text:
Maana 59nan: Dawuda be boli Sayuli ɲɛ
DAWUDA ye Goliyati faga ka ban tuma min na, Israɛl ka kɛlɛdenw kuntigi Abinɛri y’a minɛ ka na n’a ye Sayuli fɛ. Dawuda koo diyara kosɔbɛ Sayuli ye. Sayuli y’a sigi a ka kɛlɛdenw kun na ani a nana to a kɔrɔ.
Loon dɔ la, kɛlɛdenw tagara Filisitikaw kɛlɛ. U kɔsegitɔ, musow bɔra ka dɔnkili la ko: “Sayuli ye mɔgɔ waa damani faga, Dawuda ye mɔgɔ waa tan tan faga.” O koo ye ɲangoya bila Sayuli la sabu musow ye bonya la Dawuda kan ka tɛmɛ ale kan. Nka, Dawuda ɲangoya ma Sayuli dencɛ Zonatan minɛ. Dawuda koo ka di a ye kosɔbɛ ani Zonatan fana koo ka di Dawuda ye. O la, u fila ye layidu ta ɲɔgɔn ye ko u bena kɛ teriw ye fɔɔ abada.
Dawuda be se gɔni la kosɔbɛ ani a ka gɔni fɔli ka di Sayuli ye. Loon dɔ la, Sayuli ka ɲangoya y’a bila ka koo juguba dɔ kɛ. Ka Dawuda to gɔni fɔ la, Sayuli y’a ka taman ta k’a bon ani k’a fɔ ko: ‘N b’a sɔgɔ ka nɔrɔ kogo la!’ Nka, Dawuda sera k’a yɛrɛ bɔ taman ɲɛɛ kɔrɔ. Loon wɛrɛ tugun, Sayuli ye Dawuda bon ka fɔn ni taman ye. O la, Dawuda y’a faamu sisan ko a ka kan k’a yɛrɛ kɔrɔsi kosɔbɛ Sayuli ma.
I hakili b’a la Sayuli tun ye layidu min ta wa? A tun y’a daa di ko mɔgɔ min sera ka Goliyati faga, a bena a denmuso di o tigi ma. Sayuli labanna k’a fɔ Dawuda ye ko a be se k’ale denmuso Mikali furu, nka a ka kan k’ale jugu Filisitika 100 faga fɔlɔ. I ka miiri k’a filɛ! Sayuli jigi tun b’a la ko Filisitikaw bena Dawuda faga le. Nka u ma se ka Dawuda faga, ani Sayuli y’a denmuso di a ma furu la.
Loon dɔ la, Sayuli y’a fɔ Zonatan n’a ka baaradenw bɛɛ ye ko a b’a fɛ ka Dawuda faga. Nka, Zonatan y’a fɔ a faa ye ko: ‘Kana koo jugu kɛ a la. A ma koo jugu si kɛ i la ka ye. Nka a ye i dɛmɛ koo bɛɛ la. A y’a yɛrɛ niin di ka Goliyati faga. I yɛrɛ y’o ye, ka ninsɔndiya.’
Sayuli sɔnna a dencɛ ka kuma ma ani a y’a daa di ko a tɛna koo jugu kɛ Dawuda la. U ye Dawuda minɛ ka na n’a ye Sayuli fɛ, ani a tora ka baara kɛ a ye i n’a fɔ fɔlɔ la. Nka loon dɔ la, ka Dawuda to gɔni fɔ la, Sayuli y’a bon tugun ni taman ye. Dawuda y’a yɛrɛ jɛngɛ ani taman tagara kogo sɔgɔ. A siɲɛ sabanan tun ye nin ye. Sisan kɔni, Dawuda y’a faamu ko a ka kan ka boli.
O suu yɛrɛ la, Dawuda bolila ka taga a yɛrɛ ka soo. Sayuli ye mɔgɔw bila walisa u ka taga a faga. Sayuli tun b’a fɛ ka min kɛ, a denmuso Mikali bɔra o kala ma. A y’a fɔ a cɛɛ ye ko: ‘N’i ma boli k’i yɛrɛ kisi bi sufɛ, sini sɔgɔma u bena i faga.’ O suu la, Mikali ye Dawuda dɛmɛ ka jigi ni finɛtiri ye soo kɔfɛ. Saan wolonfila ɲɔgɔn kɔnɔ Dawuda tora ka boli ka dogo dogo walisa Sayuli kana se k’a sɔrɔ.
1 Samuyɛli 18:1-30; 19:1-18.
Ɲiningaliw
- Mun na Sayuli ye Dawuda ɲangoya, nka a dencɛ Zonatan y’a yira cogo di ko Dawuda ɲangoya tɛ ale la?
- Loon dɔ la, ka Dawuda to gɔni fɔ la Sayuli ye, mun lo kɛra?
- Sayuli ko Dawuda ka mun lo kɛ ka sɔrɔ k’ale denmuso Mikali furu, nka a jigi tun be mun lo la?
- I ko i ɲɛɛ b’a la jaa kan, ka Dawuda to gɔni fɔ la Sayuli ye, mun lo kɛra a siɲɛ sabanan na?
- Mikali ye Dawuda niin kisi cogo di, ani o kɔ, Dawuda tora ka mun lo kɛ fɔɔ saan wolonfila?
Ɲiningali wɛrɛw
- An ka 1 Samuyɛli 18: 1-30 kalan.
Zonatan tun be ni kanuya kantigiman min ye Dawuda koo la, cogo di o tun ye tagamasiɲɛ ye min be ‘saga wɛrɛw’ ni ‘sagakulunin’ ka ɲɔgɔnkanu yira? (1 Sam. 18:1; Zan 10:16; Luka 12:32; Zakari 8:23)
Zonatan lo tun ka kan ka Sayuli ka masaya cɛɛn ta, nka Ala ye mɔgɔ wɛrɛ sugandi a nɔɔ na. 1 Samuyɛli 18:4 b’a yira cogo di ko a sɔnna ka kolo o tigi ye cogo kabakoman na?
Sayuli ka koo b’a yira cogo di ko ɲangoya be se ka mɔgɔ bila jurumuba la, ani o be an lasɔmi mun lo la? (1 Sam. 18:7-9, 25; Zaki 3:14-16)
- An ka 1 Samuyɛli 19: 1-17 kalan.
Cogo juman na Zonatan y’a niin bila farati la a kɛtɔ ka Dawuda tɔgɔ ɲuman fɔ Sayuli ɲɛɛ na? (1 Sam. 19:1, 4-6; Tal. 16:14)


c: text/html

text:
Maana 23nan: Farahuna ka sikow
SAAN fila tɛmɛna, nka Yusufu bele be kaso la. Masacɛ ka dɔlɔ dibaga m’a hakili to a la. Loon dɔ sufɛ, Farahuna ye siko kabakoman fila dɔw kɛ nka a m’u kɔrɔ lɔn. I ɲɛɛ be a sinɔgɔtɔ la wa? O dugusagwɛ sɔgɔma, Farahuna y’a ka hakilitigiw weele k’a ka sikow lakali u ye. Nka u ma se k’u kɔrɔ fɔ a ye.
O la sa, dɔlɔ dibaga hakili jigira Yusufu koo la. A y’a fɔ Farahuna ye ko: ‘Ne ni cɛɛ dɔ tun be kaso la ɲɔgɔn fɛ, a tun be se ka sikow kɔrɔ fɔ.’ Farahuna sinna k’a fɔ k’u ka Yusufu labɔ kaso la.
Farahuna y’a fɔ Yusufu ye ko: ‘Siko la, ne ye misi wolonfila ye, u tun ka bonbon, u fana ka ɲi. O kɔ, ne ye misi wolonfila wɛrɛ ye, olu fasanin tun lo kosɔbɛ. Misi fasaninw ye misi belebelebaw kunu.
‘Ne ka siko filanan na, a filɛ suman tinsan ɲuman wolonfila bɔra kala kelen na, u fanin tun be kisɛw la. O kɔ, suman tinsan wolonfila wɛrɛ bɔra, u janin tun lo ani u fɔsɔnfɔsɔnnin lo. Tinsan fɔsɔnfɔsɔnninw ye tinsan ɲuman wolonfila kunu.’
Yusufu y’a fɔ Farahuna ye ko: ‘I ka sikow be fɛɛn kelen le fɔ. Misi belebeleba wolonfila ani suman tinsan ɲuman wolonfila ye saan wolonfila lo ye, ani misi fasanin wolonfila ni suman tinsan fɔsɔnfɔsɔnnin wolonfila ye saan wolonfila wɛrɛ ye. Saan wolonfila kɔnɔ, suman bena sɔrɔ kosɔbɛ Misira jamana na. O kɔ, kɔngɔ bena don ka saan wolonfila kɛ.’
Yusufu y’a fɔ Farahuna ye ko: ‘I ka cɛɛ hakilitigi dɔ sugandi walisa a ka sumanw lajɛn ka mara o saan ɲuman wolonfila nunu kɔnɔ. O la, jama tɛna sa kɔngɔ bolo saan wolonfila nɔfɛtaw kɔnɔ.’
O ladili diyara Farahuna ye ani a ye Yusufu sugandi a ka sumanw lajɛn ka mara. Yusufu kɛra Farahuna ka lasigidenw bɛɛ la mɔgɔba ye Misira.
Saan seegi tɛmɛnin kɔ, kɔngɔ wagati la, Yusufu ye mɔgɔ dɔw natɔ ye Misira. I b’a lɔn mɔgɔ minw lo wa? A kɔrɔcɛ 10 nunu tun lo! U facɛ Yakuba tun y’u ci Misira sabu dumunifɛnw tun y’a daminɛ ka dɛsɛ Kanaan jamana na. Yusufu y’a kɔrɔcɛw lɔn, nka olu m’ale lɔn. I b’a lɔn fɛɛn min kama wa? Yusufu bonyana ani fani sifa wɛrɛ tun b’a kaan na.
I hakili b’a la ko Yusufu fitinin tuma na, a sikora ko a balimaw nana u kunbiri gwan ale kɔrɔ wa? Sisan a hakili jigira o la ani a y’a faamu ko Ala lo y’a ci Misira koo dɔ kama. Yusufu bena a balimaw minɛ cogo di? An k’o filɛ.
Zɛnɛzi 41:1-57; 42:1-8; 50:20.
Ɲiningaliw
- Mun lo ye Farahuna sɔrɔ loon dɔ sufɛ?
- Mun na dɔlɔ dibaga hakili labanna ka jigi Yusufu koo la?
- I ko i ɲɛɛ b’a la jaa nin kan, Farahuna ye siko fila jumanw lo kɛ?
- Yusufu ye o sikow kɔrɔ fɔ cogo di?
- Cogo juman na Yusufu kɛra Farahuna ka lasigidenw bɛɛ la mɔgɔba ye Misira?
- Mun lo y’a to Yusufu balimacɛw nana Misira, ani mun na u ma Yusufu lɔn?
- Yusufu hakili jigira siko juman lo la, ani o y’a dɛmɛ ka mun lo faamu?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zɛnɛzi 41:1-57 kalan.
Yusufu ye mɔgɔw hakili sama ka taga Jehova kan cogo di, ani kerecɛnw be se k’a ladegi cogo di bi? (Zɛnɛzi 41:16, 25, 28; Mat. 5:16; 1 Piyɛri 2:12)
Saan dɔw la suman sɔrɔla kosɔbɛ Misira jamana na. O kɔ, kɔngɔ donna. O b’a yira ka gwɛ cogo di ko Jehova ka mɔgɔw cogoya tɛ kelen ye ni kerecɛn tɔgɔtigiw ta ye Alako ta fan fɛ? (Zɛnɛzi 41:29, 30; Amɔsi 8:11, 12)
- Zɛnɛzi 42:1-8 ani 50:20 kalan.
Ni mɔgɔ dɔ lɔyɔrɔ kosɔn a kan ka ni bonya ye, yala koo jugu lo Jehova batobagaw k’u biri a tigi ɲɛɛ kɔrɔ walisa ka bonya la a kan n’o ye dugu landa ye wa? (Zɛnɛzi 42:6)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Maana 102nan: Yezu ɲɛnaman lo
I B’A lɔn muso nin ani cɛɛ fila nunu ye mɔgɔ minw ye wa? Muso nin ye Magadala Mariyamu lo ye. Cɛɛ minw be fani gwɛman na, mɛlɛkɛw lo. Mariyamu be filɛri kɛra boon fitinin min kɔnɔ, o ye Yezu suu bilayɔrɔ ye: Kaburu lo. Nka, Yezu suu tɛ yen tugun! Jɔn lo y’a bɔ yen? An k’o lajɛ.
Yezu sanin kɔ, sarakalasebagaw y’a fɔ Pilati ye ko: ‘Ka Yezu to sii la, a tun y’a fɔ ko ale sanin kɔ a bena kunu tile sabanan loon na. O kama i ka cii di ko kaburu daa ka kɔrɔsi. O la, a ka kalandenw kana taga a suu bɔ ani k’a fɔ ko a kununa!’ Pilati y’a fɔ sarakalasebagaw ye ko u ka garadiw bila ka taga kaburu daa kɔrɔsi.
Nka tile sabanan sɔgɔmada joona fɛ, Jehova ka mɛlɛkɛ dɔ barila ka jigi. A ye kabakuru kolonkolon ka bɔ kaburu daa la. Garadiw siranna kosɔbɛ fɔɔ ka kirin. A laban, u sera ka filɛri kɛ kaburu kɔnɔ tuma min na, Yezu suu tun tɛ yen tugun! U dɔw donna dugu kɔnɔ ka taga o koo fɔ sarakalasebagaw ye. I b’a lɔn o sarakalasebaga juguw ye min kɛ wa? U ye wari di garadiw ma walisa u ka ngalon tigɛ ko: ‘K’an to sinɔgɔ la sufɛ, a ka kalandenw nana a suu bɔ ka taga n’a ye.’
O wagati kelen na, Yezu ka kalanden musoman dɔw tagara kaburu daa la. U kabakoyara k’a ye ko kaburu lakolon lo! Mɛlɛkɛ fila dɔw barila k’u yɛrɛ yira u la, u ka faniw tun gwɛnin lo parapara. U y’u ɲininga ko: ‘Mun na aw be Yezu yaala yan? A kununa. A’ ye teliya ka taga o fɔ a ka kalandenw ye.’ Musow y’u seen teliya kosɔbɛ. Nka, cɛɛ dɔ y’u lalɔ sira kan. I b’a lɔn mɔgɔ min lo wa? Yezu lo! A y’a fɔ u ye ko: ‘ A’ ye taga ne kofɔ n ka kalandenw ye.’
Tuma min na musow tagara a fɔ kalandenw ye ko Yezu ɲɛnaman lo ani ko olu y’a ye, kalandenw ma la a la. Piyɛri ni Zan bolila ka taga ko u be o koo sɛgɛsɛgɛ u yɛrɛ ma. U tagara a ye ko kaburu lakolon lo! Piyɛri ni Zan kɔsegira ka Magadala Mariyamu to o yɔrɔ la. O tuma lo la a ye filɛri kɛ kaburu kɔnɔ ani a ye mɛlɛkɛ fila nunu ye.
I b’a lɔn fɛɛn min kɛra Yezu suu la wa? Ala y’a kɛ a tununa. A sara ni farisogo min ye, Ala m’a lakunu n’o fari kelen ye. A ye fari kura di Yezu ma, i ko mɛlɛkɛw ta. Nka, Yezu tun be se ka adamaden cogo ta walisa k’a yira a ka kalandenw na ko ale ɲɛnaman lo. An bena o ye kɔfɛ.
Matiyo 27:62-66; 28:1-15; Luka 24:1-12; Zan 20:1-12.
Ɲiningaliw
- Muso nin ni cɛɛ fila nunu ye jɔn ye jaa kan, ani u be min le?
- Mun na Pilati y’a fɔ sarakalasebagaw ye ko u ka garadiw ci ka taga Yezu ka kaburu daa kɔrɔsi?
- Yezu sanin kɔ, tile sabanan sɔgɔmada joona fɛ, mɛlɛkɛ dɔ ye mun lo kɛ, ani sarakalasebagaw ye mun kɛ?
- Mun lo ye muso dɔw kabakoya u senin kɔ Yezu ka kaburu daa la?
- Mun na Piyɛri ni Zan bolila ka taga kaburu daa la, ani u ye mun lo ye?
- Mun lo kɛra Yezu suu la, nka a ye mun lo kɛ walisa k’a yira a ka kalandenw na ko ale ɲɛnaman lo?
Ɲiningali wɛrɛw
- Matiyo 27:62-66 ani 28:1-15 kalan.
Yezu lakunu tuma na, cogo juman na sarakalasebagaw kuntigiw, Fariziɲɛw ani cɛkɔrɔbaw ye hakili senu hakɛ ta? (Mat. 12:24, 31, 32; 28:11-15)
- Luka 24:1-12 kalan.
Yezu lakununi koo b’a yira cogo di ko Jehova be musow jati seere sɔbɛw ye? (Luka 24:4, 9, 10; Mat. 28:1-7)
- Zan 20:1-12 kalan.
Zan 20:8, 9 b’an dɛmɛ cogo di an k’a faamu ko a ka ɲi an ka muɲuli kɛ n’an tɛ kiraya kuma dɔ dafacogo faamu ka ɲɛ? (Tal. 4:18; Mat. 17:22, 23; Luka 24:5-8; Zan 16:12)


text:
Maana 75nan: Daniyɛli n’a tɔɲɔgɔn saba
ISRAƐLDEN minw kalannin lo kosɔbɛ, masacɛ Nabukodonozɔri ye olu bɛɛ cɛ ka taga n’u ye Babilɔni. Olu cɛma, a ye kanbele dɔw woloma minw cɛ ka ɲi kosɔbɛ ani hakilitigiw lo. I ɲɛɛ be kanbele naani minw na, olu dɔw lo. Kelen tɔgɔ ko Daniyɛli, Babilɔnikaw ye saba tɔɔ nunu tɔgɔw la ko Sadiraki, Mesaki ani Abɛdenego.
Masacɛ ye kanbele minw woloma, a tun b’a fɛ k’olu degi a ka soo kɔnɔ baaraw la. U tun bena u kalan saan saba kɔnɔ. O kɔ, u tun bena hakilitigiw dama sugandi olu ka masacɛ dɛmɛ k’a ka gwɛlɛyaw ɲɛnabɔ. Masacɛ tun b’a fɛ o kanbelew bɛɛ ka fanga ni kɛnɛya sɔrɔ u ka fɔrɔmasɔn wagati la. O kama, a ye cii di a ka baaradenw ma ko ale n’a somɔgɔw be dumuni ɲuman min kɛ ani ka diwɛn min min, o ɲɔgɔn ka to ka di kanbele nunu ma.
Daniyɛli filɛ. I b’a lɔn a be min fɔra Nabukodonozɔri ka baaradenw kuntigi Asipenazi ye wa? Daniyɛli b’a fɔra a ye ko dumuni min be kɛ masacɛ ka tabali kan, ale t’a fɛ k’o dumu. O kumaw ye Asipenazi kɔnɔ gwan. A y’a fɔ ko: ‘Masacɛ lo ye aw ka dumuniko latigɛ. N’a nana a ye ko aw fasanin lo ka tɛmɛ aw filankuru tɔɔw kan, a bena ne faga.’
Asipenazi tun ye Daniyɛli n’a teri saba ka koo don cɛɛ min bolo, Daniyɛli kumana ale fɛ ko: ‘Ne b’i deli, i ka to ka ɲugu ni jii gwansan di an ma, k’an filɛ yanni tile 10. O kɔ, kanbele minw be masacɛ ka dumuni kɛ, i k’an suma n’olu ye k’a filɛ minw ɲɛda ka ɲi.’
O cɛɛ sɔnna k’o kɛ. Tile 10 dafara tuma min na, Daniyɛli n’a tɔɲɔgɔnw ɲɛda tun be manamana ka tɛmɛ kanbele tɔɔw nunu bɛɛ kan. O kama, o cɛɛ tora ka ɲugu di u ma masacɛ ka dumuni nɔɔ na.
Saan saba banni kɔ, u tagara ni kanbele nunu bɛɛ ye masacɛ ɲɛɛ kɔrɔ. A ye baro kɛ n’u bɛɛ ye. A y’a ye ko Daniyɛli n’a tɔɲɔgɔnw ka hakilitigiya ɲɔgɔn tɛ yen kanbele nunu cɛma. O kama, a y’a fɔ k’u ka to masaso kɔnɔ k’ale dɛmɛ. Masacɛ tun mana Daniyɛli, Sadiraki, Mesaki ani Abɛdenego ɲininga koo o koo la, wala a tun mana koo gwɛlɛ o koo gwɛlɛ kalifa u ma, a tun b’a ye k’u ka fisa n’a ka jamana kɔnɔ jootigiw ni lɔnnikɛlaw ye fɔɔ siɲɛ tan.
Daniyɛli 1:1-21.
Ɲiningaliw
- Kanbele naani minw be jaa nin kan, jɔnw lo ani mun na u be Babilɔni jamana na?
- Nabukodonozɔri tun b’a fɛ u ka kɛ mɔgɔ sifa jumanw ye, ani a tun ye cikan jumanw lo di a ka baaradenw ma?
- Dumuni ni minnifɛn ta fan fɛ, Daniyɛli ye mun lo ɲini ale n’a tɔɲɔgɔn saba koo la?
- Daniyɛli n’a tɔɲɔgɔnw ye ɲugu ɲimi tile tan, o kɔ, u ɲɛda tun be cogo di kanbele tɔɔw cɛma?
- Mun lo y’a to Daniyɛli n’a tɔɲɔgɔn saba nana kɛ masacɛ dɛmɛbagaw ye ani u y’a yira cogo di ko u ka fisa ni jamana jootigiw n’a lɔnnikɛlaw ye?
Ɲiningali wɛrɛw
- Daniyɛli 1:1-21 kalan.
An ka kan ka jijali sifa juman lo kɛ n’an b’a fɛ ka see sɔrɔ kɔrɔbɔliw n’an ka fiɲɛ dɔw kan? (Dan. 1:8; Zɛnɛzi 39:7, 10; Gal. 6:9)
Koo jumanw be se ka kɛ kɔrɔbɔli ni degun ye denmisɛnw fɛ bi, hali ni dɔw b’o jati fɛɛn diimanw ye? (Dan. 1:8; Tal. 20:1; 2 Kor. 6:17-7:1)
Bibulu be Eburu kanbele naani nunu ka koo lakali cogo min na, o b’an dɛmɛ ka mun lo faamu lakɔli kalan koo la? (Dan. 1:20; Ezayi 54:13; 1 Kor. 3:18-20)


text:
Maana 80nan: Ala ka jama be bɔra Babilɔni
MƐDIW ni Pɛrɛsiw ye Babilɔni minɛ a saan fila ɲɔgɔn ye nin ye. A filɛ min be kɛra sisan! Israɛldenw be bɔra Babilɔni. Jɔn lo ye u hɔɔrɔnya ani ka sira di u ma?
Pɛrɛsi masacɛ Sirusi lo. Saan caaman ka kɔn Sirusi woloni ɲɛ, Jehova tun y’a fɔ a ka kira Ezayi ye ko a ka kuma nunu sɛbɛ Sirusi koo la: ‘I bena ne diyanako bɛɛ kɛ. Dugu dondaw yɛlɛnin bena to i ɲɛɛ walisa i ka se ka don k’a minɛ.’ O kumaw dafara, Sirusi lo y’a ka kɛlɛkɛdenw ɲɛminɛ ka taga Babilɔni minɛ. Mɛdiw ni Pɛrɛsiw donna Babilɔni dugu kɔnɔ sufɛ, a dondaw tugunin tun tɛ.
Nka, Jehova ka kira Ezayi tun y’a fɔ fana ko Sirusi tun bena cii di Israɛldenw ma ko u ka taga Zeruzalɛmu ani ka Alabatosoba lɔ kokura. Yala a y’o cii di wa? Ɔwɔ, a y’a di. A y’a fɔ Israɛldenw ye ko: ‘Aw ye taga Zeruzalɛmu, ani a’ ye aw ka Ala Jehova ka batosoba lɔ.’ Israɛlden nunu ye Zeruzalɛmu sira lo minɛ ten, u b’a fɛ ka taga o cii dafa.
Nka Israɛlden minw be Babilɔni, u bɛɛ tɛ se ka kɔsegi Zeruzalɛmu sabu sira ka jan (kilomɛtɛrɛ 800) ani fana u caaman man kɛnɛ wala u kɔrɔnin lo kojugu. Sababu wɛrɛw fana y’a to dɔw ma se ka kɔsegi. Minw ma se ka kɔsegi, Sirusi y’a fɔ olu ye ko: ‘Mɔgɔ minw be tagara Alabatosoba lɔ Zeruzalɛmu, a’ ye warigwɛ ni sanu ani bonyafɛn wɛrɛw di olu ma.’
O la, Israɛlden minw ye Zeruzalɛmu sira minɛ, mɔgɔw ye bonyafɛn caaman di u ma. Masacɛ Nabukodonozɔri tun ye jifilenw ani minan minw ta Jehova batoso kɔnɔ Zeruzalɛmu halakituma na, Sirusi ye olu fana di u ma. O cogo la, jama bolo lakolon ma kɔsegi Zeruzalɛmu.
Kalo naani ɲɔgɔn kɛnin kɔ sira kan, Israɛldenw sera Zeruzalɛmu wagati latigɛnin na. A saan 70 tun ye nin ye Zeruzalɛmu tun halakira ani jamana lakolon tora. Nka, hali ni Israɛldenw tun kɔsegira ka na u faso la, u ka sɛgɛn bele tun ma ban. An bena a ye kɔfɛ koo minw y’u sɔrɔ.
Ezayi 44:28; 45:1-4; Ɛsidirasi 1:1-11.
Ɲiningaliw
- I ko i ɲɛɛ b’a la jaa nin kan, Israɛldenw be mun lo kɛra?
- Jehova ka kira Ezayi tun kɔnna ka min fɔ, Sirusi y’o dafa cogo di?
- Israɛlden minw tun tɛ se ka kɔsegi Zeruzalɛmu, Sirusi ye mun lo fɔ olu ye?
- Sirusi ye mun fɛɛnw lo di jama ma u ka kɔsegi n’u ye Zeruzalɛmu?
- Israɛldenw ye wagati joli lo kɛ ka sɔrɔ ka se Zeruzalɛmu?
- Jamana lakolon tora fɔɔ saan joli?
Ɲiningali wɛrɛw
- Ezayi 44:28 ani 45:1-4 kalan.
Kiraya kuma min tun ɲɛsinna Sirusi ma, Jehova y’a yira ka gwɛ cogo di ko foyi tɛna o bali a ka dafa? (Ezayi 55:10, 11; Ɔrɔm. 4:17)
Ezayi ka kiraya kuma min tun ɲɛsinna Sirusi ma, o b’a yira cogo di ko see be Jehova ye ka sinikow fɔ? (Ezayi 42:9; 45:21; 46:10, 11; 2 Piyɛri 1:20)
- Ɛsidirasi 1:1-11 kalan.
See tun tɛ minw ye ka kɔsegi Zeruzalɛmu, olu ye min kɛ, an be se k’o ladegi cogo di bi ka mɔgɔw dɛmɛ minw sera ka kɛ kudayi cidenya baarakɛlaw ye? (Ɛsid. 1:4, 6; Ɔrɔm. 12:13; Kɔl. 4:12)


text:
Maana 56nan: Israɛl ka masacɛ fɔlɔ
A FILƐ Samuyɛli be tulu bɔnna Sayuli kuun na. Fɔlɔfɔlɔ o kɛcogo tun b’a yira ko mɔgɔ dɔ sugandira ka kɛ masacɛ ye. Jehova lo ye cii di Samuyɛli ma ko a k’o tulu bɔn Sayuli kuun na. Tulu kasa diiman tun lo min be dan na tulu tɔɔw la.
Sayuli tun t’a miiri ko ale ka kan ni masaya ye. A y’a fɔ Samuyɛli ye ko: ‘Ne ye Bɛnzamɛn bɔnsɔn dɔ ye, olu le ka dɔgɔ Israɛldenw cɛma. Mun na i do b’a fɔ ko ne bena kɛ masacɛ ye?’ Sayuli koo diyara Jehova ye sabu a tun tɛ a yɛrɛ jati mɔgɔba ye. O lo kama a y’a sugandi k’a kɛ masacɛ ye.
Nka, Sayuli tun tɛ fantan wala mɔgɔ gwansan ye. A somɔgɔw tun ye nafolotigiw ye, a tun cɛ ka ɲi ani a tun ka jan. Israɛldenw bɛɛ la mɔgɔ jan tun be dan Sayuli gaman ma! A seen tun ka teli fana boli la ani barika tun b’a la. Jehova ye Sayuli sugandi k’a kɛ masacɛ ye minkɛ, o diyara jama ye. U bɛɛ y’a daminɛ ka kule ko: ‘Masacɛ ka sii sɔrɔ!’
Hali bi fangaba tun be Israɛl ka juguw la. U bele tun be Israɛldenw niin tɔɔrɔ kosɔbɛ. Sayuli kɛra masacɛ ye a ma mɛɛn Amoniw nana k’u kɛlɛ. Nka, Sayuli ye kɛlɛden caaman lajɛn u kama ani a ye see sɔrɔ u kan. A diyara jama ye ko Sayuli kɛra u ka masacɛ ye.
Saan caaman kɔnɔ, Sayuli ye Israɛldenw ɲɛminɛ ka see sɔrɔ u juguw kan siɲɛ caaman na. Dencɛ dɔ tun be Sayuli fɛ fana, a tɔgɔ ko Zonatan. A jaa tun ka gwɛlɛ. Ale fana ye Israɛl dɛmɛ ka see sɔrɔ kɛlɛ caaman na. Filisitikaw bele tun ye Israɛldenw jugu farimanw ye. Loon dɔ la, u mɔgɔ waa caaman nana ka Israɛldenw kɛlɛ.
Samuyɛli y’a fɔ Sayuli ye ko a ka ale kɔnɔ a bena saraka bɔ wala ka nilifɛn di Jehova ma. Nka, Samuyɛli ma na joona. Sayuli siranna ko Filisitikaw bena kɛlɛ daminɛ, o kama a y’a latigɛ ka saraka bɔ a yɛrɛ ma. Samuyɛli nana tuma min na, a y’a fɔ Sayuli ye ko a ma kanminɛli kɛ. Samuyɛli y’a fɔ a ye ko: ‘Jehova bena mɔgɔ wɛrɛ sugandi k’a kɛ masacɛ ye Israɛl kun na.’
O kɔ, Sayuli ye kanminɛbaliya kɛ kokura. O kama, Samuyɛli y’a fɔ a ye ko: ‘Ka mɛnni kɛ Jehova fɛ o ka fisa ka sagajigi di a ma. I banna ka Jehova ka kuma bato, ale fana tɛna i to masaya la tugun.’
An be se ka kalan ɲuman sɔrɔ nin koo la. A b’a yira an na ko a kɔrɔtanin lo an ka kolo Jehova ye tuma bɛɛ. A fana b’a yira ko mɔgɔ ɲuman be se ka yɛlɛma ka kɛ mɔgɔ jugu ye i ko Sayuli. An kɔni t’a fɛ ka yɛlɛma ka kɛ mɔgɔ jugu ye fewu, tiɲɛn tɛ?
1 Samuyɛli sapitiri 9-11; 13:5-14; 14:47-52; 15:1-35; 2 Samuyɛli 1:23.
Ɲiningaliw
- Jaa nin kan, Samuyɛli be mun lo kɛra ani mun na?
- Mun na Sayuli koo diyara Jehova ye, ani a tun ye mɔgɔ sifa juman lo ye?
- Sayuli dencɛ tɔgɔ ko di ani a ye mun lo kɛ?
- Mun na Sayuli ye saraka dɔ bɔ sanni a ka kɔnɔni kɛ Samuyɛli ka na o kɛ?
- An be se ka kalan juman lo sɔrɔ Sayuli ka koo la?
Ɲiningali wɛrɛw
- An ka 1 Samuyɛli 9:15-21 ani 10:17-27 kalan.
Sayuli ka majigilenya y’a dɛmɛ cogo di k’a yɛrɛ tanga koo bɛnbali ma tuma min na cɛɛ dɔw kumana k’a mafiɲɛya? (1 Sam. 9:21; 10:21, 22, 27; Tal. 17:27)
- An ka 1 Samuyɛli 13:5-14 kalan.
Sayuli ye jurumu juman lo kɛ Giligali? (1 Sam. 10:8; 13:8, 9, 13)
- ka 1 Samuyɛli 15:1-35 kalan.
Sayuli ye jurumuba juman lo kɛ Amalɛki masacɛ Agagi koo la? (1 Sam. 15:2, 3, 8, 9, 22)
Sayuli y’a ɲini ka joo di a yɛrɛ ma cogo di ani k’a ka fili la mɔgɔ wɛrɛ kan? (1 Sam. 15:24)
An ka kan k’an janto lasɔmini juman na n’u be ladili dira an ma? (1 Sam. 15:19-21; Zab. 141:5; Tal. 9:8, 9; 11:2)


text:
Maana 9nan: Nuhun ye kurunba dilan
MUSO ani denkɛ saba tun bɛ Nuhun bolo. Denkɛw tun tɔgɔ ye ko Sɛm, Kam ani Jafɛt. Muso tun bɛ a denkɛ kelen-kelen bɛɛ bolo. O la sa, Nuhun ka denbaya bɛɛ lajɛlen tun ye mɔgɔ segin ye.
Ala ye Nuhun bila a ka kabako baara dɔ kɛ. Ala ko Nuhun ka kurun belebeleba dɔ dilan. Ala ko: ‘I k’a kɛ etasi saba ye. I ka sodenw kɛ a kɔnɔ.’ O sodenw tun ka kan ka dilan Nuhun ni a ka denbaya, ani baganw kosɔn. U bɛɛ lajɛlen mago tun bɛna kɛ dumuni min na, o fana tun bɛna bila o sodenw kɔnɔ.
Ala ko Nuhun ka kurunba dilan ka ɲɛ walisa ji kana se ka don a fɛ. A ko: ‘Ne na sanjiba lana dugukolo kan, ka diɲɛ mumɛ bɛɛ halaki. Fɛn o fɛn tɛ kurunba kɔnɔ, o bɛɛ na sa.’
Nuhun ni a denkɛw ye Jehova ka kuma mɛn. U ye kurunba dilanni daminɛ. Nka, mɔgɔ tɔw yɛlɛla Nuhun ni a ka denbaya ma. U ma sɔn ka kojugu dabila. U si ma da Nuhun ka kuma la, tuma min na a y’a fɔ u ye Ala bɛna min kɛ.
Kurunba dilanni ye waati caman ta, bawo a tun ka bon kosɛbɛ. Kurunba dilanna ka ban san caman tɛmɛnen kɔfɛ. Ala ko Nuhun ka baganw ladon sisan kurunba kɔnɔ. A ko Nuhun ka bagan sifa dɔw ladon kurunba kɔnɔ fila-fila, cɛ ani muso. Nka bagan tɔw ko la, Ala ko Nuhun ka olu ladon wolonwula-wolonwula. Ala ko Nuhun ka kɔnɔ sifa bɛɛ fana ladon kurunba kɔnɔ. Ala y’a fɔ Nuhun ye cogo min na, Nuhun y’a kɛ ten.
O bɛɛ kɔfɛ sa, Nuhun ni a ka denbaya fana donna kurunba kɔnɔ. Ala ye kurunba datugu u da la. Nuhun ni a ka denbaya tun bɛ makɔnɔni na kurunba kɔnɔ. E k’a miiri ko e yɛrɛ tun bɛ makɔnɔni na ni u ye kurunba kɔnɔ. Yala sanjiba bɛna na tiɲɛ na i ko Ala y’a fɔ cogo min na wa?
Jenɛse 6:9-22; 7:1-9.
Ɲininkaliw
- Nuhun ka denbaya bɛɛ lajɛlen tun ye mɔgɔ joli ye? A denkɛ saba tɔgɔw tun bɛ di?
- Ala ye Nuhun bila a ka kabako baara jumɛn kɛ, ani mun na?
- Nuhun kumana mɔgɔw fɛ tuma min na kurunba ko la, olu ye mun kɛ?
- Ala tun y’a fɔ Nuhun ye a ka mun kɛ baganw ko la?
- Ala ye kurunba datugu kaban tuma min na, Nuhun ni a ka denbaya tun bɛ mun kɛ?
Ɲininkali wɛrɛw
- Jenɛse 6:9-22 kalan.
Mun y’a to Nuhun kɛra Ala lakika batobaga dakabana ye? (Jen. 6:9, 22)
Jehova bɛ mun miiri farinya ko la? O b’an bila ka mun jateminɛ ni an bɛ ka an ka ɲɛnajɛw sugandi? (Jen. 6:11, 12; Zab. 11:5)
An bɛ se ka Nuhun ladege cogo di ni Jehova ka jɛkuluba y’a jira an na an ka kan ka min kɛ ? (Jen. 6:22; 1 Yuh. 5:3)
- Jenɛse 7:1-9 kalan.
Nuhun ka dafabaliya ma bali Jehova k’a filɛ mɔgɔ tilennen ye minkɛ, o bɛ dusu don an kɔnɔ cogo jumɛn na bi? (Jen. 7:1; Nt. 10:16; Esa. 26:7)


text:
Maana 96nan: Banabagatɔw kɛnɛyali
JAMANA cɛtigɛtɔ, Yezu tun be banabagatɔw kɛnɛya. O kabakow kibaro sera lamini dugudenninw ni dugubaw bɛɛ kɔnɔ. O kama, jama tun be na a fɛ ni murukuw, fiyentɔw, bobow ani banabagatɔ caaman wɛrɛw ye. Yezu tun b’u bɛɛ kɛnɛya.
Yuhana ye Yezu batize a ka ca saan saba ye sisan. Yezu y’a fɔ a ka cidenw ye ko yanni dɔɔni ale bena taga Zeruzalɛmu. O yɔrɔ la, u bena a faga ani a bena lakunu. Sanni o cɛ, Yezu tora ka banabagatɔw kɛnɛya.
Lafiɲɛlon dɔ la, Yezu tun be mɔgɔw kalanna. Yahutuw fɛ baara tun tɛ kɛ o loon na. I ɲɛɛ be muso min na jaa kan, a tun bananin lo kosɔbɛ. A kɔɔ tun kurunin lo kabi saan 18 ani a tun tɛ se ka tilen ka lɔ. O la, Yezu y’a bolo la a kan ani o yɔrɔnin bɛɛ a kɔɔ tilenna. A kɛnɛyara!
O koo ye diinan kuntigiw dimi. U la kelen pɛrɛnna jama kan ko: “An ka kan ka baara kɛ tile wɔɔrɔ kɔnɔ. Aw ka na o loonw na, a k’aw kɛnɛya. Aw kana na lafiɲɛlon na.”
Nka, Yezu y’a jaabi ko: ‘Aw ye mɔgɔ juguw le ye. Lafiɲɛlon na, aw kelen kelen bɛɛ tɛ aw ka fali foni ka taga jii di a ma wa? O la, nin muso tɔɔrɔnin min bananin lo kabi saan 18, yala a daganin tɛ k’a kɛnɛya lafiɲɛlon na wa?’ Yezu ka jaabili ye maloya bila o mɔgɔ juguw la.
O kɔ, Yezu n’a ka cidenw tagara Zeruzalɛmu. U bɔra Zeriko dugu kɔnɔ dɔrɔn, fiyentɔ darikɛla fila y’a mɛn ko Yezu lo be tɛmɛna. O kama, u kulera ko: ‘Yezu, an dɛmɛ!’
Yezu ye fiyentɔ nunu weele k’u ɲininga ko: “Aw b’a fɛ ne ka mun kɛ aw ye?” U ko: “Matigi, an b’a fɛ i k’an ɲaa yɛlɛ.” Yezu magamagara u ɲɛɛw na. O yɔrɔnin bɛɛ, u ye yeli kɛ! I b’a lɔn fɛɛn min kama Yezu y’o kabako cɛɲumanbaw kɛ wa? A y’u kɛ sabu mɔgɔw koo tun ka di a ye ani a tun b’a fɛ u ka la ale la. O la, an be se ka la a la ko a ka mara wagati la, mɔgɔ si tɛna bana tugun dugukolo kan.
Matiyo 15:30, 31; Luka 13:10-17; Matiyo 20:29-34.
Ɲiningaliw
- Jamana cɛtigɛtɔ, Yezu tun be mun lo kɛ?
- Saan saba ɲɔgɔn Yezu batizenin kɔ, a ye mun lo fɔ a ka cidenw ye?
- Jɔn lo be jaa kan, ani Yezu ye mun lo kɛ muso nin ye?
- Yezu ye diinan kuntigiw ka sɔsɔli jaabi cogo min na, mun na o ye maloya bila u la?
- Ka Yezu n’a ka cidenw to Zeriko dugu gɛrɛfɛ, a ye mun lo kɛ fiyentɔ darikɛla fila ye?
- Mun na Yezu ye kabakow kɛ?
Ɲiningali wɛrɛw
- Matiyo 15:30, 31 kalan.
Jehova ka sebagaya kabakoman yirala cogo di Yezu ka kɛwalew la? Ani o b’an dɛmɛ ka mun lo faamu Jehova ka layiduw koo la minw ɲɛsinna duniɲa kura ma? (Zab. 37:29; Ez. 33:24)
- Luka 13:10-17 kalan.
Komi Yezu ye a ka kabakoba dɔw kɛ lafiɲɛlon na, o b’a yira ko a bena kɛnɛyali sifa juman lo kɛ adamadenw ye a ka saan waa kelen masaya wagati la? (Luka 13:10-13; Zab. 46:10; Mat. 12:8; Kɔl. 2:16, 17; Yir. 21:1-4)
- Matiyo 20:29-34 kalan.
Maana nin b’a yira cogo di ko Yezu bolo tun degunin tɛ kojugu ka mɔgɔw dɛmɛ, ani an be se ka kalan juman sɔrɔ o la? (Det. 15:7; Zaki 2:15, 16; 1 Zan 3:17)


text:
Maana 29nan: Mun na Musa be bolila?
A FILƐ Musa be bolila ka bɔ Misira. Cɛɛ minw b’a gwɛnna, i ɲɛɛ b’u la wa? I b’a lɔn mun na u b’a fɛ ka Musa faga wa? An k’o filɛ ɲɔgɔn fɛ.
Musa kɔrɔbayara Misira masacɛ Farahuna ka soo kɔnɔ. A kɛra mɔgɔba hakilitigi ye. Musa tun b’a lɔn ko ale tɛ Misiraka ye, ko a wolobaga tigitigiw ye Israɛldenw lo ye, u minw ye jɔɔnw ye.
Loon dɔ la, Musa saan 40nan na, a y’a latigɛ ka taga a balimaw cogoya filɛ. A y’a ye ko tɔɔrɔ jugu be lara u kan. A ye Misiraka dɔ ye min be Israɛlden jɔncɛ dɔ bugɔra. Musa y’a ye ko mɔgɔ si ɲɛɛ t’a la minkɛ, a ye Misiraka bugɔ k’a faga ani k’a suu datugu cɛncɛn kɔnɔ.
O dugusagwɛ, Musa kɔsegira ka na a balimaw filɛ tugun. A tun b’a miiri ko a be se k’u dɛmɛ ka bɔ jɔnya la. Nka a ye Israɛlden fila kɛlɛkɛtɔ ye minkɛ, joo tun tɛ min fɛ, a y’a fɔ ale ye ko: ‘Mun na i be i balima bugɔra?’
O cɛɛ y’a jaabi ko: ‘Jɔn ye i bila an kun na k’i kɛ an kitibaga ye? A b’i kɔnɔ ka ne faga i n’a fɔ i ye Misiraka nin faga cogo min na wa?’
Musa siranna. A y’a ye ko a ye min kɛ Misiraka nin na, mɔgɔw bɔra o kala ma. Hali Farahuna y’o mɛn, ani a ye mɔgɔw bila ka Musa faga. Musa waajibiyara ka boli ka bɔ Misira.
A tagara yɔrɔ jan, Madiyan jamana na. O yɔrɔ la, a jigira Zetoro ka soo, ani a y’ale denmuso dɔ furu min tɔgɔ ko Sipora. Musa kɛra Zetoro ka sagadɛndɛna ye. A tora Madiyan jamana na ka saan 40 kɛ. A ye saan 80 sɔrɔ sisan. Loon dɔ la, k’a to a be Zetoro ka sagaw dɛndɛna, a ye kabako dɔ ye min ye a ka ɲɛnamaya kɛcogo yɛlɛma pewu. An k’a filɛ o kabako ye min ye.
Ɛkizɔdi 2:11-25; Kɛwaliw 7:22-29.
Ɲiningaliw
- Musa bonyana yɔrɔ juman na, nka a tun be mun lo lɔn a bangebagaw koo la?
- Musa ye saan 40 sɔrɔ tuma min na, a ye mun lo kɛ?
- Israɛlden min tun be kɛlɛ kɛra, Musa ye mun lo fɔ a ye, ani o cɛɛ y’a jaabi cogo di?
- Mun na Musa bolila ka bɔ Misira?
- Musa bolila ka taga min, ani a ye jɔn lo kunbɛn o yɔrɔ la?
- Musa ye mun lo kɛ saan 40 kɔnɔ a bɔnin kɔ Misira?
Ɲiningali wɛrɛw
- Ɛkizɔdi 2:11-25 kalan.
Hali k’a to Musa kalanna Misirakaw ka hakilitigiya la saan caaman kɔnɔ, cogo di a y’a ka kantigiya yira Jehova n’a ka mɔgɔw ta fan fɛ? (Ɛkiz. 2:11, 12; Eburuw 11:24)
- Kɛwaliw 7:22-29 kalan.
Musa y’a ɲini ka Israɛldenw kisi ka bɔ jɔnya la Misirakaw bolo a yɛrɛ ma. An be kalan juman lo sɔrɔ o la? (Kɛw. 7:23-25; 1 Piyɛri 5:6, 10)


text:
Maana 108nan: Damasi sira kan
CƐƐ min bennin be dugu ma, jɔn lo? Sɔli lo, ale lo tun be Etiyɛni fagabagaw ka forokiyaw kɔrɔsira. A filɛ yeelenba min bɔra sankolo la! Mun lo be kɛra do?
Etiyɛni faganin kɔ, Sɔli y’a daminɛ ka Yezu ka kalandenw kɛlɛ. A tun be taga soo ni soo k’u sama ka taga u don kaso la. Kalanden caaman bolila ka taga dugu wɛrɛw la ani k’a daminɛ ka “kibaru diman” fɔ o yɔrɔw la. Nka, Sɔli ma dan Zeruzalɛmu dɔrɔn ma. A filɛ sisan Damasi sira kan. K’a to o sira kan, a filɛ kabako min kɛra:
Yeelenba dɔ barila ka bɔ sankolo la ka na a lamini. A bɔra ka ben i ko i ɲɛɛ b’a la jaa nin kan. O kɔ, kumakan dɔ bɔra ko: ‘Sɔli, Sɔli, mun na i be ne tɔɔrɔla ten?’ Sɔli tagamaɲɔgɔnw y’o yeelenba ye ani k’o kumakan mɛn, nka u m’o kuma faamu.
Sɔli ye ɲiningali kɛ ko: “E ye jɔn ye, Matigi?”
Kumakan nin ko: “Ne Yezu lo i be min tɔɔrɔla.” Yezu y’o fɔ walisa Sɔli k’a faamu ko n’a be ale ka kalandenw tɔɔrɔla a be komi a be ale Yezu yɛrɛ lo tɔɔrɔla.
Sɔli y’a ɲininga sisan ko: ‘Matigi, ne ka kan ka mun lo kɛ?’
Yezu ko: “Wili ka don dugu kɔnɔ, i ka kan ka min kɛ, u bena o fɔ i ye.” Sɔli wilila ka bɔ duguma, a y’a ɲɛɛ yɛlɛ, nka a tun tɛ se ka yeli kɛ. A kɛra fiyentɔ ye! A tagamaɲɔgɔnw y’a bolo minɛ le ka don n’a ye Damasi.
Yezu ka kalanden dɔ tun be Damasi min tɔgɔ ko Ananiyasi. Yezu y’a fɔ o ye ko: ‘U be sira min weele ko Siratilennin, i labɛn ka taga yen. N’i sera, i be cɛɛ dɔ koo ɲininga Zuda ka soo, a tɔgɔ ko Sɔli. Ne y’a sugandi a ka baara kɛrɛnkɛrɛnnin kɛ ne ye.’
O la, Ananiyasi tagara. A ye Sɔli sɔrɔ, k’a bolo la Sɔli kuun na ani k’a fɔ ko: ‘Matigi lo ye n ci i fɛ walisa i ɲɛɛ ka yɛlɛ ani i ka fa Nii Senuman na.’ O yɔrɔnin bɛɛ, fɛɛn dɔw bɔra Sɔli ɲɛdenw na ka benben i ko jɛgɛfaraw, ani a ye yeli kɛ tugun.
Yezu ye see di Sɔli ma a ka siya caaman mɔgɔw waaju cogo barikaman na. A nana weele ko ciden Pol. An bena koo caaman kalan a koo la kɔfɛ. Nka, an k’a filɛ fɔlɔ Ala ye Piyɛri ci ka taga min kɛ.
Kɛwaliw 8:1-4; 9:1-20; 22:6-16; 26:8-20.
Ɲiningaliw
- Ɛtiyɛni faganin kɔ, Sɔli ye mun lo kɛ?
- Sɔli tagatɔ Damasi, kabako juman lo kɛra?
- Yezu y’a fɔ ko Sɔli ka mun lo kɛ?
- Yezu ye cii juman di Ananiyasi ma ani Sɔli sera ka yeli kɛ cogo di?
- Sɔli nana weele tɔgɔ juman lo la, ani baara juman lo kalifara a ma?
Ɲiningali wɛrɛw
- Kɛwaliw 8:1-4 kalan.
Kerecɛn kafo siginin kura, kɔrɔbɔliw wulila a kama. Cogo di o koo y’a to kibaru duman jɛnsɛnna yɔrɔ bɛɛ la ani o ɲɔgɔnnako juman lo be kɛra an ka wagati la? (Kɛw. 8:4; Ezayi 54:17)
- Kɛwaliw 9:1-20 kalan.
Yezu y’a yira ko a b’a fɛ ka cii saba jumanw lo kalifa Sɔli ma? (Kɛw. 9:15; 13:5; 26:1; 27:24; Ɔrɔm. 11:13)
- Kɛwaliw 22:6-16 kalan.
An be se ka kɛ i ko Ananiyasi cogo di ani mun na o kɔrɔtanin lo? (Kɛw. 22:12; 1 Tim. 3:7; 1 Piyɛri 1:14-16; 2:12)
- Kɛwaliw 26:8-20 kalan.
Sɔli tuubira ka kɛ kerecɛn ye. Mɔgɔ minw ka furuɲɔgɔnw tɛ Jehova Seerew ye, Sɔli ka koo be olu jagwɛlɛya cogo di? (Kɛw. 26:11; 1 Tim. 1:14-16; 2 Tim. 4:2; 1 Piyɛri 3:1-3)


text:
Maana 40nan: Musa be fara gosi
SAAN 10, saan 20, saan 30 ani saan 39 tɛmɛna, nka Israɛldenw bele be kongokolon kɔnɔ! O saanw bɛɛ kɔnɔ, Jehova y’a ka mɔgɔw ladon. A y’u balo ni maanɛ ye. Tile fɛ, a tun b’u ɲɛminɛ ni sankaba ye ani sufɛ a tun be yeelen bɔ u ye ni tasuma ye. O saanw bɛɛ kɔnɔ, u ka faniw ma faran ani u seenw ma funu.
Kabi u bɔra Misira, a saan 40nan kalo fɔlɔ filɛ sisan. Israɛldenw nana sigi kokura Kadɛsi. A saan 40 ye nin ye u tun sigira yen tuma min na Musa ye kolajɛbaga 12 ci ka taga Kanaan jamana lajɛ. Musa balimamuso Miriyamu sara Kadɛsi. I n’a fɔ fɔlɔ la, Israɛldenw ye gwɛlɛya sɔrɔ tugun Kadɛsi.
U ma jii foyi sɔrɔ yen. O kama, u ŋunuŋununa Musa kama ko: ‘ N’an tun sara, o tun ka fisa. Mun na aw bɔra n’an ye Misira ka na n’an ye yɔrɔjugu nin na? Foyi tɛ falen yan, suman tɛ yan, torosun tɛ yan, ɛrɛzɛnsun tɛ yan ani gerenadiyiri tɛ yan. Jii minta yɛrɛ tɛ yan!’
Tuma min na Musa ni Arɔn tara Jehova deliyɔrɔ ɲɔgɔnkubɛn fanibugu kɔnɔ, a y’a fɔ Musa ye ko: ‘Jama lajɛn. I ka kuma farakuru nin fɛ u bɛɛ ɲɛɛ na. Jii caaman bena bɔ a kɔnɔ k’a di jama ni u ka bɛgɛnw bɛɛ ma u k’a min.’
O la, Musa ye jama lajɛn k’a fɔ ko: ‘Aw mɔgɔ dannabali nunu, aw ka lamɛnni kɛ! Yala ne ni Arɔn ka kan ka jii bɔ aw ye farakuru nin le kɔnɔ wa?’ O kɔ, Musa ye farakuru gosi siɲɛ fila n’a ka bere ye, jii poyira ka bɔ caaman. Jama ni bɛgɛnw bɛɛ y’a min ka fa.
Nka, Jehova dusu dimina Musa ni Arɔn kɔrɔ. I b’a lɔn fɛɛn min kama wa? Musa ni Arɔn y’a fɔ ko olu lo bena jii bɔ farakuru la. Nka tiɲɛn na, Jehova lo y’a kɛ jii bɔra farakuru la. Komi Musa ni Arɔn ma tiɲɛn fɔ o koo la, Jehova y’a fɔ u ye ko a bena u ɲangi. A ko u ma: ‘Aw tɛna ne ka jama ɲɛminɛ ka don Kanaan jamana na.’
A ma mɛɛn, Israɛldenw bɔra Kadɛsi. Dɔɔni o kɔ, u sera Ɔri kulu ma. Arɔn sara yen Ɔri kulu kun na, a saan 123nan na. Israɛldenw dusu kasira kosɔbɛ, u bɛɛ ye Arɔn suu kasi tile 30 kɔnɔ. A dencɛ Eleyazari kɛra Israɛl ka sarakalasebaga kuntigi kura ye.
Nɔnburuw 20:1-13, 22-29; Deteronɔmu 29:4.
Ɲiningaliw
- Jehova y’a janto Israɛldenw na kongokolon kɔnɔ cogo di?
- Ka Israɛldenw to Kadɛsi, u ŋunuŋununa mun lo kosɔn?
- Jehova ye mun lo kɛ walisa ka jii di jama n’u ka bɛgɛnw ma?
- Jaa nin kan, cɛɛ juman lo y’a bolo sin a disi ma, ani mun na a y’o kɛ?
- Mun na Jehova dusu dimina Musa ni Arɔn kɔrɔ, ani a y’u ɲangi cogo di?
- Mun lo kɛra Ɔri kulu kan, ani jɔn lo kɛra Israɛl ka sarakalasebagaw kuntigi ye?
Ɲiningali wɛrɛw
- Nɔnburuw 20:1-13, 22-29 ani Deteronɔmu 29:4 kalan.
Jehova y’a janto Israɛldenw na kongokolon kɔnɔ cogo min na, an be kalan juman sɔrɔ o la? (Det. 29:4; Mat. 6:31; Eburuw 13:5; Zaki 1:17)
Musa ni Arɔn ma Jehova ka senumanya yira Israɛldenw ɲɛɛ kɔrɔ, Jehova ye o koo jati cogo di? (Nɔnb. 20:12; 1 Kor. 10:12; Yir. 4:11)
Musa ye Jehova ka kololi jati cogo min na, an be kalan juman sɔrɔ o la? (Nɔnb. 12:3; 20:12, 27, 28; Det. 32:4; Eburuw 12:7-11)


text:
Maana 78nan: Bolo dɔ be sɛbɛri kɛ kogo kan
MUN lo be kɛra yan? Mɔgɔw be fɛtiba dɔ lo kɛra. Babilɔni masacɛ ye a ka mɔgɔba waa kelen weele o fɛti la. Jifilen sanulamanw ni warigwɛlamanw ani minan minw tun tara Jehova ka batosoba kɔnɔ Zeruzalɛmu, u be dumuni ni minni kɛra olu lo kɔnɔ. Nka o wagati yɛrɛ la, mɔgɔ bolo dɔ barila ka bɔ k’a daminɛ ka sɛbɛri kɛ kogo kan. Bɛɛ siranna kosɔbɛ.
O tuma na, Nabukodonozɔri ka mamaden Balitazari lo tun ye masacɛ ye. A kulera ko u ka lɔnnikɛlaw weele ka na ale fɛ ani a y’a fɔ u ye ko: ‘Ni mɔgɔ o mɔgɔ sera ka sɛbɛ nin kalan ani k’a kɔrɔ fɔ n ye, a tigi bena bonyafɛn caaman sɔrɔ ani a bena kɛ masaya kɔnɔ mɔgɔba sabanan ye.’ Nka lɔnnikɛla si ma se k’o sɛbɛ kalan kogo kan, kuma tɛ k’a kɔrɔ fɔ.
Masacɛ bamuso ye o kuma mɛn, a donna u fɛ dumunikɛyɔrɔ la k’a fɔ masacɛ ye ko: ‘Kana i hakili ɲagami ten. Cɛɛ dɔ be yen i ka mara kɔnɔ, min be mɛlɛkɛw ka miiriya lɔn. I mamacɛ Nabukodonozɔri tun ye masacɛ ye tuma min na, a ye ale lo sigi a ka lɔnnikɛlaw bɛɛ kun na. A tɔgɔ ko Daniyɛli. Mɔgɔ bila ka taga a weele, a bena nin koow bɛɛ kɔrɔ fɔ i ye.’
O yɔrɔ nin bɛɛ, u ye Daniyɛli weele ka na. Daniyɛli banna masacɛ ka bonyafɛnw na fɔlɔ ka sɔrɔ k’a fɔ fɛɛn min kama Jehova ye masaya bɔsi Balitazari mamacɛ Nabukodonozɔri la. Daniyɛli ko: ‘A kuncɛ tun ka bon kosɔbɛ, o lo y’a to Jehova y’a ɲangi.’
Daniyɛli y’a fɔ Balitazari ye ko: ‘Fɛɛn minw kɛra Nabukodonozɔri la, i be u bɛɛ lɔn, nka i fana ye i kuncɛ bonya i ko ale. I ko u ka na ni Jehova batosoba kɔnɔ jifilenw ni minanw ye. Aw ye minni kɛ n’u ye. Aw ye batofɛn yirilamanw ni kabakurulamanw tando, nka aw ma sɔn ka Danbagaba bonya. O lo y’a to Ala ye bolo nin bila ka kumaden nunu sɛbɛ kogo kan.’
Daniyɛli ko: ‘Fɛɛn min sɛbɛra, o filɛ nin ye: ‘MENƐ, MENƐ, TEKƐLI, PARISIN.’ ’
‘MENƐ kɔrɔ ko Ala y’i ka masaya wagati jati k’a daan tigɛ. TEKƐLI kɔrɔ ko u ye i suma kilo kan, u y’a ye ko i man gwili kosɔbɛ. PARISIN kɔrɔ ko i ka mara tilanna ka di Mɛdiw ni Pɛrɛsiw ma.’
Ka Daniyɛli to kuma na, Mɛdiw ni Pɛrɛsiw y’a daminɛ ka Babilɔni kɛlɛ. U ye dugu minɛ ani ka Balitazari faga. Kuma min tun sɛbɛra kogo kan, o dafara o suu yɛrɛ la! Nka, mun lo tun bena kɛ Israɛldenw na sisan? An bena o lajɛ kɔfɛ, nka an k’a filɛ fɔlɔ min kɛra Daniyɛli la.
Daniyɛli 5:1-6:1.
Ɲiningaliw
- Mun lo kɛra Babilɔni masacɛ ka fɛtiba la tuma min na a ye minni kɛ jifilenw na minw bɔra Jehova batosoba kɔnɔ Zerezalɛmu?
- Balitazari ye mun lo fɔ a ka lɔnnikɛlaw ye, nka u ma se ka mun lo kɛ?
- Masacɛ bamuso y’a fɔ a ye ko a ka mun lo kɛ?
- Ka kɛɲɛ ni Daniyɛli ye min fɔ masacɛ ye, mun na Ala ye bolo dɔ bila ka na sɛbɛri kɛ kogo kan?
- Kumaden minw sɛbɛra kogo kan, Daniyɛli y’u kɔrɔ fɔ cogo di?
- Ka Daniyɛli to kuma na, mun lo kɛra?
Ɲiningali wɛrɛw
- Daniyɛli 5:1-31; 6:1 kalan.
A yira faranfasi min be yen Ala ɲɛsiran ni Balitazari ka siranya cɛ tuma min a ye sɛbɛri ye kogo kan (Dan. 5:6, 7; Zab. 19:10; Ɔrɔm. 8:35-39).
Daniyɛli y’a jaa gwɛlɛya cogo di tuma min na a kumana masacɛ n’a ka mɔgɔbaw fɛ? (Dan. 5:17, 18, 22, 26-28; Kɛw. 4:29)
Daniyɛli sapitiri 5 b’a yira ka gwɛ cogo di ko Jehova lo ye duniɲa kuru bɛɛ masaba ye? (Dan. 4:14, 22; 5:21)


text:
Maana 104nan: Yezu be kɔsegi sankolo la
YEZU y’a yɛrɛ yira a ka kalandenw na siɲɛ caaman tugun. Loon dɔ la, kalanden kɛmɛ duuru ɲɔgɔn y’a ye. I b’a lɔn a tun ye min fɔ u ye wa? A kumana Ala ka Masaya koo la n’u ye. Jehova ye Yezu ci ka na dugukolo kan walisa a ka mɔgɔw kalan Ala ka Masaya koo la. A tora k’o lo kɛ, hali a lakununi kɔ.
I hakili b’a la Ala ka Masaya ye fɛɛn min ye wa? Ala ka gofɛrɛnɛman lo sankolo la. A ye Yezu lo sugandi k’a kɛ masacɛ ye o kun na. Yezu bena kɛ masacɛ kabakoman ye. A y’o yira a kɛtɔ ka kɔngɔtɔw balo, ka banabagatɔw kɛnɛya ani ka suuw lakunu yɛrɛ i ko an y’a ye ka tɛmɛ.
O la do, dugukolo bena kɛ cogo di tuma min na Yezu bena to sankolo la ka kuntigiya kɛ fɔɔ saan waa kelen? Dugukolo kuru bɛɛ bena kɛ alijɛnɛ cɛɲumanba ye. Kɛlɛw, kojugukɛ, banaw ani hali saya yɛrɛ tɛna kɛ tugun. An b’a lɔn ko o bena kɛ tiɲɛn na sabu Ala ye dugukolo dan walisa a ka kɛ alijɛnɛ ye. O le y’a to a daminɛ na a tun ye Edɛn nankɔ dilan. Yezu bena a janto ka Ala sago dafa dugukolo ta fan fɛ.
Sisan, wagati sera Yezu fɛ ka kɔsegi sankolo la. A tun tora k’a yɛrɛ yira a ka kalandenw na tile 40 kɔnɔ. Sisan kɔni, u lanin b’a la ko a ɲɛnaman lo. Nka sanni a ka taga k’a ka kalandenw to yen, a y’a fɔ u ye ko: ‘Aw kana aw yɔrɔ janya Zeruzalɛmu na fɔɔ hakili senu ka jigi aw kan.’ Hakili senu ye Ala ka baarakɛ fanga lo ye min bena kalandenw dɛmɛ ka Ala sago kɛ. An be se k’a suma ni fɔɲɔ ye. A laban, Yezu ye cii di u ma ko: ‘Aw ka waajuli kɛ ne koo la fɔɔ ka taga se diɲɛ faan bɛɛ la.’
O kuma fɔnin kɔ, koo kabakoman dɔ kɛra. Yezu kɔrɔtara ani a y’a daminɛ ka yɛlɛ sankolo la i ko i ɲɛɛ b’a la jaa kan. O kɔ, sankaba dɔ donna ale n’a ka kalandenw cɛ k’a dogo u la. Yezu tagara sankolo la, ani k’a to yen a y’a daminɛ k’a ka kalandenw mara dugukolo kan.
1 Korɛntikaw 15:3-8; Yirali 21:3, 4; Kɛwaliw 1:1-11.
Ɲiningaliw
- Loon dɔ la, kalanden joli lo ye Yezu ye, ani a ye mun lo fɔ u ye?
- Ala ka Masaya ye mun ye, ani ɲɛnamaya bena kɛ cogo di dugukolo kan Yezu ka saan waa kelen mara wagati la?
- Yezu tora k’a yɛrɛ yira a ka kalandenw na tile joli kɔnɔ, nka wagati sera a fɛ ka mun lo kɛ sisan?
- Sanni Yezu ka taga k’a ka kalandenw to yen, a y’a fɔ u ye k’u ka mun lo kɛ?
- I ɲɛɛ be mun lo la jaa kan, ani mun lo y’a to Yezu ka kalandenw m’a ye tugun?
Ɲiningali wɛrɛw
- An ka 1 Korɛntikaw 15:3-8 kalan.
Mun lo y’a to Pol jigi siginin sera ka kuma Yezu lakununi koo la, ani kerecɛnw jigi siginin be se ka kuma mun lo koo la bi? (1 Kor. 15:4, 7, 8; Ez. 2:2, 3; Mat. 24:14; 2 Tim. 3:1-5)
- Kɛwaliw 1:1-11 kalan.
I ko a tun kɔnna ka fɔ Kɛwaliw 1:8 kɔnɔ, waajuli baara kɛra ka se fɔɔ hakɛ juman ani yɔrɔ juman ma? (Kɛw. 6:7; 9:31; 11:19-21; Kɔl. 1:23)


text:
Maana 63nan: Masacɛ hakilitigi Solomani
SOLOMANI tun ye kanbele ye tuma min na a kɛra masacɛ ye. Jehova koo tun ka di a ye, ani a tun be a faa Dawuda ka ladili ɲumanw sira tagama. A koo tun ka di Jehova ye. O kama, loon dɔ sufɛ a y’a ɲininga siko la ko: ‘Solomani, i b’a fɛ ne ka mun lo di i ma?’
Solomani y’a jaabi ko: ‘Jehova, ne ka Ala, ne ye denmisɛn ye ani ne tɛ masaya ɲɛɛ lɔn. O la, i ka hakilitigiya di ne ma walisa ne ka se k’i ka jama nin mara koɲuman.’
Solomani ka kuma diyara Jehova ye. O kama, a ko: ‘I ma sijan walima nafolo deli, nka i ye hakilitigiya le deli. O la, ne bena hakilitigiya di i ma, mɔgɔ ma min ɲɔgɔn sɔrɔ ka ye. Ani i ma fɛɛn min deli ne b’o fana di i ma: nafolo ni bonya.’
Wagati dɔɔni o kɔ, muso fila nana ni koo gwɛlɛ dɔ ye Solomani fɛ. Muso kelen y’a fɔ ko: ‘Ne ni muso nin, an be boon kelen kɔnɔ. Ne ye cɛden dɔ wolo ani tile fila o kɔ muso nin fana ye cɛden dɔ wolo. Nka loon dɔ sufɛ, a deen sara. Ka ne to sinɔgɔ la, a y’a deen suu ta ka na a la ne gɛrɛfɛ ani ka ne deen ta. Ne kununa tuma min na, ne ye deen suu ye, ani n y’a filɛ ka ɲɛ k’a ye ko ne deen tɛ.’
Muso dɔ nin ko: “Tiɲɛ tɛ! Ne deen le be nii na, i ta le sara!” Nka muso fɔlɔ ko: ‘Tiɲɛ tɛ! E deen le sara, ne ta le be nii na!’ U tora ka ɲɔgɔn sɔsɔ ten. Solomani ye mun lo kɛ do?
Solomani ko u ka na ni murujan ye ani a y’a fɔ ko: ‘Deen min be nii na, a’ y’o cɛtigɛ fila ka tilan kelen di muso nunu kelen kelen bɛɛ ma.’
Muso min tun ye deen baa yɛrɛyɛrɛ ye, ale kulera ko: ‘Ayi, sabari kana deen nin faga. A di muso nin ma!’ Nka, muso dɔ nin ko: ‘Kana a di an si ma, a tigɛ fila.’
Solomani labanna k’a fɔ ko: ‘Kana deen nin faga! A di muso fɔlɔ nin ma. Ale lo ye deen nin bamuso yɛrɛyɛrɛ ye.’ Solomani y’o lɔn sabu deen wolobaga tun b’a deen kanu hali fɔɔ a tun sɔnna u k’a di muso dɔ nin ma sanni u k’a faga. Jama ye Solomani ka kitiko mɛn tuma min na, a diyara u ye ka o masacɛ hakilitigi ɲɔgɔn sɔrɔ.
Solomani ka masaya wagati la, Ala ye Israɛldenw duga. A y’a kɛ sumanw be ɲɛ ani yiriw be den kosɔbɛ. Mɔgɔw tun be fani ɲumanw don ani u tun be si boon ɲɛnamanw kɔnɔ. Bɛɛ tun be jiidi.
1 Masacɛw 3:3-28; 4:29-34.
Ɲiningaliw
- Jehova ye Solomani ɲininga mun lo la, ani ale y’a jaabi cogo di?
- Solomani ye min ɲini Jehova fɛ, komi o diyara a ye, Jehova ko a bena mun lo di a ma?
- Muso fila dɔw nana ni koo gwɛlɛ juman lo ye Solomani fɛ?
- I ko i ɲɛɛ b’a la jaa kan, Solomani y’o koo ɲɛnabɔ cogo di?
- Koow tun be cogo di Solomani ka masaya wagati la, ani mun na do?
Ɲiningali wɛrɛw
- An ka 1 Masacɛw 3:3-28 kalan.
Baara kalifara cɛɛ minw ma Ala ka jɛnkulu kɔnɔ bi, olu be se ka kalan juman sɔrɔ Solomani ka kumaw na a y’a kɔnɔ gwɛ ka minw fɔ 1 Masacɛw 3:7 kɔnɔ? (Zab. 119:105; Tal. 3:5, 6)
A bɛnnin lo an ka delili kɛ fɛɛn minw koo la, Solomani y’o ɲɛyira an na cogo di a ka delili kɔnɔ? (1 Mas. 3:9, 11; Tal. 30:8, 9; 1 Zan 5:14)
Solomani ye muso fila nunu ka sɔsɔliko ɲɛnabɔ cogo min na, n’an be miiri o la o b’an jigi sigi ko Solomaniba Yezu Krista bena a ka kuntigiya kɛ cogo di? (1 Mas. 3:28; Ezayi 9:5, 6; 11:2-4)
- An ka 1 Masacɛw 5:9-14 kalan.
Solomani ye Jehova deli a ka dusukun kolonin di ale ma, Jehova y’o delili jaabi cogo di? (1 Mas. 5:9)
Mɔgɔw tun be jijali kɛ ka na Solomani ka hakilitigiya kumaw lamɛn. N’an miirila o la, an ka kan ka Ala ka Kuma kalan jati cogo di? (1 Mas. 5:9, 14; Zan 17:3; 2 Tim. 3:16)


text:
Maana 88nan: Zan be Yezu batize
A FILƐ tuganin be jigira cɛɛ nin kuun kan. Cɛɛ nin ye Yezu lo ye. A sii ye saan 30 ɲɔgɔn ye sisan. Cɛɛ min be n’a ye, ale tɔgɔ ko Zan. An ye koo dɔw kalan ale koo la ka tɛmɛ. Tuma min na Mariyamu tagara bɔ a balimamuso Elizabɛti ye, ani deen lamagara Elizabɛti kɔnɔ ninsɔndiya fɛ, i hakili b’o la wa? O deen min tun ma wolo fɔlɔ, o tun ye Zan ye. Nka, Zan ni Yezu be mun lo kɛra sisan?
Zan tun ye Yezu fari kuturu bɛɛ tunu Zurudɛn baji la. U be mɔgɔ batize nin cogo lo la. U be kɔn k’a tigi fari kuturu bɛɛ tunu jii la ani a tigi be segi ka bɔ jii la. Komi Zan tun b’o lo kɛ mɔgɔw la, o kama a be weele ko Zan Batizelikɛla. Nka, mun na Zan ye Yezu batize do?
Ayiwa, Zan y’o kɛ sabu Yezu lo nana a ɲini a fɛ ko a k’ale batize. Mɔgɔ minw b’a fɛ k’a yira k’u nimisara u ka kɛwale juguw kɛli la, Zan b’olu lo batize. Nka, yala Yezu ye kɛwale jugu dɔ kɛ a ka kan ka nimisa min na wa? Ayi, Yezu ma kɛwale jugu si kɛ sabu Ala yɛrɛ Dencɛ lo ka bɔ sankolo la. O la, a y’a ɲini Zan fɛ a k’ale batize kuun wɛrɛ lo kama. An k’a filɛ a y’o kɛ kuun min kama.
Sanni Yezu ka na Zan yɔrɔ, a tun be miniziye baara lo kɛ. Miniziye lo be yiri lɛsɛ ka fɛɛn dɔw dilan i n’a fɔ tabaliw, sigilanw ani baanw. Mariyamu cɛɛ Yusufu tun ye miniziye ye, ani a ye Yezu degi o baara la. Nka, Jehova tun m’a Dencɛ ci dugukolo kan miniziye baara kama. A tun y’a ci baara kɛrɛnkɛrɛnnin dɔ lo kama, ani o baara daminɛwagati tun sera. O kama, walisa k’a yira ko a tun labɛnnin lo sisan k’a Faa sago kɛ, Yezu y’a ɲini Zan fɛ a k’ale batize. Yala o diyara Ala ye wa?
O diyara a ye, sabu Yezu bɔtɔ jii la, kumakan dɔ bɔra sankolo la k’a fɔ ko: ‘Nin ye ne Dencɛ ye min koo ka di ne ye.’ A kɛra i n’a fɔ sankolo dayɛlɛla ani tuganin nin jigira Yezu kan. Nka, tuganin yɛrɛ yɛrɛ tun tɛ. Ala ka hakili senu tun lo min ye tuganin cogoya ta.
Sisan, Yezu ka kan ka miiri koo caaman kan. O kama, a tagara yɔrɔ dɔ la a kelen na ka tile 40 kɛ. Sutana gwɛrɛla a la o yɔrɔ la. Siɲɛ saba bɛɛ, a y’a ɲini Yezu fɛ a ka koo dɔ kɛ min be Ala ka sariya tiɲɛ. Nka, Yezu ma sɔn.
O kɔ, Yezu kɔsegira ani a ye mɔgɔ dɔw kunbɛn minw nana kɛ a ka kalanden fɔlɔw ye. U dɔw tɔgɔ ko: Andere, Piyɛri (min be weele fana ko Simɔn), Filipu ani Natanayɛli (min be weele fana ko Baritelemi). Yezu n’a ka kalanden kuraw tagara Galile mara la. O yɔrɔ la, u lɔra Kana, o min ye Natanayɛli wolodugu ye. Furu ɲɛnagwɛba dɔ tun be kɛra yen. Yezu tagara yen ani a y’a ka kabako fɔlɔ kɛ o yɔrɔ la. I b’a lɔn a ye min kɛ wa? A ye jii yɛlɛma k’a kɛ diwɛn ye.
Matiyo 3:13-17; 4:1-11; 13:55; Mariki 6:3; Zan 1:29-51; 2:1-12.
Ɲiningaliw
- Jaa nin kan, cɛɛ fila nunu ye jɔn lo ye?
- U be mɔgɔ batize cogo di?
- Koow sira fɛ, Zan tun be mɔgɔ jumanw lo batize?
- Kuun kɛrɛnkɛrɛnnin juman kama Yezu y’a ɲini Zan fɛ a k’ale batize?
- Ala y’a yira cogo di ko Yezu ka batɛmu koo diyara ale ye?
- Mun lo kɛra tuma min na Yezu tagara yɔrɔ dɔ la a kelen na ka tile 40 kɛ?
- Yezu ka kalanden fɔlɔ dɔw tɔgɔ ko di, ani a ye kabako fɔlɔ juman lo kɛ?
Ɲiningali wɛrɛw
- Matiyo 3:13-17 kalan.
Yezu ye a ka kalandenw ka batɛmuko ɲɛyira cogo di? (Zab. 40:8, 9; Mat. 28:19, 20; Luka 3:21, 22)
- Matiyo 4:1-11 kalan.
See min tun be Yezu ye ka baara kɛ koɲuman ni Ala ka Kuma ye, o b’an jija cogo di ka Bibulu kalan tuma o tuma? (Mat. 4:5-7; 2 Piyɛri 3:17, 18; 1 Zan 4:1)
- Zan 1:29-51 kalan.
Zan Batizelikɛla y’a ka kalandenw ɲɛsin jɔn lo ma, ani an be se k’a ladegi cogo di bi? (Zan 1:29, 35, 36; 3:30; Mat. 23:10)
- Zan 2:1-12 kalan.
Yezu ka kabako fɔlɔ b’a yira cogo di ko Jehova tɛ a sagokɛlaw jɛn fɛɛn si la min b’u mako ɲɛ? (Zan 2:9, 10; Zab. 84:12; Zaki 1:17)


text:
KALANSEN TAN NI KELENNAN
Mun na Ala b’a to tɔɔrɔw ka kɛ?
Tɔɔrɔ minw be duniɲa kɔnɔ, yala Ala nɔɔ lo wa?
Sɔsɔliko juman wulila Edɛn nankɔ la?
Tɔɔrɔ minw lara adamadenw kan, Ala bena o koo ɲɛnabɔ cogo di?
1, 2. Tɔɔrɔ sugu jumanw lo be mɔgɔw kan bi ani o b’a to mɔgɔ caaman be ɲiningali jumanw kɛ?
JAMANA dɔ la, musow ni denmisɛn waa caaman fagara marifakɛlɛ fariman dɔ sen fɛ. U ye dingɛn kelen sɔgɔ k’u bɛɛ suuw don yen ani ka kuruwa fitinin dɔw turu k’o kaburu lamini. U y’a sɛbɛ o kuruwaw kan ko: “Mun na sa?” O ye ɲiningali ye min be mɔgɔ kɔnɔ gwan tuma dɔw la ka tɛmɛ ɲiningali tɔɔw bɛɛ kan. Mɔgɔw dusukasilen b’o ɲiningali kɛ ni marifakɛlɛ, balawo, bana wala kojugukɛ ye u ka mɔgɔ sɔbɛ dɔ faga, ka u ka soo ci wala ka tɔɔrɔ wɛrɛ lase u ma min tɛ se ka lakali. U b’a ɲini k’a lɔn mun na o gwɛrɛgwɛrɛko ye u sɔrɔ.
2 Mun na Ala b’a to tɔɔrɔw ka kɛ? Ni Jehova Ala ye sebagayabɛɛtigi ye, kanutigi, hakilitigi ani a tilennen lo, mun na duniɲa falen be kɔniya ani tilenbaliya koow la? I ma deli k’i yɛrɛ ɲininga o koo la wa?
3, 4. (a) Ka ɲiningali kɛ ko mun na Ala b’a to tɔɔrɔw ka kɛ, mun lo b’a yira ko o tɛ kojugu ye? (b) Jehova be mun lo miiri juguya ni tɔɔrɔw koo la?
3 Ka ɲiningali kɛ ko mun na Ala b’a to tɔɔrɔw ka kɛ, yala o ye koo jugu ye wa? Dɔw b’a miiri ko ka nin ɲiningali ɲɔgɔn kɛ o b’a yira ko limaniya tɛ u la wala k’u tɛ Ala bonya. Nka n’i be Bibulu kalan, i bena a ye ko mɔgɔ kantigimanw, Ala ɲɛsiranbagaw ye o ɲiningali ɲɔgɔnw kɛ. Ɲɛyirali fɛ, kira Abakuki ye Jehova ɲininga ko: “Mun na i b’a to ne ɲaa be la tilenbaliyakow kan? Mun na i be sɔn kojugu ka kɛ i ɲana? Ne te foyi yera ni benkanni ani fariyakow dama tɛ! Kɛlɛw be kɛra, bɛnbaliya ka ca.”—Abakuki 1:3.
4 Yala Jehova ye kira kantigiman Abakuki kɔrɔfɔ ko mun na a y’o ɲiningali ɲɔgɔnw kɛ wa? Ayi. Abakuki y’a kɔnɔgwɛ ka kuma minw fɔ, Ala yɛrɛ y’a to u sɛbɛra Bibulu senuman kɔnɔ. Ala y’a dɛmɛ fana a ye koo caaman faamu ani ka limaniya barikaman sɔrɔ. Jehova b’a fɛ k’o ɲɔgɔn lo kɛ e fana ye. I hakili to a la ko Bibulu b’a fɔ ko “a be janto aw la.” (1 Piyɛri 5:7). Juguya n’a nɔfɛ tɔɔrɔw ka gwo Ala ye ka tɛmɛ adamadenw bɛɛ kan (Ezayi 55:8, 9). Nka, mun na tɔɔrɔ ka ca duniɲa kɔnɔ ten?
MUN NA TƆƆRƆ KA CA TEN DO?
5. Tuma dɔw la mɔgɔw be adamadenw ka tɔɔrɔ koow ɲɛfɔ cogo di, nka Bibulu be mun lo fɔ?
5 Diinan caaman ka mɔgɔw b’u ka diinan kuntigiw ani karamɔgɔw ɲininga ko mun na tɔɔrɔ ka ca ten. Tuma caaman na u b’a fɔ ko tɔɔrɔw ye Ala nɔɔ ye ani ko ale lo kɔnna ka koo bɛɛ latigɛ hali gwɛrɛgwɛrɛko minw be mɔgɔw sɔrɔ. A fɔra mɔgɔ caaman ye ko mɔgɔ si tɛ se ka Ala ka koɲɛw faamu, ko Ala be mɔgɔ niin bɔ, hali denmisɛnw taw walisa u ka kɛ ale fɛ sankolo la. Nka komi i y’a kalan ka tɛmɛ cogo min na, Jehova Ala tɛ kojugu kɛ fewu. Bibulu b’a fɔ ko: “Ka kojugu kɛ, o miiriya ka jan Ala la. Ka kodagabali kɛ, o miiriya ka jan Setigi la.”—Zɔbu 34:10.
6. Mun na mɔgɔ caaman be fili ka Ala jalaki ko duniɲa nin ka tɔɔrɔw ye ale lo nɔɔ ye?
6 Yala i b’a lɔn mun na mɔgɔ caaman be fili ka Ala jalaki ko duniɲa nin ka tɔɔrɔw bɛɛ ye ale nɔɔ ye wa? Tuma caaman na, u be Sebagayabɛɛtigi Ala jalaki sabu u b’a miiri ko ale lo ye duniɲa nin kuntigi ye. U tɛ tiɲɛnko dɔ lɔn min be sɔrɔ Bibulu kɔnɔ, a ka nɔgɔ nka a kɔrɔtalen lo. I y’o tiɲɛnko kalan gafe nin kalansen sabanan kɔnɔ. Mɔgɔ min be duniɲa nin marala tiɲɛn-tiɲɛn na, o ye Sutana Naafigi lo ye.
7, 8. (a) Duniɲa nin ka koow be a kuntigi sɔɔn yira cogo di? (b) Cogo di, adamadenw ka dafabaliya ani ‘barinankow’ ye tɔɔrɔw sababu dɔw ye?
7 Bibulu b’a yira ka gwɛ ko: “Diɲɛ bɛɛ bɛ Sitanɛ fanga kɔrɔ.” (1 Zan 5:19, ABM ). I ka miiri k’a filɛ, yala o tɛ tiɲɛn ye wa. Danfɛn yebali min be “dugukolo kan mɔgɔw bɛɛ lafili,” duniɲa nin ka koow be ale lo sɔɔn yira ( Yirali 12:9, ABM ). Sutana tɛ foyi si kɛ kɔniya, nanbara ani fariya kɔ. O lo y’a to a be duniɲa min kun na o falen be kɔniya, nanbara ani fariya koow la. O ye sababu dɔ ye min kosɔn tɔɔrɔw ka ca ten.
8 Sababu filanan min kosɔn tɔɔrɔw ka ca ten, o ye ko adamadenw ye mɔgɔ dafabaliw ni jurumutɔw ye kabi murutili wagati la Edɛn nankɔ kɔnɔ. An ye baro kɛ o kan ka tɛmɛ kalansen 3nan kɔnɔ. Adamaden jurumutɔw ka teli ka kuntigiya ɲini fanga la. O kɛra marifakɛlɛw ni tɔɲɔli ani tɔɔrɔw sababu ye (Waajulikɛla 4:1; 8:9). Tɔɔrɔw sababu sabanan ye ko “barinako” be bɛɛ sɔrɔ (Waajulikɛla 9:11). Komi Jehova lo tɛ duniɲa nin mara ani k’a tanga, o lo kosɔn mɔgɔw be tɔɔrɔ sabu u be se ka kɛ yɔrɔ jugu ani wagati bɛnbali dɔ la.
9. Mun na an be se ka la a la ko ni Jehova ye tɔɔrɔw to u ka kɛ, kuun b’o la?
9 K’a lɔn ko Ala tɛ tɔɔrɔw sababu ye, o b’an jigi tugu dɛ! Marifakɛlɛw, fariya, nintɔɔrɔ ani hali balawo koo minw be mɔgɔw tɔɔrɔ, u si tɛ Ala nɔɔ ye. O bɛɛ n’a ta, an mako b’a la k’a lɔn mun na Jehova b’a to tɔɔrɔ nunu bɛɛ ka kɛ? N’a ye Sebagayabɛɛtigi ye, see b’a ye ka daan sigi u la. Nka, mun na a t’o kɛ do? An be kanutigi Ala min lɔn, n’a m’o kɛ, i k’a lɔn ko kuun b’o la.—1 Zan 4:8.
SƆSƆLIKOBA DƆ WULILA
10. Sutana ye sɔsɔli kɛ mun lo koo la, ani cogo di?
10 Walisa k’a faamu fɛɛn min kama Ala b’a to tɔɔrɔw ka kɛ fɔɔ an ka segi tɔɔrɔ daminɛ tuma yɛrɛ la. Tuma min na Sutana ye Adama ni Awa lasun u ka Jehova kaan bila, sɔsɔlikoba dɔ wulila. Sutana ma Jehova ka sebagaya sɔsɔ. A yɛrɛ b’a lɔn ko daan tɛ Jehova ka sebagaya la. Nka, Jehova be ni joo min ye ka kuntigiya kɛ, Sutana ye o lo sɔsɔ. Sutana ye Jehova jalaki ko a ye kuntigi jugu ye sabu a ye Jehova kɛ ngalontigɛla ye min be a ka mɔgɔw jɛn fɛɛn ɲumanw na (Zɛnɛzi 3:2-5). Sutana ye min fɔ, o kɔrɔ tun ko adamadenw bena kɛ hɛɛrɛ la hali ni Ala lo tɛ u marala. O cogo la, a ye Jehova ka masabaya lo kɛlɛ, o kɔrɔ, joo min b’a fɛ ka kuntigiya kɛ.
11. Mun na Jehova ma mɔgɔ murutilenw halaki dɔrɔn Edɛn nankɔ kɔnɔ?
11 Adama ni Awa murutira Jehova ma. Tiɲɛn na, u ka murutili kɔrɔ tun ko: ‘An mako t’a la Jehova k’an mara. An be se ka koo ɲuman ni koo jugu latigɛ an yɛrɛ ma.’ Jehova tun be se ka o sɔsɔliko ɲɛnabɔ cogo di? A tun be se k’a yira mɛlɛkɛw ni adamadenw na cogo di ko joo tɛ Adama ni Awa fɛ ani ko ale ka kuntigiya kɛcogo lo ka fisa? Mɔgɔ dɔw be se k’a fɔ ko Ala tun ka kan ka mɔgɔ murutilen nunu halaki dɔrɔn ani ka segi ka koow daminɛ kokura. Nka, Jehova tun y’a fɔ ko ale ka laɲinita ye ko dugukolo ka fa Adama ni Awa bɔnsɔnw na ani a tun b’a fɛ u ka ɲɛnamaya kɛ alijɛnɛ kɔnɔ dugukolo kan (Zɛnɛzi 1:28). Jehova b’a ka laɲinitaw dafa tuma bɛɛ (Ezayi 55:10, 11). Faan wɛrɛ fɛ, n’a tun ye murutilenw halaki Edɛn nankɔ kɔnɔ, o tun tɛna sɔsɔliko nin ɲɛnabɔ min ɲɛsinna a ka jootigiya ma ka kuntigiya kɛ.
12, 13. A ɲɛyira fɛɛn min kama Jehova y’a to Sutana ka kɛ duniɲa nin kuntigi ye ani mun na a y’a to adamadenw k’u yɛrɛ mara?
12 An ka ɲɛyirali dɔ ta. Kalanfa dɔ be jatiɲini gwɛlɛ dɔ ɲɛnabɔcogo ɲɛfɔ a ka lakɔlidenw ye. U la kelen hakili ka di nka deen murutilen lo. A b’a fɔ ko kalanfa ka ɲɛfɔli tilennen tɛ. A ko kalanfa tɛ koo lɔn ani ko ɲɛfɔcogo wɛrɛ be ale fɛ min ka fisa. Lakɔliden dɔw b’a miiri ko tiɲɛn b’a fɛ ani olu fana be muruti. Kalanfa ka kan ka mun lo kɛ do? N’a ye lakɔliden murutilenw gwɛn ka bɔ, lakɔliden tɔɔw bena mun lo miiri do? Yala u tɛna a miiri ko joo be o lakɔliden murutilen n’a tɔɲɔgɔnw fɛ wa? U fana be se k’a miiri ko kalanfa be siran k’a to u k’a yira ko joo tɛ ale fɛ. O be se k’a to lakɔliden tɔɔw bɛɛ tɛna kalanfa bonya tugun. Nka, miiri k’a filɛ, ni kalanfa y’a to deen murutilen k’a yira bɛɛ ɲɛɛ na cogo min na ale bena o jatiɲini ɲɛnabɔcogo ɲɛfɔ.
13 Jehova ye koow kɛ i ko kalanfa y’a kɛ cogo min na. I hakili to a la ko murutiliko min kɛra Edɛn kɔnɔ, o tun ma ɲɛsin Adama ni Awa dɔrɔn ma. Mɛlɛkɛ miliyɔn caaman tun be filɛri kɛra (Zɔbu 38:7; Daniyɛli 7:10). Jehova ye o murutiliko ɲɛnabɔ cogo min na, o tun bena nɔɔba to o mɛlɛkɛw bɛɛ kan ani a laban, a ka danfɛn hakilimanw bɛɛ kan. O la do, Jehova ye mun lo kɛ? A y’a to Sutana k’a yira a bena duniɲa mara cogo min na. Ala y’a to fana adamadenw k’u yɛrɛ mara k’u to Sutana ka fanga kɔrɔ.
14. Jehova kɛtɔ k’a latigɛ ko adamadenw k’u yɛrɛ mara, nafa juman lo bena sɔrɔ o la?
14 An ka ɲɛyirali kɔnɔ, kalanfa b’a lɔn ko joo tɛ deen murutilen n’a tɔɲɔgɔnw fɛ. Nka, a fana b’a lɔn ko n’a y’a to u ka jatiɲini ɲɛfɔ u yɛrɛ cogo la, o bena lakɔlidenw bɛɛ nafa. Ni lakɔliden murutilenw dɛsɛra, lakɔliden tɔɔ minw kɔnɔ gwɛnen lo olu bena a ye ko see be kalanfa kelenpe lo ye k’u ɲɛminɛ. Siɲɛ wɛrɛ, u bena a faamu fɛɛn min kama kalanfa be lakɔliden murutilenw gwɛn ka bɔ kalanso kɔnɔ. O cogo kelen na, Jehova b’a lɔn ko mɛlɛkɛw ni adamaden kɔnɔ gwɛnenw bɛɛ bena nafa sɔrɔ k’a ye ko Sutana ni mɔgɔ murutilenw dɛsɛra ani ko adamadenw tɛ se k’u yɛrɛ mara. I ko kira Zeremi galen, u bena tiɲɛn kuma nin faamu min kɔrɔtalen lo: “Masaba, ne y’a lɔn ko see te adamaden ye ka se k’a yɛrɛ ka koo latigɛ, o t’a ka koo ye.”—Zeremi 10:23.
MUN NA NIN WAGATI JAN BƐƐ?
15, 16. (a) Mun na Jehova y’a to tɔɔrɔw be kɛra kabi wagati jan? (b) Mun na Jehova ma kojugubaw bali u ka kɛ?
15 Nka, mun na Jehova y’a to tɔɔrɔw be kɛra kabi wagati jan? Ani mun na a tɛ kojuguw bali u ka kɛ? Ayiwa, an ka ɲɛyirali kɔnɔ, an ka miiri koo fila la kalanfa tɛna minw kɛ. A fɔlɔ, ni lakɔliden murutilen y’a daminɛ k’a ka ɲɛfɔli kɛ, kalanfa tɛna a lalɔ. A filanan, kalanfa tɛna a dɛmɛ fana a ka ɲɛfɔli la. O cogo kelen na, an k’a lajɛ Jehova y’a latigɛ ko a tɛna koo fila minw kɛ. A fɔlɔ, Jehova ma Sutana n’a tɔɲɔgɔnw bali u k’a ɲini k’a yira ko joo be olu fɛ. Waajibi tun lo a ka wagati labila u ye. Saan waa caaman kɔnɔ, adamadenw ye gofɛrɛnɛman sifaw bɛɛ kɛ k’a filɛ. U ye ɲɛtaga sɔrɔ lɔnniko ani koo wɛrɛw la, nka tilenbaliya, fantanya, kojugukɛ, ani marifakɛlɛ juguyara sisan ka tɛmɛ fɔlɔ kan. A yirala ka gwɛ ko adamadenw dɛsɛra k’u yɛrɛ mara.
16 A filanan, Jehova ma Sutana dɛmɛ ka duniɲa nin mara. Ɲɛyirali fɛ, ni Ala tun be kojugubaw bali u ka kɛ, yala a tun tɛna kɛ i ko a be mɔgɔ murutilenw dɛmɛna wa? Yala a tun tɛna a to mɔgɔw k’a miiri ko u be se k’u yɛrɛ mara ani bɔnɛ foyi tɛ bɔ o la wa? Ni Jehova tun y’o kɛ, a tun bena kɛ u jɛnɲɔgɔn ye ngalonko la. Nka, “Ala te se ka galon tigɛ.”—Eburuw 6:18.
17, 18. Sutana ani adamadenw ka mara ye bɔnɛ minw lase an ma, Jehova bena mun lo kɛ o koo la?
17 Nka, Ala kaan bilali nana ni kojugu minw bɛɛ ye, an be se ka mun lo miiri olu koo la do? An kana ɲina ko Jehova ye sebagayabɛɛtigi ye. O kama, see b’a ye ka adamadenw ka tɔɔrɔw nɔfɛkow lalaga, ani a yɛrɛ bena o lo kɛ. I ko an y’a kalan ka tɛmɛ, tiɲɛni minw bɛɛ kɛra an ka dugukolo la, u bɛɛ bena lalaga tuma min na a bena yɛlɛma ka kɛ alijɛnɛ ye. Jurumu nɔfɛkow bena bɔ mɔgɔ tilennenw na u ka limaniya sababu fɛ Yezu ka kunmabɔ saraka la. Ani, saya nɔfɛkow bena lalaga suu kununni sababu fɛ. O cogo la, Ala bena tɛmɛ Yezu fɛ ka “Sutana ka kɛwaliw cɛn.” (1 Zan 3:8). Jehova bena o lo kɛ cɔ, ani a bena o bɛɛ kɛ wagati bɛnnen na. An be se ka ninsɔndiya ko Jehova ma kɔrɔtɔ k’o koow ɲɛnabɔ katuguni a ka muɲuli kɛra sababu ye an ye tiɲɛn lɔn ani an be baara kɛ a ye (2 Piyɛri 3:9, 10). Sanni o ka kɛ, Ala jijalen lo ka batobaga sɔbɛw ɲini ani k’u dɛmɛ ka duniɲa ɲagaminen nin ka tɔɔrɔw muɲu.—Zan 4:23; 1 Korɛntikaw 10:13.
18 Dɔw be se k’a miiri ko yala Ala tun tɛna an kisi o tɔɔrɔw bɛɛ ma n’a tun ye Adama ni Awa dan cogo dɔ la walisa u kana se ka muruti wa? Walisa k’o ɲiningali jaabi, i ka kan k’i hakili to nilifɛn nafamanba dɔ la Jehova ye min di i ma.
I BENA BAARA JUMAN KƐ NI ALA KA NILIFƐN YE?
19. Jehova ye nilifɛn nafamanba juman di an ma, ani mun na an ka kan k’a jati fɛɛnba ye?
19 I ko kalansen duurunan y’a ɲɛfɔ, Ala ye adamadenw dan ka see di u ma u ka koow latigɛ u yɛrɛ ma. Yala i b’a lɔn ko o ye nilifɛn nafamanba ye wa? Ala ye bɛgɛn caaman dan, olu be tagama u kun fɛ (Talenw 30:24). Adamadenw ye mansin sifa dɔw dilan minw be se ka baara tigitigi sifa bɛɛ kɛ u labɛnna minw kama. Yala a tun bena diya an ye ni Ala tun ye an dan i ko mansin wa? Ayi, a ka di an ye an ka se k’a latigɛ an bena kɛ mɔgɔ sifa minw ye, an bena an ka ɲɛnamaya kɛ cogo min na, mɔgɔ minw bena kɛ an teriw ye ani a ɲɔgɔnnaw. A ka di an ye ka koo dɔw latigɛ an yɛrɛ ma, ani Ala fana b’a fɛ an k’o lo kɛ.
20, 21. See min dira an ma ka koow latigɛ an yɛrɛ ma, an be se ka baara fisaman juman lo kɛ n’o ye, ani mun na an ka kan k’o kɛ?
20 Ka baara kɛ Jehova ye diyagoya la, o man di a ye (2 Korɛntikaw 9:7). An ka ɲɛyirali dɔ ta: Mun lo ka di faa wala baa ye? Deen k’a bɔ a yɛrɛ la k’a fɔ ko “i ni ce baba” wala “i ni ce maman,” walima mɔgɔ wɛrɛ k’a lasun k’o fɔ? O kama, i k’i yɛrɛ ɲininga ko: ‘Jehova ye see min di i ma ka koow latigɛ i yɛrɛ ma, ele bena baara juman lo kɛ n’o ye?’ O see min dira Sutana, Adama ani Awa ma, u ma baara ɲuman kɛ n’a ye fewu. U banna Jehova Ala la. Ele do, e bena mun lo kɛ?
21 See min dira i ma ka koow latigɛ i yɛrɛ ma, i be se ka baara ɲuman kɛ n’o nili nafamanba ye. I be se k’i yɛrɛ fara mɔgɔ miliyɔn caaman kan minw tugura Jehova kɔ. U be Ala dusu diya sabu u b’a yira ni kisɛya ye ko Sutana ye ngalontigɛla ye ani ko a ka mara dɛsɛra pewu-pewu (Talenw 27:11). E fana be se k’o kɛ i kɛtɔ ka sira ɲuman ta. Kalansen nata bena o lo ɲɛfɔ.


text:
Maana 42nan: Fali kumana
I DELILA k’a mɛn ko fali kumana wa? N’a sɔrɔ i ben’a fɔ ko: ‘Ayi, bɛgɛnw tɛ se ka kuma.’ Nka, Bibulu b’a fɔ ko fali dɔ kumana. An k’a filɛ o koo kɛra cogo min na.
A tun tora dɔɔni Israɛldenw be don Kanaan jamana na. Israɛldenw siranya tun be Mowabu masacɛ Balaki la. O kama, a ye mɔgɔw ci ka taga filɛlikɛla Balamu weele a ka na Israɛldenw danga ale ye. A y’a fɔ Balamu ye ko a bena wari caaman di a ma. O la, Balamu wulila ka yɛlɛ a ka fali kan ko a be taga bɔ Balaki fɛ.
Jehova tun y’a fɔ Balamu ye ko a kana ale ka mɔgɔw danga. O kama, a ye mɛlɛkɛ dɔ ci a nuna lɔ sira kan ni murujan ye a bolo ka Balamu bali a kana tɛmɛ. Balamu ɲɛɛ tun t’o mɛlɛkɛ la, nka a ka fali ɲɛɛ tun b’a la. Fali y’a ɲini ka faran ka bɔ sira kan, nka a laban a dɛsɛra ka la duguma sira kan. Balamu dusu dimina kosɔbɛ ani a y’a ka fali bugɔ ni bere ye.
O kɔ, Jehova y’a kɛ Balamu y’a ka fali kumakan mɛn. Fali y’a ɲininga ko: “Ne ye mun le kɛ i la fɔɔ i ye ne gosi?”
Balamu ko: “I ye tulon kɛ ne la! Ni murujan tun be ne bolo, n tun bena i faga.”
Fali y’a ɲininga ko: “Ne delila ka nin ɲɔgɔn kɛ i la wa?”
Balamu ko: “Ayi.”
O tuma na, Jehova ye Balamu ɲɛɛ yɛlɛ, a ye mɛlɛkɛ lɔnin ye sira kan ni murujan ye a bolo. Mɛlɛkɛ y’a fɔ ko: ‘Mun na e ye i ka fali bugɔ? Ne nana k’i ɲɛɛ tigɛ, bari i man kan ka taga Israɛl danga. N’i ka fali tun ma faran ka bɔ ne ɲɛɛ, ne tun bena i faga ka fali nin to yen.’
Balamu ko: ‘Ne ye jurumu kɛ. Ne tun m’a lɔn ko i lɔnin be sira kan.’ Mɛlɛkɛ y’a to Balamu tɛmɛna, ani Balamu tagara bɔ Balaki fɛ. A bele y’a ɲini ka Israɛl danga, nka Jehova y’a kɛ a ye duga kɛ Israɛl ye siɲɛ saba.
Nɔnburuw 21:21-35; 22:1-40; 23:1-30; 24:1-25.
Ɲiningaliw
- Balaki ye jɔn ye, ani mun na a ye mɔgɔw ci ka taga Balamu weele?
- Mun na Balamu ka fali lara duguma sira kan?
- Fali ye mun lo fɔ Balamu ye?
- Mɛlɛkɛ dɔ ye mun lo fɔ Balamu ye?
- Balamu y’a ɲini ka Israɛl danga tuma min na, mun lo kɛra?
Ɲiningali wɛrɛw
- Nɔnburuw 21:21-35 kalan.
Mun na Israɛl ye see sɔrɔ Amoriw ka masacɛ Sihɔn (Siŋɔn) ani Basan masacɛ Ɔgi kan? (Nɔnb. 21:21, 23, 33, 34)
- Nɔnburuw 22:1-40 kalan.
Mun lo tun ye Balamu lasun a k’a ɲini ka Israɛl danga, ani an be se ka kalan juman sɔrɔ o la? (Nɔnb. 22:16, 17; Tal. 6:16, 18; 2 Piyɛri 2:15; Zude 11)
- Nɔnburuw 23:1-30 kalan.
Hali ni Balamu kumana i ko a tun ye Jehova batobaga ye, a ka kɛwalew y’a yira cogo di k’o tun tɛ tiɲɛn ye? (Nɔnb. 23:3, 11-14; 1 Sam. 15:22)
- Nɔnburuw 24:1-25 kalan.
Bibulu ka maana nin b’an ka limaniya sabati cogo di ko Jehova sago bena dafa? (Nɔnb. 24:10; Ez. 54:17)


text:
Maana 72nan: Ala be Ezekiyasi dɛmɛ
I B’A lɔn fɛɛn min kama cɛɛ nin be Jehova delila wa? Mun na a ye lɛtɛrɛw fɛnsɛn Jehova ka sarakabɔlan ɲɛfɛ? Cɛɛ nin tɔgɔ ko Ezekiyasi. Israɛl siya fila minw be worodugu fan fɛ, olu ka masacɛ lo. A dusu kasinin lo kosɔbɛ. I b’a lɔn fɛɛn min kama wa?
A dusu kasinin lo sabu Asirikaw nana a ka jamana kɛlɛ yɔrɔ. A b’a lɔn ko u ye saheli siya tan halaki ka ban ani Jehova m’o siya tan dɛmɛ sabu u ka kojugukɛ tun ka ca.
Asiri masacɛ ye lɛtɛrɛw ci Ezekiyasi ma. A ye o lɛtɛrɛw lo fɛnsɛn Ala ɲɛɛ kɔrɔ. O lɛtɛrɛw kɔnɔ, Asiri masacɛ ye Jehova dɔgɔya, ani a tun b’a fɛ Ezekiyasi k’a yɛrɛ don ale bolo. O lo kama Ezekiyasi be delili kɛra ko: ‘Jehova, an bɔsi Asiri masacɛ bolo janko siyaw bɛɛ k’a lɔn ko ele kelenpe lo ye Ala ye.’ Yala Jehova y’a lamɛn wa?
Ezekiyasi tun ye masacɛ ɲuman ye. A tun tɛ kelen ye ni siya tan ka masacɛ juguw ye. A tun be dan na fana n’a faa masacɛ jugu Akazi ye. A tun b’a janto ka Ala ka sariyaw bɛɛ labato. O lo kama, Ezekiyasi tilara delili la tuma min na, kira Ezayi ye Jehova ka kuma lase a ma ko: ‘Asiri masacɛ tɛna don yan, a tɛna don Zeruzalɛmu dugu kɔnɔ. A ka kɛlɛden si tɛna gwɛrɛ a la. U tɛna biɲɛ si bon yan.’
Jaa filɛ. I ɲɛɛ be kɛlɛden minw suuw la, jɔn lo? Asirikaw lo. Jehova ye Ezekiyasi dɛmɛ a kɛtɔ k’a ka mɛlɛkɛ ci ka na Asirikaw ka kɛlɛden 185 000 faga suu kelen kɔnɔ. O kama Asiri masacɛ wulila ka kɔsegi a ka jamana na.
Siya fila ka masaya kisira. A kɔnɔ mɔgɔw tora hɛɛrɛ la wagati dɔ kɔnɔ. O kɔ Ezekiyasi sara, a dencɛ Manase sigira masaya la a nɔɔ na. Manase n’a dencɛ Amɔn min tugura a kɔ, u fila bɛɛ tun ye masacɛ juguw ye. O kɛra sababu ye fariyakow donna jamana kɔnɔ tugun. Amɔn ka baaradenw y’a faga ani a dencɛ Zoziyasi sigira masaya la a nɔɔ na Israɛl siya fila kun na.
2 Masacɛw 18:1-36; 19:1-37; 21:1-25.
Ɲiningaliw
- Cɛɛ min be jaa nin kan, jɔn lo, ani mun na a dusu kasinin lo?
- Ezekiyasi ye lɛtɛrɛ minw fɛnsɛn Ala ɲɛɛ kɔrɔ, jɔn lo y’u ci a ma ani mun na a be delili kɛra?
- Ezekiyasi tun ye masacɛ sifa juman ye, ani Jehova tɛmɛna kira Ezayi fɛ ka kuma jumanw lase a ma?
- I ko i ɲɛɛ b’a la jaa nin kan, Jehova ka mɛlɛkɛ ye mun lo kɛ Asirikaw la?
- Israɛl siya fila ka masaya mɔgɔw tora hɛɛrɛ la wagati dɔ kɔnɔ, nka mun lo kɛra Ezekiyasi sanin kɔ?
Ɲiningali wɛrɛw
- An ka 2 Masacɛw 18:1-36 kalan.
Asiri kɛlɛmasa Rabsake y’a ɲini ka Israɛldenw ka limaniya nagasi cogo di? (2 Mas. 18:19, 21; Ɛkiz. 5:2; Zab. 64:4)
Jehova Seerew be Ezekiyasi ladegi cogo di ni mɔgɔw b’u kɛlɛ? (2 Mas. 18:36; Zab. 39:2; Tal. 26:4; 2 Tim. 2:24)
- An ka 2 Masacɛw 19:1-37 kalan.
Bi, Jehova sagokɛlaw be Ezekiyasi ladegi cogo di tɔɔrɔ wagati la? (2 Mas. 19:1, 2; Tal. 3:5, 6; Eburuw 10:24, 25; Zaki 5:14, 15)
Senakeribu ma see sɔrɔ koo saba juman na, ani ka kɛɲɛ ni kiraya kumaw ye, Senakeribu tun ye jɔn lo tagamasiɲɛ ye? (2 Mas. 19:32, 35, 37; Yir. 20:2, 3)
- An ka 2 Masacɛw 21:1-6, 16 kalan.
Mun na an be se k’a fɔ ko Manase ɲɔgɔn masacɛ jugu ma sɔrɔ Zeruzalɛmu kɔnɔ? (2 Til. Kib. 33:4-6, 9)


text:
Bibulu ka maanaw
MAANA minw be gafe nin kɔnɔ, tiɲɛnkow lo. U bɔra Bibulu kɔnɔ, o min ye kitabu ye min ɲɔgɔn tɛ yen. O maanaw be tarikikow lakali k’a ta duniɲa dantuma ma fɔɔ ka na se bi tile ma. U fana b’a yira Ala ye layidu minw ta siniɲasigi kama.
Gafe nin bena i dɛmɛ ka Bibulu kɔnɔnako kunbabaw lɔn. Mɔgɔ minw kofɔra Bibulu kɔnɔ, a bena i dɛmɛ k’olu caaman lɔn ani u ye koo minw kɛ. A fana b’a yira Ala ye jigiya ɲuman min di mɔgɔw ma u ka ɲɛnamaya banbali kɛ alijɛnɛ kɔnɔ dugukolo kan.
Maana 116 lo be sɔrɔ gafe nin kɔnɔ. U tilanna yɔrɔ seegi. O yɔrɔw kelen-kelen bɛɛ daminɛ na, u kɔnɔnakow lakalila ka surunya. Maanaw be tugutugu ɲɔgɔn kɔ ka kɛɲɛ ni tarikikow kɛwagati ye. O bena i dɛmɛ i ka o maanaw ka koow kɛwagati lɔn ka kɛɲɛ ni duniɲa ka tarikikow ye.
Maanaw lakalila cogo nɔgɔman na. O la, u kalan tɛna gwɛlɛya aw denmisɛnw fɛ. Bangebagaw, aw bena a ye ko a bena diya aw ka denmisɛnw ye ko aw ka to ka maana nunu kalan u ye tuma o tuma. Aw bena a ye fana ko gafe nin kɔnɔko caaman ka di denmisɛnw ni mɔgɔkɔrɔbaw ye.
Vɛrise dɔw be sɔrɔ maana kelen kelen bɛɛ laban na. Maana basiginin be o vɛrisew lo kan. An be aw jija aw k’u kalan Bibulu kɔnɔ. N’i tilara maana dɔ la, i k’o maana ka ɲiningaliw lajɛ ani a ɲini k’i hakili jigi u jaabiliw la. Ɲiningaliw be sɔrɔ maana 116nan kɔfɛ.
Bibulusen minw be gafe nin kɔnɔ, u yɛlɛma ka fɔ cogo nɔgɔman na. O la, denmisɛnw be se k’u faamu. Bibulusen minw be maana kelen kelen laban na, u b’a yira o maana bɔra Bibulu yɔrɔ min na.


text:
Maana 81nan: U be u jigi la Ala kan
MƆGƆ 50 000 ɲɔgɔn bɔra Babilɔni ka tagamajan kɛ ka kɔsegi Zeruzalɛmu. Nka, u sera yen tuma min na, u y’a ye ko Zeruzalɛmu halakinin lakolon lo. Israɛldenw ka kan ka fɛɛn bɛɛ lɔ kokura.
U ye fɛɛn fɔlɔ minw lɔ, u la dɔ ye sarakabɔlan ye walisa ka bɛgɛnw saraka Jehova ye. Kalo damanin o kɔ, u y’a daminɛ ka Alabatosoba lɔ. Nka, u jugu minw siginin be u gɛrɛfɛ duguw la, olu b’a fɛ k’u bali k’o soo lɔ. O kama, u y’a ɲini k’u lasiran walisa u ka baara nin lalɔ. A laban, u ye Pɛrɛsi masacɛ kura lasun a ye sariya sigi walisa k’o baara lasa.
Saan caaman tɛmɛna. A saan 17 filɛ nin ye kabi Israɛldenw bɔra Babilɔni ka na. Jehova ye a ka kiraw Aze ni Zakari ci ka n’a fɔ jama ye k’u ka batosoba lɔli baara daminɛ tugun. Jama y’a jigi la Ala ka dɛmɛ kan ani u ye mɛnni kɛ kiraw fɛ. U y’a daminɛ ka lɔli kɛ kokura hali ni sariya dɔ tun b’u bali k’o kɛ.
O kama, Pɛrɛsi masacɛ ka lasigiden min tɔgɔ ko Tatinayi, ale nana Israɛldenw ɲininga ko jɔn lo ye sira di u ma ka Alabatosoba lɔ. Israɛldenw y’a fɔ a ye ko, k’u to Babilɔni, masacɛ Sirusi y’a fɔ u ye ko: ‘Sisan, aw ye taga Zeruzalɛmu, ani a’ ye aw ka Ala Jehova ka batosoba lɔ.’
Sirusi tun tɛ yen tugun, a tun sara. Tatinayi ye lɛtɛrɛ ci Babilɔni k’a ɲini k’a lɔn ni Sirusi tun y’o kuma fɔ tiɲɛn na. A ma mɛɛn, Pɛrɛsi masacɛ kura y’o lɛtɛrɛ kɔjaabi di. A ko Sirusi tun y’o kuma fɔ tiɲɛn na. O la, masacɛ y’a sɛbɛ ko: ‘A to Israɛldenw k’u ka Ala ka batosoba lɔ. Ani, ne be cii di aw ma ko aw k’u dɛmɛ.’ Alabatosoba lɔra ka ban saan naani ɲɔgɔn kɔnɔ, ani Israɛldenw ninsɔndiyara kosɔbɛ.
Saan caaman wɛrɛw tɛmɛna. A saan 48 ɲɔgɔn tun ye nin ye Alabatosoba lɔra ka ban. Zeruzalɛmukaw tun ye fantanw ye, Zeruzalɛmu dugu ani Alabatosoba tun filɛ man di. K’a to Babilɔni, Israɛlden Ɛsidirasi y’a mɛn ko Alabatosoba tun ka kan ka masiri. O kama, i y’a lɔn a ye min kɛ wa?
Ɛsidirasi tagara bɔ Pɛrɛsi masacɛ Aritasɛrisɛsi fɛ. O masacɛ ɲuman ye bonyafɛn caaman di Ɛsidirasi ma a ka taga n’u ye Zeruzalɛmu. Israɛlden minw tun be Babilɔni, Ɛsidirasi y’a ɲini u fɛ u k’ale dɛmɛ ka taga n’o bonyafɛnw ye Zeruzalɛmu. Mɔgɔ 6 000 ɲɔgɔn ko u bena taga n’a ye. O mɔgɔw tun ka kan ka warigwɛ ni sanu caaman ani fɛɛn nafamanba wɛrɛw doni ka taga n’u ye.
Hami tun be Ɛsidirasi la, sabu mɔgɔ juguw tun be sira kan. O mɔgɔw tun be se k’u ka warigwɛ n’u ka sanu bɔsi u la ani k’u faga. O kama, Ɛsidirasi ye jama lajɛn ɲɔgɔn kan i ko i ɲɛɛ b’a la jaa nin kan. O kɔ, u ye Jehova deli walisa a k’u tanga u ka tagamajan na ka kɔsegi Zeruzalɛmu.
Jehova y’u tanga. U ye kalo naani kɛ tagama na, o kɔ, u sera Zeruzalɛmu hɛɛrɛ la. Yala nin t’a yira ko mɔgɔ minw b’u jigi la Jehova kan, a be se k’u tanga wa?
Ɛsidirasi sapitiri 2-8.
Ɲiningaliw
- Mɔgɔ joli ye tagamajan kɛ ka bɔ Babilɔni ka taga Zeruzalɛmu, nka u sera tuma min na u ye mun lo sɔrɔ yen?
- U senin kɔ, Israɛldenw y’a daminɛ ka mun lo lɔ, nka u juguw ye mun lo kɛ?
- Aze ni Zakari ye jɔn lo ye, ani u ye mun lo fɔ jama ye?
- Mun na Tatinayi ye lɛtɛrɛ ci Babilɔni, ani a ye jaabili juman lo sɔrɔ?
- Tuma min na Ɛsidirasi y’a mɛn ko Alabatosoba tun ka kan ka masiri, a ye mun lo kɛ?
- Jaa nin kan, Ɛsidirasi be Ala delila mun lo kama? Ala y’a ka delili jaabi cogo di, ani an be kalan juman sɔrɔ o la?
Ɲiningali wɛrɛw
- Ɛsidirasi 3:1-13 kalan.
N’an tagara yɔrɔ dɔ la Ala sagokɛlaw ka kafo tɛ yɔrɔ min na, an ka kan ka to ka mun lo kɛ? (Ɛsid. 3:3, 6; Kɛw. 17:16, 17; Eburuw 13:15)
- Ɛsidirasi 4:1-7 kalan.
Min ye ka jɛn ka batoli kɛ ni diinan wɛrɛw ka mɔgɔw ye, Jehova sagokɛlaw be kalan juman sɔrɔ Zorobabɛli fɛ o koo la? (Ɛkiz. 34:12; 1 Kor. 15:33; 2 Kor. 6:14-17)
- Ɛsidirasi 5:1-5, 17 ani 6: 1-22 kalan.
Mun na Israɛldenw ka juguw ma se ka Alabatosoba lɔli lalɔ? (Ɛsid. 5:5; Ez. 54:17)
Yahutuw ka cɛkɔrɔbaw ye min kɛ, cogo di o be kafo ka diinan mɔgɔkɔrɔw jija u ka Jehova ka ɲɛminɛli ɲini n’u juguw b’u kɛlɛ? (Ɛsid. 6:14; Zab. 32:8; Ɔrɔm. 8:31; Zaki 1:5)
- Ɛsidirasi 8:21-23, 28-36 kalan.
Sanni an ka koo dɔ daminɛ, a ka ɲi an ka Ɛsidirasi ladegi koo juman na? (Ɛsid. 8:23; Zab. 127:1; Tal. 10:22; Zaki 4:13-15)


text:
Maana 90nan: Yezu ni samarika muso
YEZU lɔra Samari walisa ka lafiɲɛ kɔlɔn dɔ daa la. A ka kalandenw tagara dumuni sanyɔrɔ dugu kɔnɔ. Yezu be kumana ni muso min ye, a nana jii bɔyɔrɔ. Yezu y’a fɔ a ye ko: “N sɔn jii la n b’a min.”
O kuma ye muso ni kabakoya kosɔbɛ. I b’a lɔn fɛɛn min kama wa? Yezu ye Yahutu ye ani o muso ye Samarika ye. Samarikaw koo man di Yahutu caaman ye. U yɛrɛ t’a fɛ ka kuma u fɛ! Yezu kɔni be mɔgɔ sifa bɛɛ kanu. O kama, a ko: ‘Mɔgɔ min be jii delila i fɛ, n’i tun b’ale lɔn, e yɛrɛ le tun bena jii deli a fɛ ani jii min be ɲɛnamaya di mɔgɔ ma, a tun bena o di i ma.’
Muso y’a fɔ a ye ko: ‘Juru t’i bolo, kɔlɔn fana ka dun. I bena o jii nin bɔ min?’
Yezu y’a jaabi ko: ‘N’i ye kɔlɔn nin jii min, minnɔgɔ bena i minɛ tugun. Nka jii min be ne fɛ, ni ne y’o di i ma i bena ɲɛnamaya kɛ fɔɔ abada.’
Muso nin y’a fɔ a ye ko: ‘Matigi, o jii nin di ne ma walisa minnɔgɔ kana n minɛ tugun ani n kana na yan jita kama tugun.’
Muso nin y’a miiri ko Yezu kaan be jii yɛrɛ yɛrɛ lo ma. Nka, Yezu tun be kumana tiɲɛn koo lo la ka ɲɛsin Ala n’a ka Masaya ma. O tiɲɛn be i n’a fɔ jii min be se ka ɲɛnamaya banbali di mɔgɔ ma.
Yezu y’a fɔ muso nin ye sisan ko: “Taga i cɛɛ wele ka na.”
A y’a jaabi ko: “Cɛɛ te n fɛ.”
Yezu ko: ‘I ye tiɲɛn fɔ. Bari i furula cɛɛ duuru fɛ ka tɛmɛ. E ni min be ɲɔgɔn fɛ sisan, i cɛɛ tɛ.’
Muso kabakoyara sabu o kumaw bɛɛ tun ye tiɲɛn ye. Yezu kɛra di k’o koow bɛɛ lɔn? Ala lo ye o koow bɛɛ yira Yezu la sabu a ye Ala ka Ciden ye. O yɔrɔnin bɛɛ Yezu ka kalandenw sera ani u kabakoyara k’a ye ko a be kumana Samarika muso dɔ fɛ.
An be kalan juman sɔrɔ maana nin na? A b’a yira ko Yezu be siyaw bɛɛ mɔgɔw minɛ ka ɲɛ. An fana ka kan k’o ɲɔgɔn lo kɛ. An man kan k’a miiri ko mɔgɔ dɔw man ɲi u ka siya kosɔn. Yezu b’a fɛ mɔgɔw bɛɛ ka tiɲɛn lɔn o min sen fɛ mɔgɔ be se ka ɲɛnamaya banbali sɔrɔ. An fana ka kan ka mɔgɔw dɛmɛ u ka tiɲɛn lɔn.
Zan 4:5-43; 17:3.
Ɲiningaliw
- Mun na Yezu lɔra kɔlɔn dɔ daa la Samari, ani a be mun lo fɔra muso dɔ ye o yɔrɔ la?
- Mun na o muso kabakoyara, Yezu ye mun lo fɔ a ye, ani mun na a y’o fɔ do?
- Muso ka miiriya la, Yezu kaan be jii sifa juman lo ma, nka o jii ye mun yɛrɛ yɛrɛ lo ye?
- Mun na muso kabakoyara k’a ye ko Yezu b’ale ka koow lɔn? Yezu kɛra di k’o koow bɛɛ lɔn?
- An be kalan juman sɔrɔ maana nin na min ɲɛsinna Yezu ni Samarika muso ma kɔlɔnda la?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zan 4:5-43 kalan.
An ni mɔgɔ minw tɛ siya wala lɔyɔrɔ kelen na, an ka kan ka Yezu ladegi k’u minɛ cogo di? (Zan 4:9; 1 Kor. 9:22; 1 Tim. 2:3, 4; Titi 2:11)
Mɔgɔ mana kɛ Yezu ka kalanden ye, a tigi be duga jumanw sɔrɔ Alako ta fan fɛ? (Zan 4:14; Ezayi 58:11; 2 Kor. 4:16)
Samarika muso ye min mɛn, a dusu diyara k’o tilan ni mɔgɔ wɛrɛw ye. Cogo juman na an be se ka kɛ ni waleɲumanlɔn ye i n’a fɔ o muso? (Zan 4:7, 28; Mat. 6:33; Luka 10:40-42)


text:
Maana 28nan: Musa denɲɛninman kisicogo
I ƝƐƐ be denɲɛnin min kasitɔ la ni a ye muso dɔ bolo minɛ, a tɔgɔ ko Musa. I b’a lɔn o muso cɛɲuman ye min ye wa? Misira masacɛ Farahuna denmuso lo.
Komi Musa bamuso tun t’a fɛ Misirakaw k’a ka denɲɛnin faga, a y’a dogo fɔɔ kalo saba. Nka a tun b’a lɔn ko cogo o cogo, u tun bena a ye. A ye mun lo kɛ do?
A ye segi dɔ ta k’a mɔ ni manan ye walisa jii kana don a kɔnɔ. A ye Musa la o segi kɔnɔ k’a bila Nili baa kan biinw cɛma. A y’a fɔ Musa kɔrɔmuso Miriyama ye ko a ka lɔ k’a filɛ min bena kɛ deen na.
Dɔɔni o kɔ, Farahuna denmuso nana jii ko yɔrɔ la Nili bada la. A barila ka segi ye biin janjanw cɛma. A y’a ka baaraden dɔ ci ka taga segi nin ta ka na a di a ma. A ye segi dayɛlɛ tuma min na, a ye denɲɛnin cɛɲumanba dɔ ye a kɔnɔ. Denɲɛnin Musa tun be kasira ani a hinɛ donna masacɛ denmuso la. A tun t’a fɛ u k’a faga.
O la, Miriyama gwɛrɛla ka na. I ɲɛɛ b’a la jaa kan wa? A y’a fɔ Farahuna denmuso ye ko: “I b’a fɛ ne ka taga eburumuso dɔ wele a ka na siin di deen nin ma wa?”
Masacɛ denmuso ko ‘Ɔnhɔn, taga.’
O la, Miriyama bolila ka taga a bamuso weele. Musa bamuso nana tuma min na, masacɛ denmuso y’a fɔ a ye ko: ‘Deen nin ta ka to ka siin di a ma, n bena i sara.’
O cogo la, Musa bamuso y’a deen ta ka taga a balo. Musa bonyana tuma min na, a bamuso tagara a di masacɛ denmuso ma, ale y’a kɛ a yɛrɛ dencɛ ye. O cogo le la, Musa kɔrɔbayara Farahuna ka soo kɔnɔ.
Ɛkizɔdi 2:1-10.
Ɲiningaliw
- Denɲɛnin min be jaa nin kan, jɔn lo, ani a ye jɔn lo bolo minɛ?
- Musa bamuso ye mun lo kɛ walisa k’a kisi fagari ma?
- Sungurunin min be jaa nin kan, jɔn lo, ani a ye mun lo kɛ?
- Tuma min na Farahuna denmuso ye denɲɛnin nin ye, Miriyama ye mun lo fɔ a ye?
- Farahuna denmuso ye mun lo fɔ Musa bamuso ye?
Ɲiningali wɛrɛw
- Ɛkizɔdi 2:1-10 kalan.
Musa bamuso ye sababu juman lo sɔrɔ k’a dencɛ lamɔ ani k’a kalan a denfitinin tuma na, ani o be ɲɛyirali juman di bangebagaw ma bi? (Ɛkiz. 2:9, 10; Dut. 6:6-9; Tal. 22:6; Efez. 6:4; 2 Tim. 3:15)


text:
Maana 25nan: Yakuba be taga Misira
YUSUFU ma se k’a yɛrɛ minɛ tugun. A y’a fɔ a ka baaradenw ye ko u bɛɛ ka bɔ. Tuma min na a kelen tora n’a balimacɛw ye, a ye kasi daminɛ. An ka miiri ka filɛ o koo barila a balimacɛw la cogo min na sabu u m’a lɔn fɛɛn min kama a be kasira. A laban, a y’a fɔ ko: ‘Ne ye Yusufu ye. N facɛ bele be sii la wa?’
A balimacɛw kabakoyara fɔɔ u ma se ka kuma. U siranna. Nka Yusufu y’a fɔ ko: ‘ A’ ye gwɛrɛ ne la.’ U gwɛrɛla tuma min na, a y’a fɔ ko: ‘Ne ye aw balimacɛ Yusufu ye, aw ye min feere Misirakaw ma.’
Yusufu tora ka kuma ɲumanw fɔ u ye ko: ‘Aw kana aw yɛrɛ jalaki ko aw ye ne feere. Tiɲɛn na, Ala lo tun ye ne ci Misira walisa ka mɔgɔw niin kisi. Farahuna ye ne kɛ jamana bɛɛ kuntigi ye. O kama sisan, a’ ye teliya ka kɔsegi ka taga o kibaru fɔ n facɛ ye. Ani aw k’a fɔ a ye ko a ka na sigi yan.’
O kɔ, Yusufu ye i meleke a balimacɛw la k’u bɛɛ daa susu. Farahuna y’a mɛn ko Yusufu balimacɛw nana a fɛ minkɛ, a y’a fɔ a ye ko: ‘U ka wotorow ta yan ka taga n’u ye k’u facɛ n’u ka denbayaw ta ka na yan. Ne bena Misira jamana yɔrɔ ɲanaman di u ma.’
U ye o lo kɛ. Yakuba n’a somɔgɔw bɛɛ tagara Misira. I ɲɛɛ be Yusufu la a b’a facɛ kunbɛnna wa?
Yakuba ka somɔgɔw tun cayara kosɔbɛ. Yakuba n’a deenw n’a mamadenw minw nana sigi Misira, u bɛɛ lajɛnnin tun ye mɔgɔ 70 ye. Musow ni baaraden caaman ma jati. U bɛɛ nana sigi Misira. U tun be weele ko Israɛldenw sabu Ala tun ye Yakuba tɔgɔ yɛlɛma ka fɔ ko Israɛl. Israɛldenw nana kɛ Ala ka mɔgɔ ɲɛnatɔmɔninw ye. An bena baro kɛ o kan kɔfɛ.
Zɛnɛzi 45:1-28; 46:1-27.
Ɲiningaliw
- Mun lo kɛra tuma min na Yusufu y’a tɔgɔ fɔ a balimacɛw ye?
- Yusufu ye mun lo ɲɛfɔ u ye ni ɲumanya ye?
- Tuma min na Farahuna ye Yusufu balimacɛw koo mɛn, a ye mun lo fɔ?
- Tuma min na Yakuba tagara Misira, a ka somɔgɔw tun ye mɔgɔ joli ɲɔgɔn ye?
- Yakuba ka denbaya nana weele cogo di, ani mun na?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zɛnɛzi 45:1-28 kalan.
Koo min dabɔra ka Jehova sagokɛlaw tɔɔrɔ, Yusufu ka maana b’a yira cogo di ko Jehova be se k’o yɛlɛma k’a kɛ hɛɛrɛko ye? (Zɛnɛzi 45:5-8; Ezayi 8:10; Fil. 1:12-14)
- Zɛnɛzi 46:1-27 kalan.
Yakuba tagatɔ Misira, Jehova ye a jigi sigi mun koo lo la? (Zɛnɛzi 46:1-4)


text:
Videwow JW.ORG kan
An ka videwo minw be ɛntɛrɛnɛti kan, u tɔgɔw filɛ kelen kelen. An ka videwo dɔw ɲɛsinna denbayaw, kanbelew ni sunguruw ani denmisɛnw ma ani u basiginin lo Bibulu kan. Olu filɛ wala u telesarse. Dɔ wɛrɛw be yen minw bena i dɛmɛ ka Jehova Seerew lɔn ka ɲɛ. U lajɛ.
A ƝƆGƆNNA VIDEWOW
I ka kɛ Jehova teri ye
Mun lo be kɛ an ka Masaya boonw kɔnɔ?
E yɛrɛ k’a filɛ min be kɛ yen.
An be bibulukalan kɛ ni mɔgɔw ye cogo di?
Duniɲa kuru bɛɛ kɔnɔ, a lɔnnin lo ko Jehova Seerew be bibulukalan kɛ ni mɔgɔw ye gwansan. A filɛ o be kɛ cogo min na.
Mun na i ka ɲi ka bibulukalan kɛ?
Ɲiningali jɔnjɔn minw ɲɛsinna an ka ɲɛnamaya koo ma, Bibulu be mɔgɔ miliyɔn caaman dɛmɛna duniɲa kuru bɛɛ kɔnɔ k’u jaabiliw sɔrɔ. A bena diya i ye ka kɛ olu dɔ ye wa?


text:
Maana 37nan: Fanibugu: batoli kama
MUN lo be jaa nin kan? Fanibugu dɔ lo min ɲɔgɔn tɛ yen, a dilanna Jehova batoli kama. Saan kelen u bɔnin kɔ Misira, Israɛldenw y’o fanibugu dilan. I b’a lɔn mɔgɔ min y’a fɔ u ye ko u k’a dilan wa?
Jehova tun lo. Ka Musa to Sinayi kulu kan, Jehova ye o fanibugu dilancogo fɔ a ye. A tun ka kan ka dilan cogo dɔ la walisa u ka se k’a walaka, k’a ɲun cogo nɔgɔman na ani ka segi k’a sogolon ɲɔgɔn na tugun. O cogo la, Israɛldenw tun mana wuli ka taga yɔrɔ wɛrɛ la kongokolon kɔnɔ, u tun b’a ɲun ka taga n’a ye.
N’i ye filɛri kɛ fanibugu dakun na bondennin kɔnɔ, i be se ka kɛsu dɔ ye yen. O ye layidu tagamasiɲɛ kɛsu ye. U ye mɛlɛkɛ wala serubɛn fila dilan ni sanu ye kɛsu dakun fila kan. Ala ye Cikan Tan sɛbɛ walaka kabakurulaman wɛrɛw kan tugun sabu Musa ye fɔlɔ taw karikari. O kabakuru walakaw tun maranin be layidu tagamasiɲɛ kɛsu kɔnɔ. Daga dɔ tun bilanin be yen fana, o fanin be maanɛ la. I hakili b’a la maanɛ ye fɛɛn min ye wa?
Jehova tun ye Musa balimacɛ Arɔn lo sugandi ka kɛ sarakalasebagaw kuntigi ye. A tun be jama ɲɛminɛ Jehova batoli koo la. Ani a dencɛw fana tun ye sarakalasebagaw ye.
Sisan, fanibugu ka bondennin min be i kinibolo fɛ, o filɛ. A ka bon ni tɔɔ kelen nin ye fɔɔ siɲɛ fila. I ɲɛɛ be kɛsudennin dɔ la sisi be bɔra min na wa? O ye sarakabɔlan ye, sarakalasebagaw be wusulan kasa diiman jɛni min kan. Fitinɛ dɔ be yen fana, bolo wolonfila b’a la. Fɛɛn sabanan dɔ be yen, o ye tabali ye burukun 12 maranin be min kan tuma bɛɛ.
Fanibugu lukɛnɛ kɔnɔ dagaba dɔ tun be yen, a fanin jii la. Sarakalasebagaw tun be ko n’o jii ye. Sarakabɔlan belebeleba dɔ fana tun be yen min kan u tun be bɛgɛn sarakaninw jɛni Jehova ye. O fanibugu tun be Israɛldenw ka fanibuguw cɛmancɛ la.
Ɛkizɔdi 25:8-40; 26:1-37; 27:1-8; 28:1; 30:1-10, 17-21; 34:1, 2; Eburuw 9:1-5.
Ɲiningaliw
- Mun lo be jaa nin kan, ani a dilanna mun lo kama?
- Mun na Jehova y’a fɔ Musa ye ko a ka fanibugu dilan cogo dɔ la walisa a ka se ka walaka ani ka ɲun cogo nɔgɔman na?
- Kɛsu min tun be bondennin kɔnɔ fanibugu dakun na o tun ye mun ye ani mun lo tun b’a kɔnɔ?
- Jehova tun ye jɔn lo sugandi ka kɛ sarakalasebagaw kuntigi ye, ani a ka baara tun ye mun ye?
- Fɛɛn saba minw tun be fanibugu bonba kɔnɔ i k’u tɔgɔw fɔ.
- Fɛɛn fila juman tun be fanibugu lukɛnɛ kɔnɔ, ani baara juman tun be kɛ n’u ye?
Ɲiningali wɛrɛw
- Ɛkizɔdi 25:8-40; 26:1-37; 27:1-8 ani 28:1 kalan.
Serubɛn minw tun be ‘layidu tagamasiɲɛ kɛsu’ kan u tun ye mun lo tagamasiɲɛ ye? (Ɛkiz. 25:20, 22; Nɔnb. 7:89; 2 Mas. 19:15)
- Ɛkizɔdi 30:1-10, 17-21; 34:1, 2 ani Eburuw 9:1-5 kalan
Mun na Jehova y’a fɔ ka gwɛlɛya ko sarakalasebagaw ka kan ka saniya n’u be baara kɛra fanibugu kɔnɔ, ani o ka kan k’an lasun ka mun lo kɛ bi? (Ɛkiz. 30:18-21; 40:30, 31; Eburuw 10:22)
Ciden Pol y’a yira cogo di ko fanibugu ni Musa ka sariya tun tɛ seen kan tugun tuma min na a tun b’a ka bataki sɛbɛra Eburu kerecɛnw ye? (Eburuw 9:1, 9; 10:1)


text:
Maana 46nan: Zeriko dugu lamini kogow
MUN lo kɛra Zeriko lamini kogow be benna? A kɛra komi bɔnbuba dɔ lo benna u kan. Nka, bɔnbu tun tɛ yen o wagati la, marifaw yɛrɛ tun tɛ yen. Jehova ka kabako dɔ wɛrɛ lo! An k’a filɛ o koo kɛra cogo min na.
Jehova y’a fɔ Zozuwe ye ko: ‘Ele n’i ka kɛlɛkɛ cɛɛw, aw ka tagama ka dugu lamini. Aw ka tagama k’a lamini loon o loon siɲɛ kelen fɔɔ tile wɔɔrɔ. Aw ka taga ni layidu tagamasiɲɛ kɛsu ye. Sarakalasebaga mɔgɔ wolonfila bena tagama a ɲɛ n’u be buruw fiyɛ.’
‘Tile wolonfilanan loon, aw ka kan ka tagama ka dugu lamini siɲɛ wolonfila. O kɔ, a’ ye buru fiyɛ ka mɛɛn, ani jama bɛɛ ka kɛlɛ kulekanba ci. O yɔrɔnin bɛɛ, dugu lamini kogow bena ben!’
Jehova y’a fɔ cogo min na, Zozuwe ni jama y’a kɛ ten. U tagamatɔ, kumakan foyi tun tɛ mɛn. Buru fiyɛ kaan ani seenw mankan dɔrɔn lo tun be mɛn. Zeriko dugu kɔnɔ, i be taga a sɔrɔ mɔgɔw tun sirannin lo kosɔbɛ. I ɲɛɛ be juru wulen dulonnin na finɛtiri dɔ la wa? O ye jɔn ka finɛtiri lo ye? Ayiwa, kolajɛbaga fila tun ye min fɔ Rahab ye, a y’o kɛ. A ni a ka somɔgɔw bɛɛ be kɔnɔni kɛra a ka boon kɔnɔ.
Loon wolonfilanan na, Israɛl mɔgɔw tagamana ka dugu lamini siɲɛ wolonfila. O kɔ, u ye buru fiyɛ, kɛlɛkɛ cɛɛw kulera ani kogow benna. Zozuwe ko: ‘Aw ka dugumɔgɔw bɛɛ faga ani ka dugu jɛni. Aw k’a kɔnɔfɛnw bɛɛ jɛni. Aw kana warigwɛ, sanu, ziranɛgɛ ani nɛgɛ jɛni, aw ye u bila Jehova ka nafolo mara yɔrɔ la.’
Zozuwe y’a fɔ kolajɛbaga fila nunu ye ko: ‘Aw ye don Rahab ka boon kɔnɔ k’a minɛ ka bɔ n’a ye ani a ka somɔgɔw bɛɛ.’ Rahab n’a ka somɔgɔw kisira i ko kolajɛbagaw tun y’a fɔ a ye cogo min na.
Zozuwe 6:1-25.
Ɲiningaliw
- Jehova ko kɛlɛkɛ cɛɛw ni sarakalasebagaw ka mun lo kɛ tile wɔɔrɔ kɔnɔ?
- U tun ka kan ka mun lo kɛ tile wolonfilanan loon?
- I ko i ɲɛɛ b’a la jaa nin kan, Zeriko kogow be kɛra cogo di?
- Mun na juru wulenman dulonin be finɛtiri dɔ la?
- Zozuwe ko kɛlɛkɛ cɛɛw ka mun lo kɛ Zeriko dugu n’a kɔnɔ mɔgɔw la, nka a ye mun fɔ warigwɛ, sanu, ziranɛgɛ ani nɛgɛ koo la?
- A fɔra kolajɛbaga fila ye ko u ka mun lo kɛ?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zozuwe 6:1-25 kalan.
Israɛldenw tagamana ka Zeriko dugu lamini cogo min na tile wolonfilanan loon, cogo di o bɔlen be Jehova Seerew ka waajuli baara fɛ laban loon nunu na? (Zoz. 6:15, 16; Ez. 60:22; Mat. 24:14; 1 Kor. 9:16)
Kiraya kuma min be sɔrɔ Zozuwe 6:26 kɔnɔ o dafara cogo di saan 500 o kɔ, ani an be kalan juman sɔrɔ o la Jehova ka kuma koo la? (1 Mas. 16:34; Ez. 55:11)


text:
Maana 97nan: Yezu masalaman
FIYENTƆ fila kɛnɛyali kɔ, Yezu sera dugudennin dɔ la Zeruzalɛmu gɛrɛfɛ. A y’a fɔ a ka kalanden fila dɔw ye ko: ‘Aw ye taga ɲafɛ dugu nin na. Aw bena faliden dɔ sɔrɔ yen. Aw k’a foni ka na n’a ye.’
U nana faliden di Yezu ma tuma min na, a yɛlɛla a kan ka Zeruzalɛmu sira minɛ. A surunyana Zeruzalɛmu na tuma min na, jamaba bɔra k’a kunbɛn. U fanba y’u ka faniw bɔ k’u la sira kan. U dɔw ye tenfuraburuw tigɛ k’u la sira kan fana. Jama tun be kulera ko: ‘E min be nana Jehova tɔgɔ la, Ala ka duga i ye!’
Galen Israɛl jamana na, masacɛ kuraw ka delinanko tun ye ka sigi faliden kan ani ka don Zeruzalɛmu kɔnɔ walisa k’u yɛrɛ yira jama na. Yezu b’o lo kɛra ten. Mɔgɔ nunu b’a yirala ko u b’a fɛ Yezu ka kɛ u ka masacɛ ye. Nka, a koo tun man di bɛɛ ye. An k’a filɛ koo min kɛra a dontɔ Alabatosoba kɔnɔ.
A ye fiyentɔw ni murukuw kɛnɛya batosoba kɔnɔ. Denmisɛnw y’o ye minkɛ, u kulera ka Yezu tando. Nka, o koo ye sarakalasebagaw dimi ani u y’a fɔ Yezu ye ko: “I ma denmisɛn nunu ka kuma mɛn wa?”
Yezu y’u jaabi ko: “Ɔnhɔn, aw fana ma deli k’a kalan Ala ka kuma na ko: ‘E y’e tanuli kuma don denmisɛnw ni denɲɛninw daa la.’?” O la, denmisɛnw tora ka Ala ka masacɛ tando.
Yala an t’a fɛ ka kɛ denmisɛn nunu ɲɔgɔn ye wa? Mɔgɔ dɔw be se k’a ɲini k’an bali an kana kuma Ala ka masaya koo la. Nka, Yezu bena kabako minw kɛ mɔgɔw ye a ka ɲi an ka to k’o weleweleda.
K’a to dugukolo kan, wagati tun ma se Yezu fɛ ka masaya daminɛ. O wagati tun bena se tuma juman? A ka kalandenw tun b’a fɛ k’o lɔn. An bena o lajɛ kɔfɛ.
Matiyo 21:1-17; Zan 12:12-16.
Ɲiningaliw
- Yezu senin kɔ dugudennin dɔ la Zeruzalɛmu gɛrɛfɛ, a y’a fɔ ko a ka kalandenw ka mun lo kɛ?
- Jaa nin kan, mun lo kɛra tuma min na Yezu surunyana Zeruzalɛmu na?
- Denmisɛnw ye mun lo kɛ tuma min na u y’a ye ko Yezu ye fiyentɔw ni murukuw kɛnɛya?
- Sarakalasebagaw dimina, Yezu ye mun lo fɔ u ye?
- Denmisɛn minw ye Yezu tando, an be se k’u ladegi cogo di?
- Kalandenw tun b’a fɛ ka mun lo lɔn?
Ɲiningali wɛrɛw
- Matiyo 21:1-17 kalan.
Yezu masalaman donna Zeruzalɛmu kɔnɔ cogo min na, cogo di o ni Ɔrɔmu jalatigiw ta tɛ kelen ye tuma min na u ye see sɔrɔ kɛlɛ la? (Mat. 21:4, 5; Zak. 9:9; Fil. 2:5-8; Kɔl. 2:15)
Tuma min na Yezu donna Alabatosoba kɔnɔ, Israɛl denmisɛnw y’a tando ni Zaburu 118 ka kumaw ye. Bi, denmisɛnw be kalan juman sɔrɔ o la? (Mat. 21:9, 15; Zab. 118:25, 26; 2 Tim. 3:15; 2 Piyɛri 3:18)
- Zan 12:12-16 kalan.
Mɔgɔw ye tenfuraburuw la sira kan ka Yezu tando, o be mun lo yira? (Zan 12:13; Fil. 2:10; Yir. 7:9, 10)


text:
Maana 68nan: Deen fila suuw kununa
I KA miiri k’a filɛ n’i sara, ani o y’i lakunu ka bɔ saya la, o bena mun lo kɛ i bamuso la? A bena ninsɔndiya dɛ! Nka, ni mɔgɔ sara, a tigi be se ka kunu wa? Yala o ɲɔgɔn delila ka kɛ wa?
Cɛɛ min be jaa nin kan, kira Eli lo. Muso min y’a bolow meleke a deen na o ye Sarefati (Sarɛpita) dugu firiyamuso dɔ ye. Ayiwa, loon dɔ a deen banana. A ka bana juguyara fɔɔ a sara. Eli y’a fɔ muso ye ko: ‘I dencɛ nin di ne ma.’
Eli yɛlɛla ni deen nin ye sanbon kɔnɔ k’a la dalan kan. O kɔ, a ye delili kɛ ko: ‘Jehova ne ka Ala, sabari ka sɔn deen nin ka kunu.’ Deen kununa! Eli ye deen nin ta ka jigi duguma boon kɔnɔ ani k’a fɔ a bamuso ye ko: ‘I deen filɛ a be niin na!’ O la, deen baa ninsɔndiyara kosɔbɛ!
Jehova ka kiraba dɔ wɛrɛ tɔgɔ ko Elize. Ale tun ye Eli dɛmɛbaga ye. Jehova tɛmɛna Elize fana fɛ ka kabako dɔw kɛ. Loon dɔ, Elize tagara Sunamu dugu kɔnɔ, yɔrɔ min na muso dɔ be to ka ɲumanya kɛ a ye. Kɔfɛ, o muso nana dencɛ dɔ wolo.
Deen nin tora ka bonya ani loon dɔ sɔgɔma a tagara a facɛ kɔ foro kɔnɔ. A barila ka kule ko: “Ne kuun be dimi!” U tagara n’a ye soo, ani a sara. O y’a bamuso dusu kasi dɛ! Muso sinna ka taga Elize nɔfɛ.
Elize nana tuma min na, deen suu tun lanin be boon min kɔnɔ, a donna yen. A ye Jehova deli, ani a lara deen nin suu kan. Dɔɔni deen nin farisogo gwanna tugun, ani a tisora siɲɛ wolonfila. Tuma min na muso donna k’a deen ye niin na, a ninsɔndiyara dɛ!
Mɔgɔ caamanba sara ka tɛmɛ. U somɔgɔw n’u teriw dusu kasira kosɔbɛ. See t’an ye ka suuw kunu, nka Jehova kɔni be se k’o kɛ. Kɔfɛ, an bena a ye cogo min na a bena mɔgɔ miliyɔn caaman lakunu ka bɔ saya la.
1 Masacɛw 17:8-24; 2 Masacɛw 4:8-37.
Ɲiningaliw
- Mɔgɔ saba minw be jaa nin kan, jɔn lo ani mun lo kɛra cɛdennin nin na?
- Eli ye mun lo deli deen nin koo la, ani mun lo kɛra o kɔ?
- Eli dɛmɛbaga tɔgɔ ko di?
- Mun na u ye Elize weele ko a ka na Sunamu muso dɔ ka soo?
- Elize ye mun lo kɛ, ani mun lo kɛra deen suu la?
- I ko Eli ni Elize ka koow b’a yira cogo min na, see be Jehova ye ka mun lo kɛ?
Ɲiningali wɛrɛw
- An ka 1 Masacɛw 17:8-24 kalan.
Eli ka kanminɛli n’a ka limaniya kɔrɔbɔra cogo di? (1 Mas. 17:9; 19:1-4, 10)
Mun lo b’a yira ko Sarefati muso ka limaniya barika tun ka bon kosɔbɛ? (1 Mas. 17:12-16; Luka 4:25, 26)
Koo min kɛra Sarefati muso la o b’a yira cogo di ko Yezu ye min fɔ Matiyo 10:41, 42 kɔnɔ o ye tiɲɛn ye? (1 Mas. 17:10-12, 17, 23, 24)
- An ka 2 Masacɛw 4:8-37 kalan.
An be kalan juman sɔrɔ Sunamu muso fɛ lonan ladonko la? (2 Mas. 4:8; Luka 6:38; Ɔrɔm. 12:13; 1 Zan 3:17)
Bi, an be se ka ɲumanya kɛ Ala sagokɛlaw ye cogo di? (Kɛw. 20:35; 28:1, 2; Gal. 6:9, 10; Eburuw 6:10)


text:
Maana 8nan: Mɔgɔ jamanjanba dɔw
N’I YE mɔgɔ jamanjan dɔ ye a be nana i fan fɛ, a ka jan fɔɔ a kuun be ɲini ka se i ka boon tɔli ma, i bena mun lo miiri do? O tigi ye mɔgɔ jamanjanba ye dɛ! Wagati dɔ la, o mɔgɔ jamanjanbaw ɲɔgɔn tun be dugukolo kan yɛrɛ yɛrɛ la. Bibulu b’a yira ko u facɛw tun ye mɛlɛkɛw ye ka bɔ sankolo la. Nka, o tun be se ka kɛ cogo di?
I hakili to a la ko mɛlɛkɛ jugu Sutana jijanin tun lo ka koo ɲagaminin kɛ. A yɛrɛ y’a ɲini ka Ala ka mɛlɛkɛ dɔw lasun u ka koo jugu kɛ. Wagati dɔ la, u dɔw y’a daminɛ ka mɛnni kɛ Sutana fɛ. Ala ye baara min di u ma sankolo la, u y’o dabila. U jigira dugukolo kan ani ka adamadenw cogoya ta. I b’a lɔn fɛɛn min kama wa?
Bibulu b’a fɔ ko o Ala dencɛw ye muso cɛɲumanw ye dugukolo kan ani u tun b’a fɛ ka jɛn n’u ye. O kama, u nana dugukolo kan ani k’o musow furu. Bibulu b’a fɔ ko o tun ye kojugu ye sabu Ala ye mɛlɛkɛw dan u ka ɲɛnamaya kɛ sankolo lo la.
O mɛlɛkɛw n’u ka musow ye deen minw sɔrɔ, olu tun be dan na tɔɔw la. O wolotuma na, a tun tɛ ye k’u be dan na tɔɔw la. Nka, u tora ka bonya ani ka fangaba sɔrɔ fɔɔ u nana kɛ mɔgɔ jamanjanbaw ye.
O mɔgɔ jamanjanbaw tun ka jugu. U ka bonya n’u ka fanga kabakoman kosɔn, u tun be mɔgɔw niin tɔɔrɔ. U tun b’a fɛ bɛɛ ka kɛ mɔgɔ juguw ye i n’a fɔ olu.
Enɔki tun sara, nka cɛɛ ɲuman wɛrɛ tun be yen tugun dugukolo kan. O cɛɛ tɔgɔ tun ko Nuhun. Nuhun tun be mɛnni kɛ Ala fɛ tuma bɛɛ.
Loon dɔ, Ala y’a fɔ Nuhun ye ko wagati sera ale fɛ ka mɔgɔ juguw bɛɛ halaki. Nka, Ala ko ale bena Nuhun n’a ka denbaya ani bɛgɛnw ni kongosogo caaman kisi. An k’a filɛ Ala y’o kɛ cogo min na.
Zɛnɛzi 6:1-8; Zude 6.
Ɲiningaliw
- Tuma min na Ala ka mɛlɛkɛ dɔw ye mɛnni kɛ Sutana fɛ mun lo kɛra?
- Mun na mɛlɛkɛ dɔw y’u ka baara dabila sankolo la ka jigi dugukolo kan?
- Mun na a tun man ɲi ko mɛlɛkɛw ka jigi dugukolo kan ani ka adamadenw cogoya ta?
- Mun lo tun be o mɛlɛkɛw ka deenw kɛ dan na deen tɔɔw la?
- I ko i ɲɛɛ b’a la jaa kan, o mɛlɛkɛw ka deenw tun be mun lo kɛ tuma min na u kɛra mɔgɔ jamanjanbaw ye?
- Enɔki kɔ, mɔgɔ ɲuman juman lo ye ɲɛnamaya kɛ dugukolo kan, ani mun na a koo tun ka di Ala ye?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zɛnɛzi 6:1-8 kalan.
Zɛnɛzi 6:6 b’a yira cogo di ko an ka tagamacogo be se ka nɔɔ to Jehova kan? (Zab. 78:40, 41; Tal. 27:11)
- Zude 6 kalan.
“Mɛlɛkɛ minw ma se ka wasa u ka lɔyɔrɔw la n’u bɔra yen” Nuhun tile la, cogo juman na olu ka koo b’an lasun ka miiri? (1 Kor. 3:5-9; 2 Piyɛri 2:4, 9, 10)


text:
Maana 20nan: Dina ye kunko sɔrɔ
DINA be nana bɔ mɔgɔ minw ye, i ɲɛɛ be u la wa? A be nana Kanaan jamana sunguru dɔw lo fɛ. E ka miiri la, o koo tun be se ka diya a facɛ Yakuba ye wa? Walisa k’i dɛmɛ k’o jaabili lɔn, i ka miiri ka filɛ Ibrayima ni Isiyaka tun be min miiri Kanaan musow koo la.
Yala Ibrayima tun b’a fɛ a dencɛ Isiyaka ka Kananka dɔ furu wa? Ayi, a tun t’o fɛ. Yala Isiyaka ni Erebɛka tun b’a fɛ u dencɛ Yakuba ka Kanaan sunguru dɔ furu wa? Ayi, u tun t’o fɛ. I b’a lɔn mun kosɔn wa?
Kanankaw tun be ngalon alaw lo bato. O cogo la, u tun tɛ se ka kɛ furucɛ ni furumuso ɲumanw ye ani u tun tɛ se ka kɛ teri sɔbɛw ye fana. O kama, an be se ka la a la ko a tun tɛ se ka diya Yakuba ye k’a mɛn ko a denmuso be teriya kɛra ni Kanaan sunguruw ye.
Siga t’a la, Dina ye kunko sɔrɔ. Kanaan cɛɛ min b’a filɛra jaa kan, i ɲɛɛ b’a la wa? A tɔgɔ ko Sisɛmu. Loon dɔ la, Dina bɔra ka taga a terimusow fɛ. Sisɛmu y’a minɛ fanga la ka la n’a ye. O tun ye kojugu ye sabu, cɛɛw ni muso minw furula ɲɔgɔn ma, olu dɔrɔn lo be se ka la ɲɔgɔn fɛ. Sisɛmu ye kojugu min kɛ Dina na, o nana ni kunko wɛrɛ ye.
Tuma min na Dina balimacɛw y’o koo mɛn, u dimina kosɔbɛ. U la mɔgɔ fila, Simeyɔn ni Levi dimina kosɔbɛ fɔɔ u ye kɛlɛkɛmuruw ta ka taga cun cɛɛw kan Sisɛmu ka dugu kɔnɔ. Olu ni u balimacɛw ye Sisɛmu ni cɛɛ tɔɔw bɛɛ faga. Yakuba dimina sabu a dencɛw ye o kojugu kɛ.
Mun lo nana n’o kunko bɛɛ ye? O kɛra sabu Dina ye teriya kɛ ni mɔgɔw ye minw tɛ Ala ka sariyaw bato. An kɔni t’a fɛ ka nin teriya ɲɔgɔn kɛ. Tiɲɛn tɛ?
Zɛnɛzi 34:1-31.
Ɲiningaliw
- Mun na Ibrayima ni Isiyaka tun t’a fɛ u deenw ka Kanankaw furu?
- Yala a diyara Yakuba ye ko a denmuso ka teriya kɛ ni Kanaan sunguruw ye wa?
- Cɛɛ juman lo be Dina filɛra jaa nin kan, ani a ye koo jugu juman lo kɛ?
- Tuma min na Dina kɔrɔcɛw Simeyɔn ni Levi y’a mɛn koo min kɛra a la, u ye mun lo kɛ do?
- Simeyɔn ni Levi ye min kɛ, o diyara Yakuba ye wa?
- Yakuba ka denbaya ka kunkow daminɛna cogo di?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zɛnɛzi 34:1-31 kalan.
Yala Dina siɲɛ fɔlɔ tun lo ka taga bɔ Kanaan sunguruw fɛ wa? A ɲɛfɔ. (Zɛnɛzi 34:1, NW: Leya denmuso Dina, a ye min wolo Yakuba ye, ale tun be deli ka taga bɔ o jamana sunguruw fɛ.)
Mun na an be se k’a fɔ ko Dina ka npogotigiya tiɲɛni ye a yɛrɛ ɲiniko ye fana? (Gal. 6:7)
Lasɔmini min be sɔrɔ Dina ka koo la, cogo juman na denmisɛnw be se k’a yira k’u b’o ta sɔbɛ la bi? (Tal. 13:20; 1 Kor. 15:33; 1 Zan 5:19)


text:
Maana 21nan: Yusufu n’a balimacɛw
I ƝƐƐ be cɛden min na jaa kan, a dusu kasinin lo dɛ! Yusufu lo. A balimacɛw b’a feerela jagokɛla dɔw ma minw be tagara Misira jamana na. Yusufu bena kɛ jɔɔn ye o jamana na. Mun na a fadenw ye nin kojugu kɛ a la? Ɲangoya lo y’a to u ye o kɛ.
U facɛ Yakuba tun be Yusufu kanu ka tɛmɛ olu kan. O kosɔn a ye forokiya cɛɲumanba dɔ kalan k’a di a ma. A kɔrɔcɛ 10 y’a ye ko Yusufu lo koo ka di Yakuba ye ka tɛmɛ olu kan minkɛ, ɲangoya donna u la ani u y’a daminɛ k’a kɔniya. Nka, u tun b’a kɔniya koo wɛrɛ kosɔn tugun.
Yusufu ye siko fila kɛ. A ka siko fila la, a balimacɛw tun b’u kunbiri gwan a ɲɛɛ kɔrɔ. Yusufu ye o sikow lakali a balimacɛw ye tuma min na, u y’a kɔniya kosɔbɛ tugun.
Sisan, loon dɔ la, a kɔrɔcɛw tun tagara u facɛ ka sagaw dɛndɛ yɔrɔ. Yakuba ye Yusufu ci ko a ka taga u yɔrɔ filɛ ni u be hɛɛrɛ la. Tuma min na Yusufu kɔrɔcɛw y’a natɔ ye, u dɔw ko: ‘An k’a faga!’ Nka u bɛɛ kɔrɔcɛ Urubɛn y’a fɔ ko: ‘Ayi, aw kana o kɛ!’ O la, sanni u ka Yusufu faga, u y’a minɛ k’a fili kɔlɔn kolon dɔ kɔnɔ. O kɔ, u sigira ka miiri ka filɛ u bena min kɛ a la.
O tuma na, u ye Isimayɛliden dɔw tɛmɛtɔ ye u gɛrɛfɛ. Zuda y’a fɔ a fadenw ye ko: ‘An k’a feere Isimayɛliden nunu ma.’ Ani u y’o lo kɛ. U ye Yusufu feere warigwɛ 20 la. O tun ye kɔnɔjuguya daan ye dɛ!
U do bena mun lo fɔ u facɛ ye sa? U ye bakɔrɔnin dɔ faga ka o joli kɛ kɛ Yusufu ka forokiya cɛɲumanba la. O kɔ, u ye forokiya ta ka taga a yira u facɛ Yakuba la soo k’a fɔ ko: ‘An ye nin sɔrɔ. A filɛ ni Yusufu ka forokiya tɛ.’
Yakuba y’a ye ko o lo. A kulera ko: ‘Wara jugu dɔ y’a faga!’ Yusufu balimacɛw tun b’a fɛ u facɛ ka o lo miiri cɔ. Yakuba dusu kasira kosɔbɛ. A y’a deen suu kasi tile caaman kɔnɔ. Nka, Yusufu tun ma sa. An k’a filɛ min kɛra a la Misira jamana na.
Zɛnɛzi 37:1-35.
Ɲiningaliw
- Mun na Yusufu ɲangoya tun be a balimacɛw la, ani u ye mun lo kɛ a la?
- Yusufu balimacɛw tun b’a fɛ ka mun lo kɛ a la, nka Urubɛn ye mun fɔ?
- Mun lo kɛra tuma min na Isimayɛlidenw jagokɛla dɔw tun be tɛmɛna?
- Yusufu balimacɛw ye mun lo kɛ walisa u facɛ k’a miiri ko Yusufu sara?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zɛnɛzi 37:1-35 kalan.
Ni kafoden dɔ ye koo jugu kɛ, kerecɛnw be se ka Yusufu ladegi cogo di k’o koo fɔ kafo ye? (Zɛnɛzi 37:2; Lev. 5:1; 1 Kor. 1:11)
Mun lo y’a to Yusufu balimacɛw y’a janfa? (Zɛnɛzi 37:11, 18; Tal. 27:4; Zaki 3:14-16)
Yakuba ye mun lo kɛ min bɛnnin lo dusukasi wagati la? (Zɛnɛzi 37:35)


text:
Maana 26nan: Zɔbu ye kantigiya kɛ Ala ye
BANABAGATƆ min be jaa nin kan, a makari be i la wa? A tɔgɔ ko Zɔbu, ani a muso lo lɔnin b’a kɔrɔ. I b’a lɔn a be min fɔra Zɔbu ye wa? A ko: ‘I ka Ala nɛni ka sa.’ An k’a filɛ fɛɛn min y’a lasun k’o fɔ ani mun na Zɔbu be tɔɔrɔla ten.
Zɔbu tun ye mɔgɔ kantigiman ye min be Jehova kaan minɛ. A siginin tun be Usi jamana na Kanaan gɛrɛfɛ. Zɔbu koo tun ka di Jehova ye kosɔbɛ, nka mɔgɔ wɛrɛ tun b’a kɔniya. I b’o tigi lɔn wa?
Sutana Naafigi tun lo. I hakili to a la ko Sutana ye mɛlɛkɛ jugu ye min be Jehova kɔniya. A sera ka Adama ni Awa lasun u ka Jehova kaan bila. Ani, a tun b’a miiri ko a be se k’o ɲɔgɔn kɛ mɔgɔw bɛɛ la. Yala a sera k’o kɛ wa? Ayi. An kumana mɔgɔ kantigiman caaman minw koo la ka tɛmɛ, i ka miiri olu koo la. I hakili be mɔgɔ joli tɔgɔ la u cɛma?
Yakuba ni Yusufu sanin kɔ Misira, Zɔbu wolola. A tun be kantigiya kɛ Jehova ye ka tɛmɛ adamadenw bɛɛ kan. Jehova tun b’a fɛ Sutana k’a lɔn ko a tɛ se ka mɔgɔw bɛɛ lasun ka kojugu kɛ. O kama a y’a fɔ a ye ko: ‘Zɔbu filɛ, a be ne kaan minɛ cogo min na!’
Sutana ye Ala jaabi ko: ‘A be kantigiya kɛ sabu i y’a duga ani fɛɛn ɲuman caaman b’a fɛ. Nka n’i y’a bolofɛnw bɛɛ tiɲɛ, a bena i nɛni.’
O kama Jehova y’a fɔ ko: ‘Ayiwa, i k’a bolofɛnw bɛɛ tiɲɛ sa. Koo jugu min ka di i ye, i k’o kɛ Zɔbu la ani an bena a filɛ n’a bena ne nɛni. Nka, i kɔni kana a faga.’
Fɔlɔ, Sutana y’a kɛ soonw nana Zɔbu ka misiw, a ka faliw n’a ka ɲɔgɔmɛw soɲɛ ani a y’a kɛ a ka sagaw fagara. Ka fara o kan, a ye fɔɲɔba dɔ kɛ ka Zɔbu dencɛ n’a denmuso 10 faga. O kɔ, a ye bana jugu nin bila Zɔbu la. Zɔbu tɔɔrɔla kosɔbɛ. O lo y’a to a muso y’a fɔ a ye ko: ‘I ka Ala nɛni ka sa.’ Nka Zɔbu ma sɔn k’o kɛ. Ka fara o kan, teri kolon saba nana bɔ a ye k’a fɔ ko a ye koo jugu dɔ lo kɛ. Nka Zɔbu tora a ka kantigiya kan.
Zɔbu ka kantigiya ye Jehova dusu diya kosɔbɛ ani o kɔ, a ye Zɔbu duga i ko i ɲɛɛ b’a la cogo min na jaa kan. A y’a kɛnɛya a ka bana jugu la. Zɔbu ye deen cɛɲumanba 10 wɛrɛ sɔrɔ. Ani misiw, ɲɔgɔmɛw, faliw ani saga hakɛ min tun b’a fɛ fɔlɔ la, Ala y’o ɲɔgɔnna fila di a ma.
Yala i bena kantigiya kɛ Jehova ye koo bɛɛ la i ko Zɔbu wa? N’i y’o kɛ, Jehova bena i duga fana. I bena ɲɛnamaya kɛ kudayi tuma min na dugukolo bɛɛ bena kɛ yɔrɔ cɛɲumanba ye i ko Edɛn nankɔtu.
Zɔbu 1:1-22; 2:1-13; 42:10-17.
Ɲiningaliw
- Zɔbu tun ye jɔn ye?
- Sutana y’a ɲini ka mun lo kɛ, nka a sera k’o kɛ wa?
- Jehova ye sira di Sutana ma a ka mun lo kɛ, ani mun na?
- Mun na Zɔbu muso y’a fɔ a ye ko: ‘I ka Ala nɛni ka sa’? (Jaa filɛ.)
- I ko i ɲɛɛ b’a la jaa filanan kan, Jehova ye Zɔbu duga cogo di, ani mun na?
- I ko Zɔbu, n’an fana be kantigiya kɛ Jehova ye, an bena duga jumanw sɔrɔ?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zɔbu 1:1-22 kalan.
Kerecɛnw be se ka Zɔbu ladegi cogo di bi? (Zɔbu 1:1; Fil. 2:15; 2 Piyɛri 3:14)
- Zɔbu 2:1-13 kalan.
Cogo juman na Zɔbu n’a muso ma Sutana ka kɔrɔbɔli jati cogo kelen na? (Zɔbu 2:9, 10; Tal. 19:3; Mise 7:7; Mal. 3:14)
- Zɔbu 42:10-17 kalan.
Zɔbu ni Yezu ka kantigiya sara bɔnin be ɲɔgɔn fɛ faan jumanw na? (Zɔbu 42:12; Fil. 2:9-11)
Zɔbu ye duga minw sɔrɔ a ka kantigiya kosɔn Ala ye, o b’an jija cogo di? (Zɔbu 42:10, 12; Eburuw 6:10; Zaki 1:2-4, 12; 5:11)