text:
Maana 2nan: Nankɔtu cɛɲumanba dɔ
DUGUKOLO filɛ sisan! A cɛ ka ɲi dɛ! Biin, yiriw, Filɛruw ani bɛgɛnw bɛɛ filɛ. Sama ni jaraw be min?
Ala y’o nankɔtu cɛɲumanba labɛn cogo di? An k’a filɛ fɔlɔ Ala ye dugukolo labɛn cogo min na an kosɔn.
Ala kɔnna k’a to biin kɛnɛ falenna dugukolo kan. Ani, a y’a kɛ yiri misɛnw ni yiri sifaw bɛɛ falenna. O yiriw n’o biin y’a to dugukolo kɛra yɔrɔ cɛɲumanba ye ani u caaman be dumunifɛn diiman di an ma.
O kɔ, Ala ye jɛgɛw dan olu be jii kɔnɔ ani ka kɔnɔw dan olu be pan sanfɛ. A ye wuluw, jakumaw ni soow dan ani ka bɛgɛn fitininw ni bɛgɛn belebelebaw fana dan. E ka yɔrɔ gɛrɛfɛ, bɛgɛn sifa jumanw be sɔrɔ yen? Yala an ninsɔn man di k’a ye ko Ala ye o fɛɛnw bɛɛ dan an kosɔn wa?
A laban, Ala ye dugukolo yɔrɔ dɔ sugandi k’o labɛn ka ɲɛ kosɔbɛ. A ye o yɔrɔ weele ko Edɛn nankɔtu. O nankɔtu tun cɛ ka ɲi ani fɛɛn bɛɛ tun b’a kɔnɔ. A kɔnɔ fɛɛnw bɛɛ tun cɛ ka ɲi. Ala tun b’a fɛ dugukolo kuru bɛɛ ka kɛ i ko o nankɔtu ɲuman.
Nka, segi k’o nankɔtu jaa filɛ tugun. Ala y’a ye ko fɛɛn dɔ tɛ yen nankɔtu nin kɔnɔ. Yala i b’a lɔn fɛɛn min lo wa? An k’o lajɛ.
Zɛnɛzi 1:11-25; 2:8, 9.
Ɲiningaliw
- Ala ye dugukolo labɛn cogo di an kosɔn?
- Ala ye bɛgɛn ni kongosogo sifa caaman minw dan, u dɔw tɔgɔ fɔ. (Jaa filɛ.)
- Mun na Edɛn nankɔtu tun be dan na dugukolo yɔrɔ tɔɔw la?
- Ala tun b’a fɛ dugukolo kuru bɛɛ ka kɛ mun ye?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zɛnɛzi 1:11-25 kalan.
Ala ye mun lo dan danni loon sabanan na? (Zɛnɛzi 1:12)
Mun lo kɛra danni loon naaninan na? (Zɛnɛzi 1:16)
Ala ye sogo sifa jumanw dan danni loon duurunan ni wɔɔrɔnan na? (Zɛnɛzi 1:20, 21, 25)
- Zɛnɛzi 2:8, 9 kalan.
Ala y’a kɛ yiri fila jumanw falenna Edɛn nankɔtu la minw ni tɔɔw tun tɛ kelen ye, ani u tun ye mun lo tagamasiɲɛ ye?


c: text/html

text:
YƆRƆ 4NAN
U ye mɛnni kɛ Sutana fɛ: Mun lo sɔrɔla o la?
Adama ni Awa ma mɛnni kɛ Ala fɛ, o kama u sara. Zɛnɛzi 3:6, 23
Awa ye mɛnni kɛ saa fɛ ani a ye o yiriden dɔ dumu. O kɔ, a ye dɔ di Adama ma ani ale fana y’a dumu.
U tun ye koo jugu lo kɛ ten: jurumu tun lo. Ala y’u gwɛn ka bɔ alijɛnɛ kɔnɔ.
Ɲɛnamaya gwɛlɛyara u n’u deenw fɛ. U kɔrɔla ani u sara. U ma taga sankolo la, u ta banna pewu.
Mɔgɔ saninw tɛ niin na, u be i n’a fɔ buguri. Zɛnɛzi 3:19
An be sa sabu an bɛɛ ye Adama ni Awa deenw ye. Mɔgɔ saninw tɛ se ka yeli kɛ, ka mɛnni kɛ wala ka koo si kɛ.—Waajulikɛla 9:5, 10.
Jehova tun t’a fɛ mɔgɔ ka sa. Yanni dɔɔni, a bena suuw lakunu. N’u ye mɛnni kɛ a fɛ, u bena to niin na fɔɔ abada.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Sariya koow
Copyright
© 2017 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. Tous droits réservés.
Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc. (“Watchtower”) lo ye site web nin labɛn ani olu lo b’a koow ɲɛnabɔ. Fɔɔ n’a fɔra cogo wɛrɛ la, n’o tɛ sɛbɛriw ani kunnafoni minw bɛɛ be site nin kan, u bɛɛ ye Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania (“Watchtower”) tɔgɔla fɛɛnw lo ye.
Tagamasiɲɛw
Adobe, Adobe ka logo, Acrobat ani Acrobat ka logo, olu ye Adobe Systems Incorporated ka tagamasiɲɛw ye. iTunes ani iPod, olu ye Apple Inc. ka tagamasiɲɛw ye. Microsoft, Microsoft ka logo, Microsoft Office ani Microsoft Office 365, olu ye Microsoft Inc. ka tagamasiɲɛw ye. Tagamasiɲɛ wɛrɛw bɛɛ ani tagamasiɲɛ minw daganin lo sariya sira fɛ, olu ye u dilanbagaw lo ta ye.
Site web nin ka saratiw
O saratiw b’a yira i ka kan ka baara kɛ ni site web nin ye cogo min na. N’i b’a lajɛra, o b’a yira ko i sɔnna o saratiw ma. N’i ma sɔn u bɛɛ ma wala u faan dɔ ma, i kana site web nin lajɛ.
Baara kɛcogo juman lo daganin lo ni site web nin ye? Jaaw, gafew, mizikiw, sɛbɛriw, fotow, videwo minw be site web nin kan, u tanganin lo sariya sira fɛ. I be se k’u lajɛ, k’u lamɛn, k’u telesarse wala k’u bɔ sɛbɛ kan i yɛrɛ ta ye, nka, fɔɔ i ka saratiw labato minw be sɔrɔ jukɔrɔ wala yɔrɔ wɛrɛ la. I man kan ka site web nin kɔnɔfɛnw feere. A daganin tɛ:
I ka site web nin kɔnɔfɛnw bila ɛntɛrɛnɛti kan wala rezo si kan.
I ka site web nin kɔnɔfɛnw bɛɛ wala a yɔrɔ dɔ don ɔridinatɛri porogramu dɔ kɔnɔ ani k’a kɛ forobafɛn ye.
I ka site web nin ɲɔgɔnna kopi kɛ cogo si la. I man kan k’a kɔnɔfɛnw feere wala k’u falen wari la (hali n’i tɛ tɔnɔ ɲinina u la). Ɔridinatɛri porogramu minw be sɔrɔ site nin kan, i man k’an k’olu fana feere wala k’u falen wari la.
I ka don site web nin kɔnɔ walisa ka kod (code) wala fɛɛrɛ dɔ labɛn ani k’u di mɔgɔw ma walisa u ka se ka site web nin (wala site nin ka porogramu dɔ) labɛncogo sɛgɛsɛgɛ ani k’a kɔnɔfɛnw bɛɛ cɛ wala k’u cogo yɛlɛma.
I ka baara wɛrɛ kɛ ni site web nin ye a ma labɛn min kama, i n’a fɔ k’a ɲini k’a ka baarakɛcogo fereke wala ka don site nin kɔnɔ cogoya dɔ la min bɛnnin tɛ.
I ka baara kɛ ni site web nin ye cogo dɔ la min b’a bali, wala min be se k’a bali a ka baara kɛ a ɲɛɛ ma wala a ka yɛlɛ. A daganin tɛ i ka koo nunu kɛ wala i k’a ɲini k’u kɛ ni site web nin ye: ka sariya tiɲɛ, ka nanbarakow kɛ, ka tiɲɛnikow kɛ ani a ɲɔgɔnnakow.
I ka tɛmɛ site web nin fɛ ka jagoko dɔ kɛ.
N’i ye site web nin ka sariyaw tiɲɛ
N’i ye site web nin ka sariya dɔ tiɲɛ, joo be Watchtower fɛ ka koo nunu dɔ kɛ i la ka kɛɲɛ n’a ka sariyaw ye: K’i to site web nin kan, Watchtower be se k’a datugu, a be se k’i bali ka taga tugun site web nin kan. Ɔridinatɛri minw be baara kɛ n’i ka IP ladɛrɛsi ye, Watchtower be se k’olu fana bali u ka taga site web nin kan. Sɛrwisi bolo min b’a to i be ɛntɛrɛnɛti sɔrɔ, Watchtower be se k’a ɲini ale fɛ a k’i bali ka taga site nin kan. Watchtower be se ka o koo dɔ kɛ i la wala k’a latigɛ k’i weele kititigɛso la. A fana be se k’o koo dɔ kɛ i la ani ka tila k’i weele kititigɛso la.
N’an y’an ka sariyaw yɛlɛma
Baara ka kan ka kɛ ni site web nin ye cogo min na, Watchtower be se ka yɛlɛmani don o saratiw la tuma dɔw la. Sarati kuraw mana bila site web nin kan dɔrɔn, bɛɛ ka kan k’u sira tagama kelen. O kama, to k’a filɛ ni sarati kura dɔw bilara seen kan.
Sariya ani kititigɛlaw
An ka saratiw basiginin lo Niyɔriki (Etazini) ka sariyaw lo kan. O kama, mɔgɔ ka kan ka basigi Niyɔriki ka sariyaw lo kan walisa k’an ka saratiw kɔrɔ faamu hali n’a tigi ka jamana be se ka kɔrɔ wɛrɛ di u ma. Ni mɔgɔ dɔ ye an ka sarati dɔ tiɲɛ wala n’a b’a fɛ k’an ka kitiko dɔ sɔsɔ, o koo be ɲɛnabɔ Etazini jamana lo kɔnɔ ka kɛɲɛ ni Niyɔriki ka sariyaw ye.
Divisibilité
A be se ka kɛ ko Niyɔriki ka kititigɛso dɔ b’a latigɛ ko site web nin ka sarati dɔ ye fuu ye, ko a tɛ seen kan tugun, ko a sira tɛ se ka tagama wala ko a bɛnnin tɛ u ka sariya ma. O bɛɛ n’a ta, site web nin ka sarati tɔɔw bɛɛ ka kan ka labato. Ni Watchtower ma sariya boli mɔgɔ dɔ kan sabu o tigi ma sarati dɔ labato, o kɔrɔ tɛ k’o sarati tɛ seen kan tugun ani ko joo tɛ Watchtower fɛ tugun ka sariya boli mɔgɔ kan n’a m’o sarati labato.
An bɛnna min na
E ni Watchtower bɛnna sarati minw na site web nin koo la, o lo ɲɛfɔra ka tɛmɛ. Sarati kɔrɔ minw tun be e ni Watchtower cɛ, sarati kura nunu be olu bɛɛ lasa. Kuraman nunu lo be seen kan sisan.


text:
KALANSEN TAN NI WƆƆRƆNAN
I ka tugu tiɲɛn batoli kɔ
Ka batoli kɛ ni jaaw ye, Bibulu be mun lo fɔ o koo la?
Kerecɛnw be mun lo miiri diinanw ka selilonw koo la?
I be se k’i ka limaniya ɲɛfɔ mɔgɔw ye cogo di n’i tɛ don u gasi la?
1, 2. I bɔlen kɔ ngalon diinan na, i ka kan k’i yɛrɛ ɲininga mun lo la, ani e ka miiri la, mun na o kɔrɔtalen lo?
N’A Y’A SƆRƆ ko mɔgɔ dɔ dogora ka pɔsɔni don i ka jii minta kɔnɔ k’i niin bila farati la, i bena mun lo kɛ do? Siga t’a la, i bena teliya ka jii ɲuman yɔrɔ ɲini. Nka o kɔ, i bena i yɛrɛ ɲininga sɔbɛ la ko: ‘Kɔni ne m’o pɔsɔni dɔ min dɛ?’
2 O koo kelen lo fana ni ngalon diinan ye. Bibulu ka fɔta la, ngalon diinan ka kalanw n’a ka kɛcogo nɔgɔninw lo y’a to a kɛra pɔsɔni ye (2 Korɛntikaw 6:17). O kama, a kɔrɔtalen lo i ka bɔ “Babilonɛba” la, o min ye duniɲa kuru bɛɛ ka ngalon diinanw jɛnkulu ye ( Yirali 18:2, 4, ABM ). Yala i y’o kɛ wa? N’i y’o kɛ, i ka kan ni tandoli ye. Nka, a daan tɛ k’i seen bɔ ngalon diinan na. I ka kan fana k’i yɛrɛ ɲininga ko: ‘Yala ngalon diinan nɔɔ dɔ be ne kan hali bi wa?’ An ka ɲɛyirali dɔw lajɛ.
JAAW ANI SUKƆRƆW BATOLI
3. (a) Ka batoli kɛ ni jaaw ye, Bibulu be mun lo fɔ o koo la, ani Ala b’o fɛɛnw jati cogo min na, mun na a ka gwɛlɛ dɔw fɛ ka sɔn o la? (b) Ngalon diinan ka fɛɛn o fɛɛn b’i fɛ, i ka kan ka mun kɛ n’a ye?
3 Jaaw ni sarakabɔlanw be dɔw ka soo kabi saan caaman. Yala dɔw be e fana fɛ wa? N’o lo, a be se ka kɛ koo kura ye wala koo jugu ye i fɛ ka Ala bato n’i tɛ tɛmɛ o fɛɛnw fɛ i ɲɛɛ be minw na. N’a sɔrɔ i yɛrɛ nɔrɔnen be o fɛɛn dɔw la. Nka, Ala kelenpe lo b’a latigɛ ale ka kan ka bato cogo min na. Bibulu b’a fɔ ko a t’a fɛ an k’a bato ni jaaw ye (Ekizɔdi 20:4, 5; Zaburuw 115:4-8; Ezayi 42:8; 1 Zan 5:21). O kama, ngalon diinan ka fɛɛn o fɛɛn b’i fɛ, i k’u halaki. O cogo la i bena se ka tugu tiɲɛn batoli kɔ. I ka koo bɛɛ lajɛnnen kɛ k’o fɛɛnw jati i ko Jehova b’u jati cogo min na: u “haramulen” lo.—Deteronɔmu 27:15, ABM.
4. (a) An b’a lɔn cogo di ko kuun t’a la ka sukɔrɔw bato? (b) Mun na Jehova tun ye a ka mɔgɔw bali u kana lagwɛri n’a ɲɔgɔnna koo si kɛ?
4 Ngalon diinan caaman na, mɔgɔw ka teli ka sukɔrɔw fana bato. Sanni u ka Bibulu ka tiɲɛn kalan lɔn, dɔw tun b’a miiri ko mɔgɔ salenw be sankolo la, k’u be koo kala ma ani k’u be se ka mɔgɔ ɲɛnamanw dɛmɛ wala ka koo jugu kɛ u la. N’a sɔrɔ i fana tun b’i jija kosɔbɛ walisa k’i ka sukɔrɔw dusu suma. Nka, i y’a kalan gafe nin kalansen 6nan na ko mɔgɔ salenw tɛ foyi kala ma yɔrɔ si la. O la, kuun t’a la k’a ɲini ka kuma n’u ye. Koo o koo mana fɔ i ye ko a bɔra i ka mɔgɔ sɔbɛ salen dɔ yɔrɔ, i k’a lɔn k’o tɛ mɔgɔ si nɔɔ ye jinaw kɔ. O kama, Jehova tun y’a gwɛlɛya Israɛldenw ma k’u kana a ɲini ka kuma ni mɔgɔ salenw ye wala ka lagwɛri ni jinamoriya n’a ɲɔgɔnna koo si kɛ.—Deteronɔmu 18:10-12.
5. I ka diinan na, n’i tun be deli ka jaaw wala sukɔrɔw bato, i be se ka mun lo kɛ do?
5 I ka diinan na, n’i tun be deli ka jaaw wala sukɔrɔw bato, i be se ka mun lo kɛ do? Bibulusen minw be Ala ka miiriya yira o koo la, i k’u kalan ani i ka miiri u kan. I ka Jehova deli loon o loon ko i b’a fɛ ka tugu tiɲɛn batoli kɔ. A ɲini a fɛ a k’i dɛmɛ ka koow jati i ko ale b’a kɛ cogo min na.—Ezayi 55:9.
KERECƐN FƆLƆW TUN TƐ NOWƐLI SELI KƐ
6, 7. (a) Mɔgɔw b’a miiri ko nowɛli ye mun seli ye, ani yala Yezu ka kalanden fɔlɔw tun b’o seli kɛ wa? (b) Yezu ka kalanden fɔlɔw ka wagati la, wololon sanyɛlɛma seliw tun ɲɛsinna mun lo ma?
6 Mɔgɔ ka Alabato be se ka nɔgɔ ngalon diinan ka foroba seliw fɛ. An ka ɲɛyirali ta nowɛli seli kan. Mɔgɔ caaman b’a miiri ko nowɛli ye Yezu Krista wololon sanyɛlɛma seli ye. Diinan minw b’a fɔ k’u be kerecɛnya sira kan, k’u damanin niin bɔ a la, u tɔɔw bɛɛ be nowɛli seli kɛ. Nka, foyi t’a yira ko Yezu ka kalanden fɔlɔw tun b’o seli kɛ. Gafe dɔ b’a fɔ ko: “Saan kɛmɛ fila Yezu wolonen kɔ, mɔgɔ si tun tɛ a wololon tigitigi lɔn ani mɔgɔ caaman tun tɛ u mako don o la.”
7 Hali ni Yezu ka kalandenw tun b’a wololon tigitigi lɔn, u tɛna a seli kɛ. Mun na do? Katuguni gafe dɔ (The World Book Encyclopedia ) b’a fɔ ko kerecɛn fɔlɔw “tun b’a jati ko ka mɔgɔ wololon sanyɛlɛma seli kɛ, o ye kafiriw ka landako ye.” Bibulu be wololon sanyɛlɛma seli fila dɔrɔn kofɔ. U ɲɛsinna kuntigi fila dɔw ma minw tun tɛ Jehova bato (Zɛnɛzi 40:20; Mariki 6:21). Kafiriw tun be u ka batofɛnw wololon sanyɛlɛma seli kɛ fana walisa k’u bonya. Ɲɛyirali fɛ, mɛkalo tile 24nan na, Ɔrɔmukaw tun be batofɛn musoman Diyani ka wololon sanyɛlɛma seli kɛ. O dugusagwɛ, u tun be tile wololon sanyɛlɛma seli kɛ. O tile tun be jati i ko ala, u tun be min weele ko Apolo. O cogo la, wololon sanyɛlɛma seliw tun ye kafiriyako ye, kerecɛnyako tun tɛ.
8. I k’a ɲɛfɔ cogo min na wololon sanyɛlɛma seli jujɔn bɔra lannako kunntanw na.
8 Koo wɛrɛ be yen min kosɔn Yezu ka kalanden fɔlɔw tun tɛna a wololon sanyɛlɛma seli kɛ. N’a sɔrɔ u tun b’a lɔn ko wololon sanyɛlɛma seliw basiginen be lannako kunntanw lo kan. Grɛkiw ni Ɔrɔmuka caaman tun b’a miiri ko mɛlɛkɛ dɔ be kɛ yen adamaden kelen-kelen bɛɛ wolo tuma na ani a b’a tanga a ka ɲɛnamaya bɛɛ kɔnɔ. Gafe dɔ b’a fɔ ko “o mɛlɛkɛ tun be jɛnɲɔgɔnya ɲɛlɔnbali dɔ kɛ ni ala dɔ ye min ka wololon sanyɛlɛma seli be bɛn n’a tigi ka wololon ye.” Seli min basiginen be lannako kunntanw kan, Jehova kɔni tɛna sɔn mɔgɔw k’o kɛ Yezu tɔgɔ la (Ezayi 65:11, 12). Ayiwa, a do kɛra di mɔgɔ caaman be nowɛli seli kɛ?
NOWƐLI SELI BƆRA MIN?
9. Mun na u y’a latigɛ ka Yezu wololon sanyɛlɛma seli kɛ desanburukalo tile 25nan na?
9 Saan kɛmɛkulu caaman Yezu wolonen kɔ le, mɔgɔw sɔrɔla k’a daminɛ ka Yezu wololon sanyɛlɛma seli kɛ desanburukalo tile 25nan na. Nka, o kɔni tun tɛ Yezu ka wololon ye. A be komi a wolola ɔkutɔburukalo lo la. * N’o lo, mun na u y’a latigɛ k’o seli kɛ desanburukalo tile 25nan na? O ye ko kɔfɛ, minw tun b’a fɔ k’olu ye kerecɛnw ye, n’a sɔrɔ “olu dɔw tun b’a fɛ o loon ka bɛn ni Ɔrɔmukaw ka kafiriya seli dɔ ye o min tun ye ‘tile wololon ye.’ ” (The New Encyclopædia Britannica). Foonɛnɛ wagati la, tile barika tun mana dɔgɔya kosɔbɛ, kafiriw tun be seli dɔw kɛ walisa tile ka kɔsegi a ka tagama jan na ani a ka bɔ ka yeelen ni funteni lase mɔgɔw ma. U tun b’a miiri ko tile tun b’a daminɛ ka kɔsegi desanburukalo tile 25nan loon le la. Walisa kafiriw ka tuubi kerecɛnya la, diinan ɲɛmɔgɔw sɔnna o seli la ani u y’a ɲini k’a kɛ i ko “kerecɛn seli.” *
10. Mun na dɔw tun tɛ nowɛli seli kɛ galen?
10 Kabi tuma jan, mɔgɔw sɔnna a la ko nowɛli seli jujɔn bɔra kafiriya lo la. Komi nowɛli seli jujɔn ma bɔ Bibulu kɔnɔ, o kama saan kɛmɛkulu 17nan wagati la, bali tun sigira a kan Angletɛri jamana na ani Ameriki maradugu dɔw la. Mɔgɔ o mɔgɔ tun be ban ka taga baara la nowɛli loon na, o tigi tun ka kan ka alamani sara. Nka a ma mɛn, mɔgɔw segira landa kɔrɔw kan tugun ani u ye kuraman dɔw fara u kan. Nowɛli segira ka kɛ seliba ye tugun ani a bele be ten jamana caaman kɔnɔ. Nka, komi a bɔra ngalon diinan lo la, minw b’a fɛ k’u koo diya Ala ye, olu t’o seli kɛ ani seli o seli jujɔn bɔra kafiriya la. *
YALA A KƆRƆTANEN LO KA SELILONW DAMINƐCOGO LƆN WA?
11. Mun na dɔw be seliw kɛ? Nka, mun lo ka kan ka kɛ an ɲɛnako fɔlɔ ye?
11 Mɔgɔ dɔw sɔnna a la ko seli dɔw jujɔn bɔra kafiriya la, i n’a fɔ nowɛli. Nka, u b’a miiri ko koo jugu tɛ k’o seliw kɛ. Tiɲɛn lo, mɔgɔ fanba minw b’o seliw kɛ, u t’a miiri k’u bɔra kafiriya la. O seliw fana be sababu di denbayamɔgɔw ma u k’u magwɛrɛ ɲɔgɔn na. Yala e fana b’o lo miiri wa? N’o lo, a be komi i somɔgɔw kanuya lo y’a to a ka gwɛlɛ i ma ka tugu tiɲɛn batoli kɔ, a ma kɛ komi ngalon diinan koo lo ka di i ye. I ka la a la ko Jehova min ye denbaya tigi ye, ale b’a fɛ i ka jɛnɲɔgɔnya ɲuman kɛ n’i somɔgɔw ye (Efɛzikaw 3:14, 15, ABM ). Nka, i be se k’o jɛnɲɔgɔnya sabati cogo dɔw la minw ka di Ala ye. Min ka kan ka kɛ an ɲɛnako fɔlɔ ye, ciden Pol y’o yira ko: “Fɛɛn min ka di Matigi ye, aw ka banba k’o lɔn.”—Efɛzikaw 5:10.
12. A ɲɛyira mun na an man kan ka landaw ni seli dɔw kɛ minw jujɔn man ɲi.
12 Kɔrɔ min tun be seliw la u daminɛ tuma na, n’a sɔrɔ i b’a miiri ko mɔgɔw t’o seliw kɛ n’o kɔrɔ kelen ye tugun bi. Yala a kɔrɔtalen lo ka seliw jujɔn lɔn wa? Ɔnhɔn kɛ! An ka ɲɛyirali dɔ ta: N’i ye bɔnbɔn dɔ sɔrɔ ɲɛgɛn jinɔgɔ kɔnɔ, yala i bena a ta k’a mugan wa? Ayi dɛ, sabu a nɔgɔnin lo. Seliw koo be se ka diya mɔgɔw ye, nka i ko o bɔnbɔn nɔgɔnin, o seliw bɔra yɔrɔ nɔgɔninw la. N’an b’a fɛ ka tugu tiɲɛn batoli kɔ, an ka kan ka koow jati i ko kira Ezayi. Ale y’a fɔ Ala batobaga sɔbɛw ye ko: “Aw kana maga fɛɛn nɔgɔnin si la.”—Ezayi 52:11.
AN KA HAKILI SƆRƆ AN KA KOOW KƐCOGO LA NI MƆGƆW YE
13. N’i y’a latigɛ ko i tɛna seli dɔw kɛ, o be se ka gwɛlɛya juman lase i ma?
13 N’i y’a latigɛ ko i tɛna seli dɔw kɛ, n’a sɔrɔ o be se ka gwɛlɛya lase i ma. Ɲɛyirali fɛ, i ka baarakɛɲɔgɔnw be se k’u yɛrɛ ɲininga ko mun na i t’i seen don seli koow la i ka baarakɛyɔrɔ la. Ni mɔgɔ dɔ nana nowɛli kado dɔ di i ma, i bena mun lo kɛ do? Yala koo jugu lo i ka sɔn a la wa? N’i furuɲɔgɔnma ka diinan be dan na do? Komi i tɛ seli dɔw kɛ, i be se ka mun lo kɛ ka la a la ko i deenw t’a miiri ko fɛɛn dɔ b’u jɛn?
14, 15. N’u ye selilon dugaw kɛ i ye wala ni mɔgɔ dɔ b’a fɛ ka kado di i ma, i be se ka mun lo kɛ do?
14 Koo o koo la, fɔɔ i ka hakili sɔrɔ walisa k’a lɔn i ka kan ka min kɛ. N’u ye selilon dugaw kɛ i ye, i be se k’o tigiw fo dɔrɔn. Nka, n’a kɛra i baarakɛɲɔgɔn wala mɔgɔ dɔ ye i be min kunbɛn tuma o tuma do? O koo ɲɔgɔn na, i be se k’a ɲini ka ɲɛfɔli kɛ a tigi ye. A ka kɛ cogo o cogo, i ka koow kɛ nɛmɛnɛmɛ. Bibulu b’an ladi ko: “Aw k’aw ka kuma fɔcogo ɲa tuma bɛɛ, a ka diya bɛɛ ye, waasa aw ka se ka mɔgɔ bɛɛ jaabi ka ɲa.” (Kɔlɔsikaw 4:6). I janto, kana mɔgɔ dɔgɔya. Nka, i k’i ka miiriya fɔ nɛmɛnɛmɛ. A yira ka gwɛ ko a tɛ komi i be ban kadow la wala denbaya ka ɲɔgɔnyew la, nka i b’a fɛ o ka kɛ wagati wɛrɛ la.
15 Nka, ni mɔgɔ dɔ b’a fɛ ka kado di i ma do? Koo bɛɛ n’a cogoya lo. Kado dibaga be se k’a fɔ ko: “Ne b’a lɔn ko i tɛ seli nin kɛ. Nka, ne b’a fɛ i ka sɔn nin kado nin na.” N’a tigi ko ten, i be se k’a latigɛ ka sɔn o kado la sabu a tɛna kɛ komi i be i niin donna seliko la. Nka, ni kado dibaga tɛ i ka lannakow lɔn, i be se k’a fɔ a ye ko i t’o seli kɛ. O be se k’i dɛmɛ i k’a ɲɛfɔ a ye mun na i sɔnna a ka kado la ani fɛɛn min kama ele tɛ dɔ di mɔgɔ ma o seli sen fɛ. I ka hakili sɔrɔ ka ban kado la n’a dibaga b’a fɛ k’i ka limaniya kɔrɔbɔ k’a filɛ n’i be lɔ kelen kan wala n’i be sɔn k’i ka limaniya tiɲɛ kado dɔrɔn kosɔn.
DENBAYAMƆGƆW MINƐCOGO
16. Koo o koo ɲɛsinna seliko ma, i be se k’o ɲɛnabɔ cogo di nɛmɛnɛmɛ?
16 N’i ka denbayamɔgɔw be diinan wɛrɛ la do? Hali bele i ka koo kɛ nɛmɛnɛmɛ. N’u y’a latigɛ ka landa wala seli fɛɛn o fɛɛn kɛ, kuun t’a la k’u sɔsɔ o la tuma bɛɛ. I ka sɔn ko joo b’u fɛ ka kɛ n’u yɛrɛ ka hakilinataw ye i n’a fɔ i b’a fɛ u ka sɔn i taw la cogo min na (Matiyo 7:12). Kana koo si kɛ min bena a to i k’i niin don seliko la. Nka, i kana ja kelen kan ni koo dɔw ma ɲɛsin seliko yɛrɛyɛrɛ ma. Ayiwa, tuma bɛɛ, i ka koow kɛ cogo dɔ la walisa i dusukun kana i kɛlɛ.—1 Timote 1:18, 19.
17. I be se k’i deenw dɛmɛ cogo di u kana a miiri ko fɛɛn dɔ b’u jɛn sabu u ɲɛɛ b’a la ko tɔɔw be seli kɛra?
17 Seli minw basiginen tɛ Bibulu kan, komi i deenw t’u kɛ, i be se ka mun lo kɛ walisa u kana a miiri ko fɛɛn dɔ b’u jɛn? I be koo minw kɛ wagati wɛrɛw la saan kɔnɔ, i deenw ka ninsɔndiya fanba be bɔ o lo la. Bangebaga dɔw be wagati dɔw latigɛ ka kadow di u deenw ma. I be se ka kado fisaman min kɛ i deenw ye, o ye ka wagati kɛ n’u ye ani k’i janto u la ni kanuya ye.
I KA TIƝƐN BATOLI KƐ
18. N’i be taga kerecɛnw ka lajɛnw na, o be se k’i dɛmɛ cogo di ka tugu tiɲɛn batoli kɔ?
18 Walisa k’i koo diya Ala ye, i ka kan ka ban ngalon diinan na ani ka tugu tiɲɛn batoli kɔ. O kɔrɔ ko di? Bibulu b’a fɔ ko: “An ka jija ka ɲɔgɔn dɛmɛ ka kanuya sira taama, ka koɲuman kɛ. An kana ban ka taga an ka ɲɔgɔnlajɛnyɔrɔ la, i n’a fɔ dɔw be to k’a kɛ cogo min na. Nga an ka ɲɔgɔn jaa gwɛlɛya, bari aw yɛrɛ ɲaa b’a la ko Matigi ka loon surunyana ka ban.” (Eburuw 10:24, 25). Kerecɛnw ka lajɛnw be sababuw di i ma ka Ala bato ninsɔndiya la i ko a b’a fɛ cogo min na (Zaburuw 22:23; 122:1). O lajɛnw na, kerecɛn kantigimanw be “ɲɔgɔn jaa gwɛlɛya.”—Ɔrɔmukaw 1:12.
19. I ye fɛɛn minw kalan Bibulu kɔnɔ, mun na a kɔrɔtalen lo i k’u ɲɛfɔ mɔgɔw ye?
19 I be se ka tugu tiɲɛn batoli kɔ cogoya wɛrɛ la: I ye fɛɛn minw kalan Bibulu kɔnɔ ni Jehova Seerew ye, i k’u ɲɛfɔ mɔgɔ wɛrɛw ye. Tiɲɛn na, mɔgɔ caaman ‘dusu kasinin lo, u be kasira’ juguya bɛɛ kosɔn min be kɛra duniɲa kɔnɔ (Ezekiyɛli 9:4). N’a sɔrɔ i be mɔgɔ dɔw lɔn minw b’o cogo la. I ka jigiya min basiginen be Bibulu kan, mun na i t’o ɲɛfɔ u ye do? I ka to ka jɛn ni kerecɛn sɔbɛw ye. I ye Bibulu ka tiɲɛn kuma ɲuman minw kalan, i k’u ɲɛfɔ mɔgɔw ye. N’i b’o kɛ i bena a ye ko ngalon diinan ka landakow nege bena bɔ i la dɔɔni-dɔɔni. I ka la a la ko i bena ninsɔndiya kosɔbɛ ani i bena duba caaman sɔrɔ n’i sɔnna ka tugu tiɲɛn batoli kɔ.—Malasi 3:10.
^ dakun 9 Gafe nin ɲɛɛ 221-222nan lajɛ.
^ dakun 9 Saturnale seli fana kɛra sababu dɔ ye desanburukalo tile 25nan sugandira ka kɛ nowɛli seli ye. O seli tun be kɛ desanburu tile 17-24nan na walisa ka Ɔrɔmukaw ka sɛnɛko ala bonya. O wagati la, mɔgɔw tun be kadow di ɲɔgɔn ma, ka dumunibabaw kɛ ani ka ɲagali.
^ dakun 10 N’i b’a fɛ ka kerecɛn sɔbɛw ka miiriya lɔn foroba seliw koo la, i ka gafe nin ɲɛɛ 223nan lajɛ.


text:
YƆRƆ 9NAN
Alijɛnɛ bena kɛ tuma juman?
Bi gwɛlɛyaw b’a yira ko yanni dɔɔni Ala ka Masaya bena dugukolo kɛ alijɛnɛ ye. Luka 21:10, 11; 2 Timote 3:1-5
Koo minw be kɛra bi, Bibulu tun kɔnna k’u caaman kofɔ. A tun ko mɔgɔw bena wari kanu, u tɛna mɛnni kɛ u wolobagaw fɛ, u bena kɛ mɔgɔ farimanw ye ani ɲɛnagwɛkow bena diya u ye.
Dugukolo yɛrɛyɛrɛbaw, marifakɛlɛw, kɔngɔbaw ani fɔɲɔbanaw tun bena kɛ fana. O koow be kɛra sisan yɛrɛ.
Ka fara o kan, Yezu tun ko Ala ka Masaya kibaro duman bena waaju dugukolo kuru bɛɛ kan.—Matiyo 24:14.
Ala ka Masaya bena juguya bɛɛ ban. 2 Piyɛri 3:13
Yanni dɔɔni, Jehova bena mɔgɔ juguw bɛɛ halaki.
Sutana ni jinaw bena ɲangi.
Minw be mɛnni kɛ Ala fɛ olu bena kisi ka sigi duniɲa tilennin kɔnɔ, yɔrɔ min na siranya tɛna kɛ yen tugun, mɔgɔw bena la ɲɔgɔn na ani ka ɲɔgɔn kanu.


text:
KALANSEN 6
Mɔgɔ saninw be min?
1-3. Mɔgɔw be ɲiningali jumanw lo kɛ saya koo la, ani diinan dɔw b’o ɲiningaliw jaabi cogo di?
BIBULU b’a fɔ ko loon dɔ, ‘saya tɛna kɛ yen tugun.’ (Yirali 21:4). An y’a ye kalansen 5nan na ko an be se ka ɲɛnamaya banbali sɔrɔ kunmabɔsara sababu fɛ. Nka, mɔgɔw bele be sa (Waajulikɛla 9:5). O kama, an ka teli k’an yɛrɛ ɲininga ko: N’an sara, an be kɛ cogo di?
2 N’an ka mɔgɔ sɔbɛ dɔ sara, an b’a fɛ k’o ɲiningali ka jaabili lɔn. N’a sɔrɔ an b’an yɛrɛ ɲininga ko: ‘A tigi tagara min? A ɲɛɛ b’an na wa? Yala a be se k’an dɛmɛ wa? An bena a ye tugun wa?’
3 Diinanw b’o ɲiningaliw jaabi cogo caaman na. Dɔw b’a fɔ ko n’i kɛra mɔgɔ ɲuman ye, i bena taga sankolo la. Nka, n’i kɛra mɔgɔ jugu ye, i bena jɛni jahanama na. Dɔ wɛrɛw b’a fɔ ko n’i sara, i be taga sukɔrɔw fɛ. Dɔw b’a fɔ fana ko mɔgɔ sanin kɔ, a be segi ka wolo ka kɛ mɔgɔ wɛrɛ ye.
4. Diinanw fanba be mun lo fɔ saya koo la?
4 Diinanw ka kalanw tɛ kelen ye hali dɔɔni. Nka o kalanw fanba basiginin be miiriya jɔnjɔn kelen lo kan . U b’a fɔ ko ni mɔgɔ sara, fɛɛn dɔ be bɔ a tigi la ka to niin na. O ye tiɲɛn ye wa?
MƆGƆ SANINW BE MIN?
5, 6. N’an sara, an be kɛ cogo di?
5 N’an sara, Jehova b’a lɔn an be kɛ cogo min na. O kama, a y’a fɔ an ye ko ni mɔgɔ sara, a niin be ban. Ni mɔgɔ sara, a tɛ foyi kala ma, a ka miiriyaw be ban. * Mɔgɔ saninw tɛ yeli kɛ, u tɛ mɛnni kɛ ani u tɛ miiri tugun.
6 Masacɛ Solomani y’a fɔ ko “minw sara ka ban, olu te foyi lɔnna tugu.” Mɔgɔ saninw tɛ se k’an kanu wala k’an kɔniya. “Baarako, ni jatiminɛ, ni lɔnniya, ani hakilitigiya te” kaburu kɔnɔ (Waajulikɛla 9:5, 6, 10 kalan). Bibulu b’a fɔ fana ko ni mɔgɔ sara, “a ka miirili kow bɛ ban.”—Zaburuw 146:4, ABM.
YEZU YE MIN FƆ SAYA KOO LA
7. Yezu ye mun lo fɔ saya koo la?
7 Tuma min na a tericɛ sɔbɛ Lazari sara, Yezu y’a fɔ a ka kalandenw ye ko: “An ka tericɛ Lazari be sinɔgɔra.” Nka Yezu tun t’a fɛ k’a fɔ ko Lazari be sinɔgɔra yɛrɛ yɛrɛ la. A y’a ɲɛfɔ ko: “Lazari sara.” (Zan 11:11-14). O cogo la, Yezu y’a yira ko saya be komi sinɔgɔ. A m’a fɔ ko Lazari tagara sankolo la, wala ko a be sukɔrɔw fɛ. A m’a fɔ fana ko Lazari be tɔɔrɔla jahanama na. A fana m’a fɔ ko Lazari wolola kokura ka kɛ mɔgɔ wɛrɛ ye. Lazari tun be komi mɔgɔ min be sinɔgɔba la. Loon wɛrɛ la tugun, Yezu y’a yira ko saya be komi sinɔgɔ. Tuma min na a tun bena Zayirus denmuso lakunu, a y’a fɔ ko: “Sungurunin ma sa, nga a be sinɔgɔra le.”—Luka 8:52.
8. An b’a lɔn cogo di ko Ala tun t’a fɛ adamadenw ka sa?
8 Yala Ala ye Adama ni Awa dan walisa u ka laban ka sa wa? Ayi! Jehova y’u dan walisa u ka to kɛnɛya dafanin na fɔɔ abada. Jehova ye adamadenw dan ka ɲɛnamaya banbali miiriya don u kuun na (Waajulikɛla 3:11). A man di bangebagaw ye k’a ye k’u deenw be bana ani u be sa. A man di Jehova fana ye k’a ye ko an be bana ani an be sa. Nka, ni Ala y’an dan walisa an ka ɲɛnamaya kɛ fɔɔ abada, mun na an do be sa?
MUN NA ADAMADENW BE SA?
9. Jehova ye cikan min di Adama ni Awa ma, mun na o tun bɛnnin lo?
9 Edɛn nankɔ kɔnɔ, Jehova y’a fɔ Adama ye ko: “I be se ka yɔrɔ nin yiriw bɛɛ deen dumu fɔɔ yiri kelen dama, min b’a to mɔgɔ be koɲuman ni kojugu lɔn ka bɔ ɲɔgɔn na. N’i y’o deen dumu loon min na, i bena sa, siga t’a la.” (Zɛnɛzi 2:9, 16, 17). O cikan tun gwɛnin lo ani a tun man gwɛlɛ. Min ka ɲi ani min man ɲi, joo tun be Jehova lo fɛ k’o fɔ Adama ni Awa ye. U kɛtɔ ka mɛnni kɛ Jehova fɛ, u tun bena a yira ko u b’a ka kuntigiya bonya. U tun bena a yira fana ko a ye fɛɛn minw bɛɛ di u ma, u b’a waleɲuman lɔn kosɔbɛ o kosɔn.
10, 11. a) Sutana ye Adama ni Awa lafili cogo di? b) Mun na joo sɔrɔ sababu tun tɛ Adama ni Awa fɛ?
10 A fɔ man di, nka Adama ni Awa y’a latigɛ ka Jehova kaan bila. Sutana y’a fɔ Awa ye ko: “Tiɲɛ na, Ala y’a fɔ ko aw kana yɔrɔ nin yiriw si deen dumu wa?” Awa y’a jaabi ko: “An be se ka yɔrɔ nin yiriw deen dumu. Nga yiri min be yɔrɔ nin cɛmancɛ la, Ala ko an kana ale deenw dumu, ko an kana maga a la. Ko n’o tɛ, an bena sa.”—Zɛnɛzi 3:1-3.
11 Sutana y’a fɔ ko: “Aw tena sa. Ala y’a lɔn ko ni aw y’o yiri nin deen dumu loon min na, aw ɲaa bena yɛlɛ, aw bena kɛ i n’a fɔ ale, ka koɲuman ni kojugu lɔn.” (Zɛnɛzi 3:4-6). Sutana tun b’a fɛ Awa k’a miiri ko min ka ɲi ani min man ɲi, a be se k’o latigɛ a yɛrɛ ma. Sutana ye ngalon tigɛ fana Awa ye ko a tɛna sa n’a banna ka mɛnni kɛ Ala fɛ. O kama, Awa ye yiriden dumu. O kɔ, a ye dɔ di a cɛɛ ma. U tun b’a lɔn ko Jehova tun ko u kana o yiriden dumu. Nka u ye tugubanciya kɛ ka ban Ala ka cikan na. O cikan do tun gwɛnin lo ani a tun man gwɛlɛ. O cogo la, u ma bonya la u Faa kanutigi Jehova kan. U ye min kɛ, joo sɔrɔ sababu tun tɛ u fɛ cogo si la.
12. Mun na Adama ni Awa ka murutili ye dusukasiko ye?
12 An faa Adama n’an baa Awa ma bonya la u Danbaga kan. O ye dusukasiko ye dɛ! Miiri k’a filɛ: I b’i jija ka deen dɔ lamɔ ka ɲɛ. Nka kɔfɛ, a be muruti i bolo. I ko a ka min kɛ, a be ban o la ani a be koo wɛrɛ kɛ. O bena mun lo kɛ i la do? O tɛna i dusu kasi wa?
13. Jehova y’a fɔ Adama ye ko: “I bena kɔsegi buguri la.” O kɔrɔ ko di?
13 Adama ni Awa ka murutili kosɔn, u bɔnɛna ɲɛnamaya banbali jigiya la. Jehova tun y’a fɔ Adama ye ko: “I ye buguri ye, i bena kɔsegi buguri la.” (Zɛnɛzi 3:19 kalan). O kɔrɔ ko Adama tun bena kɔsegi ka kɛ buguri ye i n’a fɔ a ma dan ka ye (Zɛnɛzi 2:7). Adama ka jurumu kɛnin kɔ, a sara ani a ta banna pewu.
14. Mun na an be sa?
14 Ni Adama ni Awa tun ye mɛnni kɛ Ala fɛ, u tun bena kɛ niin na hali bi. Nka komi u ma mɛnni kɛ Ala fɛ, u ye jurumu kɛ ani u labanna ka sa. Jurumu be se ka suma ni bana jugu ye an ye min sɔrɔ an faa Adama n’an baa Awa fɛ. An bɛɛ jurumutɔ lo wolola. O lo kama an be sa (Ɔrɔmukaw 5:12). Nka Ala tun ma o lo latigɛ adamadenw ye. A tun t’a fɛ abada adamadenw ka sa. Bibulu yɛrɛ b’a fɔ ko saya ye an “jugu” ye.—1 Korɛntikaw 15:26.
KA TIƝƐN LƆN, O B’AN HƆƆRƆNYA
15. N’an ye tiɲɛn lɔn saya koo la, o b’an hɔɔrɔnya cogo di?
15 N’an ye tiɲɛn lɔn saya koo la, o b’an hɔɔrɔnya ka bɔ ngalon miiriya caaman na. Bibulu b’a fɔ ko tɔɔrɔ ni dusukasi foyi tɛ mɔgɔ saninw kan. An tɛ se ka kuma n’u ye, u fana tɛ se ka kuma n’an ye. An tɛ se k’u dɛmɛ ani u fana tɛ se k’an dɛmɛ. Kuun t’a la an ka siran u ɲɛ sabu u tɛ se ka koo jugu kɛ an na. Nka diinan caaman b’a fɔ ko mɔgɔ saninw be ɲɛnamaya la yɔrɔ wɛrɛ. U b’a fɔ fana ko an be se k’u dɛmɛ n’an ye wari di diinan kuntigiw ma walisa u ka duga kɛ u ye. Nka n’an ye tiɲɛn lɔn saya koo la, o ngalon kumaw tɛ se k’an lafili.
16. Diinan caaman be ngalon juman lo fɔ mɔgɔ saninw koo la?
16 Sutana be tɛmɛ ngalon diinanw fɛ k’a to an k’a miiri ko mɔgɔ saninw bele be niin na. Ɲɛyirali fɛ, diinan dɔw b’a fɔ ko ni mɔgɔ sara, fɛɛn dɔ be bɔ a tigi la ka to niin na yɔrɔ wɛrɛ. I ka diinan b’o lo fɔ i ye wa? Walima, a b’i dɛmɛ ka Bibulu ka kalan lɔn mɔgɔ saninw koo la wa? Sutana be tɛmɛ ngalon fɛ ka mɔgɔw mabɔ Jehova la.
17. K’a fɔ ko Ala be mɔgɔ jɛni jahanama na, mun na o be Ala tɔgɔ tiɲɛ?
17 Diinan caaman ka kalanw be mɔgɔ kɔnɔ gwan. Ɲɛyirali fɛ, u dɔw b’a fɔ ko Ala bena mɔgɔ juguw jɛni kudayi jahanama na. O ngalon kuma be Jehova tɔgɔ tiɲɛ. A tɛ se k’a to mɔgɔ ka tɔɔrɔ o cogo la abada! (1 Zan 4:8 kalan). Ni mɔgɔ dɔ b’a deen bolo jɛni tasuma na walisa k’a ɲangi, i bena mun lo miiri o tigi koo la? Ko a ka fari dɛ! I yɛrɛ t’a fɛ k’o tigi koo mɛn. Sutana b’a fɛ an k’a miiri ko Jehova be ten.
18. Mun na an man kan ka siran mɔgɔ saninw ɲɛ?
18 Diinan dɔw b’a fɔ ko ni mɔgɔ sara, a tigi be taga sankolo la. U b’a fɔ ko mɔgɔ saninw be se k’an dɛmɛ wala k’an mako sa pewu. O kama, an ka kan k’u bonya ani ka siran u ɲɛ yɛrɛ. Mɔgɔ caaman lanin b’o ngalon kuma na. U be siran mɔgɔ saninw ɲɛ. O kama, sanni u ka Jehova bato, u be mɔgɔ saninw lo bato. Kana ɲinɛ ko mɔgɔ saninw tɛ se ka miiri ani u tɛ foyi kala ma. O kama, kuun t’a la an ka siran u ɲɛ. Jehova lo ye an Danbaga ye. Ale lo ye tiɲɛn Ala ye. An ka kan k’ale kelenpe lo bato.—Yirali 4:11.
19. N’an ye tiɲɛn lɔn saya koo la, o b’an nafa cogo di?
19 N’an ye tiɲɛn lɔn saya koo la, o b’an hɔɔrɔnya ka bɔ ngalon kalanw na. O b’an dɛmɛ ka Jehova ka layidu kabakomanw faamu minw ɲɛsinna an ka ɲɛnamaya n’an ka siniɲasigi koo ma.
20. An bena mun lo ye kalan nata la?
20 Ala sagokɛla Zɔbu tun ye ɲiningali kɛ ko: “Adamaden min sara, o be se ka kunun tugu wa?” (Zɔbu 14:14). Mɔgɔ min sara, o be se ka ɲɛnamaya kɛ kokura tiɲɛn na wa? Bibulu be min fɔ o koo la, o be mɔgɔ ɲagali kosɔbɛ. An bena o lo ye kalan nata la.
^ dakun 5 Mɔgɔ dɔw b’a miiri ko ni mɔgɔ sara, a niin wala fɛɛn wɛrɛ be bɔ a la ka ɲɛnamaya kɛ yɔrɔ wɛrɛ. N’i b’a fɛ ka dɔ lɔn tugun, kunnafoni wɛrɛw lajɛ, a 17 ni 18nan..


text:
YƆRƆ 7NAN
Yezu tun ye jɔn lo ye?
Jehova ye Yezu ci ka na dugukolo kan. 1 Zan 4:9
N’an b’a fɛ k’an koo diya Jehova ye, an ka kan ka mɔgɔ wɛrɛ lamɛn min lɔyɔrɔ ka bon. Wagati jan sanni Adama ka dan, Jehova tun ye mɛlɛkɛ barikaman dɔ dan sankolo la.
Wagati dɔ nana se, Jehova y’o mɛlɛkɛ nin ci ka na wolo Bɛtilehɛmu npogotigi dɔ fɛ min tɔgɔ ko Mariyamu. O deen tɔgɔ lara ko Yezu.—Zan 6:38.
Yezu ye Ala jogow yira cogo dafanin na dugukolo kan. Ɲumanya ni kanuya tun b’a la ani mɔgɔw tun tɛ siran ka gwɛrɛ a la. A ma siran ka tiɲɛn fɔ mɔgɔw ye Jehova koo la.
Yezu ye koo ɲuman kɛ, nka mɔgɔw y’a kɔniya. 1 Piyɛri 2:21-24
Diinan kuntigiw ye Yezu kɔniya sabu a tun b’u ka ngalon kalanw n’u ka kɛwale juguw yira kɛnɛ kan.
Yezu ye banabagatɔw kɛnɛya ani ka suu dɔw lakunu fana.
Diinan kuntigiw ye Ɔrɔmukaw lasun u ye Yezu bugɔ ani k’a faga.


text:
Maana 28nan: Musa denɲɛninman kisicogo
I ƝƐƐ be denɲɛnin min kasitɔ la ni a ye muso dɔ bolo minɛ, a tɔgɔ ko Musa. I b’a lɔn o muso cɛɲuman ye min ye wa? Misira masacɛ Farahuna denmuso lo.
Komi Musa bamuso tun t’a fɛ Misirakaw k’a ka denɲɛnin faga, a y’a dogo fɔɔ kalo saba. Nka a tun b’a lɔn ko cogo o cogo, u tun bena a ye. A ye mun lo kɛ do?
A ye segi dɔ ta k’a mɔ ni manan ye walisa jii kana don a kɔnɔ. A ye Musa la o segi kɔnɔ k’a bila Nili baa kan biinw cɛma. A y’a fɔ Musa kɔrɔmuso Miriyama ye ko a ka lɔ k’a filɛ min bena kɛ deen na.
Dɔɔni o kɔ, Farahuna denmuso nana jii ko yɔrɔ la Nili bada la. A barila ka segi ye biin janjanw cɛma. A y’a ka baaraden dɔ ci ka taga segi nin ta ka na a di a ma. A ye segi dayɛlɛ tuma min na, a ye denɲɛnin cɛɲumanba dɔ ye a kɔnɔ. Denɲɛnin Musa tun be kasira ani a hinɛ donna masacɛ denmuso la. A tun t’a fɛ u k’a faga.
O la, Miriyama gwɛrɛla ka na. I ɲɛɛ b’a la jaa kan wa? A y’a fɔ Farahuna denmuso ye ko: “I b’a fɛ ne ka taga eburumuso dɔ wele a ka na siin di deen nin ma wa?”
Masacɛ denmuso ko ‘Ɔnhɔn, taga.’
O la, Miriyama bolila ka taga a bamuso weele. Musa bamuso nana tuma min na, masacɛ denmuso y’a fɔ a ye ko: ‘Deen nin ta ka to ka siin di a ma, n bena i sara.’
O cogo la, Musa bamuso y’a deen ta ka taga a balo. Musa bonyana tuma min na, a bamuso tagara a di masacɛ denmuso ma, ale y’a kɛ a yɛrɛ dencɛ ye. O cogo le la, Musa kɔrɔbayara Farahuna ka soo kɔnɔ.
Ɛkizɔdi 2:1-10.
Ɲiningaliw
- Denɲɛnin min be jaa nin kan, jɔn lo, ani a ye jɔn lo bolo minɛ?
- Musa bamuso ye mun lo kɛ walisa k’a kisi fagari ma?
- Sungurunin min be jaa nin kan, jɔn lo, ani a ye mun lo kɛ?
- Tuma min na Farahuna denmuso ye denɲɛnin nin ye, Miriyama ye mun lo fɔ a ye?
- Farahuna denmuso ye mun lo fɔ Musa bamuso ye?
Ɲiningali wɛrɛw
- Ɛkizɔdi 2:1-10 kalan.
Musa bamuso ye sababu juman lo sɔrɔ k’a dencɛ lamɔ ani k’a kalan a denfitinin tuma na, ani o be ɲɛyirali juman di bangebagaw ma bi? (Ɛkiz. 2:9, 10; Dut. 6:6-9; Tal. 22:6; Efez. 6:4; 2 Tim. 3:15)


text:
I be se ka nafa sɔrɔ sɛbɛ nin na cogo min na
Sɛbɛ nin bena i dɛmɛ ka lɔnniya sɔrɔ Ala ka Kuma yɛrɛyɛrɛ kɔnɔ o min ye Bibulu ye. Ɲiningali dɔw sɛbɛra ka fin a kɔnɔ. I be se k’u jaabiliw sɔrɔ yɔrɔ min na i ka Bibulu kɔnɔ, vɛrise dɔw b’o yira dakun kelen kelen bɛɛ laban na.
O vɛrisew kalantɔ, i k’a kɔrɔsi u b’o ɲiningaliw jaabi cogo min na. A bena diya Jehova Seerew ye k’i dɛmɛ ka vɛrisew kɔrɔ faamuya.
Gafe minw kofɔra sɛbɛ nin kɔnɔ, Jehova Seerew lo y’u bɛɛ sɛbɛ.
A ɲini ka dɔ lɔn tugun
BIBULUKALAN
An be bibulukalan kɛ ni mɔgɔw ye cogo di?
Duniɲa kuru bɛɛ kɔnɔ, a lɔnnin lo ko Jehova Seerew be bibulukalan kɛ ni mɔgɔw ye gwansan. A filɛ o be kɛ cogo min na.


text:
KALANSEN 17
Ka Ala deli, o ye nɛɛma lo ye
1, 2. Ele fɛ, mun na delili ye nɛɛmaba ye? Mun na an ka ɲi k’a lɔn Bibulu be min fɔ delili koo la?
N’AN ye dugukolo suma ni duniɲa kuru bɛɛ ye, a ka dɔgɔ yɛrɛ le. Jehova fɛ, jamanaw bɛɛ ka mɔgɔw be i ko jii tɔniko kelen dɔrɔn (Zaburuw 115:15; Ezayi 40:15). N’u y’an kelen kelen suma ni duniɲa kuru bɛɛ ye, an tɛ bɛrɛ ye. O bɛɛ n’a ta, Bibulu b’a fɔ ko: “Masaba [Jehova] b’a daalibagaw gɛrɛfɛ, minw b’a daali ni tiɲɛ ye. A b’a ɲasiranbagaw diyanako kɛ. A b’u kasikan mɛn k’u kisi.” (Zaburuw 145:18, 19). O ye nɛɛmaba ye an fɛ dɛ! An Danbaga Jehova min ye Sebagayabɛɛtigi ye, ale b’a fɛ k’a magwɛrɛ an na ani k’an ka deliliw lamɛn. Ka Jehova deli, o ye nɛɛma ye tiɲɛn na, ani a y’o nɛɛmaba kɛ an kelen kelen bɛɛ ye.
2 Nka, walisa Jehova k’an lamɛn, fɔɔ an k’a deli i ko ale b’a fɛ cogo min na. An do be se k’o kɛ cogo di? An k’a filɛ Bibulu be min fɔ delili koo la.
MUN NA AN KA ƝI KA JEHOVA DELI?
3. Mun na i ka ɲi ka Jehova deli?
3 Jehova b’a fɛ i k’ale delili, o kɔrɔ i ka kuma n’ale ye. An b’o lɔn cogo di? Hakɛ to ka Filipikaw 4:6, 7 kalan. Miiri o ɲumanya koo la. Duniɲa kuru bɛɛ Masaba b’a mako don i la sɔbɛ la ani a b’a fɛ i k’i dusukunnakow n’i ka kunkow fɔ ale ye.
4. N’i be to ka Jehova deli, aw ka teriya bena kɛ cogo di?
4 Delili b’an dɛmɛ ka teriya sɔbɛ kɛ ni Jehova ye. Ni terimanw be to k’u ka miiriyaw, u makoyaw, ani u kɔnɔkow fɔ ɲɔgɔn ye, u ka teriya be barika sɔrɔ. O kelen lo fana n’an be to ka Jehova deli. Bibulu kɔnɔ, Jehova b’a ka miiriyaw n’a dusukunnakow fɔ i ye ani a b’a fɔ fana a bena min kɛ wagati nataw la. I yɛrɛ be se k’i dusukunnakow fɔ a ye delili la tuma o tuma. N’i b’o kɛ, e ni Jehova ka teriya bena barika sɔrɔ kosɔbɛ.—Zaki 4:8.
AN KA ƝI KA MUN LO KƐ WALISA ALA K’AN LAMƐN?
5. An b’a lɔn cogo di ko Jehova tɛ deliliw bɛɛ lamɛn?
5 Yala Jehova be deliliw bɛɛ lamɛn wa? Ayi. Kira Ezayi ka wagati la, Jehova tun y’a fɔ Isirayɛlidenw ye ko: “Hali n’aw y’aw ka daaliliw caya, ne tena mɛnni kɛ aw fɛ. Aw ye mɔgɔfagalaw ye!” (Ezayi 1:15). O kama, n’an m’an yɛrɛ kɔrɔsi, an be se ka koo dɔw kɛ minw b’a to Jehova be ban k’an ka deliliw lamɛn.
6. Mun na a kɔrɔtanin lo an ka kɛ ni limaniya ye? Ele b’a yira cogo di ko limaniya b’i la?
6 N’an b’a fɛ Jehova k’an ka deliliw lamɛn, fɔɔ an ka limaniya a la (Mariki 11:24). Ciden Pol y’a ɲɛfɔ ko: “Mɔgɔ koo te se ka diya Ala ye n’o tigi ma l’a la. Bari mɔgɔ min b’a fɛ ka gwɛrɛ Ala la, fɔɔ a ka l’a la ko a be yen, ani ko a b’a yɔrɔ ɲinibagaw wasa.” (Eburuw 11:6). Nka, k’a fɔ ko an limaniyanin lo, o dɔrɔn tɛ bɔri kɛ. An ka kan ka Jehova sago kɛ loon o loon walisa k’a yira ka gwɛ ko limaniya b’an na.—Zaki 2:26 kalan.
7. a) N’an be Jehova deli, mun na an ka ɲi k’an majigi ani k’a bonya? b) An ka delili la, an be se k’a yira cogo di ko an kɔnɔ gwɛnin lo?
7 N’an be Jehova delila, an ka kan k’an yɛrɛ majigi ani k’a bonya. Mun na do? N’an ka ɲi ka kuma ni masa wala peresidan dɔ ye, an bena o kɛ ni bonya ye. Jehova do ye Sebagayabɛɛtigi Ala ye. A bɛnnin lo an k’an majigi ani ka bonya la ale kan ka tɛmɛ olu kan (Zɛnɛzi 17:1; Zaburuw 138:6). An fana ka ɲi k’an kɔnɔ gwɛ ani ka Jehova deli n’an dusu bɛɛ ye. An kana to ka segi kuma kelen kan tuma bɛɛ an ka deliliw la.—Matiyo 6:7, 8.
8. N’an ye fɛɛn dɔ deli Jehova fɛ, an ka ɲi ka mun lo kɛ o kɔ?
8 A laban, n’an ye fɛɛn dɔ deli Jehova fɛ, an k’an jija ka dɔ kɛ dɔ ye. Ɲɛyirali fɛ, n’an y’a deli ko a k’an mako wasa, an man kan ka salibagatɔya kɛ. An kana a miiri ko Jehova bena fɛɛn bɛɛ di an ma k’a sɔrɔ see b’an ye ka baara kɛ. An mana baara o baara sɔrɔ an be se ka min kɛ, an ka sɔn k’o kɛ ani k’an sɔbɛ don o la (Matiyo 6:11; 2 Tesalonikaw 3:10). N’an ye Jehova deli ko a k’an dɛmɛ ka koo jugu dɔ dabila, koo o koo be se k’an bila o koo jugu la, an k’an yɛrɛ tanga o ma (Kɔlɔsikaw 3:5). Mɔgɔw ka teli ka ɲiningali minw kɛ delili koo la, an k’u dɔw lajɛ.
MƆGƆW KA TELI KA ƝININGALI MINW KƐ DELILI KOO LA
9. An ka ɲi ka jɔn lo deli? Zan 14:6 be mun lo fɔ delili koo la?
9 An ka ɲi ka jɔn lo deli? Yezu y’a fɔ a ka kalandenw ye ko “an Faa min be sankolo la,” u k’ale lo deli (Matiyo 6:9). A y’a fɔ fana ko: “Ne le ye sira, ni tiɲɛ, ani nii dibaga ye. Mɔgɔ si te se n Faa fɛ ni ne sababu tɛ.” (Zan 14:6). O kama, an ka kan ka Jehova kelenpe lo deli Yezu tɔgɔ la. Ka delili kɛ Yezu tɔgɔ la, o kɔrɔ ko di? O kɔrɔ ko an ka ɲi ka Yezu bonya a ka lɔyɔrɔba kosɔn Jehova ye min di a ma. O la, Jehova bena sɔn an ka deliliw la. An y’a ye ko Yezu nana dugukolo kan walisa k’an kisi jurumu ni saya ma (Zan 3:16; Ɔrɔmukaw 5:12). Jehova ye Yezu kɛ fana sarakalasebagaw Kuntigiba ani Kititigɛla ye.—Zan 5:22; Eburuw 6:20.
10. N’an be Ala deli, yala an ka kan ka to cogo kɛrɛnkɛrɛnnin dɔ la wa? A ɲɛfɔ.
10 N’an be Ala delila, an ka kan ka to cogo kɛrɛnkɛrɛnnin dɔ la wa? Ayi. Jehova t’a ɲini an fɛ an k’an kunbiri gwan, an ka sigi wala ka lɔ walisa k’ale deli. Bibulu b’a fɔ ko an be se ka to cogoya bɛɛ la ka Jehova deli, n’o cogoya be bonya la a kan (1 Tilew Kibaru 17:16; Neemi 8:6; Daniyɛli 6:10; Mariki 11:25). An be to cogo min ka delili kɛ, o lo kɔrɔtanin tɛ. Nka min kɔrɔtanin lo, o ye ka kuma Jehova fɛ ni bonya ye. An mana kɛ yɔrɔ o yɔrɔ, sufɛ wo, tilefɛ wo, an be se ka delili kɛ an kɔnɔ wala ni kaanba ye. An ka la a la ko Jehova bena an ka delili lamɛn hali ni mɔgɔw t’a kala ma ko an ye delili kɛ.—Neemi 2:1-6.
11. An be se ka Jehova deli mun lo koo la?
11 An be se ka delili kɛ mun lo koo la? Fɛɛn o fɛɛn bɛnnin be Jehova ma, an be se k’o deli a fɛ. Bibulu b’a fɔ ko: “N’an ye fɛɛn o fɛɛn daali Ala fɛ, n’o kɛra a sago ye, . . . a be mɛnni kɛ an fɛ.” (1 Zan 5:14). Yala an be se ka an makoyafɛnw delili wa? Ɔnhɔn! N’an be Jehova delila, an ka ɲi k’a kɛ i n’a fɔ an be kumana an teri sɔbɛ dɔ fɛ. An be se k’an kɔnɔkow n’an dusukunnakow bɛɛ fɔ Jehova ye (Zaburuw 62:9). An be se ka Ala deli a ka hakili senu di an ma walisa an ka fanga sɔrɔ ka koo ɲuman kɛ (Luka 11:13). An fana be se ka hakilitigiya ni fanga deli Jehova fɛ walisa ka desizɔn ɲumanw ta ani ka gwɛlɛyaw muɲu (Zaki 1:5). An ka ɲi ka Jehova deli a k’an ka jurumuw yafa an ma (Efɛzikaw 1:3, 7). An ka ɲi ka delili kɛ mɔgɔ wɛrɛw ye fana i n’a fɔ an somɔgɔw ani an kerecɛnɲɔgɔnw.—Kɛwaliw 12:5; Kɔlɔsikaw 4:12.
12. An ka ɲi ka delili kɛ mun lo koo la fɔlɔ?
12 An ka ɲi ka delili kɛ mun lo koo la fɔlɔ? Jehova n’a sagonata koo la fɔlɔ. Jehova ye fɛɛn minw bɛɛ kɛ an ye, an ka ɲi k’a fo sɔbɛ la o kosɔn (1 Tilew Kibaru 29:10-13). An b’o lɔn sabu ka Yezu to dugukolo kan, a y’a ka kalandenw degi delili kɛcogo la (Matiyo 6:9-13 kalan). A y’a fɔ ko u ka kan ka delili kɛ fɛɛn fɔlɔ min koo la, o ye ko Ala tɔgɔ ka saniya, o kɔrɔ, a ka jati fɛɛn senuman ye. O kɔ, Yezu ko an ka ɲi ka delili kɛ ko Ala ka Masaya ka na ani a sago ka kɛ dugukolo kuru bɛɛ kan. Yezu ko n’an ye delili kɛ ka ban o fɛɛn kɔrɔtaninw koo la, an be se k’an makoyafɛnw deli Ala fɛ. N’an be delili kɛ Jehova n’a sagonata koo la fɔlɔ, an b’a yira k’o lo ye an ɲɛnako fɔlɔ ye.
13. An ka deliliw janya ka kan ka kɛ cogo di?
13 An ka deliliw janya ka kan ka kɛ di? Bibulu t’o fɔ. Ka kɛɲɛ ni koow cogoya ye, an ka deliliw be se ka janya wala ka surunya. Ɲɛyirali fɛ, an be se ka delili kɛ ka surunya sanni ka dumuni kɛ. Nka, an ka delili be se ka janya n’an be barika lara Jehova ye wala n’an b’an kan haminankow fɔra a ye (1 Samuyɛli 1:12, 15). An man ɲi ka delili kɛ ka mɛɛn walisa ka tɔɔw kabakoya dɔrɔn i n’a fɔ dɔw tun b’a kɛ cogo min na Yezu ka wagati la (Luka 20:46, 47). O deliliw ɲɔgɔn tɛ Jehova kabakoya. Min kɔrɔtanin lo Jehova fɛ, o ye ka delili kɛ n’an dusukun bɛɛ ye.
14. An ka ɲi ka delili kɛ siɲɛ joli? O be mun lo yira Jehova koo la?
14 An ka ɲi ka delili kɛ siɲɛ joli? Jehova b’a ɲini an fɛ an ka kuma n’ale ye tuma bɛɛ. Bibulu b’a fɔ ko an ka “Ala daali tuma bɛɛ,” ko an k’an “jija ka Ala daali” ani ko an “kana Aladali dabila.” (Luka 18:1; Ɔrɔmukaw 12:12; 1 Tesalonikaw 5:17). Jehova labɛnnin lo k’an lamɛn tuma bɛɛ. Loon o loon, an be se k’a fo a ka kanuya n’a ka ɲumanya kosɔn. An be se k’a deli fana a k’an ɲɛminɛ, ka barika don an na, ani k’an dusu saalo. N’an b’a jati ko nɛɛma lo an fɛ ka Jehova deli, an bena cogoya bɛɛ ɲini ka kuma n’a ye.
15. Mun na an ka ɲi k’a fɔ “amiina” delili bannin kɔ?
15 Mun na an ka ɲi k’a fɔ “amiina” delili bannin kɔ? “Amiina” kɔrɔ ko “o lo cɔ” wala “Ala k’o kɛ.” N’an y’a fɔ “amiina,” o b’a yira ko an kumana ni kɔnɔgwɛ lo ye (Zaburuw 41:14). Bibulu b’a yira ko ni delili kɛra jama tɔgɔ la, a ka ɲi an k’a fɔ ko “amiina” an kɔnɔ wala an k’o fɔ ni kaanba ye. O b’a yira ko min fɔra, an sɔnna o la.—1 Tilew Kibaru 16:36; 1 Korɛntikaw 14:16.
ALA BE AN KA DELILIW JAABI COGO MIN NA
16. Yala Jehova be an ka deliliw jaabi tiɲɛn na wa? A ɲɛfɔ.
16 Yala Jehova be an ka deliliw jaabi tiɲɛn na wa? Ɔnhɔn, a b’u jaabi. Bibulu b’a fɔ ko a “be daaliliw mɛn” (Zaburuw 65:3). Jehova be mɔgɔ miliyɔn caaman ka deliliw lamɛn ani a b’u jaabi sabu u b’a deli ni kɔnɔgwɛ ye. A b’o kɛ cogoya caaman na.
17. Jehova be tɛmɛ mɛlɛkɛw fɛ ani a sagokɛlaw fɛ dugukolo kan k’an ka deliliw jaabi. A b’o kɛ cogo di?
17 Jehova be tɛmɛ mɛlɛkɛw fɛ ani a sagokɛlaw fɛ dugukolo kan k’an ka deliliw jaabi (Eburuw 1:13, 14). Koo caaman b’a yira ko mɔgɔ dɔw ye Ala deli a k’u dɛmɛ ka Bibulu faamu. Ani dɔɔni o kɔ, Jehova Seere dɔ nana bɔ u ye. Bibulu b’a yira ko “kibaru diman” min be fɔra duniɲa bɛɛ kɔnɔ, mɛlɛkɛw seen b’o baara la (Yirali 14:6 kalan). Ka fara o kan, an caaman ye Jehova deli gwɛlɛya tigitigi dɔ wala an makoyafɛn dɔ koo la. O kɔ, an y’a ye ko an kerecɛnɲɔgɔn dɔ nana an dɛmɛ.—Talenw 12:25; Zaki 2:16.
18. Jehova be tɛmɛ cogo di hakili senu ani Bibulu fɛ k’an ka deliliw jaabi?
18 Jehova b’an ka deliliw jaabi cogoya wɛrɛw la. Ni gwɛlɛya b’an kan, n’an ye Jehova deli, a be se ka hakili senu di an ma walisa k’an ɲɛminɛ ani ka barika don an na (2 Korɛntikaw 4:7). Jehova be tɛmɛ Bibulu fɛ fana k’an dɛmɛ ka desizɔn ɲumanw ta. Bibulu kalantɔ, an be se ka vɛrise dɔw sɔrɔ minw bena an dɛmɛ. Lajɛnw na fana, Jehova be se ka mɔgɔ dɔ lasun a ka lakalita dɔ kɛ an mako be min na. A be se ka diinan mɔgɔkɔrɔ dɔ lasun fana a ka Bibulu ka ladili dɔ di an ma.—Galatikaw 6:1.
19. Mun na an be se k’a miiri ko Jehova ma an ka deliliw jaabi?
19 Nka tuma dɔw la, an be se k’an yɛrɛ ɲininga ko: “Mun na Jehova bele ma ne ka deliliw jaabi?” Kana ɲinɛ ko Jehova b’a lɔn a ka ɲi k’an ka deliliw jaabi tuma min na ani cogo min na. An mako be min na, a b’o lɔn. N’a sɔrɔ an ka ɲi k’an jija delili la hali bi. O la, an b’a yira ko an b’an sɔbɛ la ani ko an limaniyanin lo tiɲɛn na (Luka 11:5-10). Tuma dɔw la, Jehova b’an ka deliliw jaabi cogo dɔ la an yɛrɛ tɛ miiri min na. A be se ka kɛ ko an ye delili kɛ sabu gwɛlɛya dɔ b’an kan. Nka, sanni Jehova k’o gwɛlɛya bɔ an kan, a be se ka fanga di an ma walisa an ka se k’o muɲu.—Zaburuw 46:2 kalan.
20. Mun na an ka ɲi ka Jehova deli tuma o tuma?
20 Ka Jehova deli, o ye nɛɛmaba yɛrɛ lo ye! An ka la a la ko a bena an lamɛn (Zaburuw 145:18). N’an tora ka Jehova deli n’an dusukun bɛɛ ye tuma o tuma, teriya min be an ni ale cɛ, o bena barika sɔrɔ.


text:
Maana 5nan: Tɔɔrɔ be daminɛ sisan
U BƆNIN kɔ Edɛn nankɔtu kɔnɔ, Adama ni Awa ye gwɛlɛya caaman sɔrɔ. U tun ka kan ka baara gwɛlɛw kɛ ka sɔrɔ k’u ka daradumuni sɔrɔ. Ŋɔni ni biin jugu dama lo tun be yen k’u lamini, Edɛn ka yiri ɲumanw tun tɛ yen tugun. Nin lo ye Adama ni Awa sɔrɔ tuma min na u ye Ala kaan bila ani ka ban a ka teriya la.
Nka a juguman yɛrɛ ye min ye, Adama ni Awa y’a daminɛ ka sa. I hakili b’a la ko Ala tun ye u lasɔmi ko n’u tun ye yiri dɔ deen dumu, u tun bena sa. Ayiwa, u y’o yiriden dumu loon min na, u y’a daminɛ ka kɔrɔ dɔɔni dɔɔni ani a laban, u sara. U ka Ala kanbilali kɛra hakilintanya koo ye dɛ!
U gwɛnnin kɔ Edɛn nankɔtu kɔnɔ, u sɔrɔla ka deenw wolo. O kɔrɔ ko u ka deenw fana tun bena kɔrɔ ani ka sa.
Ni Adama ni Awa kɔni tun sɔnna ka Jehova kaan minɛ, u ni u ka deenw tun bena kɛ hɛɛrɛ la. U bɛɛ tun bena ɲɛnamaya kɛ hɛɛrɛ la fɔɔ abada dugukolo kan. Mɔgɔ si tun tɛna kɔrɔ, ka bana ani ka sa.
Ala b’a fɛ mɔgɔw ka ɲɛnamaya kɛ hɛɛrɛ la fɔɔ abada. A yɛrɛ ye layidu ta ko o lo bena kɛ loon dɔ la. O tuma na, dugukolo bena kɛ alijɛnɛ ye ani bɛɛ bena kɛnɛya ɲuman sɔrɔ. Mɔgɔw bɛɛ bena kɛ ɲɔgɔn teriw ye ani Ala teriw ye.
Nka Awa tun tɛ Ala teri ye tugun. O kama, deen woloko gwɛlɛyara a fɛ. A tɔɔrɔla. A ka kanbilali kɛra dusukasi caaman sababu ye a fɛ. Tiɲɛn tɛ?
Adama ni Awa ye dencɛw ni denmuso caaman sɔrɔ. U ye u dencɛ fɔlɔ tɔgɔ la ko Kayɛn ani ka filanan tɔgɔ la ko Abɛli. Mun lo ye u sɔrɔ? Yala i b’o lɔn wa?
Zɛnɛzi 3:16-23; 4:1, 2; Yirali 21:3, 4.
Ɲiningaliw
- Adama ni Awa ka ɲɛnamaya tun be cogo di u bɔnin kɔ Edɛn nankɔtu kɔnɔ?
- Mun lo y’a daminɛ ka kɛ u la ani mun na do?
- Mun na Adama ni Awa ka deenw tun bena to ka kɔrɔ ani ka sa?
- Ni Adama ni Awa tun sɔnna ka Jehova kaan minɛ, u ni u ka deenw ka ɲɛnamaya tun bena kɛ cogo di?
- Awa ye tɔɔrɔ juman sɔrɔ a ka kanminɛbaliya kosɔn?
- Adama ni Awa ka dencɛ fɔlɔ ni filanan tɔgɔw tun ko di?
- Denmisɛn wɛrɛ minw be jaa kan, olu ye jɔn lo ye?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zɛnɛzi 3:16-23 ani 4:1, 2 kalan.
Adama ka ɲɛnamaya kɛra cogo di dugukolo danganin kosɔn? (Zɛnɛzi 3:17-19; Ɔrɔm. 8:20, 22)
Awa tɔgɔ kɔrɔ ko “ɲɛnaman”, mun na o tɔgɔ bɛnnen lo? (Zɛnɛzi 3:20)
Adama ni Awa ka jurumu kɛnin kɔ, Jehova bele y’a janto u la cogo di? (Zɛnɛzi 3:7, 21)
- Yirali 21:3, 4 kalan.
E kɔrɔtɔnin lo fɛɛn “kɔrɔman” jumanw ka ban?


text:
Maana 101nan: U ye Yezu faga
A FILƐ kojuguba min kɛra! U ye Yezu faga. U ye puwɛntiw kɛ k’a bolo n’a seenw sɔgɔ k’a gwengwe yiri kan. Mun na u ye nin kɛ Yezu la do?
O kɛra sabu Yezu koo tun man di mɔgɔ dɔw ye. I b’a lɔn mɔgɔ minw lo wa? Mɛlɛkɛjugu Sutana Naafigi ye u la dɔ ye. Ale lo ye Adama ni Awa lasun u ye Jehova kaan bila. Ale Sutana kelen nin lo ye Yezu juguw lasun u ye kojuguba nin kɛ.
Sanni Yezu juguw k’a gwengwe yiri kan, u y’a lɔgɔbɔ cogo sifa bɛɛ la. I hakili b’a la cogo min na u y’a minɛ Zɛtisemane nankɔ kɔnɔ wa? Mɔgɔ jumanw lo tun ye Yezu juguw ye? Diinan kuntigiw tun lo. Ayiwa, an k’a filɛ min kɛra a minɛnin kɔ.
Tuma min na diinan kuntigiw ye Yezu minɛ, a ka cidenw bolila k’a to yen sabu u siranna. Nka, ciden Piyɛri ni Zan ma boli ka janfa. U kɔsegira ka na a filɛ fɛɛn min tun bena Yezu sɔrɔ.
Sarakalasebagaw tagara ni Yezu ye u ka kuntigiba kɔrɔ Anɛ fɛ. Nka, jama ma mɛɛn n’a ye o yɔrɔ la. O kɔ, u tagara n’a ye Kayifu ka soo, ale lo tun ye sarakalasebagaw kuntigiba ye sisan. Diinan kuntigi caaman lajɛnnin tun be yen.
U ye kiti tigɛ Yezu kan Kayifu ka soo. U ye mɔgɔw weele ka na ngalon la a kan. Diinan kuntigiw bɛɛ ko: ‘Yezu ka kan ka faga.’ O kɔ, u ye daji tu a ɲɛda la ani k’a bugɔ ni u bolokuruw ye.
O wagati kelen na, Piyɛri tun be kɛnɛma luu kɔnɔ. Mɔgɔw tun be tasuma jara yen sabu nɛnɛ tun be yen o suu la. Baaraden musoman dɔ ye Piyɛri filɛ k’a fɔ ko: ‘Cɛɛ nin tun be ni Yezu ye.’
Piyɛri y’a jaabi ko: ‘Ayi, ne tɛ!’
U y’a fɔ Piyɛri ye siɲɛ saba ko a tun be ni Yezu ye. Nka, o siɲɛ saba bɛɛ la Piyɛri ko tiɲɛn tɛ. A siɲɛ sabanan na, Yezu yɛlɛmana ka Piyɛri filɛ. Piyɛri nimisara kosɔbɛ o ngalon tigɛli kosɔn, ani a bɔra kɛnɛma ka kasi.
Jumalon sɔgɔmada fɛ, sarakalasebagaw tagara ni Yezu ye u ka kititigɛ jamakulu ka ɲɔgɔnye boon kɔnɔ. O yɔrɔ la, u ye ɲɔgɔn ɲininga u bena min kɛ Yezu la. U y’a minɛ ka taga n’a ye Pɔnsi Pilati fɛ, ale lo tun be Zude mara kun na.
Sarakalasebagaw y’a fɔ Pilati ye ko: ‘Cɛɛ nin ye kojugukɛla ye. A ka kan ka faga.’ Pilati ye Yezu ɲininga, ani a y’a fɔ ko: “Ne ma jalakiyɔrɔ ye cɛɛ nin na.” O kɔ, Pilati ye Yezu bila ka taga Erɔdi Antipasi fɛ o min tun be Galile mara kun na, nka a tun nana bɔ Zeruzalɛmu. Erɔdi fana ma jalakiyɔrɔ si ye Yezu la, o kama a y’a kɔsegi Pilati ma.
Pilati tun b’a fɛ ka Yezu labila. Nka, Yezu juguw tun b’a fɛ kasoden wɛrɛ lo ka labila. O kasoden tun ye soncɛ Barabasi lo ye. O kama, Pilati bɔra ni Yezu ye kɛnɛma, midi wagati tun lo. A y’a fɔ jama ye ko: “A’ ye aw ka masacɛ filɛ.” Nka, u y’a jaabi ko: “A ka faga, a ka faga lɔgɔ kan!” O la, Pilati ye Barabasi labila ani a ye Yezu don u bolo walisa u k’a faga.
O jumalon wulada fɛ, u ye Yezu gwengwe yiri kan. U ye kojugukɛla fila dɔw fana gwengwe a gɛrɛfɛ, kelen a numanbolo fɛ ani tɔɔ kelen a kinibolo fɛ. Olu ma yira jaa nin kan. Dɔɔni sanni Yezu ka sa, kojugukɛla kelen y’a fɔ a ye ko: “Matigi, n’i nana sigi i ka masaya la tuma min na, i k’i hakili to ne la.” Yezu y’a jaabi ko: “Tiɲɛ na, ne b’a fɔ i ye, i bena kɛ ne fɛ arijana na.”
Nin ye layidu ɲuman ye dɛ! I b’a lɔn Yezu kaan be alijɛnɛ min ma wa? Ala tun ye alijɛnɛ fɔlɔ min dilan, o tun be min le? Dugukolo kan kɛ! Tuma min na Yezu bena to sankolo la ka kuntigiya kɛ, a bena o cɛɛ lakunu alijɛnɛ kura kɔnɔ dugukolo kan. Yala nin tɛ ninsɔndiyako ye wa?
Matiyo 26:57-75; 27:1-50; Luka 22:54-71; 23:1-49; Zan 18:12-40; 19:1-30.
Ɲiningaliw
- Yezu ka saya ye mɔgɔ fɔlɔ juman lo nɔɔ ye?
- Tuma min na diinan kuntigiw ye Yezu minɛ, a ka cidenw ye mun lo kɛ?
- Mun lo kɛra sarakalasebagaw kuntigiba Kayifu ka soo?
- Mun na Piyɛri bɔra kɛnɛma ka kasi?
- U ye Yezu kɔsegi Pilati ma tuma min na, sarakalasebagaw kuntigiw pɛrɛnna ko mun lo ka kɛ?
- U ye mun lo kɛ Yezu la jumalon wulada fɛ, ani a ye layidu juman ta kojugukɛla dɔ ye min tun gwengwenin be lɔgɔ kan a gɛrɛfɛ?
- Yezu kaan be alijɛnɛ min ma, o bena kɛ min le?
Ɲiningali wɛrɛw
- Matiyo 26:57-75 kalan.
Yahutuw ka kititigɛ jamakulu mɔgɔw y’a yira cogo di ko u dusukun tun ka jugu? (Mat. 26:59, 67, 68)
- Matiyo 27:1-50 kalan.
Mun na an be se k’a fɔ ko Zuda ka nimisali tun tɛ nimisali sɔbɛ ye? (Mat. 27:3, 4; Mariki 3:29; 14:21; 2 Kor. 7:10, 11)
- Luka 22:54-71 kalan.
Suu min na u ye Yezu janfa k’a minɛ, Piyɛri y’a fɔ ko ale ma Yezu lɔn. An be kalan juman sɔrɔ o koo la? (Luka 22:60-62; Mat. 26:31-35; 1 Kor. 10:12)
- Luka 23:1-49 kalan.
Tilenbaliyako minw kɛra Yezu la, a y’u ta cogo di, ani an be kalan juman sɔrɔ o koo la? (Luka 23:33, 34; Ɔrɔm. 12:17-19; 1 Piyɛri 2:23)
- Zan 18:12-40 kalan.
Adamadenw ɲɛsiranya ye Piyɛri sennaɲagami wagati dɔɔni kɔnɔ, nka a tilara k’a yɛrɛ sɔrɔ ani ka kɛ ciden barikaman ye. O koo be mun lo yira an na? (Zan 18:25-27; 1 Kor. 4:2; 1 Piyɛri 3:14, 15; 5:8, 9)
- Zan 19:1-30 kalan.
Yezu tun be bololafɛnw koo jati k’a dama kɛɲɛ cogo di? (Zan 2:1, 2, 9, 10; 19:23, 24; Mat. 6:31, 32; 8:20)
Yezu ye kuma laban minw fɔ ka sɔrɔ ka sa, u b’a yira cogo di ko a ye see sɔrɔ Jehova ka Masabaya lafasali koo la? (Zan 16:33; 19:30; 2 Piyɛri 3:14; 1 Zan 5:4)


text:
Kibaro Diiman min bɔra Ala yɔrɔ
Kibaro juman lo bɔra Ala yɔrɔ? Mun na kɔrɔtɔ b’a la ka kibaro diiman lamɛn bi? Mɔgɔw fanba ka teli ka ɲiningali minw kɛ, u jaabiliw be sɔrɔ kitabu nin kɔnɔ. O jaabiliw basiginin be Bibulu kan.
I be se ka nafa sɔrɔ sɛbɛ nin na cogo min na
Sɛbɛ nin bena i dɛmɛ ka lɔnniya sɔrɔ Ala ka Kuma yɛrɛyɛrɛ kɔnɔ o min ye Bibulu ye. A filɛ i be se ka vɛrisew sɔrɔ cogo min na i ka Bibulu kɔnɔ.
Kibaro diiman juman lo?
A ɲini k’a lɔn kibaro min bɔra Ala yɔrɔ, fɛɛn min kama kɔrɔtɔ b’a la k’a lamɛn ani i ka kan ka min kɛ.
Ala ye jɔn lo ye?
Tɔgɔ be Ala la wa ani yala a b’a janto an na wa?
Yala kibaro diiman nin bɔra Ala yɔrɔ tiɲɛn na wa?
Bibulu be min fɔ, an be se k’a lɔn cogo di k’o ye tiɲɛn ye?
Yezu Krista ye jɔn lo ye
Mun na Yezu sara? Kunmabɔsara ye mun lo ye, ani Yezu be mun lo kɛra sisan? A ɲini k’o ɲiningaliw ka jaabili lɔn.
Ala sagonata ye mun lo ye dugukolo koo la?
Bibulu b’a ɲɛfɔ fɛɛn min kama Ala ye dugukolo dan, tɔɔrɔw bena ban tuma min na, dugukolo bena kɛ min ye sini ma ani adamadenw ka siniɲasigi bena kɛ min ye o tuma na.
Mɔgɔ saninw be ni jigiya juman lo ye?
N’an sara, an be ni jigiya juman ye? An ka mɔgɔ sɔbɛ minw sara, an bena u ye tugun loon dɔ wa?
Ala ka Masaya ye mun lo ye?
Jɔn lo ye Ala ka Masaya Masacɛ ye? O Masaya bena mun lo kɛ?
Mun na Ala b’a to kojugu ni tɔɔrɔkow ka kɛ?
Kojugu daminɛna cogo di, ani mun na Ala y’a to kojugu ka kɛ fɔɔ ka na se bi ma? Tɔɔrɔ bena ban loon dɔ wa?
I ka denbaya be se ka hɛɛrɛ sɔrɔ cogo di?
Jehova ye hɛɛrɛtigi Ala ye. A b’a fɛ denbayaw ka kɛ hɛɛrɛ la. Bibulu be ladili nafamanw di furucɛw, furumusow, bangebagaw ani denmisɛnw ma. A ɲini k’o ladiliw lɔn.
I be se ka tiɲɛn diinan faranfasi k’a lɔn cogo di?
Yala diinan kelen dɔrɔn lo ye tiɲɛn ye wa? Fɛɛn looru nunu lajɛ walisa ka tiɲɛn diinan faranfasi k’a lɔn.
Nafa juman be Bibulu ka sariyaw la?
Yezu y’a ɲɛfɔ fɛɛn min kama an mako b’a la Ala k’an ɲɛminɛ. A fana y’a ɲɛfɔ Bibulu ka cikan fila minw ka bon ka tɛmɛ tɔɔw bɛɛ kan.
I be se k’i magwɛrɛ Ala la cogo di?
Ala be deliliw bɛɛ lamɛn wa? An ka kan ka Ala deli cogo di? An be se ka koo wɛrɛ juman kɛ k’an magwɛrɛ Ala la? A ɲini k’o ɲiningaliw ka jaabiliw lɔn.
Mun lo bena diinanw sɔrɔ?
Yala mɔgɔw bɛɛ bena tiɲɛn Ala kelenpe bato kelenya la loon dɔ wa?
Mun na Ala be ni jɛnkulu tigitigi dɔ ye?
Cogo juman na kerecɛn sɔbɛw labɛnnin lo ka kɛ jɛnkulu kelen ye ani mun na do? Bibulu b’o ɲɛfɔ.
Mun na i ka kan ka taga ɲɛ n’i ka kalan ye?
I ye lɔnniya min sɔrɔ Ala koo la ani Ala ka Kuma koo la, o be se ka tɔɔw nafa cogo di? I bena se ka jɛnɲɔgɔnya juman kɛ ni Ala ye?


text:
Maana 22nan: U ye Yusufu don kaso la
TUMA min na u ye Yusufu minɛ ka taga Misira jamana na, a sanda tun ye 17 dɔrɔn ye. U tagara a feere cɛɛ dɔ ma min tɔgɔ ko Potifar. Potifar be baara kɛ Misira masacɛ ye min be weele ko Farahuna.
Yusufu ye baara kɛ kosɔbɛ a matigi Potifar ye. O kama, Yusufu bonyana tuma min na, Potifar y’a bila a ka soo bɛɛ kun na. O la do, mun na Yusufu be kaso la yan? Potifar muso lo kɛra o sababu ye.
Yusufu tun cɛ ka ɲi kosɔbɛ ani Potifar muso y’a ɲini ko a ka la n’ale ye. Nka Yusufu tun b’a lɔn ko o ye kojugu ye ani a banna k’o kɛ. Potifar muso dimina kosɔbɛ. O kama, a cɛɛ nana soo tuma min na, a ye ngalon tigɛ ko: ‘Yusufu, mɔgɔ jugu nin tun b’a fɛ ka la ni ne ye!’ Potifar lara a muso ka kuma na ani a dimina kosɔbɛ Yusufu kɔrɔ. O kama a y’a minɛ k’a fili kaso la.
Dɔɔni, kaso kɔrɔsibaga y’a ye ko Yusufu ye mɔgɔ ɲuman ye. O lo y’a to a ye kasoden tɔɔw bɛɛ kalifa a ma. Kɔfɛ, Farahuna dimina a ka dɔlɔ dibaga n’a ka buru dilanbaga kɔrɔ ani a y’u don kaso la. Loon dɔ sufɛ, o fila bɛɛ sikora nka u ma u ka sikow kɔrɔ lɔn. O dugusagwɛ, Yusufu y’a fɔ ko: ‘ A’ ye aw ka sikow fɔ ne ye.’ U y’o fɔ tuma min na, Ala ye Yusufu dɛmɛ k’u ka sikow kɔrɔ fɔ u ye.
A y’a fɔ dɔlɔ dibaga ye ko: ‘Yanni tile saba, i bena bɔ kaso la ani i bena kɛ Farahuna ka dɔlɔ dibaga ye tugun.’ O la, Yusufu y’a fɔ a ye tugun ko: ‘N’i bɔra kaso la, i ka ne koo fɔ Farahuna ye ani i ka ne dɛmɛ n ka bɔ yɔrɔ nin na.’ Nka, Yusufu y’a fɔ buru dilanbaga ye ko: ‘Yanni tile saba dɔrɔn Farahuna bena i kuun tigɛ.’
O tile sabanan loon, koow kɛra i n’a fɔ Yusufu tun y’a fɔ cogo min na. Farahuna ye buru dilanbaga kuun tigɛ. Nka, dɔlɔ dibaga bɔra kaso la ani a y’a daminɛ ka baara kɛ masacɛ ye tugun. Nka a ɲinɛna Yusufu kɔ pewu-pewu. A ma a koo fɔ Farahuna ye ani Yusufu tora kaso la yen.
Zɛnɛzi 39:1-23; 40:1-23.
Ɲiningaliw
- Tuma min na u ye Yusufu minɛ ka taga Misira, a sanda tun ye joli ye, ani mun lo kɛra a la yen?
- Mun na u ye Yusufu don kaso la?
- U ye mun baara lo kalifa Yusufu ma kaso kɔnɔ?
- Kaso kɔnɔ, Yusufu ye mun lo kɛ Farahuna ka dɔlɔ dibaga n’a ka buru dilanbaga ye?
- Dɔlɔ dibaga bɔnin kɔ kaso la mun lo kɛra?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zɛnɛzi 39:1-23 kalan.
Komi Ala ka sariya sɛbɛnin tun tɛ yen k’a yira ko ɲamɔgɔya man ɲi, mun lo ye Yusufu lasun a ka ban ɲamɔgɔya la ani ka boli Potifar muso ɲɛ? (Zɛnɛzi 2:24; 20:3; 39:9)
- Zɛnɛzi 40:1-23 kalan.
Dɔlɔ dibaga ye siko min kɛ ani Jehova y’a kɔrɔ min yira Yusufu la, i k’o lakali dɔɔni (Zɛnɛzi 40:9-13).
Buru dilanbaga ye siko juman kɛ, ani a kɔrɔ tun ye mun ye? (Zɛnɛzi 40:16-19)
Jɔncɛ kantigiman hakiliman jɛnkulu be Yusufu ladegi cogo di bi? (Zɛnɛzi 40:8; Zab. 36:10; Zan 17:17; Kɛw. 17:2, 3)
Zɛnɛzi 40:20 be kerecɛnw dɛmɛ ka wololon sanyɛlɛma seli koow faamu cogo di? (Waaj. 7:1; Mariki 6:21-28)


text:
Maana 110nan: Timote: Pol dɛmɛbaga kura
I ƝƐƐ be kanbele min na ciden Pol gɛrɛfɛ, Timote lo. Timote n’a somɔgɔw tun siginin be Lisitire (Lisitɔrɔ) dugu la. A bamuso tɔgɔ ko Unisi ani a mamamuso tɔgɔ ko Loyisi.
Pol tagako sabanan tun lo Lisitire dugu la. A saan kelen ɲɔgɔn ye nin ye Pol ni Barinabasi nana yan a siɲɛ fɔlɔ la ka waajuli kɛ. Ani sisan, Pol segira ka na tugun n’a tericɛ Silasi ye.
I b’a lɔn Pol be min fɔra Timote ye wa? A b’a ɲiningara ko: ‘I b’a fɛ ka na fara ne ni Silasi kan wa? I be se k’an dɛmɛ ka yɔrɔjan mɔgɔw waaju.’
Timote sɔnna. A ma mɛɛn, Timote ye a somɔgɔw bila ka taga jɛn ni Pol ni Silasi ye. Sanni an ka kuma u ka tagama koo la, an k’a filɛ fɔlɔ min kɛra Pol la. A saan 17 ɲɔgɔn ye nin ye Yezu tun y’a yɛrɛ yira a la Damasi sira kan.
O wagati la, Pol tun be tagara Damasi Yezu ka kalandenw tɔɔrɔ yɔrɔ. Nka sisan, ale yɛrɛ kɛra kalanden dɔ ye! Kɔfɛ, jugu dɔw y’a ɲini ka Pol faga sabu a tun be kalan min kɛra Yezu koo la, o tun man di u ye. Nka, kalandenw y’a dɛmɛ a sera ka boli. U y’a don segi dɔ kɔnɔ ani k’a lajigi dugu kogo kɔfɛ.
O kɔ, Pol tagara waajuli kɛ Antiyɔsi. O yɔrɔ lo la u y’a daminɛ ka Yezu ka kalandenw weele ko kerecɛnw. O kɔ, Pol ni Barinabasi cira ka taga waajuli kɛ dugu jan dɔw la. U tɛmɛna dugu minw kɔnɔ, u la kelen ye Timote ka dugu Lisitire ye.
Sisan, saan kelen o kɔ, Pol ye tagamako filanan kɛ ka na Lisitire. Tuma min na Timote bɔra ka tugu Pol ni Silasi kɔ, i b’a lɔn u tagara yɔrɔ min na wa? An ka kariti lajɛ.
Fɔlɔ, u tagara Lisitire dafɛdugu dɔ la min tɔgɔ ko Ikoniyɔmu, ani o kɔ u sera Antiyɔsi dugu la. Kɔfɛ, u tagara Torowasi, Filipi, Tesaloniki ani Bere. I ɲɛɛ be Atɛni na kariti kan wa? Pol ye waajuli kɛ o dugu kɔnɔ. O kɔ, u ye waajuli kɛ saan kelen ni tilan Korɛnti dugu kɔnɔ. A laban, u ye wagati dɔɔni kɛ Efɛzi ani o kɔ u ye kurun ta ka kɔsegi Sezare ani u tagara Antiyɔsi. Pol tora yen.
O cogo la, Timote ye kilomɛtɛrɛ caaman caaman kɛ walisa ka Pol dɛmɛ ka “kibaru diman” waajuli kɛ ani ka kerecɛn kafo caaman juu sigi. N’i kɔrɔbayara, yala i bena kɛ Ala sagokɛla kantigiman ye i n’a fɔ Timote wa?
Kɛwaliw 9:19-30; 11:19-26; Sapitiri 13-17; 18:1-22.
1. Ɔrɔmu; 2. Maliti; 3. Bere; 4. Tesaloniki; 5. Korɛnti; 6. Filipi; 7. Atɛni; 8. Kɛrɛti; 9. Torowasi; 10. Efɛzi; 11. Mile; 12. Kɔlɔsi; 13. Antiyɔsi; 14. Ikoniyɔmu; 15. Lisitire; 16. Sipɔrɔ (Sipere); 17. Antiyɔsi; 18. Sezare; 19. Zope; 20. Damasi; 21. Zeruzalɛmu; 22. KƆGƆJIBA ((MEDITERANE))
Ɲiningaliw
- Kanbele min be jaa nin kan jɔn lo, a siginin be dugu juman kɔnɔ, ani a bamuso n’a mamamuso tɔgɔw ko di?
- Tuma min na Pol y’a ɲini Timote fɛ a ka fara ale ni Silasi kan ka yɔrɔjan mɔgɔw waaju, Timote ye mun lo fɔ?
- Yɔrɔ juman lo u y’a daminɛ ka Yezu ka kalandenw weele ko kerecɛnw?
- Pol, Silasi ani Timote bɔnin kɔ Lisitire, u tagara dugu wɛrɛ jumanw na?
- Timote ye Pol dɛmɛ mun lo la, ani bi denmisɛnw ka kan k’u yɛrɛ ɲininga mun lo la?
Ɲiningali wɛrɛw
- Kɛwaliw 9:19-30 kalan.
Tuma min na Pol y’a ye ko kibaro duman man di mɔgɔw ye, a ceguyara cogo di? (Kɛw. 9:22-25, 29, 30; Mat. 10:16)
- Kɛwaliw 11:19-26 kalan.
Koo minw fɔra Kɛwaliw 11:19-21, 26 kɔnɔ, u b’a yira cogo di ko Jehova ka hakili senu lo be waajuli baara ɲɛminɛna?
- Kɛwaliw 13:13-16, 42-52 kalan.
Kɛwaliw 13:51, 52 b’a yira cogo di ko Yezu ka kalandenw m’a to u kɛlɛbagaw k’u fari faga? (Mat. 10:14; Kɛw. 18:6; 1 Piyɛri 4:14)
- Kɛwaliw 14:1-6, 19-28 kalan.
“U ye u kalifa Matigi ma,” nin kuma b’an dɛmɛ cogo di ka siranya fuu mala, n’an be mɔgɔ kura dɔw dɛmɛna? (Kɛw. 14:21-23; 20:32; Zan 6:44)
- Kɛwaliw 16:1-5 kalan.
Timote sɔnna u k’a bolo ko, o koo b’a yira cogo di ko a kɔrɔtanin lo an ka fɛɛn “bɛɛ kɛ kibaru diman kosɔn”? (Kɛw. 16:3; 1 Kor. 9:23; 1 Tes. 2:8)
- Kɛwaliw 18:1-11, 18-22 kalan.
Kɛwaliw 18:9, 10 b’a yira cogo di ko Yezu yɛrɛ lo be waajuli baara ɲɛminɛna, ani o b’an jigi sigi mun lo la bi? (Mat. 28:20)


text:
KALANSEN 12
I be se k’i magwɛrɛ Ala la cogo di?
1. Yala Ala be deliliw bɛɛ lamɛn wa?
Ala b’a ɲini mɔgɔ sifaw bɛɛ fɛ u k’u magwɛrɛ ale la k’a deli (Zaburuw 65:3). Nka, a tɛ sɔn ka deliliw bɛɛ lamɛn. Ɲɛyirali fɛ, cɛɛ min t’a muso minɛ ka ɲɛ, Ala be ban k’o tigi ka deliliw lamɛn (1 Piyɛri 3:7). Tuma min na Israɛldenw banna ka kojugukɛ dabila, Ala fana banna k’u ka deliliw lamɛn. O b’a yira ko ka Ala deli, o tɛ tulonko ye. O bɛɛ n’a ta, hali ni mɔgɔ ye jurumuba kɛ ani a nimisara o la, Ala be sɔn k’a ka delili lamɛn.
2. An ka kan ka Ala deli cogo di?
Delili ye an ka batoli faan dɔ ye. O kama, an ka kan k’an Danbaga Jehova dɔrɔn lo deli (Matiyo 4:10; 6:9). Ka fara o kan, komi an dafanin tɛ, an ka kan ka Ala deli Yezu tɔgɔ la sabu ale lo sara an ka jurumuw kosɔn (Zan 14:6). Jehova t’a fɛ an ka delili dɔw degi ani ka to k’u fɔ an kunfɛ, wala k’u kalan kitabu dɔ kɔnɔ. A b’a fɛ an k’ale deli n’an dusukun bɛɛ ye.
An Danbaga be se k’an ka deliliw lamɛn hali n’an b’u fɔ an yɛrɛ kɔnɔ (1 Samuyɛli 1:12, 13). A b’a ɲini an fɛ an k’ale deli wagati bɛɛ, i n’a fɔ sɔgɔma, sufɛ, dumuni kɛtuma na ani ni gwɛlɛyaw b’an kan.
3. Mun na kerecɛnw be to ka ɲɔgɔn lajɛn?
A man nɔgɔ ka magwɛrɛ Ala la sabu an sigiɲɔgɔn caaman lanin tɛ Ala la. Ala ye layidu min ta ko a bena hɛɛrɛ kɛ dugukolo kan, u tɛ o ta sɔbɛ la (2 Timote 3:1, 4; 2 Piyɛri 3:3, 13). O lo kama an mako b’a la ka ɲɔgɔn lajɛn n’an balimaw ye walisa ka ɲɔgɔn jija.
Mɔgɔ minw be Ala kanu, n’an be jɛn n’olu ye, o b’an dɛmɛ an k’an magwɛrɛ Ala la. Jehova Seerew ka lajɛnw na, i bena sababu ɲumanw sɔrɔ k’i ka limaniya barika bonya.
4. I be se k’i magwɛrɛ Ala la cogo di?
I ye min kalan Bibulu kɔnɔ, n’i be miiri o kan, o be se k’i dɛmɛ i k’i magwɛrɛ Jehova la. A ye koo minw kɛ, a ye ladili minw di ani a ye layidu minw ta, i ka miiri o kan. Delili ni miirili b’an dɛmɛ an k’a faamu ko Ala ka kanuya n’a ka hakilitigiya nafa ka bon haali!
I be se k’i magwɛrɛ Ala la, nka fɔɔ i k’i jigi la a kan ani i ka limaniya a la. Nka, limaniya be komi yiri i ka kan ka min ladon. I ka to ka jatiminɛ kɛ i ka lannakow kan tuma bɛɛ walisa k’i janto i ka limaniya la.
5. N’i be i magwɛrɛ Ala la, i bena nafa juman sɔrɔ o la?
Mɔgɔ minw be Jehova kanu, a b’a janto olu la. Fɛɛn o fɛɛn be se k’u ka limaniya n’u ka ɲɛnamaya banbali jigiya bila farati la, a be se k’u tanga o ma (Zaburuw 91:1, 2, 7-10). A b’an lasɔmi ɲɛnamaya kɛcogo dɔw ma minw be se k’an ka kɛnɛya n’an ka hɛɛrɛ nagasi. Jehova b’a yira an na ɲɛnamaya kɛcogo min ka fisa.
A ɲini ka dɔ lɔn tugun
BIBULUKALAN
Mun na i ka ɲi ka bibulukalan kɛ?
Ɲiningali jɔnjɔn minw ɲɛsinna an ka ɲɛnamaya koo ma, Bibulu be mɔgɔ miliyɔn caaman dɛmɛna duniɲa kuru bɛɛ kɔnɔ k’u jaabiliw sɔrɔ. A bena diya i ye ka kɛ olu dɔ ye wa?
Kalan tigitigi juman be Bibulu kɔnɔ?
I magwɛrɛ Ala la delili sababu fɛ
N’i be Ala delila, yala a b’i lamɛn wa? N’i b’a fɛ k’o ɲiningali jaabili sɔrɔ, fɔɔ i k’a lɔn Bibulu be min fɔ delili koo la.


text:
NAFOLOFƐNW ALA KA KUMA KƆNƆ | ZEREMI 51-52
Jehova ka kuma dafara, foyi m’a jɛn
Jehova kɔnna ka koo nataw kofɔ k’u pereperelatigɛ.
“Aw ye biɲɛw daa diya”
51:11, 28
Mɛdiw ni Pɛrɛsiw tun ye kala bonna ŋanaw ye ani kala tun ye u ka kɛlɛkɛminan jɔnjɔn ye. U tun b’u ka biɲɛw daa diya walisa a ka se ka sɔgɔri kɛ ka don kosɔbɛ.
“Babilɔni kɛlɛdenw ye kɛlɛ dabila”
51:30
Nabonide ka tile kibaru dɔ ko: “Sirusi ka kɛlɛbolo donna Babilonɛ, kɛlɛ ma bɔ a la.” N’a sɔrɔ o kɔrɔ ko kɛlɛba ma kɛ ani o bɛnnin lo ni Zeremi ka kiraya kumaw ye.
“Babilɔni bena kɛ kabakuruton ye” ani a bena kɛ yɔrɔ lakolon ye fɔɔ abada
51:37, 62
K’a ta saan 539 ma ka kɔn Krista tile ɲɛ, Babilonɛ ka nɔɔrɔ y’a daminɛ ka ban. Alɛkisandiriba tun b’a fɛ ka Babilonɛ kɛ a ka masadugu ye, nka a ma sijan sɔrɔ. Kerecɛn fɔlɔw tile la, Yahutu dɔw bele tun be Babilonɛ. O lo y’a to ciden Piyɛri tagara bɔ u ye. Nka saan kɛmɛkulu 4nan na, o dugu halakira ani a kuma tɛ fɔ tugun bi.


text:
Mɛnni kɛ Ala fɛ ani to niin na fɔɔ abada
Danbaga b’a fɛ k’an ɲɛminɛ, k’an tanga ani k’an duga.
Dadon Kumaw
Ala be adamadenw kanu. O kama a b’an kalan walisa an ka ɲɛnamaya kɛcogo fisaman na.
An be mɛnni kɛ Ala fɛ cogo di?
An ka kan ka min kɛ ani mɔgɔ min be se k’an dɛmɛ k’o kɛ, an ka ɲi k’o lɔn.
Tiɲɛn Ala ye jɔn lo ye?
An be se k’a tɔgɔ lɔn ani k’a ka jogo dɔw lɔn.
Ɲɛnamaya tun be kɛ cogo di alijɛnɛ kɔnɔ?
Bibulu kɔnɔ, Heburukan sɛbɛninw b’o ɲɛfɔ an ye.
U ye mɛnni kɛ Sutana fɛ: Mun lo sɔrɔla o la?
Koo juguw daminɛna.
Sanjiba, duniɲa bɛɛ kɔnɔ: Jɔn lo ye mɛnni kɛ? Jɔn lo ma mɛnni kɛ?
Mɔgɔw tun be koow jati cogo min na, o tun be mun lo yira an na olu ni Nuhun koo la?
An be kalan juman sɔrɔ o sanjiba koo la?
It is not just ancient history.
Yezu tun ye jɔn lo ye?
Mun na a kɔrɔtanin lo an ka tiɲɛn lɔn a koo la?
Yezu ka saya kɔrɔ ye mun ye ele fɛ?
O ye duga caaman sababu ye.
Alijɛnɛ bena kɛ tuma juman?
Bibulu kɔnna ka koo dɔw fɔ minw tun bena kɛ tuma min alijɛnɛ wagati surunyana.
Minw be mɛnni kɛ Ala fɛ, olu bena duga jumanw sɔrɔ?
I t’a fɛ ka fɔn fɛɛn minw na.
Yala Jehova b’an lamɛn wa?
I be se ka fɛɛn sifa jumanw lo deli a fɛ?
Hɛɛrɛ sɔrɔcogo denbaya kɔnɔ
Denbaya jusigibaga be ladili minw di denbaya koo la, u ɲɔgɔn tɛ ye.
An ka kan ka mun lo kɛ walisa k’an koo diya Ala ye?
Koo dɔw ka gwo a ye, nka koo dɔw ka di a ye.
I be se ka kantigiya kɛ Jehova ye cogo di?
N’i b’a fɛ ka kantigiya kɛ, o bena nɔɔ to i ka desizɔnw kan.


text:
KALANSEN 15
Ala batocogo min ka ɲi
1. Ala b’a fɛ an k’ale bato cogo min na, jɔn lo ka ɲi k’o fɔ an ye?
DIINAN caaman b’a fɔ ko olu be tiɲɛn kalan kɛ Ala koo la. Nka o tɛ tiɲɛn ye sabu Ala ye mɔgɔ min ye ani an ka ɲi k’a bato cogo min na, diinanw ka kalan tɛ kelen ye o koo la hali dɔɔni. Ala b’a fɛ an k’ale bato cogo min na, an be se k’o lɔn cogo di? Jehova Ala kelenpe lo be se k’o fɔ an ye.
2. Ala b’a fɛ an k’ale bato cogo min na, i be se k’o lɔn cogo di?
2 Jehova ye Bibulu di an ma walisa an k’a lɔn ale b’a fɛ an k’a bato cogo min na. O kama, i ka Bibulu kalan. N’i y’o kɛ, Jehova bena i dɛmɛ k’a ka kalanw lɔn sabu a b’a janto i la kosɔbɛ.—Ezayi 48:17.
3. Ala b’a fɛ an ka mun lo kɛ?
3 Dɔw b’a fɔ ko diinanw bɛɛ ka di Ala ye. Nka, Yezu m’o lo fɔ an ye. A y’a fɔ ko: “Mɔgɔ minw be ne wele ko ‘Matigi, Matigi,’ olu bɛɛ tena don sankolo masaya la, fɔɔ ne Faa min be sankolo la, ale sagokɛlaw.” O kama, an ka ɲi k’a ɲini ka Ala sago lɔn ani k’o kɛ. O koo kɔrɔtanin lo kosɔbɛ sabu minw tɛ Ala sago kɛ, Yezu y’u suma ni “kojugukɛlaw” ye.—Matiyo 7:21-23.
4. Yezu ye mun lo fɔ Ala sago kɛli koo la?
4 Yezu y’an lasɔmi ko n’an b’a fɛ ka Ala sago kɛ, an bena gwɛlɛyaw sɔrɔ. A y’a fɔ ko: “Aw ka sirafitini ta. Siraba kɔni taama ka di, nga a be taga ni mɔgɔ ye halakiyɔrɔ la. Mɔgɔ caaman do b’o le ta. Aw ka sirafitini ta ka taga don ni dafitini ye, a taama kɔni ka gwɛlɛ, a taabagaw man ca, nga a be taga ni mɔgɔ ye hɛrɛ [o kɔrɔ, ɲɛnamaya] yɔrɔ la.” (Matiyo 7:13, 14). Sirafitinin, o kɔrɔ, Ala batocogo min ka ɲi, o be taga ni mɔgɔ ye ɲɛnamaya banbali yɔrɔ la. Siraba, o kɔrɔ, Ala batocogo min man ɲi, o be taga ni mɔgɔ ye halaki yɔrɔ la. Nka, Jehova t’a fɛ mɔgɔ si ka halaki. A be sababu di bɛɛ ma u k’ale lɔn.—2 Piyɛri 3:9.
TIƝƐN DIINAN FARANFASI COGO
5. I be se ka tiɲɛn diinan faranfasi k’a lɔn cogo di?
5 Yezu ko an be se ka tiɲɛn diinan faranfasi k’a lɔn a ka mɔgɔw ka lannakow n’u ka kɛwalew lo fɛ. A ko: “Jiri ɲuman bɛ den ɲumanw kɛ.” (Matiyo 7:16, 17, ABM). O kɔrɔ tɛ ko minw be Ala bato, olu ye mɔgɔ dafaninw ye. Nka, Ala sagokɛlaw b’u jija tuma bɛɛ ka koo ɲuman kɛ. Minw be Ala bato cogo ɲuman na, mun lo bena an dɛmɛ k’olu faranfasi k’u lɔn? An k’o lajɛ sisan.
6, 7. Mun na tiɲɛn diinan ka kalanw basiginin be Bibulu lo kan? An be kalan juman sɔrɔ Yezu fɛ?
6 U ka batoli kɛcogo ka ɲi ka basigi Bibulu lo kan. Bibulu b’a fɔ ko: “Ala ka kuma bɛɛ sɛbɛnna Ala yɛrɛ ka sebagaya barika la. Nafaba b’o la ka mɔgɔw kalan n’a ye, ani ka galon ban, ani ka mɔgɔw bila siraɲuman kan, k’u tilen, waasa Ala ka baarakɛla ka kɛ mɔgɔdafanin ye ka se ka koɲuman sifa bɛɛ kɛ.” (2 Timote 3:16, 17). Ciden Pol ye sɛbɛ ci kerecɛnw ma ko: “O kama, an be barika la Ala ye tuma bɛɛ, bari, an ye Ala ka kuma min fɔ aw ye, aw m’o minɛ i n’a fɔ mɔgɔ dalakuma, nga i ko Ala ka kuma yɛrɛ yɛrɛ.” (1 Tesalonikaw 2:13). Tiɲɛn diinan ka kalanw basiginin be Ala ka Kuma lo kan, o min ye Bibulu ye. A basiginin tɛ adamadenw ka miiriyaw, landaw wala fɛɛn wɛrɛ kan.
7 Yezu tun b’a ka kalanw bɛɛ basigi Ala ka Kuma kan (Zan 17:17 kalan). A tun ka teli ka Ala ka Kuma yɔrɔ dɔw fɔ (Matiyo 4:4, 7, 10). Ala sagokɛla sɔbɛw be Yezu ladegi. U b’u ka kalanw bɛɛ basigi Bibulu lo kan.
8. Yezu ye mun lo fɔ an ye Jehova batoli koo la?
8 U ka kan ka Jehova kelenpe lo bato. A fɔra Zaburuw kɔnɔ ko: “Walisa u k’a dɔn ko e min tɔgɔ ko Jehova, ko e kelenpe ye Kɔrɔtalen Ba ye dugukolo bɛɛ kun na.” (Zaburuw 83:19; Bible senuma, 1961). Yezu tun b’a fɛ mɔgɔw ka tiɲɛn Ala lɔn ka ɲɛ. A fana ye Ala tɔgɔ yira mɔgɔw la (Zan 17:6 kalan, ABM). Yezu y’a fɔ ko: “E ka Matigi i ka Ala bato ka baara kɛ ale kelenpe ye.” (Matiyo 4:10). O kama , an minw ye Ala sagokɛlaw ye, an be Yezu ladegi. An be Jehova kelenpe lo bato. An b’a tɔgɔ weele ani an be mɔgɔw kalan Ala tɔgɔ n’a sagonata koo la.
9, 10. An b’a yira cogo di ko an be ɲɔgɔn kanu?
9 U ka kan ka mɔgɔw kanu sɔbɛ la. Yezu y’a fɔ a ka kalandenw ye ko u ka ɲɔgɔn kanu (Zan 13:35 kalan). An be bɔ jamana min na, an siya ye min ye, an ye nafolotigi wala fantan ye wo, o tɛ jati. Kanuya min be an ni ɲɔgɔn cɛ, o b’a to an ye balimaw ye ani an kanbɛnnin lo (Kɔlɔsikaw 3:14). O kama, an t’an seen don marifakɛlɛw la ka mɔgɔw faga. Bibulu b’a fɔ ko: “Ala deenw ni Sutana ka mɔgɔw be lɔn ka bɔ ɲɔgɔn na kɛwali nunu le fɛ. Mɔgɔ o mɔgɔ te tilenninya sira taama, ani n’a t’a mɔgɔɲɔgɔn kanu, o tigi te Ala ta ye. An ka kan ka ɲɔgɔn kanu.” A fɔra fana ko: “An ka kan ka ɲɔgɔn kanu. . . . An man kan ka Kayɛn ladege, min kɛra Sutana ka mɔgɔ ye k’a dɔgɔnin faga.”—1 Zan 3:10-12; 4:20, 21.
10 An b’an ka wagati n’an fanga, n’an bololafɛnw kɛ ka ɲɔgɔn dɛmɛ ani ka ɲɔgɔn jija (Eburuw 10:24, 25). ‘An be koo ɲuman kɛ mɔgɔ bɛɛ ye.’—Galatians 6:10.
11. Mun na an lanin b’a la ko kisili tɛ sɔrɔ Yezu kɔ?
11 U ka kan ka kolo Yezu ye sabu kisili sababu be bɔ ale kelen lo fɛ. Bibulu b’a fɔ ko: “Kisili te se ka sɔrɔ yɔrɔ si n’ale fɛ tɛ. Bari Ala ma mɔgɔ wɛrɛ ci diɲɛ na, adamaden be se ka kisi min tɔgɔ barika la.” (Kɛwaliw 4:12). Kalansen 5nan na, an y’a ye ko Jehova ye Yezu ci ka na a niin di k’o kɛ kunmabɔsara ye. Minw be mɛnni kɛ Ala fɛ, olu be se k’o nafa sɔrɔ (Matiyo 20:28). Jehova ye Yezu sugandi k’a kɛ Masacɛ ye dugukolo kun na. O kama, Bibulu b’a fɔ ko n’an b’a fɛ ka ɲɛnamaya kɛ fɔɔ abada, an ka ɲi ka kolo Yezu ye.—Zan 3:36 kalan ABM.
12. Mun na an t’an seen don politikikow la?
12 U man kan k’u seen don politikikow la. Yezu m’a seen don politikikow la. Tuma min na Ɔrɔmukaw ka kuntigi Pilati tun be kiti tigɛra a kan, a y’a fɔ ko: “Ne ka masaya te diɲɛ nin ta ye.” (Zan 18:36 kalan). An be Yezu ladegi ka kantigiya kɛ Ala ka Masaya ye o min be sankolo la. O kama, an ka jamana mana kɛ min o min ye, an t’an seen don politikikow la. Nka, Bibulu b’a fɔ an ye ko an ka kolo “faamaw” ye (Ɔrɔmukaw 13:1). An be jamana min na, an b’o jamana ka sariyaw labato. Nka n’o sariya dɔ be Ala ka sariya kɛlɛ, an be Yezu ka cidenw ladegi. Olu y’a fɔ ko: “Anw te se ka ban Ala sago la ka adamadenw ta kɛ.”—Kɛwaliw 5:29; Mariki 12:17.
13. An be mun lo fɔ mɔgɔw ye Ala ka Masaya koo la?
13 Olu fɛ, Ala ka Masaya dɔrɔn lo be se ka duniɲa ka gwɛlɛyaw ɲɛnabɔ. Yezu y’a fɔ ko: “Kibaru Duman waajuli na kɛ diɲɛ yɔrɔw bɛɛ la sankolo masaya ko la.” (Matiyo 24:14 kalan, ABM). Ala ka Masaya bena min kɛ an ye, adamadenw ka gofɛrɛnɛman si tɛ se k’o kɛ (Zaburuw 146:3). Yezu y’an kalan ko an ka delili kɛ Ala ka Masaya koo la. A ko: “I ka masaya ka na. I sago ka kɛ dugukolo kan i ko a be kɛ sankolo la cogo min na.” (Matiyo 6:10). Bibulu ko Ala ka Masaya bena adamadenw ka gofɛrɛnɛmanw bɛɛ halaki ani ale dɔrɔn lo bena to “tuma bɛɛ.”—Daniyɛli 2:44.
14. E ka miiriya la, jɔn lo be Ala bato cogo ɲuman na?
14 Koo nunu lajɛnin kɔ, i yɛrɛ ɲininga ko: “Diinan juman lo ka kalan basiginin be Bibulu kan? Jɔn lo be mɔgɔw dɛmɛ ka Ala tɔgɔ lɔn? Mɔgɔ jumanw lo be ɲɔgɔn kanu sɔbɛ la ani u lanin b’a la ko Ala ye Yezu ci ka na an kisi? Jɔn lo t’a seen don politikikow la? Jɔn lo be waajuli kɛ ko Ala ka Masaya kelenpe lo be se k’an ka gwɛlɛyaw ɲɛnabɔ?” Jehova Seerew dɔrɔn lo b’o kɛ.—Ezayi 43:10-12.
E BENA MUN LO KƐ DO?
15. N’an b’a fɛ Ala ka sɔn an ka batoli la, an ka kan ka mun lo kɛ?
15 Ka la a la ko Ala be yen, o dɔrɔn tɛ bɔri kɛ. Hali jinaw lanin b’o la, nka u t’a sago kɛ (Zaki 2:19). N’an b’a fɛ Ala ka sɔn an ka batoli la, a daan tɛ an ka la a la ko Ala be yen. Nka, an ka kan k’a sago kɛ fana.
16. Mun na an ka ɲi ka ban ngalon diinan ka koow la?
16 N’an b’a fɛ Ala ka sɔn an ka batoli la, an ka ɲi ka ban ngalon diinan ka koow la. Kira Ezayi y’a sɛbɛ ko: “Aw ye bɔ a kɔnɔ, k’aw yɛrɛ saniya.” (Ezayi 52:11; 2 Korɛntikaw 6:17). O kama, an ka ɲi ka ban ngalon diinan ka koow bɛɛ la.
17, 18. “Babilonɛba” ye mun lo ye, ani mun na i ka ɲi ka bɔ a kɔnɔ joona joona?
17 Ngalon diinan ye mun lo ye? Diinan o diinan ka batoli basiginin tɛ Ala ka Kuma kan, o lo ye ngalon diinan ye. Bibulu be ngalon diinanw bɛɛ weele ko “Babilonɛba” (Yirali 17:5, ABM). Mun na do? U caaman ka kalanw daminɛna Babilonɛ dugu kɔnɔ Nuhun ka wagati la, sanjiba tɛmɛnin kɔ. O ngalon kalanw jɛnsɛnna dugukolo kuru bɛɛ kan. Ɲɛyirali fɛ, Babilonɛkaw tun be ala tigiya saba caaman bato. Bi fana, diinan caaman be ala tigiya saba kalan kɛ. Nka Bibulu b’a fɔ ka gwɛ ko tiɲɛn Ala kelenpe dɔrɔn lo be yen min ye Jehova ye. Ani, Yezu ye a Dencɛ ye (Zan 17:3). Babilonɛkaw tun lanin b’a la fana ko ni mɔgɔ sara, fɛɛn dɔ be bɔ a tigi la ka to niin na yɔrɔ wɛrɛ. Olu fɛ, o fɛɛn tɔgɔla be se ka tɔɔrɔ jahanama na. Nka, o tɛ tiɲɛn ye.
18 Ala kɔnna k’a fɔ ko yanni dɔɔni, ngalon diinanw bɛɛ bena halaki (Yirali 18:8). Yala i y’a faamu fɛɛn min kama kɔrɔtɔko lo ka bɔ ngalon diinan na joona joona wa? Jehova Ala b’a fɛ i k’o lo kɛ sanni wagati k’i dan.—Yirali 18:4.
19. N’i y’a latigɛ ka Jehova bato, a bena mun lo kɛ i ye?
19 N’i y’a latigɛ ka bɔ ngalon diinan na ani ka Jehova bato, n’a sɔrɔ i teriw n’i somɔgɔ dɔw tɛna i faamu. U yɛrɛ be se k’i tɔɔrɔ o kosɔn. Nka Jehova tɛna i bila. Duniɲa kuru bɛɛ kɔnɔ, mɔgɔ miliyɔn caaman be yen minw be ɲɔgɔn kanu sɔbɛ la. U kɛra denbaya kelen ye. I bena kɛ olu dɔ ye ani i bena jigiya sɔrɔ ka ɲɛnamaya kɛ fɔɔ abada Ala ka duniɲa kura kɔnɔ (Mariki 10:28-30). I teriw n’i somɔgɔ minw tun t’a fɛ i ka Jehova bato, n’a sɔrɔ olu dɔw bena sɔn ka bibulukalan kɛ kɔfɛ.
20. Mun na a kɔrɔtanin lo an ka Ala bato cogo ɲuman na?
20 Yanni dɔɔni, Ala bena juguya bɛɛ ban ani a ka Masaya bena dugukolo mara (2 Piyɛri 3:9, 13). O bena kɛ hɛɛrɛ ni hɛɛrɛmugu ye dɛ! Bɛɛ bena Jehova bato i ko a b’a fɛ cogo min na. O la do, a kɔrɔtanin lo i ka dɔ kɛ dɔ ye kabini sisan walisa ka Jehova bato cogo ɲuman na.


text:
KALANSEN 10
A ɲini ka tiɲɛn lɔn mɛlɛkɛw ni jinaw koo la
1. Mun na an ka kan k’a ɲini ka mɛlɛkɛw lɔn?
JEHOVA b’a fɛ an k’ale ka denbaya lɔn. Mɛlɛkɛw ye Ala ka denbayamɔgɔ dɔw ye. Bibulu be mɛlɛkɛw weele ko “Ala Denkɛw.” (Zɔbu 38:
2. Jɔn lo ye mɛlɛkɛw dan ani mɛlɛkɛ joli lo be yen?
2 An ka kan k’a lɔn jɔn lo ye mɛlɛkɛw dan. Kɔlɔsikaw 1:16 b’a fɔ ko Jehova kɔnna ka Yezu lo dan. O kɔ, a ye ‘fɛɛn bɛɛ dan sankolo la ani dugukolo kan.’ O kɔrɔ ko ale lo ye mɛlɛkɛw fana dan. A ye mɛlɛkɛ joli lo dan? Bibulu b’a fɔ ko mɛlɛkɛ miliyɔn caaman lo be yen.
3. Zɔbu 38:
3 Bibulu b’a fɔ ko Jehova ye mɛlɛkɛw dan ka sɔrɔ ka dugukolo dan. Tuma min na u ye dugukolo ye, o koo ye mun lo kɛ u la do? Zɔbu ka kitabu b’a fɔ ko u ɲagalila. U bɛɛ kaan bɛnnin tun lo Jehova ka denbaya kɔnɔ. U tun be baara kɛ Jehova ye ɲɔgɔn fɛ.
MƐLƐKƐW BE ALA SAGOKƐLAW DƐMƐ
4. An b’a lɔn cogo di ko mɛlɛkɛw b’u mako don adamadenw na?
4 Jehova sagonata ye min ye dugukolo ni adamadenw koo la, mɛlɛkɛw b’u mako don o la kabi wagatijan (Talenw 8:30, 31; 1 Piyɛri 1:11, 12). Siga t’a la, u dusu tiɲɛna Adama ni Awa ka murutili kosɔn. Bi, dɔ farala u ka dusukasi kan sabu u ɲɛɛ b’a la ko adamadenw fanba tɛ mɛnni kɛ Jehova fɛ. Nka ni mɔgɔ dɔ nimisara ka kɔsegi Ala ma, o koo be mɛlɛkɛw ninsɔndiya (Luka 15:10). Minw be Ala sago kɛ, mɛlɛkɛw b’u mako don kosɔbɛ olu la. Jehova be tɛmɛ mɛlɛkɛw fɛ k’a sagokɛlaw dɛmɛ ani k’u tanga dugukolo kan (Eburuw 1:
5. Mɛlɛkɛw ye Ala sagokɛlaw dɛmɛ cogo di galen?
5 Sodɔmu ni Gɔmɔri duguw halaki tuma na, Jehova ye mɛlɛkɛ fila ci ka taga Lɔti n’a ka denbaya dɛmɛ u ka kisi (Zɛnɛzi 19:15, 16). Saan caaman o kɔ, kira Daniyɛli juguw y’a fili jaraw ka dingɛn kɔnɔ. Nka, foyi m’a sɔrɔ sabu “Ala y’a ka mɛlɛkɛ ci ka na jara nunu daa siri.” (Daniyɛli 6:23). Wagatijan o kɔ, Jehova ye mɛlɛkɛ dɔ ci ka na ciden Piyɛri labɔ kaso kɔnɔ (Kɛwaliw 12:
6. a) An b’a lɔn cogo di ko mɛlɛkɛw be Ala sagokɛlaw dɛmɛ bi? b) An bena ɲiningali jumanw lo lajɛ sisan?
6 Bi, mɛlɛkɛw tɛ u yɛrɛ yira adamadenw na tugun. Nka Ala bele be tɛmɛ u fɛ k’a sagokɛlaw dɛmɛ. Bibulu b’a fɔ ko: “Masaba ka mɛlɛkɛ be to a ɲasiranbagaw gɛrɛfɛ k’u kisi.” (Zaburuw 34:8). Mun na an mako b’a la mɛlɛkɛw k’an tanga? Sabu, an jugu fariman dɔw b’a fɛ ka koo jugu kɛ an na. Olu ye jɔn lo ye? U bɔra min? U b’a ɲini ka koo jugu kɛ an na cogo di? Walisa k’o lɔn, an k’a filɛ min kɛra Adama ni Awa danni kɔ a ma mɛɛn.
AN ƝƐƐ TƐ AN JUGU MINW NA
7. Sutana ye mɔgɔw lafili u ye mun lo kɛ?
7 An y’a ye kalansen 3nan na ko mɛlɛkɛ dɔ murutira Ala ma ani a tun b’a fɛ ka kuntigiya kɛ tɔɔw kun na. Bibulu b’o mɛlɛkɛ weele ko Sutana Naafigi (Yirali 12:9). Sutana tun b’a fɛ tɔɔw ka muruti Ala ma fana. A sera ka Awa lafili. Kabi o wagati, a ye mɔgɔ caaman lafili fana. Nka mɔgɔ dɔw ye kantigiya kɛ Jehova ye, i n’a fɔ Abɛli, Enɔk ni Nuhun.
8. a) Mun lo y’a to mɛlɛkɛ dɔw kɛra jinaw ye? b) Jinaw ye mun lo kɛ walisa ka se ka kisi sanjiba ma?
8 Nuhun ka tile la, mɛlɛkɛ dɔw murutira Jehova ma. U ye u sigiyɔrɔ to yen sankolo la ka na ɲɛnamaya kɛ dugukolo kan adamadenw cogoya la. Mun na do? Bibulu b’a fɔ ko u tun b’a fɛ ka musow furu (Zɛnɛzi 6:2 kalan, ABM). Nka a bɛnnin tun tɛ mɛlɛkɛw k’o kɛ. O tun ye koo jugu ye (Zude 6). Adamadenw fanba y’u sɔɔn tiɲɛ ani u fariyara i n’a fɔ o mɛlɛkɛ juguw. O kama, Jehova y’a latigɛ ka mɔgɔ juguw bɛɛ halaki ni sanjiba dɔ ye. Nka, a y’a sagokɛla kantigimanw kisi (Zɛnɛzi 7:17, 23). Walisa ka se ka kisi, mɛlɛkɛ juguw kɔsegira sankolo la. Bibulu b’o mɛlɛkɛ juguw lo weele ko jinaw. U y’a latigɛ ka tugu Sutana kɔ ka muruti Ala ma. O kama Sutana kɛra u kuntigi ye.
9. a) Mun lo kɛra jinaw la u kɔseginin kɔ sankolo la? b) An bena mun lo lajɛ sisan?
9 O mɛlɛkɛw ka murutili kosɔn, Jehova ma sɔn u ka kɔsegi ka na ale ka denbaya kɔnɔ (2 Piyɛri 2:4). Jinaw tɛ se ka adamadenw farisogo cogoya ta tugun. Nka, u bele be “dugukolo kan mɔgɔw bɛɛ lafili.” ( Yirali 12:
JINAW BE MƆGƆW LAFILI COGO MIN NA
10. Jinaw be mɔgɔw lafili cogo di?
10 Jinaw be mɔgɔw lafili cogo caaman na. Dɔw be dɛmɛ ɲini jinaw fɛ. U b’o kɛ u yɛrɛ ma wala u be tɛmɛ subagaw wala filɛlikɛlaw fɛ k’o kɛ. O kɛcogo b’o mɔgɔw bila jinaw ka fanga kɔrɔ. Nka, Bibulu b’a fɔ ko fɛɛn o fɛɛn ɲɛsinna jinaw ma, an k’an yɔrɔ janya o ma (Galatikaw 5:19-21). Mun na do? Donso be tɛmɛ nɛgɛrifɛn fɛ walisa ka sogo minɛ jaan kɔnɔ cogo min na, o cogo kelen na jinaw be tɛmɛ fɛɛrɛ dɔw fɛ walisa ka mɔgɔw sama ka na u fanga kɔrɔ.
11. Lagwɛri ye mun lo ye, ani mun na an ka kan k’an yɛrɛ tanga a ma?
11 U be tɛmɛ fɛɛrɛ minw fɛ ka mɔgɔw lafili, o dɔ ye lagwɛri lo ye. Lagwɛrikɛla b’a ɲini ka sinikow wala koo dogoninw lɔn sebagaya kabakoman dɔ lo sababu fɛ. Lagwɛri kɛcogo dɔw ye ka filɛri kɛ fiyɛ kɔnɔ, ka kolonkisɛ fili, ka suuw kili, wala ka filɛri kɛ mɔgɔ tɛgɛ kɔnɔ. Mɔgɔ caaman b’a miiri ko farati foyi tɛ o koow la, nka tiɲɛn tɛ. Faratiba b’u la. Bibulu b’a fɔ ko lagwɛrikɛlaw be baara kɛ ni jinaw lo ye. Ɲɛyirali fɛ, Bibulu be kuma sunguru dɔ koo la min tun be lagwɛri kɛ “jinɛ yelikɛla” dɔ barika la (Kɛwaliw 16:16-18, ABM). Nka, tuma min na ciden Pol y’o jina gwɛn ka bɔ sunguru la, a ma se ka lagwɛri kɛ tugun.
12. a) Mun na farati b’a la k’a ɲini ka kuma ni mɔgɔ saninw ye? b) Mun na Ala sagokɛlaw t’u seen don abada landako dɔw la minw ɲɛsinna jinakow ma?
12 Jinaw be mɔgɔw lafili cogoya wɛrɛ la. U b’a fɛ an k’a miiri ko mɔgɔ saninw be niin na yɔrɔ wɛrɛ ani ko u be se ka kuma n’an ye wala ka koo jugu kɛ an na. Ɲɛyirali fɛ, ni mɔgɔ dɔ teri wala a somɔgɔ sara, a tigi be se ka taga sukilila fɛ walisa k’a ɲini ka kuma ni banbagatɔ ye. Sukilila be se ka kunnafoni dɔw di banbagatɔ koo la. A yɛrɛ be se k’a kumakan kɛ i n’a fɔ banbagatɔ ta (1 Samuyɛli 28:
13. Mɔgɔ caaman tun be siran jinaw ɲɛ, nka u sera ka mun lo kɛ?
13 Jinaw tɛ mɔgɔw lafili dɔrɔn dɛ, u b’u bagabaga fana. Bi, Sutana n’a ka jinaw b’a lɔn ko u “halakilon tɔɔ man jan tugu.” O kama, u be mɔgɔw kɛlɛ ani u ka fari ka tɛmɛ fɔlɔ kan ( Yirali 12:12, 17). O bɛɛ n’a ta, mɔgɔ waa caaman be yen minw tɛ siran jinaw ɲɛ tugun. U sera k’o siranya bɔ u yɛrɛ la cogo di?
I YƐRƐ LAFASA ANI I YƐRƐ BƆ JINAW BOLO
14. An be se ka kerecɛn fɔlɔw ladegi cogo di k’an yɛrɛ bɔ jinaw bolo?
14 An be se k’an yɛrɛ lafasa jinaw ma ani fana k’an yɛrɛ bɔ u bolo cogo min na, Bibulu b’o yira an na. Ɲɛyirali fɛ, sanni Efɛzi dugumɔgɔ dɔw ka kɛ kerecɛnw ye, u tun be kumaɲɔgɔnya kɛ ni jinaw ye. Nka, u sera k’u yɛrɛ bɔ jinaw bolo cogo di? Bibulu b’a fɔ ko: “Minw tun be jinamoriya kɛ, olu caaman nana n’u ka sɛbɛ ye k’u jɛni jama bɛɛ ɲana.” (Kɛwaliw 19:19). Komi u tun b’a fɛ ka kɛ kerecɛnw ye, u ye u ka jinamoriya sɛbɛw bɛɛ jɛni. O kelen lo bi fana. Minw b’a fɛ ka baara kɛ Jehova ye, fɛɛn o fɛɛn ɲɛsinna jinakow ma, u ka kan k’u mabɔ o la. O be se ka kɛ gafew, zurunaliw, ɔrɔsikɔpu, filimuw, dɔnkiliw, tulonkow ani hali fotow ye, minw be jinamoriyakow, jinakow wala koo kabakomanw nege don mɔgɔ la wala k’a yira ko basi t’u la. Mɔgɔw be fɛɛn minw don walisa k’u yɛrɛw tanga koo jugu ma, olu fana niin b’a la.
15. An ka kan ka koo wɛrɛ juman lo kɛ walisa k’an yɛrɛ lafasa jinaw ma?
15 Efɛzi kerecɛnw y’u ka jinamoriya sɛbɛw jɛni. Nka, saan damanin o kɔ, ciden Pol y’a sɛbɛ ko u bele ka kan ka “kɛlɛ kɛ” ni ‘nijugu ye minw be sankolo la’ (Efɛzikaw 6:12). Hali k’a sɔrɔ u tun y’u ka sɛbɛw jɛni, jinaw bele tun b’a ɲinina ka koo jugu kɛ u la. O kama, u tun ka kan ka koo wɛrɛ juman lo kɛ do? Pol y’a fɔ u ye ko: “Lanaya min b’aw la, aw k’o kɛ i n’a fɔ kɛlɛden ka nigɛkunbɛnnan, ka se ka Sutana ka biɲɛ tasumaman bɛɛ faga n’o ye.” (Efɛzikaw 6:16). An ka limaniya be se k’an tanga i ko nigɛkunbɛnnan be se ka kɛlɛden tanga kɛlɛ la cogo min na. An bena se k’an yɛrɛ lafasa Sutana ni jinaw ma n’an jigi b’a la kosɔbɛ ko Jehova be se k’an tanga.
16. An be se k’an ka limaniya barika bonya cogo di?
16 An be se k’an ka limaniya barika bonya cogo di? An ka ɲi ka Bibulu kalan loon o loon ani k’an jigi la Jehova kan ko a bena an tanga. N’an limaniyanin lo kosɔbɛ Jehova la, Sutana ni jinaw tɛna se ka koo jugu kɛ an na.
17. Fɛɛrɛ wɛrɛ juman bena an dɛmɛ an k’an yɛrɛ lafasa jinaw ma?
17 Efɛzi kerecɛnw tun ka kan ka koo wɛrɛ juman lo kɛ? Jinakow tun fanin be u ka dugu kɔnɔ. O kama, Pol y’a fɔ u ye ko: “Aw ka Ala daali kosɔbɛ tuma bɛɛ.” (Efɛzikaw 6:18). U tun ka kan ka Jehova deli tuma bɛɛ ko a k’u tanga. An do? An be duniɲa min kɔnɔ, o fana fanin be jinakow la. O kama, an fana ka ɲi ka Jehova deli ko a k’an tanga. N’an b’a deli, an k’a tɔgɔ weele (Talenw 18:10 kalan). N’an tora ka Jehova deli ko a k’an kisi Sutana ma, Jehova bena an ka deliliw jaabi.
18, 19. a) Mun na an lanin b’a la ko an be se ka see sɔrɔ Sutana ni jinaw kan? b) Kalansen nata bena ɲiningali juman lo jaabi?
18 Fɛɛn o fɛɛn ɲɛsinna jinakow ma, an k’an seen bɔ o la. Ani, an k’an jigi la Jehova kan ko a bena an tanga. N’an y’o kɛ, an bena se k’an yɛrɛ lafasa Sutana ni jinaw ma. Kuun t’a la ka siran u ɲɛ (Zaki 4:
19 Sutana ni jinaw be mɔgɔw tɔɔrɔla kosɔbɛ. Mun na Ala m’u halaki halibi? Kalansen nata bena o ɲiningali jaabi.


text:
I b'a fɛ k'a kalan %% kaan na wa?
YƆRƆ 10NAN Minw be mɛnni kɛ Ala fɛ, olu bena duga jumanw sɔrɔ?
Minw be mɛnni kɛ Ala fɛ, olu bena duga jumanw sɔrɔ?
Mɔgɔ saninw fanba bena lakunu ka ɲɛnamaya kɛ dugukolo kan.
Kɛwaliw 24:15
Miiri k’a filɛ i bena duga minw sɔrɔ n’i ye mɛnni kɛ Jehova fɛ! I bena kɛnɛya dafanin sɔrɔ. Bana wala farikolo dɛsɛ tɛna mɔgɔ si sɔrɔ tugun. Mɔgɔ jugu si tɛna kɛ yen fana. I bena se k’i jigi la mɔgɔ bɛɛ kan.
Dimi, dusukasi wala ɲɛji si tɛna kɛ yen. Mɔgɔ si tɛna kɔrɔ ani ka sa.
I bena kɛ i somɔgɔ n’i teriw lo cɛma. Ɲɛnamaya bena diya alijɛnɛ kɔnɔ.
Siranya tɛna kɛ yen. Mɔgɔw bena kɛ hɛɛrɛ la tiɲɛn tiɲɛn na.
Ala ka Masaya bena tɔɔrɔw bɛɛ ban.
Yirali 21:3, 4
A ɲini ka dɔ lɔn tugun
KIBARO DIIMAN MIN BƆRA ALA YƆRƆ
Bibulu b’a ɲɛfɔ fɛɛn min kama Ala ye dugukolo dan, tɔɔrɔw bena ban tuma min na, dugukolo bena kɛ min ye sini ma ani adamadenw ka siniɲasigi bena kɛ min ye o tuma na.
KIBARO DIIMAN MIN BƆRA ALA YƆRƆ
Yezu ka cidenyabaara la, a ye mɔgɔw kalan Ala ka Masaya koo la ka tɛmɛ barokun tɔɔw bɛɛ kan. Kabi saan caaman, a ka kalandenw ye delili kɛ k’o Masaya ka na.
BIBULUKALAN
Ɲiningali jɔnjɔn minw ɲɛsinna an ka ɲɛnamaya koo ma, Bibulu be mɔgɔ miliyɔn caaman dɛmɛna duniɲa kuru bɛɛ kɔnɔ k’u jaabiliw sɔrɔ. A bena diya i ye ka kɛ olu dɔ ye wa?
A bɔ sɛbɛ kan
A ci dɔ ma
A ci dɔ ma
MƐNNI KƐ ALA FƐ ANI TO NIIN NA FƆƆ ABADA
Jula
Minw be mɛnni kɛ Ala fɛ, olu bena duga jumanw sɔrɔ?
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1102011089/univ/art/1102011089_univ_sqr_xl.jpg


text:
KALANSEN 19
I ka to Jehova kɔrɔ
1, 2. Bi, an be se ka dogoyɔrɔ sɔrɔ min?
MIIRI k’a filɛ, i be tagamana sanfɔɲɔba jukɔrɔ. Saan finna tititi. Saan be bari ka mɛnɛmɛnɛ, sanpɛrɛnkan be bɔ ani sanjiba b’a daminɛ ka ben. I be teliya ka dogoyɔrɔ ɲini. A laban, i ye dogoyɔrɔ ɲuman sɔrɔ. O ye lafiya ye dɛ!
2 Bi, koow cogoya be komi an be sanfɔɲɔba jukɔrɔ. Duniɲa ka koow be juguyara le ka taga. N’a sɔrɔ i b’i yɛrɛ ɲininga ko: “Ne be se ka dogoyɔrɔ sɔrɔ min?” Bibulu sɛbɛbaga dɔ y’a fɔ ko: “Ne kɔni be Masaba [Jehova] koo fɔ ko: ‘N dogoyɔrɔ, n dogoyɔrɔ barikaman lo. Ne ka Ala lo, ne jigi be min kan.’ ” (Zaburuw 91:2). Jehova be se k’an dɛmɛ k’an ka gwɛlɛyaw ɲɛnabɔ sisan yɛrɛ ani a be jigiya ɲuman di an ma siniɲasigi koo la.
3. An be se ka Jehova kɛ an dogoyɔrɔ ye cogo di?
3 An be se ka Jehova kɛ an dogoyɔrɔ ye cogo di? A be se k’an dɛmɛ ka gwɛlɛya sifa bɛɛ ɲɛnabɔ. Mɔgɔ o mɔgɔ b’a ɲini ka koo jugu kɛ an na, Jehova fanga ka bɔn ka tɛmɛ o tigi ta kan fɔɔ ka taga ka na. Hali ni koo jugu y’an sɔrɔ sisan, an lanin b’a la ko Jehova bena o lalaga. Bibulu b’an jija ko: “Aw ka to Ala ka kanuya la.” (Zude 21). N’an b’a fɛ ka Jehova ka dɛmɛ sɔrɔ gwɛlɛya tuma na, fɔɔ an ka to a kɔrɔ. Nka, an be se k’o kɛ cogo di?
I KA SƆN ALA KA KANUYA LA
4, 5. Jehova y’a ka kanuya yira an na cogo di?
4 N’an b’a fɛ ka to Jehova kɔrɔ, fɔɔ an ka la a la ko a b’an kanu kosɔbɛ. Miiri k’a filɛ a ye min bɛɛ kɛ an ye. A ye dugukolo cɛɲumanba di an ma ani k’a fa yiriw ani bɛgɛn cɛɲumanbaw la. A ye dumunifɛn diimanw ani jii saniyanin di an ma fana. A y’a tɔgɔ n’a jogo kabakomanw yira an na Bibulu kɔnɔ. Min yɛrɛ kɔrɔtanin lo, o ye ko a y’a Dencɛ kanulen Yezu ci ka na dugukolo kan, a y’a niin di an kosɔn. O la, a y’a yira ko a b’an kanu (Zan 3:16). O saraka kosɔn, an be ni jigiya ɲuman ye siniɲasigi koo la.
5 Jehova ye gofɛrɛnɛman dɔ sigi sankolo la. O ye Masiya ka Masaya ye. Yanni dɔɔni, o Masaya bena tɔɔrɔw bɛɛ ban ani ka dugukolo kɛ alijɛnɛ ye. Bɛɛ bena kɛ hɛɛrɛ ni ninsɔndiya la fɔɔ abada (Zaburuw 37:29). Jehova y’a yira cogoya wɛrɛ la ko a b’an kanu. A y’a yira an na an be se ka ɲɛnamaya kɛ cogo fisaman min na sisan yɛrɛ. A fana b’a ɲini an fɛ an k’ale deli ani a labilanin lo k’o deliliw lamɛn tuma bɛɛ. Tiɲɛn na, Jehova y’a yira ka gwɛ ko a b’an kelen kelen bɛɛ kanu.
6. I be se k’a yira cogo di ko i sɔnna Jehova ka kanuya la?
6 I be se k’a yira cogo di ko i sɔnna Jehova ka kanuya la? A ye koo minw bɛɛ kɛ i ye, a yira ko i b’a waleɲuman lɔn o kosɔn. A fɔ man di, nka mɔgɔ caaman ye waleɲumanlɔnbaliw ye bi. O kelen tun lo Yezu ka wagati la. Loon dɔ, Yezu ye kunatɔcɛ tan kɛnɛya. Nka, u la kelen dɔrɔn lo y’a fo (Luka 17:12-17). An b’a fɛ k’ale lo ladegi. An ka ɲi ka Jehova waleɲuman lɔn tuma bɛɛ.
7. An ka ɲi ka Jehova kanu cogo di?
7 An ka ɲi k’a yira fana ko an be Jehova kanu. Yezu y’a fɔ a ka kalandenw ye ko u ka kan ka Jehova kanu n’u dusu bɛɛ ye, n’u niin bɛɛ ye ani n’u hakili bɛɛ ye (Matiyo 22:37 kalan). O kɔrɔ ko di do?
8, 9. An be se k’a yira Jehova la cogo di ko an b’a kanu?
8 K’a fɔ ko an be Jehova kanu, yala o dɔrɔn be bɔri kɛ wa? Ayi, o dɔrɔn tɛ bɔri kɛ. An ka kɛwalew lo bena a yira n’an be Jehova kanu n’an dusu, an niin ani an hakili bɛɛ ye (Matiyo 7:16-20). Bibulu b’a fɔ ka gwɛ ko n’an be Ala kanu, an bena a ka sariyaw labato. Yala o ka gwɛlɛ wa? Ayi. Bibulu b’a fɔ ko Jehova “ka ciiw batoli fana man gwɛlɛ.”
9 N’an be mɛnni kɛ Jehova fɛ, an bena kɛ hɛɛrɛ la ani an bena wasa (Ezayi 48:17, 18). Nka mun lo bena an dɛmɛ an ka to Jehova kɔrɔ? An k’o lajɛ.
TO K’I MAGWƐRƐ JEHOVA LA
10. Mun na i ka ɲi ka to ka Jehova lɔn ka ɲɛ?
10 I kɛra Jehova teri ye cogo di? Bibulukalan y’i dɛmɛ ka Jehova lɔn ka ɲɛ ani ka teriya kɛ n’a ye. O teriya be i n’a fɔ tasuma, i t’a fɛ min ka faga. Tasuma mako be lɔgɔ la walisa a kana faga. O cogo kelen na, to ka dɔ fara i ka lɔnniya kan Jehova koo la. O la, dɔ bena fara aw ka teriya barika kan.—Talenw 2:1-5.
11. Bibulu ka kalanw bena mun lo kɛ i la?
11 N’i tora ka bibulukalan kɛ, i bena koo caaman lɔn minw bena i dusu sɔrɔ. Tuma min na Yezu tun be Bibulu ka kiraya kuma dɔw ɲɛfɔra a ka kalanden fila dɔw ye, a filɛ o ye min kɛ u la. U y’a fɔ ko: “A kumana an fɛ sira la ka Kitabuw kɔrɔw yira an na tuma min na, an dusukun ɲagalilenba tun tɛ wa?”—Luka 24:32, ABM.
12, 13. a) Ala kanuya min be an na, mun lo be se k’o sɔrɔ? b) An be se ka mun lo kɛ walisa an ni Ala ka teriya barika kana dɔgɔya?
12 Yezu ka kalandenw ye Ala ka Kuma faamu minkɛ, u dusukun ɲagalila. N’a sɔrɔ e fana dusukun ɲagalila tuma min na i y’a daminɛ ka Bibulu faamu. O ye i dɛmɛ ka Jehova lɔn ani k’a kanu. I t’a fɛ o kanuya ka sumaya.—Matiyo 24:12.
13 N’i kɛra Ala teri ye, to k’i jija walisa aw ka teriya barika kana dɔgɔya. To k’a ɲini ka Ala ni Yezu lɔn ka ɲɛ. I be min kalanna, miiri o la ani a filɛ i be se k’o sira tagama cogo min na (Zan 17:3). Bibulu kalantɔ wala a sɛgɛsɛgɛtɔ, i yɛrɛ ɲininga ko: “O be mun lo yira ne la Jehova Ala koo la? Mun na n’ ka kan k’a kanu ni n’ dusukun bɛɛ ani n’ niin bɛɛ ye?”—1 Timote 4:15.
14. Delili be se k’a to cogo di Jehova koo be diya an ye kosɔbɛ?
14 Ni teri ɲuman b’i fɛ ani aw be to ka kuma ɲɔgɔn fɛ, aw ka teriya bena to ka barika sɔrɔ. O cogo kelen na, n’an be to ka Jehova deli, a koo bena to ka diya an ye kosɔbɛ (1 Tesalonikaw 5:17 kalan). Delili ye an sankolola Faa ka nilifɛnba ye. O kama, an ka ɲi k’a deli n’an dusukun bɛɛ ye tuma bɛɛ (Zaburuw 62:9). An man kan ka an ka deliliw degi an kuun na ani ka to ka segi kuma kelen kan. Nka, an ka ɲi ka delili kɛ ni kɔnɔgwɛ ye. N’an tora ka Bibulu kalan ani ka Jehova deli n’an dusukun bɛɛ ye, Jehova koo bena to ka diya an ye kosɔbɛ.
JEHOVA KOFƆ MƆGƆW YE
15, 16. E be waajuli baara jati cogo di?
15 N’an b’a fɛ ka to Jehova kɔrɔ, an ka ɲi k’an ka limaniya kofɔ mɔgɔw ye. Ka Jehova kofɔ mɔgɔw ye, o ye nɛɛmaba yɛrɛ lo ye! (Luka 1:74). O ye kunkanbaara ye, Yezu ye min kalifa kerecɛn sɔbɛw bɛɛ ma. An kelen kelen bɛɛ ka kan ka Ala ka Masaya kibaro diiman fɔ mɔgɔw ye. Yala i b’o lo kɛ wa?—Matiyo 24:14; 28:19, 20.
16 Ciden Pol tun be waajuli baara jati fɛɛnba ye. A y’a fɔ ko o ye “nafoloba” lo ye (2 Korɛntikaw 4:7, ABM). Ka Jehova n’a sagonata kofɔ mɔgɔw ye, baara si tɛ yen min nafa sera o ma. O ye Jehova batocogo dɔ lo ye. I be min kɛ o baara la, o ka di Jehova ye (Eburuw 6:10). N’i be waajuli kɛ, o be se ka e n’i lamɛnbagaw nafa. Cogo di do? O bena a to aw k’aw magwɛrɛ Jehova la ani ka ɲɛnamaya banbali sɔrɔ (1 Korɛntikaw 15:58 kalan). Yala baara wɛrɛ be yen min be se k’i wasa ka tɛmɛ o kan wa?
17. Mun na waajuli baara ye kɔrɔtɔko ye?
17 Waajuli baara ye kɔrɔtɔko lo ye. An ka ɲi “ka Ala ka kuma fɔ” ani k’an “jija a la.” (2 Timote 4:2, ABM). Mɔgɔw mako b’a la ka Ala ka Masaya koo mɛn. Bibulu b’a fɔ ko: “A surunyana, Masaba ka lonba surunyana! A be nana ni karama ye!” Duniɲa laban loon “tɛna to kɔ.” (Sofoni 1:14; Abakuki 2:3, NW). Yanni dɔɔni, Jehova bena Sutana ka duniɲa jugu nin halaki. Sanni o loon ka se, an ka kan ka mɔgɔw lasɔmi walisa u k’a latigɛ ka Jehova bato.
18. Mun na an ka ɲi ka jɛn ni kerecɛn sɔbɛw ye ka Jehova bato?
18 Jehova b’a fɛ an ka jɛn ni kerecɛn sɔbɛw ye k’ale bato. Bibulu b’a fɔ ko: “An ka jija ka ɲɔgɔn dɛmɛ ka kanuya sira taama, ka koɲuman kɛ. An kana ban ka taga an ka ɲɔgɔnlajɛnyɔrɔ la, i n’a fɔ dɔw be to k’a kɛ cogo min na. Nga an ka ɲɔgɔn jaa gwɛlɛya, bari aw yɛrɛ ɲaa b’a la ko Matigi ka loon surunyana ka ban.” (Eburuw 10:24, 25). An ka ɲi k’an seko bɛɛ kɛ ka kɛ lajɛnw bɛɛ la. Lajɛnw na, an be sababu sɔrɔ ka ɲɔgɔn jija ani ka ɲɔgɔn barika bonya.
19. Mun lo bena an dɛmɛ k’an kerecɛnɲɔgɔnw kanu?
19 N’i be taga lajɛnw na, i bena teri sɔbɛw sɔrɔ minw bena i dɛmɛ ka Jehova bato. I bena balimaw sɔrɔ yen minw b’u seko kɛra ka Jehova bato i ko ele b’a kɛra cogo min na. I ko ele, u fana ye mɔgɔ dafabaliw ye ani u be fili. N’u filila, i ka sɔn ka yafa u ma (Kɔlɔsikaw 3:13 kalan). U ka jogo ɲumanw lo filɛ tuma bɛɛ. N’i y’o kɛ, o bena i dɛmɛ k’u kanu ani k’i magwɛrɛ kosɔbɛ Jehova la.
ƝƐNAMAYA SƆBƐ
20, 21. ‘Ɲɛnamaya sɔbɛ’ ye mun lo ye?
20 Jehova b’a fɛ a teriw bɛɛ ka ɲɛnamaya fisaman sɔrɔ. Bibulu b’a fɔ ko an bena ɲɛnamaya min kɛ sini, o ni bi ta tɛ kelen ye hali dɔɔni.
21 An ka ɲɛnamaya tɛna dan saan 70 wala saan 80 dɔrɔn ma! Nka, an bena “ɲɛnamaya banbali” kɛ alijɛnɛ cɛɲumanba kɔnɔ, kɛnɛya dafanin na ani hɛɛrɛ ni ninsɔndiya la. Bibulu b’o lo weele ko ‘ɲɛnamaya sɔbɛ.’ Jehova y’a daa di ko a bena o ɲɛnamaya ɲɔgɔn lo di an ma. Nka, fɔɔ an k’an seko bɛɛ kɛ sisan walisa k’o sɔrɔ.
22. a) An be se ka ‘ɲɛnamaya sɔbɛ sɔrɔ’ cogo di? b) Mun na an tɛ se ka ɲɛnamaya banbali sɔrɔ an yɛrɛ ma?
22 An be se ka ‘ɲɛnamaya sɔbɛ sɔrɔ’ cogo di? An ka kan ka “koɲuman kɛ” (1 Timote 6:18). O kɔrɔ ko an ye min kalan Bibulu kɔnɔ, an ka kan k’o sira tagama. Nka, an be jijali minw kɛ, o lo tɛna a to an be ɲɛnamaya sɔbɛ sɔrɔ. An tɛ se ka ɲɛnamaya banbali sɔrɔ an yɛrɛ ma abada. O ye Jehova ka nilifɛn ye. A b’o di a sagokɛla kantigiw ma a ka “nɛɛma” kosɔn (Ɔrɔmukaw 5:15). An sankolola Faa b’a fɛ sɔbɛ la k’o nilifɛn di a sagokɛla kantigiw ma.
23. Mun na i ka kan ka desizɔn ɲumanw ta sisan?
23 I yɛrɛ ɲininga ko: “Yala ne be Ala bato i ko a b’a fɛ cogo min na wa?” N’i y’a ye ko i ka ɲi ka yɛlɛmani dɔw kɛ, sin k’u kɛ kelen. N’an y’an jigi la Jehova kan ani an y’an seko bɛɛ kɛ ka mɛnni kɛ a fɛ, a bena kɛ dogoyɔrɔ sɔbɛ ye an fɛ. A bena a sagokɛla kantigiw tanga Sutana ka duniɲa juguman nin laban loonw na. O kɔ, a bena labɛnw kɛ walisa an ka se ka ɲɛnamaya kɛ fɔɔ abada i ko a tun y’a fɔ cogo min na. Tiɲɛn na, n’i ye desizɔn ɲumanw ta sisan, i bena se ka ɲɛnamaya sɔbɛ sɔrɔ!


text:
Maana 42nan: Fali kumana
I DELILA k’a mɛn ko fali kumana wa? N’a sɔrɔ i ben’a fɔ ko: ‘Ayi, bɛgɛnw tɛ se ka kuma.’ Nka, Bibulu b’a fɔ ko fali dɔ kumana. An k’a filɛ o koo kɛra cogo min na.
A tun tora dɔɔni Israɛldenw be don Kanaan jamana na. Israɛldenw siranya tun be Mowabu masacɛ Balaki la. O kama, a ye mɔgɔw ci ka taga filɛlikɛla Balamu weele a ka na Israɛldenw danga ale ye. A y’a fɔ Balamu ye ko a bena wari caaman di a ma. O la, Balamu wulila ka yɛlɛ a ka fali kan ko a be taga bɔ Balaki fɛ.
Jehova tun y’a fɔ Balamu ye ko a kana ale ka mɔgɔw danga. O kama, a ye mɛlɛkɛ dɔ ci a nuna lɔ sira kan ni murujan ye a bolo ka Balamu bali a kana tɛmɛ. Balamu ɲɛɛ tun t’o mɛlɛkɛ la, nka a ka fali ɲɛɛ tun b’a la. Fali y’a ɲini ka faran ka bɔ sira kan, nka a laban a dɛsɛra ka la duguma sira kan. Balamu dusu dimina kosɔbɛ ani a y’a ka fali bugɔ ni bere ye.
O kɔ, Jehova y’a kɛ Balamu y’a ka fali kumakan mɛn. Fali y’a ɲininga ko: “Ne ye mun le kɛ i la fɔɔ i ye ne gosi?”
Balamu ko: “I ye tulon kɛ ne la! Ni murujan tun be ne bolo, n tun bena i faga.”
Fali y’a ɲininga ko: “Ne delila ka nin ɲɔgɔn kɛ i la wa?”
Balamu ko: “Ayi.”
O tuma na, Jehova ye Balamu ɲɛɛ yɛlɛ, a ye mɛlɛkɛ lɔnin ye sira kan ni murujan ye a bolo. Mɛlɛkɛ y’a fɔ ko: ‘Mun na e ye i ka fali bugɔ? Ne nana k’i ɲɛɛ tigɛ, bari i man kan ka taga Israɛl danga. N’i ka fali tun ma faran ka bɔ ne ɲɛɛ, ne tun bena i faga ka fali nin to yen.’
Balamu ko: ‘Ne ye jurumu kɛ. Ne tun m’a lɔn ko i lɔnin be sira kan.’ Mɛlɛkɛ y’a to Balamu tɛmɛna, ani Balamu tagara bɔ Balaki fɛ. A bele y’a ɲini ka Israɛl danga, nka Jehova y’a kɛ a ye duga kɛ Israɛl ye siɲɛ saba.
Nɔnburuw 21:21-35; 22:1-40; 23:1-30; 24:1-25.
Ɲiningaliw
- Balaki ye jɔn ye, ani mun na a ye mɔgɔw ci ka taga Balamu weele?
- Mun na Balamu ka fali lara duguma sira kan?
- Fali ye mun lo fɔ Balamu ye?
- Mɛlɛkɛ dɔ ye mun lo fɔ Balamu ye?
- Balamu y’a ɲini ka Israɛl danga tuma min na, mun lo kɛra?
Ɲiningali wɛrɛw
- Nɔnburuw 21:21-35 kalan.
Mun na Israɛl ye see sɔrɔ Amoriw ka masacɛ Sihɔn (Siŋɔn) ani Basan masacɛ Ɔgi kan? (Nɔnb. 21:21, 23, 33, 34)
- Nɔnburuw 22:1-40 kalan.
Mun lo tun ye Balamu lasun a k’a ɲini ka Israɛl danga, ani an be se ka kalan juman sɔrɔ o la? (Nɔnb. 22:16, 17; Tal. 6:16, 18; 2 Piyɛri 2:15; Zude 11)
- Nɔnburuw 23:1-30 kalan.
Hali ni Balamu kumana i ko a tun ye Jehova batobaga ye, a ka kɛwalew y’a yira cogo di k’o tun tɛ tiɲɛn ye? (Nɔnb. 23:3, 11-14; 1 Sam. 15:22)
- Nɔnburuw 24:1-25 kalan.
Bibulu ka maana nin b’an ka limaniya sabati cogo di ko Jehova sago bena dafa? (Nɔnb. 24:10; Ez. 54:17)


text:
Maana 95nan: Yezu ka mɔgɔ kalancogo
LOON dɔ la, Yezu y’a fɔ cɛɛ dɔ ye ko a ka kan k’a mɔgɔɲɔgɔn kanu. O cɛɛ ye Yezu ɲininga ko: “Jɔn le ye ne mɔgɔɲɔgɔn ye?” Ayiwa, Yezu y’a lɔn o cɛɛ ka miiriya ye min ye. O cɛɛ b’a miiri ko ale ka siya n’a ka diinanmɔgɔw dɔrɔn lo ye ale mɔgɔɲɔgɔnw ye. O la, an k’a filɛ Yezu ye min fɔ a ye.
Tuma dɔw la, Yezu tun be maana dɔ lakali walisa ka mɔgɔw kalan. A y’o lo kɛ sisan. A ye maana dɔ lakali min ɲɛsinna Yahutucɛ dɔw ani Samarikacɛ dɔ ma. An y’a kalan ka tɛmɛ ko Samarikaw koo man di Yahutuw fanba ye. Ayiwa, Yezu ka maana filɛ:
Cɛɛ dɔ tun bɔra Zeruzalɛmu n’a be tagara Zeriko, sira dɔ fɛ kuluw cɛma. Benkannikɛlaw girinna a kan. U y’a ka wari bɔsi a la ka tila k’a bugɔ fɔɔ ka kirin.
Kɔfɛ, Yahutuw ka sarakalasebaga dɔ tun be o sira kelen kan ka na. A ye cɛɛ mandiminin ye. E ka miiri la, a ye mun lo kɛ? A faranna ka tɛmɛ sira faan dɔ fɛ ka taga. O kɔ, cɛɛ dɔ min ka Alako tun ka bon kosɔbɛ, o fana nana. Levi kɔmɔgɔw dɔ lo. Yala a lɔra wa? Ayi, a ma lɔ ka cɛɛ mandiminin nin dɛmɛ dɛ! Sarakalasebaga ani Levite cɛɛ nunu tagatɔ filɛ yɔrɔ jan.
Nka, jɔn lo be ni cɛɛ mandiminin nin ye? Samarikacɛ dɔ lo. A be Yahutucɛ dɛmɛna. A ye fila dɔ don a jolidaw la. O kɔ, a ye Yahutucɛ ta ka taga n’a ye yɔrɔ dɔ la walisa a ka lafiɲɛ ani ka kɛnɛya.
Yezu tilanin kɔ a ka maana na, cɛɛ min tun y’a ɲininga, a y’a fɔ o ye ko: ‘E ka miiri la, mɔgɔ saba nunu na, juman lo ye cɛɛ mandiminin mɔgɔɲɔgɔn ye? Sarakalasebaga wa, Levite wa wala Samarika?’
Cɛɛ y’a jaabi ko: ‘Samarika lo. A ye koo ɲuman kɛ cɛɛ mandiminin nin ye.’
Yezu ko: ‘I ye tiɲɛn fɔ. Ayiwa, i fana ka taga o ɲɔgɔn kɛ.’
Yezu ka mɔgɔw kalancogo ka di i ye wa? Yezu ka kuma minw be sɔrɔ Bibulu kɔnɔ, n’an b’u kalan an be se ka koo kɔrɔtalen caaman faamu. Tiɲɛn tɛ?
Luka 10:25-37.
Ɲiningaliw
- Cɛɛ dɔ ye ɲiningali juman kɛ Yezu ye, ani mun na?
- Tuma dɔw la, Yezu tun be tɛmɛ fɛɛrɛ juman fɛ ka mɔgɔw kalan, ani an ye mun lo kalan ka tɛmɛ Yahutuw ni Samarikaw koo la?
- Yezu ka maana kɔnɔ, Yahutu dɔ tagatɔ Zeriko, mun lo y’a sɔrɔ?
- Yahutuw ka sarakalasebaga dɔ ani Levite dɔ tɛmɛtɔ ye mun lo kɛ?
- Jaa nin kan, jɔn lo be Yahutucɛ mandiminin nin dɛmɛna?
- Yezu tilanin kɔ a ka maana na, a ye ɲiningali juman kɛ, ani cɛɛ y’a jaabi cogo di?
Ɲiningali wɛrɛw
- Luka 10:25-37 kalan.
Sanni a ka sin ka sariya karamɔgɔ dɔ ka ɲiningali jaabi, Yezu y’a dɛmɛ cogo di ale yɛrɛ k’a hakili jagabɔ koo dɔ kan? (Luka 10:26; Mat. 16:13-16)
Cogo di, Yezu tɛmɛna ntalen kumaw fɛ k’a lamɛnbagaw dɛmɛ u ka see sɔrɔ siyawoloma koo kan? (Luka 10:36, 37; 18:9-14; Titi 1:9)