text:
Yoweri Muthebeni
Yoweri Kaguta Muthebeni ee cï dhiëth në 15 Pɛnëdhoŋuan 1944. Yen ee raan ŋic käkë bäänyde baai ku ye bɛ̈ny ke miir ke baai de Yuganda thɛɛr në 29
Pɛnëtök, 1986. Muthebeni acï mɛt në kɔc cï kɛɛc wei-yic, kɔc ke cop bääny de Yuganda Idi Amin ruɔ̈n 1971 aɣet cï 1979 ku Milton Obote ruɔ̈n 1980 agut 1985, ku parut de Yuganda akëc nɔmlääu kɔn yök.
Muthebeni acï nomlääu bɛ̈ɛ̈i ku lɔ tueŋ pɔth de pïïr nɔŋ pawut ëke cï cɛ̈ŋ në tɔŋ juëc ke ye kɔc cï kɛɛc wei looi ku tɔŋ baai, ku bɛ̈nde acï tɔŋ riilic arɛ̈ɛ̈t nyuɔth bï tuɛny cɔl HIV/AIDS bï nyic na Apirka. Në ciɛl ku gölde ruɔ̈n 1990s, Muthebeni acï door në kɔc Pacuɔl ke raan töŋ de kɔc jɔk ke bääny ke Apirka, ku bäänyde acï yiic laŋ kärac, në ciën rɔt mät toŋbaai në paan DRC miir de Koŋgo ku bar dït de Koŋgo yen ciëŋ këk thïn. Kɛɛc wei de Koŋgo ku në Apuruk de Nhialic acï kuɔnyde pinynhom de kɔc rac bï të yenë käŋ looi thïn gɛ̈knhom ku thiëëc de baai në ruɔ̈n 2005 ku wɛ̈ɛ̈r cinë riel määc waric ku cot kaam de miiric bï cïï lëu bï cuɔt tueŋ kaam de miiric tënë kɔc wicen në lɔŋ baai ku kɔc aɣɛɛr.
Pïïr thɛɛr ku piööc[cokic | cok tënëyökic]
Ee dhiëth pɛɛi nïn 15 Pɛnëdhoŋuan, 1944 në Nthuŋgamo, në Gɛ̈lde Yuganda-yic, Muthebeni ee ran tɔ̈ŋ kɔc ke Banyankole akut ke kɔc ke Yuganda, rin ë wun dït aye cɔl Muthebeni, luɛlde ee mɛnh raan yic në dherou, nëa tɛk de dhorou yɔ̈ɔ̈mde muɔr ŋaŋnhom de Apirka guuk. Kënë yen aye ruɔ̈m piny de apruk ke kɔc ɣer të wën cï kɔc ke Yuganda luɔ̈i në tɔ̈ŋde de rou de pinynhom.


c: text/html

text:
Kɔc Adhandi
Adhandi acëŋ piny dë Konggo, Piny Paguot de Thudän ku Piny Ciɛl de Apirika, aye thith ca nyik, aye dhiënh töŋ de kɔc yekke cɔl Bäntu ku ka ye jam në thoŋdɛn cɔl dhandi, mɛn ye thoŋ de kɔc ke machthok de Wubagian. Adhandi aye kɔc juëc arëët ye cinden ee raan tïmëtïm tök ku biänabur buɔɔt tök raan, në ye cin ëyic ke biänabuur buɔt ke dhorou arɛ̈ɛ̈r piny Paguot de Thudän në biäk de Pacuɔl de lɔpiny de kɔ̈l kuka ye kuan töŋ de diäk de kuɛɛtdïït ke Piny Paguot de Thudän. Në ceŋ thɛɛrdenic, ke kɔc ye cɔl Adhandi aye mariir, matɔɔŋ ye kɔc tiam në tɔŋic. Kuka yekë ceŋ de Apirika de duɔ̈ɔ̈r de nhiëlicken yekë käär cït mɛn de tïït ku kɔ̈kke gäi ye ke nhiëlicken door.
Në run de thiɛ̈ɛ̈r ku dhoŋuan ci tëëk thɛɛr, ke kɔc ye Bändia kek ka bääny ka riɛl mɛc kek kɔc ye cɔl Buŋara, akutnhïïmke rou kek ka ci bɛ̈n ya kɔc ye cɔl Adhandi. Ake ye pïïr në Lilic, mɛn ci yaa cɔl Piny cuëc lɔ paguotbak ka piny cuëc lɔ ciɛ̈n në biäk de Piny Ciɛl de Apirika. Në ceŋ de Adhandi yic, na ci Mëlëk thou ke wɛ̈tke mëlëk abë rɔ̈m eke tëër thööc në raan bë lɔ në thööcic. Wën ci tiam abë jäl ku lee ɣap të thiäk ke ye pinyë, go ceŋ Adhandi dac thiɛ̈ɛ̈i piny të lɔ pacuol ku të lɔ parut.
Luɛl Adhandi (“acë pinydïït lööm”), ci luɛl de akölkölden ye kek mariir ke tɔŋ ace kɔc ye tiam në tɔŋic. Yen ëya aye cɔl Nyam-Nyam, ke rinkë ake ciɛ̈k Jiɛ̈ŋ ke ka Nuer luɛ̈lde aye kɔc ye cam arëët kuka ye kɔc cam ëya.
Adhandi aye kɔc ye pur arëët në pïïrdeen yic ku në akölkölic kë kek ka ye Paan Paguot de Thudän yiɛ̈nic cuïndït arëët. Keek ëya aci yök ke kee ye kuan töŋ ce mac në ɣɔ̈k në pïïrdenic ku ka ce thiëëk në ɣɔ̈k ëya. Aye pur në barɔɔ, bambee ku jal ya rap ëya.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Paguot Thudän
Paguot Thudän, aŋïcjäŋ Paankɔc Paguot Thudän, ee pamany cïnwärdït Rutënhiäkden Apirïka-yic wäär yök baairotde tënë Thudän ruɔ̈ɔ̈nic 2011. Juba yen ee genamatnhom ku ye gendït aya. Yeen acï guiir lɔn bë genamatnhom waar aköldä Rämciɛl wët tɔ̈ɔ̈ yen ciɛl. Paguot Thudän ade nɔm arɔmakeu kekë Paankɔc ë Thudän alɔŋ parut, Ithiöpia alɔŋ pabak, Kenya alɔŋ aguotbak, Yöganda alɔŋ paguot, Miirkuany Paankɔc Koŋgo alɔŋ paguotcuɔl, ku Paankɔc Ciɛl de Apirïka alɔŋ pacuɔl. Yeen amat pinytonydït Diëër, ciɛk Kiir Ɣer ku aŋic panden keye Wär al Jabal.
Piɛny Wöuwic Thudän ku Paankɔc Thudän acî Ijip ŋɛ̈ɛ̈riic ɣɔn mέc Muɣämet Alï ye ku nalä mέc Dïŋlïth kekë Ijip karou ɣet bë Thudän baairot yök ruɔ̈ɔ̈nic 1956. Buɔth Tɔŋbaai Tueeŋ Thudän cök, acï Miirmackoor ë Paguot ë Thudän bɛ̈n looi ruɔ̈ɔ̈nic 1972 ku thöök ruɔ̈ɔ̈nic 1983. Rɛɛnken Tɔŋbaai ë Thudään acë dap rot looi ku thöök në Dɔ̈ɔ̈r Maat Ëbënëbën Ruɔ̈ɔ̈n 2005, ku nalä ruɔ̈ntui-yic, ka wöuwinyden miirmackoor acï dhuk, wën cï Miirmackoor ë Paguot ë Thudän looi.


text:
Athööre alek yin, ba tak apiɛth te ɣɔc cin thurumbil.
Te kene yin thurumbil guɔ ɣɔc
1. Kɔn thiec tenɔŋ kɔc kɔk ka kɔn wer ago keeric
eben tɔne ɣɔi de thurumbilic nyic
- Yeyi nyin cath ne athöör de welyamic kune yitanet nyin.Cathe thuk ke ɣɔc riethic ago nyic ɣɔi thurumbil kɔɔr wëu kede.
- Yin leu ba rian thɛɛr tɛr ago wëu dhuk nhiim piny.
- Athöör de ɣɛc riɛth e kɔc lek weu ke jath ye riai ke jɔt, ku jɔl ya katɔ ne riaic kedhia cit man ka leu bi weike ran puoth tenɔŋ en rɔr.
- Ye thiec eyade ago nyin ye weu kede bi riai ke ya jɔt ne ajuir de tecine ɣɔc. Thurumbiil yekeek bɛi ne piny kɔk aye jot wëu juic tecen riak.
- Yin leu ba lekdit yook ne ke ɣankɛ̈:
2. Cathe ɣan ke dhɛn weu ago yin ciɛ cam
- Thuk juic ke ɣɔi riɛth aye kɔc pal dhɛn ku keek aye kɔc cam. Apiɛth ba cath ago dhɛn piɛth yook.
- Cathe bɛɛŋ ku ɣan ke dhɛn ago nyic ye rabiɛ yinde yekee weuken dhɛn.
- Duɔn athöör de ɣɔ̈i de riai thany tekene yi pal dhɛn.
- E piath ba naŋ yinycuɔren ka Acuut. Acuut e yin gel ne rɔr leu be tul ku kony yin ne cuɛtpiny de weu tecin naŋ rɔr, kaci riai kual kaci riɔk.
- Yin leu ba acuut loi wene guɔt akutnom ka kɔc cakee lɔc. apiɛth ba weu ke acuut ya täu ajuirduic.
- Weu ke acuut aye wuɔc ci tɔ tɔ riɛth. Anɔŋ riande leu bene cuɛrpiny ne weu juic ku riandɛ ne weu lik. Yin leu ba cuɛrpiny ne weu juic te kene yin run ya 25.
3. Lɔc thurumbil piɛth
- Thurumbiil jot aye ɣɔc tenɔŋ kɔc nɔŋ laitheen ke ɣɔc de riɛth.
- Yin leu ba rian thɛɛr ɣɔc tenɔŋ raan de yen kane dilalic. Yineka be kebe piath kene yin lɔc.
- Riɛth yekee ɣac ne bɛic kane dilalic aye ya weu dhiak. Ku kerac yin leu ba rian ci riak ɣɔc, ku yin ye ciɛn ɣakdit te ɣɔc yin riandu ne baic kane dilalic.
- Yin ye naŋ ɣakdit te ɣɔc yin riai tenɔŋ thuŋde ɣɔc riɛth nɔŋ laithen. Yin ye yiɛn niin kediak te cin riai ɣɔc ago tiŋ lan nhiɛr yin en kaba yin nom ger.
- Yin ye yiɛn waranti tene ɣɔc yin riandu thuŋde riɛth ci yiɛn laithen. Waranti e jam ye na ca thurumbil ɣɔc kule riak ke niin ke waranti ke thok keyin cin weu cuare keek piny ne luoide.
- Thurubiil juic aye keek ɣac ne yintanet nyin. Duɔne la path path ba riai ɣɔc ne yintanet nyin ke yin kuc ran de yen guɔp.
- Cɔk rian ca nhiar keba ɣɔc ciɛr atet de luoi de thurumbiil nyic apiɛth ku ca gam piou.
- Apiɛth ba nyin tiit ne riɛth ye keek cal ne yintanet nyin ne weu lik areetic. Keek aye kɔc dhom ku yin leu be yin cɔk cuɛt weu piny ke riai liu guɔu.
Te ɣɔc yin thurumbil
1. Te thɛny yin aruk
- Duɔne rɔt cɔk coŋe ba aruk thany. Yiɛn rɔt thɛɛk juic ago keci gɔɔr deetic. Na nuɛn yin ba deetic ke yin thiec raaande nyic.
- Duɔne aruk de ɣɔi thany ne köl tueŋ e tiŋ yin riai. Yiɛn rɔt thɛɛk juic ku bɛɛre lɔ caar lan yen rian piɛth kene yin.
- Na nɔŋ ka tɔ athööre de aruŋ ɣɔic cike nhiar, ke jamic wene raan ɣɛc riai. Yin leu ba keci nhiar war ne athööric.
2. Wɛr de nom
- Na ɣɔc riai tenɔŋ ran ka thuŋ nɔŋ laithen de ɣɔc de riɛth, ke yin ye yiɛn ‘nin ke koth de nom’ kediak ne thɛɛk yen ke lui yic. Luelde eke, yin leu ba yi nom war ne niin ke luoi ke diakic te cin riai beer nhiar.
- Tecin yi nom war ne niin ke diakic, ke bak de weuku yen doŋ kene ran de riai ekë:
- $400 ka cin de rou ne buɔtic ne weu ke ɣɔi riai yic, e toŋ be dit ne
kekakɛ yic yene kabe loom(te yen rian jot), ka
- $100 ka cin de toŋ ne buɔtic ne weu ke ɣɔi riai yic, e toŋ be dit ne
kekakɛ yic yene kabe loom(te yen rian thɛɛr).
3. Warantith
- Te ɣɔc yin riai tenɔŋ ran ka thuŋ nɔŋ laithen de ɣɛc riɛth ke yin ye naŋ waranti.
- Waranti e yin kuɔny ago riandu loi abac te riɛken ke niin ken ke waranti ken thok. Niin ke waranti awac ciman wɛ̈ci riɛth. Acin waranti te ɣɔc yin riai ne baic kane dilalic.
- Te ɣɔc yin riai tenɔŋ ran nɔŋ laithen de ɣɛc, keka ye loŋ yook be yin yiɛn waranti te yen:
- rian ken run ya 10, ku
- Kene kilomitir ke 160,000 bak niim
- Warantic de rian thɛɛr eya pei ke diak ka 5000 kilomitir, e guɔt de tok de keekic ci dac ben. Na riak riai ke waranti de tɔ keka le raan ɣɛce loi.
- Tecene niin ke waranti du cak thok, ke yin dhiac ke yin nɔŋ ɣac cike ci löŋ ke Australian ke kɔc ye ɣöc luel. Ku ka piɛth nyic lan nade ke kuɔny ye loŋ yiɛn yin e tɔ ci run ke riai ku tecene yen muk thin.
- Kɔc ke ɣɛc de riɛth ayen runke waranti juakic. Juɛŋde runke waranti ayene weu cuatpiny te nhiɛr yin en. Naci nhiar be run ke waranti de riandu juakic ke duɔne loi, kuka cin weu bake cuatpiny.
4. Apieth ba weeu cuate keek piny nyic
- Te ɣɔc yin riai thuŋde riɛth, ke thiec ago weu ba keek cuatpiny nyic. Adende weu yekeek cuatpiny eyic naŋ awata ku weu ke gɛt piny.
Tecin thurumbil ɣɔc
1. Ajuer de riandu
- Yen riakdu cɔk juir ne thɛɛk ken ke juer yic. Yeneke riai cɔk tɔ ke piɛth ku cɔk yen dhuk weuke nhiim ciɛn te ɣɛc yin en.
2. Luoi de thurumbil
- Te lɔi yin atet be riandu ya juir, ke tiŋ lan tɔ en rin ne akutnom de tetic citmande RACV ku Victorian Automobile Chamber of Commerce (VACC), atet tɔ ne ke akutniim kɛ yic anɔŋ loŋ ke luoi de riɛth yiki keek kuany cok.
- Te leer yin riandu tede luoi, ke yin lek atet de luoi riɛth lon be loi.
- Kɔn aden de weu nyin, cɔk gɛr piny.
- Atet luoi de riɛth aleu be kɔk ci riak lɔ yook ne rianduic. Yooke atet luoi de riɛth be yin kɔn yuɔp telepun tenɔŋ en dɛ peide ci yook keci riak ku jɔny be ci loi te kene yin thiec. Cɔk ye weu ci keek thiec garpic keken riai guɔ gɔl ne luoi.
- Na nɔŋ ke dhal yin ne kamdu wene atet yene loi riakdu, kukɛnke thoŋ mat ne weu ke luoi riai yic ke akut de Consumer Affairs Victoria aleu be we tekic. Yin be lekdit yook ne, Resolve a dispute page.
Riɛth ye jur
- Te jur yin riai , keke luoi de kɔc ye riɛth juɔr bi yin yiɛn rian piɛth.
- Duɔne go riŋ ne thanyic, kɔn athöör jur yin riai kuen. Na kene deetic ke yin thiec raande nyic.
- Apiɛth ba nyic, be ya luoi de ŋa tenɔŋ en ke riak riai ka rɔr. apiɛth ba nyic yeŋo leu bi acuut ka yinycuɛrɛn cuatpiny tenɔŋ en rɔr?


text:
Barack Hussein Obama (dhieth Penëbet 4, 1961) eeyee Bɛnymacbaai de Amatnhom Pawut ku ye tueŋ Apirikä-Amirikä bë ɣonluɔi muk. Yen ee Rɛnriɛldekɔc. Obama acëtiam në alöc Amatnhom Pawuut kenbɛnymacbaai de 2008 ku 2012 ku eeyee bɛnymacbaai tine Penëtok 20, 2009 agutci Penëtok 20, 2017. Yen acë gääm 2009 Ciin Thiɛgëyic Dɔɔr.
Ye Bɛnymacbaai, yen acë mɛtrɔt Amatnhom Pawut në Tɔŋ Irak thääb amëëth, wencën baai gjuir be rɔt gël. Yen aya acë thäny në Gël Raantuany ku Coklonŋ Kony Leuɣööc (ye gekë cɔl “Obamacare”) yen acë gër looŋ juëc kony kiim. Yen aya acë coklööŋ juec lööi be loiloi akutnhom cak, bik kuömweu luok.
Yen acebɛn aa bɛnymacbaai tueŋ be luëël läuic kony tine thieŋ rör, ku cokluɛl pɛn dhɛŋ wët de muuc Sandy Hook School (Panpioc Th(S)andy Hook) ku cööt tine cokëpiny ruääi kekë Kuba.
Obama adhieth në Honolulu, Hawaii. Wun eeyee manhpiööc wäär tenɔŋ Kenya cɔl Barack Obama Sr. Obama Sr eeyee Luo de Kenya cï kɔc këën jääl pan Bar el Ga(z)dhal Thudän në run 1500 wët ë jöt Muonyjaaŋ pandëën ɣɔn jiël kek Duŋla (Dongla) eeyee cɔl Upper Egypt ku ye Kus(c)h aya.
Maan eeyee tiŋ ɣeer tine pan Kansas cɔl Ann Dunham, yen eeyee dupiööcmanhraan (anthropologist). Obama aa jötënhom tine Columbia Piöcëbɛn (University) në New York City ku lëër panpiööc lööŋ në Harvard Piööcëbɛn (University). Thogë panpiööc ë lööŋ, Obama acë luui tenɔŋ akutmɛtloiweu ë lööŋ në Hyde Park, Chicago. Aa cë guɔ bɛn nhier në wëlëmiir, ku yen eeyee rɛnɣöndïtlööŋ ë pawut në Illinois tine 1997 gutci 2004, ku yë rɛnɣöndïtlööŋ tine 2005 gutci 2008.
Yen acë köc tine Bɛnymacbaai de Amatnhom Pawuut në 2008 ku ywuit John McCain në alöcyic në Penëthiärkutok ye nin 4. Yök 53% ë cuɛtic. Ku McCain acë yök ke 46%. Obama acë thiëg Michelle Obama jääl 1992. Yen Michelle a nɔŋ anyoothpiööcithök lööŋ tine Harvard Panpiööc Lööŋ (Harvard Law School). Yen Michelle acë luui ye rɛnëloŋ. Aa nɔŋ nyiir kaa rëëu, Malia Ann, cï dhiëth në 1998 ku Sasha, dhiëth në 2001.


text:
Awan
Awään aye läi tɔ nuthic cuetriŋ, kua ye thiethmith. Keek awän anɔŋ macthok thiar ku rou; timen yik awanɣer, awan kuric, awan penek, awan beŋgal, awan tibet, awan awuur, ku la mapour awan cieŋ në Apirika yic tɛn. Awän juëc kɔ arer në AƔecia ku parut Amerika. Awan panic acieŋ të thiäk ka �pan; ku awan luat arer ɣän juec në bakpinynhom parut; timën yik parut Amerika, Yirupe, ku Asia. Anɔŋ awan juec ruai röt ke pec timën yik maliith awan ku maliik awan rer ne Apirika. Awän kɔ aye ruai ka jöök, cɔk mikor keek. Awan rer paguot Thudan aye mapour awan ku maliik.
Në wet rer awän reer ne ɣän juec pinynhom, ku ye kɔc tak awan ɣen e lan töŋ nyickaŋ në pinynhom ben. "Anoŋ kɛŋ juëc tɔ ka mounyjaŋ ke awan loi men ciak Aciëk në pinynhom.
Ɣanthɛr, nhialic acie pinynhom cak. E ci cak akol ku makou: acien ruɛl ku pɛi; ten, go awan lo ben ror të den cieŋ ɣen thin ka yëp ku tök piny yëp, ku lek nhialic, "e ngu ce piny bak?' go nhialic yiok piny abi ya bak mɛn, ku yin abi ya cɔl babɛɛk.
Në rooric, awan ciɛŋdɛn akuot yic; aye cieŋ ke thiar; ace ceŋ akutnhom; timën yik awan panic cieŋ ke pec.
Awän aye camriŋ: aye cam kɔm/käm, laicatariɛk, ku diɛt. Awän kɔ aye cam 1kg në miëth dɛn e ki cam niin thokben. Awan kɔk të ci keek lai cam, ke tɛu ki jɔk ki cuet alepe në yith tiimnhiim ku liɛt nhom.


text:
Hagai
Gêdêŋ jala 520 gêmuŋ Kilisi gêmêŋ nomŋa Anôtô kêkêŋ jaeŋ dambê ŋagêdô gêdêŋ propete Hagai. Eŋ kejoŋ biŋ tonaŋ sa kêsêp nê buku. Lau Juda sêmu sêmêŋ aŋga nêŋ kapoacwalô ma sêŋgôŋ Jerusalem jala ŋagêdô su. Mago lôm dabuŋ ŋapopoc gacgeŋ gêc. Anôtônê jaeŋ kêkac launêŋ kasêga gebe sêkwê lôm dabuŋ sa êtiam. Ma Apômtau gêjac mata gebe lau, taŋ sêjam tauŋ ôkwi e têtu selec naŋ, oc têtap nêŋ gêŋ ŋajam to wama sa êndêŋ têm teŋ, taŋ gêc nêmŋa naŋ.
1
Jatu gebe sêkwê lôm dabuŋ sa êtiam
1 Gêdêŋ kiŋ Darius nê gôliŋ ŋajala kêtu luagêcŋa ŋaajôŋ kêtu 6 ŋabêc ŋamataŋa Apômtaunê biŋ gêmêŋ gêdêŋ Sealtiel latu Serubabel, taŋ kêtu gôliŋwaga Judaŋa naŋ, agêc Jehosadak latu dabuŋsêga Josua kêsa propete Hagai awa gebe 2 “Lausiŋ undambêŋa nêŋ Apômtau kêsôm amboac tonec gebe Lau tonec sêsôm gebe ‘Têm takwê Apômtaunê andu sa êtiamŋa mêŋgêô lasê su atom tageŋ.” ’ 3 Kêtu tonaŋŋa Apômtau nê biŋ kêsa propete Hagai awa gebe 4 “Andu tonec popoc-popocgeŋ gêc, mago amac akwê taôm nêm andu ŋajam-ŋajamŋa ŋatêm mêŋkêsa me.” 5 Amboac tonaŋ lausiŋ undambêŋa nêŋ Apômtau kêsôm tonec gebe “Taêm ênam taôm alic acgom, amac amoa amboac ondoc. 6 Amac apalip ŋawê taêsam, mago ajoŋ ŋanô ŋagecgeŋ sa. Gêŋ aniŋŋa gêc amac, mago gêôc amac tôŋ atom. Amac akôc ŋakwê gebe asô, mago kêjandaŋ amac atom. Ma lau, taŋ sêjam kôm kêtu awaŋa naŋ, sêjam kôm, mago kôm ŋaôli tau gêlôm êsêac atom.
7 “Lausiŋ undambêŋa nêŋ Apômtau kêsôm gebe Taêm ênam alic acgom, amac amoa amboac ondoc. 8 Galoc api lôc anamaŋ ma akôc ka amêŋ ma akwê andu tau gebe ênac matocanô ŋajam ma atoc aê sa ŋapep êtiam. 9 Amac taêm kêka kôm ŋanô kapôêŋ, mago gêjam tau ôkwi kêtu sauŋ. Amac ajoŋ kôm ŋanô tau sa ma aê gaju sa gêjaŋa. Apômtau kêsôm gebe Aê gagôm tonaŋ kêtu asageŋŋa. Ŋam gebe ŋoc andu popoc-popocgeŋ gêc ma amac samob ôlim palê kêsa kêtu akwê taôm nêm andu sa kêtômgeŋ. 10 Kêtu tonaŋŋa umboŋ kêgamiŋ maniŋ ma nom kêgamiŋ ŋanô. 11 Ma aê gamôêc oc kêsêgô gamêŋ to lôc ma polom to wain wakuc ma niptêkwi to gêŋ samob, taŋ nom kêkêŋ kêpi gêmêŋ naŋ, ma ŋamalac to bulimakao ma kôm samob taŋ sêjam naŋ.”
12 Go Sealtiel latu Serubabel agêc dabuŋsêga Jehosadak latu Josua ma lau ŋapopoc samob taŋeŋ wamu Apômtau, nêŋ Anôtô nê awa to propete Hagai, taŋ Apômtau, nêŋ Anôtô kêsakiŋ eŋ naŋ, nê biŋ ma têtêc Apômtau. 13 Go Apômtaunê jaeŋwaga Hagai kêsôm Apômtaunê biŋ gêdêŋ lau tau gebe “Apômtau kêsôm gebe Aê gamoa gawiŋ amac.” 14 Ma Apômtau kêkêli Sealtiel latu gôliŋwaga Serubabel agêc Jehosadak latu dabuŋsêga Josua ma lau ŋapopoc samob nêŋ ŋalêlôm ma êsêac sêmêŋ sêjam kôm kêpi lausiŋ undambêŋa nêŋ Apômtau, nêŋ Anôtô, nê andu 15 gêdêŋ ajôŋ kêtu 6 ŋabêc 24.


text:
6
Jeacuu Puohny Kar Muuyo Maa Adiehr
1
“Cubu wudhu piny beere giih beeye ge tiihyu yihr Juog, ge be yugu bang uleej nyoge wun nea wu ke niido e ge tiihyu tiihyo. Bang gihn ne yug gihn me beer yihr Juog ke nying leej e akoohg me yoadu bang Juog Wuru ge Maalo ngo tooro.
2 “Nea ngaa maa angoohng daahdu kaa muojo, e ngo keá muoju ne nyoadh rogu yihr nyoge kejea ngaa maa angoohng amuoju. Beehda yaa waane, ge ne yug kwaad giih nu ke bang yihdh kuohn amaade maa ke bang yihdh yiehdhe beere ge ke leeyo. Athiir e ne teeda yihru kejea leej gihn daahd gene ke cwihny gen e naa koog mar gen ne yoad gene bang nyoge. 3 Abea nea wu daahde ucubu gihr kony maru yihr ngaa maa angoohng, e kea yugu ngo ke dhe yooh me keehd cing caam e gihn cub ke cing kwiihj kwihye. 4 Noono e gihn acubu kuu aniid nyoge mooge, abea unahg Juog Wuru ge ngahy dhe yoohn ka muoj nyoge ke piny kii ngo e keede cog, e nuu ucub gihn kooge wun keehde.
Dhe Yoohn Kway Juog Me Ne Cohg
(Luk 11:2-4)
5
“Nea wu ukwahyo, rogu keá yugu neehn mar yaa waane ge nyoadh rog gen nea ge ukwahyo. Bang gihn kwaad yaa nu ge kwahyo e ge ucuungo yihdh wuud amaad kedea ke bang yihdh yiehdhe ka me niid gen e ge ukwahyo. Athiir e ne teeda yihru, kejea gihn moogo tooro me cahg gene ke yoado, bang gihn koog mar gen ayoad gene bang nyoge. 6
Abea nea wu daahde ukwayu Juog, kea aay dhaane ucea kare keede ne kway Juog, ge beehda Juog me be niid dhaane. Noono e Juog dhaano ukooge ke nying giihe naa atiihye kare e keede e ge kuu aniid nyoge. 7
Nea dhaano uthubo ke kwaj Juog arumo, e ngo keá piih ne ber kwaj acielo tiel me thoohdh wa mar yaa kuu ayiiho. Yaa kuu ayiiho mar gen cuohn gene kejea ber kwaj tiel me thoohdh e ne meehg Juog lihng kwaj gihr gen. 8
Dhe yoohn kway gen noono keá ngooru ne weey weey. Bang gihn Juog Wuru kwaad giih daahdu ke cwihnyu ge ngahye e wu poohd kuu athubo ke kwaj.
9 “Nea wu ukwahyo yihr Juog kea kwahyu ke wa gihn,
‘Wur wan ne Maalo,
nyingi ke wuoro.
Mari ke yugo Paar Maalo kedea wiih piny thiow.
11
Gihn me cam wane tihn,
cub ngo yihr wan tihn noono ni.
12
Wii anyoohne piny yihr wan.
Neehn ma wii wane giih anyoohne piny yihr nyoge thiow.
13
Wa keá meehg pahdho yihdh giih utum.
Abea lony wan oogo yi gihn me raaj.’
14
“Bang gihn nea gihn maa atiihy raaj rihi wii ke piny yihr nyoge mooge, e Juog Wuru ge Maalo ni, kwaad gihn raaj yugi ree ni, wiie ke piny thiow yihri. 15
Abea nea lubo be wii ke piny yihr nyoge mooge, e Juog Wuru kwaad giih reje atiihyi ree ni, ge be wiie piny thiow yihri.
Dhe Yoohn Kweehr Cam Ne Kway Juog
16
“Nea wu ukweehro ke cam ke nying kway Juog kedea tiihy giihe, e nyingu keá jweehnu, wa kwaad mar yaa waane. Bang gihn yaa waane nying gen jweehn gene jweehno uyug gene rog gen ne wadhraa beere ge ke niido ne nyoge me kuu acahmo maa anahg kahje. Athiir e ne dhiila ke teedo yihru kejea leej, e koog gihn adaahd gene ke cwihny gen bang nyoge, ngo ayoad gene. 17
Abea nea wu daahd kweehr kejea wu be cahmo ke nying kwaj Juog, kea beehn dhaane luoge wonge beer mee uwiihre ke mow 18
beere kwihj nyoge kejea ngo ukweehro ke cam. Noono unahge Juog Wuru ge be niid dhaane e nuu ngahy ngo kejea wu ukweehro kedea ukooge wun.
Lonyo Me Ne Cohg
(Luk 12:33, 34)
19
“Giih lonyo ge keá cong dhaane ukane gen upiny kan. Bang gihn ge raany biihe raanyo maa mooge ge ukeadh, thiow yaa kahw ge nud me kwal gen. 20
Abea beehn dhaane cube wiihe ne kan giih lonyo ke Paar Maalo ka toor biih maa keadh kedea jo kahwe yea. 21
Bang gihn ka ne giih lony dhaane yea e naa ka beed aduune.
Wong Dhaano E Naa Wong Kuohme
(Luk 11:34-36)
22 “Wong e naa gihn me wa lama me meeny kuohm. Nea dhaano wonge kwel kedea cwihnye cang bang lum Juog, e kuohme thiow ree meenye meenyo ke kare cang udoohnge ne cal cal. 23 Abea nea wong dhaano col, e keehd kuohme cang udoohng col mee. Abea gihn me room ke con aduun dhaano tooro, bang gihn nea aduun dhaano col e gihn me kaal wiih con nu tooro.
Juog Kedea Giih Lonyo
(Luk 16:13; 12:22-31)
24
“Kare tooro utiihy dhaane yihr nyoge ariow ke cwihnye acielo ne cohg. Bang gihn dhaano acielo kiin gen e nuu unhyaare kedea umaane ngaa moogo. Wale dhaano acielo e ne lum ngo wuore kedea ukweere ke wuor lum ngaa moogo. Wa gihn nu thiow kare tooro yihr dhaano unhyaare Juog kedea giih lonyo ke cwihnye acielo muu uroomo ne tog.
Nahge Juog E Ne Gaahn Dhaane
25
“E naa gihn roba ngo yihru kejea wu keá diero ke wahyu ke nying giih camu kedea giih maadhu wale ke nying waare giih ngaabu. Nea kare ne cohg, ngahda e wahy dhaano utaahngo wiihe ne maalo yihr cam ne? Kedea ngahda kuohm dhaano utaahngo e ne wiihe ne maalo yihr waaro ge ngaab ne? 26
Maanyu winy ge paahr ke maalo do! Koohdhe me piidh gene tooro kedea giih me kaj gene tooro maa dune me peg gene tooro. Abea ngahda Juog Wuru ge Maalo ni, e naa ngaa miihdh gen ne? Ngahda kuowo maru wiihe ne maalo yihr mar gen ne? 27
Keehd me nahgu rogu ke diero, e ngaa kiinu e ne rom rune ke jwaa beere be laar thoo?
28
“Gihn e ne nahg diere wun ke nying waare me ngaabu? Maahnyu kaa doong thiiwe yihdh puohdh kii ngo! Ge be tiihyo maa waare me cwaahj gene tooro. 29
Abea roba robo yihru kejea keehd Caloamon ke buur ngude yi deeh ngaab wuohbo gihre naa anaa ngahbe e kuu anaa angahbo keehd ngaab gihn angaab Juoge thiiw acielo kiin thiiwe cang kii ngo. 30
Beehda Juog e naa aruug lum yi puohdho wa gihn nu. Abea lumo beehda gihn me nea tihn e ngo nii puohdho, abea nea keroo e utalo, uwaange. Wudhu paru paro kejea uriehny yihr Juog ungaabe wun ke waare ne? Gihn e thiin yiiho gihru wa maano! 31
Wu keá kwaya diero urubo kejea, ‘Kee e nuu uyoad wane cam yea tihn? Kee e nuu umahdh wane yea tihn? Waare me ngaab wane ge uyoad wane kee?’ 32
Giih nu ge naa kwaad giih cub yaa kuu ayiiho cwihny gen rog gen. Juog Wuru ge maalo, ngahye kejea giih nu cang ge daahdu daahdo. 33
Ne maano cubu cwihnyu yihdh giih Dhaahr Juog maa giih daahde kejea tiihyu gen. Noono arumo e kwaad muu anow ge ucube yihru beehd. 34
Wu keá diero ke nying gihr keroo, bang gihn gihr keroo ree ucube e keede. Cahng man ne keede. Giih udieru keehd gen keroo ge keá madu yihdh muu cahng tihn.


text:
Aluɛlweŋ
Aluɛlweŋ ee lɛ̈i de Apirïka. Kuat yic bɛ̈t acï kuanyic. Keye lɛ̈idït, bɛ̈ɛ̈r ë aluɛlweŋ ee cït 1m tɔ̈ kët, ku bɛ̈rëkɔ̈u akuënciɛl de nhom ku guop ee cït 200 ɣet 250cm. Athiɛkde ee 100 ɣet 200 kg. Ŋuӧt ku muɔr kedhie de kuatde ëbɛ̈n aa lɔŋ tuŋ, ku käŋ ŋuӧt aa thoi. Bԑr ë tuŋ ee 45 – 70cm.
Aluɛlweeŋ aa cath në duut lɔŋic läi 20 ɣet 300. Keek acïï kaŋ jӧl. Keek aa lac nyuԑth, ku miɛ̈thdendït aaye wal. Muɔr ku ŋuӧt kedhie aa thӧk nyïnyëpïrtueŋ ruɔ̈n tӧk lɔ rou. Kölliec ee pԑi kabɛ̈t lɔ kadhoŋuan, ku dhiëth menh tök a käl. Dhiënhden ee jal dït mӧi. Piërden ee ruɔ̈n 12 ɣet 15.
Ke ceŋ baknɔŋtiim tënɔŋ deŋ lik ku bakënoon tënɔŋ tiim, aluɛlweeŋ aa lac kӧk gɔɔk tɔ̈ cë deŋ tueny cӧk. Acï luԑԑl ɣɔn keek aaceŋ thӧny Kurdït Kenya agut 4,000 m. Aluɛlweŋ wärthԑԑr ee kä cë thiëi piny Apirëka, Ku ëmënë kuӧtde acë lɔ kä thuӧl wët ye teden ye kek rëër thïn riäk, yäp, kӧk ë kɔc, ku jɔl yaa tëër miith kekë läiyemac. Aluelweŋ acë thuum pan Aljiria, Ejipt, Lethotho, Libia, Moroko, Thomalia ku Tunithia; kuyen acï bɛ̈i pan Thawadhilan ku Dhimbabwe. Ee län cï lac yäp wët riŋden mit.


text:
Ŋiɛ̈ckanhial
Ŋiɛ̈ckanhial (astronomy) ee piööc ë nyiny ë käŋpinynhom. Ee piööc ë këriɛ̈ɛ̈c ëbɛ̈n tɔ̈ abaŋbiic ë liɛuyic ë Pinynhom. Apiööc kɔc ka ye piny mer tɔ̈ nhial, cït kuel ku tïmtïmkuɛl, ciër, pɛ̈i, kurnhial ciërayɔ̈ɔ̈l, ku luät, ku ka ye röt looi, cït kueldïït ë yic pätëruɛl, gamma ye ghɛɛr keer, riɛl atiɛktiɛk thii tɔ̈ nhial anɔŋic piööckatiɔɔp ku piööckätɔr. Athiääk kë piööc gɔ̈c ë käŋ, ye gɔɔt tɔ̈ aliiric, ku të ye ka tɔ̈ aliiric röt waar thïn.
Ŋiɛ̈ckanhial ee piööc töŋ piööc ŋiɛ̈ckäŋthɛɛr kɔc wɛ̈ɛ̈r thɛɛr aake ye kuɛl ke ŋɔ̈ɔ̈r ë cäthdɛn yic, ku ye kë nyic ye niin bïï kek kɔ̈thkɛn puur. Ŋiɛ̈ckanhial athöŋ ke piööc de katiɔɔp ë kuɛl. Wɛ̈ɛ̈r jɔɔk ë ruɔ̈nbuɔɔt thiɛ̈rrou, anɔŋ piööc ë ŋiɛ̈ckanhial kerou, daai ku tɛ̈ktɛ̈k ë ŋiɛ̈ckanhial. Daai ë ŋiɛ̈ckanhial ee luui atïŋtëmec ku adɔmtiip bë daai ku tïŋ biäk ë kuɛl, tïmtïmkuɛl ku käŋ ë ŋiɛ̈ckanhial. Tɛ̈ktɛ̈k ë ŋiɛ̈ckanhial ee luui akuenkäŋ ku këcëkäär makuɛ̈n bë kë bë rɔt looi nyuɔɔth keek karou aaye dac luui ëtök, tɛ̈ktɛ̈k ee meek kë bë rɔt looi ku daai ee nyuuth të ye kë cë meek rɔt luɔɔi thïn.
Ŋiɛ̈ckanhial acë thöŋ ke piööcëkuɛl, gɛ̈mgɛ̈m ë kuat ë kuɛl ku ciër alëu bë pïr ë raan waar.


text:
Paulunê papia kêtu luagêcŋa gêdêŋ lau
KORINTI
Paulunê papia kêtu luagêcŋa gêdêŋ lau Korintŋa nec ŋac tau keto gêdêŋ ŋasawa teŋ, taŋ ênê to gôlôac Korintŋa nêŋ biŋ kêlêsa tau ŋasec naŋ. Lau buŋa ŋagêdô oc sêli tauŋ sa gêdêŋ Paulu ma sêbu eŋ ŋajaŋa, mago eŋ gêjam awa su ŋanôgeŋ gebe sê wama tauŋmaŋ. Lau tau sêwi nêŋ kisa siŋ, tec keto nê kêtu samuc ŋawae gêdêŋ êsêac gêja.
Papia ŋasêbu ŋamataŋa Paulu keto biŋ kêlêsa tau to kêlênsôŋ eŋ to gôlôac Korintŋa naŋ acgom, go gêwa eŋ keto nê biŋ ŋajaŋa kepeŋ lau, taŋ sêbu eŋ to sêli tauŋ sa gêdêŋ eŋ naŋ, ŋam sa e kêsôm nê têtac ŋajam lasê kêpi lau tau gebe taêŋ gêjam tauŋ e sêjam tauŋ ôkwi ma sê wama tauŋ, sêgôm kêtu nê papia ŋajaŋa tônêŋa. Go keteŋ gôlôac tau gebe sêkêŋ nêŋ da kapôêŋgeŋ sênam lau buŋa ŋalêlôm sawa aŋga Judaia naŋ sa. Gocgo kêkac biŋ su tau ma gêwa nê sakiŋ sa gebe aposolo ŋanô teŋ eŋ. Eŋ keto biŋ tonaŋ gêdêŋ Korintwaga luagêcgeŋ, taŋ sêbu Paulu gebe aposolo dansaŋ eŋ ma sêboa tauŋ sa sebe aposolo ŋanô êsêac tauŋgeŋ naŋ.
Ŋadênaŋ
1. Paulu gêjac m papia tau 1:1-11
2. Paulu tau to gôlôac Korintŋa nêŋ biŋ 1:12–7:16
3. Da kêtu lau buŋa Judaiaŋa 8:2–9:15
4. Paulu kêpuc biŋ su tau to gêwa tau sa gebe aposolo ŋanô teŋ eŋ 10:1–13:10
5. Paulu gêjac mata nê papia 13:11-14
1
Paulu gêjac m nê papia ma gêjam daŋge Anôtô
1 Kilisi Jesu nê aposolo aê, Paulu, taŋ Anôtô kêkalem aê naŋ, agêc lasic Timote, aêagêcma biŋ êndêŋ Anôtônê gôlôac amac, taŋ aŋgôŋ Korinti to êndêŋ Anôtônê lau samob, taŋ ajam Akaia aucgeŋ aŋgôŋ naŋ. 2 Tameŋi Anôtô agêc Apômtau Jesu Kilisi nêŋ moasiŋ to biŋmalô êndêŋ amac êwac.
3 Talanem Anôtô, aêacnêŋ Apômtau Jesu Kilisi tama eŋ. Aêac Tameŋi eŋ, taŋ kêtu taê walô ŋatau to gêjam malô samob ŋaAnôtô. 4 Eŋ gêjam malô aêac gêdêŋ taŋ nêŋ gêŋwapac tokaiŋ-tokaiŋ kêtap aêac sa naŋ, e tauŋ tatôm gebe tanam malô êsêac, taŋ sêmoa gêŋwapac tokaiŋ-tokaiŋ ŋalêlôm naŋ, ŋa biŋmalô, taŋ Anôtô gêjam malô aêac tauŋ naŋ. 5 Kilisinê ŋandaŋ mêŋkêsalê aêac auc, mago Kilisinê gêjam malô aêacŋa mêŋkêsalê aêac auc amboac tonaŋgeŋ. 6 Aêac embe aôc gêŋwapac, go aôc êtu ênam malô amac to ênam amac kêsiŋa. Ma Anôtô embe ênam malô aêac, go êŋgôm êtu ênam malô amacŋa, gebe êŋgôm nêm ŋalêlôm ŋajaŋa êsa e aôc gêŋwapac totêmtac êpa sugeŋ atôm aêac aôc gêŋwapac tau tonaŋ. 7 Aêac taêŋ kêka amac amoa ma ajala gebe amac, taŋ aêc gêŋwapac awiŋ aêac naŋ, awê kaiŋ Anôtônê gêjam malô aêacŋa awiŋ amboac tonaŋ.
8 O lasitêwaac, aêac abe ansaŋ gêŋwapac, taŋ kêtap aêac sa aŋga Asia naŋ, auc êndêŋ amac atom. Gêŋwapac tau kêlêlêc aêacma ôliŋwalô su ma kêkôniŋ aêac tôŋ ŋanôgeŋ e ataŋ tauŋ gebe atu lau gêbacgac. 9 Aêac tauŋ asaê gebe sêkic aêacma biŋ sugac. Mago gêŋ tau gêgôm aêac kêtu êwa ma kauc saŋa gebe taêŋ êka tauŋ ma tekweŋ saki atom, taêŋ êka Anôtô, taŋ gêŋu ŋacmatê dêdi sa naŋ taugeŋ. 10 Eŋ gêjam aêac kêsi aŋga gêmac ŋaŋaclai ônê ma oc ênam aêac kêsi. Aêac akêŋ mateŋ eŋgeŋ gebe ênam aêac kêsi êtiam. 11 Ma amac anam aêac sa ateŋ mec êtu aêacŋa êwiŋmaŋ. Anôtô oc êŋô lau taêsam nêŋ mec, ma eŋ êmoasiŋ aêac e lau taêsam sênam daŋge eŋ êtu aêacŋa.
Paulu kêtu ŋacleŋ lau Korinti sebeŋ atom naŋ ŋam
12 Aêacma waeŋ ŋam tau tonec gebe aêacma awa ŋalêlômŋa gêwa sa gêdêŋ aêac gebe asa ma lêŋ amoa nom atôm Anôtônê lau tolaŋôŋnêm sawageŋ. Kauc ŋamalacŋa gêjam gôliŋ aêac atom, Anôtônê moasiŋ gêjam gôliŋ aêac. Ma lêŋ tau tonaŋ aêac asa ajac ŋawaegeŋ gêdêŋ amoa awiŋ amac amboac tonaŋgeŋ. 13 Gebe aêac ato biŋ kaiŋ teŋ gêdêŋ amac atom, ato biŋ, taŋ amac atôm gebe asam to ajala naŋgeŋ. Aê taêc kêka gebe oc ajala biŋ tau tomalageŋ, 14 amboac ajala aêacma biŋ ŋatênageŋ su gebe êndêŋ Apômtau Jesu nê bêc aêac atu nêm waem ŋam, amboac amac atu ma waeŋ ŋam.
15 Aê taêc gêjam biŋ tonaŋ kêtu tôŋgac, tec gabe jandêŋ amac jawac êmuŋ acgom, gebe atap moasiŋ sa êtu dim luagêc. 16 Aê gabe jasa amacnêm gamêŋŋageŋ jana Makedonia. Ma aŋga Makedonia gabe jamu jandêŋ amac jawac êtiam, gebe anam aê sa ma akêŋ aê jana Judaia. 17 Aê gabe jasa ŋoc lêŋ amboac tonaŋ, tec taêc gêjam biŋ paliŋpaliŋgeŋ me. Me gêŋ, taŋ taêc gêjam kêtu tôŋ gebe jaŋgôm naŋ, oc taêc gêjam kêtôm kauc ŋamalacŋa ma jasôm “aêc, aêc” to “masi, masi” êpi tageŋ me. 18 Anôtô eŋ ŋac ŋaŋêŋ, tec kêjala gebe aêacma biŋ gêdêŋ amac kêtu “aêc” to “masi” kêpi tageŋ nec atom, 19 gebe Anôtônê Latu Jesu Kilisi, taŋ aêagêc Silwana ma Timote ajam mêtê kêpi eŋ gêdêŋ amac naŋ, nê biŋ aec to masl nec atom. Gêdêŋ taŋ Kilisi gêmêŋ naŋ, Anôtô gêIôc gebe “Aec.” 20 Kilisi gêlôc gêdêŋ Anôtônê biŋ samob, taŋ gêjac mata naŋ. Kêtu tonaŋŋa aêac tasôm gebe “Biŋŋanô” kêtu Kilisiŋa gebe talambiŋ Anôtô. 21 ŋac taŋ kêpuc aêac to amac tôŋ tamoa dawiŋ Kilisi ma geŋ oso aêac naŋ, Anôtô tau. 22 Eŋ kepeŋ nê ŋatalô kêpi aêac, tec tatu ênê gêŋ, ma kakêŋ Ŋalau Dabuŋ kêsêp aêacnêŋ ŋalêlôm kêtu ŋakamaclauŋ êtu gêŋ, taŋ gebe êkêŋ êndêŋ aêacŋa naŋ.
23 Aê aoc gêjac Anôtô gebe mêŋêwa ŋoc ŋalêlôm sa êndêŋ amac gebe taêc walô amac, tec gaja Korinti atom tageŋ gebe jaŋgôm amac sec atom. 24 Aêac atu amacnêm akêŋ gêwiŋ ŋataui atom, amac akêŋ gêwiŋ ŋajaŋa tec amoa. Tageŋ aêac abe anam kôm awiŋ amac gebe têmtac ŋajam êsa.


text:
Mäi Rec
Mäi ee kënë ye theem bë rëc yaa dom. Rec aayee lac dom në roor. Rec aaye mai në ciin, biith, abiääth, budheen, ku jɔl yaa räk. Rec aayee dom ee rin bï ke cuët, ku aya ɣöc kɔc kɔ̈k bïk ke cuët. Rec aya mac mɛ̈nbaaiërecic ee rin bï kek acuët tëdä ke ɣɔ̈ɔ̈cwei, ku kɔc kɔ̈k aya rec döm ke gɛ̈tnyin. Rëc wën ye deep juëcbëtɛɛm në pinynhom aa lany, ŋeŋ, juäl, ku rëc kɔ̈k cïmën herring, cod, anchovy, tuna, flounder, mullet, squid, shrimp, ku salmon. Mäi ee käthɛɛr cï dac looi men wäärthɛɛr Aŋootrunëkkurnhial [Upper Paleolithic Period] ruon 40,000 cëjäl.
Tëcït akuenëkeŋ de Amat de Bɛidït, akuen në kɔc wen rec dom ku ɣaac, ku kɔc wen rec mac mɛ̈nbaaiërecic aaye cïthɔ̈ɔ̈ŋ ke tïmtïm 38. Mäi ë rëc ee kɔc yiek luɔ̈i tënɔŋ raan tïmëtïm 500 ku täkac në pamaac ŋɔ̈ŋ juëc. Në run 2005, akuënciɛl pinynhom ë rec cï dɔm roor ye raantök cam eeyee 14.4 kg, ku aya 7.4 kg kɔ̈k ye dɔm mɛ̈nbaaiërecic. Pamaac yenëkë rec juɛ̈cbëtɛɛm dɔm aa Cäina, Peru, Japan, Ruccia, India, Thailand, Pawut Amaatnhom, Norway, ku Iceland. Pamaac kënë acë kuën ke juɛ̈c tënë tökërou-yic ë rëc ye dɔm pinynhom. Në cin kënë, juɛ̈c tënë 90% ayee rëër wärdïtic ku koor tënë 10% aaye tɔ̈ warthok.
Anɔŋ në dït kamden kuën ë rëc tɔ̈ thin ku kuën ë rëc ye nhiar raan ke bïke döm, ku kärääk aci yiok rac tëmën juak cinëkɔc pinynhom në dïtde. Ku anɔŋ tëër kam amimäi ke ciëŋ në mäi bë yaa piirthin ku kɔcŋickäŋ ke cë ŋic lɛn adek keek bï rëc kolciëën cinëkɔc ayë kek lëu, ka akuutmɛ̈tloiweu de rec kɔ̈k ee dhil bë mäidɛn cok kor wële bïke tɛm.


text:
Amatnhom Mäcŋaknhom
Amatnhom Mäcŋaknhom në Britain Dït ku Parut Ireland, ee pamac lääunhom tɔ̈ pacuɔl në Yïrup. Acï rot tääu wäryɔu alɔŋ parutcuɔl dë piny Yïrup, Amatnhom Mäcŋaknhom (UK) amat tuur de Britain Dït ku abaŋ parutbak në tuur de Ireland ku tuor thii kɔ̈k kor. Amatnhom Mäcŋaknhom ee pamac lääunhom 78 në dïtë pinynhom, anaŋ lökëpiny 242,500 km2 ku të thöŋ 65.5 tïmëtïm kɔc ciëŋ ɣɔn ruon 2016, ku yeen aye pamac 21 në dïtë cinëkɔc.
Amatnhom Mäcŋaknhom (UK) ee mäcŋaknhom mec ë lööŋmackɔc [constitutional] naŋ ɣonlööŋ ë miirlɔckɔc [democracy]. Elithabeth de II ee yen benyŋaknhom tik, ee dɔm bäany ɣɔn ruon 1952 ku ee yen bɛ̈nypamac cë rëër bänyic të bärbëtɛɛm. London ee yen genamatnhom ku ee yen genden dïtbëtɛɛm, ee genpinynhom [global city] ku ee tënë luoiëwëu, cieŋ raan 10.3 tïmëtïm kɔc geeu. Amatnhom Mäcŋaknhom (UK) amat pamaac kaŋuan, yï Iŋland, Thïkotland, Wëleth ku Parut Ireland. Pamaac kɔ̈k kë ëbën anaŋ dhöl maac baai miirimatwuɔt [federalist] naŋ yiic riɛl kithic, Iŋland yetök yen acin ye.
Amatnhom Mäcŋaknhom (UK) ee pamac cë latueŋ ee yen 5 në dïtë tënë muökëkäŋ ërin juëc käŋ ye loi baai (GDP), ku ee yen 16 në abeeric ë latueŋëraan ku piathëpïr [Human Development Index] pinynhom. Eeyee pamac tueŋ pinynhom luoi thathëkäŋjuɛ̈c ku pamacnaŋriɛl tueŋ pinynhom wär ruɔ̈ɔ̈nbuɔt 19 agut gɔ̈c ruɔ̈ɔ̈nbuɔt 20.
Eeyee pamac ŋaar tueŋ de Akutmet Yïrup (EU), ku Akut Mukëkäŋ Yïrup (EEC) tueŋ ɣɔn gɔl 1973, naɣɔn ruon 2016 gokï cueetcëberic looi, go nyuoth lɔn wïc raan 51.9% në kɔc cë cueet bë pamacden jaal akut Yïrupic, ku la aɣer pamac akutic aŋot jɛmkï yic.


text:
Thomalia
Thomalia aŋicjäŋ de Paankɔc Thomalia. Aye kɛl tɔ̈ tuŋ de Apirïka yic. Yen arɔm akeu ke Dïjïbuti alɔŋ parutcuɔl, Kenya alɔŋ pagutcuɔl, wärliep de Aden kekë Yïmin alɔŋ parut, Wärdït Yindia alɔŋ pabak ku Ithopia alɔŋ pacuɔl.
Thomalia ee pamac läunhom. Mën thɛɛr ë tɔŋbaai Thomalia në runthiäär de 1980, go bɛ̈në ciɛ̈n mïïr lui ye Thomalia tuɔ̈ɔ̈mthok ëbɛ̈n. Kuaat wäc acë bɛ̈në thɔ̈ɔ̈r bïkë gël.
Thomalia ë mɛn ajɔɔl them bëk kɔc ke mac rode ku dhuk kë nhial në cöökkenic kekë määl den tet nyin tɔ̈. Kɔc Thomali aa thääi ke anïïn ruäi ye cɔl kuaat. Akut de kuaat thääidɛ̈ aa ke yic mat ebɛ̈n ke kuɛny ruɛ̈ɛ̈i kɔ̈ɔ̈th ke kɔcken thɛɛr wɛ̈lɛ̈ ruɛ̈ɛ̈i kɔ̈k ke yuɔm.
Thomalia aa mac thɔ̈rɔ̈ɔ̈l wɛ̈lɛ̈ thöök ku aye pïïrden tääu ke kɔ̈ɔ̈th. Thomalia yic, ɣään ke pïu ku nyuäth de lääi ken aa likyiic. Wuɔ̈c ë thok e ɣään kɛ̈yiic e tɔŋ bɛ̈ɛ̈i anïïniic. Tɔŋ e ye kɔ̈ɔ̈u thel abë kuaat ruäi ke kɔckɛ̈ määt thïn ku jɔl nyin dït abë tɔŋdït kuaat bɛ̈i.
Yök de miök ku käyewecpiny Thomalia yic acë ɣäänjuɛ̈cpïïr cak abë anïïn naŋ lɔ tueŋ, ku keekë kääk acë wuɔ̈c ë thok/puɔ̈u ku tɔŋ juackiic arëtic.
Wɛ̈t cïn Thomalia akuma/kuerëlöŋ lui, anïïn aye kuaatken mät thin kë yenë kuer pɛ̈l tɔŋ piny. Kuer töŋ lëu e aye guirëlöŋ, akut töŋ cë tök bɛ̈në cak aye Amatnhomëɣönluk de Adɛ̈ɛ̈r.
Në puɔ̈l, Amatnhomëɣönluk Adɛ̈ɛ̈r acï bɛ̈në yök kë ye anääkkɔc ku Ithopia acë tɔŋjɔ̈ɔ̈t Thomalia bïk akuma yuit ku tɛ̈ɛ̈u kë akumaden thïn në riɛliic.


text:
Yïn anɔŋ yith ku mäkthuliya të riɔ̈p/jur kedäŋ. Apäm kënë ee yïn gäm tëët/ciɛ̈ɛ̈t tënë riɔ̈p/juric ku abï yïn kony ba yök kenë thön gäkic/kuötic të wïc yïn yeen.
Victoria acï käkril apɛi waar tënë lööŋ ariɔp/juric në 2021 yic. Kuen alɔŋ lööŋ jöt.
Në ye apäm kënë kɔ̈u/yic:
Takic lɔn le paanë lacök tënë yïïn.
Të cïn gam kek raandɛ̈t ba paande riɔpic/juric bïn cieŋ thïn, ka yïn alɔ në gɛ̈më lööŋ ë ciɛŋ riɔpic/juric. Kënë ee athör gaanun ku yeen alëu bï kaam nyai kubë kä thök, kë yeen awïc ba ŋiëc daai apɛi lɔn le baai jik tënë yïn.
Ke yï kën guɔ lathïn në gɛ̈m ariɔ̈p/juric ë baai, anɔŋ thöndɛ̈t ye raanë baai riap/juöric yic wei (Raan nɛŋ nhom bai) dhil lɛ̈k yïïn. Käkä aaye cɔl lööŋë maakum ye këdäŋ nyuɔth. Kënë anɔŋ yic kä bööth ciëën kä:
- naa cë raanë baai riapic/juöric wei naŋ dutuc cë loi kë ɣɛɛc baaiwei, tëdä gam ë ɣɔɔc wei në baai acï guiric.
- naa ye keek nɔŋ nhïïm baai, tëdä, naa cie kɛi, naa anɔŋ kï yiny riɔp kek baai yic.
- naa ye paan ariɔ̈p/jur tëdä/wälë paan rɔm acï tɔ̈ kë cë kɔŋ ya tënë cï raan nɔ̈ɔ̈k thïn ye ruun ka 5 cëla.
- naa paan riɔpic/juric nɔŋ yic kääŋ cë riäk thïn.
Në thön gäkic/kuötic abaŋde kä gɔ̈ɔ̈r lööŋë maakum ye këdäŋ nyuɔɔth tïŋ ŋic yithku tëwën thaany/giit yïn gäm.
Tiɛl/tëkë thok ë kɔc bëi riap/juric yiic wei
Tënë Victoria, yen ee awuɔ̈c ba raandɛ̈t til thïn wënë thiäk ke tën ye ŋɛk käkke luɔi thïn. Kënë ee ye nyuɔɔth lɔn cë bï kɔc bëi riap/juric yiic wei (rental providers) ku dutuuc ë bëi kuötnhïïm (real estate agents) cïï/cuɔ̈kë kuec në yïïn në miɔ̈c anïïn tedä/ka/wälë til yïnyïïn në dhamɛndun cieŋ yïn baai në alɔŋ luɔi ë käk ŋɛk tiit lööŋ keek.
Yen awuɔ̈c ee gaanun tënë raan baai riap/juric yic wei tedä/ka dutuuc ë bëi kuötnhïïm yïn kuɔ̈c loi/ciëëŋ arac tedä/ka til yïn erin ë kä ye ŋɛk looi të gɔ̈ɔ̈r yïn ba gɛ̈t ɣöt ba baai riɔp/juric yic, nyuc paan riɔp/juric wei yic tedä jälë paan ca riɔp/juric yic.
Kɔc bëi riap/juric yiic wei aaye wïc bïk yïn ya gäm thön alɔŋ tiɛl/atek thok në dhamɛn yïn gɛ̈t ɣöt kë yï wïc paan riɔp/juric yic ke ye abaŋ ë gɛ̈t ɣötë wɛrɛŋë jurë yic de baai.
Në thön gäkic/kuötic alɔŋë tiɛl/tëk thok në ariɔ̈p/juric wei de bëi, keyï tïŋ Tiɛl cï lɔ ke löŋ abaŋ riɔ̈p/jur.
Thiëcthiëc cï lëu bë raanë baai riap/juöric yic wei cuɔ̈kë thiëc yïn.
Naa wïc ba gɛ̈t ɣöt tënë paan riɔp/juric yic wei, ke raan baai riap/juöric yic wei, acï lëu bï yïn thiëc:
- lɔn cïn kaŋ nɔŋ ateer ke raanë baai riap/juöric yic wei (tedä akutnhom dëŋ bëi riap/juric wei) wäthɛɛr
- lɔn cïn wëu cïnë yï wɛ̈ɛ̈r bic në mɛ̈cic kan thiëëc
- Në kredit kaat tedä athör bɛŋ muk anyïkööl ye yïn wëuku dɔɔm ebën aluöt – ke raan baai riap/juör yic wei alëu bë thiëc tënë athör anyïkööl wëu, ku yïn alëu ba thön wëu kɔ̈k nyai ba këdun mony tiit/gël apɛi.
- Gɛrë thön alɔŋ tënë tiit wët në kuer luɔi Köŋë Thööŋë Nyin ë Purthɛt de 2010, yen alëu bë wët ee gɔ̈ɔ̈r thön ë wïc në dhöl cï kedäŋ gɔ̈ɔ̈t thïn.
Dhamɛndɛ̈t kɔc bëi riap/juör yïïc wei aabï thön kënë la yök në kääŋken kɔ̈ɔ̈k yic. Ku keek aacï lëu bïk yïn thiëc në thön të gɛ̈t yïn ɣöt ba wïc paan riɔpic.
Gɔ̈ɔ̈l/jɔ̈k gɛ̈m riɔp/jur yic ë baai
Të cïn gam kek raandɛ̈t ba paande riɔpic/juric bïn cieŋ thïn,, ka yïn alɔ në gɛ̈më lööŋ ëciɛŋ riɔpic/juric (dhamɛndɛ̈t aŋic ke ye ariɔ̈p tedä ke gɛ̈më raan riɔp baai yic).
Gäm alëu bë ya wët cï gɔ̈ɔ̈t tëedä/ka kë jɛɛmë/luel në kɔc thook, ku yen ee piath ba naŋ gäm kecï gɔ̈t.
Gäm ariɔ̈p/jur yic wei eyaa gɛ̈am-yic në kaamë yïn ku raan baai riap/juör yic wei. Ayekï luel:
Yïn adhil lui ye ‘athör cë guir’ të leer yïn thïn në gäm ariɔ̈p cë gɔ̈ɔ̈tic. Athör cë guir ë luel ye lööŋ ariɔ̈p kɔc Victoria. Ɣok acuk luel ba lui athördan ŋic/cï gam.
Në gɛ̈më rëër-athɛɛr ë ruun kadhïc tedä kaam koric, aayeku luel balui athördan ŋic/cï gam.
Athör 1.
Në gɛ̈më rëër-athɛɛr baric wär run ka 5, yïn, ɣok aayeku luel balui athördan ŋic/cï gam.
Athör 2.
Raan riɔ̈p tëdä/ka raanë baai riap/juör yic wei alëu bë kääŋ kɔ̈k jɔ̈ɔ̈r maat thïn tëdä lööŋ tënë gɛ̈m ariɔ̈p/juric të bï keek Lööŋ Kɔc Acieŋ Riɔ̈p.
Kënë ye anyuɔth emɛn, raan baai riaap/juör yic wei adhil bï gaanun/löŋ maat thïn alɔŋ acïn määth taap në ɣöt yiic. Tëdä raan baai riɔp/juric adhil bë thiëc bë gaanun wënë jam lɔn kääŋ mac took ebën adhïl bï keek waar në ruun karou yic ebën.
Yïn alëu ba gäm dhilë thaany/giit të cïn yen deetic ku gam gaanun ku lööŋ ë gɛ̈m ariɔ̈p/juric yic wei, ku jal yithku ku mukthuliyadu keyï ye raanë baai riɔp/juric.
Naa nɔŋ kë kɛ̈në deetic, yïn lëu ba ɣok yuöp/gäät kubï teetic.
Ke yï këc guɔ lathïn
Ke yï këc guɔ lathïn, raan duɔ̈n baai riap/juör yic wei tedä dutuc adhil yïn gɛ̈m:
- abaŋ ë gɛ̈mdun ariɔ̈pë yic de baai
- kuat ë muktääu tënë raan ëbën wën cë athör gɛ̈m thaany/giit yic.
- Guɛl ë kɔc tääu në ɣäla yic (naa awïckï yïn ba wëu wëërë bic në mɛ̈cic tɛ̈upiny)
- Käkun ke lëk të yïn yïïn wïc guiëɛr cï rootic de kä cï riää
Yïn alëu ba yup tënë akutnhïïm pïu, maany-kariba, many-aliir ku tëlëpun ca guir ba loi ke keek ku cɔɔl käk luɔike adökpiny ye kaam leer yïn baai. Yen ee mäkthuliyadu ba käk guirë luɔi ku tääu wëuken piny tedɛ̈t alëu bï jal lui kedäŋ gɛ̈mdu luel.
Në thön gäkic/kuötic, tïŋ Guir käk luɔi ebën ku loiloi.
Yïn alëu ba yök ke thön gäkic tënë athördan gam acieŋ riɔ̈p/jur baai yic.
Kana/nyin cïnë riɔpë/jurë yic ë baai tääu thïn
Raandun riɔp/jur baai yic wei adhil bëloi bë baai ya muk cïtmɛn kana/nyin cïnë riɔpë/jurë yic ë baai tääu thïn. Kënë anɔŋ yic luɔi:
- bë baai yic ciën buukic, kuat käm tedä dhiëi
- käk luɔi ebën cïmɛn purun (ovens) ku thööt/maŋgɛt (stoves) alui apɛi ebën
- anɔŋ kepiɛth ee, mac-lui ɣöt tuöc
- anɔŋ kë ye pïu-tuc tɛk piny la muɔlic ku ɣön-laak
- baai acë ŋiëc looi apath ku kuat yomgöök.
Naa cë paan riɔp/jur yïc wei akëc kä wën gɔ̈ɔ̈r ebën tiŋnhiim, yïn alëu ba gɛ̈m ariɔp/jur yic baai cɔɔl akäc kaam këc yïn jɔɔt thïn. Yïn alëu ba thiëc ayɛ ba aguiɛɛr cï cuötic de paan riɔp/jur yic ago yök kenë Kana/nyin cïnë riɔpë/jurë yic ë baai tääu thïn në gɛrë dhamɛn ɛ̈ca lɔthïn.
Ŋic: kënë alui kek gɛ̈m ariɔp/jur yic wei yam/jöt ɣɔn thɛny ke Akɔ̈nythï ee nïn 29 2021. Naŋë gɛ̈amdun ariɔ̈p/jur yic ee thɛny/giit tueŋ ke nïn pɛi kën guɔ bɛ̈n, yïn alëu ba thöndɛ̈t yök alɔŋdan wɛ̈ɛ̈ric lööŋ yam.
Në thön gäkic në baŋde kana cïnë riɔpë/jurë yic ë baai tääu thïn, tïŋ Käk wïïc tënë bëi riɔp/juric wei ebën.
Tɛ̈upinyë wëu wëërë bic në mɛ̈cic
Kɔc juëcë bëi riap/juör yiic wei ebën aabï yïn ya thiëc ba wëu amɛc-lööc tääupiny tueŋ kë yï këc guɔ jɔɔt thïn ago naŋ wëu bë kä cë riääk baai coliic tënë kä ca riök.
Naa cïën gɛrë ëkë ca riöök, kë yïn abïnë wëukunë amɛc-lööc dhuök cïën të le yïn labic ɣööt.
Na nɔŋ këdäŋ ca riöök, ke raan baai riap/juör yic wei alëu bë bakic tedä wëukun amɛc-lööc ebën lɔ̈ɔ̈m ben ke kedäŋ cï riäk lɔ̈ɔ̈k guir të cïn jääl baai.
Wëu amɛc-lööc ee duut/dɔm në akutnhom Akuma ë Wëu Amɛc-lööc Tënɔŋ Kɔc Ciëŋ Bëi Ariɔ̈p (RTBA), yen akutnhom wënë lui arotde, agut kaam bï gɛ̈mdu thök. Raan baai riap/juör yic wei acïn dhöl yen wëu yök agut bïk ke jäl wïïc të cïn jääl baai.
Naa lööm raandun baai riap/juör yic wei wëu amɛc-lööc, ka keek adhil:
- athörden cuat tënë mäktäb ee RTBA
- gɛ̈m yïn athör wëu amɛc-lööc cï thööl thiöŋic ba thaany/giit yic.
- Guir athör tiëŋ wënnë bïnë ɣälɛt kä baai gäätpiny thïn ebën.
Yïn abï yök wɛrɛk në akutnhom RTBA ëye nyuɔth lɔn wëukun amɛc-lööc acë cuat ɣöt. Yïn dhiɛl ŋic ba wɛrɛŋdun wëu amɛc-lööc muk apiath. Yuöpë/gätë tënë RTBA naa yïn akëc athör wëu amɛc-lööc lɔ̈ɔ̈m tënë nïïn ka 15 ë tɛ̈u wëu piny.
Athör tïëŋ
Athör tiëŋ ayenë të tɔ̈ käŋë baai gätpiny të leer yïn jɔɔt thïn.
Yen alëu bï luel naa nɔŋ gɛrë kedäŋ jɔ̈ɔ̈r tɔ̈thïn baai, cïmɛn gɛrë kedäŋ wënë cï kuɛm tedä kë cï riäk.
Të jäl yïn baai, ke athör tiëŋ kä baai ee luöi bï käŋ tïŋ naa nɔŋ kë ca rac baai (ku acie yic nɔŋ käkthii wënë cï riäk yeröt lac looi, gɛrë kuat luɔi ciɛŋ, wënë ŋic apɛi cïmɛn baat ku rɛɛt ebën).
Raandun baai riap/juör yic wei tedä dutuc adhil bï yïn gäm athör ka 2 cïï thaany/giit yic (tedä ke tök acï tuɔc kɔmpiötɛr yic) ë athör tiëŋ käŋ tueŋ kaam këc yïn jɔɔt baai. Të cïnë yïn gäm athör tiëŋ käŋ, yïn alëu:
- Ba baai tïŋ ee piath ku lɛ̈k raandun baai riap/juör yic wei tedä kë dutuc alɔŋ ayï käkrac baai ebën (cïtmɛn kal/rɔk acï riäk tedä ɣän käriba acï riäk ebën).
- Thiöŋ athör kedhiɛ ë wɛrɛŋ tiëŋ yic. Gäät gɛrë kedäŋ cë riäk piny cïmɛn ɣɔɔr ebën, giit luthin päny kɔ̈ɔ̈u, tedä kä ye dɔɔmë kɔc cin acï riäk. Yïn ëyɛ alëu ŋic në yï nhom naa këc gam kedäŋ cï raandun riɔp/jur baai yic wei tedä/ka dutunydu gäätpiny në wɛrɛkic.
- Nyai dɔm thuurat wën nyoth kä cë riäk baai, kä cë guir ebën ku kä kɔ̈k cë tääu.
- Dhuk athör töŋ cï thaany/giit yic ë athör tiëŋ tënë raandun riɔp/juric baai wei tedä/ka dutuc në nïïn ka 3 yiic ë yï kën guɔ jɔɔt baai.
- Muk athör kɔ̈kka ku tääu keek të puɔth apɛidït. Yïn alëu ba wïc të leer yïn jäl baai agorë yï dhuɔ̈k wëukun amɛc-lööc aköldä.
Kaamë/dhamɛnë gɛ̈m ariɔ̈p/jur
Yïn anɔŋ yïthku ku mäkthuliya kaam duɔ̈n luthïn baai ariɔp/jur.
- Tääu wëukun ariɔ̈p/juric tënë/kë cïgääu. Yïn anɔŋ lɔn bï yï gäm wɛrɛŋ tääupiny wëu.
- Muk acalcal baai arëtic. Naa akɛ̈cë, tedä naa ca baai rac, yïn acë lëu bïï yï dhuök wëu amɛc-lööc kedhiɛ të jɔt yïn aɣer baai.
- Theek kɔckun akeunhom bïk rëër ë döör ku kä mony ŋɛk ëyɛ, ku looi ëyɛ tënë kamaanku bïk töŋ kënë looi keya.
- Lëk raandun riɔp/jur baai yic wei tedä dutuc alɔŋ gɛrë kä gɔ̈ɔ̈r aguiɛr bëloi.
- Yïn alëu ba käkor waaric tënë baai cïmɛn tɛ̈unhial käŋë nöök ë thuurat. Ku yïn adhil ba cën kedäŋ guir, waar, tedä bɛɛr-dhëëŋ baai ke këcë gam në raan baai riap/juör yic
Raandun baai riap/juör yic wei tedä dutuc anɔŋ yic bëla baai, ku keek adhil yïn gam kä cït thää ke 24' ye lëk thïn në gäät ku lëk ke yïn yeŋö ye kek yewïc bïk bɛ̈n baai.
Anɔŋ akuën ë wël lacök tënë raan baai riap/juör yic wei tedä dutuc alëu bëla baai. Keek ëyɛ alëu bïk la baai akölnïn ku thää cë gam. Kɔc bëi riap/juric tedä akutnhïïm alëu bïk latïŋ ë baai arak tök tënë pɛ̈ɛ̈i ka 6 ku acië lui tiëŋ tueŋ tënë pɛ̈i ka 3 leer yïn rëër baai.
Cökpiny käŋ
Yïn anɔŋ yic ba kɔ̈k cökpiny paandu kë yï cë wïc gɛ̈m tënë raandun baai riap/juör yic wei. Kënë anɔŋ:
- Tääu kedäŋ thuurat nɔ̈ɔ̈k tedä mathumär piät päny kɔ̈u, agen tedä gɔ̈lpiny ye käŋ kɔ̈ɔ̈th tënë lɔn nyɔth tuup tedä päny ril apɛidït.
- Tääu nhïïm mathura pïu laak, naa cïï nhom Mathura thɛɛr tɔ̈ɔ̈u.
- Tääu käk alïït thiök-nyïn tedä tɔɔr nɔ̈ɔ̈k.
Anɔŋ kɔ̈k ëyɛ, cök këril piny wënë wïc gɛ̈m raanë baai riap/juör yic wei keya, Keek adhil bïk kuec tënë gam ye gɛ̈mde. Akuën ë käk cökpiny alëu bë yök etän.
Naa ca kä cökpiny looi, yïn abï wïc ba dhuk baai tënë käŋ jɔ̈ɔ̈r tueŋ tëdun gɛm ariɔ̈p/jur, agut naŋë ca gam kenë raandun ariɔ̈p/jur wei looi.
Në thön gäkic abaŋ de cökpiny käŋ, anɔŋ tëwën raan baai riɔp/juric wei anɔŋ yic ba jai në gam, tïŋ Kɔc bëi riɔp/juric aye baai waar.
Yökë kä cë riäk
Yïn anɔŋ yic ba kä cë riäk guir baai të cë käŋ dhuɔ̈ŋ tedä yök kä cï riäk. Naa yïn akëc kedäŋ rac (cɔɔl nyuɔth, naa maanydu acï dhuɔŋ) yïn acïn nɛŋ tɔ̈upiny. Naa yïn cï kedäŋ rac, yïn adhil naŋ tɛ̈upiny wëu kedäŋ cë riäk.
Raandun baai riap/jur yic wei akëc guɔ puɔ̈l tënë thök gam ariɔ̈p/jur erin yïn thiëc tënë aguiɛr.
Luɔi aguiɛr alëu bë lac looi tedä acië-lac looi. Lac luɔi guir aye töŋ wïc bëloi baai ee piath ba cieŋ thïn. Kënë anɔŋ kääŋ cïmɛn kuërwei many-aliir, dhuɔŋ piiu tuc cë guir tedä riäk kal/rɔk cï riäk.
Në thön gäkic, tïŋ Guir bëi riap/juric wei.
Naa wïc lac guiër cï rootic
- Lɛ̈kë raandun baai riap/juör yic wei tedä dutuc cï gɔ̈ɔ̈t thïn ku keek adhil yen aguir tënë/kë cïgääu. Yen ee täk piɛth apɛi ba këdun gɔ̈r tääu piny kë cïï gɔ̈t, ëcɔk alɔnë cïn keek yuɔ̈p tedä dutuuc bëi në tëlëpun tueŋ.
- Naakëc kï aguɛɛr lac/dac guir/cök, yïn alëu ba tɛ̈upiny wëu ka $2500 ba käk guir looi arotdu.
- Loi apath/apiɛth ba warak tɛ̈upinyë wëu ŋiɛc muk/tɔ̈ɔ̈u, ku athör ke wɛrɛɛkun ca gɔ̈t yewïc tënë käk berpiny/aguɛɛr.
- Thiëc raan baai riap/juör yic wei tedä dutuc bë yïn dhuɔ̈k wëu tënë wëu luɔi ë keyï lui athör kënë. Keek adhil bïk wëuku dhuɔ̈k ciɛ̈ɛ̈n në nïn ka 7 ë lɔ̈ɔ̈m athör.
- Naa cïï lëu ba wëu aguɛɛr cï rootic ë kä cë riäk tääu piny, ke wëu luɔi ë berpiny/guiɛr ee käkjuäc cïmɛn $2500 tedä ke raan baai riap/juric wei acï jai bë tɛ̈upiny, yuɔ̈p ɣɔk ba yök wël wëët.
Na akuc lɔn gɔ̈ɔ̈r lac guir emɛn, ka kuen rin ë kä wïc lac berpiny/guiɛr.
Berpiny/guiɛr ee kënë cië-lac looi/bɛrpiny naa lëu ba ŋɔt yï latueŋ keyï ciëŋ baai kerac aliu. Kä cië-lac bɛrpiny/guir aye käŋ cïtmɛn duruc cï kuɛm tedä kedäŋ aduk lɔɔk. Raandun baai riap/juör yic wei bɛ̈ dhiɛl naŋ lɔn guir yen kä cië-lac bɛrpiny tënë nïn ka 14.
Naa wïc kä cie-lac wïc berpiny/guir:
- Thiëc raandun baai riap/juör yic wei tedä dutuc në gɛ̈ɛ̈t bïk kedäŋ guir/bɛrpiny. Yïn alëu ba imeel tuɔc tedä ke wɛrɛk tedä keloi athör kënë
- Muk abäk ë athör cï gɔ̈t, imeel, wël cë gɔ̈t tëlëpunic, athör cë thiöŋ ku athör-tiëŋ, keya na deŋ kedäŋ jɔ̈ɔ̈r tedä ka gɔ̈ɔ̈th/riäk piɔ̈u, yïn anɔŋ ŋiëc ë luɔidu ebën ku kä cë thiëc.
- Yuɔ̈p ɣɔk naye raan baai riap/juör yic wei tedä dutuc akëc käŋ bɛrpiny/guir tënë nïn ka 14 ë lɔ̈ɔ̈m ye thiëc tedä cuɛt/looi thiëc tënë VCAT bɛ̈ thiëc në bɛrpiny/guir.
Berpiny gɛ̈m
Të lee gɛ̈m ariɔ̈p/juric du kɔ̈ɔ̈c/thök, yïn acë lëu ba la- aɣeer/jääl baai. Naa wïc ba rëër baai, yïn adhil yup tënë raandun baai riap/juör yic wei tedä ke dutuc bɛ̈tïŋ na yïn alëu ba gɛ̈m yam thaany/giit tedä lɔɔr në gam bïnë ya lui gam ye penë ku penë. Keyï kuen wël kɔ̈ɔ̈k alɔŋ berpiny gam ariɔ̈p/juric wei (Ariöp/juric wei).
Thök/kɔ̈ɔ̈c ë gɛ̈m
Gäm ariɔ̈p/juric alëu bɛ̈ thök/kɔ̈ɔ̈c në wɛ̈t wël kuɔ̈tic. Wël kɔ̈k wënë lac tɔ̈ aaye:
- të cïï raan cë baai riɔp/jur yic e tak bë la aɣer/jääl baai.
- gɛ̈m acï akölniln bï yen thök/kɔ̈ɔ̈c dööt.
- raan baai riap/juör yic wei awïc bï jɔɔt thïn, baai aɣɔɔc wei tedä käŋ cë riäk aberpiny/aguir baai.
Raan baai riɔp/jur yic acë kuec/jaai ekëc wëu ariöp/jur tääupiny ku yen aa tɛ̈u kɔc kɔ̈ɔ̈k në kërac yic, anɔŋ rɛcdït cï looi baai tedä yen acï lööŋ ë gɛ̈m tem-kɔ̈ɔ̈th.
Në thön gäkic/kuötic alɔŋ wët gɛ̈mgɛ̈m ariɔ̈p/jur yic wei alëu bï thök/kɔ̈ɔ̈c, ketïŋ lëk ë gam tënë kɔc riɔp/jur tedä lëk nyinic tënë tɔŋ baai, ciɛŋ rac apɛi ku riäkdït apɛi.
Naa wïc bë gämdu kɔ̈ɔ̈c/thök
Tënë wïc yïn bala aɣer/jäl ë paan ca riɔp/jur yic, yïn adhïl raandun baai riap/juör yic wei gäm lkaam ë lëkdït ku nyäŋ baai thïn ka lawïc apɛi.
- Tïŋ kenë ɣok ba yök ye lëk kadï ëke ca Kënë abï yic guël të cïtmɛn kedun jɔ̈ɔ̈r.
- Lɛ̈kë raandun baai riap/juric wei tedä ke akutnhom në gäät tëwën cï yïn guir ba jäl, kuer imeel tedä ke athör.
- Tääu gɛrë wëu kɔ̈ɔ̈ny ku wëu kääny kɔ̈k piny.
- Yuɔ̈p raandun baai riap/juör yic wei tedä ke dutuc alɔŋ yök wëukun amɛɛc-lööc
- Wec baai apiɛth ku nyaai ë käku ebën.
- Muk athör tiëŋ erin ë kä jɔ̈ɔ̈r yïn abaŋ dhuk ciɛ̈ɛ̈n ë wëu amɛc-lööc.
- Nyäŋ namba baai cieŋ ku tëlëpun tënë raandun baai riap/juör yic wei tedä dutuc.
Dhukciën wëu amɛc-lööc
Kɔc bëi riap/juör yic wei abï tiëŋ akäär looi ku luike ye athör tiëŋ bïk gɛrë kä cë röt waar baai ebën thööŋ. Keek abïk lɛ̈k yïn naa ye kï tak lɔn nɛŋke wët lacök tënë keek bïk wëu kɔ̈ɔ̈k ë amɛc-lööc gɔ̈ɔ̈r.
Duk athör thiëc wëu amɛclööc kɔŋ thaany/giit naa këcë gam ye wëu amɛclööc kadï kek cï raan baai riap/juör yic wei thiëc. Yuɔ̈p ɣok tënë gɔ̈ɔ̈r yï wëët abɛc/apath.
Duk athör thiëc wëu amɛc-lööc mälë pɛth kɔŋ thaany/giit.
Lac thök/kɔ̈ɔ̈c gɛ̈m (tëm-kɔ̈u ariöp/jur)
Naa wïc bala aɣer/jääl ë paan ca riɔp/jur yic kaam këc yen akölnïn thök/kɔ̈ɔ̈c, yïn adhil ba nɛŋ tɛ̈upiny wëu ariöp keya ke raan baai riap/juör yic wei acïn wëukɛn määr.
Yïn alëu ba ya dhiac ke yï cuɛt wëu ariöp/jur piny të cïn jäl baai, naa raan baai riap/juric wei akëc raandɛ̈t bëla baai yök tënë cïgääu.
Keya, ke yïn adhil wëu ariöp lacök tääupiny, ku raan baai riap/juör yic wei adhil këriëc looi keek alëu bïk kɔc bëi riɔp/jur yic yam dhiɛl yök. Wëu ariöp/juric lacök kënë wëtde yic aye wëu kɔc ebën nhiaar këpiɛth apɛidït. Ku lööŋ acië wëu ariop/jur lacök käk teet apiath, keya na kɔc akëc gam yeŋö ee kënë wëu ariöp/jur läcök, ka keek alëu bïk thiëc tënë VCAT bɛ̈ tɛ̈ktɛ̈k looi tënë keek.
Lɔɔr kuen wël juëc alɔŋ Lac thök/kɔ̈ɔ̈c gɛ̈m.
TuɔcToocë/gɛmë gɛ̈m ariɔp/jur
Kubë ya gɛ̈më riɔp/jur yen läc/dac temkɔ̈u kuba wëu piny, kë yïn alëu ba gɛ̈m tuɔc tënë kɔc kɔ̈k.
Naa looi ëkënë, kë yïn adhil ba wëu tooc tääu piny, keyeen, käk adhil bïk ya wëu tënë luɔi guir. Kuen kɔ̈k alɔŋ Toc gam ariɔ̈p/juric.
Bë yï thiëc ba laɣer baai (ba yök kë wɛrɛŋë lɛ̈k bä jääl baai)
Kɔc bëi riap/juör yiic wei alëu bïk yïn thiëc ba jääl baai, ku etök alëu bëya kedäŋ wënë puɔth apɛi. Ke cïtmɛn:
- gɛ̈m ariöp/jur acë thök.
- baai akëc ba/bɛ piath tënë kɔc bïk rëër thïn
- yïn anɛŋ kënyë nïïn ka 14 wëu ariɔ̈p/jur.
Raan baai riap/juör yic wei acë lëu bë raan cë baai juric lëk kubï jääl kedäŋ cï looi, tedä ke luel keek abï kedäŋ looi, keek ëyɛ lööŋ gam yic bïk looi cïtmɛn raan cï baai riɔp/juric.
Tënë cïmɛn, raan baai riap/juör wei acin lɔn bë raan cï baai riɔp/juric lëk bï jääl tënë:
- thiëc yen guir kä cë riäk
- thiëc yen bï naŋ lɛ̈i
- jöny yen alɔŋ juëkrot wëu ariɔ̈p/jur.
Keya, anɔŋ wël kɔ̈k wënë lëu bïï raanë baai riap/juör yic wei lëu bëwïc kë nhiɛɛr bë gɛ̈m riɔp/jur cɔɔl akääc. Në wëlkä ebën ke raan baai riap/juör yic wei alëu bï yïn thiëc ba jääl baai, ku ye lëk kadï cë keek gam yïn, tiŋ Lëk ba jäl thïn bëi riɔp/jurice.
Jöny lɛ̈k ba jääl
Naa ye tak yïn akëc gam lɛ̈k apiath ba jääl, tedä na yïn aye tak wët cï raandun ariɔp/juric wei gam yï ee cië yic tedä arac, yïn alëu ba lëk kënë jöny yic. Yuɔ̈p/gät ɣok ba yök wël kɔ̈k.
Nyiɛi/cuɔp wei (lɔ̈ɔ̈m wɛrɛŋë nyiɛi baai)
Naa yïn acë nyai/cuɔp wei ku wïïc kuɔny, yuöpë/gätë ɣok ba yök wëët abɛc.
Käkriliic gɔ̈ɔ̈r muɔ̈kë nhom
- Dukë thɛ̈ɛ̈ny/giit gɛrë këdäŋ ëlë ba deet yeŋö yen wëtde yic.
- Dukë thɛ̈ɛ̈ny athör rɛ̈ɛ̈r yic apath, tëna cɔk yen atïŋ cït looi akuma.
- Muk athör abaŋ ë kedäŋ ca thaany/giit.
- Muk abäk ë kä ye wek jam ebën we raandun baai riap/juör yic wei tedä dutuc.
- Thiëc athör/rëthinë tɛ̈upiny wëu ariöp/jur tënë gɛrë kaam yïn naŋ kedäŋ tɛ̈ɛ̈upiny.
- Muk athör/rëthinë tɛ̈ɛ̈upiny wëu amɛc-lööc ku gɛrë athör kɔ̈k tënë ariöp/jur tedä kä cï guir të puɔth apɛi.
Yuɔ̈p/gäät ɣok ba yök kuɔny wëët abɛc/apath naa nɔŋ kedäŋ jɔ̈ɔ̈r alɔŋ wëu ariöp/jur tedä wët thiëc.
Yuɔ̈p namba kënic 13 14 50 ba jam ke Akutnhom Kɔc Ɣɔ̈ɔ̈c ë Victoria (Consumer Affairs Victoria) wek raan agamlööŋ/athook


text:
Justin Bieber
Justin Drew Bieber (adhiëth në pɛidiäk (1.3.1994)) yeen amïkët ë Canada ku agëëtëdiɛ̈t. Raan dumuöktëët acë ye yök në atïïpcïjɔt ë youtube ë diɛt në ruɔn 2007 ku thɛ̈ny ye tënë RBMG. Bieber acë akutëdiɛt tueŋ cak cɔl My World ("Pinydiɛ̈") thɛɛr ruɔn 2009. Yeen acï cät tïmëtïm ɣeec në pan Amerïka-yic. Acë bɛn yaa raan tueŋ dek diɛt kadhorou cï ke nyuɔɔth në Billboard Hot 100 ("Diɛt 100 Tuc"). Bieber acë akutëdiɛt ë Ɣötëjötröl tueŋ tuooc, cɔl My World 2.0 (Pinydiɛ̈ 2.0) në ruɔn 2010, aacë bɛn bei kekë ye tueŋ në pamac juëc yiic ku ɣeec në cät tïmëtïm kadiäk në Amerïka-yic. Diɛntökde në My World 2.0 cɔl "Baby" yen acï ɣeec juëc në diɛtke kedhiɛ.
Akutëdiɛnde tueŋ cök, acë la ɣɔu tueŋ keye kuel, cɔl My World Tour ("ɣɔu de Pinydiɛ̈"), go akutëdiɛt metic tuooc, cɔl My World's Acoustic ku Never Say Never—The Remixes ("Du luel du luel--Metic"), kekë cäthatïïp ë anyikölëpïïr themëyicdiäkic cɔl Justin Bieber: Never Say Never. Në pɛi thiëërkutök ruon 2011 acë akutëdiɛnde ë Ɣötëjötröl de rou tuooc, cɔl Under the Mistletoe, ɣɔn cë yen tueŋ loom tëde Billboard 200. Bieber acë akutëdiɛnde ë Ɣötëjötröl de diäk bɛi bei, cɔl Believe ("Gam"), në ruɔn 2012, go akutëdiɛnde ë Ɣötëjötröl de ŋuan, cɔl Purpose, bɛi bei në pɛi thieerkutök 2015. Diɛtken juëc ke Amerïka cïkë ɣääc në kuën tïmëtïm 44.7. Akutëdiɛnde cï ke ɣaac acïke thɔ̈ɔ̈ŋ cät tïmëtïm 75 në Pinynhom, ku yen aacï ye looi ke raantöŋ në kɔc ë ŋiec ɣëëc apɛi në diɛt. Në pɛi rou ruon 2016, Bieber acë diɛtken tueŋ kaŋuan kaŋ bɛibei në gölicdiɛt.
Yen acë amiɔc në kɔcnhiaardiɛt juëc tiaam, agut cï Miɔc dë Këët Amerïka de Ruɔn në 2010 ku 2012. Në luooide-yic, acï cɔk ee kääc në Grammy na diäk, ku tiam në Jɔtlär Piath Apɛi në dhuëëŋ de ruon 2016 në din cɔl "Where are U now" ("Yïn nou enɔɔne?") . Tëdït ë kɔcnhiaardiɛtë, acik ye cäk an "Beliebers", ayek koor de duet.


text:
Dinka/Thuɔŋjäŋ
Waraŋaŋ a anɔŋic wel ke dhok ruɔt loic (Return to Work scheme) ku kuony de raan ciyuk tetök tene loi cikek gɔr thöŋjieŋ
- Dhok ruɔt loic (Return to Work scheme) ku kuony raan ciyuk tetök tene loi
- Kuɔɔny cɔl ReCONNECT ee kuɔɔny ye ReturnToWorkSA looi majan. Kuɔɔny kën a lëu bï kony ba konykoony tɔ̈u wut yök tɛ̈ cï wëëu kuun thɛɛr dhie ye yï kony teem
- Löŋ cuk guiir alɔŋ luɛl kä jöör.
Na kɔr wel kok ka yïn in leu ba ɣook yupe ne 13 18 55. Na kɔr bajam kek ɣook thöŋjieŋ yupe tede kɔc lui ne gerhök ku wer waraŋaŋic (Interpreting and translating centre) ne 1800 280 203 ku thïec kek bik ɣook yupe ne 13 18 55. Gerthök kene atɔ ka cien wëu ye kek cuatpiny.


text:
Lɔ̈ɔ̈c
Lɔ̈ɔ̈c ku aye bɛn cɔl adiɛl, ee kuat länëberwal ku aye lac yök alɔŋ pabak, paguöt ku pacuɔl Apirika. Abɛ̈kmɛ̈cthook kabɛ̈t thöŋ kek yen aacï ke lelthok. Bɛ̈rde ee täcït 50- 67 cm alɔŋ bër yeduöl, ku thiɛkde ee täcït 12-22 kg. Thön aa kor gup amääth tënë ŋuut. Miöör/thön kek aa nhïïm nɔŋ tuŋ, bɛ̈r ë tuöŋde ee täcït 8-18 cm.
Rualden koor aa ye lac yök ke cath kaŋuan. Miöör/thön kek akeu akutden tiit. Miöör/thön aa tiim meek kɔ̈ɔ̈th, ku yorkä tiɔpic e pïuadheŋ ë nyin ku adɛm bï kek lɔ̈kden tekic.
Kuat ë thɔn ku ŋuöt kedhie aa nyïnyëpïrtueŋ ë pɛ̈i ka 10 aɣet 14. Keek aa röt jal kaac apɛi abaŋruönic ë dëŋ. Ta ci ŋuöt jal läc/biëp, (Ku e nïn kaŋuan tëda dhätem looi) Nïn thot kek röt, kä thɔn ee ŋuöt cop cök apɛi ku ee lacke yɔɔc bi deetic lɔn cï yen läc ku ye nyan nyööt/aŋum ku yɔu. Liënyde ee pɛ̈i kadhätem tëdä dhorou looi agut bë akäl tök jal dhiëëth. Ku ee meth nyueth pɛ̈i ka ŋuan agut dhiëc.
Lɔ̈ɔ̈c ee lac cath aköl. Ku yen ee länënyuäth. Non aa täcït 90% cämdeic, kuyen lɔ̈ɔ̈c aye tïŋ kanyuöth yök ku abɔlɔɔŋ.
Yen lɔ̈ɔ̈c e ceŋ ɣɔ̈n juëciic, dɔmthok bäknɔŋtiim, liɛl tëdä tuɔc ë bor, bäkënoon aliirtucnui, bäkënoon kuriic, aɣet mitïr tiim karou (2,000) adɛ̈kdiɛɛt nhom nhial. Yen länberëwal kënë, acï rot tɛkpiny bɛ̈ɛ̈i juëciic, ku aye lac yök pan Thinigal alɔŋ pacuɔl, Ethiöpia ku Irïtria alɔŋ pabak ku lɔ Apirika Paguöt. Lɔ̈ɔ̈c/adiɛl aci lelthok alä kacïn diɛɛr ë yen tënë akut yecɔl IUCN; Ciɛnken aacï nyïnlïk apɛi e rin cï puör ku mäc ë läi/luɔny rot juak.


text:
Thuoeñjäñ / Dinka
Ajuiɛɛr Kuɔɔny Biäk Lööŋ de Wilaya de Awuthtreliya Ciɛ̈ɛ̈n (Legal Aid WA) e yïïn kuɔɔny ba käril yiic ke luk ku löŋ deet yiic ku ke tiɛ̈ŋ dhɔ̈l bï yïn keek luɔi thïn bïkë thök.
Dhöl lëu bï wok yïïn kuɔny e tɔ̈ cït tän tɔ̈ kërilic duɔ̈ɔ̈n de löŋ dhal yïïn, tän tɔ̈ yïn thïn, ku kɔc ku käkuɔ̈ɔ̈n ke luɔi tɔ̈ ke wook.
Ye kä cït ŋö ke tɔ̈ enɔŋ Ajuiɛɛr Kuɔɔny në Kä ke Löŋ ku Luk de WA (Wilaya de Wɛ̈thten Awuthtereliya)?
- Wël lääu (acïn wëu ye cuat piny), kä ke luɔi ku kä cï keek gɔ̈t kɔc nyuɔ̈ɔ̈th tɔ̈ në wɛbthaitda yic.
- Namba de ajuiɛɛr e lëk jam de telepuun ye cɔl Inpolaany (Infoline) - 1300 650 579.
- Yök yenë kɔc nyuɔ̈th kä ke thiɛ̈c në wɛ̈t de löŋ ku luk ku kuɔɔny në wɛ̈t kä dhal raan cït:
- gueel raan në biäk de akuma mɛn ke cï löŋ dhoŋ kɔ̈u
- kɛ̈ɛ̈k ku teer de kɔc ke macthok, tïŋ ku muɔ̈ɔ̈k de mɛnhkoor, thiɛ̈c ye looi rin ke muɔ̈ɔ̈k ku gël mɛnhkoor
- jäny ye löŋ raan jɔ̈ɔ̈ny bï kë looi puɔ̈l në luɔi në kaam ŋot e luk ke kënë teem
- guɛl ye kɔc looi në wɛ̈t de kä ke ɣɔ̈c ku ɣɔ̈ɔ̈c, käny, käril yiic ke wɛ̈t de cuɛt piny e wëu ɣööt ɣɔc keek në wëu ke dheen, riääk ku kuëm de riäi ka ɣöt, kä kuɔɔny ye akuma yiɛ̈k kɔc nuan, ku puŋ kɔc cï kërac keek yök në dhöl ye kɔc karac luɔ̈i kɔc kɔ̈k.
- Raan de löŋ bï kony në kë bï looi ku bï kony në Kon de Luɔ̈k Awɛ̈ɛ̈ckor teem thïn (Magistrates Court), Kon de Luɔ̈k de Kä ke Mïth ku Kon de Luɔ̈k Kä ke Macthok. Kɔckuɔɔn ke lööŋ ye kɔc kony në wɛ̈t de luk aa cïe lëu bïkë kɔ̈ɔ̈c në nyinduic të le yïn në lukic.
- Luŋ loi rɔt emɛnë bï looi në raan de lööŋ lui në dhöl yenë kɔc kony në kä luk.
- Kä yenë kɔc piɔ̈ɔ̈c në kä ke lööŋ bïkë akutnhïïm ke kɔmiɔ̈niti ku raan ebɛ̈n kuɔny.
Ku na täu ke ɣɛn wïc raan ye thok waaric?
Wok aa luui arëët buku kɔc cïe jam ka cïkë Thoŋ de Lïŋliith ye piŋ. Na wïc ba jam në thoŋ dɛ̈t peei, ke alëu buku juiir bï raan ye thok waaric bï cɔk bɔ̈ bï kony.
Të cɔɔl yïn Infoline ka të le yïn të töŋ de maktaapkuɔ, lɛ̈kkë wook thoŋduɔ̈ɔ̈n ye yïn jam. Wok bï raan ye thok waaric cɔk bɔ̈ ku bï thaa bïn jam we ke wook në käkuɔ̈ɔ̈n ke luk dhal yiin në dhöl de raan ye thok waaric cäk.
Na wïc ba jam në dhöl de raan ye thok waaric në kööl wïc yïn yeen, ke cɔk nyic kaam ben bɛ̈n bïn thïn.
Na lɔ e lukic, yïn lëu ba jam wek ke kɔc ke koot ku ba keek thiɛ̈ɛ̈c bïkë raan ye thok waaric bɛ̈i bï bɛ̈n luui ke yïïn. Na tɔ̈ të de luk ku raan ye thok waaric aliu thïn, thiɛ̈c raandaan ye kɔc kuɔny në kä ke luk na lëu bï yïïn kuɔny të de luk bï luŋdu cɔk tɔ̈ bï tïït agut kööl dɛ̈t ku bï thiɛ̈c bï raan ye thok waaric bɛ̈i në kööl de luŋdu.
Jam ku yök yenë wook yök
Ajuiɛɛr de jam Infoline e ɣɔ̈ɔ̈r në aköl ke luɔi jɔɔk në thaa 9 miäkduur agut cï thaa 4: 00 thëëi (Aköl de Paan (Awuthtereliya) Ciɛ̈ɛ̈n) 1300 650 579.
Maktamdïïtdɛɛn tueeŋ atɔ̈ 32 George Terrace, Perth. Wook eya aa nɔŋ maktaap në ɣän tɔ̈ në bɛ̈idït ke baai yiic ebɛ̈n.


text:
Maleaki
Lau sêkwê lôm dabuŋ aŋga Jerusalem sa su ma propete Maleaki keto buku tonec. Biŋ taŋ kêkêŋ wapac propete naŋ, tonec gebe dabuŋwaga to lau sêsap poac, taŋ Anôtô kêmoatiŋ gêdêŋ êsêac naŋ tulu. Tec propete kêkalem êsêac gebe taêŋ ênam poac tau ma sêŋgôm ŋanô êsa.
Gêdêŋ propete Maleaki nê têm lau sêsa nêŋ lêŋ paliŋ-paliŋgeŋ to sêjam sakiŋ Anôtô kwalec-kwalec. Dabuŋwaga to lau sêsau Anôtô. Êsêac sêgamiŋ da, taŋ gêjac Apômtau ŋawae naŋ, ma sêsa nêŋ lêŋ kêtôm Anôtônê biŋ atom. Mago Apômtau oc êmêŋ ma êmêtôc nê lau. Eŋ oc êŋgôm êsêac têtu selec ma êsakiŋ nê jaeŋwaga teŋ gebe êmansaŋ intêna to êsôm ênê poac lasê.
1
1 Biŋ pucŋa. Maleaki kêsôm Apômtaunê biŋ, taŋ gêdêŋ lau Israel naŋ lasê.
Apômtau têtac gêwiŋ lau Israel
2 Apômtau kêsôm gebe “Aê têtac gêwiŋ amac.” Ma amac atu kênac gebe “Aôm têmtac gêwiŋ aêac ŋalêŋ amboac ondoc.” Apômtau kêsôm gebe “Jakob têwa Esau atom me. Mago aê têtac gêwiŋ Jakob, 3 ma têtac gedec Esau. Amboac tonaŋ aê gagôm ênê lôc kêtu gamêŋ sawa ma gawi nê nomlênsêm siŋ gêdêŋ bôcbôm.” 4 Edom embe êsôm gebe “Sêjac aêacnêŋ malac popoc, mago aêac oc akwê ŋapopoc sa êtiam.” Go lausiŋ undambêŋa nêŋ Apômtau oc êsôm gebe “Êsêac oc sêkwê sa, go aê janseŋ su. Ma sêsam êsêac gebe ‘Gamêŋ alôb-alôb’ to ‘Lau taŋ Apômtau têtac ŋandaŋ gêdêŋ êsêac gedeŋ tôŋgeŋ’ naŋ.” 5 Ma amac taôm matemanô oc alic ma asôm gebe “Apômtau eŋ kapôêŋ kêlêlêc Israelnêŋ gamêŋ ŋamadiŋ gêja.”
Apômtau gêjam la dabuŋwaga
6 “Latu ketoc tama sa ma sakiŋwaga ketoc nê ŋatau sa. Ma aê embe jatu tama teŋ ma amboac ondoc atoc aê sa atom. Ma aê embe jatu ŋatau, go amboac ondoc atêc aê atom. Lausiŋ undambêŋa nêŋ Apômtau kêsôm biŋ tonaŋ gêdêŋ amac dabuŋwaga, taŋ asu ŋoc ŋaê susu naŋ. Ma amac atu kênac gebe’ Aêac asu nêm ŋaê susu amboac ondoc.’ 7 Ŋam gebe amac akêŋ gêŋ sec kêtu da gêsac ŋoc altar. Ma amac atu kênac gebe ‘Aêac ajaiŋ amboac ondoc.’ Ŋam gebe amac taêm gêjam Apômtaunê tebo kêtu gêŋ ŋaôma teŋ. 8 Embe akêŋ bôc matapec êtu da, tonaŋ sec atom me. Embe akôc bôc kêlêc ma gêmac gêgômŋa teŋ, tonaŋ sec atom me. Ôkêŋ gêŋ tau êndêŋ nêm gôliŋwaga eŋ oc etoc gêŋ tau sa ma êlic aôm ŋajam me.” Lausiŋ undambêŋa nêŋ Apômtau nê biŋ tonaŋ.
9 Ajôc, amac dabuŋwaga, anam malô Anôtônê ŋalêlôm gebe eŋ taê walô aêac. Amac embe aŋgôm amboac tonaŋgeŋ eŋ oc êŋgamiŋ nê moasiŋ êndêŋ amac me masi. Lausiŋ undambêŋa nêŋ Apômtau nê biŋ tonaŋ. 10 “Ojae, ŋac teŋ êmoa amac ŋaluŋmaŋ, taŋ ênsaŋ katam auc gebe ja êpô ŋoc altar ŋaômageŋ atom naŋ. Amac ajac aê matocanô ŋajam atom ma gabe jakôc da teŋ aŋga amacnêm sa atom. Lausiŋ undambêŋa nêŋ Apômtau kêsôm biŋ amboac tonaŋ. 11 Aŋga oc ŋam e gêdêŋ oc kêsêp aêŋoc ŋaê ŋawae kêsa aŋga tenteŋlatunêŋ, ma sêkêŋ da ŋamalu to da selec kêtu aêŋoc ŋaêŋa aŋga gamêŋ samob gebe aêŋoc ŋaê kapôêŋ aŋga tenteŋlatunêŋ. Lausiŋ undambêŋa nêŋ Apômtau kêsôm biŋ tonaŋ. 12 Mago amac asôm gebe ‘Apômtaunê tebo selec atom’ ma akêŋ gêŋ, taŋ taôm adec naŋ, êtu da, tec atoc aêŋoc ŋaê sa atom. 13 Lausiŋ undambêŋa nêŋ Apômtau kêsôm biŋ tonec gebe Amac asôm gebe ‘Aêac ôliŋ ŋakam têtu kôm samob tonaŋŋa,’ ma apêc gêdôm aê. Amac abe aê jakôc gêŋ amboac tonaŋ su aŋga amam lemem me. 14 Aê japuc boa ŋac dansaŋ, taŋ gêjac mata bôc selec ŋajam teŋ, taŋ gêmoa nê toŋ ŋalêlôm naŋ, mago kêkêŋ puliŋ teŋ gêjô kêtu da gêdêŋ Apômtau. Aê kiŋ kapôêŋ, naŋ lau tenteŋlatu samob têtêc aêŋoc ŋaê.


text:
Ethiopia
Ethiopia ee pamac tɔ̈ në tuŋ de Apirïka. Yen ee pamac töŋ nyicë wëlthɛɛrke arëët në pinynhom paan de Apirika. Acïn pamac cït yen në bɛ̈i ke Apirika yiic, Ethiopia ee tɔ̈ yetök ɣɔn në aköl ke yaanic Piny de Apirika, Ake ɣɔn mukë yen në run ke dhiëc (5) në kɔc ke Yitalya. Ethiopia ee ye cɔɔl Abathiina, wɛ̈t ye cɔɔl Ethiopia ee wɛ̈t de thoŋ de Griik, luɛlde ee bɛ̈n de Akɔ̈l nyin ërial. Në luɔɔi de Pamac në ruɔ̈ɔ̈nic 2008 ke kë ye raan tök yök ee cin de 1370.
Wëlthɛɛr (Akököl)[cokic | cok tënëyökic]
Ciɛɛŋ de Akthum mëlëŋ tueeŋ nɔŋ riɛl arëët, ɣɔn cë rɔt jɔt në Ethiopia, ebɔ̈ nhial në ruɔ̈ɔ̈n buɔt tueeŋ de AD. Mani raandït ye duur në yath, acë Perthia, Akthum, mat Rome ku Caina ke ke ye riirdït arëët ke ŋuan në thaade (akölke). Ɣon ce jɔɔk në run de buɔt ke ŋuan (400) cenë Thyro-Griik poth wɛ̈ric, go Prumentiɛɛth ɣäth në luk nom ku war ceŋ de Edhana mëlëk rɔt bë ya Krithano, yetɛ̈ɛ̈n go ceŋ de Ethiopia rɔt waar ëya bë ya yanh de Krithianity, ku në yekenë, acenë yen bë gäm rin ke Abbthelama , ku në akölwääc agut aköl ke ruɔ̈ɔ̈n buɔt ke dhetem (600), go Akthum kuum në aköl jöt juëc teem Baar-Thith leer Yemen.
Yetɛ̈ɛ̈n, go kuum de kuan ye ye cök jɔɔk në mëlëëk ke Akthum jäl kuum në run lik. Raan tueeŋ ee ye tiɛŋ mëlëk Gudit ke ye Juda në kaam de run ke (950) ku kuɛny Dhagwe Dynathty cök në kaam de run ke 1270 ku bɔ̈ kuan de Tholomon bïk Ethiopia bɛ̈n muk lëulkɛ̈ ye yïkë kuan de Mëlëëk de Akthum, yïkë röt cɔɔl Neguthe Nɛgeth (Mëlëŋ de Mëlëëk ka ciɛɛŋ de mëlëk), jamden ee yïkë lueel ye yïkë dhiënh de Tholomon ku Tiɛŋ Mëlëŋ de Ceba.
ɣɔn në kuum de ciɛɛŋ de mëlëk Lebna Deŋel, go Ethiopia looi ke yetë piɛɛth tueeŋ nɔŋ mɛ̈t, kenë Pamääc ke Yurup ku Potugal. Yekenë ee ye yïknhial piɛth. Naa ɣɔn go Mëlëŋde Thomali jɔt tɔŋ tooc bɛ̈nydït de rem de tɔŋ ku Yimam, Amad Yibn Yibriim al-Gadhi. Yetɛ̈ɛ̈n, go Lebna Deŋel, Potugal thïïc bïk yen kony në rem de tɔŋ, go Potugal tuɔ̈c rem de tɔŋ raan buɔt ke ŋuan (400) ëke ye röör. Keek acë Gelawdewoth wën de Doŋel bë kony tiamkɛ̈ al-ɣadi nyooth riɛlde. Yetɛ̈ɛ̈n, go Dutuuc ke Jethuit bɛ̈n nhial kenë gäm de Kanitha de Othodok tënɔŋ kɔc ke Ethiopia ku nyiɛɛi ke Dutuuckɛ̈. Ku në ye thaa töŋë, go kɔcke Oromo röt jɔt thieckë riɛl de Krithanooi ke Ethiopia tɔ̈ piny de Abathiina, ku kɔɔrkɛ̈ bïk yanhden muknhom.


text:
Akutmatic Apirïka
Akutmatic Apirïka (AA) ee akut pandïtlaau-yic nɔŋic pamaactök ka55 ku yen atɔ̈ në pandïtlau de Apirïka. Akutmatic Apirïka eeyee loi Pɛɛinïn 26 Pɛnëdhiëc runë 2001 në Addis Ababa, Ethiopia. Akutmatic Apirïka acï loi kubë Akutajuɛɛr de Mätic Apirïka (AAMA) lökic ku eeyee loi aye Pɛɛinïn 25 Pɛnëdhiëc runë 1963 në Addis Ababa kɛɛm miir ka32 cë thäny. Käcïtak thïëkbëtɛɛmiic de Akutmatic Apirïka aayeke täkic në Amatnhom Matic Apirïka, amat aye loi arakrou në ruontökic kaam bänypamaac ku mïïr de pamaactök. Ɣönpamatnhom de Akutmatic Apirïka, Akutnɔŋluɔi de Apirïka, aake tɔ̈ në Addis Ababa.
Akutmatic Apirïka anɔŋ tëcït tïmëtïmdä 1 ke kɔc ku Akuën de Käŋbeiëbɛ̈n Ruɔ̈ntökic (AKR [GDP]) $ tïmëtïmëtïmdä 5, dïtëpinyë aayee tïmëtïm 29 km2, ku anɔŋ tëcïkök pinynhomëbɛ̈n atɔ̈thïn nɔŋic Panliɛ̈tdït ku jɔl yaa Nail. Thookthiëkic yenëkë jäm anɔŋ Arabic, English, French, Portuguese, Spanish, Swahili, ku jɔl yaa thook kɔ̈k de Apirïka. Akïnythin Akutmatic Apirïka, kanɔŋ abɛk cemën Akut de Dɔ̈ɔ̈r ku Tiitënyin ku jɔl yaa Ɣönlööŋ Apirïkaëbɛ̈n.
Käthɛɛr
Käthɛɛr de Akutmatic Apirïka agöc tënë Amatnhomjuääc Tueŋ de Pamaac Nhomlääu de Apirïka yen cï loi në gën Accra, Ghana, mënëye Pɛ̈inïn 15 agut 22 Pɛnëŋuan runë 1958. Amatnhom eeyee ku thëm kubë Apirïka matic, cëmenë cenë Akutajuɛɛr de Matic Apirïka (AMA) cak eeyee Pɛinïn 25 Pɛnëdhiëc runë 1963, ku Wut Määcëkäŋ Apirïka, yen cï cak në runë 1981.
Aye manyieny luël lɔ̈ncï Akutajuɛɛr de Mätic Apirïka (AMA) akëc käjuɛ̈c lui bë yinyrän de mïthbai de Apirïka gël kekë nhomlääuken tënë duŋɛ̈ɛ̈rken wëlabäänyic, ku ayeki cɔɔl akolkol keye “Akut de Bänyriɛl”. Atɛɛk kubë Akutmatic Apirïka cak acï jaalbenë bɛɛrpiny në runë 1990 në ŋɔ̈ɔ̈r de bɛ̈nypamac de Libya yee cɔɔl Muammar al-Gaddafi.


text:
Toŋgol
Toŋgol (toŋ) aye cɔl ɣɔɔl-nïn buɔɔt tëdë. Yen e tuany kɔc liääp(ɣook) apɛi ku aa kämluöök kek aye bɛ̈i. Kït toŋgol tueŋ aye jɔɔk cïmënë juän wum dhie wum cɔl aluɔr piɛ̈u, atuöc kek ɣɔɔl thin nyɔɔt. Kekä aye ɣɔɔldït dhie latiɔ̈r guöp tieŋic ëbën buɔɔth cök kaam yïthbuö thik lik. Të cï ɣɔɔl raan tieŋ, aka atiöör awu tiäk alëu bï piŋ täwëi raan aloŋthïn. Ɣɔɔl alëu bï dhiɛl rëël yïthbuö thiäär wälä wɛɛnthok, ee yen kë ye yen cɔɔl “ɣɔɔl-nïn buɔɔt.”
Toŋgol ee raan cɔl aɣɔɔl apɛi arëk abï ŋɔk, dhoŋ lɔ̈m ku cɔl raan adhör apɛi rin nyiëth ye raan yeyic nyiith ta ɣɔɔl yen. Mïth kïc ruön thöl aa ɣɔɔl këthin nyɔɔt awu cïk ɣɔɔl ëbën. Aye däk wëi yen ke ye lac looi. Kaam liääp toŋgol ku bën bei kïtke e ya nïn kadhorou leer thiäär. Kɔc cï toom wäl agël guöp toŋgol alëu bï kek dɔm lakïn kïtke ace bɛn thöŋ kek kït kɔc kïc toom wälde.
Toŋgol aye kɔ̈mluöök cɔl Bordetella Pɛrtusis, thoŋ kɔc cï piëc bɛ̈i tënë kɔc. Yeen e tuɛny ye gopic aliiric ku e rot tek të ɣɔɔl raan cï dɔm awu thïïm. Kɔc aa röt ɣook kaam ajök kït ɣeet yïthbuö kadiäk leer ɣɔɔldït kɔc tieŋic.
Kɔc cï guup wal kämluöök nök ace kɔc ben ɣook nïn kadhië cök cëën. Aye caar panakim tä gɔt luenh thin nyɔɔt awu athuöör wumic ku rölic bï them käm toŋgol.
Tiëtrot toŋgol e bï raan toom wäl toŋgol tiɛtwei. Jɔ̈k tuöm wälde e ya kaam yïtbuö kadhetem leer bɛ̈t dhiët cök cëën, ku tuömde aye beeric kënë yic ŋuan tënë menh naŋ run karou. Wäl toŋgol-tiɛtwei ee kɔ̈u thök të dït raan ku aye caal lon bï mïth cï ŋuën ku kɔcdït ben ber tuöm. Wal kämluöök-nök abï gäm raan cï kaŋ dom tueŋ awu kɔc kïc toom. Kɔc tuany toŋgol alëu bï kek kony wal kämluöök-nök tëcït tënë yïthbuö kadiäk ne gɔ̈c kït tueŋ röt. Kɔc juëc acï walkä yekony. Mïth kïc ruön thöl ku diäär liɛc adhil muɔɔc wal tëcït tënë yïthbuö kadhetem tapuɔc kït röt gɔl. Wal kämluöök-nök lëu bï kek gam aye; erythromaicin, azïthromaicin, klarithromaicin awu truaimethoprim/Sulfamethoxazole. Acïn këne ye nyooth raan tuany alëu bï gäm wal kök ɣɔɔl lëu ce wal kämluöök-nök. Mïth gäg apɛi kïc ruöön thölthok awïc tɛ̈ɛ̈c panakim të cï toŋgol kek dɔm.
Acï kɔc ŋickäŋ thööŋ lɔn ye raan maliön kadhiärkudhetem, kac diäk nhial (16.3 million) pinynhom ëbën wuɔɔk toŋgol ruön timkarou ku thiärkudhiëc nhial (2015). Thäi aloŋdït cï ɣook atɔ̈ bɛ̈i lanhïïm tueŋiic. Ruön 2015, aka raan tim thiärdhiëckubɛ̈t ku buɔt kadhorou nhial (58,700) acï nok wɛɛn raan tiɛmtök ku thiärdiäkubɛ̈t nhial (138,000) cï kaŋ nök ruön tiɛmtök ku buɔtkadhoŋuan ku thiärdhoŋuan (1990). Aye gɔ̈ɔ̈r lɔn ye meth 0.5% mïth cï dɔm yiic thou. Thiɛ̈ipiny toŋgol agɔc rot wärthɛɛr kuën yic thiärkudhetem (16th century). Kɔ̈m luöök cɔl Bordetella Pertusis kɔc dɔm toŋgol ayök ruön 1906. Wäl guöp tiit toŋgol abïybei ruön 1940.
Kït ë toŋgol[cokic | cok tënëyökic]
Kït ë toŋgol lagai aye ɣɔɔldït raan tieŋ, wëi dët la ‘wuup,’ thöök, ŋökŋök ku ɣɔɔl ye thiäkic mën ku mën. Acï kɔc cï piëc yök lɔn ye ɣɔɔl toŋgol rël nyin puöt yiic, ku dhoŋ löm raan rin nyiëth ye raan yeyic nyiith të ɣɔɔl yen, ku rël alëëc aye cɔl aniɔp arëk bï lac ya wat ë path. Ɣɔɔldït kɔc tieŋ ë rëprëp yäkyäk puötic yïc raan tuɛny yɔ̈kyɔ̈k. ŋökŋök ɣɔɔl cök cëën ee ye nyuɔɔthh lɔn yen toŋgol.


text:
Athör cï Paulo gät kɔc pan Galatia
Wɛ̈t nhom
Tɛ̈wën cï ke wɛ̈t puɔth yam ye kɔc jam wɛ̈t Jethu jɔɔk bï piɔ̈ɔ̈c, acï kɔc cie kɔc Itharel bɛ̈n nhiaar. Ku wɛ̈t yen cï bɛ̈n bɛ̈n nhial ë lɔn nadë ke löŋ Mothith yen bï dhiɛl theek rin bï raan jal a Krïthian. Ku ë yen kë cï Paulo bɛ̈n a jam wɛ̈t cïï yen ë yic, rin wɛ̈t töŋ ë yic, ee pïr la yic gam Jethu, yen bï kɔc rëër thïn ëbën ke Nhialic. Ku kam kɔc cï gam pan Galatia, pan mɛc kɔc Roma Athia cök ciëën, kɔc kɔ̈k ke cï bɛ̈n thïn aacï Paulo bɛ̈n aa jɔ̈ɔ̈ny. Ku yekë lueel lɔn dhil raan Löŋ Mothith theek bï jal a raan path ke Nhialic.
Paulo aca athör kënë gɔ̈t bï gam la cök dhuɔ̈k ciëën bï kɔc cï wel nhïïm cï piɔ̈ɔ̈c ë lueth cɔl aloi yic. Acï kaŋ nyuɔ̈th ke lɔn le yen yic, bï ya cɔl atuny Jethu Krïtho. Acï dɛ̈t yic ke lɔn wɛ̈t ye yen cɔl atuuc abɔ̈ tënë Nhialic, acie riɛl ë raan, ku luɔnde tënë kɔc cie kɔc Itharel ë röt. Tɛ̈ɛ̈n, yen acï yen wɛ̈tde dɛɛt yic, lɔn ee gam ë rot yen ë kɔc cɔl aala cök tënë Nhialic. Acï nyuɔɔth wɛ̈lke cök ciëën, lɔn ciɛɛŋ path kɔc cï gam ë cäth bï kɔc cath athɛɛr kek nhiër, ku gam bɛ̈n bei tënë Raan cï lɔc ku dɔc.
Käk tɔ̈ thïn
Muɔ̈th tueŋ 1:1-10
Riɛl Paulo ye yen ke atuuc 1:11–2:21
Athör dhëëŋ ë Nhialic 3:1–4:31
Lääu nhom ku luɔi kɔc cï gam 5:1–6:10
Thök ë wël 6:11-18
1
1 Ɣɛn Paulo, wäär kuɛny Jethu kek Nhialic ba ya atuny Jethu wäär cï Wun Nhialic jɔ̈t bei raŋ yic. Acie raan ë path yen kuany ɣa ba ya atuny Jethu.
2 Ɣɛn ɣok miɛ̈thakäi cï gam rɛ̈ɛ̈r kek ɣa ë tɛ̈n, ɣok aa gɛ̈t we athör kënë buk wek akuut kɔc cï gam pan Galatia muɔ̈ɔ̈th ëbën.
3 Bï Nhialic Wäda kek Bänyda Jethu Krïtho we gäm dɔ̈ɔ̈r ku athiɛɛiden.
4 Rin bï yen ɣo luɔ̈ny bei lɛɛŋ kënë yic, Raan cï lɔc ku dɔc acï thou rin adumuɔ̈ɔ̈mkua rin theek yen Wäda Nhialic.
5 Bï Nhialic aleec akölriëëc ëbën. Yenakan.
Wɛ̈t Puɔth Yam
6 Kë cäk looi acä gɔ̈i apɛidït. Kam thiin yen cï wek guɔ jäl raan wäär cɔl we aa ril cök, Bänyda Jethu. Ku yakë gam piööc dɛ̈t yakë cɔl aye Wɛ̈t Puɔth Yam wël athör kɔ̈k.
7 Ku yeen acie Wɛ̈t Puɔth Yam acïn. Ku wɛ̈t lueel ɣɛn ye këlä, ë rin ala kɔc kɔ̈k wïc ye bïk kɔc la liääp nhïïm, ku wïckë bïk athör wël Jethu waar yiic.
8 Na cɔk atuny Nhialic, nadë ke ye ɣo, ɣok piööc kë cïï thöŋ kek athör wël Jethu wäär cuk piɔ̈ɔ̈c tënë we, ke diɛ̈t Nhialic näk raan kë cït kënë looi ku cuɛt mɛɛc.
9 Acuk kaŋ lueel, ku abuk bɛn ber yic ëmën, na le raan piööc we wël cïï thöŋ kek wël cäk gam thɛɛr, ke diɛ̈t Nhialic cɔl anäk raan kënë ku cuɛt mɛɛc.
10 Ye ciɛ̈t alɛɛc ë raan yen wiëc ëmën? Acie ye, kë wiëc alɛɛc Nhialic. Ye lɔn bï ɣa piŋ raan ëbën? Na ɣa ŋoot ke ya them ba looi këya, ŋuɔ̈t ɣɛn acie alony ë Jethu.
Paulo acï Nhialic cɔɔl
11 Calkë alɛ̈k we miɛ̈thakäi cï gam, wɛ̈t Jethu ya piɔ̈ɔ̈c tënë we acie wɛ̈t raan ë path.
12 Acä yök tënë raan ë path, ku acie raan ë path yen piööc ɣɛn ë wëlkä. Ee Jethu nhom yen aa nyuth ke ɣa.
13 Acï lɛ̈k we yen tɛ̈ ciëŋ ɣɛn thïn wäär rëër ɣɛn kam kɔc Itharel ë lɔ̈ŋden yic, ku tɛ̈ ye ɣɛn kɔc cï wɛ̈t Jethu gam näk thïn. Ku aca them ba akut kɔc cï gam rac.
14 Acïn raan wär ɣa thɛ̈k löŋ Mothith, löŋ kɔc Itharel, ee kɔc riëëc kek ɣa yiic ëbën. Löŋ wärkuan dït athɛɛk apɛi dït.
15 Nhialic ë dhɛ̈ɛ̈ŋde yic, yen ago ɣɛn guɔ kuany ke ɣa këc cak dhiëëth, ku cɔɔl ɣɛn ba ya aluɔnyde,
16 bï Wënde cɔl anyuth rot ɣa, ku ba wɛ̈tde la piɔ̈ɔ̈c tënë kɔc cie kɔc Itharel. Acïn raan cï ɣɛn la tënë ye bï ɣa la wɛ̈ɛ̈t,
17 nadë ke ɣa cï la Jeruthalem ba atuuc wäär kek kɔŋ la wɛ̈t Nhialic yic tënë ɣa, la tïŋ bïk ɣɛn la lɛ̈k kë luɔɔi. Ɣɛn acï la Arebia nyin yic, ku dhuɔ̈k Damathkuth.
18 Ɣɛn acï run kadiäk bɛ̈n la thöl, ku jal dhuk Jeruthalem ba wël la deet tënë Pïtɛr. Ku la rëër kek Pïtɛr tɛ̈cït tɛ̈n nïn kathiäär ku ŋuan.
19 Acïn atuuc kɔ̈k juëc ca bɛ̈n yök, ee Jemith mɛ̈nh ë Bänyda Jethu ë rot yen aca bɛ̈n yök.
20 Kë gät we ë yic. Aŋic Nhialic acie lueth yen luɛɛl.
21 Nawën ke ɣɛn acï bɛ̈n la bɛ̈ɛ̈i kɔ̈k yiic pan Thiria ku pan Cilicia.
22 Ye nïnkä kɔc akut kɔc cï gam pan Judia aake kuc ɣa.
23 Kënë ŋickë ë kënë ye kɔc kɔ̈k lueel ëlä, “Mony wäär ɣo nɔ̈k ɣok kɔc cï gam, yen apiööc wɛ̈t wäär wïc bï rac ëmën.”
24 Ku yen aacï kek Nhialic bɛ̈n leec rin cï yen ɣa wel puɔ̈u ba ya raande.


text:
Ɣok ye akutnhom de akuma de New South Wales ye kä kɔɔr löŋ de akuma ye cɔl the Anti-Discrimination Act 1977 (the Act) (Löŋ de akuma ë loi ë 1977 de gël ë ŋet de kɔc wääc) luɔɔi. Ɣok ye konykony gaam abac ke cïn wëu thiëc ku ka yuku them buk ŋet de kɔc wääc nyaai në New South Wales ë:
Ŋet de kɔc wääc ee të yenë raan luɔ̈ï kärɛɛc cë nhïïm thöŋ ke kä ye luɔ̈ï kɔc kɔ̈k në wɛ̈t nɔŋ ë kek, ka të yenë ye thööŋ keke nɔŋ, kë wën tɔ̈ ke ye löŋ New South Wales kuɔ̈ny ë gël/cɔk rïu ë.
Kek kä kɛ̈ aye:
Ŋet de kɔc wääc ee ya dhuŋ de löŋ kɔ̈u në ɣän kɔ̈k ke kɔc kedhiɛ. Keek aye:
Ŋet de kɔc wääc ye tuɔ̈l ne loiloi ke dumuk yiic ee löŋ dhoŋkɔ̈u të looi ɣen rɔt të de luɔi ye tök.
EE dhuŋ de löŋ kɔ̈u ba raandɛ̈ luɔ̈ï yaaŋ de lööm ë guɔ̈p. Yaaŋ de lööm ë guɔ̈p ee gun ë kë ye looi yë thiääk ke lööm ë guɔ̈p/tɔ̈c wën kenë gam ë raan lui ë yen ku ke raandɛ̈ riɔ̈ɔ̈k piɔ̈u, bë guɔ̈p riääk/yäär ka bë tɔ̈ ke cë riääc yic.
Ëkënë alëu bë yic naŋ
Lɛ̈ɛ̈t ë kɔc kɔ̈k nhïïm ee kë ye looi ë jäŋ nhom wën lëu bë män dë guɔ̈p tuɔ̈ɔ̈k, tiɛɛl dït bɛ̈ï ka alɛɛŋ/yaaŋ de raan ka akut ë kɔc. Lɛ̈ɛ̈t ë kɔc kɔ̈k nhïïm de kä kɔ̈k ee löŋ dhoŋkɔ̈u.
Kek kä kɛ̈ aye:
Gun ë këriɛ̈ɛ̈c ye rɔ̈t looi ë jäŋ nhom wën yenë kɔc ŋɛ̈ny ka bë tɔŋ tuɔ̈ɔ̈k ë nɔŋ akut ke kɔc wääc në wɛ̈t de cïn ë kuat den, gɛ̈m den de kä ke Nhialic/wëï ka kä ye keek rɔ̈t thiäk ke, nhiɛɛr be ya lööm ë moc ka tik, ye moc ka tik ka cï ye töŋ de keek, ba tɔ̈ kaamic yïn ya moc ku bɛrë ya tik ka ba naŋ HIV/AIDS ee kërac ë löŋ nhom wën kɔr be ya tuɔɔc ë nɔŋ boliith.
Naa cë yïn luɔ̈ï yaaŋ në wɛ̈t cïn (ka yïn kɔr ba) guɛl de ŋet ë kɔc wääc looi ka yïn cë wɛ̈t ka kë nyic në biäk de guɛl de ŋet ë kɔc wääc, ëkënë aye cɔl yaaŋ yenë raan wɛ̈ɛ̈k bei. Yaaŋ yenë raan wɛ̈ɛ̈k bei ee dhuŋ de löŋ kɔ̈u në New South Wales.
Cɔl ajuɛɛr de thiëc de Anti-Discrimination NSW (Akutnhom de gël ë ŋet de kɔc wääc de NSW) në 02 9268 5544 ka 1800 670 812, tuɔɔc ë email ë nɔŋ adbcontact@justice.nsw.gov.au. Yïn lëu ba ɣok yuɔ̈p agut të cïn ye nyic naa ye kë tɔ̈ yïn thïn ka kë cë rɔt looi cë löŋ dhoŋkɔ̈u, ka naa kɔr lëk kɔ̈k ke lööŋ ke gël ë ŋet de kɔc wääc de NSW.
Naa cë yïn luɔ̈ï ŋet de kɔc wääc, yaaŋ de lööm ë guɔ̈p ka lɛ̈ɛ̈t ë kɔc kɔ̈k nhïïm ku kɔr ba guɛl cë cɔ̈kpiny looi në wɛ̈t de raan ka akutnhom, alim ba looi në athör dɛn de guɛl yic. Yïn lëu ba guɛl du gɔ̈ɔ̈r ë gun ë thoŋ kɔr, ku guɛl du abuk bë waar ë thoŋ ë leŋlith yic abac ke cïn wëu thiëc ë nɔŋ yïn. Tuɔɔc ë guɛl du ë email ë nɔŋ complaintsadb@justice.nsw.gov.au. Naa rilic ba guɛl du gɔ̈ɔ̈r, yïn lëu ba ɣok yuɔ̈p ago ku dhɔ̈l kɔ̈k wën lëu bïn ke guɛl du gaam jaamiic.
Naa kɔr raan ë thok waaric ago konykony kuɔ yök, alim ba Translating and Interpreting Service (ajuɛɛr de akuma de kɔc ye kë cë gɔ̈ɔ̈r ku thok waaric) cɔɔl në 131 450 ku thiëc keek bïk Anti-Discrimination NSW (Akutnhom de gël ë ŋet de kɔc wääc de NSW) cɔɔl në 02 9268 5544.
Naa kɔr kuɔɔny de kä ke löŋ, ke yïn cɔl Law Access (akutnhom ye kuɔɔny de kä ke löŋ gaam) në 1300 888 529.
Naa cë yïn luɔ̈ï ŋet de kɔc wääc ka lɛ̈ɛ̈t ë kɔc kɔ̈k nhïïm, ke ka lim ba bolinh de NSW yuɔ̈p.
Lon da ee buk yïn ku raantï kuɔny bäk kë yäkë gam wedhiɛ yök. Të yök ɣok guɛl du, naa looi rɔt ke ye kë wën cenë löŋ dhoŋkɔ̈u, ke ɣok bë guɛl du cɔk lɔ tueeŋ bë lɔ caaric ë kueny bɔ̈ tueeŋ.
Ɣok bë yïn yuɔ̈p ë telepuun ka yïn buk gät wɛrɛgɛk të cenë wiik ke rou thök ë yök de guɛl du yic. Të jiɛɛm ë ɣok ke yïn, ke ɣok lëu buk yïn ŋɛ̈m thiëc wël kɔ̈k kɔr ku ke.Ɣok bë të bï yök guɛl du luɔɔi thïn jaamic.
Raan looi yïn guɛl ë wɛ̈t de aye cɔl raan gueelë/dhuk kɛ̈ŋ nhïïm. Ɣok bë athör ë guɛl du ku wɛrɛgɛk kɔ̈k ca bɛ̈ï, kenë wɛrɛgɛŋ dan juiirë ɣok kä kë löŋ thiääk thïn tuɔɔc ë nɔŋ raan guɛɛlë. Raan gueelë abë naŋ thaŋ ben bëër de tuɔ̈ɔ̈c.
Naa cïn kë piɛɛth tul ë ye kënë yic,ke ɣok lëu buk amat looi ë kaam du ke raan gueelë. Ëkënë aye cɔɔl amat de thöl/mɛ̈ɛ̈t. Thöl.mɛ̈ɛ̈t ee dhël wën yenë kɔc nɔŋ kë ce rɔt wuɔ̈ɔ̈c bɛ̈n tëtok ku bïk dhɔ̈l benë kë cë guɛɛl luɔɔi thïn.
Ɣok cë lëu buk naŋ baŋ lɔc ku ka buk lëk de kä ke löŋ gaam. Naa cï rɔt lëu buk yïn kuɔny në thöl de kë cë rɔt looi, ke yïn lëu ba guɛl du ŋɛ̈m laar ë nɔŋ the NSW Civil and Administrative Tribunal (të de luk de akuma de NSW cï ber ya makäma dïït wën ye luk në kä kɔ̈k cë kɔc wääc cïtman de raan cë luɔ̈i yaaŋ de kɔc wääc ke raan/akutnhom gueel).
29 Jun 2022
We acknowledge Aboriginal people as the First Nations Peoples of NSW and pay our respects to Elders past, present and future. We acknowledge the ongoing connection Aboriginal people have to this land and recognise Aboriginal people as the original custodians of this land.


text:
Miök
Miök luɛɛlde ee kuduk kɔ̈c kɔ̈u. Në nyindhiɛ, miök acie liääp kennë piu. Miöök juïc aaye looi në nyïn ke tiim ku wal ku kaa yennë ke mïïth thaal. Tiim kɔ̈k ku wal piny de Apirïka aanɔŋ nyïn ke yiic miöök yennë kɔc ke luui cït miök de aköt, miök de anyuɔl, miɔ̈k de rak, miök de tɔŋpiiny/atɔm, akuɛm, akɔlgaak.1950
Miöök kɔ̈k aaye yïï miöökpiiny ye keek wɛ̈cbɛi tiɔɔp. Kɔc aaye yïthdït looi bïk miök piiny bɛ̈i në tiɔpnom. Miökpiiny aayeke tuɔɔc në riɛ̈thwïïr loithook ye ke cɔɔl abëlëmiök ka luŋbaarɣɔ̈ɔ̈ric ye lɔ ɣɔndïïtëthäth yennë dhïïm në miöök ye ke cɔɔl miökëlamba, miökëluŋthii, miökëluɔŋdït, ku jɔl ya miök yennë luɔ̈ŋtɔc. Ku lithïïk kedhiɛ aye looi në miökpiiny. ëyadɛ̈, miöökpiiny kedhiɛ aayennë ke luɔ̈ŋ tɔc nyin, bïk läk ë riäkriäk ago luɔ̈ŋ röth ciëk nuet ka bïk kɔ̈ɔ̈cc.
Miöök wääc yiic anyennë ke luui në kä waac yiic cït ba miöök ke tɔc looi, wɛ̈lkakim, cïït yennë ke pany tɔc kɔ̈u, ku abïk de wɛ̈k yennë lɔk, kuat ë kɔl de wɛ̈k athöŋ kënnë abïk ë wɛ̈k, ku kë tɔ̈ thïn keek aaye looi në kɔl kä pian de läi ke cie miöök.
Ëyadɛ̈ anɔŋ miök dɛt ye liääp (miökrac).


text:
Peithbuk
Peithbuk (Facebook) ee lon ŋiɛciɛɛŋ ajuarwël ku ɣɔ̈nanuëët aake jɔk ke pen ë rou ruɔn 2004 . Adöny ŋiɛciɛɛŋ TNC. Na lee bɛ̈n pen dhoŋuan 2012, Facebook acï laŋ tïmëtïmdätök kɔc lui yeen. Kɔc lui yeen alëukë bïk naŋ tɛ̈tërot, mɛt kɔc kɔ̈k lui ëyeen ke mäthke, ku tooc wël. Kɔc lui Facebook aadhïl kerïn kaŋ gɔ̈tpiny ɣönënuëët. Kɔc lui thïn alëukë bïk röt mät akuut lui thïn. Akuutkä alëukë bïk tɔ̈ tɛ̈nluɔi, ɣön gäär, ɣöndïtëgät, tëdë ke ye käk kɔ̈k nhiarke. Wɛ̈t cɔl Facebook abɔ̈ tënë rim athöör cï yiëk mïth ëgät, jɔ̈t ruɔ̈n ɣön ë gɛ̈t kɔc ɣöngɛ̈ndït. Pamatnhom Wuɔ̈t Amerika-Athörkä aa mïth gɛ̈t kuɔny bïk röt ŋic kamken apath. Facebook ee kuat kɔc lui thïn pät kɔc ye lueel ka cï ruɔ̈n thiäär ku diäk dööt bïk yakɔc lui ɣönnuëët.
Facebook ajɔk rot ɣöndïtpiööc Harvard manh ë piööc cɔl Mark Zuckerberg kek mäthken rɔmkek ɣöt ku kek kɔc luɔi mïkuën kuën käŋic yïï Eduardo Saverin, Dustin Moskovits, ku jɔl yaa Chris Huɣes. Akut ke tɔ̈ gönënuëët tueŋ ë röt aake ye mïthpiööc Harvard. Na ye ciëën ke mɛt mïth kɔ̈k ɣöödït piööc alɔŋ Bostonm, Akut Ivy, ku ɣöndïtpiööc Stanford. Ku acï jal bɛ̈n päl meth ëbɛ̈n ɣöötdïtpiööciic kɔ̈k. Yetɛ̈në, acï bɛ̈n ŋäny mïth ɣɔ̈ngɛ̈t pan piööcdït, ku jɔl a thökde, cï bɛ̈n yiëk kuat manh cï ruɔ̈n 13 ku nhial dööt. Tɛ̈cït tënë cï kɔc ye luɔ̈ɔ̈i ye luɛɛl thïn. Lueelde Consumer Report.org pen dhiëc 2011 atɔ̈ tïmëtïm 7.5 meth tɔ̈ piiny ruɔ̈n 13 aala akuën. Kënë acï löny ɣönnuëët dhoŋkɔ̈ɔ̈th.


text:
6
Kony raan dɛ̈t kërac yic
1 Mïth ma cï gam, na le raan yök kamkun ke loi kërac, ke kɔc la gam ril kamkun la thïn bïk cɔ̈k puɔ̈u piny, ku adhil looi ë dhël path. Ku tiɛtkë röt apath bäk cïï mɛ̈r dhɛ̈lde yic aya.
2 Yakë röt kony kamkun, na luɔikë këya, ke wek cï löŋ Raan cï lɔc ku dɔc theek.
3 Na le raan ye tak kamkun lɔn yen adït kɔc ëbën, ke yen rot math yetök.
4 Raan ëbën adhil rot jɔ̈ɔ̈ny ë rot. Na ye këpath yen cï looi ke jɔl many ye, ku cïï thööŋ kek kë cï raan dɛ̈t kaŋ looi thɛɛr.
5 Raan ëbën abï ya thiëëc këden cï looi.
6 Kuat raan ye piɔ̈ɔ̈c wɛ̈t Jethu adhil käpuɔth tɔ̈ kek ye rɔm kek raan piööc ye.
7 Duɔ̈kkë röt ye math ë röt. Duk ye tak lɔn cïï Nhialic yï bï tɛ̈m awuɔ̈c tɛ̈ kuc yïn ye. Käpath ku kärɛc ye raan ke looi aa ye atiit tueŋ.
8 Na ye raan luui kërac, ke thou yen ayök, ku na looi kë wïc Nhialic, ke Wëi Nhialic abï pïr akölriëëc ëbën gäm ye.
9 Këya, dukku go dhɔ̈r luɔi käpath, rin na cuk go dhɔ̈r, ka akɔ̈l alɔŋ käpath acï thiɔ̈k, buk käpath yök thïn.
10 Ku këlä tɛ̈ lëu ɣok ye, ke ɣok aadhil käpath looi tënë kɔc ëbën, ku jɔl aa kɔc rëër ɣok ke gam tök yic apɛi.
Muɔ̈th ciëën
11 Tiɛ̈ŋkë kït dït nyïn ya ke gɔ̈t tɛ̈ gät ɣɛn we athör ë ciɛɛndiɛ̈.
12 Kɔc ye wïc riɛl bïk we cɔl aŋot, kek aa kɔc ye wïc bïk röt aa nyuɔɔth ku yekë nhiam käk ye tïŋ guɔ̈p yic ë path. Ayekë looi këya rin cïï ke bï nɔ̈k, rin ye kek ye piɔ̈ɔ̈c lɔn thon Jethu tim cï rïïu kɔ̈u yen abï kɔc kony ë rot.
13 Ayï kɔc ye cak ŋoot aacïï löŋ ye theek, awïckë bïk we ŋoot bïk nyuɔɔth lɔn wek aacï wɛ̈tden gam.
14 Ku na ye ɣɛn, ke thon Bänyda Jethu Krïtho tim cï rïïu kɔ̈u yen aye ɣɛn nhiam ë rot. Ku rin cï Jethu thou riɛnkiɛ̈ tim cï rïïu kɔ̈u, acä ben wïc ba käk ye looi pinynhom buɔɔth yiic, ku kɔc ë luui käk pinynhom aacïï ɣa nhiar.
15 Acïn kë ye looi tɛ̈ cï raan ŋoot nadë ke këc ŋoot, kën rot looi ë lɔn nadë ke yïn acï cak cäŋ ë yam.
16 Ku rin kɔc pïr wɛ̈t Jethu bï dɔ̈ɔ̈r Nhialic ku pɛ̈l wɛ̈t piny rëër ke ke, ku kɔc Nhialic ëbën aya.
17 Thök ë wël, cïn raan ben ɣɛn luɔ̈i aliääp, rin piär rɛ̈ɛ̈r ɣaguɔ̈p ëbën, aa piɛ̈r ye nyuɔɔth lɔn ɣɛn alony Jethu.
18 Bï dhëëŋ Bänyda Jethu raan cï lɔc ku dɔc rëër ke week ëbën, miɛ̈thakäi cï gam.


text:
24
Kɔc Itharel aacï Paulo gaany
1 Nawën nïn kadhiëc cök ciëën, ka Ananiath raandït käk Nhialic la Cetharia kek kɔcdït kɔ̈k ë baai, ku jɔl a raan bï wɛ̈tden ŋiɛc la kuany yic luk yic cɔl Tertuluth. Ku lek bɛ̈nydït Pelik nhom ku lëkkë wëlken gɔɔny kek Paulo.
2 Go Tertuluth cɔɔl ku jɔl Paulo gaany ëlä, “Yïn bɛ̈nydït! Wɛ̈t ye yïn raan ŋic kɔc mac ë yen acï ɣok rëër run juëc dɔ̈ɔ̈r yic ke cïn aliääp. Ku käjuëc pɛth ca looi kek aacï wuɔ̈nda ɣäth tueŋ.
3 Käpuɔthkä aa nhiarku ke ëbën akölaköl. Ku yïn acuk leec ɣopuɔ̈th apɛi.
4 Acä wïc ku ba jam apɛi, ku yïn aläŋ ba wël kuënku yï piŋ.
5 Ɣok aacï mony kënë yök ke ye raan rac. Yen acä aliääp a looi kam kɔc Itharel pinynhom ëbën. Ku yeen ë bɛ̈ny kɔc akut Nadharet.
6 Yeen awïc bï luaŋ Nhialic yiëk yic buɔ̈ɔ̈l. Ku yeen acuk dɔm. Acuk them buk tɛ̈m awuɔ̈c tɛ̈cït tɛ̈ ye lööŋ panda ye luɛɛl thïn.
7 Ke yeen acï bɛ̈nydït apuruuk Lithiath bɛ̈n dɔ̈m bei ɣocin riɛl ku nyiɛɛi.
8 Ku yöök kɔc cï Paulo gaany ku bïk bɛ̈n luk yic yïnhom. Tɛ̈ thiëëc yïn ye, ka ba guɔ ŋic kek käk cï ɣok ye gaany.”
9 Ku mɛt kɔc Itharel thïn aya ku luelkë lɔn käk cï Paulo gaany aa yith.
Paulo acï rot kony Pelik nhom
10 Go bɛ̈nydït baai Paulo jäl yɔ̈ɔ̈k bï jam, ku jɔl Paulo lueel ëlä, “Aŋiɛc lɔn ye yïn raan cï luk luɔ̈k run juëc ë wundaan. Ke ɣɛn amit puɔ̈u ku ba rot kony yïnhom.
11 Tɛ̈ lëu yïn ye ba yic ŋic, ke wäär tɛ̈cït nïn kathiäär ku rou ëmën, yen ë le ɣɛn Jeruthalem ba la röök thïn.
12 Ku kɔc Itharel acïn raan cïk yök ke gɔ̈th ke ɣɛn luaŋ Nhialic. Ku keek aakëc ɣa yök ke ɣa ye kɔc rac nhïïm tɛ̈n amat Itharel. Ku jɔl aa ɣɔ̈n kɔ̈k yiic aya.
13 Ku keek acïk bï lëu bïk yï lɛ̈k kën ye nyuɔɔth lɔn ye käk cïk kuɛɛn ɣaguɔ̈p yith.
14 Wɛ̈t lɛ̈u ba gam akïn. Ɣɛn ë Nhialic ye wärkuan dït door, door aya dhël yen yekë lueel ka cie yic. Ku ɣɛn ë këriëëc ëbën cï gɔ̈t lööŋ Mothith ku athör kɔc käk Nhialic tïŋ yiic gam.
15 Ɣɛn ala ŋɔ̈th cït ŋäthden aya tënë Nhialic lɔn bï kɔc ëbën, kɔc path ku kɔc rac röt jɔt thou yic aköldä.
16 Ke yeen aya them ku ba kë la cök looi tënë Nhialic ku kɔc ëbën.
17 “Ɣɛn acï run nɔ̈k wei Jeruthalem, ke ɣɛn ɣa cï la wëëu ba ɣäth tënë kackiɛ̈ ku la rot kɔ̈c.
18 Ee wën looi ɣɛn ë kënë yen ë yök kek ɣa luaŋ Nhialic ke ɣa cä guɔ̈p wuɔ̈ɔ̈ny wei kärɛc. Ee cïn yɔ̈ɔ̈m rɛ̈ɛ̈r kek ɣa, ku ë cïn aliäm cï rot looi.
19 Ku kɔc Itharel ke bɔ̈ wun Athia aake rɛ̈ɛ̈r thïn. Ku keek nhïïm, ŋuɔ̈t aacï dhiɛl bɛ̈n yïnhom ku bïk kë ca wuɔ̈ɔ̈c bɛ̈n lueel.
20 Na cie këya, ke ë röör rɛ̈ɛ̈r ë tɛ̈n, ka luel awuɔ̈c cïk yök ca looi wäär cï ɣa ɣäth luk yic.
21 Kë ŋiɛc ë kë töŋ ca lueel ëlä ke ɣa kääc kenhïïm, ‘Ɣɛn acï bɛ̈ɛ̈i luk yic aköl wɛ̈t cï ɣɛn ye gam lɔn nadë ke kɔc cï thou aabï röt jɔt bïk pïr.’ ”
22 Ku ë ŋic Pelik apath yen tɛ̈ ye dhël pïr kɔc Itharel thɛɛk thïn. Go luk puɔ̈l ku lëk ke ëlä, “Na la bɛ̈nydït apuruuk Lithiath ɣëët ke luɔ̈ŋdun aba tïŋ.”
23 Ku lëk bɛ̈ny apuruuk rɛ̈ɛ̈r apuruuk Paulo tiit nhïïm ku bï Paulo cïï tiit apil yic, ku yekë kɔc määth kek ye puɔ̈l bïk käkken wïc aa bɛ̈ɛ̈i tënë ye.
Paulo acï jam tënë Pelik ku Druthila
24 Na la nïn lik thök, ke Pelik bɔ̈ kek tiɛŋde Druthila, ku ë nyan kɔc Itharel. Ku tuc Paulo bï bɛ̈ɛ̈i bï wɛ̈t ye Paulo gam rin Jethu Krïtho bɛ̈n piŋ.
25 Nawën la Paulo tueŋ ke jam wɛ̈t path ku lɔn bï raan rot tiit kärɛc, ku jɔl a bɛ̈n aköl luŋdït, go Pelik riɔ̈ɔ̈c ku lueel, “Yïïn alëu ba jäl ëmën. Yïn aba bɛn cɔɔl tɛ̈ cï ɣɛn nhom bɛn lääu.”
26 Ku ye ŋɔ̈ɔ̈th lɔn bï Paulo ye riɔp wëëu. Ku rin ë wɛ̈t kënë acï bɛ̈n a tuɔ̈c akölaköl ku jiɛɛm kek ye.
27 Na la run karou thök, ke Porkiöth Pethtuth wëër nyin bɛ̈nydït Pelik ke ye bɛ̈ny. Pelik ë wïc ku bï kɔc Itharel nhiaar, go Paulo nyääŋ mɛ̈c yic.


text:
5
Lau tolêlôm taêŋ ênam tauŋ
1 Ajôc, amac lau tolêlôm, ataŋ to apuc taŋiboa sa êtu gêŋwapac, taŋ wackêdabiŋ amac naŋŋa. 2 Amacnêm awa kêtu manê to buleseŋ geŋ nêm ŋakwê e lasê-lasêgeŋ. 3 Da gênôm amacnêm gold to silber. Ma ŋada tau tonaŋ oc êkic amacnêm biŋ e êniŋ amac ôlim su êtôm ja geŋ gêŋ. Amac ajac awa to awa sa gêdêŋ bêc ŋamuŋa tonec. 4 Alic acgom, amac agamiŋ lau, taŋ sêjam amacnêm kôm naŋ, nêŋ ŋaôli, tec ŋaôli tau gêmôêc to lau-sejoŋ-kôm-ŋano-sawaga nêŋ taŋi jakêsô siŋwaga undambêŋa nêŋ Apômtau taŋasuŋ. 5 Amac amoasiŋ taôm toôlim kêpigeŋ amoa nom. Amac aŋgeŋ nêm ŋalêlôm e ŋadambê kêsa ma kêtôm gebe sêŋguŋ amac êndêŋ ŋanoc. 6 Amac amêtôc ŋac gêdêŋ to ajac eŋ êndu ma eŋ gêjam tau ŋagêjô gêdêŋ amac atom.
Tapuc tauŋ tôŋ to tateŋ mec
7 O lasitêwaac, amboac tonaŋ apuc taôm tôŋmaŋ ma êôŋ Apômtau e mêŋêô lasê. Alic kôm ŋatau acgom, eŋ kêsaê gebe kôm ênam ŋanô ŋajam ma kêpuc tau tôŋ to gêôŋ kom gebe ênac êndêŋ ŋanoc. 8 Amac apuc taôm tôŋ amboac tonaŋgeŋ ma aôŋ anac seŋeŋ nêm ŋalêlôm gebe noc Apômtau mêŋêô lasêŋa kêdabiŋ. 9 O lasitêwaac, anac kapoac taôm e atap mêtôc sa atom. Alicgac me, mêtôcwaga tec mêŋkêkô katamdêmôê. 10 O lasitêwaac, aôc ŋandaŋ to apuc taôm tôŋgeŋ apuc propete, taŋ sêsôm biŋ sêjam Apômtau laŋô naŋ waŋeŋ. 11 Alic acgom, aêac aweŋ gêôc êsêac, naŋ sêôc gêŋwapac totêntac kêpa sugeŋ naŋ. Amac aŋô Job gêôc ŋandaŋ totêtac kêpa sugeŋ ŋawae, ma ajala Apômtau gêjac dabiŋ eŋ ŋalêŋgac. Biŋŋanô, Apômtau eŋ taê walô to taê labu ŋatau.
12 O lasitêwaac, biŋ tonec ajop êtu ŋamata gebe atôc lemem atom. Atôc lemem êpi undambê to nom me gêŋ ŋagêdô teŋ atomanô. Amac embe asôm gebe “Aec,” naŋ aêc tonaŋ kêtôm. Me embe asôm gebe “Masi,” naŋ masi tonaŋ kêtôm amboac tonaŋgeŋ. Aŋgôm amboac tonaŋ, ec mêtôc êtap amac sa atom.
13 Amacnêm ŋac teŋ embe gêŋwapac êtap eŋ sa, naŋ eteŋ mec. Ma teŋ embe têtac ŋajam, naŋ ênam wê dêbuŋ. 14 Amacnêm teŋ embe gêmac êŋgôm eŋ, naŋ êkêŋ biŋ gôlôac dabuŋ nêŋ laumata. Êsêac teteŋ mec êpi eŋ to sêniŋ oso eŋ ŋa niptêkwi sênam Apômtau laŋô. 15 Mec tonaŋ embe teteŋ tosêkêŋ êwiŋgeŋ, go ênam ŋac gêmac tau sa. Ma Apômtau oc êsuŋ eŋ sa êŋgôŋ êtiam, ma ŋac tau nê sec embe ênêc, oc Apômtau êsuc sec tau ôkwi. 16 Amboac tonaŋ aoc nêm sec lasê êndêŋ taôm ma ateŋ mec êjô tau êtu taômŋa gebe ôlim ŋajam êsa. Ŋac gêdêŋ nê mec gêjam ŋanô toŋaclai. 17 Elia eŋ ŋamalac kêtôm aêac. Eŋ keteŋ mec gebe kom ênac atom, tec kom gêjac atom kêtôm jala têlêac ma ajôŋ 6. 18 Go keteŋ mec kêtiam ma undambê kêkêŋ kom e nom gêjam ŋanô ŋajam.
19 O lasitêwaac, amacnêm teŋ embe eo aŋga lêŋ biŋŋanôŋa ma teŋ embe ênam eŋ ôkwi êmu êmêŋ, 20 go ajala gebe ŋac, taŋ gêjam ŋac sec ôkwi aŋga ênê lêŋ keso naŋ, oc ênam ênê katu kêsi aŋga gêmacanô tau ma êŋgênduc sec taêsam auc.


text:
Pol ndê bapia ŋamata-ŋga têŋ lau
Tesalonika-ŋga
Yom whê bapia dindec sa-ŋga
Tesalonika iŋ malac atu daŋ naŋ yêc gameŋ Masedonia-ŋga. Pol iŋ ŋgac ŋamata-ŋga bu hoc ŋawaê ŋayham asê yêc Tesalonika (Apo 17:1-9). Iŋ mbo whiŋ ŋac bêc daêsam dom, ma lau Israel-ŋga naŋ sêkêŋ whiŋ Yisu dom yêc malac dau, naŋ sem lêmuŋ iŋ ma sêkêŋ kisa iŋ, dec iŋ kölhö gi. Magoc lau Tesalonika-ŋga naŋ sic hu sêkêŋ whiŋ Pômdau, naŋ sêsap si sêkêŋ whiŋ dôŋ ŋaŋga, e ŋawaê ŋayham gi tiapa yêc gameŋ hoŋ dinaŋ (1:8).
Tiŋambu Pol gauc gêm ŋac ŋapaŋ ma kêkiŋ Timoti bu mbo whiŋ ŋac ma êndôhôŋ ŋac, ma bu lic ŋac sêmbo ŋalêŋ bocke (3:1-5). Ma Timoti mbu têŋ Pol gi tiyham, ma gic miŋ pi ŋac si lêŋ ŋayham (3:6-10). Ŋawaê dau kôm Pol tac ŋayham sambuc, dec iŋ to bapia dindec têŋ ŋac.
Pol to yom ŋatô têŋ lau Tesalonika-ŋga, bu puc ŋac dôŋ bu sêsap mêtê ŋayham dôŋ ma sêtimêtê dau ŋapep. Iŋ whê lau batê si sêtisa ŋalêŋ sa têŋ ŋac, bu nem malô ŋac ma sêtaŋ lau naŋ sêmbac ndu su, naŋ êŋlêc dom. Ma iŋ to yom pi mêtê ŋayham-ŋayham daêsam naŋ gic lau sêkêŋ whiŋ-ŋga ŋawaê.
1
Pol gic hu ndê bapia
1 Aö Pol, ma Sailas lu Timoti, ato bapia dindec têŋ gôlôwac dabuŋ malac Tesalonika-ŋga, mac lau naŋ akêŋ whiŋ Damaŋ Anötö lu Pômdau Yisu Kilisi. Pômdau ndê mwasiŋ ti yom malô têŋ mac hoŋ.
Pol tac ŋayham tu lau Tesalonika si mêtê-ŋga
2 Tôm bêc hoŋ yac ateŋ mbec, ma am daŋge Anötö tu mac hoŋ-ŋga. 3 Têm hoŋ yac ateŋ mbec têŋ Damaŋ Anötö, naŋ yac gauc gêm mac nem mêtê ŋayham. Mac akôm gweleŋ ŋayham tu mac nem akêŋ whiŋ-ŋga, ma akôm gêŋ daêsam bu anem akiŋ asidôwai, tu mac nem mêtê atac whiŋ lau-ŋga. Ma mac akêŋ batam bu Pômdau Yisu Kilisi oc mbu meŋ, dec mac alhac ŋaŋga eŋ. 4 O asidôwai naŋ Anötö tac whiŋ mac ndu andô. Yac aŋyalê su bu Anötö kêgalêm mac sa ati iŋ ndê. 5 Ŋahu bu têŋ ndoc yac ahoc ŋawaê ŋayham asê têŋ mac, naŋ yom dau meŋ ŋambwa dom, magoc meŋ ti Anötö ndê ŋaclai. Ma Ŋalau Dabuŋ puŋ ŋawaê dau dôŋ sip nem ŋalôm, e mac akêŋ whiŋ ŋaŋga eŋ. Ma mac daôm aŋyalê mêtê naŋ yac akôm, bu anem mac sa têŋ ndoc yac ambo awhiŋ mac.
6 Ŋawapac daêsam tap mac sa, magoc Ŋalau Dabuŋ puc mac dôŋ, dec akôc ŋawaê ŋayham sa ti atac ŋayham atu. Ŋalêŋ dinaŋ mac apuc yac mba waŋaŋ, ma apuc Pômdau ndê waŋga bocdinaŋ. 7 Mac nem lêŋ dinaŋ ti dôhôŋ ŋayham, bu lau sêkêŋ whiŋ-ŋga yêc gameŋ Masedonia ti Akaya-ŋga hoŋ sêlic ma sêŋkuc. 8 Ma mac nem lêŋ ŋayham kôm Pômdau ndê ŋawaê ŋayham tiapa yêc gameŋ Masedonia-ŋga ma gameŋ Akaya-ŋga tawasê dom. Lau yêc gameŋ hoŋ sêŋgô ŋawaê bu mac akêŋ whiŋ Anötö. Bocdinaŋ gitôm dom bu yac asôm yom daŋ bu awhê mac nem lêŋ sa têŋ lau. 9 Lau dau sic miŋ yom hoŋ pi mac nem lêŋ ŋayham. Sic miŋ bu mac akôc yac sa ŋalêŋ ŋayham, ma mac ahu anötöi gwam siŋ, ma anem daôm kwi bu anem akiŋ Anötö naŋ Anötö ŋandô, ma mbo tali ŋapaŋ. 10 Ma kwahic dec mac akêŋ batam iŋ ndê Atu Yisu bu mbu akêŋ undambê meŋ. Iŋ Yisu naŋ Anötö uŋ iŋ sa akêŋ lau batê-ŋga. Yisu dau dinaŋ dec kêgaho yac su yêc Anötö ndê atac ŋandê, naŋ oc meŋ sa tiawê têŋ bêc ŋambu-ŋga.


text:
16
Timothï acï cath kek Paulo ku Thilath
1 Paulo acï cath bï la Derbe ku Lithtra tɛ̈ ciëŋ Krïthian cɔl Timothï thïn. Man Timothï ëcï gam aya, ku yeen ë ye nyan kuat Itharel, ku wun ë ye Gïrïk.
2 Kɔc le ɣok gam tök ëbën Lithtra ku Ikonia, aake ye ŋiɛc jam rin Timothï.
3 Go Paulo Timothï cɔl aŋot rin wïc yen ye bïk cath. Ee looi këya rin aŋic kɔc Itharel ke ciëŋ Derbe ku Lithtra ëbën lɔn ye wun Timothï Gïrïk, kuat cie ŋoot.
4 Tɛ̈wën ye kek jäl gen ku lek gen, aake lööŋ cï atuuc Jethu ku kɔcdït tɔ̈ Jeruthalem guiir tɛ̈t kɔc cï gam, ku lëkkë ke bïk aa luui cït tɛ̈ wïc atuuc Jethu ku kɔcdït tɔ̈ Jeruthalem ye thïn.
5 Këya, kɔc akut kɔc cï gam aacï cök puɔ̈th bïk gamden cïï war, ku kɔc cï gam aacï röt aa juak akölaköl.
Paulo ku Thilath aacï la Troath
6 Paulo ku Thilath aacï Prigia ku Galatia bar yic, rin cï Wëi Nhialic ye nyuɔ̈th ke bïk Wɛ̈t Puɔth Yam cïï piööc ë bɛ̈ɛ̈i Athia kä yiic.
7 Tɛ̈wën cï kek aken Mithia dööt, ke wïckë bïk la pan cɔl Bithinia, ku keek aacï Wëi Nhialic nyuääth bïk cïï tëk thïn.
8 Gokë Mithia bar yic ku lek Troath.
9 Ku ë wɛ̈ɛ̈r kënë Paulo acï këdäŋ tïŋ këcït raan Mathedonia ke kääc yenhom ku lɛ̈ŋ. “Bäär yïn Paulo Mathedonia ba ɣo bɛ̈n kony.”
10 Wën cï Paulo nyuɔ̈th ë kënë, goku röt guiir buk la Mathedonia, rin acuk ŋic lɔn cï Nhialic ɣo cɔɔl buk Wɛ̈t Puɔth Yam la piɔ̈ɔ̈c tënë kɔc Mathedonia.
Paulo ku Thilath aacï la Pilipi
11 Goku jäl Troath ë riäi ku gërku buk teem Thamodhraki, naɣɔn nhiäk dɛ̈ɛ̈t ɣo la Nipolith.
12 Ku jiëlku Nipolith ku lok Pilipi gen tueŋ ye kaŋ thiɔɔk tɛ̈ le kɔc Mathedonia, ku yen ë ye gen rëër kɔc Roma thïn. Ku näkku nïn juëc geeu.
13 Nawën aköl cïï kɔc Itharel ë luui ke ɣo jiël geeu, ku lok wäryɔu tɛ̈ yeku tak lɔn ye kɔc Itharel kenhïïm mat thïn bïk röök. Ku nyuucku piiny ku jiɛɛmku tënë diäär ke cï kenhïïm mat thïn aya.
14 Kam kɔc cï wɛ̈lkua piŋ ë kɔc ke tɔ̈ thïn yiic, ee tiŋ gen Thiatira cɔl Lidia, ku ë ye ɣɔɔc wei alɛ̈th mïthiɔ̈ɔ̈ŋ ril ɣɔ̈nyden yic apɛi. Lidia ë ye Nhialic door, ku ëcï Nhialic cök puɔ̈u bï wɛ̈t lueel Paulo piŋ.
15 Wën cï ye gäm lɔ̈kwëi kek kɔc ciëŋ baai kek ye, ke cɔl ɣo ku lëk ɣo, “Bäk, rɛ̈ɛ̈rkë paandiɛ̈, tɛ̈ cï wek ye gam lɔn cï ɣɛn gam ayic.” Ku lɛ̈ŋ ɣo buk la baai.
Paulo ku Thilath aacï mac Pilipi
16 Naɣɔn akäl tök, tɛ̈wën le ɣok tɛ̈ ye kɔc la röök thïn, ke ɣo räm kek nyan alony la guɔ̈p jɔŋ ye cɔl alëk kɔc kë bï rot looi. Ku yeen ëcï wëëu juëc apɛi bɛ̈ɛ̈i tënë kɔcken cï ye loony.
17 Nawën ke buɔth Paulo ku ɣo ëbën ke loi duɔɔt, “Kɔckä aa lui rin Nhialic Madhɔl. Aa yïn lëk tɛ̈ bï Nhialic yï kuɔny thïn.”
18 Ku looi këya nïn juëc, agut bï Paulo puɔ̈u riääk, ku wel yenhom ku lëk jɔŋ tɔ̈ nya guɔ̈p, “Rin Jethu Krïtho bäär bei ë nya guɔ̈p!” Ee kaam wën, ke jɔŋrac jiël yeguɔ̈p.
19 Nawën le kɔc cï yeen loony tïŋ, ke nyan alony cïn wëëu ye bɛn bɛ̈ɛ̈i tënë ke, gokë Paulo dɔm ku Thilath ku thelkë ke luk yic.
20 Ku ɣɛ̈thkë ke bäny nhïïm ku luelkë, “Röörkä aa kɔc Itharel, ku keek aa loi aliääp gɛnda.
21 Aa ɣook piɔ̈ɔ̈c buk käk liu ciɛɛŋda ku lɔ̈ɔ̈ŋkua yiic, aa looi. Ɣok aa kuat Roma. Këya, ɣok aacïï dhil luui käk yekë lɛ̈k ɣo buk ke looi.”
22 Ku mɛt thän awën kääc luk kɔ̈u wɛ̈tden yic ku biɛ̈kkë ke, ku ret bäny alɛ̈th Paulo ku Thilath yiic kekɔ̈th, ku cɔlkë ke aa that.
23 Wën cï apuruuk Paulo ku Thilath that ku biɛ̈kkë ke apɛi, ku riitkë ke ɣön mɛ̈c, ku yöök bɛ̈ny apuruuk ë tïït kɔc cï mac, bï ke der rin bï kek cïï kat.
24 Nawën piŋ apuruuk ë wɛ̈t kënë, ke riitkë ɣön tɔ̈ ciëën ku rekkë kecök, ku mɛckë ke gurgurdït thiek kɔ̈u.
25 Nawën tɛ̈cït wɛ̈ɛ̈r ciɛl yic, ke Paulo ku Thilath aake rɔ̈ɔ̈k ku ketkë waak door kek Nhialic, ku kɔc kɔ̈k ke cï mac kek keek aake pïŋ.
26 Kaam awën ke piny yiɛ̈ɛ̈k rot apɛi, ku yiɛ̈ɛ̈k tɛ̈wën cï ɣön mɛ̈c buth thïn aya. Nyin yic tɛ̈wën ke ɣööt ŋany kethook, ku däk luɔ̈ŋ werwer kecök.
27 Go bɛ̈ny apuruuk wën tit ɣöt thok rot puur ku tïŋ ɣööt ke ŋaany thook, ku tɛk lɔn cï kɔc cï mac röt kual, go palde miëët bei, ku wïc bï rot nɔ̈k.
28 Go Paulo rɛ̈l apɛi, “Duk rot näk! Ɣok aatɔ̈ tɛ̈n ëbën!”
29 Go bɛ̈ny apuruuk mac cɔɔl, ku riŋ ɣöt ku wïïk Paulo ku Thilath cök ke lɛth.
30 Nawën ke wɛt nhïïm aɣeer ku thiëëc ke, “Wek bäny, yeŋö ba looi bï ɣa kony?”
31 Gokë lueel, “Gam wɛ̈t Bɛ̈ny Jethu, ke yïn akony wek kacku.”
32 Nawën ke jɔl wɛ̈t Bɛ̈ny Jethu piɔ̈ɔ̈c tënë ye ku tënë kɔc kɔ̈k tɔ̈ paande ëbën.
33 Ku ë wɛ̈ɛ̈r kënë, ke Paulo ku Thilath nyɛɛi bɛ̈ny apuruuk wën ke bï tɛ̈tɔ̈ɔ̈kken la lɔɔk yiic ku dër keyiic, ku muɔc nhom nyin yic kek kacke ëbën.
34 Ku ɣɛ̈th Paulo ku Thilath paande ku gɛ̈m ke miëth. Ku jɔl puɔ̈u miɛt kek kacke rin cï yen wɛ̈t Nhialic jal gam.
35 Naɣɔn nhiäk ke bäny geeu toc bäny apuruuk, “Lak, lëkkë bɛ̈ny apuruuk tït ɣön mɛ̈c bï Paulo ku Thilath lony.”
36 Go bɛ̈ny apuruuk tït lëk Paulo, “Bäny aacï wɛ̈t tooc riɛnkun bï we lony. Këya, wek aacï puɔ̈l bäk jäl ke cïn awuɔ̈c yïk we.”
37 Go Paulo lueel tënë bɛ̈ny apuruuk, “Ɣok aa këc ɣäth luk yic, ku ɣok aacï bäny cɔl athat thɛ̈i nhom ku mac ɣo, ku ɣok aa kɔc Roma! Ku ëmën, awïckë buk jäl ɣo cïï ŋic? Acie tɛ̈de! Kek bäny nhïïm, aa dhil bɛ̈n tɛ̈n bïk ɣo bɛ̈n luɔ̈ny bei.”
38 Go bäny apuruuk wɛ̈t cï Paulo ku Thilath lɛ̈k ke la kuany yic tënë bäny geeu. Nawën piŋkë lɔn ye Paulo ku Thilath kɔc Roma, gokë riɔ̈ɔ̈c.
39 Ku lek bïk ke la lɔ̈ŋ, bïk wɛ̈t päl piny tënë ke, ku bïïkë ke bei ɣön mɛ̈c ku lëkkë ke bïk jäl geeu.
40 Go Paulo ku Thilath jäl ku lek pan Lidia. Ku matkë kenhïïm thïn kek kɔc cï gam, ku jiɛɛmkë tënë ke wël deet kek kepuɔ̈th ku jiëlkë.


text:
Akuënkäŋ
Akuënkäŋ (në thoŋ Diŋlïth mathematics, në wɛ̈t Gïrïk uάθnua, wëtde-yic: ŋïc, kuɛ̈n, piööc) ee piööc ë wël cimënë duɔ̈t, akuën, guɔ̈p, kaamic, ku rotwaarmakuenkäŋ. Wël juëc tɛ̈ ye tiɛ̈ŋ mïkuenkäŋ ku mïŋicwël tɛ̈cït määtnhomde ku wɛ̈tdic ë akuënkäŋ. Mïkuenkäŋ aa rötguiɛɛrthïn wïc ku luuikë keek bë kek käcitɔu looi. Mïkuenkäŋ aa yic tëdɛ̈t acïnyic ë käcitɔu ke akuën ë nyuɔɔth looi. Të le gup akuënkäŋ aa 'këcëkäär' kapath ë käloiröt mayic, ku luɔi tɛ̈ktɛ̈k, nyinde ke alëu bë kë ŋic bɛ̈ɛ̈i, yen akuënkäŋ latueŋ lɔŋ kuɛ̈n, yupyup, thëm ku duöl piööc tɛ̈ ye tiɛŋkäŋ, ku käk röt liɔɔp ë gup käŋ.