c: text/html

text:
Dobruca tatarları
Dobruca tatarları (Romaniya tatarları, Bulğaristan tatarları) — Romaniyanıñ şarqında ve Bulğaristannıñ şimal-şarqında bulunğan Dobruca regionında yaşağan qırımtatarlar. Dobruca tatarları - qırımtatarlarnıñ bir grupasıdır, olarnıñ ecdatları XVIII asırnıñ soñunda - XIX asırnıñ ortasında Qırımdan o zaman Osmanlı devletiniñ parçası olğan Dobrucağa köçken. Qırımtatar tiliniñ çöl şivesinde laf eteler. XX asırda Dobrucada laf etilgen çöl şivesiniñ negizinde ayrı bir edebiy norma şekillengen. Romaniya tatarlarını temsil etken esas teşkilât -Romaniya Musulman Tatar Türkleri Demokrat Birligi

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Dön’yada küpme keşe uqıy-yaza belmi?
Dön’ya külämendä öçtä ikesen xatın-qızlar täşkil itüçe 771 million keşe äle haman uqıy yaza belmi
BMOnıñ YUNESKO mäğarif, belem häm mädäniyät oyışması mäğ’lümatlärenä kürä, soñğı 50 yılda dönya külämendä bigräk tä yäş’lär arasında uqıy yaza belü küläme artqan.
Läkin şuşı artuğa qaramastan 2020nçe yılda dönya külämendä öçtä ikese xatın-qızlardan torğan 771 million olı keşeneñ uzıy yaza belmäwenä iğ’tibar yünältelde.
Mäğ’lümatlär dönya külämendäge suğışlarnıñ uquçılarnıñ mäktäpkä baru külämenä tiskäre yoğıntı yasawın da kürsätä.
Äfğanstanda, Yämändä häm Ukrainada yäşängän suğışlar arqasında millionlağan keşe üz öylären taşlap kitärgä mäcbür bulğan.
Berläşkän Millätlär Oyışması qaçaqlar yuğarı komissarlığına kürä, Äfğanstanda bıyıl 700 meñ, soñğı yıllarda isä yaqınça 5 yarım million keşe öylären taşlap kitärgä mäcbür bulğan. Ukrainada da suğıştan täêsirlängän 7,1 million keşe öylären taşlap kitkän bulsa, 2 meñnän kübräk mäktäp zıyan kürgän häm 200dän kübräk mäktäp tä cimerelgän.
Tikşerenüdä yaña tör koronavirus (Kovid-19) arqasında barlıqqa kilgän näticälär dä kürsätelä. Moña qarap belem alu waqıtı aqsağan 24 million keşeneñ uqu-uqıtu barışına qayta almayaçağı isäplänelä. Bu keşelärneñ 11 million öleşeneñ dä qız balaları häm yäş’ qızlar bulaçağı farazlana.
Uqıy-yaza belüçelär küläme Afrikada häm Kön’yaq Aziya töbägendä tübän däräcädä.
Qara Afrika dönya külämendä 34% belän iñ küp uqıy-yaza belmäwçelär sanına iyä.
Afrika qıytğasındağı illärdä 6 belän 11 yäş’ arasındağı här 5 baladan kim digändä berse mäktäpkä barmıy. Yäş’läre 12 belän 14 arasında buluçılarda isä bu küläm här öç baladan berse.
Dön’ya külämendä uqıy-yaza belüçe xatın-qızlar sanı irlärgä qarağanda tağın da äzräk. Soñğı yıllardağı mäğ’lümatlärgä kürä, yäş’ xatın-qızlar uqıy-yaza belmäwçelärneñ 59%ın täşkil itä.
Urta häm Könçığış Aziyada, Awrupada, Tön’yaq Amerikada, Latin Amerikada häm Karip utrawlarında xatın-qız häm ir uqıy-yaza belüçelär arasındağı ayırma az bulsa, Tön’yaq Afrika, Könbatış häm Kön’yaq Aziya belän Qara Afrikada ceneslär arasındağı uqıy-yaza belü külämendäge ayırma tağın da kübräk.
Bäyläneşle xäbärlär
“Ukrainadağı suğış äle ozaq däwam itäçäk”
Avstriyä tışqı êşlär ministrı Aleksandr Şallenberg jurnalistlarğa belderülär yasadı
Batqan köymädäge 94 keşeneñ mäyete tabıldı
İsegezgä töşeräbez, Livannıñ tön’yağındağı Tripoli şähärennän 22nçe sentyabr’dä quzğalğan qaçaq köymäse battı


text:
Sentâbr 30, Cuma künü daa altı Meclis azasına memuriy qanun bozuvları aqqında protokollar elge tuttırıldı. Mesele Rusiye Memuriy qanun bozuvlar Kodeksiniñ 20.28 maddesi «Areketiniñ toqtatılması aqqında qarar alınğan cemaat ya da diniy teşkilâtınıñ işini teşkil etüvi».
Bunı «QirimInfo» sitesine Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl bildirdi.
«Bügün altı Meclis azası Aqmescitte ekstremizmge qarşı kureş Merkezinde oldılar. Bundan ögüne olar memuriy qanun bozuvları aqqında protokollar aldılar. Daa üçü – barmadı. Ekisi, malüm olğanı kibi, endi maküm etilgenler», – dey Celâl.
Sentâbr 29 künü «E» merkezine çağırılğanı aqqında Meclis azası Emine Avamileva bildirdi.
Advokat Cemil Temişevniñ sözlerine köre, kelecek afta bu işler boyunca mahkeme oturışı keçirilecek ve qararlar alınacaq.
«Subetke beş-altı adam çağırıldı. Olarğa qarşı protokollar azırlanıldı. Mahkeme toplaşuvı oktâbr 4, Salı künü saba keçirilecek», – dedi Temişev.
Sentâbr 28 künü Qırımtatar Milliy Meclisi reis muavini İlmi Umerovğa rusiyeli mahkeme 750 ruble para cezasını belgiledi.
Sentâbr 27-de Qırımtatar Milliy Meclisi azası Ali Hamzinge, «Rusiyede yasaq olğan cemaat birleşmesiniñ toplaşuvında iştirak etkeni içün», rusiyeli Qırım mahkemesi1000 ruble para cezasını belgiledi.
Sentâbr 26-da Qırımtatar Milliy Meclis azaları, bunen beraber, Qırımtatar Qurultayınıñ bazı delegatları Aqmescitteki Ekstremizmge qarşılıq boyunca merkezge çağırıldı.
Nariman Celâlnıñ bildirgen malümatına binaen, bir qaç insan körüşüvge razı oldı, digerleri ise, resmiy vesiqanı beklemekni sayladı.
«Uquq qoruyıcılar Meclis azaları Ablayev Emirali, Yakubov Ruslan ve Ayder Acımambetovnıñ vekâletleri toqtatılğanı, bunen beraber, soñkisiniñ Meclis reisi muavini vazifesinden boşatılması aqqında yaqında qabul etilgen Meclisniñ qararlarınen meraqlana», – dep yazdı Celâl Facebook saifesinde.


text:
Qırım gazetaları, koronavirus infektsiyasınıñ yarımadada nasıl yayılğanı, ayrı-ayrı müessiseleriniñ çalışıp başlaycaq bilecegi ve Aqyardaki taşınmaz mallar bazarınıñ emrilgeni aqqında yaza.
"Krımskaya pravda" ("Qırım aqiqatı") gazetası "Ölçüler ve yarım ölçüler" maqalesinde "virus yavaş-yavaş, lâkin şubesiz ki, yarımadada yayıla" dep yaza.
Balalarnıñ ilk yoquv adiseleri peyda oldı"Krımskaya pravda"
"Balalarnıñ ilk yoquv adiseleri peyda oldı. Qırımda Qurman rayonınıñ on bir yaşındaki sakininde infektsiya tapıldı. O evel hastalanğan soyundan hastalıqqa oğradı. Aqyarda bir yaş ve eki aylıq qızçıq koronavirusnen hastalandı. Olar yaqında anasınen çetelden qayttı.
Bu, yaqınlarda tayin etilgen adiselerden ğayrı, ilk yerli yoquv adisesi peyda oldı. Yaltadan olğan bir çift tek ülkeden degil de, yarımadadan bile çıqmay edi. Cemiyet deral qasevetlenip başladı: yani adamlar Qırımda belli olmağan bir kimseden hastalandı? Virus observatorlar ve aile infektsiya merkezlerinden tış - soqaqlar ve içtimaiy yerlerge çıqtımı?
Matbuat qayd ete ki, akimiyet özüni izolâtsiya etüv rejiminiñ bozulması içün cinaiy mesuliyetlikni kirsetecek ola. İlk olaraq bu, bütün sıñırlardan keçip, Qırımğa kelgen kurort ziyaretçilerine aittitir.
"Krımskaya gazeta" ("Qırım gazetası") "Dinamika kösterir" maqalesinde yaza ki, koronavirus sebebinden faaliyetini toqtatqan bazı Qırım müessiseleri mayıs ayında işini başlay bile. "Biznesniñ iş başlamasını muzakere ettik, böylece, körgezilecek talaplarnı tayin etmelimiz. Müessiselerniñ işke qaytmasınıñ qaidelerini azırlaymız. Bu mayısta olacaqtır - qararnı epidemiya dinamikasına köre cumaaqşamı künü qabul etecekmiz. Rospotrebnadzor iş başlamaq içün qaidelerni azırlay", - dedi rusiyeli Qırım başı Sergey Aksönov.
"Böylece, müessiseler ve iş adamları içün esas talap - Rospotrebnadzornıñ qaidelerine tolusınen uymaqtır", - yaza gazeta.
OkoHчaHия cpoka «caMoизoляции» пoka He пpeдBидиTcя, дo 1 июHя o TypиcTax He cToиT дaжe MeчTaTb"Komsomol aqiqatı. Qırım"
"Komsomol aqiqatı. Qırım" gazetası, koronavirus Aqyarda taşınmaz mallar bazarınıñ emriltkeni aqqında yaza. "Bu yıl, qabul etmelimiz ki, işler pek yaramay. Ğalebeniñ 75 yıllığına bağışlanğan tedbirlerni ve paradnı artıq lâğu ettiler. Mayısta Aqyarda evelleri olğan kibi ziyaretciler aqını beklenilmey. Özüni izolâtsiya etüviniñ soñu yaqın vaqıtta körünmey, iyünniñ 1-inece turistler aqqında hayal etmek bile kerekmey. Qırım akimiyetiniñ tahminleri daa yaramaydır. Sergey Aksönov, yerli musafirhanelerniñ boşluğını toldurmaq içün, yarım million qırımlılarnı raatlanmağa yollamağa söz berdi. Amma bu Qırım, ya bu yıl rusiyeliler Aqyarğa baracaqmı?, - qayd ete matbuat.
Gazeta mühbirleri mesken kiralaması fiyatlarınıñ tüşkenini aşkâr etti. Deñiz yanındaki kimer bir hanelerniñ fiyatları 20 biñ rubleden ucuz.
Aqyarnıñ bütün merkeziy alqası binalarnıñ kirağa berilmesi aqqında ilânlarnen tolu. Evelde nufuzlı binalar şimdi qapalı pencerelerinen siyrek piyadelerni qorquza. Bir-eki ay evel böyle alda tek Bolşaya Morskaya olsa, şimdi kirağa berüv "epidemiyası" bütün alqanı ve yanındaki soqaqlarnı qapladı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Avgust 3-ünde üyleden soñ kimer yerlerde küçlü yağmurlar, sağanaq, iri burçaq, 20-25 m/s yel üfürmeleri beklenile. Avgustnıñ 5-ine qadar yarımadada furtuna ihtarı ilân etilgen, dep bildire Qırım gidrometeomerkezi.
Sinoptiklerniñ tahminlerine köre, Aqmescitte deñişici bulutlılıq, kündüz kimer yerlerde yağmur, bora. Cenüp-ğarbiy yel 7-12 m/s. Ava arareti kündüz 29…31º.
Aqyarda deñişici bulutlılıq, yağanaqlarsız. Şimaliy yel 7-12 m/s. Ava arareti kündüz 28…30°.
Qırımnıñ cenübiy yalısında deñişici bulutlılıq. kündüz kimer yerlerde yağmur, bora. Şimal-ğarbiy yel 7-12 m/s küç. Ava arareti kündüz 28…33°.
Keriçte deñişici bulutlılıq. Yağanaqlarsız. Ğarbiy yel 5-10 m/s. Ava arareti kündüz 27…29°.


text:
Dünya Kırım Tatar Kongresi Yönetim Kurulu Kiev’de Toplandı
Dünya Kırım Tatar Kongresi Yönetim Kurulu 2. Toplantısını 7 Kasım 2015 Cumartesi günü Kiev’de yaptı. İlk toplantı 30 Ağustos 2015 tarihinde, Romanya’nın Köstence şehrinde yapılmıştı. Yönetim Kurulu’nun Türkiye, Romanya, Ukrayna, Litvanya, Polonya ve Almanya’dan gelen 16 üyesinin katıldığı 2. toplantıda Dünya Kırım Tatar Kongresi Denetim Kurulu üyeleri de hazır bulundu. Toplantıya Ukrayna Dışişleri Bakanlığı Temsilcisi Oksana Vasilyeva, Türkiye’nin Ukrayna Büyükelçisi Yönet Can Tezel, Kırım Tatar Milli Meclisi üyeleri ve aktivistler de katıldılar.
Toplantının açılış konuşmasını yapan Kırım Tatar Halkının millî lideri, Ukrayna Cumhurbaşkanı’nın Kırım Tatarlarından Sorumlu Yetkilisi, Ukrayna milletvekili Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu günümüzde işgal koşullarında yaşayan Kırım sakinlerine baskı uygulandığını belirterek Ukrayna’nın anakarasında bulunan kişilerin yarımada sakinleri için ortak yardım ve mücadele stratejisini hazırlaması gerektiğini kaydederek “Toprağımız kurtuluncaya kadar Putin rahat bırakılmamalı! Kırım’da ikamet eden vatanseverler girişimlerimizi destekliyor ve birçok sıkıntıya katlanmaya hazır. Halkımıza layık olmalıyız” dedi.
Günümüzde Ukrayna ve Kırım Tatar halklarının tarihlerindeki en zor dönemi yaşadığını ifade eden Ukrayna Dışişleri Bakanlığı Temsilcisi Oksana Vasilyeva, “Bugün uyumlu davranmak önemli. Zorlukları birlikte atlatmalıyız. Kırım Tatar halkı geleneklerini geliştirme ve özgür bir ülkede yaşama imkanına sahip olmalı. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı görevlilerinin Kırım Tatarlarının trajedisinden söz etmediği hiçbir uluslararası etkinlik yoktur” dedi.
Kırım Tatarlarının girişimlerinin önemini vurgulayan Türkiye’nin Ukrayna Büyükelçisi Yönet Can Tezel ise şunları söyledi: “Herkes Kırım Tatar millî hareketinin önemi ve çalışma yöntemlerini biliyor. Siz silah kullanmadan barışçıl eylemler aracılığıyla bugün büyük başarılar elde ettiniz. Türkiye Cumhuriyeti Kırım Tatarlarını her zaman destekledi ve desteklemeye devam edecek.”
Daha sonra Mustafa Abdülcemil Kırımoğlu, Başbakan Ahmet Davutoğlu’nun selamlarını ileterek Davutoğlu’nun Kırım Tatarlarını yalnız bırakmayacaklarını temin ettiğini belirtti.
Açılış konuşmalarının ardından çalışmalarına başlayan Dünya Kırım Tatar Kongresi Yönetim Kurulu önemli kararlara imza attı.
Toplantıda alınan kararların tam metni aşağıdaki gibidir:
DÜNYA QIRIM TATAR KONGRESİ İDARE ŞURASI QARARLARI
7 QASIM 2015-KYİV
1-Kongresniñ Ukrainada qayıt işleri, Kongres Tüzüginiñ Qırımtatarca ve Ukraince versiyalarının redaksiyası ususlarında işlernin alıp barılması içün Kongres Reisi Refat Çubarovğa ve mütehassıslar Sinaver Qadirov ve Rustem Umerovğa vazife ve salahiyet berilmesine,
2-Kongresniñ Birleşken Milletler Teşkilatında qayıt işleri ususında teşkerüv ve azırlıq yapmağa, bu mevzulernen alaqalı yazılı müracaatlar yapmağa Baş Katip Namıq Kemal Bayarğa, İdare Şurası Azaları Ayla Bakkallı ve Rustem Irsaynen mütehassıs Rüstem Umerovğa vazife berilmesine,
3-Kongres Umumiy Eyet toplaşuvında qabul etilgen müracaatlarnın Birleşken Milletler Teşkilatı, Avropa Birligi organları, Ukraina devleti ve sair teşkilatlarğa resmiy ceetten yiberilmesi içün Başkatipliknin vazifelendirilmesine,
4-Kongres Umumiy Eyet toplaşuvında qabul etilgen beyanname ve müracaatlarda yer alğan ususlarda ayrı ayrı yapılacaq işler ususında 10 kün içinde raporlar azırlanuvı aqqında Reis Muavini Mükremin Şahinge, Başkatipke ve Başkatip yardımcılarına vazife berilmesi; azırlanğan çalışmanın İdare Şurası azalarına yiberilmesine, İdare Eyeti azalarınıñ fikirlerini 7 kün içinde teklif etmesine programmanın tamamlanaraq qararlaştırılmasına,
5-Qırımtatar tili, kultur ve medeniyeti boyunca Kongres azası teşkilatlarnıñ öz bölgelerinde yapacaqları işler aqqında iş programması azırlanması ususında Gayana Yuksel, Sinaver Qadirov ve Eskender Bariyevnin vazifelendirilmesi,
6-Qırımda Rusiye işğalinden soñ işlengen insan aqları cinayetleri aqqında raporlar azırlamaq ve neşretmek, Avropa İnsan Aqları Mahkemesinde açılğan ve açılacaq davalarğa uquqiy ve siyasiy yardım bermek, kerek olğanda dava açqanlarğa yardım etmek içün Başkatiplikke bağlı "İnsan Aqları Adliy-Uquqiy Yardım Merkezi" qurulmasına, insan aqları ususında faaliyet yapqan cemaat teşkilatlarınen bağ tutulmasına,
7-Diasporada yaşağan Qırım Tatarlarnen vetanda yaşağan Qırım Tatarlar arasında bağlarnıñ quvvetlenmesi içün QHA ve ATR telekanalına yardım etilmesi, ATR ve Lale telekanallarının Türksatqa kirsetilmesi içün müracaatlar yapılmasına,
8-Kongres internet saytının eki afta içinde açılmasına,
9-Vetan Qırımnıñ bugünki vaziyetinin aza teşkilatlarımıznıñ olğan ülkelerindeki devletlerğe ve halqqa añlatılması, hususan haqsız apislikler, insan aqları ihlalleri kibi mevzularda, Rusiyege qarşı demokratik protestolar yapılması, miting, konferanslar ve sair toplaşuvlarnen milletimizniñ aq ve uquqlarının qorçalanması içün faaliyetler yapılması, bu mevzular ve Kongres aqqında devlet qurumlarına ve müim cemaat teşkilatlarına malumat berilmesine,
10-Kongres bütçesi azırlamaq içün qayıt işi bitken soñ aza teşkilatlardan aidat toplanması içün banka esapları açılmasına, Kongres faaliyetleriniñ finansmanı içün aza teşkilatlarnıñ memleketlerinde çeşit mevzularda ve Kongres çalışmaları içün projeler, leyhalar azırlap bermesine, bütçe içün fon araştırılmasına,
11-10 Aralıq künü bütün Rusiye elçihaneleri ve konsoloslukları ögünde protestolar yapılmasına,
12-Bir sonraki idare şurası toplaşuvının 16-17 Ocaq tarihlerinde Geniçesk’te yapılmasına,
Qarar berildi.
Fotoğraf : Fotoğraflar QHA arhivinden alındı.


text:
Qırımda saba keçirilgen tintüvden soñ yaqalanğan Qırımtatar halqı Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlânı "natsizm propagandası" ve "Rusiye ordusını itibardan tüşürüv" ile qabaatladılar. Bunı "Qırım birdemligi" cemaat birleşmesine advokat Emine Avamileva bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, 2014 ve 2022 seneleri Zair Smedlânıñ Facebook saifesinde yayınlanğan yazılar memuriy uquq bozmalar içün şekliy sebep olğan.
Birinci qabaatqa binaen Smedlâ memuriy uquq bozmanıñ predmetiniñ tutıp alınması ile beraber 1000-den 2000 biñge qadar memuriy para cezasını ala bile ya da memuriy uquq bozmanıñ predmetiniñ tutıp alınması ile beraber 15 künge tevqif etile bile. Ekinci qabaatqa binaen 30 000-den 50 000 biñge qadar para cezasını ala bile.
Zair Smedlâ Rusiye quvetçileriniñ qabaatlavlarını açıq izaatlamadı.
Qırımda Rusiye quvetçileri Qurman rayonında Qırımtatar halqı Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlânıñ evinde tintüv keçirdiler. Zair Smedlânıñ qızı Dinaranıñ bildirgenine köre, babasını yaqalağanlar ve Rusiye polisiniñ yerli bölügine alıp ketkenler. Yaqalav sebepleri şimdilik belli degil.
Qırımtatar halqı Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlânıñ evinde tintüv "qırımtatarlarnı qorqutmaq içün aselet yapıldı". Bunı Qırım.Aqiqatqa Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov ayttı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Kiyevde iyün 3 künü flash mob keçirildi, maqsadı – Ukraina şeerlerinden qırımtatar bayrağını keçirmek ve, birdemlikni kösterip, onı qırımlılarğa qaytarmaq, haber ete Qırım.Aqiqat.
Faaller Mustaqillik Meydanında toplanıp, aktsiyanıñ diger iştirakçileri içün video muracaatını yazdılar. Yaşlar bayraqta hatıra yazuvlarını qaldırıp, onı nevbetteki şeer – Lvivge yolladılar.
«Maqsadımız – Ukraina yekâne olğanını köstermek, Qırımnı ve Qırımda qalıp, zor vaziyette yaşağan vatandaşlarımıznı unutmaymız ve olarğa bir yahşılıq etmege isteymiz», – dep tarif etti flash mob teşkilâtçısı Fevzi Abkadırov.
Onıñ sözlerine köre, iyün 5 künü qırımtatar bayrağını Lutsk alır, soñra – Çernovtsı, Vinnitsa ve Çerkassı, umumen aktsiyada 14 şeerniñ iştiraki planlaştırıla.
Flash mob qırımtatarlarnıñ sürgünligi 71 yıllığına bağışlanğan «Epimiz – qırımtatarmız» aktsiyasınıñ devamı oldı.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, iyün 26-da Qırımda Qırımtarar bayraq künü ile bağlı tedbirlerniñ keçirilmesi planlaştırıla. Gençler teşkilâtları ve teşebbüs gruppalarınıñ vekillerinden ibaret olğan komitet bayramnı teşkil etecek.
Qırımtatarlarnıñ bayrağı kök tamğalı bayraqtır. Qırımtatar bayraq künü 2009 senesi tesis etilgen edi


text:
Sentâbr 16-da saba Keriç parom keçitinde avtomobil aydavcınen Keriçke yaqınlaşqan paromdan deñizge tüşti. Vaqia videosını kerch.com.ru saytı paylaştı.
Neşirniñ bildirgenine köre, «Deñiz müdirliginde» haber ettiler ki, «Protoporos IV» paromı «Qırım» limanında yalığa yaqınlaşqanda cuma künü, saba saat 9:20-de iskelege yanaşqanda parom içinde bulunğan avtomobillerden biri qanunsız çıqtı, çetke keldi ve deñizge tüşti.
Videoda körüne ki, parom iskelege kelgende qara maşna ögge areket etmege başladı, ve deñizge sekirdi.
İlk malümatlarğa binaen, maşnada eki adam bar edi, amma diger menbalar bir insan aqqında ayta, onı soñra suvdan çıqardılar. Şimdiki vaqıtta iskelede politsiya ve prokuratura hadimleri çalışa. İskelege qayıq ve qurtarıcılarnen UAZ maşnası keldi, dep bildire neşir.
Şaatlarnıñ sözlerine binaen, liman suv alanında dalıcılar çalışa, olar batqan maşnanı kranğa bağlamağa tırışa. Bunen beraber, parom keçiti çalışmağa devam ete, dep bildire Keriç kütleviy haber vastaları.
Keriç boğazında parom keçiti Qırımnı Rusiye Federatsiyasınıñ Krasnodar ülkesinen bağlağan esas naqliye yolu ola.


text:
Ukrainanıñ Yuqarı Radası dekabr 7 kününiñ aqşamki oturışuvında evelden Qırım territoriyasında çalışqan ve şimdi Ukrainanıñ qıtadaki qısmında çalışıp, yarımadadaki kösterüvler ve eşittirüvlerine devam etken devletke ait olmağan teleradioşirketler içün paranıñ ayırılmasını tasdiq etti.
Maliy yardım «Ukraina toprağından sürgün etilgen qırımtatarlarnı ve diger milletlerniñ vekillerini yerleştirüv ve yaşayışları içün şaraitler yaratuv» büdjet porgramınıñ esabından berilecektir.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi ve Ukraina halq deputatı Refat Çubarovnıñ bildirgenine köre, bu para, ilhaq etilgen Qırımğa sputnik vastasınen televideniye ve radio yayınlarını translâtsiya etmek, Kyivde bulunğan studiyalarnıñ kirasını tölemek, kerekli donatmalar almaq ve yarımada içün ukrain ve qırımtatar tilinde kontent azırlamaq içün yapılğan masraflarğa ayırılacaqtır.
Qırımdan köçkenlerge yardım berüv programı devam etkence kanallarğa paranıñ ayırılması da devam etecek.
Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
11 tamızda S.Seyfullin atındağı Almatı oblıstıq ämbebap kitaphanasında Abay künine oray, filologiya ğılımdarınıñ kandidatı, wstaz, ğalım, Abaytanuşı, jazuşı, audarmaşı Omar Jälelwlımen «Bilimdiden şıqqan söz» attı tarihi tanımdıq keş ötti.
Tarihi-tanımdıq keştiñ maqsatı- Wlı aqınnıñ önegeli ömirimen köpşilik oqırmandı jiti tanıstıru. Aqınnıñ danalığın, ruhani asıl mwraların nasihattay otırıp, köpşilikke belgili Abaytanuşı Omar Jälelwlınıñ ğwlama jaylı tıñ izdenisteri boyınşa mol mağlwmattar alu bolatın. Sondıqtanda «Bilimdiden şıqqan söz...» dep aqınnıñ öleñ tarmağımen atalğan tarihi tanımdıq keş barısında, «Abaydıñ tarihi mwraları» attı kitap körmesi wyımdastırılıp, keş qonaqtarına aqınnıñ kitaptari men aqın turalı izdeniste jürgen Abay tanuşılardıñ jinaqtarı tanıstırıldı. Sonımen qatar, Häkim Abaydıñ ömiri men şığarmaşılığı , onıñ pälsapası haqında keştiñ bastı qonağımen sır swhbat qwrılıp, oqırmandardıñ kökeydegi swraqtarına jauaptar qarastırılıp, keş soñı qızu talqığa wlastı.
Atalmış şarağa, kitaphana oqıramandarı, tarihi-tanımdıq keş qonaqtarı, aulı şarağa BAQ ökilderi men 70 ke tarta adam qatıstı.
Ä.Adayhan
S. Seyfullin atındağı
Almatı Oblıstıq kitaphanası


text:
Aqmescitte silâlı insanlar Mokrousov soqağında yerleşken camini sarıp aldı. Bunı Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev bildirdi.
«Aqmescitte Mokrousov soqağında yerleşken camini silâlı insanlar sarıp alğanı aqqında haber keldi. Namaznı qılmağa kelgenlerni bile içeri almaylar», – yazdı Smedlâyev Facebookta.
Onıñ sözlerine köre, bunıñ sebebi belgisizdir.
Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Elif bala merkezinde de keçirilgen teşkerüv aqqında bildirdi.
Qırım Rusiye akimiyetiniñ bu aqta izaatı yoqtır.
Bıltır bildirilgeni kibi, Qırımnıñ Rusiye mahsus hızmetleri musulman diniy teşkilâtlarnıñ temsilcileri ile ekstremizm boyunca mesleatlarnı keçire edi. Camilerde nezaret kameralarını qoydılar.


text:
Kiyevde bu sene mayıs ayında Bağçasarayda ğayıp olğan Ervin İbragimovğa destek köstermek içün aktsiya keçirilecek. Teşkilâtçılarnıñ bildirgenlerine köre, merasim iyül 27-de Rusiye Federatsiyasınıñ Ukrainadaki elçiligi yanında keçirilecek.
«Cemaatçılıqnı işğal etilgen Qırım territoriyasında insanlarnıñ zorbalıqnen ğayıp olması aqqında unuttırmamağa, Rusiye Federatsiyası ükümetini ise, Ervin İbragimov ve diger hırsızlanğan insanlarnı tapmaq içün acele tedbirler keçirmege çağıramız», – dep qayd etile merasimniñ Facebook saifesinde.
Aktsiya teşkilâtçıları arasında Qırım SOS cemaat teşebbüsi, Qırımtatar Milliy Meclisi, Rusiyede sabıq siyasiy mabusı olğan Qırım sakini Gennadiy Afanasyev bar.
Ervin İbragimovnıñ hırsızlanması aqqında 2016 senesi mayıs 24-te haber peyda oldı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi ğayıp olğan Qırım sakinini qıdırmağa başlağanını bildirgen edi.
Bağçasarayda hırsızlanğan Ervin İbragimovnıñ soy-sopları onıñ qaytarılması içün 1 million ruble bereceklerini ilân etti.
Rusiyege boysunğan işğal etilgen Qırımnıñ prokurorı Natalya Poklonskaya hırsızlanmanıñ üç ola bilecek sebebini ayttı: para almaq maqsadınen hırsızlav, İbragimovnıñ ticariy faaliyeti ve «Qırım uquq qoruyıcı organlarına iftira atmağa istep, Qırımdaki vaziyetni kerginleştirmek maqsadınen yapılğan hırsızlav».
Qırım işğal etilgen soñ yarımada territoriyasında adamlar, hususan qırımtatarlar ğayıp olmağa başladı. Bunen beraber, Rusiyege boysunğan Qırım taqiqat komitetinde «yarımadada qırımtatarlar kütleviy şekilde ğayıp olmağanını» bildireler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bunı o, salı künü, mayıs 6-da, bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Esas diqqat eñ kütleviy sürette keçirilecek üç tedbirge ayırıldı. Mayıs 10-da sürgünlik qurbanlarını añma maqsadınen Çatırdağ seferi ötkerilecek. Mayısnıñ 17-de, aqşam – «Yüreginde çıraq yaq» aktsiyasını keçirmege planlaştıramız, mayıs 18-de ise – Aqmescitniñ merkeziy meydanında umumqırım mitingini keçirecekmiz», – dep qayd etti Çubarov.
Aynı vaqıtta, onıñ aytqanına köre, Qırımda yüz bergen vaziyetten sebep dünyanıñ çeşit köşelerinde yaşağan qırımtatar diasporalarınıñ temsilcileri mayıs 18-de Umumqırım matem mitingine kelip olamaycaqlar.
Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisini «ekstremizm faaliyetini yasaq etüv» aqqında tenbiyeledi ve aks alda qırımtatarlarnıñ temsil organını yoq etecegini bildirdi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl aytqanı kibi, Qırımda uquq qoruyıcılar Meclis azaları ve Qurultay temsilcileri evlerinde tintüvlerni keçirmege devam eteler.
«Dekabr 2 künü tintüv tek Sudaq regional meclisiniñ temsilcisi degil de, iş adamı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Sadıh Tabahnıñ efinde de keçirildi. Bunıñ ile tintüv Qurultayınıñ Teftiş komissiyasınıñ başı Ali Özenbaşnıñ evinde keçirilmek kerek edi, amma FSB ve politsiya hadimleri onı ve tuvğanlarını evinde rastketirmediler», – yazdı Celâl Facebookta.
«Ali Özenbaş gizlenmey ve tintüvlerden qorqmağanını bildire, amma FSB hadimlerine kerek olsa, oña qanuniy şekilde celpnameni yollasınlar, çünki evelleri o er vaqıt uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimlerine sorğu ve subetlerge kele edi», – dep qoştı o.
Qırımnıñ uquq qoruyıcı organları adet üzre tintüvlerni izaatlamay.
Dekabr 2 künü Sudaqta Rusiye mahsus hızmetleri rayon meclisiniñ reisi İlver Ametovnıñ evinde tintüv keçirdiler.
Noyabr 30 künü Qırımda İçki rayon regional meclisiniñ reisi Rustem Mennanov, İslâm-Terek regional meclisiniñ reisi Ekrem Abdulvatovnıñ evlerinde tintüv keçirildi.


text:
Rusiyeliler memleketniñ eñ büyük duşmanları ABD, Ukraina ve Almaniya olğanını aytalar. Ve Ukraina Rusiyeni duşmanca davrana dep tanığanlarnıñ sayısı evelkisine köre daa ziyade artaraq, 50% teşkil etmekte. «Levada-tesntr» teşkil eteken soñki soravnıñ neticeleri böyledir.
«Levada-Center» keçirgen soravğa neticelerine köre, «duşmanca davranğan devletler» cedveliniñ yetekçisi ABD olıp qalmaqta. Rusiyelilerniñ 70% olarnı duşman dep saya, lâkin soñki yıllarda onıñ köstergiçi tüşkeni körüne.
Almaniya, Latviya ve Litva duşman dep sayğanlarnıñ sayısı aynı yani 24 faizni teşkil etmekte. Bu arada soravdan keçken Rusiye vatandaşlarınıñ yarısı, Moskva halqara izolâtsiyada bulunmaqta dep esaplasa, aman-aman yarısı da aksini iddia etmekte.
2016 senesi «duimanlar» cedvelinde bulunğan Türkiye üçünci yerden on birinci yerge avuştı.
Rusiyeliler Beyazrusiye, Çin, Kazahstan, Suriye ve İndistannı eñ yaqın «dost» dep tanımaqta.
Donbassta 2014 senesi arpel ayından berli devam etken davada Rusiye, onıñ arbiyleriniñ iştirak etkenini ep inkâr ete. Rusiye Ukrainanıñ şarqına silâ ve arbiylerini yollağanı aqqında Kyiv ve Ğarp ep aytıp kelmekte. Moskva ise Donbassta yalıñız Rusiyeden kelgen «göñülliler» bulunğanını tanımaqta.
BMT bergen soñki malümatqa köre, Ukrainannıñ şarqında arbiy dava başlanından berli epsi olıp 10 biñ insan elâk olğan.


text:
Bu aqqında malümat Ukraina vekiliniñ saytında peyda oldı.
Lutkovskaya Rusiyeniñ bir sıra üyken memurları, şu cümleden Federal havfsızlıq hızmetiniñ müdiri Aleksandr Bortnikov, Federal migratsion hızmetiniñ reberi Konstantin Romodanovskiy ve içki işler Naziri Vladimir Kolokoltsevge muracaatta bulunıp, Mustafa Cemilevniñ Qırımğa kiriş yasağını aydınlattı.
«Valeriya Lutkovskaya qayd etti ki, Mustafa Cemilev onıñ Qırımğa kiriş yasağını tasdıqlağan resmiy bir vesiqa almadı, şu sebepten Rusiye Federatsiyası organlarınıñ qararına şikâyet etmek imkânsızdır», – denile beyanatta.
«Rusiye Federatsiyası organlarınıñ Qırımda yapqan areketleri halqara uquq, hususan, Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ tamır halqlar aqqında Beyannamesinen pekitilgen insan ve tamır halqnıñ aq-uquqları ve serbestligini boza», – dep qayd etti öz muracaatlarında Lutkovskaya.
Malüm olğanı kibi, mayıs 2-de Mustafa Cemilev Moskvadan Aqmescitke uçaqnen kelecek edi. Kiyevden Moskvağa kelgen qırımtatarlarnıñ liderini pasport nezaretinden keçirmeyip, oña kiriş yasaq etilgenini bildirdiler. Deputat Kiyevge keri qaytmağa mecbur oldı.
Aprel 22-de Cemilev Qırımğa kelir eken, kiriş noqtasından oña 5 yıl devamında Qırımğa kelmek yasaq aqqında senet tuttırdılar. Bu vaqianı Rusiyeniñ insan aqları vekili ögrenip başladı.


text:
Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkin Avropa Birligi MİDiniñ yolbaşçılarına, ilhaq etilgen Qırımda ötkerilgen Rusiye saylâvalrınıñ teşkil etilüvi ve keçirilüvine alâqadar olğan 140tan ziyade şahısnıñ cedvelini teslim etti, dep haber ete ukrain KHV Ukraina MİDiniñ müdiri Oleksiy Makeyev.
«Biz cedvelni teslim ettik. Anda 140tan ziyade şahıs kirsetildi», – dep bildire«İnterfaks-Ukraina» Makeyevniñ sözlerini.
Daa evel Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, martnıñ 18-nde ilhaq etilgen Qırımda Rusiye ötkergen saylâvlarnıñ teşkil etilüvinde iştirak etken Rusiye akimiyeti ve şahıslarğa nisbeten halqara cemaatçılıqnı sanktsiyalarnı quvetlendirmege çağırğan edi.
Martnıñ 18-nde Rusiyede ve ilhaq etilgen Qırımda prezident saylâvları ötkerildi. Resmiy Kyiv, ayrıca bir qaç halqara teşkilât ve dünyanıñ bir çoq devleti yarımadada keçken saylâvlarnı tanımay.
Ukraina MİDi daa evel martnıñ 18-nde ilhaq etilgen Qırımda ötkerilgen saylâvlar qomşu Rusiyedeki prezident saylâvlarınıñ qanuniyligini şübe doğurğanını aqqında beyan etken edi.
İlhaq etilgen Qırımda Rusiye prerzidentiniñ saylâvları tanılmaması aqqında ABniñ çetel işleri ve havfsızlıq siyaseti boyunca yüksek temsilcisi Federika Mogerininiñ beyanatında söz yürsetilmekte.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Rusiyeniñ nezaretinde olğan Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi vatandaş jurnalisti, qırımtatar faali Rolan Osmanovnı "rusiye ordusını tibardan tüşürüv içün" 40 biñ ruble para cezasına mahküm etti. Bunı sentâbrniñ 13-nde "Qırım esnası" cemaat teşebbüsi haber etti.
"Mahkemeci Andrey Dolgopolov onı memuriy uquq bozma işlegeninde qabaatlı tanıdı ve 40 biñ ruble para cezasını berdi. Mahkemeniñ resmiy saytında oturışnıñ tarihı ve vaqtı, çıqarılğan qarar aqqında malümat yoq. Mahkeme zalında diñleyiciler yoq edi. Mahkemeciniñ yardımcısı oturışta tek suçlunıñ yaqınları iştirak ete bilgenini haber etti. Dava 30 daqqa içinde baqıldı. Mahkeme oturışından soñ Rolan Osmanov qaranı istinaf mahkemesinde temyiz etecegini bildirdi", - dep yazıla bildirmede.
İyülniñ 13-nde «Qırım birdemligi» Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ binası ögünde kimligi belli olmağan insanlar qırımtatar faali Rolan Osmanovnı tuttı, dep bildirdi.
Faal Lemmar Yunusov Osmanov Rusiyeniñ Ekstremizm ile küreş merkeziniñ binasında buluna, dep haber etti. Bu malümatnı «Krım SOS» aq qorçalayıcı teşkilâtınıñ talilcisi Yevğen Yaroşenko da tasdıqlay.
2021 senesi dekabr ayında Rolan Osmanov o yıl sentâbrniñ 4-nde FSB binası ögünde toplaşuv içün 15 biñ ruble para cezasını aldı. O künü Aqmescit rayonınıñ Biy Tanış (Pervomayskoye) köyünde qırımtatar faali Nariman Celâlnıñ evinde tintüv keçirilgen edi.
2019 senesi aprelniñ 30-nda Rusiye uquq qoruyıcıları Rolan Osmanovnıñ evini tintken edi. Osmanov tutulmağan edi.
2021 senesi dekabr ayında Rolan Osmanov o yıl sentâbrniñ 4-nde FSB binası ögünde toplaşuv içün 15 biñ ruble para cezasını aldı. O künü Aqmescit rayonınıñ Biy Tanış (Pervomayskoye) köyünde qırımtatar faali Nariman Celâlnıñ evinde tintüv keçirilgen edi.
2019 senesi aprelniñ 30-nda Rusiye uquq qoruyıcıları Rolan Osmanovnıñ evini tintken edi. Osmanov tutulmağan edi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Bugün, dekabrniñ 12-nde, Ukraina Yuqarı Radası “Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ ayrı bölgelerinde yerli özidare organlarınıñ mahsus nizamı aqqında” qanunına deñiştirmeler kirsetip, onı 2020 senesi dekbarniñ 31-ine qadar daa bir yılğa uzattı. Bu deñişmeler içün "Ğolos" ve "Batkivşçina" partiyalarınıñ bütün azaları rey bermedi, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Ukraina Yuqarı Radası, Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ ayrı bölgeleriniñ mahsus statusı aqqında qanunnı 2014 senesi üç yıllıq müddetke qabul etti.
2017 senesi oktâbr ayında parlament, qanunnı daa bir yılğa uzatqan edi, 2018 senesi oktâbrde ise - daa bir yılğa - 2019 senesi dekabr 31-ine qadar. Qanunnıñ şimdiki uzatmasını "Halq hızmetçisi" fraktsiyasınıñ reisi David Arahmaniya teklif etti.
"Normandiya dortü" - Ukraina, Rusiye, Frenkistan ve Almaniya - liderleriniñ üç yıl içinde ilk körüşüvi Parijde dekabrniñ 9-ında keçe. Ukraina prezidenti Frenkistan prezidenti Emmanuel Macron, Almaniya kantsleri Angela Merkel ve Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile eki taraflı körüşüvler keçirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, Parijde dekabr 9-ında keçken "Normandiya formatı"ndaki körüşüvden soñ matbuat konferentsiyasında çıqışta bulunğanda, Ukraina ve onıñ halqı içün bozulmaz printsiplerni belgiledi. Hususan, o, Donbass ve Qırım Ukrainanıñ bir parçası olğanını qayd etti.
Körüşüvden soñ Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, qanunnı daa bir yılğa uzatmaq mümkün, dep ayttı.


text:
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresi yarımadada koronavirus yuqunçından vefat etkenlerniñ sayısı artmağa devam ete, dep qayd ete.
«Koronavirustan vefat etkenlerni aytsaq, vaziyet eyileşmedi, vefat etkenlerniñ sayısı kene de çoq. Soñki afta 55 kişi vefat etti. Keçken afta 53 vefat oldı. Vefat etkenlerniñ çoqusı 65 yaş altındadır. Vefat sayısı stabilleşüv raqamından farqlı degil», – dep bildirdi Penkovskaya dekabrniñ 30-nda COVID-19 ile küreş operativ ştabınıñ toplaşuvında.
Qırımnıñ Rusiye sağlıq nazirligi malümatına köre, keçken afta 8 insan vefat etti. Pandemiya vaqtında COVID-19-dan vefat etkenlerniñ sayısı 500 oldı.
«3224 kişi (covid) ambulator tedaviylevde, 2892 insan (covid ve pnevmoniya) hastahanelerde buluna, 7 insan observatorlarğa alındı. Umumen 24854 COVID-19 hastası qayd etildi. Tüzelgen 19687 kişi yiberildi», – dep aytıla müessise malümatında.
Keçken afta Penkovskaya koronavirus hastalarınıñ vefat sayısında antirekordnı qayd etken edi.
Onıñ aytqanına köre, hastalarnıñ yardım içün keç muracaat etmesi eñ sıq rastkelgen sebeplerden biri ola.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Leonardo da Vinci
Leonardo da Vinci (aytılıwı: Leonardo da Vinchi, 15 aprel, 1452 - 2 may, 1519) İtaliyanın' Florentsiya qalasında tuwılg'an italiyalı su'wretshi, skulptor, qurılısshı, do'retiwshi ha'm injener.
Leonardonın' en' ataqlı su'wretleri The Last Supper ha'm Mona Lisa.
Leonardo da Vinci su'wretshiliktin' jan'a stilin jaratqan. Onın' da'wirinin' su'wretshileri a'dette su'wrettin' artqı ko'rinisi sıpatında aq ren'nen paydalang'an. Bul tiykarg'ı obektte u'sh o'lshemli effekt payda eter edi. Ol, sonın' menen birge, ko'p sayalı bolg'an qaran'g'ı stilde su'wretler do'retiwi menen belgili bolg'an.
Leonardo da Vinci joqarı Renessans da'wiri su'wretshilerinin biri bolg'an. Onın' realistlik suwretlerge qızıg'ıwshılıg'ı u'lken bolg'anı sonshelli, ol adam denesi qalay islep turg'anlıg'ın ko'riw ushın deneni jarıp ko'rgen.
Qosımsha mag'lıwmat[redaktorlaw | derekti jańalaw]
To'mendegi Renessans dawirinin' su'wretshilerinin' da Vinci menen baylanısı bolg'an:


text:
Qırım MC ve Aqyar şeeriniñ işğaliniñ ilk künlerinden başlap Rusiye işğal etilgen topraqnıñ ealisiniñ demografik terkibini deñiştirmek içün muntazam ve büyük siyaset keçire.
Bir taraftan, işğalge qarşı olğanlarnı, ilk nevbette qavmiy ukrainler ve qırımtatarlarnı muntazam basqılarğa oğratıp, Rusiye tirene bilecek er kesni işğal etilgen topraqtan sıqıştırıp çıqara. İşğal etilgen Qırımnı tahminen 48 000 adam terk etmege mecbur oldı.
Aynı zamanda Rusiye Federatsiyası yarımadanı faal şekilde müstemlekege çevire. İşğal vaqtında Rusiye türlü qıymetlendirmelerge köre öz topraqlarından işğal etilgen Qırımğa 500 biñden ziyade vatandaşını köçürdi.


text:
Türkiye Ukrainağa 10 million dollarlıq içtimaiy yardım berip, Ukrainağa 50 million dollar miqdarında kreditni bücet defitsitiniñ qapatılması içün ayırmağa qarar aldı. Bunı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğan ile Kiyevdeki körüşüvinden soñ bildirdi.
Erdoğannıñ qayd etkenine köre, 10 million dollar Donbassta terrorizmge qarşı tedbirler keçirilgen yerlerden köçip kelgen adamlarnıñ ihtiyaclarına sarf etilecek.
Ukraina prezidentiniñ matbuat kâtibi Svâtoslav Tsegolko bildire ki, Poroşenko ve Erdoğannıñ körüşüvi planlaştırılğan bir saat yerine üç saat sürdi, soñra Ukraina-Türkiye strategik şurasınıñ toplaşuvı olıp keçti.
Ukrainada Donbasstan köçip kelgen milliondan ziyade adam qayd etildi.


text:
Mayısnıñ 13-nde, cumaaqşamı künü, musulmanlar islâmdaki eki esas bayramdan birini – Oraza bayramını qayd eteler. O, islâmnıñ muqaddes Ramazan ayınıñ bitmesini bildire.
Oraza bayramı, 30 künlük orazadan soñ üç kün devam ete ve Qurban bayramından soñ ekinci eñ müim musulman bayramıdır.
QMC musulmanları Diniy idaresiniñ müftisi Ayder Rustemov er kesni bayramnen hayırlap, «tınçlıq, muabbetlik ve baht» tiledi.
«Bu bayramnı tuvğan topraqlarınıñ işğali şaraitinde ve işğalci akimiyetniñ devamlı tazyığı altında qarşılıamaq mecburiyetinde qalğan bütün musulmanlarnı, hususan semetdeşlerimini can-yürekten hayırlayım. Er keske iman ve küç tileyim!» – dep yazdı Qırımtatar halqınıñ milliy lideri Mustafa Cemilev Facebook saifesinde.
Rusiye nezaretinde olğan Qırım ve Aqyar musulmanları Diniy idaresiniñ müftisi Emirali Ablayev öz hayırlavında, «bu bayram künlerinde insanlarnı tek öz balalarına degil, yetimlerge de ediyeler bermege, büyüklerni ziyaret etmege ve yañğızoarnı unutmamağa» çağırdı.
Qırımda Oraza bayramı munasebeti ile mayısnıñ 14-yu raatlıq künüdir.
2020 senesi Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, Qurban bayramına ve Oraza bayramına devlet diniy bayramı statusını berecek buyruqnı imzalamağa niyetinde olğanını bildirgen edi.
Oraza bayramı künleri yaqınlar tebriklene, mezarlar ziyaret etile, yardımğa muhtac olğanlarğa para berile. Musulmanlar bayram namazı ögüne fitir parasını bermek kerek.


text:
Vesiqağa köre, regional ve yerli meclisler qırımtatarlar arasında olarnıñ qırımtatarca laf etmek, tasil almaq, terbiyelemek aqları aqqında añlatma işlerini keçirmek kerekler.
Ondan da ğayrı ocalar cemiyeti ve qırımtatar cemaat teşkilâtları balaları mektepte ve mektep yaşından küçük olğan ana-babaları 2014 senesiniñ İyün 10 kününe qadar yerli mektep ve mektepten aldın tasil idarelerine, mektep ve mektepten aldın müessiseleriniñ yolbaşçılarına rus mekteplerinde qırımtatar tilinde oquğan ayrı sınıflarnı açmaq içün ve mektepten aldın olğan müessiselerde qırımtatar tilinde terbiyeci gruppalarnı açmaq içün arizalar yazmasında celp etmesine avale etildi.
Bu arizalarda er şeyden ğayrı mektep teşkil etmek içün qırımtatarlarnıñ sayısı yeterli olğan yerlerde mektep açmaq talap etmeliler.
Ondan da ğayrı arizalarda qırımtatarlarnıñ sayısı 30% ve ondan ziyade teşkil etken mekteplerde qırımtatar-rus (qırımtatar-ukrain) oqutma tillernen mektepleri statusını talap etmek kerek.
QHA bildirgenine köre, Qırımda 15 qırımtatar milliy mektep çalışa.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ mında ukrain mekteplerge qarşı başqı yapılmağa başladı. Ukrain gimnaziyasında müdirni nefaqağa yollap binada Rusiye bayraqnı tiklediler.


text:
Mahaçkaladan 200-ge yaqın maşina avto yürüşke çıqtı, marşrutnıñ soñ noqtası – Aqmescit. Bunı Dagestannıñ insaf serbestligi ve diniy teşkilâtlar ile munasebet boyunca Komitetiniñ reisi ve yürüşniñ iştirakçisi Suleyman Magomedovğa esaslanıp, TASS bildire.
Magomedovnıñ aytqanı kibi, «Rusiye Peyğamberlerni ürmet ete ve insanlarğa sayğı kostere» adlı regionlarara avto yürüş numayışında Dagestannıñ ükümeti ve başı memuriyetiniñ, Cumhuriyet musulmanları diniy idaresiniñ vekilleri, belli sportçu, jurnalist, cemaat erbapları, studentler iştirak ete.
«Olarnıñ arasında – Cumhuriyet yolbaşçısı ve ükümeti memuriyetiniñ nezaret ve idare, qaparcılıq ile küreş boyunca İdaresiniñ reber muavini Alibeg Aliyev, gençler işleri boyunca nazir Zaur Kurbanov, cumhuriyetniñ beden terbiyesi ve sport boyunca nazir muavini Gaydarbek Gaydarbekov, dünyanıñ boks boyunca sabıq çempionı Sultan İbragimov ve digerleri», – dep qayd etti Magomedov.
Teşkilâtçılar qayd etkeni kibi, numayış maqsadı – memleketniñ musulman ümmetiniñ birligini köstermek, Rusiye regionları arasında namuslı munasebetni saqlamaqtan ibarettir.
Marşrut Groznıy, Magas, Vladikavkaz, Nalçik, Stavropol, Krasnodar, Keriçten keçecek, işbu şeerlerde yerli akimiyet vekilleri ile körüşüvler keçirilecek. Aqmescitte olarnı «Gece börüleri» bayker klubı qarşılaycaq.
Yürüş iştirakçileri yanvar 30 künü Aqmescitke kelip, Qırım musulmanları ile cuma namazını qılacaq olalar.
Numayış teşkilâtçıları cumhuriyetiniñ Cumhuriyet musulmanları diniy idaresi ve Dagestannıñ insaf serbestligi ve diniy teşkilâtlar ile munasebet boyunca Komiteti oldı.


text:
Qırımtatar faal cemaatçılarnıñ tintüv ve tutuqlamaları munasebetinen QRM beyanatı
Cumaaqşamı künü, 11 avgustta rusiye silãhlı küçler Canköy rayonında 6 qırımtatar evinde tintüv keçirdiler.
Tintüvler:
1. Enver Kroş
2. Vilen Temeryanov
3. Seitiya Abbozov
4. Murat Mustafayev
5. Edem Bekirov
6. Rinat Aliyev
Tintüvler saba saat 4 başlanıldı, advokatlar tintüv yerine kirsetilmedi.
6 adamnıñ hepisi tutuqlanıldı. Hepisi de terroristik teşkilãtında iştirak etkenlerinde qabaatlanalar.
12 avgust künü 2022 senesi Aqmescitteki Kiyev mahkemesi Enver Kroş, Vilen Temeryanov, Murat Mustafayev, Edem Bekirov, Rinat Aliyevni 2022 senesi 10 oktãbrge qadar hapiske mahküm etti. Seitiya Abbozov aynı müddetke ev hapisinde bulanacaq.
Ceza qararı alınğanda mahkeme toplaşuvına diñleyici ve tutuqlanğanlarnıñ tuvğanları kirsetilmedi.
Enver Kroş 2015 senesi Canköy polis mağazında elektriknen işkencege oğratılğan edi. 2018 senesi ise memuriy yaqalandı. Vilen Temeryanov da evelden tutuqlanğan, cezağa oğratılğan ve memuriy yaqalanğan edi. Seytiya Abbozov, Murat Mustafayev, Edem Bekirov, Rinat Aliyev mahkeme toplaşuvlarına muntazam şekilde kelip, qırım siyasiy mahbüslerniñ desteklegen tedbirlerde iştirak ete ediler. Böyle kibi areketler qırımtatar faal cemaatçıları mahsus taqip olunğanlarını isbatlay.
Qırımtatar Resurs Merkezi rusiye silãhlı küçleriniñ areketlerini takbih ete. RF siyaseti işğal etilgen Qırımdaki insanlarnıñ söz serbestligi, din ve siyasiy noqtainazarlarına qarşı küreşkenlerini numayiş ete.
RF öz qanunlarını siyasiy menfaatlarına qullana, ayrıca qırımtatar ve ukrainlerniñ Qırım işğaline qarşı şiddetsiz küreşini bastırmaq maqsadınen işlete.
QRM işğal etilgen Qırım territoriyasında yaqalanğan bütün siyasiy mahbüslerini eñ yaqın zamanda azat etmekni talap ete.
QRM halqara cemiyetni RF ve Qırım işğalcı hakimiyetke qarşı basqını qattılaştırmaq ve böyle etip, siyasiy taqiplerini toqtatmağa, şundan da ğayrı, işğal etilgen Qırımda insan haqlarınıñ bozulmasına ait olğan şahıslarğa qarşı sanktsıyalar kirsetmege çağıra.
Ukraina ‘Ukraina tamır halqları haqqında’ UQ-nıñ amelge keçrilmesi içün ilk qanunnı qabul etti
Salı künü, 23 avgustta, Ukraina Nazirler Kabineti ‘Ukraina tamır halqı temsil organınıñ huquqiy statusını belgilev ve lãğu etüv tertibi’ adlı qanunnı qabul etti.
Ukrainanıñ cenübiy rayonında insanlarnıñ sağlığı, iqlim deñişmesi ve ekologik şartlarnıñ tendentsıyası
Viktor Karamuşka, Svetlana Boyçenko, Tatyana Kuçma ve Yelena Zabarna.
Qırımtatar faal cemaatçılarnıñ tintüv ve tutuqlamaları munasebetinen QRM beyanatı
Cumaaqşamı künü, 11 avgustta rusiye silãhlı küçler Canköy rayonında 6 qırımtatar evinde tintüv keçirdiler.
QRM ‘Halqara tamır halqlar künü haqqında ne bilesiñ?’ adlı testni taqdim ete
Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü arfesinde #LIBERATECRIMEA informatsıon kampaniyası çerçivesinde işlep çıqarılğan testni taqdim ete. Her bir ukrain, 10 sualge cevap berip, mezkür kün haqqında öz bilgilerni teşkire bilecek.
‘Çeşitlilik zenginliktir! Ukraina tamır halqlarnı saqlayıq’: QRM Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatsıon aktsıyanı başlay
Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatıon aktsıyanı başlay. Her kesni bizge qoşulmağa davet etemiz.
Çeşitlilik zenginliktir! Ukraina tamır halqlarnı saqlayıq’: QRM Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatsıon aktsıyanı başlay
Qırımtatar resurs merkezi Halqara tamır halqlar künü munasebeti ile içtimaiy ağlarda informatıon aktsıyanı başlay. Her kesni bizge qoşulmağa davet etemiz.
İşğal etilgen Qırımda ekologik-iqlimiy diskriminatsıya haqqında araşatırma taqdim etildi: nasıl keçti
Cuma künü, 29 iyülde Qırım MC Ukraina Prezidenti Temsilciliginiñ ofisinde QRM ekspertleriniñ ‘İşğal etilgen Qırımda ekologik-iqlimiy diskriminatsıya: esaplama ve telüke’ araştırmanıñ taqdimi olıp keçti.
Ukraina etnocemiyetleri cenk şaraitinde faaliyetini muzakere ettiler
Cumaaqşamı künü, iyülniñ 21-inde Ukraina medeniyet ve informatsıya siyaseti Nazirliginde Ukraina etnocemiyetlerinen körüşüv keçirildi. Cemiyetler Ukraina terrritoriyasınıñ bütünligini tiklenilmesinen öz birdemligini bildirdiler.
QRM iqlim deñişmesi boyunca BMT(OON) konventsıyasınıñ nezaretçisi olacaq
Qırımtatar resurs merkezi iqlim deñişmesi boyunca OON konventsıyasınıñ nezaretçisi olaraq teklif etilgen edi. Bu da, QRM BMT(OON) iqlim deñişmesi boyunca konferentsıyasında faal iştirak etmege imkãn bere.
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesiniñ ilk yarımyılında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesiniñ ilk yarımyılında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde rusiye silãhlı küçler 15 tintüv, 79 tutuqlama, 93 sorğu keçirdiler. İlk altı ay devamında 67 adam hapiske alındı. 166 kere adaletli mahkeme haqqı, 19 defa fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı bozuldı. Şundan da ğayrı, 18 kere Qırım mahbüslerniñ yeri deñiştirildi. Talilde cenk başlağanından berli Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde insan haqlarınıñ bozuvları haqqında da malümat mevcut.
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesi iyün ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesi iyün ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde 2 tutuqlama, 5 hapis, 3 sorğu, 4 cöreme qararı yüz berdi. Adaletli mahkeme haqqı 17 kere bozuldı. Fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı 7 kere bozulğanı belli. Daha da tafsilãtlı malümatnı esabatımızdan ögrenmek mümkün.
Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi Herson ve Zaporojye vilãyetlerinde 2022 senesi mayıs 31-ine insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãt bergen malümatlarğa köre, cenk başlağanından berli 147 tutuqlama, 21 tintüv, 7 hapis, 21 öldürüv qayd etildi. Esabatta sorğu, işkence, işğalcı hakimiyet hadimlerini qanunsız tayin etilmesi, barışıq toplaşuv haqqı ve diger haqlarınıñ bozuvlarına ayrıca diqqat ayırdıq.
‘Tünevin takbih etilmegeni bugün tekrarlanmaqta’: QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay
QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay. Pervasız qalmağan her bir vatandaşımıznı bizge qoşulmağa davet etemiz.
İşğal etilgen Qırımda 2022 senesi mayıs ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili(taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2022 senesi mayıs ayında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim etti. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içerisinde 8 tutuqlama, 13 hapis, 10 sorğu, 2 cöreme qayd etildi. Adaletli mahkeme haqqı 18 kere bozuldı. Fizik ve ruhiy sağlıqnıñ eñ yüksek seviyesine haqqı 2 defa bozuldı. Daha tafsilãtlı malümatnı esabatımızda tapmaq mümkün.
Qırımtatar sürgünlik qurbanları halqara seviyede añıldı
Çarşenbe künü 18 mayısta, qırımtatar sürgünlik qurbalarınıñ hatırasına halqara matem onlayn mitingi keçirildi. Miting bütün dünyada seyir etildi, qırımtatarlarına öz destegini bildirmek içün ise Latviya,Türkiye temsilcileri, vaqtınca işğal etilgen Ukraina territoriyalarınıñ reintegratsıya Nazirligi, faaller, siyasetçi, diplomat, qırımtatar ve ukrain diasporalarınıñ temsilcileri qoşuldılar.
‘Tünevin takbih etilmegeni bugün tekrarlanmaqta’: QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay
QRM qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile içtimaiy ağlarda furtunanı başlay. Pervasız qalmağan her bir vatandaşımıznı bizge qoşulmağa davet etemiz.
Qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebeti ile QRM-niñ informatsıon kampaniyası İvano-Frankovskta taqdim etildi
2022 senesi 18 mayıs künü Qırımtatar resurs merkezi bütün Ukraina boyunca qırımtatar sürgünliginiñ 78 yıllığı munasebetinen informatsıon kampaniyasını başlattı.
Zarema Bariyeva BMT(OON)da işğal etilgen Qırımda qırımtatar tiliniñ vaziyeti haqqında añlattı
Qırımtatar resurs merkeziniñ meneceri Zarema Bariyeva BMT(OON) tamır halqlar boyunca daimiy forumnıñ 21 sessiyasında işitirak etti. Öz çıqışında işğal etilgen Qırımda qırımtatar tiliniñ vaziyeti, bu sahada QRM faaliyeti haqqında añlattı.
İşğal etilgen Qırımda 2021 senesi dekabr ayı devamında insan haqlarını bozuvlarınıñ talili (taqdim)
Qırımtatar resurs merkezi işğal etilgen Qırımda 2021 senesi dekabr ayı devamında insan haqlarını bozuvlarınıñ talilini taqdim ete. Teşkilãtnıñ malümatlarına köre, mezkür devir içinde 3 tintüv, 2 tutuqlama, 15 hapiske aluv, 2 sorğu, 6 kere para cezasına mahküm etüv yer aldı. Bir kere fizik ve ruhiy sağlığınıñ eñ yüksek seviyesine yetmek haqqı bozulğanı belli. Daha tafsilãtlıca esabatımızdan ögrenmek mümkün.
Qırım işğaliniñ bedeli- insan haqlarınıñ 7067 kere bozulması
Cuma künü, dekabrniñ 10-unda bütün dünyada insan haqları Künü qayd etile. 1948 senesi aynı şu künü OON baş assambleyasınıñ 3-ünci sessiyası ketişatında insan haqlarınıñ umumiy Deklaratsıyası qabul olunğan edi. Mezkür vesiqa halqara seviyede esas vatandaşlıq, siyasiy, içtimaiy, iqtisadiy, medeniy haqlarını ilãn etti ve böyle etip olarnıñ standartlarını belgiledi. Faqat deklaratsıya printsiplerine ülkelerniñ hepis riayet etmey. Ayrıca, Qırım işğalinden soñ insan haqlarınen bağlı vaziyet ket-kete bozula.


text:
Aqyarda cinayetçiler tarafından bozulğan türk askerleriniñ Memorialı ve oña olğan işaret tahtaçığı tüzetildi.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına Qırım Azerbaycan cemiyetiniñ başı Ragim Gumbatov bildirdi.
«Aqyarda türk Memorialında baş taşlardan olğan timsaller tüzetildi, boyalandı, vandal areketeleriniñ aqibeti körünmey».
Onıñ aytqanı kibi, mında yol işaretleri de pekitildi.
«Türk tarafı Memorial işaretleri yerine qaytaracılığında emin degil edi. Olğan malümatqa köre, işaretler iyünniñ başında alındı. Bu aqqında tarif etken edik, şimdi ise keri qaytarmağa vaqıt keldi. Em de demir borular o vaqıt qaynaqnen bitiştirüv neticesinde devrildi, alınğannıñ yerine qaytarmasında yalıñız dört gaykanı çıqarıp, işaretni çıqarmayıp, yerinde deñiştirmege mümkün edi», – dey Gumbatov.
O şunı da bildirdi ki, uquq qorçalayıcılardan vandallarnıñ qıdıruv ketişatı aqqında malümatnı alâ daa elde etmek imkânsızdır.
Qırım Azerbaycan cemaatçılığınıñ başı Ragim Gumbatov evel bildirgeni kibi, Aqyarda oktâbr ayında Qırım cenki (1853-56ss) vaqtında elâk olğan türk asker ve zabitlerniñ hatırasına pekitilgen Abidege yol köstergiçlerini devirdiler. İşaretler Sapun-dağdan Aqyarğa olğan yol etrafında yerleştirilgen edi ve işbu Abidege yol köstere ediler. Abideni ise aramladılar.
Qırım cenki vaqtında elâk olğan türk askerlerine Abide Aqyarda yerleşe. Aqyarnıñ 1854-1856 ss muasarasında elâk olğan askerlerni türk orduları bulunğan yerlerniñ civarında köme ediler.


text:
Qırımğa iş ziyareti ile Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşlıq mudafaa, fevqulâde vaziyetler ve felâket aqibetleriniñ yoq etilmesi boyunca naziri Vladimir Puçkov keldi.
Bunı Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Qırımğa iş ziyareti çerçivesinde Vladimir Puçkov Qırım Cumhuriyeti boyunca Rusiye Fevqulâde işler nazirliginiñ baş idaresine yanğın tehnikasını ve bayraqnı berüv tedbirinde iştirak etecek», – denile beyanatta.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Qırım Rusiye prokuratursınıñ yarımadada Meclisniñ faaliyetini yasaq etmek ıntıluvını razı olmağanlarğa basqı olaraq tanıy. Yarımadada Rusiye akimiyetiniñ siyasetine qol tutmağan insanlarnı cinaiy mesüliyet bekleycegini tüşüne.
Bunı Celâl Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde bildirdi.
«İnsan, ayrı bir mevamnı qorçalaycaq olsa, bugün – Qırımtatar Milliy Meclisiniñ mevamını, ya cezağa azır olmalı, ya ketmege mecbur olacaq. Yani, er alda, akimiyet Qırımda mahsus bir siyasiy baqışlarnı saqlaycaq olğan insanlarnı «yoq etecek», – dedi o.
Moskva tarafından idare etilgen Qırım prokuraturasınıñ başı Natalya Poklonskaya Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetiniñ yasaq etilmesi aqqında muracaatnıñ mahkemege berilmesi aqqında bildirdi.
«Qırım Cumhuriyetiniñ Yuqarı mahkemesine Rusiye Federatsiyasında qayd etilmegen qırımtatar milliy meclisi faaliyetiniñ, «Ekstremist faaliyetine qarşılıq aqqında» federal qanunına köre, yasaq etilmesi aqqında arizanı imzaladım. Bunıñ ile qayd etilmegen meclis reisiniñ muavini Nariman Celâlovğa işbu teşkilâtnıñ faaliyeti yasaq etilmesi aqqında davanıñ kopiyasını berdim», – yazdı o Facebookta.
Poklonskaya işbu qararnı añlatqanı kibi, «soñ zamanları Qırım cumhuriyeti prokuraturasına qırımtatar ealisi tarafından Rusiye Fedeartsiyasında resmiyleştirilmegen teşkilâtnıñ faaliyetini qanunsız ve tarik etici olaraq tanımağa ricası ile muracaatlar kele».
Oktâbr 23 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Cemaat palatası Rusiye Baş prokuraturasına muracaat etip, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini ekstremizmge teşkermege rica etti. Böyle muracaatnıñ sebeplerinden biri – Qırımnıñ Herson vilâyeti tarafından «ticariy» qamaçavı oldı. Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya Meclisniñ «ekstremist teşkilât» olaraq tanılacağını ve faaliyetiniñ yasaq etilecegini nazarda tutqanını bildirgen edi.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi baarde işğal etkeninden soñ, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımada kirişini beş yılğa yasaq ettiler.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Antaliyağa 8 millionnan artıq turist kilde
Turistlarnıñ illärenä küz salğanda bıyıl Rusiyäneñ urının Germaniya aldı
7 ay yarımda Antaliyağa 8 millionnan artıq turist kilde.
Uzğan yılnı yaqınça 9 million turistnı qunaq itkän şähärgä bıyıl 1 ğıynwar-17 avgust könnärendä çit illärdän kilhän turist sanı 8 million 15 366 buldı.
Turistlarnıñ illärenä küz salğanda bıyıl Rusiyäneñ urının Germaniya aldı.
Här yıl berençe urında bulğan Rusiyä isä bıyıl ikençe urınğa küçte.
Germaniyadan Antaliyağa bu yılnıñ 7 ay yaqımlıq çorında 1 million 364 meñ yal itüçe kilde.
Germaniyadan soñ 1 million 276 meñ turist belän Rusiyä, 617 440 keşe belän Angliya, 392 135 yal itüçe belän Pol’şa häm 236 115 turist belän Niderland kilä.
Bäyläneşle xäbärlär
Tenor Safina Antaliyada konŝert quydı
Alessandro Safina 2 sägät’ barğan konŝertta yaratılğan cırların başqardı
Vaşingtonda "Törek Mirası ayı" uzaçaq
AQŞ başqalası Vaşington mêrı Muriel Bowser oktäbr’ ayın “Törek Mirası ayı” itep iğlan itte


text:
Aqmescitte taşıyıcılarnıñ sayısını eki qat eksiltmege planlaştıralar.
Şeer akimiyeti Krım Media agentligine bergen malümatqa köre, nevbetteki yarış bu seneniñ birinci üç ayında keçirilecek.
«Keçken afta ava bozğun olğanından sebep işke çıqmağan iş adamları yolcularnı taşımaq aqqından marum qalacaqtır», – dep qayd etile.
Memuriyetniñ malümatına köre, Aqmescitte bugünki künde 20 taşıyıcı çalışmaqta.
Neşirniñ bildirgenine köre, yanvar 8-de yollar buzlağanından sebep Qırım paytahtında cemaat naqliyatı aman-aman yoq edi.


text:
Germaniya Ekinşi düniejüzilik soğıstan beri bolmağan dağdarıstı bastan keşip jatır. ARD telearnasına swhbat bergen kancler Angela Merkel' osılay dep m..
Keşe, 3 mausım küni Qarağandı oblısınıñ 56 jastağı, Atırau öñiriniñ 56 jäne 69 jastağı twrğındarı, sonımen qosa 69 jastağı qaytıs bolğanı habarlandı. ..
Ötken küni Qazaqstanda 271 adamnan koronavirus keseli anıqtalğanı belgili boldı. Derttiñ ösimi 2,3% körsetti. Keysterdiñ eñ köbi Qarağandı (68), asta..
Älemde koronavirus dertine şaldıqqandar sanı 6,3 millionğa jetti. Bloomberg mälimetinşe, 180 memleketke tarağan virustan 370 mıñnan astam adam ajal qw..
Ötken särsenbiden beri älemde koronavirus jwqtırğandar sanı kündelikti 100 mıñnan tüspey keledi. Az uaqıtta tirkelgen jağday sanı jağınan qaralı rekor..


text:
Karacorce
Karacorce (serbça Karađorđe, Kapaђopђe; 1762, 16 noyäber? – 1817, 26 iyül) ul Ğosman İmperiäsenä qarşı Berençe Serb Fetnäse citäkçese, Serbiäneñ Karacorceviç näselenä nigez saluçı bulğan. Corce Petroviç (Đorđe Petrović, Ђopђe ПeTpoBић) bulıp tua. Qoñğırt çäçle buluı säbäple, Corceğa Qara (Törekçä Kara) quşamatı birelä.
Karacorce Vişevtsi (Viševci) awılında tua häm balaçağında kötüçe bulıp eşli. 1787 yılda Törekne üterüdän soñ ul Habsburglar Avstriäsenä qaça häm Fraykorpsqa kerep, 1787-1791. yıllardağı Avstro-Törek Suğışında qatnaşa. Sistova solıxınnan soñ, ul Serbiägä qayta häm Topolada urnaşıp, mal kötep, säwdä belän şöğellänep, görlep yäşi häm oçraqlı räweştä Hayduklarğa quşa.
XIX ğasır başlarında Serbiägä qarşı Ğosman repressiäläre köçäyälär häm 1804 yılnıñ Ğıynwarında iñ yuğarı däräcäsenä ütep citälär. Yanıçarlar başlıqları, dahilar, xakimiät üz qullarına alalar, aqsöyäklärne, ataqaylarnı, ğıysyançılarnı, yoğıntılı säwdägärlärne cäzalap üterälär. Dahilar Karacorcenı üterergä tırışalar, läkin ul üterergä cibärelgän ike keşeneñ maqsatın tanıp häm alarnı üterep, uñışlı saw qala. Şuña cawap itep, Serblar Oraşatsta 1804-nıñ 14 fevralendä (Yulian täqwimendäge 2 fevralendä) qorıltay ütkärälär, häm Karacorcenı başlıq bulıp saylıylar. Ğıysyançılarğa fetnäne qabızıp cibärergä uñıy, baştan Karacorce suğışçıları dahilar zolımına qarşı, läkin 1805-täge İvankovats suğışınnan soñ soltanğa qarğı köräşällär.
Berniçä möhim suğışlardan, mäsälän Mişar (1805), Deligrad häm Belgrad (1806) suğışlarınnan, ğıysyançılar ciñep çığalar, annan Serblar häm Ğosmannar solıx yazarğa qarar itälär. Ämmä, 1807-dä Karacorce Räsäy İmperiäsenä Töreklärgä qarşı koalisiä tözep quşıla. 1812 yılda, Napoleon'nıñ Fransuz İmperiäse qurqınıçında, Räsäy Ğosmannar belän tizräk solıx tözi. 1813-dä Ğosman İmperiäse Serbiägä zur yaw oyıştıra, häm 21 sentäberdä Karacorce, başqa ğıysyan başlıqları belän Avstriä İmperiäsenä qaça, annan soñ Bessarabiägä küçä, anda Filiki Eteriagä, Ğosmannardan barlıq Xristiannarnı azat itergä cıyınuçı yäşeren Yunan cämğiätenä quşıla. Eteria yärdämendä, Karacorce yalğan passport belän 1817-neñ 28 iyülendä Serbiägä qayta. 1817 24 iyülendä Karacorce Ğosmannarğa buysınğan Miloş Obrenoviçneñ keşeläre tarafınnan üterelä.


text:
Aramızda sonday talantlı, kópshilikke belgili, miynetkesh insanlar júdá kóp. Olardıń talantın, xalıqqa islegen miynetin kórip, kóziń quwanıp, háwesiń keledi.
Hár jılı respublikamızda 27-mart «Xalıqaralıq teatrlar kúni» úlken kóterińkilik jaǵdayında ótkeriledi. Usı bayram múnásibeti menen Kegeyli rayonlıq Mádeniyat hám xalıqtıń dem alıw orayı aktrisası, óziniń 40 jıllıq ómirin kórkem ónerge, saxnaǵa baǵıshlaǵan pidayı insan Alima Saparovanı bayram menen qutlıqladıq.
A.Saparova 1958-jılı Kegeyli rayonında jumısshılar shańaraǵında dúnyaǵa kelgen. Ata-babası kórkem ónerge janı kumar adamlar bolıp, atası Sapar kosıq aytıp, xalıqtıń shın ıqlasına bólengen insanlar bolǵan.
– Mektepte oqıp júrgen waqıtlarımda kórkem ónerge bolǵan qızıǵıwshılıǵım joqarı bolıp, bayram keshelerinde ayaq oyınlarım həm saxnalıq kórinisleri menen turaqlı qatnasıp turǵanman. Sonıń nátiyjesin kásibim arqalı xalıqqa tanılıwǵa háreket etpektemen.
1977-jılı mektepti pitkergennen keyin rayonlıq mádeniyat úyine oyınshı bolıp jumısqa kirdim, saxnada spektakl, drama, intermediyalarda rol atqarǵan aktyor, aktirisalarǵa eliklep, olar oynaǵan rollerdi qaytalap, yadlap júrgen kúnlerim de bolǵan. Eń dáslepki atqarǵan rolim qazaq jazıwshısınıń «Kimge tartqan» spektaklindegi Xanipa apa roli boldı. Usı atqarǵan rolim ushın eń joqarı baldı alıp, jaqsı nətiyje kórsettim. Usı arqalı «Eń jaqsı hayal obrazı» nominaciyası jeńimpazı boldım.
Turmısqa shıǵıp, shańaraq ǵalma-ǵalı menen sharshap, geyde «usı kəsipti qoysamba eken» degen kúnlerim de bolǵan. Sonday qıyın kúnlerde ómirlik joldasım súyenish bolıp, «jumısıńdı taslama, sen xalıqqa kerekseń » dep maǵan jiger baǵıshlap turdı.
Alima Saparova həmme waqıt izleniste, dóretiwshilikte bolıp waqtın bosqa jibermedi. 1978-jılı «Ananıń kewli balada, balanıń kewli dalada», 2006-jılı P.Aytmuratovtıń «Oynaqlaǵan ot basar», 2007-jılı P.Aytmuratovtıń «Tuwǵan jer qádiri», 2008-2012-jılları B.Pirdanovtıń «Terletpe», «Sırlı súwretler», J.Serjanovtıń «Másidegi muhabbat» draması, 2013-jılı E.Aytmuratovtıń «Muqaddes hayal» spektakl, 2014-jılı J.Jaqsılıqovtıń «Aqıbet» dramasında ana rólin atqarıp Xalıq teatrı hám drama jámáátleriniń Respublikalıq tańlawlarında «Eń jaqsı rejissura» nominaciyası jeńimpaz bolıwǵa óz úlesin qostı. J.Serjanovtıń «Adasıw», S.Jumaǵulovtıń «Jeńgem aytıp edi», M.Nızanovtıń «Jıǵılsań jer kóteredi» spektakllerinde, S.Matkarimovtıń «Ómir soqpaqları» telekórsetiwlerinde ana rolin sheberlik penen atqarıp kelmekte.
Alima apanı xalqımız «Qarakalpaqfilm» kinostudiyası tárepinen súwretke alınǵan «Qońsılar» kinofilmindegi bas qaxarman-Kansulıw, «Qaysar» filmindegi shopan ǵarrınıń kempiri roli, «Qarakalpaqfilm» kinostudiyası tárepinen súwretke alınǵan «Ómirdiń úsh paslı» qısqa metrajlı kinofilminde sheberlik penen atqarıp shıqqan rolleri arqalı jaqsı tanıydı.
Alima apa saxna rollerinen basqa jámiyetlik jumıslarǵa da belsene qatnasıp, rayon kóleminde elimizdiń Ǵárezsizlik, Nawrız ulıwmaxalıqlıq bayramı sıyaqlı belgili sánelerge baǵıshlanıp ótkeriletuǵin bayram keshelerine qatnasıp kelmekte.
2013-jıldan baslap ol drama dógeregin basqarıp, óz talantın jáne de jetilistirip, óz shákirtlerine saxna sırların úyretip kelmekte. Onıń miynetleri esapqa alınıp 2011-jılı Ózbekistan Respublikası Ǵárezsizliginiń 10 jıllıǵı hám 2011-jılı 20 jıllıǵı múnásibetine kókirek belgisi menen sıylıqlandı.
Həzirgi kúnde Alima apa ómirlik joldası menen birgelikte bir ul, eki qızdı tárbiyalamaqta.
Alima apa-ómirde insan eki nárse tańlawda aljaspawı kerek biri-ómirlik joldas bolsa, ekinshisi-kásip, men ómirdegi eń baxıtlı insanman dep aytsam aljaspaǵan bolaman, sebebi ómirlik joldasım qanday qıyınshılıq bolsa da bárhama meni qollap maǵan súyew bolǵan. Perzentlerim de meniń jolımdı tutıp, úlken ulım Azamat həm qızım Ləzzet Kegeyli rayonlıq Mədeniyat həm sport isleri bóliminiń mədeniyat həm dem alıw bóliminde, al kishkene qızım Raxatay «Ayqulash juldızları» Qaraqalpaq məmleketlik milliy folklor ansamblinde oyınshı bolıp islep atır.
Gawhar BEGJANOVA,
QMU jurnalistika qánigeligi 2-basqısh studenti


text:
İşğal etilgen topraqlarnıñ mektep talebeleri içün ukrain attestatını alma ve derske kirmeyip imtian berme işleri qolaylaştırıldı. Bunı «Açıq siyaset» fondunıñ icra müdiri İrina Jdanova bildirdi. Abituriyentlerge de bütün kerekli vesiqalarnı bermege acet yoq. İşğal etilgen Qırım ve Donbass studentleri oquş başlağanından üç ay içinde eksik şeadetnamelerni teslim ete bileler.
İşğal etilgen Qırım ve kontrol etilmegen Donbass topraqlarınıñ mezunları aliy oquv yurtlarına qolaylaştırılğan esnastan keçip kire bileler, dep bildirdi İrina Jdanova. Ukraina tasil nazirligi buña dair buyruqnı qabul etti.
«Donetsk vilâyetiniñ tasil departamentiniñ vekilleri tünevin bildirdi ki, Donetsk vilâyetinde vaqtınca kontrol etilmegen topraqlardan 600-den ziyade bala tışqı mustaqil imtianlarğa qayd oldı», – dep ayttı Jdanova.
Jdanovanıñ bildirgenine köre, kontrol etilmegen topraqlarda oquğan balalar içün uzaqtan tasil programmaları azırlandı.Bu programmalarnıñ yardımı ile kontrol etilmegen topraqlarda berilmegen derslerni, ukrain mektebiniñ fenlerini, talebeler özleri ögrene bileler.
Programma, iş tertibi ve talap etilgen vesiqalar aqqında malümatnı abituriyentler ve ana-babaları Tasil nazirligi ve «Qırım – Ukrainadır» ve «Donbass-Ukrainadır» tasil merkezleriniñ saytlarında tapa bileler. Bundan ğayrı, separatistler «gov.ua» domenlerini blok etse, «Dostupna osvita» saytı açıldı. Anda qayd olmayıp, oquş programmaları ve bütün malümatnı almaq mümkün.
İşğal etilgen topraqlardan balalarnıñ oquşqa başlaması içün qolaylaştırılğan mehanizmi peyda oldı, dep ayta Ukraina tasil ve ilim nazirligi aliy tasil departamentiniñ müdiri Oleg Şarov.
Abituriyentler Ukrainadaki aliy oquv yurtlarınıñ tasil merkezlerinde imtian bermeli. 12 merkez açılğan edi. İmtian bergen mezunlar tasil vesiqasını alıp, kolej, tehnikum ya da aliy oquv yurtuna qolay kire bileler.
«Bu yıl bütün merkezler sentâbr 19-30 künleri çalışacaqtır. Bu şekilde universitetke kirmege mümkün olur. Bizge Ukraina vatandaşı kele, amma bütün vesiqaları yoq, imtianlarnı berip aliy oquv yurtuna kirmege imkânı bar, soñra ise üç ay içinde eksik vesiqalarnı ketire bile», – dep ayta Şarov.
İşğal etilgen topraqlardan balalarnı orta ve aliy tasil almağa celp etmemiz pek müimdir, dep ayta vaqtınca işğal etilgen topraqlar ve memleket içinde köçip kelgenlerniñ meseleleri naziriniñ mesleatçısı Yuriy Grımçak.
Devlet bu meselelerni baqsa, vesiqalarnen bağlı bütün suallerniñ cevabı tapılaYuriy Grımçak
«Devlet bu meselelerni baqsa, vesiqalarnen bağlı bütün suallerniñ cevabı tapıla. Devlet olaraq bu insanlarnı celp etmelimiz, Ukraina kelecegine ve azat etilecek topraqlarnıñ kelecegine güzel bir yatırım yapamız», – dedi Grımçak.
Keçken sene, Haber siyaseti nazirliginiñ statistikasına baqılsa, Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ işğal etilgen topraqlarından üç biñden ziyade bala ukrain attestatını aldı. Faqat memurlar bile umumiy miqdarnıñ küçük bir fayızı olğanını ayta. Kontrol etilmegen topraqlarda oquğan ve keçken sene Ukraina aliy oquv yurtlarına kirecek olğan balalarnıñ ana-babaları «Donbass.Realii» saytına aytqanlarına köre, blok noqtalarından keçmek zor, amma ukrain ocaları ve mektep reberleri uzaqtan imtian bermege ve test yazmağa yardım ete ediler.
Radio Svoboda
Metinniñ asıl nushası – Radio Svoboda saytında


text:
«MTS Ukraina» şirketi Aqyarda mobil operatorı tükânlarınıñ qapatılmasını red ete.
Cep telefon operatorınıñ matbuat kâtibi Viktoriya Pavlovskaya Qırım.Aqiqatqa bergen malümatlarğa köre, Aqyarda şirketniñ ofisi yoq.
«MTS Ukraina» şirketiniñ Aqyarda yalıñız bir tükânı bar, o da işini devam ete», – dep qayd etti o.
İyünniñ 30-da Aqyar kütleviy haber vastaları MTS-Ukraina cep telefon ağı operatorınıñ ofisleri qapatıla, şeer sakinleri ise «MTS» Rusiye SİM-kartlarını almaq içün nevbette turalar, dep bildirdiler.
Bundan evel mobil operatorınıñ matbuat hızmeti qırımlı iş ortaqları ve abonentleri ile grivna para birleminde esaplavnı keçirmek imkân olmağanını aydınlatqan edi.


text:
Aqmescit – Mecliste Türkiye Cumhuriyeti onıñ vatandaşı İsmet Yükselniñ Qırımğa yiberilmegenine keskin riayet etecegini bekleyler. Yüksel Meclis reisiniñ Türkiye ile munasebetler boyunca mesleatçısı ve QHA informatsion agentliginiñ reberi ola.
Meclisniñ tış alâqalar bölügi reberi Ali Hamzinniñ fikirince, bu mesele Türkiye ükümeti seviyesinde baqılmalı.
Ali Hamzin Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında: «Er devlet öz vatandaşlarını qayğıruvınen ayırıla. Misal içün Amerikanı alayıq, vatandaşları telükeli bir alğa tüşseler ya da aqlarını bozsalar, birden qorçalamağa ıntıla. Atta, Rusiye, onıñ vatandaşları telüke astında qalğan devletke birden ordularnı kirsetecegi aqqında qanun qabul etti», – dep ayttı Hamzin.
Meclis vekili İsmet Yükselge 5 yılğa kiriş yasaq etilgenine menfiy qıymet kesti.
«Bu kibi şekilde, halqlarğa beslenilgen nefret, rus ealisini qayğıruv ve diger sebepler uydurıp, Aksönov qırımtatarlar toplu yaşağan qasabalarnı sürgün ete bile. Bu Moskvanıñ qararımı, ya da Aksönovnıñ teşebbüsimi añlaşılay. Aksönovnıñ qararı ya da Moskvanıñ olsun o ep bir qanunsızdır», – dedi Hamzin.
Ekspert: Türkiye Rusiyenen munasebetlerni bozmaycaq
Ankaradaki iqtisadiyat ve tehnologiyalar universitetiniñ halqara munasebetler fakultetiniñ dotsenti Torgul İsmail, Türkiyeniñ munasebeti Rusiyeniñ ilerideki adımlarına fayda ketireceginde şübelene. Ekspertniñ fikirince, bu vaqia eki devlet arasındaki munasebetlerge tesir etmeycek.
Aynı zamanda, Togrul İsmail qayd etkeni kibi, İsmet Yükselge kirişniñ yasaqlanuvı «kereksiz ve mantıqsız», dep saya. «Bu kibi yasaqlar, akimiyetniñ dava çıqarmağa ıntılğanını köstere, tatarlar ise, özlerini qolda tutıp, doğru alıp baralar. Meclis, reberleri adına separatizm ve ya fanatizm kibi öpkeler, bazı qırımtatarlarnıñ satılğanı, aırımtatar cemaatçılığı arasında bölünüv – bunıñ episi Qırımnıñ şimdiki akimiyeti dialognı qurmaycağını köstere», – dep añlattı mütehassıs.
İsmet Yükselniñ apayı, Meclis azası Gayana Yüksel, Qırım.Aqiqatqa bildirgeni kibi, onıñ aqayı Türkiye ükümeti ve elçihanesine muracaat etti, ve halqara qurum ve mahkemelerine de ricada bulunacaq.
Bu vaqiağa endi Ukrainanıñ Türkiyedeki elçihanesi seslendi
«Şimdiki vaqıtta Pütinniñ qurumı qırımtatarlarğa nisbeten, kütleviy sürgünlikniñ sebepçisi ve biñlerce adamlarnıñ ölümine ketirgen, sovet totalitar usullarını qullanmağa devam ete. Biz türk tarafını ve bütün halqara cemaatçılığını Rusiye Federatsiyasınıñ qırımtatarlarğa qarşı alıp barğan siyaseti ve aqlarnıñ bozuluvını mahküm etmege çağıramız», – dep aytıla Ukraina elçihanesiniñ bildirmesinde.
Matbuat vastalarınıñ malümatına köre, türkiy tilli memleketlerniñ mühbirler Halqara Birligi İsmet Yükselge Qırımga kelmege yasaq etilgeni sebebinden öz memnüniyetsizligini bildirip, cemaatçılıqnı Qırım mühbirlerine qol tutmağa çağırdı.
Evelden haber etilgeni kibi, avgustnıñ 9-nda qorantasınen Türkiyeden qaytqan vaqıtta İsmet Yükselge Qırımğa kelmege yasaq ettiler.
Şu künü Türkiyede Ankara şeerinde rus elçihanesi yanında qırımtatar diaspora vekilleri narazılıq aktsâisını ötkerdiler.
Avgustnıñ 12-nde. Qırımnıñ öz başına tayin etilgen başnaziri Sergey Aksönov bu yasaqnı izaatlap, «milletlerara davanı açtırmağa ıntılğan er kim» Qırımğa yiberilmeycegini bildirdi.
Ukraina halq vekili, qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev Aksönovnıñ izaatını «ahmaqlıq» dep adlandırdı.
İsmet Yüksel – cemaat erbabı, bir sıra gumanitar leyhalarnıñ teşebbüsçisi ve reberi, şu cümleden, Türkiye diasporasınıñ desteginen Qırımda bala ve yaşlar içün ötkerilgen leyhalarnı teşkil etti. Meclis reisiniñ Türkiye ile münsebetlerde mesleatçısıdır. Qırımda - Qırım Haberler Agentliginiñ teşkilâtçısı. Onıñ apayı Gayana Yüksel QHA-nıñ baş müdiri ve Meclis azasıdır.
Bundan evel, qırımtatarlar lideri Mustafa Cemilev ve Meclis reisi Refat Çubarovnı yarımadağa yibermediler.


text:
İlhaq etilgen Qırımnıñ şeer ve rayonlarında memuriyet başlıqları vazifesine konkurslar yekünlendi. Bunı Qırım ükümet başı Yuriy Gotsanük haber etti.
"Qırımda bütün şeer ve rayonlarınıñ başlarını sayladılar. Yerli akimiyet tamamınen quruldı", - yaza Gotsanükniñ sözlerinden rusiyeli ükümetniñ matbuat hızmeti.
"Qırımda bütün şeer ve rayon başları saylanğanınen er kesni hayırlamağa isteyim. Yerli akimiyet tamamınen quruldı. Eminim ki, iqtisadiyat ve milliy leyhalarnıñ ömürge keçirilmesi içün qoyulğan maqsatlarğa irişip olacaqmız", - dedi Yuriy Gotsanük.
Oktâbrniñ 1-nde nevbetten tış parlament sassiyasında, Rusiye kontrolindeki Qırım parlamenti ükümet reisi vazifesine Yuriy Gotsanükni tayin etti.


text:
Fevralniñ 23-nde ukrainalı rejissör, aktör ve "Qırım evi" müdiri Ahtem Seitablayev taqımı ile beraber Qış kino bazarında öz yañı "Mirnıy-21" filminiñ treylerini taqdim etti. Parlaq planlar ile tolu olğan o, ertesi künü territorial mudafaağa yazılmağa ketecegini bile tüşünmedi. Endi özüni böyle tanıta: "Kyiv şeerniñ territorial mudafaasınıñ 206-ncı batalyonınıñ matbuat zabiti". Qırımnıñ qaytarılmasına ümütniñ artması, filmeniñ peyda olmasına sebep olğan ikâye ve ğalebeden soñ ilk künü ne yapacağı aqqında Ahtem Seitablayev Qırım.Aqiqatqa aytıp berdi.
– Cenkniñ başlanması siziñ içün nasıl oldı?
– Uyandım, başlanğanını bildim. Bu, 2014 senesi fevralniñ 27-de olğan duyğularnı hatırlattı. Şu künü Qırımda edim ve saat sekiz buçuqta şeerniñ merkezinde bir özüm olğanını añladım. 15 daqqadan soñ ne olğanını añladım. Bu sefer de, 2014 senesi qadar olmasa da, bir şaşqınlıq bar edi.
Öyle oldı ki, añlaşmadan bir dostumnen körüştik ve qayda territorial mudafaağa yazılmaq mümkün olğanını qıdırıp başladıq. Niayet Kyivniñ 206 batalyonınıñ territorial mudafaasında yer taptıq.
– O vaqıttan berli Qırımdan birilerinen temasta bulundıñızmı?
–Er kün. İslerime köre, temasta bulunğanım adamlarnıñ Qırımnıñ qaytarılmasına ümütleri daa çoq oldı.
– Ya siziñ?
– Menim de.
– Cenkni toqtatmaq içün Rusiyeniñ talaplarından biri Qırımnıñ işğalini tanımaqtır. Bunıñ aqqında ne tüşünesiñiz?
Qırımnı Köşçeyniñ masal inesi kibi saymaq mümkün.
– Rusiyeniñ artıq cenkni yutquzğanı körünip tura. Qırımnı Köşçeyniñ masal inesi kibi saymaq mümkün. Er şey o qaar "muqaddes" ikâyelernen tolu edi ki, Qırımsız Rusiye mümkün degil. Menimce, olar bir zıncırnıñ buğımlarıdır.
Belki de arzularımnı kerçek kibi kösterem, amma tezden RF haritalarda körmege alışqanımız şekilde qaylmacağını is etem. İlk nevbette, RF terkibinde olğan milliy cumhuriyetler mustaqillik aqqında arzularını hatırlasalar.
Bu cenk artıq 9 yıl devam ete - bu dünya baqışlarınıñ, tsivilizatsiyalarnıñ qarşı turması, Mordor ve demokartiya arasında cenk.
– Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı keñ mıqyaslı istilâsı başlanğandan berli bir çoq ukrain Rusiyedeki teuvğanlarına, tanışlarına öz noqta-i nazarını añlatmağa tırıştı. Siz Rusiyedeki zenaatdaşlarıñız ile temasta bulundıñızmı?
– Yoq. İçtimaiy ağlarda işbirlik etkenim ya da dost olğanım şahıslardan kimleri açıq bildirüv yapmağa cesaret etkenlerini körem. Olar çoq degil. 20 yıldır Rusiyede yüz bergeni ve angi bereketli topraqqa tüşkenini köz ögüne alsaq, bu da tabiiydir.
Bir taraftan Mordornıñ yoq olmasını yaqınlaştırğan er şey, şu cümleden bu kibi muracaatlarnı alğışlayım. Başqa bir şey, men olarğa pek inanmayım. Yazıq ki, bunı Rusiyede keçirilgen içtimaiyat da tasdıqlay.
Bütün bu laflar: "Yerlilerniñ buña ne alâqası bar?.." Bar! Demek turıñız, barıñız ve saylañız. Ya ölgen ukrain balalarınıñ ne alâqası bar? Buzdolabında qaşqavalıñ yoqmı? Mağazda bar yaşa. Eki afta ağlağan balañ ile suv içip ötmek aşa. Bu alda Karfagen mahv etilmelidir!
–Ukrainada keçirilgen soravğa köre, ukranlerniñ 68 faizi silâlı tirenüvge azır olğanını bildirdiler. Eger de yaşağan şeeriñ oğrunda degil de, işğal etilgen Qırım içün cenkleşmek kerek olsa? Bunen bağlı neler eşittiñiz?
– Oğurlıdırım ğaliba. Bu sual muzakere etilmey bile, çünki sözsüzdir.
– Ukrainanıñ ğalebesini nasıl tasavur etesiñiz?
– Gaagada qafeste oturğan Putin, Qırımğa barıp, tuvğanlarıma sarılmaq fırsat, ödenilgen tazminat. Eger konkret bir şey aqqında aytsaq - Qırımnıñ Yuqarı Şurası binası üzerinde yelpiregen ukrain ve qırımtatar bayraqları.
– Ğalebe qazanğan soñ ne yapacaqsıñız?
– Yaqınlarımnı toplap, deñiz yalısına, anamnıñ Vatanına keterim. Balalarım yuvunğanına, tuvğanlarım şarap içip, bir şeyler aqqında laf etkenine baqacağım. Men ise susıp oturacağım ve olarğa baqacağım.
– Bu baarde "Mirnıy-21" filmiñizniñ premyerası olmaq kerek edi. O 2014 senesi Donetsk adiseleri aqqında? Tafsilâtlı aytıp beriñiz.
–Fevralniñ 23-nde Odesa Qış kino bazarında filmimiz aqqında treyler ve malümat taqdim ettik. Saba ise cenk başlandı. Er şey filmde kibi. Daa o zaman premyeranıñ tarihını küzge oktâbrniñ 14-ne Ukraina imayecileri kününe deñiştirmek qararına keldik.
"Mirnıy-21" Lugansk sıñır mufrezesiniñ mudafaası aqqında filmdir. O, vesiqalı ikâye esasında çıqarılğan. Men ikâyeni bu müfrezeniñ komandirinden eşittim ve başından inanmadım. Bir misal: müfreze erkânınıñ 85 faizi yerli sakinler teşkil etti ve iç biri hainlik etmedi. Menim köz ögümde ise bam-başqası: Qırım işğal künlerinde, er şey aksine edi. Ve tam bu sebepten ikâyeniñ kerçek olğanından şübelenip başladım. Soñra orta komandanlıq erkânı ile ve bir çoq ballarnen tanıştım. "O bir taraftan", "DNR ve LNR" televizionındaki intervyü ve yayınlarnı baqtım, talil ettim. Ve bu aqiqat olğanı belli olğanda, pek taaciplendim.
Menim içün bu ikâye işanç ikâyesine çevirildi. İşanmayıp yaşamaq, öz yaşayışını ceennemge çevirmektir. Men soqur işanç aqkında aytmayım, umumen deyim; ailede, cenkte, işte. İşanç yaratuv içün temeldir, onıñ yoqluğı ise mahvnıñ esas sebeplerinden biri kibidir.
– Sulh qaytqan soñ o vaqıtqa qadar yaratılğan er şey aktualligini coyacaq kibi fikileriñiz barmı?
– Oyle tüşünmeyim. Misal olaraq, bizim taqımımız tereylerni yayınlamağa pek istey, amma özüni tuta.
"Haytarma"dan soñ, Qırım endi işğal altında olğanda, maña "Siz bu filmni şimdi çıqardıñızmı?", "İşğal olacağını bildiñizmi?" kibi sualler sıq-sıq bere ediler, hususan çetelde.
"Mirnıy-21" filmniñ 90 faizini Vasilkovdaki arbiy qısımnıñ talim merkezinde çıqardıq. Komandiri ve bütün ballarnen pek yahşı munasebettemiz, kimerde yazılışamız.
Ve epimiz içün pek facialı fakt, bu filmde baş rollerinden birini dostumız Paşa Li oynağanıdır. Film ondan başlana. Filmde onıñ personajiniñ başına kelgen adiseler onıñ kerçek ölümi ile pek oşay.
İşanç mevzusı, insan ömrüniñ strukturasınıñ esas qısımlarından biri kibi iç bir vaqıt aktualligini ğayıp etmez.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilüvi
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Kefe sakinleri "aqçanıñ bitip turğanına" şeer başı Sergey Bovtunenkoğa şikâyet ete. Bunı o Facebook saifesinde haber etti.
"Men bu vaziyetni añlayım. Ebet, bugün er kesniñ ağır vaqıtta qullanılacaq ayırılğan parası yoq. Er bir alnı ayrı-ayrı baqacaqmız ve kerçekten ihtiyacı olğanlarğa yardım etecekmiz", - yazdı o.
Bovtunenkonıñ malümatına köre, Kefede volontörlar faal çalışa - ağır alğa tüşken sakinlerge "mebuslar, iş adamları ve sadece göñülliler yardım ete".
"Yardım türlü ola - tükân ve hastahanege barıp kelmek, çöplük çıqarmaq, kommunal hızmetler içün tölemek. Bundan ğayrı, parasız qalgan sakinlerge aş ve ilâclarnen yardım eteler", - yazdı o.
Aprelniñ 15-nde 2182 insan tibbiy közetüv altında edi.
Aprelniñ 16-nda saba Qırımnıñ Aqmescit ve Aqşeyh rayonlarında üç yañı koronavirus hastası qayd etildi. Aqyarda sekiz koronavirus hastası qayd etildi.
Qırımda özüni izolâtsiya etüv rejimi aprelniñ 30-na qadar, Aqyarda ise aprelniñ 19-na qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Aqmescit rayonınıñ Trudovoye köyünde birinci rusiyeli bala bağçasını quracaqlar.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, avgust 15 künü abide taşınıñ qoyuv tedbiri keçirildi. Bugünden Qırımda birinci rusiyeli bala bağçasınıñ qurucılığı başlana.
Tedbirge Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin ve baş naziri Dmitriy Medvedev davetli ediler. Yerli sakinler olarnı sabırsızlıqnen bekley edi, amma olar qoşulmadılar.
Bala bağçasınıñ qurucılığına tahminen 108 mln ruble ayırılğan edi.
Yañı bala bağçasında 160 yer olacaq ve o şuranıñ dört mesken yerine hızmet etecek: Trudovoye, Akropolis, Ana-Yurt köyleri ve Aykavan qasabası.
«Bundan da ğayrı, Mamaq (Stroganovka), Suin Acı (Denisovka), Cañatay (İvanovka), Cafer Berdi (Drujnoye), Bura (Lazarevka) köylerinden balalarnıñ araba ile taşuv imkâniyeti bar»,– dedi Trudovoye köy şurasınıñ reisi İgor Sazonov.
Bala bağçasınıñ qurucılığı 2015 senesi avgust ayına qadar bitmeli.


text:
Ramzan Kadırov Çeçenistan Cumhuriyetiniñ Qırım ya da Krasnodar ülkesi ile birleşmesine qarşı degil. Bunı o RİA Novosti agentligine bildirdi. O, «Çeçenistan ve İnguşetiya birleştirüvine qarşı çıqa eken».
«Soñki vaqıtları içtimaiy ağlarda bir vaqıtları bir regionnı teşkil etken eki cumhuriyet birleşecek degen haber beyanat sebebi oldı», – dep yaza neşir.
«Men böyle bir birleşmege qarşı çıqam. Bu ğaye bir-eki yıl evelsi peyda olğan edi, men mesele baqılmasına bile qarşı çıqtım», – dep ayttı Kadırov ükümet ve rayon memuriyetleriniñ yolbaşçıları toplaşuvında.
Çeçenistan golovasınıñ aytqanına köre, İnguşetiya ile birleştirüv fayda ketirmeycek, aksine, regionnıñ yañı problemleri peyda olacaq.
«Birisinen birleşecek olsañ, zengin Krasnodar ülkesi ya da inkişaf etecek Qırımnen birleşeceñ», – dep ayta Kadırov.
Aynı vaqıtta o şunı qayd etti ki, çeçenler ve inguşler qardaş halqlar ola ve daima böyle olacaq.
İyün ayınıñ ortasında Ramzan Kadırovnıñ daveti ile Çeçenistannı Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov ziyaret etti. Aksönovnıñ ziyaretini Kadırovnıñ özü içtimaiy ağlarda faal sürette aydınlata edi.


text:
Rusiye mudafaa nazirligi Moskvada sentâbr 16 künü keçirilecek toplaşuvda işğal etilgen Qırımnıñ havfsızlığını muzakere etecek.
Bunı Rusiye içki işler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«Köllegiya iştirakçileri mudafaa nazirliginiñ 2020 senesine qadar faaliyetini muzakere etecekler. Şu cümleden, Qırım federal bölüginiñ territoriyasında Rusiyeniñ havfsızlığı aqqında da söz yürsetilecek»,– denile beyanatta.
Toplaşuv Rusiye Mudafaa nazirliginiñ başı Sergey Şoygu reberliginde keçirilecek.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Suvdağda yanvarniñ 27-sinde «Qırım birdemligi» oturışuvına kelgen telükesizlik hadimleri, onıñ iştirakçilerinden pasportlarını köstermege talap etip, aksi alda er kesni avtozaklarğa yükleycek ve poliske alıp ketecekleri ile qorquza ediler. Bunı, Facebookta vaqia yerinden translâtsiya etken şaat Ridvan Qırımlı bildirdi.
O: «Telükesizlik hadimleri bizden başta pasportlar köstermekni talap ettiler. Lâkin aq-uquq qorçalayıcıları bunıñ qanunsız olğanını ve bunıñ içün sebep olmaq kerekligini söylediler. Ondan soñ olar, bizge eki şartlarınıñ olğanını ayttılar: ya biz vesiqalarımıznı kösterecekmiz, ya olar bizni yüklep, alıp ketecekler», – dey.
Şaat, pasportları olmağanlarğa ne olacaq, soralğanda, telükesizlik hadimleri yalıñız adları ve soyadlarını yazıp almağa vade ettiler, dep, olarnıñ sözlerini naqil ete.
Aynı zamanda telükesizlik hadimleri öz vesiqalarını köstermek istemediler.
Ridvan Qırımlınıñ aytqanına köre, telükesizlik hadimleri oturışuvnıñ iştirakçilerini namaz qılğan vaqıtlarında bile videoğa çıqara ediler: «Namaz qılğanlarnı kameranen çektiler. Doğrusını aytsam, men ömürimde birinci kere, etrafımda saqçılar turıp, namaz qıldım. Bazılarnı namazğa bile yibermegenlerini eşittim. Bu adamlar neden qorqa?».
Yanvarniñ 27-sinde Suvdağda «Qırım birdemligi» cemiyet teşebbüsiniñ oturışuvına Rusiye OMONınıñ hadimleri keldi.
Telükesizlik hadimleri, olarğa «bu adres boyunca silâlı toplaşuv keçe», dep telefon etkenlerini dediler.
Binanıñ yanına Rusiye OMONınıñ qararnen 15 hadimini ketirgen eki avtozak keldi.
Al-azırda Qırım uquqqoruyıcıları tarafından bu vaziyetke dair izaat berilmedi.
İlhaqtan soñ Qırımda Rusiyeniñ amelde akimiyeti mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli tanılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler yapa.


text:
Bunı Ettinger cuma künü Berlinde Avropa Birligi, Rusiye ve Ukraina vekilleriniñ iştiraki ile keçirilgen gaz muzakerelerinden soñ bildirdi. Avropa diplomatınıñ aytqanına köre, mesleatlar bazarertesi künü, iyün 2-de, Brüsselde devam etecek.
Berlindeki muzakerelerde iştirak etken Ukraina energetika naziri Yuriy Prodan jurnalistlerge bergen malümatqa köre, «Naftogaz» ukrain şirketi Rusiyeniñ «Gazpromına» 786 million dollarnı fevral ve mart aylarında satın alınğan gaz içün töledi. Prodannıñ aytqanına köre, Kiyevniñ zanınca, Rusiye paranı kelecek aftanıñ başında elde etecek.
Rusiye Ukraina borcunıñ eki milliard dollarnı mayıs 30-na qadar berilmesini talap etti.
Cuma künü Prodan Ukrainanıñ «Gazprom» ile añlaşma boyunca gaz fiyatınıñ deñiştirilmesi aqqında Stokgolm arbitraj mahkemesinde dava açtırmaq niyeti bar olğanını tasdıqladı.
Bu sene «Gazprom» Ukraina içün gaz fiyatını aman-aman eki qat arttırdı – şimdi gaz fiyatı biñ kubometr içün 500 dollarnı teşkil ete.


text:
BMW
BMW AG (nemis tilinde Bayerische Motoren Werke AG, Qaraqalpaqsha Bavariyalıq motor zavodı) — Germaniyanın' avtomobil ha'm motosikl islep shıg'arıwshı kompaniyası.
Tariyxı[redaktorlaw | derekti jańalaw]
BMW kompaniyası 1917-jılı Germaniyanın' Ayzenax qalasında du'zilgen, biraq, ataqlı embleması aradan 15 jıl o'tkenen keyin g'ana o'zlerinın' da'slepki shıg'arg'an avtomobilinde payda bolg'an. BMW- Bayerische Motoren Werke, yag'nıy Bavariyanın' motor zavodı dep ataldı. Firma o'zinın' birinshi is-ha'reketin aviyatsiya motorların shıg'arıwdan baslag'an. Keyinlew kompaniyanın' aviyatsiyalıq o'ndirisin toqtatıp, adamlarg'a o'zleri shıg'arg'an mashinaları menen tanıldı.


text:
Qırımnıñ musulmanları diniy idaresi (QMDİ) Dagestan Cumhuriyeti müftiyatı ile işbirlik aqqında añlaştı. Bunı QMDİ matbuat hızmetinde bildireler.
Mütenasip añlaşuv Qırım musulmandarı müftisi haci Emirali Ablayev Dagestan müftisi muavini Magomed Magomedov ile körüşüvinde alındı.
Qırım müftisi musafirlerni QMDİ faaliyeti ile tanış etti, Magomed Magomedov ise Qırım islâm dincilerine güzel qabul etkenleri içün minnetdarlığını bildirdi ve Dagestan halqı adından Qırım müminlerine yardım köstermege vade etti.
«Taraflar Qırım ve Dagestan musulmanları eşqına diniy idareler arasında sıqı munasebetlerni pekitmege añlaştılar», – dep qayd ettiler Qırım müftiyatında.
Evel qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarov qayd etkeni kibi, Moskva yaqın vaqıtta rastketirecek meseleleri arasında Qırım musulmanlarınıñ Rusiye islâm toplulığına qoşuluv meselesi olacaqtır.


text:
Sentâbr 14 künü işğal etilgen Qırımda yarımdanıñ işğalinden soñ ilk «saylavlar» keçirildi. Qırımlılarnıñ yarısı saylav bölüklerini ne sebepten körmemezlikke urdı? Qırımtatarlar «saylav» bölüklerini nasıl tarzda boykot etti ve buña öz başına tayin etilgen akimiyetten nasıl cevap kördi? Qırımlılar qırım «parlamenti»nde yañı sımalarnı körerlermi?
2014 senesi sentâbr 14 künü Qırımda keçirilgen «saylavlarnıñ» neticeleri ve yarımadada sıqıştıruvnıñ kerginleşmesi aqqında tafsilâtlı malümatnı «24» haber telekanalında «Qırım.Aqiqat» programmasınıñ efirinde köre bilesiñiz.
Studiya musafirleri: Qırım siyasetşınası Sergey Kostinskiy ve «Krım SOS» vatandaşlıq teşebbüsiniñ koordinatorı Tamila Taşeva.
Leyha sentâbr 20 künü saat 18:30 (Aqmescit vaqtı boyunca saat 19:30) ve bazar künü saat 11:30 (Aqmescit vaqtı boyunca saat 12:30) efirge çıqacaq.
Azatlıq Radiosınıñ yañı leyhası – işğal etilgen Qırım vaziyetini bilmege istegenler içün azırlanıla.


text:
İşğal altındaki Qırımnıñ Leninskoye, Sokolskoye ve Samarlinskoye suv ambarlarınıñ işletilmesi «Qırım suv hocalığı ve melioratsiya idaresi» kibi bir işhanege berilmesine qarar berildi. Bu aqta iyülniñ 12-nde Qırım suv hocalığı ve melioratsiya komitetiniñ matbuat- hızmeti bildirmekte.
Böyleliknen işbu idare yarımadanıñ şarqında yaşağan ealisiniñ suvnen temin etüv probleması çezilecek dep tüşüne. Matbuat hızmeti bildirgenine köre, yaqın zamanda Kreml nezareti altındaki Qırım ükümetiniñ portalında bu meselenen bağlı qarar derc etilecek eken.
«Goskomvodhoz reisi İgor Vaylânıñ aytqanına köre, bu qarar Keriç regionını suvnen temin etüv esnasını bütünley teşkerip, yüz berebilecek bazı vaziyetlerde suv ambarlarınıñ çalışuv rejimini idare etüv boyunca acele qararlar alınmasına yardım eter», – denilmekte haberde.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti bildirgenine binaen, yarımadanıñ suv ambarlarındaki içilecek suv miqdarı 234 milliard kubometr teşkil etmekte ve bu miqdar Qırımnı kurort sezonınıñ soñuna qadar temin etmege yetecek eken.
Rusiye Qırımnı istilâ etken soñ, yarımadanı Dnepr özeninen bağlağan ekâne suv yolağı olğan Şimaliy-Qırım kanalından suv berilmesi kesilgen edi.
Dneprden kelgen suv kesilmesi neticesinde suvarıluv vastasınen asralğan Qırım ziraatçılığı çoq zarar körgen edi. Qırımnıñ suvarılğan 140 biñ gektar toprağından yerli suv imkânlar qullanaraq suvarılğan yalıñız 17 biñ gektar topraq qaldı. Artıq pirniç asralmay. Bir yıldan soñ suvarılğan topraq alanı 13,4 biñ gektarğace tüşti.


text:
Ekspert muzakeresi: ‘Qırım işğaliniñ toqtatılması ve yarımadanıñ deokkupatsıyası: yollar ve vastalar’
Cuma künü, 19 avgustta saat 13.30 Kiyevde Ukrain krizis media-merkezinde ‘Qırım işğaliniñ toqtatılması ve yarımadanıñ deokkupatsıyası: yollar ve vastalar’ serlevhalı ekspert muzakereleri keçirilecek.
Spikerler:
Eskender Bariyev - Qırımtatar resurs merkeziniñ reisi, qırımtatar Milliy Meclisi çetel işler ve huquq meseleleri boyunca idaresiniñ başı;
Refat Çubarov- qırımtatar Milliy Meclis reisi;
Mariya Tomak- Qırım platformasınıñ faaliyetini temin etüv hızmetiniñ yolbaşçısı;
Valeriy Çalıy- UKMTS İdare Reisi, Ukraina Fevqulade ve Vekãletli Elçisi.
Tedbir çerçivesinde nevbetteki meseleler baqılacaq:
1. Qırım işğaliniñ toqtatılması ve yarımadanıñ deokkupatsıya strategiyası nasıl olmalı?
2. Qırımnı işğalden boşatılmasınıñ tezligi ve usullarına tış ve iç tesiriniñ faktorları. Qırım platformasınıñ rolü.
3. Yarımadada ukrain suvereniteti bütünley tiklenilgen soñra, Qırım nasıl inkişaf etecek?
4. Yarımadanıñ deokkupatsıya ve reintegratsıyasında tamır halqlarnıñ rolü.
Tedbirni Facebookta QRM sahifesinde seyir etmege mümkün olacaq: https://www.facebook.com/


text:
Maküm etilgen Qırım blogeri, cemaat jurnalisti Nariman Memedemonovnı Rostov vilâyetiniñ Sadkov qasabasında olğan 8-inci yeleşme koloniyasına ketirdiler. Etaptan soñ Memedeminov 20 kün karantinde edi.
Bunı Qırım.Aqiqat mühbirine advokat Lilâ Gemeci aytıp berdi.
"Nariman alâ daa karantinde. Karantinniñ artıq 20 künü keçti. Belki de onı bugün karantinden çıqarırlar. Koloniyada onı profilaktika esabına qoydılar, amma bu avtomatik şeklinde olğanını añlattılar, çünki Nariman daa Aqmescitteki SİZOda olğanda, profilaktika esabında edi. DNK nümünesini almağa istediler, amma o red etti. Er keske büyük selâm ayttı. Umumen koloniya memuriyetiniñ oña munasebeti bir yoruq", - dedi Gemeci.
2019 senesi oktâbr ayında mahkeme Memedeminovnı eki buçuq yıl yaşav tarzı koloniyasında qalmasına üküm etti. İmayesi Avropa insan aqları mahkemesine muracaat etmege niyetlengenini bildirdi.
Bir sıra Ukraina aq qorçalayıcı ve media teşkilâtı halqara teşkilâtlarnı ve Avropa Birligi memleketleri, ABD, Kanada, Yaponiya ükümetlerinden Rusiyeden Memedeminovnı azat etmesini talap etmesine çağırdı.
Moskva vilâyetindeki Vlasiha Arbiy istinaf mahkemesi mayısnıñ 14-nde qırımlı bloger, cemaat jurnalisti Nariman Memedeminovnı terror faaliyetine açıq çağırğanında qabaatlağan ükümni deñiştirmedi.
Nariman Memedeminov – qırımtatar blogeri, vatandaş jurnalisti. Rusiye quvetçileri onı 2018 senesi martnıñ soñunda tutıp aldı. Memedeminovnı Rusiye CK-nıñ 205 maddesiniñ 2-nci qısmına ait olğan cinayette (İnternet vastasınen terrosistik areketlerge açıq çağıruvlar) qabaatladılar.
Rusiye quvetçilerini Memedeminovnıñ 2013 senesinden 2015 senesine qadar alıp barğan YouTubedaki videoblogu açuvlandırdı. Anda siyasiy adise-vaqialarnıñ izaatları ve islâm normalarına riayet etmek çağıruvları, Rusiye devlet bayramları – Vatan imayecisi künü, Dünya qadınlar künü, Bala künü ve digerleri – aqqında fikirler mevcut.
2018 senesi martnıñ 23-nde QMC prokuraturası, Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmı (insannı qanunsız olaraq azatlıqtan marum etüv ya da alıp qaçuv) ve 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmında (mesken toqunılmazlığınıñ bozuluvı) qayd etilgen cinaiy qanun bozuluvlarınıñ alâmetleri boyunca malümatnı Mahkemeden eveldki tahqiqatlarnıñ umumiy cedveline kirsetti.
Ukraina Milliy jurnalistler birligi (UMJB) Qırımda Memedeminovnıñ tevqif etilmesine «fikir serbestligi ve, cümleden İnternet ağı vastasınen, informatsiyanı serbest almaq ve darqatmaq aqqınıñ bozuluvı» dedi.


text:
Oktâbr 29-ında ilhaq etilgen Qırımda Rusiye FSB-siniñ sıñırcıları, Ukraina vatandaşından arbiy yedeklerni tutıp alğanlarını ve olarnı yarımadağa keçirmege bermegenlerini bildirdi.
"Perekop" avtomobil kiriş-çıqış noqtasında Herson vilâyetinden kelgen doğma 1960 yılı Ukraina vatandaşı aydağan naqliyatnıñ baqılması vaqtında, çantalarnıñ birisinde bir qaç 9 mm kalibrli patron tapıldı", - denile FSB matbuat hızmetiniñ beyanatında.
Müessise, aqay yarımadağa arbiy yedeklerniñ alıp ketkeniniñ sebebini añlatıp olamadı, dep bildireler.
Matbuat hızmetine köre, patronlarnı tutıp aldılar ve ekspertiza içün mütehassıslarğa yolladılar. Bunıñ neticesinde saibine qarşı usul tebdirleri saylanacaq.
Bu malümatnıñ başqa menbalardan tasdıqı yoq.