text:
Poldi Tesalonaikahidok pepa timeŋ youyemguk
Yodakale Mede
Pepa yoŋ adi Poldi Tesalonaikahi kayoŋbopdok mede timeŋ youyemguk. Tesalonaika adi Masedoniya kwet diniŋ yokwet wapum niŋ. Ala Pol adi Filipai kwetneŋ hatiguk u biŋa buŋa Mede Momooŋ yohauta kwanai uŋoŋbo tububihila tuguk. Tubune metam feedi wele tubutakale tiŋa Kilisto’walaŋ gawaŋbop mintaune Judahidi nadiune tuwot mu tubune kwanaiŋiŋdok mik timiŋgiŋ. Unduŋ tubune Pol adi Tesalonaika kwet bikabuŋa Beleade wooŋ dapmaaŋ Kolinde uguk. Uŋoŋ wooŋ hatilune mindaŋkade Timotidi wooŋ gawaŋbop Tesalonaika uŋoŋ dediŋ hatigiŋ diniŋ kahat timiŋguk. Kaŋ Poldi kahat u nadiŋa Tesalonaikahi gawaŋbop hatigiŋdok yeniŋkiliti mede timeŋtimeŋ iŋakoŋ youyemguk. Tiŋa undugoŋ yeniutumba mede maaŋ youyemuŋguk, tiŋa undugoŋ adi’walaŋ Jesu bubuŋŋiŋ diniŋ nai eŋ kougoŋ hatigene kumuŋa pilali kunumkwet kahilekahile diniŋ yonadibedi hayemguk wendok maaŋ youla yenindakaleguk.
1
Youtumba Mede
1 Pol, Sailas tiŋa Timoti indi Baŋ Bepaŋ eŋ Wapum Jesu Kilisto’walaŋ metam Tesalonaika yokwet diniŋ kayoŋbop hatiiŋ, hiditok pepa i youhamam.
Bepaŋ’walaŋ siloŋ tobogoŋ eŋ kulemadi hidigut haliwooŋ halaak.
2 Indi helemahelemaŋ hidi nadisuhamuŋa Bepaŋ niutumbayam. Tiŋa undugoŋ Bepaŋ ninadiyamneŋ u hiditok maaŋ ninadiyam. 3 Hidi nadisukilitihik diniŋ folooŋ miŋgilaŋgoŋ tubumintaiŋ woŋ adi welehikdi me noli yabukahilekahile u fafaŋe tiŋa tiiŋ eŋ Wapumnik Jesu Kilistodok nadikunakunale tiŋila malabumuŋ gineŋ fafaŋeŋgoŋ hinek gigine tiŋa yakiiŋ, wendoktiŋa Betnik Bepaŋ namanda foloŋ wendok nadisuŋa tomboyoutnit yobihila niyam.
Bepaŋ’walaŋ Mede Momooŋ Tesalonaikahi yenihautagiŋ
4 Notniye, Bepaŋ adi weleŋdi hinek habukahileeŋ agaŋ netok gigit hehitubu-dakaleguk uyadi indi agaŋ nadiyam. 5 Unduŋ doktiŋa Jesu’walaŋ Mede Momooŋ u hidi’walaŋkade tiŋa bugumun, kaŋ kaune mede fiit nabugoŋ mu tuguk. Mokoŋ. Adi saŋiniŋnit eŋ Uŋgoniŋ Munabulinit mintaguk, kaŋ hidi indi’walaŋ nadisukilitinik saŋiniŋnit u agaŋ kadakale hinek tigiŋ. Doktiŋa indi hidi’walaŋ lekiŋgoŋhik gineŋ hatiŋila hidi hehitubu-lodadok yoŋa titiŋ tugumun u hide-ku agaŋ nadiiŋ.
Mede Momooŋ u folooŋnit tuguk
6 Hidi Bepaŋ’walaŋ mede nadidahi tigiŋ, kaŋ malabumuŋ fee hinek mintahamguk, iŋgoŋ hidi yadi indi’walaŋ eŋ Wapum’walaŋ titiŋ takaligiŋ. Kaŋ Uŋgoniŋ Munabulidi welehik tubulodaune nadifo tubumintagiŋ. 7 Unduŋ tiŋa Masedoniya tiŋa Akaia kwet wapumneŋ metam hogohogok Jesu nadisukilitimiiŋ heki titiŋ momooŋ u yeniyehitubu-didimegiŋ. 8 Wapum’walaŋ mede adi hidi’walaŋkade mintahautaaŋ wooŋ Masedoniya tiŋa Akaia kwet wapumneŋ mintaguk. Tiŋa u hogok moŋ. Hidi Bepaŋ nadisukilitimiŋgiŋ diniŋ gigit u yokwet indigoŋ tuwot nadidapmagiŋ, kaŋ indi yeniyeniŋdok talik nemu mintaguk. 9 Indi hidi’walaŋkade bugumun kaŋ nai uŋaniŋ maŋgoŋ mintaguk wondiniŋ kahat adi nehi agaŋ niniiŋ. Tiŋa hidi bepaŋ yalayalaŋ sigilulum tiyemiŋa welehik tubutakaleeŋ Bepaŋ biyagoŋ hatihatinit’walaŋkade wooŋ kadiŋa adi’walaŋ tipilapilaye-metam mintagiŋ, 10 tiŋa mihiŋiŋ Jesu kumuŋ gineniŋ tubupilakuk, adi hatigene kunum gineniŋ fooŋ kadakaniŋdok kibikoŋ wobuwobu nai foloŋ nihitubu-lodaune Bepaŋ kwihitaŋiŋdi mu nihitubu-kadakawaak. Hidi aditok woom hatiiŋ, wendiniŋ kahathik adi yokwet indigoŋ tuwot yoiŋ.


c: text/html

text:
Apirïka
Apirïka ee kuën rou ë pandït dït Pinynhom ku ee kuën rou ë pandït cinëkɔcdït Pinynhom. Yen ee bɛn ka cit 30.2 tïmëtïm km2 (agut diëër kɔ̈k nuët) ku atɔu ke pinyë yee 6% në piɛ̈ny ke Pinynhom ku 20.4% de man de piɛnytök, ku aya 1.1 tïmëtïmdä kɔcciëŋ ɣon ruɔ̈ɔ̈n 2013, ku kuënde yee 15% kuënraan Pinynhom ëbën. Yen Apirïka ka cï guɔl piny në Wär Mapinyciɛlic atɔ̈u në baŋ parut, ku yii Ɣalwïïr Suez ku Wär Apac ke lɔ Mabaŋdiëër Sinai atɔ̈u ke në baŋ parutbak, ku Adɛ̈kdiɛtë India atɔ̈u në baŋ paguotbak, ku Adɛ̈kdiɛtë Atlantic atɔ̈u në baŋ lɔ pacuɔl. Apirïka ka mɛ̈t Madagathkar ku bɛi kɔ̈k waac në ye-yic. Ka noŋic Apirïka bɛi cike guii ku kuum ke apiath ka yee 54. Dhaŋuɛ̈n de pinhyken de baiirot a nɔŋ thööŋ pek ke kene kɔn gam.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Biŋ Tasam Êmuŋŋa
Sêpuc Bibolo tonec ŋalêŋ teŋ kêtôm, taŋ sêpuc aêacnêŋ Biŋlênsêm Wakuc naŋ atom. Aêac tec tasam ŋapuc ŋagec tonec gebe epeŋ nêŋ kauc lasê e tajala katô kwanaŋgeŋmaŋ.
Sêjam Biŋlênsêm Laŋgwa ŋabuku samob ôkwi tomalageŋ ma sêpuc gêc Bibolo tonec atom. Ŋam amboac tonec gebe Lau Israel laŋgwa nêŋ biŋsu to nêŋ om ma nêŋ da to ŋasakiŋ ŋagôliŋ gwalêkiŋ kepeŋ aêac lau galocŋa amboac lau Juda tau nê atom. Anôtô kêkêŋ biŋ tonaŋ ŋai gêdêŋ lau têm tônêŋageŋ gebe sejop. Biŋ amboac tonaŋ tec lau-sêjaliŋ-biŋwaga sêwi siŋ gêcŋa. Dedec gêcŋa ŋapucmêgeŋ atom. Sêpuc biŋ dambê kêtu ŋapeleŋ gêjô baliŋ, tê sêgêli gêcŋa nê su. Lau teŋ embe taêŋ ênam sebe sêsam to sêjala biŋ, tê sêgeli gêcŋa nê, naŋ sêkac Bibolo English me Tok Pisin me aweŋŋa teŋ ma sêsam.
Bibolo ŋamêtê ŋajamanô teŋ gebe sêwa buku samob ŋam sa dambêgeŋ ma sêpuc gêmuŋ buku tau gêdêŋ-gêdêŋgeŋ. Go ŋadênaŋ teŋ gêc gêwiŋ Biŋlênsêm Wakucŋa, taŋ têdênaŋ biŋ ŋatênageŋ gêc awê solop.
Ŋalôtêna kêkô miŋ to biŋ ŋagêdô samob ŋaô. Buku ŋagêdô ŋaê ma ŋamôkêlatu to ŋamadiŋ ŋanamba embe ênêc ŋalôtêna teŋ ŋalabu, naŋ êkêŋ puc aêac gebe sêpuc biŋ tau gêc buku tonaŋ ŋai gêwiŋ.
Sêpuc môkêlatu ŋanamba ec kapôêŋgeŋ kêkô gêdêŋ gasêŋa, taŋ sêjac m biŋ tau naŋ. Ŋamadiŋ ŋanamba gêc ŋataliŋa amboac gêmuŋŋa kêtiam atom. Sêwi siŋ ma sêpuc ŋanamba ec sauŋ gêjô ŋatalô madiŋŋa / su. Ŋanambageŋ tec geŋ ŋamadiŋ samob gêŋgic-gêŋgic. Embe talic namba luagêc êkô ŋamadiŋ ŋagêdô ŋasawa, naŋ epeŋ nêŋ kauc lasê gebe biŋ samuc tageŋ, tec sêjac gêŋgic atom, sêpuc ŋamadiŋ luagêc me têlêac kêpi tageŋ.
Biŋ ŋagêdô, taŋ aposolo to lau teto e kêkwa tau gêc nêŋ buku gêdêŋ-gêdêŋgeŋ naŋ, tasam gebe paralel gebe biŋ tau ŋam me kêkwa tau. Aŋga aêacnêŋ Biŋlênsêm Wakuc ŋamataŋa samob sêpuc paralel tau ŋabuku ŋaê dambê ma môkêlatu to ŋamadiŋ ŋanamba gêc ŋatali kêkanôŋ biŋ tau solop. Ŋamêtê ŋajam tonaŋ sêwi siŋ aŋga Bibolo tonec ma sêsa lêŋ teŋ. Sêpuc paralel gêc saite tau ŋatali ŋalabuŋageŋ. Ŋapuc teŋ gêwiŋ atom. Aêac tauŋ taêŋ ênam ma tasala namba, tê sêpuc gêc ŋalabuŋa nê. Sêpuc paralel ŋamôkêlatu ŋanamba ec kapôêŋ, tec kêkô awê ŋajam.
Ŋatalô teŋ amboac utitalata embe sêpuc ênêc êkwa biŋ ŋalô teŋ, naŋ êkêŋ puc aêac gebe sêwa ŋalô tonaŋ ŋam sa sêpuc gêc saite tonaŋ ŋalabu me tatap ŋalô tonaŋ sa aŋga buku ŋatêku gêc ŋaê to Ŋalô ŋam.
Ŋamadiŋ ŋagêdô kêsêp gandoŋ (...) ŋalêlôm. Ŋam amboac tonec gebe Lau-tetowaga laŋgwa ŋagêdô samob teto ŋamadiŋ togandoŋ tonaŋ gêc nêŋ papia gêwiŋ atom, lau ŋagêdôgeŋ teto gêc nêŋ buku gêwiŋ. Aêac embe tasam Mêtê, taŋ tasam biŋ me ŋalô, tê gandoŋ kêkapiŋ tôŋ nê êwiŋmaŋ, gebe gêwa biŋ tau ŋam sa gêwiŋ.
Embe atap ŋatalô amboac tonec sa “...”, go ajala gebe galoc kêsôm-biŋwaga nê awa tau tonec, sêjac miŋ ênê miŋ ŋaômageŋ atom.
Aŋga buku tonec ŋatêku oc atap biŋ ŋagêdô sa. Teŋ Ŋaê to Ŋalô Ŋam, taŋ gêwa biŋ to ŋalô ŋagêdô ŋam sa. Môkêlatu to ŋamadiŋ Ŋam, taŋ têdênaŋ gebe tatap lau to gêŋ ŋagêdô-gêdô nêŋ biŋ to ŋam sa aŋga ŋamala, tê takac Bibolo tonec ŋalêlôm ondoc-ondoc. Miŋanô Ŋatêm têdênaŋ ŋatênageŋ. Tonaŋ gêwa aêacnêŋ kauc sa gebe gêŋ to miŋ ŋajala samob, taŋ kêsa-kêsa kêpi kiŋ to propete nêŋ biŋ ŋagêdô-gêdô naŋ, kêdaguc tau amboac ondoc.
Nom ŋakatu Biŋlênsêm Laŋgwa to Wakucŋa oc tatap sa amboac tonaŋgeŋ.
Aêac tandôŋ tauŋ e tajala Buku dabuŋ tonec êtu tôŋ ma takac nêŋ Biŋlênsêm Laŋgwa to Wakucŋa todaŋge ma totêntac wapigeŋ êtôm bêcgeŋmaŋ. Apômtau Jesu gêlêŋ biŋ aêac gebe “Mêtê taŋ teto gêc naŋ, amac apuc atu dôbgeŋ amoa abe aŋgôŋ matem jali teŋgeŋ ŋam jakêsêp biŋ tonaŋ, ma biŋ tonaŋ ŋai gêwa aê ŋam sagoc” (Joaŋ 5:39). Lau tolau ŋagêdô sêjam koleŋ ŋanô gebe Bibolo aêac tauŋ aweŋŋa êsêp aêac lemeŋ. Tec tanam daŋge Anôtô gebe “Aômnêm biŋ kêtu ockaiŋ ŋadaweŋ, ma ja teŋ kêpô ŋoc intêna” (Pes 119:105). Lanem to lambiŋ êndêŋ Apômtau Jesu Kilisi endeŋ tôŋgeŋ. Biŋŋanô.
Ŋalôandaŋ
BUKU 70 KÊTU BUKU SAMUC TAGEŊ
ŊAÊ BIBOLO ŊAM
Ŋaê Bibolo kêsêp Grik aweng. Êsêac sêsam buku tageŋ gebe biblos ma biblia buku ŋagêdô me taêsam. Sejoŋ buku 66 sa ma sêsi kêpi tageŋ gêc Bibolo ŋalêlôm, tec sê ŋaê biblia kêpi. Go lau Rom to lau ŋamuŋa toê-toê sêsap ŋaê tonaŋ toŋ tec gelom-gelom lau kêtôm nom ŋagamêŋgeŋ gêja. Englis sêsam ŋa tauŋ aweng gebe Bible (Baibel) ma Jabêm aweng Bibolo. Ŋaê tau tonaŋ kepeŋ buku tageŋ, taŋ sêjac buku taêsam sa gêc ŋalêlôm naŋ.
PAPIA ŊAMATAANÔ SAMOB GÊJAŊA
BIŊ ŊALÔ TAU (TEXT)
Lau andaŋgeŋŋa teto Bibolo ŋabuku ŋagêdô samob ŋa Hebolai aweng ma luagêcgeŋ ŋa Aramai aweng. Go teto Biŋlênsêm Wakuc ŋa Grik awenggeŋ. Papia tobôc ŋaôlic (parchment), naŋ tetowaga ŋamataŋa tauŋ lemeŋ teto biŋ kêsêp naŋ, ŋateŋ mêŋgelom aêac atom, sêjaŋa samob. Ŋam gebe papia laŋgwa kêtu manê, tec lau têm teŋŋa, taŋ jasêsi tetowaga ŋamataŋa nêŋ têmŋa naŋ, teto biŋ tau gelom papia wakuc. Papia taŋ teto Mêtê tau ŋakôniŋŋa kêtiam-kêtiam naŋgeŋ ŋagêdô tec gêc ŋapaŋ. Biŋlênsêm Wakuc ŋapapia laŋgwa tonaŋ tomalageŋ tec sêc. Papia teto ŋa lemeŋgeŋŋa tonaŋ têtap ŋagêdô sa aŋga monasteri, ŋagêdô aŋga gamêŋ sawa ŋagaŋac ŋalêlôm, ma ŋagêdô aŋga pocgêsuŋ. Pocgêsuŋ teŋ, taŋ ŋawae kêtôm gamêŋ samob gêja naŋ, gêdêŋ 1947 ŋapalê Arabiaŋa teŋ gejob noniŋ gêmoa Qumran (Kumran) ŋalôc kêsi Gwêc Matêŋa. Eŋ gesom noniŋ gêbôm teŋ e jagêô lasê pocgêsuŋ teŋ, taŋ tetoc ku ŋagêdô kêkô naŋ. Papia toluŋ laŋgwaanô taêsam gêc ku tau ŋalêlôm. Lau teto Biŋlênsêm Laŋgwa ŋabuku ŋagêdô kêsêp papia ŋaluŋ tonaŋ gêja, go sêpoanec kêsêp ku gêja ma sêbaob auc, gocgo sêsiŋ ôkwi tokugeŋ kêkô pocgêsuŋ tonaŋ. Kêkô ŋajala amboac 2,000 me, go têtap sa. Sêkêŋ jalau kwalam laŋgwa sê dôŋ biŋ Hebolai aweŋŋa kêpi biŋ, tec sêpuc gêc aêacnêŋ Biŋlênsêm Laŋgwa nec, tec sêlic gebe lulu kêkwa tau ŋajamgeŋ. Ŋabukugeŋ tec têtap ŋagêdô sa todim-todim, mago Bibolo samuc, me Biŋlênsêm samuc tec têtap sa tosawa-tosawa. Papia ŋapopocgeŋ to ŋagêŋgic, ŋagêdô ec kapôêŋ, ŋagêdô sauŋanô amboac lemeŋ ŋaja taêsam gelom aêac. Mago dedec gêŋ lênu-lênu tonaŋ ŋateŋ gêcŋa atomanô, sejoŋ samob sa tomalageŋ, gebe gêjam kwalam laŋgwa, tê kôm tau gêjac êsêac ŋawae nê, sa gêdêŋ sêwaka Bibolo ŋabiŋ ŋalô tau sa e sêlic jakêtôm, tê ŋatetowaga ŋamataŋa teto nê. Lau tau sêjam kôm tonaŋ sêsiŋ sugeŋ tec sêmoa. Mêtê tê teto gêdêŋ andaŋgeŋ su nê, galoc gêc aêacŋa amboac tomalageŋ kêtiam. Têtap papia teto ŋa lemeŋgeŋŋa laŋgwaanô tonaŋ 1,000 to 1,000 sa, tec sêwaka Mêtê ŋalo tau sa kêtu tôŋgac. Lau sêjam Bibolo ôkwi ŋa lau têm galocŋa aweŋ nec sêsap papia laŋgwa ŋabiŋ ŋalô tau tonaŋ tôŋgeŋ.
BIBOLO GÊJAC LAU TAÊSAM LEMEŊ ŊAWAE
BIŊ TAU GELOM-GELOM
Ŋamalac têtap sêpuc papia ŋa masine ŋamêtê sa sebeŋ atom. Mêŋgêdêŋ jala
1 to 1500 lau teto papia kêtu taêsam ŋamêtê tageŋ gebe teto ŋa lemeŋgeŋ. Teto biŋ samob ŋakôniŋŋa jagelom papia wakuc kêtiam-kêtiam, tec kêtu taêsam. Ŋamêtê teŋ gêc atom, tonaŋgeŋ, tec kêtu kôm kapôêŋanô gêdêŋ lau-tetowaga. Ma gêŋ, tê teto biŋ tau kêsêp nê, keso-keso tau. Lau gamêŋ oc kêpiŋa sepeŋ nêŋ biŋ ŋalô kêsêp poc, me sêkôc ka dambê-dambê kêtu kêlêpê jateto ŋatalô kêsêp nomku palê-palê. Lau gamêŋ ŋagêdô sêmasaŋ nêŋ kêlêpê tokaiŋ-tokaiŋ ma teto biŋ kêpi bôc ŋaôlicgeŋ me sêmasaŋ siŋ ŋasêbê kêtu nêŋ papia, naŋ teto nêŋ biŋ kêsêp.
Lau gêmuŋŋa tônê teto biŋ ŋamêtê amboac tec. Teto biŋ tomôkê-tomôkê kêsi taugeŋ kêpi papia ŋalauŋ ec kapôêŋ teŋ e gêlôc. Daê dôŋ êpi sêpuc aêacnêŋ nuspaper ŋamêtê, gebe tajala katôgeŋ. Go selom ŋaluŋ wakuc teŋ teto e gêlôc. Sêgôm kêtôm tônêgeŋ. Teto-teto e sêjac dabiŋ, go sêsi ŋalauŋ tau samob gêdêŋ ŋataligeŋ, sêjac têku-sêjac têku e kêtom papia samuc tageŋ baliŋ amboac meta teŋ me luagêc. Papia baliŋ tonaŋ tec sêluŋ sa amboac lac teŋ ma sêpoanec kêsêp gasuc me ku teŋ gêja gebe ênêc laŋgwa-laŋgwa. Embe taêŋ ênam sebe sêsam, naŋ têtaiŋ luŋ tau sa mêŋsêjac lêtêŋ ma sêsam biŋ tau gêc êsêac laŋôŋnêm ŋajamgeŋ. Bibolo ŋabuku samob nec gêmuŋgeŋ toluŋ amboac tonaŋ.
Lau laŋgwa gamêŋ ŋagêdôŋa teto nêŋ biŋ gelom papia kêtôm aêacnêŋ buku galocŋa ŋamêtê. Sêsam buku tau gebe Kodeks, ŋam gebe papia me buku laŋgwa teto ŋa lemeŋgeŋŋa. Sêkêŋ ŋalauŋ gêsac tau ŋaô ma sêsi kêpi tageŋ amboac buku galocŋa. Mêtê kêlaiŋ tau, tec buku kaiŋ tonaŋgeŋ kêlaiŋ tau gêwiŋ-gêwiŋ. Judanêŋ lau mêtê tokauc, naŋ kêtôm têm laŋgwa samobgeŋ (B.C. kêtôm Before Christ ŋam gebe gêdêŋ taŋ Apômtau Jesu têna kêkôc eŋ gêmêŋ nom atomgeŋ naŋ) teto-teto Biŋlênsêm Laŋgwa kêsêp papia toluŋ mêŋgelom aêac naŋ, ma moniki to lau, taŋ têtôm têm ŋasawa ŋamuŋa teŋ (Middle Ages, jala
500-1500) teto Bibolo samuc ŋakôniŋŋa kêtiam-kêtiam naŋ, sêlic nêŋ koleŋ tonaŋ kêtôm nêŋ sakiŋ gêdêŋ Anôtô tau, tec teto biŋ samob ŋapepsawa to jagêdêŋgeŋ.
BIBOLO ŊABUKU TO BUKU SAMUC TAU ŊABIŊ
BIBOLO ŊAMATA TÊLÊAC
Sêwa Bibolo ŋabuku gêja mata têlêac kêtôm biŋ kaiŋ têlêac, taŋ kêjaliŋ tau sa gêc awê aŋga Biŋlênsêm agêc ŋalêlôm naŋ (1) Miŋ, (2) Têdôŋ to sêlêŋ biŋŋa, ma (3) Seoc biŋ lasêŋa.
Lau Hebolai laŋgwa sêjac Biŋlênsêm Laŋgwa gêŋgic ma têdênaŋ ŋabuku kêtôm biŋ mata têlêac tonaŋ su. Sêkêŋ Biŋsu (Tora), taŋ tasam gebe Mosenê Buku Lemeŋteŋ me Pentatoik (Buku toluŋ 5) naŋ, gêc ŋamata. Êsêac sêsam Josua e jagêdêŋ Kiŋnêŋ Buku sebe Propete Ŋamataŋa nêŋ. Sêjac propete ŋagêdô nêŋ miŋ gêjam buku tonaŋ ŋai auc, tec sêsam amboac tonaŋ ma sêkêŋ kêsi Mosenê. Go Propete Ŋamuŋa Jesaia e Maleaki nêŋ buku kêdaguc ŋatoŋ tonaŋ. Jeremianê Taŋi to Danielnê buku ac sêsam sêwiŋ toŋ tonaŋ atom. Ma buku ŋagêdô samob kêtu toŋ teŋ tauŋa, naŋ sêkêŋ gêc ŋamuŋa. Ac têdênaŋ amboac taŋ kêtôm lau Juda tauŋ tetoc buku tau gêdêŋ-gêdêŋgeŋ sa naŋ.
Dr. M. Luther gêsuŋ buku kaiŋ teŋ ŋatoŋ gêc Biŋlênsêm Laŋgwa to Wakuc ŋasawa kêtu toŋ teŋ tauŋa. Eŋ kêsam buku tonaŋ gebe Apokripi. Ŋaê tonaŋ Grik aweŋ, tanam ôkwi gebe Ŋam kêsiŋ tau. Eŋ gêwa buku tau sa gebe “Buku naŋ tatoc sa êtôm Bibolo ŋabuku tau naŋ atom, mago embe tasam, oc êmoasiŋ aêac ŋajam êwiŋ”.
Apokripi tonaŋ gêc Bibolo Hebolai aweŋŋa atom. Mago sêkêŋ gêc Bibolo Grik to Rom aweŋŋa. Êsêac sêgaluŋ buku tonaŋ kêsêp buku ŋagêdô ŋalêlôm. Apokripi masi aŋga Hebolainêŋ Bibolo, tec Luther gêjac sa kêtu toŋ teŋ tauŋa. Bibolo Englis to aweŋ ŋagêdô sêpuc gêc Biŋlênsêm agêc ŋasawa ma ŋagêdô masi.
BIBOLO ŊASÊBU SAUŊ TO SAUŊANÔ ŊABIŊ
Sêwa Bibolo kêkôc kêtôm ŋamata kapôêŋŋageŋ atom, sêjac gêŋgic-gêŋgic kêtôm ŋasêbu sauŋ to sauŋanô nec gêwiŋ. Aêac tasam ŋasêbu tonaŋ gebe Môkêlatu to Madiŋ. Tetowaga laŋgwa tauŋ sêjac gêŋgic amboac galoc talic gêc nec kwanaŋgeŋ atom. Lau gêmuŋŋa teto biŋ ŋamêtê teŋ. Ac teto biŋ ŋalô to ŋatalô kêsi-kêsi taugeŋ gêja, e ŋalô me ŋaê teŋ kêkô awê amboac galoc nec atomanô. Englisnêŋ bisop teŋ gêjac biŋ to miŋ samuc-samuc sa kêtu môkêlatu teŋ tauŋa (1350) su. Go ŋac Fransŋa teŋ gêjac m ŋamadiŋ kêtu ŋamata gêdêŋ 1551. Eŋ gêgôm kêpi Biŋlênsêm Wakuc teŋ, naŋ eŋ kêpuc Grik to Rom aweŋ e kêkanôŋ tau naŋ. Gêjac biŋ gêŋgic-gêŋgic kêtôm ŋamadiŋgeŋ ma keto ŋanamba gêja. Lau sêlic ŋajam, tec malô acgom, go samob sêpuc nêŋ Bibolo tomôkêlatu ma toŋamadiŋ kêtôm tônêgeŋ.
Ŋalôtêna kapôêŋ to sauŋ, taŋ kêkô biŋ ŋagêdô ŋaô ma geŋ gêŋgic naŋ, lau laŋgwa teto kwanaŋ atom, lau galocŋa sêkêŋ gebe sênam lau-sêsamwaga sa.
ANÔTÔ GÊWIŊ NÊ LAU ŊAMIŊ
BIŊLÊNSÊM LAŊGWA ŊAM
Teto Biŋlênsêm Laŋgwa ŋabuku ŋamataŋa sa sebeŋ atom. Lau sêjac ŋamiŋ samob tulu jagelom nêŋ wakuc sêsôm gêc aweŋgeŋ ŋasawa baliŋ e ŋêŋgeŋ sêmoa acgom. Teto papia (toluŋ) ŋamataŋa gêdêŋ kiŋ Dawidi agêc Salomo nêŋ têmgeŋ. Mago aêac embe taêŋ ênam dabe tandênaŋ Biŋlênsêm Laŋgwa ŋabuku êtôm têm, tê teto-teto buku tau nê, oc daŋgôm ŋawapac.
Lau Juda nêŋ lau mêtê tokauc to nêŋ biŋsutau sejoŋ papia dabuŋ sa-sa sêjac m gêdêŋ jala 300 to 400 B.C. ŋasawa, go sêkêŋ kêpi tageŋ amboac sêgôm Mosenê Buku Lemeŋtêŋ naŋ. Sêjac Biŋlênsêm Laŋgwa tau ŋabuku sa nec gêbacnê gêdêŋ jala 200 A.D. (Anno Domini tonaŋ kêtôm têm, taŋ Apômtau Jesu gêmêŋ nom su naŋ, me Apômtaunê jala). Aêac tec talic gebe sêkôc kôm tau sa e sêjac dabiŋ nec, ŋajala amboac 1,000 gêjaŋa acgom, go sêjac dabiŋ.
Lau tau ŋagêdô nêŋ ŋalêlôm gêja lu kêtu ŋabuku ŋagêdôŋa, tec biŋsutau ŋagêdô sêkac tauŋ sa gêdêŋ jala 100 A.D. gebe sêsêm biŋ tau êtu katô gebe Buku ondoc mêŋêsêp Bibolo Hebolai aweŋŋa ŋalêlôm êwiŋ ma ondoc êsêp êwiŋ atom. Samob sêlôc kêtu tôŋ gebe Apokripi êsêp Bibolo ŋalêlôm atom. Go sêsôm biŋ ŋalô tau ŋabiŋ e tomalageŋ gêwiŋ. Biŋ taŋ êsêac sêsôm kêtu tôŋ naŋ, Gôlôac Dabuŋ kêsô ŋalabu. Amboac tonaŋ ŋalô Hebolai aweŋŋa, taŋ êsêac sêwaka sa gêc naŋ, kêtu Biŋlênsêm Laŋgwa ŋanombaŋ e mêŋgêdêŋ oc tonec. Lau teŋ embe sênam Biŋlênsêm ôkwi, oc têndênaŋ biŋ tau tonaŋgeŋ.
BIŊLÊNSÊM LAŊGWA ŊABUKU TAU
Ŋaê Biŋlênsêm ŋam kêsêp lau Rom aweŋ (Testament). Englis sêsam sebe Testament amboac taŋ. Ŋaê tau ŋam gebe poac. Ŋaê Biŋlênsêm Laŋgwa kepeŋ aêacnêŋ kauc lasê gebe Biŋlênsêm Wakuc teŋ gêc amboac tonaŋ. Poac laŋgwa ŋam kêsêp poac, taŋ Anôtô kêmoatiŋ gêdêŋ lau Israel aŋga lôc Sinai naŋ. Poac tonaŋ kêtu anô kêpi lau tau gêdêŋ taŋ sêlôc kêtu tôŋ gebe taŋeŋ wamu êndêŋ Anôtônê Biŋ, tec sêkêŋ bôc kêtu da gêdêŋ eŋ kêtu ŋakamaclauŋ (Biŋsu ŋapoac, Eks 24:7,8). Poac wakuc ŋam kêsêp Anôtô gêjac mata nê moasiŋ gêjac ŋamalac tapaôŋgeŋ ŋawae. Sêŋgôŋ mateŋ jali ŋam kêsêp Jesu kêkêŋ tau kêtu da gêdêŋ Tama gêjô samob su. Lau taŋ sêkêŋ gêwiŋ eŋ naŋ, Anôtô gêlic êsêac têtu lau gêdêŋ. (Moasiŋ ŋapoac.)
Ŋaê Buku Miŋŋa nê kêkwa buku samob, taŋ sêjac Anôtô kêkalem Israel laŋgwa nêŋ abeŋi to gêwê ma kêwaka êsêac sa ŋamiŋ gêjam auc naŋ. Ac sê Mosenê ŋaê kêpi buku ŋamataŋa 5 nê, ŋam kêsêp ŋac tau nê koleŋ gêwê lau tauŋa ŋamiŋ gêjam sêga aŋga buku tau tônê. Sêjac m buku tau kêpi Anôtô kêkêŋ undambê to nom ma ŋamalac ŋamiŋ. Ac sêjac Israelnêŋ biŋ gêmuŋŋa ŋamiŋ baliŋgeŋ ma teto Anôtô gêjam êsêac kêsi ma gêwê êsêac sêwi Aiguptu siŋ ŋamiŋ e tomalageŋ. Miŋ tonaŋ ŋai kêgi poac, taŋ Anôtô to nê lau sêmoatiŋ gêdêŋ tauŋ naŋ, to Biŋsu Lemeŋlu, taŋ toŋam kêlêlêc su naŋ. Lau têtôm nom ŋagamêŋgeŋ sêŋô Biŋsu 10 tonaŋ ŋawaegac. Go sêjac mata Mosenê Buku Lemeŋteŋ teto Mose jakêkô lôc Nebo gêlic gamêŋ, naŋ Anôtô gêjac mata gêdêŋ nê lau nasêmoa êtu têlê naŋ, mago gêjac jao Mose tec jagêô lasê gamêŋ tau gêwiŋ atom.
Josua to Gôliŋwaga teto lau Israel nêŋ miŋ gêdêŋ taŋ lau tau sêbiŋ tauŋ tôŋ têtu lau-m kapôêŋ su atom naŋ. Israelnêŋ siŋsêlêc to nêŋ laumata ma gôliŋwaga towae sêjam gôliŋ êsêac gêdêŋ ŋasawa tônê, tec ŋamiŋ gêjam buku tonaŋ ŋai auc. Sêwaka Israelnêŋ gôliŋ kiŋŋa sa ŋamiŋ e Dawidi agêc Salomo sêboa gamêŋ tau sa kêtu kapôêŋ ma Israel kêpô lêtêŋ gêdêŋ ŋac, taŋ gêjô Salomo su naŋ, gêwa gamêŋ tau kêkôc gêja luagêc kêtu Juda to Israel nêŋ gamêŋ. Sêjac miŋ biŋ tonaŋ ŋai e jagêdêŋ lau Asiriaŋa sêku Israel tulu ma lau Babilonŋa sêku Juda tulu naŋ. Lau-tetowaga sêpuc gêŋwapac tonaŋ ŋai kêtap lau tau sa naŋ kêsêp êsêac taŋeŋpêc gêdêŋ Anôtônê Biŋsuŋa. Esra agêc Nehemia teto lau Juda aŋga gamêŋ kapoacwalôŋa sêmu sêmêŋ mêŋsêkwê lôm dabuŋ sa aŋga Jerusalem ma sêjac m to sêboa Judanêŋ gamêŋ teŋ tauŋa sa kêtiam ŋamiŋ.
Buku Têdôŋ Biŋŋa to Sêga Wêŋa nê kêkwa tau atom, gebe biŋ, taŋ teto gêc buku tonaŋ ŋai ŋalêlôm naŋ, kêtôm tau amboac onaŋ teto gêc buku miŋŋa to seoc lasêŋa naŋ atom. Aŋga buku Job sêpuc Anôtônê biŋgêdêŋ ŋam. Anôtô eŋ ŋac gêdêŋ, ma amboac ondoc lau mansaŋ ŋajam taêsam sêôc ŋandaŋ to gêmac ma gêŋwapac kêkôniŋ êsêac tôŋgeŋ. Biŋ tonaŋ kêlênsôŋ lau kêtôm têm to nom ŋagamêŋgeŋ ŋapaŋ. Pesalem nec buku wêŋa teŋ. Mec 150 tonaŋ ŋagêdô baliŋ ma ŋagêdô dambê. Lau mansaŋ gêdêŋ-gêdêŋgeŋ teteŋ sêmoa nêŋ tauŋa me gôlôac sêjam kêtu nêŋ wê gêdêŋ sêlic nêŋ omŋa. Go Biŋgôliŋ to Ŋacmêtê Tau nê sejoŋ biŋ ŋalô to lêŋ ŋagôliŋ ŋajam-ŋajam sa, taŋ sê kiŋ tokauc Salomo nê ŋaê kêpi. Wêmôkê naŋ ŋapalêo to ŋac têntac gêwiŋ tauŋŋa nêŋ wê. Sêlic wê tau kêtôm Anôtô têtac gêwiŋ ŋamalacŋa ŋadôndôŋ, tec sêkêŋ kêtu Bibolo ŋabuku teŋ gêwiŋ.
Aêac tatap Propetenêŋ Buku 16 sa gêc aêacnêŋ Bibolo. Sêwa buku tau kêkôc ma sêsam gebe propete kapôêŋ to sauŋ nêŋ. Propete Kapôêŋ nêŋ tonec gebe Jesaia agêc Jeremia ma Esekiel agêc Daniel nêŋ buku, ma Propete Sauŋ nêŋ tonec gebe Hosea e jagêdêŋ Maleaki. Sêsam buku tonaŋ sebe Propete 12 nêŋ Buku gêwiŋ. Buku ŋadani tec sêsam sebe kapôêŋ, ma wapi sêsam sebe sauŋ. Propete tonaŋ ŋai sêjam dôŋ nêŋ lau, tê sêmoa êsêac ŋalêlôm gêdêŋ tauŋ nêŋ têm nê, nêŋ lêŋ kêpi Anôtônê Biŋsu. Go êsêacnêŋ kôm teŋ tonec gêwiŋ gebe seoc biŋ lasê kêtôm Anôtô gêôc êsêac aweŋ sa ma gêgôm katuŋ kaiŋ teŋ kêsa e sêlic gêŋ ŋakatu to dôŋ naŋ, tec sêsôm to teto. Propetenêŋ biŋ gelom aêac nec ŋalêŋ tonec gebe ac tauŋ me nêŋ kêpuctôŋwaga teto ŋalô, tê kêsa-kêsa êsêac aweŋsuŋ nê sa. Propete sêsôm lau ŋaôma to laumata nêŋ geo lasê gêdêŋ êsêac solopgeŋ ma sêjô êsêac gebe Anôtô ocgo êmêtôc to ênac êsêac ŋagêjô. Mago sêsôm biŋ tonaŋgeŋ atom, ac sêsôm Anôtô taê labu to taê walô nê lauŋa ŋajaeŋ lasê gêdêŋ êsêac gêc awê amboac tonaŋgeŋ gebe gêjac mata nê moasiŋ gêdêŋ samob, taŋ sêsap ênê poac, taŋ kêmoatiŋ gêdêŋ Israel tôŋ ma gebe lau tau sênaŋa atom naŋ. Sêsôm ŋajaeŋ tonec lasê gêdêŋ samob sêŋô gebe Anôtô oc ênam Israel to lau nomŋa pebeŋ kêsi êŋgôm ŋanô êsa amboac tonec gebe Eŋ êkêŋ Dawid wakuc teŋ mêŋêtu moasiŋ ŋakiŋ. Têm ŋamuŋa teŋ acgom, go Gôlôac Dabuŋ sêwa propetenêŋ biŋ ŋalô tonaŋ ŋam sa gebe kepeŋ Jesu Kilisi tau, gebe Mesia Dawidinê Latu eŋ.
JESU KILISI KÊTU LAU PEBEŊ SÊKÊŊ MATEŊ EŊ ŊAŊANÔ
BIŊLÊNSÊM WAKUC ŊAM
Aposolo Paulu nê papia kêtu Biŋlênsêm Wakuc ŋabuku, taŋ eŋ keto gêmuŋ buku ŋagêdô samob su. Biŋ taŋ Apômtau kêsôm to gêŋ, taŋ eŋ gêgôm-gêgôm naŋ, lau sêjac ŋamiŋ gêc aweŋgeŋ gelom kêtôm malacgeŋ gêja. Sêsôm sêmoa ŋasawa baliŋ e ŋêŋgeŋ acgom, go lau ŋagêdô nêŋ ŋalêlôm kêkac êsêac ma teto miŋ tonaŋ ŋai sa. Kêtu tonaŋŋa tec teto Jesunê Ŋawae Ŋajam kêsêp papia gêja.
Teto Biŋlênsêm Wakuc ŋabuku ŋagêdô samob gêdêŋ jala 50 to 100 ŋasawa. Gêdêŋ têm tônê lau ŋagêdô teto buku gwalêkiŋ, naŋ sêkêŋ ŋalôtêna gêwa buku tau sa gebe ŋawae ŋajam me aposolonêŋ miŋ ma sêsakiŋ gêdêŋ gôlôac gêwiŋ, mago teto Jesu Kilisi nê Ŋawae Ŋajam to biŋ, taŋ aposolo têdôŋ naŋ, keso miŋ ŋanô tau, gebe sêgaluŋ kauc jaba kêsêp ŋalêlôm gêjam auc. Amboac taŋ tec kêtu kôm gêdêŋ Gôlôac Dabuŋ gebe sêpuc papia tonaŋ ŋai ŋam e sêmasuc buku dansaŋ ma sêjaliŋ Mêtê ŋawa ŋabuku taugeŋ sa ma sêkêŋ kêsêp Biŋlênsêm Wakuc. Kôm tonaŋ gêbacnê gêdêŋ jala 400. Laumata sêkac tauŋ sa ma sêsôm buku, taŋ êsêp Biŋlênsêm Wakuc naŋ, ŋabiŋ kêtu tôŋ. Sêsôm biŋ tau kêtu tôŋ tec gêc ŋapaŋ.
BIŊLÊNSÊM WAKUC ŊABUKU
Jesu Kilisi gêjam lau gêdêŋ-gêdêŋgeŋ to ŋamalac gamêŋ-gamêŋ tapaôŋgeŋ kêsi, tec sêwaka biŋ tau sa gêc awêgeŋ aŋga Biŋlênsêm Wakuc ŋabuku 27 ŋalêlôm.
Ŋawae Ŋajam aclê to Gêŋ Taŋ Aposolo Sêgôm Naŋ kêtu Biŋlênsêm Wakuc ŋabuku miŋŋa. Ŋawae Ŋajam ŋamataŋa têlêac, taŋ sê Matai agêc Marka ma Luka nêŋ ŋaê kêpi naŋ, ŋam kêsêp papia lau andaŋgeŋ teto ŋa lemeŋŋa ŋatoŋ tageŋ. Embe tasam Ŋawae Ŋajam tonaŋ ma tapuc ŋam ŋapepgeŋ, oc tajala biŋ, naŋ tetowaga sebe sêwaka sa ênêc awê êndêŋ nêŋ lau-sêsamwaga. Go Ŋawae ŋajam kêtu aclêŋa gêjac têku biŋ, taŋ teto gêc ŋamataŋa têlêac naŋ. Joaŋ kêwaka biŋ tonec sa gebe Biŋ tajala Anôtô ŋamŋa ma gêŋ, taŋ taêŋ kêka aŋga ênêŋa naŋ, samob ŋanô kêsa kêpi Jesu Kilisi sugac.
Luka keto Ŋawae Ŋajam kêtu têlêacŋa su, go gêjac êsêac, taŋ sêwaka Gôlôac Dabuŋ sa ma sêsôm Ŋawae Ŋajam kêlaiŋ tau kêtôm Romnêŋ gamêŋ samobgeŋ gêja naŋ, ŋamiŋ gêc Gêŋ Taŋ Aposolo Sêgôm Naŋ.
Biŋlênsêm Ŋabuku Têndôŋ To Sêlêŋ Biŋŋa nec aposolonêŋ papia, taŋ teto gêdêŋ gôlôac to lau tageŋ-tageŋ naŋ. Papia tonaŋ ŋatoŋ luagêc kêjaliŋ tau sa amboac tonec gebe Paulunê papia, taŋ gêjac gôlôac ŋagêdô ŋawae solopgeŋ naŋ, ma papia, taŋ gêjac gôlôac samob tapaôŋgeŋ ŋawae naŋ, tec sêsam sebe Papia Gôlôac Tapaôŋgeŋŋa.
Paulu keto nê papia gêjac gôlôac ŋawae solop ma gêwa takêŋ gêwiŋ Jesu Kilisi ŋam sa gêdêŋ êsêac tomalageŋ gêc papia tau ŋalêlôm. Lau buŋa sêsa nêŋ lêŋ jadêdac gêŋ, taŋ kêlênsôŋ nêŋ kauc ma kêkêŋ wapac êsêac naŋ, tec sêjam kênac biŋ tau ŋam gêdêŋ eŋ. Go eŋ gêjô êsêac aweŋ keto kêsêp nê papia ma kêsakiŋ gêdêŋ êsêac sêja. Gôlôac ŋamataŋa sêjam kôm Misionŋa jasêsôm Ŋawae Ŋajam kêtu tapa e biŋ jaba tokaiŋ-tokaiŋ kêpoa lasê ma gebe êmbôc Mêtê ŋalêŋ auc. Paulu tec gêjac siŋ ŋajaŋa gebe êkôniŋ mêtê-geo tokaiŋ-tokaiŋ tôŋ. Eŋ gêjam talaŋ Jesu Kilisi nê Ŋawae Ŋajam ŋawa-tau gêdêŋ biŋ geo to lau geo samob nê, ŋalô dabuŋ teŋ aŋga ênê papia gêdêŋ lau Galataŋa kêtôc gêc awê gebe “Aŋô acgom, aêac me aŋela undambêŋa teŋ embe asôm ŋawae ŋajam teŋ lasê êndêŋ amac eso Ŋawae Ŋajam, taŋ aêac asôm lasê sugac naŋ, Anôtô oc êpuc boa eŋ” (Gal 1:8).
Petere agêc Joaŋ ma Jakobo agêc Juda to lau ŋagêdô teto Papia Gôlôac Tapaôŋgeŋŋa, taŋ gêjac gôlôac malac-malac samob ŋawae naŋ. Biŋ amboac tec gêc papia tonaŋ ŋai gebe tawaka takêŋ gêwiŋ ŋawa tau sageŋ to tajop tauŋ êndêŋ mêtê geo ma tatiŋ su to tasa lêŋ buŋa mansaŋgeŋ ma tanam nêŋ sakiŋ êndêŋ gôlôac buŋa to êndêŋ tauŋ nêŋ gôlôac êpi kôm, tec gêjac aêac ŋawae nec, ma êndêŋ nêŋ lau, taŋ tamoa êsêac ŋalêlôm aŋga nêŋ malacmôkê ma aŋga tauŋ nêŋ gamêŋ amboac tonaŋgeŋ naŋ.
Biŋlênsêm Wakuc ŋabuku Propeteŋa tageŋ tec gêc. Buku tau ŋaê gebe Biŋ Kilisi Geoc Lasê Gêdêŋ Joaŋŋa. Embe tanam dôŋ êpi propete Biŋlênsêm Laŋgwaŋa nêŋ buku oc naêtôm tau atomanô. Sêjac m Geoc Lasê ŋa biŋ 7 gêdêŋ gôlôac Asia Sauŋŋa, taŋ ketowaga kêkêli to gêlêŋ biŋ êsêac ma gêjac êsêac têntac tôŋ naŋ. Gêŋ naŋ eŋ katu kaiŋ teŋ kêsa jagêlic ŋakatu ma keto gêjam môkêlatu ŋamuŋa ŋagêdô auc naŋ, samob ŋam tageŋ tonec gebe Gôliŋwaga nomŋa sêgôm gêŋlêlôm gebe sêkôniŋ Gôlôac Dabuŋ tôŋ, mago kêtu ŋamu Anôtô gêjam sa e kêku ŋacjo samob tulu. Joaŋ oc keto nê buku Geoc Biŋ Lasêŋa gêdêŋ ŋasawa teŋ kêdabiŋ jala 100. Biŋ tau gêjac gôlôac Asia Sauŋŋa ŋawae gêdêŋ têm, taŋ sêjanda to sêlêsu êsêac naŋ.
ANÔTÔNÊ BIŊ ŊA AÊAC TAUŊ AWEŊ
SÊJAM MÊTÊ ÔKWI
Kêtôm têm, taŋ Bibolo gêc naŋ, lau sêjam Anôtônê Biŋ Hebolai to Grik aweŋŋa ôkwi ŋa lau gamêŋ ŋagêdô aweŋ. Gêdêŋ jala 250-130 B.C. sêjam Biŋlênsêm Laŋgwa ôkwi ŋa Grik aweŋ. Biŋlênsêm Laŋgwa tonaŋ gêjac lau Juda gamêŋ Aiguptuŋa ŋawae, gebe sêsôm Grik aweŋgeŋ kêtu tôŋ êsêac. Lau mêtê tokauc 72 sêjam kôm tonaŋ, tec sêsam Biŋlênsêm Laŋgwa tonaŋ gebe Septuagint. Ŋaê tau ŋam gebe 70 sêjam ôkwi. Biŋlênsêm Laŋgwa Grik aweŋŋa tonaŋ kêtu lau buŋa ŋamataŋa nêŋ Bibolo. Mêtê wakuc kêlaiŋ tau kêtôm Romnêŋ gamêŋ gêja e jagêô lasê êsêacnêŋ gamêŋbôm gêwiŋ, tec sêjam Bibolo samuc me ŋabuku ŋagêdô ôkwi ŋa lau-m towae ŋagêdô aweŋ gêwiŋ. Go gêdêŋ jala 400 A.D. Hieronimus gêjam Bibolo samuc ôkwi ŋa Rom tau aweŋ Latin. Bibolo tonaŋ ŋaê Vulgata (ŋam gebe kêtu tapa gêja). Katolik sêsap tôŋ e mêŋgêdêŋ galoc.
Wulfila kêtu lau Goten nêŋ bisop. Eŋ gêjam Bibolo ôkwi ŋa lau Serman aweŋ teŋ kêtu ŋamata. Eŋ kêwaka alpapet (biŋ ŋatalô) wakuc sa acgom, go gêgôm. Mago ŋac tau gêjam Bibolo samucgeŋ ôkwi ma kêkêŋ kêsêp nê lau Goten lemeŋ atom. Ŋam gebe lau tau sesegeŋ sebe sênac tauŋŋa. Amboac tonaŋ eŋ kêkêli siŋ ŋamiŋ aŋga Biŋlênsêm Laŋgwaŋa gebe êkêli êsêac êtu sênac siŋŋa atom.
Sêjam Bibolo ôkwi ŋa lau-m wakuc aweŋ ŋakôm kapôêŋ nec, sêjac dabiŋ su atom tageŋ. Sêgôm kôm tau sêmoa e mêŋgêdêŋ 1975 sêjam ŋabuku ŋagêdô ôkwi ŋa lau 1577 aweŋ, ma Bibolo samuc tau nec ŋa lau-m 261 geŋ aweŋ. Biŋlênsêm Wakuc tec sêjam ôkwi ŋa lau-m 645 aweŋ su. Aŋga nom samuc nec lau gamêŋ-gamêŋ 3,000 sêsôm tauŋ aweŋ gêdêŋ-gêdêŋgeŋ tec sêmoa.
SÊJAM BIBOLO ÔKWI ŊA BIŊ JABÊM
Biŋsu ŋamataŋa mêŋsêô lasê aêac gêdêŋ 1886. Anôtônê lau jaeŋ êsêac, tec taêŋ gêjam kêtu tôŋ gebe sêkalem lau Niuginiŋa sa têtu Anôtônê lau sêwiŋ. Sêboalec biŋ Jabêm sêmoageŋ, mago sejoŋ ŋapalê sa sêsô lôm papia aŋga Simbaŋ ma têdôŋ êsêac. Biŋsu sêsôm biŋ Jabêm kêtu tôŋ êsêac ŋagec su acgom, go sêsôm Mêtê (Miŋ Dabuŋ) lasê kêtôm omgeŋ ma têdôŋ lau lêŋŋa e êsêac ŋagêdô sêliŋ saŋgu. Lau buŋa têtu taêsam ma gôlôac buŋa sêwaka tauŋ sa kêtôm malacgeŋ gêja. Go sêkwê lôm papia sa kêtu têndôŋ gôlôac sauŋŋa. Sêsam papia kêtu tôŋ êsêac, tec biŋsu sêjam Biŋlênsêm Laŋgwa to Biŋlênsêm Wakuc ŋamiŋ ŋanôgeŋ ôkwi kêtu Miŋ Dabuŋ. Malôgeŋ acgom, go sêjam Ŋawae Ŋajam ŋagêdô ôkwi amboac taŋ ma sêpuc kêsêp Jaeŋŋajam jalau sêsam-sêsam kêtôm nêŋ andugeŋ. Sêjam Mêtê ôkwi sêjam kôm tau sêsiŋ sugeŋ sêmoa e gêdêŋ 1924 sêpuc Biŋlênsêm Jabêm aweŋŋa ŋamataŋa aŋga London. Sêbênôc sêmoa e 1935 sêpuc kêtiam (Stuttgart, Sermani). Siŋ Kapôêŋ Ilŋa gêbacnê, go sêpuc Biŋlênsêm Wakuc tonaŋgeŋ kêtiam gebe masi aŋga lau taêsam nêŋ. Gêdêŋ jala 1965 sêsuŋ kôm bênôcŋa gêdêŋ lau toŋ teŋ. Ac sêjac dabiŋ kôm tau, tec sêpuc Biŋlênsêm Wakuc aŋga Hong Kong e gêbacnê gêdêŋ 1973.
Lau toŋ tonaŋgeŋ selom Biŋlênsêm Laŋgwa ma sêjam Genesis ôkwi. Kristen Press Madang sêpuc Gêŋ Samob Ŋam Ŋabuku, Mosenê buku ŋamataŋa gêdêŋ 1970. Su go lau tonaŋgeŋ selom Biŋlênsêm ŋabuku ŋagêdô gêwiŋ. Biŋsu ŋagêdô sêjam buku tageŋ-tageŋ ôkwi gêdêŋ ŋasawa teŋ su, tec sebe sênac dabiŋ kôm tau. Lau toŋ tageŋ têtôm kôm kapôêŋanô tonaŋ atom, tec sêkalem lau toŋ teŋ sêkôc nêŋ kôm sa amboac tonaŋ. Sêjam kôm tau sêmoa e 1979 sêjac dabiŋ. Sêpuc Biŋlênsêm Laŋgwa to Biŋlênsêm Wakuc aŋga Sydney, Australia ma sêsi lulu kêpi tageŋ, tec Bibolo samuc kêsêp aêac lemeŋ gêdêŋ jala 1980.
BIBOLO ŊAKÔM ŊAKÔNIŊŊA
TANAM BIBOLO ÔKWI ŊAKÔNIŊŊA ŊAM
Embe sênam Bibolo ôkwi ŋa lau teŋ aweŋ su, naŋ dendec gacgeŋ ênêcŋa atom. Sêkêŋ êtu kôm êndêŋ lau teŋ sênam ôkwi êsêp ŋasawa êtiam-êtiam. Ŋam gebe lau teŋ aweŋ amboac biŋ Jabêm nec gêŋmatê teŋ atom, gêŋ mata jali teŋgoc. Lau wakuc sêsôm biŋ tau têtôm lau laŋgwa gêmuŋŋa sêsôm naŋ ŋapaŋ atom. Sêwi biŋ ŋalô laŋgwa ŋagêdô siŋ ma sêsôm wakuc gêjô laŋgwa su. Kêtu tonaŋŋa tec tanam Bibolo ôkwi êtôm biŋ, tê lau wakucgeŋ sêsôm-sêsôm sêmoa nê. Embe daŋgôm atom, lau wakuc oc sêpô lêna tauŋ e sêjala Mêtê naeo ma sebe sêŋô atom. Mêtê ŋanô tau nec, lau teŋ sebe sêpô ôkwi atom, biŋ ŋalôgeŋ tec tasôm êtu wakuc-êtu wakuc êjô laŋgwa, tê tajala kwalec nê su. Go ŋam teŋ gêwiŋ. Bibolo ŋakwalam laŋgwa sêpuc ŋapapia andaŋgeŋŋa ŋam sêmoa, tec têtap ŋalô wakuc ŋagêdô sa, tê sêkêŋ gêjô ŋakeso laŋgwa su. Kêtu tonaŋŋa tec sêkêŋ ŋapuc amboac tonec gebe Bibolo teŋ embe ênêc êtôm jala 30 me 50 su, naŋ taêŋ ênam gebe tanam ôkwi ŋakôniŋŋa teŋ êtiam. Embe masi, lau ŋagêdô oc sêjala sapu. Biŋsu sêgôm kôm tonaŋ kêpi Biŋlênsêm Wakuc Jabêm aweŋŋa dim ŋagêdô su, tec galoc ajala ŋamgac.
ANDU TEŊ EMBE BIBOLO ÊNÊC ATOM, LAU TAU OC SÊMOA ŊAJAM ATOM. (Dr. M. Luther)
BIBOLO KÊLAIŊ TAU GÊMOA
Bibolo gêjac ŋamalac pebeŋ ŋawae, tec Gôlôac Dabuŋ to lau buŋa kêtôm nom ŋagamêŋgeŋ sêbiŋ tauŋ tôŋ gebe sêmansaŋ Bibolo êlaiŋ tau ŋalêŋ. Lêŋ tonaŋ gêjac kôm têlêac ŋawae. Tec gebe sêkêŋ lau sênam Bibolo ôkwi ŋa lau gamêŋgamêŋ aweŋ. Teŋ gebe sêmbaliŋ nêŋ mone êna gebe sêpuc Bibolo tau e ŋaôli sauŋanôgeŋ. Go teŋ gebe sêkêŋ Bibolo naêô lasê lau tau. Baibel Sosaiti gejob kôm tonaŋ. Sêjam kôm tau aŋga gamêŋ amboac 100 tec sêmoa. Sêbiŋ tauŋ tôŋ, tec têtôm kôm kapôêŋ tonaŋ. Gôlôac Dabuŋ to lau buŋa gamêŋ ŋagêdôŋa tauŋ têtôm Bibolo ŋakoleŋ sênam ôkwi ma sêpuc to sênac sam êtu tapaŋa tonaŋ atom, ŋam gebe gêjac mone taêsam ŋawae. Kêtu tonaŋŋa Baibel Sosaiti gamêŋ tolêlômŋa sêjam Baibel Sosaiti gamêŋ ŋalêlôm sawaŋa sa, tec kôm tau kêsêlêŋ ŋajam. Baibel Sosaiti sêjam gôliŋ kôm tau, tec sêjam Bibolo ôkwi to sêkêŋ kêtu tapa sêgôm sêlêsucgêdôgeŋ. Ŋanamba ŋagêdô tonec kêtôc gêc awê gêdêŋ aêac
Sêjam Bibolo samuc me ŋabuku ŋagêdôgeŋ ôkwi:
jala 1800 1860 1920 1976
aweŋ jala 71 1900 299 1950 830 1960 1577 1975
Sêjac sam Bibolo samuc me ŋabuku ŋagêdôgeŋ:
ŋanamba 8 000 000 22 000 000 35 000 000 44 000 000
BIBOLO NEC BUKU TEŊ TAUŊA SAMUCGEŊ
ŊAMALAC AWEŊ KÊTU ANÔTÔNÊ BIŊ ŊASABAŊ
Bibolo nec buku teŋ, naŋ lau sêpuc to sêjam ôli ma sêsam-sêsam amboac buku ŋagêdô naŋ. Mago buku ŋagêdô samob kêtôm Bibolo nec atomanô. Bibolo nec buku taujala teŋ, tec sêsam sebe Buku Tau. Ŋam amboac ondoc, tec sêsam Bibolo sebe Buku Tau, taŋ ŋamalac kêtôm nêŋ têm to nêŋ gamêŋgeŋ sêsam-sêsam e nêŋ ŋalêlôm gêwiŋ biŋ tau. Ma ŋam amboac ondoc, tec Gôlôac Dabuŋ toê-toê samobgeŋ sêsô Bibolo ŋalabu ma sêkêŋ kêtu nêŋ ŋagôliŋ. Embe takac Bibolo paliŋpaliŋgeŋ, oc talic amboac buku ŋagêdôŋa teŋ. Sêjac Anôtô kêkêŋ undambê to nom ma gêŋ, tê lau tenteŋlatu dêdac-dêdac nê ŋamiŋ. Miŋ tau kêpi lau, naŋ sêŋgôŋ gêdêŋ gêmuŋ andaŋgeŋŋa. Sejoŋ lau laŋgwa gamêŋ teŋŋa nêŋ biŋsu to ŋagôliŋ sêmoa sêwiŋ tauŋŋa sa-sa. Aêac tasam biŋ tonaŋ ŋai e ŋagêdô kêlênsôŋ aêacnêŋ kauc to tapô lêna tauŋgeŋ. Biŋ tonaŋ kêtu Bibolo ŋabiŋ taujala tau nec atom. Biŋ taujala nê asageŋ.
Bibolo ŋabiŋ taujala tau tonec gebe Ŋatetowaga sêjac ŋamalac ma gêŋ, taŋ ac dêdac-dêdac naŋ, ŋamiŋ kêtôm sêlic Anôtô tau gêwê to gêjam gôliŋ êsêac naŋgeŋ. Lau-teto-Bibolowaga tônê lau, taŋ Anôtô kêkam êsêac tôŋ naŋ. Ac sêlic Anôtô gêjam gôliŋ nom to ŋagêŋ samob ma ŋamalac to nêŋ lêŋ gêwiŋ. Ênê biŋ kêtu tôŋ. Eŋ gêgôm samob ŋanô kêsa. Ac sêlic gêc awê gêdêŋ êsêac, tec teto nêŋ biŋ têtôm lau sêkêŋ gêwiŋ eŋ to ôliŋ andaŋ eŋŋa. Ac sêjala Anôtô kêtu tôŋ amboac tonaŋ, tec taêŋ gêjam kêtu tôŋ gebe sêwê lau ŋagêdô sêkêŋ êwiŋ eŋ amboac taŋ, me sebe sêpuc êsêacnêŋ sêkêŋ gêwiŋ eŋŋa tôŋ. Êsêac sebe ŋamalac samob sêjala biŋ tonec êtu katô gebe Sêmoa mateŋ jali me sêmac êndu nê, ŋam kêsêp Anôtôŋageŋ, taŋ gedec biŋ geo samob ma têtac têwiŋ to gê biŋ tôŋ ŋamadiŋ masigeŋ naŋ. Lau taŋ teto Biŋlênsêm Wakuc ŋabuku naŋ, sêjala kêtu tôŋgac gebe Anôtô têtac gêwiŋ ŋamalacŋa mêŋkêtu awê kêpi Jesu Kilisi. Ŋam gebe ac sêlic eŋ kêsa nê lêŋ kêtôm ŋac teŋ, taŋ kêkêŋ tau kêsô Anôtô ŋalabu kêtu nê biŋ samobŋa samucgeŋ naŋ. Eŋ gêmac êndu ma gêdi sa aŋga ŋacmatênêŋ, tec sêjala Anôtô kêtôm gebe êsuc ŋamalacnêŋ taŋeŋpêc to nêŋ tôp ôkwi, ma kêtôm gebe êkêli êsêac sêsa nêŋ lêŋ totêntac êpa sugeŋ êtiam, ma kêtôm gebe êtôc sêŋgôŋ mateŋ jali teŋgeŋ êtu nêŋ lêŋ ŋatêpôê naênêc awêgeŋ êndêŋ êsêac.
Lau taêsam sê taŋeŋ jaeŋ, taŋ lau-teto-Bibolowaga sêsôm lasê gêdêŋ êsêac naŋ, ma sêmêtôc nêŋ lêŋ kêtôm Mêtê tau sêjac ŋawae. Ac sêŋô to sêsam lau tonaŋ nêŋ biŋ to nêŋ miŋ kêtôm Anôtô kêsôm biŋ gêdêŋ êsêac solopgeŋ. Lau taêsam sêsaê sêmoa gebe amboac tonaŋ e mêŋgêdêŋ galoc ŋapaŋ. Lau sêŋô Mêtê e atêŋ gêmô êsêac ma nêŋ ŋalêlôm kêtu malô to têntac kêpa su, ma kêkêli êsêac e sêjala gacgeŋ gebe sêŋgôŋ nom nec ŋaômageŋ atom.
Bibolo tau gêwa tau sa gebe Anôtônê Biŋ nec, aêac ŋamalac nêŋ kauc kêtôm gebe tapuc tôŋ me danseŋ su nec atom. Propete sêsôm nêŋ jaeŋ lasê todim-todim sêjac m biŋ tau gebe “Apômtau awa tau tonec”, tec lau têm tônêŋa ŋagêdô sêŋô tonêŋ ŋalêlôm gêja lu-gêja lu kwanaŋgeŋ su. Aêac têntac lulu atommaŋ. Apômtau Jesu kêsôm gêc Joaŋnê Ŋawae Ŋajam gebe “Aêŋoc mêtê kêtu tauc ŋoc gêŋ atom, ŋac taŋ kêsakiŋ aê gamêŋ naŋ, nê gêŋ. Teŋ embe taê ênam gebe êŋgôm Anôtônê Biŋ êtu tôŋ, oc êjala ŋoc mêtê ŋam gebe aŋga Anôtônê me aê kasôm tauc ŋoc biŋ” (7:16-17). Anôtô kêsôm biŋ aŋga Bibolo ŋalêlôm nec, aêac tajala kêtu katô atom, tasô biŋ tau ŋalabu ma daŋgôm ŋanô êsa êpi tauŋ nêŋ lêŋ acgom. Embe taŋô Bibolo ŋakalem e takêŋ êwiŋ Mêtê ma ôliŋ andaŋ Anôtô tonêŋ ŋalêlôm taêŋ êka eŋ samucgeŋ, oc tatap ŋanô sa e daê taêŋ todim-todim. Lau tê sêmoa sêmuŋ aêac to onec sêmoa sêwiŋ aêac nec, nêŋ taêsam ŋanô lasê sêjalagac gebe Bibolo buku taujala teŋ, ma aêac tauŋ ocgo tajala amboac tonaŋgeŋ. Oc tajala Bibolo gebe Buku Tau, taŋ daŋgôŋ mateŋ jali ŋam kêsêp naŋ, tec kêlêlêc buku ŋagêdô samob su biŋŋanôgeŋ.


text:
1 Son
Yesu wel wiin wë krismaki 60 pöta ök won sëën Sonök pep epwer ingre mor saö naröaan retëng ëa. Son pöp Yesuu ru 12 pöröakaanëp. Pi omnarö Anutuun lup sant yaalmëem karuröenta elmëëpënëak mëëa. Pël mëak omën naröak, “Yang omnarö utpetarö. Pötaan Yesu yang koröpööring newaisën ëa,” pël ya pörö kaar ya pöt retëng ë mena.
Pöt epël wia.
Ngön ngës rëaut 1:1-4
Ëwaare kaö pöteparë ngönte 1:5–2:29
Anutuu ruuröere Setenë ruurö 3:1-24
Ngön yaapötre kaaröt 4:1-6
Lup sant yaauta ngönte 4:7-21
Kön wi kosang yewesauta ngönte 5:1-21
1
Wëwëeta ngönte
1 Ne omën kaö nenten kön tektek niamaan. Omën kaö pöt wëwëeta ngön këëta pep pöp ngaanëër kutömre yang won wiaan wakaimaup. Ten piin kat wiak tenim itöök itenak moresring moröak pël ëaut yak tekeri wesak arën ök niaim. 2 Wëwë këëta pepap tekeri orö rëën itenaut. Yakök wëwë kosangta pepapön war wesak ök niaim. Wëwë kosangta pep pöp Pepapring wakaimaupök tenim naë tekeri oröön itenaut. 3 Ten itenak kat wiak pël ëakök arënta ök yeniak. Ar kat wiin tiar lup kopëtemer sak Pepere pim Ruup Yesu Kristooring lup kopëtemer sak öpenëak ök yeniak. 4 Pël ëën tiarim naë ërëpre sawi kësang pan oröak wiaapna yak ngön epët retëng ë yaningk.
Tiar ëwaatak öpa
5 Yesuu naëaan ten epël kat wiak ök yeniak. Anutu pi ëwa pepap yak pim naë ëwa pëënë wia. Koö nent pim naë wi naön. Won pan. 6 Tiar koutak wë Anuturing lup yal menak wë pël apena pöt kaar apenaat. Pël ëak ngön këëteta yok pangk wak naön ëëpenaat. 7 Anutu pi ëwaatak wë. Pötaanök tiarta ëwaatak wë pöt lup kopëtemer sak wëën pim Ruup, Yesu Kristo, pim iitak tiarim utpetat kërë nuulaan kölam tëak wë. 8 Tiar tiarimtën saun wonörö pël yak pöt tiarimtë lupöt morök yaalmë. Pël ëën ngön këët tiarim lupötë wi naön yaë. 9 Anutu pim ngön ëa pöt kë rëak wotpil yaniwesaup. Pötaanök tiar tiarim saunat war wesak yemoolak pötak pimtok tiarim utpetatë songönte ent ë nuulëak kölam yaniwas. 10 Tiar tiarimtën utpet nent naën yaaurö pël yamëem pöt Anutuu ngön niia pöt wa kaar weseim wë piin kaar yaaup pël yemak. Pël ëën pim ngönte tiarim lupötë wi naön yaë.


text:
Wik de cieŋ juëc kuɔ̈tyiic
Cultural Diversity Week (Wik de Cieŋ Kuɔ̈tyiic) ee töŋ diit de Victoria yenë cieŋ-cieŋ wääc door.
Ajuɛɛr de kä yenëke ye door ku jɔl ya käye röth looi paande metropolitan ku bɛ̈i kɔ̈k, aye kä cit Victoria’s Multicultural Festival (duɔ̈ɔ̈r de cieŋ wääcyiic) paan tɔ̈ ne’Victoria ye cɔl Melbourne.
Wik de cieŋ juëc kuɔ̈tyiic/wääcyiic aye gaam në lɛc në Victorian Multicultural Commission (Kɔc ŋäär ajuɛɛr de cieŋ-cieŋ wääcyiic tɔ̈ në Victoria) ku ke kony yök tënɔŋ akuma de paande Victoria.
Ëwikkë ayenë kɔc ke paan de Victoria cɔɔl kedhie bikë cieŋ cieŋken bɛ̈n luɔ̈i röth ku gamkë ariöp ye cieŋ juëcyiic bɛ̈i panda.
Victorian Multicultural Commission tɔ̈ në Victoria aaye jam ëröth kenë kɔc nɔŋ ke ciɛŋ juëc wääcyiickë bikë akuma ya lɛ̈k kä kɔɔr luɔi ku kuɔɔny, ku cotkë kuɔny de cieŋ wääcyiic në weei de mät ku römde riëw në bɛ̈i ke paandiit cɔl Victoria.
Cultural Diversity Week aye looi në ruɔ̈ɔ̈n thok në pɛɛi de Diäk (Akɔ̈nydit/Akanydit) bi lööny në kööl de Bɛ̈i ci mat ëtök kööl de nyɛɛi de atekthok de kuat/kuɛt ku mät ke pɛɛi ye nïïn thërou ku tök pɛɛi de Diäk (Akɔnydit).
Yeŋö yenë kööl de cieŋ juëc wääyic?
Cieŋ juëc ee töŋ dïït de kä ye panda cɔk ril/rir.
Në yeköölë, kekë duur ya biäk de kɔc kedhia kɔc tɔ̈ në Victoria aakee lɔke dhiëëth në bɛ̈ɛ̈i peeiyiic awu ka raan töŋde paanden alɔ dhiëëth paanpeei.
Ëyadɛ̈ wɔ ye jam në thook wääcyiic thook wär 260 ku kaye nhiëliic wääcyic ke 136 door/buɔth.
Mätë rɔt në Cultural Diversity Week
Victorian Multicultural Commission tɔ̈ në Victoria aye kɔc cɔɔl kedhie kɔc ke Victoria bike Cultural Diversity Week bɛ̈n door në:
- Lɔ bikeek lɔ në kööl de Victoria’s Multicultural Festival
- Bë naŋ lon juiir kë wenë mäthku tëde luɔi ka në akeunhom wenë kɔc thiääk kenë yiin buku cieŋkuɔɔn juëc door
- Kony de mith ci gɔl ɣönde gäär bike cɔk lɔ në Cultural Diversity Week Primary School Art Competition (Mëël de giët/thuur/thuɔ̈ɔ̈ric de ɣön de gäär në wik de cieŋ wääcyiic)
- Ku bikë ya biäk/röth mat në jam de Cultural Diversity Week në ɣän ke jamiic
Na kɔɔr ba wël juëc kɔ̈k piŋ në thoŋdu wëlke Cieŋ Juëc wääcyiic, ku Victorian Multicultural Commission cɔl wɔ në (03) 9280 0714.


text:
3 Son
Yesu wel wiak kutömweri sëën wë krismaki 60 pöta ök won sëën Sonök pep kot epwer omën namp yapinte Kaias pimëën retëng ë mena. Pep epwer pöt Kaiasën yaya mëak Taiotrepisë utpet ëautaan pepanöm mëëa.
Pöt epël wia.
Ngön ngës rëaut 1-4
Kaiasë ngönte 5-8
Taiotrepisre Temitrias pöaarë ngönte 9-12
Ngön mëët 13-15
1
1 O Kaias nemop, ne ngönënë wotöök nampök pep epwer nimëën retëng ë yaningk. Ne niin lup sant yaalni.
2 Nemop, ne nimëën Anutuun kimang yemak. Ni könre lup ompyaö wëën pi tapël omnant nim yaën pipot ompyaö sëëre nimëntta këlangönre yauman won ömëëten kent yaalnë. 3 Kar naröak nim naëaan wais ni ngön këëta ënëm yaën pël neeaut. Pël ëën ne kat wiak ërëpërëp kësang ëaut. Yaap, nim ngön këëta ënëm yaën pöten ne ëwat wë. 4 Nem ruurö pit ngön këëta ënëm yaëën pöt ne ya kë yes. Omën muntatëën ya kë yesa pötak il newaspan.
Kaias pi ya ompyaö mëneima
5 Nemop, ni ingre mor saurö ompyaö yaalmëan pöt, nimtë naëaanörö pëën won, kamaatëaanöröeta yaalmëan pöt ompyaö. 6 Omën pöröak nim pitëmëën lup sant elmëauten ten ingre moröröen ök niaan kat wiaut. Pötaanök ni Anutuun kön wieë karurö kan kourakëën kaamök elmëak wes mëëmë pöt ompyaö. 7 Pit Yesu pim yaat mëmpö yesem ngönën köpëlöröa naëaan sum naön yaaurö. 8 Omën ke pilörö pitring top ëak ya mëmpnaan kaamök elmëëpa. Pël ëën ngön këët ulöl sëpnaan.
Taiotrepis pi utpet yaaup ën Temitrias pi ompyaö yaaup
9 Ne ar ingre moröröaan ngön nent retëng ëaut. Pël ëautak Taiotrepis pi arim wotöök öpënëak yaaupök nem ngönte kat nawiin yaë. 10 Pötaanök ne arim naë wais oröak pim wëwëeta ngönte amaat. Pi nemëën ngön ke nampöt paspas yaaup. Pël ëak pöt pëën won. Pimëntta ingre mor sa narö ka nantëaan waisën pim kaatak wa naulmëën yaaup. Pël ëën omnaröak pitëm kaatë wa ulmëën pöt nga mëak omën pël ëa pörö ingre moröröa naëaan waö ë yamëaup.
11 O nemop, ni omnarö utpetat yaëën ënëm elmëëngan. Ni omën ompyaut wël ëak ëëm. Omën ompyaö yaë pipop Anutuu omnamp. Utpetat yaë pipop Anutuun kön nawiin yaë. 12 Omnaröak Temitrias piin ping wesak ya. Pi ngön këëta ënëm yaëën wëwë ompyaö pöt tekeri yes. Pël ëën nookta piin ping wesak yak. Ar neen ëwat wë. Nem ngön epët yaapët.
Ngön mëët
13 Ne niin ngön kësang ök niamaatak pepatë retëng ëëmaaten kaaö. 14 Nem kentöök teëntom pan naë wais niiring ngönngön apëaaten kent yaë.
15 Ni mayaaptaring öm. Omën ngöntre kar eporöak yowe yenia. Ën nuuk nem yoöre ërëp epët ngöntre karuröen mam.
[Yok pi tapët.
Ne nim pepap, Son.]


text:
Paulunê papia ŋamataŋa gêdêŋ lau
TESALONIKI
Tesaloniki nec Romnêŋ gamêŋ Makedonia ŋamalacsega. Paulu gêwi Pilipi siŋ su acgom, go jakêwaka gôlôac teŋ sa aŋga malac tônê. Gêmoa sauŋgeŋ ma Juda sêjam lêmuŋ eŋ, ŋam gebe lau ŋagêdô taêsam aŋga lau samuc nêŋ, taŋ nêŋ ŋalêlôm gêwiŋ lau Juda nêŋ mêtê su naŋ, sêbuc dêmôêŋ êsêac jasêŋô Ŋawae Ŋajam aŋga Paulunê. Biŋ tonaŋ gêli Juda sa e sêjanda Paulu ma gêwi Tesaloniki siŋ jagelom Berea. Malôgeŋ Paulu jagêŋgôŋ Korint acgom, go nê ŋac-gêjam-kôm-gêwiŋ-eŋwaga Timote kêdaguc eŋ jakêdôŋ gôlôac Tesalonikiŋa nêŋ biŋ gêdêŋ eŋ.
Paulunê papia ŋamataŋa gêdêŋ lau Tesaloniki nec ŋac tau keto gebe ênac to êpuc lau buŋa tônêŋa têntac tôŋ. Eŋ gêjam daŋge Anôtô kêtu gêŋô êsêac sêkêŋ gêwiŋ mêtê to têntac g wiŋ tauŋ ŋawae naŋŋa. Go gêwa nê lêŋ, taŋ eŋ kêsê gêdêŋ taŋ gêmoa gêwiŋ êsêsc naŋ, sa kêtiam gebe taêŋ ênamgeŋ. Gocgo gêjô biŋ, taŋ sêjam kênac gêdêŋ eŋ kêpi Kilisi êmu êmêŋŋa naŋ. Ŋac buŋa teŋ embe êmac êndu êndêŋ Killsi êmu êmêŋ su atomgeŋ, eŋ oc êwê kaiŋ êŋgôŋ mata jali, tê Kilisi mêŋêwaka sa êndêŋ têm ŋamuŋa tônê nê, me masi. Ma êndêŋ ondoc Kilisi êmu êmêŋ êtiam. Sêsuŋ nêŋ kênac amboac tonaŋ gêdêŋ Paulu gêja, tec keto ŋagêjô gebe sêkêŋ mateŋ Kilisi êmu êmêŋŋa ma sênam nêŋ kôm êtôm bêcgeŋŋa ŋaŋêŋgeŋ sêôŋ eŋ sêmoamaŋ.
Ŋadênaŋ
1. Paulu gêjac m papia tau 1:1
2. Paulu gêjam daŋge to êwa gêôc Anôtô 1:2–3:13
3. Paulu gêlêŋ biŋ gebe sêsa lêŋ buŋa sênac ŋawae e sênac dabiŋ 4:1-12
4. Biŋ Kilisi êmu êmêŋŋa 4:13–5:11
5. Paulu gêlêŋ biŋ kêtu ŋamu 5:12-22
6. Paulu gêjac mata papia tau 5:23-28
1
Paulu awa gêjac lau
1 Paulu agêc Silwana ma Timote ma biŋ êndêŋ gôlôac dabuŋ Tesaloniki. taŋ Tameŋi Anôtô agêc Apômtau Jesu Kilisi sêbiŋ aêac tôŋ naŋ. Moasiŋ to biŋmalô êndêŋ amac êwac.
Lau Tesaloniki nêŋ lêŋ to nêŋ sêkêŋ gêwiŋ
2 Aêac ajam daŋge Anôtô kêtu amac samobŋa gedeŋ tôŋgeŋ ma taêŋ gêjam amac kêsêp ma mec ŋalêlôm ŋapaŋ. 3 Aêac akô aêacnêŋ Anôtô to Tameŋi laŋônêm ma taêŋ gêjam amacnêm akêŋ gêwiŋ ŋakôm to têmtac gêwiŋ ŋakoleŋ ma akêŋ matem aêacnêŋ Apômtau Jesu Kilisi totêmtac kêpa sugeŋ. 4 O lasitewaac, aêac ajala gebe Anôtô têtac gêwiŋ amac to kêjaliŋ amac sa atu ênê gêŋ. 5 Gebe aêac asôm ŋawae ŋajam gêdêŋ amac ŋa aweŋsuŋgeŋ atom, ajam toŋaclai ma toŊalau Dêbuŋgeŋ ma ajam mêtê toma ŋalêlôm samucgeŋ. Amac taôm ajala aêacma lêŋ, taŋ asa gêdêŋ amoa awiŋ amac naŋ. Aêac asa lêŋ tonaŋ kêtu anam amac saŋa. 6 Amac atêku aêac to Apômtau. Amac amoa gêŋwapac gwalêkiŋ ŋalêlôm, mago Ŋalau Dabuŋ kêpuc amac tôŋ, tec akôc mêtê sa totêmtac ŋajamgeŋ. 7 Amac agôm amboac tonaŋ tec atu ŋadôŋdôŋ gêdêŋ lau sêkêŋ-gêwiŋwaga samob aŋga Makedonia to Akaia, 8 tec Anôtônê mêtê kêtaŋ gelom-gelom aŋga amacnêm gêja Makedonia to Akaia tageŋ atom, masi. Amac akêŋ gêwiŋ Anôtô ŋawae gêô lasê gamêŋ samob, tec aêacma kôm anam mêtêŋa teŋ gêc kêtiam atom. 9 Lau tau tonaŋ sêjac miŋ amac akôc aêac saŋa ŋawae gêdêŋ taŋ aêac atu ŋacleŋ amac naŋ, to sêjac miŋ amac abuc dêmôêm gwam ma akac taôm ôkwi adêŋ Anôtô, abe anam sakiŋ Anôtô mata jali toŋanôgeŋ naŋ, 10 ma êsêac sêjac miŋ gebe amac êôŋ Anôtônê Latu aŋga undambê êmu êmêŋŋa. Anôtô gêŋu eŋ sa aŋga ŋacmatênêŋ ma Jesu tau oc ênam aêac sa êndêŋ Anôtônê têtac ŋandaŋ, taŋ mêŋêsa naŋ.


text:
Piöcemanhraan
Piöcemanhraan ee piöc koc. Piöcemanhraan ee piöcekapir ku piöcëkäthɛɛr. Pioceŋickaŋ ee hok kuony be ten reer koc theer thin pinynhom. Koc cë pioc piocmanhraan ayoopwel tau rëër koc thiin yäkol ku tau rëër koc thiin thɛ̈ɛ̈r. Ayoopwel geeth yakolic ku baai ta aheer ku koc cieŋthin. Awelyoop akut kocic ku tayë koc tieŋ kaam winhoor ku piir. Ka ku loi e piocemanhraan ë koc kony riin ne lë ka cï yök theer pioceŋickaŋ. Toŋ thiok ciyok ë piocemanhraan ë dhuk cien waartheer dheel ke ŋiec loi puor koc cieŋ röök America. Piocemanhraan acë kaar araak ŋuan kakciwecbei. Kakciwecbei ta cit tan cieŋ koc thɛ̈ɛ̈i thïn. Koc kuen kak koc thɛ̈ɛ̈r aka tueny ŋic kak cit abiany tony wela abuoc weth. piocemanhraan ku guop. ë pioc raan ku ŋic ta yë koc ku guop raan kayic waar kaamic. Koc kuen guop koc akuen jaŋ, agok ku laai kok. Cieŋ piocemanhraan etën piir koc thiin yakol ku tan piir koc thiin thɛ̈ɛ̈r.


text:
Aci yin wic ba naŋ pandu yen bi amitic de kuar ke kuny karaba ku piu yok. Ciin de diak ne koc to Australia a cieng ne beei ye ke cuat piny (juric). Na cok to ken nok aker kaŋ yenke waar ne beei juric, eka nok kueer yeke weu ke jur tekic agut cok karaba akol liu ku piu ke deng. Eyic pacok, kueer juec ne bin ke karaba ku piu koŋ thin atau ne kuer wuac yic ke ci weth jot tenok yin.
Na cok jur ne thai ciekic kuwa thai baric, ke ka noŋ kaŋ kocic, ku kaŋ weu lik leu ba loi binke karaba ku piu ke looi tekic kene buot ke dollar ne ruonic.
Kueer ne binke karaba koŋ
Nyic looi de karaba, ba karaba loi amath apiath. Them e kueerke binke karaba baai koŋ ku weu ke juur.
- Kuany kaŋ e karaba loi amath apiath. Thierdiak ne buotic de kaŋ tau pandu aye looi ne karaba. Yeneka ye kaŋ cake kuaŋ ku te yinke loi thin kaamdit nyoth ne looide karaba ku weu ke juur. Na wic ba to kaŋ ke karaba hooc, ke yin hoc kaŋ ke karaba looi amath apiath. Ting te cin ne loide kaŋ karaba goorthin ago looi amath apiath de nyic. Na tau kueen juec, ke karaba adit, ku leu yin ba weu koŋ.
- Mac de tuy ke liir de piŋ. 40 ne butotic de karaba baai aye tuck u liir loom. Ne ruotic, tau kede tuc piny (thermostats) ne kaam de 18–20°C. Ne keeric, tau ke liir piny kaam de 25–27°C. Taau de ke tuck u liir piny nhial ju piny ne degrees toke e karaba ci looi ne tuck u liir piny tekic miin 5–10 ne buotic. Te looi ke kene piny ca liir ke yin thok baap ke ɣot.
- Kum de ɣan ɣor. Na kum ɣan ɣor ago aliir tuck aliir lir ci jal ke leu wen ke juur tekic agut 25 ne buotic. Them ba liet tau te ɣor ne baap thar, ku tau kaŋ ke aliir ne aweer yim kene kaŋ tau ɣot. Thiek ran de baai tueŋ ke yin kene thok aliir tau.
- Nyic awer looi. Kume alath dhil ne awer nyin ago jal tuc piny gel. Yin leu ba alath dhil leip ne ruotic ago riel akol ben ɣot ku thok ke piny ke col. Apiath ba alath dhil thok ne thaar tuc piny ne kol de keer.
- Kuany marua ku pal kene aliir waar “air conditioner”. Marua looi e tok ne buotic ne thar yin ku ke allir kor bent e thoŋ kee ken eke aliir waar “air conditioner”. Marua aliir waar ku alue bi looi ago aliir tuck u aliir lir bei ruotic.
- Weer dep karaba amath apiath. Ke thiak 12 ne boutic de karaba baai aye dep loom. Dep karaba amath apiath alue bi weu ke juur tekic ne bak. Weer nuur ther ne nuur jot e kuer weu ke juur kony. Nuur jot e 20 ne buotic de karaba de nuur ther loom ku ke loi naa 4 ku 10 thar baric.
- Karaba ci thok. Kaŋ cityin jath, kake thioŋ, kake pol aye karaba loom te ci ke looi. Yen karaba ci thok e 10 no buotic ne kaŋ ke karaba loom. Te thok yin kaŋ ke karaba loom ke yin leu ba karabadu koŋ ku tek weu ke juuric. Na nok nuur thin dep, ke karaba aloi.
- Ke kaŋ ca liir. Tau ka kang ca liir fridge ne kam de 3 ku 5 degrees Celsius au tau ne kam 15 ken 18 degrees Celsius. Degrees eben te piny awic 5 ne buotic, de karaba ne yenhom. Looi piath prich e ba ko leer rot yik ne ke kang ca liir yic nyai ku ye kam de 5–8 centimetres wan ago aliir ya bak. Na nok prich de rou ka yak e de dheeŋ, ke ye liep ne thar wic yin en.
- Wek ku kar alath. Na ye macin ye wek, ke yin taau piu lir ku leeke rok alath. Kar alath bie ku pal te ye karaba alath ca riel—aci with ye nyai.
Te ya piu konythin
Tiite nyin piu e kuir eben aye dollar. A nok kaŋ juec leu bi piu ca looi ke apiath baai ku ne dumic ago piu yok ne thaar tau tueeny.
- Kwany kaŋ ye piu loom amath apiath. Na ɣoc kaŋ ke piu, ke yin hoc kany ye piu loom amaath apiath. Ting te cinne loide kaŋ ke piu loom (WELS) amath goorthin.
- Te ye masura looi thin apiath. Masura ye kueer tok ne momoi ee 12,000 liters ke piu kueer wei ne ruon. Loi te ya kueer ne masura min riak ken ago piu kaŋ. Taau ke aliir bei ne masura yic ago piuku koŋ kueer. Ke aliir bei ne masura yic e kueer piu tekic ku alue bi taau thin au beei. Thiek ran baai ke kene go taau.
- Ithiek ran baai bi masura wak nhial thar war ne masura jot. Alue bi tok ne diakic de piu koŋ ku yok $160 ne ruon yic.
- Piu ke bakanat. Na nok ke piu mit na rou ke yin loom ke ye piu mit ne bak. Na war ran baai tok piu mit ke lek ye bi ke jot e piu mit na rou bi bei alue bi 55 litres koŋ nok ran ne kol thok eben. Na ci rot lue, ke yin hoc jeg de piu ago piu kany.
- Tek piu ke dom yic. Ke moŋok ther de tem nyuon domic e 90 ne buotic de piu ke piok dom nyai. Yin leu ba kene tekic te taau yin ke de tem nyoun ne 4 centimetres au tueeng. Yin lue ba piu ke dom koŋ te yin loo apiath ku kuany kaŋ piath ke dom.
Kaŋ ke juur
Jam wene ran de baai au akutnhom
Juir de baai a wic bi thuk a nok ran baai. Beei eben a nok loŋ wuac ku kene yeneka ye piath ba ran baai thiek ke ci ke ca loi.
Kaŋ wic ba nyic ne yinhom te wic yin ran baai au akutnhom juur beei bay ok.
- Tek weu yic ku koŋ. A nok koŋ ku tek weu yio te de akuma ke yen ke de koc ke beei. Na wick e yin nyin ran baai apiath ku be rte de tek weu yic ku kony go ke piath ke piir du ben yok.
- Tek yic awata. Juiir de kaŋ Juec ke akuma ayeke awata tekic. Yin leu ba kitap nyoth awata te nok koc beei akuma Austrialai kuen ago ke piath ke yin thiek.
- Piath hoc beei. Na ɣoc baai, ke ran baai a juiir baai te nok koc wic bi ɣoc ku juur.
Thiek ran baai au akutnhom e juur beei ne athoor ke yin thok. Apiath ba athoor ke amat dun wene ran baai muk apiath Kan ke ci leu waar.
Wic ba na nyin ka ba kaŋ koŋ?
Te wic yin bi nyin de koŋ karaba, piu weer ku mamuria e nok akuma ka ke taau ene www.energy.gov.au.
Thon ye athoore
Akutnhom col commonwealth acer caat ne waar cene ye athoor waric thin apiath ku ka cie roor teden piath cene ye waaric. Akutnhom col commonwealth acie mel ne piath cene athoore waric thin. Akutnhom col commonwealth, benyke ku koc lui kene kee acie long yeke dom te nok en ke riak kuwa hantook bo bei ne kuer nyin kuwa kuer det kuc tede ye athoor ci waaric.
This translation was funded as part of the Australian Government Multicultural Access and Equity policy.


text:
Jeremia
Propete Jeremia gêmoa nom gêmuŋ Apômtau Jesu amboac jala 600. Eŋ gêjam kôm propeteŋa jala taêsam ma gêjac biŋsu Anôtônê lau gebe sênam tauŋ ôkwi. Embe masi, go gêŋwapac kapôêŋ êtap êsêac sa êtu nêŋ sec to nêŋ sakiŋ gwamŋaŋa. Eŋ gêmoa nom e gêlic biŋ, taŋ kêsôm lasê naŋ ŋanô kêsa. Kiŋ Babilonŋa Nebukadnesar kêku Jerusalem tulu ma geseŋ malac to ŋalôm dabuŋ su ma gêwê kiŋ Judaŋa to nê lau taêsam jasêŋgôŋ kapoacwalô aŋga Babilon. Mago Jeremia geoc biŋ teŋ lasê gêwiŋ gebe êsêac sêmu sêmêŋ aŋga Babilon ma sêmboa nêŋ gôlôac sa êtiam.
Buku tau ŋasêbu aclê gebe
1. Môkêlatu 1–25 Anôtô kêkêŋ ŋawae gêdêŋ nê lau gêdêŋ taŋ kiŋ têlêac sêjam gôliŋ êsêac naŋ. Kiŋ têlêac nêŋ ŋaê gebe Josia agêc Joiakim ma Sedekia.
2. Môkêlatu 26–45 Jeremianê ŋac-keto-papiawaga Baruk gêjac miŋ nê biŋ ŋagêdô. Eŋ keto biŋ ŋagêdô Anôtô geoc lasê ma Jeremia tau nê lêŋ ŋamiŋ towae ŋagêdô kêsêp buku tonec gêwiŋ.
3. Môkêlatu 46–51 Anôtô geoc lau jaba nêŋ biŋ ŋagêdô lasê.
4. Môkêlatu 52 Biŋ ŋatêku teŋ, taŋ gêjac miŋ ŋacjo sêku Jerusalem tulu to seseŋ lôm dabuŋ su ma sêwê lau jasêŋgôŋ kapoacwalô aŋga Babilon.
Jeremia eŋ ŋac têtac malô. Eŋ têtac gêwiŋ nê lau ŋanôgeŋ ma gedec gebe êsôm biŋ mêtôcŋa lasê êndêŋ êsêac. Mago Anôtônê biŋ kêtuŋ ênê ŋalêlôm kêtôm ja, tec eŋ kêtôm gebe êŋgamiŋ biŋ tau atom, kêsôm lasêgeŋ.
Buku tau ŋalô towae ŋagêdô kêkanôŋ Jeremianê têm wapac atom, kêkanôŋ têm, taŋ gêc nêmŋa naŋ. Êndêŋ têm ônê Anôtô oc êmoatiŋ poac wakuc êndêŋ nê lau. Ma êsêac oc sejop poac tônê ŋapep. Kêdôŋwaga to biŋsu teŋ oc êlêŋ biŋ êsêac gebe sêliŋ poac siŋ atomŋa nec atom, gebe poac tau ŋabiŋ ênêc nêŋ ŋalêlôm (31:31-34).
1
Anôtô kêkalem Jeremia ma kêsakiŋ eŋ gebe ênam kôm
1 Jeremianê biŋ tonec. Jeremia eŋ Hilkia latu. Hilkia tau eŋ aŋga dabuŋwaga, taŋ sêmoa malac Anatot aŋga Benjaminnê gamêŋ naŋ, nêŋ ŋac teŋ. 2 Gêdêŋ têm taŋ Amon latu Josia kêtu Judanêŋ kiŋ ma gêjam gôliŋ gamêŋ kêtôm jala 13 su naŋ, Apômtaunê biŋ gêdêŋ Jeremia tau. 3 Biŋ tau gêdêŋ Jeremia amboac tonaŋgeŋ gêdêŋ Judanêŋ kiŋ Josia latu Jojakim nê bêc e gêdêŋ Judanêŋ kiŋ Josia latu Sedekia nê gôliŋ ŋajala kêtu 11 ŋa su ŋapaŋ e gêdêŋ jala, taŋ sêkêŋ lau Jerusalemŋa sêŋgôŋ kapoacwalô ŋaajôŋ kêtu lemeŋ teŋŋa.
4 Ma Apômtaunê biŋ gêdêŋ aê gebe
5 “Aê kajala aôm gêdêŋ taŋ kamasaŋ aôm aŋga tênam têtaclêlôm atomgeŋ naŋ,
tênam kêkôc aôm atomgeŋ ma gajam mec aôm su,
aê kajaliŋ aôm sa gebe ôtu tenteŋlatunêŋ propete.”
6 Go aê kasôm gebe “O Apômtau Anôtô, ôlic acgom, aê ŋapalê kwalam ma kajala jasôm biŋŋa atom.” 7 Mago Apômtau kêsôm gêdêŋ aê gebe
“Ôsôm gebe’ Aê ŋapalê kwalam’ nec atom
gebe aôm oc ôndêŋ lau, taŋ jasakiŋ aôm naŋ ôna
ma ôsôm biŋ, taŋ aê jajatu aôm naŋ.
8 Ôtêc êsêac atom
gebe aê gamoa gawiŋ aôm gebe janam aôm sa.
Apômtaunê biŋ tau tonec.”
9 Go Apômtau kêmêtôc lêma mêŋkêmoasac aê aocsuŋ ma kêsôm gêdêŋ aê gebe
“Ôlic acgom, aê kakêŋ ŋoc biŋ kêsêp aôm awamsuŋ.
10 Gôlicgac me, ocsalô tonec aê kakêŋ aôm kôtu tenteŋlatu to gamêŋ kiŋŋa samob ŋatau
gebe ômbuc sa ma ôtuc popoc gebe onseŋ su ma ôku tulu
gebe ôkwê sa ma ôsê.”
11 Go Apômtaunê biŋ gêdêŋ aê gebe “Jeremia, aôm gôlic asageŋ.” Ma aê kasôm gebe “Aê galic tali ŋalaka teŋ.” 12 Go Apômtau kêsôm gêdêŋ aê gebe “Aôm gôlic jagêdêŋ gebe aê gajam jali ŋoc biŋ gebe ŋanô êsa.”
13 Apômtaunê biŋ gêdêŋ aê kêtu dim luagêcŋa gebe “Aôm gôlic asageŋ.” Ma aê kasôm gebe “Aê galic ku teŋ keletoc ma kêku sa aŋga gamêŋ nodoŋa gêmêŋ.” 14 Go Apômtau kêsôm gêdêŋ aê gebe “Aŋga gamêŋ nodoŋa ŋaclai sec enseŋ gêŋŋa oc mêŋêpi lau samob, taŋ sêŋgôŋ gamêŋ tonec naŋ. 15 Ôlic acgom, aê oc jamôêc gamêŋ kiŋŋa samob, taŋ gêc nodoŋa naŋ, ŋalau totoŋ-totoŋ. Apômtaunê biŋ tau tonec. Ma êsêac oc sêmêŋ ma tetoc nêŋ lêpôŋ kiŋŋa êkô êkanôŋ Jerusalem ŋasacgêdô samob êtômgeŋ ma sêndênaŋ lêpôŋ kiŋŋa êŋgi Jerusalem ŋatuŋbôm auc ma tetoc lêpôŋ êkô êkanôŋ malac Judaŋa samob. 16 Ma aê oc jasôm ŋoc mêtôc lasê êpi êsêac êtu nêŋ sec samobŋa gebe êsêac sêwi aê siŋ ma sêkêŋ da ŋamalu gêdêŋ anôtôi jaba ma teteŋ mec gêdêŋ gêŋ, taŋ êsêac tauŋ lemeŋ sêmasaŋ naŋ.
17
“Mago aôm ôjandiŋ nêm ômbiŋkap tôŋ ma ôsôm biŋ samob, taŋ oc jajatu aôm naŋ, êndêŋ êsêac. Ôtakê êtu êsêacŋa atom, embe ôtakê, go aê jatakê aôm aŋga êsêac laŋôŋnêmŋa amboac tonaŋgeŋ. 18
Ôlic acgom, ocsalô tonec aê jakêŋ aôm ôtu malac ŋajaŋa teŋ ma ôtu alê ki teŋ to ôtu tuŋbôm ki gebe ôkô ŋajaŋa e Judanêŋ kiŋ to kasêga ma dabuŋwaga to lau gamêŋ tonecŋa tau sêku aôm tulu atom. 19
Êsêac oc sênac siŋ êndêŋ aôm, mago êsêac oc sêku aôm tulu atom gebe aê gamoa gawiŋ aôm gebe janam aôm sa. Apômtaunê biŋ tau tonec.” * †
kêtôm tau. Jeremia gejo Apômtau awa gebe “Aê galic tali... “Ma Apômtau kêsôm gebe “Biŋŋanô


text:
YouTube
YouTube ee dɛɛië amatnom ɣɔ̈nkenuëët yee kɔc jɔtnhial, ŋëmkë, ku rɔmkë dɛɛiëke. Dɛɛiëke aalëu bï ke them, ku thɛɛ cennëke dɛɛië ɣoi aaye tääu në biäk. Ëmɛɛn, wënhcaath (akut göörë wël) yen anɔŋ youtube ku ye luɔ̈ɔ̈i. Dɛɛiëke kith yiic aa lëu bïke tääu ë ɣɔ̈nkenuëët yiic. Youtube agɔl në pɛɛi de rou ye cɔl Kol, 15 2005 në kɔc keediäk ëke kɔn luui në Paypal.
Pëën[cokic | cok tënëyökic]
YouTube acï pëën në thukuul juëc në kë yen mïth thɛlwei bïk lɔ göör në dɛɛiëke rac në makuëënic kä lëu bïke gɛ̈lwei në kä piööcë ke yiic, cï mɛn cïnnë ɣɔ̈nkenuëët ke ciɛɛŋ ku ɣɔ̈nkenuëët ke thuëëc thiëëk thook në ye töŋë. Ku në mëër nhial wär thukuul (Ku në ɣän ke luɔɔi) agut Mirii kɔ̈k aa cï Youtube gël në kɔc në Pamɛɛc ken yiic, ku kë yekë tak awääc.
Lööŋ ke luɔɔi[cokic | cok tënëyökic]
Cï mɛn de lööŋ ke luɔɔi de ɣɔ̈nkenuëët, kɔclui aalëu bïk jɔtnhial në kä dɛɛiëke tënɔŋ keek päl tënɔŋ raan ë yicëgɔ̈t ku kɔc tɔ̈ në dɛɛië yic. Guëëc, riäkguɔ̈p, jöör, ɣɔɔcwei, ku dɛɛiëke nɔŋ yiic duɔ̈nyëlöŋ aalëu bïke gël në jɔtnhial. Mëjɔtnhial ee Youtube gäm päl bïk gɛm biyiic ku waar kë dɛɛië cïmɛn kɔɔr kek yeen ku kaa cïn päl të cïï mëjɔtnhial dɛɛië wuönywei në biäk. kɔc aalëu bïk daai në dɛɛië në biäk ku kaa kënnë pɔ̈l bïk dɛɛië tɔ̈ɔ̈u Kompiötaai ken yiic.


text:
Kenya
Kenya ee paan tɔ̈ biäk anhiäk de Apirïka, piiny të thiääk ke tuŋ de Apirïka, Adɛ̈kdiɛt Indiɛn atɔ̈ pabak ku Baar de Biktoria alɔŋ pacuɔl. Kenya amec akɛɛth keke bɛ̈ɛ̈i kɔ̈k cïmën de Thomalia (pabak), Ethiopia (parut), Paguot Thudän (parutcuɔl), Uganda (pacuɔl), ku Tandhania (paguot). Dïït ë Kenya thöŋ ke Prance ku cïmën de Tekthath de Amerika.
Genamatnhom de Kenya aye cɔl Nairobi, ee gen 14 në lɔŋë dït Apirïka. Gɛɛthdït kɔ̈k tɔ̈ në wäryɔu aaye yïk Mombatha, Maliŋki të lɔ Adɛ̈kdiɛt Indiɛn, Juyevi, Nanyuki, Naibacha, ku Thika të thɔ̈ɔ̈ny de Kenya, ku Kithumu të lɔ Baar de Bïktoria.
Tɛkdë kɔcthɛɛr tueŋ aake cieŋ të thiääk ke bɛi Kenya në Lilɣardït kɔ̈u, ee Kenya tem gɔl parut gut paguot.
Wäryɔu de Kenya anɔŋ aliir lɔ luak ku ke tuɔ̈c. Në piny cinwäryɔu, yeen ee thiaaŋ ku liir të thööny de kur. Kuur bäärbëtɛɛm i de Kenya, cɔl Kuur Kenya, aɣet kuënkuën ke 5,199m. Kuur cɔl Kilimanjaro ee akeu tem wöuwic të lɔ Tandhänya ku biäk bäärbëtɛɛm de Kilimanjaro atɔ̈ piny de Tandhänya.
Thook juëc aa yennë ke jam piny de Kenya. Aake thookpïïr 67 aaye piny de Kenya ku thoŋcïmäär tök ee cïn raan ye bɛɛr jam në ye. Diŋëliith ku Kithuaɣili keek aaye thook luoiakuma Kanya-yici. Kithuaɣili yennë kee thoŋ dïït ë pamac. Mith ë panpiööc në Kenya kedhie, aaye ke piɔ̈ɔ̈c thoŋ ë Diŋëliith. Diŋëliith ee thoŋ yennë piööc në bɛ̈ɛ̈ipiööciic aɣet ɣɔndït.


text:
Paulunê papia gêdêŋ lau
PILIPI
Paulunê papia gêdêŋ lau Pilipi nec ŋac tau keto gêjac Gôlôac ŋamataŋa, taŋ eŋ kêwaka sa aŋga masaŋm Airopa naŋ ŋawae. Malac Pilipi gêc Makedonia, taŋ lau Rom sêjaŋgo su kêtu nêŋ gamêŋ naŋ. Aposolo gêŋgôŋ kapoacwalô, tec keto papia tonec. Eŋ gêmoa tonê ŋalêlôm ŋawapacgeŋ gêdêŋ ŋasawa tonaŋ gebe kômwaga ŋagêdô sêsôm sêôc ênê biŋ auc ma mêtê dansaŋ kêpi sa aŋga gôlôac Pilipiŋa, tec kêkêŋ wapac eŋ gêwiŋ. Mago biŋ têntac ŋajam to têntac êpa suŋa gêjam papia tau auc, ŋam kêsêp Paulu kêkêŋ gêwiŋ Jesu Kilisi toŋanôgeŋŋa.
Paulu keto papia tau ŋamanô tonec gebe ênam daŋge lau buŋa aŋga Plllpl êtu gêŋ, tê sêsakiŋ gêdêŋ eŋ nêga. Êsêac sêpuc eŋ tôŋ gêdêŋ têm, taŋ eŋ gêŋgôŋ jageo naŋŋa. Eŋ gêlic gêŋ gwalêkiŋ kêlênsôŋ eŋ tau to êsêac gêwiŋ amboac taŋ, tec keto biŋ êpuc êsêac têntac tôŋŋa to awa eŋgeŋ êsêacŋa ma ôliŋ andaŋ Anôtôŋa kêsêp papia tonec gêwiŋ-gêwiŋ. Go gêjam neneŋ êsêac gebe sêmboa to tetoc tauŋ sa atommaŋ, sêkêŋ tauŋ sêsô Kilisi ŋalabu tosêmbu tauŋgeŋ. Eŋ gêôŋ biŋ tonec sa gêdêŋ êsêac taêŋ ênam êtiam gebe sêsa nêŋ lêŋ têtôm Kilisi gêbiŋ êsêac tôŋgac nê, ac tauŋ sêwê kaiŋ kêtu sêmasaŋ Judanêŋ biŋsu totaŋem wamugeŋ ma sêjop êsêacnêŋ om to gêŋ ŋagôliŋŋa atom, Anôtônê moasiŋ gêdêŋ êsêac tec sêgôm. Ma moasiŋ tau gelom êsêac kêtu nêŋ sêkêŋ gêwiŋŋageŋ. Gocgo keto têntac wapi to biŋmalô, taŋ Anôtô gêsuŋ ŋaômageŋ gêdêŋ lau, taŋ Kilisi gêbiŋ êsêac tôŋ naŋ, ŋawae gêdêŋ êsêac amboac tonaŋgeŋ.
Lau buŋa sêkêŋ êwiŋ to sêsa nêŋ lêŋ totêntac wapigeŋ ma totêntac êpa sugeŋ ma sêŋgôm to sêôc nêŋ geŋ sênsiŋ sugeŋŋa ŋabiŋ gêjam sêga aŋga papia tonec ŋalêlôm. Paulu tau têtac gêwiŋ gôlôac Pilipiŋa ŋanôgeŋ naŋ kêtu awê aŋga papia tau gêwiŋ.
Ŋadênaŋ
1. Paulu gêjac m papia tau 1:1-11
2. Paulu tau nê biŋ ŋagêdô 1:12-26
3. Dambiŋ tauŋ tôŋ tamiŋ Kilisiŋa 1:27–2:18
4. Paulu gêwa Timote agêc Epaproditi nêŋ kôm ŋam sa 2:19-30
5. Paulu gêjam ja lau buŋa gebe sejop tauŋ êndêŋ ŋacjo, taŋ sêmoa dêmôêŋŋa to gêŋ gêdib êsêac gêc lêlômŋa naŋ 3:1–4:9
6. Paulu to nê lau Pilipiŋa 4:10-20
7. Paulu gêjac mata papia tau 4:21-23
1
Paulu gêjac m nê papia
1 Kilisi Jesu nê sakiŋwagaagêc Paulu agêc Timote ma biŋ êndêŋ Anôtônê lau samob, taŋ Kilisi Jesu gêbiŋ êsêac tôŋ sêŋgôŋ Pilipi naŋ, ma êndêŋ gejobwaga to sakiŋwaga êwiŋ. 2 Tameŋi Anôtô agêc Apômtau Jesu Kilisi nêŋ moasiŋ to biŋmalô êndêŋ amac êwac.
Paulu keteŋ mec kêtu lau Pilipiŋa
3 Aê gajam daŋge ŋoc Anôtô kêtôm têm samob, taŋ taêc gêjam amac naŋ. 4 Kêtôm têm samob, taŋ kateŋ ŋoc mec kêtu amac samobŋa naŋ, kateŋ totêtac ŋajamgeŋ, 5 gebe ŋawae ŋajam gêô lasê amac wakucgeŋ, tec ajam ŋakoleŋ awiŋ aê amoa e mêŋgêdêŋ galoc. 6 Aê kajala kêtu tôŋ gebe Anôtô, taŋ gêjac m koleŋ ŋajam tau aŋga nêm ŋalêlôm naŋ, oc ênac dabiŋ koleŋ tau êndêŋ Kilisi Jesu nê bêc. 7 Aê taêc gêjam amac gêc ŋoc ŋalêlôm ŋapaŋ, tec gagôm jagêdêŋgeŋ gebe taêc gêjam biŋ tonaŋ kêpi amac samob. Ŋam gebe gêdêŋ taŋ gêŋgôŋ kapoacwalô to gêdêŋ taŋ gamoa awê ma gajam ŋawae ŋajam kêsi to kapuc mêtê tôŋ naŋ, amac awê kaiŋ moasiŋ, taŋ Anôtô kêkêŋ gêdêŋ aê naŋ awiŋ. 8 Aê gajam aoc su amac samob ŋam kêsêp Kilisi Jesu nê taê walô aêacŋa. Anôtô kêjala gebe kasôm biŋŋanô.
9 Aê kateŋ ŋoc mec tecenec gebe Nêm têmtac gêwiŋ ŋanô esewec ŋapaŋ ma ajala gêŋ to awa gêŋ samob êkôc e ŋapep, 10 ec ajala gêŋ ŋajam tau ma amoa tonêm ŋalêlôm ŋakêŋkêŋ ma tolaŋômnêm sawageŋ e êndêŋ Kilisinê bêc. 11 Ma biŋgêdêŋ ŋaŋanô, taŋ Jesu Kilisi taugeŋ êkêŋ naŋ, ênam amac auc gebe Anôtônê ŋawasi to wae êsa.
Kilisi kêtu aêac daŋgôŋ mateŋ jali ŋamôkê
12 O lasitêwaac, aê gabe jakêŋ ŋawae êndêŋ amac aŋô gebe biŋ, taŋ kêtap aê sa naŋ, kêmoasiŋ ŋawae ŋajam ŋanôgeŋ. 13 Siŋwaga taŋ sejop gôliŋwaganê andu naŋ, to lau ŋagêdô samob sêjalagac, gebe aê gêŋgôŋ kapoacwalô kêtu Kilisiŋa. 14 Ma ŋoc kapoacwalô kêkêŋ lasitêwai taêsam, taŋ Apômtau gêbiŋ êsêac tôŋ naŋ, sêkêŋ gêwiŋ ŋajaŋa kêsa, tec têtêc tau ŋ atom ma sêsôm Anôtônê mêtê lasê totêntac kêpa sugeŋ.
15 Lau ŋagêdô sêwa Kilisi sa kêtu têntac sec to têntac ŋandaŋŋa, mago ŋagêdô tec sêjam mêtê tonêŋ ŋalêlôm ŋajamgeŋ. 16 Lau tau tonaŋ sêgôm kêtu têntac gêwiŋŋa. Êsêac sêjala gebe Anôtô kêkêŋ aê gebe janam ŋawae ŋajam kêsi. 17 Lau ŋagêdô ônê sêsôm Kilisi lasê tonêŋ ŋalêlôm makeŋgeŋ atom, sêgôm kêtu tauŋ waeŋŋa ma sebe sêkêŋ gêŋwapac êkôniŋ aê êwiŋ ŋoc kapoacwalôgeŋ.
18 Biŋ tonaŋ kêlênsôŋ aê atom. Aê têtac ŋajam gebe sêsôm Kilisi lasê ŋalêŋ tokaiŋ-tokaiŋ. Lau ŋagêdô sêsau sêbanac biŋ, ma ŋagêdô sêsôm tobiŋŋanôgeŋ. 19 Ma aê oc têtac ŋajam ŋapaŋ gebe aê kajala amac ateŋ nêm mec kêtu aêŋa amoa, ma Jesu Kilisi nê Ŋalau ênam aê sa, tec gêŋwapac tonec oc êtu moasiŋ êndêŋ aê. 20 Aê taêc kêka to kakêŋ matoc ŋanôgeŋ, gebe gêŋ teŋ êŋgôm aê majoc êsa atom. Aê jamoa matoc jali me jamac êndu, mago jaŋgôm Kilisinê wae êsa ŋa tauc ôlic totêtac êpa sugeŋ. Gêmuŋgeŋ gagôm, ma galoc amboac tonaŋgeŋ. 21 Kilisi kêtu ŋoc gêŋgôŋ matoc jali ŋam, ma embe jamac êndu, oc gêmac tau êtu ŋoc moasiŋ. 22 Embe jamoa matoc jali aŋga nom êtu jatap koleŋ ŋanô ŋagêdô saŋa, naŋ oc japô lêna gebe jajaliŋ ondoc sa. 23 Biŋ luagêc tonec kêlênsôŋ aê ŋanô. Aê têtac gêwiŋ gabe janac tauc lêtêŋ jamoa jawiŋ Kilisi, tonec tec galic ŋajam kêlêlêc. 24 Mago kêtu amacŋa tec gabe jaŋgôŋ nom tonec. 25 Ŋoc ŋalêlôm kêsaê, tec kajala gebe jamoa jawiŋ amac samob ma janam amac sa êtu nêm akêŋ gêwinŋa gebe atôp ma akêŋ êwiŋ totêmtac ŋajamgeŋ. 26 Aê embe jamu jandêŋ amac jawac teŋ êtiam, oc êŋgôm amac awem êôc Kilisi Jesu ŋanô-ŋanô êtu aêŋa.
27 Biŋ tageŋ tonec tec gêc gebe Asa nêm lêŋ ŋapep atôm Kilisinê ŋawae ŋajam, ec embe jawac, naŋ jalic me embe jamoa jaêc, go jaŋô ŋawae gebe akô ŋajaŋa totêmtac tageŋ ma anac siŋ apuc taôm tôŋ êtu akêŋ gêwiŋ ŋawae ŋajamŋa. 28 Atêc nêm ŋacjonêŋ gêŋ teŋ atomanô. Biŋ tonaŋ êwa sa êndêŋ nêm ŋacjo gebe oc sênaŋa, ma êwa sa êndêŋ amac gebe oc aku êsêac tulu, gebe Anôtô ênam amac kêsi. 29 Anôtô kêmoasiŋ amac kêtu Kilisiŋa ŋa lêŋ luagêc, teŋ gebe akêŋ gêwiŋ eŋ, ma teŋ gebe aôc wapac kêtu eŋŋa gêwiŋ amboac tonaŋgeŋ. 30 Ma siŋ, taŋ gêmuŋŋa alic aê gajac ma galoc aŋô ŋawae gebe gajac gamoa naŋ, amac taôm anac amboac tonaŋgeŋ.


text:
Agɛmkɔckedhiɛ
Riɛl de kɔc kedhiɛ (Agɛmkɔckedhiɛ), Keek ë rinkɛ̈ aayenë luui ë kuat miiric ye raan ë bɛ̈n rɔm ë jam ku kë loi ë kɔc ë baai. Ee run thiöökkɛ̈, cïï kɔc pöc, anɔŋ kuɛr ye looi cït kakɛ̈:
Kɔc aaye lööŋ yam mat, ku të cïnë ke lɔ̈ɔ̈k ë lööŋ thɛɛric thïn. Kän ee cɔɔl agɛ̈mkɔckedhiɛ (Democracy).
Kɔc aaye duŋɔ̈ɔ̈r kɛn kuany. Kek ë duŋɔ̈ɔ̈rkɛ̈, aaye kë loikï thäny lööŋ cïk kuany. Kän ee cɔɔl agɛ̈mkɔckedhiɛ, ye amatnhomkɔc naŋ rɛn cïï kuɛ̈ny ye. Luɔɔi de alöc, ee cɔɔl alöc ë kɔ̈ɔ̈c. Luɔi alöc ë kɔ̈ɔ̈c, ee looi ë run cïï meek, ka yïn yaa të cïï rɛn ë cïï lɔc thou, ke nyin deenë aberë kuɛ̈nyic raan.
Akööl kɔ̈k, ke kɔc aaber lööŋ yam kuany bïï kek kathɛɛr waar. Të ye luɔ̈i ye. Aye alöc ë kɔc cë ye kënë gam, eke ye kɔc nhiar alöc bë rɔt looi. Kɔc kek ye kënë looi, aaye lɔc eke looi ë ɣɛ̈thɣɛ̈th. Kän ee dac looi, të lɔc ë kɔc ye luɔ̈k luk. Të luk kek ë kɔckɛ̈, aaye käk ke thiëc juiir, bïnë raan thiëëc, bïï nyic alan nɔŋ yen awäc, ka yïn ciɛ̈n awäc.
Ë pan ë kɔc ɣer, (Yerop) Luɔ̈k ë kɔc ye lukkɛ̈, aaye looi tëde luɔ̈k riliic dït nɔŋic cït yïk nääk ë raan, ka yïnë raan dɔm ku tɔ̈u bïnë kë yuïc göör ëye kɔ̈u, ku dɛ̈ rɛɛc ye looi ë diɛny cït cuɛ̈ny ë ɣön ë rɛndɛ̈ ke cïn kënë cuɛ̈nyë ye.
Alöc (yenë kɔ̈ɔ̈c)[cokic | cok tënëyökic]
Të cïï kɔc alöc looi, ke kɔc kek cë tiam aaye week. Të ye luɔ̈i ye apuɔl. Rɛn ë kääc cïï cuɛ̈t arëët cë kɔc wuɔ̈r, yen ë yaa rɛn cïï lɔc. Anyiɛcwëlbääny cïï lɔc, aye naŋ akuut dɛn ye ŋɔ̈ɔ̈r cïï cäk bïnë ke yaa nyic. Yen akuut dɛɛnë aaye kek rɛn bë ye ŋɔ̈ɔ̈r lɔc. Na jɔl kek ë kɔc akuutkɛ̈ kɔ̈ɔ̈c, ke rɛn bë kɔc wuɔ̈r, ke yen jɔl ya rɛn akuut cïï lɔc. Keek kɔc ye kɔ̈ɔ̈c bïï ke lɔc kɛ̈, aabë dhiilë yaa naŋ kakɛ̈:-Run ken ke dït aabë yaa dhiilë nyïc, ku lon den bë lëu ë luɔi ë miiric yic. Acie raan ë bɛ̈n yen ye lɔc. Rɛn ye naŋ yic bë lɔc, ee yaa manhbaai, ku ye rɛn cë dït, kɔc kɔ̈k aalëu bïï ke tɛɛm wei, cït kɔc cïï ke mac.


text:
Hosea
Propete Hosea gêjam mêtê lau aŋga gamêŋ Israelŋa kêdaguc propete Amos. Eŋ gêjam kôm mêtêŋa gêdêŋ têm ŋawapac gêmuŋ siŋ, taŋ geseŋ malac Samaria su gêdêŋ jala 721 gêmuŋ Kilisi gêmêŋ nomŋa naŋ. Lau sêjam sakiŋ gwam ma sêwi Anôtô siŋ kêkêŋ wapac eŋ ŋanôgeŋ. Hosea tau gêjam awê mockaiŋ ma gebe êtu ŋadôndôŋ êpi launêŋ lêŋ sêwi Anôtô siŋŋa. Anôtônê lau sêwi Apômtau siŋ kêtôm Hoseanê awê Gomer gêwi eŋ siŋ kêtu mockaiŋoŋa. Mago êtu ŋamu Anôtônê têtac gêwiŋ teŋgeŋŋa taê walô nê lau, tec ênam kôm êpi lau Israel e sêmu dêndêŋ eŋ sêna êtiam ma têtu ênê lau êtiam. Anôtônê ŋalô ŋagêdô, taŋ kepeŋ aêacnêŋ ŋalêlôm naŋ, gêwa ênê têtac gêwiŋ nê lauŋa sa. Anôtô kêsôm gebe “O Israel, aê jawi aôm siŋ amboac ondoc. Aê jandec aôm amboac ondoc. Ŋoc ŋalêlôm kêkac aê gebe jaŋgôm aôm sec atom, gebe aê têtac gêwiŋ aôm kêlêlêc.”
1
1 Apômtaunê biŋ gêdêŋ Beri latu Hosea. Eŋ kêkêŋ biŋ tau gêdêŋ Usia agêc Jotam ma Ahas agêc Hesekia sêjam gôliŋ gamêŋ Judaŋa, ma Joas latu Jerobeam gêjam gôliŋ gamêŋ Israel ŋa.
Hoseanê awê to nê gôlôac
2 Gêdêŋ taŋ Apômtau kêsôm biŋ kêsa Hosea awasuŋ kêtu ŋamata naŋ, eŋ kêsôm gêdêŋ Hosea gebe “Ajôc, ôna ma ônam awê mockaiŋo teŋ êtu nêm awê ma ôka ŋapalê mockaiŋŋa lasê gebe lau gamêŋ tonecŋa sêgôm mockaiŋ kapôêŋ gebe sêwi Apômtau siŋ.” 3 Amboac tonaŋ eŋ gêja jagêjam Diblaim latuo Gomer ma eŋ taê ma kêkôc ŋapalê ŋac teŋ. 4 Ma Apômtau kêsôm gêdêŋ eŋ gebe “Wê ênê ŋaê gebe ‘Jesrel’, gebe ŋasawa dambêgeŋ, go aê jakêŋ ŋagêjô êndêŋ Jehunê gôlôac êtu dec, taŋ eŋ kêkêc siŋ aŋga Jesrel naŋ, ma aê gabe janseŋ gôliŋ kiŋŋa su aŋga Israelnêŋ gôlôac. 5 Ma êndêŋ bêc tonaŋ aê oc japôŋ Israelnêŋ talam tulu aŋga gaboaŋ Jesrelŋa.”
6 Awê tau taê kêtiam ma kêkôc ŋapalêo teŋ. Ma Apômtau kêsôm gêdêŋ Hosea gebe “Wê ênê ŋaê gebe ‘Taêwalômêo’. Gebe aê gabe taêc walô gôlôac Israelŋa e jasuc êsêacnêŋ biŋ ôkwi êtiam atom. 7 Mago aê gabe taêc walô gôlôac Judaŋa ma aê, Apômtau, nêŋ Anôtô, gabe janam êsêac kêsi. Aê gabe janam êsêac kêsi ŋa talam to tubac ma ŋa siŋ to hos ma lau, taŋ sêŋgôŋ hos ŋaô naŋ atom.” 8 Gêdêŋ taŋ Taêwalômêo gêwi su siŋ naŋ, Gomer taê kêtiam ma kêkôc ŋapalê ŋac teŋ. 9 Ma Apômtau kêsôm gebe “Wê ênê ŋaê gebe ‘Ŋoc lau atom’ gebe amac Israel atu aêŋoc lau atom ma aê katu amacnêm Anôtô atom.”
Israel êtu wakuc êtiam
10 Mago lau Israelnêŋ namba oc êtôm gaŋac gwêcŋa, taŋ tanam dôŋ ma tasa sa daŋgôm êtôm atom naŋ. Ma aŋga gamêŋ, taŋ sêsôm gêdêŋ êsêac gebe “Aêŋoc lau atom” naŋ, oc sêsôm êndêŋ êsêac gebe “Anôtô mata jali latui amac.” 11 Ma oc sênac lau Juda to lau Israelŋa sa sêpi tageŋ ma êsêac oc sêjaliŋ nêŋ laumata teŋ sa ma êsêac oc sêpi sêmêŋ aŋga gamêŋ tau gebe Jesrel ŋabêc oc êtu bêc kapôêŋanô.


text:
PETERENÊ papia ŋamataŋa
Peterenê papia ŋamataŋa nec gêjac lau buŋa ŋawae, taŋ eŋ kêsam êsac gebe Lau jaba, taŋ “Anôtô kêjaliŋ êsêac sa” naŋ. Lau tau sêŋgôŋ kêsi-kêsigeŋ aŋga Asia Sauŋ ŋagamêŋ gêmu kêsêpŋa (ŋanodoŋa). Ac sêŋgôo saliŋ-saliŋ sêsêp lau samuc ŋalêlôm. Keto papia tonec gebe ênac sêsamwaga têntac tôŋ gebe lau sêjanda to sêlêsu êsêac kêtu nêŋ sêkêŋ gêwiŋ Anôtôŋa. Kêtu tonaŋŋa ŋac-ketowaga gêôŋ Jesu Kilisi nê Ŋawae Ŋajam sa gêdêŋ êsêac gebe taêŋ ênam to sêkêŋ mateŋ eŋ, taŋ gêmac êndu to gêdi sa ma gêjac mata gebe êmu êmêŋ êtiam naŋ. Êsêac tec sêsô nêŋ ŋandaŋ ŋalabu ma sêôc sêpuc tauŋ tôŋgeŋ gebe sêkêŋ gêwiŋ Anôtô toŋanôgeŋ ŋasaê teŋ tonaŋ. Ac taêŋ ênam êtu tôŋ gebe êndêŋ bêc Jesu Kilisi eoc tau lasêŋa, oc têtap nêŋ ŋagêjô ŋawasi sa.
Ketowaga êjam daŋ lau tau gebe sêôc gêŋwapac totêntac êpa sugeŋ ma kêkêli êsêac sêsa nêŋ lêŋ têtôm lau, taŋ têtu Kilisinê gêŋgac naŋ.
Ŋadênaŋ
1. Gêjac m papia tau 1:1-2
2. Taêm ênam Anôtô gêjam kêsi ŋamoasiŋ 1:3-12
3. Gêlêŋ biŋ gebe tamoa todabuŋgeŋ 1:13–2:10
4. Daôc ŋandaŋ tapuc Kilisi wagamaŋ 2:11–4:19
5. Tanam nêŋ sakiŋ todambu tauŋgeŋ 5:1-11
6. Gêjac mata nê papia 5:12-14
1
Petere awa gêjac lau
1 Jesu Kilisi nê aposolo aê, Petere, ŋoc biŋ êndêŋ lau jaba, taŋ Anôtô kêjaliŋ êsêac sa sêŋgôŋ kêsi-kêsigeŋ aŋga Pontu to Galatia ma Kapadokia to Asia ma Bitunia naŋ. 2 Tameŋi Anôtô taê gêjam kwanaŋgeŋ, tec kêjaliŋ amac sa ma kêkêŋ Ŋalau Dabuŋ gêwê amac asa lau Dabuŋ nêŋ lêŋ ma taŋem wamu Jesu Kilisi to aliŋ ênê dec e atu selec. Moasiŋ to biŋmalô êndêŋ amac êwac e ênam amac auc.
Biŋ takêŋ mateŋŋa
3 Talambiŋ aêacnêŋ Apômtau Jesu Kilisi Tama Anôtô, taŋ taê walô aêac gêjam sêga. Eŋ gêŋu Jesu Kilisi aŋga ŋacmatênêŋ sa, tec kêkôc aêac tatu wakuc ma takêŋ mateŋ eŋ endeŋ tôŋgeŋ. 4 Eŋ gêgôm gêŋ tonaŋ gebe tawê kaiŋ gêŋlênsêm teŋgeŋŋa to ŋawasi, naŋ ê su atom. Anôtô kêmasaŋ gêŋlênsêm tau tonaŋ gêc undambê kwanaŋgeŋ kêtu amacŋa. 5 Anôtônê ŋaclai gejob amac gebe akêŋ êwiŋ e atap moasiŋ ênam amac kêsiŋa sa, taŋ eŋ kêmasaŋ kwanaŋgeŋ gebe êtu awê êndêŋ têm ŋamuŋa naŋ. 6 Êndêŋ tônê oc atu samuc. Galoc tecenec oc moae gêŋ amboac tonec ênac amac ŋawae gebe lêtôm tokaiŋtokaiŋ êkêŋ wapac amac têlageŋ acgom 7 e Anôtô ênsaê amacnêm akêŋ gêwiŋ tau gebe ŋanô. Ŋamalac sêsaê gold, taŋ kêtôm gebe oc ênaŋa naŋ, ŋa ja. Ma amacnêm akêŋ gêwiŋ, taŋ kêlêlêc gold tonaŋ su naŋ, oc êtap saê sa amboac tonaŋ, gebe êwaka tau sa gebe gêŋ ŋanô teŋ. Ma êndêŋ taŋ Jesu Kilisi eoc tau lasê naŋ, amac atap lambiŋ to ŋawasi to waem sa. 8 Ŋac tau tonaŋ amac alic eŋ atom, mago têmtac gêwiŋ eŋ. Amac matemanô kêpi eŋ galoc atom, mago akêŋ gêwiŋgeŋ e atu samuc eŋ totêmtac ŋajam ma totêmtac wapigeŋ naŋ. Ŋamalac sêwa biŋ tonaŋ ŋa jakêtôm atom. 9 Amac atu samuc gebe atap nêm akêŋ gêwiŋ ŋaŋanô sa. Ŋanô tau moasiŋ ênam katôm kêsiŋa.
10 Moasiŋ tau tonaŋ propete sêsôm to sêkip ŋam sa ma seoc moasiŋ ênam amac kêsiŋa, taŋ amac atap sa naŋ lasê. 11 Kilisinê Ŋalau, taŋ gêmoa êsêacnêŋ ŋalêlôm naŋ, geoc lasê gebe Kilisi êôc ŋandaŋ e su acgom, go êmoa toŋawasigeŋ. Êsêac sebe sêkip biŋ tonaŋ ŋanoc sa gebe êmêŋ êndêŋ ondoc ma êmêŋ amboac ondoc. 12 Anôtô geoc lasê gêdêŋ propete tonaŋ gebe biŋ tonaŋ ênam êsêac tauŋ sa atom, ênam amac sa. Lau taŋ sêsôm ŋawae ŋajam gêdêŋ amac sêsôm bi ŋ, taŋ propete sêwa sa naŋ, lasê gêdêŋ amac. Ma Ŋalau Dabuŋ, taŋ Anôtô kêsakiŋ aŋga undambê gêmêŋ naŋ, kêpuc êsêac tôŋ. Ŋawae tonaŋ aŋela tauŋ têtu kêka-kêka ŋanô gebe sêjala sêwiŋ.
Anôtô kêkalem aêac gebe tasa lêŋ dabuŋ
13 Amboac tonaŋ amansaŋ nêm kauc ŋajaŋa êsa ma nêm ŋalêlôm tekwem sakigeŋ, ec akêŋ matem moasiŋ, taŋ Jesu Kilisi eoc tau lasê ma êkêŋ êndêŋ amac naŋ. 14 Atôm Anôtônê ŋapalê taŋem wamuŋa, ma têmtac ŋakalac, taŋ kêkac amac gêdêŋ taŋ nêm kauc kêsa atomgeŋ naŋ, ênam gôliŋ amac êtiam atom. 15 Atôm ŋac dabuŋ tau, taŋ kêkalem amac naŋ, ma asêlêŋ to asa nêm lêŋ samob atôm lau dabuŋgeŋ, 16 gebe teto biŋ gec gebe “Amac atu lêu dabuŋ, gebe aê tauc dabuŋ.”
17 Amac embe awem ênac Anôtô, taŋ êmêtôc ŋamalac êndêŋ-êndêŋgeŋ atôm nêŋ koleŋgeŋ ma êpuc opeŋ ŋac teŋ atom naŋ, ma embe asam eŋ gebe Tamemi, go asa nêm lêŋ toatêc eŋgeŋ êtôm têm amoa gamêŋ jaba tonecŋa. 18 Amac alicgac gebe awa, taŋ ê su amboac gold to silber naŋ, kêsi amac su aŋga lêŋ sec, taŋ gelom amac aŋga abeminêŋ naŋ, ma mêŋamoa nêm lêtêgeŋ nec atom. 19 Kilisinê dec kêtu awa ŋanô tau, tec kêsi amac su. Eŋ kêtôm domba ŋabiŋmê to ŋajamanô teŋ, 20 Anôtô kêjaliŋ eŋ sa gêdêŋ taŋ kêkêŋ undambê to nom atomgeŋ naŋ, tec kêkêŋ eŋ mêŋkêtu awê gêdêŋ têm ŋamuŋa tonec kêtu amacŋa. 21 Eŋ kêkêŋ amac akêŋ gêwiŋ Anôtô, taŋ gêŋu eŋ sa aŋga ŋacmatênêŋ ma kêkêŋ ŋawasi gêdêŋ eŋ naŋ. Amboac tonaŋ amac akêŋ gêwiŋ to akêŋ matem apeŋ Anôtôgeŋ.
22 Amac taŋem wamu biŋŋanô, tec gêgôm amac katôm ŋawa kêsa ma gêgôm amac têmtac gêwiŋ lasitêwai ŋanôgeŋ. Amboac tonaŋ akêŋ têmtac gêwiŋ elom tau tonêm ŋalêlôm samucgeŋ. 23 Amac atu wakuc ŋam kêsêp ŋawê, taŋ ênaŋa naŋ atom, kêsêp ŋawê, taŋ ênêc ŋapaŋ. Ŋawê tau Anôtônê biŋ mata jali, taŋ ênêc teŋgeŋ naŋ, 24 gebe
“Ŋamalac samob têtôm gêgwaŋ,
ma nêŋ ŋawasi samob kêtôm gêgwaŋ ŋaola.
Gêgwaŋ kêmêliŋ,
ma ŋaola kêsêlô.
25 Mago Apômtaunê biŋ oc ênêc teŋgeŋ.”
Ma biŋ tau tonaŋ ŋawae ŋajam, naŋ sêsôm gêdêŋ amac.


text:
Samuelnê Buku Ŋamataŋa
Biŋ taŋ kêsêp buku tonec naŋ, gêjac miŋ lau Israel nêŋ lêŋ sêwi têm gôliŋwagaŋa siŋ jaselom têm kiŋŋa. Lau têlêac sêjam gôliŋ lêŋ, taŋ gêjam lau Israel ôkwi naŋ. êsêacnêŋ ŋaê gebe Samuel, taŋ eŋ êsêacnêŋ gôliŋwaga ŋamuŋa naŋ, agêc Saul, taŋ kêtu lau Israel nêŋ kiŋ ŋamataŋa naŋ, ma Dawid. Dawidnê biŋ kêsêp Samuel agêc Saul nêŋ miŋ ŋalêlôm. Dawid kêtu kiŋ atomgeŋ, mago teto ênê lêŋ kaiŋ teŋ ŋagêdô to ênê gêŋsêga ŋamiŋ kêsêp Samuelnê buku ŋamataŋa gêwiŋ.
Buku tau ŋalôtêna kêtôm Biŋlênsêm Laŋgwa ŋabuku miŋŋa ŋagêdô ŋalôtêna gebe Lau taŋ sêsap Anôtô tôŋ naŋ, têtap moasiŋ sa, mago sec êôc êsêac, taŋ taŋeŋpêc naŋ sa. Apômtaunê biŋ gêdêŋ dabuŋwaga Eli gêwa ŋalôtêna tonaŋ sa gebe “Aê jatoc êsêac, taŋ tetoc aê sa naŋ sa ma êsêac, taŋ laŋôŋ gelo aê naŋ, oc jalic êsêac amboac lau meloc” (2:30).
Lau sêlic Apômtau Anôtô kêtu lau Israel nêŋ kiŋ ŋanô (8:7), tec ŋac-keto-bukuwaga gê go gebe Israel embe sêjaliŋ nêŋ kiŋ teŋ sa, oc sêwi Anôtô siŋ me masi. Mago gêdêŋ taŋ têtap nêŋ kiŋ sa naŋ, êsêac sêmasaŋ ŋagôliŋ towae tonec gebe kiŋ to lau samob sêsô Anôtônê gôliŋ to mêtôc ŋalabu (2:7-10). Ŋagôliŋ tonaŋ ejop gebe êmoasiŋ lau sauŋ to kapôêŋ ma lau towae to lau ŋaôma êtôm taugeŋ.
1
Elkana to nê gôlôac semoa Silo
1 Ŋac teŋ gêmoa malac Ramataim. Eŋ ŋac Supŋa aŋga Epraim ŋagamêŋ lôcŋa, nê ŋaê Elkana. Eŋ Jeroham latu, naŋ Elihu latu, naŋ Tohu latu, naŋ Sup latu, êsêacnêŋ ŋam gêc Epraimŋa. 2 Eŋ gêjam awê luagêc, teŋ nê ŋaê Hana ma teŋ nê ŋaê Penina. Penina kêkôc gôlôac ma Hana eŋ awê kapoac.
3 Ŋac tonaŋ aŋga nê malac kêpi gêja Silo kêtôm jalageŋ gebe eteŋ mec to êkêŋ da êndêŋ lau siŋ undambêŋa nêŋ Apômtau. Eli latuagêc Hopni agêc Pinehas têtu Anôtônê dabuŋwaga aŋga tonaŋ. 4 Gêdêŋ bêc, taŋ Elkana kêkêŋ da naŋ, eŋ kêkêŋ da ŋagêdô-gêdô gêdêŋ Penina ma latuio to ŋac. 5 Eŋ têtac gêwiŋ Hana, mago kêkêŋ ŋamêsôm ŋagêdô tageŋgeŋ gêdêŋ eŋ ŋam gebe Apômtau gêbôc têtaclêlôm auc gebe êkôc gôlôac atom. 6 Tec anao kêkôc biŋkalom gebe êŋgôm eŋ maja êsaŋa gebe Apômtau gêbôc eŋ auc. 7 Kêtôm jalageŋ gêŋ tonaŋ kêtap Hana sa. Kêtôm têm samob êsêac sêpi Apômtaunê lôm dabuŋ sêja naŋ, anao kêkôc biŋkalom eŋ ŋapaŋ. Tec Hana kêtaŋ ŋanô ma gedec gebe êniŋ gêŋ. 8 Go nê akweŋ Elkana kêsôm gêdêŋ eŋ gebe “Hana, aôm kôtaŋ ma goeŋ gêŋ atom nec ŋam amboac ondoc. Nêm ŋalêlôm ŋawapac kêtu asageŋŋa. Aôm gôlic aê ŋajam kalêlêc latômi 10 su atom me.”
Hana agêc Eli
9-10 Gêdêŋ taŋ seŋ to sênôm gêŋ su acgom, go Hana gêdi tonê ŋalêlôm ŋawapacgosu jakêkô Apômtau laŋônêmŋa ma keteŋ mec gêdêŋ eŋ to kêtaŋ ŋanô. Gêdêŋ tonaŋ dabuŋwaga Eli gêŋgôŋ nê lêpôŋ kêsi Apômtaunê lôm ŋakatam. 11 Ma Hana gêjac mata biŋ teŋ ma kêsôm gebe “Lau siŋ undambêŋa nêŋ Apômtau, aôm embe taêm walô nêm sakiŋwagao aê to taêm ênam aê ma ôliŋ aê siŋ atom, ma ôkêŋ ŋapalê ŋac teŋ êndêŋ nêm sakiŋwagao aê, go jansuŋ ŋapalê tau samucgeŋ êndêŋ Apômtau wacêmoa êtu ênê gêŋ e êmac êndu, ma kekec teŋ oc êsac môkêlauŋ atomanô.”
12 Eŋ keteŋ mec ŋasawa ec baliŋ gêmoa Apômtau laŋônêmŋa. Gêdêŋ tonaŋ Eli mata gê eŋ gêdôôlic. 13 Hana keteŋ mec gêc lêlômgeŋ, ma gêdôôlic kêboa-kêboa, mago sêŋô awa atom. Tec Eli gêjam kauc gebe gêŋ kêjaŋiŋ awê tau. 14 Ma kêsôm gêdêŋ Hana gebe “Êndêŋ ondoc nêm meloc gêŋ kêjaŋiŋ aômŋa êmbacnê. Ôwi wain meloc tonaŋ siŋmaŋ.” 15 Hana gêjô eŋ awa gebe “O ŋoc apômtau, amboac tonaŋ atom. Aê awê gêŋwapac kêkôniŋ aê tôŋŋa. Aê ganôm wain to gêŋ kêjaŋiŋŋa teŋ atom. Aê kasêwa ŋoc ŋalêlôm sa gêdêŋ Apômtau tau. 16 Ôlic nêm sakiŋwagao aê amboac awê sec atom. Gêdêŋ ŋasawa tonec aê kasôm ŋoc ŋalêlôm ŋawapac to kêbuli aucŋa lasê tec gamoa.” 17 Go Eli gêjô eŋ awa gebe “Ôna totêmtac malôgeŋ ma Israelnêŋ Anôtô oc êŋgôm biŋ, taŋ koteŋ naŋ, ŋanô êsa.” 18 Hana kêsôm gebe “Ôlic nêm sakiŋwagao aê ŋajammaŋ.” Go eŋ gêc gêja ma geŋ gêŋ totêtac kêpa sugeŋ.
Hana kêkôc Samuel tau
19 Bêbêc kanucgeŋ êsêac dêdi ma teteŋ mec gêdêŋ Apômtau. Su acgom, go sêmu sêja malac Rama kêtiam. Elkana gêmoa gêwiŋ nê awê Hana ma Apômtau taê gêjam eŋ. 20 Tec Hana kêkêkam ŋapalê ma gêdêŋ ŋanoc eŋ kêkôc ŋapalê ŋac teŋ ma gê ênê ŋaê Samuel. Samuel ŋam gebe “Aê kateŋ eŋ aŋga Apômtaunê.”
21 Gêdêŋ taŋ Elkana to nê gôlôac samob sêpi sêja kêtiam gebe êkêŋ da jalaŋa êndêŋ Apômtau to êŋgôm nê biŋ gêjac mataŋa ŋanô êsa naŋ, 22 Hana gêwiŋ atom. Eŋ kêsôm gêdêŋ nê akweŋ gebe “Ŋapalê êwi su siŋ acgom, go aê japi ma jakôc eŋ êwiŋ gebe eŋ êkô Apômtau laŋônêmŋa ma êmoa êwiŋ eŋ endeŋ tôŋgeŋ.” 23 Ma ênê akweŋ Elkana gêjô eŋ awa gebe “Ôŋgôm êtôm biŋ, taŋ aôm taêm gêjam gebe ŋajam naŋ. Ômoa e ŋapalê êwi su siŋ acgom. Tageŋ Apômtau êŋgôm nê biŋ ŋanô êsa.” Amboac tonaŋ awê tau gêmoa nê andu ma kêkêŋ su gêdêŋ ŋapalê e gêwi siŋ. 24 Ŋapalê gêwi su siŋ, go Hana kêkôc eŋ agêc sêpi sêja. Ma kêkôc bulimakao kapoac, taŋ ŋajala têlêac naŋ teŋ ma polom matac suc teŋ ma bôc ŋaôlic teŋ towain. Ŋapalê tau sauŋgeŋ ma têna kêkôc eŋ gêja Apômtaunê lôm dabuŋ aŋga Silo. 25 Sêjac bulimakao tonaŋ êndu ma sêkôc ŋapalê tau gêdêŋ Eli. 26 Hana kêsôm gêdêŋ eŋ gebe “O ŋoc ŋatau, aê jasôm biŋŋanôgeŋ êndêŋ aôm gebe aê awê tau, taŋ kakô aôm laŋônêm ma kateŋ mec gêdêŋ Apômtau naŋ tonec. 27 Aê kateŋ kêtu ŋapalê tecenecŋa ma Apômtau kêkêŋ taŋa aê ma gêgôm ŋoc mec ŋanô kêsa. 28 Kêtu tonaŋŋa aê gasuŋ eŋ gêdêŋ Apômtau. Eŋ êtu ênê gêŋ e êmac êndu.”
Go êsêac teteŋ mec gêdêŋ Apômtau.


text:
Pawuut Matiic
Pawuut Matiic ke Amerïka (USA, PMA) ee wun në Pawut Amerïka. Anɔŋic Pawuut 50, Payam ku Bɛɛi Kadhic. Ku yel aril, aye kɔc kɔk gam emeen an Pawuut Matiic an ee yen ril ye tok në Pinynɔm. Adek rɛɛcdït në weu ke Pinynhom, ku ɣɛ̈ɛ̈c, ku cieŋ, apuruuk, ku ŋiec wëlbääny, ku tët ŋic käŋ.
Miiric[cokic | cok tënëyökic]
Pawuut Matiic ke Amerïka ee pan ë kɔc matnïïm. Ee miiric Pawuut Matiic de Amerïka cï luoi wëlmääc. Adek yic ker kadiäk ke miiric. Ayek: ker ë luɔi, ker ë lɔɔŋ tɔ̈ niëëu, ku keer ë luk. Miir Pawuut ë luoi cïtman de miir mat nɔm.
Ker ë luɔi[cokic | cok tënëyökic]
Ker ë luɔi ee biäk de lɔɔŋ looi bï ke riëëu në cieŋic. Akut de Pawuut Matiic, tɔu në kuenyic e kek e muorŋaknɔm kuany bï ker luɔi wat, ku yen awëët Apuruuk. Muorŋaknɔm alëu bï lɔŋ e yam rëëc tede kɔc agätlɔɔŋ ke cïï rɔt bï tɔ ye lɔŋ. Muorŋaknɔm alëu bï kɔc yɔɔk bïk lɔɔŋ kuany cok. Muorŋaknɔm akum akuut ke luɔi ke akɔl kɔl ke lon de miiric, cït man, akut de luɔi, ɣɛ̈ɛ̈c ee lɔ̈ɔ̈ŋ ke luɔi de ɣɛ̈ɛ̈c looi. Muorŋaknɔm yen aye bäny ka kuut kuany, ku kueny bäny ke luk.


text:
Kërëthänuɔɔi
Gämde Kërëthänooi (Xpισtός "Kërëthä" ee wɛ̈t de Gïrïk thɛɛr, man cï waaric në wɛ̈t de thoŋ ɣëbëru cɔl "Mathiya", wɛ̈tdeyic "Raan cï tɔc") ayee gäm Nhialic tök në dhiëny Abaramic, dhuk tënë pïïr ku piööc jam de Yecu raan Nathareth cï nyuɔɔth Lëkyamic. Kërëthänuɔɔi yen gäämdïtapɛi Pinynhom, ku cinëkɔc ë Kërëthänooi ee 2.4 tïmëtïmdä. Aye kërëthanooi gam lɔn Yecu aloithok (aloithokrot) diɛ̈tde-yic Pinynhom. Ayee Kërëthänooi juëc gam ke Yecu ye Wënde Nhialic ku ee raan aya, ku yee Duluɛ̈ŋde raan, ku bɛ̈nde acï caar Lëkthɛɛric. Abïbei, Kërëthanooi aa Yecu cɔɔl Kërëtho, tëdä raan cï tɔc.


text:
Samuelnê Buku Kêtu Luagêcŋa
Samuelnê Buku Kêtu Luagêcŋa gêjac têku miŋ, taŋ kêsêp buku ŋamataŋa. Dawid kêtu kiŋ ma gêjam gôliŋ gamêŋ Judaŋa gêmuŋ (môkêlatu 1-4) e kêtu lau Israel samob nêŋ kiŋ (môkêlatu 5-24). Dawid gêjac siŋ gêdêŋ nê ŋacjo gebe êŋgôm nê gamêŋ kiŋŋa esewec. Ênê ŋacjo ŋamakeŋ sêmoa lau Israel ŋalêlôm, ŋamakeŋ sêmoa gamêŋ ŋamagêŋa. Buku tonec gêjac miŋ Dawidnê siŋ tonaŋ ŋabiŋ, mago buku tau gêwa Dawidnê biŋ ŋagêdô sa gêwiŋ. Eŋ ŋac gêdêŋ, taŋ kêkêŋ gêwiŋ Anôtô ma gêjam sakiŋ eŋ tonê ŋalêlôm samucgeŋ. Nê lau têntac gêwiŋ eŋ ma tetoc eŋ sa. Mago buku tonec gêsaŋ Dawidnê biŋ, taŋ kêlênsôŋ to kêkêŋ wapac eŋ naŋ, auc atom amboac tonaŋgeŋ Kêsêp ŋasawa eŋ têtac ŋandaŋ to têtac ŋakalac ma ketoc tau sa. Tageŋ gêdêŋ taŋ Anôtônê propete Natan kêtôc ênê sec gêdêŋ eŋ naŋ, eŋ geoc nê keso lasê ma kêsô Apômtaunê mêtôc ŋalabu.
Lau Israel sê taêŋ ênê lêŋ to kôm ŋanô e kêtu ŋamu gêdêŋ taŋ gêŋwapac kêkôniŋ êsêac naŋ, êsêac sêkêŋ mateŋ kiŋ teŋ, taŋ êsa aŋga Dawidnê gôlôacnêŋ ma êtôm eŋ tau. Êsêac taêŋ kêka Dawidnê latu teŋ.
1
Dawid gêŋô Saul gêmac êndu ŋawae
1 Saul gêmac êndu su ma Dawid kêku lau Amalek tulu. Eŋ gêmu gêmêŋ mêŋgêmoa Siklag bêc luagêc. 2 Ma gêdêŋ bêc kêtu têlêacŋa ŋac teŋ mêŋgêô lasê aŋga Saulnê siŋwaga nêŋ tonê ŋakwê gêŋgic ma kekop gi eŋ môkêapac. Gêdêŋ taŋ eŋ gêô lasê gêdêŋ Dawid naŋ, ŋac tau gêu tau gêc nom ma ketoc eŋ sa. 3 Dawid kêtu kênac eŋ gebe “Gômôêŋ aŋga ondoc.” Tec eŋ gêjô ênê biŋ gebe “Aê gaêc aŋga Israelnêŋ siŋwaga nêŋ, tec gamêŋ.” 4 Ma Dawid kêsôm gêdêŋ eŋ gebe “Biŋ amboac ondoc. Ôsômmaŋ.” Ma eŋ kêsôm gêdêŋ Dawid gebe “Siŋwaga sêc su aŋga siŋmala ma ŋacjo sêjac taêsam êndu. Saul agêc latu Jonatan sêmac êndu amboac tonaŋgeŋ.” 5 Go Dawid kêtu kênac ŋac matac tau, taŋ kêkôc ŋawae gêmêŋ naŋ gebe “Saul agêc Jonatan sêmac êndu ŋawae kêtap aôm sa ŋalêŋ amboac ondoc.” 6 Ŋac matac gêjô ênê biŋ gebe “Aê tauc gamoa lôc Gilboa gamoa ma galic Saul geseŋ guŋ tau tôŋ ŋa nê kêm kêkô ma ŋacjonêŋ kareta to lau, taŋ sêŋgôŋ hos ŋaô naŋ, sêkapiŋ eŋ sa. 7 Gêdêŋ taŋ eŋ kêkac tau ôkwi naŋ, gêlic aê ma gêmôêc aê. Aê gajô eŋ awa gebe ‘Aê tec gamoa.’ 8 Eŋ kêtu kênac aê gebe ‘Aôm asa.’ Ma aê gajô eŋ awa gebe ‘Aê ŋac Amalek teŋ.’ 9 Go eŋ kêsôm gêdêŋ aê gebe ‘Ômôêŋ ma ônac aê êndu. Matocanô kêtu talô su, tageŋ matoc jali gamoa.’ 10 Amboac tonaŋ aê katu gasuc eŋ jagajac eŋ tomatêgeŋ gebe aê kajala gebe eŋ oc êmoa atom. Go aê kakôc sunsuŋ kiŋŋa su aŋga môkêapac ma joc aŋga lêmadambê tec kajoŋ gadêŋ aôm, ŋoc apômtau gamêŋ.”
11 Go Dawid lêma kêsêp nê ŋakwê ma kêkac gêŋgic ma lau samob, taŋ sêmoa sêwiŋ eŋ naŋ, sêgôm amboac tonaŋgeŋ. 12 Ma sêpuc taŋiboa sa ma têtaŋ to sêjam dabuŋ mo e oc jakêsêp kêtu Saul agêc nê latu Jonatan ma Apômtaunê lau Israel, taŋ siŋ geseŋ êsêac su naŋŋa. 13 Ma Dawid kêsôm gêdêŋ ŋac matac, taŋ kêkôc ŋawae gêmêŋ naŋ gebe “Aôm aŋga ondoc.” Ma eŋ gêjô eŋ awa gebe “Ŋac jaba Amalek teŋ latu aê, mago gamoa nêm gamêŋ.” 14 Go Dawid kêsôm gêdêŋ eŋ gebe “Amboac ondoc tec kôtêc taôm atom ma lêmam kêpi Apômtaunê ŋac, taŋ geŋ oso eŋ naŋ, ma gôjac eŋ êndu.” 15 Go Dawid gêmôêc lau matac nêŋ ŋac teŋ gêmêŋ ma kêsôm gebe “Ôna, ônac eŋ êndu.” Amboac tonaŋ eŋ jagêjac ŋac Amalekŋa tonaŋ e gêmac êndu. 16 Dawid kêsôm gêdêŋ eŋ gebe “Nêm dec êpi aôm taôm gebe aôm taôm kôkic nêm biŋ ŋa taôm awamsuŋ gêdêŋ taŋ kôsôm gebe ‘Aê gajac Apômtaunê ŋac, taŋ geŋ oso eŋ naŋ êndu naŋ.’ ”
Dawid kêtaŋ taŋiboa kêtu Saul agêc Jonatanŋa
17 Go Dawid gêga wê taŋiboaŋa tonec kêpi Saul agêc latu Jonatan 18 ma kêjatu gebe têndôŋ wê tau êndêŋ lau Juda ma teto kêsêp Jasarnê buku.
19 “Ojae Israel, sêjac nêm waem êndu gêc nêm lôc ŋaô.
Ojae, nêm siŋsêlêc ŋactêkwa sêjaŋagoc.
20 Asôm lasê aŋga Gat atom
ma anac miŋ aŋga Askalon ŋamalacluŋ atom
gebe lauo Pilisti têtu samuc atom
ma lau samuc latuŋio sênam lasê atom.
21 “Amac lôc Gilboa, maniŋ to kom
êpi amac atom, atu gamêŋ gasaŋ.
Gebe seseŋ siŋsêlêcnê lautuc ŋadabuŋ su
ma seŋ oso Saulnê lautuc ŋa niptêkwi kêtiam atom.
22 “Jonatannê sôb keso ŋacjo atomanô
ma Saulnê siŋ gêjam kôm ŋaôma atom.
Gêjac lau siŋsêlêc popoc
ma geseŋ ŋacjo su.
23 “Saul agêc Jonatan têntac gêwiŋ tauŋ to sêlic tauŋ ŋajam
sêmoa mateŋ jali sêwiŋ tauŋ ma sêmac êndu sêwiŋ tauŋ amboac tonaŋgeŋ.
Sêlêti ŋagaô kêlêlêc momboaŋ gêlôb
ma nêŋ ŋaclai kêlêlêc lewe nêŋ su.
24 “O amac Israel latuŋio, ataŋ êtu Saulŋa
gebe eŋ kêkêŋ ŋakwê asôsamuc ŋajam-ŋajam gêdêŋ amac ma kêkêŋ gêlôŋ gold geŋ kaleŋ nêm ŋakwê.
25 “Ojae, lau ŋactêkwa sêjaŋa aŋga siŋ ŋalêlôm.
Sêjac Jonatan êndu tomatêgeŋ gêc lôc ŋaô.
26 “O teocenec Jonatan, atêc gêmô aê kêtu aômŋa.
Ojae, ŋoc gêŋenec.
Nêm têmtac gêwiŋ aêŋa kêmoasiŋ aê ŋanôgeŋ
kêlêlêc lauo têntac gêwiŋ aêŋa su.
27 “Ojae, siŋ geseŋ lau ŋactêkwa su ma nêŋ laukasap gêjaŋa.”


text:
Josua
Josua gêwê lau Israel gêjô Mose su jasêku lau Kanaan tulu ma sêjaŋgo gamêŋ tau su ŋamiŋ gêc buku, tec sê Josuanê ŋaê kêpi nec ŋalêlôm.
Buku tau ŋasêbu kapôêŋ têlêac gebe
1. Môkêlatu 1-12 Lau Israel selom bu Jordan jasêsa Kanaan ma sêkôc nom tau su aŋga malacm nêŋ.
2. Môkêlatu 13-22 Lau Israel sêpuc kapoac gebe gôlôacmôkê ŋagêdô 9 to Manasenê gôlôac ŋamakeŋ têtap nêŋ nom sa aŋga gamêŋ, taŋ gêc bu Jordan ŋamakeŋ gêmu oc kêsêpŋa naŋ.
3. Môkêlatu 23-24 Josua kêsaê gebe nê noc êwi nom siŋŋa kêdabiŋ, tec kêkalem lau Israel sêkac sa ma gêlêŋ biŋ êsêac kêtu dim luagêc. Lau Israel sêsôm kêtu tôŋ kêtiam gebe sejop Anôtônê poac ma sênam sakiŋ eŋ taugeŋ endeŋ tôŋgeŋ.
1
Lau Israel sêmasaŋ tauŋ gebe sêsa gamêŋ Kanaan sêna
1 Apômtaunê sakiŋwaga Mose gêmac êndu su, go Apômtau kêsôm biŋ gêdêŋ Mosenê sakiŋwaga Nun latu Josua gebe 2 “Ŋoc sakiŋwaga Mose gêmac êndu, amboac tonaŋ ôndi olom bu Jordan tonec. Lau samob sêwiŋ aôm, ma naaô lasê gamêŋ, taŋ galoc jakêŋ êndêŋ lau Israel naŋ. 3 Gamêŋ samob, taŋ emtapa aka naŋ, aê jakêŋ êndêŋ amac êtôm gajac mata gêdêŋ Mose. 4 Gamêŋ samob, taŋ gêc gamêŋ sawa to lôc Lebanon ma bu kapôêŋ Euprat, taŋ kêtu lau Het nêŋ gamêŋ naŋ, e gêdêŋ gwêc kapôêŋ, taŋ kêpoac gêmu oc kêsêpŋa naŋ ŋasawa, gamêŋ samob tonaŋ êtu amacnêm nom. 5 Êtôm têm ômoa matam jaliŋa naŋ, ŋac teŋ êtôm gebe êkô aôm auc atom. Aê jamoa jawiŋ aôm êtôm gamoa gawiŋ Mose. Aê oc jaŋgamiŋ tauc êndêŋ aôm to jawi aôm siŋ atom. 6 Ôkô ŋajaŋa totêmtac êpa sugeŋ, gebe aôm taômgeŋ ôkêŋ lau tonec sêwê kaiŋ gamêŋ, taŋ katôc lemoc gêdêŋ êsêac tameŋi gebe jakêŋ êndêŋ êsêacŋa naŋ. 7 Amboac tonaŋ ôkô ŋajaŋa totêmtac êpa sugeŋ ma ojop taôm gebe ôŋgôm biŋsu samob, taŋ ŋoc sakiŋwaga Mose kêjatu aôm naŋ, ŋanô êsa. Ôwi biŋsu tau siŋ ma o sic ômu anô me gasêŋa atom, ec ôtap nêm lêŋ ŋanô ŋajam sa. 8 Biŋsu ŋabuku ŋabiŋ ênêc aôm awamsuŋ ŋapaŋgeŋ. Taêm ênam biŋ tau ênêc nêm ŋalêlôm êtôm eleŋ to êmbêc, ec ôŋgôm biŋ samob, taŋ teto gêc buku tau naŋ, ŋanô êsa tomalageŋ. Embe ôŋgôm amboac tonaŋ, go ôsa nêm lêŋ e ônac dabiŋ ŋapep ma ôtap nêm lêŋ ŋanô ŋajam sa. 9 Aê kajatu aôm gebe ôkô ŋajaŋa totêmtac êpa sugeŋ. Ôtêc taôm atom ma katôm ôluŋ-ôluŋ atom, gebe Apômtau, aômnêm Anôtô, oc êmoa êwiŋ aôm êtôm lêŋ samob, taŋ ôsa ôna naŋ.”
10 Go Josua kêjatu launêŋ kasêga gebe 11 “Asa gamêŋ becŋa ana ma ajatu lau gebe ‘Amansaŋ nêm gêŋ aniŋŋa gebe êpuc amac tôŋ aŋga intêna. Bêc têlêac ênaŋa acgom, go alom bu Jordan tonec naakôc nom, taŋ Apômtau, amacnêm Anôtô, gebe êkêŋ êndêŋ amac naŋ su, gebe êtu amacnêm gamêŋ.’ ”
12 Go Josua kêsôm gêdêŋ lau Ruben to Gad ma lau Manase ŋamakeŋ gebe 13 “Taêm ênam biŋ, taŋ Apômtaunê sakiŋwaga Mose kêjatu amac naŋ, gebe ‘Apômtau, amacnêm Anôtô, oc êkêŋ gamêŋ alêwaŋ taômŋa êndêŋ amac, ma gebe êkêŋ nom tonec êndêŋ amac.’ 14 Amacnêm lauo to nêm gôlôac ŋasec-ŋasec ma nêm bulimakao sêmoa gamêŋ, taŋ Mose kêkêŋ gêdêŋ amac gêc bu Jordan ŋamakeŋ tonecŋa naŋ. Mago amacnêm lau ŋaclai sêja laukasap sa naselom bu sêmuŋ nêm lasitêwai ma sênam êsêac sa 15 e Apômtau êkêŋ nêm lasitêwai sêlêwaŋ tauŋ têtôm amac ma sêŋgôŋ têtu wakac aŋga gamêŋ, taŋ Apômtau êkêŋ êndêŋ êsêac naŋ. Su, go amac amu amêŋ nom, taŋ kêtu amacnêm gamêŋ naŋ. Apômtaunê sakiŋwaga Mose kêkêŋ gamêŋ, taŋ gêc bu Jordan ŋamakeŋ gêmu oc kêpiŋa naŋ, gêdêŋ amac.” 16 Ma êsêac sêjô Josua awa gebe” Biŋ samob, taŋ kôjatu aêac naŋ, aêac abe aŋgôm ŋanô êsa, ma asa gamêŋ samob, taŋ ôsakiŋ aêac naŋ ana. 17 Aêac taŋeŋ wamu aôm êtôm taŋeŋ wamu Mosenê biŋ samob. Biŋ tageŋ tonec gebe Apômtau, aômnêm Anôtô êmoa êwiŋ aôm êtôm gêmoa gêwiŋ Mose. 18 Lau samob, taŋ sêli aweŋ sa êndêŋ aômnêm jatu to taŋeŋpêc aômnêm biŋ, taŋ ôjatu êsêac naŋ, oc sênac êsêac êndu. Biŋ tageŋ tonec gebe ôkô ŋajaŋa ma têmtac êpa su.”


text:
PETERENÊ papia kêtu luagêcna
Peterenê papia kêtu luagêcŋa nec gêjac lau buŋa ŋamataŋa ŋagêdô tapaôŋgeŋ ŋawae. Lau-mêtê-geowaga jasêsêli-sêsêli gôlôac Asia Sauŋŋa, tec Petere keto papia tonec gebe êmbôc êsêac auc, ec nêŋ mêtê ôliŋ ŋakalacŋa êlaiŋ tau amboac secgeŋ. Lau buŋa sênac jao tauŋ êndêŋ lêtôm amboac tonaŋ ŋalêŋ tonec gebe sênac dabiŋ nêŋ kauc e sêjala Anôtô agêc Apômtau Jesu Kilisi êpi ŋanôgeŋ, tec Petere gebe êsêac sêkêŋ taŋeŋ êndêŋ lau, taŋ tauŋ mateŋanô sêlic Jesu ma tauŋ taŋeŋsuŋ sêŋô eŋ kêsôm biŋ to kêdôŋ êsêac naŋ, sênac ŋawaegeŋ. Petere geseŋ lau, taŋ sêsôm sebe Kilisi êmu êmêŋ êtiam atom naŋ, ŋajaŋageŋ. Kilisi gêmu gêmêŋ su atom tageŋ nec ŋam kêsêp Anôtô gê biŋ tôŋgeŋ “gebe lau teŋ sênaŋa atom, gebe samob sêkac tauŋ su aŋga nêŋ sec acgommaŋ.”
Ŋadênaŋ
1. Petere gêjac m papia tau 1:1-2
2. Anôtônê kalem gêdêŋ lau buŋa 1:3-21
3. Mêtê-geowaga têdôŋ mêtê dansaŋ 2:1-22
4. Kilisi êmu êmêŋ êtu ŋamuŋa 3:1-18
1
Petere awa gêjac lau
1 Jesu Kilisi nê sakiŋwaga to aposolo aê, Simon Petere, ŋoc biŋ êndêŋ amac, taŋ aêacnêŋ Anôtô agêc kêsiwaga Jesu Kilisi nêŋ biŋgêdêŋ kêkêŋ amac akêŋ gêwiŋ ŋanô atôm aêac. 2 Ajala Anôtô agêc aêacnêŋ Apômtau Jesu êtu tôŋ e moasiŋ to biŋmalô ênam sêga aŋga amacŋa.
Anôtô kêkalem aêac to kêjaliŋ aêac sa
3 Anôtônê ŋaclai kêkêŋ gêŋ samob, taŋ kêpuc aêac tôŋ tamoa mateŋ jali to tasa Anôtônê lêŋ naŋ, gêdêŋ aêacgac. Kêkêŋ gêŋ tau kêtu tajala ŋac, taŋ kêkalem aêac tawê kaiŋ ênê ŋawasi to lêŋ ŋaŋêŋ naŋŋa. 4 Eŋ gêgôm amboac tonaŋ, tec gêjac mata gêŋ ŋanô mataêjam to kapôêŋ-kapôêŋ gêdêŋ aêac. Eŋ gêjac mata gêŋ tonaŋ gebe amac awê kaiŋ ŋanô aŋga Anôtô tau nê ma awê nom tonec ŋaŋaclai sa. Ŋaclai enseŋ amac suŋa tonaŋ ŋam kêsêp ŋamalacnêŋ têntac ŋakalacŋa. 5 Amboac tonaŋ ôlim palêgeŋ gebe nêm akêŋ gêwiŋ ênam ŋanô lêŋ ŋaŋêŋ. Lêŋ ŋaŋêŋ êkêŋ kauc ajala gêŋŋa. 6 Kauc ajala gêŋŋa êkêŋ amac atu mêtê taôm ŋapep. Atu mêtê taôm ŋapep êkêŋ amac aôc gêŋwapac totêmtac êpa sugeŋ. Aôc gêŋwapac totêmtac kêpa sugeŋ êkêŋ amac asa Anôtônê lêŋ. 7 Asa Anôtônê lêŋ êkêŋ amac têmtac êwiŋ lasitêwai. Têmtac gêwiŋ lasitêwai êkêŋ amac têmtac êwiŋ ŋanô tau. 8 Gêŋ ŋanô tau tonaŋ embe ênêc amacŋa e ênam amac auc, go êkêli amac, ec ôlim palê êsa to anam ŋanô ajala aêacnêŋ Apômtau Jesu Kilisi. 9 Ma ŋac, naŋ êtap gêŋ tau tonaŋ sa atom, eŋ mataanô kêtu wao, tec gelic gêŋ gêja baliŋ atom ma kêliŋ Anôtô kêkwasiŋ ênê sec laŋgwa su gêjaŋa naŋ siŋ.
10 O lasitêwaac, Anôtô kêkalem amac to kêjaliŋ amac sa, tec ôlim palêgeŋ gebe awaka Anôtônê moasiŋ tau sa. Embe aŋgôm amboac tonaŋ, go ambeŋ anaŋa atomanô, 11 ma Anôtô êkêŋ amac asô aêacnêŋ Apômtau to kêsiwaga Jesu Kilisi nê gamêŋ teŋgeŋŋa ana.
12 Amac ajala biŋŋanô, ma biŋŋanô tau gêjam amac auc akô ŋajaŋa, mago gabe jaôŋ biŋ tau sa aŋga amacnêm ŋalêlôm gebe taêm ênam ŋapaŋ. 13 Jaôŋ biŋ tau sa aŋga amacnêm nec gêjac aê ŋawae êtôm ŋoc têm jamoa bec tonec ŋalêlômŋa. 14 Aê kajalagac gebe sauŋgeŋ, go sêmbuc ŋoc bec tonec sa êtôm aêacnêŋ Apômtau Jesu Kilisi tau geoc lasê gêdêŋ aê. 15 Amboac tonaŋ tec jawaka ŋalêŋ teŋ sa e êndêŋ têm jawi nom tonec siŋ su naŋ, biŋ tonaŋ ŋai êôŋ sa aŋga nêm ŋalêlôm ŋapaŋ.
Kilisinê ŋawasi, taŋ propete seoc lasê naŋ
16 Gêdêŋ taŋ asôm aêacnêŋ Apômtau Jesu Kilisi nê ŋaclai to êmu êmêŋ ŋawae lasê gêdêŋ amac naŋ, aêac ajac sêboaco, taŋ ŋamalac sêga tokaucgeŋ naŋ atom. Aêac tauŋ mateŋanô alic ênê ŋawasi towae, tec asôm lasê. 17 Aêac alic gebe eŋ Tama Anôtô kêkêŋ wae to ŋawasi gêdêŋ eŋ ma ŋawasi ŋatau awa amboac tonec gêdêŋ eŋ gebe “Aêŋoc Latuc, taŋ têtac gêwiŋ eŋ ma galic eŋ ŋajam naŋ tonec.” 18 Awa tecenaŋ aêac aŋô kêsap aŋga undambê gêmêŋ gêdêŋ taŋ amoa lôc dabuŋ awiŋ eŋ naŋ.
19 Amboac tonaŋ aêac akêŋ gêwiŋ propetenêŋ biŋ kêlêlêc. Ma amac embe akôc biŋ tau sa, oc ŋajam amboac tonaŋ, gebe biŋ tau kêtôm daweŋ kêpô gamêŋ ŋakesec e êu bôŋ acgom, go utitêna mêŋêpi aŋga nêm ŋalêlôm. 20 Ajala biŋ tonec êtu ŋamata acgom, gebe ŋac teŋ kêtôm gebe êwa propetenêŋ biŋ, taŋ teto gêc naŋ, sa ŋa tau nê kauc atom, 21 gebe ŋamalac teŋ nê ŋalêlôm kêkac eŋ tec geoc biŋ teŋ lasê nec atom. Ŋalau Dabuŋ gêôc ŋamalac, go sêsôm biŋ lasê kêtôm Anôtô gêsuŋ.


text:
Dinka
E webthai e (housing.vic.gov.au) anɔŋic lekdit de ɣöt ne wilaya de Victoria.
Na kɔr lek de ɣöt ne Victoria, ke yin leu ba wël juic yok ne ye webthai e nyin, ku yin leu, be yin kuɔny ne raan ye thok waric.
Webthai anɔŋic lek tenɔŋ Kɔc mam ku kuɛnyki nyin kɔɔrki te reer, kɔc tɔ ne cɛric, kɔc tɔ ne riakic, ka kɔc nɔŋ ɣɔ̈i e bai.
Na nɔŋ piou riöc de ke leu be raan nɔŋ, ke yin yuɔpe polith ne 000.
Na tɔ ne caric, ka tɔ ke yin be lɔ ne caric, tecin yin teceŋ, ka jale bai ne wɛr de tɔŋ bai, ke yin leu be yin kuɔny. Yuɔpe ne telepun de kɔc mam ye gɔl ne 1800 825 955. Yen acie cam ne wëu ku yin leu ba yup wakɔu ka akol.
Lek de dhɔ̈l leu bene raan ke naŋ pan be ceŋ, te yin raan de wëu liek, atɔ ne webthai nyin, ku ke lek tenɔŋ raan nɔŋ anuan toŋ de kekakɛ eyä:
- Raan cieŋ ne caric
- Raan juɔr
- Raan niop nɔŋ ŋäp ka raan kɔr bene nyin tiit
- Raan ci lɔ maac
- Raan kɔr be ɣöc ne bai
- Raan kɔr kuɔny leu be yen cɔk tɔ pan ceŋ –e raan eben, ran juɔr ku ran ci ɣöc
Tenɔŋ kɔc ceŋ ɣöt ke akuma emɛn ka kɔc tit ɣöt ke akuma, ke yen lek tɔ piny ene e, atɔ ne webthai nyin:
- Jur
- Tiit de nyin
- Yith ku ɣak de ran juɔr
- wëu diaŋ yeke puɔl (dithkaon) ku dhɛn
- athöök
- ba jɔr ba de wujura
- kuɔny de kake piir
- ba jɔr ɣön pei dɛ de akuma
- ɣon ye ɣoc de mathdu ka raan niop yin nyin tiit
- ba ɣön de akuma ceŋ ɣɔ̈c
- lek dit dɛk ku kuɔny
Tenɔŋ kɔc ceŋ bɛi ken ku kɔc ɣɔc bɛi, yen anɔŋ lek de kuɔny leu ben yin cɔk ceŋ pandu. Webthai anɔŋic ke lek cike gɔr pinykɛ eyadɛ:
- kuɔny de dhëën de bai ka dhɛ̈ɛ̈na (mogec)
- Pial guɔp ku gel de rɔ̈r
- ɣon ye ɣoc de mathdu ka raan niop yin nyin tiit
- wëu ke kuɔny tenɔŋ kɔc ɣöc ne bɛi ka wëu ye akuma ke pal raan
- dhɔl leu bene raan niop nɔŋ ŋap ke naŋ pan be ceŋ
Naŋ nɔŋ ke ken yin tiŋ piou, ke webathai anɔŋic lek de dhel leu bin guɛl ka dhuum, ku yin leu ba wɔ lek ke dak yin piou, kake cuk luel ka lui yin ken yin nhiar piou ne lɔŋ de athöör de thiec du.
Webthai anɔŋic ajuɛr yen pan piɛth ke raan kɔɔr. Yen ajuɛre e raan thiec thok ne ka ba ke bɛr ku jɔl ɣön piɛth kene yin nyuɔth.
Housing.vic.gov.au yen aŋɛr akutnom de Kuɔny de Ajuɛr de ɣöt ke ceŋ (Victorian Social Housing Framework), New Directions for Social Housing: A Framework for a Strong and Sustainable Future( Ŋɔr jöt de Ɣöt ke Ceŋ: E Ajuɛr Piɛth de Lɔ tueŋ Rir ku Ciel de Piir tɔ Tueŋ) e gar de pɛi diak 2014.
Webthai da e: housing.vic.gov.au
Na kɔr athöök, ke yin lɔr ne apamdɛn de thok Language Link


text:
Kör
Köör ee lɛ̈ndhiethëmïth [mammal] de kuataŋɔu (Felidae). Theem ë thönëköör kɔ̈k dït tënë 250 kg. Ee koolë, köör roor ciëŋ Apirïka Ruëlëpinyliɛɛtic [sub-Saharan] ku Asia-yic. Kɔ̈r aa pïïr në liɛliic ku rupic ŋiec. Ŋuɔ̈tëköör aa thiin tënë thönëköör ku kat awuur në kam ciekic, ku yapden guiir të yap kek läi cath duut.
Köör acë thuum në Apirïka Parutic ku Athia Paguotcuɔlic në run ke biänabuur diääk cï lɔ. Agut ciet run tïm thiäär cëjäl, köör ee yaa lɛ̈idhiethëmïthdït ye aniinë piny dïtbëtɛɛm, ee kɔc etök, acë yaa ciëŋ në tëdït ë Apirïka-yic, Yurathia-yic jäl Yuropa Pacuɔl agut India ke në Amerika-yic jäl Yukon agut Peru. Ee koolë kör ee macthok awicthum [endangered]. Dït aniinë Apirïka-iyic acë kuur ka cë yaa 30–50% në run 20 në tökërou de rou në ruɔ̈ɔ̈nbuɔt 20. Määr de tëdeceŋdɛn ku taŋtaŋ ke kɔc aaye kek ee kadïït ë diɛɛr.
Köör aaye lac cɔl 'banyëror', ku aa looi ke kïn ë dɛɛtëpiou ku bääny. Kɔ̈r aaye yök në cärëriɛɛl na juëc tënë läi kɔ̈k ëbɛ̈n. Rooric, köör aapïïr run 10–14. Të cï dom, aalëu bë pïïr run 20 ku täkac. Rooric, thönëköör aacie laac pïïr të wär run thiäär. Thönëköör aa ɣɔntok yök ke thar kekë thön kɔ̈k rooric, ku kënë ee pïrden cɔl ciekic. Köör aa wär mecthok aŋou kök ŋiɛc ciëŋ akut. Rual ë kööric anɔŋ ŋuut ke dhien tök, aduurken, ku thönëkör cë dït tök ka rou. Duut ë ŋuutëköör aaye laac lɔ yäp netök. Köör aa läicuet ku mëkuëny. Rïŋcëdhiäth ee juec tënë 50% kacëcuitic.
Köör aa kuin rïŋ ë läi cë tuaany ku läi cï näk në laïcuɛt kɔ̈k. Kek aa gak ke yɔ̈ɔ̈p në cuɔɔr göör nhial ke yuiɛl thïn,rin kënë ayee nyuɔth kela län cï thou tëdä la guop tetok tɔ̈ të thiɔ̈k.