye min ɲɔgɔn tɛ yen. O la, a be mɔgɔ sugu jumanw lo sugandi ka kɛ a teriw ye do? Minw be limaniya Jehova la ani k’u jigi bɛɛ la a kan, a b’a magwɛrɛ olu lo la. An ka ɲɛyirali ta cɛmɔgɔba Ibrayima koo la. Bɛɛ b’a lɔn ko a ka limaniya barika tun ka bon kosɔbɛ. K’a ɲini facɛman dɔ fɛ a k’a dencɛ faga k’a kɛ saraka ye, koo si tɛ mɔgɔ ka limaniya kɔrɔbɔ ka se o ma. * Nka Ibrayima “ma ban k’a deen kelenpe nin kɛ saraka ye” sabu a lanin tun b’a la bɛrɛbɛrɛ ko “Ala be se ka suu kunun.” (Eburuw 11:17-19). Komi Ibrayima limaniyara Ala la ani ka mɛnni kɛ a fɛ o cogo la, Jehova y’a weele ni kanuya ye ko “ne tericɛ.”—Ezayi 41:8; Zaki 2:21-23.
5. Minw be mɛnni kɛ Jehova fɛ ni kantigiya ye, a b’olu jati cogo di?
5 Jehova fɛ, a kɔrɔtanin lo kosɔbɛ an ka mɛnni kɛ ale fɛ ni kantigiya ye. Minw be sɔn ka kantigiya kɛ ale ye ka tɛmɛ fɛɛn bɛɛ kan, olu lo koo ka di a ye (2 Samuyɛli 22:26). Gafe nin kalansen fɔlɔ y’a yira an na ko mɔgɔ minw b’a latigɛ ka mɛnni kɛ Jehova fɛ ni kanuya ye, olu b’a ninsɔndiya kosɔbɛ. Talenw 3:32 (ABM) b’a fɔ ko a ye “mɔgɔ tilennenw teri” ye. Minw be Jehova ka saratiw dafa ni kantigiya ye, a be welekan lase olu ma ni kanuya ye ko u be se ka to ale ka “soo” kɔnɔ, o kɔrɔ, u be se k’a bato ani k’a deli u sago la.—Zaburuw 15:1-5.
6. An b’a yira cogo di ko an be Yezu kanu, ani a be mun kɛ Jehova la n’an b’a Dencɛ kanu?
6 Yezu ye Jehova Dencɛ kelenpe bangelen ye. Mɔgɔ minw b’a kanu, Jehova b’olu kanu. Yezu y’a fɔ ko: “Ni mɔgɔ min be ne kanu, o tigi bena ne ka kuma bato, n Faa bena o tigi kanu fana, anw bena na o tigi fɛ ka to n’a ye.” (Zan 14:23). An be se k’a yira cogo di ko an be Yezu kanu? Siga t’a la, an b’o yira n’an b’a ka cikanw labato i n’a fɔ ka waajuli kɛ kibaro diiman koo la ani ka mɔgɔw kɛ Yezu ka kalandenw ye (Matiyo 28:19, 20; Zan 14:15, 21). An fana b’a yira ko an be Yezu kanu n’an be “tugu a sen nɔ na,” o kɔrɔ k’an seko bɛɛ kɛ k’a ladegi an ka kumaw n’an ka kɛwalew fɛ hali k’a to an ye mɔgɔ dafabaliw ye (1 Piyɛri 2:21). Mɔgɔ minw b’u jija ka kerecɛnya sira tagama sabu u be Jehova Dencɛ kanu, u ka jijaliw be Jehova dusu diya.
7. Mun na hakilitigiyako lo k’i teriw sugandi Jehova teriw cɛma?
7 Jehova be jogo minw ɲini a teriw fɛ, u dɔw ye ka limaniya, kantigiya, kanminɛli ni kanuya kɛ Yezu n’a ka kalanw ta fan fɛ. A ka ɲi an kelen kelen bɛɛ k’an yɛrɛ ɲininga ko: ‘Yala ne tagamaɲɔgɔnw be n’o jogow n’o kɛcogow ye wa? Yala ne ye n’ teriw sugandi Jehova teriw cɛma wa?’ Hakilitigiyako lo ka koow kɛ ten. Jogo minw ka di Ala ye, mɔgɔ minw be n’o jogow ye ani u be waajuli kɛ Masaya kibaro diiman koo la ni kisɛya ye, olu be se ka nɔɔ ɲuman to an kan. U be se k’an lasun an k’an jija k’an koo diya Ala ye.—Koorilen nin lajɛ ɲɛɛ 29nan na: “Teri sɔbɛ ye jɔn ye?”
ƝƐYIRALI ƝUMAN DƆ, KA BƆ BIBULU KƆNƆ
8. Mun lo b’i kabakoya mɔgɔ nunu ka teriya koo la: a) Nawomi ni Uruti? b) Heburu kanbele saba nunu? c) Pol ni Timote?
8 Bibulu be mɔgɔ caaman kofɔ minw ye teri sɔbɛw sugandi ani u ye nafa sɔrɔ o la. I be se k’u dɔw ka maanaw kalan Bibulu kɔnɔ, i n’a fɔ Nawomi n’a buranmuso Uruti, Heburu kanbele saba minw nɔrɔla ɲɔgɔn na Babilɔni jamana na, ani Pol ni Timote (Uruti 1:16; Daniyɛli 3:17, 18; 1 Korɛntikaw 4:17; Filipikaw 2:20-22). Nka an ka teriya kabakoman dɔ koo lajɛ min tun be Dawuda ni Zonatan cɛ.
9, 10. Dawuda ni Zonatan ka teriya tun basiginin be mun lo kan?
9 Bibulu b’a fɔ ko Dawuda ye Goliyati faga tuma min na, “a koo diyara Zonatan ye i n’a fɔ a yɛrɛ, Zonatan nɔrɔl’a la.” (1 Samuyɛli 18:1). Saan caaman tun be Dawuda ni Zonatan cɛ. O bɛɛ n’a ta, teriya sɔbɛ donna u ni ɲɔgɔn cɛ fɔɔ ka taga se Zonatan saya ma kɛlɛkɛyɔrɔ la * (2 Samuyɛli 1:26). Jɛnɲɔgɔnya barikaman min tun be o teri fila cɛ, o tun basiginin be mun lo kan?
10 Fɛɛn min tun y’a to Dawuda ni Zonatan nɔrɔnin be ɲɔgɔn na ten, o ye ko u fila tun be Jehova kanu ani u tun b’a fɛ sɔbɛ la ka kantigiya kɛ a ye. O cɛɛ fila ka jɛnɲɔgɔnya tun basiginin be Alako lo kan. U fila ka jogow lo y’a to u koo diyara ɲɔgɔn ye. Siga t’a la, Zonatan kabakoyara k’a ye cogo min na Dawuda denmisɛntɔ y’a jagwɛlɛya ka Jehova tɔgɔ lafasa ni kisɛya ye. Dawuda tun b’o cɛkɔrɔba bonya sabu a tun be Jehova ka labɛnw labato ani a tun be Dawuda makoɲɛkow bila a yɛrɛ taw ɲɛ. Ɲɛyirali fɛ, loon dɔ la, Dawuda fari fagara pewu. A tagara a yɛrɛ dogo kongokolon kɔnɔ walisa k’a yɛrɛ kisi Zonatan facɛ masacɛ jugu Sayuli ka dimiya ma. An k’a filɛ Zonatan y’a ka kantigiya yira cogo kabakoman min na. A y’a bɔ a yɛrɛ la ka wuli “ka taga Dawuda fɛ . . . k’a jaa gwɛlɛya ko a k’a jigi la Ala kan.” (1 Samuyɛli 23:16). Tuma min na Dawuda tericɛ sɔbɛ nana a dɛmɛ ani k’a jaa gwɛlɛya, i ka miiri k’a filɛ o ye Dawuda dusu saalo cogo min na! *
11. An be kalan juman sɔrɔ Zonatan ni Dawuda ka koo la teriyako ta fan fɛ?
11 An be kalan juman sɔrɔ Zonatan ni Dawuda ka koo la? Fɔlɔ, an b’a ye ko fɛɛn kɔrɔtalenba min ka kan ka sɔrɔ terimanw ni ɲɔgɔn cɛ, o ye ka jɛnɲɔgɔnya ɲuman kɛ ni Ala ye. An ni mɔgɔ dɔw ka lannakow n’u ka koow jaticogo ye kelen ye tagamacogo ta fan fɛ ani u fana b’a fɛ ka kantigiya kɛ Ala ye. N’an be gwɛrɛ o mɔgɔ sifaw la, an be se ka miiriyaw, dusukunnataw ni wale dɔw tilan an ni ɲɔgɔn cɛ walisa ka ɲɔgɔn jija ani ka ɲɔgɔn barika bonya (Ɔrɔmukaw 1:11, 12). O teri ɲɔgɔn minw b’u mako don Alakow la, an b’u sɔrɔ an kerecɛnɲɔgɔnw lo cɛma. Yala o kɔrɔ ko mɔgɔ o mɔgɔ be na lajɛn na Masaya Boon kɔnɔ, o tigi ye tagamaɲɔgɔn ɲuman ye wa? Ayi, o tɛ se ka fɔ.
TERIW SUGANDICOGO
12, 13. a) Mun na an ka kan k’an ɲɛmalɔ k’an teriw sugandi ka ɲɛ hali kafo kɔnɔ? b) Gwɛlɛya juman tun be yen kafo dɔw kɔnɔ kerecɛn fɔlɔw cɛma ani o y’a to Pol ye lasɔmikan barikaman jumanw lase u ma?
12 Hali kafo kɔnɔ, an ka kan k’an ɲɛmalɔ k’an teriw sugandi ka ɲɛ n’an b’a fɛ u k’an barika bonya Alako ta fan fɛ. Yala o ka kan ka bari an na wa? Ayi. Ɲɛyirali fɛ, yiriden dɔw be wagati caaman ta ka sɔrɔ ka kɔgɔ yiri kan. O cogo kelen na, kerecɛn dɔw fana tɛ kɔgɔ joona Alako ta fan fɛ. O lo y’a to kafo kelen kelen bɛɛ kɔnɔ, kerecɛnw bɛɛ kɔgɔnin tɛ cogo kelen na Alako ta fan fɛ (Eburuw 5:12–6:3). An kɔni b’a fɛ ka muɲu mɔgɔ kuraw ani barikantanw kɔrɔ ani ka kanuya yira u la sabu an b’a fɛ k’u dɛmɛ u ka kɔgɔ Alako ta fɛ.—Ɔrɔmukaw 14:1; 15:1.
13 Tuma dɔw la, koo dɔ be se ka kɛ kafo kɔnɔ min b’a to an ka kan k’an yɛrɛ kɔrɔsi an tagamaɲɔgɔn dɔw ma. Dɔw ka tagamacogo b’a to mɔgɔw be sigasiga u la. Dɔ wɛrɛw be to ka dimiya mara ani k’u ɲɛɛ kumu wala u be to ka tɔɔw kɔrɔfɔ. Kerecɛn fɔlɔw y’o gwɛlɛya ɲɔgɔn sɔrɔ kafo dɔw kɔnɔ. Kafodenw fanba tun ye kantigiw ye nka dɔw tagamacogo tun bɛnnin tɛ. Komi Korɛnti dugu kafoden dɔw tun tɛ sɔn kerecɛn kalan dɔw ma, o kama ciden Pol ye kafo lasɔmi ko: “Aw kana aw yɛrɛ nigɛ. Tagamaɲɔgɔnjugu b’a tagamaɲɔgɔnɲuman cogo cɛn.” (1 Korɛntikaw 15:12, 33). Pol ye Timote lasɔmi ko hali kafo kɔnɔ, a be se ka kɛ ko dɔw tagamacogo tilennin tɛ. Timote tun ka kan k’a yɛrɛ mabɔ o ɲɔgɔnna mɔgɔw la, a tun man kan ka teriya kɛ n’u ye.—2 Timote 2:20-22.
14. Miiriya jɔnjɔn min be sɔrɔ Pol ka lasɔmikan nunu na, an be se k’o sira tagama cogo di?
14 Miiriya jɔnjɔn min be sɔrɔ Pol ka lasɔmikan nunu na, an be se k’o sira tagama cogo di? O ye ko mɔgɔ o mɔgɔ be se ka kɛ sababu ye k’an jogo ɲuman tiɲɛ kafo kɔnɔ wala dannabaliw cɛma, an ka kan k’an mabɔ o tigi la (2 Tesalonikekaw 3:6, 7, 14). An ka kan k’an ka Alako latanga. I hakili to a la ko kɔɔrimugu be jii ta cogo min na, an fana ka teli k’an teri sɔbɛw sɔɔn n’u ka miiriyaw ta ten. I tɛ se ka kɔɔrimugu don jii nɔgɔnin kɔnɔ ani k’a miiri ko a bena jii saniyanin lo ta. O cogo kelen na, mɔgɔ minw be nɔɔ jugu to an kan, an tɛ se ka jɛn n’u ye ani k’a miiri ko an bena nafa sɔrɔ o la.—1 Korɛntikaw 5:6.
An be se ka teri sɔbɛw sɔrɔ an kerecɛnɲɔgɔnw cɛma
15. I be se ka mun lo kɛ walisa ka teriw sɔrɔ kafo kɔnɔ Alakow ka di minw ye?
15 Nka, hɛɛrɛko lo an fɛ k’a ye ko an be se ka teri sɔbɛ caaman sɔrɔ an kerecɛnɲɔgɔnw cɛma (Zaburuw 133:1). Cogo juman na i be se ka teriw sɔrɔ kafo kɔnɔ Alakow ka di minw ye? N’i b’i jija ka kɛ ni jogow ani kɛcogow ye minw ka di Ala ye, mɔgɔ minw b’u jijara o la fana, siga t’a la a bena diya u ye k’u magwɛrɛ i la. Ka fara o kan, n’a sɔrɔ i ka kan k’a bɔ i yɛrɛ la ka fɛɛrɛ dɔw kɛ walisa ka teri kuraw sɔrɔ. (Koorilen nin lajɛ gafe ɲɛɛ 30nan kan: “Teri sɔbɛw sɔrɔcogo.”) I b’a fɛ ka kɛ ni jogo minw ye, o jogo be sɔrɔ kerecɛn minw na, i k’i mako don olu la. Bibulu b’an ladi ko an k’an ka “kanuya bonya” balima wɛrɛw ta fan fɛ. I ka tugu o ladili kɔ ani ka teriw ɲini i kerecɛnɲɔgɔnw cɛma, u siya, u ka jamana wala u ka delinankow mana kɛ min o min ye (2 Korɛntikaw 6:13, ABM; 1 Piyɛri 2:17). Kana dan i filankuruw dɔrɔn ma. I hakili to a la ko Zonatan tun ka kɔrɔ kosɔbɛ ni Dawuda ye. U ka hakilitigiya n’u ka kolɔnni sababu fɛ, mɔgɔkɔrɔba caaman be se ka kɛ teri nafamanw ye i fɛ.
GWƐLƐYAW MANA DON KAFO KƆNƆ
16, 17. N’an kerecɛnɲɔgɔn dɔ y’an dusu dimi cogo dɔ la, mun na an man kan k’an mabɔ kafo la?
16 Tuma dɔw la, gwɛlɛyaw be se ka sɔrɔ kafo kɔnɔ sabu bɛɛ sɔɔn ani bɛɛ bɔyɔrɔ tɛ kelen ye. An kerecɛnɲɔgɔn dɔ be se ka koo dɔ fɔ wala ka koo dɔ kɛ min b’an dimi (Talenw 12:18). Gwɛlɛyaw be se ka don fana kafo kɔnɔ sabu bɛɛ tɛ koow jati cogo kelen na, wala bɛnbaliyaw ni ɲɔgɔn faamubaliya kosɔn. Yala an bena a to o gwɛlɛyaw k’an kunnatiɲɛ ani k’an lasun an k’an mabɔ kafo la wa? An tɛna o kɛ n’an be Jehova kanu ani mɔgɔ minw koo ka di a ye n’an b’olu fana kanu.
17 Komi Jehova lo ye an Danbaga ye ani ale lo b’an niin ladon, a ka kan an k’a kanu ani k’an masiri a la n’an dusukun bɛɛ ye (Yirali 4:11). A ka kan fana an ka kafo dɛmɛ ni kantigiya ye sabu a ka di Ala ye ka baara kɛ n’a ye (Eburuw 13:17). O kama, n’an kerecɛnɲɔgɔn dɔ y’an dusu dimi wala n’a y’an jigi tigɛ cogo dɔ la, an tɛna an mabɔ kafo la walisa k’a yira ko an dimina kosɔbɛ. O yɛrɛ bena mun lo ɲɛ an ye sa? Mɔgɔ min y’an dusu dimi, o tɛ Jehova ye do. N’an be Jehova kanu, an tɛna sɔn abada k’an kɔɔ sin ale n’a ka jama ma!—Zaburuw 119:165.
18. a) An be se ka mun lo kɛ walisa hɛɛrɛ ka kɛ kafo kɔnɔ? b) N’a bɛnnin lo ka yafa, ani n’an sɔnna k’o kɛ, duga juman b’o la?
18 An kerecɛnɲɔgɔnw kanuya b’an lasun ka dɔ kɛ dɔ ye walisa hɛɛrɛ ka kɛ kafo kɔnɔ. Jehova be mɔgɔ minw kanu, a t’a ɲini u fɛ u ka koow kɛ i ko mɔgɔ dafaninw. An fana man kan k’o ɲini u fɛ. Kanuya b’an lasun an kana an balimaw ka fili misɛnw jati sabu an b’a lɔn ko an bɛɛ ye dafabaliw ye ani an be fili (Talenw 17:9; 1 Piyɛri 4:8). Kanuya b’an dɛmɛ an ka sɔn ka “yafa ɲɔgɔn ma tuma bɛɛ.” (Kɔlɔsikaw 3:13). A man nɔgɔ tuma bɛɛ k’o ladili sira tagama. N’an b’a to miiriya juguw ka see sɔrɔ an kan, o be se k’a to an be dimiya mara an kɔnɔ ani k’a miiri ko an ka dimiya bena an hakɛtabaga tɔɔrɔ cogo dɔ la. Tiɲɛn na, n’an be dimiya mara an kɔnɔ, an b’an yɛrɛ lo mako sa. N’a bɛnnin lo ka yafa, ani n’an sɔnna k’o kɛ, dugaba b’o la (Luka 17:3, 4). O b’an hakili n’an dusu lafiya, o b’a to hɛɛrɛ be kɛ kafo kɔnɔ. Min kɔrɔtanin lo yɛrɛ, o ye ko jɛnɲɔgɔnya min be yen an ni Jehova cɛ, o be tanga.—Matiyo 6:14, 15; Ɔrɔmukaw 14:19.
TUMA JUMAN NA AN KA KAN K’AN MABƆ MƆGƆ DƆ LA?
19. Koo jumanw be se k’an waajibiya an k’an mabɔ mɔgɔ dɔ la?
19 Tuma dɔw la, u be se k’a ɲini an fɛ an k’an mabɔ mɔgɔ dɔ la min tun ye kafoden dɔ ye. O be se ka kɛ n’a tigi ye Ala ka sariya tiɲɛ, a ma nimisa ani a gwɛnna ka bɔ kafo kɔnɔ wala n’a ye lanaya sira bila a kɛtɔ ka ngalonkalan kɛ wala k’a yɛrɛ mabɔ kafo la. Ala ka Kuma b’a fɔ an ye ka gwɛ ko an “kana jɛn n’o tigi ye fewu.” * (1 Korɛntikaw 5:11-13; 2 Zan 9-11). A be se ka gwɛlɛya an ma an k’an mabɔ o tigilamɔgɔ la n’a y’a sɔrɔ an teri tun lo wala an somɔgɔ dɔ lo. Yala an bena lɔ kelen kan k’o cikan labato walisa k’a yira ko ka kantigiya kɛ Jehova ye ani k’a ka sariyaw labato, o kɔrɔtanin lo an fɛ ka tɛmɛ koo bɛɛ kan wa? I hakili to a la ko kantigiya ni kanminɛli kɔrɔtanin lo kosɔbɛ Jehova ɲɛɛ kɔrɔ.
20, 21. a) Ka kojugukɛla gwɛn ka bɔ kafo kɔnɔ, mun na o ye labɛn ɲuman ye? b) Mun na a kɔrɔtanin lo an k’an teriw sugandi ni hakilitigiya ye?
20 Ka kojugukɛla gwɛn ka bɔ kafo kɔnɔ, tiɲɛn na, o ye Jehova ka labɛn ɲuman ye. Mun na do? Mɔgɔ min ma nimisa a ka jurumu na, k’o tigilamɔgɔ gwɛn ka bɔ kafo kɔnɔ, o b’a yira ko an be Jehova kanu ani ko an be bonya la a tɔgɔ senuman n’a ka sariyaw kan (1 Piyɛri 1:15, 16). O fana be kafo tanga farati ma. O be kafoden kantigimanw tanga jurumukɛla tugubanciw ma. O la, u be se k’u ka batoli kɛ sabu u b’a lɔn ko kafo ye yɔrɔ latanganin ye, a tɛ duniɲa juguman nin fanga kɔrɔ (1 Korɛntikaw 5:7; Eburuw 12:15, 16). O kololi sɔbɛ b’a yira ko Jehova b’o jurumukɛla kanu. O be se ka kɛ koo ye min b’a dusukun lamaga ani k’a dɛmɛ a k’a faamu ko a ka kan ka yɛlɛmani kɛ walisa ka kɔsegi Jehova ma.—Eburuw 12:11.
21 Siga t’a la, an tagamaɲɔgɔnw be nɔɔba to an kan, u b’u sɔɔn yɛlɛma an na. O kama, a kɔrɔtanin lo an k’an teriw sugandi ni hakilitigiya ye. N’an b’an teriw sugandi Jehova teriw cɛma, mɔgɔ minw koo ka di Jehova ye n’an b’u kanu, an bena teri sɔbɛ caaman sɔrɔ minw ɲɔgɔn tɛ yen. An be jogo minw ta u fɛ, u bena an dɛmɛ an k’an cɛsiri walisa k’an koo diya Jehova ye.
^ dakun 2 Heburu kumaden min bayɛlɛmana ka fɔ ko “taamaɲɔgɔn”, a kɔrɔ wɛrɛ ko “tɔɲɔgɔnkɛ” wala ka ‘jɛn.’—Kiritigɛlaw 14:20; Talenw 22:24, ABM.
^ dakun 4 Jehova y’o koo ɲini Ibrahima fɛ walisa k’a yira ale yɛrɛ tun bena saraka min kɛ n’a Dencɛ kelenpe bangelen ye (Zan 3:16). Jehova m’a to Ibrayima k’a dencɛ faga, a ye sagajigi dɔ di a ma a k’o kɛ saraka ye Isiyaka nɔɔ na.—Zɛnɛzi 22:1, 2, 9-13.
^ dakun 9 Dawuda tun ye “denmisɛn” ye tuma min na a ye Goliyati faga. Zonatan satuma na, Dawuda sii tun ye saan 30 ye (1 Samuyɛli 17:33; 31:2; 2 Samuyɛli 5:4). Zonatan sii tun ye saan 60 ɲɔgɔn ye a satuma na. O la, a gwɛnin lo ko a tun ka kɔrɔ ni Dawuda ye saan 30 ɲɔgɔn.
^ dakun 10 Ka kɛɲɛ ni 1 Samuyɛli 23:17 ka fɔta ye, Zonatan ye koo duuru fɔ walisa ka Dawuda jaa gwɛlɛya: 1) A ye Dawuda jija ko a kana siran. 2) A ye Dawuda hakili sigi ko Sayuli bolo tɛna se a ma. 3) A ye Dawuda hakili jigi ko a bena masaya sɔrɔ i ko Ala ye layidu ta a ye cogo min na. 4) A y’a daa di Dawuda ma ko ale tɛna a janfa. 5) A y’a fɔ Dawuda ye ko Sayuli yɛrɛ b’a lɔn ko ale Zonatan be kantigiya kɛ Dawuda ye.
^ dakun 19 Mɔgɔ min gwɛnna ka bɔ kafo kɔnɔ, wala min y’a yɛrɛ mabɔ kafo la, n’i be kunnafoni wɛrɛw fɛ o mɔgɔ suguw minɛcogo koo la, gafe nin ɲɛɛ 207-209 lajɛ.


text:
KUNNAFONI WƐRƐW
Matigi ka surafana: Hakilijigi lajɛn lo min be Ala bonya
CII DIRA kerecɛnw ma ko u ka Krista ka saya Hakilijigi lajɛn kɛ. O landa be weele fana ko “Matigi ka surafana.” (1 Kɔrɛntikaw 11:20, NW ). Mun na o koo kɔrɔtalen lo? A ka kan ka kɛ tuma juman ani cogo di?
Yezu Krista ye o landa sigi sen kan Yahutuw ka Tɛmɛnkan seli loon suu fɛ, saan 33 an tile la. Tɛmɛnkan seli tun be kɛ siɲɛ kelen dɔrɔn saan kɔnɔ, Yahutuw ka Nisan kalo tile 14nan loon na. Nisan kalo tun be daminɛ marisikalo ka lɔgɔkun fɔlɔ tɛmɛnen kɔ wagati dɔɔni, tuma min na kalo kura tun be se ka ye. O kɔ, Yahutuw tun be jatili kɛ walisa ka Tɛmɛnkan seli kɛ tile 14nan loon na, tile benni kɔ.
Yezu ye Tɛmɛnkan seli kɛ ni a ka cidenw ye, a ye Zuda Isikariyɔti gwɛn, o kɔ, a ye Matigi ka surafana landa sigi sen kan Yahutuw ka Tɛmɛnkan seli nɔɔ na. O kama a ka kan ka kɛ siɲɛ kelen dɔrɔn saan kɔnɔ.
A fɔra Matiyo ka Kibaru Duman kɔnɔ ko: “Yezu . . . ye buru ta ka barika la Ala ye. O kɔ, a y’a karikari k’a di a ka kalandenw ma, k’a fɔ u ye ko: ‘Aw k’a minɛ k’a dumu, nin ye ne fari ye.’ O kɔ, a ye duvɛn ta ka barika la Ala ye, k’a d’u ma k’a fɔ ko: ‘Aw bɛɛ k’a min, bari nin ye ne joli ye, joli min be Ala ka layidu dafa, joli min bena bɔn mɔgɔ [caaman, NW ] ka hakɛw yafa kosɔn.’ ”—Matiyo 26:26-28.
Mɔgɔ dɔw b’a miiri ko Yezu ye buru yɛlɛma ka kɛ a farikolo yɛrɛ-yɛrɛ ye ani ka duvɛn kɛ a joli ye. Nka, tuma min na a tun b’o buru dira, a farikolo dafanen tun lo. Yala a ka kalandenw tun ye a farisogo yɛrɛ-yɛrɛ lo dumu ani k’a joli min wa? Ayi, n’o tun lo, a tun bena kɛ mɔgɔ sogo ɲimini ye ani Ala ka sariya tiɲɛni ye (Zɛnɛzi 9:3, 4; Levitiki 17:10). Luka 22:20 (ABM ) ka fɔta la, Yezu y’a fɔ ko: “Nin jifilen ye Ala ka layidu kura ye, o layidu tara ne joli la, o bɔnna aw kosɔn.” Yala o jifilen kɛra “layidu kura” yɛrɛ-yɛrɛ ye wa? O tun tɛ se ka kɛ sabu layidu ye labɛn lo ye, fɛɛn tɛ i be se ka maga min na.
O kama, buru wo, duvɛn wo, u bɛɛ ye tagamasiɲɛw dama lo ye. Buru ye Krista farikolo dafanen tagamasiɲɛ ye. Yezu ye Tɛmɛnkan seli buru tɔɔ dɔ lo ta. O buru tun tɛ dilan ni funufɛn ye (Ɛkizɔdi 12:8). Bibulu kɔnɔ, funufɛn ye jurumu wala toliya tagamasiɲɛ ye. O la, buru ye Yezu farikolo dafanen tagamasiɲɛ ye, a ye min saraka. Jurumu si tun t’a la.—Matiyo 16:11, 12; 1 Korɛntikaw 5:6, 7; 1 Piyɛri 2:22; 1 Zan 2:1, 2.
Duvɛn wulenman ye Yezu joli tagamasiɲɛ ye. O joli be layidu kura sɛmɛtiya. Yezu y’a fɔ ko ale joli bɔnna “hakɛw yafa kosɔn.” O la, adamadenw be se ka jati saniyalenw ye Ala ɲɛɛ kɔrɔ ani ka don layidu kura kɔnɔ ni Jehova ye (Eburuw 9:14; 10:16, 17). O layidu ye tɔɔn ye min be kɛ sababu ye kerecɛn kantigiman 144 000 ka se ka taga sankolo la. O yɔrɔ la, u bena kɛ masaw ni sarakalasebagaw ye walisa ka dugaw lase adamadenya bɛɛ ma.—Zɛnɛzi 22:18; Zeremi 31:31-33; 1 Piyɛri 2:9; Yirali 5:9, 10; 14:1-3.
Jɔn lo ka kan k’o tagamasiɲɛw ta ka dumu? Koow sira fɛ, layidu kura mɔgɔw lo, minw jigi ye ka taga sankolo la. Olu dɔrɔn lo ka kan k’o buru dumu ani k’o duvɛn min. Ala ka hakili senu be seereya kɛ o mɔgɔw ye ko u sugandira ka kɛ masaw ye sankolo la (Ɔrɔmukaw 8:16). U fana be masaya layidu la ni Yezu ye.—Luka 22:29.
Minw jigi ye ka ɲɛnamaya kɛ kudayi dugukolo kan alijɛnɛ kɔnɔ, olu koo be di do? U be Yezu ka cikan bato ani u be taga Matigi ka Surafana na ka filɛri kɛ ni bonya ye, nka u tɛ tagamasiɲɛw dumu. Siɲɛ kelen saan kɔnɔ, Nisan kalo tile 14nan na, Jehova Seerew be Matigi ka Surafana hakilijigi lajɛn kɛ tileben kɔ. Duniɲa kuru bɛɛ kɔnɔ, hali ni mɔgɔ waa damanin dɔrɔn lo b’a fɔ ko u be ni jigiya ye ka taga sankolo la, nin lajɛn ye kooba ye kerecɛnw bɛɛ fɛ. A be sababu di u bɛɛ ma u ka miiri Jehova Ala ni Yezu Krista ka kanuyaba koo la.—Zan 3:16.