text:
Rusiyeniñ Sankt-Peterburg şeerinde mahkeme, iyünniñ 2-nde ukrain bayrağınen beraber Rusiyede mahküm etilgen ukrain rejissörı Oleg Sentsovqa qol tutmaq maqsadınen mitingke çıqqan qırımtatar faali Asan Mumcı doquz künge tevqif etildi. Bu aqta «OVD-inform» haber ete.
«Mahkeme Mumcını izinsiz kütleviy tedbir teşkil etüvde qabaatlı dep tanıdı (Memuriy qanun Kodeksiniñ 20.2 maddesiniñ 2-nci qısmı). Faalge politsiya hadiminiñ qanuniy talabına uymağanı içün protokol tizilgeni (MQ Kodeksiniñ 19.3 maddesi) aqqında haber etilgen olsa da, soñradan bu tasdıqlanmadı», – denilmekte haberde.
Mumcınıñ tevqif etilgenini aqqındaki malümatnı Qırımtatar halqı Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov da tasdıqladı.
Mumcı, faller Olga Smirnova ve Mariya Kojevatovanen beraber ukraina bayrağı ve Oleg Sentsovnıñ qoltutuv plakatınen birlikte turğanlarında, iyünniñ 2-nde Petrograd mahkemesi yanında tutuldı. Mahkemede «Demokratik Peterburg» faali Vsevolod Nelayevniñ mahkeme oturışuvı ötkerilmek kerek eken.
Smirnovani politsiyadan protokol tizmeden qoyıp yibergenler. Kojevatova ve Mumcı gecelemege qaldırilğan. Daa soñra Kojevatova 15 künge tevqif etilgen ve o açlıq ilân etken eken.
Dünyanıñ br çoq develetinde iyünniñ 1 ve 2-nde, Rusiyeniñ Labıtnangi (Yamal-Nenets muhtar okrugı) şeeriniñ 8-nci koloniyasında açlıq ilân etken Qırımlı ukrain rejissörı Sentsovqa qol tutuv tedbirleri ötkerildi. İyünniñ 2-nde qadar, Sentsov artıq 20 künden berli açlıq tutmaqta.
Oleg Sentsov mayısnıñ 14-nde Rusiye apishanelerinde yatqan bütün ukrainalı siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi talabınen muddetsiz açlıq ilan etken edi.
Mayısnıñ 29-nda mahkümniñ adliyecisi açlıq tutqan Sentsovnıñ alı stabil ve o qoltutuv terapiyası alğanı aqqında haber etti.
Mayısnıñ 31-nde belli olğanına köre, Rusiyeniñ Kopeysk (Çelâbinsk vilâyeti) şeeriniñ koloniyasında yatqan Oleksandr Kolçenko, Oleg Sentsovnen birdemlik köstermek maqsadınen mayısnıñ 31-nden itibaren açlıq tutıp başlay.
Sentsov ve Kolçenko Rusiye mahsus hizmetleriniñ vekilleri tarafından Qırımda 2014 senesi mayıs ayında, yarımadada terroristik aktlar azırlağanlarında qabaatlanıp tutulğan ediler. 2015 senesi avgust ayında Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Sentsovnı, Qırım territoriyasındaki terroristik faaliyette qabaatlap, 20 yıllıq şiddetli rejim koloniyasına qalmağa mahküm etti. Kolçenkoğa 10 yıl koloniya cezası berildi. Ekisi de qabaatlarını tanımay.
«Memorial» insan aqlarını qorçalav merkezi Sentsov ve Kolçenkonı siyasiy mabüsler cedveline kirsetti.


c: text/html

text:
«Veciye Kaşka işi» boyunca qabaatlanğan qırımtatar faaliyetçisi Asan Çapuhta arterial damar basımı yükseldi. Bu münasebetnen o, Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ oturışuvında iştirak etip olamadı.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ ağustos 21-de bildirgenine köre, advokat Aleksandr Lesovoy bu aqta mahkeme zalında ikâye etti.
Lesovoy: «Oturışuv başlamadan evel Çapuh maña arterial basımınıñ 180/110-ğace atlağanını ve bu al ile mahkeme oturışuvında iştirak etemeycegini bildirdi. Bular köz ögüne alınıp, (mahkemede – QA) feldşerniñ bulunması istenilmektedir. Aks-alda imaye oturışuvnıñ başqa künge avuştırılmasını rica ete», – dedi.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ malümatına köre, mahkeme, aqsız yerde para talap etüv aqqında iş boyunca oturışuvnı ağustos 23 künü saat 14:00-ke avuştırdı.
Bildirilgenine köre, figurant Bekir Degermenciniñ qorçalayıcısı mahkemede musulmanlarnıñ Qurban Bayramı münasebetinen oturışuvnıñ başqa künge avuştırılması aqqında muracaat etti.
Ondan ğayrı, işniñ figurantları oturışuvda videokonferentsiya vastasınen iştirak etmelerine qarşı çıqıp, mahkemege ketirilmelerine dair muracaat ettiler. Tahqiqat izolâtorı ile alâqa añlaşılması zor şeklinde edi. «İşniñ» figurantlarından biri, Ruslan Trubaç, aks-alda bundan soñ mahkeme davasında iştirak etmeycegini bildirdi. Akem muracaatnı red etti.
Bekir Degermenciniñ ömür arqadaşı Aliye: «Ne içündir bilmem, bütün mahkeme oturışuvları ya bayram kününe, ya da cumağa, cuma namazı vaqtına tayin etileler. Akemler buña asla emiyet bermeyler. Bara-bara tamam bugün, muqaddes bayram kününde insanlarnıñ öz evlerinde musafirlerni qabul etmek yerine mahkemege barmaq zorunda qalması aqaylarımıznıñ zıtına pek tiydi», – dedi.
2017 senesi noyabr 23-te Aqmescitte Rusiye telükesizlik hadimleri bir gruppa qırımtatarlar – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini yaqaladılar.
Olarnı, Türkiye vatandaşından aqsız yerde para talap ettiler, dep şübheli tanıdılar. Yaqalanuvları esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramadı. Daa soñra qadın vefat etti.
Bundan evel, bu işniñ figurantlarında sağlıq ile ciddiy problemalar olğanı bildirilgen edi. Bekir Degermencide sürekli astma bar. Çapuh tahqiqat izolâtorında mikroinsult keçirdi.
İlhaqtan soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Almaniya politsiyası bildire ki, Münhende ticaret merkezinde ateşni 18 yaşındaki iranlı kişi açtı, o bu şeerde yaşay edi. Politsiya hadimleriniñ qayd etkenlerine binaen, o özüni öldürdi, dep bildire Radio Svoboda.
Ücüm etken adamnıñ maqsatları belli degil. Politsiya onıñ bir özü olğanını ayta.
Münhende ateş açması neticesinde 9 kişi elâk oldı, 20-den ziyade yaralandı, olardan 3 adam ağır alda buluna.
Bundan evel politsiya ücüm etken üç kişini qıdırğanını ilân etken edi.
Münhende ücüm etken kişi cuma künü, tahminen saat 18:40-ta Olympia Einkaufszentrum ticaret merkezinde ateş açtı.
Almaniya kantsleri Angela Merkel Milliy havfsızlıq şurasınıñ acele toplaşuvını çağırdı.


text:
Keçken künü Aqyarda 24 yañı COVID-19 hastası qayd etildi, dep bildirdi şeerniñ Rusiye ükümetiniñ matbuat hızmeti.
63 v 82 yaşında eki insan vefat etti, 20 hasta tedaviylengen soñ hastahaneden çıqarıldı.
Umumen Aqyarda 14088 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı. Al-azırda 12 941 kişi tüzeldi, 624 insan vefat etti.
Aprelniñ 29-nda Aqyarda 21 hasta qayd etildi, üç insan öldi.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.


text:
Eki yıl evelsi, 2018 senesi iyünniñ 28-nde, filolog, luğatçı, oca, qırımtatar luğatları ve derslikleriniñ müellifi Seyran Useinov vefat etti.
O, 1938 senesi Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ Aluşta rayonındaki Körbek köyünde dünyağa keldi. Bütün qırımtatar halqınen beraber 1944 senesi mayısnıñ 18-nde tuvğan toprağından quvuldı. Qorantası Özbekistanğa tüşti.
Balalıqta resim yapmağa pek seve edi, ressam olmağa arz etti. Lâkin ayatı başqa oldı – askerlik yapqan erkek Ferğana devlet pedagogika institutınıñ «Rus tili ve edebiyatı» bölügine oqumağa kirip, 1965 senesi oquşını bitirdi.
Oca oldı, ve bu işte o qadar muvaffaq oldı ki, zenaatı adınıñ bir parçası oldı – er kes oña Seyran oca dey edi. 1974 senesinden başlap Useinov Hamza Hakim-Zade-Niyazi cumhuriyet bala şifahanesiniñ pedagogika bölüginde müdirlik yaptı, eki yıldan soñ ise Özbekistan Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ №2 Cumhuriyet şifahane-orman mektebiniñ müdir muavini oldı.
Safure Kacametova – Seyran Useinovnıñ eski dostu ve zenaatdaşıdır. Ayatınıñ bu qısmı aqqında ikâye ete: «Seyran oca belli bir şahıs, Ferğanada ürmet qazanğan oca, qırımtatar milliy areketiniñ iştirakçisi, Yuriy Osmanovnıñ ortaqlarından biri edi. Seyran ocanıñ aytqanına köre, babaları dost edi ve qorantaları bağda edi. Bizni Ulugbek Ferğana devlet pedagogika institutınıñ müdir muavini olıp çalışqan ağam, Muyedin Hayruddinov, tanıştırdı. Seyran ocanen o vaqıt bile iş yapıp, «Qırımtatarlarnıñ edepi» mevzusı üzerinde çalıştılar. 1988 senesi Vatanğa qaytqan Seyran Useinov Qırım vilâyetiniñ ocalar ihtisasını arttıruv institutınıñ qırımtatar tili usulcısı vazifesine qabul etildi. O vaqıt mında Qırımğa qaytqan qırımtatar semetdeşleriniñ yañıdan azırlanuv kursları keçken edi.
1992 senesi Seyran Useinov Qırımnıñ ihtisasnı arttıruv ve tasil hadimlerini yañıdan azırlav cumhuriyet institutınıñ qırımtatar tilinde derslik ve ders-usuliy edebiyatnı azırlağan laboratoriyada müdir oldı, 1993 senesi «Aliy dereceli usulcı» ihtisas kategoriyasını aldı.
Safure Kacametova Useinovnıñ bu teşebbüsini «Qırımtatar tili inkişafınıñ laboratoriyası» dep adlandıra. «1944 senesiniñ sürgünligi toqtatqan qırımtatarlarnıñ halq tasilini ğayrıdan tiklev problemlerini al etmege şahsen maña ilham bergen eñ parlaq vaqıtlardan biridir. Yani bu ğayrıdan yaratıluv başlanğıçı oldı, o ise ruhımızğa, coşqunlar ruhına ğayrıdan yaratıluv urluğını ekti – bizim eybetli, boylu ve dülber, ana tiline sevda olğan Oca – ustaz! Bu ilk kurslar kelecek qırımtatar mektepleri içün ocalarnı azırlağan yer oldı. Derslikler yetmegenine baqmadan, kurslar mündericeli ve toyğun edi, işi o qadar parlaq edi», – dep ikâye ete Safure hanım.
Tezden laboratoriya qapatıldı, ve 1993 senesi Qırımnıñ tasil problemleri merkezine Qırım halqlarınıñ til inkişafı laboratoriyasına müdir vazifesine qabul etildi; mında pensiyağa qadar çalıştı. 1998-1999 oquv yılında Seyran Useinov Qırım Devlet müendislik pedagogika institutınıñ qırımtatar tili ve edebiyatı kafedrasınıñ müdir vazifesini eda etti.
1995 senesi qırımtatar ocaları tarafından qurulğan «Maarifçi» qırımtatar tasil hadimleriniñ birliginde onıñ maarifçilik faaliyeti eñ parlaq oldı. 1997 senesi Birlik reberi Safure Kacametova oña «Maarifçiniñ» qırımtatar tili ve tasil inkişafı bölüginiñ yolbaşçısı olmağa teklif etti. «Bir çoq meseleniñ al etilüvinde bir fikirde olmamız, sevimli işimizde qarşılıq beklemeyip çalışmamız bizni meslekdeş ve ortaq olaraq uzun yıllarğa birleştirdi. Seyran oca güzel tabiatlı, insaniyetli, alicenap ve pek işkir edi, amma alicenap olsa da, halqnıñ milliy menfaatları meselesinde printsipial edi. Maarifçilik, bir sıra ders ve usuliyet qullanmaları, derslik, bala kitaplarınıñ basıluvı ve qırımtatar tili luğatı üzerindeki iş… Maarif işine özüni berdi», – dep hatırlay Kacametova.
Bir qaç luğat ve oquv qullanma işinde onıñnen çalışqan naşir Ediye Muslimova şöyle dey: «Seyran oca yanında er vaqıt bir defter taşıy edi, anda bilmegen sözlerni yazıp ala edi. Meselâ, men qırımtatar tiliniñ Sudaq şivesini bilip laf etem. Seyran oca bilmegen bir söz eşitse, onı defterine yaza edi, manasını soray ve yaza edi. Onıñnen çalışmaq pek qolay edi».
Cemaat içün müim leyhalarnen oğraşqan Seyran Useinov içün keri bağlanuv pek müim edi, işi kerekli olğanını añlamağa istey edi. Bir kün 1-inci sınıf talebesi Nial Kacametova qapunı açqanda elinde Seyran Useinovnıñ «Men anamnen laf etem!» Bala kitapçığını tuta edi, Seyran ocanıñ közleri quvançından yaşlandı. O, bir çoq şiirine muzıka yazğan bestekâr Server Kakurağa minnetdar edi, olarnı «Tebessüm» bala ansambliniñ icrasında diñlemege seve edi.
Ömrüniñ soñki yılında Seyran Useinov 7 cıltlı qırımtatar luğatı üzerinde çalıştı, eki cıltını yubiley aqşamında taqdim etken edi. «Er bir halqnıñ öz tili bar. Tilimizni coysaq, halq olaraq yoq olacaqmız, tarihımıznı coyacaqmız. Betimizni coyacaqmız, ve vatan aqqında aytmaqnıñ emiyeti olmaycaq. Netice – assimilâtsiya», – dep ayttı o taqdim merasiminde.
Ne yazıq ki, bu büyük emek bitirilmedi. Luğatnıñ dördünci cıltı üzerinde çalışqan müellif 2018 senesi iyünniñ 28-nde vefat etti. Qızı Susannanıñ aytqanına köre, o, turıp, yüregini tuttı, qıçırıp, bilgisayarnıñ yanına tüşti. Luğatnıñ üçünci cıltı müellifi – alim, oca, vatanperver Seyran Useinovnıñ vefatından soñ neşir etildi.
Gülnara Bekirova
Tarihçı, siyasiy ilimler namzeti. 2014 senesine qadar Qırımda ATR qırımtatar telekanalında çalıştı ve Qırım müendislik ve pedagogika universitetinde ders berdi. 2014 senesi noyabr ayından berli – Qırım.Aqiqatta «Qırım tarihınıñ» müellifi. ATR telekanalında çıqqan «Tarih sedası» programmasınıñ müellifi ve alıp barıcısıdır, Ukrain PEN-merkeziniñ azası. Onlarnen kitapnıñ müellifi, altı vesiqalı filmniñ stsenariy müellifi, bir çoq maqale ve Ukraina ve çetel künleviy haber vastalarında çıqqan yazılarnıñ müellifi. Bekir Çoban-zade Halqara mukâfatınıñ laureatı, «Yıl kitabı-2017» kitap reytinginiñ finalcısı. Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ qırımtatar genotsidini ögrengen mahsus komissiyasınıñ reis muavinidir.


text:
Amerikalı ESPN FC futbol teleşou saytında «Euro-2016» yarışında Ukraina ve Almaniya arasındaki futbol oyunınıñ talili videosı yerleştirildi, o yerde Ukraina haritası Qırım yarımadasız kösterile.
Hususan, videoda eki taqım taktikası ve oyuncılarınıñ qısqa talili taqdim etile.
Amma ukrain taqımı oyunınıñ talilinden evel kösterilgen resimde harita şeklinde mavı-sarı Ukraina territoriyası Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımsız kösterile.
2014 senesi Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, Ukraina haritası yarımadasız endi bir qaç kere tasvir etilgen edi.
Böyle etip, 2016 senesi yanvar ayınıñ başında Coca-Cola şirketiniñ ukrain temsilciligi Qırımnı Rusiye qısmı olaraq aks etken haritanıñ derci içün afu soradı. Yanvar 7-de Coca-Cola şirketiniñ baş ofisi Ukrainadan resmiy şekilde afu soradı.
2016 senesi fevral 13-te «MTV-plus» ukrain telekompaniyasınıñ «Region.Neticeler» informatsion analitika programmasınıñ yayınında «Mahsus reportaj» haber süjetinde Ukrainanıñ haritası Qırımsız kösterildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
“Qara deñiz ve qadimiy Ukraina haritalarında Qırım” sergisi Fano italyan şeerinde açıldı dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Sergide Qırım yarıadası ve Qara deñiz resimlerinen XVI-XVIII asırlarnıñ 20-den çoq coğrafik haritası kösterilgen, olarnıñ episi yerli nemse tili ocası Aldo Tennedininiñ şahsiy toplamıdır. Siyrek rastkelgen haritalar toplamında qırqqa yaqın nümüne bar. O zamanları avropa haritacıları ukrain topraqlarını nasıl körgenleri kösterilgen.
“Menim toplamımda çoqusı nemse, flamand ve italya mütehassıslarnıñ haritaları toplağan. O tarihiy devriniñ haritaları pek dülber, sanat eseri kibi. Bu haritalar kitap kibi - zemaneviy Ukrainanıñ qadimiy tarihini ögrenmege yardımcı ola”, - dep ikâye etti Qırım.Aqiqatqa toplayıcı.
Şahsiy toplamınıñ ilk nümünelerini Aldo Tennedini, 15 yıl evel, Ukrainağa birinci sefer kelgende, alğan edi. Toplayıcı Qırım ve Qara deñiz yalısını begendi ve bundan soñ Ukrainanıñ tamam bu qısmınen haritalarnı toplap başladı.
Fanodan oca, qadimiy coğrafik haritalarnıñ çoqusını Almaniya antikvar tükânlarında satın ala edi. Bir haritanıñ fiyatı, Aldo Tennedininiñ aytqanına köre, 300-1000 avro ola bile.
Ukrainağa bağışlanğan sergini keçirmege, yerli akimiyet ve İtaliyada Ukrain elçiligi yardım etti.


text:
Tünevin Rusiyeniñ Cenübiy bölgesiniñ arbiy mahkemesinde üçünci Bağçasaray «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca 15-nci mahkme oturışı olıp keçti, dep haber ete «Qırım birdemligi».
Qayd olunğanı kibi, diñlevler sırasında mahkemelengenlerde keçirilgen tintüvlerde iştirak etken eki şaat sorğuğa çekilgen. Ekisi de quvetçilerniñ areketleriniñ doğru ve tertipli olğanını attılar. Mudafaa tarafı şifaiy ifade ile eki şaitniñ evel protokolda qayd etkenleri arasında ziddiyetler aşkâr ettiler.
Birinci şaat Alim Zekil edebiyatnıñ operativciler tarafından tapılıp-tapılmağanı ya da tintüvni keçirgen onı özü bergenine qarar berip olamadı ve birden eki variantta toqtadı. Ekinci şaat, Aqmescitten pensioner, tahqiqat areketlerine kendi kirişmesini «vatandaşlıq borcu köstermesi» kibi añlattı.
Soñunda prokuror Seytumer Seytumerovnıñ evinde keçirilgen tintüvniñ protokolını ilân etti, mudafaa ise itirazlarını bildirdi. Mahkeme iyünniñ 16-nace teneffüs ilân etti.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Rusiyede «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca mahkemelengen dört Qırımlını siyasiy mabüs dep tanıdı.
Merkezniñ saytında haber etilgenine köre, söz, Seytumer Şükriyeviç, Osman Seytumerov, Amet Suleymanov ve Rustem Suytumerov aqqında kete. Bu, üçünci Bağçasaray «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri.
2020 senesi martnıñ 11-nde Bağçasarayda bir qaç qırımtatarınıñ evi tintildi: Enver Mustafayev, Amet Suleymanov, ağa-qardaş Seytumer ve Osman Seytumerovlar ve emceleri Rustem Seytmemetovnıñ. Tintüv «Qırım birdemliginiñ» sabıq faali Seytumer Seytumerovnıñ evinde de keçirildi. O, bir qaç yıl evelsi Qırımnı terk etti.
Enver Mustafayev sorğudan soñ yiberildi. Seytumer Seytumerov (d.s. 1988), Amet Suleymanov (d.s. 1984), Rustem Seytmemetov (d.s. 1973), Osman Seytumerov (d.s. 1992) Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ ekinci qısmına istinaden (Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ve bu teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv) qabaatlana. 2018 senesinden berli Qırımda olmağan Seytumer Seytumerov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ birinci qısmına istinaden qabaatlana.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası martnıñ 11-nde Bağçasarayda ve Bağçasaray rayonında Rusiye quvetçileri keçirgen tintüvlerden sebep cinaiy tahqiqat başlattı. Daa soñra müessise daa bir cinaiy tahqiqat başlatılğanını bildirdi – o, tintüvlerden soñ qırımtatarlarnıñ tutuluvınen bağlıdır.
Ukraina Tış işler nazirligi, martnıñ 11-nde olıp keçken tintüvlerge qarşı narazılıq bildirdi.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Cevapları
“9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Cevapları” nı siz değerli öğrencilerimiz için hazırladık.
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Cevapları
Evvel cevap sitesi kurulduğu ilk günden beri öğrencilere yardımcı olmayı amaç edinmiştir. Geçen sene 8. sınıfta okuyan öğrencilerimiz bizleri tanırlar. Bizi takip eden öğrencilerimiz için “9. sınıf ders ve çalışma kitabı cevapları“nı ve “ders ve çalışma kitabı cevapları“nı hazırladık. Özellikle ders ve çalışma kitabı cevapları yayınımız öğrencilerimiz tarafından çok beğenildi. Biz de bu cevaplara devam ederek “9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Cevapları” nı hazırladık.
“9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Cevapları” nı hazırlarken hem soruları hem de cevapları yazdık. Aynı zamanda cevapları da sayfa resimleri üzerinde gösterdik. “9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Cevapları Meb“i kontrol ettiğinizde cevapların ne kadar öz ve net bir şekilde hazırlandığını göreceksiniz. “9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Cevapları” öğrencilerimizin seviyeleri düşünülerek hazırlanmıştır. Bütün sayfaların cevapları verilmiştir.
“9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Cevapları” aşağıdaki linklerden ulaşabilirsiniz. Cevaplar özellikle mavi renkle gösterildi ki aradığınız sayfaları rahatlıkla bulabilesiniz.
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 19 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 21 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 22 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 23 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 27 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 28 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 29 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 30 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 33 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 34 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 37 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 38 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 39 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 41 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 42 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 43 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 45 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 47 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 48 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 49 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 50 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 51 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 53 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 54 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 56 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 69 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 70 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 71 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 72 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 73 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 74 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 77 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 85 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 86 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 87 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 93 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 94 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 101 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 102 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 105 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 113 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 114 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 115 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 116 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 117 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 118 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 121 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 126 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 128 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 129 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 132 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 133 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 135 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 136 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 139 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 140 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 142 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 145 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 146 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 147 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 148 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 155 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 156 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 159 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 165 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 166 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 167 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 168 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 171 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 180 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 181 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 182 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 186 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 194 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 195 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 199 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 201 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 204 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 205 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 206 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 209 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 216 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 217 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 220 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 221 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 224 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 227 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 228 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 229 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 230 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 233 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 241 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 242 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 248 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 249 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 250 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 253 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 261 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 262 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 267 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 268 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 271 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 272 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 275 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 279 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 280 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 281 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 282 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 285 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 288 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 289 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 290 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 291 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 292 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 293 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 294 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 295 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 296 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 297 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 298 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 301 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 302 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 305 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 309 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 310 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 313 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 314 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 317 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 318 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 321 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 324 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 325 Cevabı
-
9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Sayfa 326 Cevabı
Umarız ki hazırlamış olduğumuz “9. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Kitabı Cevapları” siz değerli öğrencilerimizin ödevlerini yapmalarında yardımcı olur. Lise hayatınızda size başarılar dileriz.


text:
Rusiyeniñ belli arbiy journalistı ve islâm meselesi eksperti Orhan Cemalniñ Merkeziy Afrika cumhuriyetinde (MAC) öldürilgeni Jurnalistler Birligini şaşırttı.
“Afrikadan kelgen haber şok alına ketirdi. Bütün jurnalist topluluğında (ve tek onda degil) belli olğan Orhan Cemal elâk oldı. Çekiş gruppasıniñ ölüm sebepleri aqqında tafsilâtlı malümat ve qoşma haber almaq içün MAC-ndeki Rusiye elçiliginen bağlanmağa tırışamız. Ölgenlerniñ qorantalarına, yaqınlarına öz taziyemizni bildiremiz. Elbette ki, bu şok”, - Rusiye jurnalistler Birliginiñ kâtibi Timur Şafirniñ sözlerinden alıntı ketire TASS haber agentligi.
Daa evel Rusiye Tışqı işler Nazirligi MAC-nde jurnalist şeadetnamesi olğan üç rusiye vatandaşınıñ öldürilgenini tasdıqladı. Diplomatik müessisesiniñ saytında bildirilgenine köre, üç adam elâk oldı, yanlarında sadece Kirill Radçenko, Aleksandr Rastorguyev ve Orhan Cemal adlarına jurnalist vesiqaları bar edi.
Orhan Cemal: «Moskova içün qırımtatarlar – istenilmegen azlıqtır»
Orhan Cemal 1966 senesi noyabrniñ 12-sinde doğdı. 1995 senesinden başlap “Nezavisimaya gazeta” («HeзaBиcиMaя raзeTa»), “Veçernâya Moskva” («BeчepHяя MockBa») gazetalarında çalıştı. Şimaliy Kavkaz, Afğanistan, İraq, Lübnan (Livan), Süriye (Siriya) ve il. memleketlerinde çalıştı. 2005 senesi “Tahqiqat komitet” («CлeдcTBeHHый koMиTeT») adlı Jurnalist tahqiqatları Agentligini tesis etti ve anda icra müdiri vazifesini becere edi.


text:
Ukraina baş prokurorı Yuriy Lutsenko mühbir Pavel Şeremetniñ iyül 20-de maşna patlavı neticesinde elâk olmasını öldürüv dep adlandırdı.
«Vaqia yüz bergen yerden bildirdiler ki, Pavel Şeremet patlatıcı aletten sebep elâk oldı. Bu öldürüvdir. Alena ve merumnıñ bütün dostlarına taziye bildirem», – dep ayttı Lutsenko Facebook saifesinde.
«İşdeşlerimnen beraber cinayetni açmaq içün eimden kelgenini yaparım», – dep qayd etti o.
İyül 20-de saba Bogdan Hmelnitskiy ve İvan Franko soqaqlarını çatışmasında, Kiyev merkezinde maşna patlavı neticesinde mühbir Pavel Şeremet elâk oldı. Patlav saat 7:45-te yüz berdi.
Kiyev politsiyasında bildirdiler ki, taqiqatçılar bu vaqianı mahsus yapılğan öldürüv dep tahmin ete. Mahkemeden aldın taqiqat başlandı.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mühbirniñ elâk olmasını tezce taqiq etmege avale etti.
Pavel Şeremet – televizion, radio ve devriy neşriyatnıñ Aq Rusiyeli, rusiyeli ve ukrain mühbiri, 1990-cı - 2000-ci seneleri ORT, soñra «Birinci kanal» mahsus haber leyhaları bölüginiñ müdiri edi.
Soñki beş yıl devamında Kiyevde yaşay edi, «Vesti» radiosında da çalışqan edi.


text:
Qırımda qırımtatar faalleri Ramazan ayında oraza tutqan qırımtatar siyasiy mabüslerine kütleviy aş yollamalarnı azırladı. Yollamalarnı Qırım ve Rusiyedeki izolâtor ve koloniyalarğa yiberecekler. Bunı Qırım.Aqiqatqa "Qırım birdemligi"niñ koordinatorı Server Çolakçik haber etti.
"Halqımız siyasiy mabüslerniñ cinayetkâr olğanınen iç bir vaqıt razı olmaz. Qanunsız maküm etilgenlerge yardım etmek istegi er sefer vatandaşlarımızğa yardım köstermek içün yañı yollarnı tapa. Ve bugün, Ramazan ayında, SİZOda orazanı tutmaq ne qadar qıyın olğanını añlap, apislilerge aşayt mallarınen küçük yollamalar yiberip olarnı destekleycek oldıq. İşte böyle nevbetteki "Esir içün iftar" teşebbüsimiz peyda oldı", - haber etti Çolakçik.
Faalniñ aytqanına köre, yigirmeden ziyade mabüske yollanma artıq yiberildi.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, Rusiye apishanelerinde tutulğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ farqlı sayısını aydınlatqan edi: 113-ten 115-ke qadar. Qırımtatar resurs merkeziniñ cedvelinde 86 qırımlı siyasiy mabüs bar. Qırım aq qorçalayıcı gruppası da aynı raqam aqqında ayta.


text:
Advokat Nikolay Polozov Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesiniñ qırımtatar milliy areketi liderleriniñ birisi Ahtem Çiygoz davasınıñ iyülniñ 10-da keçirilgen oturışnıñ teneffüsi vaqtında Qırım müftisi Emirali Ablayevni mahkemege kelip şaatlıq etmege çağırdı.
«Emirali Seitibraimoviç, siz musulman olaraq, Qırım musulmanlarınıñ yolbaşçısı olaraq mahkemege kelip, doğru malümat bermege mecbursıñız. Sizni mahkemege kelmege çağıram. Bu em siziñ, em qırımtatar halqı, em de Qırımdaki bütün musulmanlar içün müim», – dedi Polozov.
Advokat Polozov Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesiniñ Ahtem Çiygoz davasınıñ oturışında mahkeme Qırım müftisi Emirali Ablayevni sorğuğa çekmege istemey, dep ayttı.
Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi iyülniñ 5-de qırımtatar milliy areketi liderlerinden birisi Ahtem Çiygoznıñ imayesine müfti Emirali Ablayevni sorğuğa çekmege izin bermedi. Qadılar «imayeniñ muracaatı temelsiz» olğanını ayttılar.
Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi iyünniñ 27-de olıp keçken oturışında qırımtatar milliy areketi liderleriniñ birisi Ahtem Çiygoz imayesiniñ Qırım müftisi Emirali Ablayevni sorğuğa çekmek muracaatını red etken edi.
Kreml kontrol etken işğal altındaki Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi iyünniñ 22-de Ahtem Çiygoznıñ apiste yatma müddetini üç ayğa – oktâbrniñ 8-ne qadar uzattı. Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukrainanñ territorial bütünligine qol tutulmasına bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulğan edi. O zaman miting iştirakçılerine Rusiye tarafdarları, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ temsilcileri qol tutqan edi.
«Çiygoz davasını» Rusiye mahkemesi qapalı toplaşuvda: qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca, davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde ekige ayıraraq, «26 fevral» davası çerçivesinde baqmaqta.


text:
Gruziä, misal öçen, üzendä şaqtıy qatlawlı säyäsi reformalar ütkärergä häm Abxaziä wä Könyaq Osetiä kebek üzennän ayırılırğa omtılğan töbäklär belän nizağın niçek tä bulsa xäl itärgä tieş. Mäğlüm ki, andağı separatistlarnı Rusiä oçındırıp tora.
Ukraina aldında isä NATOğa quşılu mäs'äläsendä säyäsi elita häm cämäğätçelektä bulğan tirän qarşılıqnı beterü bulmasa da, kimetü maqsatı tora. Moñardan tış anda ilneñ qorallı köçlären sivil citäkçelek qaramağına küçerü eşe dä tögällänmägän.
NATO räsmiläreneñ süzlärenä qarağanda, ğäskären Könbatış standartlarına kiterü ölkäsendä Kievtäge xökümät inde küpmeder eş başqarğan. Ämma borçu uyatırlıq mäs'älälär dä äle bar - mäsälän, eçke eşlär ministrlığınıñ üz qorallı köçläre buluı, alarnıñ säyäsättä aktiv qatnaşuı häm reformalarğa bik birelmäwe.
Bu qorallı bülekçälär ministrğa turıdan-turı buysına, häm üzenä kürä ber säyäsi ğäskär bulıp tora. NATO küzlegennän qarağanda, bu bötenläy qabul itelmäslek närsä.
Ukraina prezidentı berük waqıtta cämäğätçelekneñ NATOğa şiklänep qarağan öleşenä monıñ il kiläçäge öçen yaxşığa buluın kürsätergä tırışa. Ämma älegä NATOnı yaqlaw Ukrainada bik tübän. Yuçenkonıñ säyäsi köndäşe Viktor Yanukoviç häm anıñ Töbäklär partiäse Ukrainanıñ NATOğa quşıluına yul quymayaçağın belderep tora.
Xätta Yuçenkonıñ berektäşe sanalğan, ğädättä anıñ ğämällären yaqlap kilgän Yuliä Timoşenko da NATO mäs'äläsendä prezidentnı xuplarğa atlığıp tormıy.
NATO mäs'äläse Ukrainada 2010-nçı yılda uzaçaq çirattağı prezident saylawında töp problemağa äylänergä tora şulay itep.
Gruziädä qorallı köçlärne reformalaw, alarnı NATO taläplärenä turı kiterü Ukrainağa qarağanda uñışlıraq bara, ämma inde äytelgänçä, anıñ çişelüe ifrat ta awır bulğan başqa problemaları - Abxaziä häm Könyaq Osetiä bar.
Alda torğan menä şuşı kirtälär säbäple, Ukraina häm Gruziäneñ NATOğa quşılu omtılışları ğämälgä, alar üzläre ömetlängänçä, şuşı yıl azağına tügel, ä bälkem dä 2009da, NATO üzeneñ 60 yıllığın bilgelägändä aşır dip farazlana.


text:
Bu aqta bugün Qırım «parlamentiniñ» prezidiumı toplaşuvında söz kete edi, dep haber ete Qırım «akimiyetine» yaqın olğan «Krıminform» saytı.
Voyenkomatlarda FMH noqtalarını açmaq teklifi ile parlament «spikeri»ne Qırımğa ayırı insanlar kategoriyasınıñ qaytıp kelmesi ile oğraşqan Qırım deputatı Svetlana Savçenko buyurdı.
«Güzel teklif. Bu rica ile FMH-ne buyürmağa avale etmege mümkün»,– dedi Konstantinov.
Savçenkonıñ aytqanı kibi, yarımdağa qıtaiy Ukrainada acele hızmetini keçken qırımlılarnıñ aman-aman episi qayttı. Faqat, Qırım sakinleriniñ büyük bir qısmı alâ daa Ukraina içki işler nazirligi ve mudaafa nazirliginiñ oquv yurtlarında hızmet etmege devam ete. Savçenkonıñ aytqanı kibi, Mudaafa nazirliginiñ aliy oquv yurtlarınnı 203 kursatından 105 qaytıp keldi.
O şunı da qayd ete ki, Ukraina apishanelerinde cezalarnı körgen şahıslarnıñ Qırımğa qaytaruvı aqqında Ukraina akimiyeti ile añlaşıp olamağanlar eken.
«Ukraina Qırım Cumhuriyetini ve Aqyarnı Rusiye Federatsiyasınıñ subyektleri olaraq tanımay, şunıñ içün yarımadağa maküm etilgenlerniñ qaytuvı aqqında añlaşmağa imkân bile yoq»,– dedi o.


text:
Qırım.Aqiqat Radiosınıñ aqşam efirinde Qırımnıñ dekommunizatsiyası aqqında söz yürsetecekler. Studiya musafiri – Ukraina Milliy hatıra institutınıñ idare reberiniñ muavini Sergey Gromenko.
Qırım.Aqiqat radiosı – Radio Svoboda ve Ukrainske radio Birinci kanalınıñ umumiy leyhasıdır. Programmanıñ birinci efiri bazarertesi künü, sentâbr 21-de, çıqtı. Programma er kün saat 8:35 ve 18:30 orta dalğalarda 549 kgts sıqlığında çıqacaq.
Efirge (044) 490-29-05 nomerası boyunca telefon etmege mümkün, ve diñleyiciler crimea.reality@gmail.com elektron adresine mektüplerini yollay bileler. Qırım.Aqiqat Radiosını Qırım.Aqiqat saytında diñlemege mümkün.
Qırım.Aqiqat Radiosı Ukraina Haber siyaseti nazirliginiñ Qırımda radio yayınlavınıñ teklinmesi boyunca leyhasınıñ ekinci basamağı çerçivesinde işlep çıqarıldı.


text:
Vasiliy Aksönovnıñ «Ostrov Krım» («Qırım adası») eserinde güzel bir parça bar: esas qaraman genç eken, zamanında yaqın yerde yerleşken ABD DAQ bazasınıñ askerlerinen dögüşken Köktöbeldeki bir meyhanege bara. Onı o yerge hatırlavları celp ete. Köktöbelniñ bu meyhanesinde askerler er zaman içe, kimerde bir yerli qırımlı gençlernen kötekleşe: artqaç küçleri qalğanı sebebinden bunı dostçasına yapalar dep tüşünmeli, aşna olaraq. Aksönov tarif etken Qırımında ittifaqdaş Amerikanıñ orduları bar. Bu fikir müellifniñ basiretine şeref qoşmaqta.
Kerçekten – Amerikanıñ bazası olmasa Qırımnıñ aqiqiy mustaqilligi, ğaliba, imkânsız dep körüne. Bunı pek yahşı añlamağa kerek. Rusiye, ebet, yaqında deñişecektir, amma tedbir alsa kene daa yahşıdır. Tam amerikan olmasa da, iç olmasa NATO ordusı, ve mıtlaqa daimiy surette, asker uyuşması ile bulunmalı.
Kerçekten – Amerikanıñ bazası olmasa Qırımnıñ aqiqiy mustaqilligi, ğaliba, imkânsız dep körüne. Bunı pek yahşı añlamağa kerek
Rusiyede şimdi strategiyalar pişkinleşe, Putinniñ vefatından soñ ya da, ihtimalı daa az olğan, çıqarılmasından soñ – yani onıñ ketkeninden soñra, ne yapılmaq kerek. Saylav büyük degildir: ya da tamamınen faşist diktatorlığı pekinecek, ya da medeniyetke ve medeniylikke çıqmaq ıntıluvları yapılacaq. Ekincisi – Qırım terk etilecegini közde tuta ve, eminim ki, rusiyeliler öz kütlesinde pek te kederlenmeycek. O zaman, şaşıp qalğan ve titregen arada, olar içün Qırım meselesi onuncı sırada turacaqtır. Meraqlı, ukrain akimiyeti, böyle vaqıt kelgende, ne yapacağını ve nasıl yapacağını endi tüşünip alğanmı?
Büyük ihtimalnen, ukrainliler Qırım nazirlikleriniñ odalarına ve arbiy bölüklerniñ qışlalarına qolaylıqnen kirip olamaz. Alışmaq içün vaqıt ve keçici rejim kerek olacaqtır. Ebet, eñ yahşısı – bir çoq halqara teşkilâtlarnıñ o yerde olmasıdır, ceryannı taqip etsin ve çeşit aqlarnıñ qorçalanmasına kefil olsunlar. OSCE missiyası ya da BMT politsiyası ketirilsin. Telâşlanğan Qırım ealisini sakinleştirmek içün aytayıq ki, olar kimse taqip etilmeycegini nezaret etsin. Meselâ bir-eki yıl devamında. Bundan soñ ise daimiy NATO bazaları ya da, misal içün, ABD silâlı quvetleriniñ ayrı bölükleriniñ yerleştirilmesi aqqında da tüşünmek kerek. Qattıca olsun.
İvan Ampilogov, rus yazıcısı, Qırım sakini, ATO iştirakçisi
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün.


text:
Änkarada Ğabdräşit İbrahim simpoziumı
Törkiyä başqalasında tanılğan tatar säyäsätçese häm din ähele Ğabdräşit İbrahim tormışı, äsärläre häm başqarğan êşçänlege belän iskä alınaçaq
7nçe mart sişämbe könne Änkara universitetında Tokio mäçete häm qolliyäseneñ 80 yıllığı mönäsäbäte belän ütkäreläçäk 4nçe Xalıqara Ğabdräşit İbrahim simpoziumın Törkiyä diyanät waqıfı yärdäme belän Änkara universitetı qarşındağı Aziya-Tın okeanı êşçänlege ğamäli häm tikşerenü üzäge häm Törek-yapon êşmäkärläre cämğiyäte oyıştıra.
Törkiyä, Tatarstan häm Yaponiyadan ğalimnär qatnaşaçaq xalıqara fänni cıyınnıñ Änkara universitetı rektorı professor doktor Ärkan İbiş, Diyanät êşläre başlığı professor doktor Mäxmät Görmäz, Yaponiyanıñ Törkiyädäge tulı wäqalätle ilçese Hiroşi Oka, Törkiyä Prem'yer-ministr urınbasarı professor doktor Numan Kurtulmuşnıñ çığışları belän açılaçağı kötelä.
Professor, doktor Märtxan Dündarnıñ açılış konferenśiyasınnan soñ törek, yapon häm tatar ğalimnäre Ğabdräşit İbrahimneñ êşçänlege häm xezmätläre turında kiñ qırlı mäğlümat biräçäk.
Tatarstannı Tatar ênsiklopediyası institutı mödire professor doktor İskändär Ğiläcev, Märcäni isemendäge tarix institutınnan professor doktor İldus Zahidullin häm fännär kandidatı Rafilä Ğimazova wäkillek itäçäk simpoziumda fänni êşçänlegen Törkiyädä alıp baruçı tatar ğalime İlyas Qamalov belän Tatarstanda da bik yaxşı tanış bulğan törek ğalimnäre İsmäğil Türkoğlu häm İbrahim Maraş ta çığış yasayaçaq.


text:
2020 senesi aprelniñ 3-ne qadar Qırım ve Herson vilâyetiniñ kontrol noqtalarında keçiş sıñırlandı. Bu aqta martnıñ 17-nde Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar ve vaqtınca memleket içinde köçip kelgenler meseleleri nazirligi bildire.
Nazirlikniñ bildirgenine köre, vaqtınca kirsetilgen tedbirler «milliy menfaatlarnı qorumaq ya da halqara vazifelerni yerine ketirmek maqsadınen memuriy sıñırdan keçken şahıslar, Ukraina vatandaşları ve qorantalarınıñ azaları, em de Qırım ve Aqyardan çıqqan diplomatik ve gumanitar missiyalarnıñ vekillerinden» ğayrı, er keske tesir etecektir.
«Diger çetel vatandaşları ve vatandaşlıqsız şahıslar Vaqtınca işğal etilgen topraqlarnıñ reintegratsiyası meseleleri nazirliginiñ Ukraina Devlet sıñır hızmeti memuriyetinen kelişken soñ kire ve çıqa bileler», – dep aytıla haberde.
Nazirlikniñ qayd etkenine köre, «keçiş noqtalarınıñ vaqtınca qapatıluvı hastalanğan Ukraina vatandaşlarınıñ kelişini eksiltmeknen beraber olarnı qorumağa da imkân berir».
Ukraina İç işler naziri Arsen Avakov, işğal etilmegen esas Ukrainada qayd olmağan ukrainalılarnı Donbastaki kontrol keçiş noqtalarından ve işğal etilgen Qırımnıñ memuriy sıñırından keçirmemege teklif ete.
Ukraina aq qorçalayıcıları bu ğayeni takbih ete.
Kreml kontrolindeki Qırım akimiyeti dünyada tarqalğan koronavirus telükesi sebebinden Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırındaki keçiş noqtasını qapatmağa teklif ete.
Qırımda martnıñ 17-nden başlap sport, eglence ve diger kütleviy tedbirlerniñ keçirilüvi yasaqlana. Aqyarda martnıñ 19-ndan başlap bütün mektepler qapatıla, aliy oquv yurtları ise martnıñ 16-nda uzaqtan tasilge keçti.
Qırımda koronavirus qayd etilgen memleketlerden kelgenler içün tevsiyeler çıqarıldı.
Yañı çeşit koronavirus yuqunçı 2019 senesi dekabr ayında Qıtayda tarqalıp başladı.
2019-nCov (COVID-19) virusı büyük koronaviruslar gruppasına aittir. Bazılarda hastalıq qolay keçe, bazılarınla suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, em de yüksek sıcaq ve öksürik bar, ağır hastalarda nefes tarlığı qayd etile. Bu öldürici ola bilecek pnevmoniyağa keçe bile.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin çarşenbe künü, mart 18-de, Qırım inkişafı boyunca toplaşuv keçirecek, dep bildirdi salı künü devlet yolbaşçısınıñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov.
Lâkin bu muşavere aqqında tafsilâtlı malümat bermedi. «Yarın Qırım yarımadası ile bağı tedbir ötkerilecek. Qalğanını yarın aytarıq», – dep ayttı Peskov jurnalistlerge.
2014 senesi mart 18-de Rusiye ve Qırım cumhuriyetniñ, em de Aqyarnıñ Rusiye Federatsiyası terkibine kirmesi aqqında añlaşmanı imzaladılar. Añlaşmanı prezident Vladimir Putin, Qırım parlamentiniñ spikeri Vladimir Konstantinov, Qırım baş naziri Sergey Aksenov ve o vaqıtta Aqyar yolbaşçısı olğan Aleksey Çalıy imzalağan ediler.


text:
Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ kâtibi Oleksiy Danılov parlament mebuslarınıñ “belli bir kategoriyasına” qarşı sanktsiyalarnı qoyuluvını ilân etti. Bu aqta o, “Savik Şusternıñ söz serbestligi” programmasınıñ yaynında ayttı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
“Eminim ki, yaqın vaqıtta em hususiy, em uquqiy şahıslarğa qarşı sanktsiyalar qoyulmağa devam etilecek. Bundan ğayrı, olarnıñ sırasında bugünde Yuqarı Rada mebusları olğanlar da olacaq. Sanktsiyalarnı qoymaq içün bayağı delilimiz endi bar”, – dedi Danilov.
Ukraina İç işler naziri Arsen Avakov, "112-Ukraina", NewsOne ve ZIK telekanallarına qarşı sanktsiyalar qoyuluvını “Ukraina topraqlarınıñ, şu cümleden Rusiye işğal etilken Qırımnıñ azat etilmesiniñ başlanuvı”, dep sayğanını bildirdi.
Kiçik aynıñ 2-nde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ “Muhalefet platforması – Yaşayış içün” fraktsiyasından millet vekili ve Rusiye tarafdarı siyasetçi Viktor Medveçuknıñ safdaşı Taras Kozakqa ve sekiz uquqiy şahısqa qarşı sanktsıyalar qoyuluvı aqqında qararını işke tüşürdi. Sanktsiyalar "112 Ukraina", NewsOne ve Zik telekanallarnıñ blok etilmesini közde tuta.


text:
Putinneñ Rusiä çiklärennän tışta doşman kürü ğädäte yaña närsä tügel, ul monı prezidentlığı çorında härdaim kürsätep kilde. Üz qurquların ul Buxarestta da yäşermäde häm NATOnıñ könçığışqa taba kiñäyüe xaqında bolay dide:
"Bezneñ çik buylarında, üz ğämällären Washington kileşüendäge 5nçe matdä nigezendä dä qoraçaq küätle ber xärbi berläşmä barlıqqa kilüe Rusiädä ilneñ iminlegenä turıdan-turı yanağan ber qurqınıç bularaq qabul iteläçäk. Bez bu eşlärneñ Rusiägä qarşı yünälderelmäwe turındağı belderülär belän genä qänäğät bula almıybız", di Vladimir Putin NATO kiñäyüen haman da zur yanaw bularaq bäyäläwen raslap.
Putin telgä alğan Washington kileşüeneñ 5nçe matdäsendä, NATOdağı ber äğza ilgä qarşı yasalğan höcümneñ bar saqlanu berlegenä yasalğan dip bäyälänäçäge turında äytelä. 1949nçı yılda imzalanğan şuşı dolkument NATOğa nigez salğan kileşü bulıp tora.
Yäğni NATO üzenä Ukraina häm Gruziäne dä alğan oçraqta, häm şuşı ike il belän Rusiä arasında berär qorallı nizaq çığa qalsa, bu Rusiäneñ turıdan-turı bar NATO qüäte belän eş itäçägen añlataçaq digän süz.
Mäskäwneñ andıy ixtimaldan qurquın añlap bulsa da, uyğa, dimäk Rusiä Ukraina yä Gruziä belän mömkin problemaların qoral qullanıp xäl itü xaqında uylana digän fiker dä kilä.
Şunıñ sürätendä Kiev häm Tiflisneñ ni öçen NATOğa şul qädär omtıluı añlaşıla töşä.
Ukraina da, Gruziä dä asılda Buxarest oçraşuında NATOnıñ Äğzalıqqa ireşü planın aluğa ömetlängän ide. Ämma bu älegä bulmıy qaldı - NATOnıñ qayber äğzaları, cömlädän Fransiä häm Germaniä, alar äle tulı äğzalıqqa äzer tügel dip, Ukraina häm Gruziägä andıy plan täqdim itügä qarşı çıqtı.
Läkin ikençe yaqtan Kiev tä, Tiflis tä kiläçäktä bu bik mömkin eş digän nıqlı garantiälär aldı. NATOnıñ baş sekretare Jaap de Hoop Scheffer monı pänceşämbe dä äytte, comğa könne Ukraina prezidentı Viktor Yuçenko belän oçraşqanda da qabatladı. Tieşle reformalar ütkärü häm äğza bulu eşendä NATO Ukrainağa härtörle yardäm kürsätäçäk, dide baş sekretar de Hoop Scheffer.
Şuşı ike ilneñ NATOğa kerügä äzerlegen xäzer dikäberdä uzaçaq oçraşularında NATO däwlätläreneñ tışqı eşlär ministrları tikşeräçäk. Ukraina prezidentı Yuçenko üz ilenä Äğzalıqqa ireşü planı näq şunda bireler dip ömetlänä.


text:
Ukraina prezidenti Pötr Poroşenko Donetsk şeeriniñ sakinlerini şeer Kününen hayırladı. Hayırlav sözleri devlet yolbaşçısınıñ Facebook saifesinde yerleştirilgen.
«Şeer Künü bayramıñız hayırlı olsun, aziz Donetsk sakinleri! Biz sizlerni sevemiz, sizlerni unutmaymız ve israrnen Ukrainağa keri qaytmañız içün küreşemiz. Eminim ki, ukrain milliy marşı bizim Donetskte kene de yañğırar», – denilmekte muracaatta.
Donetsk avgustnıñ soñki tatil künlerinde şeer Künü bayramını qayd ete. Bu yıl şeer 148 yıllığını qayd etmekte.


text:
Aqmescit sakini lotereyada üç million rubleden çoq yuttı. Bunı "Stoloto"nıñ matbuat hızmeti bildire.
"Bir aqmescitli çastlı oldı. O, devlet lotereyasında 3 million 629 biñ 476 ruble yeñdi. İştirakçi içün "Gosloto" 36-dan 5"-niñ onuncı 784-ünci tirajı taliyli oldı", - aytıp berdiler matbuat hızmetinde.
Qırımlı, birikmeniñ bütün altı raqamını doğru taptı. Ğalip, superprizni Penza vilâyetiniñ (Rusiye) sakininen böldi.
Aqmescitlige aqça ne vaqıt berilecegini aytmadılar, Ğalipniñ tefsirleri de şimdilik yoq.


text:
Törki Şura tışqı êşlär ministrları İstanbulda cıyılaçaq
Änkaranıñ tığız Äfğanstan diplomatiya xäräkäte däwam itä
Törki Şura Tışqı êşlär ministrı Törkiyäneñ çaqıruı belän ğadättän tış cıyılaçaq.
Tışqı êşlär ministrlığınnan yasalğan açıqlawda Äfğanstan temalı Törki Şura Tışqı êşlär ministrlarınıñ ğadättän tış cıyılışınıñ Törkiyä tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlunıñ çaqıruı belän 2021nçe yılnıñ 27nçe sentäbr’ könne İstanbulda oyıştırılaçağı bilgelände.
Äfğanstandağı könüzäk täraaqqıyät’lär qaralaçaq cıyılışta Törki Şurağa äğza bulğan Azärbaycan, Qazaqstan, Qırğızstan häm Üzbäkstan belän küzätüçe il Vengriyaneñ tışqı êşlär ministrları qatnaşaçaq.
Ministr Çavuşoğlunıñ cıyılış uñayınnan xezmättäşläre belän ike yaqlı söyläşülär ütkärüe kötelä.
Bäyläneşle xäbärlär
Ärdoğan Süriyä häm Äfğanstan turında fikerlären citkerde
Törkiyä İlbaşı: “(Süriyädä) terror oyışmasına, AQŞ häm rejim yaqlawına qarşı kiräkle härtörle köräş alıp baraçaqbız”
“Yäşen” häm “Acağan” terrorçılarnı suqtı
Şul isemnärdäge xäräkätlär barışında distädän artıq terrorçı yuq itelde


text:
Aqmescitteki Merkeziy bazarnıñ Kozlov soqağı rayonında maşinalar içün turaq qurmağa ve yeşil alan yapmağa planlaştıralar. Aprel 11-de mında ticaret noqtalarını yıqmağa başladılar.
Bu yerde abadanlaştıruv planları Kreml kontrol etken Aqmescit memuriyetiniñ saytında derc etildi.
«Kozlov soqağı rayonındaki abadanlaştıruv işleri yüz yerlik turaq ve cayav alanınıñ qurulmasını belgilemekte. Şeer akimiyeti kemer inşaatlarını da qurmağa planlaştıra», – dep aytıla haberde.
Rusiye kontrol etken Aqmescit yolbaşçısı Gennadiy Baharev jurnalistlerge ayttı ki, bu yerni küçük bazar noqtalarını yıqqan «Krımdorstroy» abadanlaştıracaq.
«(Demontaj ve abadanlaştıruv – QA) fiyatı iş neticelerine köre esaplanacaq. Tahminen 12 mln ruble, bundan çoq ya da az ola bile. Şimdilik er şeyni qayd etemiz. Bu belediye vazifesi belediye bücet müessisesiniñ alt añlaşmasında bar», – dep ayttı Baharev.
Aprel 11-de saba Aqmescit akimiyeti Aqmescitteki Kozlov soqağında yerleşken küçük bazarnıñ ticaret noqtalarını yıqmağa başladı.


text:
Reaktornıñ içi: Qırımdaki Şçölkini AES-nıñ körünişleri (suret toplamı)
Sekseninci yıllarda Şçölkino atom elektrik stantsiyasınıñ reaktorı binasına millionlarnen sover rublesi masraf etildi. Açılışına qadar az vaqıt qalğan edi, amma 1986 yılda aprelniñ 26-sında olğan Çornobıl felâketi Qırım AES-nıñ açılışını başta uzattı, soñra ise asıl toqtattı. Şimdi reaktor - qocaman çoq qatlı, qaranlıq odalı, tar ayatlı baqımsız qaldırılğan bir binadır. Onıñ körünişini Qırım.Aqiqat suret toplamında seyir etmek mümkün.


text:
Avgustnıñ 22-sinde Yaltada Lenin eykeli yanında Rusiye devlet bayrağına bağışlanğan aktsiyanı keçirdiler.
Aktsiyada Yaltanıñ bala sport taqımları iştirak etti, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Sport taqımlarınıñ iştirakçilerim Rusiye bayrağınıñ renklerinde olğan timsalâtnen oyun fleşmobınen çıqışta bulundı. "Yunarmiya" Rusiye vatanperver bala areketiniñ azaları ve Yalta küreş mektebiniñ sportçuları, 10 metrlik bayraqnı yaydı.
Aktsiya soñunda Rusiye bayrağınıñ renklerinde üfüriklerni avağa uçurttılar, bayramnıñ kence iştirakçılerini bedava buzqaymaqnen sıyladılar.
Qomşu Rusiyeniñ mudafaa nazirligi Kremlniñ kontroli altında bulunğan Qırım akimiyet organlarınen birlikte yarımadada «Yunarmiya» Rusiye arbiy-patriotik areketiniñ şubesini meydanğa ketirdi.
Ukraina aq-uquq qoruyıcıları ilhaq etilgen Qırımda balalarnıñ terbiyelev formatınıñ arbiyleştirilgenine defalarca diqqat çektiler. Ruhiyatçılar zemaneviy Rusiyeniñ tasilinde balalarnıñ şuurına tazyıq etilgenini qayd eteler.
2015 senesiniñ başında Rusiyeniñ Qırım akimiyeti yarımadada «federal universitet»niñ meydanğa ketirilmesini buyurdı. Oña bir qaç aliy oquv yurtu ve bu cümleden yoq etilgen Vernadskiy adına Tavriya milliy universiteti, Georgiyevskiy adına Qırım devlet tıbbiyet universiteti ve bir qaç diger ilmiy muessise kirdi. «Qırım federal universiteti»niñ strukturasına 13 umum tasil ve ilmiy muessise kire.
Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Büyük Britaniyada London merkezinde qadın öldürüvi ve daa beş kişini yaralama boyunca şeklenilgen aqay kişi yaqalandı.
Elde etilgen malümatqa binaen, bu, 19 yaşındaki Somaliyada doğğan Norvegiya vatandaşı ola.
Politsiyanıñ bildirgenine köre, onıñ radikal olğanını körmedi. Politsiya komissarınıñ yardımcısı Mark Rouliniñ aytqanına binaen, uquq qoruyıcılarnıñ fikrince, ücüm planlaştırılmağan ve qurbanlar tesadufiy oldı.
Ücüm çarşenbe künü aqşam London merkezindeki Rassel-skver meydanında yüz berdi. Ücümci pıçaqnen AQŞ vatandaşı olğan qadınnı yaraladı, soñra o vefat etti. Bunen beraber, Büyük Britaniya, AQŞ, İsrail ve Avstraliya vatandaşları olğan daa beş kişi yaralandı, olardan eki insan daa hastahanede buluna.
London merkezinde ücüm yüz bergen soñ havfsızlıq tedbirleri quvetleştirildi. Şeer yolbaşçısı Sadık Han adamlarnı tınçlıqnı saqlap tutmağa ve muqayt olmağa çağırdı.


text:
Tünevin Qırımda yedi yañı koronavirus infektsiyası qayd etildi, bunı Facebookta Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönov bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, olardan beşi evel tasdıqlanğan adiseler boyunca epidemiyağa qarşı tebdirler keçirilgende qayd etildi, daa ekisi - sağlam adamlarnıñ laboratoriya skriningi yapılğanda belli oldı. Hastalarnıñ episi hastahanelerge qoyuldı, alâqa daireleri belgilendi, olarğa qarşı profilaktika tedbirleri keçirile.
Akimiyetniñ malümatına köre, Qırımda 546 koronavirus hastası qayd etildi, 36-ı çetelden keldi, 87-si qomşu Rusiyeden kelgenler ve olarnen alâqada olğanlardır. 16 COVID-19 hastası vefat etti. Aqyarda 185 insan hastalandı. 152 kişi tüzeldi, 3 insan vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Rusiye apishanesinden azat etilgen ukrainalı rejissör, qırımlı Oleg Sentsov kerçekleştirilgen Ukraina-Rusiye deñişiminden soñ Qırımnıñ tez vaqıtta işğalden qurtarılacağına ve Donbastaki zıddiyet bitecegine inanmay.
Bu aqta o, avgustnıñ 10-nda Kyivdeki matbuat konferentsiyasında ayttı.
«Rusiye Avropa toplulığında qalmağa istey ve Ukrainada memuriyet (Ukraina prezidenti – QA) deñişti. Bular bir keldi, şu sebepten biz mındamız. Bu Rusiyeniñ Ukrainanı yiberip, Qırımnı, Donbasnı keri qaytarmağa ve istegeniñiz kibi yaşamağa bermege azır olğanını köstermey. Yoq, bu olmaycaq», – dep tüşüne Sentsov.
«Endi aytqan edim, yüz yıl devam etken muzakereler bir künlik cenkten daa yahşıdır. Amma Rusiye ile barışıqnı aytsaq, qaşqır qoy terisinde ne qadar saqlansa da, qaşqır olıp qalacaq», – dep qoştı o.
Sentâbrniñ 7-nde deñişim çerçivesinde rusiyeliler tutqan 35 ukrainalı Ukrainağa qayttı, Rusiyege Ukrainada çeşit cinayetlerde, şu cümleden Vatanğa hainlik yapqanında qabaatlanğan 35 Rusiye ve Ukraina vatandaşı teslim etildi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ukrainalılarnı ava limanında qarşıladı. O, Qırım.Aqiqatqa izaat berip, Rusiyede apiste tutulğan qırımtatar faalleriniñ azat etilüvi Ukraina-Rusiye almaşuvınıñ ekinci basamağı olacaq.
2014 senesi mart ayında Rusiye Ukrainağa ait Qırım yarımadasını işğal etti. Bir qaç künden soñ Rusiye Baş istihbarat idaresiniñ polkovniki İgor Girkin (Strelkov) yolbaşçılığında Rusiye mahsus arbiyleri Slavânsknı zapt etken soñ Donbasta Ukraina ve Rusiye desteklegen Rusiye gibrid orduları arasında silâlı zıddiyet başlandı. Onıñ neticesinde, Birleşken Milletlerniñ 2018 senesiniñ soñunda bergen malümatqa köre, tahminen 13 biñ insan elâk oldı.


text:
Ğäräp tele
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Ğäräp tele üz çığışı belän Semit telläre ğäiläsenä kerä. Ğäräp tele 1500 yıldan artıq ädäbi tel bulıp sanala, monnan tış İslamda ul ğibädät tele bulıp yöri.
Ğäräp teleneñ şaqtıy küp söylämnäre bar. Ämma matbuğatta häm Qör'ändä Saf Ğäräp tele (اللغة العربية؛الفصحى) qullanıla.
Böten dönyağa kiñ taralğan algoritm, alximiä, alkohol, azimut, nadir, zenit sıman süzlär barısı da Ğäräp telennän kilgännär. Törki tellär dä Ğäräp süzlär belän tulı. İspan telenä dä Ğäräpçädän bik zur tä'sir bulğan.
SöylämnärYзrәpTү
en:Arabic language#Dialects
YazuYзrәpTү
Töp mäqälä: Ğäräp älifbası
Ğäräp älifbası Aramay älifbasınnan çıqqan.
AwazlarYзrәpTү
Ğädäti Ğäräpçädä öç kenä suzıq bar: [i], [a], [u]. Alarnıñ qısqa häm ozın törläre bar.
Monı da qaraYзrәpTү
- Ğäräp älifbası, Xättät (bizäkle yazu)
- Ğäräp ädäbiäte


text:
Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev aytqanı kibi, yaqın zamanda Qırımnıñ energetik qamaçavı ile bağlı mesele al etilecek. Bunı oMoskvada vatandaşlarnıñ qabul etüvi vaqtında bildirdi, dep haber ete Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ «ruporı» «Krıminform».
«Yaqın vaqıtta Qırımdaki ışıq meselesini çezermiz. Oña artıq qaytmaycaqmız. Birazdan er şeyni tamamınen al etermiz», – dey Medvedev.
Bunıñ ile Medvedev bala bağçalarında yarıqnıñ olmağanına şikâyet etken qadınğa cevap berip, «Rusiye territoriyasında olğanı kibi, Qırım da bala bağçaları ile teminlenir».
«Biz Qırım boyunca bala bağçaları ile meseleni memlekette yapqanımız kibi al etermiz», – söz berdi o.
«Federal strukturalarğa, cumhuriyet yolbaşçısına mahsus avale eterim, köyüñiz ve yanında mektepniñ qurucılığına başlasınlar, aytqanıñız er üç köyde bu meseleni çezermiz», – dey o.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bunı Ukraina adliye naziri Pavlo Petrenko bildirdi, dep haber ete Radio Svoboda.
«Adliye nazirligi Qırım işğalinden soñ qalğan ziyannı sayıp çıqtı. Neticede 950 milliard grivna oldı. Mında coyulğan kâr daa kirsetilmedi, onı soñ ayırıca sayacaqlar. Em de faydalı qazımtılarnıñ fiyatı da esapqa alınmadı», – dedi Petrenko.
Pertenko şunı da qayd etti ki, işğal etilgen territoriyalar aqqında qanunnıñ qabul etilüvi Ukrainağa kendi merağını qorumaq içün imkân berdi.
Onıñ aytqanı kibi, Milliy havfsızlıq ve mudaafa şurası endi uquq qorçalayıcılarğa cinayetlerde iştirak etkenlerge nisbeten cinaiy işlerni açmağa ve ordularnı kirsetmege qarar alğanlarnı mesülietke çağırmağa avale etti.


text:
Felemenk havfsızlıq keñeşi 2014 senesi iyül 17-de Ukrainanıñ Donetsk vilâyetinde Malaysia Airlines MH17 şirketiniñ uçaq felâketi aqqında taqiqat komissiyasınıñ birinci esabatını aydınlattı. Ekspertlerniñ zanınca, uçaqqa «tıştan» bir de bir obyekt tüşti, lâkin raketa çeşiti aytılmay, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Taqiqatnı alıp barğan Felemenk havfsızlıq keñeşi öz saytında şunı qayd ete ki, devam etken taqiqatnıñ yalıñız «ilk neticeleri» aqqında laf kete. Talil ve uçaqnıñ parçalarğa bölünmesi aqqında malümat olacaq netice esabatı kelecek yazda azır olacaqtır.
Bugünki haberden üç kün ögüne Malayziya baş naziri Nacib Razak taqiqat neticelerini «bayağı işançlı» dep adladı.


text:
Başı Oleg Savelyev olğan Qırım işleri boyunca Rusiye Nazirligine Rusiye Naqliyat Nazirligi, Rosavtodor ve Qırım Nazirler şurası ve Aqyar ükümeti ile birlikte Qırımda avtomobil yolları tamiriniñ tezleştirüvi boyunca qarar almağa avale etildi.
Mütenasip avale Rusiye ükümetiniñ saytında iyül 7 künü aşkâr etilgen.
Avalede Rusiye Köy hocalığı nazirligine de talaplar qayd etilgen. Nazirlik Qırım territoriyasından köy hocalığı malınıñ çıqarılması boyunca ketişatlarnı qolaylaştırmaq kerektir.
Salı künü, iyül 7-de, brifingde Qırımnıñ Rusiye Devlet şurasınıñ iqtisadiy, bücet-maliyeviy ve bergi hızmeti boyunca komitetiniñ başı Vitaliy Nahlupin akimiyet federal organları Qırımğa yollarnıñ tamirine 1,4 mlrd ruble borclu olğanını qayd etti.


text:
Qırımtatar yırcısı Elvira Sarıhalil online kontsertini keçirecek, dep haber ete Qırım evi. Kontsert aprelniñ 26-nda saat 21:00-da Qırım eviniñ Facebook saifesinde yayınlanacaq.
Koronavirus sebebinden ilân etilgen karantin vaqtında bir çoq artistniñ muzıka faaliyeti İnternetke keçti. Martnıñ 24-nde yırcı Jamala online kontsert yaptı, yırcınıñ Instagram ve Facebook saifelerinde canlı yayın oldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Aprelniñ 17-sinde Keriçte, yarım yıl evel, 2018 senesi oktâbrde politehnika kollecinde olğan patlav ve atuvlardan soñ elâk olğanlarnı añdılar.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, çarşenbe künü keriçliler, kollec azbarında qoyulğan küçük hatıra abidesine çeçeklerni ketirdi.
Saba kollecge elâk olğan talebe ve ocalarnıñ ana-babaları keldi.
Patlav ve atışuv çarşenbe künü, oktâbrniñ 17-nde, Keriç politehnik köllecinde oldı. Rusiye Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, Keriç politehnik kollecinde olğan patlavnı 4-ünci kurs studenti, 18 yaşında Vladislav Roslâkov kerçekleştirdi. O, «özüni öldürdi». Facia neticesinde 21 insan elâk oldı. Qırımda üç künlik matem ilân etilgen edi.
Oktâbrniñ 19-nda Keriçte ve Yedi Quyu rayonında ücüm qurbanlarınıñ cenazeleri qılındı. Vedalaşuv merasimine biñlernen insan keldi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Keriç politehnik köllecinde olğan patlavnı terror ücümi olaraq tasnif ete.


text:
NATO devletleri ve Ukraina Qara deñizde “Deñiz qalqanı 19” ortaq idmanlarnı keçire. İdmanlar aprelniñ 5-inden 13-ünece keçecek, dep bildire NATO-da Ukraina missiyasınıñ matbuat hızmeti.
“2200 askerniñ iştiraginen 14 Romaniya arbiy gemisi ve Bulğaristan, Kanada, Yunanistan, Felemenk (Niderlandler) ve Türkiyeniñ 6 arbiy gemisi Qara deñizde beraberlikte arbiy vazifelerini becerecek”, - denile beyanatta, dep yaza Azatlıq Radiosı.
“Deñiz qalqanı” idmanları - er yıl keçirilgen tedbir, onda NATO ve ortaq memleketler iştirak ete.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Qanunsız Qırım parlamentnıñ matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, qarar leyhası İyünıñ 12-de 2002 senesi qabul etilgen «Rusiye Federatsıyasınıñ grajdanları saylâv aqqı ve referendumda iştirak etmesi aqqları aqqında esas garantiyaları» Federal qanunıñ 22, 23-ci maddelerine köre azırlanğan.
«Parlament» spikeri Vladimir Konstantinov aytqanına köre, qararnıñ maqsadı devlet organı olaraq Rusiye Federatsıyanıñ qanunlarına köre saylavlarnı, referendumlarnı teşkil etecek ve keçirecek Saylav komissiyanıñ teşkil etilmesidir.
Onıñ sözlerine köre, yañı qurulğan Saylav komissiyası Qırımda devlet organı olıp daimiy şekilde çalışacaq. Onıñ vekâleti müddeti beş yılnı teşkil etecek.
İşbu organğa 14 insan kirecek. Olardan yarısını «parlament», başqa yarısını ise «ükümet» tayin etecek.
«Saylav komissiyanıñ teşkil etilüvi Rusiye Federatsıyasınıñ Federal meclisiniñ Devlet Dumasında darqatılacaq deputat mandatlarına namzetler cedvelini teklif etken siyasiy firqalarnıñ teklifi ile, başqa munitsıpalitetlerniñ temsiliy organları, Rusiye Federatsıyasınıñ Merkeziy saylav komissiyanıñ tekliflerine köre yapıla», – dep aytıla metbuat hızmetiniñ beyanatında.
Konstantinov daa evel aytqanına köre, Qırım deputatlarnıñ yañıdan saylânuvı 2014 senesi ola bile. Ondan da ğayrı, Vladimir Konstantinovnıñ başlığında «Yedinaya Rossiya» regional bölügüniñ teşkil etilmesi meselesinde tesis konferentsıya keçirilmesi içün teşkiliy komitet quruldı.


text:
Poroşenko Baş ştabnıñ toplaşuvında 2015 senesi fevral 15 künü
Aqşam, fevral 14 künü, Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Ukraina Silâlı quvetlerine, Milliy gvardiya ve diger bölüklerge ateş toqtatmağa emir etti.
Bunı prezident cumaertesi saat 23:30 canlı yayında ilân etti.
«Şimdi Ukraina Silâlı quvetlerine, Milliy gvardiya, İçki işler naziliginiñ bölüklerine, Sıñır hızmetiniñ bölüklerine, Havfsızlıq hızmetiniñ bölüklerine fevral 15 künü saat 00.00 ateş toqtatmağa emir etem», – dedi o.
Poroşekno şunı qayd etti ki, Ukraina halqara mecburiyetlerine riayet etecek ola.
«Ukraina er vaqıt halqara mecburiyetlerine mesüliet ile yanaşa edi. Biz bunı kene de isbatlaycaq olamız», – dedi devlet başı.
ATO zonasında sektorlarnıñ yolbaşçıları bazar kününe keçer gecesi emrini amelge keçirmek kerek ediler.


text:
Rusiye Devlet dumasınıñ Qırım deputatı Ruslan Balbekniñ fikirince, soñki beş yılnıñ adise-vaqiaları Kyivni Rusiye ile munasebetlerde kerginlikni eksiltmek içün tedbir almasına zorlay. Bu şekilde o, Ukraina Milliy telükesizlik ve mudafaa şurası baqqan milliy telükesizlik strategiyasınıñ leyhasını izaatladı.
«Ukrainalılar Rusiye tez dağılacağına ve sıñır zıddiyeti vaziyetinde NATO yardımına endi inanmay. Vatandaşlar barışıq olmasını istey, yañı akimiyet, belki, istemeyip, zıddiyetni bitirüv siyasetini başlatmağa vade ete. Vaziyet ve soñki beş yılnıñ adise-vaqiaları Kyivni barışıq yol haritasına zorladı, dep aytar edim», – dep tüşüne Balbek.
Balbekniñ aytqanına köre, «prezident Volodımır Zelenskıy selefiniñ muvafaqiyetsizligine emiyet berdi, şu sebepten Moskvağa agressiv laflar atmay ve ileride Rusiye ordusını yeñecek, dep maqtanmay».
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovnıñ fikirince, resmiy Kyiv Moskvağa qarşa kerçekten daa loyal oldı.
Qırım aqqında aytılmasa, munasebetlerde yımşav aqqında aytılırmı?İlmi Umerov
«Munasebetler isindi, amma tek bir taraftan. Ve bu taraf, ne yazıq ki, Ukraina ola. Prezident Zelenskıy, menim fikirimce, özüne bir oyun uydurıp, toqtamayıp oynay. Rusiye tarafınen muzakere etmegen şeylerni al etilgen mesele olaraq ayta. Qırım aqqında aytılmasa, munasebetlerde yımşav aqqında aytılırmı? Putinniñ «bu mesele qapatıldı» dep, Qırım aqqında laf etmemek teklifine qoltutıp, teslimiyetke ve Ukraina menfaatlarınıñ teslimine kelmek mümkün. Ukraina tek tolusınen ğayrıdan tiklengen topraq bütünligine razı ola bile. Ve tek bundan soñ munasebetlerniñ isinüvi aqqında aytmağa mümkün olur. Diger variantlarnıñ adı hainlik ola», – dep ayttı Meclis reisiniñ muavini Qırım.Aqiqatqa.
Halqara uquq eksperti, professor Boris Babin yañı Ukraina akimiyetiniñ Rusiye faydasına yapqan uzlaşuvlarnı şimdilik qayd etmey.
«Bir taraftan, yañı Ukraina akimiyetiniñ istilâcı devletke qarşı açıq laflarında Petro Poroşenko prezident olğan vaqıtta qullanılğan sert ıstıla ve beyanatlar yoq. Soñki yarım yıl içinde yañı akimiyetniñ rusiyelilerge em şarq (Ukraina – QA), em Qırım boyunca açıq uzlaşuvını tapmaq zordır. Lâkin ara-sıra Ukrainada Rusiye biznesi içün, energetikadan başlap reklama ve şou-biznesnen bitirip, «yaqılğan yeşil ışıq» aqqında laflarnı eşitemiz. 2020 senesi baarden itibaren «gumanitar sous» altında Qırımğa suv berüv telükeleri, Rusiye ile diplomatik ve konsullıq munasebetleriniñ yañıdan başlatılması, Ukrainanıñ Qırım işğali ve şarqtaki cenknen bağlı devletlerara davalardan tolusınen ya da qısmen vazgeçüv aqqında çoq aytıla. Kremlnen olğan şimdiki muzakerelerniñ (qayd etmek kerek ki, böyle muzakereler 2014 senesi baarden başlap toqtamayıp kete) mündericesini bilmeyip, bu laflarnıñ ne qadar doğru olıp olmağanını aytmaq zordır», – dep ayttı mütehassıs Qırım.Aqiqatqa.
Babinniñ fikirince, Ruslan Balbek Rusiye propagandasınıñ tezislerini ayta.
«Ukrainalılar Rusiyeniñ tez dağılacağına artıq inanmağanını» aytmaq vazifesiniñ Balbekke berilgeni meraqlı bir şey. Çünki Kreml apansızdan başlatqan «anayasa islâatları» esnası rusiyelilerge 1989 yılını hatırlata. Ve «tez yıqıluv» aqqında şimdi Kyivde degil de, Moskvada daa çoq aytalar», – dep qayd etti ekspert.
Qırımtatar Milliy Qurultayı teftiş komissiyasınıñ reisi Ali Ozenbaş Qırım.Aqiqatqa izaat berip, Ukrainanıñ milliy telükesizlik strategiyasında Rusiye içün bir uzlaşuv körmegenini bildirdi.
«Şunı ayta bilem, Zelenskıy ukrainalılar degil, o, prezidentlik müddeti bitkeninen çoqusı selefi kibi körünmeycek yerge ketecek adiy bir Ukraina prezidentidir. Rusiye tarafdarı ola bile ya da istilâcı imperiyağa bağlı ola bile, belki, taqımı küçlü olmağanı ve özü de siyasiy ceetten aqıllı olmağanı içün areketleri böyle körüne (siyasiy faaliyet tecribesi iç yoq, bu sır degil). Amma qayd etilgen teziste – «leyhanıñ prioritet yönelişleri arasında – mustaqillik ve devlet suverenitetini temin etüv, insan kapitalınıñ inkişafı, Avropa ve Avropaatlantik integratsiyası, em de memleketniñ topraq bütünligini ğayrıdan tiklev» – «Rusiye ile munasebetler yımşağanınıñ» bir imasını da körmeyim. Aksine, «memleketniñ topraq bütünligini ğayrıdan tiklev» tam tersi demektir», – dep bildirdi cemaatçı.
Ukraianlı aq qorçalayıcı Galina Koynaşnıñ fikirince, Kreml, istegenini kerçek olaraq köstermek içün Balbekni qullana.
Kyiv ve Moskva arasındaki munasebetler isingenini aytmaq pek erteAli Ozenbaş
«Şimdiki (Ukraina – QA) prezident ve ükümetniñ bazı qararları ve areketlerine farqlı yanaşmaq mümkün, amma, mence, Kyiv ve Moskva arasındaki munasebetler isingenini aytmaq pek erte. Bunı daa çoq Kreml istey, mence. İşğal etilgen topraqlar içün rus tilli kanal ve siyasiy mabüslerni yañı deñişimler muzakereleri ne olacaq baqarmız, işğalden qurtaruvğa taba kerçek adım daa olmasa da, şimdilik qabul etilmeycek uzlaşuvlar da olmadı. Ümüt etem ki, olmaycaq da, çünki Qırımda insan aqları vaziyeti 2019 senesi pek kerginleşti. İşğalciler qırımtatar faalleri ve vatandaş jurnalistlerine qarşı açıq ücümge keçti. Keçken sene sentâbrniñ 7-nde olğan deñişim sebebinden munasebetler deñişkenini aytqanlar Qırım ve Rusiye apishanelerinde eñ az 86 ukrainalı siyasiy mabüs qalğanını unuttı, bu raqam ise er ay arta», – dep tarif etti aq qorçalayıcı Qırım.Aqiqatqa.
Yanvarniñ 17-nde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ reisligi altında Milliy telükesizlik ve mudafaa şurasınıñ toplaşuvı olıp keçti. Anda «İnsan telükesizligi – memleketniñ telükesizligidir» Ukraina milliy telükesizlik strategiyası baqıldı.
Strategik tedqiqatlar milliy institutınıñ müdiri Aleksandr Litvinenko, strategiya leyhasını işçi gruppa azırladı, bıltır dekabr ayında onı Brüsselde NATO merkezinde taqdim ettiler, anda leyhağa müsbet qıymet kesildi, dep bildirdi.
Strategiya leyhasında milliy telükesizlik siyasetiniñ prioritet yönelişleri olaraq mustaqillik ve devlet suverenitetiniñ teminlevi, cemiyet inkişafı, ilk evelâ – insan kapitanını inkişafı, Ukraina vatandaşlarınıñ aq, azatlığı ve qanuniy menfaatlarınıñ qorçalavı, Avropa ve Avropaatlantik integratsiyası (AB ve NATO azası olmaq içün kerekli şaraitlerniñ yaratılması), halqara seviyede tanılğan Ukraina sıñırlarında topraq bütünliginiñ ğayrıdan tiklenmesi belgilendi.


text:
İyül 26-da Qırım Yuqarı mahkemesinde sorğuğa çekilgen vaqıtta qırımtatar faali Ahtem Çiygoz ilân etti ki, 2014 senesi fevral 26-da keçirilgen mitingniñ teşkil etilmesinen oğraşmadı.
Bu aqta adliyeci Nikolay Polozov bildirdi.
«Meclisniñ toplaşuvından soñ (2014 senesi fevral 25, – Avdet) Ahtem Çiygoz evge, Bağçasarayğa ketti. O, aqşam ve gece kimsege telefon etmedi, kimsege haber etmedi ve, qabaatlavda aytılğanı kibi, regional meclisler azalarına adamlarnıñ mitingde iştirak etmelerini teminlek kerek olğanı aqqında haber etmek içün iç areket etmedi», – dep aytıp berdi Polozov Çiygoznıñ sözlerini, bildire «Qırım.Aqiqat».
Tünevin, iyül 25-te, dava devam etken bütün vaqıt içünde Ahtem Çiygoz ilk sefer sorğuğa çekildi.
Avdetniñ evel bildirgenine köre, Ahtem Çiygoz Aqmescit SİZO-sında 2015 senesi yanvar ayından başlap buluna, o, Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 212 maddesi 1-ci qısmı («kütleviy nizamsızlıqnı teşkil etüv») boyunca qabaatlana, madde boyunca qabaatlanğan kişi 10 yılğa qadar apiske qapatıla bile.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Keçken seneniñ dekabr ayında 94 yaşını qayd etken sanatımıznıñ eñ körümli erbaplarından biri Remziye apte Bakkal (Tarsinova) bir qaç kün evelsi, yani 7-aprelde, vefat etti.
O, Aqmescitte, meşur oyuncı ve oyunlar ustazı (baletmeyster) Üsein Bakkal (1897-1973) em de muzıkacı, pianino çalğıcısı Zore hanım İzmaylovanıñ qorantasında doğdı, buyudı. Daa mektep çağına yetmezden oyunlar bala studiyasına qatnamağa başladı ve soñra Aqmescit balet studiyasını bitirdi.
Remziye hanım endi zenaat sanağa çıqayatqanda amansız cenk başlandı. Daa üç yıl keçer – halqımıznı ölüm sıñırına bıraqqan deşetli sürgünlik oldı. Bakkallarnıñ qorantası Tacikistanğa tüşe.
1947-1960 seneleri, babası baş baletmeyster olğan Leninabad muzıkal-drama teatrinde çalışa. Oyuncı-solist olaraq başlay, soñra babasınıñ vazifesini devam ete. Baş baletmayster olaraq bir sıra klassik spektakllereye (“Leylâ ve Mecnun”, “Farhad ve Şirin”, “Kamol Huçandi” ve ilâhri) oyunlarnı sanalaştırdı.
1970-ncı seneleriniñ ekinci yarısında onda yañı imkânlar peyda ola ve onı keniş cemaatımız tanımağa başlay. Çünki mahsus davet ile efsaneviy “Haytarma”mız içün oyun programmalarını azırlay.
1989 senesi, niayet, Qırımğa avdet ola ve öz medeniy faaliyetini devam ete. Qırımtatar dramteatri, “Qırım” folklor ansambli içün oyunlarnı sanalaştıra.
1992-2016 seneleri – Kezlevde yerleşken ve devlet filarmoniyanıñ yerli bölügi yanında faaliyet köstergen “Haytarma” ansambliniñ bediy reberi ve baş baletmeystri vazifelerinde çalıştı. Daa yaqında “Bağçasaray-Hansaray” vokal-horeografik kompozitsiyanı sanalaştırıp, çoqtan-çoq seyircilerniñ alğış ve elçırpmalarını qazandı.
Remziye hanım milliy oyun sanatımıznıñ inkişafına büyük isse qoştı. Em de aqiqiy ustaz edi – özünden soñ yüzlernen istidatlı talebelerni qaldırdı. O, 2018 s. çıqqan “Ömür boyu oyun ile” (“S tantsem po jizni”) kitabınıñ müellifidir.
Remziye Üsein qızı Tarsinova (Bakkal) vefat etkeni munasebetinen onıñ bala-torunlarına, cümle yaqınlarına teren taziye bildirip, sabırlar ve baş sağlığı tileymiz.
Merhume Allanıñ rahmetinde olsun.
Milliy Qurultay mebuslarınıñ ve cemaatçılarnıñ bir guruhı, “Qırım” ve “Avdet” gazetiniñ muarriyeti
Foto: Zair AKADIROV


text:
Bu yılğı qoraltayğa yuğarı räsmilär däräcäsendä, Azerbaycan Prezidentı İlham Aliyev, Törkiä Premyerı Räcäp Tayyip Erdoğan, Törkiänen elekke prezidentlarınnañ Söleyman Demiral qatnaştı. Qurıltayğa 30 ildän häm törle töbäklärdän yaqınça 500 wäkil dä qatnaştı.
Qorıltayda, Törki dönyanı borçığan mäsälälär kön tärtebendä. Qarabağ mäsäläse, Kıbrıs mäsäläse häm Ahısqa törklärenen illärenä qaytaru mäsäläse kön tärtebendä. Qorıltayda Ärmän genoside mäsäläsedä söyläşelde. Bügen tämamlanaçaq qorıltayda, urtaq citdi ber kileşügä kilenerme, älegä äytüe qıyın. Läkin qorıltay aldınnan bulğan farazlarlarğa häm analitik fikerlärgä küz salu yaxşıraq bulır.
Bez qorıltay aldınnañ Azatlıq radiosınıñ, qorıltaynı Azerbaycanda küzätkän xezmätkärebez Bäkir Babektän, qorıltay maqsatı häm anıñ äylänäsendä çıqqan farazlar turında söyläştek.
"Azerbaycandağı analitiklär fikerençä, bu qorıltay axırında citdi ber näticä bulmayaçaq dip farazlanıla. Ğomum alğanda Törki xalıqlarnıñ xezmättäşlege eşendä, bik küp tıştan bulğan basımnar bar. Rusiänen sovetlär waqıtında, Törki Cömhiriätlärgä bulğan täsere äle dä däwam itä, häm bu täser bu xizmättäşlek aldında zur kertä bulıp qala. Azerbaycanlı belgeçlär monda kübräk Rusiäneñ täserenä iğtibarnı cälep itä. Törki xezmättäşlek ideasına başta bik zutr ömetlär bağlansa da, küzätüçelär äle bu xezmättäşlekneñ ömetlärne aqlıyalmağanı xaqında söyli. Azerbaycan belän Törkiä arasında küzgä kürenerlek arta barğan ber xezmättäşlek küzätelsä dä, bu üseş urta azia illärenä qağılmi. Çönki alar kübräk Rusiä belän xezmättäşlekkä tartıla. Bälki monda cir baylıqlarının da täserläre bardır, bigräktä neftneñ yewropaga citkerü yulların saylaw mäsälälärendä, alar kiläçäkne Rusiägä bäyle. Buda Törk Berlege mäsäläsenä tiskäre yoğıntı yasıy."
Şulay da, Baqıda urnaşqan Kazpi töbäge säyäsi küzläw Wafa Quluzade, Törki däwlätlär mondıy qorıltaylar yärdämendä, ber uq mädäniät häm ber uq tel mönäsäbäte bulğan Törkiä belän bulğan bäyläneşlärne arttıru öçen faydalana ala di. Çönki di, Qulzadä, Törkiä Törki Cömhüriätlär eçendä, çınnañ da demokratik bulğan berdäñ ber il, häm ul bu üzänçelege belän başqa illärgä dä yaxşı misal bula ala dide ul.
"Törkiä belän ni öçen yaqın mönäsäbät buldırırğa kiräk? Çönki, Törkiä İqtisad, Demokratiä häm yewropa yünäleşendä elekke sovet illärennän alda. Törkiä Urta Aziadağı törki telle illär arasında yaxşı täser yasıy alırlıq köçtä, häm bez bu cıyılışnıñ başqalardañ ayırmalı bularaq tämamlanuın ömet itäbez."
Törkiä şul uq waqıtta cir baylığı bulğan urta azia illäre öçen neft satuda alternativ ber yul bula ala, alarnın Rusiä bulğan bäylelege kimeyäçäk digän qaraşlar da bar.
Şulayda, Quluzadä, İmperialıq waqıtları bette, häm Urta Azia illäre xäzerge waqıtta, Rusiä urnına ölkän abzıy rolında Törkiägä ixtiyaçları bulmağanın iskä töşerä.
90nçı yıllar xättä bu yünäleştä, Törkiä citäkçeläre häm Urta Azia illäre Törki Däwlätlär berlege buldıru fikere belän çıqqannar ide.
Quluzade, Törkiä belän başqa törki illär arasında urtaq şartlarda xezmättäşlek itü kübräk maqsatçan bulır ide di.


text:
“Evrovision-2019” halqara yır yarışı mayıs 12-sinde aqşam Tel Avivde açıldı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
41 iştirakçi portaqal renkli yol halısından keçti.
“Evrovision-2019” yarı finalları Tel Aviv Sergi merkezinde mayıs 14 ve 16-sında keçecek, final ise aynı şu yerde mayıs 18-inde ötkerilecek.
İsrail televizionnıñ Doquzıncı kanalı, Tel Avivde yır yarışı vaqtında havfsızlıq tedbirleri arttırıldı.
Şeerni bu afta 20 000 polis devriyecilik etecek, “Evrovision”nıñ bütün tedbirlerine silâ ile kiriş yasaqlandı.
Ukraina bu yıl «Eurovision-2019» yır yarışında iştirak etmey.
Fevralniñ 23-nde «Eurovision-2019» ukrain milliy saylavında yırcı Maruv ğalebe qazandı. Maruv Rusiyede çıqışta bulunğanını aytqan edi. Daa soñra MARUV «Eurovisionğa» barmaycağı aqqında belli oldı. O, Ukraina milliy devlet teleradiokompaniyası ile añlaşıp olamadı.
Daa soñra Freedom-jazz, Kazka ve Brunettes Shoot Blondes taqımları yarışta iştirak etmekten vazgeçti.


text:
Bazarertesi künü, yanvarniñ 11-nde, Rostov-na-Donu (Rusiye) Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesinde Qarasuvbazardaki «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca soñki oturışuv olacaq. Ondan soñ qırımlı Enver ve Riza Ömerovlar, Ayder Cepparovnıñ ükümleri çıqarılacaq, dep bildirdi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov.
«Bugün ve, büyük ihtimalnen, kelecek bir qaç kün devamında «terror faaliyetini kerçekleştirgeninde» sebepsiz qabaatlanğan qırımtatarlar soñki sözü aytacaqtır, bundan soñ ükümleri çıqarılacaq», – dep yazdı o, Facebookta.
Çubarovnıñ qayd etkenine köre, qabaatlav qırımlılar içün umumen 50 yıl apis cezası berilmesini talap ete.
«Rusiye quvetçileri üç qırımtatarınıñ umumen 50 yıl sert rejimli koloniyada qalmasını talap ete, olarnıñ «qabaatı» topraqları, halqını sevmesi, ecdatlarınıñ dini olğan İslâm qanunlarına riayet etmesi ve Ukraina vatandaşları olıp qalmasıdır», – dep qayd ete o.
Çubarov, «Kreml reinelerini» azat etmege çağırdı.
Qırımda bu dava mabüslerine qol tutmaq içün fleşmob keçirile. 1000-den çoq kişi öz fotoresimlerini «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesine yolladı.
Qarasuvbazardaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri soñki sözüni aytacaq Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi oturışuvı dekabrniñ 28-nde qadı Roman Saprunovnıñ hastalığı sebebinden lâğu etildi.
2019 senesi iyünniñ 10-nda Aluşta, Qarasuvbazar ve Aqmescit rayonlarında keçirilgen tintüvlerden soñ 8 kişi tutuldı: Ruslan Nagayev, Eldar Kantimirov, Ruslan Mesutov, Lenur Halilov, Riza Ömerov, Enver Ömerov, Ayder Cepparov ve Eskender Suleymanov.
Rusiye FSBsi, tahqiqat tedbirleri 205.5 maddesine istinaden (terror teşkilâtını quruv ya da anda iştirak etüv) açılğan cinaiy dava çerçivesinde keçirile ve «Hizb ut-Tahrir» diniy teşkilâtınen bağlı, dep bildirdi.
Ukraina uquq qoruyıcı organları Rusiye quvetçileriniñ Qırımda keçirgen tintüvleri sebebinden cinaiy tahqiqat başlattı.
Ukraina Tış işler nazirligi, Qırımdaki apiske aluvlarğa qarşı narazılıq bildirip, Rusiyege qarşı siyasiy, iqtisadiy ve sanktsiyalar basqısını quvetleştirmege çağırdı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Britaniya politsiyası, Ukraina tuğrası – perunnı – ekstremist timsalleri cedvelinden silip çıqardı, dep bildire Ukrainanıñ Büyük Britaniya elçihanesi.
«Ukrainalılarnıñ bir çoq muracaatına cevap olaraq ve Ukraina diplomatlarınıñ işi neticesinde Britaniya politsiyası Ukraina devlet tuğrasını terror ile küreş qılavuzından silip çıqarmağa qarar aldı», – dep aytıla elçihaneniñ Twitter haberinde, haber ete Azatlıq Radiosı.
Büyük Britaniyanıñ telükesizlik meseleleri naziri Brendon Lyuis yanvarniñ 22-nde parlamentte çıqışta bulunıp, Ukrainada «sağ radikal gruppalar milliy timsallerni suistimal ete», dep qayd etti.
Yanvarniñ 17-nde The Guardian Britaniya neşiri Büyük Britaniyanıñ terror ile küreş politsiyası tizgen ekstremist timsalleriniñ cedvelini derc etti. «Sağ radikal timsaller» örnekleri arasında ukrain perun şeklinde tatu tapmaq mümkün, «beyaz suprematizmciler» taqımları arasında ise – «Azov» ukrain batalyonınıñ işareti.
Bundan ğayrı, kütleviy haber vastalarınıñ diqqatını cedvelniñ diger detalleri de celp etti – meselâ, qullanmalarda «Etraftaki müitni imaye timsalleri ve gruppaları» bölügi bar, anda etraftaki müitni qoruğan Greenpeace ve Extinction Rebellion teşkilâtları kirdi.
2019 senesi küzde 39 amerikalı kongressmen Ukraina Milliy gvardiyasınıñ alayı olğan «Azov» batalyonını terror teşkilâtları cedveline kirsetmege çağırdı. «Azov» azaları bu muracaatnı «Ukrainağa qarşı informatsion ücüm» dep adlandırdı.


text:
Ziddiyet mayıs 21 künü yüz berdi, lâkin onıñ aqqında tek şimdi belli oldı.
Bu künü, «Tvoya gazeta» malümatına köre, kurortnıñ yalısında «Qırım Cumhuriyetiniñ kurort ve turizm nazirligi» tarafından ilân etilgen Qırım «halq imayesiniñ» insanlarğa yalığa keçüvni qapatqan qorularnıñ devirgeni olıp keçe edi.
Çıqaruv taqımınıñ azaları, numayışnıñ eñ meraqlısını çıqarıp, çette turıp, aktsiyanı muzakere ete edi. Jurnalistlerniñ yanında çıqaruv taqımınıñ aytqanını begenmegen belgisiz şahıs bulunğan edi eken. Çoq tüşünmeyip, o, jurnlistlerge yaqınlaşıp, mında «şübeli insanlar» ne etkenini soraştırdı.
«Tvoya gazeta» baş muarriri öz şeadetnamesini kösterdi, faqat adam buña da razı olmadı. Jurnalistler aman «halq imayesi» diaresiniñ ortasında qaldı, soñkiler:
«Provokatorlar!» dep, kameranı teslim etmege talap etmege başladı, lâkin başı yalıñız hatır kartnı almaqnen sıñırlandı. Onı tutıp alıp, «halq imayesi» kene qorularnı devirmege başladı.
Neşirniñ malümatına köre, çıqaruv vaqtında jurnalistler tek kendi kamerası ile degil de, KPRF Aluşta şeer komitetiniñ donatması ile qullanğan edi eken. Olar donatma saiplerine telefon açtı, soñra polis hadimleri kelgende, hatır kartı qaytarıldı.
«Eger halq imayemiz öz zenaat mecburiyetlerini eda etken jurnalistler ile özlerini öyle alıp barsalar, böyle vaziyetke tüşken adiy vatandaşlar ile ne olacaq edi? – dep bere sualni «Tvoya gazeta». «Tvoya gazeta» videosı


text:
Canköyde Rusiye quvetçileri qırımtatar faali Lutfiye Zudiyevanı tutıp aldı. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri haber ete.
Faalniñ aqayı Seytasan Zudiyevniñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, apayı bazarda tutuldı.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye quvetçileriniñ üstünde «adiy urba» bar edi. Olar Seytasan Zudiyevniñ maşinasını blok etip, Lutfiyeden Aqmescitteki bölükke protokol tizilüvi içün kelmesini rica etti.
Qırımlı advokat Emil Kurbedinovnıñ malümatına köre, faal Rusiyeniñ Ekstremizm ile küreş merkeziniñ hadimleri tarafından tutuldı. Onı Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesine istinaden – yasaqlanğan timsallerniñ numayış etilmesinde – qabaatlaylar. İşbu madde boyunca memuriy apis cezası berilmekte.
Kurbedinovnıñ bildirgenine köre, Rusiye quvetçileri Zudiyevanı Aqmescitke alıp kete.
Rusiye quvet müessiseleri bunı daa izaatlamadı. Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Dekabrniñ 12-sinde Qırımda Kremlniñ kontroli altında bulunğan Ekstremizmge qarşı küreşüv merkezinde («E» merkezinde) qırımtatar faaliyetçisi Seytumer Seytumerovğa, ondan noyabrniñ 8-nde tintüv vaqtında tutıp alınğan telefon qaytarıldı. Bunı o Qırım.Aqiqat muhbirine söyledi.
Aynı vaqıtta tutıp alınğan noutbuk telükesizlik hadimlerinde qaldı. Seytumerovğa añlatqanları kibi, onıñnen «mutehassıslar çalışa».
«E» merkezinde faaliyetçini noutbuktaki malümat, «Qırım birdemligi» ve Qırımda oktâbrniñ 14-nde yapılğan bir kişilik piketler aqqında soraştırdılar.
«Noutbukımda olar «Qırım birdemligi»nden alınğan bazı videomateriallar ile bir kişilik piketlerde çıqarılğan resimlerni taptılar. Bu videolar noutbukıma nasıl kelip tüşti, «Qırım birdemligi»ne ne alâqam bar, Qırımda oktâbrniñ 14-nde yapılğan bir kişilik piketler aqqında neler bilem, olarnıñ teşkilâtçılarını tanıyımmı, dep soraştırdılar. Ondan ğayrı, (oktâbrniñ 11-nde yaqalanğan ve Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 205.5 maddesi boyunca qabaatlanğan – QA) Seyran Saliyev aqqında neler bilem, maña nasıldır kitaplar ve malzemelerni berdimi, dep soradılar», – dedi faaliyetçi.
Seytumerovnıñ aytqanına köre, o, Rusiye anayasasınıñ 51-nci maddesine esaslanıp, bir şeyler demekten vazgeçti. Faaliyetçi evinde yapılğan tintüvni, üstüne yazılğan cöremeni ve «E» merkezine çağırılğanını Qırımda vatandaş cemiyetine qarşı tazyıq dep saya.
Seytumerov: «Bunıñ kibi işler, Qırım faaliyetçileri ve Qırımda olıp keçken vaqialar aqqında yazğan vatandaş jurnalistlerge qarşı yapılğan tazyıqnen alâqalıdırlar. Lâkin bütün tazyıqlarğa baqmadan, qırımtatarlar devlet tarafından vaad etilgen aqlar içün bundan evel olğanı kibi şimdide de yalıñız barışıq tarzda küreşecekler», – dep ilâve etti.
Dekabrniñ 13-nde Kremlniñ kontroli altında bulunğan Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatar faaliyetçisi Seytumer Seytumerovnıñ appelâtsiya şikâyetini onsız baqıp çıqtı.
Noyabrniñ 8-nde ilhaq etilgen Qırımnıñ Bağçasaray ve Eski Qırım şeerleri ile Aqmescit rayonınıñ Şumhay (Zareçnoye) qasabasında qırımtatar faaliyetçileri ve cemaatçılarınıñ evlerinde tintüvler yapıldı. «Qırım birdemligi»niñ malümatına köre, tintüvler Seytumer Seytumerov (Bağçasaray), Alimdar Belâlov (Eski Qırım) ve Eldar Kantemirovnıñ (Şumhay) evlerinde yapıldı.
Noyabrniñ 8-nde Seytumerovğa qarşı Rusiye Memuriy uquq bozuluvları kodeksiniñ 20.3 maddesi («ekstremistik teşkilâtlarınıñ atributikası ya da simvolikasını propaganda ya da numayış etüv») boyunca protokol tizildi. Aynı şu künü mahkeme oña 2 biñ ruble cöreme yazdı.
Bugünki künde Seytumerovdan başqaları üstünden serbest kezmelerine dair sıñırlavlar alıp taşlandı.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqası bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
Onıñ beyanatı qanunsız Qırım parlamentiniñ saytında yerleştirildi.
«Siyasiy qoqlalar saipleriniñ isteklerine riayet etmek içün öz halqına qarşı içki ordularnıñ mahsus bölüklerini, milliy gvardiya, «Pravıy sektor» areketiniñ iştirakçilerini ve diger aydutlar birleşmelerini yolladılar. Böyle bir adım qanlı çatışmalar ve qurbanlar olmasına ketirecegini yahşı añlaymız. Bu qurbanlarnıñ qanı cellâtlar ve olarğa hızmet etkenlerniñ qollarında ebediyen qalacaq», – aytıla beyanatta.
Konstantinov Qırımnı Ukrainanıñ diger vilâyetleri içün örnek olaraq saya. Onıñ aytqanına köre, qalğan vilâyetler de «kelecegini özleri belgilemek aqqını qazanmalılar».
Keçken raatlıq künlerinden berli Ukrainanıñ cenüp-şarq vilâyetlerinde separatistler mitinglerini ötkereler.


text:
İyün 4-te FSB (Federal havfsızlıq hızmeti) binası yanında 12 insannı yaqalağan uquq qoruyıcılarnıñ areketleri qanunsızdır, – dep bildirdi adliyeci Emil Kürbedinov Qırım.Aqiqat mühbirine. Onıñ aytqanına köre, qırımlılar şikâyet etecekler.
«Bizler Qırım boyunca İçki işler nazirliginde bu areketlerden şikâyet etmege tırışacaqmız ve, belki de, Taqiqat komitetine ariza berip, bu şahıslar, yani uquq qoruyıcı organlarnıñ vekilleri yapqan areketlerinde vazifeden tış areketler kibi memuriy ya da cinaiy cinayet barmı teşkermesini isteycekmiz», – dep ayttı Kürbedinov.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, iyün 4-te Qırımda Aqmescitniñ Franko soqağındaki Rusiye FSB binasınıñ idaresi yanında iyün 4-te saba Mamaq (Stroganovka) köyünde yaqalañag Riza İzetovğa qoltutmağa kelgen 12 insannı yaqaladılar.
Olarnı memuriy protokollarnı tizmeyip yiberdiler, amma bundan evel olarnı para cezası bekley kibi malümat berilgen edi.


text:
Çarşenbe künü, noyabr 27-sinde qomşu Rusiyeden Aqmescit ava limanına kelgen uçaqlar keçke qala. Ava limanınıñ online cedveline köre, Krasnodar, Anapa, Moskva ve Soçi uçaqları keç qala.
Ava limanınıñ memüriyeti, Qırımnıñ rusiyeli "Krıminform" saytına añlatqanı kibi, uçaqlarnıñ keçke qaluvı dumannen bağlı.
Bundan ğayrı mında, üyle yaqın ava şaraiti yahşıca olacaq, dep qoştılar.
Daa evel Rusiye FVN-nin Qırım idaresi, noyabr 27-sinde Qırımda, cenübiy tsiklon keçecegi içün, bazı yerlerde küçlü sağanaqlar, bora, iyi burçaq ve 25 m/s qadar küçlü yel tahmin etile ve ayrı qasabalarda dumanlı olacaq, dep bildirdi.


text:
Moskova nezaretindeki Qırım başı Sergey Aksönov sanayı siyaseti naziriniñ vazifelerini vaqtınca becermege Yelena Elekçânnı tayin etti. Bu qarar Qırım ükümetiniñ portalında derc etildi.
Bu yılnıñ fevral ayında Qırım sanayı siyasetiniñ naziri Andrey Vasüta istifağa çıqtı. O, 2016 senesinden berli bu rutbede bulundı.
Qırımnıñ ilhaqından evel Elekçân QMC-niñ Sanayı siyaseti Nazirliginde türlü vazifelerde çalıştı. 2014 senesinden soñra Rusiye nezaretindeki nazirlikte işini devam etti. 2017 senesi Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ sanayı siyasetiniñ naziriniñ müavini ilaraq tayinlendi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırım MC Ukraina prezidentiniñ daimiy temsilcisi Anton Korineviç Qırımda insan aqlarınıñ bozulması ile bağlı vaziyet içün Rusiyege qarşı sanktsiyalar tazyığınıñ arttırılmasına çağırdı. Bu aqta o, noyabrniñ 19-nda Jenevada BMT-niñ azlıqlar meseleleri forumınıñ 13-nci virtual sessiyası vaqtında ayttı.
İdareniñ malümatına köre, Korineviç Qırımdaki Rusiye mediasınıñ qırımtatarlarğa, qavmiy ukrainlerge ve diniy azlıqlarğa qarşı duşman tilini qullanğanını aytqan.
“Kremlniñ tecavuziy siyaseti qavmiy ve diniy sebeplerden duşmanlıq doğurmaq içün yapıla. İşğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozulmasını toqtatmaq içün, onı işğalden azat etmek ve Ukraina idaresi astına qaytarmaq kerek. Bunı yapmak içün ise, Rusiye Federatsiyasına qarşı sanktsiyalar tazyığını qaldırıp onı arttırmaq kerek”, - dedi Anton Korineviç.
AB Şurası, Avropa Birliginiñ fikirince, Ukraina topraq bütünligi ve suverenitetini bozğan şahıs ve teşkilâtlarğa qarşı şahsiy sanktsiyalarğa Keriç köprüniñ qurucılığı ile alâqası olğan eki şahıs ve dört şirketni qoşmağa qarar aldı.
Yañı sanktsiyalar cedveline Aleksandr Ganov, "Grand Servis Ekspress" baş müdiri, ve Leonid Rıjenkin, "Straygazmontaj" şirketiniñ infrastruktura leyhalarınıñ baş müdir muavini, kirgenler. Sanktsiyalarğa "Lenpromtransproyekt", Direktsiya po stroitelstvu jeleznoy dorogi Berkakit-Tommot-Yakutsk tren Yolunı quruv direktsiyası, Qırım tren yolu, Qırımnıñ ilk sigorta şirketi oğradılar.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin ğarbiy memleketlerniñ Qırım işğali sebebinden kirsetken sanktsiyalarını "saçma" dep adlandırdı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan "referendum" olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD "referendumdaki" rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege "qoşulğanını" ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña "tarihiy adaletniñ tiklenmesi", dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiye nezaretindeki Yalta akimiyeti, qanunsız çalışqan otellerniñ cedveliniñ tizip bitirgeni aqqında bildire.
"Bazı yerleşüv bazaları yüksek azırlıq rejiminiñ ilân etilmesinden evel qanunsız çalıştı, bundan sebep, vergi hızmeti ve şeer memuriyeti böyle obyektlerni tayin etmek içün keñiş işni teskerüvni becerdi. Qanunnıñ bozğanlarnıñ bazası tizildi, bundan soñ cedvel azırlanacaq", - denile şeer akimiyetiniñ beyanatında.
Qayd etile ki, "qanunnı bozıp şimdi raatlanıcılarnı qabul etkenler cezalanacaq".
"Bu cedvel sıñırlayıcı tedbirlerniñ toqtatılmasından soñ da bizge yardım eter. O, kurort mevsiminde vesiqasız çalışqanlarğa qarşı küreş aleti olacaq", - yaza Yalta başı İvan İmgruntnıñ sözlerinden memuriyetniñ matbuat hızmeti.
Daa evel Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov, koronavirus telükesi sebebinden Qırımnıñ Rusiye medeniyet nazirligine aprel ayında turist aqınını arttırmasından vazgeçmege emir etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.