text:
Qırımtatar teatriniñ tarihı ğayet uzundır. Qırım hanlığı zamanında teatr sanaatı olduqça ilerilegen edi. İnkişafı qaysı devirge kelgeni aqta aytmağa qıyın. Belli ki, XVI asırnıñ ekinci yarısından qırımtatarlarnıñ devletinde endi soqaq teatri bar edi.
Qırım ve qırımtatarlarnıñ tarih saifeleri – Qırım.Aqiqatnıñ leyhasında,«Tuğra» videobloglarında.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır.
Metn müelifi ve alıp barıcı Gülnara Abdulla, rejissör Fatima Osmanova, operator ve montaj rejissörı Eldar Halilov, ğaye müellifi ve prodüsser Emine Ceppar.
Videoda Larişes müzeyiniñ saytından resimler, em de belli Qırım müellifleri ve icracıları Enver İzmaylov ve Afize Kasaranıñ muzıkası qullanıla.
Gülnara Abdulla, Qırım tarihçısı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarlarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışlarını aks ettirmey


c: text/html

text:
Qırımda üç tilniñ teñ uquqlılığı olmalı – rus, ukrain ve qırımtatar tilleriniñ, dep bildirdi Rusiye prezidenti Vladimir Putin işğal etilgen Yaltada Devlet Duma deputatları ile keçirilgen körüşüvde.
«Repressiyalarğa oğrağan halqlarnıñ aqlavı boyunca aqiqiy bir iş alıp barılmalı, üç tilniñ teñ uquqlılığı pekitilmeli», – dep bildire Putinniñ sözlerini İTAR-TASS agentligi.
«Qırım Cumhuriyetiniñ Anayasası»nda qayd etilgeni kibi, Qırımda üç til devlet tili olaraq belgilene: rus, ukrain ve qırımtatar. Faqat işbu uquqlar amelge keçirilmey. Misal içün, işğalden soñ, yerli «akimiyet» devlet müessiselerde olğan bütün ukrain yazılarını yoq etmekte.
Qırımnıñ yuqarı sınıflarında qırımtatar tilinde oqutuv de imkânsız eken. Qırım «tasil naziri» Natalya Gonçarova aytqanı kibi, yuqarı sınıflarda talebeler episi bir fenlerni rus tilinde ögrenip, yekâne imtiannı bu tilde tapşırmağa mecbur olacaqlar.
Avgust 13 künü Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa eki künlük iş ziyareti ile keldi. Ukraina İçki işler nazirliginde bu körüşüvni mümkün olmağan bir şey olaraq tanıdılar. Ukraina içki işler nazirliginde ise Putinge qarşı cinaiy işniñ çıqarılmasını tüşüneler.
Çarşenbe künü Putin Aqyarda Rusiye havfsızlıq Şurasınıñ azaları ile toplaşuvnı keçirip, Qırımnıñ havfsızlığı ve qabarcılıq ile küreş kibi meselelerni muzakere etti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aqmescit civarı – Bavurçı qasabası – çarşenbe künü elektrik yolaqlarından birinde yüz bergen qaza sebebinden ışıq söndürildi. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye ükümeti bildire.
«Aqmescit şeer elektrik ağları bildire: №2 TP 1210 elektrik yolağında yüz bergen qaza sebebinden Bavurçı qasabasınıñ evlerinde ışıq söndürildi. Qazanıñ yoq etilmesi boyunca iş alıp barıla», – denile beyanatta.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Qamaçav iştirakçileriniñ talapları arasında – siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, Qırımda insan aqlarına riayet etüv ve yarımadağa halqara eyyetlerniñ kirsetilmesi.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Kreml kontrolindeki yarımada akimiyeti Türkiyede yaşağan qırımtatarlarnı «Rusiye semetdeşleri» sıfatında kösterecek ola. Resmiy Ankara Qırımnı Ukraina toprağı olaraq körip, Rusiye ilhaqını tanımay. Şu sebepten Kreml memurları ve teşviqatçıları qırımtatar diasporasına diqqat ayırıp, tamır halqnıñ Rusiye diktatı altında bahtlı yaşağanına işandıracaq ola.
Qırım akimiyeti Türkiyeniñ paytahtı Ankarada «qırımtatar medeniyet künleri» keçirilecek, dep ilân etti. Cumhuriyetniñ Rusiye baş nazir muavini Georgiy Muradovnıñ bildirgenine köre, akimiyet böyle tedbirni çoqtan planlaştırğan edi. «Türkiyeniñ qırımtatar vatandaşları içün teşkil etilgen birinci umumiy tedbir edi», – dedi Muradov.
Onıñ aytqanına köre, «medeniy tedbirler» vaqtında seyircilerge meşur qırımtatar medeniyet erbabı İsmail Gasprinskiy ve regiondaki zemaneviy yaşayış aqqında qısqa filmler kösterildi. Bundan ğayrı, Rusiye akimiyeti tamır halqnıñ yaşayışına bağışlanğan fotoresimler sergisini teşkil etti, qırımtatar edebiyatını ve Bağçasaraydaki Han sarayınıñ «restavratsiya» neticelerini taqdim etti. Memurlarnıñ qayd etkenine köre, «rekonstruktsiya» Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ emri ile berilgen parağa yapıldı.
«Malüm olğanı kibi, bu meseledeki (saraynıñ «rekonstruktsiyası» – QA) «dostlarımız» yañlış malümat tarqatqan edi. Şu sebepten Bağçasaraydaki saraynıñ restavratsiyasınen bağlı doğru malümat bermege tırıştıq», – dep bildirdi Georgiy Muradov. Memur, Ukrainanıñ UNESCO işleri milliy komissiyası ve «restavratsiya» saraynıñ özgünligini yoq etecek dep aytqan qırımtatar faalleriniñ iddialarını «yañlış malümat» dep adlandırdı.
«Medeniyet künleriniñ» teşkilâtçıları olaraq regional ükümetke ait «Qırımnıñ iş ve medeniyet merkezi» ve sözde «Türkiyedeki qırımtatar dernekleri federatsiyası» qayd etildi. «Federatsiya» yolbaşçısı Ünver Sel tedbirde çıqışta bulunıp, Türkiye memurlarını ve vatandaş cemiyetiniñ vekillerini işğal etilgen yarımada ile faal iş tutmağa çağırdı. «Türkiye, eki qardaş halq arasındaki içtimaiy, medeniy, iqtisadiy, ilmiy, diniy ve cemaat bağlarınıñ inkişafı içün qırımtatarlarnen işbirligini kenişletmeli», – dep eminliknen ayta Ünver Sel.
Akimiyet kontrolindeki İsmail Gasprinskiy media merkeziniñ yolbaşçısı Sayde Usmanova Rusiye kütleviy haber vastalarınıñ jurnalistlerine dedi ki, işğalden soñ qırımtatar tilinde neşir etilgen edebiyat «bayağı arttı». O, Ünver Sel kibi, Türkiye akimiyetini işğal etilgen yarımada ile faal iş tutmağa çağırdı. «Qırım ve Türkiye arasında bir köpür olsun dep, Türkiyedeki semetdeşlerimiz ile daimiy bağ qurmağa isteymiz. Halqımız öz tarihında çoq şey kördi, ve ümüt etem ki, bağlarımıznıñ pekitilüvi içün em Rusiye, em Türkiye tarafından devlet yardımı kösterilecek», – dep ayttı Usmanova.
Qayd etmeli ki, «qırımtatar medeniyet künleri» keçirilecegini esasen Rusiye devlet neşirleri bildirgen edi: halqara alanda çalışqan «RİA Novosti» ve Sputnik agentligi.
Rusiye memurları Türkiye cemaatını Türkiyede yaşağan qırımtatarlar Rusiye içün «semetdeş» olğanına işandıracaq olalar
Bunıñ kibi teşviqatçı tedbirlerni teşkil etken Rusiye memurlarınıñ bir qaç maqsadı bar. Birinciden, Türkiye cemaatını Türkiyede yaşağan qırımtatarlar Rusiye içün «semetdeş» olğanına işandıracaq olalar. Laf maqsatlı siyaset aqqında kete. Keçken sene dekabr ayında Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov «çetelde yaşağan Rusiye semetdeşlerine» qoltutuv boyunca 2018 senesiniñ tedbirler planını tasdıqlağan edi. Planda, ilk evelâ, Türkiye paytahtında keçirilecek teşviqatçı aktsiyalar aqqında laf kete edi. Memurlar para qızğanmadı. Umumen tedbirlerge 2,2 million Rusiye rublesi (ya da tahminen 900 biñ ğrıvnâ) ayırıluvı planlaştırılğan edi. Mesülietli baş nazir muavini Muradov ve «Qırımnıñ iş ve medeniyet merkeziniñ» reberligi oldı.
Muradov Ankarada keçirilecek tedbirlerniñ formatını daa yılnıñ başında jurnalistlerge tarif etken edi. «Fotoresim sergisini numayış etecekmiz, şu cümleden tamir etilgen Han Sarayını, qırımtatar medeniyetiniñ kontserti olacaq, qırımtatar tilinde kitap alıp ketecekmiz», – dedi Muradov. Kreml kütleviy haber vastalarınıñ malümatına köre, «medeniyet künleri» böyle de keçirildi. Ekinciden, yarımadada yaşağan qırımtatarlarnı Türkiyedeki diasporanıñ belli vekilleri Rusiye ilhaqına qoltutqanına işandıracaq olalar. Asılında ise, Rusiyege tek küçük bir cemaatçı gruppası qoltuta, olarnıñ arasında eñ meşur şahıs da – Ünver Sel. İşğalden soñ o, yarımadağa bir qaç kere barıp kelgen, akimiyet teşkil etken tedbirlerde iştirak etken ve ğarp siyasetçilerini 2014 senesiniñ Qırım «referendumı» neticelerini tanımalarına çağırğan edi. 2015 senesi yazda Türkiye Baş prokuraturası «qırımtatar dernekleri federatsiyasınıñ» qapatılmasına teşebbüs köstergen edi. Rusiye neşirleri Selni Türkiyedeki qırımtatar diasporasınıñ liderlerinden birini olaraq tanıtmağa devam eteler.
Yarımadada yaşağan qırımtatarlarnı Türkiyedeki diasporanıñ belli vekilleri Rusiye ilhaqına qoltutqanına işandıracaq olalar
Üçüncisi, Moskva ve regiondaki hızmetçileri halqara cemaatqa kene yañlış malümat bermege tırışalar. Çetel (mında Türkiye) jurnalistleri ve siyasetçilerine regiondaki milletlerara amanlıq ve qırımtatar medeniyetiniñ faal inkişafını tasvir etmege tırıştılar. Amma rusiyelilerge tamır halq «terrorist» ve «radikal» olaraq tanıtıla.
Kreml ve regionnıñ Rusiye akimiyeti Türkiye yönelişinde faal çalışa. Keçken ay işğal etilgen Qırımnıñ Rusiye senatorı Sergey Tsekov Türkiye parlamentiniñ halqara işler komitetiniñ reberligi ve azalarınen körüşip, olarğa yarımadada milletlerara garmoniya bar, dep tarif etti. O, komitet yolbaşçısı Volkan Bozkırğa Türkiyeniñ resmiy vekilleri cumhuriyetniñ Rusiye akimiyeti ile dialog qurmağa istemeyip, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ liderlerinen bağ tuta, dep şikâyet etti. Tsekov ve Kreml diplomatları içün bu – Rusiye-Türkiye munasebetlerinde eñ ağır meseledir.
Kreml memurları ve teşviqatçıları ne qadar tırışsa da, resmiy Ankara Qırım ilhaqını tanımay, yarımadanı Ukraina toprağı dep saya. Şu sebepten Moskva Türkiyedeki qırımtatar diasporasına diqqat ayırıp, onı «Rusiye» Qırımında tamır halq bahtlı yaşay, dep işandıracaq ola.
Sergey Stelmah, Qırımnıñ siyasiy közeticisi (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Qırım ve Aqyar boyunca rusiyeli Tahqiqat komitetiniñ idaresi, bala ölümi sebebinden cinaiy davanı açtı.
Müessisege köre, 10 aylıq oğlançıq hanede bir özü qalıp, pencere üstüne minde ve 9-ıncı qatta aşağı tüşti.
Ana-babası o vaqıt başqa hanelerde olğanı bildirile.
Tahqiqat komiteti, olıp keçken vaqianıñ kerçegini bilmek içün ekspertiza tayinlengenini qoştı.
Sentâbrniñ başında, altı yaşındaki qızı beşinci qatnıñ penceresinden tüşken, Aqyar sakinine qarşı cinaiy dava açılğanı haber etile edi.
İyülniñ soñunda, Keriçte 2017 yılı doğma bala, beşinci qatta olğan kvartiranıñ penceresinden tüşip ketkeni bildirile edi.


text:
Çarşenbe künü, iyül 31-inde Aqmescitniñ (Simferopol) bir qaç soqağı bütün künge yarıqsız qalacaq.
Bu aqta "Krımenergo" müessiseniñ matbuat hızmeti bildirmekte.
Bildirüvge köre, Aqmescitte elektrik teminatnıñ toqtatılması tamir işlerinen bağlı.
"İyülniñ 3-ünde elektrik teminat böyle adresler boyunca olmaycaq: Gasprinskogo soq., 2-8 (çift), 1-17 (tek); Petra Grigorenko soq., 1, 2; Çoban-Zade soq., 2-8 (çift), 1-7 (tek), 13; Azatlıq soq., 1-5; Krımskaya soq., 1-16, 24; Çatırdagskogo soq., 1-8; İzmaylova soq., 2-16 (çift), 1-13 (tek); Otar soq., 2, 3; Tabaksa, soq. 10; Tavr soq., 19; Bahtlı soq., 8; A. Cemileva soq.; Maynakskaya soq.; Çatırdagskaya soq.", - denile beyanatta.
2016 senesi baarde rus energoköprüniñ üçünci pıtağı işini başlağanına baqmadan, Qırımda yarıq söndürmeleri devam etmekte. 2015 senesi dekabrden başlap Herson vilâyetinde energetik tiremelerniñ bozulğanından soñ, Ukrainadan Qırımğa elektroenergiya berilmey. Şimdilik Qırım öz generatorları, Rusiye generatorları ve Kuban energoköprüniñ elektrik ağını qullana.
Martnıñ 18-inde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Aqyarğa keldi, anda ise Balıqlava TES-iniñ açılışında iştirak etti


text:
«Daimiy surette boyle isbatsız malümat Qırım «liderleri»niñ nutuğından ve rusiye kutleviy haber vastalarından tarqatıla. Devlet sıñır hızmetinde olğan malümatqa kore, bugünki künde insanlarnıñ Qırımğa şeylernen ya da qorantalarnen kelgenleri yoq. Bundan da ğayrı, grajdanlarnıñ Qırımğa qaçaqlar sıfatında, sanki eyi yaşayışnı qıdırmağa ketkenleri aqqında da malümat berile», – qayd etile muessiseniñ beyanatında.
Bundan da ğayrı, Devlet sıñır hızmetiniñ bergen malümatlarına kore, ziddietiniñ başlanuvınen yarımadadan biñden ziyade insan çıqtı. Bazıları Qırım yarımadanı taşlap, sığınaqnı Avropa Birliginde qıdıra ediler – boyle 34 insan bar edi.
Yaqında Lvov DVA press-hızmetinde bildirdiler ki, Lvov vilâyetine 2085 qırımlı kelmek istegini bildirdi. «Qaçaq»larnıñ sırasında – 1039 yaşı yetken insan ve 1046 bala bar eken.


text:
Fevralniñ 8-nde Aqmescitteki SİZO-1-de Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi ile video bağı vastasınen «qırımlı musulmanlar davası» boyunca imam Raif Fevziyevge qarşı ilk oturışuv ötkerildi.
Advokat Emil Kurbedinovnıñ bildirgenine köre, Fevziyevniñ apiste qaluv müddeti yarım yılğa uzatıldı.
Oturışuvda imaye Fevziyevge dördünci Jeneva şartnamesine tabidir, dep bildirdi. Böylece, işğal etilgen Qırımdan etap etilyemeli ve davası siyasiy olaraq mustaqil mahkemelerde baqılmalı. Mahkeme bu muracaatlarnı red etti.
Prokuror Fevziyevniñ apiste qaluv müddetini yarım yılğa uzatmağa talap etti. Mahkeme bu muracaatnı qanaatlendirdi.
«SİZOda tutmaq içün yekâne sebep Raifniñ özüne ve diger siyasiy mabüslerge iftira atmağa istemegeni oldı», – dep qayd etti advokat.
Nevbetteki oturışuv fevralniñ 9-na planlaştırıldı.
Dekabr ayında Fevziyevniñ apiste qaluv müddeti 2022 senesi aprelniñ 11-ne qadar uzatılğan edi.
Fevziyevniñ ömür arqadaşı davasınıñ mahkemeden evelki tahqiqatı yekünlendi, dep bildirgen edi.
Berilgen malümatqa köre, Rusiye FSBsi 2021 senesi avgust ayında tutulğan aralarında Raif Fevziyev de olğan beş qırımtatarı ve musulmanğa qarşı «akimiyetni zorbalıqnen zapt etüv» cinaiy davasını açtı.
2021 senesi avgust ayında Rusiye quvetçileri Qırımda birden beş qırımtatarınıñ evini tintti. Soñra faaller Rustem Murasov ve Rustem Tairov, Aqyarnıñ Balıqlava rayonında Cebbar Bekirov, Bağçasaray rayonında Zaur Abdullayev, Aqmescit rayonında Raif Fevziyev tutuldı.
Raif Fevziyev ve Cebbar Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv), qalğanları ise Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden (Terror teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etüv) şübheli ola. Avgustnıñ 17-nde ve 18-nde Rusiye qadıları tutulğanlarnı nezaret altına aldı. Tutulğanlar ya da advokatları yañı qabaatlavlarnı tefsir etmey.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen yañı tintüvler ve tutuvlarnen bağlı cinaiy tahqiqat açılğanını bildirgen edi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Rusiye quvetçileri keçirgen tintüvlerni ve qırımtatarlarnıñ tutuluvını «adden aşır bir insan aqları bozuluvı» dep adlandırdı, Ukraina Tış işler nazirligi ise Rusiyege qarşı narazılıq bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova dünyanı qırımtatarlarnıñ Rusiye tarafından taqip etilüvine cevap bermesine çağırdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Avropa Birligi Rusiye qarşı yañı sanktsiyalar qoya bile. Bunı aprelniñ 11-nde Avropa Birliginiñ Tış işler yolbaşçısı Josep Borrell AB memleketleriniñ tış işler nazirleriniñ köşüvinde bildirdi.
"Sanktsiyalar daima mümkündir", - Reuters Borrellniñ aytqanlarından alıntı ketire.
Körüşüvde nazirler Halqara ceza mahkemesiniñ prokurorı Karim Han ile Ukrayinanıñ Rusiye ordusı tarafından işğal etilgen topraqlarında yapqan arbiy cinayetlerni muzakere etecek olalar. Börrelniñ sözlerine köre, olar Moskvağa qarşı kelecek adımlarnı da muzakere ete bileler.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Mesken rayonlarğa top, çoqlu ateş sistemaları ve ballistik raketalar vastasınen ateş açıla. Rusiye ordusınıñ zırhlı tehnikası Kyiv ve Rusiye sıñırına yaqın bir qaç vilâyet merkezini sarıp almağa tırışa.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırım «Devlet şurasında» akkreditatsiyanı almaq içün kütleviy haber vastalarınıñ hadimleri kendi icadiy tahallüslerini aydınlatmaq kerekler.
Krımmedia neşiriniñ yazğanına köre, işbu madde Qırım Cumhuriyeti Devlet şurasınıñ malümat siyaseti boyunca komitet toplaşuvında leyhası baqılğan «Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet şurası yanında jurnalistler, matbuat vastaları, malümat agentlikleriniñ hadimlerine akkreditatsiya berüv nizamnamesinde» mevcut.
Bundan ğayrı, akkreditatsiya arizasında bulunğan vazife, tasil ve tecribe, zenaat, iş telefonı ve cep telefonı, jurnalistniñ elektron poçta adresini qayd etmeli.
Komitet yolbaşçısı Sergey Şuvaynikovnınh bildirgenine köre, akkreditatsiya aqqında nizamname leyhası kütleviy haber vastalarınıñ hadimleri tarafından muzakere etilecek ve Devlet şurası saytında derc etilecek.
Onıñ aytqanına köre, vesiqa Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Şurasında akkreditatsiya aqqında nizamnamesine esaslandı ve Rusiye maddelerine köre tüzetildi.
Şuvaynikovnıñ aytqanına köre, deputat onıñ aqqında tarqatılğan yañlış malümatnı re ete bile. Bunıñ kibi malümat diskreditatsiya maqsadında tarqatılsa, bunı mahkeme baqacaqtır.
Bu sebepten o kütleviy haber vastalarınıñ hadimlerine Rusiye qanunlarını diqqatnen ögrenmege tevsiye etti.


text:
Avropa parlamenti Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda qırımlı, şu cümleden qırımtatarlarnıñ aqlarınıñ bozuluvını takbih etti. İşbu rezolütsiyağa Avropa parlamentiniñ deputatları Strasburgda fevral 4 künü qol tuttı.
«Avropa parlamenti «insan aqlarınıñ, şu sırada ekstremizm ve terrorizm küreşi manaçığı ile etilgen qırımlılarnıñ, qırımtatarlarnıñ aqlarınıñ bozuluvını takbih ete», – denile beyannamede.
Avropa parlamenti yarımadada söz ve toplaşuv serbestliginiñ sıñırlavını takbih etti.
Avropa deputatları hatırlatqanı kibi, Rusiye, işğalci akimiyet olaraq, yarımada ealisiniñ havfsızlığı içün mesüliyetlidir.
Dört insandan ibaret olğan ve İsveçre diplomatı, elçi Jerar Ştudman reberliginde Avropa Şurasınıñ eyyeti Qırımğa yanvar 25 künü keldi. Avropa Şurasınıñ baş kâtibi Turbern Yagland degeni kibi, eyyetni Qırımğa yarımadada insan aqları ile bağlı vaziyetke qıymet kesmek içün yolladı. Bunıñ ile eyyetniñ işi mustaqil olacağını qayd etti, onıñ işi Qırımnıñ territorial statusına bağlı degil eken.
Avropa Şurasınıñ közeticileri Qırımğa soñki bir buçuq yıl içinde kirgen halqara teşkilâtlarnıñ ilk temsilcileri oldı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Qırım «akimiyeti»ne yaqın olğan «Krıminform» saytı bildirgenine köre, Halqara bala lageriniñ ziyaretinden ğayrı, Rusiye akimiyetiniñ başı mında bala raatlanuvı boyunca toplaşuvnı, Seregey Aksönov ile ve baş nazir muavinleri ile adetiy körüşüvlerni keçirecek.
Bundan da ğayrı, Medvedev Aluştada olimpik oquv-sport merkezini ziyaret etmege planlaştıra.
Bu Qırımnıñ işğalinden soñ Medvedevniñ Qırımğa ekinci ziyaretidir – mart 31 künü o mında akimiyetniñ toplaşuvını keçirgen edi.
Ukraina çetel işler nazirligi mayıs 25 künü Rusiye akimiyeti başınıñ Ukraina akimiyeti ile qararlaştırılmağan ziyareti boyunca öz narazılığını bildirdi.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev Venağa yol aldı, mında bu künleri Qış Körüşüvi 2015 keçe. Qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi ile Avstriya paytahtında işğal etilgen Qırım vaziyeti muzakere etilecek.
Bunı Cemilevniñ matbuat hızmeti bildire.
Ukraina halq deputatı aytqanı kibi, OSCE memleket deputatlarınıñ toplaşuvında Rusiye Federatsiyasınıñ temsilcileri olarnıñ mevamı doğru olğanını tasdiqlamağa ve Qırım vaziyetini yañlış sürette köstermege tırışacaqtır.
«Men OSCE Parlament Assambleyasınıñ daimiy iştirakçisi degilim, amma meni de ariza ile qoşulıp, Qırımnıñ aqiqiy vaziyetini añlatmağa çağırdılar», – dep bildire Cemilevniñ sözlerini matbuat hızmeti.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Kreml tarafından tayinlengen Qırım ükümetiniñ reisi Sergey Aksönov Aqmescit şeer memuriyeti yolbaşçısına modul bala bağçaları içün 25 topraq damartısını ayırmasını temin etmege avale etti.
Rusiyege boysunğan Aqmescit memuriyeti matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, şeer memuriyetiniñ yolbaşçısı Gennadiy Baharevniñ sözlerine binaen, Qırım ükümeti Rusiye prezidenti Vladimir Putinden bu maqsatlarğa kerekli paranıñ ayırmasına razılığını aldı.
Rusiye ükümeti 2016 senesi yanvar 1-ge qadar bala bağçalarına olğan nevbetlerni yoq etmege avale etti. Amma Moskvağa boysunğan Qırım Tasil nazirligi bu vazifeni belgilengen müddet devamında yerge ketirmek imkân olmağanını qayd etti. Bala bağçalarına nevbetlerni tek 5 yıldan soñ yoq etmege söz bereler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
The New York Times Amerika neşiri İranda Ukraina uçağına endirilgen raketa darbesiniñ videosını kösterdi.
«Raketa uçaqnı urğanda küçük bir patlav oldı, amma uçaq patlamadı, bunı video köstere. Uçaq bir qaç daqqa daa uçmağa devam etti ve ava limanı tarafına aylandı, dep ögrendi The Times. Uçaq patlamaq ve tez tüşmekten evel alevde ava limanına uçtı, dep köstere The Times teşkergen diger videolar», – dep yaza jurnalistler, haber ete Azatlıq Radiosı.
Kanada baş naziri Justin Trudeaunıñ yanvarniñ 9-nda bildirgenine köre, yanvarniñ 8-nde Tehran ava limanından çıqqan Ukraina halqara ava yolları şirketiniñ uçağı İran raketası tarafından tüşürildi.
Bir sıra kütleviy haber vastası, Ukraina halqara ava yollarınıñ uçağı İranda tüşürildi, dep malümat berdi.
«Ukraina halqara ava yolları» ava şirketiniñ PS752 seferli Boeing 737-800NG uçağı yanvarniñ 8-nde saba Tehrandan Kyivge yol alıp, İran paytahtınıñ halqara ava limanından çıqıp tüşti. 176 insan elâk oldı, 167-si yolcu ve 9 ekipaj azası edi. Elâk olğanlar arasında – 11 Ukraina vatandaşı (ekipaj azaları ve 2 yolcu).
Uçaq 2016 senesi yapıldı. Şirketniñ bildirgenine köre, bir problemi yoq edi ve yanvarniñ 6-nda uçuştan evel tehnik teşkerüvi yapıldı.
Ukraina Tış işler naziri Vadım Prıstayko, İrannen Ukraina uçağınıñ qazasını tahqiq etüv ve onıñ sebeplerini ögrenüvde eki memleketniñ tahqiqat gruppalarınıñ koordinatsiyası aqqında añlaştı, dep bildirdi.
Ukrainada yanvarniñ 9-nda İrandaki uçaq qazası sebebinden matem künü olaraq ilân etildi.


text:
Avgustnıñ 23-ünde Ukrainada Devlet bayrağı Künü qutlaylar. Bu bayramnı 2004 senesi öz qararınen prezident Leonid Kuçma tayin etken edi, ondan soñ prezidentlik yapqan Viktor Yuşenko, 2009 senesinde, avgust 23-ünde Ukraina bayrağınıñ köterilmesi merasimini başladı, bilidre Azatlıq Radiosı.
Bayram arfesinde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, avgust 23-ünde Devlet bayrağı kününde, mavı-sarıikrain bayrağını asıp, fleşmob keçirmege teklif etti.
"Öyle yerler bar ki, anda Ukraina bayrağı içün adamlarnı apishanege alalar ve, bellesem, bu adamlar, öz bayrağınen serbest yürmek imkânı içün bayağı şeyden vazgeçir edi. Onıñ içün, keliñiz erinmeyip, soqaqlarımıznı sarı-mavı renklernen bezeteyik", - dedi Zelenskıy.
Cuma künü Kyivde Sofiyskaya meydanında Ukraina prezidenti, Ukraina bayrağınıñ tantanalı köterilmesi merasiminde iştirak etecek.
Resmiy malümatqa köre, 1991 senesi avgust 23-ünde bir qaç halq mebusı Yuqarı Radanıñ Sessiya zalına mavı-sarı bayraqnı ketirdi. O bayraqnı papaz Petro Boyko taqdis etken edi. Tamam bu vaqiağa Leonid Kuçmanıñ "Ukraina Devlet Bayraq Künü aqqında" fermanı bağışlanğa, Ertesi künü, 1991 senesi avgust 24-ünde Ukraina öz mustaqilligini ilân etti.
Anayasağa köre, Ukraina devlet bayrağı — eki sarı ve mavı yatma sızıqlı sancaqtır.


text:
Bügin Almatı qalasındağı «Qazaqstan» qonaq üyinde bir top azamat demokratiyalıq küşter koaliciyasın qwrıp ündeu jasap jatqan twsta jetekşisi qamauda jatqan Qazaqstannıñ tirkelmegen demokratiyalıq partiyası kezekten tıs prezident saylauına qatıstı öz mälimdemelerin jasadı.
Demokratiyalıq partiya antikonstituciyalıq merziminen bwrın ötetin prezident salauına qarsı. Saylau tek kürdeli sayasi reformalardan keyin, saylauğa qatıstı demokratiyalıq principterge qayşı zañdar özgergennen keyin ötui tiis. Sayasi twtqındar men qañtar twtqındarı bostandıqqa şığuı kerek. Osı şarttar orındalmay, Dempartiya lideri Janbolat Mamay türmede otırğan kezde ötken saylauğa qarsımız, sondıqtan, oğan qarsı tek narazılıqqa şığamız jäne halıqtı beybit narazılıqqa şaqıramız!, – dedi belgili jurnalist, qwqıq qorğauşı Inga Imanbay.


text:
Energetik strategiyalar institutınıñ eksperti Yuriy Korolçuk dey ki, şimdi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım qıtaiy Ukrainadan berilgen elektrik energiyasından vazgeçmeycek. Fikrine köre, kelecekte Qırım ukrain energetik tertibatına bağlı olacaq, amma başqa şartlarda.
Bu aqta dekabr 16 künü Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde bildirdi.
Korolçuk dey ki, «Kahovka – Titan» yolağı daa eki yıl devamında yarımadanı temin etecektir, amma Rusiyeden energetik köpür tam quveti ile işlettirilse, bu yolaq yalıñız ceryan keçirici olaraq çalışacaq.
«O episi bir çalışacaq, ve biz Qırım yarımadası ile bağlı olacaqmız. Episi bir anda elektrik energiyasını berecekmiz, amma bu endi ceryan keçirüvi kibi resmiyleştirilecek. Onı anda satmaycaqmız», – dedi o.
Aytqanı kibi, şimdi Ukraina böyle şartlarda Poloniya ve Rusiye ile çalışa.
Salı künü, dekabr 15-de, Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kremlden Qırımğa Krasnodar diyarından energetik köpürniñ ekinci yolağınıñ berilmesi aqqında bildirdi, o yarımadağa qoşma 220 MVt energiyasını berecektir.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Dekabr 8 künü Ukraina energetik tertibatından Qırımğa bir elektrik yolağı boyunca elektrikniñ berilmesi ğayrıdan tiklendi. Amma Qırımda alâ daa ağ qazaları yüz bere.


text:
İlhaq etilgen Qırımdaki apisten azat etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi muavinleri İlmi Umerov ve Ahetm Çiygoz fin jurnalistlerine yarımadadaki repressiyalar aqqında ikâye ettiler. Bunı dekabrniñ 2-sinde Facebookta İlmi Umerov bildirdi.
«Bugün Kyivdeki Qırımtatar Milliy Meclisiniñ ofisi ile Finlândiyadaki Ukraina elçiligi arasında teleköpür teşkil etildi. Yigirmi qadar fin jurnalisti Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnen körüştiler. Sualler esasen işğal etilgen Qırımdaki vaziyet, bizim cinaiy işlerimiz ve planlarımız aqqında edi. Ahtem, Rusiye akimiyeti tarafından Qırımda qırımtatar ve ukrain halqlarına qarşı teşkil etilgen repressiyalarğa terror dedi», – yazdı o.
Ukrainanıñ Finlândiyadaki elçisi Andriy Oliferov teleköpürniñ teşkil eticisi, moderatorı ve tercimanı edi.
Noyabrniñ 8-nde Parijde «Kommunizmniñ 100 yılı. Tarih ve hatıra» pratformasınıñ konferentsiyası esnasında Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovğa «Avropa hatırası ve insafı platforması»nıñ mukâfatı taqdim etildi.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov ilhaq etilgen Qırımda eki yıl koloniya-qasabada apis etilüv cezasına mahküm etildi. Ondan ğayrı oña eki yıl cemiyet faaliyetinen oğraşmaq ve kütleviy haber vastalarında çıqışlar yapmaq yasaq etildi. Umerovnı açıq menbalarda yapılğan separatizmge çağıruvda qabaatladılar. O, özüne qarşı açılğan cinaiy işke, siyasiy maqsatlı iş dey.
Rusiye akimiyeti, İlmi Umerov ve Qırımda mahküm etilgen qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri Ahtem Çiygoznı azat etip, oktâbrniñ 25-nde Türkiyege teslim etti. Daa soñra Umerovnen Çiygoz Kyivge keldiler.
Umerov, sağlığınıñ teşkerilüvi ve tedaviylenüv içün Almaniyağa barıp kelgen soñ Qırımğa qaytmaq niyetinde olğanını bildirdi.


text:
QMC Yuqarı Radasınıñ devlet hainliginde qabaatlanğan sabıq deputatı Vasiliy Ganışnıñ işi boyunca nevbetteki mahkeme toplaşuvı bazarertesi künü, oktâbr 26-da, Kiyevde keçirildi.
İşbu toplaşuvda, Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, şaatlar iştirak etti, olarnıñ arasında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov.
«Endi mahkeme toplaşuvından qayttım, mında Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Radasınıñ sabıq deputatı Ganış Vasilniñ işi boyunca şaat olaraq iştirak etim… İster-istemez 2014 senesi fevral 25-mart 16 vaqialarını hatırladım… Amma, doğrusnı aytsam, mahkemede devlet hainliginde qabaatlanğanlar sırasında Aksenov, Konstantinov, Doniç, Tsekov kibi alçaq erifler olsa, keyfim başqa olur edi», – yazdı o Facebookta.
Aprel 28-de Ukraina havfsızlıq hızmeti Ukraina Devlet sıñır hızmeti ile beraber onı Qırım çıqışında yaqaladılar. Ganış apiske alındı, çünki onı qıdıra ediler. Baş prokuratura onı devlet hainliginde şekley. Ukraina taqiqatçılarınıñ malümatına köre, Ganış Qırım statusı aqqında «referendum» keçirilmesine rey bergenlerden biri edi, ve böyle etip Ukraina topraq bütünligine zarar ketirmege tırıştı.
Qırım Rusiye tarafından 2014 senesi fevral 20 künü işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası bu tarihnı yarımada işğaliniñ başlanuvı künü olaraq ilân ett


text:
Dört ay evelsi Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ (FSB) hadimleri Qırımda «diversantlarnıñ» birinci gruppasını yaqaladı. Olarnıñ arasında faal ve sabıq ATO göñüllisi Energodarlı Yevgeniy Panov, Qırımlı taksi aydavcısı Andrey Zahtey ve Aqmecitli Redvan Suleymanov bar. Olar SİZOda yatalar, tuvğanları olarnen körüşip olamay, advokatları ise bu davalarnen bağlı malümatnı gizli tutacaqlarına dair vesiqa imzaladılar. Qırım.Aqiqat olarnıñ apishane yaşayışınen bağlı bazı malümatlarnı ögrenip oldı.
Yevgeniy Panov ve Andrey Zahtey yaqalanğan soñ FSB diversion faaliyetinde şeklenilgen daa bir insannıñ adını aydınlattı – Aqmescitli Redvan Suleymanov. Bundan soñ Rusiye kütleviy haber vastaları uquq qoruyıcı organlarda olğan qaynaqlarınıñ malümatına esaslanıp, avgust ayında diversion faaliyetnen oğraşqan doquz insan yaqalanğanını bildirdi. Olarnıñ arasında – Harkovlı yük maşina aydavcısı Vladimir Prisiç. Qalğanlarınıñ soyadları alâ daa aydınlatılmay.
Yevgeniy Panov: SİZOdaki basqı ve ilk mektüp
Panovnıñ soy-sopları FSB hadimleri Qırımda apiske alınğannı basqığa oğratıp, sorğuğa çekkenini bildirgen ediler. Yevgeniyni Moskvadaki «Lefortovo» SİZOsına avuştırğan olsalar da, cinaiy işi yarımadada qaldı. Advokatları birden Aqmescit ve Moskvada çalışmağa mecburlar.
Eki ay devamında taqiqatçılar Panovğa tış dünya ile bağlanmağa imkân bermey ediler. Faqat keçenleri advokatları malümat gizli kalacaq dep, onıñnen körüşip oldı. «Diversantnı» Olga ve Dmitriy Dinze imaye eteler. Dmitriy Rusiyede mahküm etilgen ukrain rejisseri Oleg Sentsovnıñ menfaatlarını temsil etken edi.
Yevgeniy Panovnıñ qardaşı İgor Kotelânets dey ki, advokatlar davanı ögrenmege devam etip, apiske alınğan insanğa qarşı taqiqatçılar tarafından yapılğan qanunsız areketlerden şikâyet etecek ola.
Ukraina onı taşlap ketti, tuvğanları bile onı unutqanlar, bu sebepten de kelmegenimizni aytalarİgor Kotelânets
İgor Kotelânetsniñ bildirgenine köre, SİZOda Yevgeniy Panovğa maneviy basqı yapıla. «Aman-aman er kün oña FSB federal kanallar üzerinden tarqatqan videoda bergen malümatlarından vazgeçmemege «yalvaralar». Kimsege kerekmey ve kimse oña yardım etemez, Ukraina onı taşlap ketti, tuvğanları bile onı unutqanlar, bu sebepten de kelmegenimizni aytalar. Biz baracaq olsaq da, izin alıp olamayıq», – dep ayta o.
Kotelânets Panovnıñ birinci mektübi kelgenini ayttı. «O, tuvğanları ve yaqınlarını qasevetlenmege mecbur etken büyük siyasiy oyunnıñ qurbanı olğanından er kesten afu soray. Er kesni sevgenini ve yardım içün teşekkürlerini bildirgenini yaza. O, onı bile. Ve soñunda onıñ sevimli «Yaşaycaqmız!» sözü. Birisi qıyın bir vaziyette qalsa, Jenâ «yeñermiz» ya da «yaşaycaqmız», dep ayta», – dep yaza yaqalanğannıñ qardaşı Facebookta.
Ukrainada Yevgeniy Panovnıñ Qırımda yaqalanmasını qaçıruv olaraq tasnif eteler. Ukraina Milliy politsiyası cinaiy taqiqatqa başladı.
Andrey Zahtey: sıcaq suvsız ve tsenzura altında
«Lefortovoda» Andrey Zahtey de tutıla. Onı advokatları İlnur Şarapov ve Aleksandr Popkov ziyaret ettiler. Popkov birden qayd ete, gizli subetleşme içün imkân yoq.
«Lefortovo» – sıcaq suv olmağan taqiqat izolâtorına beñzegen bir yer, amma qalğan şaraitler daa bir qarar. Zahteyniñ kamerasında televizor, buzdolap bar. Odada üç kişi qala bile, şimdi o da bir kişinen qala», – dep bildirdi advokat Popkov Qırım.Aqiqatqa.
O, mektüp yollay, amma olarnı alalarmı-yoqmı daa belli degilAleksandr Popkov
Advokat al-azırda SİZOda Zahteyge nisbeten bir de bir qanunsız areketler ve azap qullanılmağanını bildire. O, poçtanı da qullana bile, ve ömür arqadaşınıñ mektübini aldı.
«Mektüpler ala, amma «Lefortovoda» tsenzura bar, o, çoq şeyni qabul etmey. O, mektüp yollay, amma olarnı alalarmı-yoqmı daa belli degil», – dep bildirdi Popkov Qırım.Aqiqatqa.
Advokat dava malümatını aydınlatmamağa söz berdi. Yaqalanğannıñ areketleri bir gruppa erkânında diversion faaliyetniñ azırlanması (Rusiye Ceza kodeksiniñ 281-inci maddesi 2-nci noqtası) olaraq tasnif etildi. Advokatnıñ fikirince, Zahtey qabaatlanğan cinayet delilsiz ola.
Bazarertesi künü, dekabr 5-de, Moskvanıñ Lefortovo mahkemesi Andrey Zahteyniñ apiste yatma müddetini arttıra bile.
«Redvan yata ve oldı»
«Diversantlar» davasınıñ daa bir şahsı – Redvan Suleymanov – Aqmescitteki SİZOda qala. Tuvğanları onıñnen körüşip olamay, bunı olar QirimInfo neşirine bildirgenler. Bir şeyler yollamağa izin bar. Suleymanov dört aydan berli apiste yata, amma tuvğanları onı tek bir kere – avgust ayında, mahkeme zalında kördiler.
Advokat ne olğanını özü añlamay. O, iş bir qaç ayğa toqtatılğanını ayta. Soza-soza bir qaç ayğa toqtattılar. Şimdi Redvan yata ve oldı
Oña devlet advokatı berildi, amma soy-sopları iş taqiqatına dair bir şey bilmey. «Advokat ne olğanını özü añlamay. O, iş bir qaç ayğa toqtatılğanını ayta. Soza-soza bir qaç ayğa toqtattılar. Şimdi Redvan yata ve oldı», – dep aytalar olar.
Qırım «diversantları» davasınıñ daa bir şahsı – Vladimir Prisiçniñ – taqdiri belli degil. Uquq qorçalayıcı ve jurnalistler onıñ tuvğanları ya da imayesi ile bağlanıp olamaylar.
Panov-Zahtey «diversion gruppasınıñ» işi ne vaqıt baqılacaq belli degil. Advokatlarnıñ zanınca, taqiqat yarım yıldan bir yılğa qadar sozula bile. Dava şahısları ise apiste yatacaqlar. Advokatlar olarnıñ cezası deñişe bilecegine inanmay, çünki bu işlerniñ siyasiy sebepleri mevcuttır.


text:
WBA (Super), IBO, WBC jäne IBF tujırımdarı boyınşa orta calmaqtağı qazaqctandıq bokcşı Gennadïy Golovkïn «Kanelomen» qırküyekte judırıqtacw üşin Condercpen mawcımda ötetin jekpe-jeginen bac tarttı.
Bacılımnıñ mälimetinşe, Golovkïnniñ komandacı orta calmaqtağı WBO belbewiniñ ïegeri Condercpen keliccözder jürgizgen. Olardıñ jekpe-jegi Qazaqctanda 10 mawcımğa belgilengen bolatın. Alayda köptegen derekközdegi mälimetterge cüyencek, Golovkïn qırküyek ayında mekcïkalıq bokcşımen ötetin jekpe-jek üşin mawcımdağı kezdecwden bac tartıp otır. Taraptar qazirgi waqıtta keliccözder jürgizip jatır. Ayta keteyik, ocığan deyin Conderctiñ promowteri Frénk Worren keliccözderdiñ cozılıp ketwin Golovkïnniñ jaraqat alwımen baylanıctırğan edi. Alayda qazaqctandıqtıñ bapkeri Abel Cançec bul mälimetti joqqa şığarğan bolatın. Al »Kanelonıñ» promowteri Ockar De La Xoyya bolca, Golovkïnniñ mawcımda jekpe-jek ötkizw twralı jocparın qoldamaytının birneşe ret mälimdegen edi. Promowterdiñ aytwınşa, Golovkïn mawcımda ötetin kezdecwde jaraqat alıp qalıp, qırküyekte mekcïkalıqpen judırıqtaca almay qalwı mümkin.
aqparat közi: tengrinews.kz


text:
QIRIM – Rusiyeniñ Ukrayınağa qarşı başlatqan cenkinde bu küz Ukrayına silâlı quvetleri içün müim oldı. Baarde olğan qaraman uruşlarından ve yazda cebeniñ stabilleşüvinden soñ Ukrayına ordusı küzde ücüm etip başladı. İşğalcilerniñ Harkiv vilâyetinden qaçması qırımlı işbirlikçilerni kederletti, amma bu da başlanğıç edi. Noyabrniñ ilk yarısı Ukrayına ordusına ve bütün Ukrayına halqına ğalebe ketirdi – Herson işğalden azat etildi.
Mında qayd etmeli ki, bu vilâyetniñ merkezini azat etüv Ukrayına silâlı quvetlerine büyük zarar ketirmedi – Rusiye ordusı pekitilgen mevzilerinden ketti, bu ğalebe daa müim oldı. Rusiye arbiyleriniñ bu cinaiy cenkte quvetli olğanlarına inanmağanları isbatlandı. Bu haberlerden soñ qırımlı işbirlikçiler Rusiye ordusı Ukrayına silâlı quvetlerini tutıp olacağından şübhelenip başladı.
Qırımda bir şeyge baqmadan, qırımtatarlar Ukrayınağa qoltutqanlarını köstere
Noyabrniñ 13-nde 79 yaşını toldurğan qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevniñ yubileyini tuvğan Qırımında qayd ete bile, onı işğalciler Qırımda 2014 senesi quvdı. Bu cenkte qırımtatarlar Ukrayınağa ve inkişafnıñ Avropa vektorına sadıq olğanlarını köstere. Uruş meydanında efsaneviy kombat olğan İsa Akayevniñ yolbaşçılığında «Krım» batalyonı da cenkleşe. Ukrayına Silâlı quvetleriniñ diger bölüklerinde de cenkleşken qırımtatarlar çoq. Qırımda Rusiye akimiyeti, uquq qoruyıcılar ve şovinist blogerlerniñ basqısına baqmadan, qırımtatarlar Ukrayınağa qoltutqanlarını köstere.
Bir çoq qırımlı ukrain de işğalcilernen küreşe. Bu künleri kezlevli Eduard Leonov Ukrayına bayrağını Hersondaki Ukrayına prezidentiniñ Qırımdaki temsilciligi binasına kene tikledi.
«Tamila Taşevağa vade etkenim kibi, Hersonnıñ azat etilgen ilk künü «Femida» bölügimiz Ukrayına devlet bayrağını Ukrayına prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligine tikledi», – dep yazdı EduardFacebook saifesinde.
Rusiye akimiyeti Rusiyege qoltutqan qırımlılarnıñ keyfini köre
Qırımda Rusiye akimiyeti Rusiyege qoltutqan qırımlılarnıñ keyfini, işbirlikçilerniñ telâşını köre, bir çoqu şimdi malını sata. Qırımlı rieltorlar al-azırda mal-mülk bazarında teklifler isteklerden çoq, dep ayta. Satıcılar fiyatlarnı tüşürse de, vaziyetni eyileştirmey. Aqmescit merkezini kezip, şahsiy evlerde ilânlar körmek mümkün.
Söz sırası, qomşu Rusiyede de acele satılğa dairlerniñ ilân sayısı bayağı arttı. İnsanlar tek keleceksiz degil, millionlarnen vatandaşınıñ ürmetsiz qalğan memleketten kete.
Rusiye ordusı Hersondan qaçqan soñ Qırımda daa çoq insan ketip başladı, dep tasdıqlay qırımlı blogerler.
«Hersonnı bergenler, Qırımnı da bererler, qaçmaq kerek ve ilâhre dep aytqanlarğa cevap bermege isteyim: qaçıñız. Qırımda ağlanğanlar ne qadar az qalsa, başqalarına o qadar qolay olur», – dep yaza Rusiye tarafdarı bloger Aleksandr Yüryev Facebook saifesinde.
Bizge er şey yahşı olacaq dep aytqanlar ciddiy telüke olsa, Qırımdan keteceklerniñ birinci sırasında olacaqlarİlla Bolşedvorov
İzaat qaldırğan rusiyeli faal, ilhaqtan soñ Qırımğa köçken İlya Bolşedvorov qorantasını Qırımdan çıqardı, dep yazdı.
«Men, meselâ, bir yerge ketmeyim, amma ailemni ana-babama musafirlikke yolladım. Böyle daa raatım. Qadın ve balalarnıñ cenkte işi yoq. İnanıñız, Herson memuriyetine köre, bizge er şey yahşı olacaq dep aytqanlar ciddiy telüke olsa, Qırımdan keteceklerniñ birinci sırasında olacaqlar», – dep qayd etti faal.
Rusiyege qoltutqan qırımlılarnıñ keyfini kötermek içün yerli propagandacılar Aqmescitni «vatanperverlik» sergilerinen toldurdı.
Lenin meydanında «Berabermiz» adlı propaganda ekspozitsiyası tura, qırımlılarğa «halq birligini» aşlaylar, aynı vaqıtta qırımtatar ve ukrainlerniñ ana tilini ögrenüv aqqını sıñırlaylar. Qırımlı işbirlikçiler vesiqalarında «qırımtatar halqı» ve «qırımtatar tilini» defisnen yazsa, daa ne ayta bilemiz! «Qırımtatar» sözünde defisni kesen-kes qabul etmegen qırımtatarlarnı aşalaylar. Qırımtatar işbirlikçileri bile içtimayi ağlardaki saifelerinde bu sözni defissiz yazalar.
Artistler – Ukrayına Qırımında «rus dünyasınıñ» propagandacılarıdır
Muzıka teatriniñ afişinde köremiz ki, qomşı Rusiyeden yırcılarnıñ gastrolleri yoq, amma Aleksandr Baluyev kibi belli artistler Qırımğa kele. Bu artistler – Ukrayına Qırımında «rus dünyasınıñ» propagandacılarıdır. Daa añlamağanlar, belki, amma olar da cevap berecekler.
Mında, Qırım paytahtınıñ merkezinde, «Aqiqatta quvet» propaganda sergisi de açıldı, anda «Krım24» Rusiye telekanalınıñ jurnalistleri keçkenlerge Rusiye «azat etici ordusı» ve «natsistlerniñ canavarlıqları» aqqında tarif ete.
Amma tarif etmek artıq yardım etmey, Kremlden memnüniyetsizlik arta, tek arbiy muvafaqiyetsizlikler sebebinden degil, noyabr ayında fiyatlar kene artqan, hususan şeer tışı avtobuslarda. Aqmescit soqaqlarında qavurılğan sımıçka, ceviz ve keçkenler içün ufaq-tüfek şeyler satqan qartanalarnen 90-larnıñ levhaları peyda olğanı şaşırtmay.
Qırımda daa çoq qırımlı Ukrayına tarafına baqa ve Ukrayınağa qoltutqanını açıq-açıq köstere.
Olar Qırım Ukrayınağa qaytacaq dep bekley ve samimiyetnen inanaAleksandr Yüryev
Qırımda Yaltada insanlar «Şçe ne vmerla Ukrayına» dep yırlay… Ebet, Qırımda üç devlet tili bar ve ukrain yırları yasaqlanmağan dep olarnı aqlamaq mümkün. Amma yırlağan ve bu sözlerni eşitip şeñlengenler aqqında aytamız… Olarnı beklegenler dep adladıram. Olar Qırım Ukrayınağa qaytacaq dep bekley ve samimiyetnen inana. Beklegenler bunı istegenini artıq gizlemey bile», – dep izaatladı vaziyetni Rusiye tarafdarı bloger Aleksandr Yüryev.
Yani, bu «beklegenler» ğurur doğura!
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
MALÜMAT: Ukrayınağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayına şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayına akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayınağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilüvi
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Student-jaslardıń qánigeligi boyınsha jetik kadrlar bolıp jetilsiwinde pedagogikalıq ámeliyattıń ornı júdá úlken bolıp esaplanadı. Bıyılǵı oqıw jılında Ximiya tálim baǵdarınıń 4-kursında 6 akademiyalıq topar bolıp, olar ózleriniń pedagogikalıq ámeliyatın ótiw ushın Nókis qalasında jaylasqan Qaraqalpaq mámleketlik universiteti Akademiyalıq liceyi hám Nókis qalalıq XBB qaraslı 17-22-23-sanlı ulıwma bilim beriw mekteplerine jiberildi. Ámeliyat ótkeriw ushın tiyisli kafedralardan tájiriybeli professor-oqıtıwshıları biriktirilgen. Ámeliyat barısı menen tanısıw maqsetinde fakultet dekanı B.Nurımbetov, universitettiń Organikalıq hám organikalıq emes ximiya kafedrası oqıtıwshıları menen birgelikte ámeliyat orınlarında boldı. Sabaq processine qatnasıp, studentlerdiń sabaq ótiw barısı, oqıwshı jaslar menen qalay islesiw kerek ekenligi, oqıtıwdıń interaktiv usıllarınan paydalanıw boyınsha keń túrde túsinik berildi.
Kuzdibaeva Nilufar
Ximiya-texnologiya fakulteti 4-kurs ximiya tálim baǵdarı studenti


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ Yuqarı Radanıñ vekâletlerini vaqtından evel toqtatmaq ve 2019 senesi iyülniñ 21-ne nevbetten tış saylavlarnıñ keçirilmesini belgilemek fermanı cumaaqşamı künü, mayısnıñ 23-nde, «Urâdovıy kuryer» ükümet neşirinde derc etildi.
Böylece, buyruq işke tüşürildi.
Zelenskıy Nazirler şurasına nevbetten tış parlament saylavları keçirilmesiniñ maliye etilmesini temin etmege de emir berdi.
Ukraina Yuqarı Radası Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ qanun leyhasını ve saylav qanunlarınıñ deñiştirilmesine dair alternativ qanun leyhasını kün tertibine kirsetmedi.
Ukraina Anayasasına köre, nevbetten tış parlament saylavları Ukraina Yuqarı Radasınıñ vekâletleri vaqtından evel toqtatılğanına dair qarar derc etilgeninden 60 kün içinde keçirile.


text:
- By Camcı Aynacı
- In Cam & Ayna, Camcı
Çobançeşme Camcı Aynacı
Çobançeşme Camcı, Çobançeşme’de Camcı, Çobançeşme Cam Tamirici, Çobançeşme Kırık Cam Değişimi, Çobançeşme Çatlak Cam Değişimi, Çobançeşme Camcılar, Çobançeşme Cam Servisi, Çobançeşme Cam Tamiri, Çobançeşme Cam Balkon, Çobançeşme Cam Balkon Tamiri, Çobançeşme Isı Cam, Çobançeşme Konfor Cam, Çobançeşme Cama Menfez Açma, Çobançeşme Cam Kapı, Çobançeşme Duşakabin Camı, Çobançeşme Alüminyum Cam Tamiri, Çobançeşme Vitrin Cam Tamiri, Çobançeşme Camcı Servisi, Çobançeşme Cam Kapı Tamiri, Çobançeşme Pimapen, Çobançeşme Pimapen Tamiri, Çobançeşme Pimapen Camları, Çobançeşme Pencere Camları, Çobançeşme Dükkan Camı, Çobançeşme Dekoratif Cam, Çobançeşme Kapı Camı, Çobançeşme Buzlu Cam, Çobançeşme Cam Kestirme, Çobançeşme Ayna, Çobançeşme Aynacı, Çobançeşme Ayna Tamiri, Çobançeşme Kırık Ayna Tamiri, Çobançeşme Çatlak Ayna Değişimi, Çobançeşme Dekoratif Ayna, Çobançeşme Duvara Ayna.
Glass Market Olarak Bizlere Cam Ayna Üretim, İmalat, Satış, Tamir, Servis gibi hizmetler için ulaşabilirsiniz.
TEL : 0212 445 60 14
TEL : 0533 437 60 14


text:
Kembric universitetı
Kembric universitetı (inglizçä University of Cambridge) - Böyekbritaniäneñ iñ zur universitetı, Oksford universitetınnan soñ iñ iskese.
Universitetnıñ räsmi statusı - östen xoquqlı, xäyriä oyışması. Däwlät, student-aspirant tüläwläre, Rassel törkeme aqçaları belän finanslana.
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1209 yılda Oksford ber studentı şähärdä yäşäwçe qıznı ütergännän soñ qayber ğalimnär Oksfordtan kitep, yaña Universitetka nigez sala. İkençe çığanaq buyınça urta ğasır monax ordennarı tarafınnan salınğan.
1214 yılda Univer qağidäläre raslana.
1249 häm 1260 yıllarda Kembricdä yäşäwçe keşelär häm universitet qatlawı arasında nizağlar bulğan, xättä qayber ğalimnär qaladan qaçqan.
1284 İli şähäre episkobı Kembric Piterhaus berençe kölliätenä nigez sala, papa İoann XXI katolik çirkäw räsmi universitetı statusın birä.
1871 yılğa qädär Univer şurası äğzaları ruxani däräcäle bulğannar.
Tözeleş[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Kemric universitetı 31 kölliät berläşmäse bulıp tora. Här kölliättä üz kitapxanäse, tulay toraq, çirkäw bar. Böten studentlar Kembric kitapxanäse, observatoriä, Kavendiş laboratoriäse belän qullana alalar.
Yünäleşlär isemlege:
- Arts and Humanities
- Faculty of Architecture and History of Art
- Faculty of Asian and Middle Eastern Studies
- Faculty of Classics
- Faculty of Divinity
- Faculty of English
- Faculty of Modern and Medieval Languages
- Faculty of Music
- Faculty of Philosophy
- Centre for Research in the Arts, Social Sciences and Humanities
- The Language Centre
- Humanities and Social Sciences
- Faculty of Human, Social and Political Science
- Faculty of Economics
- Faculty of Education
- Faculty of History
- Department of History and Philosophy of Science
- Faculty of Law
- Institute of Criminology
- Department of Land Economy
- Biological Sciences
- Physical Sciences
- Clinical Medicine
- Technology
Kembric Universitetı belän 88 Nobel laureat bäylängän, yuğarı belem birü yortları arasında dönyada iñ zur kürsätkeç.


text:
İşğal etilgen Aqmescitte yerli akimiyet 15 şeer mektebini yañı sport kompleksinen donatmağa vade ete.
Bunı sentâbr 1-de Qırım paytahtınıñ yolbaşçısı Viktor Ageyev №24 mahsuslaştırılğan umumtasil mektebiniñ talebe ve ocalarını hayırlar eken bildirdi, – dep haber ete öz başına ilân etilgen Qırım ükümetiniñ «ruporı» «Krıminform» saytı.
Ageyevniñ aytqanına köre, Aqmescit şeeriniñ bala bağçaları ve mektepleriniñ tehnikiy bazasını zemaneviyleştirüv yolunda Sankt-Peterburg şeer reberi yardımcı olacaq.
«Rusiyeniñ şimaliy paytahtı Aqmescitke 4 sport şeerçigini ediye etti, bugün anda ilki beden terbiyesi dersleri keçirilecek. Tezden bunıñ kibi sport şeerçikleri daa 15 mektepte peyda olacaq, lâkin şeer akimiyetiniñ maqsadı – Aqmescitniñ er bir mektebini sport meydançığınen donatmaqtır», – dep qayd etti Ageyev.
Bugün Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönov mektep talebelerini Bilgi kününen tebrikler eken, Rusiye standartları aqqında hatırlattı.


text:
Ukraina Tış işler naziri Pavlo Klimkin dey ki, Qırımnıñ Ukraina nezareti altına cenk yolunen qaytarılması – imkânsızıdır.
Bunı o oktâbr 23 künü çıqqan «Segodnâ» gazetasındaki intervyüsinde bildirdi.
«Rusiye kibi özek devletine qarşı arbiy areketlerni kimse başlamaz. Tek Ukrainanı aytmayım», – dey Klimkin.
Bunıñ ile o dey ki, Qırım mevzusı kün tertibinde qalacaq.
«Qırım boyunca, menimce, iç bir munaqaşa olamaz.   Qırım işğali iç bir vaqıt tanılmaz. Siyasetçiler ile laf etem, (dünyada) dost ve şeriklerim çoq. Qırımnı tanımaq kibi lafnı kimseden eşitmedim. Avropada, AQŞda böyle bir siyasetçi de yoq… Qıtayda eşitmedim… Qırımda insaniy vaziyet qıyın, insan aqları bozula. BMT ya da Avropa Şurasınıñ Qırımğa kirmesi içün küreşem, anda vaziyetni nezaret etsinler – bu, kerçekten de, qıyın. Qırım boyunca ileride yapılacaq adımlarımız bellidir», – dedi o.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi 64 yaşında qırımtatar faali Kazim Ametovnıñ SİZOda yaramay şaraitlerde tutulğanı içün tazminat miqdarını 50 biñ rublege eksiltti. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi advokat Rustem Kâmilevniñ malümatına esaslanıp bildire.
İşğal altındaki Qırımda Rusiye Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ idaresi Jeleznodorojnıy rayon mahkemesiniñ faalge SİZOdaki işkence şaraitleri sebebinden tazminat tölemek qararına qarşı şikâyet etken edi. Oña 190 biñ ruble para cezası berildi, imaye 521 biñ ruble talap etken edi.
«SİZO memuriyeti delil olaraq iş vesiqalarını taqdim etti. Lâkin, imayeciniñ fikirince, bu Kazim Ametovnıñ aqları bozulmağanını isbatlamay. İstinaf mahkemesi tazminat miqdarını 50 biñ rublege eksiltti, amma birinci instantsiya mahkemesi zaten imaye tarafı talap etken miqdardan daa az tazminat qararı aldı», – dep aytıla haberde.
Kâmilevniñ aytqanına köre, o, bu qararnı müvekkilinen muzakere etmege niyetlene.
«Temyiz mahkemesine ve Avropa insan aqları mahkemesine muracaat etecekmizdir, çünki tazminatnı uyğun dep körmeymiz», – dedi advokat.
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayon mahkemesi qırımtatarı Kazim Ametovnıñ SİZOğa qarşı davasını qanaatlendirip, kameradaki şaraitler yahşı olmağanı içün oña 190 000 ruble tölemesine qarar berdi.
Rusiye kontrolindeki Sudaq şeer mahkemesi 2021 senesi aprelniñ 12-nde «Veciye Kaşka davası» boyunca mahküm etilgen Kazim Ametovnıñ şartlı apis cezasını lâğu etti, mahkümiyetini bağışladı.
2020 senesi dekabrniñ 4-nde «Veciye Kaşka davasınıñ» 63 yaşında mabüsi Kazim Ametovnıñ evinde Rusiye quvetçileri tintüv keçirdi. İlk malümatqa köre, anda «tahqiqat tedbirleri» oldı. Qırımtatar milliy areketiniñ faali Nariman Celâl bildirgenine köre, FSB hadimleriniñ tintüvi Ametovnıñ oğlunen bağlı.
Ametov, evlerinde keçirilgen tintüv tafsilâtları aqqında tarif etti.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası ve Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Milliy politsiyası cinaiy tahqiqat başlattı.


text:
Litvaniya prezidenti Dalia Grybauskaitė Rusiyeniñ Qırım işğaliniñ üçünci yıllığı aqqında Twitterde yazdı. O, yarımada Ukrainanıñ bir parçası olğanını daa bir kere qayd etti.
«Azatlıqnı işğal etersiñ, amma iç bir vaqıt alamazsıñ. Qırım – Ukrainadır», – dep yazdı Grybauskaitė.
2014 senesi mart 16-da Qırımda ve Aqyar şeerinde dünyada tanılmağan referendum olıp keçti, onıñ neticelerine köre Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ukraina, Avropa Birligi, Amerika Qoşma Ştatları bu rey berüvni tanımadı. Mart 18-de Rusiye prezidenti Vladimir Pütin Qırımnı Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukrayina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba Avropa memleketlerine muracaat etip, Moskvanıñ talaplarını yerine ketirmemege ve Rusiyeniñ neft ve gaz teslimatı içün rubller ile ödememega çağırdı.
"Eger AB-niñ memleketlerinden biri razı olıp neft ve gaz içün rubller ile ödep başlasa, bu bir qolnen Ukrayinağa yardım etmek, diger qolnen ruslarğa ukrayindlerni öldürmege yardım etmek kibi olacaq. AB memleketlerini ikmetli ve mesüliHetli saylav yapmağa çağıram", - dep yazdı Kuleba.
Keçenlerde Rusiye prezidenti Vladimir Putin "duşman memleketler içün" gaz ödemelerini rubller ile yapmağa buyurdı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Rusiyeniñ Aqyar memuriyetiniñ yolbaşçısı Mihail Razvojayev şeerde pilotsız uçaq urıp tüşürilgenini tasdıqladı.
"Pilotsız uçaqnıñ parçalarınıñ bir qısmı hususiy sektordaki mesken bina üstüne tüşti. Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ malümatına köre, yanğın çıqqan, amma onı tez sözdürgenler", - dep yazdı o.
Evel Qırım.Aqiqat mühbirleri, bugün saba saat 7:40 Aqyarda patlav sesleri eşitilgenini haber etken edi.
O zaman Razvojayev şeerde ava mudafaası sesteması çalışqanını bildirdi.
Ukrayin arbiyleri Qırımdaki pilotsız uçaq aqqında malümatnı izaatlamadılar.
Keçken afta Aqyarda terror telükesiniñ yüksek ("sarı") seviyesini oktâbrniñ 28-ne qadar uzattırdılar.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Programma teminatı
Programma teminatı (PT; inglizce software) — malümatnı işlev sisteması programmaları ve olarnıñ çalışmasına kerek olğan programma vesiqaları toplulığı .
Umumiy malümat[deñiştir | kodunı deñiştir]
Sistemli programma teminatı (ayrıca, ameliyat sisteması, translâtorlar, muarrirler, qullanıcınıñ grafik interfeysi); muayyen vazifelerni yerine ketirüv içün qullanılğan ameliy programma teminatı, meselâ, ihsaiy programma teminatı; aletiy programma teminatı (sistemalı ve ameliy programma teminatınıñ leyhalaması, azırlaması, idare etmesi ve onıñ maiyetine doğrutılğan kompyuter programmaları) bar .
Kompyuter tarafından programma teminatını yerine ketirüv, malümatnen yapılğan ateşkeslerinden ve kompyuter teşkilâtınıñ terkip eticilerini idare etüvden ibarettir. Meselâ, ekranda malümat yaratuv ve onı klaviaturadan elde etüv, şahsiy kompyuterler içün has bir şeydir.
Programma teminatı (software) ve teşkilât teminatı (hardware) — kompyuterniñ eki, biri-birini tamamlağan terkip eticisidir, em özara açıq sıñırlanmay: bazı programma teminatınıñ parçaları ameliyatta yalıñız kompyuter sayşekiller teşkilâtınen yerine ketirile, programma teminatı ise, elektron teşkilâtınıñ vazifelerini becere bile (emulâtsiya ete bile). Zaten, programma teminatınıñ maqsadı, em kompyuterniñ özüni, em de diger programmalarnı nezaret etmekten be malümatnı idare etmekten ibarettir.
Protsessor, operativ zein, kirsetüv-çıqaruv tertibatı, ağlar donatıluvı kibi kompyuter sisteminiñ terkip eticileriniidare etmekni temin etken programmalar taqımı, “qatlamlarara interfeys” kibi çalışa, onıñ bir taraftan — cihazlar, diger taraftan — qıllanıcınıñ ilâveleri bar. Ameliy programma teminatından farqlı olaraq, sistemalısı muayyen ameliy vazifelerni becermey, o, tekdiğer programmalarınıñ işini becerip, olarğa hızmet etici vazifelerni bere, sayıp çıquv sisteminiñ teşkilâtlı ve sayprogrammalı kerçekleştirüvniñ tafsilâtını mücerretley, sayıp çıquv sistemasınıñ teşkilât ihtiyatını idare ete. Bu ya da diger bir programma teminatınıñ sistemalığa aitligi şartlıdır ve konkret bir alda qullanılğan añlaşuvğa bağlıdır. Adet üzre, sistemalı programma teminatına ameliyat sistemaları, birleşken programma teminatınıñ keñ sınfı aittir.
Nazariy temeller[deñiştir | kodunı deñiştir]
Kompyuter teminatınıñ nazariy temelleri yekünlengen avtomatlar nazariyesine esaslana, ve ameliyatta 1936 senesi Britaniyalı riyaziyatçı Alan Türing tarafından temeli qoyuldı. O, Türing adlı maşna, yani mücerret maşnanıñ öyle riyaziy imselini yarattı ki, o, qalımtılı ameliyatlarnıñ ardı-sıralığını becerip olıp, maşnanı bir tesbit etilgen vaziyetinden, diger, endi evel berilgen vaziyetine keçire. Esas fikir riyaziyat tarafından şöyle aqiqatnı tasdiq etmesi edi ki, sistemanıñ evel şekillendirilgen er angi vaziyetine, tayin etilgen komandalar elifbesinden unsurlı (programma) komandalarınıñ yekünlengen taqımını izçenli becerüv yardımınen irişmek mümkün.
Taşıyıcılar[deñiştir | kodunı deñiştir]
Kompyuterniñ teşkiliy terkip eticilerinden (hardware), programma teminatı, bu fayl şeklinde maddiy taşıyıcılarda (disket, HDD, CD, DVD ve il.) saqlanılğan ve alâqa yollarınen yayınlanğan malümattır.
Sistemalı, aletiy ve ameliy[deñiştir | kodunı deñiştir]
Sistemalı, aletiy ve ameliy programma teminatı bar.
Sistemalı programma teminatı kompyuterniñ öz ihtiyacına hızmet etmege — onıñ çalışuv qabiliyetini temin etmege ve onıñ içki vazifelerini becermege, em de ameliye programma teminatını becermek içün esaslarnı yaratmağa tayin etilgen. Ameliyat sisteması, sistemalı programma teminatına has misaldir.
Aletiy programma teminatı — yañı programmalarnı işlep çıqaruv esnasını ve programmirlev tili yardımınen müitlerini avtomatikleştirüv vastaları.
Ameliy programma teminatı, qullanıcınıñ vazifelerini çezmek içün tayin etilgen. Meselâ: metin muarrirleri, elektron cedvelleri, malümat bazaları ve dig.
Programma teminatı faydalı ve zararlı ola bilir. Faydalı programma teminatı, kompyuter qullanıcınıñ isteklerine ait vazifelerni becermesi içün yapılğan. Zarar ketirgen programma teminatınıñ esas maqsadı - qullanıcı içün istenilmegen, sıqça gizli ya da açıq zarar ketirgen ameliyatlar yapmaqtır. Zarar ketirici programma teminatına misal kompyuter virusleridir.
İşlep çıqaruv[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Daa baqıñız:  Ukrainadan programma teminatınıñ işlep çıqarıcıları
20 asırnıñ sonunda — 21 asırnıñ başında programma teminatınıñ azırlaması, iqtisadiyatınıñ ayrı bir müim saası — programma teminatı sanayınaşekillendi. Kompyuter programmalarını işlep çıqaruv esnası, umumen, kompyuterlerniñ teşkilât bazasını mükemmelleştirüv esnasından yavaşça inkişaf ete. Programma teminatınıñ müendisligi nisbetçe yaqın bir vaqıtta ayrı bir zenaat alına keldi.
Programma teminatını işlep çıqaruv leyhalav, programmalav, testlev, tadbiq etüv ve yardım etüvkibi devirden ibarettir.
Leyhalav, programma teminatına talaplar şekillendirüvden ve hususiyetlikler — programma yapacaq vazifelerni añlatqan vesiqalar yaratuvdan başlana. Nevbetteki basamaqta programmanıñ umumiy dizaynı yaratıla: programmanı ayrı parçalarğa bölip, olarnıñ arasındaki bağlarnı belgilev. Programmalav devrinde programma metinli kodu bir ya da bir qaç programma tilinde yaratıla. Kod kompilâtsıyasından soñ, programma mahsulı mıtlaqa testlevden keçe, onıñ esnasında da mahsılnıñ hususiyeligine kelişikligi tayin etile, hatalar tapıla ve tüzetile.
Taqbiq etüvden evel programma mahsulı vesiqalavğa — imkânlar tasviri, qullanıcı içün qullanmalar, yardım etüv sistemasına muhtac. Programma mahsulları içün marketing, tarqatuv sistemi, reklama ve dig.-ni talap etken programma tadbiğinden soñ, programma teminatı yardım etüvge muhtac.. Yardım etüv ihtiyacı, programma mahsulınıñ diger, daa yañı programmalarnen ve yañı maddiy bazasınen qarşılıqlı areketlerni kerektirgen kompyuterlerniñ tez inkişafı sebebinden meydanğa çıqmaqtadır. Sıqça, yañı imkânlar içün yardım, programma mahsulınıñ yañı versiyaları çıqmasınen teminlenir.
Standartlar[deñiştir | kodunı deñiştir]
Programma teminatınıñ bir qısmı, türlü işlep çıqarıcılardan programma teminatınıñ mahsullarını uyğunlaştırmaq içün azırlanğan standart protokollar sayıla. Bu, misal içün bir kompyuterniñ e-poştasından diger bir kompyuterde bam-başqa bir programma ve atta diger bir ameliyat tertibatı ile oqunabilmesi için kerek.
Litsenziya[deñiştir | kodunı deñiştir]
Qullanıcı, programma teminatını litsenziyanen beraber elde ete ve bu da oña litsenziya nizamlarına riayet etüv şartında programma mahsulını qullanmaq aqqını berir. Adet olaraq, bu şartlar, qullanıcınıñ programma mahsulını diger qullanıcılarğa bermek fırsatı sıñırlay. Programma teminatınıñ bir qısmı serbest litzensiyanen (serbest programma teminatınen) berile. Böyle litsenziyalar programma mahsulını tarqatmağa ve deñiştirmege izin bere.
Programma teminatınıñ bir qısmı bedava olaraq tarqala. Bunen beraber daa şartlı bedava (‘şalvarlı’) programma teminatı da bar. Bu alda qullanıcı programma mahsulınıñ biraz sıñırlanğan imkânınen belli bir sınav müddetkenumayış şeklini bedava ala ve bu devir soñ o, mahsulnı satın almalı ya da onı çıqarmalı.
Bazı devletlerde programma teminatına patent ola bilir, amma patentlev esnası ve maiyeti çoq munaqaşa doğura.
Programma teminatınıñ sınıfları[deñiştir | kodunı deñiştir]
İşhaneler içün programma teminatı böyle sınıflarğa bölüne:
- ERP (Enterprise Resources Planning), işhane ihtiyatını qararlaştıruv sisteması;
- CRM (Customer Relationship Management), müşteriler ile munasebetlerini idare etüv sisteması;
- SCM (Supply Chain Management), logistik zıncırnı idare etüv sisteması;
- PLM (Product Lifecycle Management), mahsulnıñ yaşayışlı qaytavını idare etüv sisteması;
- SRM (Supplier Relationship Management), temin etici ile munasebetlerini idare etüv sisteması;
- BI (Business Intelligence), strategik idarecilikke qoltutuv içün aqıllı sistema.
Nushacılıq seviyesine köre programma teminatınıñ episi üç sınıfqa bölüne:
- sımarış içün yapılğan programma teminatı;
- büyük şirketler ve teşkilâtlar içün programma teminatı;
- kütleviy istimalcı içün programma teminatı.
Taşıyıcılıq seviyesine köre programmalar böyle bölüne:
- Alanğa bağlı.
- Alanlararalı.
Tarqaluv ve qullanuv usuluna köre programmalar böyle bölüne:
- serbest olmağan (yapıq);
- açıq;
- serbest.
Vazifesine köre programmalar böyle bölüne:
- sistemalı;
- ameliy.
Çeşitine köre programmalar böyle bölüne:
- qısım — bir bütün olaraq tanılıp, tamamlanğan vazife becergen ve mustaqil ya da taqım terkibinde faydalanılğan bir programma;
- taqım — eki terkip etici / ya da taqımdan ibaret olıp, bir-birine bağlı vazifelerni becergen ve ayrı ya da diger bir taqımnıñ terkip eticisiı olaraq faydalanılğan bir programma.
Programma teminatını testlev[deñiştir | kodunı deñiştir]
Er angi bir programma mahsulı, PT müendisligi devrinde yapılğan nuqsan ve hatalarnı belletmek içün testlenmeli. Programma teminatınıñ testlenmesi — kerçek neticelerniñ beklenilgenine aitligini teşkerüvdir. Esnas, bir ya da bir qaç hasiyetlerge qıymet kesmek içün, programma teminatınıñ qısmını çalıştıruv ve becerüvni közde tuta.
Programma teminatınıñ çeşitleri[deñiştir | kodunı deñiştir]
Üç esas çeşitini ayıralar: sistemalı programma teminatı, ameliy programma paketleri ve programmalav tarzfenliginiñ aletleri.
Sistemalı programma teminatı, kompyuterlerniñ ve kompyuter ağlarınıñ çalışmasını teminlegen programmalar ve olarnıñ taqımı toplulığıdır. Sistemalı programma teminatı buña doğrutılğan:
- diger programmalarnıñ vazife becermesi içün ameliy müitini qurmasına;
- kompyuterniñ ve kompyuter ağlarınıñ işançlı ve semerli çalışmasını teminlemesine;
- kompyuter teşkilâtını ve kompyuter ağlarını teşkermesi ve qorçalayıcı baqımnı keçirmesine;
- yardımcı tarzfenlikli esnaslar (kopirlev, arhivlev programma fayllarnıñ ve malümat bazanı ğayrıdan tiklev ve dig.) yapılmasına.
Bu programma mahsulları sınfı kompyuternen sıq bağlıdır ve onıñ ayırılmaz bir parçası ola.
Ameliy programma paketleri, bir fen saasındaki belli bir sınıfta tayinatsel vazifelerni becermesine doğrutılğan özara bağlı bir programmalar taqımıdır. Ameliy programma teminatı, ya da ilâveler, doğrudan-doğru qullanıcığa ayırılğan programma mahsullarınıñ eñ keñ sınfına aittir.
Programmalav tarzfenligi aletleri, programmalar ve olarnıñ vastaları toplulığı olıp, yaratılğan programma mahsullarını işlep çıqaruv tarzfenliginen, tüzetüv ve tadbiq etüvnen teminley.
Daa baqıñız[deñiştir | kodunı deñiştir]
İhtarlar[deñiştir | kodunı deñiştir]
Bağlantılar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- İşançlılıq köstergiçinen programma teminatınıñ keyfiyetine qıymet kesüv | Programma teminatı kelişikliginiñ teşkiliy ve tehnikiy esasları


text:
«Tahminen 90 adam Qara deñiz flotunıñ mektebinde, 8 sanlı gimnaziyada, esas mektepke imtian berecek. Anda balalar rus programmaları boyunca oqudılar ve YEGE er vaqıt berile edi. Qırımnıñ 500 mektep mezunı qoşma olaraq Aqyardaki mekteplerniñ birinde YEGE berecek», – dep ayttı Kravtsov.
Onıñ aytqanına köre, er kes Yekâne devlet imtianını bere bile, lâkin mezunlarnıñ YEGE bermek ya da umumiy qabul etüv boyunca oquv yurtuna kirmek aqqı bar.
«Qırım mektepleriniñ mezunları tanış olsun ve soñra YEGE-ni raat-raat bersinler dep, bizler iyün 16-da sınav imtianını keçirecek olamız», – dep qayd etti Kravtsov.
2016 senesinden başlap işğal etilgen Qırım ve Aqyarda er kes YEGE berecek. Rusiyede Yekâne devlet imtianı mayıs 26-da başlana ve iyün 11-ne qadar devam etecek.
Qırım aliy oquv yurtlarınıñ mezunları ukrain diplomlarısız qalmaları mümkün. Ukraina tasil ve ilim Nazirligi bildire ki, oquv yurtı ukrain diplomlarınıñ parasını berse, Qırım aliy oquv yurtlarınıñ mezunları ukrain diplomlarını elde ete bileler.


text:
Qazandan kelgen uçaqnıñ minalanğanı aqqında, soñra yalan olıp çıqtqan, mektüpni alğan soñ, Rusiye İİN-niñ Qırım idaresi, bu beyanatnıñ müellifini qıdırıp başladı.
Bu hususta, Rusiye İİN-niñ Qırım idaresiniñ hadimine atıf etip, RİA-Krım yaza.
"Qazandan Qırımğa kelgen uçaqnıñ minalanğanı aqqında bildirüvge köre tahqiqat yapıla. O, elektron poçtasınen keldi", - añlattılar idarede.
Cuma künü, sentâbr 13-ünde. Qırım quvetçileri, Qazandan Aqmescitke uçqan A321 uçağınıñ minalanğanı aqqında mektüp aldı. Keççe, uçaq tam vaqntında qondı, anda bomba olğanı aqqında malümat ise tasdıqlanmadı.


text:
Avgustnıñ 17-ne keçer gecesi Odesadaki «Tokio Star» otelinde yanğın çıqtı. Qaza neticesinde 8 kişi elâk oldı, daa 10 insan yaralandı, dep bildire Ukraina Fevqulâde vaziyetler devlet hızmetiniñ matbuat hızmeti.
«Avgustnıñ 17-nde saat 1:34-te Fevqulâde vaziyetler devlet hızmetine Odesanıñ Vodoprovodnaya, 1a soqağındaki «Tokio Star» musafirhanesinde yanğın çıqqanı aqqında haber keldi. 4:32-de 10 metr kârelik meydanda yanğın söndürildi. Yanğında 8 kişi elâk oldı ve 10 insan yaralandı (olardan 7-si FVDH bölükleri tarafından qurtarıldı)», – dep aytıla haberde.
Adise yerinde Odesa vilâyetindeki FVDH Devlet idaresiniñ operativ gruppası çalışa. Hızmetniñ 65 hadimi ve 13 dane tehnika yanğın söndürilüvine celp etildi. Yanğın sebepleri ve elâk olğan ve yaralanğanlarnıñ şahsiyetleri aqqında tafsilâtlar şimdilik haber etilmey.
Şaatlar çıqarğan videoda yanğın büyükligi ve büyük tütün körüne. Ekimlerniñ elâk olğanlarnı ve yaralanğanlarnı acele yardım maşinalarına alıp ketkenleri körüne.
Odesadaki Tokio Star musafirhanesi – küçük odalı biznes ötelidir. Musafirhane şeerniñ demiryol vokzalı ve Privoz bazarından eki kvartal mesafesinde yerleşmekte. Otel binası – tamir etilgen eski tramvay deposıdır.
Aqyarda avgustnıñ 16-nda saba Çelüskintsev №10 soqağındaki mesken evde yanğın çıqtı.
Avgustnıñ 16-nda Bağçasaray rayonınıñ Pesçanoye qasabasında «Mandarin» bala lagerinde minder yanğanı içün 150 insan tahliye etildi.


text:
Avgustnıñ 8-inde Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi, qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ apis müddetini 2019 senesi oktâbr 11-inece uzattı.
Bu hususta Qırım.Aqiqatqa advokat aleksey Ladin aytıp berdi.
"Bu qarar sadece qanunsız ve temelsiz degil, o cinaiy esnasınıñ iç bir printsipine lâyıq degil: ne insaniyetlik, ne qanuniylik, ne adaletlilik. Maña köründi, sanki qararnı evelden çıqardılar. Mahkeme qararında, ev tevqifi aqqında imayeniñ iç bir delilini eşitmedim, amma oturış vaqtında olar aytıldı", - dep aytıp berdi Ladin.
Advokat, müşterisiniñ tevaif uzatılmasına apellâtsiyanı red etseler, facialı neticeler ola bile, dep saya.
"Er şey yaramay çezile bile. Tevqif müddetiniñ uzatılmasına apellâtsiyamnı red etseler ve davanı Krasnoperekopsk rayon mahkemesine yollasalar, Bekirovnı açlıqnı başlaycaq, ve bütün bular tez ve facialı bitecek", - dep añlattı o.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye quvetçileri tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa kete edi.
Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Sentâbr 17 künü Aqmescitniñ Yağmurça qasabasında prokuratura hadimleri teşkerüvni keçirgen camide Rusiyede, şimdi ise Qırımda da yasaq olğan islâm edebiyatnıñ cedvelinden kitaplarnı tutıp aldılar.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ aytqanına köre, camide «yasaq etilgen» edebiyat cedvelinden 3 kitapnı tutıp aldılar, daa 5 kitapnı teşkerecekler.
Yerli meclisniñ başı Şevket Bekirov jurnalistlerge şunı bildirdi ki, prokuratura hadimleri camide namazlarnıñ keçkenini ve anda insanlarnıñ ekstremizm ile oğraşmağanlarını teşkere edi.
Sentâbr 17 künü silâlı insanlar ile politsiya maşinaları Aqmescit civarında yerleşken Bulğanaq köyüne kelip, qırımtatarlarnıñ evlerini tintemege başladı. Köy sakinleriniñ aytqanı kibi, mayıs 3 künü Ermeni Bazarda qırımtatarlar öz lideri Mustafa Cemilevni qarşılamağa çıqqanı ile bağlı cinaiy iş çerçivesinde tintüvni dört evde keçirdiler. Tintüvniñ sebeplerinden daa biri – bir qaç ay evelsi yüz bergen turmuş ziddiyetidir.
Qırımtatar milliy Meclis binasına FSB ve mahkeme hadimleri keldiler. Olar «Qırım» Fondı» hayriye teşkilâtınıñ reisi Riza Şevkiyege mahkeme qararını oqudı ve mülkni müürlemege azırlanalar.
Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, saba sentâbr 16 künü qırımtatar milliy Meclis azası Eskender Bariyevniñ evinde de tintüv keçirildi, neticede onıñ bilgisayarı tutıp alındı.
Bundan soñ qırımtatar milliy Meclis binasını da sarıp aldılar, anda tintüvler keçirildi.
Qarasuvbazar regional Meclisiniñ reisi Mustafa Asabanıñ evinde de tintüvler keçirildi, bundan soñ onı sorğuğa alıp kettiler.
Qırımnıñ içki işler nazirliginde ve Taqiqat komitetinde izaatlarnı bermekten vazgeçtiler.
Meclis vekilleri bunı «içtimaiy ceetten faal olğan insanlarnıñ qorquzuvı» olaraq tanıylar.


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda ve esas Ukrainada mart 21 künü qırımtatar mütefekkiri, yazıcı, maarifçi ve neşirci İsmail Gasprinskiyniñ doğğanından 166-ci yıllığını qayd eteler.
Kreml nezaretindeki Qırım Medeniyet nazirliginiñ matbuat hızmeti, Gasprinskiy adına qırımtatar kitaphaneisinde ananeviy «İsmail Gasprinskiyniñ dünyası» adlı edebiy oquvlar ötkerilecegini haber ete. Maarifçiniñ ayatı ve icadiy mirasına bağışlanğan bu oquvlar, 1997 senesinden başlap, er sene ötkerile.
İsmail Gasprinskiy (1851-7914) – qırımtatar mütefekkiri, maarifçi, neşirci ve siyasetçi olıp, ceditçilik ve türkçilik areketleriniñ tesisçilerinden biri. Gasprinskiyniñ dünyaviy ümdeleri ve ğayeleri liberal mefküre, cemiyetniñ teraqqiy inkişafı, slav ve türk halqlarnıñ dostluğı, hristian ve musulmanlarnıñ tolerans davranışı, sotsialistlerniñ radikal talaplarını red etmekte esaslana edi.
Gasprinskiy Bağçasaraya vefat oldı ve Zıncırlı medrese toprağında defin etilgen.


text:
Azerbaycan Yuqarı mahkemesi Azatlıq Radiosınıñ mühbiri Hadica İsmailovanı, onıñ mahkeme ükmü yedi yarımdan üç yarım yılğa qadar qıstartılğan soñ, apisten azat etmege qararını qabul etti. Mahkeme bu qararnı mayıs 25-te mühbirniñ şikâyet arizasını diñlegen soñ qabul etti, dep bildire Azatlıq Radiosı.
«Bu Hadica ve bütün mühbirler içün ve bütün dünyada söz serbestligi içün büyük bir kündir. Biz Hadica ve onıñ qorantası içün pek quvanamız, ve onıñ işke qaytacağını pek bekleymiz», – dep ayttı Azatlıq Radiosı/ Azat Avropa Radiosınıñ baş muarriri Nenad Peiç.
İsmailova 2014 senesi dekabr ayında yaqalandı ve 2015 senesi sentâbr ayında bergi tölemegeni ve masraf etkeni içün mahkeme ükmüni aldı. Ğarbiy ükümetler ve neşir serbestligi boyunca halqara gruppalar onıñ azat etilmesine çağırdılar.
Cemaat teşkilâtları İsmailovanıñ Azerbaycan prezidenti İlham Aliyevniñ qorantasını qabarcılıqta qabaatlağan mühbir taqiqatları sebebinden qabaatlanğanını tüşüne.
2016 senesi mayıs 3-te Azerbaycanda yaqalanğan mühbir Hadica İsmailova «Ağır şaraitte neşir serbestligine büyük isse qoşqanı içün» UNESCO/Guillermo Cano mükâfatına nail oldı. Taqdim merasimi Helsinki şeerinde (Finlandiya) keçirildi. Mükâfatnı mühbirniñ anası Elmira İsmailova aldı.


text:
AQŞ Başar Asad rejimi men Dera qalasındağı irandıq toptarmen küresuşi oppoziciyanı qoldaudan bas tarttı, - dep habarlaydı «eadaily.com» agenttigi.
Asadtıñ qarsılastarı amerikalıqtardıñ özderine arab tilinde habarlama jibergenin aytqan. AQŞ ökilderiniñ joldauında: «Aymaqtağı ahual Amerikalıq ükimetke mälim. AQŞ reseylikter men süriyalıq rejimge Süriyanıñ oñtüstik-batısında eşqanday äskeri operaciya jasamau turalı eskertti. AQŞ-tıñ äskeri aralasuın kütpesten-aq öz otbasılarıñızdıñ bolaşağın oylañızdar» ,- delingen.
Ayta ketu kerek, AQŞ, Wlıbritaniya jäne Iordaniya 2015 jıldan beri Süriyanıñ oñtüstigindegi äskeri operaciyağa qoldau körsetip keledi. 2017 jılı Astanada jasalğan kelisimşartqa säykes, Dera qalası Süriyadağı qaqtığıs azayğan aymaq tizimine engizilgen edi. Alayda, aradan eki ay ötpesten qala osı märtebesinen ayırılıp, AQŞ pen Resey tarapınan «qauipsizdik aymağı» bolıp jariyalanğan bolatın. Köp wzamay, AQŞ Süriyanıñ osı aymağındağı oppoziciya otryadtarına beriletin kömekti toqtatqan. Uaşingtonnıñ eskertuine qaramastan, Asad rejiminiñ küşteri men irandıq toptar osıdan biraz uaqıt bwrın Süriyanıñ bükil aumağın baqılauğa alu maqsatında Dera qalasında auqımdı operaciya bastağan edi.


text:
İlhaq etilgen Qırımda Rusiye sıñırcıları, Herson vilâyetinen memuriy sıñırnı keçken Ukraina vatandaşını tutqanlarını haber eteler.
Rusiye FSBsiniñ Qırım idaresiniñ malümatına köre, Herson vilâyetiniñ sakini "sıñırnı sahte migratsion kartanen keçmeğe tırışa edi".
Sorav vaqtında aqay şaatlıqlarını qarıştıra edi, amma soñra, Rusiye Federatsiyasınıñ territoriyasında bulunma müddetini uzatmaq içün, Moskova vilâyetinde dört biñ rublege migratsion kartanıñ blankını satın aldı, dep aytıp berdi", - Rusiye müessisesine atıf etip, yaza "Krıminform" saytı.
FSB-de haber ettiler ki, aqaynı Ermeni Bazarnıñ küç organları hadimlerine yolladılar.
Başqa mustaqil menbalardan bu malümatnıñ tasdıqı yoq, aqaynıñ adı ve soyadı belgilenmey.
Ukrain sıñırcılar, Herson vilâyetinen Qırım arasındaki memuriy sıñırda qadimiy silânı tutıp aldı, onı ilhaq etilgen Qırımğa alıp ketmege istediler. İyül 31-inde Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ saytında derc ettiler.


text:
Qırımda muellifi qırımlı leksikograf Seyran Useinovn olğan rusça-qırımtatarca sözlükniñ birincı cıltı çıqtı, dep haber ete KHV.
Sözlükniñ ilk cıltınaizaatlarınen beraber «A»dan «Д(D)» arifine qadar 50 biñ söz kire.
Sözlük içün kerek materiallarnı Useinov 50 yıl demanında toplağan. Onıñ fikrine köre, sözlük qırımtatar tilini tiklemege yardım eter.
Birinci cıltnıñ tirajı sıñırlı olaraq 300 nushanı teşkil ete. Onıñ masrafını Seyran Useinov ve qızı Susannanıñ qarşılağanlar. Nevbetteki cıltını Useinov martnıñ 19-na öz doğğan kününe çıqarmağa planlaştıra.
2014 senesi martnıñ 20-nde Yuqarı Rada qırımtatarlarnı Qırımnıñ tamır halqı dep tanıdı. Bu qararğa 283 deputat qoltutqan edi. Ukrainanıñ tamır halqı olğan qırımtatarları ve diger milliy azlıqlarnıñ etnik, medeniyet, til ve din hususiyetleriniñ saqlanıp qalması ve inkişafına kefil olacağını vaad etti.


text:
Pamir-İssıq älifbası
Pamir-İssıq älifbası — Pamir häm Tän-Şän tawlarında tabılğan häm älegä açıp uqılmağan yazularnıñ ğomumi ataması.
Ul yazunıñ iñ tanılğan häykäle - Almatı şähärennän 50 km aradağı İssıq qäsäsendä iran telle saq xalqı qaldırğan yazma, şul İssıq qurğanında "altın adäm" kümelgän bulğan.
İssıq yazuı 26 bilgedän tora, qäsä BEQ V ğasırda yasalğan bulğan.
Qayber belgeçlär VI-VIII ğasırdağı Orxon älifbası näq Pamir-İssıq älifbasınnan çıqqan dip faraz itä.
Pamir-İssıq älifbası şulay uq Äfğänstanda tabılğan (I ğasır), ul yazu tağı prakrit telendä, Balxar telendä yunan älifbasında yazılğan. Oxşaş yazmalar Tacikstanda häm Üzbäkstanda tabılğan.
Dr. Dobrev qaraşı buyınça näq Pamir-İssıq älifbasınnan Bolğar runnarı çıqqan häm alarnıñ oxşaşlığın isbatlıy. Şulay itep, borınğı bolğarlar iran telle bulğannar dip sanıy.
Monı da qarağızYзrәpTү
SıltamalarYзrәpTү
- ДoбpeB П. ПpoToбyлrapckиe Haдпиcи rpeчeckиMи бykBaMи. Haдпиcи и aлфaBиT пpoToбyлrap
- ИcTopия Kaзaxckoй CCP, T. 1, AлMa-ATa, 1977, c. 200.
- ЛиBшиц B. A. Haдпиcb из ДилbбepджиHa // cб. «ДpeBHяя БakTpия», M. 1976, c. 165—166.
- Фpидpиx И. ИcTopия пиcbMa. — M. 2001. — пpиM. 73a.


text:
Bunı Qırım «akimiyetiniñ» matbuat-hızmeti bildirdi.
Olğan malümatqa köre, zenaat birliklerni añlaşmanıñ imazalanuvında Qırım mustaqil zenaat birlikleriniñ Feratsiyasınıñ reisi Vladimir Klıçnikov taqdim etti.
Añlaşmada içtimaiy işbirlikniñ inkişafı, vatandaşlarnıñ aq-uquqlarınıñ qoruvı aqqında söz yürsetile.
Qırım mustaqil zenaat birlikleriniñ Feratsiyası ile işbirlik meselelerni Aksönov özü idare etmege planlaştıra.
«Bizim esas vazifemiz – bütün iş kollektivlerni nezaret altına almaqtır. İç bir kimse işten qanunsız şekilde boşatılmamasını baqmaq kerekmiz. Biz sizge er bir yönelişte yardımcı olurmız. Yuridik yardımnı kösterermiz. Akimiyet er vaqıt iş kollektivlerniñ tarafını alacaqtır. Bunıñnen beraber talaplarnıñ negizi olmalıdır», – dedi o.
Körüşüvde Aksönovğa zenaat birliginiñ bileti berildi.
Qırım mustaqil zenaat birlikleriniñ Feratsiyasınıñ erkânına 21 cumhuriyet teşkilâtı ve 27 birlemci zenaat teşkilâtları kire.
QZBF zenaat birlikleriniñ tahminen 244 biñ azalarını birleştire.


text:
«İnterfaks» haber etkeni kibi, bunı, Rusiye Federatsiyasınıñ teşkilât yanında daimiy reisi Andrey Kelin bildirdi.
Diplomat telefon vastasınen agentlikke öz fikirini bildirdi: «Kiyev Qırımğa suv bemegeni, - bu insan aqlarınıñ bozuvıdır, anda östürilgen bereket yoq ola bile. Umumen, çirkin bir areket».
Aytqanına köre, bu kibi sıñırlav OSCE-niñ suv ve yemeknen teminlev maddesini boza. Bu sebepten, Rusiye, OSCE-niñ iqtisadiy koordintorını mezkür problemanı ögrenmege rica etti.
Bundan evel, tanılmağan Qırımnıñ baş-naziri Sergey Aksönov, ayırı şeerlerde suv meselesi kerginleşkenini ve tarlalar qurıp qalacağını bildirgen edi. Bunda, Kiyev qabatlı olğanını qayd etti. Kiyevde ise, bunı red ettiler. Ve atta, qırım territoriyasında Şimaliy-Qırım kanalından saniyede 13,8 kubometr miqdarında suv qırslanğanını haber eteler.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halq işleri boyunca vekâletlisi, Ukraina millet vekili Mustafa Cemilev qırımtatarlarnıñ qaçırılması ve öldürülmesine diqqat çekmek için Moskvada keçirilgen aktsiya aqqında Facebook saifesinde bildirdi.
«Rusiyeniñ merkezinde, Moskvada, Kremlinge yaqın yerde şiarlar ve ğayıp olğan uquq qorçalayıcı Ervin İbragimovnıñ reslmlerini asıp, Qırımda qırımtatarlarnıñ qaçırılması ve öldürülmesine diqqat celp ettiler. Öz ailelerine qaytabileceklerge qaytmağa yardım etiñiz! Bu yardım çağuiıruvı eşitilsin dep, bu videonı paylaşıñız», – dep yazdı Cemilev.
Rusiyeniñ Qırımdaki Taqiqat komiteti faalniñ qaçırılması boyunca cinaiy iş açtı. Rus taqiqatı üç fikir seslendirdi: İbragimov bedel talap etmek içün, ticariy işlernen bağlı sebeplerden ya da Qırımdaki vaziyetni bozmaq maqsadınen qaçırılmaq mümkün edi. İbragimovnıñ aqrabaları ve Meclis azaları onı Rusiye mahsus hızmetleri qırımtatarlarnı ve «razı olmağanlarnı» qorqutmaq içün qaçırğanlarını tüşüneler.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ peokuraturası faalniñ qaçırılması boyunca Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 115 maddesi boyunca iş açtı.
Qırım uquq qorçalayıcı gruppanıñ esaplarına köre, 2014 senesi fevral ayından başlap Qırımda 9 insan zorbalıqnen ğayıp oldı. Onlardan beşi – qırımtatarları. Daa üç adise, uquq qorçalayıcılarnıñ fikrine köre, zorba ile çaçırıluvğa beñzey, lâkin tam olaraq belli değil.
Uquq qorçalayıcılar yarımadada insanlarnıñ ğayıp olması olarnıñ siyasiy mrvamı ya da milliy mensüpliginen bağlı olğanını tasdiqlaylar. Qırım uquq qorçalayıcı gruppa insanlarnı Rusiye akimiyeti ya da onıñ nezareti adındaki silâlanğan gruppalar qaçırdı.
Qırımdaki akimiyet fakt olaraq insanlarnıñ ğayıp olğanlarını qabul ete, lâkin özü bunen bağlı olğanını inkâr ete ve qaçıruvlarnıñ maqsadı – Qırımnıñ işğalinen razı olmağan yarımada sakinkerini qorqutmaq olğanını da red ete.


text:
Şimdiki vaqıtta Keriç parom keçitinde faaliyetni idare etken «Deñiz müdirligi» yolcularnıñ sayısı azlaşqanını bildire. Soñki kün devamında 38 433 yolcu ve 12 135 yengil avtomobil keçirildi, dep bildireler müdirlikte. Meselâ, mevsimniñ eñ yüksek derece olğan vaqıtta keçitten 58 744 insan ve 17 189 maşna keçti.
«Paromlar 8-10 seferli cedvelge keçirildi, yüklenme beklenüvi ise 20-30 daqqa ala. Bu vaqıt devamında avtomobil saipleri biletler ala, nezaret noqtalarından keçe ve paromğa keçe», – dep qayd etile «Deñiz müdirligi» saytında.
Keriç boğazında parom keçiti Qırımnı Rusiye Federatsiyasınıñ Krasnodar ülkesinen bağlağan esas naqliye yolu ola. Ukraina qanunlarına köre, işğal etilgen Qırımğa Keriç parom keçitinden kiriş yasaqtır ve devlet sıñırı keçüvine musaviydir.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Audio
"Bez ike-öç yıl eçendä bu xastalıqtan ülüçelär sanınıñ kinättän artuın küräçäkbez. Berençe 100 meñ keşe 2007-nçe yılda ülä başlayaçaq. Bu törkemdäge keşelär virusnı 96-nçe 97-nçe yıllarda eläktergännär."
Van de Braknıñ oyışması AİDS çireneñ cäyelüenä qarşı häm cämağätçelektä häm törmälärdä köräş alıp bara häm bu mäsälädä Rusisäneñ sälämätlekne saqlau häm yustisiä ministerlege belän xezmätätşlek itä. Anıñ süzlärneçä, Kremlneñ bu yoğışlı xastalıqqa reaksiäse bik yomışaq buldı. Ağımdağı federal budjetta köräş öçen nibarı 5 milion dolar bilgelängän. Van de Braknıñ xiaplaularına qarağanda, Russiädä AİDSqa qarşı programma öçen yılına 220 belän 250 milion dolar arasında aqça kiräk. Dönya Sälämätlekne Saqlau Oyığması häm BMOnıñ AİDS agentlığı rapportlarına qarağanda, kiläse dulqın AİDS epidemiäse Russiädä, Hindostan häm Qıtayda bulaçaq. Bu inde unar milion keşe bu çir belän auırayaçaq digän süz. BMOsı Spid Agentlığı başlığı Peter Piot , bu çirne dönya iminlegenä qurqınıç tudırğan atom terrorizmı belän çağıştırdı. Şulay uq yoğışnıñ Yevropa Berlegeneñ könçığış çiklärenä qädäre cäyelü qurqınıçınıñ buluın da äytte. Braknıñ fikerençä, Russiä üzenneñ AİDS politikasın üzgärtmägän xäldä . çir taralaçaq häm kiläse berniçä yılda Russiädä 4 milion tiräsendä yäşüsmergä bu virus yoğaçaq. Küpkenä ruslar bu çir tik narkomannarğa häm homoseksualarğa ğına qarıy dip uylıylar. Läkin, bu xata. Dönyanıñ başqa töbäklärendä bulğanı kebek Russiädä dä bu çir censi mönäsäbät yulı belän cämağätçelekkä berençe oçraqta xatın-qızlarğa küçö.
Färit İdelle, Praga.


text:
Rusiye Federatsiyası insan aqları boyunca prezident Şurasınıñ azası Aleksandr Verhovskiy, Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya Meclisni qabaatlağan maddelerniñ iç biri ekstremizm olmağanını qayd etti.
Bunı o «Kommersant» neşirine bergen intervyüsında bildirdi. .
Añlatqanı kibi, estremizm añlamı «Ekstremistik faaliyetine qarşı küreş» Rusiye qanunlarınıñ birinci maqalesinde berile.
«Misal içün, qanun boyunca «Rusiyeniñ qurumnı mecbur deñiştirgen ve bütünligini bozğan areketler etremizm sayıla», amma, Meclis tek muhtariyetke ıntılğanını bildirgen edi», - dedi ekspert.
«Vatandaşlarğa saylavlarda «küç qullanıp ya da qorquzuvlar ile» iştirak etmege keder etmek estremizmdir, amma, saylavlarğa barmamağa çağıruvlarnı iç bir kimse yasaq etmedi», — qayd etti Verhovskiy.
Aynı zamanda, grajdanlar qanunları boyunca Devlet dumasınıñ komitet reisiPavel Kraşennikov, «adliyeci olaraq» Poklonskayanıñ beyannamelerni izaat etmege red etti, malümatnı teşkermek kerek olğanını bildirdi.
Deputat ayırıca şunı qayd etti:Poklonskaya yaqında «prokuror» vazifesine tayin etilgen edi, o rusilei qanunları esasında terbiyelenmedi, onıñ içün onıñ beyannamayelerine biraz «yımşaq baqmaq kerek».
İyül 5 künü Herson vilâyetinde ötkerilgen Meclis toplaşuvından qaytqan Refat Çubarovnı yarımadağa yibermediler. «Çongar» kiriş yerinde Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya oña «ekstremistik faaliyeti» aqqında tenbiyelevni oqudı. Ve 5 yılğa kelmekni yasaq etken bildirmeni tuttırdı. Bunen beraber, Meclis de ekstremistik teşkilât olaraq tanılması mümkünligi ayttı.


text:
Qırım ükümeti yanında narazılıqnı bildirgen tuccarlarnı Nazirler Şurasına kirsettiler. Qırım.Aqiqat mühbirine iş adamlarından biri aytqanı kibi, insanlarğa Qırımnıñ haber siyaseti naziri olğan baş nazir muavini Dmitriy Polonskiy çıqtı.
«Añlağanıma köre, onıñ (Polonsikyniñ – muar.) vazifesi – insanlarnı kamera ve matbuattan alıp ketmek, işte, becerdi», – dep ayta iş adamı.
Onıñ malümatına köre, bir 50 insan Nazirler Şurası binasına kirdi.
İyül 6 künü Aqmescitniñ Kozlova soqağındaki yıqılayatqan çarşınıñ satıcıları Qırım Nazirler Şurası binasınıñ yanında numayış keçirmege yol aldılar.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, saba iyül 6 künü Aqmescitte politsiya Kozlov soqağında yerleşken çarşını sarıp aldı, mında ticaret noqtalarını yıqmağa başladılar.Aqmescitniñ şeer memuriyetiniñ başı Gennadiy Baharev dey ki, «tedbirler Nazirler Şurasınıñ RK№465 «Topraq damartılarınıñ kapital qurucılıq obyektleri olmağan obyektlerden temizlevi ile bağlı sualler aqta» ve şeer memuriyetiniñ №25 «Topraq damartılarınıñ kapital qurucılıq obyektleri olmağan obyektlerden temizlevi ile bağlı sualler aqta» qararları negizinde keçirile».
Evel şeer memuriyetinde aytılğanı kibi, mında ticaret qanunsız sürette keçirile eken. Aqmescitniñ Kozlova soqağındaki çarşını endi bir qaç sene devamında yıqacaq olalar, amma iş adamlarınıñ narazılığı keder ete edi.


text:
Ukraina dünyanı yarımadada yaşağan qırımlılarnıñ aqlarınıñ bozuluvına cevap bermege çağıra. Bunı prezident Petro Poroşenko bildire.
«Ukraina dünya toplulığını yarımada tamır halqı aqlarınıñ bozuluvına seslenmege ve Qırımnıñ işğalden azat olunuvına imkân yaratmağa çağıra. Yarın bu meseleni Havfsızlıq boyunca München konferentsiyasında kötererim», – yazdı Poroşenko Facebookta.
Ukraina devletiniñ başı Qırımda uquq qoruyıcı organlarınıñ areketlerini qırımtatarlarğa qarşı Stalin siyasetiniñ devam ettirilmesi olaraq tanımağa mümkün olğanını bildirdi.
Ukraina tış işler nazirligi fevral 12 künü Qırımda qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerge öz qarşılığını bildirgen.
Fevral 11 künü sabasından Qırımda qırımtatar faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirildi. Uquq qoruyıcınıñ yaqalanuvı aqqında haber etken ediler. Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnı prokuraturağa çağırdılar. Uquq qoruyıcılar işbu vaqialarnı izaatlamay.
Qırımnıñ Rusiye FSB idaresi tarafından «Hizb ut-Tahrir» terroristik teşkilâtında faaliyet» cinaiy işiniñ çerçivesinde dört insan yaqalanğan. Bunı akimiyet tarafdarı olğan «Krıminform» haber agentligine Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi.
Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ reisi Said İsmagilov dey ki, fevral 11 künü qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler Qırım musulmanlarını «terrorist» olaraq köstermek içün yapılğan. Bunı o, tintüvlerge oğrağan 12 insannıñ adını berip, Facebookta yazdı.
Aqmescit şeeri Kiyev rayon mahkemesinde fevral 11 künü yaqalanğan qırımlılarnıñ – Emir Üsein Kuku, Enver Bekirov, Müslim Aliyev ve Vadim Siruk – işi boyunca mahkeme toplaşuvı keçti. Olarnı Rusiye Federatsiyasınıñ CK 250 maddesi 2 qısmı boyunca qabaatlaylar («Terroristik teşkilâtnıñ teşkil etilmesi ve bu kibi teşkilâtta iştirak»). Mahkeme 2016 senesi aprel 8-ne qadar apis cezasını belgiledi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Google kompaniyasınıñ qızmetkerleri 2021 jıldıñ şildesine deyin qaşıqtan jwmıs isteydi. Bwl turalı ERA agenttigi habarladı. Kompaniya basşısı juırda o..
Soltüstik Karolina zerthanası sınaqtarda qoldanılatın vakcina öndirisin düysenbide bastadı. Vakcina äzirleu jwmısımen tarısqan prezident Tramp Qwrama..
Düniejüzi boyınşa koronavirus jwqtırğandar sanı 16,4 millionnan astı. Sarapşılar aldağı uaqıtta virus deregi qaytadan artıp, ekinşi lokdaun boluı mümk..
Densaulıq saqtau ministri Aleksey Coy 28 şilde küngi ükimet otırısında, 3 tamızdan bastap elde karantin şaraların birtindep jeñildetudi koronaviruspen..
Ukraina Resey sırtqı ister ministrligine Sevastopol'de ötken äskeri-paradqa baylanıstı narazılıq notasın tapsırdı. Bwl turalı Ukraina diplomatiyalıq a..


text:
İlhaq etilgen Qırımnıñ iqtisadiy yükselişi 10% teşkil ete, dep haber ete Kreml nezaretindeki yerli memurlar. Rusiyege bağlı Qırım İqtisadiy inkişaf nazirliginiñ materiallarında region ep ileriley denilmekte: insan başına tüşken kelirler arta, işsizlik seviyesi tüşe. Faqat yarımadanıñ iqtisadiyatı ne esabına "arta", aceba?
2020 senesine barıp Qırım bücetine federal bücetten ayırılacaq maliyeviy yardım ve subsidiyalar 79%ni teşkil etmeli.
Yaqın yıllarda Moskva yollaycaq para miqdarları:
2018 – 129,5 mlrd ruble,
2019 – 143 mlrd,
2020 – 150 mlrdni teşkil etecek.
Bu Rusiyeniñ Ulyanovsk vilâyeti yıllıq bücetiniñ üç misli. Ya da Keriç boğazından keçken köpürniñ yarı fiyatı.
Qırım kelirini – faydalı qazıntılar esabına elde ete. Qırım işhane ve teşkilâtları keliriniñ tahminen 90% gaz ve ham maden satışından elde ete.
Poligrafiya, madencilik, naqliyat vastaları ve donatmalarnıñ istisalı tek zarar ketire.
Qırımnıñ er üçünci işhanesi (35%) zararına çalışqanı aqqında Qırım.Aqiqat 2018 senesi yanvar ayında haber etken edi. Musafirhanecilik ve restoran biznesinde de aynı al – bu saada da er ekinci musafirhane ya da restoran zararğa çalışa (46,7%).
2017 senesi Qırım işhaneleri 5 mlrd rubleden ziyade bergi töledi. Bu köstergiç 2016 senesine nazaran 23% daa az.
Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ reberi Sergey Aksönovnıñ sözlerine köre, yarımadada yapılğan yatırımlar miqdarı ep arta eken: «Bizler ortaqlarımızğa kârlı ve cazibeli şartlar teklif etemiz. Serbest iqtisadiy zonada ilân etilgen yatırımlar acmi 100 millard rubleni, iştirakçileriniñ miqdarı da bir biñni keçken».
İşbu yatırımlarnıñ tahminen 80%na sıcaq baqıla – paralar qomşu Rusiyeniñ aynı federal bücetinden kelecek. Şahsiy yatırımcılar arasında – kence-Çayka, Kovalçuk, Kostin bar.
Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ iqtisadiy inkişaf naziri Andrey Melnikovnıñ sözlerine köre, Qırımda yapılğan 186 dane yatırım leyhasınıñ yalıñız 32 danesi amelge keçe eken.
İlhaqnıñ ilk yıllarında tizilgen onlarnen leyhalar artıq lâğu etilgendir. Şu cumleden rusiyeli aktör Mihail Poreçenkovnıñ şirketi ile Aqmescitte kinostudiya teşkil etilecegine dair yatırım muqavelesi de lâğu etildi.
2017 senesi ilhaq etilgen Qırımda, ilhaqtan evelki 963 m2 nazaran, daa az yani 549,5 m2 mesken quruğan.
2016 mal naqliyat miqdarı 10%ge tüşti. 2013 senesi yük maşnalarınen 17,6 mln ton mal yani yedi qat ziyade taşılğan ise – 2017 senesi 2,4 mln ton taşılğan.
Qırımdaki cermay mahsulatlarınıñ fiyatları yüksek sayıla, ancaq akimiyet Keriç köpüri açılğan soñ, olar Rusiyedekilernen bir olacağını vade bereler.
Andrey Tsıgankov


text:
Shıńǵısxan
thumb|right|Shińǵisxan Shıńǵısxan (shama menen 1162-jil avgust, 1227-jil) - Monǵol urıwların birlestirgen hám Monǵol Imperiyasın payda etken dúnyanıń eń kúshli áskeriy jolbasshılarınıń biri. Onıń balaları hám aqlıqları onıń tajına miyrasxorlıq etti hám dúnyadaǵı eń úlken imperiyanı payda etti.
Shıńǵısxannıń aqlıǵı, Qublay Xan, Qıtayda Yuan Dinastiyasınıń (1271-1368) birinshi Imperatorı boldı. Shıńǵısxanniń jerlengen jeri usı kúnge shekem belgisiz. Ol sawashta kóplep tabislarǵa eristi hám kóplep dushpanların óltirdı, solardiń ishinde ol Jin Dinastiyasında jeńdi. Ol Qitaydıń kópshilik bólegin hám Qıtayǵa qońsılas mámleketlerdiń kópshiligin basıp aldı. Nátiyjede ol kushli imperiya payda etti.
Shıńǵısxanǵa tuwılıwında Temujin isimi berildi. Urıw basshısı sıpatinda kóp jerlerdi basıp alıp, úlken tabıslarǵa eriskennen keyin adamlar oni Shıńǵıs dep atay basladi, shińǵis degen "Jáhán basqariwshısı" degendi ańlatadı. Bir neshe on jıllıqta Shıńǵıs úlken áskeriy júrisler qılıp, kóp adamlardı óltirip júda úlken jerlerdi basıp aldı. Usınıń menen ol ózine tariyx kitaplarında "jabayı monster" degen ataqqa iye boldı.
Shıńǵıs xan (mong. ЧиHrиc XaaH, Chingis Khaań'; 1162 - 18 avgust, 1227) — Mongol imperatorı hám Mongol qáwimlerin birlestirip, Mongol İmperiyasınıń tiykarın salǵan áskriy basshı. Onnan keyingi bolǵan xanlar Mongoliyanı adamzat tariyxındaǵı eń ullı imperiyaǵa aylandırdı.
Shıńǵıs xan Qitaydaǵı Yuan dinastiyasınıń birinshi imperatorı Qublay xannıń atası bolǵan. Házirgi waqıtqa shekem Shıńǵıs xannıń qay jerde jerlengenligi anıq belgili emes.


text:
Qırım uquq qorçalayıcı gruppasınıñ malümatına köre, avgust ayında Qırımda yaqalanğan «ukrain diversantları» işinde dörtünci kişi bar. O, Harkov sakini Vladimir Prisiç ola bile, dep aytıla teşkilâtnıñ saytında.
Uquq qorçalayıcılar qayd ete ki, Prisiçniñ taqdiri tam belli degil. O, ya Aqmescit SİZOsında, ya da Moskvadaki «Lefortovo» SİZOsında yata.
«Rossiya-1» telekanalınıñ yayınında Harkov aydavcısı olaraq tanıtılğan Vladimir Prisiç bu sene yanvar ayında ukrain istihbaratından teklif alıp, Qırımnı dolaşıp, andaki Rusiye arbiy tehnikası aqqında malümat toplağanını ayta... Rusiye yayınınıñ alıp barıcısı aytqanına köre, Prisiç Sarmat lağabını qullanıp, ukrain istihbaratı ile bağlanğan edi, ve 2016 senesi yanvar ayından avgust ayına qadar Qırımğa sekiz kere kelip ketken edi», – dep yaza Qırım uquq qorçalayıcı gruppası.
Uquq qorçalayıcılarnıñ tahminlerine köre, Prisiç azap çekip, basqı altında malümat bere bile.
Qırım uquq qorçalayıcı gruppasınıñ ekspertleri apiske alınğan Yevgeniy Panov, Andrey Zahtey ve Redvan Suleymanovnıñ insan aqları bozulğanını qayd ete.
Avgust 10-da FSB bildirdi ki, avgust 7-ge keçer gecesi «ukrain diversantları» taqımı yaqalandı, olar sanki Qırımda terakt azırlay ekenler. Bundan ögüne zapt etiilgen Qırımnıñ Rusiye kontrolündeki memuriy sınırnıñ keçitleri üç kün devamında qapatıla edi.
Ukraina ükümeti qabaatlavnı red ete ve yüz bergen vaqianı rusiyeli mahsus hızmetlerniñ «provokatsiyası» dep adlandıra.
Avgust 12 künü REN-TV rus telekanalınıñ sitesinde ukrainalı Yevgeniy Panovnıñ sorğudan keçirüv videosı peyda olğan edi ve o yerde o FSB-niñ bütün qabaatlavlarıını qabul ete. Bundan soñ uquq qorçalayıcıları yaqalanğannıñ bedeninde azaplarnıñ izleri qalğanını bildirgen ediler.