text:
Google Inc. ee pamac juääc ë ɣɔɔc ŋic apath rin ciɛth yen search engines ë World Wide Web (WWW) länic apɛi. Akölthok ëbɛ̈n aye raan tïmëtïm 200 luut thïn. ɣöntueŋ luɔi Google ("Googleplex") aye tïŋ gɔn California, Panmatnhom Pawuɔ̈t Amerïka nhom.
Tënë Google Search, alëu bïk kït wïc thïn aya, Usenet newsgroups, wëtkueel aɣeer, ku käk ɣɔcke makuënic. ɣɔn Pɛnëdhetem, 2004, Google ala tïmëtïmdä 4.28 ciil anuëët ë lëk, kït tïmëtïm 880 ku tïmëtïm 845 atuɔɔc Usenet—käk tïmëtïmdä kadetem.
Ke ye akut raanëbɛ̈n, Google Inc. ee ɣɔɔc lɔŋ NASDAQ dhöld guɔ̈ryär GOOG ku Google.
Pɛnëbɛ̈t 2015 acï Google luɛɛl aɣeer lɔn cï leen bɛ̈n guiir dhöl loŋ akut ë yam muk yeen ye cɔl Alphabet Inc.
Këthɛɛr
Google ajök ë jɔ̈k ë ruɔ̈n 1996 akut Larry Page ku Sergey Brin, mïth piööc karou Panpiöcdït Stanford, Pamatnhom Pawuɔ̈t Amerïka. Aye cɔl Backrub. Na ye ɣɔn ciëën ke liokë ke ye akut, Google Inc., aköl 7 pen dhoŋuan, 1998, tɛ̈n ye cɔl tëmääth yeke thuruum macthiir Menlo Park, lɔŋ California. Na ye pen ë rou 1999 ka akut döt 165 University Ave., Palo Alto, California. Na ye thök ë ruɔn kë kök pandɛ̈t cɔl "Googleplex". Na ɣɔn pen ë dhoŋuan ruɔn 2001, Google athem ("PageRank" kë yë jam käk lek juaac kɔ̈k lakööny) cï luɔi puɔth pamatnhom pawut Amerïka nyuɔ̈ɔ̈th thïn.


c: text/html

text:
Jeremia
Propete Jeremia gêmoa nom gêmuŋ Apômtau Jesu amboac jala 600. Eŋ gêjam kôm propeteŋa jala taêsam ma gêjac biŋsu Anôtônê lau gebe sênam tauŋ ôkwi. Embe masi, go gêŋwapac kapôêŋ êtap êsêac sa êtu nêŋ sec to nêŋ sakiŋ gwamŋaŋa. Eŋ gêmoa nom e gêlic biŋ, taŋ kêsôm lasê naŋ ŋanô kêsa. Kiŋ Babilonŋa Nebukadnesar kêku Jerusalem tulu ma geseŋ malac to ŋalôm dabuŋ su ma gêwê kiŋ Judaŋa to nê lau taêsam jasêŋgôŋ kapoacwalô aŋga Babilon. Mago Jeremia geoc biŋ teŋ lasê gêwiŋ gebe êsêac sêmu sêmêŋ aŋga Babilon ma sêmboa nêŋ gôlôac sa êtiam.
Buku tau ŋasêbu aclê gebe
1. Môkêlatu 1–25 Anôtô kêkêŋ ŋawae gêdêŋ nê lau gêdêŋ taŋ kiŋ têlêac sêjam gôliŋ êsêac naŋ. Kiŋ têlêac nêŋ ŋaê gebe Josia agêc Joiakim ma Sedekia.
2. Môkêlatu 26–45 Jeremianê ŋac-keto-papiawaga Baruk gêjac miŋ nê biŋ ŋagêdô. Eŋ keto biŋ ŋagêdô Anôtô geoc lasê ma Jeremia tau nê lêŋ ŋamiŋ towae ŋagêdô kêsêp buku tonec gêwiŋ.
3. Môkêlatu 46–51 Anôtô geoc lau jaba nêŋ biŋ ŋagêdô lasê.
4. Môkêlatu 52 Biŋ ŋatêku teŋ, taŋ gêjac miŋ ŋacjo sêku Jerusalem tulu to seseŋ lôm dabuŋ su ma sêwê lau jasêŋgôŋ kapoacwalô aŋga Babilon.
Jeremia eŋ ŋac têtac malô. Eŋ têtac gêwiŋ nê lau ŋanôgeŋ ma gedec gebe êsôm biŋ mêtôcŋa lasê êndêŋ êsêac. Mago Anôtônê biŋ kêtuŋ ênê ŋalêlôm kêtôm ja, tec eŋ kêtôm gebe êŋgamiŋ biŋ tau atom, kêsôm lasêgeŋ.
Buku tau ŋalô towae ŋagêdô kêkanôŋ Jeremianê têm wapac atom, kêkanôŋ têm, taŋ gêc nêmŋa naŋ. Êndêŋ têm ônê Anôtô oc êmoatiŋ poac wakuc êndêŋ nê lau. Ma êsêac oc sejop poac tônê ŋapep. Kêdôŋwaga to biŋsu teŋ oc êlêŋ biŋ êsêac gebe sêliŋ poac siŋ atomŋa nec atom, gebe poac tau ŋabiŋ ênêc nêŋ ŋalêlôm (31:31-34).
1
Anôtô kêkalem Jeremia ma kêsakiŋ eŋ gebe ênam kôm
1 Jeremianê biŋ tonec. Jeremia eŋ Hilkia latu. Hilkia tau eŋ aŋga dabuŋwaga, taŋ sêmoa malac Anatot aŋga Benjaminnê gamêŋ naŋ, nêŋ ŋac teŋ. 2 Gêdêŋ têm taŋ Amon latu Josia kêtu Judanêŋ kiŋ ma gêjam gôliŋ gamêŋ kêtôm jala 13 su naŋ, Apômtaunê biŋ gêdêŋ Jeremia tau. 3 Biŋ tau gêdêŋ Jeremia amboac tonaŋgeŋ gêdêŋ Judanêŋ kiŋ Josia latu Jojakim nê bêc e gêdêŋ Judanêŋ kiŋ Josia latu Sedekia nê gôliŋ ŋajala kêtu 11 ŋa su ŋapaŋ e gêdêŋ jala, taŋ sêkêŋ lau Jerusalemŋa sêŋgôŋ kapoacwalô ŋaajôŋ kêtu lemeŋ teŋŋa.
4 Ma Apômtaunê biŋ gêdêŋ aê gebe
5 “Aê kajala aôm gêdêŋ taŋ kamasaŋ aôm aŋga tênam têtaclêlôm atomgeŋ naŋ,
tênam kêkôc aôm atomgeŋ ma gajam mec aôm su,
aê kajaliŋ aôm sa gebe ôtu tenteŋlatunêŋ propete.”
6 Go aê kasôm gebe “O Apômtau Anôtô, ôlic acgom, aê ŋapalê kwalam ma kajala jasôm biŋŋa atom.” 7 Mago Apômtau kêsôm gêdêŋ aê gebe
“Ôsôm gebe’ Aê ŋapalê kwalam’ nec atom
gebe aôm oc ôndêŋ lau, taŋ jasakiŋ aôm naŋ ôna
ma ôsôm biŋ, taŋ aê jajatu aôm naŋ.
8 Ôtêc êsêac atom
gebe aê gamoa gawiŋ aôm gebe janam aôm sa.
Apômtaunê biŋ tau tonec.”
9 Go Apômtau kêmêtôc lêma mêŋkêmoasac aê aocsuŋ ma kêsôm gêdêŋ aê gebe
“Ôlic acgom, aê kakêŋ ŋoc biŋ kêsêp aôm awamsuŋ.
10 Gôlicgac me, ocsalô tonec aê kakêŋ aôm kôtu tenteŋlatu to gamêŋ kiŋŋa samob ŋatau
gebe ômbuc sa ma ôtuc popoc gebe onseŋ su ma ôku tulu
gebe ôkwê sa ma ôsê.”
11 Go Apômtaunê biŋ gêdêŋ aê gebe “Jeremia, aôm gôlic asageŋ.” Ma aê kasôm gebe “Aê galic tali ŋalaka teŋ.” 12 Go Apômtau kêsôm gêdêŋ aê gebe “Aôm gôlic jagêdêŋ gebe aê gajam jali ŋoc biŋ gebe ŋanô êsa.”
13 Apômtaunê biŋ gêdêŋ aê kêtu dim luagêcŋa gebe “Aôm gôlic asageŋ.” Ma aê kasôm gebe “Aê galic ku teŋ keletoc ma kêku sa aŋga gamêŋ nodoŋa gêmêŋ.” 14 Go Apômtau kêsôm gêdêŋ aê gebe “Aŋga gamêŋ nodoŋa ŋaclai sec enseŋ gêŋŋa oc mêŋêpi lau samob, taŋ sêŋgôŋ gamêŋ tonec naŋ. 15 Ôlic acgom, aê oc jamôêc gamêŋ kiŋŋa samob, taŋ gêc nodoŋa naŋ, ŋalau totoŋ-totoŋ. Apômtaunê biŋ tau tonec. Ma êsêac oc sêmêŋ ma tetoc nêŋ lêpôŋ kiŋŋa êkô êkanôŋ Jerusalem ŋasacgêdô samob êtômgeŋ ma sêndênaŋ lêpôŋ kiŋŋa êŋgi Jerusalem ŋatuŋbôm auc ma tetoc lêpôŋ êkô êkanôŋ malac Judaŋa samob. 16 Ma aê oc jasôm ŋoc mêtôc lasê êpi êsêac êtu nêŋ sec samobŋa gebe êsêac sêwi aê siŋ ma sêkêŋ da ŋamalu gêdêŋ anôtôi jaba ma teteŋ mec gêdêŋ gêŋ, taŋ êsêac tauŋ lemeŋ sêmasaŋ naŋ.
17
“Mago aôm ôjandiŋ nêm ômbiŋkap tôŋ ma ôsôm biŋ samob, taŋ oc jajatu aôm naŋ, êndêŋ êsêac. Ôtakê êtu êsêacŋa atom, embe ôtakê, go aê jatakê aôm aŋga êsêac laŋôŋnêmŋa amboac tonaŋgeŋ. 18
Ôlic acgom, ocsalô tonec aê jakêŋ aôm ôtu malac ŋajaŋa teŋ ma ôtu alê ki teŋ to ôtu tuŋbôm ki gebe ôkô ŋajaŋa e Judanêŋ kiŋ to kasêga ma dabuŋwaga to lau gamêŋ tonecŋa tau sêku aôm tulu atom. 19
Êsêac oc sênac siŋ êndêŋ aôm, mago êsêac oc sêku aôm tulu atom gebe aê gamoa gawiŋ aôm gebe janam aôm sa. Apômtaunê biŋ tau tonec.” * †
kêtôm tau. Jeremia gejo Apômtau awa gebe “Aê galic tali... “Ma Apômtau kêsôm gebe “Biŋŋanô

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Panliɛ̈tdït
Panliɛ̈tdït ee pinyliɛɛt tɔ̈ pandïtlääu de Apirïka. Yen ee pinylïɛɛt tuc dïtbëtɛɛm në pinynhom, ku kedediäk në dïtë kam piinylïɛɛtëbɛ̈n, Antarktika ku Arktik cök. Dïtëpinyde ë 9,200,000 km2 ee thöŋ ka dïtëpiny ë China wëlë Amatnhom Pawut.
Pinyliet ee matic bën ke Parut Apirïka, acëkethën në nɔŋ tiɔpäth në wääryɔu de Wäär Mapïnyliɛlic, Kurdït Atlath ë Maɣreb ku Ɣänthöny Näil tɔ̈ në Yïjip ku Thudän. Aye ciëth jäl Wäärdït Thith tɔ̈ në pabak ku Waar Mapinyciɛlic tɔ̈ në parut aɣet Adɛkdiɛt Atlantic në pacuɔl, të wën pinyliɛɛt wär lɔ tiɔpdhöŋnhom thiääk ke wäryɔu. Lɔ në paguöt, aa ke gëirɛt Thaɣël, ye lääk de baknɔŋtiim alirtucnui ku deŋlïk [semi-arid tropical savannah], thiääk ke ɣänthonykɛm Kiir Niger ku jɔl yaa Lɔ̈k Thudän de Apirïka Guomëpinyliɛɛtic.
Panliɛ̈tdït ee tekic në lääk likmaath, ke nɔŋ: Panliɛ̈tdït pacuɔl, Kurdït Aɣagar ciɛlic, Kurdït Tibesti, Kurdït Air, pinyliɛt Tenere, ku pinyliɛt de Libya.
Botëtïm juëc run, Panliɛ̈tdït acë yaa lɔ bɛŋbɛŋ kɛm pinyliɛɛt ku baknɔŋtiim, ye ŋolic ye ber luoirot në run 41,000, rin wäär de nïpnïp ë yuëënrot de pinynhom aɣäth dëëŋdït Parut Apirïka. Dïtpiny de ee ŋɔɔth pëë bë bɛn matɔc në run kɔ̈k ke 15,000. Ee kɔc luël käämciën lɔn ɣɔn Panliɛ̈tdït ee cë wëël jäl baknɔŋtiim lɔ pinyliɛt në wɛt ciën ee nyuöth në ɣɔɔk ë adɛɛn thin.


text:
Miŋ
Miŋ ŋabuku Luagêc gêjac miŋ biŋ, taŋ kêsêp Samuelnê buku luagêc to Kiŋnêŋ buku luagêc naŋ, ŋakôniŋŋa, mago ŋac-keto-bukuwaga gêjac miŋ biŋ amboac teŋ. Eŋ keto lau Israel nêŋ kiŋnêŋ miŋ kêtu ŋam luagêcŋa.
Ŋam teŋ gebe êwa sa gebe gêŋwapac, taŋ kêtap gamêŋ kiŋŋa Israel to Judaŋa sa naŋ, kêtôm gebe enseŋ Anôtônê biŋ gêjac mataŋa su atom. Lau ŋapopoc, taŋ sêŋgôŋ gamêŋ Juda naŋ, sênaŋa atom, Anôtô êpuc êsêac tôŋ e sêŋgôm ênê biŋ ŋanô êsa. Ŋac-keto-biŋwaga taê gêjam Dawid agêc Salomo nêŋ gêŋsêga ma Jehosapat agêc Hesekia ma Josia sêwaka sakiŋ Anôtôŋa sa kêtiam to lau, taŋ sêsap Anôtô tôŋ ŋaŋêŋ, tec kêkêŋ gêwiŋ ŋajaŋa gebe Anôtô taê walô nê lau, taŋ sêŋgôŋ gamêŋ Judaŋa naŋ to êŋgôm nê biŋ samob ŋanô êsa.
Ŋam teŋ gebe eŋ gebe êkip sakiŋ lôm dabuŋŋa ŋam sa ma gebe êwaka dabuŋwaga to lau Lewi nêŋ kôm ŋagôliŋ to kôm ŋalêŋ sa amboac tonaŋgeŋ gebe lau tau tonaŋ sêwê kaiŋ sakiŋ omŋa. Ŋac-keto-biŋwaga gêlic Dawid amboac ŋac, taŋ kêtu lôm dabuŋ to sakiŋ dabuŋ toê-toê ŋamôkê, tageŋ eŋ tau kêkwê lôm dabuŋ sa atom. Kôm tonaŋ latu Salomo gêjam kêtôm Kiŋnêŋ buku gêjac miŋ.
33
Kiŋ Manase aŋga Juda
1 Manasenê jala kêtu 12 gêdêŋ eŋ kêtu kiŋ Judaŋa ma gêjam gôliŋ jala 55 gêŋgôŋ Jerusalem. 2 Eŋ gêgôm gêŋ, taŋ Apômtau gêlic gêjac mataanô ŋajam atom. Eŋ kêdaguc lau tenteŋlatu, taŋ Apômtau kêtiŋ êsêac su gêmuŋ lau Israel naŋ, nêŋ mêtê alôb-alôb. 3 Gebe eŋ kêkwê gamêŋ ŋabau, taŋ eŋ tama Hesekia geseŋ su naŋ, sa kêtiam ma kêkwê anôtô jaba Bal nê altar sa ma kêmasaŋ anôtôo Asera nê ŋakatu to gêjam sakiŋ gêdêŋ utitalata undambêŋa samob. 4 Eŋ kêkwê altar jaba aŋga Anôtônê lôm ŋalêlôm, aŋga gamêŋ, taŋ Apômtau kêsôm gebe “Aŋga Jerusalem aêŋoc ŋaê oc ênêc endeŋ tôŋgeŋ” naŋ. 5 Aŋga Apômtaunê lôm dabuŋ ŋamalacluŋ lulugeŋ eŋ gêboa altar sa gebe lau sênam sakiŋ utitalata undambêŋa. 6 Ma eŋ kêkêŋ nê latui têtu daja aŋga Gaboaŋ Hinomŋa ma gêgôm mectomaŋ to kêsôm mec jaba tokaiŋ-tokaiŋ ma kêtu kênac lau sêmôêc ŋacmatê katuŋŋa. Eŋ gêgôm gêŋ secsêga gêmoa Apômtau laŋônêmŋa e gêli Apômtaunê têtac ŋandaŋ sa. 7 Ma kêsôm gebe sêmansaŋ ŋakatu teŋ ma kêkêŋ gêŋ tau kêkô Apômtaunê lôm dabuŋ, kêkô aŋga gamêŋ, taŋ Apômtau kêsôm biŋ kêpi gêdêŋ Dawid agêc latu Salomo naŋ, gebe “Aŋga andu tonec to Jerusalem, taŋ aê kajaliŋ sa aŋga Israelnêŋ gôlôacmôkê samob nêŋ naŋ, aê gabe jakêŋ ŋoc ŋaê ênêc endeŋ tôŋgeŋ. 8 Ma lau Israel embe taŋeŋ wamu aêŋoc jatu to sêmansaŋ biŋsu samob, taŋ aêŋoc sakiŋwaga Mose kêkêŋ gêdêŋ êsêac naŋ, go aê jalôc gebe sêjanda ŋoc lau aŋga gamêŋ, taŋ aê kakêŋ gêdêŋ nêŋ tameŋi naŋ, êtiam atom.” 9 Manase kêtim lau Juda to lau Jerusalem e sêgôm sec sêlêlêc lau tenteŋlatu, taŋ Apômtau geseŋ êsêac su ma lau Israel sêlic naŋ.
Manase gêjam tau ôkwi
10 Apômtau gêlêŋ biŋ Manase to nê lau kêsa propete aweŋsuŋ, mago êsêac sêkêŋ taŋeŋ atom. 11 Kêtu tonaŋŋa Apômtau kêkêŋ kiŋ Asuriaŋa nê siŋwaga nêŋ laumata mêŋsêgauc Manase ŋa lêŋgêc to sêsô eŋ tôŋ ŋa kapoacwalô ma sêkôc eŋ sêja Babilon. 12 Eŋ kêtap ŋandaŋ sa, go awa gêjac Apômtau, nê Anôtô gebe taê walô eŋ êtiam ma kêkôniŋ tau ŋanôgeŋ gêdêŋ tamainêŋ Anôtô. 13 Keteŋ mec gêdêŋ eŋ, go Anôtô kêkôc ênê mec sa ma kêkêŋ taŋa ênê taŋi e kêkêŋ eŋ kêtu kiŋ aŋga Jerusalem kêtiam. Tec Manase kêjala gebe Apômtau tau eŋ Anôtô ŋanô.
14 Ŋasawa teŋ acgom, go kêkwê tuŋbôm teŋ sa kêkô Dawidnê malacsêga ŋamagê gêdêŋ ŋamakeŋ oc kêsêpŋa kepeŋ Gihonŋa, kêdaguc gaboaŋgeŋ e jagêdiŋ kêsô “Katam Iŋa”, tec kêgi Opel ma sêboa kêpi e ŋêŋgeŋ gêja. Go kêkêŋ siŋwaganêŋ laumata jasêŋgôŋ têtôm malac ŋatuŋbôm gamêŋ Judaiaŋa samobgeŋ. 15 Ma eŋ kêkôc anôtôi jaba to nêŋ ŋakatu su aŋga Apômtaunê andu to altar, taŋ eŋ gêboa sa aŋga lôc, tê Apômtaunê andu kêkô nê, ma aŋga Jerusalem tau naŋ, eŋ gêjac samob sa ma sêbaliŋ siŋ kêsêp malac ŋamagê gêja. 16 Eŋ kêbênôc Apômtaunê altar kêtiam ma jakêkêŋ da wama to da daŋge ma eŋ kêjatu Judawaga gebe sênam sakiŋ êndêŋ Apômtau, Israel nêŋ Anôtôgeŋ. 17 Lau sêkêŋ da aŋga gamêŋ ŋabau ŋagêdô gêwiŋ, mago sêkêŋ gêdêŋ Apômtau, nêŋ Anôtô taugeŋ.
Manasenê gôliŋ gêjac pep
18 Gêŋ ŋagêdô samob, taŋ Manase gêgôm mec taŋ eŋ keteŋ gêdêŋ nê Anôtô ma biŋ, taŋ propete sêsôm gêdêŋ eŋ sêjam Apômtau, lau Israel nêŋ Anôtô laŋô naŋ, teto sa samob gêc “Kiŋ Israelŋa nêŋ miŋ” ŋalêlôm. 19 Manase nê mec to Anôtônê ŋagêjô, nê sec ŋalêŋ, taŋ eŋ gêgôm gêmuŋ gêjam tau ôkwiŋa naŋ, ma gamêŋ sakiŋŋa to anôtôo Asera nê ŋakatu, taŋ eŋ kêmasaŋ to anôtôi jaba samob, taŋ eŋ gêjam sakiŋ naŋ, samob teto sa gêc “Propetenêŋ Miŋ”. 20 Manase gêc nê bêc gêc gêwiŋ tamai ma sêsuŋ eŋ aŋga nê andu kapôêŋ ma nê latu Amon kêtu kiŋ gêjô eŋ su.


text:
Ɣɔɔl
Ɣɔɔl ee kënë arööl ku dhël wëi cït këryɔ̈kyɔ̈k tiɛtic wei pïu bï guɛr thïn, käm, liɛt ku kök kɔc kɔrgup(irritants) rin ye kek ɣalwei aröölic ë riɛl. Ɣɔlwei ee yic diäk; wëi aloŋthïn (jurjur alir), wëi aɣer riɛl bä alir kuɔthwei agɔngɔn kɔ̈u, ku pɛ̈lpɛ̈l yɔ̈kyɔ̈k alir aɣeer riɛl tɛ̈ cï agɔngɔn rot ŋaany, ku jɔl ɣɔɔl ɣëët bei arëk abï jal piŋ. ɣɔɔl ee rot looi ka ŋic raan wälä kuc. Ɣɔɔl ëmën ku mën tënë nïn aye nyoth lɔn yen tuaany. Kämluöök(bacteria) ku Mayiël(viruses) gäk acï yök ariöp dït të ciɛth ye yic alɔŋ wëlërotamäth(evolutionary perspective), rin ye kek raan cɔl aɣɔɔl, ɣɔɔl kënë yen kek thiäi tënë kɔc köc kïc tuany. Aköl kök, ɣɔɔl cï thiäkic eya awuɔɔk dhël alir raanic ku alëu aya bï ya rɔ̈t, dec, tol mäth tap, adhiama(asthma), arɛm këryɔ̈kyɔ̈k, piɛr yɔ̈kyɔ̈k (lung tumor) ku guöp wal cɔl ACE inhibitors, thoŋ Dïŋlïth. Beec(treatment) ee ku bï kë cɔl raan aye ɣɔɔl tääu kɔc nhïïm bï jal yiëk yïlac. Cit cïmënë, kɔ̈ɔ̈c math tap, muöl wal cɔl ACE inhibitors. Wal ɣɔɔl thanypiny cït wäl cɔl Kodeen(codeine) wälä Dextromethorphan abï lac gät raan, kua acï nyuɔɔth aya lɔn cïn kek këdït ye kë lëu. Döc dɛ̈t yen cï kuany ee ku bï raan beec arɛɛm ku abuöt dhël alir wälä yïk raan wal athuɔ̈r tɛm bï jal ɣɔ̈lbei. Rin ye ɣɔɔl kënë guöp tiitic tä ɣɔl raan wei käm ku kä kök raan cɔl adhil tuaany, acï dik bï ɣɔɔl thanypiny tënë raan neŋ ɣalde yic athuɔ̈r.


text:
Paulunê papia ŋamataŋa gêdêŋ lau
KORINTI
Paulunê papia ŋamataŋa gêdêŋ lau Korintŋa nec ŋac tau keto biŋ, taŋ kêlênsôŋ lau buŋa e sêsa nêŋ lêŋ to sêkêŋ gêwiŋ kwalec naŋ. Biŋ amboac tonaŋ kêlênsôŋ gôlôac, taŋ Paulu kêwaka sa aŋga malac Korint naŋ gêwiŋ. Gêdêŋ têm ŋac tau gêmoa nê, Korint tonaŋ lau Helen nêŋ malac to sêcluŋ towae teŋ kêsa paŋ waŋ gamêŋ-gamêŋ ŋalêŋ, tec lau jaba toê-toê sêja sêmêŋ-sêja sêmêŋ ŋapaŋ, ma gagedô taêsam jasêŋgôŋ malac tau kêtu têlê. Lau Rom sêjaŋgo sugac, tec sêkêŋ kêtu gamêŋ Akaia ŋamalacsêga. Biŋ amboac tec kêlaiŋ Korintwaganêŋ waeŋ kêtu tapa gêja gebe malacm têtulu geŋ sêjac ŋawae e têtu awa ŋatau. Lau mêtê tokauc êsêac, tec sêkwê nêŋ andu to sêmasaŋ nêŋ gêŋ ŋagêdo samob e ŋakatu ŋajam êndu. Biŋ mockaiŋoŋa to sec ôliŋ ŋakalacga gêjam sêga aŋga malac tau. Sêjam sakiŋ gêdêŋ anôtôi jaba ŋanô lasê.
Biŋ taŋ kêkêŋ wapac Paulu tau ma gebe êkôniŋ eŋ taŋ naŋ, tonec gebe Gôlôac Korintga gêwa tau kêkôc-kêkêc. Lau buŋa têtu palê gêdêŋ sec ma sêmêtôc lau tobiŋ jageo, go biŋ lauo to gêc sênam tauŋŋa ma semoa sêwiŋ tauŋŋa to biŋ ŋalêlŋm epeŋŋa ma Gôlôac Dabuŋ ŋagôliŋ to ŋanô aŋga Ŋalau Dabuŋ nê ma biŋ ŋacmatê dêndi saŋa. Paulu kêpuc biŋ tonaŋ ŋai ŋam e kêkip sa toŋanôgeŋ ma ketoc Ŋawae Ŋajam kêmêtôc biŋlensôŋ tau ŋalêŋ.
Aŋga môkêlatu 13 eŋ kêwaka têntac êwiŋ tauŋŋa sa gebe Anôtônê moasiŋ ŋajamanô tau gedeŋ nê lau. Lau kêtôm nom ŋagamêŋgeŋ sêŋô biŋ tageŋ tonaŋ kêtu tôŋ êsêac e moae kêlêlêc buku tau ŋamiŋ ŋagêdô su.
Ŋadênaŋ
1. Paulu gêjac m nê biŋ 1:1-9
2. Gôlôac gêwa tau kêkôc 1:10–4:21
3. Awêlagôc ŋac sênam tauŋ ŋapepŋa 5:1–7:40
4. Lau buŋa to lau samuc nêŋ biŋ 8:1–11:1
5. Lau buŋa sêlic nêŋ om nagôliŋ 11:2–14:40
6. Killsi gêdi sa gêjac kamoalêc lau buŋa dêndi saŋa 15:1-58
7. Sêkêŋ da gêjac lau buŋa Judaiaŋa ŋawae 16:1-4
8. Paulu tau nê biŋ ŋagêdô ma gêjac mata nê papia 16:5-24
1
Paulu gêjac m nê biŋ
1 Kilisi Jesu nê aposolo aê, Paulu, taŋ Anôtô taê gêjam kwanaŋgeŋ tec kêkalem aê naŋ, agêc lasic Sostene 2 aêagêcma biŋ êndêŋ Anôtônê gôlôac amac, taŋ aŋgôŋ Korinti naŋ. Kilisi Jesu kêkêŋ amac atu Anôtônê lau awiŋ samob, taŋ aweŋ gêôc aêacnêŋ Apômtau Jesu Kilisi nê ŋaê kêtôm gamêŋ samobgeŋ. Eŋ kêtu aêac to êsêacnêŋ Apômtau.
3 Tameŋi Anôtô agêc Apômtau Jesu Kilisi nêŋ moasiŋ to biŋmalô êndêŋ amac êwac.
Paulu gêjam daŋge gêdêŋ noc Anôtô
4 Aê gajam daŋge gêdêŋ ŋoc Anôtô kêtu amacŋa ŋapaŋ, gebe eŋ kêkêŋ Kilisi Jesu kejoŋ moasiŋ wackêmoasiŋ amac. 5 Ŋac tau tonaŋ kêkêŋ amac atu lau tolêlôm gêŋ samobŋa, atu lau tolêlôm biŋ tokauc samobŋa amboac tonaŋ. 6 Tec ŋawae, taŋ gêwa Kilisi sa naŋ, kêtu tôŋ amac sugac. 7 Ma amac, taŋ asaê aêacnêŋ Apômtau Jesu Kilisi eoc tau lasêŋa naŋ, apô lêna ênê moasiŋ teŋ atom. 8 Ŋac tau tonaŋ oc êpuc amac tôŋ atu lau ŋajaŋa, ec êtu ŋamu amoa ŋabiŋ masigeŋ e êndêŋ aêacnêŋ Apômtau Jesu Kilisi nê bêc. 9 Anôtô eŋ ŋac ŋaŋêŋ. Eŋ kêkalem amac ma gêbiŋ amac tôŋ tamiŋ Latu, aêacnêŋ Apômtau Jesu Kilisi.
Gôlôac gêwa tau kêkôc
10 O lasitêwaac, aê jalêŋ biŋ amac êtu aêacnêŋ Apômtau Jesu Kilisi nê ŋaêŋa gebe amac samob nêm biŋ êpi tageŋ ec awa taôm êkôc-êkôc atom. Kauc tageŋ to nêm ŋalêlôm tageŋ êkic amac tôŋ. 11 O ŋoc lasitêwaac, Kloenê lau mêŋtêdôŋ gêdêŋ aê gebe biŋ kisaŋa gêc amac ŋasawa. 12 Biŋ tau amboac tonec gebe Amac samob nêm biŋ keso tau-keso tau amboac tonec gebe “Aê katu Paulune gêŋ.” “Aê katu Apolonê gêŋ.” “Aê katu Kepanê gêŋ.” “Aê katu Kilisinê gêŋ.” 13 Êsêac sêkac Kilisi kêkôc me. Êsêac sêjac Paulu kêpi kakesotau kêtu amacŋa me. Êsêac sêsagu amac ŋa Paulunê ŋaê me. 14 Aê gajam daŋge Anôtô gebe kasagu amacnêm teŋ atom, Krispi agêc Gai tauŋgeŋ. 15 Tec ŋac teŋ êsôm gebe kasagu eŋ ŋa ŋoc ŋaê nec atom. 16 Biŋŋanô aê kasagu Stepana to nê gôlôac amboac tonaŋ, mago amac ŋagêdô tec gajam kauc oc kasagu me masi. 17 Kilisi kêsakiŋ aê gebe jansaŋgu lau atom, eŋ kêsakiŋ aê gebe jasôm ŋawae ŋajam lasê. Aê jasôm lasê ŋa biŋ tokauc ŋamalacŋa atom, gebe jawê Kilisinê kakesotau auc atom.
Kilisi kêtu Anôtônê ŋaclai to mêtê tokauc
18 Aêac tajala gebe lau, taŋ sênaŋa naŋ, sêŋô kakesotau ŋawae amboac biŋ meloc. Mago aêac, taŋ Anôtô ênam aêac kêsi naŋ, tasaê ŋawae tau gebe Anôtônê ŋaclai. 19 Kêtôm teto gêc gebe
“Aê oc janseŋ lau tokauc nêŋ kauc su
ma oc iatiŋ mêtê, taŋ laumêtê sêkip sa naŋ su.”
20 Lau tokauc sêmoa ondoc. Biŋsutau sêmoa ondoc. Lau nom tonecŋa, taŋ sêpa tauŋ naŋ, sêmoa ondoc. Anôtô gêgôm kauc-nom tonecŋa kêtu meloc su. 21 Anôtô eŋ ŋac tokauc, tec kêmasaŋ ŋalêŋ amboac tonec gebe ŋamalac tauŋ nêŋ kauc êwê êsêac sêjala Anôtô atom. Eŋ tec gêlic ŋajam gebe ênam lau kêsi êtu sêkêŋ gêwiŋ jaeŋ meloc, taŋ aêac ajac naŋŋa. 22 Lau Juda sêjatu gêŋtalô to lau Helen sêpuc kauc ŋam sebe têtap sa. 23 Mago aêac ajam mêtê kêpi Kilisi, taŋ sêjac eŋ kêpi kakesotau gêja naŋ. Juda sêŋô e têntac kêbôli auc, ma lau samuc sêŋô amboac biŋ meloc. 24 Tageŋ aêac lau Juda to lau Helen, taŋ Anôtô kêkalem aêac naŋ, talicgac gebe Kilisi kêtu Anôtônê ŋaclai to Anôtônê mêtê tokauc, 25 gebe Anôtônê biŋ meloc naŋ gêŋ tokauc kêlêlêc ŋamalacnêŋ kauc su, ma Anôtônê gêŋ palê-palê naŋ gêŋ toŋaclai kêlêlêc ŋamalacnêŋ ŋaclai su.
26 O lasitêwaac, taêm ênam Anôtônê kalem gêdêŋ amac acgom. Eŋ kêkalem lau tokauc nomŋa to lau toŋaclai ma lau towae taêsam sêwiŋ amac atom. 27 Lau taŋ ŋamalac sêlic êsêac amboac gêŋ meloc naŋ, Anôtô kêjaliŋ êsêac sa, gebe êŋgôm lau tokauc majeŋ êsa. Ma lau, taŋ ŋamalac sêlic êsêac amboac gêŋ palê-palê naŋ, Anôtô kêjaliŋ êsêac sa, gebe êŋgôm lau ŋajaŋa majeŋ êsa. 28 Lau taŋ ŋamalac sêlic êsêac amboac gêŋ ŋaôma to gêŋ ŋanômê to gêŋ, taŋ gêc atom naŋ, Anôtô kêjaŋŋ sa, gebe enseŋ gêŋ, taŋ gêc naŋ su. 29 Amboac tonaŋ ŋamalac teŋ kêtôm gebe etoc tau sa êkô Anôtô laŋônêmŋa atomanô. 30 Anôtô kêkêŋ Kilisi Jesu gêbiŋ amac tôŋ ma kêkêŋ eŋ kêtu aêacnêŋ mêtê tokauc ŋam. Anôtô kêkêŋ Kilisi kêmasaŋ aêacnêŋ biŋ e Anôtô gêlic aêac tatu lau gêdêŋ, ma gêwê aêac tasa Anôtônê launêŋ lêŋ ma kêsi aêac su aŋga gêŋ samob 31 kêtôm teto gêc gebe
“Ŋac teŋ embe etoc tau sa,
oc etoc tau sa êtu Apômtauŋageŋ.”


text:
Juba
Coordinates: 4°51′N 31°36′E / 4.850°N 31.600°E
Juba ee genamatnhom ku ye kaldïït de pamɛcjäŋ de Paguot Thudän, ku yeen eya aluui pawut de de Jubek keyennë kaldïïtden eya. Juba ee töŋ dee pawuut kaa thiërrou ku bɛ̈t ke Paguot Thudän. Genë acï tääu në Kiir Ɣer nom ku ka loi luooi de thöny de Arɔ̈mbaai Juba.
Kathɛɛr[cokic | cok tënëyökic]
Gen cɔl Juba në yaaköl ke, akeer pinythiin de Bääri cɔl, të ëcï akut de CMS paanden ku paan de gäär, makɛm cɔl NMIS keerthïn në run ë 1920-1. Në thök de run de 1920-9, go kɔc ɣer ku kɔc ke Yijip Bärï yɔ̈ɔ̈k bïkë röth ɣooc në Juba, ago lɔ̈k yaa gen yam cɔl Juba eya, bï luui keye genamatnhom de Pawut Maŋgala, ë pinyë elɔc kɔc ɣer ku kɔc ke Yijip ye tuɛny eke lui ëtɛ̈ɛ̈n. Yïkyïk dït acï rot gɔl në Juba në run de 1927. Kɔckeɣooc në Rajap acï bɛ̈n köök Juba në run 1929, ke në ye run cök, go miiric de Maŋgala jat Jubda ëya në run de 1930.
Kɔckeɣɔɔc de Gïrïkïï, ye apuruuk ke Britain kuɔny ë käŋ në yee thaa në acï luɔɔi dït arët looi ne| kɛ̈ɛ̈r de Juba-yic në run tueŋ ke 1920-9. Nacɔk amɛn ë lik kɔc eke ciëŋ në Juba ke akuën de acï 2,000 wan thok, keek kedhia aake cï kecin mat kenë akut dïït de Bääri nɔŋ baai ku nɔŋ kë ciɛɛŋ piɛth në kɛmken. Gïrïkïï acï luɔɔi dït ye tïŋ ëmannë në gɛɛu ciɛlic, cït piny de ɣɔɔc, rup Gïrïkïï (cïï Biritic cäk), ku jɔl yaa të thiin gɛɛu kɔ̈u cɔl rup Jalaba ëmannë. Nyooth de käke lɔtueŋ cï Gïrïkïï ke looi akï. Adëyïïk jäŋ [public buildiŋ] cït man de adëyïïk pieth Ibori baŋ cï looi alel, Notros Lounge, adëyïïk ë kuɛ̈th nhial de Thudän thɛɛr, Ninkamaan Paraditho, Baŋ ë Cinwääc Kiir [Nile Commercial Bank], ku jɔl yaa Baŋ Cinwääc Bapulo [Buffalo Commercial Bank] në kɔ̈k yiic. Adëyïïk de baŋdïït de Baai [Central Bank] acï bɛn looi në kaam de run 1940–9 cït mɛn de Ninkamaan Juba [Juba Hotel] acï piŋ arët në kaam de run 1930–9.


text:
14
Eroade Kedea Jeacuu
(Mak 6:14-29; Luk 9:7-9)
1-2
Eroade ngaan anahg Ruohdh piny Gaalili Joon Ngad Luogwahy anaa abeehne ne kedh yi thijin unahge. Yihdh nihn anaa alihnge bang Jeacuu e ateede yihr joe kejea, “Ngaan ni udhiil nahg Joon Ngad Luogwahy e naa acahr, e naa gihn nud yihre tee me tiihye giih me gaahy nyoge.”
Joon Ngad Luogwahy Wiihe Angol Oogo
3-4
Eroade ciih umen me cuohn ne Pihlihb anaa ageere e umen noon ni wonge poohd kuow. Dhaar ngo nyinge anahg Eroadaj. Naa aniid Joone gihn nu, e ateede teedo yihr Eroade Ruohdh kejea kare tooro ugeer dhaane ciih umen me kuow. Noono e Eroade cwihnye ake rahnyo umage Joon uthoohre ngo yi thijin. 5
Eroade anaa daahd Joon ke naah, abea ngo atud yihr yaa ngahy ngo kejea Joon beehda agamloohngjuog.
6 Eroade Ruohdh deeh yaay me duohng na yuge yugo ke nying wong ke nying ne par cahng anyuole. Caahn e yihdh nihn ane Joone yi thijin, deeh yaan cahng anyuol en anaa ayug Eroade ucuohne amahr nyoge. Nyaar dhaar nyinge Eroadaj abeehn ne miel yi yaay gihn nu ke meehdo maa amihn cwihny Eroade keraahyo. 7 Maa akuohnge ree nyum nyoge kea, “Kwaad kihd gihn daahd nyaane, e ngo dhiila kaa cubo.” 8 Nyaan yea abeehn men ne coamo kejea nahge wiih Joon e ne daahde. Adiehr muon, ngo acidho urobe ngo yihr Eroade kea, “A daahd wiih Joon Ngad Luogwahy ukahle yihra kan e nii caan.” 9 Eroade cwihnye kuu amedo ke nying gihn ateed nyaane, abea keehd maano e adhiile ke teedo yihr yaae uci gene ne ngol wiih Joon oogo, bang gihn akuohnge ree nyum nyoge cang kejea kwaad gihn daahd nyaane udhiile ke cubo. 10 Maa aoohre acaakere yi thijin ne ngol wiih Joon oogo kedea ukahl gene ngo. 11 Maa acub wiih Joon yi caan ukahle yihr nyaan maa akaabe ngo ubaare ngo bang men. 12 Jo waahdh Joon naa alihng gene gihn atiihy ree e ge acidho ukaab gene kuohm Joon ne kedh ne koanyo. Batien kaa athum gene ke kan dhaano e ge acaa bang Jeacuu ne rob gihn atiihy ree.
Nyoge Alihbe Abiihj Ge Ayaahng Jeacuue Kaa Amune Me Noog
(Mak 6:30-44; Luk 9:10-17; Jon 6:1-14)
13
Naa alihng Jeacuue thon Joon, e ngo ayedh yi baabuur ne nyiig ree oogo ka me toor nyoge yea. Nyoge thiow alihng gene kejea Jeacuu a'aay. Noono upahdh yaa beed yihdh geedh dieng baawe yi yooh ke tien gen ne buodh batien Jeacuu e ge kwany bang geedhe. 14
Naa ayihnh Jeacuue piny yi baabuur, e amahr nyoge aniide niido uyuog cwihnye yi ngoohng nying gen maa athiehdhe yaa atwaanye me thoohdh mee keew gen.
15 Ge abeehdo kaano uwahdhe thiehno. Abea naa acej cahng kwaar piny, e jo waahdh ge acaa bang Jeacuu ukoohb gene kejea, “Ngaa duohng, wo ne dom kedea cahng noono kwaar piny, abea nea kare nud, e kea oohr nyoge yihdh miehr ne ngiew ke caame me cam gene.” 16 Maa ateed Jeacuue ngo yihr joe kea, “Ge aay kaa nying gihn? Cubu gihn me cam yihr gen.”
17 Maa arub joe kejea, “Yey! Nye ngaan duohng! Wa yihr wan naa amune abiihj cog kedea nye rej ariow!”
18 Kob Jeacuue kea, “Kea kahlu gen yihra kan.” 19 Naa akahl gen yihre, e arobe robo yihr nyoge kejea piih gene piny cang ne raahj yi lum. Noono ukaabe amune kedea rej giih ni, umaahnye maalo maa amuohje koohr Juog. Batiene e yihdh amune abanye kedea ucube gen yihr jo waahdhe ne paahngo yihr nyoge. 20 Nyoge acahmo uyahng gene cang. Goan caame kedea nye wey weye giih adoohng piny, ge acong jo waahdhe upaahng gene diide apaar wonge ariow. 21 Yaa acahmo, ge anahg kar alihbe abiihj, abea amahr maahn maa nyethen thene giih anudo, ge kuu akwaan.
Kaa Acaahdh Jeacuue Ke Wudh Piih
(Mak 6:45-52; Jon 6:15-21)
22
Naa athum jo waahdhe ke cong goan caame cang, e arob Jeacuue robo yihr gen kejea yedh gene yi baabuur ne moon loog baaw. Jeacuu anaa adoohng ne rob ngo yihr amahr nyoge beere ge dog miehy gen 23
Naa a'aay nyoge e Jeacuu aci wiih good maalo kare keede ne kway Juog. Cahng ayuudho une piny bihb e poohd ne wiih good kar keede, 24
abea ka e baabuur anaa awahdh yi diehr naam duohng ka me baahr kaa agala. E thiow yamo anaa acoohd e baabuur yoore ke caahn kedea athewo daahd yaa kiihwo ke bano. 25
Ge awahdhe kar koohg uthuonjien umodho e Jeacuu alahb batien jo waahdh, e ngo caahdh kaa wudh piih ke maalo now e ngo be diihr. 26
Naa aniid jo waahdhe Jeacuu e ucaahdho ke wudh piih, e ngo kuu angey gene maa atud gene ne cohg urub gene e koohm gen urihg ni kob gene, “Ngo beehda juog naam e gihn nu caahdh ke wudh piih ne wale beehda gihn?” Maa ajiedh cwihny gene.
27 Noono e Jeacuu ake rubo yihr gen kejea, “Deedu cwihnyu teeg. Wu keá tudo, beehda an, a Jeacuu!”
28
Naa alihng Piihtere gihn arob Jeacuue e ngo ake rubo kea, “Ruohdh, nea beehda yihn ne cohg, kea meehg an beehn bangi e a caahdh kaa wudh piih thiow!” 29
Maa ateed Jeacuue ngo kea, “Beehni!” Naa alihng Piihtere lum nu, e ngo kuu acahg gaalo, abea ngo aguo paahr oogo yi baabuur uthube ke ci bang Jeacuu e ngo caahdh kaa wudh piih. 30
Nye kaano acaahdh Piihtere ke wudh piih, e aduune anaa rug umag lwahre ngo. Piihter atud ke nying yamo maa athewo giih anaa adhal. Kaano atude thiow, e ngo ake thubo ke diihr piny, umaahre piny ke lalo e kway wong Jeacuu kejea, “Ayoay! Ruohdh kony an!”
31
Kii nyenij kaano e Jeacuu aguo wahnh bang Piihter upaad ngo ce rube kea, “Aduuni daag unea rug kaa nying gihn? Juog ke ngude be gaahni ne?” 32
Kaano arumo e Jeacuu kedea Piihter ge acaa ne yedh yi baabuur uguo yame ke ne dihl tiehd. 33
Jo waahdh cang giih anaa yi baabuur, Jeacuu adoar gene uteed gene ngo yihre kejea: “Angej wane ne cohg kejea yih beehda Waahd Juog Aciehg!”
Nyoge Athiehdh Jeacuue Geneajared
(Mak 6:53-56)
34
Jeacuu kedea jo waahdhe naa angol gene baaw e ge abeehn ne toohng paajo me nyinge Geneajared. 35
Yaa paan ni Jeacuu angey gene kejea beehda ngaa me thiehdh nyoge. Noono uoohr gene dhog yihdh miehy cahng ni, kejea kahl yaa atwaanye bang Jeacuu. Maa akahl yaa atwaanye yihre. 36
Wong Jeacuu akway nyoge kejea meehge yaa atwaanye gweel keehd dhe waahre now, bang gihn ngahy gene kejea kwaad ngaa gweel dhe waahr Jeacuu, e ngo ungweehno. Adiehr muon, kwaad ngaa agweel dhe waahr Jeacuu ngo athiehdh.


text:
JUDANÊ papia
Judanê papia nec ŋac tau keto gebe ênam la lau êndêŋ mêtê-geowaga, taŋ sêsam tauŋ gebe lau-sêkêŋ-gêwiŋŋa êsêac naŋ. Biŋ tec teto gêc papia dambê tonec nec, kêtôm taŋ teto gêc Peterenê Papia kêtu luagêcŋa naŋ. Ŋac-ketowaga kêkêli nê lau-sêsamwaga gebe “Anac siŋ êtu biŋ takêŋ gêwiŋ, taŋ Anôtô kêkêŋ gêdêŋ nê lau kêtu dim tageŋgeŋ ma kêtôm naŋŋa awiŋmaŋ.”
Ŋadênaŋ
1. Gêjac m papia tau 1-2
2. Kêdôŋwaga dansaŋ nêŋ ŋam ma nêŋ biŋ têdôŋŋa to ŋagêjô êtap êsêac saŋa 3-16
3. Gêlêŋ biŋ lau gebe sêsap sêkêŋ êwiŋ tôn ŋaŋêŋgeŋ 17-23
4. Gêjac mata ŋa mec lambiŋŋa 24-25
1
Juda awa gêjac lau
1 Jesu Kilisi nê sakiŋwaga ma Jakobo lasi aê, Juda, ŋoc biŋ êndêŋ êsêac, taŋ Anôtô kêkalem êsêac naŋ. Tameŋi Anôtô têtac gêwiŋ êsêac to Jesu Kilisi gêjam jaom êsêac gêmoa.
2 Anôtônê taê walô to biŋmalô ma têtac gêwiŋ ênam sêga aŋga amacnêm.
Anôtô êmêtôc kêdoŋwaga dansaŋ
3 O lauace, aê taêc gêjam kêtu tôŋ gebe jato êndêŋ amac ma jawa Anôtônê moasiŋ ênam aêac kêsiŋa, taŋ gêjac aêac samob ŋawae naŋ ŋam sa. Ma galoc ŋoc ŋalêlôm kêkac aê gebe jato êndêŋ amac ma jalêŋ bi ŋ amac gebe anac siŋ êtu biŋ takêŋ gêwiŋŋa, taŋ Anôtô kêkêŋ gêdêŋ nê lau kêtu dim tageŋŋa naŋ êwiŋ. 4 Ŋamalac ŋagêdô sêsap aêac ŋalêlôm kelecgeŋ. Êsêac dedec Anôtô ma sêjam aêacnêŋ Anôtônê moasiŋ ôkwi e kêtu ôliŋ ŋakalac ŋagêŋ ma sêsa Ŋatau tageŋ, aêacnêŋ Apômtau Jesu Kilisi auc. Mêtôc taŋ êsêac têtap sa naŋ, teto ŋabiŋ gêc wanêcgeŋ su.
5 Aê gabe jaôŋ biŋ, taŋ amac ajala samob su naŋ, sa aŋga nêm ŋalêlôm gebe taêm ênam êtiam acgom. Apômtau gêjam lau Israel kêsi aŋga gamêŋ Aiguptuŋa, mago sêkêŋ gêwiŋ atom, tec kêtu ŋamu geseŋ êsêac su. 6 Taêm ênam aŋela ŋagêdô, taŋ sejop tauŋ nêŋ gôliŋ atom ma sêwi nêŋ maleŋ siŋ naŋ. Anôtô gêsô êsêac tôŋ ŋa kapoacwalô teŋgeŋŋa sêmoa gêsuŋbôm ŋalabu gebe tau êmêtôc êsêac êndêŋ bêc kapôêŋ. 7 Taêm ênam Sodom to Gomora to malac, taŋ gêc ŋagala naŋ. Êsêac sêsa lêŋ têtôm aŋela tonaŋ. Êsêac sêgôm gêŋ mockaiŋŋa kaiŋ teŋ to mateŋ daŋguc tauŋboa. Ŋagêjô taŋ kêtap êsêac sa naŋ, êkêŋ puc aêac gebe êsêac sêsa ja teŋgeŋŋa.
8 Lau-mêtê-geowaga tau sêjala biŋ tonaŋ, mago sêgôm biŋ, taŋ sêc mê kêpi naŋ, ŋanô kêsa ma sêjac môp tauŋ. Êsêac seseŋ Apômtaunê gôliŋ su to sêsôm biŋ alôb-alôb kêpi lau ŋawasi ôŋa. 9 Aŋelasêga Mikael gêgôm amboac tonaŋ atom. Gêdêŋ taŋ êsêagêc Sadaŋ sêsôm tauŋ to sêjô biŋ kêtu Mosenê ŋawêlêlaŋŋa naŋ, eŋ kêtêc tau ma kêmêtôc Sadaŋ ŋa biŋ alôb-alôb atom, eŋ kêsôm biŋ tageŋ tonec gebe “Apômtau êmêtôc aôm.” 10 Ma lau tonec sêsôm biŋ alôb-alôb kêpi gêŋ, taŋ sêjam kauc ŋam naŋ. Ma gêŋ nomŋa, taŋ sêjala kêtu taŋ kêtôm bôc kaucmê sêjala naŋ, tec gêŋ tau tonaŋgeŋ geseŋ êsêac su. 11 Ojae êsêacmêŋ, gebe sêsa Kainnê lêŋ ma têdaguc Balamnê keso kêtu têtap awa saŋa to sêli biŋ sa têtôm Kora, tec sêjaŋa. 12 Amac embe aniŋ moasiŋ awiŋ taôm ma êsêac embe sêniŋ sêwiŋ tomajeŋ êmbacgeŋ, go têtôm ŋatêmui, taŋ jakêsap moasiŋ tôŋ naŋ. Êsêac seŋ gêŋ taêŋ gêjam tauŋgeŋ. Êsêac têtôm tao, taŋ mu gêbuc ma kêdaba, mago kêkêŋ kom atom naŋ. Êsêac têtôm ka, taŋ ŋalauŋ kêsêlô, mago gêjam ŋanô gêdêŋ ŋatêm atom naŋ. Têtôm ka, taŋ kêtu masê su ma kêku sa tomôkêgeŋ. 13 Êsêac têtôm gwêc kêjauŋ, ma gêŋ taŋ sêgôm tomajeŋ gêbacgeŋ naŋ, mêŋkêsa kêtôm gwêc ŋaôpic. Êsêac têtôm utitalata, taŋ sêsêlêŋ seo-seogeŋ naŋ. Anôtô kêmasaŋ ŋagêsuŋbôm ŋakesec teŋgeŋŋa kêtu êsêacnêŋ gamêŋ sêmoaŋa.
14 Enok taŋ kêtu Adamnê wakucnêŋ ŋadênaŋ ŋaŋac kêtu 7ŋa naŋ, geoc biŋ Iasê kêpi êsêac wanêcgeŋ su gebe “Alic acgom, Apômtau gêmêŋ to nê aŋela 1,000 to 1,000, 15 gebe êmêtôc lau samob ma êkêŋ ŋagêjô êndêŋ laudedec-Anôtôwaga êjô êsêacnêŋ koleŋ geo samob, taŋ sêgôm naŋ, to êjô lau sec, taŋ dedec Anôtô naŋ, nêŋ biŋ sec ŋajaŋa kaiŋ teŋ samob, taŋ sêsôm kêpi eŋ naŋ.” 16 Êsêac sêôc gêdô to sêbu Anôtônê gôliŋ. Êsêac sêsa nêŋ lêŋ têntac ŋakalacŋa to aweŋ ola sec ma aweŋsuŋ geno-geno biŋ gebe têtap moasiŋ sa aŋga launêŋ.
Juda gêjac biŋsu nê lau
17 O lauace, taêm ênam biŋ, taŋ aêacnêŋ Apômtau Jesu Kilisi nê aposolo sêsôm kwanaŋgeŋ naŋmaŋ. 18 Êsêac sêsôm gêdêŋ amac gebe “Êndêŋ têm ŋamuŋa lau-sêsu-susuwaga oc mêŋsêsa, taŋ sêsa nêŋ lêŋ sêndaŋguc tauŋ nêŋ têntac ŋakalac secŋa naŋ.” 19 Êsêac sêwa gôlôac êkôc-êkôc ma taêŋ ênam gêŋ nomŋageŋ to sêwê kaiŋ Ŋalau Dabuŋ atom. 20 O lauace, amboa taôm samaŋ, akô biŋ takêŋ gêwiŋŋa dabuŋanô tau ŋaô. Ŋalau Dabuŋ êpuc amac tôŋ ma ateŋ mec. 21 Amoa Anôtônê têtac gêwiŋ ŋalêlôm ma aôŋ aêacnêŋ Apômtau Jesu Kilisi nê taê walô êkêŋ amac aŋgôŋ matem jali teŋgeŋ.
22 Taêm walô êsêac, taŋ sêmoa tonêŋ ŋalêlôm gêja lulu naŋ. 23 Anam lau ŋagêdô kêsi ma ajaŋgo Êsêac su aŋga ja, ma taêm walô lau ŋagêdô toatêc taômgeŋ. Andec nêŋ ŋakwê, taŋ sec ôliŋŋa gêgôm ŋatêmui kêsa naŋ.
Mec lambiŋŋa
24 Êndêŋ ŋac, taŋ kêtôm gebe ejop amac gebe ambeŋ anaŋa atom ma etoc amac naakô ênê ŋawasi ŋanêmŋa tolaŋômnêm sawa ma totêmtac ŋajamgeŋ naŋ, 25 êndêŋ Anôtô tageŋ, taŋ kêtu aêacnêŋ kêsiwaga kêtu nêŋ Apômtau Jesu Kilisiŋa naŋ, ŋawasi to wae kiŋŋa ma ŋajaŋa to ŋaclai. Eŋ gêmoa amboac tonaŋ gêdêŋ andaŋgeŋanô ma galoc ma oc êmoa endeŋ tôŋgeŋ. Biŋŋanô.


text:
Akut Akim Cinakëth
Akut Akim Cinakëth (Médecins Sans Frontières, MSF) aye akut pinynhom cindɔ̈ɔ̈r kemiir ku yen ee mɛnhraan kony. Yeen anyicë luɔide tënë bɛi cï tɔŋtɔɔŋ keriɔ̈ɔ̈k ku pamaac ŋɔ̈ŋ cee tuɛnytuɛny ke jäälthin. Akut Akim Cinakëth acï këleecëluɔipath (ariöp) lööm në ruɔ̈n 1999 në rin cënë luɔi de kɔc tɔ̈ akutic gam ku lec. Luɔi cït konyëkiim tënë riɛ̈ŋ puɔc tuɔ̈l ku ke yeekek pinyëbɛ̈n wɛ̈ɛ̈t bïk nyïn tïït në riɛ̈ŋë mɛnhëraan cë thiɔ̈k ke tuɔ̈l. Në ruɔn 2015, käcït amëluui 30 000, ku käjuɛ̈c tënë keek aayee akim, amebëëc, amëluuiakim kɔ̈k, atëtëjuɛ̈r, ku atëtëpiu ku jɔl yaa amukkɛ̈ŋ acë konyëkiim yɛ̈k kɔc në pamaac 70 yiic. Amëluui juɛ̈c tënë amëluui ayee luui të cïn ariöp. Amëmöcaguan ayee 90% në wëu akutjuɛ̈r këne cuatpiny ku abaŋ dɛ̈t cëdöŋ ayee amëluuiëwëu tääu piny, ago wëu kakut në ruɔn thok abɛ̈n ɣet në 1.63 timëtimdä.
Akut Akim Cinakëth acë gɔl në run 1971, tëwär cï tɔŋ akut yee cɔɔl (Biafra) jal tuɔ̈l. Tɔŋë Biafra ee cë rɔt looi në pan yee cɔɔl Nigeria. Yeen ee gɔl akut thin akimë pamac de France ku jɔl yaa awicwëël awën gör bë konyëkiim bë ɣet ku bik cuɔt bë thɛ̈i kɔ̈k cë tɔ̈ në pamac French au thɛ̈i tɔ̈ akeu lɔŋtui ago kë konyëkiim yök aya tëcïn tiɛɛl ë kuatëraan, yanh yee raan door ku nhiɛ̈rë wëlëbäany. Akutjuɛ̈r këne aya, aci lääuënhom ku cuɔ̈k mɛ̈tëyic kabaŋ dɛ̈t nyuɔɔth be ya löŋde ku pɛ̈l kɛ̈k ë wëlëbääny, yath, ku mɛ̈cëkäŋ në wëlke yiic. Ke yen wɛ̈t këne, akutjuɛ̈r acë abuth weu ci duɔ̈ yök tëne miir ku akuutjuɛ̈r cin dɔ̈ɔ̈r kemiir tekiic bik lik. Kek ë lööŋ akut käkë, aaciye puɔ̈l bë yaa jam ë nhom läau të nɔŋ yen tɔŋ ë tuɔ̈l, ciɛ̈m ë weu ku loiloi kɔ̈k ë konyekiim gël tënë mɛ̈nhëraan. Akut acaa apuruk cɔɔl arak tok bik tɔŋ muk në käthɛɛr keyiic ɣɔn looi thuumëkuat rɔt në pamac de Rawanda në Runë 1994.


text:
Welëmiir de Paguot Thudän
Paguot Thudän ayiök nhomlääu tinë Thudän në Penëdharou 2011. Në Penëdharou 2013, Salva Kiir Mayardit acë bänymacbaai ëbɛ̈n nyuöc, nɔŋic Bënykoormacbaai Riek Machar, kekë nhiäm cë ŋuun ë dhukëpiny guɔp de miir. Etinë, acï Machar luel lɔn yen dhol lɔdhöl mecëriɛlnhom ku än abe Kiir joor wët bääny. Në 14-15 Penëthiäärkurou 2013, thëëm wëlpinyëriɛl acï duöm piny. SPLM acë puök tenɔŋ SPLM-Juba muknhom në Bënymacbaai Salva Kiir Mayardit ku SPLM-IO muknhom në Bënykoormacbaai Riek Machar, ku tɔŋbaai acëgɔl kekë thor nyäär ku kɔcëtɔŋ wencï rääc. Kɔc tɔ pinynhom acëbenë diɛr rin keloirɔt wët nɔŋ en tekäc kɔc 1000 cë thöu, duɛɛr kuatraan ë tebëër buɔnäbur abaköök, ku cɔkdit loi-raan. Anɔŋ kumëlukwëi tenɔŋ bääny kɔk në bëëk ke dhiɛ. Amatnhom Pawut ku pamaac kɔk acë piilëyic tääu në bëëk ëbɛ̈n bïk aburo muuk bïk tɔŋ thääb, ku thök de Penëdhaŋuan 2014, amatic në Bahir Dar, Ithiopiya, muknhom në IGAD, gɛmgɛm acï lööi bïk miirëmetwuɔt guɛryiik [institute federalization] në pamac. Bëëk ke dhiɛ acë gam bïk miir pɛɛi-30 tene mëc cokluɛl në mëtic miir baai, aya miir acë jääië cokluɛl pël de thööc bënykoormacbaai ku luupic kekë bɛnyluɔitueŋ. Tɔŋ acë lɔtueŋ gut ciɛlic-Penëthiarkutok 2014 në pawuut kadiak yic kekë bëëk ëbɛ̈n gökröt.


text:
Abïl
Abïl / Tuet (leprosy) ee tuaany ë lɔc ɣook të cii rɛntuaanyë ye rɛn puɔl guɔ̈p gɔɔt. Yen acï mɛnhraan ŋic ë tëmec apɛi. Në yaköle, abïl ayee cɔɔl Tuaany Hassen, ciɛkë ë rin rɛn wär cë kɔ̈mluɔ̈ɔ̈k de abïl kenë yök, rɛn cɔl Gerhard Armaeur Hassen. Yen ayee kɔ̈mluɔ̈ɔ̈k yecɔɔl maikobaktiriöm lepari bɛ̈ɛ̈i. Raan nɔŋ abïl ayee cɔɔl abïl. Agut run 2004, kɔc cï thɔ̈ɔ̈ŋ ke cï wuɔɔk në tuaany Hassen ayee 400,000. Yök ë tuaany, arilic ë rin yenë göör bë rëër ka rɛn tuaany abïl tëmec apɛi. Dɔ̈ aya, tëcit 95% në kɔc acie tuaany ke dɔm, në rin guɛ̈r atitguɔpden ee abïl yai. Atutuul (cases) juɛ̈ɛ̈c abïl aröt looi pan yee cɔɔl India, ku jɔl yaa bɛ̈i kɔ̈k lɔtueŋ. Ayee lueel an tuaany abïl ee tɔ̈ America ɣɔn thɛɛr. Abïl aliu tënë bɛ̈i cë lɔtueŋ yiic. Yen aliu në rin nɔŋ kek wal puɔth ë kɔ̈mluɔ̈ɔ̈k abïl nɔ̈k. Ɣɔn thɛɛr, abïl ayee tïŋ keye ciɛ̈n ë Nhialic tënë rɛn cï tuaany abïl dɔm.
Kïtë tuaany abïl anɔŋ yic ɣɔ̈ncïguet (spot) ku ɣɔncïɣoor (patches) në dɛ̈l kɔ̈u, ku weer ke piny ne dɛ̈l kɔ̈u. Keek ɣɔ̈ncïɣöör ke, aa ɣɛr ku aköldɔ̈, ka thith të thööŋëke ke dɛ̈l cituaany. Ɣɔ̈ncïɣöör aayee nhïm ke lööny wei thin ku acie gɔ̈t ŋic tëgɔɔt ë ke. Rɛlɣɛr ayee röt ruk thïn. Të cï tuaany ceŋ, ke raan acie gɔ̈t ku tuɛ̈ny bɛn ŋic. Tëtöök (leptome) abïl tɔ̈ ɣɔ̈nciɣöör cök, ee dɛ̈l ku rïŋ jal ŋet abïk thök. Kɔc cï abïl dɔm, aciyee abïl ye nɔ̈k, atuɛnytuɛny kɔ̈k, kek aa ke nɔ̈k. Në run juɛ̈c, akut ë panmacalei da abïl eceŋ në thuööc nhom, thuööc de Molokai ye cɔɔl Kalaupapa, pan yee cɔɔl Hawai. Ë tɛ̈ɛ̈n, kɔc kiith cï abïl dɔm Amerika akaye kut ku toocëke bïk lɔ ceŋ në ye thuööc kënë nhom.


text:
24
Thuohm Geen Jeruucalem Piny
(Mak 13:1, 2; Luk 21:5, 6)
1
Kaano e Jeacuu abeehn oogo yi laaro gihr wod Juog upahdhe yooh. Abea nye kaa acaahdhe caahdho e jo waahdhe ge anyiihng bange ne nyoadh kaa ageer Wod Juog ne wuob kii ngo yihre. 2
Maa abeehr Jeacuue ngo yihr gen kobe, “Beer wuohbe aniida, abea keehd maano niidu ngo e awuohbo, e roba robo yihru kejea ngo uthuohm piny utoor wong leelo acielo muu doohng wiih wad gen. Ngo ujwang piny ne buohb.”
Ka Uthub Giih Reje Kii Ngo
(Mak 13:3-13; Luk 21:7-19)
3 Naa abeehn gene wiih Good Ulihbe, e Jeacuu apiih kare keede. Kaano e jo waahdhe rog gen akwany gene ubeehn gene bange maa apeehny gene ngo kejea, “Teed ngo yihr wan unahg cahng weehne e nuu uthuohm Wod Juog piny? Kedea gihn e nuu uyug ree ne nyoadh beehni ge uduui kedea gihn e nuu unyoadh ngo kejea cahng gug piny awahnho?”
4
Maa abeehr Jeacuue ngo yihr gen kea, “Cubu cwihnyu piny beer mee ubahnge rogu be meehgu dwaahngo, 5
bang gihn amahr nyoge me dwaahng wun ke nying giih uyug rog gen ge ubeehn ke batiena e ge rubo kaa nyinga e ngaa man ukoohbo kea, ‘A naa Jeacuu Ngad Boadh nyoge.’ Yaan nu, thoohdh nyoge urom gene ke dwaahngo. 6
Thiow linye bang gen ulihngu kedea dhog uwahnh bangu ke nying linye mooge me ne kuohn me bahye. Abea yihdhu keá baadh, bang gihn, giih nu rog gen kuong gene kaa tiihyo umodho e cahng gug piny poohd kuu awahnho. 7
Paajo yea upaah ne dahg ubeehn yaa tien paajo acielo ukag gene ke rog gen kedea dhaahre giih wiih piny ge ukag naa arwaadh ke rog gen. Deeh kahj me duohng upahdh kedea amahr ayahng ngoom me thoohdh rog gen uyug gene ke bang kuohn me thoohdh. 8
Giih nu ge unahg ka uthub giih reje ge ukuong tuohl, abea keehd maano e ge room kaa raahm nyoohdo e thub maahdh batiene e bar maalo ke raahm keraahyo.
9
“Wu umaan thaahye bang gihn ayiihu luma udoohngu ne jo'a. Noono wu umag ukedh wun ne puohdo kedea unahg wun. 10
Ke nying naahg e yaa ayiiho me thoohdh wudh gen uwaar gene ukweer gene ke lum Juog. Kedea yaa ayiiho mooge ge upiih ne luom yaa gen kedea ne maan gen. 11
Amahr nyoge maa yaa ucahb, kob gene ge agamloohngjuog, ge utuohl udwaahng gene nyoge me thoohdh. 12
Nhyaahro kiin nyoge me thoohdh udoohng thiin, bang gihn ukuumo adoohng e ngo tooro upiny. 13
Abea kwaad ngaan umag aduune beer mee uwahdhe yi gug nihn ubahnge ree be rome dwaahngo, e ngaan nu boadh wahy uyoade. 14
Thiow Ciig Beer ke nying Dhaahr Juog upuohny kedea unyaaye ke bang upiny yihr nyoge cang. Batiene e cahng gug piny uwahnh arumo.
Raahyo Gihn Uyoad Jeruucaleme
(Mak 13:14-23; Luk 21:20-24)
15
“Cahng uniidu giih reje ngo ubeehn, cahng ubeehn Ruohdh atiihb ukeehge ujwaahge Wod Juog gihr Jeruucalem udoohnge ne ka me nyoge Juog be wuor gene yea wa kaa agweed Daaniele agamloohngjuoge ngo. (Kaano e nuu ubeehn ngaa kwaahno upare wiihe beer mee) 16
kedea ubeehn yaa beed piny Judea ugoohd gene ke ngweej ne ci ne pahno yihdh bung yihdh goode. 17
Ngaa ayuud gihn nu e ngo ne piny kane e ngo keá do wod ne cej gihr nyepiny 18
kedea ngaa me nii puohdhe e ngo keá do paajo ne kaab waahnye. 19
Unahg gihn me uraaj keter yihr maahn me yaje kedea maahn dhuohdho bang gihn ge buu urom ngweej ne cohg. 20
Abea kwayu Juog beere gihn nu ree be yuge e piny aboar wale yi cahng Cabadh ge mahn tiihj yea. 21
Bang gihn raahm upahdh cahng nu, unahg raahm me raaj me kuu akuong pahdh upiny ke cahng anaa acag Juoge wiih piny uwahdhe awaahn kedea ree buu ucahge ke bero cahng moogo keehdo. 22
Nea Juog Ruohdh ngo be ne guoe ke gweehgo ne ngol yihdh nihn nu, e dhaano utaahngo me ne bodh ne tooro. Abea ke nying yaae e nihn nu ge uyuge noog.
Beehna A Ge Adoohng Ne Dhaano Utaahngo
23
“Noono nea ngaa me koohbo yihru yihdh nihn nu kea, ‘Ngad Boadh nyoge ngo ne cuudi ke ca,’ wale ‘E man kan,’ e lume keá yiihu. 24
Ngaan rubo wa maano lume keá yiihu bang gihn amahr yaa dwaahngo me thoohdh ge utuohl, e kwaad dhaano urubo kejea e naa Ngad Boadh nyoge wale kea e agamloohngjuog. Ge utiihyo keehd giih me thoohdh me gaahy nyoge ne dwaahng nyoge kedea nea kare nud, keehd yaa akwany Juoge ne yaae e ge udwaahng gene. 25
Cubu wudhu piny! Wu atoohna awaahn ni kejea giih nu rog gen utiihy gene.
26
“Thiow nea ngaa me rubo kejea, ‘Ngad Boadh nyoge nud yi ukang kun caadi,’ e wu keá cidho wale ngaa me koohbo kejea, ‘Ngo nii dwaar yi wod,’ e lume keá yiihu. 27
Bang gihn a ge adoohng ne dhaano utaahngo a ubeehn ne dahr wa maahny kodh ge coohd yea maalo uniid yaa kur nyange ngo kedea uniid yaa kur thiehno ngo thiow. 28
Coar maa acudhe wudh gen mad gene ke ka maa athow laahye yea.
‘e wong cahng naa lihb
kedea dwaahy buu ugeed
maa ciehr ge upahdh ne budh budh ke yoohn maalo
kedea giih nii maalo rog gen uyahng gene.’
30
“Kaano arumo, e gihn nyoadh beehna a ge adoohng ne dhaano utaahngo ngo uniid yi Maalo kedea ubeehn yaa padh yaa ayiiho cang ke bang wiih piny upam gene thaahdh gen ke nying ukihm gihn upahdh wudh gen. Kaano e a ge adoohng ne dhaano utaahngo, a uniid e a ubeehno kii yi lwahd keehd tee mara kedea e wiiha amoar. 31 *
Kaano e wuohdjuog ge uoohre e ge koadh baye me doohn gen uyaay keraahyo ne cong jo'a naa akwanya ke bang upiny cang keehd kuohne me baahye.
Cahng Ubeehn Jeacuue
(Mak 13:28-31; Luk 21:29-33)
32
“Beehna roma ke rih dhuuro. Nea ngo uthubo ke lodho, e ngahj kejea oohro adoohng cahng. 33
Thiow neehn gihn nu, cahng niidu ngo e giih ateeda rog gen ayug gene, kea ngahyu ngo kejea beehna adoohng cahng. 34
Adiehr e ne roba yihru kejea wu yaa nud awaahn, wu buu uthow cange e giih roba yihru rog gen poohd kuu atiihy gene. 35
Maalo kedea upiny kan ge utooro, abea luma ree utiinge kare.
Ngaa Keá Gwaahg
(Mak 13:32-37; Luk 17:26-30, 34-36)
36
“Abea cahng uduua ngaa me ngahy ngo tooro. Ngo kwihj wuohdjuoge wale keehd an thiow cahng ngo kedea caang ngo ge kwihya. Juog Wura e keede e ne ngahy cahng ngo.
37
“Beehna a ge adoohng ne dhaano utaahngo, ngo uroom kaa gihn atiihy ree yihdh nihn aboar gihr Nooh. 38
Yihdh nihn nu, e aboar puud kuu abeehno, e nyoge wudh ge anaa athoohr gene piny ne bahrahj now e ge maadh kuong kedea yug kahnye ke bang yihdh miehr uwahdhe cahng ayedh Noohe yi baabuur keehd joe. 39
Gihn me raaj ge adoohng cahng ke pahdh wudh gen ngo akwihy gene uwahdhe kaa athub aboare kedea umoal aboare gen piny. Beehna a ge adoohng ne dhaano utaahngo uneehn gihn nu thiow, bang gihn ngaa me ngahy ngo utooro. 40
Kiin nyoge ulele ke lel me ne cohg. Ka moogo e cuow ariow ge utiihyo yi puohdho, e dhaano acielo maa ayiiho ukwany, udoohng ngaa kuu ayiiho. 41
Wale ka mooge e maahn ariow ge uoohdo upany e dhaago acielo maa ayiiho e nuu ukwany.
42
“Noono jo'a, yabu nyingu beer mee bang gihn cahng ubeehn Ruohdhu ngo kwihyu ne weey weey. 43
Ngo padh gihn me kwihyu! Nea ngad paajo cahng beehn ngad kahwe ne kahw paare ngo nea ngahyo, e ngaan nu ne ruung e be nen ne koar paare. 44
Wa gihn nu thiow, wu keá gwaahg bang gihn cahng beehna, a ge adoohng ne dhaano utaahngo, ngo kwihyu.
Ucaale Gihr Ubaahng Tiihy Wa Kaa Ateed
(Luk 12:41-48)
45
“Kwaad ubaahng me ngihde e ne leej naa ngo ngaa me beer kedea giih nyepinye ngahye kaa gwiiro? Ubaahng me beer wa gihn nu beehda ngaa ateede yihre naa mage baahng mooge beer mee kedea upaahnge caame paahngo yihr gen yi caang arob. 46
Unahg gihn me beer keter yihr ubaahng tiihyo wa gihn nu, ge uyuud wur paaje ngo cahng uduue. 47
Athiir e ne roba yihru, kejea ngad paajo cwihnye umihno keraahyo udhiile tiihy paajo cang ke cub yi cing ubaahng gihn nu. 48
Nea ubaahng me raaj e naa awii ngad paaje paare, e ubaahng gihn nu urubo ke cwihnye kejea wur paajo be laar duuo, 49
noono e uthubo ke goj baahng giih awii yi cinge kedea pahdh ne yug giih cam maa maadh kuong keehd gome mooge. 50
Gihn nu, e cahng duu ngad paaje ngo ukwihj ubaahnge ne weey weey, noono e ngad paajo naa lwaahd. 51
Gihn nu, e ngad paajo cwihnye urahnye ne cohg, ugoje ubaahng, ce made ngo bang yaa waane ka yuog nyoge yea ke lan ngoohng wong e lag gen kaany gene kaanyo ke nying raahm.


text:
20
Ka Koog Juoge Yaa Dhaahre
1 “Ka koog Juoge yaa Dhaahre ge Maalo roma ke rih ngad paajo me yihre ne puohdho. Maa amool oogo ke nyango ne ci yi cuug ne caahyo ke nyoge me kedhe yi puohdho ne tiihj. 2 Naa ayoade yaa tiihj e lubo amad gene kejea koog gihr gen ucub ke wong cahng tiihy gene. Koog gihn ngo unahg kar tiihy cahng acielo.
3 “Ngaan ni yaa umodho ge akedhe yi puohdho. Abea naa abeehde ne naang, e dog ci yi cuug maa aniide nyoge me cej tiihj. 4 Maa acea bang gen urobe ngo kea, ‘Cidhu yi puohdha ne tiihj, wu ungahya ke koo beer mee.’ 5 Maa a'aay gene umad gene rog gen yi puohdho ne tiihj.
“Abea ge ane cahnge cohg kedea thiow yi laahng cahng e ngad puohdho acaa yi cuug ne daahd ke nyoge mooge keehdo. Naa ayoade yaa tiihj e ge akahle ne tiihj yi puohdho. 6 Ke wong thiehno e ngad puohdho acahg dog ci yi cuug maa ayuude nyoge maa ake jwaado maa apeehnye gen kea, ‘Gihn e ne cuungu now ke kaa nyango uwahdh piny wa gihn e gihn me tiihyu tooro?’
7 “Maa abeehr gene ngo kejea, ‘Ngaa maa ayoad wane tooro maa acub tiihj yihr wan.’
“Kob nyine kea, ‘Kea cidhu ne tiihj yi puohdha. Madu rogu bang yaa anaa umodho.’
8 “Naa awahdhe ka kwaar cahnge piny e ngad puohdho ake rubo yihr ruohdh yaa tiihj kejea, ‘Cuohn yaa tiihj ukoogi gen. Abea thubi kaa yaa abeehno ke thiehno, ci wahdhi wudh yaa amoohlo ke nyango.’
9
“Kaano e yaa abeehno ke thiehno akoohg gihr cahng acielo*
ake cubo yihr gen, naa acielo acielo. 10
Yaa athubo ke tiihj ke nyango ge abeehno e ge ugaahno kejea akoohg mar gen ujwag. Abea naa awahnh gene, e akoohg cahng acielo e naa acub yihr gen dahng. 11
Naa amag gene ngiihny e ge ake ngoan rih ngad puohdho uweehr gene kejea, 12
‘Maahny yaa ni abeehno ke thiehno ge atiihyo kaa kar caa acielo cog abea akoohg mar wan, wa yaa amoohlo utiihy wane kii diehr cahng maa maaj ukwaar wane cahng piny kare tooro urom koog mar wan keehd yaa nu. Gihn nu beehda ajohro e naa ajoohri wan!’
13 “Maa alog ngad puohdhe wiihe bang dhaano acielo urube kea, ‘Lihng gihn goma! Wu kaa ajoohro! Abea koohw gihn anaa amado ke wun e naa acuba yihru. 14 Wu keá ngoan! Kaabu ngiihnyu ucidhu miehyu. Beehda kar wiiha ukooga yaa abeehno ke thiehno ke koog muu uroomo ke maa acuba yihru. 15 Yihra tooro adiehja me tiihya gihn daahda ke ngiihny ne? Wale wu amag tiele kaa nying gihn bahnge gihn me beer kaa atiihyo yihru neehn mar yaa ni?’
16
“A rob adiehr yihru. Ngaan doohng dhe caahn, unahg ngad umodho kedea ngad umodho unahg ngad dhe caahn.”
Dahg Rob Jeacuu Ke Nying Thone
(Mak 10:32-34; Luk 18:31-34)
17
Cahng man, e ge poohd nii wiih waahdh gen ne ci Jeruucalem, e Jeacuu jo waahdhe kar ge apaar wonge ariow ge acuohne ne ci ka me nyoge tooro yea ne rob yihr gen. Maa arube kobe, “ 18
Lihngu gihn roba yihru! Wo aman ci Jeruucalem! Abea ge uwahdho, e a, ge adoohng ne dhaano utaahngo, a uluom ucub an yi cing jo doohng yaa lam kedea yaa loohng Juog ne kihmo ke thoo. 19
A ucub gene yi cing aleye muu ungier kuohma maa upuohd gene an ke ngeero kedea ugur gene an rih yaadh maa ariihw ne thoo, abea yi dahg nihn e a ucahr.”
Gihn Daahd Waahd Jebeade
(Mak 10:35-45)
20 Cahng man e ciih Jebeade abeehn bang Jeacuu e ucaahdho ke waahde kar ge ariow, Jeamij maa Joon ge beehd jo oohr giih Jeacuu. Maa apiihe wudh conge ne kway gihre ne daahde.
21 Maa apeehny Jeacuue ngo kea, “Yih daahd gihn wad wan?” Maa abeehr dhaar ni ngo kea, “A daahd umeehgi nyethena ge ariow ni piih wudh koom yi ruohdh ucingi. Ngaa man ukwiihyi kedea ngaa man ucaami yi ruohdhi.”
22
Maa abeehr Jeacuue ngo kea, “Gihn peehnyu, lum yea kwihyu. Giih raahm kuohm ge uyug riha ge uromu ke guumo ne?” E ngo agar gene ke maalo kob gene, “Ayiih! Ge uguum wane.”
23
Jeacuu adog rob kea, “Adiehr, wu uguum wa ka uguuma gen. Abea piih ukwiihya kedea ucaama padh an ne cub kuohn nu. Ge beehda kuohn yaa acub Wura gen yihr gen.”
Ruohdh Me E Ne Tiihyo Yihr Nyoge
24
Naa abeehn goan jo oohre giih apaar ne lihng gihn arob waahd Jebeade, e cwihny gen arahnyo rog yaa nuu ariow. 25
Kaano arumo e ge acuohn Jeacuue ke bange ke kar ge cang urube kea, “Beehde ngahyu kejea ruohdh upiny kan ge daahd utiihy nyoge yihr gen ne nyoadh ngo kejea ge naa ruohdhe. Thiow jo doonge nyoge kaahn gene kaa cing me raaj ne nyoadh ruohdh gen. 26
Abea ruohdh maru buu uneehn ruohdh gihr wiih piny kan, bang gihn ngaa doohng ne ruohdh yihru e naa ngaa unahg ubaahng gihru. 27
E ngaa wiihe ne maalo yi doohngo kiin nu e naa ngaa unahg baahng yihru. 28
Unaa wa gihn nu keehd wun wa kwaad mara, a ge adoohng ne dhaano utaahngo, ge abeehn upiny kan ne tiihj yihr nyoge ne baahng. A kuu abeehno beere giih nyepinye ge ke tiihyo yihra e a apiih kar bahba, a abeehno beere wahya dhiila kaa cub oogo ne boadh nyoge me thoohdh.”
Jeacuu Nyoge Ariow Maa Acoor Athiehdhe
(Mak 10:46-52; Luk 18:35-43)
29
Yi waahdh a'aay Jeacuue geen Jeriiko ke jo waahdhe, e batien gen abuodh amahr nyoge buodho. 30
Kaano acaahdh Jeacuue caahdho tiehd keehd nyoge, e yaaj ariow maa acoor ge anaa apiih lag yooh. Naa angey gene ngo kejea Jeacuu e ne caahdh, e ge ake kwaago e doohn gen atihng gene maalo kejea, “Cedhree Ruohdh! Kwaar Deabid ngeer yeyi ke nying wan!” 31
Kaano e ge acuow nyoge cuowo uyaahl gen naa leng gene. Abea kihde now, e naa atihng gene doohn gen maalo ke kwaago, “Ruohdh! Kwaar Deabid ngeer yeyi ke nying wan!”
32 Kaano e Jeacuu ake cuungo ucuohde e ngo peehny gen kobe, “Wu daahd utiihya gihn yihru?”
33 Kob gene, “Cedhree ruohdh! Wa miid ngo uyabi nying wan!” 34 Kaano naa aniid Jeacuue ngoohng nying gen e aduune ayuog. Noono ugweele nying gen beere nying gen uyahbo. Gihn nu e nying gen aguo yahbo upahdh gene ne buodh batien Jeacuu.


text:
Ŋuɔ̈tkathɔn
Mɛ̈cthook [species] de aciɛ̈ɛ̈kpïr [organisms] juɛ̈c, acë röt tëët bïk yaa naŋ thɔn ku ŋuɔ̈t wääc, ku tök në kɛmken ayee cɔl ŋuɔ̈tkathɔn. Kɔ̈ɔ̈c [sexual reproduction] de rötden, eeyic naŋ liɛ̈ɛ̈p de kɛ̈rëcäl [genetic traits]. Roŋëpïïr [cells] cë röt tëët ku ŋicke ke ke yee cɔl roŋpïrcäl [gametes], ayee röt mat, ku bïïkë meth, menh muk kɛ̈rëcäl amëdhiëëthke. Roŋpïrcäl yee aciɛ̈ɛ̈kpïr ke cuëëc, akek ŋuɔ̈tkathɔnde keeu: Thön aayee roŋpïrcal lik cuëëc (cïmën lɛcdhiëth tënë lɛ̈ɛ̈i ku roŋëyɔ̈k në kɔ̈th yiic tënë tiim), ku ŋut aayee roŋpïrcäl juɛ̈c cuëëc, cïmën toŋ. Aciɛ̈ɛ̈kpïr awën yee aciɛ̈ŋpïr tök roŋpïrëcäl ŋut ku roŋpïrecäl thön cuëëc ayee cɔl ajalŋut [hermaproditic]. Roŋpïrcäl alëu bïk thöŋ në ciɛ̈k de guɔ̈pden ku luɔiden (aŋic ke ke yee cɔl ciɛ̈kthöŋ [isogamy], ayee ke cɔl roŋpïrcälthöŋ [homogametes]), ku aköldɔ, në atultuul [cases] juɛ̈c yiic, cuɔ̈kthöŋ de roŋpïrcäl aacë rɔt welamääth bë roŋpïrcäl wääc kaarou yaa ayee ke cɔl roŋpïrcälcïïthöŋ [heterogametes].
Cuɔ̈kthöŋ de ciɛ̈k de ŋuɔ̈t ku thɔn [sexual dimorphism] ee rɔt nyuɔɔth akölëkol në aciɛ̈ɛ̈kpïr tökic, nɔŋ ŋuɔ̈tkathɔn wääc. Cuɔ̈kthöŋ ë ciɛ̈k ŋutkathön alëu bë guɔmde ŋuɔ̈tkathɔn në löcden yekek amëdhiëth lɔc nyuɔɔth (cïmën löc amëtut ku amëyïth). Kuëny de dhiëth alëu bïk wëlrötamääth [evolution] de cuɔ̈kthöŋ tënë ŋuɔ̈tkathɔn juaknyin.
Tënë raan ku lɛ̈ɛ̈idhiëthmïth kɔ̈k, thön ayee duɔ̈triŋcäl [chromosomes] ŊT muk, ku ŋut aaye duɔ̈trïŋcäl ŊŊ muk, ku keek ayee abɛ̈k ë juɛ̈rë ŊT tënë ŋuɔ̈tkathɔn. Lɛ̈ɛ̈i kɔ̈k anɔŋ kɛ̈u de juɛ̈r wääc ke këda, cïmën juɛ̈r de DhW tënë diɛt, ku juɛ̈r de ŊO tënë käm ku jɔl yaa ajuɛ̈r kiith ë juɛ̈r aliirceŋ kuɔ̈t, cïmën kämpïuawai [crustaceans].


text:
Läiyemac
Läiyemac aaye läi cï duŋ në kɔc ku bïkë nhial ë määcëkäpïïr ku pur bïkë kɔc yaa yiën kä yeke ɣaac cït miëth ku wal ku luɔɔi. Ee wtë lueel ë nyindhia në läi ye kɔc yin mith ku aköl kök ee yaa läi yeke mac cït ɣök ku thök. Nëke runkë yiic, akutnhïïm kk cï guiir aacï läiyemac bi nhial bïk pïïr de läi cie lac yök cɔl apiɔlic. Yen dhiëëth ë läi, mukden ku näŋden aye cɔl määcëläi ku kee toŋ rilic t në pur ku määcëläi cï bn ku ye looi në ciɛɛŋ kutic ë lan ë jilë manhraan në yäpë läi rooric ku leer në puric.
Määcëlai ye looi në pinynhom në ciɛɛŋ kutic akithic apɛi në kaam ku kaam. Ɣɔnthɛɛr läiyemac aake cïï ye t në kalic kä ɣänkum, ku yen ë mɛɛn kikäkë aacï röth waar läi aaye mac, akölkk aye cɔl "määcluaak". Ye luɔi ë acï kä ye ɣaac juak yiic, ku yen acï tïït ë nyin ë läi ku kä kk ke piny cɔl arilic. Läiyemac ku ka ken aŋoot ëke ke kɔc yiɛn käjuëc ke pïïr ku piöcëmääcëkäŋ ku loi kë luɔi dil ë ciɛɛŋ ë kɔc yic baai käthɛɛr.
Tiit ë nyin de läi ee jɔɔk rɔt wäär cï kɔc mul në yäp de läi roor ku ye ke macbaai. Läi aaye duŋ të cïï menhraan pïïrden ku muk täu ëye cin. Aköld, taŋmatic, pïïr, ku gup ke läiyemac aacï röth waar apɛi. Läi juëc ye mac ëmɛɛn aacï lëu bïk bɛɛr yaa pïïr rokic.
Jok aake cï duŋ piny Pabak Athia në run 15,000 cï lɔ. Apiyeem ku amal aake duäŋke tëcït 8,000 BC në Athia. Buluŋ ë kul aake duäŋ keek në ɔ,000 BC pinyopabakciɛl ku Caina. Kë tueeŋ ë nyooth määc ajŋköör aköl thiääk ke 4,000 BC.


text:
Kïnëgäär
Kïnëgäär ee aguiɛr de gɔ̈t, ee abɛ̈ɛ̈r ke athööŋ bë gaar. Gɔ̈c de athööŋ man tɔ̈ në kïnëgääric, aye cɔl kiɛ̈tathööŋ. Kajuiɛc nyuɔɔth aa raankuɛ̈n kony bë cɔk kïnëgäär lui apiɛth, ciit ke: atekwël, ɣɔnlau në kɛm ke wël, te pëk ë kuɛ̈n thok thin gut lɔ tueŋ. Kek kiitka, akee lomke ne thɔŋ de Romaai-yic (man ye cɔl Latin), acï kɔŋ loi në Rom Thɛɛric bë thoŋ Latin gɔt. Në ye köölë thook juëc aa kïnëgäär de Latin lui: Kek ka lui ë keek në ke akölkä në ye mɛɛn.
Kän ke ciɛt tɛ̈ŋ de kïnëgäär acï jɔɔk ëbɛ̈n rol jat nhial në araktök yetök, ku ke tɔ kenë cï gɔɔr ku lomki bë ɣöŋ ke thook juiɛ̈ciic. ë yaa dɛŋ acïn kïnëgäär ee ɣöŋ ke thɔŋ de apiɛth, alëu rɔt në wel bë ɣɔŋ kenë yen. Yen acë gɔɔc ke loi thok.


text:
Namba
LAU ISRAEL SÊMOA GAMÊŊ SAWA ŊAMIŊ
Buku Namba tonec gêjac miŋ lau Israel nêŋ lêŋ, taŋ sêsêlêŋ gêdêŋ taŋ sêwi lôc Sinai siŋ e jasêô lasê gamêŋ tê Anôtô gêjac mata gebe êkêŋ êndêŋ êsêac nê, ŋamadiŋ gêmu oc kêpiŋa naŋ. Têm ŋasawa tau kêdabiŋ jala 40. Buku tonec ŋaê kêkanôŋ miŋ towae, taŋ kêsêp buku tau naŋ. Mose kêsa lau Israel sa aŋga lôc Sinai gêmuŋ êsêac dêdi aŋga tônê. Ma eŋ kêsa êsêac sa kêtiam aŋga Moabnêŋ gamêŋ, taŋ gêc bu Jordan ŋamakeŋ gêmu oc kêpiŋa naŋ. Êsêac sêwi lôc Sinai siŋ ma sêsêlêŋ sepeŋ Moab sebeŋ atom. Êsêac sêô lasê gamêŋ Kades-Barnea, taŋ gêc Kanaan ŋamadiŋ gêmu kêsêpŋa naŋ. Êsêac sebe selom ŋamadiŋ tau e nasêsa Kanaan, mago têtôm atom, tec sêmoa gamêŋ tônê jala taêsam. Kêtu ŋamu êsêac sêwi Kades Barnea siŋ jasêô lasê bu Jordan ŋagamêŋ gêmu oc kêpiŋa ma lau ŋamakeŋ sêŋgôŋ tonaŋ têtu wakac ma ŋagêdô sêmasaŋ tauŋ gebe selom bu nasêsa gamêŋ Kanaan gebe sêŋgôŋŋa.
Buku Nambaŋa tau gêjac miŋ lau, taŋ gêŋwapac gêgôm êsêac ma sêmoa tonêŋ ŋalêlôm ŋagogo to ŋatutucgeŋ kêsêp ŋasawa elêmê naŋ, nêŋ miŋ. Êsêac sêli aweŋ sa gêdêŋ Anôtô to gêdêŋ Mose, taŋ Anôtô tau kêjaliŋ eŋ sa gebe êwê êsêac naŋ, amboac tonaŋgeŋ. Miŋ tau gêwa sa gebe Anôtônê lau têtu palê to taŋeŋpêc, mago Anôtô gejob êsêac ŋapep to ŋaŋêŋgeŋ ma gêwa Mose sa gebe eŋ kêtu môsi kêsêp ŋasawa, mago gêjam sakiŋ Anôtô to nê lau ŋaŋêŋgeŋ.
1
1:1–6:21 Miŋ taŋ kêsêp môkêlatu tonec naŋ, tau tonec: Mose kêsa lau Israel sa aŋga lôc Sinai. Biŋsu ŋagêdô gêwa lau Lewi nêŋ kôm, taŋ gêjac êsêac ŋawae naŋ, sa tomalageŋ. Biŋsu ŋagêdô kêtôc Anôtônê lau nêŋ lêŋ têtu dabuŋŋa.


text:
4
Jeacuu Atum Atiihb Ukeehge
(Mak 1:12, 13; Luk 4:1-13)
1
Batien kaa acub luogwahy yihr Jeacuu ke Piih Juog kedea kaa akoohb Juoge kea Jeacuu beehda waahde, e Wahy Juog a'aay keehde ne ci yi ukang maa awiie ngo kare keede. Ngo akedhe kare keede beer e ngo tum atiihb ukeehge tumo ke dwaahngo. 2
Jeacuu abeehdo yi ukang ke kar nihn jiehariow ne roang roang e cam be gweele. Gihn nu e abeehn kahje ke ne bango ne cohg. 3
Ge abang kahje Jeacuu e naa abeehn atiihb ukeehge ne tum ngo ke dwaahngo kobe, “Nea yih beehda Waahd Juog ne cohg, kea log leele giih ni naa amune.”
4 Maa abeehr Jeacuue ngo yihre kea, “Bekihde! Wa ngo agweed yi kitaab Juog naa,
‘Padh amono cog e ne bodh nyoge keehde
abea gihn boadh nyoge ne cohg
beehda kwaad gihn rob Juoge.’ ”
5 Jeacuu acahg atiihb ukeehge ke kaabo ucube ngo alidh Wod Juog gihr Jeruucalem. 6 Maa arube yihre kobe, “Nea yih Waahd Juog ne cohg kea thoohr rihi piny bang gihn ngo agweed yi kitaab Juog naa,
‘Juog wuohdjuog giihe ge uoohre bangi
urihng gene ukoal gene yihn beer mee.
Yih uboam gene uthaang gene yihn kii cing gen
beer mee utoor leele me cwaany tieni.’ ”
7 Maa arob Jeacuue ngo yihre kea, “Gahng! Ka me tuma Juog tooro ne weey weey. Ngo agweed yi kitaab Juog naa,
‘Juog ge e naa Juog Ruohdhi ngo keá tum now ke dhieny.’ ”
8
Maa acahg atiihb ukeehge ngo ke kaabo ukedhe ngo alidh good me duohng unyoadhe kwaad giih nud upiny cang yihre ke kwaan gen kedea ke kaa awuohb gene kii ngo. Maa arobe ngo yihre kea, 9
“Awaahn kan, nea congi arungi piny uwuori an ne Juog, e alwaa amahr giih aniidi cang ge cuba cubo yihri kedea unahgi ruohdh wiih ngoom.”
10 Maa arob Jeacuue ngo yihre kobe, “Atiihb ukeehg! Kaa coohr rihi oogo buuda! Agweed yi kitaab Juog naa,
‘Nahge Juog keede e ne wuor kedea e ne gihre tiihj.’ ”
11 Kaano e atiihb ukeehg a'aay kedea uguo wuohnjuoge beehno ne gwiir gihn daahde.
Jeacuu Athubo Ke Puohny Ciig Beer
(Mak 1:14, 15; Luk 4:14, 15)
12
Naa alihng Jeacuue ngo kejea Joon akedh yi thijin e ngo a'aay udoge piny Gaalili. 13
Jeacuu a'aay Naajaread kaa abeede ubeehne ne piih geen Kaparnaam. Kaparnaam beehda geew me ne dieng naam duohng me guge be niid kedea beehda geew me ne wudh pinye giih Jebulun maa Neptaali. 14
E naa kaa abeehn gihn anaa arob Juoge ke leeb agamloohngjuog me nyinge Yicaaya upahdhe kare. Anaa akob Juoge kea,
15 “Wu yaa Jebulun maa yaa Neptaali
ge beed buud naam duohng
kedea wu yaa buud naam Joohrdoan
maa yaa padh Judea ge beed piny Gaalili,
Ciig Beer ngo ulihngu.
16
Noono e yaa padh Judea gihn maa adiehr ke nying Juog ulihng gene
thiow kedea udoohng gene ne nyoge maa ayiih lum Juog.
Ge udoohng wa nyoge maa anaa yi muudho ke nying lwahy thoo.
Naa ameeny gen e ge ake niido.”
17
Anahg Kaparnaam e naa athub Jeacuue ke puohny nyoge yea e ge puohnye puohnyo kobe, “Maan dhaane anyoohne giihe naa atiihye bang gihn kar beehn Juog ne mag nyoge ne joe ngo adoohng cahng.”
Jo Waahdh Giih Acuohn Jeacuue Umodho
(Mak 1:16-20; Luk 5:1-11)
18
Cahng man e Jeacuu anaa ake caahdho ke dieng naam duohng gihr Gaalili e nyoge ariow ge aniide, dhaano ge kuu umen. Cimoane, me nying tuode Piihter maa Andrya umen. Ge anaa ke mahyo ke rej e booy thoohr gene kii naam duohng bang gihn ge anahg yaa maay. 19
Maa acuohn Jeacuue gen bange ukobe ngo yihr gen kea, “Beehnu unahgu yaa waahdha. Adaahd udoohngu ne yaa kahl nyoge yihra wa kwaad kaano kahlu rej oogo nu.” 20
Ke wong kaano e booy giih gen awii gene piny ubuodh gene batiene.
21 Naa abar Jeacuue wong maalo e nyoge ariow mooge ge acahge kaa niido. Nyoge maa wuud meehe thiow, Jeamij waahd Jebeade kedea Joon umen. Ge anaa yi baabuur keehd wur gen e ge tuohj thool giih acoohd. Maa acuohn Jeacuue gen bange. 22 Ke wong kaano, e yaa ni wur ge awiihw gene kedea uwii gene baabuur gihr gen yihr wur gen. Maa abuodh gene batien Jeacuu.
Jeacuu Apuohnyo Kedea Nyoge Athiehdhe Gaalili
(Luk 6:17-19)
23
Kaano arumo, e Jeacuu nu ucaahdho e wen bang yi Gaalili e ngo puohny Ciig Beer yihr nyoge ke bang yihdh wuud amaad giih Judea, kedea e ngo thiehdh nyoge me rog gen anaa kwaad atwaanye me thoohdh. 24
Gihn nu e nyinge awiihj kaano yi piny Ciihrya. Noono uwaahd nyoge bange ne kahl yaa tuu beere ge thiehdhe thiehdho. Nyoge mooge rog gen anaa atwaanye me ledh, e mooge koohm gen anaa atiihb ukeehg. Mooge dahng wudh gen anaa pol e mooge thiow ge nyoge maa adwaany. Amahr yaa nu cang ge athiehdhe. 25
Amahr yaa abeehno ke yoohn Gaalili kedea amahr muu abeehno ke yoohn Geedhe Apaar maa Jeruucalem kedea piny Judea maa amahr muu abeehno ke yoohn miehr loog naam Joohrdoan, alwaa amahr akuud yaa nu cang ge ake caahdho ke batien Jeacuu.


text:
Paulunê papia gêdêŋ
TITI
Titi tonaŋ têna kêkôc eŋ ŋac samuc. Eŋ gêŋô Mêtê aŋga Paulunê, tec gêjam tau ôkwi ma gêliŋ saŋgu, go kêtu ênê kômwaga teŋ, taŋ gêwiŋ eŋ to kêpuc eŋ tôŋ kêtu kôm mêtêŋa kêsap eŋ toŋ ŋaŋêŋ.
Paulunê papia gêdêŋ Titi nec eŋ kêsakiŋ gêdŋ nê kêpuctôŋwaga matac gêja Krete. Paulu gêwi eŋ siŋ gêŋgôŋ nuc tonaŋ gebe ênac dabiŋ koleŋ ŋagêdô-gêdô samob, taŋ agêc sêjam e gêbacnê atom tageŋ naŋ.
Papia tonec kêwaka biŋ ŋatêna kapôêŋ têlêac sa. (1) Paulu gêôŋ biŋ sa gêdêŋ Titi kepeŋ ênê kauc lasê kêpi lau Krete tau gebe taŋeŋpêc ma dansaŋtêna to ojomtêna ma lasamtêna êsêac, tec gebe Titi êjaliŋ êsêac tauŋ nêŋ lau mansaŋ ŋagêdo sa têtu iaumata, ec sejop to sênam gôliŋ êsêac sêŋgôm naêtômgeŋ. (2) Paulu gêsuŋ gôliŋ ŋagêdô gedeŋ Titi gebe êndôŋ lau tokaiŋ-tokaiŋ aŋga gôlôac buŋa ŋalêlôm amboac lau ŋanô to lauo ŋanô (taŋ eŋ gebe tauŋ têndôŋ lauo matacmaŋ naŋ), ma lau matac to sakiŋwaga. (3) Gocgo Paulu gêlêŋ biŋ Titi kêtu lêŋ lau buŋa sêsa-sêsa naŋŋa. Eŋ kêkac êsêac sê wama tauŋŋa ma sêwiŋ tauŋ sêmoa tonêŋ ŋalêlôm malôgeŋ ma tolaŋôŋanô ŋakêŋkeŋgeŋ ŋapaŋ. Eŋ ênac jao têntac sec to biŋkalom ma sêwa tauŋ ekôcŋa gebe lau buŋa dendec biŋ sec tonaŋ ŋaiŋa.
Ŋadênaŋ
1. Paulu gêjac m papia tonec 1:1-4
2. Gôlôac ŋakoleŋwaga 1:5-16
3. Gôliŋ gêdêŋ lauo ŋanô to ŋac ma lau matac 2:1-15
4. Paulu gêlêŋ biŋ to gêjam ja lau buŋa 3:1-11
5. Paulu gêiac mata nê papia 3:12-15
1
Paulu gêjac m nê biŋ
1 Anôtônê sakiŋwaga ma Jesu Kilisi nê aposolo aê, Paulu. Anôtô kêsakiŋ aê gebe japuc lau-sêkêŋ-gêwiŋwaga, taŋ Anôtô kêjaliŋ êsêac sa naŋ, tôŋ to jawê êsêac sêjala biŋŋanô, taŋ ŋam kêsêp Anôtônê mêtê naŋ, 2 ma sêkêŋ mateŋ daŋgôŋ mateŋ jali teŋgeŋ, taŋ Anôtô gêjac mata gêdêŋ andaŋgeŋ naŋ gêŋ samob masigeŋ. Eŋ kêsau atom, 3 go gêdêŋ ŋanoc tau Anôtô geoc nê biŋ lasê ma kêkêŋ aê kasôm ŋawae ŋajam lasê kêtôm aêacnêŋ kêsiwaga Anôtô kêjatu aê naŋ.
4 Aêŋoc biŋ êndêŋ latuc ŋanô, Titi, taŋ aêagêc takêŋ gêwiŋ-ŋanô tageŋ naŋ.
Tameŋi Anôtô agêc aêacnêŋ kêsiwaga Kilisi Jesu nêŋ moasiŋ to biŋmalô êndêŋ aôm êwac.
TiIinê kôm, taŋ gêjam gêmoa nuc Krete naŋ
5 Aê gawi aôm siŋ gôŋgôŋ Krete gebe ônac dabiŋ kôm ŋagêdô, taŋ gacgeŋ gêcŋa naŋ, e êmbacnê acgom. Ôkêŋ laumata sêŋgôŋ êtôm malacgeŋ amboac kasakiŋ aôm. 6 Ŋac laŋônêm sawa, taŋ gêjam awê tageŋ ma nê ŋapalêo to ŋac sêkêŋ gêwiŋ ŋapep to nêŋ waeŋ wauc-wauctêna to taŋeŋpêcŋa teŋ gêc atom naŋ, ŋac amboac tonaŋ êtu lômmôkê. 7 Aôm kôjala gebe gejobwaga kêtu Anôtônê gêŋ ŋasakiŋwaga, tec êmoa laŋônêm sawageŋ. Eŋ etoc tau sa atom, ŋac têtac ŋandaŋboa atom, ênôm gêŋ anaboa atom, lêma ênac si ŋ ŋawaô atom ma êwê launêŋ gêŋ aucboa atom. 8 Eŋ êŋgôm ja lau, ŋac têtac êwiŋ biŋ ŋajamŋa, êsa nê lêŋ tokaucgeŋ, ŋac gêdêŋ, ŋac dabuŋ ma ŋac ŋalêlôm ŋawa êtu mêtê tau ŋapep. 9 Eŋ êkam mêtê ŋanô tau tôŋ êtôm taŋ têdôŋ eŋ naŋ, e tau êtôm gebe êIêŋ biŋ lau ŋa mêtê solop ma êmêtôc êsêac, taŋ sebe senseŋ mêtê tau su naŋ.
10 Lau taŋeŋpêcŋa gwalêkiŋ tec sêmoa. Êsêac sêsôm biŋ agwa-agwa ma sêsau sêôc lauboa. Lau taŋ sêsa êsêac têtu Judawaga naŋ, tec sêgôm gêŋ tonaŋ sêjac ŋawaegeŋ. 11 Tanac lau amboac tonaŋ aweŋsuŋ aucmaŋ, gebe têdôŋ biŋ, taŋ kêtôm gebe têndôŋ atomŋa naŋ, e sêjam gôlôac andu ŋagêdôŋa ôkwi samucgeŋ. Sêgôm kêtu ŋam tageŋ tonecŋa gebe têtap awa saŋa. 12 Lau Krete tau nêŋ ŋac teŋ, taŋ kêtu êsêacnêŋ propete teŋ naŋ, kêsôm gebe “Lau Krete êsêac dansaŋtêna to bôclai ma ojomtêna, taŋ seŋ lasamboa naŋ, sêgôm ŋapaŋ sêmoa.” 13 Ênê biŋ tonaŋ biŋŋanô. Amboac tonaŋ ômêtôc êsêac ŋajaŋa gebe gêmac, taŋ kêtap nêŋ sêkêŋ gêwiŋ sa naŋ, ŋajam êsa êtiam, 14 ma sêsap Judanêŋ sêboaco to ŋamalac, taŋ sêkac tauŋ su aŋga biŋŋanô naŋ, nêŋ biŋsu tôŋ êtiam atom. 15 Lau tonêŋ ŋalêlôm selec sêsaê gêŋ samob gebe selec. Mago êsêac tonêŋ ŋalêlôm ŋatêmui ma sêkêŋ gêwiŋ atom naŋ nêŋ gêŋ selec teŋ gêc atom, nêŋ kauc to nêŋ ŋalêlôm ŋatêmui kêtôm taugeŋ. 16 Ac aweŋsuŋ sêsôm lasê gebe sêjala Anôtô, mago sêgôm nêŋ gêŋ sêsa eŋ aucboa. Gêŋ secsêga êsêac, taŋeŋpêcboa, ma sêgôm gêŋ ŋajam teŋ ŋapep atômanô.


text:
Paguot Kordopan
Paguot Kordopan ee töŋ ë pawuut 18 ë Thudän. Anɔŋ dïtëpiny ë 158,355 km² ku thöŋëyic cinëkɔc tecït 1,100,000 kɔc (2000). Kadugli ee yenë genamatnhom de pawut. Acë tääu ciɛlic Thööny Nuba nhom. Tinë Gɛ̈mgɛ̈m Dɔ̈ɔ̈r Ëbɛ̈nëbɛ̈n, kɔcrɛɛr de Kordopan aa duu muk nyicabën dhööm në 2011 bïk dhiɛlnyuɔth yën kolcien de pawut. Kuayä, Paguot Kordopan bënypawut Ahmed Haroun, ace cöt ee päät ku bööth thoɣor. Haroun acï käŋ riëth awoctɔŋ tine kɔcbaai kum awäc tine raanabën ee Ɣönluk Wɔirac Pinyëbɛ̈n.
Käthɛɛr, tecɔk Paguot Kordopan aa bäk (Parut) Thudän, yën ee baai tine kɔc juëëc tɔkë wuöt Paguot Thudan, ëtɛi në Kuur Nuba, kɔk cë thöɣör atökkekë paguotic kɔcroor ɣöntɔ tɔŋbaai dïtbëër. Në 2009 ku 2010 abëër de tɔɔŋ kɛm akueeth kuɛt gɛɛr në Paguot Kordopan jɔɔk tedït berber de ɣäntöök ku tiim niɔpcëkat. Në Penëdhatem 6, 2011 tɔŋ dhëëŋ acë dhuŋ bei Paguot Kordopan kɛm tuŋëriɛl de Parut Thudän ku Paguotic Thudän, tueŋ ë teeu nhomlääu ë Paguot në Penëdharou 9. Kän acë böɣöth gɛmgɛm tenɔŋ bɛɛk kerëëu bïk mïtbei tenɔŋ Abyei. Në Penëdhatem 20, abɛkmir äcëgam bïk dhɛŋdɔm tënë tetëërë lɔk d’Abyei, tetɔ Ithiopiyan apurukëdöör bï ke tɛkpiny.


text:
Wït jööt yuït
Wït ee ariäŋ nhiɛr muɔŋjäŋ aye yɔ̈ɔ̈m cï raan deen tiɛm ayääŋ jɔt. Wït ee riäŋ tööŋ ë raan gɔp cïmënë pätic ku pïïr, wïtpiny ku nyucic ku neerkok ku pɛcic. Ku thuec aaye looi ɣɔ̈ɔ̈n miɛt puɔ̈u-yic, ku aye wëër yic aya. Wït awëër riɛl guop ë kaam kɔc karou (ku kɔc juëc) kɔc wëër aake ye yaa raan ye wek pööl. Yen wën aye them bï tiäm yök. Yeen anɔŋ dhɛ̈ɛ̈l juëc lääu yiic ku lööŋ juëciic ku kathɛɛr ë kɔc ku dhɛ̈ɛ̈l yam. Tëët aa yääŋ acï mat ke tëët toŋiic ye looi ë cïn ke cïn juëër ë apuruuk-iic.
Kathɛɛr[cokic | cok tënëyökic]
Jööt ee tɔŋ ë rot nyuɔth ë toŋtoŋ thɛɛr 15,000 ë nyooth ë ɣäär cï giit Pan Parantha. Kɔc Babilon ku Yijip acï kɔc yuɛ̈t thɔ̈ɔ̈ŋ gueeŋgueeŋ ë panykɔ̈u aye nyuɔɔth agut pööl riäŋ akölë. Athör cï gɔ̈t thɛɛr ë riäŋ të mec tënë kɔc thɛɛr Indian Vedas. Ku ka tɔ̈ athör Iliadic ku Homer acï thɔ̈r ë tɔŋ Turujan ë ruon thiärkudiäk ku thiätkurou ë ruon buɔɔtic aŋööt këc Yecu Keritho dhiëth. Aye wel cï thok Pan Indian nyooth tɔ̈ athör cɔl Ramayana ku Mahabharata ë tëët toŋ ku wït atɔ̈ thïn. Tënë koc thɛɛr Girith wït aloŋ abaŋdït pïïr kɔckenic ku ciɛɛŋdendic. Weer wïtwït acï kɔc rot ye ŋuän ɣɔn juëc yic aye looi ke pol thɛɛr tuuk Olimpik. Roman thɛɛr acï nyɛɛi apɛi yuït Girith, ku acï käjuëc ciek kek rot ye ŋuän nyääi thïn.


text:
Paulunê papia ŋamataŋa gêdêŋ
TIMOTE
Timote tau nec eŋ ŋac buŋa matac teŋ aŋga Asia Sauŋ. Têna Judao ma tama Helen. Eŋ gêwiŋ Paulu ma kêpuc eŋ êôŋ kêtu kom mêtêŋa samob jakêsap eŋ tôŋ ŋaŋêŋgosu.
Paulunê papia ŋamataŋa gêdêŋ Timote nec gêc tau keto kêwaka biŋ ŋatêna têlêac sa. (1) Paulu gêjam la Timote gebe ejop tau êndêŋ mêtêgeo, taŋ gêôŋ sa aŋga gôlôac buŋa tau ŋalêlom gêwiŋ naŋ. Mêtêgeo tonaŋ ŋai ŋam kêsêp lau ŋagêdô sêgaluŋ kauc jaba aŋga lau Juda to lau samuc nêŋ kêsêp taulêlôm. Lau seboc lau teŋ sênam tauŋ kêsi sêŋgôm naêtôm atom, sêjala gêŋ, tê ŋam kêsiŋ tau gêc lêlôm eŋ nê, êwiŋ acgom. Ac tec sêsôm lau sênam dabuŋ gêŋ taniŋŋa ŋagêdô ma sêjac jao lauo to ŋac sênam tauŋŋa atom. (2) Go Paulu keto biŋ tanam jaom gôlôacŋa ma om ŋasakiŋ ŋagoliŋ ŋagêdô gêwiŋ. Eŋ gêwa kômwaga gôlôacŋa nêŋ ŋalêlôm to nêŋ gam sa. (3) Gocgo gêlêŋ biŋ Timote gebe ênac dabiŋ tau êtu Jesu Kilisi nê sakiŋwaga mansaŋ ŋajam teŋ. Ma gêwa ênê kôm, taŋ gêjac eŋ ŋawae gebe ênam êndêŋ lau buŋa ŋagêdô êndêŋ-êndêŋgeŋ naŋ, ŋam sa amboac taŋ.
Ŋadênaŋ
1. Paulu gêjac m papia tau 1:1-2
2. Gôlôac dabuŋ tau to gakolegwaga nêŋ kôm ŋagôliŋ 1:3–3:16
3. Timote tau nê kôm to ŋagôliŋ 4:1–6:21
1
Paulu gêjac m nê papia
1 Kilisi Jesu nê aposolo aê, Paulu, tec aêacnêŋ kêsiwaga Anôtô agêc Kilisi Jesu, taŋ takêŋ mateŋ eŋ tamoa naŋ, kêjatu aê, 2 tec kato ŋoc papia tonec gêdêŋ aôm, Timote. Aôm kôtu aê latuc kêtu kôkêŋ gêwiŋŋa. Tameŋi Anôtô agêc aêacnêŋ Apômtau Kilisi Jesu nêŋ moasiŋ to taêŋ walô ma biŋmalô êndêŋ aôm êwac.
Ojop taôm êndêŋ mêtê geo
3 Gêdêŋ taŋ aê gaja Makedonia naŋ, kasakiŋ aôm gebe ôŋgôŋ Epese ma ôsôm êndêŋ lau ŋagêdô gebe sênam mêtê teŋ eo atom. 4 Ôsôm êndêŋ êsêac gebe sêwi miŋ laŋgwa ŋaôma-ŋaôma to nêŋ abeŋi to dêbuŋi nêŋ ŋaê ŋadênaŋ sêpuc tauŋ ŋamŋa siŋ. Biŋ tonaŋ oc aŋgôm biŋ êlênsôŋ elêmê ma anam lau teŋ sa êtu sêkêŋ awiŋ Anô tôŋa atom. 5 Ŋagôliŋ taŋ aôm kôkêŋ gêdêŋ êsêac naŋ, ŋamanô tau tonec gebe têmtac êwiŋ ŋanô, taŋ ŋam kêsêp ŋalêlôm ŋawa to ŋalêlôm ŋaŋêŋ ma akêŋ êwiŋ ŋakêŋkêŋ ŋajam tonêm ŋalêlôm makeŋgeŋ. 6 Lau ŋagêdô sêwi lêŋ tonaŋ siŋ ma sêlênsôŋ tauŋ sêsôm biŋ agwa-agwa ŋaôma. 7 Êsêac seboc têdôŋ Anôtônê biŋsu, mago sêjam kauc biŋ, taŋ sêsôm to biŋgalôm, taŋ sêjam sêmoa naŋ ŋam.
8 Aêac tec tajala gebe Anôtônê biŋsuanô embe tamansaŋ ŋapep, oc gêŋ ŋajam samucgeŋ. 9 Aêac tajala tonec gêwiŋ gebe sêmasaŋ biŋsu kêtu lau gêdêŋŋa atom. Biŋsu tau mêŋkêsa kêtu lau, taŋ sêgôm gêŋ wauc-waucgeŋ to taŋeŋpêc ma dedec Anôtô to sêgôm sec, sêlic gêŋ teŋ kêtu nêŋ gêŋ dabuŋ atom, sêsôm biŋ alôb-alôb ŋawaô, sêjac teneŋi to tameŋi ma ŋamalac êndu naŋŋa. 10 Biŋsu tonaŋ mêŋkêsa kêtu lau mockaiŋo to mockaiŋŋa ma ŋacwaga, taŋ sêkwalec tauŋŋa, ma kêtu êsêac, taŋ têtulu ŋamalac têtu gêŋômaŋa to lau dansaŋ ma êsêac, taŋ têtôc lemeŋ, mago sêsau naŋŋa, ma kêtu êsêac, taŋ sêgôm gêŋ ŋagêdô samob, taŋ geseŋ mêtê ŋajam suŋa naŋ. 11 Biŋ tonaŋ gêc ŋawae ŋajam, taŋ Anôtô kêkêŋ gêdêŋ aê gebe jasôm lasêŋa. Ŋawae ŋajam tonec gêwa Anôtô, taŋ aweŋ gêôc eŋ naŋ, nê ŋawasi sa.
Paulu gêjam daŋge Anôtô kêtu taê walô eŋŋa
12 Aê gajam daŋge aêacnêŋ Apômtau Kilisi Jesu, taŋ kêpuc aê tôŋ ma gêlic aê katôm gebe janam sakiŋ eŋ naŋ, tec kêkêŋ kôm gêdêŋ aê. 13 Gêmuŋgeŋ tec aê kasôm biŋ alôb-alôb kêpi Jesu ma kêjanda eŋ to kalêsu gôlôac dabuŋ. Mago Anôtô taê walô aê, gebe kakêŋ gêwiŋ mêtê atom tageŋ ma gajam kauc gêŋ, taŋ gagôm naŋ. 14 Aêacnêŋ Apômtau kêsêwa nê moasiŋ kêpi aê ma kêkêŋ aê kakêŋ gêwiŋ to têtac gêwiŋ ŋanô, taŋ ŋawakac kêsêp Kilisi Jesu tau naŋ. 15 Biŋ tonec tec ŋanô, ŋamalac samob sêkêŋ êwiŋ acgommaŋ, gebe Kilisi Jesu gêmêŋ nom gebe ênam lau sec kêsi. Ma aê tec katu lau sec tau nêŋ ŋac ŋamata. 16 Kêtu biŋ tonaŋŋa Anôtô taê walô aê gebe Kilisi Jesu êwa nê lêŋ ê ŋamalacnêŋ biŋ tôŋŋa sa êpi aê êtu ŋamata e jatu lau, taŋ oc sêkêŋ êwi ŋ eŋ ma sêŋgôŋ mateŋ jali teŋgeŋ naŋ, nêŋ ŋadôŋdôŋ. 17 Anôtô taugeŋ kêtu têm samob ŋakiŋ. Eŋ gêmoa teŋgeŋ ma ŋamalac teŋ mataanô gêlic eŋ atom. Eŋ taugeŋ kêtu Anôtô. Lanem to ŋawasi êndêŋ eŋ êtôm têm totêmgeŋ. Biŋŋanô.
18 Latucenec Timote, aê kakêŋ ŋagôliŋ tonaŋ gêdêŋ aôm gebe ojop. Biŋ tonaŋ seoc lasê kêpi aôm gebe êpuc aôm tôŋ ma ônac siŋ ŋajam. 19 Ôkêŋ êwiŋ tonêm ŋalêlôm ŋaŋêŋgeŋ. Lau ŋagêdô sêwê biŋ tonaŋ auc ma sêkêŋ gêwiŋ atom, tec têtu lau gêbac. 20 Lau tau nêŋ ŋagêdô tonec Humenai agêc Alesandere. Aê kakêŋ êsêagêc sêsêp Sadaŋ lêma gebe êndôŋ êsêagêc e sêsôm biŋ alôb-alôb êtiam atom.


text:
Elidhabeth II
Elidhabeth II (Elidhabeth Aleksandra Maria, adhieth 21 Pɛnëŋuan, 1926 - 8 Pɛnëdhoŋuan, 2022) acï ye Tiŋŋaknhom Maac Baanymuɔrŋaknhom, Kanada, Authralia, ku New Dhealand, agɔl 6 Pɛnërou, 1952. Yee aa aŋɔr bɛɛi ajiɛk ku ee ye Tiŋŋaknhom ee wuot ka thiar ku rou (12) waar cïnhom laaudëne yök, waar cïk kek tëk bei: Jamaika, Barbadoth, Baɣamath, Grenada, Papua Guinea Yam, Tholomon Tuur, Tubalu, Lucia cï Thiei, Binthent cï Thiei ku Bɛɛi Grenadineth, Belith, Antigua ku Barbuda, ku Kitth cï Thiei ku Nebith.
Elidhabeth aa dhieth London keye kai ë golden ku ye tiŋ de Duk Gen York, naŋ ye ke cien ke Muɔrŋaknhom George VI ku Tiŋŋaknhom Elidhabeth. Yee ee piööc bec thok baai. Wun ee thön thoc, waarthɛr cï mɛnh Muɔrŋaknhom Edward VIII ruon 1936, ye nïnkë yen ee tɔ̈ kë bï ciën baany ë wun.
Yen agɔl luɔi baai ë nïn ë Toŋdït ë Pinynhom ë Rou naŋ ye ruon 1947, ke yen acï thiaak në raan col Pilip, duk Edinburgh, keye wen ë Muɔrŋaknhom thɛɛr ë Greeth kekë Denmark, ku kek aake naŋ miith kaŋuan, Charleth Wenŋaknhom Waleth; Anne, Nyanŋaknhom ë kɔc thieek yic; Wenŋaknhom Andreu Duk ë York; ku Wenŋaknhom Yidward, Bɛnyëbaai ë Wethekth.
Anyikol jueec Elidhabeth amɛt mɛɛt ku keny de tënë ë wun cɔl Ireland, ku acï kɔc mɛc käk Nhialic pan ë Roma kɛny araak dhiec, ku yen acï wɛricɛ̈manlooŋ Watnhom, bïk cï bën yaa pantok kekë ye Bänyëmuɔrŋaknhom, ku nhomlaau ë Kanada ku Apirïka. Acï naŋ ye nïn waar mɛc yen kë tontɔɔŋ jueec acï rot loi ë Baande yic. Yen acï dhiɔp ë Baanyde yic ë kam ë bany ë pinynhom ebënɛ̈, agut cï Brithaan ku aacï pïïr ë ruon jueec agut cï yäkol. Naŋ ye ruɔn 2015, ke Baanyde yic, ke ruon ke acï ruun ë mandït wuɔr apɛidït, ku mandït eyë Tiŋŋaknhom aya Elidhabeth acï maacde bɛɛr apɛidït pan Brithaan ë Baanyëmuɔrŋaknhomic, ku yen ee Tiŋŋaknhom cï maacde bɛɛr ë pinynhom ebënɛ̈. Në Pɛnëthiäär 2016, ke acï yök ke cieŋ ë maac ë Baanyëmuɔrŋaknhomic, ku acï watnhom aget thon ë Muɔrŋaknhom Bhumibol Adulyadej de pan Pinythai.


text:
Kuɛrëyor
Kuɛrëyor aye looi të cïn yen dëŋ piɛɛth tueny, ka kɔc aayee piu juak käcïpuric bë kek kony bïk dït. Piiu ke kuɛrëyor alëu bï gɛ̈ɛ̈rbei wɛ̈ric cït man kiɛɛr, bɛɛr käŋpinynhom, bɛɛr yee cïk në dir, ka në yïïth, tëdɛ̈t bë cɔk kuër lɔ dumiic në riɛl de miitpiny arölnëpiu-yic ka laldïtic.
Kuɛɛt ke Kuɛrëyor[cokic | cok tënëyökic]
Piiu ke kuɛrëyor alëu bï piɔɔk në käcïpuric në mïwërpiu yee pilic looi bë piiu wɛɛrbei, tëdɛ̈t në aröök. Në kuɛrëyor de wër, piiu aye pik në arölnëpiu lɔ mïwërpiu yee tɔ̈ɔ̈u në ɣɔn juac domic. Kuɛrëyor de ciɛlwic (në mïwërpiu yee rotwiic) ee kuandɛ̈t de kuɛrëyor. Në kuɛrëyordethuat (yor yee pïu thuat ë dep-dep), piu ayee ɣäth lɔ käcïpur në arölnëpiu ke adhuum.
Në dhöl de tiɔpnom, pïu alëu bë kuër në tiɔpnom në laldïtic tëdɛ̈t arölnëpiu-yic. Në dhöl de mukciɛɛŋthɛɛr, pïu alëu bë kuër në tiɔpnom domic ëbɛ̈n, lakin kuɛrëyordethuat ayee wo kony buk pïu cɔk lɔ në mei ke käcïpuric ku lïïm cök, ku kënë ayee pïu lik arët cɔk lɔwei në tiɔpic të thööŋ̈ë yen ke kuɛr kɔ̈k yenëke duum yor thïn. Kuɛrëyor në tiɔpnomcök ayee cɔk nyinëpïu lɔnhial, ee rin ku meei ke këcïpur lëu bë ye dööt, ku piu lik aa puorwei.
Käbëtuɔ̈lthïn[cokic | cok tënëyökic]
Kuɛrëyor acɔk tueŋ në kuendït cil në domtɔ̈ŋë, tëdɛ̈t acɔk këcïpur cil në mëi-yic. Cinde atɔ̈ nhial, ku adhil bï loi ke kɔc cë kepuɔ̈ɔ̈th täupiny ku bïk dïk ë ŋic lɔn bï kuɔny bë bɛ̈n bei thïn, në kë bë kacïpur keyiic juak, dït tënë cin bë lɔ në juër ku luoi de kuɛrëyor yam bï bɛ̈ɛ̈yë.


text:
Haile Selassie
Haile Selassie I (akölnïnë 23 Pënëdhorou 1892 agut akölnïnë 27 Pënëbɛt 1975), yen ee dhieth në rin Tafari Makonnen Woldemikael, yen ayee dëtiitthööc panë Ethiopia mëënë runë 1916 agut runë 1930 ku yen ayee bënybɛ̈imac mëënë runë 1930 agut runë 1974. Yenaaye bɛ̈nyakut de Akutajuɛɛr në Amatnhom Apirïka (Organization of African Unity) akölnïnë 25 Pɛnëdhiëc 1963 agut akölnïnë 17 Pënëdhorou 1964 ku akölnïnë 5 Pënëthiarkutök 1966 agut akölnïnë 11 Pënëdhonguan 1967. Yen ayee rantöŋ amackuattök tënë kuat Solomon. Yen aaye Kërëthäno de Muökkɛ̈ŋthïn Ethiopia në pïrde yic ëbɛ̈në. Yen ayee raan thïëkic në akölaköl thɛɛric panë Ethiopia.
Tënë Amatthok de Bɛ̈ɛ̈i nënë runë 1936, bënybɛ̈imac acë luɔi de wëuënäk de kätiɔɔp në Itali tënë kɔckë moc nyïɛny, në tɔŋ cë rɔt loi kaam Itali ku Ethiopia. Haile Selassie ayee anhiarkɛmëpamaac ku tɛkde acï Ethiopia cɔkë mɛt rɔt Amat de Bɛidït, atɛkë në wëlabääny, ku ŋiëëcdït në lɔtueŋ abɛkjuëc në pamaac (multilateralism) ku gëlëmɛt (collective security) acë rɔt bënë loi ye ke thïɛkic ku tɔ̈ thin këya. Yënë thanypiny në lɔŋden yɔɔtwei kɛɛmkë bɛi nɔŋ määldït/jiɛkdit ku pïnyjuac, kekë acë bɛnë jai wɛrden yenë loi, yenaya kɔc kɔ̈k ye pir thaa kënë ku dupïockathɛɛr aake bënë jamguop rin kënë ku rin kek tak lɔn këc Ethiopia ye lëu bë käkëyam loi ke piath. Kumde acï benë jamguop në Akutyicran (Human Rights Watch) rin cenë banymuknhomŋɛk yetök ku cïn nhomlau thïn.
Kaam akut ye cɔl Akut Rastafari (Rastafari movement), ye cinden kɔc kuany yencök aye thɔŋ të cït kaam raan tïmëtïm rou ku raan tïmëtïm ŋuan, Haile Selassie yenaye riɛu keye raancëlöckudöc në lɔŋ Wɛ̈t de Nhialic, rin Nhialic acë rɔt weel bë yaa raan. Ajök në Jamaica në runë 1930, Akut Rastafari acë ye Haile Selassie tïŋ keye raantöŋ cëlɔckudɔc rin yen, bë bënë rïny mëlälängtöc në lɔŋ dɔɔr athɛɛr, lɔjik ku jɔl yaa lɔtueŋ jiɛk.
Haile Selassie acë thou pɛinïn 27 Pɛnëbɛ̈t runë 1975 ke nɔŋ ruon 83, rin cenë yen bɛnë wëlpinyëriɛl në thöcnhom.


text:
Paŋeŋ
Paŋeŋ / Maŋeŋ aye juän ŋɛŋ (thɔ̈ɔ̈ŋ) kadhie awu ŋɛŋ tök but. Kïtke aye atuöc guöpic ebën, arɛɛm rɛ̈lic, aɣarnhom ku lac dhör ke cïn luɔi thiek cï raan looi. Kïtkä aye abuöt ɣön luɛɛth buɔth cök. Kɔc cï piɛ̈c aye kä lueel lɔn ye kït röt nyuɔɔth tëcït tënë nïn 16-18 tënë raan cï Paŋeŋ dɔm. Ku aa dhukpiny röt tëcït tënë nïn 7-10. Kït Paŋeŋ aa kɔcdït yɔŋ arët tënë mïth. Aye luel lɔn tëcït tënë kɔc kadiäk kɔc cït dɔm yiic acïn kït. Kärac Paŋeŋ aa Paŋok(15%), dhiät keth(4%), mïiŋ ku abuöt nhiaan kɔc rool ku ace rot lac looi.
Paŋeŋ e rottek apɛi ɣön ye kɔc yiic thiääkthïn ku ee kɔc thiäi luɛth, athuöric awu ba aliir raan paŋeŋ wëi yïröl. Paŋeŋ ace läi ku luɔny dɔm; ee raan yetök yen ye dɔm. Raan cï paŋeŋ dɔm alɛ̈u bï lïääp gɔc akölë nïn dhorou dɔm tuaany ye ɣet aköl ë nïn bɛ̈t ŋuɛ̈ɛ̈n yen. Raan cï Paŋeŋ dɔm acï ye bɛn dhuɔ̈k piɛ̈rde yic ebën, tëdë ka dɔm ku kït aŋuën amääth.
Raan cï paŋeŋ dɔm ayeŋic tëcï yen ɣɔ̈n luɛth kam ŋeŋ ku ŋeŋ but, awu bï luɛth gɔtic ku lɔ them paŋeŋ. ɣɔ̈n cï kɔc nhïim la tueŋ thin, aka riɛm amit bï them wal guöp tiit cɔl IgM. Kënë alëu bï lueth nyuɔɔth aköldä.
Paŋeŋ aye gël tä toom raan kënë yic rou wälde. Bɛ̈i kɔc cï nhïim la tueŋ, aye mat kek wäl cɔl Ajuëk, Rubella ku Varicella. Bɛ̈i ŋoot nhïm ciën cïmënë Apirika cï mïth ye lac toomthïn wälde, yene tɔ̈ yen thïn apɛi.
Kït paŋok kök cïmënë aɣarnhom aye gël tä muɔɔc raan Paracetamol, wal atitguöp cɔl Immunoglobin aye tuɔm rälic. Raan abï tääc panakïm tä tɔ̈ kärac paŋeŋ thin cïmënë Paŋok ku keth cï dhiät. Raan tök tënë kɔc 10,000 cï paŋeŋ dɔm aa thou.
Të kïc kɔc toom wälde, ka raan 0.1-1 buɔtic aye dɔm ruön thok ebën. Thiɛ̈i cï tuöm wälde thiɛ̈i piny ɣen cï paŋeŋ dhukpiny tëcït tënë thiär-dhoŋuan buotic. Paŋeŋ atɔ̈ apɛi dït ɣɔ̈n bɛ̈i diët cïmëmë Apirika lik walke thïn. Yen aya, alëu bï thiɛ̈ipiny aloŋ kɔc cï dhiɛl toom walde. Wäthɛɛr liu wälde, ka paŋeŋ aye tuany mɛɛth pinynhom ebën. Thiɛ̈ipinyde dït apɛi ake ye rot looi kaam ruön tök le dhiëc ku mïth run dhorou le dhoŋuan akeek ye lac dɔm. Kɔc cï toom yiic, aa kɔc run thiärou kek ye dɔm. Alɔŋ giɛɛt pinynhom dïit cɔl Equator, ee kɔc dɔm ruönic ebën ku aloŋ tueŋ ku ciën, Equator, ee kɔc dɔm Muöi ku Rudic.
But ku Arɛm ɣön ë luɛɛth ee raan cɔl Hipocrates yen kuany ye yic ruön 5th century BCE.


text:
Gôliŋwaga
Lau Israel sêku Kanaan tulu e sêwaka sakiŋ kiŋŋa sa ŋamiŋ gêjam lau Gôliŋwaga nêŋ buku tonec auc. Miŋ tau ŋai kêpi Israelnêŋ siŋsêlêc, taŋ sêsam êsêac sebe Gôliŋwaga naŋ, nêŋ gêŋ siŋsêlêcŋa. Lau tonaŋ ŋagêdô samob gôliŋwaga ŋanô êsêac atom, laumata êsêac sêwê nêŋ lau sêjac siŋŋa to kêsiwaga, taŋ sêjam nêŋ lau sa-sa gêdêŋ ŋacjo sêkôniŋ êsêac tôŋ naŋŋa. Gôliŋwaga ŋac towae kêlêlêc ŋagêdô samob su naŋ Simson, taŋ sêjac ênê gêŋsêga ŋamiŋ gêc môkêlatu 13-16.
Biŋ kapôêŋ tec buku tau kêdôŋ nec tonec gebe Lau Israel sêsap Anôtô tôŋ ŋaŋêŋ, tec gêjam êsêac sa sêŋgôŋ nêŋ ŋajam Ma sêsap tauŋ su aŋga Anôtônê, tec gedec êsêac dêdac gêŋwapac e sêŋgôŋ jageo.
Mago biŋ ŋanô teŋ kêsiŋ tau gêc lêlôm gêwiŋ gebe Lau tau embe sêsap tauŋ su aŋga Anôtônê e dêndac gêŋwapac, mago eŋ embe êlic êsêac sêmbu tauŋ to sêkac tauŋ ôkwi êtiam, eŋ taê labu nê lau to gêjam êsêac kêsi gêjac ŋawaegeŋ.
1:1-36. Josua gêmac êndu su acgom, go lau Israel nêŋ gôlôacmôkê ŋagêdô sêjac siŋ jasêku Kanaannêŋ malac ŋagêdô tulu ŋamiŋ.


text:
Lëu ba awatadu tääu ɣöt wudë?
Yïn ba kuɛ̈n de myTax, në ajuiɛ̈r de online në maktɛɛm ke adhuknhom de Awata ka thiaŋ awaragɛɛk ke adhuknhom de awata. Adhuknhom de awatadu ee wëu ca ke yök në ruɔ̈ɔ̈n yic ebɛ̈n nyuɔɔth gɔl në pɛɛi nin 1 pɛɛi de Dherou agut pɛɛi nïn 30 pɛɛi de Dhetëm. Na kɔɔr be kuɛ̈n de awata tääu ɣöt ke dhil looi kenë akut de ajuiɛr de adhuknhom de awata, në pɛɛi 31 pɛɛi de thiɛ̈ɛ̈r.
Na tääu kuɛ̈ndu ɣöt në adhuknhom de awata ke yï nyuɔɔth wëu (ca ke yök) në ruɔ̈n yic ku ka ca ke luɔɔi biyic ago naŋ wëu bë dhuɔ̈k yïn.
Në ye apämë:
Dhɔ̈l ke tɛ̈ɛ̈u ɣöt
Na kɔɔr ba adhuknhom de awata looi, ke yïn lëu ba lɔc në ke dhɔ̈lkë yiic ci man de kë lëu rɔt ke yï
Kɔɔr kä juëc ba ke nyic në biäk de të lëu bïn:
Na ca kuɛ̈ndu tääu ɣötke yïn ye lɔtueŋde jal thiɛ̈ɛ̈c yic në ajuiiɛr de adhuknhom de awata yic në dhɔ̈l kuɔ̈t ke luɔ̈ɔ̈irɔtdu.
Na kɔɔr kuɔɔny në biäk de tɛ̈ɛ̈u ɣöt de adhuknhom de awatadu, tïŋ kuɔɔny në ajuiɛɛr de tɛ̈ɛ̈u ɣöt de adhuknhom de awatadu.Na
Wël lëu yï kuɔ̈ny në tɛ̈ɛ̈u ɣöt
Na kaam kën yïn tɛ̈ɛ̈u ɣöt, ke thiɛ̈c yë ŋö ke yam në biäk de ŋɛk në thaa de awata.
Na kɔɔr ba adhuknhom de awatadu looi, keka yeku lɛ̈k yï bë käkë dhil tɔ̈ në yïn. Yïn kɔɔr:
- bank duɔ̈n de tɔ̈ɔ̈u de wëu (namaba tueŋ ku namba ciɛ̈ɛ̈n)
- Waragɛk nyooth wëu cä ke yök në ruɔ̈n yic enɔŋ akut luï yïn thïn
- Amätnhom de cïïn de wëu ebɛ̈n Centrelink (Services Australia)
- Waragɛɛk ke wëu ca ke luɔ̈ɔ̈i biyic mɛn kɔɔr bë ke dhuɔ̈k yïn
- Ciin de wëu ke tiŋdu (të nɔŋ en tök)
- Waragɛk ke paan de akim (të nɔŋ yïn e)
Na tääuë adhuknhom de awatadu ɣöt në ajuiɛ̈r de online yic në kë cɔl myTax, ke wɔ bë biɔ̈k kɔ̈k kë thiɔɔy yiic në wëlku Na ba waragɛɛkku tääu ɣöt në ajuiɛ̈r de online yic ke yi bë kaku kuɛɛn në thanduŋduɔ̈n de myGov de ATO yic etɛ̈n.
Cök dɛ̈:
Kööl ciɛ̈ɛ̈n de adhuknhom de awata
Na kɔɔr ba adhuknhom de awatadu looi, ke dhil tääu ɣöt në pɛɛi nïn 31 në ruɔ̈n thök ebɛ̈n.
Na löny pɛɛi nïn 31 në kööl cie kööl de luɔ̈i, ke yïn lëu ba adhuknhom de awata looi në kööldɛ̈ de luɔ̈i në ye kɔ̈u ciɛ̈ɛ̈n në pɛi nïn 31 pɛɛii de Thiɛ̈ɛ̈r.
Na luɔ̈ɔ̈ië wɔnë maktɛɛm kɔ̈k ke adhuknhom de awata, ke ka lëu bë kë adhuknhom de awata däc looi në thɛɛ kɛɛn ke tɛ̈ɛ̈u ɣöt de awataai ku cïï pɛɛi nïn 31 pɛɛi de Thiɛ̈ɛ̈r dër. Na luɔ̈ɔ̈i wɔnë ke akuut kë, ke yï dhil adhuknhom de awata dac gämke ku ka lëu bïk looi ke pɛɛi nïn 31 pɛɛi de thiɛ̈ɛr ŋoot wei.
Na nɔŋ kë nuän yï në biäk de adhuknhom de awatadu ku cïï lëu ba adhuknhom de awata looi në pɛɛi nïn 31 pɛɛi de Thiɛ̈ɛ̈r, ke yi’yuɔ̈pe wɔ në läntöŋtɛ̈i.
Na ca adhuknhom de awatadu looi ku kum yï në wëu, ke kä ba ke cuat piny në pɛɛi nïn 21 pɛɛi de Thiɛ̈ɛ̈r ku tök të cïn cak tääu ɣöt:
- Në kaam de pɛi 1 pɛɛi de Dherou ku pɛɛi nïn 31 pɛɛi de Thiɛ̈ɛ̈r
- Pɛɛi nïn 31 pɛɛi Thiɛ̈ɛ̈r kɔ̈u
Nä kënë tɛ̈ɛ̈u ɣöt në ye pɛɛi nïnë
Të cïn kööl de tɛ̈ɛ̈u ɣöt de awata dääk, ke ka dhiäc ke dïk ba adhuknhom de awatadu tääu ɣöt në läntöŋtɛ̈i
Na ye yök ke yï bë kuum në wëu ke yï duɔ̈në gääu në tɛ̈ɛ̈u ɣöt. Kööl yenë wëu cenë ke yï kuum cuät piny ee pɛɛi nïn 21 pɛɛi de Thiɛ̈ɛ̈rkutök. Wëu kɔ̈k abë rɔt jäp thin të kën yï e cuat piny në pɛɛi nïn 21 pɛɛi de Thiɛ̈ɛ̈rkutök
Na rir yic ba wëu cuat piny në thaa kɔɔrë ye, ke yi thiɛ̈c ajuiɛɛr de cuɛt piny në ciin koor:
- online në käny de ciin de $100,000 ka koor – yïn kɔɔr thanduŋ de myGov de ATO etɛ̈ɛ̈n
- Në telepuun në käny de $100,000 ka koor
- Në telepunn, lɛ̈k ë wɔ në käny de $100,000 ago ku luuï në yïn në ajuiɛ̈r de cuɛtpiny we can work with you to tailor a payment plan to your circumstances.
Tïŋ ëya:
You can lodge online using myTax, through a registered tax agent or complete a paper tax return. Your tax return covers the income year from 1 July to 30 June.


text:
Pamac Adɛ̈ɛ̈r
Adɛ̈ɛ̈r pawut pan Yïrak ku Thïriɛa (ISIS), tɛ̈dɛ̈ adɛ̈ɛ̈r pawut aacɔl Thunï (Sunni-Jihadist) aakut apuruuk yen ë thär alɔŋ Libiɛa, Nïgïrïɛa, Yïrak ku Thïriɛa, yen acï rumatɛk kɔc wääp adɛ̈ɛ̈r. Yeen acï puɔ̈n kɔc cï nhïïm lääu ë piny ë piiny pawut tɔ̈ Yïrak cin, Libiɛa, Nïgïrïɛa ku Thïrïɛa. Yeen acï teer ke kɔc cï ciem (Shiism) ku keek aaye ke nyooth ke cɔl yïciapopik (Shiaphobic).
Akutden këenë ajɔk rot wäär tɔŋ Yïrak ku jɔl rot mat kek akut Kaaida (Qaeda) ë run 2004.
Pamacc Adɛ̈ɛ̈r acï rot mät akut juëc. Keek kë tɔ̈ kenhïïm kek Pamac Adɛ̈ɛ̈r ë bïk röt tääu nyin akutdït cɔl Thunï (Sunni) yic. Pan Yïrak, na nhiäk ke mɛt Thïriɛa thïn. ɣɔn Pɛnërou 2014, në yiëëc cï kek yiëëc ë riɛlic go kä rot tɛ̈ɛ̈m bei Alqaeda yic.
Pamac Adɛ̈ɛ̈r aakɔc nɔŋ nhïïm wɛ̈tden ye kek jam ala lɔn jɔɔk pinynhom rot ë ruɔn tiɛ̈mtök ɣɔn jɔɔk athiɛɛi rot.
Tɔŋ[cokic | cok tënëyökic]
Në riääk cï tɔŋ Yïrak riääk, ke Pamac Adɛ̈ɛ̈r ë tɔ̈ ë bɛ̈i Yïrak yiic tɛ̈ thiääk ke pan cɔl Anbar, Ninawä, Kïrkuk, ku ɣɔn juëc kɔ̈k Thälä ad Din, Babil, Diyala ku Bagadad. Keek agör Babuɔba ke yen gendïtden amatnhom. Ee tɔŋ baai latueŋ pan Thïriɛa, yen akut alaŋ luɔi dïït lääu yic, pan Thïriɛa në määc pawuut pan Yïrak cïmën, Idlib, ku Aleppo.
Yeen akuutë acï tɔŋ guöt ë mirïdïït apuruuk yiic ku yen ë tɔŋë acï kek röt gäm nääk ë kɔc juëc pan Yïrak. ɣɔn ë thɛ̈r ë tɔŋë ke apuruuk cï rot mat ë tɔ̈ Yïrak, yen akutë acï gum käŋ ke dhuɔk ciëën.


text:
2
Chaagoh Peelë Lokë Nyikok Gadëk kaa Nam
1Herod roja gë hüdak ogo, yadü lo Jisu ne Judia mooko gë Bethlehem ëmkolo aajur ogar badü, chaagoh peelë gë talë mooko lëga ëm chennë nyijük nyikok ëkë kaatabë Jerusalem lo aado la sëmbë takato, 2“Yo lodü Jius gaddëk roja bë rüdenë ungnga ëm aajur jurtu ko ë? Ngonu chaagoh peelë lokkë bük takar ëm kaatola okkë ngonu bü ëm kumtë bë indu na.”
3Yadü lo sim agom sim, Herod roja tapabadü, bü la okkë bük nyi Jerusalem lokë duunë buppü ë lom go sito. 4Ogo bü nyi gadë lokë jüktë kogro okkë chennë paanë ru ëm makum paala hükato, Yo lodü Kristo ne aajur ogar deeko ë?
5Judia lokë Bethlehem lo, Ëmla bulu bü ëm menjito, yo lëga bë ëgum Yürnë gë nyijük gaddë ekchola atu:
6 #
Mic 5.2 Okkë Judah mooko lokë Bethlehem no Judah rutum gadë lokë ajji nagochin ajji yaama; Lëga ë nokë okë ngok nyi Israel gaddëm rutum la rëgë nago nenrë.
7Okë kookü bë Herod bü nyijük nyikok gaddëm gogchen paala buluk lokë ëgë Takar ëgë yo chë lokë dü okkë yadü alo gobë rükadü bërok bë chenlük to. 8Bü bullëm Bethlehem bë indo bë tolük tola mento, “Inneka okkë dinchi ru bë ome ëm malük taaka, okkë yadü lo mapa rëdü ngomchin mentom tokuka, ngochin bü ëm inla kumdo bë.”
9Bulu tëbo rutum gë agom ëm taro bë, aü gë bëdalokë inlen to, ogo buluk chaagoh lokë takar kaaku nammë bullëm incho doola yo lo ome ëm inpa tokudü ogo takar ë dootu toku. 10Yadü lo bulu takar ëm kaapa toku dadü, bulu mëëken kengngek toku. 11Namë lo aala kaanamë ome ëmla bük anë Mari ne kaapato, okkë bulu durga doola kumto, okkë bulu aü gë yëku yëra posum ëm taakokla buluk nëür jinyo bë jido bë gënam ain, namken në tel, okkë pakbum naanë asuk amuk ëm amen bë jito.
12Okë kookü bë, bullëm Herod gëlo inkur yokuka ëmla Yürnë yumalo mentom nam ëm tala, bulu bëda angu gë inlaku aü mooko bë ingë toku.
Ijip Mooko Bë Keknyo Nam
13Buluk inroku ëm, Yürnë gë Dëën lampoh gonnë yumalo Joseph ne menrük sila mento, “Gërëp tola, ome ëmla bük anë ëm ingë la Ijip bë keggë geka, ngok menku ma tëttë lobë, alo duucho toka, yo lëga, Herod bü ome ëm peesür doobë ëmla mendu.”
14Ogo bü ome ëmla okkë anë ëm ingëla ayoh bë Ijip mooko bë inrom gëto. 15#Hos 11.1 Okkë Herod gë sima da lobë alo duutoku. Ëmbë rünam sigi Rutum bük nyijük gadëk lokë menlük nam agom, “Ijip lokë ngok Oroh ëm gogtuku,” ëmnam agom ëm buupü moto ku.
Ome Gaddëm Pakë Kangam Nam
16Ëmbë rüdu ëm, Herod bü ëm nyijük nyikok gaddë kubka nyi ëmla yadü lo chensi kaadü, bü majja bë marka, ogo bü nyijük nyikok gaddëk menrüh nammëm chenla doodola Bethlehem okkë dëgo baër lokë duunë dütak nyünyi në nyilo ome bë rünë takam ëm pakë kangam doobë kanam lükto.
17Ëgë nyijük Jeremiah gëlo yo në agom go menbe dü buupü moka. 18#Jer 31.15 “Rama lokë kapnam riinam okkë attë ruunë mëëdür moso, siduh go tapato Raselchin aü gë aaji oloh duumanam lëga bë kappë riipë sila okkë yaddü lochin mëëken moen la duulüma.”
Ijip Lokkë Aakur Kunam
19Herod gë sinyo robë Ijip alo yumalo Joseph ne Yürnë gë lampoh gonnë kaarük sila mento, 20“Gërëp dookula ome ëmla okkë anë ëm ingëla Israel mooko bë ingëla innë kuka. Yo lëga ome ëm pakë deenë gaddë sinyo ekuba.” 21Ëkë lëga bë bü gërëp dookula ome ëmla bük annëm ingë laku Israel mooko bë inkur toku.
22Rülachin, Judia mooko ëm bük oroh Arkila rutum nam ëm rüsik du ëmla tala aalük kussëm boso to. Ogo yumalo Yürnë gë mencho jinam tala bü Galili mooko bë ingë toku. 23#Mk 1.24; Lk 2.39; Jn 1.45 Okkë ëmbë indola, Najarath ëmnam taon golo duulük gëtoku, ëmbë rüla nyijük gaddëk bü ëm mennam ë “Bü ëm Najarath lokkë ëmla nëmin rë,” ëmla menji nam agom ë jijja kai.


text:
Paulunê papia gêdêŋ lau
PILIPI
Paulunê papia gêdêŋ lau Pilipi nec ŋac tau keto gêjac Gôlôac ŋamataŋa, taŋ eŋ kêwaka sa aŋga masaŋm Airopa naŋ ŋawae. Malac Pilipi gêc Makedonia, taŋ lau Rom sêjaŋgo su kêtu nêŋ gamêŋ naŋ. Aposolo gêŋgôŋ kapoacwalô, tec keto papia tonec. Eŋ gêmoa tonê ŋalêlôm ŋawapacgeŋ gêdêŋ ŋasawa tonaŋ gebe kômwaga ŋagêdô sêsôm sêôc ênê biŋ auc ma mêtê dansaŋ kêpi sa aŋga gôlôac Pilipiŋa, tec kêkêŋ wapac eŋ gêwiŋ. Mago biŋ têntac ŋajam to têntac êpa suŋa gêjam papia tau auc, ŋam kêsêp Paulu kêkêŋ gêwiŋ Jesu Kilisi toŋanôgeŋŋa.
Paulu keto papia tau ŋamanô tonec gebe ênam daŋge lau buŋa aŋga Plllpl êtu gêŋ, tê sêsakiŋ gêdêŋ eŋ nêga. Êsêac sêpuc eŋ tôŋ gêdêŋ têm, taŋ eŋ gêŋgôŋ jageo naŋŋa. Eŋ gêlic gêŋ gwalêkiŋ kêlênsôŋ eŋ tau to êsêac gêwiŋ amboac taŋ, tec keto biŋ êpuc êsêac têntac tôŋŋa to awa eŋgeŋ êsêacŋa ma ôliŋ andaŋ Anôtôŋa kêsêp papia tonec gêwiŋ-gêwiŋ. Go gêjam neneŋ êsêac gebe sêmboa to tetoc tauŋ sa atommaŋ, sêkêŋ tauŋ sêsô Kilisi ŋalabu tosêmbu tauŋgeŋ. Eŋ gêôŋ biŋ tonec sa gêdêŋ êsêac taêŋ ênam êtiam gebe sêsa nêŋ lêŋ têtôm Kilisi gêbiŋ êsêac tôŋgac nê, ac tauŋ sêwê kaiŋ kêtu sêmasaŋ Judanêŋ biŋsu totaŋem wamugeŋ ma sêjop êsêacnêŋ om to gêŋ ŋagôliŋŋa atom, Anôtônê moasiŋ gêdêŋ êsêac tec sêgôm. Ma moasiŋ tau gelom êsêac kêtu nêŋ sêkêŋ gêwiŋŋageŋ. Gocgo keto têntac wapi to biŋmalô, taŋ Anôtô gêsuŋ ŋaômageŋ gêdêŋ lau, taŋ Kilisi gêbiŋ êsêac tôŋ naŋ, ŋawae gêdêŋ êsêac amboac tonaŋgeŋ.
Lau buŋa sêkêŋ êwiŋ to sêsa nêŋ lêŋ totêntac wapigeŋ ma totêntac êpa sugeŋ ma sêŋgôm to sêôc nêŋ geŋ sênsiŋ sugeŋŋa ŋabiŋ gêjam sêga aŋga papia tonec ŋalêlôm. Paulu tau têtac gêwiŋ gôlôac Pilipiŋa ŋanôgeŋ naŋ kêtu awê aŋga papia tau gêwiŋ.
Ŋadênaŋ
1. Paulu gêjac m papia tau 1:1-11
2. Paulu tau nê biŋ ŋagêdô 1:12-26
3. Dambiŋ tauŋ tôŋ tamiŋ Kilisiŋa 1:27–2:18
4. Paulu gêwa Timote agêc Epaproditi nêŋ kôm ŋam sa 2:19-30
5. Paulu gêjam ja lau buŋa gebe sejop tauŋ êndêŋ ŋacjo, taŋ sêmoa dêmôêŋŋa to gêŋ gêdib êsêac gêc lêlômŋa naŋ 3:1–4:9
6. Paulu to nê lau Pilipiŋa 4:10-20
7. Paulu gêjac mata papia tau 4:21-23
1
Paulu gêjac m nê papia
1 Kilisi Jesu nê sakiŋwagaagêc Paulu agêc Timote ma biŋ êndêŋ Anôtônê lau samob, taŋ Kilisi Jesu gêbiŋ êsêac tôŋ sêŋgôŋ Pilipi naŋ, ma êndêŋ gejobwaga to sakiŋwaga êwiŋ. 2 Tameŋi Anôtô agêc Apômtau Jesu Kilisi nêŋ moasiŋ to biŋmalô êndêŋ amac êwac.
Paulu keteŋ mec kêtu lau Pilipiŋa
3 Aê gajam daŋge ŋoc Anôtô kêtôm têm samob, taŋ taêc gêjam amac naŋ. 4 Kêtôm têm samob, taŋ kateŋ ŋoc mec kêtu amac samobŋa naŋ, kateŋ totêtac ŋajamgeŋ, 5 gebe ŋawae ŋajam gêô lasê amac wakucgeŋ, tec ajam ŋakoleŋ awiŋ aê amoa e mêŋgêdêŋ galoc. 6 Aê kajala kêtu tôŋ gebe Anôtô, taŋ gêjac m koleŋ ŋajam tau aŋga nêm ŋalêlôm naŋ, oc ênac dabiŋ koleŋ tau êndêŋ Kilisi Jesu nê bêc. 7 Aê taêc gêjam amac gêc ŋoc ŋalêlôm ŋapaŋ, tec gagôm jagêdêŋgeŋ gebe taêc gêjam biŋ tonaŋ kêpi amac samob. Ŋam gebe gêdêŋ taŋ gêŋgôŋ kapoacwalô to gêdêŋ taŋ gamoa awê ma gajam ŋawae ŋajam kêsi to kapuc mêtê tôŋ naŋ, amac awê kaiŋ moasiŋ, taŋ Anôtô kêkêŋ gêdêŋ aê naŋ awiŋ. 8 Aê gajam aoc su amac samob ŋam kêsêp Kilisi Jesu nê taê walô aêacŋa. Anôtô kêjala gebe kasôm biŋŋanô.
9 Aê kateŋ ŋoc mec tecenec gebe Nêm têmtac gêwiŋ ŋanô esewec ŋapaŋ ma ajala gêŋ to awa gêŋ samob êkôc e ŋapep, 10 ec ajala gêŋ ŋajam tau ma amoa tonêm ŋalêlôm ŋakêŋkêŋ ma tolaŋômnêm sawageŋ e êndêŋ Kilisinê bêc. 11 Ma biŋgêdêŋ ŋaŋanô, taŋ Jesu Kilisi taugeŋ êkêŋ naŋ, ênam amac auc gebe Anôtônê ŋawasi to wae êsa.
Kilisi kêtu aêac daŋgôŋ mateŋ jali ŋamôkê
12 O lasitêwaac, aê gabe jakêŋ ŋawae êndêŋ amac aŋô gebe biŋ, taŋ kêtap aê sa naŋ, kêmoasiŋ ŋawae ŋajam ŋanôgeŋ. 13 Siŋwaga taŋ sejop gôliŋwaganê andu naŋ, to lau ŋagêdô samob sêjalagac, gebe aê gêŋgôŋ kapoacwalô kêtu Kilisiŋa. 14 Ma ŋoc kapoacwalô kêkêŋ lasitêwai taêsam, taŋ Apômtau gêbiŋ êsêac tôŋ naŋ, sêkêŋ gêwiŋ ŋajaŋa kêsa, tec têtêc tau ŋ atom ma sêsôm Anôtônê mêtê lasê totêntac kêpa sugeŋ.
15 Lau ŋagêdô sêwa Kilisi sa kêtu têntac sec to têntac ŋandaŋŋa, mago ŋagêdô tec sêjam mêtê tonêŋ ŋalêlôm ŋajamgeŋ. 16 Lau tau tonaŋ sêgôm kêtu têntac gêwiŋŋa. Êsêac sêjala gebe Anôtô kêkêŋ aê gebe janam ŋawae ŋajam kêsi. 17 Lau ŋagêdô ônê sêsôm Kilisi lasê tonêŋ ŋalêlôm makeŋgeŋ atom, sêgôm kêtu tauŋ waeŋŋa ma sebe sêkêŋ gêŋwapac êkôniŋ aê êwiŋ ŋoc kapoacwalôgeŋ.
18 Biŋ tonaŋ kêlênsôŋ aê atom. Aê têtac ŋajam gebe sêsôm Kilisi lasê ŋalêŋ tokaiŋ-tokaiŋ. Lau ŋagêdô sêsau sêbanac biŋ, ma ŋagêdô sêsôm tobiŋŋanôgeŋ. 19 Ma aê oc têtac ŋajam ŋapaŋ gebe aê kajala amac ateŋ nêm mec kêtu aêŋa amoa, ma Jesu Kilisi nê Ŋalau ênam aê sa, tec gêŋwapac tonec oc êtu moasiŋ êndêŋ aê. 20 Aê taêc kêka to kakêŋ matoc ŋanôgeŋ, gebe gêŋ teŋ êŋgôm aê majoc êsa atom. Aê jamoa matoc jali me jamac êndu, mago jaŋgôm Kilisinê wae êsa ŋa tauc ôlic totêtac êpa sugeŋ. Gêmuŋgeŋ gagôm, ma galoc amboac tonaŋgeŋ. 21 Kilisi kêtu ŋoc gêŋgôŋ matoc jali ŋam, ma embe jamac êndu, oc gêmac tau êtu ŋoc moasiŋ. 22 Embe jamoa matoc jali aŋga nom êtu jatap koleŋ ŋanô ŋagêdô saŋa, naŋ oc japô lêna gebe jajaliŋ ondoc sa. 23 Biŋ luagêc tonec kêlênsôŋ aê ŋanô. Aê têtac gêwiŋ gabe janac tauc lêtêŋ jamoa jawiŋ Kilisi, tonec tec galic ŋajam kêlêlêc. 24 Mago kêtu amacŋa tec gabe jaŋgôŋ nom tonec. 25 Ŋoc ŋalêlôm kêsaê, tec kajala gebe jamoa jawiŋ amac samob ma janam amac sa êtu nêm akêŋ gêwinŋa gebe atôp ma akêŋ êwiŋ totêmtac ŋajamgeŋ. 26 Aê embe jamu jandêŋ amac jawac teŋ êtiam, oc êŋgôm amac awem êôc Kilisi Jesu ŋanô-ŋanô êtu aêŋa.
27 Biŋ tageŋ tonec tec gêc gebe Asa nêm lêŋ ŋapep atôm Kilisinê ŋawae ŋajam, ec embe jawac, naŋ jalic me embe jamoa jaêc, go jaŋô ŋawae gebe akô ŋajaŋa totêmtac tageŋ ma anac siŋ apuc taôm tôŋ êtu akêŋ gêwiŋ ŋawae ŋajamŋa. 28 Atêc nêm ŋacjonêŋ gêŋ teŋ atomanô. Biŋ tonaŋ êwa sa êndêŋ nêm ŋacjo gebe oc sênaŋa, ma êwa sa êndêŋ amac gebe oc aku êsêac tulu, gebe Anôtô ênam amac kêsi. 29 Anôtô kêmoasiŋ amac kêtu Kilisiŋa ŋa lêŋ luagêc, teŋ gebe akêŋ gêwiŋ eŋ, ma teŋ gebe aôc wapac kêtu eŋŋa gêwiŋ amboac tonaŋgeŋ. 30 Ma siŋ, taŋ gêmuŋŋa alic aê gajac ma galoc aŋô ŋawae gebe gajac gamoa naŋ, amac taôm anac amboac tonaŋgeŋ.


text:
14
Jon ume ärut yämani kumäŋ-kumäŋ utkuŋ
Mak 6:14-29; Luk 3:19-20, 9:7-9
1 Kadäni uken Galili kome täŋo äma ekäni wäpi Herot unitä Jesu täŋo biŋam nadäŋkuk. 2 Nadäŋpäŋ epän ämaniye ŋode yäwetkuk; Uwä Jon ume ärut yämani bian kumäŋ-kumäŋ utkuropäŋ äneŋi käwep akuŋkuko unita kehäromi nikek kuŋatak yäk.
3-4 * *
Herottä Jon u bian kumäŋ-kumäŋ utkuko unitäŋo manbiŋam ŋode; Bian Herot uwä noripaki Filip täŋo webeni wäpi Herodias yomägatkuk. Ude täŋirän Jontä iwetkuk; Ai! Notkapak webeni yomägatan u goret täyan yäŋ iweränpäŋ Herottä kokwawak nadäŋpäŋ epän ämaniye yäwerän keri kuroŋi pädät täŋpäŋ päŋku komi yot gänaŋ teŋkuŋ. 5 *
Herottä Jon kumäŋ-kumäŋ urayäŋ nadäŋkukopäŋ ämawebetä Jon u äma täga, profet kubä yäŋ nadäŋkuŋo unita umuntaŋpäŋ nämo utkuk.
6 Täŋkukopäŋ Herot iniken ahäk-ahäk kadäni täŋirän äŋnak-äŋnak täŋpa yäŋpäŋ äma wäpi biŋam ikek uken-uken nanik yämagutkuk. Yämagut päbä yepmaŋpän irirä Herodias täŋo äperitä äma wäpi biŋam ikek itkuŋo u iŋamiken kap, kuroŋ täŋpäŋ teŋirän kaŋkuŋ. Kaŋpäŋ gäripi nadäŋpäŋ Herottä webe gubaŋ u man kehäromi ŋode iwetkuk; 7 Bureni gäwetat. Näkken imaka it namikaŋ u kubä nam yäŋ yäwiwä api ganiŋ kirewet yäk. 8 Ude yäŋirän webe gubaŋ uwä miŋitä peŋ iwerirän ŋode yäŋkuk; Gäk Jon kotäki madäŋ täkŋeŋpäŋ gwäki gäpe gänaŋ peŋkaŋ pengän namikaŋ wisik yäŋ kaŋ yäwa! yäk. 9-11 Ude yäŋirän Herottä nadäwätäk täŋkuk. Upäŋkaŋ Anutu iŋamiken ba äma itkuŋo u iŋamiken yäŋkehärom taŋkuko unita epän ämaniye yäwet-pewän päŋku Jon komi yot gänaŋ irirän kotäki madäŋ täkŋeŋpäŋ gäpe gänaŋ peŋpäŋ yäpmäŋ päbä imiŋkuŋ. Imäkaŋ webe gubaŋ unitä miŋi Herodiasta imiŋkuk. 12 Täŋpäkaŋ Jon u kotäki madäŋkuŋ-ken u parirän iwaräntäkiyetä päbä yäpmäŋ päŋku äneŋkuŋ. Äneŋkaŋ päŋku Jesu manbiŋam iwetkuŋ.
Jesutä äma 5,000ta ketem yepmäŋ towiŋkuk
Mak 6:31-44; Luk 9:10-17; Jon 6:1-13
13
Jesutä Jon kotäki madäŋkuŋo unitäŋo manbiŋam nadäŋkaŋ gäpe gänaŋ äroŋpäŋä kome kubäken äma nämo irani-ken inipärik irayäŋ nadäŋpäŋ kuŋkuk. Kuŋirän ämawebe Jesu ude kuk yäŋ nadäŋkaŋ ämawebe uken-uken nanik yotpärareni peŋpeŋ Jesutä irayäŋ kuŋkuk-ken u päŋku it kireŋkuŋ. 14 *
Täŋirä kome uken ahäŋpäŋ gäpe terak naniktä äpä ämawebe äbot pähap u yabäŋpäŋ butewaki nadäŋ yämiŋkuk. Täŋkaŋ käyäm paräm ikek yäpän tägaŋ moreŋkuŋ.
15 Ude täŋ irirän kome bipänä iwaräntäkiyetä iwetkuŋ; Ŋo jopi-ken itkamäŋ. Iritna kome bipayäŋ täyak. Unita ämawebe ŋo yepmaŋpi ini komen komen kuŋpäŋ ketem yäpmäŋpäŋ naŋput yäk. 16 Ude yäwäwä Jesutä yäŋkuk; A! Imata kut yäŋ yäwetkaŋ? Injin yepmäŋ towiwurä! 17 Ude yäweränä yäŋkuŋ; Ninä käräga 5kät gwägu tom yarä-gänpäŋ iŋitkamäŋ yäk.
18
Ude iweräwä Jesutä yäwetkuk; U näka namut yäk. 19 *
Ude yäŋpäŋ ämawebe yäwet-pewän wädan gänaŋ maŋit yäpmäŋ kuŋkuŋ. Täŋirä käräga 5 u ba gwägu tom yarä u yäpmäŋpäŋ kunum terak doraŋpäŋ ketemta Anutu bänep täga man iwetkuk. Bänep täga man iwetkaŋ ketem u tokätpäŋ yäpmäŋ daniŋpäŋ iwaräntäkiyeta yämiŋkuk. Yämänkaŋ unitä yäpmäŋpäŋ ämawebe päke unita yämiŋtäŋ kuŋkuŋ. 20 *
Täŋpäkaŋ ämawebe kudup naŋpä koki täŋpäpäŋ ätu jop peŋkuŋ. Täŋpäkaŋ jop patkuŋo u yäpmäŋpäŋ yäk 12 ude daiwä tokŋeŋkuŋ. 21
Ämawebe Jesutä yepmäŋ towiŋkuko uwä 5,000 ude. Täŋpäkaŋ u äma ekäni-gänpäŋ daniwani, webe iroŋi-kät nämo.
Jesutä gwägu terak yeŋtäŋ kuŋkuk
Mak 6:45-56; Jon 6:16-21
22-23 *
Eruk, Jesutä iwaräntäkiye yäniŋ kireŋpewän gäpe terak äromaŋ gwägu udude käda intäjukun kuŋkuŋ. Kuŋirä Jesutä ämawebe yepmaŋpän kuŋ moreŋirä Jesu inigän pom terak äroŋpäŋ nani-kät man yäŋpäŋ-nadäk täŋkumän. Ude täŋ irirän kome bipmäŋirän Jesu inigän-inik itkuk. 24
Täŋpäŋ kaŋkuk; Gäpe iwaräntäkiyetä yäpmäŋ kuŋkuŋo u kumaŋ gwägu bämopi-ken ahäŋkuk. Ahäŋirän gäpetä kwayäŋ täŋkuk käda mänit taŋi pähaptä äbuk. Täŋirän gwägutä taŋi tokätpäŋ gäpe gänaŋ äpmoŋpayäŋ täŋkuk. Ude täŋirän kuna yäkŋat pipiri pähap täŋkuŋ.
25-26 *
Bipani käroŋ pipiri pähap ude täŋ irirä kome yäŋeŋkuk. Yäŋewänä iwaräntäkiye pen ude täŋ irirä Jesutä yabäŋpäŋ gwägu terak yeŋtäŋ kuŋirän bankentä kaŋpäŋ yäŋkuŋ; Yäke-e! Mäjo kubä äbätak! yäŋ yäŋpäŋ kähän yäŋkuŋ. 27
Ude yäŋirä Jesutä yäniŋ bitnäŋpäŋ yäwetkuk; Umuntäneŋo. Näkŋa äretat yäk. 28
Ude yäwänä Pitatä nadäŋpäŋ iwetkuk; Ekänina! Gäkŋa äbäŋpäŋä yäwikaŋ näk gwägu terak gäkä äbätan udegän ärewa! yäk. 29 *
Yäwänä Jesutä iwetkuk; Äbiwä! yäk. Äbi yäŋ iweränkaŋ Pitatä gäpe terak naniktä äpämaŋ gwägu terak yeŋtäŋ Jesutä itkuk-ken kuŋkuk. 30
Yeŋtäŋ kuŋtäŋgän mänit pähap piäŋirän gwägu tokärän kaŋkaŋ umuntaŋpäŋ gwägu gänaŋ äpmoŋpayäŋ täŋkuk. Täŋpäŋ gera yäŋkuk; Wära! Ekäni gäk nepmäŋit yäk. 31 *
Yäwänä uterakgän Jesutä keri iŋitpäŋ iwetkuk; Gäk nadäk-nadäkka äreyäwani! Imata bänep yarä nikek peyan?
32
Ude iwetpäŋ iŋiränkaŋä gäpe terak äroŋirän mänit u bitnäŋkuk. 33 *
Täŋirän äma gäpe terak itkuŋo unitä Jesu gämori-ken gukut imäpmok täŋpäŋ iniŋ oretkuŋ. Täŋpäŋ ŋode iwetkuŋ; Gäk Anutu täŋo iroŋi bureni-inik! yäk.
34
Eruk ude täŋpäŋ gwägu irepmitpäŋ Genesaret kome gwägu gägäni-ken ahäŋkuŋ. 35
Ahäŋpäŋ irirä ämawebe ätu Jesu kaŋpäŋ nadäŋpäŋ man pewä yäpmäŋ yotpärare it yäpmäŋ kuŋkuŋo ude kuŋatkuk. Kuŋarirän ämawebe käyäm ikek yäŋ-yäkŋat yäpmäŋ Jesuken äbuŋ. 36 *
Äbäŋpäŋ Jesu butewaki man ŋode iwetkuŋ; Nadäŋ yämiŋiri tekka moräkigän iŋirirä käyämi paorut yäŋ iwetkuŋ. Ude iwerä nadäŋ yämiŋirän käyäm ikek teki moräkigän iŋitkuŋo u kudup tägaŋ moreŋkuŋ.