text:
3
Miti bâbâsifuc ŋic jaŋere dâŋ
1 Go šiŋuc manazemec: Dameŋ tarazo eha sâqocnezi sawe mâririackeocmu. 2 Ŋic kecšiŋucne juniŋmu hâcne: Jaŋe jaŋacnere sawa manoniehuc juju, moneŋ sasec, ruruc bâbâcne, sahac mumuteŋ, musurecne, neŋgoc mamac dâŋ qaqatara, nâme nikecne, araŋ bapa tâmiric, 3 maŋjauŋ tâmiric, kiŋ babaju, micko âkechec, nâ areŋne, qicqucne, wiac biaŋne qaqaisoc, 4 docbapa, enšaŋaucne, pepecne, sasecte aŋac kâcɋene bajuhuc Anuture aŋac mi mamana, 5 sahaczi miti hawari juhuc mitio sasanaŋ tâmiric juju. Iŋucne hâcne jupie honec-joparâ râpec-jopazemec. 6 Ŋic mukopac jaŋeraonec tucnezi kamierâ ficbiri juhuc ŋokac kosane, bahac fuŋne fuŋne bâfuambiŋ â saseczi ejareme ra qa ware qa eeŋgopieŋ, iŋucnezi jaŋere eniŋte mu bâdoc ejareeŋgopieŋ; 7 ŋokac dameŋ sâc mamana gie bahuc dâŋ fâri qizecnere fuŋne mi mana taraeŋgopieŋ iŋucne hâcne. 8 Mârâc jaha Jaŋe â Jambere jahe Mosere dâŋ bawahapic, iŋuc jaha ŋic mukopac jaŋe maŋjeŋic sifuckekicnere mamanasiŋte hata kâuc bahuc mutuc eeŋgopieŋ. 9 Erâ wiac eejeŋic wemocko boc efeniŋmu. Mutuc-jeŋicte fuŋne taniŋkeme ŋic sasawa hone-fâreniŋmu, Jaŋe Jambere jaherao fuawec iŋuc.
Paulo šârâ hâriŋ ŋemâcne fuacnewec
10 Go jupe juju-nanezi ine miti mumu-nane, juju-nane, giebapa-nane, mamanasiŋ-nane, buuruc-nane, maŋjauŋ-nane, sasanaŋ-nane, 11 fific guguriŋ-nane â šârâ hâriŋ-nane, irec hatane âtehuc bâjâpecnuekic. Antiokia haeo â Ikonioŋ haeo â Listera haeo fific guguriŋ enarepie šâic serereŋ mo iŋucne manapo¡ Eme Wofuŋzi sifu wiac iŋucnaonec bataracnuwec. 12 Erâ ŋic gâcne wâc Kristo Jesurao qohotahuc miti hata âteniŋmu jaŋe mâmâc fific guguriŋ fua-jare-fâreocmu. 13 Ŋic repicne â eeatucne jaŋe ine jaŋacnao â gâcne jaŋerao eeatuc gie bafeku repire sanaŋkeniŋmu.
Tiri papia wose manac ehuc juzo
14 Go ine dâŋ qazu-garekicne â maŋge ekicne ira qohotahuc juzemec. Dâŋ moraonec romeŋ i kâuc mi bakomec. 15 Erâ go ɋieocnecteaŋ tiri papia wose manac ewefuhuc juekicte izi maŋge batamaeha Kristo Jesu manasiŋkehuc bâbâpiaŋ sâcne bâfuacmu. 16 Miti papia i Anutu Mâro-ticnere qafeŋko fua-fârewec, eme irec wose manac epene mitire fuŋne qazu-nâreekac â mu tutuc enâreekac â mu bâtiŋ enâreekac â tiŋne hata nâwotuekac. 17 Iŋuc enârehuc bašawiec-nâpokume nâŋâc Anuture ŋicfâri erâ eehâmo gie fuŋne fuŋne sâcne bâfuanaŋmu.


c: text/html

text:
2
Yesuuk omën kosat kël wa namp ompyaö mowesa
(Mat 9:1-8; Luk 5:17-26)
1 Wë ënëmak akun nentak Yesu pi kaalak Kapaneam kak së oröak ka nentak së wëën ka peparö kat wiak 2 pim ka wëa pötak së wa top ëak peö ëën ka kanëreta il wariak wëa. Pël ëën Yesuuk pitën ngönën ök yemaan 3 omën mor kong nent pöröak omën kosat kël wa namp urtak wiak wak së oröa. 4 Pël ëak pim naë mowiipënëak omën selap peö ëak wëën pomp ëak kaata ngaarëk is Yesuu wëaurek ka möör wak omnamp urtaring wes mëën irëa. 5 Pël ëën Yesu pitëm kön wi kosang yewesauten itenak omën kosat kël wa pöpön epël ök mëëa. “Nem ruup, ne yok nim saunatë kangut ent ë yanuulak.” 6 Pël yemaan ngön kosangötë ngarangk pörek wëa narö kat wiak epël kön wia. 7 “Elei, omën epop pi oröp ëënak epël ya? Pi, ‘Ne yok nim saunatë kangut ent ë yanuulak,’ pël yemaan Anutuu yapinte wa ngep yaalmë. Ya pöt Anutu pimtëëtep.” 8 Pël yaëën Yesu pitëm könötön pim könöök itenak epël mëëa. “Arim lupötë tol ëënak kön ke pil yawi? 9 Nem omën kosat kël waupön, ‘Nim saunatë kangut ent ë yanuulak,’ ngön pël yemak pöt kengkënte. Pöt ar ngön pöta këët tekeri nasën ëën nem ngön pöt yaap ma kaar pël newasngan. Ën nem omnampön, ‘Wal ëak së,’ ngön pël yemak pöt könömët. Pöt nem ngön pöta këët tekeri sëën ngön pöt yaap ma kaar pël wasënëët. 10 Pötaanök ar ne kaar wonöp Omën Këëp e yangerak wë weëre kosang wak saunatë kangut ent ë yemoolak pöten ëwat sënëak epël ök yemaan iteneë.” Pël mëak kosat kël wa pöpön epël mëëa. 11 “Ne epël niamaan kat wi. Ni wal ëak korumönte wak nim kaatakë së.” 12 Pël maan pi wal ëak tapëtakëër korumönte wak pit pouröa itöök kan sa. Pël ëën yaan sak Anutuun ping wesak epël ök mëëa. “Tiar omën ke epël nenten itnaangkën ëaut.”
Yesuuk Liwai pimëën koira
(Mat 9:9-13; Luk 5:27-32)
13 Yesu pi pël ëak kaalak i kaö ëöökël yesën omën selap pim ënëm sëën ngönën ök mëëa. 14 Pël ëak pörekaan së Liwai, Alpias pim ruup, pim mon yewaö kaatak wëën itenak epël ök mëëa. “Nem ënëm elnë.” Pël maan pi wal ëak pim ënëm sa.
15 Pël ëak Yesuun yas maan pim kaatak së wel aisëak kaömp yenën takis yewaöre utpet yaaö munt narö kësang piire pim ruuröaring kaömp ngawi na. Omën ke pilorö kësang pan pim ënëm sa pötaanök. 16 Pël ëën Parisi omën ngön kosangötë ngarangk naröak itaangkën pi omën utpet yaauröere takis yewauröaring kaömp ngawi yenën pim ruuröen epël mëak pëël mëëa. “Arim rë yanuulaup, pi tol ëënak omën takis yewauröere utpet omnaröaring kaömp ngawi yen?” 17 Pël maan Yesu kat wiak kangiir epël mëëa. “Omën yauman wonörö rota ngësë nasën. Yaumanringöröakëër rotaaröa ngësë sa yaë. Ne omën pitëmtën kön wiin wotpilörö pël yewas pörö lup kaip tiipnaan memëak newaisën. Won, omën pitëmtën kön wiin saun yaaurö pël yewas pörö ngön ök maan lup kaip tiipënëak waisaup.”
Kaömp ngës yoolëauta ngönte
(Mat 9:14-17; Luk 5:33-39)
18 Akun pötak Sonë ruuröere Parisi omnaröa ruurö kaömp ngës olëak wëa. Pël ëën omën narö Yesuu naë së epël mëak pëël mëëa, “Sonë ruuröere Parisi omnaröa ruurö kaömp ngës olëak wë. Ën nim ruurö tol ëënak pël naën yaë?” 19 Pël maan Yesuuk kangiir epël mëëa. “Omën namp öng öpënëak yeem pim karuröaring wëën karuröak yaköm ëën kaömp ngës olëak öpën ma? Won. Pitring wëën kaömp ngës olëak naöpan. 20 Ënëmak omën naröak pi wak kama ulmëën akun pötakökëër pim karurö yaköm ëën kaömp ngës olëak öpnaat. Pöl pit ne kama neöpna pötakökëër nem ruurö neen yaköm ëën kaömp ngës olëak öpnaat.
21 “Omën namp poë koröp ngolöpöökaan kaö nent ilak ulpëën ngaanëpë keliaurek wiak korir namëëpan. Pël ëëpna pöt poë koröp ngölöp pötak ulpëën ngaanëp weruun ilak kaak sëpnaat. 22 Ën omën namp i kep pol koröpwerring ket ëa ngaan pötak wain i ngolöpët kolön yok pangk naëpan. Pël ëëpna pöt wain i pöt kep wetak pol koröp pöt sak il ngentiin iit orö sëpnaat. Pël ëën pol koröpwerta utpet ëëpnaat. Pötaanök wain i ngolöpët kep ngolöptak lë mëëpna pötak pangk ëëpnaat.” Yesuu pël mëëa pöta songönte epët. Mosesë ngön kosang ngaanötre pimtë ngön ngolöpöt pangk irikor naëpan pötenök mëëa.
Akun kë yesauta ngönte
(Mat 12:1-8; Luk 6:1-5)
23 Kë yesa akun ngëëngk nentak Yesure pim ruurö pit rais yaöökë lup yesem ruurö ulöp narö töa. 24 Pël yaëën Parisi naröak piin epël mëëa. “Kë yesa akun ngëëngktak pitëm ya yamëngk pipotön pepanöm wia. Pit tol ëënak yaë?” 25 Pël maan Yesuuk epël ök mëëa. “Tewitre pim omnaröa kaömp won wë këënëën ëa pöt ar sangk kelak kat nawiin yaaurö ma? 26 Apaiata pim kiri ar yaaö wotöök sak wëa akunetak Tewit pi Anutuu ngönën tup kaöeta kakaati së kaömp Anutuu ëöetak wieëa pöt kiri ar yaauröakëër nëmpnaan omën pasurö nëmpanëak nga yaaut wak pimënt nak pim omnarö karut mangkën na. Pöt ar sangk kelak kat nawiin yaaurö ma?” 27 Pël mëak epël mëëa. “Anutu pi omnarö kaamök ëëpënëak akun kë yesaut ket ëa. Pi akun kë yesaut kaamök ëëpënëak omnarö ket naën. 28 Pötaanök Omën Këëp ne kë yesa akun ngëëngk pöta pepap. Nem kentöök akun eptak nem ruuröen omnant ëëpnaan memaat.”

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
2
Paulunê kom, naŋ gêjam aŋga Tesaloniki
1 O lasitêwaac, amac taôm ajalagac gebe aêac adêŋ amac awac ŋaôma atom. 2 Amac ajala gebe aêac aôc ŋandaŋ to sêgôm aêac sec aŋga Pilipi gêmuŋ su acgom, go aô lasê amac. Mago aêacnêŋ Anôtô kêkêŋ aêac têntac kêpa su, tec atêc ŋacjo atom, asôm Anôtônê ŋawae ŋajam lasêgeŋ gêdêŋ amac. 3 Aêac alêŋ biŋ amac asôm biŋ keso me asôm biŋ toma ŋalêlôm ŋatêmui me asau aôc amac nec atom. 4 Mago Anôtô kêsaê aêac su, tec kêkêŋ ŋawae ŋajam gêdêŋ aêac gebe asôm lasê. Aêac ajam kôm tau kêtu ŋamalac sêlic aêac ŋajam ŋa nec atom, ajam gebe Anôtô, taŋ kêsaê ma ŋalêlôm naŋ, taugeŋ êlic ŋajam. 5 Amac ajalagac gebe aêac asôm biŋ ŋalêsi gêdêŋ amac atom ma asabaŋ mateŋ katu ŋa biŋ banac auc atom. Anôtô kêjala gebe biŋ tonaŋ biŋŋanô. 6 Aêac asôm waeŋ ŋamalacŋa aŋga amacnêm to lau ŋagêdô nêŋ atom. 7 Aêac taŋ atu Kilisinê aposolo naŋ, oc atôm gebe ajatu amac e atoc aêac sa. Mago gêdêŋ taŋ aêac amoa awiŋ amac naŋ, amoa totêntac malôgeŋ atôm jaomwagao teŋ, taŋ kêmoasiŋ gôlôac ŋasec-ŋasec naŋ. 8 Amboac tonaŋ ma ŋalêlôm kêkac aêac gebe akêŋ Anôtônê ŋawae ŋajam endeŋ amac awê kaiŋ awiŋ. Mago tonaŋgeŋ atom. Aêac têntac gêwiŋ amac ŋanôgeŋ e abe amac êndu êtu amacŋa. 9 O lasitêwaac, amac oc taêm gêjam ma koleŋ, taŋ ajam e tekweŋ gêbac naŋ. Gêdêŋ taŋ ajam mêtê Anôtônê ŋawae ŋajam gêdêŋ amac naŋ, aêac ajam kôm lemeŋŋa kêtôm bêc to geleŋgeŋ gebe amac aim tekwem su êtu aêacŋa atom.
10 Amac alic ma Anôtô gêlic amboac tonaŋ gebe biŋ, taŋ aêac asôm naŋ biŋŋanô. Aêac asa ma lêŋ awiŋ amac lau-akêŋ-gêwiŋwaga amboac Anôtônê lau gêdêŋ tolaŋôŋnêm sawageŋ. 11 Amac alicgac gebe aêac amoasiŋ amac gêdêŋ-gêdêŋgeŋ amboac tama teŋ kêmoasiŋ latuio to ŋac. 12 Aêac alêŋ biŋ to ajam malô amac ma êkêli amac gebe asêlêŋ êtôm Anôtô êlic ŋajam. Eŋ kêkalem amac asô ênê gamêŋ to awê kai ŋ ênê ŋawasi.
13 Kêtu biŋ tonecŋa aêac ajam daŋge Anôtô ŋapaŋ gêwiŋ gebe amac akôc Anôtônê biŋ, taŋ aŋô aŋga aêacma naŋ, sa amboac ŋamalacnêŋ biŋ atom, akôc sa amboac Anôtônê biŋŋanô tau. Ma biŋ tau tonaŋ tec gêjam kôm aŋga amac akêŋ-gêwiŋwaga nêm ŋalêlôm. 14 O lasitêwaac, amac atêku Anôtônê gôlôac Judaiaŋa, taŋ Kilisi Jesu gêbiŋ êsêac tôŋ naŋ. Gêŋwapac taŋ êsêac sêôc aŋga Judanêŋ naŋ, amac taôm nêm lau sêgôm gêdêŋ amac amboac tonaŋgeŋ. 15 Lau Juda sêjac Apômtau Jesu to propete êndu ma sêjanda aêac. Anôtô gêlic êsêac gêjac mataanô ŋajam atom. Êsêac sêkêŋ kisa gêdêŋ ŋamalac samob. 16 Êsêac sebe sêkô aêac auc gebe asôm mêtê, taŋ ênam lau samuc sa naŋ atom. Amboac tonaŋ tec sêgôm nêŋ sec sêboa sasa ŋapaŋ sêmoa e gêjam sêga. Mago Anôtônê têtac ŋandaŋ kêtap êsêac sa sugac.
Paulu gêjam awa su gôlôac gebe êlic êsêac
17 O lasitêwaac, êsêac sêkac aêac su amoa jaêc amac ŋasawa dambêgeŋ. Aêac alic amac laŋôm atom, mago ma ŋalêlôm gêmoa gêwiŋ amac ma kêkac aêac ŋanô-ŋanô gebe alic laŋôm êtiam. 18 Kêtu tonaŋŋa aêac abe andêŋ amac awac. Aê, Paulu, gabe jaŋgôm ŋanô êsa kêtu dim luagêc su. Mago Sadaŋ gêbôc aêac auc. 19 Êndêŋ noc aêacnêŋ Apômtau Jesu êmu êmêŋŋa naŋ, asa lau oc têtu aêac akêŋ mateŋ to têntac ŋajam ma waeŋ ŋagêlôŋ ŋamôkê. Lau teŋ atom, amac taômgeŋ. 20 Biŋŋanô, ma waeŋ to têntac ŋajam ŋam amac taômgeŋ.


text:
Akuut juɛ̈ɛ̈c wuöt aa cïk ë lëu bïk rëër thïn tɛ̈ cï yen ye wɛ̈t kuɔɔny kɔɔc cë röt juaar. Ee rot lac looi bë kuat loiloi aguiɛɛr ye looi akölaköl ku loiloi kuut wëëu loony kɔɔc cë röt juaar nhïïm. Aguir ce luui ë mal, akut kɔɔc cë röt juaar kën a leŋ yic kɔɔc kɔ̈k tɔ̈u akut ë määc yic.
Yöŋ kɔɔc la cök bïk röt juɛ̈r aguiɛr dun ku muöök kɔɔc cë röt juaar nhïïm aa bë aguiɛr dun kony arët/apɛi ku kɔɔc cë röt juaar aya.
Kaam këc aguiɛr dun luɔy gua gɔl kɔɔc cë röt juaar, apath bäk kaŋ tak:
- ye loiloi yïndä path ke keek,
- yeŋa bë ke kony luɔn den yic ku ,
- Ye kä yïndä wïckä cëmën tharbeth, telepun ku kɔmpiöta.
Aya, apath bäk tɛ̈ bï wëëu keen cäth ya dhuök cëën thïn jääm yic ku lɔn leŋ kek atït kɔ̈u agut tɛ̈ yök rɔ̈r keek ke lui lon cï kek röt juaar ku/wälä atït jäŋ.
Kɔɔc kɔ̈k cë röt juaar aa bë la tɛ̈n aguiɛɛr rin ŋic kek kä ye aguiɛɛr looi. Aya, apath bäk wïc ë raan leŋ tëët/ŋiëëc wiëckä. A leŋ ɣɔ̈n juɛ̈ɛ̈c lëu bï wek wɛ̈t caal thïn majan agut athörlëk ye aguiɛr dun gɔ̈t wälä aguir dɛ̈t wälä akut dɛ̈t wälä intɛnet.
Kuaany kɔɔc cë röt juaar
Apath bë kɔɔc kuun röt juaar laŋ tëët wiëckä aguiɛr dun yic ku lon deen yen bïk looi nhom. Kën a ril tɛ̈n aguiɛr dun rin bï kɔɔc cë röt juaar luui kek kɔɔc ye dɔ̈m bïk kɔɔc lui ke week luööi ku/wälä wut. Aya, apath tɛ̈n raan cë rot juaar rin lëu bï yen gua jäl tɛ̈ cïn yen kë wïc tɛ̈ɛ̈t de wälä tɛ̈ cïn yen dɛ̈t cë ŋic.
Rin bäk ŋic lɔn bï raan wïc bë rot juaar kä wiëckä deet, apath bäk raan lɛ̈k alɔŋ aguiɛr dun, lon lëu bë bɛ̈n looi, ŋiëëc path bë rëër ke yeen ku kë bë bɛ̈n yök tɛ̈ juɛɛr yen rot bë luui ke week. Aguir juääc aa nyin luɛɛl rin bë raan juar rot kë wïc deet apath.
Rin bäk ŋic lɔn bï aguiɛr dun raan la cök kuany, tɛkdä ka athör bäk tuɔɔc aɣeer a bë yic laŋ thiëc raan thiëëc kë cë kaŋ looi ku kuat lëk kɔ̈k bë we nyuööth. Tɛkdä ka wek aa bë kɔɔc wïc juɛ̈r röt yɔ̈ɔ̈k bïk wël kɔ̈k alaŋ den lueel wälä raan cë kaŋ luui ke keek rin bäk bɛ̈n yuöp ku thiɛ̈ckä lɔn cï raan kën kaŋ luui thïn.
Na cïk athör ajuër rot thiɔ̈ɔ̈ŋ, ka tɛkdä wek aa bë kɔɔc abɛ̈k jal kuɛ̈ny bei ku calkä keek bäk ke bɛ̈n thiëëc thook ku ee yen tɛ̈ bï wek wël jal bɛ̈n dööt yiic thïn. Kaam këc wek raan gua gam bë rot juaar aguiɛr dun yic, apath bäk kaŋ jam kek raan cï kek kaŋ luui. Na cäk tak alä raan a cë path bë rot juaar tɛ̈n aguiɛr dun, ka path bäk raan cït kën leec rin cï yen ye tak bë rot juaar ku lɛ̈kkä raan cït kën ye ŋö këc ye kuany bë rot juaar ye kaam kën.
A leŋ kä cë kuɛɛn piny lɔ̈ɔ̈ŋ kun yiic ku Löŋ Gɛ̈tpiny Amada yic wën lëu bäk ke kuany cök tɛ̈ kuɛny wek kɔɔc bë rëër akut ë määc yic.
Piööc kɔɔc cë röt juaar
Kaam këc raan yam cë rot juaar luɔn de gua gɔl, apath bäk lor ku kuɔnykä bë ye guöp päl piny ku deet tɛ̈ luui aguiɛr dun thïn. Lon kën a ye cɔl cök nhom piny ku a leŋ yic lueel raan cë rot juaar tɛ̈n kɔɔc kɔ̈k tɔ̈u aguiɛɛr yic wënthɛɛr, ku cɔl a ŋic raan bë luui ke yeen, ku nyuth mäktab yic, ku lëk ye aguiɛɛr looi ku lon deen yen kɛ̈ɛ̈c yen.
Wiik reen bë bɛ̈n tueŋ tɛ̈ cï raan juar rot luɔn de gɔl, raan tök wälä kɔɔc juääc aa dhil ye kony bë kë looi ŋic rin bë luɔn de ŋiɛc looi. Tɛ̈ cït lon bë gäm yeen, raan yam juar rot, tɛkdä, ka bë dhiɛl luui ke raan dɛ̈t cë luɔy deet ɣet köl bï yen nyin wuɔɔk luɔn de yic. Wël luɔy ku tɛ̈ ye kɔc luui thïn cë gätpiny aa bë ye kony aya, apɛy tɛ̈ le yen a raan luui rot läthɛɛr.
Kuɔɔny kɔɔc cë röt juaar
Tɛ̈ cë kɔɔc cë röt juaar nyïn ŋic luɔn den yic, a leŋ dhɔ̈l kɔ̈k lëu bï wek keek ŋuɔt ke yakä kony rin bïk ŋic lɔn nhiɛɛr wek luɔn den. Yöŋ kɔɔc path bë röt juaar ee lon dït tet, ka yeen apath bäk kɔɔc cë ɣëët ya muk cök apath bïk rëër.
Na lëu rot, ke yakä keek caal amat kɔɔc luɔy yic, thiɛ̈ckä keek kë yekä tak tɛ̈ leŋ yen lon jɛ̈ɛ̈m ë yic ke ye lon bï kek rëër thïn ku thiɛ̈ckä keek bïk wël aa dhuök kɔ̈ɔ̈th week. Kuat tɛ̈ cï yen rot lëu thïn, tɛkdä ka path bäk kɔɔc cë röt juaar aa cɔl a piɔ̈c ë dhɔ̈l kɔ̈k bïk ŋiëëc den ku tɛ̈ɛ̈t den ya juak yic cëmën piööc wälä bë ke bɛn kɔ̈ɔ̈k loiloi kɔ̈k bïk ke nhiaar yiic ku kɔ̈k bï kek bɛn la piöc thïn.
Aguir juääc, aya, aa kɔɔc cë röt juɛ̈r keek leec ë dhɔ̈l kɔ̈k tɛ̈k yiic. Dhɔ̈l kä aa lëu bïk yiic laŋ lɛ̈c thok rin lon cïk looi, bë ke ɣɔ̈c chäi wälä bë ke gäm miɔ̈c, athöör wälä anyuth alɛɛc ë luɔn den.
Na cë raan cë rot juaar tɛ̈n week ye nhom tak bë gɛ̈t tɛ̈ dɛ̈t bï yen la luui thïn, ka dhiɛlkä geei kɔ̈u dhël bï wek ye gät athör piath ë luɔn nyuɔɔth wälä bäk we rin gätpiny tënë yeen bë we thiëëc thook ë raan cï yen gɛ̈t thïn.
Lëk kɔ̈k
- Webthait juɛ̈r rot baai Queensland leŋ yic Lëk alɔŋ Luɔy kek kɔɔc cë röt juaar
- Kuɔɔny Mäc Webthait yic Lëk ku nuëët kek kɔɔc cë röt juaar (Gɛltpiny a wïc)
See videos from StudioQ related to this topic


text:
Biŋ Tasam Êmuŋŋa
Sêpuc Bibolo tonec ŋalêŋ teŋ kêtôm, taŋ sêpuc aêacnêŋ Biŋlênsêm Wakuc naŋ atom. Aêac tec tasam ŋapuc ŋagec tonec gebe epeŋ nêŋ kauc lasê e tajala katô kwanaŋgeŋmaŋ.
Sêjam Biŋlênsêm Laŋgwa ŋabuku samob ôkwi tomalageŋ ma sêpuc gêc Bibolo tonec atom. Ŋam amboac tonec gebe Lau Israel laŋgwa nêŋ biŋsu to nêŋ om ma nêŋ da to ŋasakiŋ ŋagôliŋ gwalêkiŋ kepeŋ aêac lau galocŋa amboac lau Juda tau nê atom. Anôtô kêkêŋ biŋ tonaŋ ŋai gêdêŋ lau têm tônêŋageŋ gebe sejop. Biŋ amboac tonaŋ tec lau-sêjaliŋ-biŋwaga sêwi siŋ gêcŋa. Dedec gêcŋa ŋapucmêgeŋ atom. Sêpuc biŋ dambê kêtu ŋapeleŋ gêjô baliŋ, tê sêgêli gêcŋa nê su. Lau teŋ embe taêŋ ênam sebe sêsam to sêjala biŋ, tê sêgeli gêcŋa nê, naŋ sêkac Bibolo English me Tok Pisin me aweŋŋa teŋ ma sêsam.
Bibolo ŋamêtê ŋajamanô teŋ gebe sêwa buku samob ŋam sa dambêgeŋ ma sêpuc gêmuŋ buku tau gêdêŋ-gêdêŋgeŋ. Go ŋadênaŋ teŋ gêc gêwiŋ Biŋlênsêm Wakucŋa, taŋ têdênaŋ biŋ ŋatênageŋ gêc awê solop.
Ŋalôtêna kêkô miŋ to biŋ ŋagêdô samob ŋaô. Buku ŋagêdô ŋaê ma ŋamôkêlatu to ŋamadiŋ ŋanamba embe ênêc ŋalôtêna teŋ ŋalabu, naŋ êkêŋ puc aêac gebe sêpuc biŋ tau gêc buku tonaŋ ŋai gêwiŋ.
Sêpuc môkêlatu ŋanamba ec kapôêŋgeŋ kêkô gêdêŋ gasêŋa, taŋ sêjac m biŋ tau naŋ. Ŋamadiŋ ŋanamba gêc ŋataliŋa amboac gêmuŋŋa kêtiam atom. Sêwi siŋ ma sêpuc ŋanamba ec sauŋ gêjô ŋatalô madiŋŋa / su. Ŋanambageŋ tec geŋ ŋamadiŋ samob gêŋgic-gêŋgic. Embe talic namba luagêc êkô ŋamadiŋ ŋagêdô ŋasawa, naŋ epeŋ nêŋ kauc lasê gebe biŋ samuc tageŋ, tec sêjac gêŋgic atom, sêpuc ŋamadiŋ luagêc me têlêac kêpi tageŋ.
Biŋ ŋagêdô, taŋ aposolo to lau teto e kêkwa tau gêc nêŋ buku gêdêŋ-gêdêŋgeŋ naŋ, tasam gebe paralel gebe biŋ tau ŋam me kêkwa tau. Aŋga aêacnêŋ Biŋlênsêm Wakuc ŋamataŋa samob sêpuc paralel tau ŋabuku ŋaê dambê ma môkêlatu to ŋamadiŋ ŋanamba gêc ŋatali kêkanôŋ biŋ tau solop. Ŋamêtê ŋajam tonaŋ sêwi siŋ aŋga Bibolo tonec ma sêsa lêŋ teŋ. Sêpuc paralel gêc saite tau ŋatali ŋalabuŋageŋ. Ŋapuc teŋ gêwiŋ atom. Aêac tauŋ taêŋ ênam ma tasala namba, tê sêpuc gêc ŋalabuŋa nê. Sêpuc paralel ŋamôkêlatu ŋanamba ec kapôêŋ, tec kêkô awê ŋajam.
Ŋatalô teŋ amboac utitalata embe sêpuc ênêc êkwa biŋ ŋalô teŋ, naŋ êkêŋ puc aêac gebe sêwa ŋalô tonaŋ ŋam sa sêpuc gêc saite tonaŋ ŋalabu me tatap ŋalô tonaŋ sa aŋga buku ŋatêku gêc ŋaê to Ŋalô ŋam.
Ŋamadiŋ ŋagêdô kêsêp gandoŋ (...) ŋalêlôm. Ŋam amboac tonec gebe Lau-tetowaga laŋgwa ŋagêdô samob teto ŋamadiŋ togandoŋ tonaŋ gêc nêŋ papia gêwiŋ atom, lau ŋagêdôgeŋ teto gêc nêŋ buku gêwiŋ. Aêac embe tasam Mêtê, taŋ tasam biŋ me ŋalô, tê gandoŋ kêkapiŋ tôŋ nê êwiŋmaŋ, gebe gêwa biŋ tau ŋam sa gêwiŋ.
Embe atap ŋatalô amboac tonec sa “...”, go ajala gebe galoc kêsôm-biŋwaga nê awa tau tonec, sêjac miŋ ênê miŋ ŋaômageŋ atom.
Aŋga buku tonec ŋatêku oc atap biŋ ŋagêdô sa. Teŋ Ŋaê to Ŋalô Ŋam, taŋ gêwa biŋ to ŋalô ŋagêdô ŋam sa. Môkêlatu to ŋamadiŋ Ŋam, taŋ têdênaŋ gebe tatap lau to gêŋ ŋagêdô-gêdô nêŋ biŋ to ŋam sa aŋga ŋamala, tê takac Bibolo tonec ŋalêlôm ondoc-ondoc. Miŋanô Ŋatêm têdênaŋ ŋatênageŋ. Tonaŋ gêwa aêacnêŋ kauc sa gebe gêŋ to miŋ ŋajala samob, taŋ kêsa-kêsa kêpi kiŋ to propete nêŋ biŋ ŋagêdô-gêdô naŋ, kêdaguc tau amboac ondoc.
Nom ŋakatu Biŋlênsêm Laŋgwa to Wakucŋa oc tatap sa amboac tonaŋgeŋ.
Aêac tandôŋ tauŋ e tajala Buku dabuŋ tonec êtu tôŋ ma takac nêŋ Biŋlênsêm Laŋgwa to Wakucŋa todaŋge ma totêntac wapigeŋ êtôm bêcgeŋmaŋ. Apômtau Jesu gêlêŋ biŋ aêac gebe “Mêtê taŋ teto gêc naŋ, amac apuc atu dôbgeŋ amoa abe aŋgôŋ matem jali teŋgeŋ ŋam jakêsêp biŋ tonaŋ, ma biŋ tonaŋ ŋai gêwa aê ŋam sagoc” (Joaŋ 5:39). Lau tolau ŋagêdô sêjam koleŋ ŋanô gebe Bibolo aêac tauŋ aweŋŋa êsêp aêac lemeŋ. Tec tanam daŋge Anôtô gebe “Aômnêm biŋ kêtu ockaiŋ ŋadaweŋ, ma ja teŋ kêpô ŋoc intêna” (Pes 119:105). Lanem to lambiŋ êndêŋ Apômtau Jesu Kilisi endeŋ tôŋgeŋ. Biŋŋanô.
Ŋalôandaŋ
BUKU 70 KÊTU BUKU SAMUC TAGEŊ
ŊAÊ BIBOLO ŊAM
Ŋaê Bibolo kêsêp Grik aweng. Êsêac sêsam buku tageŋ gebe biblos ma biblia buku ŋagêdô me taêsam. Sejoŋ buku 66 sa ma sêsi kêpi tageŋ gêc Bibolo ŋalêlôm, tec sê ŋaê biblia kêpi. Go lau Rom to lau ŋamuŋa toê-toê sêsap ŋaê tonaŋ toŋ tec gelom-gelom lau kêtôm nom ŋagamêŋgeŋ gêja. Englis sêsam ŋa tauŋ aweng gebe Bible (Baibel) ma Jabêm aweng Bibolo. Ŋaê tau tonaŋ kepeŋ buku tageŋ, taŋ sêjac buku taêsam sa gêc ŋalêlôm naŋ.
PAPIA ŊAMATAANÔ SAMOB GÊJAŊA
BIŊ ŊALÔ TAU (TEXT)
Lau andaŋgeŋŋa teto Bibolo ŋabuku ŋagêdô samob ŋa Hebolai aweng ma luagêcgeŋ ŋa Aramai aweng. Go teto Biŋlênsêm Wakuc ŋa Grik awenggeŋ. Papia tobôc ŋaôlic (parchment), naŋ tetowaga ŋamataŋa tauŋ lemeŋ teto biŋ kêsêp naŋ, ŋateŋ mêŋgelom aêac atom, sêjaŋa samob. Ŋam gebe papia laŋgwa kêtu manê, tec lau têm teŋŋa, taŋ jasêsi tetowaga ŋamataŋa nêŋ têmŋa naŋ, teto biŋ tau gelom papia wakuc. Papia taŋ teto Mêtê tau ŋakôniŋŋa kêtiam-kêtiam naŋgeŋ ŋagêdô tec gêc ŋapaŋ. Biŋlênsêm Wakuc ŋapapia laŋgwa tonaŋ tomalageŋ tec sêc. Papia teto ŋa lemeŋgeŋŋa tonaŋ têtap ŋagêdô sa aŋga monasteri, ŋagêdô aŋga gamêŋ sawa ŋagaŋac ŋalêlôm, ma ŋagêdô aŋga pocgêsuŋ. Pocgêsuŋ teŋ, taŋ ŋawae kêtôm gamêŋ samob gêja naŋ, gêdêŋ 1947 ŋapalê Arabiaŋa teŋ gejob noniŋ gêmoa Qumran (Kumran) ŋalôc kêsi Gwêc Matêŋa. Eŋ gesom noniŋ gêbôm teŋ e jagêô lasê pocgêsuŋ teŋ, taŋ tetoc ku ŋagêdô kêkô naŋ. Papia toluŋ laŋgwaanô taêsam gêc ku tau ŋalêlôm. Lau teto Biŋlênsêm Laŋgwa ŋabuku ŋagêdô kêsêp papia ŋaluŋ tonaŋ gêja, go sêpoanec kêsêp ku gêja ma sêbaob auc, gocgo sêsiŋ ôkwi tokugeŋ kêkô pocgêsuŋ tonaŋ. Kêkô ŋajala amboac 2,000 me, go têtap sa. Sêkêŋ jalau kwalam laŋgwa sê dôŋ biŋ Hebolai aweŋŋa kêpi biŋ, tec sêpuc gêc aêacnêŋ Biŋlênsêm Laŋgwa nec, tec sêlic gebe lulu kêkwa tau ŋajamgeŋ. Ŋabukugeŋ tec têtap ŋagêdô sa todim-todim, mago Bibolo samuc, me Biŋlênsêm samuc tec têtap sa tosawa-tosawa. Papia ŋapopocgeŋ to ŋagêŋgic, ŋagêdô ec kapôêŋ, ŋagêdô sauŋanô amboac lemeŋ ŋaja taêsam gelom aêac. Mago dedec gêŋ lênu-lênu tonaŋ ŋateŋ gêcŋa atomanô, sejoŋ samob sa tomalageŋ, gebe gêjam kwalam laŋgwa, tê kôm tau gêjac êsêac ŋawae nê, sa gêdêŋ sêwaka Bibolo ŋabiŋ ŋalô tau sa e sêlic jakêtôm, tê ŋatetowaga ŋamataŋa teto nê. Lau tau sêjam kôm tonaŋ sêsiŋ sugeŋ tec sêmoa. Mêtê tê teto gêdêŋ andaŋgeŋ su nê, galoc gêc aêacŋa amboac tomalageŋ kêtiam. Têtap papia teto ŋa lemeŋgeŋŋa laŋgwaanô tonaŋ 1,000 to 1,000 sa, tec sêwaka Mêtê ŋalo tau sa kêtu tôŋgac. Lau sêjam Bibolo ôkwi ŋa lau têm galocŋa aweŋ nec sêsap papia laŋgwa ŋabiŋ ŋalô tau tonaŋ tôŋgeŋ.
BIBOLO GÊJAC LAU TAÊSAM LEMEŊ ŊAWAE
BIŊ TAU GELOM-GELOM
Ŋamalac têtap sêpuc papia ŋa masine ŋamêtê sa sebeŋ atom. Mêŋgêdêŋ jala
1 to 1500 lau teto papia kêtu taêsam ŋamêtê tageŋ gebe teto ŋa lemeŋgeŋ. Teto biŋ samob ŋakôniŋŋa jagelom papia wakuc kêtiam-kêtiam, tec kêtu taêsam. Ŋamêtê teŋ gêc atom, tonaŋgeŋ, tec kêtu kôm kapôêŋanô gêdêŋ lau-tetowaga. Ma gêŋ, tê teto biŋ tau kêsêp nê, keso-keso tau. Lau gamêŋ oc kêpiŋa sepeŋ nêŋ biŋ ŋalô kêsêp poc, me sêkôc ka dambê-dambê kêtu kêlêpê jateto ŋatalô kêsêp nomku palê-palê. Lau gamêŋ ŋagêdô sêmasaŋ nêŋ kêlêpê tokaiŋ-tokaiŋ ma teto biŋ kêpi bôc ŋaôlicgeŋ me sêmasaŋ siŋ ŋasêbê kêtu nêŋ papia, naŋ teto nêŋ biŋ kêsêp.
Lau gêmuŋŋa tônê teto biŋ ŋamêtê amboac tec. Teto biŋ tomôkê-tomôkê kêsi taugeŋ kêpi papia ŋalauŋ ec kapôêŋ teŋ e gêlôc. Daê dôŋ êpi sêpuc aêacnêŋ nuspaper ŋamêtê, gebe tajala katôgeŋ. Go selom ŋaluŋ wakuc teŋ teto e gêlôc. Sêgôm kêtôm tônêgeŋ. Teto-teto e sêjac dabiŋ, go sêsi ŋalauŋ tau samob gêdêŋ ŋataligeŋ, sêjac têku-sêjac têku e kêtom papia samuc tageŋ baliŋ amboac meta teŋ me luagêc. Papia baliŋ tonaŋ tec sêluŋ sa amboac lac teŋ ma sêpoanec kêsêp gasuc me ku teŋ gêja gebe ênêc laŋgwa-laŋgwa. Embe taêŋ ênam sebe sêsam, naŋ têtaiŋ luŋ tau sa mêŋsêjac lêtêŋ ma sêsam biŋ tau gêc êsêac laŋôŋnêm ŋajamgeŋ. Bibolo ŋabuku samob nec gêmuŋgeŋ toluŋ amboac tonaŋ.
Lau laŋgwa gamêŋ ŋagêdôŋa teto nêŋ biŋ gelom papia kêtôm aêacnêŋ buku galocŋa ŋamêtê. Sêsam buku tau gebe Kodeks, ŋam gebe papia me buku laŋgwa teto ŋa lemeŋgeŋŋa. Sêkêŋ ŋalauŋ gêsac tau ŋaô ma sêsi kêpi tageŋ amboac buku galocŋa. Mêtê kêlaiŋ tau, tec buku kaiŋ tonaŋgeŋ kêlaiŋ tau gêwiŋ-gêwiŋ. Judanêŋ lau mêtê tokauc, naŋ kêtôm têm laŋgwa samobgeŋ (B.C. kêtôm Before Christ ŋam gebe gêdêŋ taŋ Apômtau Jesu têna kêkôc eŋ gêmêŋ nom atomgeŋ naŋ) teto-teto Biŋlênsêm Laŋgwa kêsêp papia toluŋ mêŋgelom aêac naŋ, ma moniki to lau, taŋ têtôm têm ŋasawa ŋamuŋa teŋ (Middle Ages, jala
500-1500) teto Bibolo samuc ŋakôniŋŋa kêtiam-kêtiam naŋ, sêlic nêŋ koleŋ tonaŋ kêtôm nêŋ sakiŋ gêdêŋ Anôtô tau, tec teto biŋ samob ŋapepsawa to jagêdêŋgeŋ.
BIBOLO ŊABUKU TO BUKU SAMUC TAU ŊABIŊ
BIBOLO ŊAMATA TÊLÊAC
Sêwa Bibolo ŋabuku gêja mata têlêac kêtôm biŋ kaiŋ têlêac, taŋ kêjaliŋ tau sa gêc awê aŋga Biŋlênsêm agêc ŋalêlôm naŋ (1) Miŋ, (2) Têdôŋ to sêlêŋ biŋŋa, ma (3) Seoc biŋ lasêŋa.
Lau Hebolai laŋgwa sêjac Biŋlênsêm Laŋgwa gêŋgic ma têdênaŋ ŋabuku kêtôm biŋ mata têlêac tonaŋ su. Sêkêŋ Biŋsu (Tora), taŋ tasam gebe Mosenê Buku Lemeŋteŋ me Pentatoik (Buku toluŋ 5) naŋ, gêc ŋamata. Êsêac sêsam Josua e jagêdêŋ Kiŋnêŋ Buku sebe Propete Ŋamataŋa nêŋ. Sêjac propete ŋagêdô nêŋ miŋ gêjam buku tonaŋ ŋai auc, tec sêsam amboac tonaŋ ma sêkêŋ kêsi Mosenê. Go Propete Ŋamuŋa Jesaia e Maleaki nêŋ buku kêdaguc ŋatoŋ tonaŋ. Jeremianê Taŋi to Danielnê buku ac sêsam sêwiŋ toŋ tonaŋ atom. Ma buku ŋagêdô samob kêtu toŋ teŋ tauŋa, naŋ sêkêŋ gêc ŋamuŋa. Ac têdênaŋ amboac taŋ kêtôm lau Juda tauŋ tetoc buku tau gêdêŋ-gêdêŋgeŋ sa naŋ.
Dr. M. Luther gêsuŋ buku kaiŋ teŋ ŋatoŋ gêc Biŋlênsêm Laŋgwa to Wakuc ŋasawa kêtu toŋ teŋ tauŋa. Eŋ kêsam buku tonaŋ gebe Apokripi. Ŋaê tonaŋ Grik aweŋ, tanam ôkwi gebe Ŋam kêsiŋ tau. Eŋ gêwa buku tau sa gebe “Buku naŋ tatoc sa êtôm Bibolo ŋabuku tau naŋ atom, mago embe tasam, oc êmoasiŋ aêac ŋajam êwiŋ”.
Apokripi tonaŋ gêc Bibolo Hebolai aweŋŋa atom. Mago sêkêŋ gêc Bibolo Grik to Rom aweŋŋa. Êsêac sêgaluŋ buku tonaŋ kêsêp buku ŋagêdô ŋalêlôm. Apokripi masi aŋga Hebolainêŋ Bibolo, tec Luther gêjac sa kêtu toŋ teŋ tauŋa. Bibolo Englis to aweŋ ŋagêdô sêpuc gêc Biŋlênsêm agêc ŋasawa ma ŋagêdô masi.
BIBOLO ŊASÊBU SAUŊ TO SAUŊANÔ ŊABIŊ
Sêwa Bibolo kêkôc kêtôm ŋamata kapôêŋŋageŋ atom, sêjac gêŋgic-gêŋgic kêtôm ŋasêbu sauŋ to sauŋanô nec gêwiŋ. Aêac tasam ŋasêbu tonaŋ gebe Môkêlatu to Madiŋ. Tetowaga laŋgwa tauŋ sêjac gêŋgic amboac galoc talic gêc nec kwanaŋgeŋ atom. Lau gêmuŋŋa teto biŋ ŋamêtê teŋ. Ac teto biŋ ŋalô to ŋatalô kêsi-kêsi taugeŋ gêja, e ŋalô me ŋaê teŋ kêkô awê amboac galoc nec atomanô. Englisnêŋ bisop teŋ gêjac biŋ to miŋ samuc-samuc sa kêtu môkêlatu teŋ tauŋa (1350) su. Go ŋac Fransŋa teŋ gêjac m ŋamadiŋ kêtu ŋamata gêdêŋ 1551. Eŋ gêgôm kêpi Biŋlênsêm Wakuc teŋ, naŋ eŋ kêpuc Grik to Rom aweŋ e kêkanôŋ tau naŋ. Gêjac biŋ gêŋgic-gêŋgic kêtôm ŋamadiŋgeŋ ma keto ŋanamba gêja. Lau sêlic ŋajam, tec malô acgom, go samob sêpuc nêŋ Bibolo tomôkêlatu ma toŋamadiŋ kêtôm tônêgeŋ.
Ŋalôtêna kapôêŋ to sauŋ, taŋ kêkô biŋ ŋagêdô ŋaô ma geŋ gêŋgic naŋ, lau laŋgwa teto kwanaŋ atom, lau galocŋa sêkêŋ gebe sênam lau-sêsamwaga sa.
ANÔTÔ GÊWIŊ NÊ LAU ŊAMIŊ
BIŊLÊNSÊM LAŊGWA ŊAM
Teto Biŋlênsêm Laŋgwa ŋabuku ŋamataŋa sa sebeŋ atom. Lau sêjac ŋamiŋ samob tulu jagelom nêŋ wakuc sêsôm gêc aweŋgeŋ ŋasawa baliŋ e ŋêŋgeŋ sêmoa acgom. Teto papia (toluŋ) ŋamataŋa gêdêŋ kiŋ Dawidi agêc Salomo nêŋ têmgeŋ. Mago aêac embe taêŋ ênam dabe tandênaŋ Biŋlênsêm Laŋgwa ŋabuku êtôm têm, tê teto-teto buku tau nê, oc daŋgôm ŋawapac.
Lau Juda nêŋ lau mêtê tokauc to nêŋ biŋsutau sejoŋ papia dabuŋ sa-sa sêjac m gêdêŋ jala 300 to 400 B.C. ŋasawa, go sêkêŋ kêpi tageŋ amboac sêgôm Mosenê Buku Lemeŋtêŋ naŋ. Sêjac Biŋlênsêm Laŋgwa tau ŋabuku sa nec gêbacnê gêdêŋ jala 200 A.D. (Anno Domini tonaŋ kêtôm têm, taŋ Apômtau Jesu gêmêŋ nom su naŋ, me Apômtaunê jala). Aêac tec talic gebe sêkôc kôm tau sa e sêjac dabiŋ nec, ŋajala amboac 1,000 gêjaŋa acgom, go sêjac dabiŋ.
Lau tau ŋagêdô nêŋ ŋalêlôm gêja lu kêtu ŋabuku ŋagêdôŋa, tec biŋsutau ŋagêdô sêkac tauŋ sa gêdêŋ jala 100 A.D. gebe sêsêm biŋ tau êtu katô gebe Buku ondoc mêŋêsêp Bibolo Hebolai aweŋŋa ŋalêlôm êwiŋ ma ondoc êsêp êwiŋ atom. Samob sêlôc kêtu tôŋ gebe Apokripi êsêp Bibolo ŋalêlôm atom. Go sêsôm biŋ ŋalô tau ŋabiŋ e tomalageŋ gêwiŋ. Biŋ taŋ êsêac sêsôm kêtu tôŋ naŋ, Gôlôac Dabuŋ kêsô ŋalabu. Amboac tonaŋ ŋalô Hebolai aweŋŋa, taŋ êsêac sêwaka sa gêc naŋ, kêtu Biŋlênsêm Laŋgwa ŋanombaŋ e mêŋgêdêŋ oc tonec. Lau teŋ embe sênam Biŋlênsêm ôkwi, oc têndênaŋ biŋ tau tonaŋgeŋ.
BIŊLÊNSÊM LAŊGWA ŊABUKU TAU
Ŋaê Biŋlênsêm ŋam kêsêp lau Rom aweŋ (Testament). Englis sêsam sebe Testament amboac taŋ. Ŋaê tau ŋam gebe poac. Ŋaê Biŋlênsêm Laŋgwa kepeŋ aêacnêŋ kauc lasê gebe Biŋlênsêm Wakuc teŋ gêc amboac tonaŋ. Poac laŋgwa ŋam kêsêp poac, taŋ Anôtô kêmoatiŋ gêdêŋ lau Israel aŋga lôc Sinai naŋ. Poac tonaŋ kêtu anô kêpi lau tau gêdêŋ taŋ sêlôc kêtu tôŋ gebe taŋeŋ wamu êndêŋ Anôtônê Biŋ, tec sêkêŋ bôc kêtu da gêdêŋ eŋ kêtu ŋakamaclauŋ (Biŋsu ŋapoac, Eks 24:7,8). Poac wakuc ŋam kêsêp Anôtô gêjac mata nê moasiŋ gêjac ŋamalac tapaôŋgeŋ ŋawae. Sêŋgôŋ mateŋ jali ŋam kêsêp Jesu kêkêŋ tau kêtu da gêdêŋ Tama gêjô samob su. Lau taŋ sêkêŋ gêwiŋ eŋ naŋ, Anôtô gêlic êsêac têtu lau gêdêŋ. (Moasiŋ ŋapoac.)
Ŋaê Buku Miŋŋa nê kêkwa buku samob, taŋ sêjac Anôtô kêkalem Israel laŋgwa nêŋ abeŋi to gêwê ma kêwaka êsêac sa ŋamiŋ gêjam auc naŋ. Ac sê Mosenê ŋaê kêpi buku ŋamataŋa 5 nê, ŋam kêsêp ŋac tau nê koleŋ gêwê lau tauŋa ŋamiŋ gêjam sêga aŋga buku tau tônê. Sêjac m buku tau kêpi Anôtô kêkêŋ undambê to nom ma ŋamalac ŋamiŋ. Ac sêjac Israelnêŋ biŋ gêmuŋŋa ŋamiŋ baliŋgeŋ ma teto Anôtô gêjam êsêac kêsi ma gêwê êsêac sêwi Aiguptu siŋ ŋamiŋ e tomalageŋ. Miŋ tonaŋ ŋai kêgi poac, taŋ Anôtô to nê lau sêmoatiŋ gêdêŋ tauŋ naŋ, to Biŋsu Lemeŋlu, taŋ toŋam kêlêlêc su naŋ. Lau têtôm nom ŋagamêŋgeŋ sêŋô Biŋsu 10 tonaŋ ŋawaegac. Go sêjac mata Mosenê Buku Lemeŋteŋ teto Mose jakêkô lôc Nebo gêlic gamêŋ, naŋ Anôtô gêjac mata gêdêŋ nê lau nasêmoa êtu têlê naŋ, mago gêjac jao Mose tec jagêô lasê gamêŋ tau gêwiŋ atom.
Josua to Gôliŋwaga teto lau Israel nêŋ miŋ gêdêŋ taŋ lau tau sêbiŋ tauŋ tôŋ têtu lau-m kapôêŋ su atom naŋ. Israelnêŋ siŋsêlêc to nêŋ laumata ma gôliŋwaga towae sêjam gôliŋ êsêac gêdêŋ ŋasawa tônê, tec ŋamiŋ gêjam buku tonaŋ ŋai auc. Sêwaka Israelnêŋ gôliŋ kiŋŋa sa ŋamiŋ e Dawidi agêc Salomo sêboa gamêŋ tau sa kêtu kapôêŋ ma Israel kêpô lêtêŋ gêdêŋ ŋac, taŋ gêjô Salomo su naŋ, gêwa gamêŋ tau kêkôc gêja luagêc kêtu Juda to Israel nêŋ gamêŋ. Sêjac miŋ biŋ tonaŋ ŋai e jagêdêŋ lau Asiriaŋa sêku Israel tulu ma lau Babilonŋa sêku Juda tulu naŋ. Lau-tetowaga sêpuc gêŋwapac tonaŋ ŋai kêtap lau tau sa naŋ kêsêp êsêac taŋeŋpêc gêdêŋ Anôtônê Biŋsuŋa. Esra agêc Nehemia teto lau Juda aŋga gamêŋ kapoacwalôŋa sêmu sêmêŋ mêŋsêkwê lôm dabuŋ sa aŋga Jerusalem ma sêjac m to sêboa Judanêŋ gamêŋ teŋ tauŋa sa kêtiam ŋamiŋ.
Buku Têdôŋ Biŋŋa to Sêga Wêŋa nê kêkwa tau atom, gebe biŋ, taŋ teto gêc buku tonaŋ ŋai ŋalêlôm naŋ, kêtôm tau amboac onaŋ teto gêc buku miŋŋa to seoc lasêŋa naŋ atom. Aŋga buku Job sêpuc Anôtônê biŋgêdêŋ ŋam. Anôtô eŋ ŋac gêdêŋ, ma amboac ondoc lau mansaŋ ŋajam taêsam sêôc ŋandaŋ to gêmac ma gêŋwapac kêkôniŋ êsêac tôŋgeŋ. Biŋ tonaŋ kêlênsôŋ lau kêtôm têm to nom ŋagamêŋgeŋ ŋapaŋ. Pesalem nec buku wêŋa teŋ. Mec 150 tonaŋ ŋagêdô baliŋ ma ŋagêdô dambê. Lau mansaŋ gêdêŋ-gêdêŋgeŋ teteŋ sêmoa nêŋ tauŋa me gôlôac sêjam kêtu nêŋ wê gêdêŋ sêlic nêŋ omŋa. Go Biŋgôliŋ to Ŋacmêtê Tau nê sejoŋ biŋ ŋalô to lêŋ ŋagôliŋ ŋajam-ŋajam sa, taŋ sê kiŋ tokauc Salomo nê ŋaê kêpi. Wêmôkê naŋ ŋapalêo to ŋac têntac gêwiŋ tauŋŋa nêŋ wê. Sêlic wê tau kêtôm Anôtô têtac gêwiŋ ŋamalacŋa ŋadôndôŋ, tec sêkêŋ kêtu Bibolo ŋabuku teŋ gêwiŋ.
Aêac tatap Propetenêŋ Buku 16 sa gêc aêacnêŋ Bibolo. Sêwa buku tau kêkôc ma sêsam gebe propete kapôêŋ to sauŋ nêŋ. Propete Kapôêŋ nêŋ tonec gebe Jesaia agêc Jeremia ma Esekiel agêc Daniel nêŋ buku, ma Propete Sauŋ nêŋ tonec gebe Hosea e jagêdêŋ Maleaki. Sêsam buku tonaŋ sebe Propete 12 nêŋ Buku gêwiŋ. Buku ŋadani tec sêsam sebe kapôêŋ, ma wapi sêsam sebe sauŋ. Propete tonaŋ ŋai sêjam dôŋ nêŋ lau, tê sêmoa êsêac ŋalêlôm gêdêŋ tauŋ nêŋ têm nê, nêŋ lêŋ kêpi Anôtônê Biŋsu. Go êsêacnêŋ kôm teŋ tonec gêwiŋ gebe seoc biŋ lasê kêtôm Anôtô gêôc êsêac aweŋ sa ma gêgôm katuŋ kaiŋ teŋ kêsa e sêlic gêŋ ŋakatu to dôŋ naŋ, tec sêsôm to teto. Propetenêŋ biŋ gelom aêac nec ŋalêŋ tonec gebe ac tauŋ me nêŋ kêpuctôŋwaga teto ŋalô, tê kêsa-kêsa êsêac aweŋsuŋ nê sa. Propete sêsôm lau ŋaôma to laumata nêŋ geo lasê gêdêŋ êsêac solopgeŋ ma sêjô êsêac gebe Anôtô ocgo êmêtôc to ênac êsêac ŋagêjô. Mago sêsôm biŋ tonaŋgeŋ atom, ac sêsôm Anôtô taê labu to taê walô nê lauŋa ŋajaeŋ lasê gêdêŋ êsêac gêc awê amboac tonaŋgeŋ gebe gêjac mata nê moasiŋ gêdêŋ samob, taŋ sêsap ênê poac, taŋ kêmoatiŋ gêdêŋ Israel tôŋ ma gebe lau tau sênaŋa atom naŋ. Sêsôm ŋajaeŋ tonec lasê gêdêŋ samob sêŋô gebe Anôtô oc ênam Israel to lau nomŋa pebeŋ kêsi êŋgôm ŋanô êsa amboac tonec gebe Eŋ êkêŋ Dawid wakuc teŋ mêŋêtu moasiŋ ŋakiŋ. Têm ŋamuŋa teŋ acgom, go Gôlôac Dabuŋ sêwa propetenêŋ biŋ ŋalô tonaŋ ŋam sa gebe kepeŋ Jesu Kilisi tau, gebe Mesia Dawidinê Latu eŋ.
JESU KILISI KÊTU LAU PEBEŊ SÊKÊŊ MATEŊ EŊ ŊAŊANÔ
BIŊLÊNSÊM WAKUC ŊAM
Aposolo Paulu nê papia kêtu Biŋlênsêm Wakuc ŋabuku, taŋ eŋ keto gêmuŋ buku ŋagêdô samob su. Biŋ taŋ Apômtau kêsôm to gêŋ, taŋ eŋ gêgôm-gêgôm naŋ, lau sêjac ŋamiŋ gêc aweŋgeŋ gelom kêtôm malacgeŋ gêja. Sêsôm sêmoa ŋasawa baliŋ e ŋêŋgeŋ acgom, go lau ŋagêdô nêŋ ŋalêlôm kêkac êsêac ma teto miŋ tonaŋ ŋai sa. Kêtu tonaŋŋa tec teto Jesunê Ŋawae Ŋajam kêsêp papia gêja.
Teto Biŋlênsêm Wakuc ŋabuku ŋagêdô samob gêdêŋ jala 50 to 100 ŋasawa. Gêdêŋ têm tônê lau ŋagêdô teto buku gwalêkiŋ, naŋ sêkêŋ ŋalôtêna gêwa buku tau sa gebe ŋawae ŋajam me aposolonêŋ miŋ ma sêsakiŋ gêdêŋ gôlôac gêwiŋ, mago teto Jesu Kilisi nê Ŋawae Ŋajam to biŋ, taŋ aposolo têdôŋ naŋ, keso miŋ ŋanô tau, gebe sêgaluŋ kauc jaba kêsêp ŋalêlôm gêjam auc. Amboac taŋ tec kêtu kôm gêdêŋ Gôlôac Dabuŋ gebe sêpuc papia tonaŋ ŋai ŋam e sêmasuc buku dansaŋ ma sêjaliŋ Mêtê ŋawa ŋabuku taugeŋ sa ma sêkêŋ kêsêp Biŋlênsêm Wakuc. Kôm tonaŋ gêbacnê gêdêŋ jala 400. Laumata sêkac tauŋ sa ma sêsôm buku, taŋ êsêp Biŋlênsêm Wakuc naŋ, ŋabiŋ kêtu tôŋ. Sêsôm biŋ tau kêtu tôŋ tec gêc ŋapaŋ.
BIŊLÊNSÊM WAKUC ŊABUKU
Jesu Kilisi gêjam lau gêdêŋ-gêdêŋgeŋ to ŋamalac gamêŋ-gamêŋ tapaôŋgeŋ kêsi, tec sêwaka biŋ tau sa gêc awêgeŋ aŋga Biŋlênsêm Wakuc ŋabuku 27 ŋalêlôm.
Ŋawae Ŋajam aclê to Gêŋ Taŋ Aposolo Sêgôm Naŋ kêtu Biŋlênsêm Wakuc ŋabuku miŋŋa. Ŋawae Ŋajam ŋamataŋa têlêac, taŋ sê Matai agêc Marka ma Luka nêŋ ŋaê kêpi naŋ, ŋam kêsêp papia lau andaŋgeŋ teto ŋa lemeŋŋa ŋatoŋ tageŋ. Embe tasam Ŋawae Ŋajam tonaŋ ma tapuc ŋam ŋapepgeŋ, oc tajala biŋ, naŋ tetowaga sebe sêwaka sa ênêc awê êndêŋ nêŋ lau-sêsamwaga. Go Ŋawae ŋajam kêtu aclêŋa gêjac têku biŋ, taŋ teto gêc ŋamataŋa têlêac naŋ. Joaŋ kêwaka biŋ tonec sa gebe Biŋ tajala Anôtô ŋamŋa ma gêŋ, taŋ taêŋ kêka aŋga ênêŋa naŋ, samob ŋanô kêsa kêpi Jesu Kilisi sugac.
Luka keto Ŋawae Ŋajam kêtu têlêacŋa su, go gêjac êsêac, taŋ sêwaka Gôlôac Dabuŋ sa ma sêsôm Ŋawae Ŋajam kêlaiŋ tau kêtôm Romnêŋ gamêŋ samobgeŋ gêja naŋ, ŋamiŋ gêc Gêŋ Taŋ Aposolo Sêgôm Naŋ.
Biŋlênsêm Ŋabuku Têndôŋ To Sêlêŋ Biŋŋa nec aposolonêŋ papia, taŋ teto gêdêŋ gôlôac to lau tageŋ-tageŋ naŋ. Papia tonaŋ ŋatoŋ luagêc kêjaliŋ tau sa amboac tonec gebe Paulunê papia, taŋ gêjac gôlôac ŋagêdô ŋawae solopgeŋ naŋ, ma papia, taŋ gêjac gôlôac samob tapaôŋgeŋ ŋawae naŋ, tec sêsam sebe Papia Gôlôac Tapaôŋgeŋŋa.
Paulu keto nê papia gêjac gôlôac ŋawae solop ma gêwa takêŋ gêwiŋ Jesu Kilisi ŋam sa gêdêŋ êsêac tomalageŋ gêc papia tau ŋalêlôm. Lau buŋa sêsa nêŋ lêŋ jadêdac gêŋ, taŋ kêlênsôŋ nêŋ kauc ma kêkêŋ wapac êsêac naŋ, tec sêjam kênac biŋ tau ŋam gêdêŋ eŋ. Go eŋ gêjô êsêac aweŋ keto kêsêp nê papia ma kêsakiŋ gêdêŋ êsêac sêja. Gôlôac ŋamataŋa sêjam kôm Misionŋa jasêsôm Ŋawae Ŋajam kêtu tapa e biŋ jaba tokaiŋ-tokaiŋ kêpoa lasê ma gebe êmbôc Mêtê ŋalêŋ auc. Paulu tec gêjac siŋ ŋajaŋa gebe êkôniŋ mêtê-geo tokaiŋ-tokaiŋ tôŋ. Eŋ gêjam talaŋ Jesu Kilisi nê Ŋawae Ŋajam ŋawa-tau gêdêŋ biŋ geo to lau geo samob nê, ŋalô dabuŋ teŋ aŋga ênê papia gêdêŋ lau Galataŋa kêtôc gêc awê gebe “Aŋô acgom, aêac me aŋela undambêŋa teŋ embe asôm ŋawae ŋajam teŋ lasê êndêŋ amac eso Ŋawae Ŋajam, taŋ aêac asôm lasê sugac naŋ, Anôtô oc êpuc boa eŋ” (Gal 1:8).
Petere agêc Joaŋ ma Jakobo agêc Juda to lau ŋagêdô teto Papia Gôlôac Tapaôŋgeŋŋa, taŋ gêjac gôlôac malac-malac samob ŋawae naŋ. Biŋ amboac tec gêc papia tonaŋ ŋai gebe tawaka takêŋ gêwiŋ ŋawa tau sageŋ to tajop tauŋ êndêŋ mêtê geo ma tatiŋ su to tasa lêŋ buŋa mansaŋgeŋ ma tanam nêŋ sakiŋ êndêŋ gôlôac buŋa to êndêŋ tauŋ nêŋ gôlôac êpi kôm, tec gêjac aêac ŋawae nec, ma êndêŋ nêŋ lau, taŋ tamoa êsêac ŋalêlôm aŋga nêŋ malacmôkê ma aŋga tauŋ nêŋ gamêŋ amboac tonaŋgeŋ naŋ.
Biŋlênsêm Wakuc ŋabuku Propeteŋa tageŋ tec gêc. Buku tau ŋaê gebe Biŋ Kilisi Geoc Lasê Gêdêŋ Joaŋŋa. Embe tanam dôŋ êpi propete Biŋlênsêm Laŋgwaŋa nêŋ buku oc naêtôm tau atomanô. Sêjac m Geoc Lasê ŋa biŋ 7 gêdêŋ gôlôac Asia Sauŋŋa, taŋ ketowaga kêkêli to gêlêŋ biŋ êsêac ma gêjac êsêac têntac tôŋ naŋ. Gêŋ naŋ eŋ katu kaiŋ teŋ kêsa jagêlic ŋakatu ma keto gêjam môkêlatu ŋamuŋa ŋagêdô auc naŋ, samob ŋam tageŋ tonec gebe Gôliŋwaga nomŋa sêgôm gêŋlêlôm gebe sêkôniŋ Gôlôac Dabuŋ tôŋ, mago kêtu ŋamu Anôtô gêjam sa e kêku ŋacjo samob tulu. Joaŋ oc keto nê buku Geoc Biŋ Lasêŋa gêdêŋ ŋasawa teŋ kêdabiŋ jala 100. Biŋ tau gêjac gôlôac Asia Sauŋŋa ŋawae gêdêŋ têm, taŋ sêjanda to sêlêsu êsêac naŋ.
ANÔTÔNÊ BIŊ ŊA AÊAC TAUŊ AWEŊ
SÊJAM MÊTÊ ÔKWI
Kêtôm têm, taŋ Bibolo gêc naŋ, lau sêjam Anôtônê Biŋ Hebolai to Grik aweŋŋa ôkwi ŋa lau gamêŋ ŋagêdô aweŋ. Gêdêŋ jala 250-130 B.C. sêjam Biŋlênsêm Laŋgwa ôkwi ŋa Grik aweŋ. Biŋlênsêm Laŋgwa tonaŋ gêjac lau Juda gamêŋ Aiguptuŋa ŋawae, gebe sêsôm Grik aweŋgeŋ kêtu tôŋ êsêac. Lau mêtê tokauc 72 sêjam kôm tonaŋ, tec sêsam Biŋlênsêm Laŋgwa tonaŋ gebe Septuagint. Ŋaê tau ŋam gebe 70 sêjam ôkwi. Biŋlênsêm Laŋgwa Grik aweŋŋa tonaŋ kêtu lau buŋa ŋamataŋa nêŋ Bibolo. Mêtê wakuc kêlaiŋ tau kêtôm Romnêŋ gamêŋ gêja e jagêô lasê êsêacnêŋ gamêŋbôm gêwiŋ, tec sêjam Bibolo samuc me ŋabuku ŋagêdô ôkwi ŋa lau-m towae ŋagêdô aweŋ gêwiŋ. Go gêdêŋ jala 400 A.D. Hieronimus gêjam Bibolo samuc ôkwi ŋa Rom tau aweŋ Latin. Bibolo tonaŋ ŋaê Vulgata (ŋam gebe kêtu tapa gêja). Katolik sêsap tôŋ e mêŋgêdêŋ galoc.
Wulfila kêtu lau Goten nêŋ bisop. Eŋ gêjam Bibolo ôkwi ŋa lau Serman aweŋ teŋ kêtu ŋamata. Eŋ kêwaka alpapet (biŋ ŋatalô) wakuc sa acgom, go gêgôm. Mago ŋac tau gêjam Bibolo samucgeŋ ôkwi ma kêkêŋ kêsêp nê lau Goten lemeŋ atom. Ŋam gebe lau tau sesegeŋ sebe sênac tauŋŋa. Amboac tonaŋ eŋ kêkêli siŋ ŋamiŋ aŋga Biŋlênsêm Laŋgwaŋa gebe êkêli êsêac êtu sênac siŋŋa atom.
Sêjam Bibolo ôkwi ŋa lau-m wakuc aweŋ ŋakôm kapôêŋ nec, sêjac dabiŋ su atom tageŋ. Sêgôm kôm tau sêmoa e mêŋgêdêŋ 1975 sêjam ŋabuku ŋagêdô ôkwi ŋa lau 1577 aweŋ, ma Bibolo samuc tau nec ŋa lau-m 261 geŋ aweŋ. Biŋlênsêm Wakuc tec sêjam ôkwi ŋa lau-m 645 aweŋ su. Aŋga nom samuc nec lau gamêŋ-gamêŋ 3,000 sêsôm tauŋ aweŋ gêdêŋ-gêdêŋgeŋ tec sêmoa.
SÊJAM BIBOLO ÔKWI ŊA BIŊ JABÊM
Biŋsu ŋamataŋa mêŋsêô lasê aêac gêdêŋ 1886. Anôtônê lau jaeŋ êsêac, tec taêŋ gêjam kêtu tôŋ gebe sêkalem lau Niuginiŋa sa têtu Anôtônê lau sêwiŋ. Sêboalec biŋ Jabêm sêmoageŋ, mago sejoŋ ŋapalê sa sêsô lôm papia aŋga Simbaŋ ma têdôŋ êsêac. Biŋsu sêsôm biŋ Jabêm kêtu tôŋ êsêac ŋagec su acgom, go sêsôm Mêtê (Miŋ Dabuŋ) lasê kêtôm omgeŋ ma têdôŋ lau lêŋŋa e êsêac ŋagêdô sêliŋ saŋgu. Lau buŋa têtu taêsam ma gôlôac buŋa sêwaka tauŋ sa kêtôm malacgeŋ gêja. Go sêkwê lôm papia sa kêtu têndôŋ gôlôac sauŋŋa. Sêsam papia kêtu tôŋ êsêac, tec biŋsu sêjam Biŋlênsêm Laŋgwa to Biŋlênsêm Wakuc ŋamiŋ ŋanôgeŋ ôkwi kêtu Miŋ Dabuŋ. Malôgeŋ acgom, go sêjam Ŋawae Ŋajam ŋagêdô ôkwi amboac taŋ ma sêpuc kêsêp Jaeŋŋajam jalau sêsam-sêsam kêtôm nêŋ andugeŋ. Sêjam Mêtê ôkwi sêjam kôm tau sêsiŋ sugeŋ sêmoa e gêdêŋ 1924 sêpuc Biŋlênsêm Jabêm aweŋŋa ŋamataŋa aŋga London. Sêbênôc sêmoa e 1935 sêpuc kêtiam (Stuttgart, Sermani). Siŋ Kapôêŋ Ilŋa gêbacnê, go sêpuc Biŋlênsêm Wakuc tonaŋgeŋ kêtiam gebe masi aŋga lau taêsam nêŋ. Gêdêŋ jala 1965 sêsuŋ kôm bênôcŋa gêdêŋ lau toŋ teŋ. Ac sêjac dabiŋ kôm tau, tec sêpuc Biŋlênsêm Wakuc aŋga Hong Kong e gêbacnê gêdêŋ 1973.
Lau toŋ tonaŋgeŋ selom Biŋlênsêm Laŋgwa ma sêjam Genesis ôkwi. Kristen Press Madang sêpuc Gêŋ Samob Ŋam Ŋabuku, Mosenê buku ŋamataŋa gêdêŋ 1970. Su go lau tonaŋgeŋ selom Biŋlênsêm ŋabuku ŋagêdô gêwiŋ. Biŋsu ŋagêdô sêjam buku tageŋ-tageŋ ôkwi gêdêŋ ŋasawa teŋ su, tec sebe sênac dabiŋ kôm tau. Lau toŋ tageŋ têtôm kôm kapôêŋanô tonaŋ atom, tec sêkalem lau toŋ teŋ sêkôc nêŋ kôm sa amboac tonaŋ. Sêjam kôm tau sêmoa e 1979 sêjac dabiŋ. Sêpuc Biŋlênsêm Laŋgwa to Biŋlênsêm Wakuc aŋga Sydney, Australia ma sêsi lulu kêpi tageŋ, tec Bibolo samuc kêsêp aêac lemeŋ gêdêŋ jala 1980.
BIBOLO ŊAKÔM ŊAKÔNIŊŊA
TANAM BIBOLO ÔKWI ŊAKÔNIŊŊA ŊAM
Embe sênam Bibolo ôkwi ŋa lau teŋ aweŋ su, naŋ dendec gacgeŋ ênêcŋa atom. Sêkêŋ êtu kôm êndêŋ lau teŋ sênam ôkwi êsêp ŋasawa êtiam-êtiam. Ŋam gebe lau teŋ aweŋ amboac biŋ Jabêm nec gêŋmatê teŋ atom, gêŋ mata jali teŋgoc. Lau wakuc sêsôm biŋ tau têtôm lau laŋgwa gêmuŋŋa sêsôm naŋ ŋapaŋ atom. Sêwi biŋ ŋalô laŋgwa ŋagêdô siŋ ma sêsôm wakuc gêjô laŋgwa su. Kêtu tonaŋŋa tec tanam Bibolo ôkwi êtôm biŋ, tê lau wakucgeŋ sêsôm-sêsôm sêmoa nê. Embe daŋgôm atom, lau wakuc oc sêpô lêna tauŋ e sêjala Mêtê naeo ma sebe sêŋô atom. Mêtê ŋanô tau nec, lau teŋ sebe sêpô ôkwi atom, biŋ ŋalôgeŋ tec tasôm êtu wakuc-êtu wakuc êjô laŋgwa, tê tajala kwalec nê su. Go ŋam teŋ gêwiŋ. Bibolo ŋakwalam laŋgwa sêpuc ŋapapia andaŋgeŋŋa ŋam sêmoa, tec têtap ŋalô wakuc ŋagêdô sa, tê sêkêŋ gêjô ŋakeso laŋgwa su. Kêtu tonaŋŋa tec sêkêŋ ŋapuc amboac tonec gebe Bibolo teŋ embe ênêc êtôm jala 30 me 50 su, naŋ taêŋ ênam gebe tanam ôkwi ŋakôniŋŋa teŋ êtiam. Embe masi, lau ŋagêdô oc sêjala sapu. Biŋsu sêgôm kôm tonaŋ kêpi Biŋlênsêm Wakuc Jabêm aweŋŋa dim ŋagêdô su, tec galoc ajala ŋamgac.
ANDU TEŊ EMBE BIBOLO ÊNÊC ATOM, LAU TAU OC SÊMOA ŊAJAM ATOM. (Dr. M. Luther)
BIBOLO KÊLAIŊ TAU GÊMOA
Bibolo gêjac ŋamalac pebeŋ ŋawae, tec Gôlôac Dabuŋ to lau buŋa kêtôm nom ŋagamêŋgeŋ sêbiŋ tauŋ tôŋ gebe sêmansaŋ Bibolo êlaiŋ tau ŋalêŋ. Lêŋ tonaŋ gêjac kôm têlêac ŋawae. Tec gebe sêkêŋ lau sênam Bibolo ôkwi ŋa lau gamêŋgamêŋ aweŋ. Teŋ gebe sêmbaliŋ nêŋ mone êna gebe sêpuc Bibolo tau e ŋaôli sauŋanôgeŋ. Go teŋ gebe sêkêŋ Bibolo naêô lasê lau tau. Baibel Sosaiti gejob kôm tonaŋ. Sêjam kôm tau aŋga gamêŋ amboac 100 tec sêmoa. Sêbiŋ tauŋ tôŋ, tec têtôm kôm kapôêŋ tonaŋ. Gôlôac Dabuŋ to lau buŋa gamêŋ ŋagêdôŋa tauŋ têtôm Bibolo ŋakoleŋ sênam ôkwi ma sêpuc to sênac sam êtu tapaŋa tonaŋ atom, ŋam gebe gêjac mone taêsam ŋawae. Kêtu tonaŋŋa Baibel Sosaiti gamêŋ tolêlômŋa sêjam Baibel Sosaiti gamêŋ ŋalêlôm sawaŋa sa, tec kôm tau kêsêlêŋ ŋajam. Baibel Sosaiti sêjam gôliŋ kôm tau, tec sêjam Bibolo ôkwi to sêkêŋ kêtu tapa sêgôm sêlêsucgêdôgeŋ. Ŋanamba ŋagêdô tonec kêtôc gêc awê gêdêŋ aêac
Sêjam Bibolo samuc me ŋabuku ŋagêdôgeŋ ôkwi:
jala 1800 1860 1920 1976
aweŋ jala 71 1900 299 1950 830 1960 1577 1975
Sêjac sam Bibolo samuc me ŋabuku ŋagêdôgeŋ:
ŋanamba 8 000 000 22 000 000 35 000 000 44 000 000
BIBOLO NEC BUKU TEŊ TAUŊA SAMUCGEŊ
ŊAMALAC AWEŊ KÊTU ANÔTÔNÊ BIŊ ŊASABAŊ
Bibolo nec buku teŋ, naŋ lau sêpuc to sêjam ôli ma sêsam-sêsam amboac buku ŋagêdô naŋ. Mago buku ŋagêdô samob kêtôm Bibolo nec atomanô. Bibolo nec buku taujala teŋ, tec sêsam sebe Buku Tau. Ŋam amboac ondoc, tec sêsam Bibolo sebe Buku Tau, taŋ ŋamalac kêtôm nêŋ têm to nêŋ gamêŋgeŋ sêsam-sêsam e nêŋ ŋalêlôm gêwiŋ biŋ tau. Ma ŋam amboac ondoc, tec Gôlôac Dabuŋ toê-toê samobgeŋ sêsô Bibolo ŋalabu ma sêkêŋ kêtu nêŋ ŋagôliŋ. Embe takac Bibolo paliŋpaliŋgeŋ, oc talic amboac buku ŋagêdôŋa teŋ. Sêjac Anôtô kêkêŋ undambê to nom ma gêŋ, tê lau tenteŋlatu dêdac-dêdac nê ŋamiŋ. Miŋ tau kêpi lau, naŋ sêŋgôŋ gêdêŋ gêmuŋ andaŋgeŋŋa. Sejoŋ lau laŋgwa gamêŋ teŋŋa nêŋ biŋsu to ŋagôliŋ sêmoa sêwiŋ tauŋŋa sa-sa. Aêac tasam biŋ tonaŋ ŋai e ŋagêdô kêlênsôŋ aêacnêŋ kauc to tapô lêna tauŋgeŋ. Biŋ tonaŋ kêtu Bibolo ŋabiŋ taujala tau nec atom. Biŋ taujala nê asageŋ.
Bibolo ŋabiŋ taujala tau tonec gebe Ŋatetowaga sêjac ŋamalac ma gêŋ, taŋ ac dêdac-dêdac naŋ, ŋamiŋ kêtôm sêlic Anôtô tau gêwê to gêjam gôliŋ êsêac naŋgeŋ. Lau-teto-Bibolowaga tônê lau, taŋ Anôtô kêkam êsêac tôŋ naŋ. Ac sêlic Anôtô gêjam gôliŋ nom to ŋagêŋ samob ma ŋamalac to nêŋ lêŋ gêwiŋ. Ênê biŋ kêtu tôŋ. Eŋ gêgôm samob ŋanô kêsa. Ac sêlic gêc awê gêdêŋ êsêac, tec teto nêŋ biŋ têtôm lau sêkêŋ gêwiŋ eŋ to ôliŋ andaŋ eŋŋa. Ac sêjala Anôtô kêtu tôŋ amboac tonaŋ, tec taêŋ gêjam kêtu tôŋ gebe sêwê lau ŋagêdô sêkêŋ êwiŋ eŋ amboac taŋ, me sebe sêpuc êsêacnêŋ sêkêŋ gêwiŋ eŋŋa tôŋ. Êsêac sebe ŋamalac samob sêjala biŋ tonec êtu katô gebe Sêmoa mateŋ jali me sêmac êndu nê, ŋam kêsêp Anôtôŋageŋ, taŋ gedec biŋ geo samob ma têtac têwiŋ to gê biŋ tôŋ ŋamadiŋ masigeŋ naŋ. Lau taŋ teto Biŋlênsêm Wakuc ŋabuku naŋ, sêjala kêtu tôŋgac gebe Anôtô têtac gêwiŋ ŋamalacŋa mêŋkêtu awê kêpi Jesu Kilisi. Ŋam gebe ac sêlic eŋ kêsa nê lêŋ kêtôm ŋac teŋ, taŋ kêkêŋ tau kêsô Anôtô ŋalabu kêtu nê biŋ samobŋa samucgeŋ naŋ. Eŋ gêmac êndu ma gêdi sa aŋga ŋacmatênêŋ, tec sêjala Anôtô kêtôm gebe êsuc ŋamalacnêŋ taŋeŋpêc to nêŋ tôp ôkwi, ma kêtôm gebe êkêli êsêac sêsa nêŋ lêŋ totêntac êpa sugeŋ êtiam, ma kêtôm gebe êtôc sêŋgôŋ mateŋ jali teŋgeŋ êtu nêŋ lêŋ ŋatêpôê naênêc awêgeŋ êndêŋ êsêac.
Lau taêsam sê taŋeŋ jaeŋ, taŋ lau-teto-Bibolowaga sêsôm lasê gêdêŋ êsêac naŋ, ma sêmêtôc nêŋ lêŋ kêtôm Mêtê tau sêjac ŋawae. Ac sêŋô to sêsam lau tonaŋ nêŋ biŋ to nêŋ miŋ kêtôm Anôtô kêsôm biŋ gêdêŋ êsêac solopgeŋ. Lau taêsam sêsaê sêmoa gebe amboac tonaŋ e mêŋgêdêŋ galoc ŋapaŋ. Lau sêŋô Mêtê e atêŋ gêmô êsêac ma nêŋ ŋalêlôm kêtu malô to têntac kêpa su, ma kêkêli êsêac e sêjala gacgeŋ gebe sêŋgôŋ nom nec ŋaômageŋ atom.
Bibolo tau gêwa tau sa gebe Anôtônê Biŋ nec, aêac ŋamalac nêŋ kauc kêtôm gebe tapuc tôŋ me danseŋ su nec atom. Propete sêsôm nêŋ jaeŋ lasê todim-todim sêjac m biŋ tau gebe “Apômtau awa tau tonec”, tec lau têm tônêŋa ŋagêdô sêŋô tonêŋ ŋalêlôm gêja lu-gêja lu kwanaŋgeŋ su. Aêac têntac lulu atommaŋ. Apômtau Jesu kêsôm gêc Joaŋnê Ŋawae Ŋajam gebe “Aêŋoc mêtê kêtu tauc ŋoc gêŋ atom, ŋac taŋ kêsakiŋ aê gamêŋ naŋ, nê gêŋ. Teŋ embe taê ênam gebe êŋgôm Anôtônê Biŋ êtu tôŋ, oc êjala ŋoc mêtê ŋam gebe aŋga Anôtônê me aê kasôm tauc ŋoc biŋ” (7:16-17). Anôtô kêsôm biŋ aŋga Bibolo ŋalêlôm nec, aêac tajala kêtu katô atom, tasô biŋ tau ŋalabu ma daŋgôm ŋanô êsa êpi tauŋ nêŋ lêŋ acgom. Embe taŋô Bibolo ŋakalem e takêŋ êwiŋ Mêtê ma ôliŋ andaŋ Anôtô tonêŋ ŋalêlôm taêŋ êka eŋ samucgeŋ, oc tatap ŋanô sa e daê taêŋ todim-todim. Lau tê sêmoa sêmuŋ aêac to onec sêmoa sêwiŋ aêac nec, nêŋ taêsam ŋanô lasê sêjalagac gebe Bibolo buku taujala teŋ, ma aêac tauŋ ocgo tajala amboac tonaŋgeŋ. Oc tajala Bibolo gebe Buku Tau, taŋ daŋgôŋ mateŋ jali ŋam kêsêp naŋ, tec kêlêlêc buku ŋagêdô samob su biŋŋanôgeŋ.


text:
7
1 O aneŋ lau atac whiŋ-ŋga. Anötö kêmatiŋ yom tidôŋ bu kôc yac sa ŋalêŋ dinaŋ, ma tu dinaŋ-ŋga dec danem dabuŋ dauŋ, ma dandic ahê gêŋ hoŋ naŋ oc kôm yac neŋ ŋamlic ma gatuŋ ŋadômbwi sa yêc iŋ aŋgô-ŋga. Yomandô! Yac bu datöc Anötö ti datoc iŋ sa ŋapep, dec dandic dabiŋ dauŋ e dasa neŋ lêŋ dabuŋ eŋ.
Lau Korin-ŋga si ŋawaê kôm Pol tac ŋayham
2 Yac ateŋ mac bu gauc nem yac yêc mac nem ŋalôm ti atac ŋayham eŋ. Aŋgô su naŋ. Yac akôm mêtê sac têŋ lau dom, yac aŋsôŋ lau si gauc dom, ma yac ambac-ambac yom lau tu bu akôc ŋac si gêŋ-ŋga dom. Mba. 3 Gauc nem bu aö gato yom dinaŋ tu bu wamatôc mac-ŋga dom. Tôm aö gasôm têŋ mac muŋ su, bu yac akêŋ mba ŋalôm ti atac whiŋ têŋ mac. Yac atac whiŋ mac kêlêc, dec yac bu ambo taŋli me ambac ndu awhiŋ mac, oc ŋayham. 4 Aö gasôm aneŋ yom hoŋ haŋ têŋ mac, ŋahu bu aö gakêŋ whiŋ bu mac oc akôc sa. Ma aö gatoc mac nem waêm sa yêc lau ŋatô aŋgô-ŋga. Mac nem ŋawaê kôm aö lic pi ma ŋalôm tigahô. Ŋawapac daêsam kêsalê yac ahuc, magoc yac gauc gêm mac, dec kôm yac atac ŋayham atu andô.
5 Têŋ ndoc yac ahôc asê gameŋ Masedonia-ŋga, naŋ ŋawapac daêsam tap yac sa. Lau sêkêŋ kisa yac ŋandô, ma yêc yac mba ŋalôm atöc dauŋ atu. Tu dinaŋ-ŋga dec ŋasawa mba bu yac aŋwhaŋ dauŋ. 6 Magoc Anötö, naŋ gêm malô lau ti ŋalôm ŋawapac, naŋ kêkiŋ Taitus mbu têŋ yac, dec kôm yac mba ŋalôm tigahô. 7 Ma Taitus gic miŋ pi mac, ma whê sa bu mac nem lêŋ gêm malô iŋ ndê ŋalôm. Iŋ sôm bu mac aŋyalê nem giso ma apu daôm, ma whê sa bu mac gauc gêm aö ŋapaŋ, ma tamkwê bu alic aö tiyham. Bocdinaŋ yac mba ŋalôm tigahô tu alic iŋ-ŋga, ma tu aŋgô iŋ ndê yom pi mac-ŋga. Yom hoŋ dinaŋ kôm aö atac ŋayham atu andô.
8-9 Têŋ ndoc aö gaŋgô bu bapia naŋ gato têŋ mac, naŋ kôm mac nem ŋalôm ŋawapac, dec kasahê yham dom tu gakêŋ bapia dau têŋ mac-ŋga. Magoc aneŋ bapia kêŋ wapac mac ŋapaŋ dom, ma boc-dinaŋ kwahic dec aö atac ŋayham pi gêŋ dau. Aö atac ŋayham tu gakêŋ ŋawapac têŋ mac-ŋga dom, magoc tu ŋawapac dau whê nem gauc sa pi nem giso e am daôm kwi. Ŋalêŋ dinaŋ dec ŋawapac naŋ aö gakêŋ têŋ mac, naŋ kêkuc Anötö ndê atac whiŋ. Ma yom naŋ yac ato têŋ mac, naŋ kôm mac atisac dom, magoc gêm mac sa. 10 Têm ŋatô Anötö gêlic ŋayham bu yac dahôc ŋawapac tu bu yac taŋyalê yac neŋ sac ma danem dauŋ kwi-ŋga. Ŋawapac kaiŋ dinaŋ oc dalic sac dom, ŋahu bu iŋ gêm yac sa tu datap Anötö ndê mwasiŋ nem yac si-ŋga sa. Yac bu dahôc ŋawapac nom-ŋga ŋambwa ma danem dauŋ kwi dom, dec yac oc gacgeŋ dambo lêŋ dandiŋaŋ-ŋga.
11 Mac aŋyalê su bu ŋalôm ŋawapac naŋ mac aŋsahê, naŋ kêkuc Anötö ndê atac whiŋ, ma gêm ŋandô bocdec. Têŋ ndoc aneŋ bapia whê mac nem gauc sa pi nem giso, dec kôm mac asö ma atöc daôm. Ma bocdinaŋ mac akôc gauc ŋaŋga pi lêŋ bu amatôc giso dinaŋ, ma amasaŋ tisolop. Mac akêŋ daôm sambuc tu akôm bocdinaŋ, tu bu atôc asê bu mac atec lêŋ sac. Gêŋ hoŋ naŋ mac akôm tu amatôc gêŋ dau-ŋga, naŋ tôc asê bu giso daŋ yêc mac-ŋga dom. 12 Yêc aneŋ bapia aö gato yom pi ŋamalac naŋ kôm giso, ma gato pi ŋamalac naŋ giso dau kêŋ wapac iŋ. Magoc bapia dau iŋ ŋahu andô dinaŋ dom. Aö gato tu bu watôc asê yêc awê, bu mac akêŋ daôm sambuc tu asôc yac mba yom ŋapu yêc Anötö aŋgô-ŋga.
13 Yac aŋgô ŋawaê bu mac am daôm kwi ma akôm gêŋ hoŋ dinaŋ, dec kôm yac mba ŋalôm tigahô. Ma gêŋ daŋ whiŋ kôm yac atac ŋayham, naŋ Taitus gic miŋ bu têŋ ndoc iŋ hôc asê mac, naŋ mac akôc iŋ sa ti atac ŋayham, dec kôm iŋ ndê ŋalôm timalô. 14 Muŋ-ŋga aö gatoc mac nem waêm sa têŋ Taitus. Ma kwahic dec iŋ kêyalê bu yom naŋ aö gasôm pi mac iŋ yomandô, dec kôm aö mayaŋ dauŋ dom. Mac aŋyalê bu yom hoŋ naŋ yac asôm têŋ mac, iŋ yomandô eŋ, ma ŋalêŋ tigeŋ yom naŋ yac asôm tu ampiŋ mac-ŋga, naŋ Taitus tap sa bu yomandô bocdinaŋ. 15 Têŋ ndoc iŋ hôc asê mac, naŋ mac akôc iŋ sa ŋalêŋ ŋayham, ma iŋ gêlic bu mac apu daôm ti atöc Anötö, dec asôc yac mba yom ŋapu. Bocdinaŋ ndoc bocke iŋ gauc gêm mac nem lêŋ dinaŋ, dec kôm iŋ atac whiŋ mac kêlêc su. 16 Ma aö Pol gaŋgô su bu mac aŋkuc lêŋ solop, dec gakêŋ whiŋ bu mac oc asap lêŋ dinaŋ dôŋ ŋapaŋ. Ma tu dinaŋ-ŋga aö atac ŋayham atu.


text:
2
Paulu to aposolo ŋagêdô nêŋ biŋ
1 Gamoa e jala 14 gêjaŋa su acgom, go aêagêc Barnaba api Jerusalem aja kêtiam ma akôc Titi gêwiŋ aêagêc. 2 Anôtô geoc biŋ tau lasê gêdêŋ aê, tec gaja. Ma ŋawa ŋawae ŋajam, taŋ gajam mêtê lau samuc naŋ, sa gêdêŋ laumata amoa ma tauŋŋa, gebe kôm, taŋ gajam su to gajam gamoa naŋ, janam ŋaômageŋ atom. 3 Ma êsêac sêkac aêac kêtu asa ŋac Helen Titi, taŋ gêmoa gêwiŋ aêac naŋŋa atom. 4 Lasitêwai dansaŋ ŋagêdô sebe sêsa eŋ. Êsêac sêsêli aêac popoc su mêŋsêwiŋ sebe sêndib aêac, taŋ Kilisi Jesu kêgaboac aêac su aŋga biŋsuanô naŋ. Ma êsêac sebe sêkôniŋ aêac tôŋ asô biŋsuanô ŋalabu êtiam. 5 Mago aêac atu palê to asô êsêac ŋalabu ŋagec atom, ŋam gebe ŋawae ŋajam ŋabiŋŋanô ênêc amacŋa.
6 Lau ŋagêdô sêmoa, taŋ sêlic êsêac amboac laumata naŋ. Oc têtu laumata ŋanô me masi, biŋ tonaŋ kêkêŋ wapac aê atom, gebe Anôtô kêpuc lau teŋ ŋam atom, gêlic samob têtôm tauŋgeŋ. Laumata tonaŋ sêkêŋ ŋagôliŋ wakuc teŋ gêdêŋ aê atom. 7 Masianô. Êsêac sêjala kêtu tôŋ, gebe Anôtô kêkêŋ kôm jasôm ŋawae ŋajam lasê êndêŋ lau samucŋa gêdêŋ aê kêtôm kêkêŋ kôm gêdêŋ Petere gebe êsôm lasê êndêŋ Juda, 8 gebe Anôtô, taŋ kêpuc Petere tôŋ kêtu Judanêŋ aposolo naŋ, tec kêpuc aê tôŋ gêwiŋ katu lau samuc nêŋ aposolo. 9 Jakobo agêc Kepa ma Joaŋ, taŋ sêsam êsêac gebe gôlôac dêbu ŋ ŋaalê naŋ, sêjala moasiŋ, taŋ Anôtô kêkêŋ gêdêŋ aê, tec sêkam aêagêc Barnaba lemeŋ kêtu ambiŋ tauŋ tôŋŋa, ma amasaŋ biŋ kêpi tageŋ gebe aêac akêŋ mêtê êndêŋ lau samuc, ma êsêac sêkêŋ êndêŋ Juda. 10 Tageŋ sêmasaŋ biŋ tonec gêwiŋ gebe aêac taêŋ ênam lau ŋalêlôm sawa aŋga êsêacnêŋ. Aê tec taêc gêjam biŋ tonaŋ ma gajam kêtu ŋoc kôm gajac ŋawaegeŋ.
Paulu gec biŋ Kepa aŋga Antiokia
11 Gêdêŋ taŋ Kepa gêô lasê Antiokia naŋ, aêagêc aseŋ tauŋ e kasôm kêpi eŋ têbêla gebe Gôgôm keso. 12 Jakobonê lau jasêô lasê atomgeŋ, ma eŋ geŋ gêŋ gêŋgôŋ gêwiŋ lau samuc. Mago gêdêŋ taŋ êsêac sêô lasê su naŋ, eŋ kêgamiŋ tau jagêmoa nê tauŋa gebe kêtêc lau buŋa, taŋ sêsap lêŋ sêsa lauŋa tôŋ naŋ. 13 Juda buŋa ŋagêdô sêsa lêŋdansaŋ sêwiŋ eŋ e sê Bamaba ôkwi jakêsa lêŋdansaŋ tau gêwiŋ amboac tonaŋgeŋ. 14 Aê galic lau tonaŋ nêŋ lêŋ keso ŋawae ŋajam ŋabiŋŋanô, tec kasôm gêdêŋ Kêpa, êsêac samob sêŋô, gebe “Aôm Juda, tageŋ kôsa Judanêŋ lêŋ atom, gômoa amboac ŋac samuc teŋ. Mago amboac ondoc tec kôkac lau samuc gebe sêsa Judanêŋ lêŋ.”
Anôtô gêjam Juda to lau samuc kêsi kêtu sêkêŋ gêwiŋŋa
15
Teneŋi sêkôc aêac Judageŋ, aêac lau sec aŋga lau samuc nêŋ atom. 16
Mago aêac tajala gebe ŋamalac teŋ embe ênam kôm, taŋ biŋsu kêjatu naŋ, ŋanô êsa, oc êtôm gebe êmansaŋ tau e Anôtô êlic eŋ ŋac gêdêŋ atom, eŋ êkêŋ êwiŋ Jesu Kilisl acgom. Amboac tonaŋ aêac takêŋ gêwiŋ Kilisi Jesu gebe Anôtô êmansaŋ aêacnêŋ biŋ to êlic aêac tatu lau gêdêŋ êtu takêŋ gêwiŋ Kilisiŋa, êtu tajam kôm, taŋ biŋsu kêjatu naŋ, ŋanô kêsaŋa nec atom. Anôtô oc êmansaŋ ŋamalacnêŋ biŋ to êlic êsêac têtu lau gêdêŋ êtu ŋamalac sêjam kôm, taŋ biŋsu kêjatu naŋ ŋanô kêsaŋa nec atomanô. 17
Mago aêac embe taêŋ êka gebe Anôtô êmansaŋ nêŋ biŋ to êlic aêac tatu lau gêdêŋ êtu Kilisiŋa, go tatôm lau sec. Embe amboac tonaŋ, oc Kilisi êtu sec ŋasakiŋwaga me. Masigoc. 18
Aê embe jakwê gêŋ, taŋ gaseŋ su naŋ êtiam, go jawa tauc sa amboac ŋac, taŋ kêgêli biŋsu naŋ. 19
Biŋsu gêjac aê êndu, tec jawê kaiŋ biŋsu êtiam atom, gebe jamoa janam sakiŋ Anôtôgeŋ. Sêjac aê kapi kakesotau gawiŋ Kilisi. 20
Gamoa matoc jali nec ŋam kêsêp aê tauc atom. Kilisi gêmoa mata jali mêŋgêjam ŋoc ŋalêlôm auc. Aê galoc tec gamoa matoc jali gamoa nom nec, ŋam kêsêp kakêŋ gêwiŋ Anôtônê Latu, taŋ têtac gêwiŋ aê to kêkêŋ tau kêtu aêŋa naŋ. 21
Aê kêtiŋ Anôtônê moasiŋ su atom. Biŋsu embe êtôm gebe êmansaŋ ŋamalacnêŋ biŋ e Anôtô êlic êsêac têtu lau gêdêŋ, oc Kilisi gêmac êndu ŋaômageŋ. *


text:
Information on this topic also available for:
Ke yïn kën thurubil dɔ̈ guɔ ɣɔɔc, tääu ë në yïnhom ba käjuɛ̈c kan caar yiic. Löm kaam bïï yïn wël gör ba nyic ëbɛ̈n yök ku ba thurumbil lɔ cök kekë yïn yök.
Në kaam göör yïn thurumbil ba ɣɔɔc cök, tak ë käk yiic:
Tiɛ̈ɛ̈t ë nyin apuɔth të göör yïn në thurumbil cie böör në kuëër yic. Tiɛ̈ɛ̈ŋ de thuraa tɔ̈ në yintɛrnɛt (internet) yic acï thöŋ kekë cär ciɛɛr yïn thurumbil guɔ̈p në yï cin ku alëu ba them yic në kuɛ̈th.
Rïr ye röt looi këke ye kɔc ɣɛɛc në luɔɔŋ aaye thurumbiil liu gup dhëŋ arët nyuɔɔth këke kën thuɔ̈ny arët në cin de ɣɔ̈c puɔth. Cɔk rɔk awëët ë – kɔc cït ë käk ayekë them bïk yïn ɣɔ̈c thurumbil acɔk ya yen ë kën yïn ye caar guɔ̈p in cin du. Dunë kɔn them ë liɛɛth ba wëu tääu piny në thurumbil kɔ̈u kë kɛ̈në kan tïŋ guɔ̈p.
Acɔk ya yen ë yee yintɛrnet (internet) të puɔth lëu bïï yïn thurumbil du göör cök thin, ajuɛɛr de ɣɔ̈c ë käŋ athöŋ ëbɛ̈n.
Them ba thurumbil kan caar guɔ̈p apuɔth. Kän anɔŋ yic yïk thëm de këriɛ̈ɛ̈c ëbɛ̈n tɔ̈ në thurumbil yic na lui kë apuɔth, cïmɛn de makana de aliir, cär de kä ye thurumbil weec nyin, nur ku kä ye lɔ bälɛ̈ny, redio, athïn ku thiöök ë rɔt de thurumbil ku kä juɛ̈c kɔ̈k.
Na nɔŋ yïn muɔ̈th duun nyic thurumbiil apuɔth, ke yïn bär kekë yen bak thurumbil bï tïŋ ëtök. Alëu bïk kä juɛ̈c kɔ̈k cï riääk në thurubil guɔ̈p mɛn lëu bïk yï kal nyin tïŋ.
Muk në yïnhom, apuɔth ba thurumbil gör ba ɣɔɔc ëbɛ̈n ya them yic në kuɛ̈th.
Të cïï yïn thurumbil jal caar guɔ̈p në yï cin ku them yic në kuɛ̈th, apuɔth ba thurumbil cɔk aciɛɛr ajoŋ cï pöc ë thurubiil. Cär de makana abï yïn nyuɔ̈th käjuɛ̈c tɔ̈ në thurumbil guɔ̈p ku cɔk yïn anyic na cï thurumbil kan yök kekë ŋäk dït arët, ka cï kan riääk abï cuat roor ku jɔl ë bɛɛr looi. Cin de wëu ë cär de makana apuɔth bï tɔ̈ ago puɔ̈u nyuc të cinë thurumbil caar guɔ̈p ëbɛ̈n. Të cï lëu yïn ba wëu ë cär de makana täu piny, kë puɔɔth lëu ba looi e ku ba muɔ̈th ka ran ruäi kekë yïn nyic thurumbiil apuɔth cɔk acar thurumbil du guɔ̈p apuɔth.
Tääu ë në yïnhom apuɔth lɔn cïn yen warɛntï ka dhuk ë ciɛ̈ɛ̈n de thurumbil bïï lɔ looi të dɔc yen riaak të cï yïn ɣɔ̈c looi në luɔɔŋ. Ɣɔ̈c në luɔɔŋ anɔŋ yic gei ë rɔt në nyïndu ku ba nyin tïït në këriɛ̈ɛ̈c ëbɛ̈n të ciɛɛr yïn thurumbil guɔ̈p ke yïn kën guɔ ɣööc.
Tääu ë në yï nhom ba cär kë kee ŋuan looi ke yïn kën wëu guɔ tääu piny në thurumbil kɔ̈u.
1. Thiëc ran ɣɛɛc në cääda (awerek) cïnë thurumbil gätpiny ku tïŋ ruktha deen ë kuɛ̈th ë thurumbil. Tïŋ rin ku piny cïnë thurumbil gätpiny thïn në awereek ke gɛ̈tpiny yic ku car na thöŋ kë kekë kä tɔ̈ në ruktha yic. Wun thurumbil yen alëu bï thurumbil de ɣaac yetök ku cie randɔ̈ peei.
2. Car namba tɔ̈ në thurumbil thar, ku Vehicle Identification Number (VIN) (namba de makana yenë thurumbil nyic) ku tïŋ na thöŋ namba de makana kekë kä tɔ̈ në awereek ë gɛ̈tpiny yiic. Yïn adhil ba nyic lɔn ye thurumbil ciɛr yïn thurumbil tɔ̈ në awereek yiic.
Nyic: Na kënë thurumbil ɣɛɛc ë gätpiny, ke yïn adhil Safety Inspection Report (awereŋ ye piath de thurumbil nyuɔɔth) thiëëc ku ba tiŋ ku cie awereŋ cï cieŋ arët wɛ̈r nïn 42.
3. Kɔn guut yic lɔn cïnë thurumbil gätpiny, lɔɔr në kuëër cɔl MY RTA yic abac ku gɔ̈ɔ̈r ë në www.rta.nsw.gov.au/myrta/ ka yuɔ̈p ë Roads and Maritime Services në 13 22 13 ke yï muk namba tɔ̈ në thurumbil thar ku jɔl ya adöc ke VIN.
4. Lɔɔr car Personal Property Securities Register (PPSR) (ajuɛɛr de gɛ̈tpiny adöc ke kɔc) në www.ppsr.gov.au ku ba nyic apuɔth lɔn cïn yen wëu gör në thurumbil kɔ̈u ka thurumbil akënë gätpiny ke ye kë cï määr ka cïï kual ka cïï cuat roor. Yïn alëu ba cääda de PPSR ɣɔɔc ku bïï yïn rɔt gël të nɔŋ yen ran gör bï thurumbil lööm nhiäk në wɛ̈t ë wëu kënë nyuɔɔth në thurumbil kɔ̈u. Dunë rɔt kɔn gɛ̈i në cääda de PPSR de ran ɣɛɛc.
Të cïï yïn ë käkë kee ŋuan looi, ke yïn bɛr ë käkë caar yiic:
Acie löŋ bïï thaa ye të cïï thurumbil kɛɛt thïn them (odomïta) riɛɛt ciɛ̈ɛ̈n. Kë tɔ̈ në odomïta nyin (cäth mec cïï thurumbil lɔ thïn) alëu bï thok thöŋ kekë run cïï thurumbil nɔ̈k kë kat. Nyiɛc daai ku cär lëu bïï yïn thurumbil tïŋ guɔ̈p ëbɛ̈n alëu bï yïn kony në nyïc de yee kän.
Ajuɛɛr ëbɛ̈n nɔŋ ruktha adhil bï thurumbiil cïn wëu gör në ke kɔ̈ɔ̈th ya ɣaac kepɛ̈c. Thurumbiil ye ajuɛɛr nɔŋ ruktha ëbɛ̈n ɣaac adhil bïk ya naŋ poom cïï gät yic adöc ke thurumbil mɛn ye rin ke ajuɛɛr ɣɛɛc lueel, cin de wëu ë ɣɛɛc, VIN ku namba de makana, të mec cïï thurumbil kɛt thïn ku na lëu rɔt, ë ka mɛt adöc ke warɛntï thïn ëya.
Tääu ë në yïnhom bï adöc tɔ̈ në poom yic thöŋ kekë adöc ke ajuɛɛr ɣɛɛc ku thurumbil, cimɛ̈n de yïk rin ke ajuɛɛr ɣɛɛc alɔ cök ku yen ë tää de yïk VIN ku namba de makana ku yïk të mec cïï thurumbil kɛt thïn, këriɛɛc ëbɛ̈n adhil bï tɔ̈ tëde. Na nɔŋ kë tɔ̈ në poom yic wääc kekë käke thurumbil, ke yïn adhil thiëc bïï laar yic.
Të cïn yen poom cïï nuɛɛt në thurumbil nhom, ku ajuɛɛr ɣɛɛc acï lëu bï poom bɛ̈i, ke yï cɔ̈k ë rɔt piny ku jäl ë në ɣɔ̈c de yee thurumbil ë yic.
Të ɣööc yïn tënɔŋ ajuɛɛr nɔŋ ruktha de ɣɛɛc ë ka puɔth ba cär de thurumbil ke yïn kën guɔ̈ ɣööc looi, të yee thurumbil thurumbil cïn warɛntï.
Thurumbil cie böör (thurubiil ë bäny ku käke taajir aliu thïn) cïï ɣɔɔc tënɔŋ ajuɛɛr nɔŋ ruktha aaye naŋ warɛntï në löŋ na nɔŋ thurumbil run wɛ̈r ruɔ̈ɔ̈n 10 ku kën kë kat arët awɛ̈r 160,000km.
Kë yen na ca thurumbil nɔŋ run kee 8 ɣɔɔc ku cï kat në 125,000km në thaa ye kat nyuɔɔth nyin, ajuɛɛr de ɣɛɛc aye göör bï në löŋ bï kä thïï cï riääk në thurumbil guɔ̈p ya looi në pɛ̈i yiic ke 3 ka të kɛt thurumbil agut abï 5,000km röt mat në thaa nyin e guɔ̈t ë kë cï kan bɛ̈n tueeŋ. Warɛntï adhil bï tɔ̈ në thurumbil kɔ̈u ku kä tɔ̈ në thurumbil yic (cïmɛn de bak ë pïŋ de katheet). Kä thïï cï wääc (cït yïk gɔ̈r tɔ̈ në thurumbil kɔ̈u ka ɣän thii kɔ̈k cï rɛɛt) ku kä ye bɛ̈n në dhiööp de thurumbil acie tɔ̈ në warɛntï yic, ku acïn yic ajuɛɛr de cökpiny de kä thïï ye dac looi në thurumbil guɔ̈p, ku acïn yic yïk wɛ̈r de ajiɛ̈r de thurumbil ka wɛ̈r de cök ë thurumbil ka yïk lon de kë cï riääk të deeny thurumbil yenhom.
Dunë kɔn tak lɔn ye thurumbil nɔŋ warɛntï bɛ̈n kë cïn guɔ̈p kä cï riääk në makana yic ka ɣän kɔ̈k. Apuɔth ba käjuɛ̈c në thurumbil guɔ̈p nyic arët kë yïn kën rɔt guɔ gäm ɣɔ̈c de ku kän anɔŋ yic ba rɔt cïï kɔn gɛi në kë yee ran ɣɛɛc lɛ̈k yïn yetök.
Na nɔŋ yïn puɔ̈u ba thurumbil lɔ ɣɔɔc në tëër yic, ke yïn tääu ë kä në yïnhoom:
Të looi yïn ɣɔ̈c kekë ran nyic ka ran dɔ̈ cïï lɛ̈k yïn në muɔ̈th, ka ran ruääi kekë yïn ka në ran dɔ̈ yiɛ̈në nyic në ɣän ke pol yic ka në akutnhom de kuat yic, tääu ë në yïnhom ba këriɛ̈ɛ̈c ëbɛ̈n tïŋ ku car, cïmɛn ë du cïï yïn ye luɔɔi thïn tënë ɣööc yïn tënɔŋ ran kuc kɛ̈në kan yök.
Mïït ajuɛɛr de My next car bei abac të cïn wëu në wɛbthait de Fair Trading yic.
Tënɔŋ My next car yïn alëu:
Na cï yï lëu ba kë cï wääc kuany yic apuɔth kekë ajuɛɛr de ɣɛɛc nɔŋ ruktha, ke yïn dɔc Fair Trading yuɔ̈p në 13 32 20 na lëu rɔt ka lɔɔr në www.fairtrading.nsw.gov.au ku ba wëët de të yënë kä cï wääc luɔɔi thïn në kaam du kekë ajuɛɛr yök thïn.
Awereŋ kän ee käŋ nyuɔɔth thook tëde kë gör bä nyic të nɔŋ yïn puɔ̈u ɣɔ̈c de thurumbil cie böör. Wɛbthait de akutnhom de NSW Fair Trading anɔŋ yic wël puɔth ke wëët të ɣɔɔc yïn thurumbil cie böör, anɔŋ yic wël ë kaam ye kɔc ke nhïïm waar, wël ë thɛ̈ny de amat ku dɛ̈n de wëu ë thurumbil. Them ba lɔ në wɛbthait yic ke yïn kën guɔ gɔl në göör de thurumbil dɔ̈.


text:
28
Jesu akuŋkuk
1
Täŋpäkaŋ Juda täŋo Sabat kadäni täreŋirän Sande tamiinik Maria Makdala komeken nanik ukät wahupi Maria Jesu awaŋ gänaŋ äneŋkuŋo u käda yäŋkaŋ kuŋkumän. 2
Täŋpäkaŋ kadäni ukengän koŋ pähap kwaiŋirän Ekäni täŋo aŋero kubätä kunum gänaŋ naniktä äpäŋpäŋ mobä awaŋ meni-ken täŋpipiwani u yäpmäŋ keweŋpewän päŋku parirän uterak maŋitkuk. 3 *
Gupi iŋami dapun yäpätä kwinit täkaŋ ude. Teki u paki-inik. 4
Täŋirän komi äma u kaŋpäŋ umun pähap nadäŋpäŋ kwaiŋpäŋ kumäŋ maŋpäŋ pattäŋ kuŋkuŋ.
5
Täŋirä webe yarä unitä ahäwänä aŋerotä yäwetkuk; Ek umuntädeŋo yäk. Näk nadätat, Jesu päya kwakäp terak utkuŋo u kädayäŋ äbäkamän yäk. 6 *
Upäŋkaŋ ŋo nämo itak. U man bian täwetkuko udegän akumaŋ kuk. Ek abäŋkaŋ patpat bägupi ŋo kawun yäk. 7 *
Täŋkaŋä bäräŋeŋ kuŋkaŋ iwaräntäkiye ŋode yäwerun; Jesu uwä kumbani-ken naniktä akumaŋ kuk. Akumaŋ päŋku Galili komeken intäjukun it kireŋirän päŋku uken kaŋ kawut! yäŋ yäwerun. Aŋerotä ude yäwetkaŋ yäŋkuk; Man täwetat uba yäk.
8
Täŋpäkaŋ webe yarä uwä umuntaŋkumäno upäŋkaŋ awaŋ peŋpeŋ kuŋkaŋ oretoret terak iwaräntäkiye yäwetdayäŋ bäräŋeŋ kuŋkumän. 9
Kuŋirän kädet miŋin Jesutä pengän ahäŋ yämiŋpäŋ tamimaŋ yäŋ yäwetkuk. Tamimaŋ yäŋ yäweränä gukut imäpmok täŋpäŋ kuroŋi iŋitpäŋ iniŋ oretkumän. 10 *
Ude täŋpänkaŋ Jesutä yäwetkuk; Ek umuntädeŋo! Kuŋkaŋ notnaye yäwerän päŋku Galili komeken kaŋ nabäwut yäk.
Komi ämatä bämop äma manbiŋam yäwetkuŋ
11
Webe yarä u kuŋirän komi äma awaŋ watäni itkuŋo u ätutä bäräŋeŋ kumaŋ päŋku yotpärare-ken äroŋpäŋ imaka umuri ahäŋkuko unitäŋo biŋam bämop äma yäwetkuŋ. 12
Yäweräkaŋä bämop ämakät Juda täŋo ekäni ekänitä käbeyä täŋpäŋ man yäŋpäŋ-nadäk täŋpäŋ komi äma awaŋ watäni itkuŋo unita moneŋ taŋi yämiŋkuŋ. 13 *
Yämiŋkaŋ yäwetkuŋ; In ŋode kaŋ yäwerut yäk. Bipani nin däpmon paritna Jesutä iniken iwaräntäkiyetä päbä komegup kubo täŋpäŋ yäpmäŋ kuŋ yäŋ kaŋ yäwerut. 14
Pailattä jopman u nadäŋpäŋ goret kubä täŋ nimek yäŋ nämo umuntäneŋ. Nämo, nintä täga api iniŋ bitnäne yäk. 15
Ude yäŋpäŋ yäwerä komi äma uwä moneŋ u yäpmäŋpäŋ man yäwetkuŋo u buramiŋkuŋ. Täŋkuŋo unita jopman u Juda ämawebe-ken patkuko unitä pen pätak.
Jesutä iwaräntäkiye man yäwetkuk
16 *
Täŋpäkaŋ Jesu iniken iwaräntäkiye 11 uwä Galili komeken pom kubä Jesutä ini bian yäwetkuko u äroŋkuŋ. 17
Äroŋpäŋ Jesu ini kaŋpäŋ ukengän gwäjiŋ äpmoŋ imiŋpäŋ iniŋ oretkuŋ. Upäŋkaŋ ätutäwä bänep yarä täŋpäŋ U Jesu nämo käwep yäŋ nadäŋkuŋ. 18 *
Täŋirä Jesutä dubini-ken äbäŋpäŋ ŋode yäwetkuk; Anututä kehäromi kuduptagän, kunum täŋo ba kome täŋo, näka namiŋ moreŋkuk yäk. 19 *
Unita in komeni komeni kuŋkaŋ äma äbori äbori näwaräntäknaye ude kaŋ täŋ yepmaŋput. Näk näwaräntäknaye täŋpäkaŋ Nan ba Nanaki ba Kudupi Munapik u wäpi terak ume kaŋ ärut yämut. 20 *
Täŋpäŋ man täwetpäŋ täwoŋärek täŋkuro u kudup yäwetpäŋ yäwoŋäreŋirä kaŋ buramiŋ morewut. Bureni ŋode täwera nadäwut; Näk edapi edapi inkät irira kome ŋonitäŋo kadäni api tärewek yäk.


text:
4
Mose gêjac biŋsu lau Israel gebe taŋeŋ wamu Anôtônê biŋ
1 Go Mose kêsôm kêtiam gebe “O Israel, galoc akêŋ taŋem ŋagôliŋ to biŋsu, taŋ jandôŋ êndêŋ amac naŋ, ma aŋgôm ŋanô êsa gebe amoa matem jali ma asa gamêŋ, taŋ Apômtau, amac tameminêŋ Anôtô gebe êkêŋ êndêŋ amac naŋ, ana ma awê kaiŋ gamêŋ tau êtu nêm gamêŋ. 2 Anac têku biŋ, taŋ aê kajatu amac naŋ ŋateŋ atom to akôc ŋalô teŋ su atom amboac tonaŋgeŋ. Aŋgôm Apômtau, amacnêm Anôtô, nê biŋsu, taŋ kajatu amac naŋ, ŋanô êsa. 3 Amac taôm alic gêŋ, taŋ Apômtau gêgôm aŋga Bal-Peor naŋgac. Lau samob, taŋ sêsap Bal aŋga Peorŋa tôŋ naŋ, Apômtau, amacnêm Anôtô geseŋ êsêac su aŋga amac ŋalêlôm. 4 Mago amac, taŋ asap Apômtau, amacnêm Anôtô, tôŋ ŋajaŋa naŋ, tec amoa matem jali e mêŋgêdêŋ galoc. 5 Alic acgom, aê kadôŋ ŋagôliŋ to biŋsu gêdêŋ amac kêtôm Apômtau, aêŋoc Anôtô, kêjatu aê, gebe amac aŋgôm ŋanô êsa aŋga gamêŋ, taŋ oc asa gebe awê kaiŋ êtu amacnêm gamêŋ naŋ. 6 Amboac tonaŋ ajop biŋsu tau ŋapep ma aŋgôm ŋanô êsa, gebe biŋsu tonaŋ êwaka amacnêm kauc to nêm ajala mêtêŋa sa êndêŋ tenteŋlatu sêlic. Êsêac embe sêŋô ŋagôliŋ samob tonaŋ ŋai, oc sêsôm gebe ‘Lau-m kapôêŋ tonaŋ êsêac lau tokauc ma lau sêjala mêtêŋa biŋŋanôgoc.’ 7 Biŋŋanô, lau-m kapôêŋ ondoc oc nêŋ anôtô gêmoa êsêac ŋagala kêtôm Apômtau, aêacnêŋ Anôtô, gêmoa aêac ŋagala gêdêŋ têm samob, taŋ aweŋ gêjac eŋ naŋ. 8 Ma lau-m kapôêŋ ondoc oc têtap ŋagôliŋ to biŋsu gêdêŋ sa, kêtôm biŋsu samob, taŋ ocsalô tonec kakêŋ gêdêŋ amac naŋ.
Israel taêŋ ênam biŋ samob, taŋ kêsa aŋga lôc Horeb naŋ
9 “Mago ôlic taôm to ojop katôm ŋapep. Ôliŋ biŋ, taŋ gôlic ŋa matamanô naŋ, siŋ atom, ma taêm ênam biŋ tonaŋ êtôm bêc ômoa matam jaliŋa samob. Ônac miŋ biŋ tau êndêŋ nêm gôlôac to nêm gôlôacnêŋ gôlôac. 10 Gêdêŋ bêc, taŋ kôkô Apômtau, aômnêm Anôtô, laŋônêmŋa aŋga Horeb naŋ, Apômtau kêsôm gêdêŋ aê gebe ‘Ôkac lau sa dêndêŋ aê sêmêŋ gebe jakêŋ êsêac sêŋô ŋoc biŋ ma jandôŋ êsêac gebe têtêc aê êtôm bêc samob, taŋ sêmoa mateŋ jali aŋga nom naŋ, ma têndôŋ biŋ tau êndêŋ nêŋ gôlôac amboac tonaŋgeŋ.’ 11 Ma amac tec atu gasuc jaakô lôc ŋalabu. Ma ja gelom aŋga lôc tau e jagêdêŋ undambê, taŋ ŋakesec to tao ma gêsuŋbôm kêkôm auc naŋ. 12 Go Apômtau awa kêsa gêdêŋ amac aŋga ja ŋalêlôm. Amac aŋô biŋ ŋakicsêa, mago alic ŋanô atom, aŋô awageŋ. 13 Ma eŋ geoc nê poac lasê gêdêŋ amac ma kêjatu amac, gebe ajop. Poac tau biŋsu 10, taŋ eŋ keto kêsêp poc tapa luagêc. 14 Ma Apômtau kêjatu aê gêdêŋ bêc tonaŋ gebe jandôŋ ŋagôliŋ to biŋsu êndêŋ amac, gebe aŋgôm biŋ tau ŋanô êsa aŋga gamêŋ, taŋ oc asa ana naŋ, gebe awê kaiŋ êtu amacnêm gamêŋ.
Lau Israel sejop tauŋ êndêŋ anôtôi jaba
15 “Amboac tonaŋ ajop taôm ŋapep. Gêdêŋ bêc, taŋ Apômtau awa kêsa gêdêŋ amac aŋga ja ŋalêlôm aŋga Horeb naŋ, amac alic ŋanô teŋ atom. 16 Amboac tonaŋ alic taôm gebe aŋgôm biŋ alôb-alôb ma asap gêŋ tokaiŋ-tokaiŋ ŋakatu êtu taômŋa atom. Asap gwam ŋac me awê ŋakatu atom. 17 Asap bôc nomŋa to moc, taŋ gêlôb gêmoa umboŋ ŋalabu naŋ, ŋateŋ ŋakatu atom. 18 Asap gêŋ, taŋ kêgalab gêmoa nom naŋ, to i, taŋ gêmoa bu nom ŋalêlômŋa naŋ, ŋateŋ ŋakatu atom. 19 Ma embe ôc matamanô sa e ôlic oc to ajôŋ ma utitalata ma undambê ŋagêlôŋ samob, go êlêtôm aôm e oteŋ mec to ônam sakiŋ gêŋ tau atom. Apômtau, aômnêm Anôtô, kêkêŋ gêŋ tau gêdêŋ lau samob, taŋ sêmoa umboŋ ŋalabu naŋ, sêwê kaiŋ. 20 Mago Apômtau kêkôc amac ma gêwê amac asa aŋga Aiguptu, taŋ kêtuŋ amac kêtôm ja geŋ ki gêwê naŋ, amêŋ, gebe atu eŋ taugeŋ nê lau, kêtôm taŋ amoa e gêdêŋ galoc. 21 Ma Apômtau têtac ŋandaŋ gêdêŋ aê kêtu amacŋa. Eŋ kêtôc lêma ma kêsôm kêtu tôŋ gebe aê jalom bu Jordan atom ma jasa gamêŋ ŋajam, taŋ Apômtau, amacnêm Anôtô, gebe êkêŋ êndêŋ amac êtu nêm nomlênsêm naŋ atom. 22 Tec aê jamac êndu aŋga gamêŋ tonec, jalom Jordan atom. Amac taômgeŋ alom e awê kaiŋ gamêŋ ŋajam tau êtu amacnêm gamêŋ. 23 Amboac tonaŋ ajop taôm ma aliŋ poac, taŋ Apômtau, amacnêm Anôtô, kêmoatiŋ gêdêŋ amac naŋ, siŋ atom. Asap gêŋ tokaiŋ-tokaiŋ ŋakatu atom, Apômtau, amacnêm Anôtô, gêjac jao gebe aŋgôm atom. 24 Gebe Apômtau, aômnêm Anôtô, eŋ ja êndaŋgac gêŋŋa, eŋ Anôtô, taŋ gêjam lêmuŋ nê gêŋ, gebe têtac êwiŋ eŋ taugeŋ.
25 “Amac embe akac gôlôac to gôlôacnêŋ gôlôac lasê to atu wakac aŋga gamêŋ tônê ma embe asap gêŋ tokaiŋ-tokaiŋ ŋakatu êtu gwam to aŋgôm gêŋ, taŋ Apômtau, amacnêm Anôtô, êlic amboac gêŋ alôb-alôb naŋ, e êŋgôm eŋ têtac ŋandaŋ êsa, 26 go ocsalô tonec jakalem lau undambê to nom sêŋô gebe amac malemmê weŋ tageŋ aŋga gamêŋ, taŋ êtu amacnêm gamêŋ êndêŋ taŋ alom bu Jordan naŋ. Amac oc amoa gamêŋ tau ŋasawa baliŋ atom, oc anaŋa samucgeŋ. 27 Ma Apômtau êsa amac êliŋ-êliŋ asêp lau tomôkê-tomôkê ŋalêlôm. Ma amac, taŋ Apômtau kêpalip amac asêp lau tomôkê-tomôkê ŋalêlôm naŋ, nêm lau ŋapopocgeŋ oc gacgeŋ sêmoa lau tomôkê-tomôkê ŋasawa. 28 Ma aŋga tônê oc anam sakiŋ anôtôi, taŋ ŋamalac lemeŋ sêsap kêsêp ka to poc naŋ. Anôtôi tonaŋ sêlic gamêŋ atom, sêŋô biŋ atom, seŋ gêŋ atom, sêŋu gêŋ ŋamalu atom. 29 Mago aŋga lau tomôkê-tomôkê ŋalêlôm aôm oc onsom Apômtau, aômnêm Anôtô. Ma aôm embe onsom eŋ tonêm ŋalêlôm samuc ma nêm katôm samuc, oc ôtap eŋ sa. 30 Êndêŋ bêc ŋamu embe gêŋwapac samob êpi aôm e ôpô lêna ŋanô, go ômu ôndêŋ Apômtau, aômnêm Anôtô, ôna ma taŋam wamu eŋ awa. 31 Gebe Apômtau, aômnêm Anôtô, eŋ Anôtô taê walôŋa. Eŋ oc êwi aôm siŋ to enseŋ aôm su ma êliŋ poac, taŋ kêmoatiŋ gêdêŋ tamemi to kêtôc lêma naŋ, siŋ atom.
32 “Ôkip têm, taŋ gêjaŋa su to gêmuŋ aôm naŋ, ŋabiŋ sa acgom. Ônac m êndêŋ bêc Anôtô kêkêŋ ŋamalac sêmoa nom naŋ ma ôtu kênac lau, taŋ sêŋgôŋ umboŋ ŋalabu ŋamakeŋ tonecŋa e êndêŋ ŋamakeŋ tônêŋa naŋ, gebe gêŋsêga amboac tonec oc kêsa ma lau sêŋô biŋ teŋ amboac tonec ŋawae su me masi. 33 Lau-m teŋ sêŋô Anôtô awa kêsa aŋga ja ŋalêlôm gêmêŋ kêtôm aôm gôŋô, ma sêmoa mateŋ jali me. 34 Me anôtô teŋ gêmoa, taŋ kêsaê gebe naêjaŋgo lau-m teŋ su aŋga lau-m teŋ ŋalêlôm êtu eŋ tauŋa ma kêsaê êsêac to gêgôm gêŋtalô ma gêŋsêga to gêjac siŋ ŋa lêma ŋajaŋa, taŋ kêmêtôc naŋ, ma kêtakê êsêac ŋa gêŋwapac kaiŋ teŋ kêtôm Apômtau, amacnêm Anôtô, gêgôm kêtu amacŋa aŋga Aiguptu, amac taôm matemanô alic naŋ, me. 35 Eŋ kêtôc biŋ samob tonaŋ gêdêŋ aôm, gebe ôjala gebe Apômtau eŋ Anôtô biŋŋanôgeŋ, ma anôtô teŋ gêmoa gêwiŋ atomanô. 36 Eŋ kêkêŋ aôm gôŋô eŋ awa kêsa aŋga undambê gebe êndôŋ aôm ma kêkêŋ aôm gôlic ênê ja kapôêŋ aŋga nom to gôŋô ênê biŋ kêsa aŋga ja ŋalêlôm. 37 Eŋ têtac gêwiŋ aôm tamami to kêjaliŋ êsêacnêŋ wakuc sa, ma gêwê aôm kôsa aŋga Aiguptu gômôêŋ. Eŋ tau gêmoa gêwiŋ aôm ma gêgôm gêŋ tonaŋ ŋa nê ŋaclai kapôêŋ. 38 Eŋ kêjanda lau-m kapôêŋ-kapôêŋ to ŋajaŋa sêlêlêc aôm su gêmuŋ aôm, gebe êwê aôm ôsa êsêacnêŋ gamêŋ ôna ma êkêŋ gamêŋ tau êtu nêm nomlênsêm, kêtôm tec gêc galoc nec. 39 Amboac tonaŋ ocsalô tonec ôjala ma taêm ênam biŋ tau ênêc nêm ŋalêlômgeŋ gebe Apômtau taugeŋ eŋ undambê to nom ŋaAnôtô. Anôtô teŋ gêmoa atom. 40 Kêtu tonaŋŋa aôm ôŋgôm ênê ŋagôliŋ to biŋsu, taŋ ocsalô tonec kajatu aôm naŋ, ŋanô êsa gebe aôm to nêm gôlôac, taŋ sêndaŋguc aôm naŋ, amoa ŋajam to aŋgôŋ ŋasawa ŋêŋgeŋ aŋga gamêŋ, taŋ Apômtau, aômnêm Anôtô, êkêŋ êndêŋ aôm endeŋ tôŋgeŋ naŋ.”
4:41–5:33 Ŋasêbu tonec teto malac, naŋ sêsam têtu malac sê lamuŋa aŋga Jordan ŋamakeŋ oc kêpiŋa naŋ, ŋaê, go têdênaŋ Biŋsu Lemeŋlu ŋakôniŋŋa kêtiam (alic Eksodus 20).


text:
Epesas
Yesu pi wel wiak kutömweri sëën wë krismaki 32 pöta ök won sëën Pool pi Rom kak wii kaatak wë pep epwer retëng ëak Tikikas mangkën wak së Epesas kakë ingre mor saurö mena. Pël ëën pit sangk kelak ka naë wieëa pötë wes mëa.
Pep epweri Poolök Aköpë ingre moröröaan retëng ëa. Tiar pim möönre koröpö, pi tiarim kepönö. Tiar pim kaat, pi möör wapët. Tiar pim öng koröp oröön pi tiarim omp koröp oröa.
Pöt epël wia.
Ngön ngës rëaut 1:1-2
Kristoore pim ingre morörö 1:3-3:21
Kristook yal menak wëauta ngönte 4:1-6:20
Ngön mëët 6:21-24
1
1 O Epesas ingre mor saurö, kosang wesak Yesu Kristoë kentöökë ënëm ëeim wëaurö, ne Pool Anutuu këmtak Yesu Kristo pim ngön yaaö omën nampök pep epwer retëng ë yaningk. 2 Anutu tiarim Pepapre Aköp Yesu Kristo piarpim komre kolapre mayaap pöt ningkën arim naë wiaap.
Tiar Kristook yal menak wëën Anutu welaköt elnieim wë
3 Tiar Kristook yal menak wëën tiarim Aköp Yesu Kristo pim Pepap Anutu puuk kutömweriaan ngönënë welaköt ke nentere nent nineim wë. Pötaanök ping wesak mepa. 4 Anutuuk ngaan panëër yanger won wiaan pim ëöetak ketre saun won öpenaataan Kristook yal mempenëak kom ë niulëa. 5 Pi ngaanëër kön pil wiin wiakaima. Pötaanök pi lup sant elniin tiar Yesu Kristook yal yemangkën pim ru niwasëpënëak kent kön wiak kön pipël kosang wes niwia. 6 Pi tiar pim ru paupaö panëëpök yal menak wëën komre kolap ompyaut kësangën elniin wë. Pötaanök yaya mepa.
7 Pi wel wiin pim iitak tiar utpetetakaan sum ëak ent ë niulëak saunat kërë niulëa. Elei, Kristo pim komre kolap pöt peö ëak wia. 8 Yaap, pi pöt kësangën elniak könre lup ngolöp pöt lë nimëa. 9 Pël ëak pimtë ngaanëër kön wiin ompyaö ëën Yesuuk ya mëmpënaat pël kön wiin wiakaima pötak ënëmak pim kön ëlëëp wia pöt tekeri wes nina. 10 Anutu pi epël kön wia. “Ne wotpil weseim wëën akun kön wian pöt temanöm sëën kutömweriaan yangerakë omën epot pout erën wasën Kristook pep sak öpnaat.”
11 Anutu pi omën nant ëëpënëak kön wiak pöt yok pangk yaaupök ngaanëër tiar Kristook yal mangkën pimorö pël sak öpenëak kön wia. 12 Tiar wet rëak Kristook kaamök elniipënëak kor wakaim wë eporö Anutuun kët ël epotë kön wieimeë pim komre kolap kësangën elnia pötaan yaya maim öpenëak pël kön wia. 13 Arta ngön këët, Anutuu ar utpetetakaan niöpna ngön ompyaö pöt kat wiak Kristoon kön wi kosang wasën Anutuuk Ngëëngk Pul wet rëak yaö niia pö ar pimorö pöt pet elniipënëak ninaurö. 14 Ngëëngk Pulö tiarring wë pötaanök Anutuu omën ompyaö yaö elnia pöt öpenaat pöt ëwat yes. Pël ëak wakaim wë tiar pim komre kolap kësangën yaalnia pötaan yaya mepenëak Anutuuk sasa niön piiring wakaim öpenaat.
Pool pi Epesas omnaröaan Anutuun kimang mëëa
15 Ne ar tiarim Aköp Yesuun kön wi kosang wesak Anutuu omën tiarim karurö lup sant yaalmë pöta ngönte kat wiaut. 16 Pötaanök kët ël epotë arimëën yak Anutuun yoöre ërëp maimeë nem kimang ngöntak arimëën ök maim wë. 17 Ne kimang ngöntak tiarim Aköp Yesu Kristoë Anutu, kutöm ë rangi Pepap, piin këëkë ëwat sënëëtaan kön ompyaut nimpööre pim songönte tekeri wes nimpö pël ëëpënëak ök maim wë. 18-19 Ën nem kimang ngön eptakta ar yas niaan wëën kutömweriaan omën ompyaut önëak kor wë pöt ëwat sëëre tiar pim ru niwesaurö omën nimpnaat kësang panëët pöt ëwat sëëre weëre kosang kaö pan tiar piin kön wi kosang weseim wëaurö ningkën wia pöt ëwat së pël ëënëëtaan arim lupötë ëwa elniipënëak ök maim wë. Pim weëre kosang tiarëk wia pötak 20 ngaan Kristo weletakaan wal ë moulmëak o kutömweri pim yaapkëëtakël moulmëën wë. 21 Pël ëën Kristo pi omën kaö kutömweriaan yangerakë wëaurö pourö il mowesak kaö panë isak öpënëak moulmëa. Pöt peene eptakëër pëën won, ënëm akunaöökta wakaim om öpnaap. 22 Pël ëak Anutuuk omnant pout wa top ëak pim ingrak rongan ë moulmëën omën pötë kaö sak wë pim ingre mor saurö tiarimëën kepön erën ëak niulëa. 23 Möönre koröpöt kepönöök yal mangkën pangk ëëpna pöl tiar ingre mor saurö möönre koröp ket ëak wë Kristook yal mangkën pangk ëëpnaat. Ën ingre mor saurö Kristook yal mangkën pangk yaë pöpök omën poutë peö ëak pangk yaalni.


text:
2
Guŋ äbotken nanik ätu Jesu känayäŋ äbuŋ
1
Eruk Mariatä Jesu Judia kome, Betlehem yotpärare-ken bäyaŋkuk. Äma ekäni wäpi Herot Juda ämawebe yabäŋ yäwat täŋkuko kadäni ugän bäyaŋkuk. Bäyawänkaŋ ätu itpäŋ äma guk täŋo kuŋat-kuŋat yabäŋpäŋ-nadäwani ätu edap dapuri äbani käda naniktä Jerusalem äbuŋ. 2 *
Äbä ämawebe ŋode yäwet yabäŋkuŋ; Nanak paki Juda ämawebe yabäŋ yäwarayäŋ täyak u de? Nin komenin-ken udu itkaŋ nanak paki u ahäŋirän guk taŋi ahäŋkuko u kaŋpäŋ nadäŋpäŋ akumaŋ iwat yäpmäŋ äbäkamäŋ. Nanak paki u kaŋpäŋ iniŋ oretnayäŋ äbäkamäŋ yäk. 3
Ude yäŋirä Herottä nadäŋkaŋ kikŋutpäŋ nadäwätäk pähap täŋkuk. Ba Jerusalem nanik ämawebe kudup manbiŋam u nadäŋpäŋ-nadäwätäk udegän täŋkuŋ. 4
Herottä nadäwätäk täŋpäŋ Juda ämawebe täŋo bämop äma intäjukun täŋpani-kät Baga man yäwoŋärewani äma kumän-tagän yäŋ-päbä yepmaŋpäŋ yäwet yabäŋkuk; E, Anutu täŋo iwoyäwani Kristo yäŋ yäk täkaŋ u kome de ahäkta yäwani? 5
Ude yäwet yabäŋirän iwetkuŋ; U Judia kome Betlehem yotpärare-ken api ahäwek yäŋ yäk täkamäŋ yäk. Anututä Kristo uken api ahäwek yäŋ yäŋkuko u profet kubätä ŋode kudän täŋkuk;
6 * Ai! Ämawebe Juda kome Betlehem yotpärare-ken nanik, in ŋode nämo nadäneŋ;
Nin kome jopi-ken itkamäŋ. Bämopnin-ken äma ekäni kubä nämo itak, ba bian nämo itkuk yäŋ nämo nadäneŋ.
Nämoinik! Inken intäjukun äma pähap kubä api ahäwek. Ahäŋpäŋ näkŋaken äbot, Isrel ämawebe u api yabäŋ yäwarek. Mai 5:2
7
Täŋpäŋ Herottä man u nadäŋpäŋ-nadäwätäk täŋpäŋ äma nadäk-nadäk ikek edap dapuri äbani käda äbuŋo ukeŋo yäŋ-päbä inigän yepmaŋpäŋ yäwetkuk; Guk taŋi kaŋkaŋ äbäkamäŋ yäŋ näwetkuŋo ukeŋo kadäni jidegän ahäŋirän kaŋkuŋ? 8
Ude yäwänä kowata iwerä nadäŋpäŋä jop ŋode yäwetpäŋ peŋ yäwetkuk; In päŋku ehutpäŋ yäŋ-wäyäkŋeŋpäŋ nanak paki u kaŋ-ahäŋpäŋä äneŋi päbä kaŋ näwerä nadäwa. Ude täŋpäkaŋ näk imaka, päŋku api iniŋ oreret yäk. 9-10
Ude yäweränkaŋ kuŋkuŋ. Kumaŋ päŋku guk taŋi ini komeken kaŋkuŋo u äneŋi kaŋkuŋ. Kaŋpäŋ oretoret pähap nadäŋkuŋ. Täŋpäkaŋ guk u intäjukun kuŋirän kaŋtäŋ iwatkuŋ. Kaŋtäŋ iwarirä guk uwä yot nanak yamiŋitä patkumäno u punin terak itkuk. 11 *
Täŋpäkaŋ yot gänaŋ äroŋpäŋ Maria nanakikät irirän yabäŋpäŋ gukut imäpmok täŋpäŋ nanaki u iniŋ oretkuŋ. Ude täŋpäŋ tuŋum tägatäga, gol ba imaka käbäŋi tägatäga gwäki ärowani peŋpäŋ yäpmäŋ äbuŋo upäŋ peŋ imiŋkuŋ. 12
Ude täŋkaŋ parirä Ekänitä däpmonken yäweränkaŋ yäŋewänä Herot irepmitpeŋ käbop kukŋi kädagän kumaŋ ini komeken kuŋkuŋ.
Jesu nädamiŋi nani Isip komeken kuŋkuŋ
13
Eruk äma nadäk-nadäk ikek ukeŋo äyäŋutpeŋ ini komeken kuŋirä Ekäni täŋo aŋero kubätä Josep däpmonken ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; Josep, gäk ŋo irentawä. Akuŋkaŋ nanak yamiŋi yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ metäŋpeŋ päŋku Isip komeken ahäŋpäŋ itkaŋ näkŋo manta juku päram kaŋ täŋpun yäk. Nadätan? Herottä nanak paki ŋo utta nadäŋkaŋ kädetta wäyäkŋetak. 14
Aŋerotä ude iweränä akuŋpäŋä nanak yamiŋi yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ bipanigän Isip komeken metäŋpeŋ kuŋkuk. 15 *
Päŋku uken ittäŋ kuŋirän Herot kumbuk. Täŋpäkaŋ imaka ahäŋkuko unita profet kubätä bian, Anutu täŋo meni jinom yäpmäŋpäŋ ŋode kudän täŋkuk;
Nanakna Isip komeken irirän gera yäŋira äneŋi äyäŋutpeŋ äbuk.
Profettä man kudän täŋkuko u kämi ude bureni api ahäwek yäŋ nadäŋpäŋ yäŋkuk.
Herottä nanak paki ämani kudup däpuk
16 Täŋpäkaŋ äma nadäk-nadäk ikek ukeŋo Herot täŋikŋatpeŋ kuŋirä nadäŋpäŋ kokwawak pähap nadäŋkuk. Kokwawak nadäŋkuko unita komi ämaniye peŋ yäwet-pewän Betlehem ba kome gägäni gägäni uken nanik nanak ämani obaŋ yarä nämo tärewani kudup kumäŋ-kumäŋ däpmäŋ moreŋkuŋ. Äma nadäk-nadäk ikek ukeŋonitä guk taŋi u kadäni uken ahäŋkuk yäŋ iwetkuŋo kadäni u nadäŋ iwatpäŋ nanak ämani obaŋ yarä nämo tärewani ugänpäŋ kumäŋ-kumäŋ däpuŋ. 17 Herottä ude täŋkuko unita man profet Jeremaiatä ŋode kudän täŋkuko u bureni ahäŋkuk;
18 * Betlehem dubini-ken Rama komeken Isrel webe kubätä konäm butewaki jägämi-inik yäŋirän nadäŋkuŋ.
Nanakiye kumbuŋo unita konäm kähän yäŋirän iniŋ bitnäna yäŋkaŋ täŋpä waŋkuŋ. Jer 31:15
Jesu nädamiŋi nani äneŋi ini komeken äbuŋ
19
Täŋpäkaŋ Josep Isip komeken pen irirän Herottä kumbänä Ekäni täŋo aŋero kubätä däpmonken ahäŋ imiŋpäŋ iwetkuk; 20 *
Josep, äma nanak ŋo urayäŋ yäŋkuko ukeŋo kumbuk. Unita gäk akuŋkaŋ nanak yamiŋi ŋo yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ Isrel komeken ku yäk. 21
Ude iweränä Josep iroŋi yamiŋi yämagurän yäpmäŋ Isrel komeken kuŋkuŋ. 22-23 *
Kuŋpäŋä nadäŋkuk; Herottä kumbänkaŋ nanaki wäpi Akelaustä Judia nanikta intäjukun täŋpäŋ itkuko unita Josep uken kwayäŋ umuntaŋkuk. Täŋpäŋ Anututä däpmonken jukuman ätukät iweränä kukŋi kädagän kumaŋ Galili komeken kuŋkaŋ Nasaret yotpärare-ken yot täŋpäŋ itkuŋ. Täŋpäŋ Jesuta profet ätutä bian yäŋkuŋo u bureni ahäŋkuk. Ŋode yäŋkuŋ;
Äma ŋo Nasaret nanik yäŋ api iwetneŋ.


text:
Athör lëk kɔɔc ɣɔɔc dhël cï löŋ raan ɣɔɔc Ɣothralia teem
Ye nɛn bï ɣa dhuök wëëu?
Na leŋ kë wääc kë ca ɣɔɔc yic, ka dukän ka ɣɔɔc yïn thïn a bï gäm awër, dhuök wëëu, kë cë riääk guiir wälä loikä kuat kë dɛ̈d bï ‘cuööt’. Yïn a bë cuööt tɛ̈ cït tɛ̈n kë wääc.
Ye kä cë wääc yïndä bë cök?
A cë riääk.
Yïn a leŋ riɛl ba kë cë riääk dhuk, rin ye kuat kë ɣɛɛc dhiɛl ɣaac ka la cök.
Kë ɣɔc ee ya kë cë riääk tɛ̈:
- Cï yen kë deen looi yeen ye looi – cëmën, makan diëën tuuc ayup a ce ayup tuööc
- Leŋ yen aŋääp – cëmën, kë ye makana diëën tuuc ayup dɔm a cë gua bɛ̈n duɔɔny
- Këc ye ŋiɛc thöl luɔn de yic– cëmën, makan diëën tuuc ayup a leŋ kë ce ye ŋuɛ̈ɛ̈t kɔ̈u
- Yen kë räl kɔc – cëmën, mac ee tëny bei makana diëën tuuc ayup yic
- Yen gua riääk – cëmën, makan diëën tuuc ayup a cë gua bɛ̈n riääk ka këc pɛ̈y ka diäk tuööm.
Löŋ a këc yï pät ba kë ca ɣɔɔc dhuk tɛ̈:
- Cï dukän yï lɛ̈k (wälä tɛ̈ cï lëk nöök) biäk kä wääc ka yï këc gua ɣɔɔc
- Cïn kë duun ɣɔc kaŋ caath dukän ku yïn a këc kë cë wääc yök ku ee kën ba dhiɛl tïŋ
- Cïn këdäŋ bɛ̈n ‘kuöc la luööi’, wälä
- Cïn këdäŋ bɛ̈n la luööi kaam bär yic.
A jal piac yök lɔn rɛc yen ka ca kaŋ luööi.
Kë cë riääk a lëu ba dhuk cɔkalɔn:
- cïn ye ceŋ wälä ca luui yeen,
- cïn waraak keen lueel nuɛ̈l bei, wälä
- cïn ye bɛ̈ɛ̈y bei kuöth deen ɣɛɛn yic.
Lubo a ca ɣɔɔc ku cɛŋ nïn lik, ku jɔl lä ka laak lɔ̈k tueŋ, ka kiën de go waany ku tɛ̈ deen ye lɔ̈k yeen a ca dhiɛl buɔɔth yic.
A cë thöŋ ke kë cë nyuɔɔth.
Na ɣɔc këdäŋ kä dhɔ̈ɔ̈ŋ ke kë cë nyuɔɔth, ka yeen nhom a dhil thöŋ ke kë wäär cë nyuɔɔth. Na cë kë ca ɣɔɔc thöŋ ke kë cë nyuɔɔth, rɛ̈k ŋuöt yïn këc rot cak nɔ̈k ɣɔɔc, ka wɛ̈t a cï löŋ teem bë yï dhiɛl dhuök wɛ̈ɛ̈u ku.
Thööc a ca tuöc kä thɔ̈ŋ alanh cë nyuɔɔth, kun a wën le ɣëët, ka kiën de a cë thok bɛ̈n loi.
A cë thöŋ ke kën cë caal.
Kë ɣɔc a dhil thöŋ ke kën cë caal (cëmën, kë cë luɛɛl kɔ̈c wälä kë caal TV nyin). Na looi thok apɛy rɛ̈k ŋuöt yïn a këc rot cak nɔ̈k ɣɔɔc, ka wɛ̈t a cï löŋ teem bë yï dhiɛl dhuök wëëu.
Jɔŋɔ wëëu a ca ɣɔɔc rin cï ye lueel athörɣɔɔc yic a lä ka cë looi ‘biöök’. Na wën la ɣëët baai, ka yɔ̈k cë looi alööt.
A ce luui tɛ̈ mën cï raan ɣɛɛc luɛ̈l yeen
Yïn a lëu ba këdäŋ dhuk tɛ̈ cï yen ye luui tɛ̈ mën cï raan ɣɛɛc luɛ̈l yeen.
Thää a ca ɣɔɔc, ku ee cï raan ɣɛɛc lueel aIä ka lëu ba rony pïu yiic ke yeen – ku na wën la ceŋ wïïr, go thiäŋ pïu.
A ce kë diëën ca lueel looi.
Yïn a lëu ba kë ca ɣɔɔc dhuk tɛ̈ cï yen kë duun ka ca lɔc bay a looi ye looi tɛ̈:
- ka yï këc gua ɣɔɔc, cïn kë wïc bay a looi lɛ̈k raan ɣɛɛc, ku
- cïn lëk raan ɣɛɛc Kuany cök wäär ɣɔɔc yïn.
Ee ca lɛ̈k raan ɣɛɛc alä ɣɛn a wïc thurumbil ɣöc riäi. Go raan ɣɛɛc ɣa jal ɣɔ̈c thurumbil, ku lëk ɣɛɛn alä ka bë riäi ya la ɣöc. Ye kööl tööŋ wën ɣɛn a cë athör lëk biäk thurumbil bɛ̈n kueen ku yɔ̈k ka cë gɔ̈t alä thurumbil kën a cïn riɛl ɣöc yen kuat riäi.
Ɣɛn a cë ɣa nhom bɛn waar.
Dukän a cï lëu bï dhuök wëëu tɛ̈ yen wɛ̈r path yen cïn yï nhom bɛn waar. Kekëdaŋ, dukään kɔ̈k aa leŋ lööŋ keen mac wël kɔɔc cë ke nhïïm bɛn waar, a lëu bï yï wɛ̈r dɛ̈d wälä a lëu bë yï gäm athör cï wëëu gät thin rin cïn kä ca ɣɔɔc ku ‘war yï nhom’.
Ɣɛn a cïn anyuth ë ɣɔɔc.
Yïn a dhil wɛ̈t nyuɔɔth lɔn ɣɔɔc yïn këdäŋ tɛ̈n dukän dhuk yïn ye thin. Na ciën anyuth ka ɣɔɔc yïn wëëu yär, ka yï nyooth kä cït kaka:
- akuën ë kan amudho
- wɛ̈t cë mat bë këdäŋ ɣɔɔc awuluïth
- kën wɛ̈t nyuɔɔth lɔn cï ɣɔɔc looi tɔ̈u telepun yic wälä tɛ̈u lɔ̈kaɣukar.
Ee gɛ̈m ɣɛɛn ka ye miɔ̈c.
Kɔɔc cë ɣɔ̈c miɔ̈c aa leŋ yith bë ke dhuök wɛ̈ɛ̈u ken tɛ̈ mën kɔɔc ke ɣɔɔc nhïïm – ku kë ba dhuk a dhil ya kë muk yïn anyuth ë ɣɔɔc. Tïŋ wɛ̈t cë lueel nhial.
Ee ɣaac ka dhoŋ wei.
Yïn a leŋ yic bë yï dhuök tɛ̈ ɣɔɔc kë dhoŋ wei tɛ̈ mën leŋ yïn yic bë yï dhuök wëëu tɛ̈ ɣɔɔc yïn kë cë dhoŋ wei. Ku ee yen wɛ̈t cï löŋ ye teem bë raan kɔɔc ɣɔɔc cï ye lɛ̈k ‘kä dhoŋ wei aa ce dhuk’ dukän yic.
Kekëdäŋ, yïn a cë bë dhuök wëëu tɛ̈ ɣɔɔc yïn këdäŋ ka yï cë lɛ̈k kë wääc thin, wälä tɛ leŋ yen guöp kën ba gua tïŋ – cëmën, tɛ̈ leŋ yen kë cë nuɛt lubo kɔ̈u ka lëk kɔc lɔn ‘dhoŋ lubo wei – rin cï ye kuöc kɔɔc.’
Kä ye dhuɔŋ wei a leŋ yiic kä cït:
- kä cï wëëu dhuök nhïïm piny
- kä wëël thook cï kek guöör
- kä ɣɔc tɛ̈n raan ke looi.
Ee ɣaac ka cë kaŋ ceŋ.
Dukän yic: cɔkalɔn ɣɔɔc yïn këdäŋ ka cë kaŋ ceŋ ka yïn a lëu bë yï dhuök wëëu cëmën raan ɣɔɔc kën yam, kekëdäŋ, yïn a dhil run cï këdäŋ ceŋ dhiɛl tak yiic, wëëu ke ɣöc ye yïïn ku tɛ̈n ka rëër yen thïn kaam ka ɣöc ye yïïn.
Tɛ̈n raan: Kë ɣɔc tɛ̈n raan a cï lëu ba dhuk, a cï lëu ba waar ku a cï lëu bë guiir (cëmën ka ɣɔɔc wei tɛ̈ thiöök baai thok wälä kä cë caal).
Ee ɣaac lɔ̈kaɣukar.
Na ɣɔc tɛ̈n raan lui tajiir lɔ̈kaɣukar baai Ɣothralia, ka yïn a thöŋ ke raan ɣɔɔc dukän yic – tɛ̈ cï yen ye kë ɣɔc tɛ̈n raan path. Tïŋ wɛ̈t cë lueel nhial.
Löŋ a cë wɛ̈t teem bë ɣa dhiɛl cuööt. Bë wɛ̈ɛ̈u cë dhuök ɣɛɛn, bë kë dië guiir, wälä bë ɣa gäm dä?
A lëu bë luɔɔy tɛ̈n cït tɛ̈n kë ca ɣɔɔc:
A dït – a cë rot guir, wälä bë kaam bär yic nyaai wälä a ril yic bë guiir.
A lëu ba:
- kë ca ɣɔɔc dhuk ku cɔl rot a gɛ̈m wëëu wälä ku cɔl rot a gɛ̈m dɛ̈d, wälä
- kë ca ɣɔɔc muk ku cɔl rot a dhuk wëëu abɛ̈k rin cï këdäŋ ya kë cë riääk.
A koor – a lëu bë guiir kaam cek yic.
Yïn a dhil dukän cɔl a kɔŋ këdäŋ guiir. A lëu bïk tak bïk yï dhuök wëëu, guiir wälä bïk dä lɔ̈ɔ̈k nyiɛn de. Na wïc kɔɔc dukän bïk këdäŋ guiir, ka bë ya luɔn den bïk dhuök kɔɔc ke loi yeen (ku ye kek jam ke keek).
Na këc kɔɔc dukän këdäŋ lac la dhuk wälä jɛykä guiër, ka yïn a lëu ba:
- këdäŋ dhuk ku cɔl rot cɔl rot a dhuk wëëu wälä cɔl rot a gɛ̈m dɛ̈d, wälä
- këdäŋ cɔl a guiir raan dä cɔl kɔɔc dukän aa dhuk yïïn wëëu cï ye guiir.
Vïdëosëë yïth raan-ɣööc
Anɔŋ vïdëos juëc nyuoth yïth kun aɣööc. Wël cï kuany maat ke luoi ë gam gaanun, luoi guarantees ku luoi waraŋ tiet keek ca ɣɔɔc (warranties), aɣööc ë wëu taau-pïny abëk (lay-by agreements), ku tëm wël ku ŋaany luk.
Tïŋ yïth kuan raan-ɣööc ë vïdëos cï looi ë Dinka.


text:
Rom
Yesu pi wel wiak kutömweri sëën wë krismaki 27 pöta ök won sëën Pool pi Korin kak wë pep epwer retëng ëak öng Pipi pöp mangkën wak së Rom kakë ingre morörö mena. Rom ka pö Itali yangerakë ka kaöaö. Pool pi Rom kak së ngönën ya mënak Yesuu ingre morörö kaamök elmëëpënëak kent kön wia. Pötaanök pit ëwat sak kopëta wasëpënëak epwer retëng ë mena. Pep epwer Poolök ingre mor, Yutaare omën ngönën köpël wëaö pöröaan ëa.
Pool pi epël ëa. Omën pourö, Yutaare ngönën kopëlörö, utpetatë öngpök wë. Omën Yesuun kön wi kosang yewesauröakëër Anutuuk, “Wotpilörö,” pël ya. Omën pörö Ngëëngk Pulöök utpetatë öngpökaan ent ë ulmëën Yesuuk yal mënak wëwë ngolöptak wë.
Pöt epël wia.
Ngön ngës rëaut 1:1-17
Wëwë ngaante 1:18-3:20
Anutuuk utpetetakaan kama niöpnaata ngönte 3:21-4:25
Kristook yal menak wëauta ngönte 5:1-8:39
Anutuu Israel omnaröen elmëëpnaata ngönte 9:1-11:36
Ingre moröröa wëwëeta ngönte 12:1-15:13
Ngön mëët 15:14-16:27
1
Pool pim ya mëneimauta songönte
1 Ne Pool Yesu Kristo pim ya omnampök pep epwer retëng ë yaningk. Anutuuk neön pim ngön yaaö omën sak wëën pi ne pim ngön ompyaut aim ömëak neulëaup. 2 Ngön ompyaö pipot ngaanëër Anutuuk tiarën ök niapënëak tektek ngön yaauröen kosang wesak ök maan ngönën pep ngëëngkweri retëng ëaut. 3 Ngön ompyaö pöt, Anutu pim Ruup omën sak Tewit pim kurtakaanöröa naë oröa. 4 Pël ëak lup kölam wakaima. Pötaanök Anutu pim weëre kosangöök weletakaan wal ë moulmëak pim songönte tekeri wasën tiar, “Yesu Kristo pi yaap Anutuu Ruup,” pël yewas. 5 Anutuuk elmëën Yesu Kristook komre kolap elnëak pim ngön yaaö omën newesa. Pi omën yang kaö poutë wëaurö pim ngön ngaarëk wak Kristo piin ping wasënëak pël ëa. 6 Ar Rom kak wëaurö arta Anutuuk pitring Yesu Kristo pim omën sënëak yas niiaurö.
7 Rom omnarö ar Anutuuk lup sant elniak yas niaan pim omën sak wëaurö. Ne arimëën ngön epët retëng ë yaningk. Tiarim Pepap Anuture Aköp Yesu Kristo piarpim komre kolapre mayaap pöt arim naë wiaap.
Pool pi Rom omnaröen iteempënëak ëa
8 Ne wet rëak ngön epët ök niamaan kat wieë. Arim Kristoon kön wi kosang yewesauta ngönte yang poutë omnaröak yaan kat yawi. Pötaanök ne arimëën Yesu Kristoon yoöre ërëp yemaan Anutuu naë yes. 9 Pöt Anutu nem kosang ngentiak ënëm yeem pim Ruupë ngön ompyaut ök yamëëaupök neen itena. Pi neen ëwat wëën ne kët ël epotë arimëën kimang maim wë. 10 Ne wet rëak arim naë newaisën wë Anutuuk kön wiin ompyaö ëën kan nent koir nangkën waisumëak kimang maim wë. 11 Nem waisumëak kent yaë pöta songönte epël. Ne wais rë nuulön Pulöökaan kaamök nant wak kosang sak önëak kent pan yaë. 12 Pöt nem kentöök arim kön wi kosang yewesautak ne kaamök yaalnëën nem kön wi kosang yewesautak ar kaamök yaalniin pël ëak tiarim lupöt taë niwasëp.
13 Nem karurö, ar nem songönten ëngk ma e wasnganëën kat wieë. Ne omën maimaröa naë së ngönën ök maan Anutuu naë rë olëa pöl wet rëak arim naë wais ngönën yaata kë tapët iteempëak kent kön wieimaut. Pël ëautak akun poutë omën nantök kan newariin arim naë waisumëak poprak ëeimaut. 14 Anutuuk ngönën ya epët nenaut yak omën pourö, kakaan kosangöökë ëwatre köpël pourö ne yok pangk ök mam wesaut. 15 Pötaanök Rom omnarö ngönën epët arënta ök niamaataan ya walwal yaalnë.
Ngön ompyaö pöt Anutu pim weëre kosangtaringët
16 Yaap, ne ngön ompyauten ëö naën yaaup. Pipët tiar omën pourö Anutuun kön wi kosang yewasën ompyaö yaniwas. Pi wet rëak ten Yuta omnarö pël elniak peene ar omën muntaröeta tapël yaalni. 17 Pöt ngön ompyautak Anutuu tiarim saun won wasën pim ëöetak wotpil wë pöta songönte epël pet yaalni. Tiar ngës rëak Anutuun kön wi kosang mowasën wotpil niwasën kön wi kosang yewesautak öpa. Pöt ngönëntak epël wia. “Omën Anutuun kön wi kosang mowasën wotpil mowasëpna pipop wëwë kosangtak öpnaap.”
Omnarö pit Anutu kasëng mena
18 Anutuuk omën pi kasëng menak utpet eimeë pim ngön këët ngep yaalmë piporöaan kangiir pim ya sangënte kutömweriaan tekeri yewas. 19 Pöta songönte epët. Anutu pim songön nant tiarën pet yaalni. Pötaanök pim songön tiar omnaröa itaampena salöt tekeri niwesautak omën utpetat yaë piporö itaampënaaten kaaö yaëën Anutuuk kangiir ya sangën elmëeim wë. 20 Ngaan panëër Anutu pim omnant pout ket ëa pörekaan wais peene e wë eptak oröa pim omnant ket ëa pötön ityaangk. Anutu pöp omnaröa itnaangkënëp pim omnant ket ëa pötök pim retëngre weëre kosang pömpel om wiakaim wiaapnaampel pöt tekeri yewas. Pötaanök omnarö pitëm utpetatön, “Epot utpetatok pël newasën,” yok pangk pël naëpan. 21 Pöt tol ëën? Pit Anutu wë pöten ëwat wëak won wiaana ëëpna pöl Anutuun ping wesak yoöre ërëp nemaan kön irikor selap pan eim wëën pötök kör mokoëën koö panëëtak wëën kön won sak wakaim. 22 Pël ëeë pitëmtën, “Ten ëwatörö,” pël aö pitëmtën ing ti wak ya pötak kaökauröa ök yes. 23 Pël ëeë Anutu, ëwa pepap wëwëetaringëp, piin yaya nemaan omën kö yesaut omënere intre imënre kamalre pöröa könöt ket ëak pötön yaya maim wë.
Utpet ke nentere nent eima
24 Pël yaëën Anutu pi pit kasëng mangkën pitëm könötök kentre kaur kësang koirak kentöröa ök eimeë pitëm möönre koröpöt kewil ë pet yair. 25 Omën pël yaë piporö Anutu pim ngön këët kasëng menak pöta kangiir ngön kaarötön yaap wesak omnant Anutu pim ket ëa pötön Anutuu urtak yaya maim wë. Pël ëaap omnarö tiar kët ël epotë Anutuun yaya maim öpa. Yaap.
26 Pit utpet pël yaëën Anutuuk kasëng mangkën kentöröa ök kentre kaur utpet panë eim wë. Öngörö pit Anutuu kan yaö mëëaö pö sëp wesak öng muntaröaring omën ëöaat eim wë. 27 Ën ompöröeta tapël öngörö sëp wesak pitëm lupötë kentre kaur pötök es ket ëak yokotön ompörö pitëmënt pitëmënt utpet panë ëeim wë. Pël yaëën wa irikor pöta kangut lupre koröp poutë yeö.
28 Pit pitëm könötök Anutu moröak öpnaaten kaaö ëa. Pötaanök Anutuuk kangiir pit wil moulmëën pitëmtë utpet pötë ënëm eimeë omën utpet ke nentere nent omnaröa naënganë salöt eim wë. 29 Pit omën utpet ke nentere nent pitëm lupötë peö ëak wia. Pit utpet ëëre korar ë, omnantön kentre kaur ëëre kööre tok ë pël ëeim wë. Pit war ëëre omën mën wel wi, ngön nga elööre kaar aan muntapëët ëp ë, muntarö utpet mowasööre omnaröa ngönöt kain wak kaö wasööre 30 ëöetak ökre was aö pël ëeim wë. Pit Anutuun kööre tok elmëëre ngön ë olëak aö, ieping ëëre pitëmtok pitëmtën wak isak aö, utpetatëën kan ngësööre ëlre peparöa ngön wa olaö pël ëeim wë. 31 Pit ëwat wonörö, ngön apnaatak pitëmtë ngön pöta ënëm naën yaaurö. Pitëmtë karuröen kent naën eimeë muntaröenta yaköm naën yaaurö. 32 “Omën utpet ke pipot yaaö piporö wel wiipnaat,” Anutu pim ngön kosang wesa pöt omën piporö pit ngön pöt yok ëwat wë. Pël ëaap pit köntak utpet ke pilöt yaë. Pël yeem pitëmënt naën, omën muntaröeta tapël yaëën pit itenak ërëpërëp ëak taë yemowas.


text:
5
Ŋac gêmac aŋga bugêjactoŋ ôli ŋajam kêsa
1 Tonê su ma Judanêŋ om teŋ kêdabiŋ, tec Jesu kêpi Jerusalem gêja. 2 Ma bugêjactoŋ teŋ kêpoac Jerusalem kêsi sacgêdô dombaŋa, sêsam ŋa Ebolai aweŋ gebe Betsada, ma andu sêlêb lemeŋ teŋ kêkô tonaŋ. 3 Lau togêmac taêsam sêc tonaŋ, mateŋpec to magiŋ kêsu ma ŋatêkwa kêtu goloŋ. [Êsêac sêôŋ gebe bu tau ŋakotoŋ-kotoŋ êsa 4 gebe Apômtaunê aŋela teŋ kêsêp bu ŋatoŋ tau jakêjali bu tonaŋ kêsêp ŋasawa elêmê. Bu tonaŋ embe ŋakotoŋkotoŋ êsa ma ŋac teŋ embe êsêp êtu ŋamata, naŋ oc ôli ŋajam êsa, gebe bu tonaŋ kepeŋ gêmac su paliŋ-paliŋgeŋ.] 5 Ŋac teŋ gêc tonaŋ, naŋ gêmac gêc e ŋajala kêtôm 38. 6 Jesu gêlic ŋac tau gec ma kêjala gebe gêmac tonaŋ gêjam eŋ tôŋ kêtôm têm taêsam su, tec kêtu kênac eŋ gebe “Gobe ôlim ŋajam êsa me masi.” 7 Ma ŋac gêmac tau gêjô eŋ awa gebe “Apômtau, bu tonaŋ embe ŋakotoŋ-kotoŋ êsa, naŋ ŋoc ŋac teŋ gebe êkêŋ aê jasêp bu ŋatoŋ tau jana naŋ, gêmoa atom. Tauc gabe jana, tec ŋawapac ma lau sêmuŋ aê ŋapaŋ.” 8 Tec Jesu kêsôm gêdêŋ eŋ gebe “Ôndi sa, oc nêm mê sa ma ôsêlêŋ,” 9 e gacgeŋ ŋac tau ôli ŋajam kêsa, gêôc nê mê sa ma kêsêlêŋ.
Ma gêŋ tonaŋ gêdêŋ sabat. 10 Tec Juda sêsôm gêdêŋ ŋac, taŋ ôli ŋajam kêsa naŋ gebe “Sabat tec gêc, amboac tonaŋ kêtôm atom gebe ôc mê.” 11 Ma eŋ gêjô êsêac aweŋ gebe “Ŋac naŋ gêgôm aê ôlic ŋajam kêsa naŋ, kêsôm gêdêŋ aê gebe ‘Oc nêm mê sa ma ôsêIêŋ.’ ” 12 Ma êsêac têtu kênac eŋ gebe “Ŋac asa tê kêsôm gêdêŋ aôm gebe ‘Ôc nêm mê sa ma ôsêlêŋ.’ ” 13 Mago ŋac taŋ ôli ŋajam kêsa naŋ, gêjam kauc, gebe lau taêsam sêkac sa sêmoa ma Jesu kêtaiŋ tau su aŋga êsêacnêŋ.
14 Tonê su ma Jesu kêtap eŋ sa gêmoa lôm dabuŋ ma kêsôm gêdêŋ eŋ gebe “Ôlic acgom, ôlim ŋajam kêsagac. Amboac tonaŋ ôŋgôm sec êtiam atom, gebe geŋ teŋ êtap aôm sa êlêlêc gêmuŋŋa su atom.” 15 Go ŋac tau jakêsôm gêdêŋ Juda gebe “Ŋac taŋ gêgôm aê ôlic ŋajam kêsa naŋ Jesu.” 16 Amboac tonaŋ Juda seŋ oliŋ Jesu gebe gêgôm gêŋ amboac tonaŋ gêdêŋ sabat. 17 Tec Jesu gêjô êsêac aweŋ gebe “Tamoc gêjam kôm e mêŋgêdêŋ galoc, ma aê gajam kôm amboac tonaŋ.” 18 Kêtu tonaŋŋa Juda dêdib eŋ ŋanogeŋ sebe sênac eŋ êndu kêtu gêgôm sabat popocŋageŋ atom, kêtu biŋ, taŋ eŋ kêsam Anôtô tau gebe Tama ma gêgôm tau kêtôm Anôtô naŋŋa gêwiŋ.
Jesunê ŋaclai ŋam
19 Go Jesu gêjô êsêac aweŋ gebe “Biŋŋanô, aê jasôm tobiŋŋanôgeŋ êndêŋ amac gebe Latu kêtôm gebe tau êŋgôm gêŋ teŋ atom. Gêŋ taŋ eŋ êlic Tama gêgôm naŋ, go êŋgôm êtôm tonaŋ, gebe gêŋ, taŋ Tama gêgôm naŋ, Latu gêgôm amboac tonaŋgeŋ. 20 Tama têtac gêwiŋ Latu ma kêtôc gêŋ samob, taŋ eŋ tau gêgôm naŋ, gêdêŋ eŋ ma oc êtôc kôm êlêlêc tonaŋ su êndêŋ eŋ e amac oc êŋac lemem. 21 Tama gêŋu ŋacmatê mateŋ jali kêsa. Ma Latu tau êŋu êsêac, taŋ taê ênam naŋ, mateŋ jali êsa amboac tonaŋgeŋ. 22 Tama tau oc êmêtôc ŋac teŋ atom. Eŋ gêwi mêtôc siŋ samucgeŋ gêdêŋ Latu, 23 gebe ŋamalac samob tetoc Latu sa êtôm tetoc Tama sa. Teŋ embe etoc Latu sa atom, naŋ oc etoc Tama, taŋ kêsakiŋ eŋ gêmêŋ naŋ, sa atom amboac tonaŋ.
24 “Biŋŋanô, aê jasôm tobiŋŋanôgeŋ êndêŋ amac gebe Ŋac taŋ gêŋô ŋoc biŋ ma kêkêŋ gawiŋ ŋac, taŋ kêsakiŋ aê naŋ, eŋ gêŋgôŋ mata jali teŋgeŋ. Ma eŋ oc êô lasê mêtôc atom, eŋ aŋga gêmac êndu tau jagelom gêŋgôŋ mata jali. 25 Biŋŋanô, aê jasôm tobiŋŋanôgeŋ êndêŋ amac gebe Noc teŋ oc mêŋêsa, ma noc tau kêdabiŋ su gebe ŋacmatê sêŋô Anôtônê Latu awa, ma êsêac, taŋ sêŋô naŋ, oc sêŋgôŋ mateŋ jali. 26 Tama mata jali ŋam gêc eŋ tauŋa ma kêkêŋ Latu mata jali ŋam gêc eŋ tauŋa amboac tonaŋgeŋ. 27 Ma kêkêŋ ŋaclai gêdêŋ eŋ gebe êmêtôc ŋamalac gebe eŋ Ŋamalacnê Latu. 28 Aŋac lemem atom, gebe noc oc mêŋêsa ma samob, taŋ sêc sêô naŋ, oc sêŋô eŋ awa 29 ma mêŋsêsa. Lau taŋ sêgôm geŋ ŋajam naŋ, sêndi sa sêŋgôŋ mateŋ jali. Ma êsêac, taŋ sêgôm sec naŋ, sêndi sa gebe têtap mêtôc sa.
Lau sêwa Jesunê ŋam sa
30 “Aê katôm gebe tauc jaŋgôm gêŋ teŋ atom. Aê jamêtôc êtôm gaŋô. Tec ŋoc mêtôc tau jagêdêŋ gebe gagôm tauc ŋoc biŋ atom, gagôm ŋac, taŋ kêsakiŋ aê naŋgeŋ nê biŋ.
31 “Aê embe jawa tauc ŋam sa, oc jawa sa êtôm atom. 32 Ŋac teŋ gêwa aê ŋam sa tec gêmoa, ma aê kajala biŋ, taŋ gêwa sa kêpi aê naŋ, gebe biŋŋanô. 33 Amac tonaŋ asakiŋ lau dêdêŋ Joaŋ sêja, ma eŋ gêwa biŋŋanô ŋam sa, 34 mago biŋ, taŋ ŋamalac sêwa sa naŋ, aê nec kakôc sa atom, tageŋ kasôm biŋ tau gebe ênam amac kêsi. 35 Joaŋ kêtu ja, naŋ gelom ŋawê kêpô gamêŋ naŋ, ma amac abe atu samuc ênê ŋawê têlageŋ. 36 Ŋoc biŋ gêwa aê ŋam saŋa kêlêlêc Joaŋnê su, gebe kôm taŋ tamoc kêkêŋ aê gebe janac dabiŋ naŋ, tec gajam. Ma kôm tau gêwa aêŋoc ŋam sa gebe Tamoc kêsakiŋ aê. 37 Ma Tamoc, taŋ kêsakiŋ aê naŋ, gêwa aêŋoc ŋam sa. Amac aŋô ênê awa atom e alic eŋ laŋô atom. 38 Ma ênê biŋ gêc amacnêm ŋalêlôm atom, gebe akêŋ gêwiŋ ŋac, taŋ kêsakiŋ aê naŋ atom. 39 Mêtê taŋ teto gêc naŋ, amac apuc atu dôbgeŋ amoa, abe aŋgôŋ matem jali teŋgeŋ ŋam jakêsêp biŋ tonaŋ, ma biŋ tonaŋ ŋai gêwa aê ŋam sagoc. 40 Mago amac abe andêŋ aê amêŋ akôc matem jali ŋam atom.
41 “Aê jakôc waec aŋga ŋamalacnêŋ atom. 42 Mago aê kajala amac têmtac gêwiŋ Anôtôŋa gêc nêm ŋalêlôm atom. 43 Aê gamêŋ gajam Tamoc laŋô, mago amac akôc aê sa atom. Ŋac teŋ embe êmêŋ ênam tau laŋô, go akôc eŋ sa. 44 Amac taŋ akôc waem aŋga taôm nêm ma matem gêdiŋ waem aŋga Anôtô tageŋ nê atom naŋ, atôm gebe akêŋ êwiŋ amboac ondoc. 45 Taêm ênam gebe aê jandôŋ amacnêm biŋ êndêŋ Tamoc nec atom. Ŋac-êndôŋ-amacnêm-biŋwaga gêmoa, eŋ Mose, taŋ akêŋ matem eŋ amoa naŋ. 46 Embe akêŋ êwiŋ Mose, oc akêŋ êwiŋ aê, gebe ŋac tônê tê keto biŋ kêpi aê. 47 Ma embe akêŋ êwiŋ biŋ, taŋ eŋ keto naŋ atom, oc akêŋ êwiŋ aêŋoc biŋ amboac ondoc.”