text:
Maana 52nan: Zedeyɔn n’a ka cɛɛ 300
A FILƐ, mun lo be kɛra yan? Cɛɛ nunu bɛɛ ye Israɛl ka kɛlɛdenw lo ye. Cɛɛ minw birinin lo, olu be jii minna. Kititigɛla Zedeyɔn lo lɔnin be u kɔrɔ. A b’u ka jii mincogo filɛra.
A filɛ ka ɲɛ faranfasi min be cɛɛ nunu ka jii mincogo la. Dɔw y’u daa biri jii kan. Nka, kelen ye jii cɛ a tigɛ kɔnɔ ka to k’a min, o la a be se ka koow kɔrɔsi a lamini na. O tun kɔrɔtalen lo sabu Jehova tun y’a fɔ Zedeyɔn ye ko cɛɛ minw be jii min n’u be kɔrɔsili kɛ, a k’olu dɔrɔn lo sugandi. Ala ko cɛɛ tɔɔw ka kan ka taga soo. An k’a filɛ mun kama.
Tɔɔrɔba tun be Israɛldenw kan tugun sabu u ma kolo Jehova ye. Madiyankaw ye see sɔrɔ u kan ani u tora k’u tɔɔrɔ. O kama, Israɛldenw kasira Jehova nɔfɛ ka dɛmɛ ɲini ani Jehova ye u lamɛn.
Jehova y’a fɔ Zedeyɔn ye ko a ka kɛlɛdenw lajɛn ani Zedeyɔn ye cɛɛ 32 000 lajɛn. Nka, kɛlɛbolo min tun be nana Israɛl kɛlɛ, o tun ye mɔgɔ 135 000 ye. O bɛɛ n’a ta, Jehova y’a fɔ Zedeyɔn ye ko: ‘I ka kɛlɛdenw ka ca kojugu.’ Mun na Jehova y’o fɔ do?
A y’o fɔ sabu ni Israɛldenw tun ye see sɔrɔ kɛlɛ la, u tun be se k’a miiri ko olu yɛrɛ seko lo. U tun be se k’a miiri ko u mako tɛ Jehova ka dɛmɛ na walisa ka see sɔrɔ kɛlɛ la. O kama Jehova y’a fɔ Zedeyɔn ye ko: ‘I k’a fɔ cɛɛw bɛɛ ye ko siranya be minw na, olu ka taga soo.’ Zedeyɔn y’o fɔ tuma min na, mɔgɔ 22 000 tagara soo. Cɛɛ 10 000 tora ni Zedeyɔn ye walisa ka Madiyankaw ka kɛlɛden 135 000 kɛlɛ.
Nka, a filɛ Jehova ye min fɔ tugun: ‘Halibi jama nin ka ca kojugu.’ O kama a y’a fɔ Zedeyɔn ye ko a ka taga n’u ye jii minyɔrɔ la kɔda nin na. Mɔgɔ minw bɛɛ tun bena u daa biri jii kan k’a min, Zedeyɔn tun ka kan k’olu bila ka taga soo. Jehova ye layidu ta Zedeyɔn ye ko: ‘Ne bena Madiyankaw don i bolo, mɔgɔ 300 nunu le barika la, minw ye jii min n’u be kɔrɔsili kɛ.’
Kɛlɛ loon sera. Zedeyɔn ye a ka cɛɛ 300 tilan jɛnkulu saba. A ye buru fiyɛta ni daga di u kelen kelen ma, kala mananinw tun be o daga nunu kɔnɔ. Dugutilama, u ye u juguw lamini. O kɔ, wagati kelen na u bɛɛ jɛnna ka buru fiyɛ ka u ka dagaw ci ani ka kule ko: ‘Jehova ka murujan ani Zedeyɔn ta!’ Madiyankaw panna ka wuli, u jaa tigɛra, u hakili ɲagamina ani u y’a daminɛ ka boli. Israɛldenw ye see sɔrɔ kɛlɛ la.
Kiritigɛlaw sapitiri 6-8.
Ɲiningaliw
- Cogo di ani mun na Israɛldenw tun be tɔɔrɔ kɔnɔ?
- Mun na Jehova y’a fɔ Zedeyɔn ye ko a ka kɛlɛdenw ka ca kojugu?
- Zedeyɔn y’a fɔ ko siranya be minw na u ka taga soo. O kɔ, cɛɛ joli lo tora?
- Tɛmɛ jaa nin fɛ k’a ɲɛfɔ cogo min na Jehova ye dɔ bɔ Zedeyɔn ka kɛlɛdenw hakɛ la k’u to mɔgɔ 300 dɔrɔn.
- Zedeyɔn y’a ka cɛɛ 300 tilan cogo di ani Israɛl ye see sɔrɔ kɛlɛ la cogo di?
Ɲiningali wɛrɛw
- Kiritigɛlaw 6:36-40 kalan.
Zedeyɔn ye mun lo kɛ walisa ka la a la ko Jehova bena Israɛl kisi ale bolo fɛ?
Bi, Jehova sago ye min ye, an be se k’o lɔn cogo di? (Tal. 2:3-6; Mat. 7:7-11; 2 Tim. 3:16, 17)
- Kiritigɛlaw 7:1-25 kalan.
Mɔgɔ 300 minw tora ka kɔrɔsili kɛ k’a sɔrɔ tɔɔw m’u janto foyi la, an be se ka kalan juman sɔrɔ olu ka koo la? (Kirit. 7:3, 6; Ɔrɔm. 13:11, 12; Efɛz. 5:15-17)
I ko mɔgɔ 300 ye kalan sɔrɔ u kɛtɔ ka Zedeyɔn kɔrɔsi, cogo di an be kalan sɔrɔ an kɛtɔ ka Zedeyɔnba Yezu Krista filɛ? (Kirit. 7:17; Mat. 11:29, 30; 28:19, 20; 1 Piyɛri 2:21)
Baara o baara mana di an ma Jehova ka jɛnkulu kɔnɔ, cogo di Kititigɛlaw 7:21 b’an dɛmɛ k’o kɛ ni ninsɔndiya ye? (1 Kor. 4:2; 12:14-18; Zaki 4:10)
- Kiritigɛlaw 8:1-3 kalan.
Ni bɛnbaliya donna an ni an balima dɔ cɛ, Zedeyɔn ye sɔsɔli ban ale ni Efarayimu bɔnsɔnw cɛ cogo min na, an be se ka kalan juman sɔrɔ o la? (Tal. 15:1; Mat. 5:23, 24; Luka 9:48)


c: text/html

text:
Maana 87nan: Yezu be batosoba kɔnɔ
CƐDENNIN nin filɛ a be baro kɛra ni cɛkɔrɔba nunu ye. Karamɔgɔw lo Alabatosoba kɔnɔ Zeruzalɛmu. Cɛdennin nin ye Yezu lo ye. A bonyana sisan ani a sii ye saan 12 ye.
Karamɔgɔw kabakoyara kosɔbɛ k’a ye ko Yezu be koo caaman lɔn Ala koo la ani Bibulu kɔnɔnakow la. Nka, mun na Yusufu ni Mariyamu tɛ n’a ye yan? U be min do? An k’o lajɛ.
Saan o saan, Yusufu n’a ka denbaya be taga Zeruzalɛmu seli kɛrɛnkɛrɛnnin dɔ kama min be weele ko Tɛmɛnkan seli. O ye tagama jan ye ka bɔ Nazarɛti ka taga Zeruzalɛmu. Mobili tɛ mɔgɔ si fɛ ani tɛrɛn fana tɛ yen. Olu si tun tɛ yen o wagati la. Mɔgɔ caaman be tagama le ani u be tile saba ɲɔgɔn lo kɛ sira kan.
Sisan, Yusufu ka denbaya mɔgɔw cayara. O kama, u ka kan k’u janto Yezu dɔgɔcɛw n’a dɔgɔmusow la. Ayiwa nin saan nin na, Yusufu ni Mariyamu kɔsegitɔ Nazarɛti, u tun be n’u deen tɔɔw ye. U y’a miiri ko Yezu be n’u tagamaɲɔgɔnw ye. Nka, u lɔra tuma min na tileben tuma na, u ma Yezu ye. U y’a ɲini u somɔgɔw n’u teriw cɛma, nka u m’a ye. O kosɔn, u kɔsegira ka taga a ɲini Zeruzalɛmu.
A laban, u ye Yezu ye yan karamɔgɔw fɛ. A siginin tun be u cɛma k’u lamɛn ani k’u ɲininga. A lamɛnbagaw bɛɛ kabakoyara a ka hakilitigiya koo la. Nka Mariyamu ko: ‘N deen, mun y’a to i ye nin kɛ an na? A filɛ, ne n’i facɛ hakili ɲagaminin b’i yɔrɔ ɲinina.’
Yezu y’a jaabi ko: ‘Mun na aw be ne yɔrɔ ɲini? Aw m’a lɔn ko ne ka kan ka sɔrɔ n Faa ka soo kɔnɔ wa?’
Tiɲɛn na, Yezu tun be se ka Alako kalan sɔrɔ yɔrɔ min na, a tun ka di a ye ka sɔrɔ o yɔrɔ lo la. Yala an fana man kan ka kɛ n’o miiriya ɲɔgɔn ye wa? A ka dugu la Nazarɛti, Yezu tun be taga lajɛnw na lɔgɔkun o lɔgɔkun ka Ala bato. Komi a tun b’a janto kalan na tuma bɛɛ, a ye fɛɛn caaman lɔn ka bɔ Bibulu kɔnɔ. An ka tugu Yezu ka ɲɛyirali kɔ.
Luka 2:41-52; Matiyo 13:53-56.
Ɲiningaliw
- Jaa nin kan, Yezu sii ye saan joli ye, ani a be min le?
- Yusufu n’a ka denbaya tun be to ka mun lo kɛ saan o saan?
- U kɔsegitɔ u ka dugu la, tile kelen tagama kɛnin kɔ, mun na Yusufu ni Mariyamu kɔsegira Zeruzalɛmu?
- Yusufu ni Mariyamu ye Yezu sɔrɔ min, ani mun na a lamɛnbagaw tun be kabakoya?
- Yezu ye mun lo fɔ a bamuso Mariyamu ye?
- An be se k’a ɲini ka Ala lɔn cogo di i ko Yezu?
Ɲiningali wɛrɛw
- Luka 2:41-52 kalan.
Hali ni sariya tun b’a waajibiya cɛɛw dɔrɔn ma k’u ka taga seliw la saan o saan, bangebagaw be kalan ɲuman juman sɔrɔ bi Yusufu ni Mariyamu ka koow la? (Luka 2:41; Det. 16:16; 31:12; Tal. 22:6)
Bi, denmisɛnw be kalan ɲuman juman sɔrɔ Yezu ka koow la walisa ka kolo u bangebagaw ye? (Luka 2:51; Det. 5:16; Tal. 23:22; Kɔl. 3:20)
- Matiyo 13:53-56 kalan.
Yezu dɔgɔcɛ naani jumanw lo tɔgɔ fɔra Bibulu kɔnɔ, ani kɔfɛ u la fila juman ye baara kɛ kerecɛn kafo kɔnɔ? (Mat. 13:55; Kɛw. 12:17; 15:6, 13; 21:18; Gal. 1:19; Zaki 1:1; Zude 1)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Maana 93nan: Yezu be jamaw balo
KOJUGUBA dɔ kɛra. U ye Zan Batizelikɛla faga. A koo tun man di masacɛ ka muso Erɔdiyadi ye. A ye masacɛ lasun a y’a to u ye Zan kuun tigɛ.
Yezu ye Zan fagako mɛn minkɛ, a dusu kasira kosɔbɛ. A tagara yɔrɔ dɔ la a dan na. Nka, jama tugura a kɔ. A ye jama ye tuma min na, u hinɛ donna a la. O kama, a y’u kalan Ala ka Masaya koo la, ani a y’u ka banabagatɔw kɛnɛya.
Wulafɛ, a ka kalandenw gwɛrɛla a la k’a fɔ a ye ko: ‘Suu be ɲini ka ko, yan do ye yɔrɔ lakolon ye. Sira di jama ma u ka taga dafɛduguw la ka dumuni san u yɛrɛw ye.’
Yezu y’u jaabi ko: ‘U man kan ka taga, aw yɛrɛ ka dumuni di u ma.’ A y’i yɛlɛma k’a Filipu ɲininga ko: “An bena taga dumuni san min k’a di jama nin ma waasa u bɛɛ ka se ka fa?”
Filipu y’a jaabi ko: ‘Ka buru san walisa bɛɛ ka se ka dɔɔni dɔɔni yɛrɛ sɔrɔ, o bena kɛ wari caaman ye dɛ!’ Andere y’a fɔ ko: ‘An ka dumuni be cɛdennin nin bolo, burukun duuru ni jɛgɛ deen fila lo. Nka o be mun ɲɛ nunu bɛɛ ma.’
Yezu ko: ‘ A’ y’a fɔ jama ye ko u ka sigi biin kan.’ O kɔ, a y’o dumunifɛnw ta ka barika la Ala ye ani a y’a daminɛ ka buruw karikari. Sisan, a ka kalandenw ye buru ni jɛgɛ tilan jama cɛ. Cɛɛw tun ye mɔgɔ waa duuru ye, musow ni denmisɛnw bele tun ka ca n’o ye. U bɛɛ ye dumuni kɛ fɔɔ ka fa. A ka kalandenw ye dumuni tɔɔ cɛ ka segi tan ni fila fa n’o ye!
Sisan, Yezu y’a fɔ a ka kalandenw ye k’u ka don kuru kɔnɔ ka Galile baji tigɛ. Sufɛ, fɔɲɔba dɔ wulila ani jikuru ye u ka kurun fifafifa. Kalandenw siranna kosɔbɛ. O kɔ, dugutilama u ye mɔgɔ dɔ ye a be tagamana jii kan ka na u fan fɛ. Siranya kosɔn u tora ka kule, sabu u m’a lɔn fɛɛn min lo.
Yezu ko: ‘Aw kana siran, ne lo.’ U bele ma la a la. O kama, Piyɛri ko: “Matigi, ni ele lo tiɲɛ na, a fɔ ko ne ka na e fɛ yen jii kan.” Yezu y’a fɔ a ye ko: “Na.” Piyɛri bɔra kurun kɔnɔ ka tagama jii kan! Nka siranya y’a minɛ minkɛ, a y’a daminɛ ka jigi jii jukɔrɔ. Yezu y’a kisi.
Kɔfɛ, Yezu ye dumuni di mɔgɔ waa caaman ma tugun. A y’o kabako kɛ ni burukun wolonfila ani jɛgɛmisɛn damanin ye. Bɛɛ fana ye dumuni kɛ fɔɔ ka fa. N’an be miiri Yezu ka mɔgɔ minɛcogo la, o tɛ an kabakoya wa? A ka masaya wagati la, foyi tɛna dɛsɛ an fɛ!
Matiyo 14:1-32; 15:29-38; Zan 6:1-21.
Ɲiningaliw
- Kojuguba juman lo ye Zan Batizelikɛla sɔrɔ, ani o ye mun kɛ Yezu la?
- Jama minw tugura Yezu kɔ, a ye mun lo kɛ k’u balo, ani dumuni hakɛ juman tɔɔ tora?
- Mun lo ye kalandenw lasiran sufɛ, ani mun lo ye Piyɛri sɔrɔ?
- Yezu ye mɔgɔ waa caaman balo cogo di siɲɛ filanan na?
- Ala mana Yezu sigi masaya la a ka dugukolo mara, mun na o bena kɛ koo ɲuman daan ye?
Ɲiningali wɛrɛw
- Matiyo 14:1-32 kalan.
Matiyo 14:23-32 b’an dɛmɛ ka mun lo faamu Piyɛri ka jogo koo la?
Bibulu b’a yira cogo di ko Piyɛri kɔgɔra ani ko a ye see sɔrɔ a ka yɛrɛminɛbaliya kan? (Mat. 14:27-30; Zan 18:10; 21:7; Kɛw. 2:14, 37-40; 1 Piyɛri 5:6, 10)
- Matiyo 15:29-38 kalan.
Yezu Faa ye dumunifɛn minw di a ma, cogo di a y’a yira ko a be a Faa bonya o koo la? (Mat. 15:37; Zan 6:12; Kɔl. 3:15)
- Zan 6:1-21 kalan.
Bi, kerecɛnw be se ka Yezu ladegi cogo di ka bonya la gofɛrɛnɛman kan? (Zan 6:15; Mat. 22:21; Ɔrɔm. 12:2; 13:1-4)


text:
KUNNAFONI WƐRƐW
Saan 1914: Saan kɛrɛnkɛrɛnnin lo kiraya kumaw kɔnɔ
SAAN caaman ka kɔn saan 1914 ɲɛ, Bibulu kalandenw tun y’a fɔ ko kooba dɔw tun bena kɛ saan 1914 na. O koobaw tun bena kɛ mun ni mun lo ye, ani mun lo b’a yira ko saan 1914 kɛra saan kɛrɛnkɛrɛnnin ye?
Ka kɛɲɛ ni Luka 21:24 (ABM ) ye Yezu y’a fɔ ko: “Siya wɛrɛw na Jerusalɛm cɔgɔn u sen kɔrɔ, fo o siyaw ka waati ka dafa.” Zeruzalɛmu tun ye Yahutuw ka faamadugu ye. Masa minw tun be bɔ masacɛ Dawuda buruju la, olu ka sigiyɔrɔ tun lo (Zaburuw 48:2, 3). Nka, o masaw ɲɔgɔn tun tɛ yen siyaw ka masaw cɛma. U sigilen tun be “Masaba [ Jehova] ka masasigilan” kan ka kɛ ale yɛrɛ ka lasigidenw ye (1 Masaw ka loon o loon kibaru kitabu 29:23). O cogo la, Zeruzalɛmu tun ye Jehova ka kuntigiya tagamasiɲɛ ye.
Cogo di ani tuma juman na siyaw y’a daminɛ ka Ala ka kuntigiya “cɔgɔn u sen kɔrɔ”? O kɛra saan 607 ka kɔn Krista tile ɲɛ, tuma min na Babilonɛkaw ye Zeruzalɛmu minɛ. “Masaba [ Jehova, NW ] ka masasigilan” lakolon tora. O cogo la, masa minw tun be bɔ masacɛ Dawuda buruju la, olu dɔ ma sigi a kan tugun (2 Masacɛw 25:1-26). Yala Zeruzalɛmu ‘cɔgɔnnen’ tun bena to fɔɔ abada wa? Ayi, sabu kira Ezekiyɛli tun y’a fɔ Zeruzalɛmu ka masacɛ laban Sedesiyasi koo la ko: “I ka jalamugu foni ka bɔ ani i ka masafugulan bɔ i kuun na. . . . O tɛna kɛ mɔgɔ si ta ye fɔɔ sariya be joo di min ma ale ka na, ani ne bena a di ale lo ma.” (Ezekiyɛli 21:26, 27, NW ). “Sariya be joo di min ma” ka Dawuda ka masafugulan biri, o ye Krista Yezu lo ye (Luka 1:32, 33). O cogo la, Zeruzalɛmu tun tɛna “cɔgɔn” tugun tuma min Yezu tun bena kɛ Masacɛ ye.
O kooba tun bena kɛ tuma juman? Yezu y’a yira ko siya minw tɛ Yahutuw ye, olu tun bena kuntigiya kɛ wagati latigɛnen dɔ la. Daniyɛli sapitiri 4nan b’an dɛmɛ ka jatiminɛ kɛ ani k’o wagati kuntaga lɔn. O sapitiri b’a lakali Babilɔni masacɛ Nebukadnezar ye kiraya kuma min sɔrɔ a ka siko la. A ye yiri jamanjan dɔ ye min tigɛra ka ben. U ye o yiriju siri ni nɛgɛ ni ziranɛgɛ ye walisa a kana nugu. Ani, mɛlɛkɛ dɔ y’a fɔ ko: “Waati wolonwula ka tɛmɛn a kan.”—Daniyɛli 4:10-16, ABM.
Bibulu kɔnɔ, yiriw ye kuntigiya tagamasiɲɛ ye tuma dɔw la (Ezekiyɛli 17:22-24; 31:2-5). O la, tagamasiɲɛ yiri nin tigɛli kɔrɔ tun ko Ala tun be tɛmɛ Zeruzalɛmu ka masacɛw fɛ ka kuntigiya min kɛ, o tun bena lalɔ. Nka, Nebukadnezar ka siko tun b’a yira ko Zeruzalɛmu ‘cɔgɔnni’ tun tɛna to kudayi: a tun bena mɛn “waati wolonwula.” O wagati hakɛ ye juman ye?
Yirali 12:6, 14 (NW ) b’a yira ko wagati saba ni tilan be bɛn “tile waa kelen ni kɛmɛ fila ni biwɔɔrɔ” ma. O la, “waati wolonwula” be bɛn o sigiyɔrɔma fila ma, o kɔrɔ tile 2 520. Nka, siya wɛrɛw ma Ala ka kuntigiya “cɔgɔn” tile 2 520 dɔrɔn kɔnɔ Zeruzalɛmu benni kɔ. A gwɛnen lo ko kiraya kuma nin tun bena dafa wagati dɔ kɔnɔ min ka jan ni tile 2 520 ye. Nɔnburuw 14:34 ani Ezekiyɛli 4:6 b’a fɔ ko “saan kelen be kɛɲɛ tile kelen ma.” Ka kɛɲɛ n’o ye, “waati wolonwula” nin tun bena bɛn saan 2 520 ma.
O saan 2 520 daminɛna saan 607, ɔkutɔburukalo la Krista tile ɲɛ, tuma min na Babilonɛkaw ye Zeruzalɛmu minɛ ani u ye Dawuda bɔnsɔn bɔ masaya la. U banna saan 1914, ɔkutɔburu la. O tuma lo la, “siyaw ka waati” dafara ani Yezu Krista sigira Ala ka Masaya la sankolo la. *—Zaburuw 2:1-6; Daniyɛli 7:13, 14.
I ko Yezu tun kɔnna k’a fɔ, a kɛra Masacɛ ye sankolo la tuma min na, kabako koow kɛra duniɲa kɔnɔ i n’a fɔ marifakɛlɛw, kɔngɔbaw, dugukoloyɛrɛyɛrɛw ani fɔɲɔbanaw (Matiyo 24:3-8; Luka 21:11). O kabako koow b’a yira ka gwɛ ko Ala ka Masaya sigira sen kan sankolo la saan 1914 la ani ko o tuma na duniɲa juguman nin “laban tuma” daminɛna.—2 Timote 3:1-5.
^ dakun 4 Ka ta saan 607, ɔkutɔburu ma ka taga se saan 1 ma Krista tile ɲɛ, o ye saan 606 ye. Komi saan fuu tɛ yen, ka ta saan 1 ma ɔkutɔburu la Krista tile ɲɛ, ka taga se saan 1914 ma ɔkutɔburu la, o ye saan 1 914 ye. Saan 606 fara saan 1 914 kan, o be kɛ saan 2 520 ye. N’i be kunnafoniw fɛ Zeruzalɛmu benni koo la saan 607 tuma na Krista tile ɲɛ, i ka barokun “Chronologie” filɛ gafe Étude perspicace des Écritures kɔnɔ. Jehova Seerew lo y’a sɛbɛ.


text:
Maana 67nan: Zozafati b’a jigi la Jehova kan
I B’A lɔn cɛɛ nunu ye jɔn lo ye, ani u be min kɛra wa? U be tagara kɛlɛ lo la, ani cɛɛ minw b’u ɲɛfɛ olu be dɔnkili lara. N’a sɔrɔ i bena i yɛrɛ ɲininga ko: ‘Mun na murujanw ni tamanw tɛ dɔnkililalaw bolo?’ An k’o lajɛ.
Zozafati lo tun be Israɛl siya fila ka masaya kun na. O wagati kelen na Akabu n’a ka muso Zezabɛli tun be siya 10 ka masaya kun na saheli fan fɛ. Zozafati kɔni tun ye masacɛ ɲuman ye i ko a faa Aza. O la, a ka masaya mɔgɔw tora hɛɛrɛ la saan caaman kɔnɔ.
Nka loon dɔ, koo dɔ kɛra min ye a ka mɔgɔw lasiran. Ciraden dɔw nana a fɔ Zozafati ye ko: ‘Kɛlɛden caaman be nana i kɛlɛyɔrɔ dɛ! U bɔra Mowabu, Amoni ani Seyiri kuluyɔrɔ la.’ Israɛlden caamanba lajɛnna Zeruzalɛmu walisa ka dɛmɛ ɲini Jehova fɛ. U tagara Alabatosoba kɔnɔ, ani Zozafati ye delili kɛ ko: ‘E Jehova, an ka Ala, an t’a lɔn an bena min kɛ. Fanga t’an na ka lɔ kɛlɛden caaman nunu ɲɛ. An ɲɛɛ be ele lo kan.’
Jehova ye Zozafati lamɛn, ani a y’a to a ka kira dɔ y’a fɔ jama ye ko: ‘Aw ka kɛlɛ tɛ, nka Ala ta lo. Aw tɛna kɛlɛ kɛ. Aw ka lɔ k’a filɛ Jehova bena min kɛ k’aw kisi.’
O loon dugusagwɛ sɔgɔma, Zozafati y’a fɔ jama ye ko: ‘Aw k’aw jigi la Jehova kan!’ O kɔ, a ye dɔnkililalaw bila kɛlɛdenw ɲɛ, u tora ka tagama ani ka dɔnkili la ka Jehova tando. I b’a lɔn koo min kɛra tuma min na u surunyana kɛlɛyɔrɔ la wa? Jehova ye ɲagamini don Mowabu, Amoni ani Seyiri kuluyɔrɔ kɛlɛdenw cɛ, u ye ɲɔgɔn kɛlɛ. Israɛldenw sera tuma min na, u ye suuw dama le ye!
Yala a ma kɛ hakilitigiyako ye Zozafati fɛ k’a jigi la Jehova kan wa? N’an fana b’an jigi la Jehova kan, o bena kɛ hakilitigiyako ye an fɛ.
1 Masacɛw 22:41-54; 2 Tilew Kibaru 20:1-30.
Ɲiningaliw
- Zozafati tun ye jɔn lo ye, ani a ye ɲɛnamaya kɛ wagati juman na?
- Mun na Israɛldenw siranna, ani u caaman ye mun lo kɛ?
- Zozafati ka delili kɔ, Jehova ye mun lo fɔ ka jama jaa gwɛlɛya?
- Sanni kɛlɛ yɛrɛ ka daminɛ Israɛldenw n’u juguw cɛ, Jehova ye mun lo kɛ?
- An be se ka kalan juman sɔrɔ Zozafati ka koo la?
Ɲiningali wɛrɛw
- An ka 2 Tilew Kibaru 20:1-30 kalan.
Zozafati y’a yira cogo di Ala sagokɛla kantigimanw ka kan ka min kɛ ni faratiw b’u seen kɔrɔ? (2 Til. Kib. 20:12; Zab. 25:15; 62:2)
Sanga ni wagati bɛɛ, Jehova tɛmɛna fɛɛrɛ dɔ fɛ ka kumaɲɔgɔnya kɛ n’a ka mɔgɔw ye. Bi do, a be tɛmɛ fɛɛrɛ juman lo fɛ? (2 Til. Kib. 20:14, 15; Mat. 24:45-47; Zan 15:15)
Ala mana na kɛlɛ wuli “Setigi Ala ka lonba loon na,” an ka koow cogo bena bɔ Zozafati ta ma cogo di? (2 Til. Kib. 20:15, 17; 32:8; Yir. 16:14, 16)
Piyɔniyew ni misɔndenw be Levitiw ladegi cogo di ka dɛmɛ don duniɲa kuru bɛɛ waajuli baara la bi? (2 Til. Kib. 20:19, 21; Ɔrɔm. 10:13-15; 2 Tim. 4:2)


text:
Maana 82nan: Maridose ni Ɛsitɛri
SAAN damanin sanni Ɛsidirasi ka taga Zeruzalɛmu, an k’a filɛ koo minw kɛra. Pɛrɛsi masaya kɔnɔ, Maridose ni Ɛsitɛri be ni lɔyɔrɔba ye ka tɛmɛ Israɛlden tɔɔw bɛɛ kan. Ɛsitɛri ye masamuso ye, ani a belencɛ ka deen Maridose lo ye masaya mɔgɔba filanan ye. An k’a filɛ o kɛra cogo min na.
Kabi Ɛsitɛri fitininman, a wolobagaw sara. O la, Maridose lo y’a lamɔ. Masacɛ Asuyerus (Sɛrisɛsi) ka masaso dɔ tun be Suzi dugu kɔnɔ ani Maridose tun y’a ka baaraden dɔ ye. Ayiwa loon dɔ, masamuso Vasiti ma masacɛ kaan minɛ, o kama masacɛ ye muso wɛrɛ sugandi k’a kɛ masamuso ye. I b’a lɔn a ye muso min sugandi wa? A ye sunguru cɛɲumanba Ɛsitɛri lo sugandi.
I ɲɛɛ be cɛɛ nin na jaa kan wa? Kuncɛbaya b’a la dɛ, mɔgɔw be biri a ɲɛɛ kɔrɔ! Aman lo. A lɔyɔrɔ ka bon kosɔbɛ Pɛrɛsi masaya kɔnɔ. I ɲɛɛ be cɛɛ min siginin na, Maridose lo, Aman b’a fɛ ale fana ka wuli ka biri. Nka, Maridose t’a fɛ k’o kɛ. Ale fɛ, a bɛnnin tɛ ka biri o mɔgɔ jugu nin ɲɔgɔn ɲɛɛ kɔrɔ. O ye Aman dimi kosɔbɛ. O kama, a filɛ a ye min kɛ.
A ye ngalon tigɛ ka la Israɛldenw kan masacɛ fɛ. A ko: ‘Mɔgɔ juguw lo. U tɛ ele masacɛ ka sariyaw bato. U ka kan ka faga.’ Masacɛ Asuyerus tun m’a lɔn ko ale yɛrɛ ka muso Ɛsitɛri ye Israɛlden dɔ ye. O kama, a sɔnna Aman ka kuma ma, ani a y’a to u ye sariya sɛbɛ ka loon dɔ sigi ko u ka Israɛldenw bɛɛ faga.
Maridose y’o sariya koo mɛn tuma min na, a hakili ɲagamina kosɔbɛ. A ye cii bila k’a fɔ Ɛsitɛri ye ko: ‘I ka kan ka kuma masacɛ fɛ, ani k’a deli ko a k’an kisi.’ Pɛrɛsi jamana kɔnɔ, a daganin tɛ sariya la mɔgɔ ka don masacɛ fɛ n’a m’a tigi weele. Nka, Ɛsitɛri donna masacɛ fɛ k’a to a m’a weele. Masacɛ ye a ka sanu bere kɔrɔta k’a sin Ɛsitɛri ma, o min kɔrɔ ko a man kan ka faga. Ɛsitɛri ye masacɛ ni Aman weele ka na dumuniba dɔ la. O yɔrɔ la, masacɛ ye Ɛsitɛri ɲininga ko a b’a fɛ ale ka mun lo kɛ a ye. Ɛsitɛri ko a bena o fɔ masacɛ ye ni a sɔnna ka na dumuni wɛrɛ kɛ ni Aman ye o dugusagwɛ.
O dugusagwɛ, k’u to dumuni na, Ɛsitɛri y’a fɔ masacɛ ye ko: ‘Ne ni n ka mɔgɔw bena faga.’ Masacɛ dimina. A ko: ‘Jɔn lo y’a jaa gwɛlɛya k’o kɛ?’
Ɛsitɛri ko: ‘O tiɲɛnikɛbaga nin n’o mɔgɔ jugu nin ye Aman lo ye!’
Sisan, masacɛ dimina sɔbɛ la. A ye cii di ko Aman ka faga. O kɔ, masacɛ ye Maridose kɛ masaya mɔgɔba filanan ye. Maridose ye sariya kura dɔ sigi min b’a to loon min latigɛra Israɛldenw fagari kama, u ka se ka kɛlɛ kɛ walisa k’u niin kisi. Komi Maridose be lɔyɔrɔba la, mɔgɔ caaman ye Israɛldenw dɛmɛ, ani u kisira u juguw bolo.
Ɛsitɛri ka kitabu.
Ɲiningaliw
- Maridose ni Ɛsitɛri tun ye jɔn ye?
- Mun na masacɛ Asuyerus (Sɛrisɛsi) tun be muso kura fɛ, ani a ye jɔn lo sugandi?
- Aman tun ye jɔn lo ye, ani mun lo y’a dusu dimi?
- Sariya juman sigira, ani Maridose ka cii sera Ɛsitɛri ma tuma min na, a ye mun lo kɛ?
- Mun lo ye Aman sɔrɔ, ani u ye mun lo kɛ Maridose ye?
- Israɛldenw kisira u juguw bolo cogo di?
Ɲiningali wɛrɛw
- Ɛsitɛri 2:12-18 kalan.
Ɛsitɛri y’a yira cogo di ko nafa b’a la ka kɛ ni dusu sumanin sabarinin ye? (Ɛsit. 2:15; 1 Piyɛri 3:1-5)
- Ɛsitɛri 4:1-17 kalan.
I ko Ɛsitɛri ye sababu sɔrɔ ka tiɲɛn batoli lafasa cogo min na, sababu juman dira an fana ma bi k’a yira ko an masirinin lo Jehova la ani ko an ye kantigiw ye? (Ɛsit. 4:13, 14; Mat. 5:14-16; 24:14)
- Ɛsitɛri 7:1-6 kalan.
Cogo juman na Ala sagokɛla caaman y’u niin bila farati la bi i ko Ɛsitɛri y’a kɛ cogo min na? (Ɛsit. 7:4; Mat. 10:16-22; 1 Piyɛri 2:12)


text:
Ɲiningali minw be mɔgɔ dabali ban, olu jaabiliw be sɔrɔ min?
U jaabiliw be sɔrɔ . . .
lɔnnikɛlaw fɛ?
adamaden hakilitigiw fɛ?
wala Bibulu kɔnɔ?
BIBULU SƐBƐBAGA DƆ Y’A FƆ ALA YE KO:
“A kɛ ne k’o faamu . . . E ka kuma bɛɛ ye tiɲɛ ye.”
Mɔgɔ miliyɔn caaman y’o jaabiliw sɔrɔ Bibulu kɔnɔ.
E fana b’a fɛ k’o jaabiliw sɔrɔ wa?
Site Web nin be se k’i dɛmɛ: jw.org
A kɔnɔkow KALAN ɛntɛrɛnɛti kan
Ɲiningali dɔw Bibulu koo la, ani u jaabiliw
Dɛmɛ, denbayaw ye
An ka videwow FILƐ
Kalanw ani dɔnkiliw: denmisɛnw ta
Ladiliw: kanbelew ni sunguruw ta
Gafew TELESARSE
ƝININGALI NUNU NA, E B’A FƐ KA JUMAN LO JAABILI SƆRƆ?
Jɔn tigitigi lo be duniɲa nin marala?
Tɔɔrɔ bena ban loon dɔ wa?
Suuw be se ka kunu tiɲɛn tiɲɛn na wa?
Bibulu b’o ɲiningaliw jaabi. O jaabiliw lajɛ jw.org kan.
(A filɛ GAFEW › SƐBƐNINW yɔrɔ la)


text:
Maana 86nan: Lolo dɔ be cɛɛ dɔw ɲɛminɛ
I ƝƐƐ be lolo manamanatɔ nin na, cɛɛ nunu la kelen be min yirala wa? Lolo nin y’i yira u la tuma min na u bɔra Zeruzalɛmu kɔnɔ. Cɛɛ nunu bɔra kɔrɔn fɛ ani lolow lɔnbagaw lo. U lara a la ko lolo kura nin be taga n’u ye mɔgɔba dɔ yɔrɔ.
U tun sera Zeruzalɛmu tuma min na, u ye ɲiningali kɛ ko: “Zuwifuw ka masacɛ min wolola sisan, a be min?” Israɛldenw be weele fana ko “Zuwifuw (Yahutuw)”. Cɛɛw ko: ‘An ye deen ka lolo ye k’an to kɔrɔn fɛ, ani an nana a bonya.’
Erɔdi min tun ye masacɛ ye Zeruzalɛmu, ale y’o kuma mɛn tuma min na, a hakili ɲagamina. A t’a fɛ masacɛ wɛrɛ ka sigi ale nɔɔ na. O la, Erɔdi ye sarakalasebagaw kuntigiw weele k’u ɲininga ko: ‘layidu tara masacɛ min koo la, a ka kan ka wolo min?’ U y’a jaabi ko: ‘A fɔra Bibulu kɔnɔ ko Bɛtilehɛmu.’
O kama, cɛɛ minw bɔra kɔrɔn fɛ, Erɔdi y’u weele k’a fɔ u ye ko: ‘Aw ye taga denɲɛnin nin yɔrɔ ɲini koɲuman. N’aw y’a ye, aw ye kɔsegi ka na o fɔ ne ye janko ne fana ka taga a bonya.’ Nka tiɲɛn tiɲɛn na, Erɔdi tun b’a fɛ ka deen nin ye k’a faga le!
Lolo ye o cɛɛw ɲɛminɛ ka taga n’u ye Bɛtilehɛmu, ani deen nin be yɔrɔ min na, a tagara lɔ o yɔrɔ sanfɛ. U donna soo kɔnɔ ka Mariyamu ni Yezu sɔrɔ yen. U ye bonyafɛnw bɔ k’u di Yezu ma. Nka kɔfɛ, Jehova y’o cɛɛw lasɔmi siko la k’u kana segi ka taga Erɔdi fɛ. O kama, u kɔsegira u ka jamana na sira wɛrɛ fɛ.
Erɔdi y’a lɔn tuma min na ko o cɛɛw kɔsegira u ka jamana na, a dimina kosɔbɛ. O la, a ye cii di ko u ka deen cɛmanw bɛɛ faga Bɛtilehɛmu kɔnɔ minw sii ma tɛmɛ saan fila kan. Nka, Jehova kɔnna ka Yusufu lasɔmi siko dɔ la ani Yusufu n’a ka denbaya bolila ka taga Misira. Kɔfɛ Yusufu y’a mɛn ko Erɔdi sara. A ye Mariyamu ni Yezu minɛ ka kɔsegi a faso la ka taga sigi Nazarɛti. Yezu lamɔna o dugu lo la.
E ka miiri la, jɔn lo y’a kɛ o lolo kura nin manamanana? I hakili b’a la ko lolo yenin kɔ, cɛɛ nunu tagara Zeruzalɛmu fɔlɔ. Sutana Naafigi tun b’a fɛ ka Ala Dencɛ faga, ani a tun b’a lɔn ko Zeruzalɛmu masacɛ Erɔdi tun bena a ɲini k’o lo kɛ. O kama, Sutana lo tun be se k’a kɛ o lolo ka manamana.
Matiyo 2:1-23; Mise 5:1.
Ɲiningaliw
- Jaa nin kan, cɛɛ nunu ye jɔn lo ye, ani mun na u la kelen y’a bolo sin lolo manamanatɔ dɔ ma?
- Mun na masacɛ Erɔdi hakili ɲagamina, ani a ye mun lo kɛ?
- Lolo manamanatɔ nin ye cɛɛ nunu ɲɛminɛ ka taga n’u ye min, nka mun na u kɔsegira u ka jamana na sira wɛrɛ fɛ?
- Erɔdi ye cii di ko mun lo ka kɛ, ani mun na do?
- Jehova y’a fɔ Yusufu ye ko a ka mun lo kɛ?
- Jɔn lo y’a kɛ lolo kura manamanana, ani mun na do?
Ɲiningali wɛrɛ
- Matiyo 2:1-23 kalan.
Yezu sii tun ye saan joli ye ani a tun be dugu juman na tuma min na lolo lɔnbagaw tagara bɔ a ye? (Mat. 2:1, 11, 16)


text:
Maana 34nan: Dumuni sifa kura dɔ
MƆGƆ nunu be mun lo tɔmɔna duguma ten? A bɔnin be sanbɛrɛ ma. A ka misɛn, a pɛtɛnin lo ani a gwɛnin lo. Nka sanbɛrɛ tɛ, dumunifɛn dɔ lo.
Israɛldenw bɔra Misira a ma kalo kelen bɔ fɔlɔ, u be kongokolon kɔnɔ sisan. Komi sɛnɛfɛn bɛrɛ tɛ falen yen, jama ŋunuŋununa ko: ‘N’an tun sara Jehova bolo Misira, o tun ka fisa! O yɔrɔ la kɔni, an tun be dumuni sifa bɛɛ dumu ka fa.’
O kama Jehova y’a fɔ ko: “Ne bena dumuni jigi aw ye ka bɔ sankolo la i n’a fɔ sanji.” A y’o lo kɛ. O dugusagwɛ, tuma min na Israɛldenw ye o fɛɛn gwɛman bɔnnin ye, u ye ɲɔgɔn ɲininga ko: ‘Nin ye mun lo ye?’
Musa y’a fɔ u ye ko: ‘Jehova be fɛɛn min di aw ma ka kɛ aw ka dumuni ye, o lo.’ Jama y’o weele ko MAANƐ. A tun ka timi i ko lidigɛ.
Musa y’a fɔ jama ye ko: ‘Aw kelen kelen be se ka min dumu, aw k’o lo cɛ.’ U y’a kɛ ten sɔgɔma o sɔgɔma. Ni tile tun gwanna, maanɛ tɔɔ min tun be duguma, o tun be yeelen.
Musa y’a fɔ fana ko: ‘Mɔgɔ si kana maanɛ dɔ mara sini kama.’ Nka dɔw ma mɛnni kɛ. I b’a lɔn fɛɛn min kɛra wa? U tun ye maanɛ min cɛ ka mara, o dugusagwɛ tumuw donna a la fɔɔ k’a kasa bɔ!
Nka Jehova y’a fɔ jama ye ko lɔgɔkun tile wɔɔrɔnan loon, u tun be se ka tile fila ta cɛ. Ani Jehova ko u ka dɔ mara o loon dugusagwɛ kama sabu ale tɛna a to dɔ ka ben tile wolonfilanan loon na. U tun mana maanɛ dɔ mara tile wolonfilanan kama, tumuw tun tɛ don a la ani a kasa tun tɛ bɔ! Nin fana tun ye kabako dɔ ye!
Israɛldenw ye saan minw bɛɛ kɛ kongokolon kɔnɔ, Jehova y’u balo ni maanɛ ye.
Ɛkizɔdi 16:1-36; Nɔnburuw 11:7-9; Zozuwe 5:10-12.
Ɲiningaliw
- Jaa nin kan, mɔgɔw be mun lo tɔmɔna duguma, ani o fɛɛn tɔgɔ ko di?
- Musa ye cikan juman lo di jama ma maanɛ tɔmɔni koo la?
- Jehova y’a fɔ jama ye ko a ka mun lo kɛ lɔgɔkun tile wɔɔrɔnan loon na, ani mun kama?
- Jehova tun be kabako juman kɛ ni maanɛ tun marala ka bila tile wolonfilanan kama?
- Jehova y’a ka mɔgɔw balo ni maanɛ ye fɔɔ tuma juman?
Ɲiningali wɛrɛw
- Ɛkizɔdi 16:1-36; Nɔnburuw 11:7-9 kalan.
Ni Jehova ye mɔgɔ dɔw sigi a ka baara la kerecɛn kafo kɔnɔ, Ɛkizɔdi 16:8 b’a yira cogo di ko an ka kan k’u bonya? (Eburuw 13:17)
Kongokolon kɔnɔ, mun lo tun be Israɛldenw hakili jigi loon o loon ko u ka koow tɛ ɲɛ Jehova kɔ? (Ɛkiz. 16:14-16, 35; Dut. 8:2, 3).
A ka ntalen kumaw na, Yezu ye kɔrɔ juman di maanɛ koo ma, ani cogo juman na an be se ka nafa sɔrɔ o ‘sankolola dumuni’ na? (Zan 6:31-35, 40)
- Zozuwe 5:10-12 kalan.
Israɛldenw ye maanɛ dumu fɔɔ saan joli, ani o ye u kɔrɔbɔ cogo di? An be kalan juman sɔrɔ o koo la? (Ɛkiz. 16:35; Nɔnb. 11:4-6; 1 Kor. 10:10, 11)


text:
Maana 85nan: Yezu wololi koo
I B’A lɔn denɲɛnin nin ye mɔgɔ min ye wa? Yezu lo. A wolotɔ lo wɛɛrɛ dɔ kɔnɔ, yɔrɔ min na u be bɛgɛnw mara. Mariyamu be Yezu lara bɛgɛnw ka dumunikɛminan dɔ kɔnɔ. Nka, mun na Mariyamu ni Yusufu be yan wɛɛrɛ kɔnɔ ni bɛgɛnw ye? Musow jigiyɔrɔ kɔni tɛ, tiɲɛn tɛ?
O kɔni. Mariyamu jigira o wɛɛrɛ kɔnɔ sabu Ɔrɔmu masacɛ Ogusiti tun ye sariya dɔ sigi ko bɛɛ ka taga a tɔgɔ sɛbɛ a wolodugu la. Yusufu tun wolola yan Bɛtilehɛmu dugu la. Tuma min na ale ni Mariyamu sera yen, u ma yɔrɔ sɔrɔ lonanjigiso si kɔnɔ. O lo y’a to u be yan wɛɛrɛ kɔnɔ ni bɛgɛnw ye. O loon yɛrɛ la, Mariyamu ye Yezu wolo! Nka i ko i ɲɛɛ b’a la, foyi ma kɛ denɲɛnin na.
I ɲɛɛ be sagadɛndɛbagaw la wɛɛrɛ donda la wa? U be nana Yezu lo filɛ. U tun b’u ka sagaw dɛndɛna kongo la sufɛ, ani yeelen dɔ manamanana k’u lamini. Mɛlɛkɛ dɔ tun lo! U siranna kosɔbɛ. Nka mɛlɛkɛ y’a fɔ u ye ko: ‘Aw kana siran, bari ne nana kibaro diiman dɔ fɔ aw ye. Bi, Kisibaga wolola aw ye Dawuda ka dugu la. An Matigi Krista lo. Aw bena a lanin ye bɛgɛnw ka dumunikɛminan dɔ kɔnɔ, faniw melekenin b’a la.’ O yɔrɔnin bɛɛ, mɛlɛkɛ caaman y’a daminɛ ka Ala tando. O kama, sagadɛndɛbagaw sinna ka taga Yezu yɔrɔ ɲini ani u y’a ye wɛɛrɛ kɔnɔ.
I b’a lɔn fɛɛn min kama Yezu lɔyɔrɔ ka bon kosɔbɛ wa? I b’a lɔn a ye mɔgɔ min ye tigitigi wa? I hakili b’a la ko an tun kumana Ala Dencɛ fɔlɔ koo la gafe nin ka maana fɔlɔ la wa? O Dencɛ nin ye baara kɛ ni Jehova ye k’a dɛmɛ ka sankolo ni dugukolo ni fɛɛn tɔɔw bɛɛ dan. O Dencɛ nin ye Yezu lo ye!
Jehova y’a Dencɛ niin ta sankolo la k’a don Mariyamu kɔnɔ na. O cogo la, deen y’a daminɛ ka bonya Mariyamu kɔnɔ na i ko denɲɛnin tɔɔw be bonya u bamusow kɔnɔ na cogo min na. Nka, o deen tun ye Ala Dencɛ ye. A laban, Yezu wolola yan wɛɛrɛ kɔnɔ Bɛtilehɛmu dugu la. Sisan, i b’a faamu fɛɛn min kama mɛlɛkɛw ninsɔndiyara kosɔbɛ ka Yezu wololi koo fɔ mɔgɔw ye wa?
Luka 2:1-20.
Ɲiningaliw
- Denɲɛnin nin ye jɔn lo ye jaa kan ani Mariyamu be a lara mun lo kɔnɔ?
- Mun na Yezu wolola bɛgɛnw ka wɛɛrɛ kɔnɔ?
- Jaa nin kan, cɛɛ minw be donna wɛɛrɛ kɔnɔ olu ye jɔn ye ani mɛlɛkɛ dɔ tun ye mun lo fɔ u ye?
- Mun na Yezu lɔyɔrɔ ka bon kosɔbɛ?
- Mun na Yezu be se ka weele ko Ala Dencɛ?
Ɲiningali wɛrɛw
- Luka 2:1-20 kalan.
Masacɛ Ogusiti ye mun lo kɛ Yezu wololi koo la ka kɛɲɛ ni kiraya kuma ye? (Luka 2:1-4; Mise 5:2)
Cogo di mɔgɔ be se ka jati Ala “diyanamɔgɔw” dɔ ye? (Luka 2:14; Mat. 16:24; Zan 17:3; Kɛw. 3:19; Eburuw 11:6)
Ni Zuda sagadɛndɛbaga majigininw tun be se ka ɲagali Kisibaga wololi kosɔn, sababuba juman lo be Ala sagokɛlaw fɛ bi ka ɲagali ka tɛmɛ olu kan? (Luka 2:10, 11; Efɛz. 3:8, 9; Yir. 11:15; 14:6)


text:
Maana 12nan: Babɛli sangasojan
SAAN caaman tɛmɛna. Nuhun dencɛw ye deen caaman sɔrɔ. O deenw bonyana ani olu fana ye deen caaman wolo. A ma mɛɛn, mɔgɔw cayara dugukolo kan.
O mɔgɔw cɛma, dɔ tɔgɔ tun ko Nɛmurɔdi, Nuhun ka tulomasama dɔ tun lo. Mɔgɔ jugu tun lo min tun be kongosogow ni mɔgɔw faga. Nɛmurɔdi tun y’a yɛrɛ kɛ kuntigi ye walisa ka tɔɔw mara. A koo tun man di Ala ye.
O wagati la, mɔgɔw bɛɛ tun be kaan kelen lo fɔ. Nɛmurɔdi tun b’a fɛ ka mɔgɔw bɛɛ kɛ ɲɔgɔn kan walisa ale ka se k’u mara. O la, i b’a lɔn a ye min kɛ wa? A y’a fɔ mɔgɔw ye k’u ka dugu sigi ani ka sangasojan lɔ a kɔnɔ. U filɛ jaa kan u be birikiw gosira.
O baara ma diya Jehova Ala ye. Ala tun b’a fɛ mɔgɔw ka jɛnsɛn ka dugukolo bɛɛ fa. Nka mɔgɔw y’a fɔ ɲɔgɔn ye ko: ‘Aw ye na an ka dugu sigi, ka sangasojan lɔ a kɔnɔ, a kuun ka se fɔɔ sankolo la. O la, an bena tɔgɔba sɔrɔ.’ Mɔgɔw tun b’a fɛ ka nɔɔrɔ la u yɛrɛw kan, u tun t’a fɛ k’a la Ala kan.
O kama, Ala y’a kɛ u ye o sangasojan lɔli dabila. I b’a lɔn a y’o kɛ cogo min na wa? Ala barila k’a kɛ u tɛ kaan kelen fɔ tugun. O la, sangasojan lɔbagaw tun tɛ ɲɔgɔn faamu tugun. O lo kama, u ka dugu tɔgɔ lara ko Babɛli, wala Babiloni, o kɔrɔ “Ɲagamini.”
Mɔgɔw y’a daminɛ sisan ka bɔ Babɛli dugu kɔnɔ. Minw tun be kaan kelen fɔ, olu jɛnna ka taga sigi dugukolo faan wɛrɛw la.
Zɛnɛzi 10:1, 8-10; 11:1-9.
Ɲiningaliw
- Nɛmurɔdi tun ye jɔn lo ye, ani Ala tun be mun lo miiri a koo la?
- Jaa nin kan, mun na mɔgɔw be birikiw gosira?
- Mun na o sangasojan lɔli ma diya Jehova ye?
- Ala ye sangasojan lɔli baara lalɔ cogo di?
- Dugu nin tun be weele cogo di, ani o tɔgɔ kɔrɔ ko di?
- Tuma min na Ala ye adamadenw ka kaanw ɲagami, u ye mun lo kɛ?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zɛnɛzi 10:1, 8-10 kalan.
Sɔɔn juman tun be Nɛmurɔdi la, ani o b’an lasɔmi mun lo la? (Tal. 3:31)
- Zɛnɛzi 11:1-9 kalan.
Mun lo tun ye mɔgɔw lasun k’o sangasojan lɔ, ani mun na o baara tun tɛ se ka ɲɛ fewu? (Zɛnɛzi 11:4; Tal. 16:18; Zan 5:44)


text:
Maana 14nan: Ala be Ibrayima kɔrɔbɔ
IBRAYIMA be min kɛra, i ɲɛɛ b’a la wa? Muru b’a bolo, a be komi a bena a dencɛ faga. Mun kama a b’a fɛ k’a faga do? Fɔlɔ, an k’a filɛ Ibrayima ni Sara y’o dencɛ sɔrɔ cogo min na.
I hakili to a la ko Ala tun ye layidu ta u ye ko u bena dencɛ sɔrɔ. Nka, a tun be komi o tɛ se ka kɛ sabu Ibrayima ni Sara tun kɔrɔla kojugu deen wolo ma. O bɛɛ n’a ta, Ibrayima lara a la ko Ala be se k’o kɛ. O la, mun lo kɛra?
Ala ka layidu tanin kɔ, saan kelen kuturu tɛmɛna ani Ibrayima ni Sara ye dencɛ sɔrɔ min tɔgɔ lara ko Isiyaka. O tuma na, Ibrayima tun ye saan 100 sɔrɔ, Sara saan 90. Ala tun y’a ka layidu dafa.
Nka Isiyaka bonyana tuma min na, Ala ye Ibrayima ka limaniya kɔrɔbɔ. A y’a weele ko: ‘Ibrayima!’ Ibrayima ye Ala jaabi ko: ‘Naamu!’ O kɔ, Ala y’a fɔ Ibrayima ye ko: ‘I dencɛ minɛ, i dencɛ kelenpe Isiyaka minɛ ka taga n’a ye kulu dɔ kan ne bena min yira i la. O yɔrɔ la, i k’a faga k’a kɛ saraka ye.’
O kumaw ye Ibrayima dusu kasi kosɔbɛ sabu, a dencɛ koo tun ka di a ye hali. I hakili b’a la fana ko Ala tun ye layidu ta k’a fɔ ko Ibrayima bɔnsɔnw tun bena sigi Kanaan jamana na wa? Nka o kumaw tun bena dafa cogo di ni Isiyaka tun fagara? Ibrayima tun ma o faamu, nka a kɔni ye Ala kaan minɛ tugun.
A sera kulu kan tuma min na, Ibrayima ye sarakabɔlan lɔ ani a ye Isiyaka siri k’a la a kan. O kɔ, a ye muru ta walisa k’a dencɛ faga. O yɔrɔnin kelen, Ala ka mɛlɛkɛ y’a weele ko: ‘Ibrayima, Ibrayima!’ Ibrayima y’a jaabi ko: ‘Naamu!’
Ala y’a fɔ a ye ko: ‘Kana maga deen nin na, kana foyi kɛ a la. Ne y’a lɔn sisan ko i lanin be ne la sabu i ma ban ka i dencɛ di ne ma, i dencɛ kelenpe.’
Ibrayima ka limaniya barika tun ka bon hali! A tun lara a la ko Jehova tɛ dɛsɛ foyi la, ani ko Jehova tun be se ka Isiyaka suu yɛrɛ lakunu. Nka, Ala sago tun tɛ ko Ibrayima ka Isiyaka faga yɛrɛ yɛrɛ la. O la, Ala y’a kɛ sagajigi dɔ balanna a gɔɔnw fɛ yiri denninw cɛma Ibrayima gɛrɛfɛ. A y’a fɔ Ibrayima ye ko a ka o sagajigi kɛ saraka ye a dencɛ nɔɔ na.
Zɛnɛzi 21:1-7; 22:1-18.
Ɲiningaliw
- Ala tun ye layidu juman ta Ibrayima ye, ani a y’o dafa cogo di?
- I ko i ɲɛɛ b’a la jaa kan, cogo juman na Ala ye Ibrayima ka limaniya kɔrɔbɔ?
- Hali ni Ibrayima tun tɛ Ala ka cikan kɔrɔ faamu, a ye mun lo kɛ?
- Mun lo kɛra tuma min na Ibrayima ye muru ta ko a be a dencɛ faga?
- Ibrayima ka limaniya barika tun ka bon Ala la cogo di?
- Ala ye mun lo di Ibrayima ma k’a kɛ saraka ye, ani a y’o kɛ cogo di?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zɛnɛzi 21:1-7 kalan.
Mun na Ibrayima y’a dencɛ kɛnɛkɛnɛ tile seeginan loon? (Zɛnɛzi 17:10-12; 21:4)
- Zɛnɛzi 22:1-18 kalan.
Isiyaka y’a yira cogo di ko a be a facɛ Ibrayima kaan minɛ, ani o tun be kooba nata juman lo tagamasiɲɛ yira? (Zɛnɛzi 22:7-9; 1 Kor. 5:7; Fil. 2:8, 9)


text:
Maana 69nan: Naaman kɛnɛyali koo
I B’A lɔn sungurunin be min fɔra wa? A be Jehova ka kira Elize koo lo fɔra muso nin ye ani Jehova ye Elize dɛmɛ ka kabako minw kɛ. Muso nin tɛ foyi lɔn Jehova koo la sabu a tɛ Israɛlden dɔ ye. An k’a filɛ fɔlɔ mun na sungurunin nin be muso nin ka soo kɔnɔ.
Muso nin ye Sirika lo ye. A cɛɛ Naaman lo ye Siri kɛlɛdenw kuntigi ye. Sungurunin nin ye Israɛlden ye. Sirikaw y’a minɛ ani u tagara n’a ye k’a kɛ Naaman muso ka baaraden ye.
Kuna bana tun be Naaman na. O bana be se ka mɔgɔ farisogo yɔrɔ dɔ ɲimi. O lo y’a to sungurunin nin b’a fɔra Naaman muso ye ko: ‘Ne b’a fɛ ne matigi ka taga Jehova ka kira fɛ Israɛl jamana na. A bena a kɛ a ka kuna bana ka ban.’ Kɔfɛ, muso cɛɛ ye o kuma mɛn.
Naaman tun b’a fɛ kosɔbɛ ka kɛnɛya, o kama a y’a latigɛ ko a be taga Israɛl. A sera yen tuma min na, a tagara Elize ka soo. Elize y’a ka baaraden ci k’a fɔ Naaman ye ko a ka taga ko Zurudɛn baji la siɲɛ wolonfila. O kuma ye Naaman dimi kosɔbɛ ani a y’a fɔ ko: ‘Ne ka jamana bajiw man fisa ni Israɛl bajiw bɛɛ ye wa?’ Naaman y’o kumaw fɔ ka ban tuma min na, a kɔsegira.
Nka, a ka baaraden dɔ y’a fɔ a ye ko: ‘Ni kira tun ye koo gwɛlɛ dɔ fɔ i ye, i tun tɛna o kɛ wa? Sisan, mun na i do tɛ se ka taga ko i n’a fɔ a y’a fɔ cogo min na?’ Naaman y’a ka baaraden ka kuma lamɛn ani a tagara ko siɲɛ wolonfila Zurudɛn baji la. A y’o kɛ tuma min na, a ka kuna bana banna pewu!
Naaman ninsɔndiyara kosɔbɛ. A segira ka taga Elize fɛ k’a fɔ a ye ko: “Sisan, ne y’a lɔn ko Ala wɛrɛ te yɔrɔ si dugukolo kan ni Isirayɛli ta tɛ. O la, i ka boɲafɛn nin minɛ.” Nka, Elize y’a jaabi ko: ‘Ayi, ne tɛna foyi minɛ.’ Elize y’a faamu ko a man ɲi a ka boɲafɛn minɛ Naaman fɛ sabu Jehova lo y’a ka bana kɛnɛya. Nka, Elize ka baaraden Geyazi b’a fɛ ka boɲafɛn minɛ a yɛrɛ ye.
Ayiwa, Geyazi y’o lo kɛ. Naaman taganin kɔ, Geyazi bolila ka tugu a kɔ. A y’a fɔ Naaman ye ko: ‘Elize lo ye ne ci ka na a fɔ i ye ko a teriw nana a fɛ, o kama a be boɲafɛn dɔ ɲini i fɛ k’a di u ma.’ O kuma tun ye ngalon ye. Nka, Naaman tun t’o kala ma, o kama a ye fɛɛn dɔw di Geyazi ma.
Geyazi kɔsegira soo tuma min na, Elize y’a lɔn a ye koo min kɛ. Jehova tun y’o fɔ a ye. O la, Elize y’a fɔ Geyazi ye ko: ‘Komi i ye koo jugu nin kɛ, Naaman ka kuna bana bena yɛlɛma i la.’ O yɔrɔnin bɛɛ Geyazi kɛra kunatɔ ye.
An be kalan juman sɔrɔ koo nunu bɛɛ la? A fɔlɔ, an ka kan ka to ka Jehova koo fɔ mɔgɔw ye i ko sungurunin nin y’a kɛ cogo min na. Nafa caaman be se ka sɔrɔ o la. A filanan, an man kan ka kɛ kuncɛbaw ye i ko Naaman kɔnna ka min kɛ, an ka kan ka mɛnni kɛ Ala sagokɛlaw fɛ. A sabanan, an man kan ka ngalon tigɛ i ko Geyazi y’a kɛ cogo min na. Yala an tɛ koo caaman faamu n’an be Bibulu kalan wa?
2 Masacɛw 5:1-27.
Ɲiningaliw
- Jaa nin kan, sungurunin nin be mun lo fɔra muso nin ye?
- Muso nin ye jɔn lo ye, ani sungurunin nin be mun lo kɛra a ka soo?
- Elize y’a ka baaraden ci ka mun lo fɔ Naaman ye, ani mun na Naaman dimina?
- Tuma min na Naaman sɔnna a ka baaraden ka kuma ma, mun lo kɛra?
- Mun na Elize banna Naaman ka boɲafɛn na, nka Geyazi ye mun lo kɛ?
- Mun lo kɛra Geyazi la, ani an be kalan juman sɔrɔ o koo la?
Ɲiningali wɛrɛw
- 2 Masacɛw 5:1-27 kalan.
Israɛl sungurunin ka koo be se ka bi denmisɛnw jija cogo di? (2 Mas. 5:3; Zab. 8:3; 148:12, 13)
Mun na an ka ɲi ka Naaman ka koo to an hakili la n’u be Bibulu ka ladiliw dira an ma? (2 Mas. 5:15; Eburuw 12:5, 6; Zaki 4:6)
N’an be Elize ka koow kɛcogo suman ni Geyazi ta ye, an be se ka kalan juman sɔrɔ? (2 Mas. 5:9, 10, 14-16, 20; Mat. 10:8; Kɛw. 5:1-5; 2 Kor. 2:17)


text:
Maana 27nan: Israɛldenw kɛra jɔɔnw ye
I ƝƐƐ be mɔgɔ nunu na, u be fanga baara kɛra. U be u la dɔ bugɔra ni busan ye. O baarakɛlaw ye Yakuba ka denbaya mɔgɔw ye minw be weele ko Israɛldenw. Minw ye u bila o fanga baara la olu ye Misirakaw ye. Israɛldenw kɛra Misirakaw ka jɔɔnw ye. O koo kɛra cogo di?
Saan caaman kɔnɔ, Yakuba ka denbayaba tora hɛɛrɛ la Misira jamana na. Yusufu min tun kɛra masacɛ Farahuna ka lasigidenw bɛɛ la mɔgɔba ye, ale lo tun b’a janto u la. Nka, Yusufu nana sa ani masacɛ kura dɔ sigira Misira kun na. Israɛldenw koo tun man di ale ye.
O masacɛ jugu ye Israɛldenw kɛ a ka jɔɔnw ye. A ye mɔgɔ farimanw sigi u kun na. U tun be Israɛldenw waajibiya ka baara gwɛlɛ kɛ walisa ka duguw lɔ Farahuna ye. O bɛɛ n’a ta, Israɛldenw tora ka caya. Misirakaw nana siran ko Israɛldenw kana na caya kojugu ani ka fanga sɔrɔ ka tɛmɛ olu kan.
I b’a lɔn Farahuna ye min kɛ wa? A y’a fɔ Israɛlmusow ka tinminɛlaw ye ko: ‘Deen o deen mana wolo, ni cɛden lo, aw k’a faga.’ Nka o tinminɛlaw tun ye muso ɲumanw ye, u ma sɔn ka denɲɛninw faga.
O la, Farahuna ye cii nin di a ka mɔgɔw ma: ‘A’ ye Israɛl denɲɛnin cɛmanw minɛ k’u faga, nka aw ka musodenw dɔrɔn to yen.’ Nin tun ye cikan jugu ye dɛ! An k’a filɛ denɲɛnin cɛman dɔ kisira cogo min na.
Ɛkizɔdi 1:6-22.
Ɲiningaliw
- Busan be cɛɛ min bolo jaa nin kan, o ye jɔn ye ani a be jɔn lo bugɔra?
- Yusufu sanin kɔ, mun lo ye Israɛldenw sɔrɔ?
- Mun na Israɛldenw nana kɛ siranya fɛɛn ye Misirakaw fɛ?
- Farahuna ye cikan juman di Israɛl musow ka tinminɛlaw ma?
Ɲiningali wɛrɛw
- Ɛkizɔdi 1:6-22 kalan.
Jehova ye layidu min ta Ibrayima ye, a y’a daminɛ k’o dafa cogo di? (Ɛkiz. 1:7; Zɛnɛzi 12:2; Kɛw. 7:17)
Eburumusow ka tinminɛlaw y’a yira cogo di ko u be niin jati fɛɛn senuman ye? (Ɛkiz. 1:17; Zɛnɛzi 9:6)
O tinminɛlaw ye kantigiya min kɛ Jehova ye a y’u sara o kosɔn cogo di? (Ɛkiz. 1:20, 21; Tal. 19:17)
Jehova ye layidu min ta Ibrayima bɔnsɔn koo la, cogo juman na Sutana y’a ɲini k’o sagonata bali? (Ɛkiz. 1:22; Mat. 2:16)


text:
Maana 92nan: Yezu be suuw lakunu
I ƝƐƐ be sungurunin min na yan, a sii ye saan 12 ye. Yezu lo y’a bolo minɛ ani a facɛ n’a bamuso lo lɔnin be a gɛrɛfɛ. I b’a lɔn fɛɛn min kama u ninsɔndiyanin lo ten wa? An k’o lajɛ.
Sungurunin facɛ ye mɔgɔba ye, a tɔgɔ ko Zayirus (Zayirisi). Loon dɔ, a denmuso banana ka la. A ka bana tun tɛ nɔgɔyara, nka a tun be juguyara ka taga le. O koo ye hami bila Zayirus n’a muso la sabu a tun be komi u denmuso bena sa. Ale kelen lo tun ye u deen ye. O kama, Zayirus tagara Yezu sɛgɛrɛ. A y’a mɛn ko Yezu be kabakow kɛ.
Zayirus tagara Yezu sɔrɔ jamaba cɛma. Nka, a ye jama cɛ ci ka taga a kunbiri gwan Yezu sen kɔrɔ. A ye Yezu deli ko: ‘Ne denmuso man kɛnɛ, a be ɲini ka sa. Sabari ka na a kɛnɛya.’ Yezu ko ale be nana.
Yezu tagatɔ o yɔrɔ la, jama tun b’a digidigi fɔɔ k’a degun. A barila ka lɔ ani ka ɲiningali kɛ ko: ‘Jɔn lo magara ne la?’ A y’a ye ko sebagaya dɔ bɔra ale la. Nka jɔn lo tun magara a la? Muso dɔ tun lo min tun man kɛnɛ fewu kabi saan 12. A tun gwɛrɛla Yezu la ka maga a ka fani na, ani a kɛnɛyara!
O kabako ye Zayirus jaa gwɛlɛyara sabu a y’a ye ko a ka nɔgɔ Yezu fɛ ka mɔgɔ kɛnɛya. Nka, ciden dɔ nana a fɔ Zayirus ye ko: ‘I denmuso sara, kana Yezu sɛgɛn tugun.’ Yezu y’o kuma mɛn minkɛ, a y’a fɔ Zayirus ye ko: ‘Kana siran, i denmuso bena kisi.’
U sera Zayirus ka soo tuma min na, mɔgɔw bɛɛ tun be kasira ka kule. Nka Yezu y’a fɔ u ye ko: “Aw kana kasi, sungurunin ma sa, nka a be sinɔgɔra le.” U yɛlɛla Yezu ma sabu u y’a lɔn ko deen nin sara.
Yezu ye deen faa n’a baa ani a ka kalanden saba minɛ ka don n’u ye deen layɔrɔ la. A y’a minɛ a bolo ma ani k’a fɔ ko: ‘wuli!’ Deen suu kununa i ko i ɲɛɛ b’a la yan cogo min na. A wulila ka to ka tagama! O lo y’a to a baa n’a faa ninsɔndiyanin lo ten.
Deen nin tun tɛ suu fɔlɔ ye Yezu ye min lakunu. A tun ye suu fɔlɔ min lakunu o ye firiya muso dɔ dencɛ ye Nayin dugu kɔnɔ. Kɔfɛ, a nana Mariyamu ni Marita balimacɛ Lazari suu fana lakunu. Yezu ka mara wagati la, a bena suu caaman lakunu. Nin ye kibaro duman ye dɛ, tiɲɛn tɛ?
Luka 8:40-56; 7:11-17; Zan 11:17-44.
Ɲiningaliw
- Sungurunin min be jaa nin kan, a facɛ ye jɔn lo ye, ani mun na hami be o cɛɛ n’a muso la?
- Zayirus tagara Yezu sɔrɔ, a ye mun lo kɛ?
- Yezu tagatɔ Zayirus ka soo, mun lo kɛra, ani k’u to sira kan, ciden dɔ nana mun lo fɔ Zayirus ye?
- Jama min tun be Zayirus ka soo, mun na u yɛlɛla Yezu ma?
- Yezu ye deen faa n’a baa ani a ka kalanden saba minɛ ka don n’u ye deen layɔrɔ la, o kɔ a ye mun lo kɛ?
- Yezu ye mɔgɔ wɛrɛ juman suu kunu, ani o be mun lo yira an na?
Ɲiningali wɛrɛw
- Luka 8:40-56 kalan.
Jolibɔn bana tun be muso min na, Yezu sabarila a ma ani ka hinɛ a la cogo di? Diinan mɔgɔkɔrɔw be se ka kalan juman sɔrɔ o koo la bi? (Luka 8:43, 44, 47, 48; Lev. 15:25-27; Mat. 9:12, 13; Kɔl. 3:12-14)
- Luka 7:11-17 kalan.
Minw ka mɔgɔ sɔbɛ dɔw sara, olu be se ka dususaloba juman sɔrɔ Yezu ka kumaw la a ye minw fɔ Nayin dugu firiya muso ye? (Luka 7:13; 2 Kor. 1:3, 4; Eburuw 4:15)
- Zan 11:17-44 kalan.
Yezu y’a yira cogo di ko kojugu tɛ k’i ka mɔgɔ sɔbɛ suu kasi? (Zan 11:33-36, 38; 2 Sam. 19:1-5)


text:
Yɔrɔ fɔlɔ: K’A TA SANJIBA MA KA TAGA SE ISRAƐLDENW KISILI MA MISIRA
Sankolo ni dugukolo bɔra min? Tile, kalo ni lolow ani fɛɛn caaman minw be dugukolo kan, olu fana bɔra min? Bibulu be jaabili sɔbɛ di o koo la. A b’a fɔ ko Ala lo ye o fɛɛnw bɛɛ dan. O la, an ka gafe be daminɛ ni Bibulu ka maanaw ye danni koo la.
Ala ka danfɛn fɔlɔw kɛra mɔgɔ yebaliw ye i n’a fɔ ale yɛrɛ. Mɛlɛkɛw tun lo. Nka, dugukolo kɔni, Ala y’a dan an adamadenw lo kosɔn. O kama, a ye cɛɛ ni muso, Adama ni Awa dan k’u bila nankɔ cɛɲumanba dɔ la. Nka, u ye Ala kaan bila ani a y’u gwɛn ka bɔ yen.
Saan 1 656 lo be yen Adama danni ni sanjiba nani cɛ. Mɔgɔ jugu caaman ye ɲɛnamaya kɛ o wagati kɔnɔ. Sankolo la, mɔgɔ yebaliw tun be yen, Sutana ni a ka mɛlɛkɛ juguw. Dugukolo kan, Kayɛn ni mɔgɔ jugu wɛrɛw tun be yen i n’a fɔ mɔgɔ barikaman dɔw minw ni tɔɔw tun tɛ kelen ye. Nka, mɔgɔ ɲumanw fana tun be yen dugukolo kan i n’a fɔ Abɛli, Henɔki ani Nuhun. Gafe nin Yɔrɔ FƆLƆ la, an bena kuma o mɔgɔw koo la ani koo minw kɛra u ka wagati la.


text:
Maana 10nan: Sanjiba, duniɲa bɛɛ kɔnɔ
MINW tun tɛ kurun kɔnɔ, olu tora k’u ka koow kɛ i ko fɔlɔ la. U lanin tun t’a la fewu ko sanjiba bena na. N’a sɔrɔ u yɛrɛ tora ka Nuhun lɔgɔbɔ ka tɛmɛ fɔlɔ kan. Nka a ma mɛɛn, u y’u ka yɛlɛ dabila.
Sanji barila k’a daminɛ ka ben. Sanji tun be benna fanga la i n’a fɔ u be jii bɔnna ni soon ye. Nuhun tun ye tiɲɛn fɔ! Nka mɔgɔ si tun tɛ se ka don kurun kɔnɔ tugun. Jehova tun y’a datugu kosɔbɛ.
A ma mɛɛn, jii ye kɛnɛbaw bɛɛ datugu. Jii cayara ka kɛ i ko kɔɔbaw. A tun be yiriw laben, ka kabakurubaw kolonkolon ani ka mankanba kɛ. Mɔgɔw jaa tigɛra. U yɛlɛla tintinw kan. Ee! N’u tun sɔnna ka mɛnni kɛ Nuhun fɛ ani ka don kurun kɔnɔ sanni a ka datugu sa! Nka o tun tɛ se ka kɛ tugun.
Jii tun be cayara ka taga dɔrɔn. Tile 40 ani suu 40, jii tun be bɔnna ka bɔ sanfɛ. A tora ka yɛlɛ kuluw kan, ani a ma mɛɛn, hali kulu jamanjanbaw datugura. O cogo la, mɔgɔw ni bɛgɛn minw tun tɛ kurun kɔnɔ, u bɛɛ sara i n’a fɔ Ala tun y’a fɔ cogo min na. Nka minw bɛɛ tun be kurun kɔnɔ, olu kisira.
Nuhun n’a dencɛw tun ye kurun dilan ka ɲɛ. Tuma min na jii y’a kɔrɔta, a fogonna jii sanfɛ. Loon dɔ, sanji tigɛra ani tile bɔra. Nin tun ye kabako ye dɛ! Dugukolo bɛɛ tun fara i ko kɔgɔjiba. Kurun dɔrɔn lo tun be yera jii sanfɛ.
Mɔgɔ jamanjanbaw tun tɛ yen tugun. U tun tɛna mɔgɔ si niin tɔɔrɔ tugun. U bɛɛ tun sara ka fara u bamusow ni mɔgɔ jugu tɔɔw kan. Nka u facɛw do?
U facɛw tun tɛ adamadenw ye i n’a fɔ anw. U tun ye mɛlɛkɛw lo ye. Nka, u tun nana ɲɛnamaya kɛ dugukolo kan i ko adamadenw. O kama, tuma min na sanjiba nana, olu ma sa i n’a fɔ mɔgɔ tɔɔw. U ye adamadenw cogoya to yen ani u yɛlɛmana ka kɛ mɛlɛkɛw ye tugun ka yɛlɛ sanfɛ. Nka, Ala ma sɔn u ka kɛ ale ka mɛlɛkɛw cɛma tugun a ka denbaya kɔnɔ sankolo la. O la, u kɛra Sutana ka mɛlɛkɛw ye Bibulu be minw weele ko jinaw.
O kɔ, Ala ye fɔɲɔ dɔ fiyɛ dugukolo kan ani jii y’a daminɛ ka jigi. Kalo duuru tɛmɛnin kɔ, kurun tagara lɔ kulu dɔ sanfɛ. Loon caaman tɛmɛna tugun, ani minw tun be kurun kɔnɔ olu tun be se ka kuluw kuun ye. Jii tora ka jigi dɔrɔn.
Nuhun ye kɔnɔ finman dɔ bila ka bɔ kurun kɔnɔ, a tɔgɔ ko kaankaan. A panna wagati dɔɔni, ani a kɔsegira ka na sabu a ma sigiyɔrɔ sɔrɔ. O kɔnɔ tora ka taga ka na ani ka sigi kurun kan.
Nuhun tun b’a fɛ k’a lɔn ni jii jara dugukolo kan. O kama, a ye jɛnɛtugan fana bila ka bɔ kurun kɔnɔ. Nka ale fana kɔsegira ka na sabu a ma sigiyɔrɔ sɔrɔ. Nuhun y’a bila ka taga kokura, ani a kɔsegira ka na ni yiri furaburu dɔ ye a daa la. O la, Nuhun y’a lɔn ko jii jigira. Nuhun ye jɛnɛtugan bila ka taga siɲɛ sabanan na, nka a ma kɔsegi ka na tugun sabu a y’a ye ko yɔrɔ jara.
Sisan, Ala kumana Nuhun fɛ ko: ‘Aw ka bɔ kurun kɔnɔ, e n’i denbaya ani bɛgɛnw ni kongosogow.’ U tun ye saan kelen ni kɔ kɛ kurun kɔnɔ. O la, an ka miiri k’a filɛ u ninsɔndiyara cogo min na ka bɔ kurun kɔnɔ ani k’a ye k’u kisira!
Zɛnɛzi 7:10-24; 8:1-17; 1 Piyɛri 3:19, 20.
Ɲiningaliw
- Mun na mɔgɔ si tun tɛ se ka don kurun kɔnɔ sanji daminɛnin kɔ?
- Jehova y’a to sanji benna suu ni tile joli, ani jii cayara fɔɔ ka se hakɛ juman ma?
- Tuma min na jii y’a daminɛ ka dugukolo datugu, kurun kɛra di?
- Yala mɔgɔ jamanjanbaw kisira sanjiba ma wa? Ani u facɛw kɛra cogo di?
- Kalo duuru tɛmɛnin kɔ, kurun kɛra di?
- Mun na Nuhun ye kaankaan bila ka bɔ kurun kɔnɔ?
- Nuhun y’a lɔn cogo di ko jii jigira dugukolo kan?
- Nuhun n’a ka denbaya ye saan kelen ni kɔ kɛ kurun kɔnɔ, o kɔ Ala ye mun lo fɔ a ye?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zɛnɛzi 7:10-24 kalan.
Halakili sera hakɛ juman ma dugukolo kan? (Zɛnɛzi 7:23)
Sanjiba jiiw ye wagati juman kɛ ka sɔrɔ ka ja? (Zɛnɛzi 7:24)
- Zɛnɛzi 8:1-17 kalan.
Zɛnɛzi 8:17 b’a yira cogo di ko Jehova sagonata ma yɛlɛma dugukolo ta fan fɛ? (Zɛnɛzi 1:22)
- An ka 1 Piyɛri 3:19, 20 kalan.
Tuma min na mɛlɛkɛ murutininw yɛlɛla sankolo la, kiti juman tigɛra u kan? (Zude 6)
See min be Jehova ye k’a ka mɔgɔw kisi, Nuhun n’a ka denbaya ka koo be an ka lanaya sabati o la cogo di? (2 Piyɛri 2:9)


text:
Maana 101nan: U ye Yezu faga
A FILƐ kojuguba min kɛra! U ye Yezu faga. U ye puwɛntiw kɛ k’a bolo n’a seenw sɔgɔ k’a gwengwe yiri kan. Mun na u ye nin kɛ Yezu la do?
O kɛra sabu Yezu koo tun man di mɔgɔ dɔw ye. I b’a lɔn mɔgɔ minw lo wa? Mɛlɛkɛjugu Sutana Naafigi ye u la dɔ ye. Ale lo ye Adama ni Awa lasun u ye Jehova kaan bila. Ale Sutana kelen nin lo ye Yezu juguw lasun u ye kojuguba nin kɛ.
Sanni Yezu juguw k’a gwengwe yiri kan, u y’a lɔgɔbɔ cogo sifa bɛɛ la. I hakili b’a la cogo min na u y’a minɛ Zɛtisemane nankɔ kɔnɔ wa? Mɔgɔ jumanw lo tun ye Yezu juguw ye? Diinan kuntigiw tun lo. Ayiwa, an k’a filɛ min kɛra a minɛnin kɔ.
Tuma min na diinan kuntigiw ye Yezu minɛ, a ka cidenw bolila k’a to yen sabu u siranna. Nka, ciden Piyɛri ni Zan ma boli ka janfa. U kɔsegira ka na a filɛ fɛɛn min tun bena Yezu sɔrɔ.
Sarakalasebagaw tagara ni Yezu ye u ka kuntigiba kɔrɔ Anɛ fɛ. Nka, jama ma mɛɛn n’a ye o yɔrɔ la. O kɔ, u tagara n’a ye Kayifu ka soo, ale lo tun ye sarakalasebagaw kuntigiba ye sisan. Diinan kuntigi caaman lajɛnnin tun be yen.
U ye kiti tigɛ Yezu kan Kayifu ka soo. U ye mɔgɔw weele ka na ngalon la a kan. Diinan kuntigiw bɛɛ ko: ‘Yezu ka kan ka faga.’ O kɔ, u ye daji tu a ɲɛda la ani k’a bugɔ ni u bolokuruw ye.
O wagati kelen na, Piyɛri tun be kɛnɛma luu kɔnɔ. Mɔgɔw tun be tasuma jara yen sabu nɛnɛ tun be yen o suu la. Baaraden musoman dɔ ye Piyɛri filɛ k’a fɔ ko: ‘Cɛɛ nin tun be ni Yezu ye.’
Piyɛri y’a jaabi ko: ‘Ayi, ne tɛ!’
U y’a fɔ Piyɛri ye siɲɛ saba ko a tun be ni Yezu ye. Nka, o siɲɛ saba bɛɛ la Piyɛri ko tiɲɛn tɛ. A siɲɛ sabanan na, Yezu yɛlɛmana ka Piyɛri filɛ. Piyɛri nimisara kosɔbɛ o ngalon tigɛli kosɔn, ani a bɔra kɛnɛma ka kasi.
Jumalon sɔgɔmada fɛ, sarakalasebagaw tagara ni Yezu ye u ka kititigɛ jamakulu ka ɲɔgɔnye boon kɔnɔ. O yɔrɔ la, u ye ɲɔgɔn ɲininga u bena min kɛ Yezu la. U y’a minɛ ka taga n’a ye Pɔnsi Pilati fɛ, ale lo tun be Zude mara kun na.
Sarakalasebagaw y’a fɔ Pilati ye ko: ‘Cɛɛ nin ye kojugukɛla ye. A ka kan ka faga.’ Pilati ye Yezu ɲininga, ani a y’a fɔ ko: “Ne ma jalakiyɔrɔ ye cɛɛ nin na.” O kɔ, Pilati ye Yezu bila ka taga Erɔdi Antipasi fɛ o min tun be Galile mara kun na, nka a tun nana bɔ Zeruzalɛmu. Erɔdi fana ma jalakiyɔrɔ si ye Yezu la, o kama a y’a kɔsegi Pilati ma.
Pilati tun b’a fɛ ka Yezu labila. Nka, Yezu juguw tun b’a fɛ kasoden wɛrɛ lo ka labila. O kasoden tun ye soncɛ Barabasi lo ye. O kama, Pilati bɔra ni Yezu ye kɛnɛma, midi wagati tun lo. A y’a fɔ jama ye ko: “A’ ye aw ka masacɛ filɛ.” Nka, u y’a jaabi ko: “A ka faga, a ka faga lɔgɔ kan!” O la, Pilati ye Barabasi labila ani a ye Yezu don u bolo walisa u k’a faga.
O jumalon wulada fɛ, u ye Yezu gwengwe yiri kan. U ye kojugukɛla fila dɔw fana gwengwe a gɛrɛfɛ, kelen a numanbolo fɛ ani tɔɔ kelen a kinibolo fɛ. Olu ma yira jaa nin kan. Dɔɔni sanni Yezu ka sa, kojugukɛla kelen y’a fɔ a ye ko: “Matigi, n’i nana sigi i ka masaya la tuma min na, i k’i hakili to ne la.” Yezu y’a jaabi ko: “Tiɲɛ na, ne b’a fɔ i ye, i bena kɛ ne fɛ arijana na.”
Nin ye layidu ɲuman ye dɛ! I b’a lɔn Yezu kaan be alijɛnɛ min ma wa? Ala tun ye alijɛnɛ fɔlɔ min dilan, o tun be min le? Dugukolo kan kɛ! Tuma min na Yezu bena to sankolo la ka kuntigiya kɛ, a bena o cɛɛ lakunu alijɛnɛ kura kɔnɔ dugukolo kan. Yala nin tɛ ninsɔndiyako ye wa?
Matiyo 26:57-75; 27:1-50; Luka 22:54-71; 23:1-49; Zan 18:12-40; 19:1-30.
Ɲiningaliw
- Yezu ka saya ye mɔgɔ fɔlɔ juman lo nɔɔ ye?
- Tuma min na diinan kuntigiw ye Yezu minɛ, a ka cidenw ye mun lo kɛ?
- Mun lo kɛra sarakalasebagaw kuntigiba Kayifu ka soo?
- Mun na Piyɛri bɔra kɛnɛma ka kasi?
- U ye Yezu kɔsegi Pilati ma tuma min na, sarakalasebagaw kuntigiw pɛrɛnna ko mun lo ka kɛ?
- U ye mun lo kɛ Yezu la jumalon wulada fɛ, ani a ye layidu juman ta kojugukɛla dɔ ye min tun gwengwenin be lɔgɔ kan a gɛrɛfɛ?
- Yezu kaan be alijɛnɛ min ma, o bena kɛ min le?
Ɲiningali wɛrɛw
- Matiyo 26:57-75 kalan.
Yahutuw ka kititigɛ jamakulu mɔgɔw y’a yira cogo di ko u dusukun tun ka jugu? (Mat. 26:59, 67, 68)
- Matiyo 27:1-50 kalan.
Mun na an be se k’a fɔ ko Zuda ka nimisali tun tɛ nimisali sɔbɛ ye? (Mat. 27:3, 4; Mariki 3:29; 14:21; 2 Kor. 7:10, 11)
- Luka 22:54-71 kalan.
Suu min na u ye Yezu janfa k’a minɛ, Piyɛri y’a fɔ ko ale ma Yezu lɔn. An be kalan juman sɔrɔ o koo la? (Luka 22:60-62; Mat. 26:31-35; 1 Kor. 10:12)
- Luka 23:1-49 kalan.
Tilenbaliyako minw kɛra Yezu la, a y’u ta cogo di, ani an be kalan juman sɔrɔ o koo la? (Luka 23:33, 34; Ɔrɔm. 12:17-19; 1 Piyɛri 2:23)
- Zan 18:12-40 kalan.
Adamadenw ɲɛsiranya ye Piyɛri sennaɲagami wagati dɔɔni kɔnɔ, nka a tilara k’a yɛrɛ sɔrɔ ani ka kɛ ciden barikaman ye. O koo be mun lo yira an na? (Zan 18:25-27; 1 Kor. 4:2; 1 Piyɛri 3:14, 15; 5:8, 9)
- Zan 19:1-30 kalan.
Yezu tun be bololafɛnw koo jati k’a dama kɛɲɛ cogo di? (Zan 2:1, 2, 9, 10; 19:23, 24; Mat. 6:31, 32; 8:20)
Yezu ye kuma laban minw fɔ ka sɔrɔ ka sa, u b’a yira cogo di ko a ye see sɔrɔ Jehova ka Masabaya lafasali koo la? (Zan 16:33; 19:30; 2 Piyɛri 3:14; 1 Zan 5:4)


text:
Maana 112nan: Fɔɲɔba ye kurun tiɲɛ
A FILƐ, kurun be farati la! A be karikarila ka tiɲɛ! A kɔnɔ mɔgɔw panna ka cun jii kɔnɔ. U dɔw yɛrɛ bɔra ka ban jii kɔnɔ. Minw bɔra, i ɲɛɛ be Pol la u cɛma wa? An k’a filɛ koo min y’a sɔrɔ.
I hakili b’a la ko Pol ye saan fila kɛ kaso la Sezare wa? O kɔ, u ye ale ni kasoden dɔw don kurun kɔnɔ ka Ɔrɔmu sira minɛ n’u ye. U tɛmɛtɔ Kɛrɛti guun gɛrɛfɛ, fɔɲɔba dɔ ye kurun gosi. Fɔɲɔ barika tun ka bon fɔɔ u ma se ka kurun boli tugun. Ani u tun tɛ se ka tile ye tilefɛ ani ka lolow ye sufɛ. A laban, kurun kɔnɔ mɔgɔw jigi tigɛra, u y’a miiri k’u tɛna kisi fewu.
O la, Pol wulila ka lɔ k’a fɔ ko: ‘Aw si nii tɛna to a la, nga an bena bɔnɔ kurun le la, bari Ala ka mɛlɛkɛ dɔ ye a yɛrɛ yira ne la kunu sufɛ k’a fɔ n ye ko: “I kana siran Pɔli, wajibi lo fɔɔ i ka se Ɔrɔmu masacɛ fɛ k’i ka koow ɲafɔ a ye. Ayiwa, Ala bena i taamaɲɔgɔn nunu bɛɛ kisi.” ’
Fɔɲɔba tile 14nan loon dugutilama, kurun bolilaw y’a ye ko jii tun man dun kojugu tugun. Komi u tun be siranna ko kurun kana taga kabakuru dɔw susu dibi la, u ye kurun lalɔfɛnw bila jii la. O dugusagwɛ, u ye dugukolo jalan dɔ ye. U tun b’a fɛ ka taga kurun lɔ o yɔrɔ la.
Nka, kurun tagara bari cɛncɛn dɔ la jii jukɔrɔ ani a lɔra. O la, jikuruw ye kurun gosi ani a y’a daminɛ ka karikari. Sɔrɔdasi ɲɛmɔgɔ y’a fɔ ko: ‘Minw bɛɛ be jii lɔn, olu ka kɔn ka jigi ka dugukolo sɛgɛrɛ. Tɔɔw ka la yirifɛn dɔw kan, walima kurun lɔgɔ cininw kan ka banba n’o ye ka bɔ.’ U ye o lo kɛ. O la, kurun kɔnɔ mɔgɔ 276 bɛɛ ɲuman sera kɔgɔjida la dugukolo jalan kan i ko mɛlɛkɛ tun y’a fɔ cogo min na.
U tun be guun min kan, o be weele ko Maliti. O yɔrɔ mɔgɔw y’u minɛ ka ɲɛ. Wagati ɲɛɛ fisayara tuma min na, u ye Pol don kurun wɛrɛ kɔnɔ ka taga n’a ye Ɔrɔmu.
Kɛwaliw 27:1-44; 28:1-14.
Ɲiningaliw
- Pol tun be kurun min kɔnɔ, o tɛmɛtɔ Kɛrɛti guun gɛrɛfɛ, mun lo kɛra?
- Pol ye mun lo fɔ kurun kɔnɔ mɔgɔw ye?
- Mun lo y’a to kurun karikarila?
- Sɔrɔdasi ɲɛmɔgɔ y’a fɔ ko mɔgɔw ka mun lo kɛ, ani mɔgɔ joli lo ɲuman sera dugukolo jalan kan?
- U tun be guun min kan, o be weele cogo di? Wagati ɲɛɛ fisayara tuma min na, u ye mun lo kɛ Pol la?
Ɲiningali wɛrɛw
- Kɛwaliw 27:1-44 kalan.
Pol ye tagama min kɛ Ɔrɔmu, o maana b’an ka limaniya barika bonya cogo di ko Bibulu ye kitabu lakika ye? (Kɛw. 27:16-19, 27-32; Luka 1:3; 2 Tim. 3:16, 17)
- Kɛwaliw 28:1-14 kalan.
Ni Malitika kafiriw ye ciden Pol n’a tagamaɲɔgɔnw “minɛ ka ɲɛ,” kerecɛnw fana ka kan k’a ɲini ka mun lo kɛ ani u ka kan k’o kɛ koo jumanw kɔni sen fɛ? (Kɛw. 28:1, 2; Eburuw 13:1, 2; 1 Piyɛri 4:9)


text:
Maana 5nan: Tɔɔrɔ be daminɛ sisan
U BƆNIN kɔ Edɛn nankɔtu kɔnɔ, Adama ni Awa ye gwɛlɛya caaman sɔrɔ. U tun ka kan ka baara gwɛlɛw kɛ ka sɔrɔ k’u ka daradumuni sɔrɔ. Ŋɔni ni biin jugu dama lo tun be yen k’u lamini, Edɛn ka yiri ɲumanw tun tɛ yen tugun. Nin lo ye Adama ni Awa sɔrɔ tuma min na u ye Ala kaan bila ani ka ban a ka teriya la.
Nka a juguman yɛrɛ ye min ye, Adama ni Awa y’a daminɛ ka sa. I hakili b’a la ko Ala tun ye u lasɔmi ko n’u tun ye yiri dɔ deen dumu, u tun bena sa. Ayiwa, u y’o yiriden dumu loon min na, u y’a daminɛ ka kɔrɔ dɔɔni dɔɔni ani a laban, u sara. U ka Ala kanbilali kɛra hakilintanya koo ye dɛ!
U gwɛnnin kɔ Edɛn nankɔtu kɔnɔ, u sɔrɔla ka deenw wolo. O kɔrɔ ko u ka deenw fana tun bena kɔrɔ ani ka sa.
Ni Adama ni Awa kɔni tun sɔnna ka Jehova kaan minɛ, u ni u ka deenw tun bena kɛ hɛɛrɛ la. U bɛɛ tun bena ɲɛnamaya kɛ hɛɛrɛ la fɔɔ abada dugukolo kan. Mɔgɔ si tun tɛna kɔrɔ, ka bana ani ka sa.
Ala b’a fɛ mɔgɔw ka ɲɛnamaya kɛ hɛɛrɛ la fɔɔ abada. A yɛrɛ ye layidu ta ko o lo bena kɛ loon dɔ la. O tuma na, dugukolo bena kɛ alijɛnɛ ye ani bɛɛ bena kɛnɛya ɲuman sɔrɔ. Mɔgɔw bɛɛ bena kɛ ɲɔgɔn teriw ye ani Ala teriw ye.
Nka Awa tun tɛ Ala teri ye tugun. O kama, deen woloko gwɛlɛyara a fɛ. A tɔɔrɔla. A ka kanbilali kɛra dusukasi caaman sababu ye a fɛ. Tiɲɛn tɛ?
Adama ni Awa ye dencɛw ni denmuso caaman sɔrɔ. U ye u dencɛ fɔlɔ tɔgɔ la ko Kayɛn ani ka filanan tɔgɔ la ko Abɛli. Mun lo ye u sɔrɔ? Yala i b’o lɔn wa?
Zɛnɛzi 3:16-23; 4:1, 2; Yirali 21:3, 4.
Ɲiningaliw
- Adama ni Awa ka ɲɛnamaya tun be cogo di u bɔnin kɔ Edɛn nankɔtu kɔnɔ?
- Mun lo y’a daminɛ ka kɛ u la ani mun na do?
- Mun na Adama ni Awa ka deenw tun bena to ka kɔrɔ ani ka sa?
- Ni Adama ni Awa tun sɔnna ka Jehova kaan minɛ, u ni u ka deenw ka ɲɛnamaya tun bena kɛ cogo di?
- Awa ye tɔɔrɔ juman sɔrɔ a ka kanminɛbaliya kosɔn?
- Adama ni Awa ka dencɛ fɔlɔ ni filanan tɔgɔw tun ko di?
- Denmisɛn wɛrɛ minw be jaa kan, olu ye jɔn lo ye?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zɛnɛzi 3:16-23 ani 4:1, 2 kalan.
Adama ka ɲɛnamaya kɛra cogo di dugukolo danganin kosɔn? (Zɛnɛzi 3:17-19; Ɔrɔm. 8:20, 22)
Awa tɔgɔ kɔrɔ ko “ɲɛnaman”, mun na o tɔgɔ bɛnnen lo? (Zɛnɛzi 3:20)
Adama ni Awa ka jurumu kɛnin kɔ, Jehova bele y’a janto u la cogo di? (Zɛnɛzi 3:7, 21)
- Yirali 21:3, 4 kalan.
E kɔrɔtɔnin lo fɛɛn “kɔrɔman” jumanw ka ban?


text:
Maana 99nan: Sangaso boon kɔnɔ
SISAN an be lamisalon sufɛ. Yezu n’a ka ciden 12 nana sangaso bonba nin kɔnɔ walisa ka Tɛmɛnkan seli dumuni kɛ. I ɲɛɛ be cɛɛ min bɔtɔ la, Zuda Isikariyɔti lo. A be tagara a fɔ sarakalasebagaw ye cogo min na u be se ka Yezu minɛ.
Arabalon na, Zuda tun tagara bɔ u fɛ k’u ɲininga ko: “Aw bena mun le di ne ma, ni ne y’aw dɛmɛ ka Yezu minɛ?” U y’a jaabi ko: “Warigwɛ bi saba.” O lo y’a to Zuda be bɔra sisan ka taga o cɛɛw ɲɛminɛ walisa ka Yezu yɔrɔ yira u la. Nin ye kojuguba daan ye dɛ!
Yezu n’a ka cidenw tilara Tɛmɛnkan seli dumuni na. Nka, Yezu be dumuni kɛrɛnkɛrɛnnin wɛrɛ daminɛ n’u ye. A ye burukun dɔ di u ma ani k’a fɔ u ye ko: ‘Aw k’a minɛ k’a dumu, nin ye ne fari tagamasiɲɛ ye min bena di aw kosɔn.’ O kɔ, a ye diwɛn fana ta jifilen kɔnɔ k’a di u ma k’a fɔ ko: ‘Aw k’a minɛ k’a min, nin ye ne joli tagamasiɲɛ ye min bena bɔn aw kosɔn.’ Bibulu b’o weele ko ‘Matigi ka surafana.’
Israɛldenw tun be Tɛmɛnkan seli dumuni kɛ walisa k’u hakili jigi ko Ala ka mɛlɛkɛ tun tɛmɛna u ka soow kan Misira jamana na, nka a tun ye Misirakaw ka deen fɔlɔw faga u ka soow kɔnɔ. Nka, sisan Yezu tun b’a fɛ a ka kalandenw k’u hakili to ale koo la ani cogo min na a y’a niin di u kosɔn. O lo y’a to a y’a ɲini u fɛ u ka to k’o dumuni kɛrɛnkɛrɛnnin seli kɛ saan o saan.
Matigi ka surafana dumuni kɛnin kɔ, Yezu y’a fɔ a ka cidenw ye ko u ka barika don u yɛrɛ la k’u jaa gwɛlɛya. A laban, u ye Ala tando ni dɔnkiliw ye ani u tagara. Dugu tilara sisan, n’a sɔrɔ minuwi tɛmɛna. An k’a filɛ u bɔra ka taga yɔrɔ min na.
Matiyo 26:14-30; Luka 22:1-39; Zan sapitiri 13-17; 1 Korɛntikaw 11:20.
Ɲiningaliw
- I ko i ɲɛɛ b’a la jaa nin kan, Yezu n’a ka ciden 12 nana mun lo kɛ sangaso bonba nin kɔnɔ?
- I ɲɛɛ be cɛɛ min bɔtɔ la, jɔn lo ani a be tagara mun lo kɛyɔrɔ?
- Tɛmɛnkan seli dumuni banni kɔ, Yezu ye dumuni kɛrɛnkɛrɛnnin juman daminɛ n’a ka cidenw ye?
- Tɛmɛnkan seli tun be Israɛldenw hakili jigi mun lo la, ani dumuni kɛrɛnkɛrɛnnin nin be Yezu ka kalandenw hakili jigi mun lo la?
- Matigi ka surafana banni kɔ, Yezu ye mun lo fɔ a ka kalandenw ye, ani u ye mun lo kɛ o kɔ?
Ɲiningali wɛrɛw
- Matiyo 26:14-30 kalan.
Matiyo 26:15 b’a yira cogo di ko Zuda y’a dabɔ a kama ka Yezu janfa?
Yezu joli bɔnni be laɲinita fila jumanw dafa? (Mat. 26:27, 28; Zer. 31:31-33; Efɛz. 1:7; Eburuw 9:19, 20)
- Luka 22:1-39 kalan.
Kɔrɔ juman na Sutana donna Zuda kɔnɔ? (Luka 22:3; Zan 13:2; Kɛw. 1:24, 25)
- Zan 13:1-20 kalan.
Ka kɛɲɛ ni Zan 13:2 ka fɔta ye, yala a bɛnni lo ka Zuda jalaki a ka kɛta la wa? Ani Ala sagokɛlaw be se ka kalan juman sɔrɔ o koo la? (Zɛnɛzi 4:7; 2 Kor. 2:11; Gal. 6:1; Zaki 1:13, 14)
Yezu ye kalan nafamanba juman di? (Zan 13:15; Mat. 23:11; 1 Piyɛri 2:21)
- Zan 17:1-26 kalan.
Kɔrɔ juman na Yezu ye delili kɛ ko a ka kalandenw “ka kɛ kelen ye”? (Zan 17:11, 21-23; Ɔrɔm. 13:8; 14:19; Kɔl. 3:14)


text:
Maana 6nan: Kayɛn ni Abɛli
KAYƐN ni Abɛli filɛ sisan. U fila bɛɛ bonyana. Kayɛn kɛra sɛnɛkɛla ye. A be sumanw ni nankɔfɛnw sɛnɛ, ani a be yiriw turu minw be den.
Abɛli kɛra sagamarala ye. A ka di a ye ka sagadenw ladon. A ka sagadenw be bonya ka kɛ saga belebelebaw ye. Yanni dɔɔni, Abɛli be ni sagakuluba ye a be min dɛndɛ.
Loon dɔ, Kayɛn ni Abɛli ye nilifɛn dɔw di Ala ma. Kayɛn nana ni a ka sɛnɛfɛn dɔw ye. Abɛli nana ni a ka sagaw bɛɛ la fisaman dɔw ye. Abɛli ni a ka nilifɛn koo diyara Jehova ye. Nka, Kayɛn ni a ka nilifɛn koo ma diya Jehova ye. I b’a lɔn fɛɛn min kama wa?
Abɛli ka nilifɛn ka fisa Kayɛn ta ye, nka o dɔrɔn tɛ dɛ. Abɛli ye mɔgɔ ɲuman ye. A be Jehova n’a kɔrɔcɛ Kayɛn kanu. Nka Kayɛn ka jugu, a dɔgɔcɛ Abɛli koo man di a ye.
O kama, Ala y’a fɔ Kayɛn ye ko a k’a sɔɔn yɛlɛma. Nka Kayɛn ma mɛnni kɛ. A dimina kosɔbɛ sabu Abɛli koo ka di Ala ye ka tɛmɛ ale kan. O kama Kayɛn y’a fɔ Abɛli ye ko, ‘An ka taga kongo la.’ K’u fila dɔrɔn to kongo la, Kayɛn y’a dɔgɔcɛ Abɛli gosi. A y’a gosi fanga la fɔɔ k’a faga. Kayɛn ye koo juguba kɛ dɛ!
Abɛli sara, nka Ala hakili bele b’a la. Abɛli tun ye mɔgɔ ɲuman ye, Ala tɛ ɲinɛ o ɲɔgɔnna mɔgɔw kɔ abada. Loon dɔ, Jehova Ala bena Abɛli lakunu ka bɔ saya la. O la, Abɛli tɛna sa tugun abada. A bena ɲɛnamaya kɛ yan dugukolo kan fɔɔ abada. Yala a tɛna kɛ ninsɔndiyako ye ka Abɛli ɲɔgɔnna mɔgɔw lɔn wa?
Nka mɔgɔ minw ka jugu i ko Kayɛn, olu koo man di Ala ye. O lo kosɔn, Ala ye Kayɛn ɲangi a dɔgɔcɛ fagali kosɔn ani a y’a gwɛn ka bɔ a somɔgɔw gɛrɛfɛ. Kayɛn tagara sigi dugukolo faan dɔ la. A tagatɔ, a y’a dɔgɔmuso dɔ minɛ, ani ale lo nana kɛ a muso ye.
Kayɛn n’a muso nana deenw sɔrɔ. Adama ni Awa ka dencɛw n’u ka denmuso tɔɔw furula ani olu fana ye deenw sɔrɔ. A ma mɛɛn, mɔgɔw cayara dugukolo kan. An ka olu dɔw ka maana filɛ.
Zɛnɛzi 4:2-26; 1 Zan 3:11, 12; Zan 11:25.
Ɲiningaliw
- Kayɛn ni Abɛli be baara jumanw lo kɛ?
- Kayɛn ni Abɛli ye nilifɛn jumanw di Jehova ma?
- Mun na Jehova sɔnna Abɛli ka nilifɛn la ani mun na a banna Kayɛn ta la?
- Kayɛn ye mɔgɔ sifa juman ye ani cogo di Jehova y’a ɲini k’a sɔɔn yɛlɛma?
- K’u fila dɔrɔn to kongo la, Kayɛn ye mun lo kɛ a dɔgɔnin na?
- Min kɛra Kayɛn na a dɔgɔnin fagari kɔ, i k’o ɲɛfɔ.
Ɲiningali wɛrɛw
- Zɛnɛzi 4:2-26 kalan.
Cogo di Jehova y’a yira Kayɛn na ko farati b’a seen kɔrɔ? (Zɛnɛzi 4:7)
Kayɛn y’a dusukun cogoya yira cogo di? (Zɛnɛzi 4:9)
Ka mɔgɔ jalakibali joli bɔn, Jehova be mun miiri o koo la? (Zɛnɛzi 4:10; Ezayi 26:21)
- An ka 1 Zan 3:11, 12 kalan.
Mun kama Kayɛn dimina kosɔbɛ, ani o be lasɔmini juman di an ma bi? (Zɛnɛzi 4:4, 5; Tal. 14:30; 28:22)
Bibulu b’a yira cogo di ko an be se k’an ka kantigiya mara hali n’an somɔgɔw bɛɛ banna Jehova la? (Zab. 27:10; Mat. 10:21, 22)
- Zan 11:25 kalan.
Mɔgɔ minw bɛɛ be faga tilennenya kosɔn, Jehova be jigisigi juman di an ma o koo la? (Zan 5:24)


text:
Maana 22nan: U ye Yusufu don kaso la
TUMA min na u ye Yusufu minɛ ka taga Misira jamana na, a sanda tun ye 17 dɔrɔn ye. U tagara a feere cɛɛ dɔ ma min tɔgɔ ko Potifar. Potifar be baara kɛ Misira masacɛ ye min be weele ko Farahuna.
Yusufu ye baara kɛ kosɔbɛ a matigi Potifar ye. O kama, Yusufu bonyana tuma min na, Potifar y’a bila a ka soo bɛɛ kun na. O la do, mun na Yusufu be kaso la yan? Potifar muso lo kɛra o sababu ye.
Yusufu tun cɛ ka ɲi kosɔbɛ ani Potifar muso y’a ɲini ko a ka la n’ale ye. Nka Yusufu tun b’a lɔn ko o ye kojugu ye ani a banna k’o kɛ. Potifar muso dimina kosɔbɛ. O kama, a cɛɛ nana soo tuma min na, a ye ngalon tigɛ ko: ‘Yusufu, mɔgɔ jugu nin tun b’a fɛ ka la ni ne ye!’ Potifar lara a muso ka kuma na ani a dimina kosɔbɛ Yusufu kɔrɔ. O kama a y’a minɛ k’a fili kaso la.
Dɔɔni, kaso kɔrɔsibaga y’a ye ko Yusufu ye mɔgɔ ɲuman ye. O lo y’a to a ye kasoden tɔɔw bɛɛ kalifa a ma. Kɔfɛ, Farahuna dimina a ka dɔlɔ dibaga n’a ka buru dilanbaga kɔrɔ ani a y’u don kaso la. Loon dɔ sufɛ, o fila bɛɛ sikora nka u ma u ka sikow kɔrɔ lɔn. O dugusagwɛ, Yusufu y’a fɔ ko: ‘ A’ ye aw ka sikow fɔ ne ye.’ U y’o fɔ tuma min na, Ala ye Yusufu dɛmɛ k’u ka sikow kɔrɔ fɔ u ye.
A y’a fɔ dɔlɔ dibaga ye ko: ‘Yanni tile saba, i bena bɔ kaso la ani i bena kɛ Farahuna ka dɔlɔ dibaga ye tugun.’ O la, Yusufu y’a fɔ a ye tugun ko: ‘N’i bɔra kaso la, i ka ne koo fɔ Farahuna ye ani i ka ne dɛmɛ n ka bɔ yɔrɔ nin na.’ Nka, Yusufu y’a fɔ buru dilanbaga ye ko: ‘Yanni tile saba dɔrɔn Farahuna bena i kuun tigɛ.’
O tile sabanan loon, koow kɛra i n’a fɔ Yusufu tun y’a fɔ cogo min na. Farahuna ye buru dilanbaga kuun tigɛ. Nka, dɔlɔ dibaga bɔra kaso la ani a y’a daminɛ ka baara kɛ masacɛ ye tugun. Nka a ɲinɛna Yusufu kɔ pewu-pewu. A ma a koo fɔ Farahuna ye ani Yusufu tora kaso la yen.
Zɛnɛzi 39:1-23; 40:1-23.
Ɲiningaliw
- Tuma min na u ye Yusufu minɛ ka taga Misira, a sanda tun ye joli ye, ani mun lo kɛra a la yen?
- Mun na u ye Yusufu don kaso la?
- U ye mun baara lo kalifa Yusufu ma kaso kɔnɔ?
- Kaso kɔnɔ, Yusufu ye mun lo kɛ Farahuna ka dɔlɔ dibaga n’a ka buru dilanbaga ye?
- Dɔlɔ dibaga bɔnin kɔ kaso la mun lo kɛra?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zɛnɛzi 39:1-23 kalan.
Komi Ala ka sariya sɛbɛnin tun tɛ yen k’a yira ko ɲamɔgɔya man ɲi, mun lo ye Yusufu lasun a ka ban ɲamɔgɔya la ani ka boli Potifar muso ɲɛ? (Zɛnɛzi 2:24; 20:3; 39:9)
- Zɛnɛzi 40:1-23 kalan.
Dɔlɔ dibaga ye siko min kɛ ani Jehova y’a kɔrɔ min yira Yusufu la, i k’o lakali dɔɔni (Zɛnɛzi 40:9-13).
Buru dilanbaga ye siko juman kɛ, ani a kɔrɔ tun ye mun ye? (Zɛnɛzi 40:16-19)
Jɔncɛ kantigiman hakiliman jɛnkulu be Yusufu ladegi cogo di bi? (Zɛnɛzi 40:8; Zab. 36:10; Zan 17:17; Kɛw. 17:2, 3)
Zɛnɛzi 40:20 be kerecɛnw dɛmɛ ka wololon sanyɛlɛma seli koow faamu cogo di? (Waaj. 7:1; Mariki 6:21-28)


text:
Maana 55nan: Cɛdennin Samuyɛli
CƐDENNIN nin cɛ ka ɲi dɛ! A tɔgɔ ko Samuyɛli. Cɛɛ min y’a bolo la Samuyɛli kuun kan, ale tɔgɔ ko Eli, Israɛl ka sarakalasebagaw kuntigi lo. Samuyɛli facɛ Ɛlikana n’a bamuso Anɛ (Annɛ) lo b’a kɔfɛ. U nana a di Eli ma.
Samuyɛli sanda tun tɛ tɛmɛ naani wala duuru ɲɔgɔn kan. Nka, a bena to Jehova ka fanibugu kɔnɔ ni Eli ni sarakalasebaga tɔɔw ye. Mun na Ɛlikana ni Anɛ sɔnna ka nin denfitinin ɲɔgɔn di ka baara kɛ Jehova ye a ka fanibugu kɔnɔ? An k’o lajɛ.
Saan damanin ka kɔn o ɲɛ, Anɛ dusu tun man di fewu. A tun tɛ se ka deen wolo ani deen koo tun gwannin b’a la. O kama, k’a to Jehova ka fanibugu kɔnɔ, a ye delili kɛ ko: ‘E Jehova, i hakili to ne la! N’i sɔnna ka dencɛ di ne ma, ne bena a kɔsegi i ma a ka baara kɛ i ye a sii bɛɛ la.’
Jehova ye Anɛ ka delili minɛ ani kalo damanin o kɔ, Anɛ ye kɔnɔ ta ka Samuyɛli wolo. Anɛ ka cɛdennin koo ka di a ye, ani a y’a daminɛ k’a kalan Jehova koo la kabi a fitininman. A y’a fɔ a cɛɛ ye ko: ‘Samuyɛli daa mana bɔ siin na, ne bena taga a di a ka baara kɛ Jehova ye a ka fanibugu kɔnɔ.’
Anɛ ni Ɛlikana be o lo kɛra jaa nin kan. A fana diyara Samuyɛli ye ka baara kɛ Jehova ye a ka fanibugu kɔnɔ sabu a wolobagaw y’a kolo ka ɲɛ. Saan o saan, Anɛ ni Ɛlikana tun be na Jehova bato a ka fanibugu kɔnɔ ani k’u dencɛ filɛ. Ani saan o saan, Anɛ tun be forokiya dɔ dilan ka n’a di a dencɛ ma.
Saan caaman tɛmɛna ka Samuyɛli to baara la Jehova ka fanibugu kɔnɔ. A koo diyara Jehova ni jama ye. Nka sarakalasebagaw kuntigi Eli ka dencɛw Ofini ni Fineyasi (Pinasi) tun ye mɔgɔkolonw ye. U tun be koo jugu caaman kɛ ani ka mɔgɔw lasun ka Jehova kaan bila fana. Eli tun ka kan k’u bɔ sarakalasebagaya la, nka a m’o kɛ.
Cɛdennin Samuyɛli ɲɛɛ tun be koo kolon minw na fanibugu kɔnɔ, a m’a to o si k’a bali ka baara kɛ Jehova ye. Nka komi mɔgɔ caaman tun tɛ Jehova kanu sɔbɛ la, Jehova ye wagati jan kɛ n’a ma kuma adamaden si fɛ. Nka tuma min na Samuyɛli kɔrɔbayara dɔɔni, a filɛ koo min kɛra:
Ka Samuyɛli to sinɔgɔ la fanibugu kɔnɔ, kumakan dɔ y’a lakunu. A y’o kumakan jaabi ko: “Naamu.” Ani, a bolila ka taga Eli fɛ k’a fɔ a ye ko: “Ne nana, bari e ye ne wele.”
Nka Eli y’a jaabi ko: “Ne ma i wele, kɔsegi ka taga la.” O la, Samuyɛli kɔsegira ka taga la.
Samuyɛli ye welekan mɛn tugun ko: ‘Samuyɛli!’ Samuyɛli wulila ka boli ka taga Eli fɛ tugun k’a fɔ a ye ko: “Ne nana, bari e ye ne wele.” Nka Eli y’a jaabi ko: “N deen, ne ma i wele, kɔsegi ka taga la.” Samuyɛli kɔsegira ka taga la.
Samuyɛli ye welekan mɛn siɲɛ sabanan na ko: ‘Samuyɛli!’ A bolila ka taga Eli fɛ k’a fɔ a ye ko: ‘Sisan kɔni, i ye ne wele tiɲɛn na.’ Eli y’a faamu sisan ko Jehova lo tun be Samuyɛli welela. O kama, a y’a fɔ a ye ko: ‘Taga la, n’a y’i wele, i k’a fɔ ko: “Jehova, kuma, i ka jɔncɛ be mɛnni kɛra.” ’
Samuyɛli y’o lo kɛ tuma min na Jehova y’a wele tugun. Jehova y’a fɔ Samuyɛli ye ko a bena Eli n’a dencɛw ɲangi. O kɔ, Ofini ni Fineyasi sara Filisitikaw kɛlɛtɔ. Eli y’o mɛn minkɛ, a bɔra ka ben k’a kaan kari ani ka sa fana. O cogo la Jehova ka kuma kɛra tiɲɛn ye.
Samuyɛli kɔrɔbayara ani ale lo kɛra Israɛl ka kititigɛla laban ye. A kɔrɔla tuma min na, jama y’a fɔ a ye ko: ‘I ka masacɛ dɔ sugandi k’a sigi an kun na.’ O koo ma diya Samuyɛli ye sabu Jehova lo tun ye u ka masacɛ ye. Nka, Jehova y’a fɔ a ye ko a ka jama lamɛn.
1 Samuyɛli 1:1-28; 2:11-36; 4:16-18; 8:4-9.
Ɲiningaliw
- Cɛdennin min be jaa nin kan, a tɔgɔ ko di, ani mɔgɔ tɔɔw nunu ye jɔn lo ye?
- Loon dɔ la, ka Anɛ to Jehova ka fanibugu kɔnɔ a ye delili juman lo kɛ, ani Jehova y’a ka delili jaabi cogo di?
- Tuma min na u tagara Samuyɛli di a ka baara kɛ Jehova ka fanibugu kɔnɔ a saan joli tun lo, ani a baa tun be mun lo kɛ a ye saan o saan?
- Eli dencɛw tɔgɔw ko di, ani u tun ye mɔgɔ sifa jumanw lo ye?
- Jehova ye Samuyɛli weele cogo di, ani a ye mun lo fɔ a ye?
- Samuyɛli kɔrɔbayara tuma min na baara juman lo kalifara a ma, ani mun lo kɛra tuma min na a kɔrɔla?
Ɲiningali wɛrɛw
- An ka 1 Samuyɛli 1:1-28 kalan.
Ɛlikana ye ɲɛyirali ɲuman juman di gwatigiw ma tiɲɛn batoli ɲɛminɛni koo la? (1 Sam. 1:3, 21; Mat. 6:33; Fil. 1:10)
Anɛ ye dusukasiko dɔ ɲɛnabɔ cogo min na, an be kalan juman sɔrɔ o la? (1 Sam. 1:10, 11; Zab. 55:22; Ɔrɔm. 12:12)
- An ka 1 Samuyɛli 2:11-36 kalan.
Cogo juman na Eli y’a dencɛw bonya ka tɛmɛ Jehova kan, ani cogo di o ye lasɔmini ye an fɛ? (1 Sam. 2:22-24, 27, 29; Det. 21:18-21; Mat. 10:36, 37)
- An ka 1 Samuyɛli 4:16-18 kalan.
Eli ye kibaruya jugu naani juman lo mɛn ka bɔ kɛlɛyɔrɔ la, ani u ye mun lo kɛ a la?
- An ka 1 Samuyɛli 8:4-9 kalan.
Israɛl ye Jehova dusu kasi kosɔbɛ cogo di, ani an be se k’a yira cogo di bi ko an sɔnna a ka Masaya ma? (1 Sam. 8:5, 7; Zan 17:16; Zaki 4:4)


text:
Maana 70nan: Zonasi ni jɛgɛba
CƐƐ nin filɛ jii kɔnɔ! Tɔɔrɔ b’a kan dɛ, tiɲɛn tɛ? Jɛgɛ belebeleba nin bena a kunu! I b’a lɔn cɛɛ nin ye mɔgɔ min ye wa? A tɔgɔ ko Zonasi. An k’a filɛ mun lo ye tɔɔrɔba nin lase a ma.
Zonasi tun ye Jehova ka kira lo ye. Kira Elize sara a ma mɛɛn, Jehova y’a fɔ Zonasi ye ko: ‘Wuli ka taga Ninivu duguba kɔnɔ. O dugu mɔgɔw ka koo juguw cayara kojugu. N b’a fɛ i ka taga kuma u fɛ o koo la.’
Nka, Zonasi tun t’a fɛ ka taga yen. O kama, a donna kurun dɔ kɔnɔ ka dugu wɛrɛ sira minɛ. Zonasi wulila ka boli minkɛ, o ma diya Jehova ye. O kama, a y’a to fɔɲɔba dɔ wulila. Fɔɲɔ juguyara fɔɔ kurun tun be ɲini ka tiɲɛ. Kurun bolibagaw siranna kosɔbɛ, u y’u ka joow weele walisa u k’u dɛmɛ.
A laban Zonasi y’a fɔ u ye ko: ‘Jehova Ala min ye sankolo ni dugukolo dan, ne be ale lo bato. Jehova ye cii min di ne ma, n t’a fɛ k’o kɛ, o lo y’a to n be bolila a ɲɛ.’ O la, kurun bolibagaw y’a ɲininga ko: ‘An ka kan ka mun lo kɛ i la walisa kɔgɔji ka mala?’
Zonasi y’u jaabi ko: ‘ A’ ye ne minɛ ka n fili jii la, kɔgɔji bena mala.’ Kurun bolibagaw tun t’a fɛ k’o kɛ, nka komi fɔɲɔ tun be juguyara ka taga, u labanna k’a minɛ k’a fili kɔgɔji la. O yɔrɔnin bɛɛ, fɔɲɔ lɔra ani jii malara.
Komi Zonasi tun be jigira jii jukɔrɔ, jɛgɛba y’a kunu. Nka a ma sa. A ye tile saba ni suu saba kɛ jɛgɛ nin kɔnɔ. Zonasi ma Jehova kaan minɛ ani a banna ka taga Ninivu dugu la minkɛ, a nimisara kosɔbɛ o la. I b’a lɔn a ye min kɛ wa?
A ye Jehova deli a k’a dɛmɛ. Jehova ye sira di jɛgɛ ma ko a ka Zonasi fɔɔnɔ k’a bila dugukolo kan. O kɔ, Zonasi wulila ka taga Ninivu. Zonasi ka koo b’an kalan ko Jehova mana koo o koo fɔ an ye, a kɔrɔtanin lo an k’o kɛ.
Zonasi ka kitabu.
Ɲiningaliw
- Zonasi ye jɔn lo ye ani Jehova ko a ka mun lo kɛ?
- Jehova ko Zonasi ka taga yɔrɔ min na, komi a tun t’a fɛ ka taga yen, a ye mun lo kɛ?
- Zonasi y’a fɔ kurun bolibagaw ye ko u ka mun lo kɛ walisa fɔɲɔba ka mala?
- I ko i ɲɛɛ b’a la jaa nin kan, Zonasi jigitɔ jii jukɔrɔ, mun lo kɛra?
- Zonasi ye wagati joli lo kɛ jɛgɛba kɔnɔ, ani a ye mun lo kɛ yen?
- Zonasi bɔnin kɔ jɛgɛba kɔnɔ, a ye mun lo kɛ, ani an be kalan juman sɔrɔ o la?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zonasi 1:1-16; 2:1 kalan.
Cii min dira Zonasi ma ko a ka taga waajuli kɛ Ninivu dugu la, a y’a yira ka gwɛ ko a b’o jati cogo di? (Zonasi 1:2, 3; Tal. 3:7; Waaj. 8:12)
- Zonasi 2:2, 3, 11 kalan.
Zonasi ka koo b’an jigi sigi cogo di ko Jehova bena an ka deliliw jaabi? (Zab. 22:25; 34:7; 1 Zan 5:14)
- Zonasi 3:1-10 kalan.
Hali k’a sɔrɔ Zonasi m’a ka cii dafa a daminɛ na, Jehova tora ka baara kɛ n’a ye. O koo b’an jija cogo di? (Zab. 103:14; 1 Piyɛri 5:10)
Zonasi ye Ninivukaw jati cogo min na, an be kalan juman sɔrɔ o la n’o y’a sɔrɔ an be sigasiga an ka kiinmɔgɔw la? (Zonasi 3:6-9; Waaj. 11:6; Kɛw. 13:48)


text:
Maana 41nan: Saa ziralaman
SAA min melekenin lo poto nin na, saa yɛrɛyɛrɛ tɛ. Saa ziralaman lo. Jehova y’a fɔ Musa ye ko a k’a dulon poto la walisa jama ka se k’a filɛ ani ka to niin na. Nka, saa minw be duguma olu ye saa yɛrɛyɛrɛw lo ye. U ye mɔgɔw cin ani ka bana bila u la. I b’a lɔn fɛɛn min kama wa?
O kɛra sabu Israɛldenw ŋunuŋununa Ala ni Musa kama. U ŋunuŋununa ko: ‘Mun na aw y’a kɛ an bɔra Misira janko an ka sa kongokolon kɔnɔ? Dumuni ni jii foyi tɛ yan. Maanɛ nin lɔgɔ bɔra an na.’
Nka, maanɛ tun ye dumuni ɲuman ye. Jehova tun ye kabako lo kɛ walisa k’a di u ma. Ani a tun ye kabako kɛ ka jii fana di u ma. Nka, Jehova y’a janto u la cogo min na, u m’a waleɲuman lɔn o kosɔn. O kama, Jehova ye saa fariman nunu ci walisa ka Israɛldenw ɲangi. Saaw y’u cin, ani u caaman sara.
A laban, jama nana a fɔ Musa ye ko: ‘An ye jurumu kɛ, sabu an ye kuma jugu fɔ e ni Jehova ma. I ka Jehova deli ko a ka saa nunu bɔ an cɛma.’
Musa ye Jehova deli jama ye. A y’a fɔ Musa ye ko a ka saa ziralaman nin dilan. A y’a fɔ a ye ko a k’a dulon poto dɔ la, ani saa mana mɔgɔ o mɔgɔ cin o tigi ka kan k’o saa ziralaman nin filɛ. Ala ye min fɔ, Musa y’o kɛ. Ni saa tun ye mɔgɔ o mɔgɔ cin, n’a tigi tun ye saa ziralaman nin filɛ o tigi tun be kɛnɛya.
An be se ka kalan dɔ sɔrɔ nin koo la. Faan dɔ fɛ, an bɛɛ be i n’a fɔ o Israɛldenw, saa ye minw cin. An bɛɛ be saya sira kan. A filɛ i lamini na, i bena a ye ko mɔgɔw be kɔrɔ, u be bana ani u be sa. Koow be ten sabu cɛɛ fɔlɔ ni muso fɔlɔ, Adama ni Awa, y’u kɔɔ di Jehova ma ani an bɛɛ y’u deenw ye. Nka, Jehova ye fɛɛrɛ dɔ kɛ walisa an ka se ka ɲɛnamaya kɛ fɔɔ abada.
Jehova y’a Dencɛ Yezu Krista ci ka na dugukolo kan. U ye Yezu dulon yiri la sabu mɔgɔ caaman y’a miiri ko mɔgɔ jugu lo. Nka, Jehova ye Yezu ci ka na an kisili lo kosɔn. N’an y’a filɛ, o kɔrɔ ko n’an tugura a kɔ, an be se ka ɲɛnamaya banbali sɔrɔ. An bena koo caaman kalan o koo la kɔfɛ.
Nɔnburuw 21:4-9; Zan 3:14, 15.
Ɲiningaliw
- Jaa nin kan, mun lo melekenin be poto la, ani mun na Jehova y’a fɔ Musa ye ko a k’a bila yen?
- Ala ye koo minw bɛɛ kɛ jama ye, cogo juman na jama m’a waleɲuman lɔn o kosɔn?
- Jehova ye jama ɲangi ni saa farimanw ye minkɛ, jama y’a ɲini Musa fɛ a ka mun kɛ?
- Mun na Jehova y’a fɔ Musa ye ko a ka saa ziralaman dɔ dilan?
- An be kalan juman sɔrɔ maana nin na?
Ɲiningali wɛrɛw
- Nɔnburuw 21:4-9 kalan.
Israɛldenw ye ŋunuŋunu min kɛ Jehova ka labɛnw koo la, an be lasɔmini juman sɔrɔ o koo la? (Nɔnb. 21:5, 6; Ɔrɔm. 2:4)
Saan kɛmɛkulu nɔfɛtaw la, Israɛldenw ye baara juman kɛ ni saa ziralaman ye, ani Masacɛ Ezekiyasi ye mun lo kɛ? (Nɔnb. 21:9; 2 Mas. 18:1-4)
- Zan 3:14, 15 kalan.
Saa ziralaman dulonna poto kan ka kɛ tagamasiɲɛ ye, mun na o be Yezu Krista gwengweni koo yira yiri kan ka gwɛ? (Gal. 3:13; 1 Piyɛri 2:24)


text:
Maana 71nan: Alijɛnɛ nata koo
ALA ye alijɛnɛ tagamasiɲɛ min yira a ka kira Ezayi la, o ɲɔgɔn lo yirala jaa nin kan. Zonasi sanin kɔ, a ma mɛɛn Ezayi wolola.
Alijɛnɛ kɔrɔ ko “nankɔ.” I ɲɛɛ be alijɛnɛ min na yan, o tɛ i hakili jigi fɛɛn dɔ la wa? Jehova Ala tun ye nankɔ cɛɲumanba min labɛn Adama ni Awa ye, yala a bɔnin tɛ o fɛ wa? Yala dugukolo kuru bɛɛ bena kɛ alijɛnɛ ye tugun loon dɔ wa?
Ala bena alijɛnɛ min kɛ ka di a sagokɛlaw ma, a y’a ɲini a ka kira Ezayi fɛ a k’o cogoya lakali. A y’a fɔ ko: ‘Kongo wulu ni baden bena to ɲɔgɔn fɛ. Misiden ni jaraden bena dumuni kɛ ɲɔgɔn fɛ, denmisɛn bena taga u dɛndɛ. Denɲɛnin bena tulon kɛ saa ka dingɛ daa la.’
Mɔgɔ caaman bena a fɔ ko ‘ni tɛ se ka kɛ abada. Tɔɔrɔ ma daminɛ bi, ayiwa a yɛrɛ tɛna ban fana.’ Nka, miiri k’a filɛ: Ala tun ye sigiyɔrɔ sifa juman lo labɛn ka di Adama ni Awa ma?
Ala tun y’u bila alijɛnɛ dɔ lo kɔnɔ. Komi u ye Ala kaan bila, o lo y’a to u bɔnɛna u ka sigiyɔrɔ cɛɲumanba la, u kɔrɔla ani ka sa. Nka, Adama ni Awa bɔnɛna fɛɛn ɲuman minw na, Ala ye layidu ta ko mɔgɔ minw be ale kanu a bena o di olu ma.
Alijɛnɛ nata kɔnɔ, tiɲɛni ni halakili tɛna kɛ yen fewu. Mɔgɔ bena sigi yen ɲɛsuma na. Bɛɛ bena to kɛnɛya ani hɛɛrɛ la. Fɛɛn bɛɛ bena kɛ i ko Ala tun b’a fɛ cogo min na a daminɛ na. An bena a ye kɔfɛ Ala bena o dafa cogo min na.
Ezayi 11:6-9; Yirali 21:3, 4.
Ɲiningaliw
- Ezayi ye jɔn lo ye, a wolola tuma juman ani Jehova ye mun lo yira a la?
- “Alijɛnɛ” kumaden kɔrɔ ko di, ani a be i hakili jigi mun lo la?
- Jehova ko Ezayi ka mun lo sɛbɛ alijɛnɛ nata koo la?
- Mun na Adama ni Awa bɔnɛna u ka sigiyɔrɔ cɛɲumanba la?
- Mɔgɔ minw be Jehova kanu, a ye layidu juman ta u ye?
Ɲiningali wɛrɛw
- Ezayi 11:6-9 kalan.
Hɛɛrɛ min bena kɛ adamadenw ni kongosogow cɛ duniɲa kura kɔnɔ, Ala ka Kuma b’o lakali cogo di? (Zab. 148:10, 13; Ezayi 65:25; Ezek. 34:25)
Jehova sagokɛlaw cɛma bi, cogo di Ezayi ka kumaw be dafara Alako ta fan fɛ? (Ɔrɔm. 12:2; Efɛz. 4:23, 24)
Yɛlɛmani min be kɛra adamadenw ka jogo la kabini sisan ani a fana bena kɛ duniɲa kura kɔnɔ, jɔn lo kɛra o sababu ye? (Ezayi 48:17, 18; Gal. 5:22, 23; Fil. 4:7)
- Yirali 21:3, 4 kalan.
N’a fɔra ko Ala bena sigi adamadenw cɛma dugukolo kan, Bibulu b’a yira cogo di ko o tɛna kɛ yɛrɛ yɛrɛ la, nka tagamasiɲɛ koo lo? (Lev. 26:11, 12; 2 Til. Kib. 6:18; Ezayi 66:1; Yir. 21:2, 3, 22-24)
Ɲɛji ni dimi sifa jumanw lo bena ban? (Luka 8:49-52; Ɔrɔm. 8:21, 22; Yir. 21:4)


text:
The Tower of Babel (Genesis 11: 1-9)
Julakan (Dyula)
Babɛli sangasojan ka koo
- Diɲɛ kɔnɔ mɔgɔw bɛɛ tun be kaan kelen ni kuma kelen le fɔ.
- K'u to munumunu na ka to ka taga kɔrɔn ɲafan fɛ, u ye kɔkɛnɛ dɔ ye Sineyari mara la ka sigi yen.
- U y'a fɔ ɲɔgɔn ye ko: «Aw ye na, an ka biriki gosi k'u jɛni.» O kɛra u ka kabakuruw ye, ka bɔgɔmanan kɛ k'a lɔ.
- U ko: «Aw ye na, an ka dugu sigi, ka sangasojan lɔ a kɔnɔ, a kuun ka se fɔɔ sankolo la, an ka tɔgɔba sɔrɔ, janko an kana jɛnsɛn dugukolo yɔrɔ bɛɛ la.»
- U tun be dugu ni sangasojan min lɔra, Masaba jigira ka na o filɛ.
- A ko: «U bɛɛ ye siya kelen ye, u bɛɛ be kaan kelen fɔ. N'u y'a daminɛ ten, foyi tena u bali k'u ka koo latigɛninw kɛ.
- Aw ye to an ka jigi k'u ka kaan ɲagami, janko u kana ɲɔgɔn ka kaan mɛn tugu.»
- O la, Masaba y'u jɛnsɛn ka bɔ yen. U tagara dugukolo yɔrɔ bɛɛ la k'o dugu sigiko dabila.
- O le y'a to u y'o yɔrɔ wele ko Babɛli,bari Masaba ye diɲɛ mɔgɔw bɛɛ ka kaan ɲagami yen, k'u jɛnsɛn ka bɔ o yɔrɔ la, ka taga dugukolo yɔrɔ bɛɛ la.
11.9 Babɛli ni kuma dɔ wɛrɛ fɔcogo bɔnin be ɲɔgɔn fɛ eburukan na, o min kɔrɔ ko ɲagamini.
Source: Ala Ka Kuma. The Bible in Dyula. Alliance Biblique de Burkina Faso, 2008.
Contributed by Wolfgang Kuhl
Dyula is a Mande language spoken in parts of Burkina Faso, Ivory Coast and Mali.


text:
Maana 79nan: Daniyɛli filila jaraw fɛ
A FILƐ, a filɛ! A be komi Daniyɛli be farati la dɛ! Nka jaraw tɛ foyi kɛra a la. I b’a lɔn mun kama wa? Jɔn lo ye Daniyɛli fili yan jara nunu fɛ? An k’o lajɛ.
Dariyusi lo tun kɛra Babilɔni masacɛ ye sisan. Daniyɛli ka ɲumanya n’a ka hakilitigiya kosɔn, a koo tun ka di Dariyusi ye kosɔbɛ. A ye Daniyɛli kɛ a ka masaya ɲɛmɔgɔ dɔ ye. O koo y’a to Daniyɛli ɲangoya ye masaya ɲɛmɔgɔ dɔw minɛ. An k’a filɛ u y’a ɲini ka min kɛ.
U tagara Dariyusi fɛ ani u y’a fɔ a ye ko: ‘Masacɛ, an bɛnna a la ko e ka sariya dɔ sigi ko tile 30 kɔnɔ, mɔgɔ kana batofɛn wala mɔgɔ si bato e kelenpe kɔ, n’o tɛ o tigi ka fili jaraw fɛ.’ Dariyusi tun tɛ o cɛɛw ka kɔnɔko lɔn. A y’a ye ko miiriya ɲuman lo. O kama a y’a fɔ ko o sariya ka sigi sen kan. Ayiwa sisan, o sariya tɛ se ka wuli abada.
Daniyɛli bɔra a kala ma tuma min na k’o sariya sigira, a tagara a ka soo ka Ala deli i ko a tun be deli k’a kɛ cogo min na. A juguw tun b’a lɔn ko a tɛna Jehova delili dabila. U ninsɔn diyara sabu a be u ɲɛɛ na ko u ye nanbara min kɛ Daniyɛli kama, o bena ɲɛ u bolo.
O cɛɛw y’a ɲini masacɛ Dariyusi fɛ a ka sariya sigi kuun min kama, a bɔra o kala ma tuma min na, a dusu kasira kosɔbɛ. Nka komi a tun tɛ se k’o sariya yɛlɛma, a ye cii di ko u ka Daniyɛli fili jaraw fɛ dingɛ kɔnɔ. Nka, a y’a fɔ Daniyɛli ye ko: ‘Ne jigi b’a la ko i be baara kɛ i ka Ala min ye tuma bɛɛ, ale bena i kisi.’
Dariyusi ka dusukasi bonyana fɔɔ a ma se ka sinɔgɔ o suu la. O dugusagwɛ sɔgɔma, a teliyara ka taga jaraw ka dingɛda la. I ɲɛɛ b’a la dingɛda la kɛ. A pɛrɛnna ko: ‘Ala ɲɛnama ka baarakɛla Daniyɛli! I be baara kɛ i ka Ala min ye, yala a sera k’i tanga jaraw ma wa?’
Daniyɛli y’a jaabi ko: “Ala y’a ka mɛlɛkɛ ci ka na jara nunu daa siri, u ma foyi kɛ ne la.”
Masacɛ ninsɔn diyara kosɔbɛ. A y’a fɔ k’u ka Daniyɛli bɔ dingɛ kɔnɔ ani u k’a jalakibagaw fili yen jaraw fɛ. Sanni u yɛrɛ ka se dingɛ daan na, jaraw girinna u kan k’u kolow bɛɛ karikari.
O kɔ, masacɛ Dariyusi ye sɛbɛ ci siyaw bɛɛ ma a ka mara kɔnɔ ko: ‘Ne be cii di ko bɛɛ ka bonya la Daniyɛli ka Ala kan. A be kabakow kɛ. A ye Daniyɛli tanga jaraw ma.’
Daniyɛli 6:2-29.
Ɲiningaliw
- Dariyusi tun ye jɔn lo ye ani a tun be Daniyɛli jati cogo di?
- Ɲangoya kosɔn, mɔgɔ dɔw ye Dariyusi lasun a ka mun lo kɛ?
- Daniyɛli y’a mɛn tuma min na ko sariya kura sigira sen kan, a ye mun lo kɛ?
- Mun lo ye Dariyusi dusu kasi fɔɔ a ma se ka sinɔgɔ, ani a ye mun lo kɛ o dugusagwɛ sɔgɔma?
- Daniyɛli ye Dariyusi jaabi cogo di?
- Mɔgɔ minw tun b’a fɛ ka Daniyɛli faga, mun lo kɛra olu la, ani Dariyusi ye sɛbɛ juman ci siyaw bɛɛ ma a ka mara kɔnɔ?
Ɲiningali wɛrɛw
- Daniyɛli 6:2-29 kalan.
Jɛn min sirila Daniyɛli kama, o b’an hakili jigi koo jumanw na Jehova Seerew ka juguw y’a ɲini ka minw kɛ walisa k’u ka baara lasa bi tilew la? (Dan. 6:8; Zab. 94:20; Ezayi 10:1; Ɔrɔm. 8:31)
Ka kolo “faamaw” ye, Ala sagokɛlaw be se ka Daniyɛli ladegi o koo la cogo di bi? (Dan. 6:6, 11; Ɔrɔm. 13:1; Kɛw. 5:29)
Daniyɛli tun be baara kɛ Jehova ye “tuma bɛɛ.” An be se k’a ladegi o koo la cogo di? (Dan. 6:17, 21; Fil. 3:16; Yir. 7:15)


text:
Jehova Seerew: An ye mɔgɔ sifa jumanw lo ye?
An be bɔ siya kɛmɛ kɛmɛ caaman na ani an bɛɛ tɛ kaan kelen fɔ. Nka an bɛɛ kanbɛnnin lo sabu an ka laɲinita ye kelen ye. Min kɔrɔtanin lo ka tɛmɛ o bɛɛ kan, o ye ko an b’a fɛ ka Jehova Ala bonya, Bibulu be kuma ale min koo la ani ale lo ye fɛɛn bɛɛ Danbaga ye. An b’an seko bɛɛ kɛ ka Yezu Krista ladegi, ani a ka di an ye ka kɛ kerecɛnw ye. An kelen kelen bɛɛ be to ka wagati ta ka mɔgɔw dɛmɛ u ka lɔnniya sɔrɔ Bibulu ni Ala ka Masaya koo la. Komi an be to ka seereya kɛ Jehova Ala n’a ka Masaya koo la, o kama an tɔgɔ ko Jehova Seerew.
An ka site web lajɛ. A ɲini k’an lɔn ka ɲɛ ani an ka lannakow fana.


text:
Maana fɔlɔ: Ala b’a daminɛ ka fɛɛnw dan
FƐƐN ɲuman minw bɛɛ b’an fɛ, Ala lo ye u bɛɛ di an ma. A ye tile dan walisa a ka yeelen bɔ an ye tilefɛ, ani ka kalo ni lolow dan walisa an ka yeelen sɔrɔ sufɛ. A ye dugukolo fana dan an kosɔn an ka sigi a kan.
Nka tile, kalo, lolow ani dugukolo ma kɛ Ala ka danfɛn fɔlɔw ye. Ala kɔnna ka mun lo dan? Yala i b’o lɔn wa? Ala kɔnna ka mɔgɔ dɔw dan minw be i ko ale yɛrɛ. An tɛ se k’o mɔgɔw ye, i ko an tɛ se ka Ala ye cogo min na. Bibulu be o mɔgɔw weele ko mɛlɛkɛw. Ala ye mɛlɛkɛw dan walisa u ka ɲɛnamaya kɛ n’ale ye sankolo la.
Ala ye mɛlɛkɛ fɔlɔ min dan, ale lɔyɔrɔ tun ka bon kosɔbɛ. Ale kɛra Ala Dencɛ fɔlɔ ye, ani a ye baara kɛ n’a Faa ye. A ye Ala dɛmɛ ka fɛɛn tɔɔw bɛɛ dan. A ye Ala dɛmɛ ka tile, kalo, lolow ani dugukolo fana dan.
Dugukolo tun be cogo di o wagati la? A daminɛ na, mɔgɔ si tun tɛ se ka ɲɛnamaya kɛ dugukolo kan. Kɔgɔjiba dɔrɔn lo tun be yen ka dugukolo yɔrɔ bɛɛ fa. Nka, Ala tun b’a fɛ mɔgɔw ka ɲɛnamaya kɛ dugukolo kan. O kama, a y’a daminɛ k’a labɛn an kosɔn. A ye mun lo kɛ do?
Dugukolo mako tun be yeelen lo la fɔlɔ. O kama, Ala y’a to tile ka yeelen bɔ dugukolo kan. A y’o kɛ walisa suu ka ko ani dugu ka gwɛ. O kɔ, Ala y’a kɛ dugukolo bɔra kɔgɔji la.
A daminɛ na, foyi si tun tɛ dugukolo kan. A tun be i ko i ɲɛɛ be jaa min na ten. Filɛruw, yiriw ani bɛgɛnw si tun tɛ yen. Hali jɛgɛ si tun tɛ yen kɔgɔjiw kɔnɔ. Baaraba bele tun be Ala fɛ ka dugukolo kɛ yɔrɔ cɛɲumanba ye walisa mɔgɔw ni bɛgɛnw ka ɲɛnamaya kɛ a kan.
Zeremi 10:12; Kɔlɔsikaw 1:15-17; Zɛnɛzi 1:1-10.
Ɲiningaliw
- Jɔn lo ye fɛɛn ɲumanw bɛɛ dan? Ɲɛyirali dɔ di.
- Ala kɔnna ka mun lo dan?
- Mun na mɛlɛkɛ fɔlɔ ni tɔɔw tun tɛ kelen ye?
- A lakali dugukolo tun be cogo min na a dantuma na. (Jaa filɛ.)
- Ala ye dugukolo labɛn cogo di k’a di bɛgɛnw ni adamadenw ma?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zeremi 10:12 kalan.
Ala ka jogo jumanw be ye a ka danfɛnw na? (Ezayi 40:26; Ɔrɔm. 11:33)
- Kɔlɔsikaw 1:15-17 kalan.
Yesu ka lɔyɔrɔ kɛra juman ye danni koo la, ani o b’an lasun k’a jati cogo di? (Kɔl. 1:15-17)
- Zɛnɛzi 1:1-10 kalan.
Jɔn lo ye dugukolo dan? (Zɛnɛzi 1:1)
Mun lo kɛra danni loon fɔlɔ la? (Zɛnɛzi 1:3-5)
A lakali min kɛra danni loon filanan na (Zɛnɛzi 1:7, 8).


text:
Maana 110nan: Timote: Pol dɛmɛbaga kura
I ƝƐƐ be kanbele min na ciden Pol gɛrɛfɛ, Timote lo. Timote n’a somɔgɔw tun siginin be Lisitire (Lisitɔrɔ) dugu la. A bamuso tɔgɔ ko Unisi ani a mamamuso tɔgɔ ko Loyisi.
Pol tagako sabanan tun lo Lisitire dugu la. A saan kelen ɲɔgɔn ye nin ye Pol ni Barinabasi nana yan a siɲɛ fɔlɔ la ka waajuli kɛ. Ani sisan, Pol segira ka na tugun n’a tericɛ Silasi ye.
I b’a lɔn Pol be min fɔra Timote ye wa? A b’a ɲiningara ko: ‘I b’a fɛ ka na fara ne ni Silasi kan wa? I be se k’an dɛmɛ ka yɔrɔjan mɔgɔw waaju.’
Timote sɔnna. A ma mɛɛn, Timote ye a somɔgɔw bila ka taga jɛn ni Pol ni Silasi ye. Sanni an ka kuma u ka tagama koo la, an k’a filɛ fɔlɔ min kɛra Pol la. A saan 17 ɲɔgɔn ye nin ye Yezu tun y’a yɛrɛ yira a la Damasi sira kan.
O wagati la, Pol tun be tagara Damasi Yezu ka kalandenw tɔɔrɔ yɔrɔ. Nka sisan, ale yɛrɛ kɛra kalanden dɔ ye! Kɔfɛ, jugu dɔw y’a ɲini ka Pol faga sabu a tun be kalan min kɛra Yezu koo la, o tun man di u ye. Nka, kalandenw y’a dɛmɛ a sera ka boli. U y’a don segi dɔ kɔnɔ ani k’a lajigi dugu kogo kɔfɛ.
O kɔ, Pol tagara waajuli kɛ Antiyɔsi. O yɔrɔ lo la u y’a daminɛ ka Yezu ka kalandenw weele ko kerecɛnw. O kɔ, Pol ni Barinabasi cira ka taga waajuli kɛ dugu jan dɔw la. U tɛmɛna dugu minw kɔnɔ, u la kelen ye Timote ka dugu Lisitire ye.
Sisan, saan kelen o kɔ, Pol ye tagamako filanan kɛ ka na Lisitire. Tuma min na Timote bɔra ka tugu Pol ni Silasi kɔ, i b’a lɔn u tagara yɔrɔ min na wa? An ka kariti lajɛ.
Fɔlɔ, u tagara Lisitire dafɛdugu dɔ la min tɔgɔ ko Ikoniyɔmu, ani o kɔ u sera Antiyɔsi dugu la. Kɔfɛ, u tagara Torowasi, Filipi, Tesaloniki ani Bere. I ɲɛɛ be Atɛni na kariti kan wa? Pol ye waajuli kɛ o dugu kɔnɔ. O kɔ, u ye waajuli kɛ saan kelen ni tilan Korɛnti dugu kɔnɔ. A laban, u ye wagati dɔɔni kɛ Efɛzi ani o kɔ u ye kurun ta ka kɔsegi Sezare ani u tagara Antiyɔsi. Pol tora yen.
O cogo la, Timote ye kilomɛtɛrɛ caaman caaman kɛ walisa ka Pol dɛmɛ ka “kibaru diman” waajuli kɛ ani ka kerecɛn kafo caaman juu sigi. N’i kɔrɔbayara, yala i bena kɛ Ala sagokɛla kantigiman ye i n’a fɔ Timote wa?
Kɛwaliw 9:19-30; 11:19-26; Sapitiri 13-17; 18:1-22.
1. Ɔrɔmu; 2. Maliti; 3. Bere; 4. Tesaloniki; 5. Korɛnti; 6. Filipi; 7. Atɛni; 8. Kɛrɛti; 9. Torowasi; 10. Efɛzi; 11. Mile; 12. Kɔlɔsi; 13. Antiyɔsi; 14. Ikoniyɔmu; 15. Lisitire; 16. Sipɔrɔ (Sipere); 17. Antiyɔsi; 18. Sezare; 19. Zope; 20. Damasi; 21. Zeruzalɛmu; 22. KƆGƆJIBA ((MEDITERANE))
Ɲiningaliw
- Kanbele min be jaa nin kan jɔn lo, a siginin be dugu juman kɔnɔ, ani a bamuso n’a mamamuso tɔgɔw ko di?
- Tuma min na Pol y’a ɲini Timote fɛ a ka fara ale ni Silasi kan ka yɔrɔjan mɔgɔw waaju, Timote ye mun lo fɔ?
- Yɔrɔ juman lo u y’a daminɛ ka Yezu ka kalandenw weele ko kerecɛnw?
- Pol, Silasi ani Timote bɔnin kɔ Lisitire, u tagara dugu wɛrɛ jumanw na?
- Timote ye Pol dɛmɛ mun lo la, ani bi denmisɛnw ka kan k’u yɛrɛ ɲininga mun lo la?
Ɲiningali wɛrɛw
- Kɛwaliw 9:19-30 kalan.
Tuma min na Pol y’a ye ko kibaro duman man di mɔgɔw ye, a ceguyara cogo di? (Kɛw. 9:22-25, 29, 30; Mat. 10:16)
- Kɛwaliw 11:19-26 kalan.
Koo minw fɔra Kɛwaliw 11:19-21, 26 kɔnɔ, u b’a yira cogo di ko Jehova ka hakili senu lo be waajuli baara ɲɛminɛna?
- Kɛwaliw 13:13-16, 42-52 kalan.
Kɛwaliw 13:51, 52 b’a yira cogo di ko Yezu ka kalandenw m’a to u kɛlɛbagaw k’u fari faga? (Mat. 10:14; Kɛw. 18:6; 1 Piyɛri 4:14)
- Kɛwaliw 14:1-6, 19-28 kalan.
“U ye u kalifa Matigi ma,” nin kuma b’an dɛmɛ cogo di ka siranya fuu mala, n’an be mɔgɔ kura dɔw dɛmɛna? (Kɛw. 14:21-23; 20:32; Zan 6:44)
- Kɛwaliw 16:1-5 kalan.
Timote sɔnna u k’a bolo ko, o koo b’a yira cogo di ko a kɔrɔtanin lo an ka fɛɛn “bɛɛ kɛ kibaru diman kosɔn”? (Kɛw. 16:3; 1 Kor. 9:23; 1 Tes. 2:8)
- Kɛwaliw 18:1-11, 18-22 kalan.
Kɛwaliw 18:9, 10 b’a yira cogo di ko Yezu yɛrɛ lo be waajuli baara ɲɛminɛna, ani o b’an jigi sigi mun lo la bi? (Mat. 28:20)


text:
Maana 19nan: Yakuba ka deenw
DENBAYABA nin filɛ. Yakuba ka dencɛ 12 lo. A ye denmusow sɔrɔ fana. I be o deenw la kelen tɔgɔ lɔn wa? An k’a ɲini k’u dɔw tɔgɔ lɔn.
Leya ye Urubɛn, Simeyɔn, Levi ani Zuda wolo. Arasɛli y’a ye ko a tɛ deen sɔrɔla minkɛ, a dusu kasira kosɔbɛ. O kama a y’a ka baaraden Bila di Yakuba ma. Bila ye dencɛ fila wolo minw tɔgɔw ko Dan ni Nɛfutali. O kɔ, Leya fana y’a ka baaraden Zilipa di Yakuba ma. Zilipa ye Gadi ni Asɛri wolo. A laban, Leya ye dencɛ fila wɛrɛ wolo, Isakar ani Zabulɔn.
Nin bɛɛ kɔ le, Arasɛli sɔrɔla ka deen dɔ wolo. A y’a tɔgɔ la ko Yusufu. Kɔfɛ, an bena koo caaman faamu Yusufu koo la, sabu a nana kɛ mɔgɔba ye. Nunu ye Yakuba ka dencɛ 11 ye, a ye minw sɔrɔ k’a to Arasɛli facɛ Laban ka soo.
Yakuba ye denmusow fana sɔrɔ. Nka, Bibulu be u la kelen dɔrɔn tɔgɔ yira. A tɔgɔ ko Dina.
Wagati dɔ nana se, Yakuba y’a latigɛ ko a bena bɔ Laban fɛ ka kɔsegi Kanaan jamana na. O la, a y’a ka denbayaba n’a ka bɛgɛnkulubaw lajɛn, ani a ye tagama jan daminɛ.
Yakuba n’a ka denbaya kɔseginin kɔ Kanaan jamana na, Arasɛli ye dencɛ wɛrɛ wolo. A wolola k’u to tagama na. Wolo gwɛlɛyara Arasɛli ma fɔɔ a niin tora a la o deen bangeli kɔ. Nka, denɲɛnin kisira, foyi ma kɛ a la. Yakuba y’a tɔgɔ la ko Bɛnzamɛn.
An ka Yakuba ka dencɛ 12 tɔgɔw to an hakili la sabu Israɛl siyaw bɛɛ bɔra olu lo la. Tiɲɛn na, Yakuba ka dencɛw la 10 ani Yusufu ka dencɛ 2 lo tɔgɔw lara Israɛl siya 12 kan. Deen nunu bɛɛ wolonin kɔ, Isiyaka ye sii jan sɔrɔ. Siga t’a la, a dusu diyara ka mamaden caaman sɔrɔ. Nka, an k’a filɛ koo min ye a mamaden Dina sɔrɔ.
Zɛnɛzi 29:32-35; 30:1-26; 35:16-19; 37:35.
Ɲiningaliw
- Yakuba ye dencɛ wɔɔrɔ minw sɔrɔ n’a ka muso fɔlɔ Leya ye, olu tɔgɔw ko di?
- Yakuba ye dencɛ fila jumanw sɔrɔ ni Leya ka baaraden Zilipa ye?
- Yakuba ye dencɛ fila minw sɔrɔ ni Arasɛli ka baaraden Bila ye, olu tɔgɔw ko di?
- Arasɛli ye dencɛ fila jumanw wolo, nka mun lo kɛra filanan wolotuma na?
- I ko i ɲɛɛ b’a la jaa kan, Yakuba ye dencɛ joli sɔrɔ, ani siya juman bɔra olu la?
Ɲiningali wɛrɛw
- Zɛnɛzi 29:32-35; 30:1-26 ani 35:16-19 kalan.
I ko a yirala Yakuba dencɛ 12 koo la cogo min na, Eburuw tun ka teli k’u deenw tɔgɔ la cogo di galen?
- Zɛnɛzi 37:35 kalan.
Hali ni Dina dɔrɔn tɔgɔ lo fɔra Bibulu kɔnɔ, an b’a lɔn cogo di ko Yakuba ye denmuso wɛrɛw sɔrɔ? (Zɛnɛzi 37:34, 35)


text:
Maana 39nan: Arɔn ka bere ye feeren bɔ
A FILƐ bere nin ye feerenw bɔ ka amandiyiridenw kɛ fɔɔ ka mɔ. Arɔn ka bere lo. O feerenw ni yiridenw bɔra Arɔn ka bere kan suu kelen dɔrɔn na! An k’a filɛ mun na o kɛra.
Israɛldenw ye wagati dɔ kɛ yaalayaala la kongokolon kɔnɔ. U cɛma, a tun man di mɔgɔ dɔw ye ko Musa ka kɛ u ɲɛminɛbaga ye ani ko Arɔn ka kɛ sarakalasebagaw kuntigi ye. Kore ye o mɔgɔw dɔ ye, ka fara Datan, Abiramu ani jama kuntigi mɔgɔ 250 kan. Olu bɛɛ nana k’a fɔ Musa ye ko: ‘Mun na aw b’aw yɛrɛ bila an kun na.’
Musa y’a fɔ Kore n’a kɔmɔgɔw ye ko: ‘Sini sɔgɔma, aw ka wusulandagaw ta ka wusulan kɛ u kɔnɔ. O kɔ, aw ka na Jehova ka fanibugu kɔnɔ. An bena a ye Jehova bena mɔgɔ min sugandi.’
O dugusagwɛ, Kore n’a kɔmɔgɔ 250 nana Jehova ka fanibugu kɔnɔ. Mɔgɔ wɛrɛw fana nana caaman ka fara u kan. Jehova dusu dimina kosɔbɛ. Musa y’a fɔ ko: ‘Aw ka aw mabɔ mɔgɔ jugu nunu ka fanibuguw la. Aw kana maga u ka fɛɛn foyi la.’ Jama ye mɛnni kɛ ani u y’u mabɔ Kore, Datan ni Abiramu ka fanibuguw la.
O kɔ, Musa y’a fɔ ko: ‘Jehova ye mɔgɔ min sugandi aw bena o lɔn nin le fɛ. Dugukolo bena pɛrɛn ka mɔgɔ jugu nunu kunu.’
Musa tilatɔ kuma na dɔrɔn, dugukolo daa yɛlɛla. Kore ka fanibugu n’a kɔnɔfɛnw ani Datan, Abiramu n’u somɔgɔw jigira dugukolo kɔnɔ ani a datugura u kan. Jama ye o mɔgɔw jigitɔ kulekan mɛn minkɛ, u kulera ko: “An ka boli, n’o tɛ dugukolo bena an fana kunun dɛ!”
Kore n’a kɔmɔgɔ 250 bele tun be fanibugu daa la. Ayiwa, tasuma bɔra Jehova fɛ ka na u bɛɛ jɛni k’u ban pewu. O kɔ, Jehova y’a fɔ Arɔn dencɛ Eleyazari ye ko a ka wusulandaga nunu cɛ k’u dilan ka kɛ sarakabɔlan datugulan ye. O sarakabɔlan datugulan tun bena kɛ tagamasiɲɛ ye Israɛldenw fɛ k’u lasɔmi ko mɔgɔ si man kan ka saraka lase Jehova ma ni Arɔn n’a dencɛw tɛ.
Nka, Jehova tun b’a fɛ k’a yira ka gwɛ tugun ko ale ye Arɔn n’a dencɛw lo sugandi k’u kɛ sarakalasebagaw ye. O kama, a y’a fɔ Musa ye ko: ‘A fɔ Israɛl bɔnsɔnw kuntigiw ye k’u bɛɛ kelen kelen ka na n’a ka bere ye. Levi bɔnsɔn na, a to Arɔn ka na n’a ka bere ye. O kɔ, i k’o berew bɛɛ bila Jehova ka fanibugu kɔnɔ, layidu tagamasiɲɛ kɛsu ɲɛfɛ. Ne ye cɛɛ min sugandi k’a kɛ sarakalasebaga ye, ale lo ka bere bena feeren bɔ.’
O dugusagwɛ, Musa tagra filɛri kɛ, a y’a ye ko Arɔn ka bere ye feerenw bɔ ka amandiyiridenw kɛ fɔɔ ka mɔ! Ayiwa, i y’a faamu sisan fɛɛn min kama Jehova y’o kabako kɛ wa?
Nɔnburuw 16:1-35; 17:1-14, 16-26; 26:10.
Ɲiningaliw
- Jɔn lo murutira ka Musa ni Arɔn ka kuntigiya kɛlɛ, ani u ye mun lo fɔ Musa ye?
- Musa y’a fɔ Kore n’a kɔmɔgɔ 250 ye ko u ka mun lo kɛ?
- Musa ye mun lo fɔ jama ye, ani a tilatɔ kuma na dɔrɔn mun lo kɛra?
- Mun lo ye Kore n’a kɔmɔgɔ 250 sɔrɔ?
- Cɛɛ minw fagara, Arɔn dencɛ Eleyazari ye mun lo kɛ n’u ka wusulandagaw ye, ani mun na do?
- Mun na Jehova y’a kɛ Arɔn ka bere ye feeren bɔ? ( Jaa filɛ.)
Ɲiningali wɛrɛw
- Nɔnburuw 16:1-35 ani 17:1-14 kalan.
Kore n’a kɔmɔgɔw ye mun lo kɛ, ani mun na o tun ye murutiliko ye Jehova kama? (Nɔnb. 16:9, 10, 18; Lev. 10:1, 2; Tal. 11:2)
Kore ni “jama ɲamɔgɔ” 250 y’a to miiriya jugu juman bonyana u kɔnɔ? (Nɔnb. 16:1-3; Tal. 15:33; Ezayi 49:7)
- Nɔnburuw 17:16-26 ani 26:10 kalan.
Arɔn ka bere ye feeren bɔ, o be mun lo yira, ani mun na Jehova ye cii di k’o bere ka mara layidu tagamasiɲɛ kɛsu kɔnɔ? (Nɔnb. 17:20, 23, 25)
Koo min kɛra Arɔn ka bere la, an be kalan nafamanba juman sɔrɔ o koo la? (Nɔnb. 17:25; Kɛw. 20:28; Fil. 2:14; Eburuw 13:17)


text:
Maana 65nan: Masaya tilanna fila
I B’A lɔn fɛɛn min kama cɛɛ nin b’a ka forokiya faranna wa? Jehova lo ko a k’o kɛ. Cɛɛ nin ye Ala ka kira Aya lo ye. I b’a lɔn kira ye mɔgɔ min ye wa? Mɔgɔ dɔ lo, Ala be koo nataw fɔ min ye.
Jaa nin kan, Aya be kumana ni Zerobowamu lo ye. Solomani tun ye Zerobowamu sigi a ka bonlɔbaara dɔw kun na. I ko i ɲɛɛ b’a la, tuma min na Aya ye Zerobowamu kunbɛn sira kan, a ye kabako dɔ kɛ. Forokiya kura min tun b’a kaan na, a y’o bɔ ani k’a faran faran yɔrɔ 12. A y’a fo Zerobowamu ye ko: ‘E ka yɔrɔ 10 ta.’ I b’a lɔn fɛɛn min kama Aya ye forokiya tilanyɔrɔ 10 di Zerobowamu ma wa?
Aya y’a ɲɛfɔ ko Jehova bena masaya bɔsi Solomani bolo. A ko Jehova bena Israɛl siya 10 di Zerobowamu ma. O kɔrɔ ko Solomani dencɛ Orobowamu bena mara kɛ Israɛl siya fila dɔrɔn lo kun na.
Aya ye min fɔ Zerobowamu ye, Solomani y’o mɛn tuma min na, a dimina kosɔbɛ. A y’a ɲini ka Zerobowamu faga. Nka, Zerobowamu bolila ka taga Misira jamana na. Wagati dɔɔni o kɔ, Solomani sara. A ye masaya kɛ saan 40 kɔnɔ. Sisan, a dencɛ Orobowamu lo sigira masaya la. Zerobowamu tora Misira k’a mɛn ko Solomani sara, o kama a segira ka na Israɛl jamana na.
Orobowamu ma kɛ masacɛ ɲuman ye. A ye jama niin tɔɔrɔ ka tɛmɛ a faa Solomani yɛrɛ kan. Zerobowamu ni jama ɲɛmɔgɔ dɔw tagara a fɔ Orobowamu ye ko a ka jama minɛ koɲuman. Nka, Orobowamu ma mɛnni kɛ u fɛ. A yɛrɛ fariyara tugun ka tɛmɛ fɔlɔ kan. O kama, jama ye Zerobowamu sigi masaya la Israɛl siya 10 kun na, nka Bɛnzamɛn ni Zuda siya tora Orobowamu ka masaya kɔrɔ.
Zerobowamu tun t’a fɛ a ka jama ka taga Jehova bato Alabatosoba kɔnɔ Zeruzalɛmu. O kama, a ye sanu misiden fila dilan ani k’a kɛ Israɛl siya 10 ka masaya mɔgɔw k’u bato. Dɔɔni, kojugubaw ni fariyakow ye jamana fa.
Gwɛlɛyaw be yen fana Israɛl siya fila ka masaya kɔnɔ. Orobowamu kɛra masacɛ ye a yɛrɛ ma saan duuru dafa fɔlɔ, Misira masacɛ nana ka Zeruzalɛmu kɛlɛ. A ye Jehova batosoba kɔnɔ nafolo caaman cɛ ka taga n’u ye. O la, Alabatosoba ma to a lɔcogo la ka mɛn.
1 Masacɛw 11:26-43; 12:1-33; 14:21-31.
Ɲiningaliw
- Cɛɛ fila minw be jaa nin kan, u tɔgɔ ko di, ani jɔnw lo?
- Forokiya min tun be Aya kaan na, a ye mun lo kɛ n’a ye, ani o koo kɔrɔ ko di?
- Solomani y’a ɲini ka mun lo kɛ Zerobowamu na?
- Mun na jama ye Zerobowamu sigi masaya la Israɛl siya tan kun na?
- Mun na Zerobowamu ye sanu misiden fila dilan, ani mun lo kɛra jamana kɔnɔ dɔɔni o kɔ?
- Mun lo kɛra siya fila ka masaya ani Jehova batosoba la Zeruzalɛmu?
Ɲiningali wɛrɛw
- An ka 1 Masacɛw 11:26-43 kalan.
Zerobowamu tun ye mɔgɔ sifa juman lo ye, ani Jehova tun ko a bena mun lo kɛ a ye n’a tun ye Ala ka sariya mara? (1 Masa. 11:28, 38)
- An ka 1 Masacɛw 12:1-33 kalan.
Min ye ka kuntigiya kɛ ka digi mɔgɔw kan, bangebagaw ni diinan mɔgɔkɔrɔw be se ka kalan juman sɔrɔ Orobowamu ka koow la? (1 Mas. 12:13; Waaj. 7:7; 1 Piyɛri 5:2, 3)
N’u b’a fɛ ka koo kɔrɔtanin dɔw latigɛ, kanbelew ni sunguruw ka kan ka ladili sɔbɛw ɲini jɔn lo fɛ bi? (1 Mas. 12:6, 7; Tal. 1:8, 9; 2 Tim. 3:16, 17; Eburuw 13:7)
Mun lo ye Zerobowamu lasun ka sanu misiden batoyɔrɔ fila kɛ, ani o b’a yira cogo di ko a tun lanin tɛ Jehova la fewu? (1 Mas. 11:37; 12:26-28)
Jɔn lo ye Israɛl siya tan ka masaya mɔgɔw lasun u ka ban tiɲɛn batoli la? (1 Mas. 12:32, 33)