text:
Azerbaycan, Beyazrusiye ve esas Ukraina aq qorçalayıcıları işğal etilgen Qırımnı nasıl etip ziyaret etti? Nasıl problemler qayd etildi? Yarımadağa kirmek içün resmiy izin almaq qolaymı? Aq qorçalayıcılarnıñ maqsadı ne?
Bu ve diger suallerniñ cevaplarını Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında Boris Zvoskov Beyazrusiye insan aqları eviniñ vekilleri Tatyana Revâko ve Oleg Matskeviç bere.
– Qırımnı resmiy şekilde nasıl ziyaret ettiñiz?
Revâko: Ukraina akimiyetinden izin aldıq, yani Qırımnıñ şimdiki akimiyetinden ayrı izin istemedik. Anda olğanımıznı gizlememek bizim içün müim edi, işğal altındaki topraqnı ziyaret etmek içün alğan ukrain izni ile memuriy sıñırdan keçkende bizden böyle bir vesiqamız barmı ve ne maqsadnen ketkenimizni, elbette, (Rusiye sıñırcıları – QA) soradılar. Men aq qorçalayıcı tedqiqat keçirip, insan aqları vaziyetini ögrenecekmiz dedim. Biznen çalışqan hadim zenaatdaşını çağırdı, o, biraz şaşmaladı: «Jurnalistlermi yoqmı?» Bizni vagonçıqqa alıp kettiler, vesiqalarımıznı aldılar, kirsetmeyceklerini bekledik. Soñra tecribeli insanlardan FSB odaları olğanını bildik. Çıqtıq, vesiqalarımız qaytarıldı ve keçmege ruhset berildi. Tünevin qaytqanda işimiz aqqında soramadılar, biz de qoşma malümat bermedik.
– Bir maniağa rastkeldiñizmi, taqip ya da buña oşağan bir şey kördiñizmi?
Bizge sabadan aqşamğa qadar qavede musafirlerniñ subetlerini diñlegen adamnı kösterdilerOleg Matskeviç
Matskeviç: Qayd etmek ister edm ki, kim olğanımıznı gizlemedik ve uquqqorçalayıcı olğanımıznı ayttıq. Cümlemiz eski Sovetler Birliginiñ vatandaşları ve aq qorçalayıcı olamız, hususan şu sebepten missiyamız muvafaq olğandır dep tüşünem, olar içün «jurnalist» sözü daa telükeli ola. Qırımda olıp keçkenlerni bilip raat degil edik. 2014 senesinden bugünge qadar men (yarımadada – QA) ilk sefer keldim. Taqip etilgenimizni körmedik, amma körüşkenimiz faaller taqip etilgenini qayd ettik. Bizge sabadan aqşamğa qadar qavede musafirlerniñ subetlerini diñlegen adamnı kösterdiler.
– Ne bilip oldıñız?
Revâko: Bizni fikir bildirüv, toplaşuv, birlik ve uquqqorçalayıcı faaliyet serbestligi meraqlandırğan edi. Elbette, mevzular daa keniş oldı, olarnı ayırmaq kerek: azap, tutuv şaraitleri, mahkeme sistemasınıñ adaletsizligi. Bu er bir davada bar, amma bizim içün eñ müimi degil edi. Bizni bozuv qurbanları, advokat, jurnalist, Qırımda taqip etilgen teşkilâtlarnıñ vekilleri, mabüslerniñ soy-sopları meraqlandıra edi. 20-den ziyade körüşüv keçirip, 50-den ziyade insannı kördik. Zor bir iş edi, Qırım boyunca çalıştıq.
Faal olğan insanlarğa qarşı basqı seviyesi Beyazrusiyege baqqanda bile pek yüksekOleg Matskeviç
Matskeviç: Ayat aqqınıñ bozulması meni şaşırttı. 18 insan qaçırıldı. Lâkin soñki eki yıl içinde ekstremizmge qarşı qanunlar ve milletlerara, ırqiy zıddiyet çıqarılması içün cezalar daa çoq oldı. Faal olğan insanlarğa qarşı basqı seviyesi Beyazrusiyege baqqanda bile pek yüksek. Şaşıp qaldıq. Maña memuriy işlerniñ qararları kösterildi, er şey aynı, tek soyadları deñiştirildi, bir danesinde sannı bile tüzetmege unutqanlar. İnsan şikâyet etse, bunıñ iç bir neticesi olmay. Maña köre, bunı yerli seviyede qalıdır, federal seviyege çıqarmamağa isteyler.
Revâko: Meni insanlarnıñ mahkemeden tış ekstremist olaraq tanılması şaşırttı, insanlar daire içün para tölemege kere – baqsa, ekstremist olğan, esapları blok etildi. İnsan aqları bozulğanını tesadufen ögreneler. Mahkemeniñ açıq faaliyet ve İnternetteki faaliyet yasaqlarını ilk sefer kördim.
– Jurnalist Nikolay Semenada olğanı kibi.
Matskeviç: Tek Semenanıñ davası degil – böyle işlerni kördik. Mahküm etilip qoşma ceza alğan insanlar onıñ manasını añlap olamay. Facebooktaki saifede fotoresim qoymaq açıq faaliyet sayılamı-yoqmı? Bunıñ ne olğanını kimse añlatmay. Mahküm etilgenlerni qorqu basa ve olar daa bir belâ çıqmasın dep, sağğa-solğa adım atmaqtan qorqa.
– Qırımğa kirmek içün Ukraina tarafınıñ iznini almaq qolay edimi?
Qırımğa kirmek içün Ukrainadan izin alma esnası qolaylaştırılmalıTatyana Revâko
Revâko: Bu esnas insanlarnı Keriç köprüne ite. Er kes Ukrainada beş kün qalıp beklep olamay. Beş kün bir yerde qalmaq kerek ve izin berilecekmi-yoqmı bilmeysiñ, em para, em vaqıt coyasıñ. Zenaatdaşlarımız bizni migratsion hızmetlerge ozğarmasa edi, ziyaret maqsadını ukraince yazıp olamaz edik. Tilni ne qadar ürmet etsem de, bunı hatasız yapıp olamayım. Yañlış tizilgen cümle red cevabınıñ sebebi olur edimi-yoqmı? İnsanlar içün daa qolay olmaq kerek, olar Ukraina qanunlarını bozmayıp faydalanmaq kerekler.
– Ziyaretiñizniñ resmiy neticeleri ne vaqıt olup?
Revâko: Maruza oktâbrde azır olur, bitirermiz, dep ümüt etem. Elbette, halqara teşkilâtlarda, Birleşken Milletlerde temsil etilmesi bizim içün müim ola, maruzadaki malümat Qırımdaki insan aqları vaziyetine dair qararlar azırlanğanda qullanılsa doğru olur. Toplağan malümatımız çalışmaq kerek. Bu basqı quvetleştirmesi ve tevsiye azırlama meseleleridir.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)
Tatyana Kurmanova, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ alıp barıcısı


c: text/html

text:
Ukrain yırcısı, qırımlı Camala Odessa vilâyetinde keçirileyatqan «Caz Köktebel-2014» festivaliniñ hedlaynerleriden biri ola.
Öz çıqışından evel o Qırım.Aqiqat saytına intervyü berdi. Böyleliknen Qırımda bulunğan vatandaşlarına muracaatta bulundı.
Camala qırımtatarlarnı eyilikke işançını saqlamağa çağırdı.
«Er şey yahşı olacağına, tınçlıqnıñ üküm sürecegine, Qırım – Ukraina olğanına inanğanıñıznı isteyim. Ümüt ve işançnı coymağanıñıznı isteyim, çünki bu er şey bizge yardım ete», – dedi yırcı.
Camala vatandaşlarına bu ağır vaqıtta öz tuvğanlarına daa da yaqın olmağa tevsiye etti.
«Qırımda bulunğan soy-soplarıma, 86 yaşında olğan qartbabama olğan sevgim mañya yardım ete», – dedi yırcı.
Tezden Qırım.Aqiqatta Camalanıñ tam intervyüsi peyda olacaq.
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğalinden sebep, «Caz Köktebel» Odessa vilâyetinde keçirile.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Käri qurlıqtan bastaw alğan bul oyınnıñ män-mağınası mınadı. Jastar kir jwatın maşïnanıñ xïmïyalıq kapswlaların alıp, onı azıq etedi eken. Keyin bul ürdisti kelesi qurbısına usınadı.
Däriger mamandardıñ payımdawınşa bul kapswlalardıñ adam ömirine tïgizer zardabı mol eken. Sebebi onıñ quramında etanol, polïmer jäne swtegi totığı bar. Key sätterde bul elementterden adam ölip ketwi de mümkin.
Fox News basılım bul ürdistiñ 2015 jılğı The Onion gazetinde şıqqan maqaladan bastaw alwı mümkin deoinip otır. Munda gazet işinde kapswlanı türi süykimdi boğanı üşin jep qoyğan adam twralı maqala jarïyalanğan eken.
Derekközi: Fox News
Kommentarïï


text:
HSN milliy-patriotik terbiyelevden tasil programmasını başlay
2018 senesi iyunniñ 9-da "Ükrinform" haber agentliginni matbuat merkezinde Ukraina haber siyaseti Nazirligi yanında Studentler Şurasınıñ işi çerçivesinde teşkil etilgen "İnformatsion-tasil leyhaları kirsetilmesinde yaşlar birleştirilüvi" degen Bütünukraina studentler konferentsiyası keçti.
Tedbir iştirakçileri Ukraina aliy oquv yurtlarında milliy-patriotik terbiyelev tasil programması kirsetilmesiniñ teşebbüsçisi oldı. Bu yönelişte Nazirlikniñ tasil programmaları kirsetilmesi meselelerinden yañı tayinlengen mesleatçısı Volodımır Jemçugov çalışacaq.
"Volodımır Jemçugov öz areketlerinen kerçek vatanpereverlik ne olğanını tasdıqladı. Ağız yaralar ve esirlikten keçip, ruhunı ve memleketine hızmet etmege istegini coymadı. Bu adamnıñ yaşlarımızğa aytacağı çoq — em de, sadece milliy-patriotik teriyelev saasında degil. Endi o, bunı yañı vazifede becerecek", - dep bildirdi Ukraina haber siyaseti Naziri Yuriy Stets.
Programmağa Ukraina Şarqında Rusiye tecavuzcısına qarşı arbiy areketlerde iştirak etken arbiylerimiz de qoşulacaq. Programma yañı oquv yılından başlanacağı planlaştırıla.
HSN yanında Studentler şurasınıñ azaları ögünde çıqışnen bulunıp, V.Jemçugov qayd etti — yañı küçnen "ukraina yaşlarınıñ aqılı ve ruhı içün azatlıq cenkini" başlamağa azır.
"Qart adamlar hatıravlarnen yaşay, yaşlar ise — arzularnen. Özümni qart dep saymayım", — dep, qoştı o.
Hatırlatamız, Volodımır Jemçugov 2014 senesi dekabr ayından 2015 senesi sentâbr ayına qadar boyeviklerniñ ve işğalci ordusınıñ ayrı terkibini yoq etilüvden 30 mahsus operatsiya keçirdi. 2015 senesi sentâbrniñ 29d-a nevbetteki arbiy vazifeni becergende, duşmanlarnıñ qoluna tüşe yazğanda, özüni patlata. Neticede eki elini coya ve kör ola. Ağır yaralarnen esirlikke tüşe. 2016 senesi sentâbrniñ 17-de Ukraina Prezidenti Petro Poroşenkonıñ iştiragı ile esirlikten azat oluna. 2017 sensi yanvarniñ 21-de Ukraina Qaramanı unvanına nail oluna.
Cedvel


text:
Terek
Terek (Populus) — taldaslar biologiyasına kiriwshı kategoriyası. Ayrım mag'lıwmatlarga ko're, 100 den artıq, tu'rı bar. 30 ga jaqın turı Evroaziya, Arqa Amerika ha'm Arqa Afrikada Tarqalg'an. Q.da Terekdın' ko'kjapıraqlı, Terek yaki zengerı japıpaqli T. Qaratal Aq terek ya'kı ko'kterek (P.bachofenu Wierzb.) tu'rları o'sedı. Qaratal, ko'kterek, aqterek tu'rleri ko'p egiladi. Tereklerdın' boyı 30— 45 (shekem 60) m, diametri 1,5 (ayrim tereklerde 3) m shekem jetedi. Terekler denesı tik, shaqqaları piramidasıman, ken' ovalsıman boladı.


text:
İşğal etilgen Qırımda Rusiye Devlet Dumasına saylavlarda bir mandatlı okruglar boyunca «Yedinaya Rossiya» firqasından namzetler Andrey Kozenko, Konstantin Baharev ve Svetlana Savçenko birinci yerni tuta. Bunı Rusiye Merkeziy saylav komissiyasınıñ malümatı köstere, dep bildire RİA Novosti agentligi (Qırım).
Saat 7.13-te olğan malümatqa köre, «Yedinaya Rossiya» firqasından 19 sanlı bir mandatlı saylav okrugı boyunca namzet Kozenko reylerniñ 63,56%-nı aldı (oña 106885 insan rey berdi). Ekinci yerni LDPR firqasından namzet Oleg Klimçuk aldı, onıñ 11,10% oldı (18660 insan), üçünci yerde 7,08%-nen (11907 insan) «Adaletli Rusiye» firqasından namzet Yelena Gritsak yerleşti. 19 sanlı okrug boyunca protokollarnıñ 81,59%-ı baqıldı.
Protokollarnıñ 83,80%-ı baqılğan 20 sanlı okrug boyunca lider «Yedinaya Rossiya» firqasından namzet Baharev oldı. Onıñ 69,74%-ı oldı (131745 insan). Ekinci yerde – 7,19%-nen (13578 insan) LDPR-den İgor Kiyko, üçünci yerde – reylerniñ 5,37%-ınen (10152 insan) KPRF-ten Stepan Kiskin oldı.
«Yedinaya Rossiya» firqasından namzet Svetlana Savçemko 21 sanlı okrug boyunca birinci yerni tuta. O, 72,36% (155095 insan) aldı. Ondan soñ LDPR-den PAvel Şperov (7,22%, 15476 insan) ve KPRF-ten Oleg Solomahin (5,70%, 12226 insan) kele. Bu yerde protokollarnıñ 85,25%-ını baqıp çıqtılar.
Sentâbr 18-de, bazar künü Rusiyede Devlet Dumasına saylavlar keçirildi. Moskva rey berüvni işğal etilgen Qırımda da keçirmege qarar aldı, bunı ise, Kiyev ve bir sıra Çarp devletleti qattı tenqit etti.


text:
”Eyilikke kemlik yapma”
”Eyilikke kemlik yapma”
Köyden uzaq yerlerde yaş bir faqır çoban baynıñ qoylarını baqıp yüre eken.O, aylarnen köyge kelmey eken.Bu çoban çöllerde çeşit türlü sesler çıqarıp yırlağan quşlarnı diñlemege ve avlanmağa pek seve eken.O, bir kün avğa çıqqanda dağnıñ kenarında yanğın çıqqanını körüp, aman anda yetişe.Bir daha baqsa, ateş içinde bir şey çapalanıp, bala kibi ağlay. O, her vaqıt tulubını yanında alıp yüre eken. Çoban çoq tüşünüp turmadan, çalt-çalt tulupnı uzunca bir yipke bağlap, onı ateş içinde iñlegen şeyge taba ata. Çapalanğan şey can alâmetinen tulupqa kirgeni kibi, Çoban onı çekip çıqara. Tulupnı alıp baqsa, ne körsin, tulup içinde yalınları ateşte yanğan büyük bir acerha yılanı yata.Çoban onı qurtarğanına peşman ola, amma artıq olacaq şey olğan.
Acerha tuluptan çıqqan soñ, çoban oña:
-Qana, ayt baqayım, seni ölümden qurtarğanım içün maña ne bereceksin?- dep soray.
آردینی اوخو/Ardını oxu


text:
“PKK”ğa yünälgän operaśiya qatğıy räweştä däwam itä”
Törkiyä prem’yer-ministrı terrorğa qarşı köräşkä bäyä birde
Törkiyä prem’yer-ministrı Binali Yıldırım Ğıyraqnıñ tönyağındağı Kandil töbägendä oya qorğan “PKK” separatist terror oyışmasına yünälgän operaśiyäneñ qatğıy räweştä däwam itüen belderde.
Yıldırım televideniye tapşıruında qatnaştı häm terrorğa qarşı köräşkä bäyä birde.
Törkiyäneñ başqalarınıñ cirlärenä qul suzmawına basım yasağan prem’yer-ministr “Maqsatıbız - çiktän çittä ilebezne,xalqıbıznı tınıçsız itkän, keşelärneñ iminlegenä yanağan terror oyışmasın yuq itü”dide.
Yıldırım:”Xäzerge waqıtta “PKK” Tön’yaq Ğıyraq çik buylarında. Ämma Färat yığasınıñ könçığışında da şundıy uq yanaw barlıqqa kilsä törle çaralar kürü xoquqıbız bar”,-dide.


text:
Zarif AQŞ basımı turında belderde
İran tışqı êşläre ministrı Möxämmät Cävad Zarif Amerika Quşma Ştatlarınıñ üz digänenä ireşü öçen xätta berlektäşlärenä basım yasarğa çitensenmäwen söyli
İran tışqı êşläre ministrı Möxämmät Cävad Zarif Amerika Quşma Ştatlarınıñ üz digänenä ireşü öçen xätta berlektäşlärenä basım yasarğa çitensenmäwen belderde. Räsmi zat oçraşular öçen Änkarağa kilde. İrannıñ räsmi mäğ’lümat agentlığı İRNAğa birgän interv’yusında ul: “Amerikalılar basım yasaw häm taşlamalarğa ireşü mäs’äläsendä çik-çama belmäwlären kürsätte. Xätta üz berlektäşlären dä bu basımnarğa duçar ittelär,”-dide. Anıñ äytüençä, Törkiyä häm Awrupa illäre Vaşington idaräseneñ ışanıçlı urtaq bulmawı näticäsenä kilde.
Zarif, şulay uq, AQŞnıñ berlektäşe Törkiyägä yasağan basımı qarşısında törek xökümäte häm ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğannıñ torışın maqtadı. “Amerikanıñ qayber däwlätlärgä qarşı basımı qısqa waqıtlı täêsir yasıy alsa da, bu illär arasındağı mönäsäbätlärneñ köçäyüenä säbäp bulaçaq,”-dide ministr.


text:
Qırım jurnalistleri Prahada Georgiy Gongadzege bağışlanğan hatıra numayışını keçirdiler. Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, Qırım jurnalistleri tarihiy Praha merkezinde Staromest meydanında Georgiy Gongadzeniñ süretleri ve «Aqiqat ile silâlanıñ» şiarı ile toplanıp, Ukrainada elâk olğanlarnıñ hatırasını añdılar.
«Qırımlılar aktsiyada eki yıl evelsi böyle aktsiyanı Aqmescit merkezinde keçirmege mümkün olğanını hatırladılar. Şimdi böyle imkân yoq. Amma biz añamız. Unutmadıq. Unutmamız», – dep yazdı iştirakçilerden biri Facebookta.
Çarşenbe künü, sentâbr 16-da, ukrain jurnalisti Georgiy Gongadzeniñ ğayıp oluvı ve öldürüvine 15 yıl toldı. Bu vaqıt devamında cinayetni sımarlağan şahıs öyle de tapılmadı.
Er yıl ukrain jurnalistleri soqaqlarğa çıqıp, cemiyetke jurnalistlerge qarşı cinayetlerniñ taqiq etilmesiniñ zaruriyetini hatırlatalar.


text:
Qazan 28, 2016 | avtor shalqar
Mırzataý Joldasbekov, Qazaqstannıñ memleket jäne qoğam qaýratkeri, fïlologïya ğılımınıñ doktorı, professor Älemde öziniñ kindik qanı tamğan twğan jerine, at jalın
Qazan 27, 2016 | avtor shalqar
Ïslam Jemeneý, fïlologïya ğılımdarınıñ doktorı Älemniñ qırıq memleketinde tirşilik etip jürgen bes mïllïonnan asa qazaqtar bar. Qazaq dïasporacı özge elderdiñ
Qazan 18, 2016 | avtor shalqar
Ïslam Jemeneý F.ğ.d. SDU professorı (Zafarnama, Babırnama jäne Tarïx-ï Raşïdïsındı üş jazba derek boýınşa) Ortağasırlıq parsı jäne türki tilinde
Qazan 13, 2016 | avtor shalqar
Rısaldı Tökeeva, aqın, Qazaqstan Jazwşılar odağınıñ müşesi, Belgïyanıñ Anterpen qalasınıñ turğını Adamzat qoğamında oýlamağan san mıñdağan qubılıstar bolıp jatatınındaý, Allanıñ
Qazan 11, 2016 | avtor shalqar
Däwletbek Baýtursınulı aqın, QJO nıñ müşesi, Türki dünïesi jır müşäýralarınıñ jüldegeri Adam balasınıñ Jerşarı dep atalatın bir ğana üýi
Qazan 10, 2016 | avtor shalqar
ABDWLQAÝIM KESÏJÏ Sayasattanw ğılımdarınıñ doktorı, Germanïya. Qazaqstannıñ xalıqaralıq bedel statwsın batıstıq sayasattanwşılardıñ közimen taldawğa arnalğan bul bayandama negizinen eki bölimnen
Qazan 8, 2016 | avtor shalqar
«Azamattarğa arnalğan ükimet» memlekettik korporacïyası» KE AQ Almatı qalası boýınşa fïlïalınıñ departementteriniñ qızmetkerleri senbilik ötkizdi. Bul jolı da departamenttiñ
Qazan 6, 2016 | avtor shalqar
QR Mädenïet jäne sport mïnïstrliginiñ qoldawımen Xalıqaralıq «Janaşır» qoğamdıq qorı äl-Farabï atındağı Qazaq Ulttıq Wnïversïtetinde Qazaqstan Respwblïkası Täwelsizdiginiñ 25
Qazan 3, 2016 | avtor shalqar
Büginde «Azamattarğa arnalğan ükimet» memlekettik korporacïyasındağı Birıñğaý gerbarïý qorı Qazaqstan Respwblïkasındağı gerbarïýlerdiñ mañızdılığı men san alwandığı boýınşa ekinşi bolıp tabıladı.
Qazan 3, 2016 | avtor shalqar
Q.Qwanışbaev atındağı Memlekettik akademïyalıq qazaq mwzıkalıq drama teatrı 5 qazan küni sağat:17.30-da XXVI jaña mawsımnıñ aşılwına oraý baspasöz konferencïyasın ötkizedi.


text:
Kn.kz portalınıñ monïtorïngi boyınşa, kredïttik ïpotekanı toqtatqan segiz banktiñ ekewi bağdarlamanı qayta qolğa aldı. Jıljımaytın mülik satıp alw üşin kredït berwdi Sberbank pen Bank CentrKredït bastadı.
Jıljımaytın mülik alw üşin beriletin waqıtşa qarız şarttarın qarjı ïnstïtwttarı qayta qarap şıqtı. Ïpotekağa päter satıp alw tağı qımbattay tüsken.
Sonımen, 1 nawrızdan bastap Bank CentrKredïtte ïpotekalıq qarızdar jaña payızdıq mölşerleme boyınşa jıldıq 22%-ben beriledi. Budan burın körsetkiş 20,1%-dı quradı.Alğaşqı jarna mölşeri turğın üy bağasına baylanıstı 30%-dan 40%-ğa arttı. Al qarızdı ötew merzimi 20 jıldan 15 jılğa deyin qısqartıldı.
Komïssïya mölşeri ötinişti qaraw 5 mıñ teñge, 1% kredïtti üyımdastırw üşin,0,7% saqtandırw üşin alınadı.
Sberbankte payızdıq mölşerlemeni arttırdı. Budan burın mölşerleme 16,1%-dı qurasa, endi jıldıq 18,6%-ben beriledi. Al jalaqıların basqa bankterden alatındar üşin payızdıq mölşerleme 19,1%-dı quraydı. Bank saytında xabarlanğanday, alğaşqı jarna turğın üy bağasına baylanıstı 30%-dan kem emes. Qarız teñge jäne dollarmen 20 jılğa beriledi. Kommïssya mölşeri berilgen qarızdıñ 2,7%-ın quraydı.
Qazirgi waqıtta ïpotekalıq bağdarlamanı toqtatqan bankter: Qazkommercbank, ForteBank, Astana banki, Bank VTB (Qazaqstan), AsiaCredit Bank, Bank Kassa Nova.
Kommentarïï


text:
Rusiyelilerniñ yalıñız 14% işğal etilgen Qırımnıñ Ukrainağa keri qaytarmaq ğayesine qol tuta.
Böyle bir neticelerni «Levada-tsentr» rusiyeli içtimaiy hızmetiniñ soraştıruvı kösterdi.
Qırımnıñ Ukrainağa keri qaytarılmasına rey bergenlerniñ 79% qarşı çıqa, 8% – cevap berip olamadı.
Sorav neticelerine binaen, rey bergenlerniñ 16% Rusiye Ğarp talaplarına riayet etip, «DNR» ve «LNR» birleşmelerine qol tutmaqtan vazgeçmek kerek olğanını ayttı, 68% – qarşı, 17% cevap berip olamadı.
Rusiyelilerniñ ekseriyeti alâ daa «biri-birini cezalandıruv» vatandaşlar içün zarar olacağında emin. Rey bergenlerniñ 62% kendileri ve qorantaları içün ceza zararı olmaycağını tüşüne.
Dörtte biri cezalar memleketteki iqtisadiy vaziyetke menfiy tesir etecegini bekley.
Kün-künden cezalar Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı siyasetine alâqası olğan adamlarğa qarşı degil de, bütün memleket ealisine qarşı qullanğanını tüşüngen insanlarnıñ sayısı ep arta.
Sorav 2014 senesi sentâbr 26-29 künleri keçirildi. Rusiyeniñ 46 regionında 134 mesken yerde 18 yaşını toldurğan 1630 insan rey berdi. 3,4% yañlış olması mümkün.
2014 senesi mart 16-da Qırım ve Aqyar şeerinde yarımada statusı aqqında «referendum» olıp keçti. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qabul etti. Ne Ukraina, ne Avropa Birligi, ne de Amerika Qoşma Ştatları işbu rey berüvni tanımadılar.


text:
Kiyev – Oktâbrniñ 31-nde İvan Gonçar adına Kiyev müzeyinde Türkiy tiller ve medeniyetler aftasınıñ tantanalı qapatıluv merasimi ötkerildi. Tedbir devamında şarqiy yemeklerniñ azırlavı boyunca ustalıq dersleri, bayram kontserti teşkil etildi. Kelgen musafirler qırımtatar medeniyetinen de yaqınca tanış oldılar. Qırımnıñ tamır halqınıñ yemekleri, oyun ve avalarınen bu sene Kiyev milliy universitetinde açılğan «qırımtatar filologiyası» talebelri tanış ettiler.
«Bizim tedbirimiz Ukrainada temsil etilgen türkiy tillerge bağışlana. Bu ğaye universitetimizde - «qırımtatar tili ve edebiyatı, tercimanlıq» bölügüniñ açıluvı sayesinde peyda oldı. Bizim şarqiy tiller filologiyası qorantamızğa daa bir aza qoşuldı. Onıñ içün, türkşınaslıq kafedrasında bayram teşkil etmege qarar aldıq», – dep añlattı Qırım.Aqiqatqa Şevçenko adına KMU türkşınaslıq kafedrasınıñ assistenti Olga Pışneha.
Aytqanına köre, teşkilâtçılarnıñ esas maqsadı Kiyev sakinlerine qolay ve añlayışlı şekilde türkiy halqlar aqqında malümatnen paylaşmaq edi. Ukrainlilerniñ qomşu halqlarnıñ adetlerinen tanış oluvı çeşit millet vekilleri arasında munasebetlerni pekitmege yardım eter, deyler.
Türkiy tiller Aftasınıñ yekünlevi çerçivesinde qırımtatarlarnıñ medeniyetine büyük diqqat ayırdı. KMU-niñ ocaları seyirciler içün ustalıq derslerini numayış ettiler: çiberek ve samsa azırladılar. Kontsertte yırcılar Lenmar, Lenara Osmanova çıqışta bulundılar, qırımtatar halq oyunlarınıñ ocası Elnara Abdullayeva oyun töşedi.
Programmanıñ bir qısımını KMU «qırımtatar filologiyası» bölüginiñ talebleri azırladılar.
Shatur Gudur gruppası kontsertniñ soñunda çıqışta bulundı, bu gruppa etno-pank usulında icra ete. Taqım azaları Müslim Ümerov ve Cemil Mamutov qırımtatar tilinde yırlap, öz icadında milliy unsurlarnı işleteler.
«Bu oquv yılında men Tavriya milliy universitetinden mında avuştım. Kafedramız türkiy tiller ve medeniyetler Aftasını teşkil etkenini eşitken soñ, mıtlaqa iştirak etmege qarar aldıq», – dey Shatur Gudur azası Müslim Ümerov.
Kontsert ve yemek numayışlarından gayrı, «Urum tili ve medeniyeti» mevzusında lektsiya oquldı. Musafirlerge Donetsk, Zaporojye, Qırımda yaşağan türkiy tillerden birinde laqırdı etken urumlar aqqında ikâye ettiler.


text:
Mayıs 14-te Kremlniñ kontorli altında olğan Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesinde «fevral 26 işi» figurantları soñki söz ile çıqışta bulundılar. Aynı zamanda Volodımır Baluh, 2018 senesi mart 19-da adaletsizce taqip etilgenine qarşı ilân etken mudetsiz açlıqnı tutmağa devam ete.
Qabaatlav tarafı «fevral 26 işi» figurantları Ali Asanov ve Mustafa Degermenci içün 3 yıl ve 6 ay sınav muddeti ile şartlı olaraq 5 yılğa azatlıqtan marum etüv ve işniñ diger figurantları içün aynı sınav muddeti ile şartlı olaraq 3 yıl ve 6 ayğa azatlıqtan marum etüv şeklinde cezanı talap etti.
Aynı zamanda advokatlar ve aq-uquq qorçalayıcıları Volodımır Baluhnıñ vaziyetine diqqat çekmek isteyler. Olar, onıñ Ukraina vatanperveri olğanı sebebinden – eviniñ azbarında Ukraina bayrağı olğanı içün repressiyalar qurbanı olğanını iddia eteler. Baluhnı, şeklen, arbiy yedeklerniñ qanunsız olaraq saqlanması içün mahküm ettiler..
Ukraina TİNi Qırımda bütün siyasiy mabüslerniñ azat etilmesini talap ete.
Qırım advokatı Edem Semedlâyev, «fevral 26 işi» boyunca soñki mahkemeniñ nasıl keçkenini ikâye ete ve qabaatlavnıñ maiyetini hatırlata.
«Fevral 26 işi»nde ğaliplerni muhakeme etmeyler, bu sebepten muhakeme etilgenler skemlesinde yalıñız qırımtatarlar oturaEdem Semedlâyev
– Yigitler bu mahkeme oturışuvlarından pek boldurdı, mahkemege işançları qalmadı, deseñ olur. İşleri endi eki yıl qadar baqıla. İmayem altında olğan Ali Asanov üç yılğa yaqın muddet içinde apiste buluna. Eki yıl o, tahqiqat izolâtorında oturdı ve endi bir yıldan berli ev apisinde buluna. Özüniñ soñki sözünde o, bu vaziyetke lâqayd qalmağan bütün halqqa minnetdarlığını bildirdi. «Fevral 26 işi»nde ğaliplerni muhakeme etmeyler, bu sebepten muhakeme etilgenler skemlesinde yalıñız 2014 senesindeki Ukrainağa qol tutuv mitinginiñ iştirakçileri olğan qırımtatarlar otura. Yigitlerni kütleviy qarışıqlıqlarda iştirak etkenlerinde qabaatlaylar. Anda 7 yılğa qadar ceza muddeti bar. Ali Asanovğa qarşı delillerden – yalıñız onıñ sorğulanması: ebet, o kerçekten de mitingde iştirak etti. Sanki o, zarar körgenlerden birine bir qaç darbe endirdi, amma o zat, imayem altında olğan şahıs aqqında bir şey aytmadı, tanıma tedbiri yapılmadı. Mahkeme, narazılıqlarımızğa rağmen, bu ifadelerni oqudı, vesselâm.
Edem Semedlâyev «fevral 26 işi»niñ siyasiy maqsatnen başlatılğanını iddia ete, ve bu sebepten yalınıñ qabaatlayıcı ukümni beklemek mümkün, dey.
«Fevral 26 işi» figurantı Mustafa Degermenciniñ anası Aliye Degermenci de, mahkemede işniñ baqılması ketişatını köz ögüne alıp, aqlayıcı ukümni beklemey.
Bu, qırımtatarlarğa qarşı evelden alınğan qarar boyunca yanaşuv, halqımıznı qorqutuvdırAliye Degermenci
– Mustafa endi üç yıldan berli apiste bulunğan soñ prokuror beş yıl istey. Men buña iç bir türlü razı olamam, çünki olar bizge iç bir cinayetniñ delilini oyle de köstermedi. Maña köre, akem başqa bir qarar çıqarmaq kerek, amma İlmi Umerov içün prokuror eki yıl istegende akem oña üç yıl bergen edi. Bu sebepten, er şey daa deñişe bileceginden qorqu duyğusı bar. Bütün bu muddet içinde Mustafa, bütün olıp keçkenlerniñ Ukraina akimiyeti vaqtında olğanını, ve Rusiye yurisdiktsiyasınıñ bu yerde çalışmağanını isbatlaycaq ola. İhtimal ile, rusiyeliler özlerine, yigitlerni qapatmaq maqsadını qoydı ve bütün qalğan şeyler olarnı meraqlandırmay. Adaletsizlik yalıñız bizge qarşı degil, 2014 senesinden berli bütün yaqalanğanlarğa qarşı yapıla. Zanımca, bu, qırımtatarlarğa qarşı evelden alınğan qarar boyunca yanaşuv, halqımıznı qorqutuvdır.
Öz nevbetinde, Qırım insan aqlarını qorçalav gruppasınıñ koordinatorı Olga Skripnik, yarımadada mahküm etilgen ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluhnıñ sağlıq vaziyeti kün-künden fenalaşa, dep qayd ete.
Volodımır Baluhnıñ tahqiqat izolâtorında bulunması qabul etilmez, o, iç olmazsa, ev apisine çıqarılmaq kerekOlga Skripnik
– Volodımır özüni yaramay is ete. Mahkeme oturışuvı ile faydalanıp o, ukrainler içün mektübini yollay bildi. Onda o, bir arada kisel ve az miqdarda peksimet qullanıp başlağanını bildirdi, lâkin bu, onıñ sağlığına qol tutmağa yardım etmez. Volodımırnı körgenlerniñ episi, qollarınıñ körünişi eñ qorqunçlı, deyler: siyarğanları körüne, bu ise, damarlarda problemalar olğanını köstere bile. Ondan ğayrı er kes, onıñ soñki eki afta içinde daa ziyade azğanını ayta. Bu sebepten, elbette, bizim fikrimizce, onıñ tahqiqat izolâtorında bulunması qabul etilmez. O, er angi ihtisaslı tibbiy yardım almaq içün, iç olmazsa, ev apisine çıqarılmaq kerek. Tahqiqat izolâtorında bunıñ içün imkânlar yoq. Kamerada ondan ğayrı daa bir kişi bar, daima videoközetüv yapıla, Volodımır Baluhqa qarşı tazyiq devam ete.
Olga Skripnik, Volodımır Baluhqa qarşı nevbettek mahkeme işiniñ ne yerden peyda olğanını hatırlata.
– Bu, asılında, Volodımır Baluhqa qarşı endi üçünci cinaiy iş. O, arbiy yedeklerni saqlav işi boyunca tahqiqat izolâtorında bulunğanda oña qarşı bu iş uydurıldı. Aqşeyh (Razdolnoye) Muvaqqat tutuluv izolâtorınıñ (MTİ) rehberi Valeriy Tkaçenko Volodımırnı kötekledi, lâkin ondan soñ onı aynı şeyde qabaatladı, Tahqiqat komiteti ise imayeniñ arizasına yol bermeyip, bu arizağa yol berdi. Bundan evelki oturışuvlarnıñ ketişatında Tkaçenkonıñ, FSB hadimleri tarafından mecbur etilip, Baluhqa qarşı raport yazğanı tayin etildi. Bunıñ daa bir uydurılğan iş olğanı aqqında versiya böyle etip tasdiqlana, şaatlar ise MTİ rehberiniñ Baluhqa qarşı şahsiy nefret is etkenini bildirdiler.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Keriç memuriyeti Bagerovo musulman mezarlığında baştaşlarnıñ parçalanmasında qabaatlı olğanlarnı tapqan. Keriçniñ rusiyeli memuriyeti yolbaşçısınıñ muavini Dilâver Melgaziyev iddia etkenine köre, vandalizmni yerli ösmürler yapqan.
«Olarnıñ areketleri Yediquyu rayonı ösmürler işleri komissiyasınıñ oturışuvında baqılacaq, ana-babalarına memuriy bozuluv boyunca protokollar yollandı, ayrıca qanunğa binaen başqa tedbirler körülecek», – dep yaza Melgaziyev özüniñ Facebook saifesinde.
İyülniñ 17-nde Qırımnıñ Yediquyu rayonı Bagerovo köyünde yerleşken musulman mezarlığında belli olmağan şahıslar 15 danege yaqın baştaşnı parçalağanı belli oldı.
İyünniñ 18-den 19-na keçken gecesi Qarasuvbazarda belli olmağan şahıslar cami divarı üzerine natsist timsalleri sızğan ediler. 2018 senesi fevral ayında ise, Aqmescitniñ «Strelkovaya» qasabasında vandallar cami mülkiyetine zarar yetkizgen ediler.


text:
Ukraina turizm yetekçileri Birliginiñ prezident muavini Arkadiy Maslovnıñ fikrine köre, bu sene ukrain turistleri naqliyat qamaçavı ve havfsızlıq telükesi olğanından sebep Qırımğa kelmezler.
Bunı o Kiyevde keçirilgen matbuat konferentsiyasında bildirdi.
«Bizde Odessa, Herson, Nikolayev bar. Qara deñiz imkânları bar, raatlanuv şaraitleri boyunca bu territoriyalar Qırımğa oşay», – dedi o
Ukraina cenüp turizminiñ inkişaf Birliginiñ başı Tatyana Volınets aytqanı kibi, bıltır turoperatorlar evel Qırımda raatlanğan insanlar Odesa ve Herson kurortlarına kelecegne ümüt besley edi. Amma, eskpertniñ sözlerine köre, böyle olmadı.
«Müsbet deñişüvler yalıñız bala sağlamlaşıtıruvında qayd etildi. Çünki Qırım turizm hızmetleri çarşısından çıqqan zenaat birlikleri Hesron, Nikolayev, Odessa ve Berdânsk vilâyetlerine yollanmalarnı satın alğanlar», – dedi Volınets.
Evel Qırımnıñ sabıq kurort naziri Aleksandr Liyev aytqanı kibi, Ukraina Qırım ile demir yol munasebetini açmasa, bu sene yarımadağa bir million insan bile kelmez.
Qırım kurort naziriniñ tahminlerine köre, 2015 senesi Qırımğa 4,3 million insan kelmeli.


text:
Kiyevde cuma künü, iyül 3-te, Ukraina prezidenti Petro Poroşenko qırımtatarlarnıñ lideri, Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov ile körüşti, – dep haber ete Qırım.Aqiqat.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Facebook saifesinde bildirgeni kibi, Ukraina prezidenti Petro Poroşenko avgust 1-3 künleri Ankarada keçirilecek II Bütündünya qırımtatar kongressine resmiy şekilde davet etildi.
Petro Poroşenko, Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov qırımtatarlarnıñ vaziyeti ve işğal etilgen Qırımda insan aqları ile bağlı meselelerni muzakere ettiler
Körüşüvde Petro Poroşenko, Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov qırımtatarlarnıñ vaziyeti ve işğal etilgen Qırımda insan aqları ile bağlı meseleler, qıtaiy Ukrainanıñ Qırım ile alâqaları, em de Ukrainada qırımtatar matbuat vastalarınıñ inkişafı kibi meselelerni muzakere ettiler.
«Mustafa Cemilev Ukrainanıñ tış siyasetinde Qırım yönelişi mevzusında bir sıra meselelerde ayrıca toqtaldı», – dep aytıla haberde.
Refat Çubarov prezidentni qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarınıñ ğayrıdan tiklenmesi ile bağlı qanun leyhalarınıñ azırlıq ketişatınen tanış etti.
Bildirilgeni kibi, bütün bu meseleler boyunca Ukraina prezidenti zaruriy emirler berdi.


text:
Cumaaqşamı künü, noyabr 27-de, Ukraina Yuqarı Radası Ukrainanıñ baş naziri vazifesinde Arseniy Yatsenükniñ namzetine qol tuttı.
Arseniy Yatsenükniñ ükümet reisi vazifesine tayin etmek muracaatı parlament fraktsiyalarınıñ koalitsiyası tarafından prezident Petro Poroşenkoğa berildi. Devlet yolbaşçısı Yuqarı Radağa Arseniy Yatsenükniñ namzetine qol tutmağa rica etken edi. Buña 341 halq deputatı qol tuttı.
«Tarihnı yazmaq qolay degil. Bizim vazifemiz – devletni saqlamaq ve onıñ mustaqilligini isbatlamaqtır. Memlekette cenk, insanlarnıñ başına belâ keldi, ve istilâ toqtatılması bizge bağlı», – dep ayttı Arseniy Yatsenük minberde çıqışta bulunır eken.
Onıñ qayd etkenine köre, Ukraina «Rusiyeniñ arbiy ucumı» qarşısında tura.
Arseniy Yatsenük baş nazir vazifesine tayinlengen soñ er kesni «Ukraina Nazirler Şuraınıñ şekillendirilmesine başlamağa çağırdı.
«2015 senesi 2014-ten daa da qıyın olacaq. Er şey bizim qolumızda. İleri – işke», – dedi o.
Qırım.Aqiqat saytı bildirgeni kibi, Qırım Yuqarı Radasınıñ reisi vazifesine «Petro Poroşenkonıñ Bloku» firqasından halq deputatı Vladimir Groysman saylandı.
Buña 359 halq deputatı qol tuttı.
Beş parlament fraktsiyası «Avropalı Ukraina» parlament koalitsiyasınıñ meydanğa ketirilmesi aqqında añlaştılar. Onıñ erkânına «Petro Poroşenkonıñ Bloku», «Narodnıy front», «Samopomiç» Birleşmesi, Oleg Lâşkonıñ Radikal firqası ve «Batkivşçına» kirdiler. Cumaaqşamı künü, noyabr 27-de, yañı saylanğan parlamentniñ ilk toplaşuvı ötkerilecek.


text:
Qırımda fevral 11 künü yaqalanğan dört qırımtatar adamına qarşı ceza qararını aldı – tevqif. Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Bugün, 2016 senesi fevral 12 künü, Aqmescit şeeri Kiyev rayon mahkemesinde fevral 11 künü yaqalanğan qırımlılarnıñ – Emir Üsein Kuku, Enver Bekirov, Müslim Aliyev ve Vadim Siruk – işi boyunca mahkeme toplaşuvı keçti. Olarnı Rusiye Federatsiyasınıñ CK 250 maddesi 2 qısmı boyunca qabaatlaylar («Terroristik teşkilâtnıñ teşkil etilmesi ve bu kibi teşkilâtta iştirak»). Mahkeme 2016 senesi aprel 8-ne qadar apis cezasını belgiledi», – denile beyanatta.
Ukraina tış işler nazirligi fevral 12 künü Qırımda qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerge öz qarşılığını bildirgen.
Fevral 11 künü sabasından Qırımda qırımtatar faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirildi. Uquq qoruyıcınıñ yaqalanuvı aqqında haber etken ediler. Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnı prokuraturağa çağırdılar. Uquq qoruyıcılar işbu vaqialarnı izaatlamay.
Qırımnıñ Rusiye FSB idaresi tarafından «Hizb ut-Tahrir» terroristik teşkilâtında faaliyet» cinaiy işiniñ çerçivesinde dört insan yaqalanğan. Bunı akimiyet tarafdarı olğan «Krıminform» haber agentligine Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi.
Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ reisi Said İsmagilov dey ki, fevral 11 künü qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler Qırım musulmanlarını «terrorist» olaraq köstermek içün yapılğan. Bunı o, tintüvlerge oğrağan 12 insannıñ adını berip, Facebookta yazdı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Kamçatkanıñ yanında suvğa batqan «Dalniy Vostok» gemisiniñ deñizcilerniñ hatırasına salı künü Sahalin vilâyetinde matem künü ilân etilecek, dep haber ete Radio Svoboda.
«Spravedlivıy» qurtarıcı gemisi Korsakov limanına 25 deñizcini alıp kete. «Andromedada» 35 qurtarılğan deñizci, em de elâk olğan 56 deñizciniñ cesedi buluna. Gemi batqanından sebep zarar körgen 3 kişi Magadan vilâyeti hastahanesinde buluna.
Haber etilgeni kibi, «Dalniy Vostok» gemisi aprel 2-ge keçer gecesi Magadannıñ yanında Ohotskoye deñizinde suvğa battı. Gemide 132 insan bulunğan edi, 63 deñizci qurtarıldı, 56 – elâk oldı.
Matbuat vastalarınıñ malümatına köre, gemide üç qırımlı bar edi.


text:
Qazirgi kezde käsibï sportşılardı tañdaw boyınşa jumıs jürgizilip otır. Is jüzinde, bizben birge jumıs istegisi keletin sportsüyer azamattar köp. Sonday-aq, biz Qanat Ïslam jäne onıñ promowteri Nelsonmen reytïngtik jäne tïtwldıq jekpe-jekterdi Qazaqstanda jäne şetelde bizdiñ qamqorlığımızben ötkizw boyınşa kelissözder jürgizip otırmız», - dep bayandadı Diamond Ring QB-niñ bas dïrektorı Däwren Nurmağambetov.
Ayta keteyik, buğan deyin Qanat Ïslamnıñ AQŞ eliniñ şarşı alañına şıqqısı keletini twralı xabarlanğan bolatın. 24 jastağı Bekman Soylıbaev 2015 jıldıñ bas kezinde Qazaqstandağı bas nokawterlerdiñ tizimine engen.
Kommentarïï


text:
Kreml tarafından tayinlengen işğal etilgen Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov ükümetniñ bütün temsilcileriniñ ekstrimal ayat tarzı olmasına qol tuta. Bu aqta o, yarımadanıñ Aqmeçit rayonındaki «Extreme Qırım 2016» festivalini ziyaret etken soñ Facebook saifesinde yazdı.
«Bu, yarımadamıznı sevgenler içün, bütün yılğa müsbet energiya, sağlıq ve yahşı keyf almağa istegenler içün bayramdır. Ve, bellesem, ükümet organlarınıñ hadimleri de böyle ayat tarzına yaqınlaşmaq ve böyle printsip boyunca yaşamaq kerek – raatlıq olsa, faal olsun, bayram olsa, sportiv olsun», – dep qayd etti Aksönov.
«Extreme Qırım 2016» festivali Qırımnıñ Aqmeçit rayonındaki Qara Acı (Olenevka) köyünde iyül 23-te başlandı ve iyül 31-ge qadar devam etecek.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Oktâbr 1-de Tatar halqınıñ Milliy Meclis reisi Fauziya Bayramovanıñ mahkeme toplaşuvı ötkerilecek. Qadınnı içtimaiy ağlardaki bir sıra maqaleler, şu cümleden qırımtatar halqı ve Ukrainanen bağlı olğan maqaleler içün mahkeme eteler.
Bu aqqında haber Bayramovanıñ Facebook saifesinde yerleştirildi.
«Mahkümniñ soñki sözü ve prigovor beklenile», – aytıla beyanatta.
Mında qayd etile ki, Fauziya Bayramova «ekstremizm» içün 282 maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca qabaatlana. Devlet qabaatlayıcısı ise onı 1 yılğa qadar ğıyabiy şekilde apske almağa rica etken edi.
«Qabaat qararında» aytıla ki: «Bayramova tatar halqınıñ Milliy Meclis reisi olıp, kendi areketleriniñ cemaat telükesini bilip, cemaat telüke aqibetlerini tahmin etip ve buña irişip, anayasa qurumı ve devlet havfsızlığına qarşı cinayet yaptı – millet mensüpligine köre insanlar arasında dava doğurmaq içün areket etti».
Böylece, Bayramova Facebooktaki «Ayvanlar ve qurbanlar» adlı maqale, sorğudan zarar körgen musulmanlarğ qol tutuv ve tatar halqı Milliy Meclisiniñ «Qırım ve Ukrainadaki vaziyet aqqında» beyanatı, qırımtatarlar ve Ukrainağa qol tutqanı içün qabaatlana.
Fauziya Bayramova – tatar yazıcısı, meşur cemaat erbabı, uquq qorçalayıcı, tarihiy ilimler namzeti, «İttifak» firqasınıñ reisi, tatar milliy areketiniñ ve Tataristandaki siyasiy muhalifet liderlerinden biri.


text:
Rusiyege nisbetten Amerika Qoşma Ştatlarnıñ sanktsiyalar uzatması areketi «esas halqara problemalarda eki devletniñ ihtimal işbirlik imkânını yoq ete». Bu aqta mart 3 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Tış İşler Nazirligi bildirdi.
Qayd etilgeni kibi, Amerika Qoşma Ştatlarınıñ sanktsiyalar siyaseti «istiqbalsizdir», Moskva ise «rusiye menfaatına uyğan» cevap tedbirlerni kerçekleştire bile.
İzaatta aytılğanı kibi, sanktsiyalar ukrain krizisini çezmege yardım etmey, rusiye - amerikan munasebetlerini ise «param - parça» ete bile.
Mart 2 künü Amerika Qoşma Ştatlarınıñ prezidenti Barak Obama Rusiye tarafından Ukrainağa qarşı yapılğan basqıncılıq içün kirsetilgen sanktsiyalarnıñ vaqıtını 2017 senesiniñ mart 6 kününe qadar uzattı.
Fermanda bildirilgeni kibi, Rusiye akimiyeti yapqan areketleri ve siyaseti içün, mında Qırım işğali arizası ve Ukrainanıñ bir - de - bir yerinde küçniñ işletilmesi aqqında söz yürütile, 2014 senesinden başlap kirsetilgen bir sıra sanktsiyalarnıñ uzatılması belgilendi.
Obama qayd etkeni kibi, Rusiyeniñ bu areketleri demokratik protsesslerini ve Ukraina institutını yoq ete, bütün dünyanıñ havsızlığı, istiqrarı, mustaqillik ve territorial bütünligini telükege atmaqta.
Amerika Qoşma Ştatlarından ğayırı Avropa birligi ve «Yediniñ gruppası» devletleri tarafından Rusiyeniñ iqtisadiy ve uquqiy faaliyetinen oğraşqan insanlar, cemaat teşkilâtları ve işhanelerge qarşı 2014 senesiniñ baarinden başlap bir sıra sanktsiyalar kirsetildi.
Arizada qayd etilgeni kibi Ukraina şarqınıñ vaziyetine qarışuvı içün kirsetilgen sanktsiyalar Rusiye tarafından minsk añlaşmalarınıñ mecburiyetlerini yapmağanına qadar, Qırımnıñ işğalinen bağlı sanktsiyalarnıñ kirsetilmesi ise, yarımadanıñ qaytarmasına qadar devam etecek.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Yaqında keçirilecek «Qavqaz-2016» ögrenüvlerinde Rusiye Federatsiyasınıñ silâlı quvetleri Ukrainağa qarşı ameliyatnı işlep baqacaq. Böyle fikirni Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında Halqara meseleler boyunca ordu, konversiya ve silâsızlanuv tedqiqatı ukrain merkeziniñ müdir muavini Mihail Samus bildirdi.
«Uçaqlar, meselâ, Ukraina toprağındaki konkret nişanlarğa konkret ücümlerge oşağan vazifelerni işlep baqacaq. Tek bu ücümler poligonlarda işlep baqılacaq. Aynı böyle şekilde deñiz askerleri, Ukraina toprağında kibi, konkret emirlerni işke tüşürecek. Tek olar poligonlarda işlep baqılacaq», – dedi o.
Sentâbr 5-10 künleri Rusiye Federatsiyasında «Qavqaz-2016» ögrenüvleriniñ faal qısmı alıp barılacaq, cenübiy-ğarp strategik yönelişte teşkil etilgen ücümci ordu birleşmesiniñ ameliy faaliyeti işlep baqılacaq.
Avgust 18-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ilân etti ki, Rusiye kütleviy şekilde Ukrainağa kire bile ve böyle alda arbiy vaziyet kirsetile bilecegini ayttı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Resey Qırğızstannıñ barlıq qarızın keşire me?
Almazbek Atambaevtıñ biıl mausım ayında Reseyge barğan saparı kezinde Qırğızstannıñ Resey aldındağı barlıq qarızın merziminen bwrın öşiru jönindegi kelisimge qol qoyıldı. Bwl jöninde parlamenttiñ qarauına jiberilgen kelisimdi ratifikaciyalau jönindegi zañ jobasında aytılğan.
Zañ jobasın wsınuşı qarjı ministrligi Resey 2012 jılı Qırğızstannıñ 488,9 mln dollar qarızın öşiruge kelisim bergenin aytadı. 2013 jılı Resey 188,9 mln dollardı alıp tastağan. Qalğan 300 mln dollardı aldağı 10 jıl işinde öşiru kerek bolğan.
2017 jıldıñ 20 mausımında qırğız prezidenti Almazbek Atambaevtıñ Reseyge barğan saparı kezinde 2012 jıldan bergi qarızdı merziminen bwrın öşiru jöninde kelisimge kelgen.
Qırğızstannıñ qarjı ministrliginiñ habarlauınşa, 240 mln dollar kölemindegi qarızdı Resey keşirse, eldiñ İJÖ 3,8 payızğa ösedi.
Abai.kz


text:
Äpke
Öndirwşi kompanïya: «Magic Wood» JŞS
Qoyuşı rejïsseri: M. Bïdosov
Uzaqtığı: 42 mïnwt
Janrı: melodrama
Baylanıs telefonı: 8 (7172) 55-38-37
E-mail: info@kaztrk.kz
Twındıda ata-anasınan erte ayırılğan bir otbasındağı bes balanıñ basqa tüsken qïındıqtarğa moyımay, ömirden öz orındarın tapqanı bayandaladı.
Bir ata, bir anadan twsa da, minezderi ärqïlı ul-qızdardı qanattığa qaqtırmay, tumsıqtığa şoqıttırmay, bağıp-qaqqan şañıraqtıñ ülkeni Qamajay - bawırlarınıñ baqıtı üşin ömirlik qızığınan bas tartıp, artınan ergen ini-siñilileriniñ jolına barlığın qurban etwge dayar meyirimdi jan.
Örimdey ul-qızğa äke men şeşeni joqtatpağan äpkeniñ eñbegi eş ketpeydi.


text:
Keriç keçitinde noyabr 5 künü yük yolağında nevbetler saqlanıla.
Bunı Yekâne naqliyat müdirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Müessiseniñ malümatına köre, Novorossiysk limanında nevbette 170, Keriç deñiz ticariy limanında ise 50 yük maşinası tura eken.
«Keriç keçitinde ava güzeldir, yel yoq kibi körüne. Keçit adiy rejimde çalışa. «Glükofilousa», «Krım», «İonas» ve «Olimpiada» paromları çalışa. «Yeysk» ve «Kerçenskiy 2» paromları «Kavkaz» – «Keriç balıq deñiz limanı» arasında yüreler», – dep bildirdi Yekâne naqliyat müdirliginiñ matbuat hızmeti.
Noyabr 4 künü Novorossiysk limanında Qırımğa yol alğan 180 yük maşinası, Kubande Slavânsk şeerinde – 391 yük maşinaları tura edi.


text:
Qırımda Musulmanlar diniy idaresi yanında erkekler içün İslâm ve Quran kursları açılacaq. Bunı salı künü, mart 3-de, Qırım musumalmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Dersler aftada bir kere keçirilecektir, birinci ders – martnıñ 4-de.
«Nazariyeden ğayrı, ocalar ibadetniñ eñ müim şekli – namazğa ögretecekler. Bunıñ ile talebelerniñ arap elifbesini ve Qurannı ögrenmege imkânı olacaq», – denile beyanatta.
Qırım musumalmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmetinde şunı da bildirdiler ki, dersler bedava olacaq, ve olarğa er istegen adam qoşula bile eken.


text:
Bağçasaray rayonınıñ sabıq başı, Qırımtatar Milliy Meclis azası İlmi Ümerov Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresinde Ahtem Çiygoznıñ faydasına cevap berdi. Bunı Ümerovnıñ özü Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Adiy taqiqat sualleri. Ahtem Çiygoznıñ faaliyeti, fevral 26 künü mitingniñ teşkilâtçıları aqqında soray ediler. Ahtem aqqında sorağanda, onı miting devamında bir qaç kere körgenimni ayta edim. O, ep insanlarnı tınçlandırmağa areket ete edi», – dey İlmi Ümerov.
Bağçasaray rayonıñ sabıq başı sorğuda onı yalıñız fehral 26 künü aqqında sorağanlarını bildirdi, başqa sual yoq edi. «Kerek olsa, aynı şunı mahkemede de ayta bilem», – dedi İlmi Ümerov.
Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ resmiy vekili Vladimir Markin bildire ki, Çiygoznı «kütleviy numayışnı teşkil etüv ve iştirak etüvde» şekleyler. Qırım Yuqarı Mahkemesi fevral 6 künü SİZOda bulunğan Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ şikâyet arizasını red etti. Rusiye Taqiqat komiteti Meclis reis muavini Ahtem Çiygoznğa 2015 senesi fevral 19-na qadar, soñra mayıs 19-na qadar apis müddetini belgiledi.
Qırım Taqiqat komitetiniñ malümatına köre, fevral 26 künü vaqiaları çerçivesinde şaat olaraq 150 insan sorğudan keçti, zarar körgen 40 insan belgilendi ve 2 şahıs mesülietke çekildi.
2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Qırımtatar Milliy Meclis ve «Rusiye birligi» tarafdarları ile kütleviy miting keçti.


text:
İyülniñ 2-de qırımtatar şairi Refat Çaylaqnıñ «Vatan duyğusınen» kitabı taqdim etildi. Kitapqa vatanperverlik mevzusında şiirler kirdi. Tedbir «İ.Gasprinskiy adına qırımtatar kütüphanesi» Qırım Cumhuriyet Müessisesinde ötkerildi. Kitaphane hadimleri şairniñ ömür ve faaliyeti aqqında sergi ve foto taqdimini azırladılar.
Tedbirde «Maarifçi» qırımtatar birleşmesiniñ Reisi Safure Kacametova, qırımtatar yazıcıları Birliginiñ reisi Riza Fazıl, yazıcı ve şairler – Şeryan Ali, Uriye Edemova, Ablâziz Veliyev, em de milliy arekette dost ve ortaqları olğan Şefiqa Konsul, Fatma Bayraç ve Pevat Zeti iştirak ettiler.
Tedbirni Qırım Muhtar Cumhuriyetinde nam qazanğan artist Rustem Memetov ve №11 gimnaziyasınıñ 11-inci sınıf talebesi Emine Ablayeva yaraştırdılar.
Refat Çaylaq 1938 senesi fevralniñ 13-de Sudaq rayonınıñ Toqluq köyünde dünyağa keldi. Mektepni bitirgen soñ, Taşkent gidromeliorativ tehnikumına oqumağa kirdi. Refat Çaylaqnıñ birinci şiirleri 1967 senesi «Lenin bayrağı» gazetasında bastırıldı.
Şairniñ birinci «Bosağada» şiirler cıyıntığı 1994 senesi Aqmescitte dünya yüzüni kördi. Al-azırda Refat Çaylaqnıñ şiirleri «Yıldız» mecmuası, «Yañı dünya» ve «Qırım» gazetalarında derc oluna. Refat Çaylaq milliy areket iştirakçisi, Qırımtatar halqı II Qurultayınıñ delegatı (1991) ve Ukraina yazıcıları milliy birliginiñ azası ola.


text:
Gravitatsion radius
Gravitatsion radius yäki Şvartsşild radiusı - massalı sferanıñ üzençälekle radiusı, ul massiv sferanıñ öslegennän taşlap kitü tizlege (ikençe ğälämi tizlek) yaqtılıq tizlegenä tigez. Böten massa sfera eçendä simmetrik räweştä büleneşep tora.
Şulay itep gravitatsion radiusqa iä bulğan massiv sferadan xättä yaqtılıq taşlap kitä almıy, häm ul sfera qara bularaq kürenä, näq şul obyekt qara tişek bulıp tora.
Gravitatsion radius:
biredä
- G — gravitatsion daimi ,
- c — vakuumdağı yaqtılıq tizlege,
yäki
yäki
- km, biredä - Qoyaş massası
1784 yılda Con Miçell berençe tapqır bu zurlıqnı telgä ala, läkin tik 1916 yılda Karl Şvartsşild Ğomumi çağıştırmalılıq teoriäse qısalarında Gravitatsion radiusnı isäpläp çığara.
Bu radiuslı sferağa böten massa qısılsa ide, Cir yäki Qoyaş qara tişekkä äyläner ide.
Neytron yoldızlar gravitatsion radiusları yoldız radiusınnan 1/3 täşkil itä.
Gravitatsion kollaps[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Massiv yoldızlar (2-3 Qoyaş massası) atom-töş yağulığın totıp betergännän soñ, gravitatsion kollapsnı kiçerä: yoldız gravitatsion radiusqa qısıla häm bernindi nurlanış, kisäkçälär tışqa çığa almas inde.
Gravitatsion radiusqa yaqınlaşa torğan yoldızlarda waqıt bik äkren bara.
Gravitatsion kollapsnı kiçergän häm gravitatsion radiusqa citkän yoldızlar qara tişek dip yörtelä.
Äylänmi torğan qara tişekneñ gravitatsion radiusı waqiğalar ofığına tigez.
Galaktikanıñ (Kiek Qaz Yulı) üzägendä urnaşqan ütä massiv qara tişekneñ gravitatsion radiusı 16 mln km täşkil itä.
Böten Ğälämneñ gravitatsion radiusı küzätelä torğan öleşennän zurraq bula.
Sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- MизHep Ч., TopH K., yилep Дж. ГpaBиTaция. — M.: Mиp, 1977. — T. 1—3.
- Шaпиpo C.Л., Tbюkoлckи C.A. ЧepHыe дыpы, бeлыe kapлиkи и HeйTpoHHыe зBeзды / Пep. c aHrл. пoд peд. Я. A. CMopoдиHckoro. — M.: Mиp, 1985. — T. 1—2. — 656 c.


text:
– Selâm aleyküm, – dep, sınıf reberi talebelerge muracaat ete.
– Aleyküm selâm, – dep cevap bereler balalar.
– Milletimiz – qırımtatar! Vatanımız – Qırım! Biz Qırımnı peq sevemiz!
Bu kibi şekilde 1-V sınıfta saba başlana. Mayıs 30 künü bu talebeler içün – adden tış bir kündir. Soñki çañ bayramı munasebetinen olar kiyinip-quşanıp keldiler. Qızlar qırımtatar milliy feslerni kiydiler, er talebeniñ köksüni qırımtatar bayrağı resim etilgen beycler yaraştıra.
Talebelerniñ bir qısımı qollarında Ulu Vatan Cenkinde iştirak etken qaraman qırımtatarlarnıñ süretlerini tutalar, digerlerniñ qollarında sürgünlikni añdırğan resimler bar.
Keçken sene, Lenura oca Yağyayeva 37 sanlı mektepte qırımtatar tilinde tasil berilgen sınıfnı açmağa niyet etti.
Lenura oca, Qırım.Aqiqatqa şunı bildirdi: «Keçken sene sentâbr 1 künü arfesinde bizge milliy sınıfnı toplamağa teklif etti. Bunıñ episi bir qaç kün içinde oldı. Mektep müdiri bizni kitap ve qırımtatar tili mütehassısları ile temin etecegini bildirdi. Talebelerniñ ana-babaları biraz şübelendiler, çünki kerekli şaraitler lâzim. Amma, Allahqa şükür, sınıf açıldı. Biz bir yıl çalıştıq».
Faqat, tasil sisteması deñişkeni sebebinden, mektep memuriyeti ana-babalarğa eki variant teklif etti. «Qırımtatar tili dersi olğan rus sınıfı, ya da, qırımtatar milliy sınıfı, - dey Lenura Yağyayeva. – Amma, bizge birden ayttılar, ekinci variantnı saylasañız, derslik ve mütehassıslar ile meseleler çıqa bile».
Buña baqmadan, ana-babalar balallarnıñ tuvğan tilde tasil almalarında israr etiler. «Olarnıñ sayesinde, sınıfnı saqlap qaldıq», – qayd etti Lenura-oca.
Birinci sınıf talebesi Ülkeranıñ anası Elvina Abhairova-Seitmemetova aytqanı kibi balanı qırımtatar sınıfına quvanç ile berdi: «Birinciden, milliy müit: balalar tuvğan tilde laqırdı etecekler. Ekinciden, sınıfta talebelerniñ sayısı az, bu ise, müitke tesir ete. Ocamız da tecribeli, eyi tasilli», - dey o.
Sınıftaki bütün yazılar qırımtatar tilinde, tahtada milliy «Ant etkenmen» gimnniñ metini asılğan, balalar belli «Güzel Qırım» yırını icra eteler – vatanperverlik duyğusı balalıqtan aşalana. Bunıñ episi – öz işine sadıq olğan ocanıñ yeñişidir.
«Taleblerniñ ana-babaları menim yardımcılarımdır, olar balalarnen ana tilinde laqırdı etkenleri birden duyula. Bunıñ içün olarğa minnetdarım», – dep qayd ete Lenura oca.
Ekseritei rus tilini arz ete
37 sanlı mektepte sınıflarnıñ yarısı ukrain tilli sınıflardır. BU sınıflarda oquğan talebelerniñ ana-babaları ekseriyetnen rus tiline keçmekni istediler, ukrain tilini ise, fakultataiv olaraq qaldırmağa teklif ettiler.
Mektep müdiri Diana Risovannaya ana-babalar toplaşuvılarından birinden protokolnı köstere, vesiqada, ana-babalarnıñ ekseriyeti balalarnı rus sınıflarğa keçmelerini istegenleri yazıla.
Müdir, Qırım.Aqiqatqa üykenlerniñ qararını añlattı: «Elbette, tasil berilecek tilni er kes seçe bile: rus, ukrain ya da qırımtatar tilini. Amma, ana-babalarnıñ ekseriyeti oquş rus tilinde olğanını istey. Talebeler istese, ukrain sınıflarnı qaldırırmız. Amma, er kes añlay, YEGE (imtianlar) mında rus tilinde berilecek».
Diana Risovannayanıñ sözlerine binaen, mezunlarnıñ iç biri ukrain oquv yurtlarına barmağa istemedi. Qayd etkenine köre, «tek 5 talebe Rusiyeniñ qıtasına oqumağa ketecekler, qalğanları Qırımda tasilini devam ettirecekler».
Tantanalı tedbirde, 8-nci –A (mektepte bu arif altında ukrain sınıfları çalışa) sınıf talebesi Dimadan sorayım: «Ne içün ukrain sınıfında oquşnı devam etmege istemediñ?”
«Sınıfdaşlarım kibi, ukrain tilinde oqumağa istegim yoq. Er şey deñişti, onıñ içün rus tilin seçtim», – cevap berdi o.
Tantanalı tedbirniñ alıp barıcısı: Diqqat! – dedi. Etrafta Rusiye marşı eşitildi…


text:
Baqçasaray
Baqçasaray (qırımtatarça Bağçasaray, Бarъчacapaй, rusça, ukrainça Бaxчиcapaй) - Qırım üzägendä urnaşqan şähär. Altın Urda çorında möhim idärä üzäge. Baqçasaray - Qırım xanlığınıñ tarixi başqalası.
1532 yılda Säxib I Gäräy xan ike çaqrım yıraqlığında urnaşqan Salaçıq şähärennän Baqçasarayğa xan rezidentsiäsen küçerä.
Aqmäscit şähärennän 40 çaqrım aralığında, Qaça yılğasınıñ üzänendä urnaşa.
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Altın Urda çorında Baqçasaray urınında berniçä şähärçeklär urnaşqan: Qırıq-Cir (Qırq Yer) yä Çufut Qala (qırımtatarça Çufut Qale), Salaçıq, İske-Yort (Eski Yurt).
Qırıq-Yer häm Salaçik şähärlärendä Altın Urda çorında idärä üzäkläre bulğan.
Qırım xanlığı çorında XV-XVI ğasırda Miñle-Gäräy xan Salaçik şähärendä zur tözeleş başlağan.
1532 yılda Säxib I Gäräy Meñle Gäräy ulı xan ike kilometr yıraqlığında urnaşqan Baqçasaraynı sala. Soñraq Baqçasaray xan sarayı tiräsendä şähär kilep çıqqan.
1736 yılda Minix citäkçelegendä urıs ğäskärläre Baqçasaray şähären tulısınça yandırıp beterä.
1784 yılda Rusiä Qırım xanlığın basıp ala.
Baqçasarayda Qırım suğışı waqiğaları bulğan.
XIX-XX ğasırda Baqçasaray - Qırımtatar xalqınıñ mädäni, ictimäği tormışınıñ üzäge.
1944 yılnıñ 18 mayında Qırımtatar xalqı sörgengä cibärelä.
Şähärdä tuğan tanılğan şäxeslär[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Ğömär İpçi, qırımtatar yazuçısı.
- Säidä Arifova, dönya täqwası.
- İsmäğil Gasprinskiy, tatar tärcemäçese, mäğrifätçe
- Safa-Gäräy, mäşhür Qazan xanı
- İlyas Boraganskiy, qırımtatar näşire.
Sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- KapTa Бaxчиcapaя
- Бaxчиcapaй пyTeBoдиTeлb 1979
- OфициaлbHый caйT XaHckoro дBopцa
- ДocToпpиMeчaTeлbHocTи Бaxчиcapaя


text:
Latviyanıñ milliy silâlı quvetleri bergen malümatına köre, NATO qırıcıları Baltiya deñizinde İl-20 Rusiye istihbaratçı uçağını tutıp yaqaladılar.
«Ava politsiyasınıñ qırıcıları iyül 21-de Baltiya deñizi üzerinde Rusiye silâlı quvetlerine ait İl-20 uçağını tuttılar», – dep aytıla Latviya Milliy silâlı quvetleriniñ Twitter haberinde.
Rusiye uçağı halqara ava boşluğında buluna edi. Rusiye tarafı bunı izaatlamay.
Ukraina zıddiyeti başlağanından berli ve bundan sebep Ğarp ve Rusiye Federatsiyasınıñ munasebetleri bozulğan soñ Rusiyeniñ arbiy gemileri ve uçaqlarını Baltiyanıñ ava ve deñiz sıñırlarında sıq-sıq qayd eteler.


text:
Bunı içtimaiy ağda içki işler naziri Arsen Avakov yazdı, dep bildire Radio Svoboda.
«Slavânsk. Elâk olğanlar ve zararlanğanlar eki taraftan da bar. Bizim tarafımızdan – Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ zabiti. Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ ATM yolbaşçısı ve daa 4 insan zarar kördi. Separatistler tarafından – belli bir malümat daa yoq», – dep yazdı o.
Avakov şunı da qayd etti ki, «separatistler yerli eali qalğanınen qorçalanmağa başladılar… Ukraina havfsızlıq hızmeti quvetlerniñ ğayrıdan teşkilüvini ilân etti».
Bugün Slavânskta Ukraina havfsızlıq hızmeti yolbaşçılığında antiterroristik ameliyat olıp keçe.


text:
Litvaniya Cumhuriyetiniñ prezidenti Dalâ Gribauskayte Vilniuasta qırımtatarlarnıñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovnen körüşip, Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada qırımtatarlarnıñ vaziyetini ve demokratik serbestlikniñ bozulmasını muzakere etti.
Bunı Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ matbuat hızmeti bildire.
Dalâ Gribauskayteniñ aytqanına köre, Litvaniya «Qırımnıñ qanunsız işğali ve Rusiyege qoşulmasını sert bir şekilde takbih ete».
«Litvaniya Qırımnıñ qanunsız işğali ve Rusiyege qoşulmasını sert bir şekilde takbih ete. Al-azırda zor bir problemlernen qarşılaşqan qırımtatarlar ve Ukrainanıñ bütün sakinlerine qoltutamız. Rusiyege qarşı cezalar boyunca ardı-sıra adımlarğa qoşulamız, Minsk añlaşmalarına bütünley riayet etilgenine qadar ve Qırım işğalden azat etilgenine qadar cezalar lâğu etilmemeli», – dep ayttı Dalâ Gribauskayte.
Litvaniya prezidentiniñ bildirgenine köre, Qırımnıñ silânen teminlenmesi de telükeli bir şey. Onıñ zanınca, yarımada Rusiye arbiy alanına çevirildi. Onıñ malümatına köre, Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada 24,5 biñ arbiy ve aman-aman bütün Qara deñiz regionını qaplap alğan silâ bar.
Dalâ Gribauskayteniñ fikirince, Qırım «fitne merkezi ve regiondaki ateş noqtasına çevirile bile».
Vilniusta aprel 11-13 künleri Dünya qırımtatar kongressi İdare şurasınıñ toplaşuvı keçirilmekte. Tedbir «İşğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı» halqara konferentsiyasından başlandı. Konferentsiya devamında Rusiyeniñ Qırım işğali ve yarımadada qırımtatarlarnıñ vaziyetine dair bir qaç muracaat ve beyanname seslendirildi.
Rusiye akimiyeti işğal etilgen Qırımda insan aqları bozulğanını red ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Nikosiyada bayraq töşerü kereşüe
2 keşe Törkiyä häm Tön’yaq Kipr Törek Cömhüriyäte bayraqların töşerergä mataştı
Tön’yaq Kipr Törek Cömhüriyäte başqalası Nikosiyada Törkiyäneñ biredäge tulı wäqalätle ilçelege aldında 2 keşe Törkiyä häm Tön’yaq Kipr Törek Cömhüriyäte bayraqların töşerergä mataştı.
Monı kürep alğan ilçelektä wazıyfa başqaruçı ğaskärilär şunduq êşkä kereşte.
Waqıyğa urınına kilgän poliśiya ilçelekkä qarata provokaśiya ixtimalına qarşı qısqa waqıtlı ğadättän tış xäl iğ’lan itte.
Bayraqlarnı töşererga tırışqan 2 keşe saq astına alındı.
Waqıyğa belän bäyle tikşerü däwam itä.


text:
18/3) AYI DAĞI
Yayin Tarihi 11 Haziran, 2009
Kategori TÜRK VE DÜNYA DESTANLARI
AYI DAĞI
Çok eski zamanlarda Kırım’ın yalı boyunda, dünyada henüz insanlar yaratılmadığı bir dönemde cin taifesi denen bir gurup yaşıyormuş.
Yabanî, dağlık memlekette onların hayatı çok zor, yemekleri zahmetli, kaldırılamayacak kadar güçmüş. Onlar Allah’ın emirlerine çok sadık, itaatli, kalplerini nurlandırmak için yollanan şeriata uyuyorlarmış. Allah, peygamberlerimiz bizim zor şartlarımızı kolaylaştırır diye ümitle yaşıyorlarmış.
Hep birlikte yorulmadan çalışmaları sayesinde cin taifesi, kesilmez dağları kırıp bahçeye çevirmiş, toprakları sulamak için kanallar kazmış, bereketli bağ, bostanlar yetiştirmişler. Onlar, bu şekilde çalışarak hayat şartlarını düzeltiyor ve her yıl daha da zenginleşiyorlarmış.
Onlar ne kadar çalışırlarsa o kadar yokluğu ve ihtiyaçlarını yenmişler. Rahat hayat geçirmenin ancak kendi emeklen ve çalışmaları sayesinde olacağını iyice anlamışlar. Eğer çalışıp ekmek kazanmazlarsa, Allah’ın da yardım etmeyeceğini anlamaya başlamışlar.
Rivayete göre, bu cin taifesi insanlardan daha akıllı imişler. Zaman geçtikçe onların yüreklerinde Allah’ın birliğine ve şeriatin doğruluğuna karşı şüphe uyanmış. Gittikçe onlar Allah’ın binasına (camiye) daha az gitmeye, eksik ibadet etmeye başlamışlar. Her yıl Allah yoluna verdikleri fitre ve kurbanları azaltmışlar.
Allah’a isyan ettiği için cennetten kovulan iblis şeytan için bu bekleyip de bulamadığı bir şeymiş. Allah’a itaat etmekten vaz geçmeye başlayan cin taifesini daha fazla yoldan çıkarmak için fırsat bekliyormuş. İblis en sonunda kendini cin taifesine peygamber olarak kabul ettirmiş. Onlar artık Allah’tan ayrılıp O’nun en büyük düşmanı olan iblise secde ediyor, ondan yardım aramaya başlıyorlarmış.
İblis kendini cennetten kovan Allah’ına çoktan beri kin besleyip, her fırsatı değerlendirerek O’na bir kötülük etmeye gayret sarfediyor ve O’nun kullarını itaatten çıkarmanın yolunda dolanıyormuş. Allah’ın en doğru kulları olan ve O’na inanıp gelen cin taifesini yoldan çıkardığın için çok seviniyormuş. İblis yeni halkı cesur olmaya, şenlik ve zevk içinde yaşamaya davet etmiş. Onların üzümden şarap yapıp içmelerine, karılarını açık gezdirmelerine izin vermiş.
Allahütaala iblise bakıp, doğru yoldan çıkan taifesine, itaat etmelerini sağlamak için, bir peygamber göndermiş. Peygamber onları yanlış yoldan çevirmek, Allah’ın birliğine inandırmak için çok vaaz verse, nasihat etse de hiç faydası olmamış. O, itaat etmeyenlerin ahirette cehennem azabıyla yanacaklarını söyleyerek korkutsa da iblisin yolundan vaz geçmelerini sağlayamamış. Cinler O’nu peygamber olarak tanımıyor, O’nun nasihatleri ile dalga geçiyor, O’nu geveze ihtiyar diye kızdınyorlarmış. İblisin öğrettiği zevkli yoldan giden cin taifesi, peygamberi memleketlerinden kovuyor, O’na yiyecek içecek vermiyor, dolaştığı yerlerde taşlıyorlarmış.
Allah’ın yolladığı peygamber, düşman iblis taifesinin elinden, saklanarak zor kurtulmuş ve dağlara kaçmış.
Zulümden canı yanan peygamber, yüksek bir dağın tepesine çıkıp, Allah’a şikâyet etmeye başlamış. Peygamber kırk gün kırk gece namazlığın üstünden kalkmadan, Allah’tan kendini kovan, dinden çıkan cin taifesine şiddetli bir ceza vermesini, bin bir türlü belâ yollayarak onların yer yüzündeki köklerini silmesini dilemiş:
“Ya Rabbi, sen onlara öyle bir belâ ver ki, dinden çıkan kullarına bir ibret olsun”, diye dua etmiş.
Diğer taraftaki asî kulları ile uğraşan Allah, peygamberin bu dua ve yakarışlarını duymamış. Nihayet kırk birinci gün peygamberin gür sesini işiterek, asî cin taifesine ne tür şiddetli cezalar vermesi gerektiğini düşünmeye başlamış.
Allah’ın doğru yoldan çıkan kullarını cezalandırmak için, ebediyen buzlarla kaplı, zincirlerle bağlı bir Büyük Ayısı varmış. Allah, onu saran buzlardan kurtarıp zincirlerini çözerek, onun şeriatı unutan cin taifesinin üzerine yürümesini emretmiş.
Buzdan ve zincirlerden kurtulan, Allah’ın intikam alıcısı, bu Büyük Ayı, derya denizleri aşıp, cin taaifesinin yaşadığı Kırım’ın yalı boyuna gelmiş. Cin taifesinin batı tarafındaki ilk köyü olan Foros’un yanındaki Sanç burnuna gelince bu Büyük Ayı denizden çıkıp karaya ayak basmış. Onun dağ gibi büyük olan bedeni çok korkunç ve ağırmış. Üstündeki tüyü ise sık bir çamlığa benziyormuş.
Büyük Ayı denizden çıkınca çok büyük dalgalar, fırtınalar kopmuş, hatta kıyıdaki pek çok köyü denizde yıkayıp alıp gitmiş. Allah’ın belâsı, intikamcısı olan Büyük Ayı karaya ayak basıp kıyı boyunca yürümeye başlamış. O, kendi ağırlığı ile kıyıda karşılaştığını vuruyor, yıkıyor, dağları darmadağınık ediyor; keskin, sivri tırnakları ile toprağını koparıp attığı yerlerde büyük dereler meydana getiriyormuş. Ayının azametli bedeni altında yalı boyu toprakları denize doğru kayıp gider, eti yenip sadece kaburgaları kalmış öküz gibi olur. Taş ve. kayalar da bu yükün altında dayanamayarak parça parça olup gürültüyle yıkılıyor, zavallı cin taifesinin köylerini dibine gömüp bırakıyormuş.
Yalı boyu bu azametli gövdenin ağırlığı altında inliyor, titriyor; köyler, şehirler yıkılıyor, dağılıyor. Dağlar yerlerini değiştiriyor, her yer farklı bir hâl alıyor. Sağlam yerlerde uçurumlar, sarp kayalar meydana geliyor. Topraklar ilginç katlar halinde kıvrılıyor, yayılıyormuş. Bu kıyamet içinde cin taaifesinin büyüğü küçüğü kaybolmuş. Allah’ın şeriatını unutup iblise tapınan taifenin merkezi olan yerleri, Allah’ın dehşetli belâsı Büyük Ayı tırnakları ile parçalamış.
Yerin derinliklerindeki kayıkları kazıp çıkararak darmadağın edip, büyük taş yığınları meydana getirmiş. Böylece Oreanda’da, Alupka’da, Simeiz’âe, Küçük Köy’de Ayı’nın demir tırnakları altında büyük kaya yığınları meydana gelmiş.
Ne anaların, ne babaların göz yaşlan, ne de bütün cin taifesinin baş eğip yalvarmaları, hiçbir şey intikamcı Büyük Ayı’yı durduramamış. O ne kadar yıkarsa, o kadar daha fazla yıkmak istiyor, intikam duygusu daha fazla alevleniyormuş. Şimdi Yalta olan yerde, asî cin gurubunun en büyük ibadethaneleri varmış. En büyük papazlar orada iblisin altın resmine ibadet ediyorlarmış.
Buraya gelince Büyük Ayı’nın hıncı daha fazla ateşlenmeye başlamış. İntikam duygusu arttıkça artmış. Allah’a inanmayanların yatağını ta temelinden yıkmaya karar vermiş. Ayı, oranın taşını, toprağını silip süpürüp atmış. Fakat oranın görünüşünü değiştireyim diye ortasına derin Ur çukur açmış.
Kudretli omuzlarını dağın iki yanına dayayarak öyle bir iteklemiş ki, koca koca dağlar kıyıdan beş vörst uzağa çekilmişler.‘
Bir zamanlar yüksek dağlar olan yerlerde derin yarlar, şelâleler meydana gelmiş. Bütün dünyada nam kazanmış olan iblisin azametli ibadethanelerinden eser bile kalmamış.
Böylece ebediyen buzlar arasında donup duran, sulara alışan Büyük Ayı’nın iri vücudu yer yüzünde büyük zorlukla ayaklarını sürükleyerek dolaşıyormuş. İblis halkının ibadethaneleri yıkılıp yerle yeksan olduktan sonra Büyük Ayı’nın hıncı da biraz geçmiş. Kıyıyı eşeleyerek, yıkıp gitmeye Ayı devam etmiş
Gide gide Büyük Ayı’nın karşısına çiçeklerle donanmış Partenit düzlüğü çıkmış. Bu düzlükteki güzel tepecikler, zengin ve güzel ormanlar, neşeyle şırüdayarak akan nehirler, kehribar gibi parlayan üzüm bağlan, zümrüt gibi yeşil çayırlar, Ayı’nın bile mermer gibi sert yüreğini yumuşatmış. İntikamcı Ayı’nın geldiğini görerek yaklaşan ölüm karşısında titreyen Partenit halkı, onun karşısında eğilip, ağlaya sızlaya onu karşılamışlar. Onu merhamete getirmek için önüne analar öz yavrularını uzatıyor, gençler ise korkudan titreşen nişanlılarını saklıyor, ölüm cezalarını bekliyorlarmış. İntikamcının kan içici yüreği bu görüntü karşısında yumuşamış, cin taifesini yok etmek için Allah yolunda epey uğraştığının farkına varan Ayı, durmuş. Yalı boyunca epey yol alarak yorulduğunu fark eden Büyük Ayı, yorgunluktan kuruyan boğazını ıslatmak istemiş. Büyük Ayı yüzünü denize doğru çevirip, ön ayakları ile soğuk deniz suyuna girmiş. Eğilerek Allah’a yedi kere secde etmiş. Korkunç kafasını denize batırıp, uzun zaman su içmiş. Deniz onun ağzının dibinde çalkalanıyor, köpürüyor, boğazından ise seller gibi sular içine akıyormuş. Ayı o kadar susamış ki, yıllarca içse bile doyamamış. Asî cin taifesine olan hıncı daha geçmeyen Allah, Büyük Ayı’nın sudan çıkıp yoluna devam etmesini, Partenit düzlüğündeki köyleri yıkıp, halkını da yok etmesini emretmiş. Büyük Ayı Allah’ın bu emrine kulak asmadan su içmeye devam etmiş. Mukaddes emri yerine getirmek için acele etmeyen Ayı’yı Allah lanetlemiş:
“Sen benim büyük bir intikamcındın. Şimdi benim en büyük asî kulum ol! Gelecek nesillere bir ibret olması için, durduğun yerde kal”, demiş.
Allah’ın laneti Büyük Ayı’nın iri vücudunu taşa, kuvvetli omuzlarını ise uçurumlara çevirmiş. Onun yüksek sırtı geniş bir tepe halini almış, denizin içindeki büyük başı derin uçurumlara dönmüş, sık tüyleri geçilmez emen ağaçlan haline gelmiş. Büyük Ayı, Ayıdağ olmuş ve ebediyen katmış kalmış. Ayı’nın geniş ağzı karşısında ancak Karadeniz şırıldar. Şimdi bile öyle geliyor ki, sanki o hâlâ su içiyor. Onun için denizciler onun ağzının yanından hâlâ bugün bile geçmeye korkarlar, oradan sakınarak dönüp geçerler.
Büyük Ayı’nın o çok korkunç gelişinden yüz yıllar geçtikten sonra, artık yalı boyu sakinleşmiş, rahatlamış. Dağlar büyümüş, çeşitli hayvanlar doğmuş, insanlar ortaya çıkmış. Ayıdağ’ın etrafında Gurzuf, Kızıl Taş, Kurkulet, Dermenköy, Partenit köyleri de kurulmuş. Bir zamanlar Ayıdağ’ın üstünde yaşamak isteyenler de olmuş. Onlar onun üstüne büyük bir kilise ve bir de kale yapıp yerleşmek istemişler. Fakat anlaşılıyor ki, işleri yolunda gitmemiş. Ayuvdağ’ın üstünde kimse yaşayamamış. Çünkü onu Allah lanetlemiş
AYUVDAĞ (Kırım Türkçesi)
Pek eski vaqıtlarda Qnmnırl yalı boyunda, dün-yada daa insanlar yaratılmağan bir zamanda cin tayfası, değen bir tayfa yaşay eken.
Kiyik, dağlı memlekette olarnın yaşayışı pek ağır, yemekleri zametli, köterilmeycek kibi küç eken. Bular allanm emirlerine pek sadıq, itaalı qalblerini nurlandırmaq içün yollanğan şeriatnı tuta ekenler. Alla -peygamberlerimiz bizim müşkül yaşayışımıznı yengilleştirir, dep ümütnen yaşay ekenler.
Birlikte yorulmay çahşuvı sayesinde, cin tayfası kesilmez dağlarnı qırıp bağçağa çevirgen, top-raqlamı suvarmaq içün arıqlar qazğan, bereketli bağ, bostanlar yetiştirgenler. Böyle çalışıp, olar yaşayışlarını tüzete ve yıl yıldan baylıqlarını arttıra ekenler.
Olar ne qadar çoq çalışsalar, o qadar da yoqluq ve itiyacnı yefigenler. Raat ömür keçirmek, ancaq öz emeklerine, çalışuvlarına bağlı olğanmı yaxşı aftlağanlar. Eğer çalışıp ötmek qazanmasan, allanm bir türlü yardım etmeycegini aqıllan kese başlağan.
Bu cm tayfası, rivayetke köre, insanlardan da aqıllı eken. Vaqıt keçken sayın, olarnın yüreklerinde allanın birliğine, şeriatnın doğrulığına şube uyan-ğan. Kettikçe, olar allanın binasına az qatnamağa, eksik ibadet etmeğe başlağanlar. Yıl-yıldan alla yo-luna bergen fi tir ve qurbanlarmı eksiltkenler.
Aliağa isyan etkeni içün, cennetten quvulğan iblis şaytan ise, bura beklep, tapamay eken. Aliağa, itaatan çıqa başlağan cin tayfası daa ziyade yoldan çıqarmaq içün fursat beklep tura eken. İblis en
sonunda özüni cm tayfasına peygamber olaraq ta-nıttırğan. Olar artıq allanı terk etip, onın en büyük düşmanı olğan ibliske secde ete, ondan yardım qı-dıra başlağanlar.
İblis özüni cennetten quvğan allasına çoqtan berli kin beslep, ona er fursattan faydalanıp, bir ya-manlıq yapmağa tırısa ve onın qullarını itaattan çı-qarmaqnın yolunda keze eken. Allanın en doğru qulları olğan ve ona inanıp kelgen, cm tayfasını yol-dan çıqarğanına pek quvana eken. İblis yanı xalqnı cesur olmağa, şenlik ve zevq içinde yaşamağa ça-ğırğan. Olarğa üzümlerinden şarap sıqıp içmeğe, qarılarına açıq kezmege izin bergen.
Allau talâ, ibliske baqıp, doğru yoldan çıqqan tayfasına, olarnı itaatqa ketirmek içün bir pey-gamber yollağan.. Peygamber olarnı yanlış yoldan vazgeçtirmek. Allanın birliğini tamtmaq içün çoq vaaz, nasiyat etse de, bir şey fayda bermegen. O ita-attan çıqqanlarnı axrette ceennem azabmen qor-qutsa da, iblisnin şeriatından vazgeçtirip olamağan. Çınlar onı peygamber dep tanımay, onın na-siyatlarmı mısqılğa ala, onı geveze qartçıq dep, eriştire ekenler. İblisnin ögretken şen-zevqlı yo-lundan ketken cin tayfası, peyğamberni öz mem-leketlerinden quva, onı aştan, suvdan muxrum etip, kezgen yoluna taş ata ekenler.
Allanm yollağan peygamberi düşman iblis tay-fasınme elinden gizlenip, zornen qurtulıp, dağlarğa qaçqan.
Qıynalmaqtan canı yanğan peygamber, yüksek bir dağnın töpesine çıqıp, allağa şikâyet etmeğe başlağan. Peygamber qırq kün, qırq gece na-mazlığından tüşmey, alladan özüni quvğan, dinden çıqqan cin tayfasına qattı ceza, üzerine bin bir türlü belâ yollap, yer yüzünden olarnıfî tamirini coy-masmı istegen:
-Ya rabbi, sen olarğa öyle bir belâ ber ki, dinden çıqqan qullarıfia bir ibret olsun! – dep, dua etken.
Başqa taraftaki asıy qullarnen oğraşqan alla, peyğambernifi bu dua ve yalvarışlarım eşitmegen. Niayet, qırq birinci künü peyğambernifi gür da-vuşını eşitip, asıy cin tayfasına ne soy quvetli ce-zalar bermek kerek olğanını, tüşünmege başlağan.
Allanın, doğru yoldan çıqqan qullarını ce-zalamaq içün, ebediy buzlarnen qaplı, zıncırlarnen bağlı bir Büyük Ayuvı bar eken. Alla bunı qaplanğan buzlarından azat etip zıncırlarım çezip, şeriatnı unut-qan cm tayfasının üzerine yürmekni emir etken.
Buzdan, zıncırlardan azat olğan, allanın in-tiqamcısı, bu Büyük Ayuv derya-denizlerni keçip, cin tayfasının yaşağan Qrım yalı boyuna kelgen. Cin tayfasının, künbatıdan birinci köyi olğan Foros ya-nındaki Sanç burunma kelgende, Büyük Ayuv denizden çıqıp, qarağa ayaq basqan. Onm dağ kibi balaban kevdesi pek qorqunçlı ve ağır eken. Üs-tündeki tükü de sıq çamlıqqa benzey eken.
Büyük Ayuv denizden çıqqanda, öyle dalgalar, furtunalar qopqan, atta yalıdaki bir çoq köylerni denizge yuvıp alıp ketken. Allanın belâsı-intiqamcısı Büyük Ayuv qarağa ayaq basıp, yalınen yürmege başlağan. O, öz ağırlığmen yalıda rastketirgenini ura, yıqa, dağlarnı darmadağın ete, keskin, süyrü tırnaqlarınen toprağını qoparıp atqan yerlede, ba-laban dereler meydanğa ketire eken. Ayuvmfi aza-matlı kevdesi altında yalı boyu topraqları denizge tayip kete, eti aşanıp, tek qaburğalan qalğan ögüz kibi olıp qala. Taş qayalar da, bu yüknin astında da-yanalmay parça-parça olıp, gurlep yıqıla, zavallı cin tayfasının köylerini özü tübüne kömip taşlay eken.
Yalı boyu bu azamatlı kevdenifi ağırlığı altında ifiley, qaltıray, köyler, şeerler yıqıla, dağıla. Dağlar yerlerini avuştıra, er yer türlene. Tegiz yerlerde uçu-rumlar, sarp qayalar peyda olalar. Topraqlar acayip qatlar alında bürüşe, mayısa eken. Bu qiyamet için-de, cm tayfasının büyügi-küçügi ğayıp olğan. Al-lanın şeriatını unutıp, ibliske tabınğan tayfanın mer-kezleri olğan yerlerni, allanın deşetli belâsı Büyük Ayuv tırnaqlarmen parçalağan.
Yernifi terenliklerindeki qayıqlarnı qazıp çı-qarıp, darma-dağm etip, balaban taş yığınları mey-danğa ketirten. Böyleliknen Oreandada, Alupkada, Simeizde, Küçük köyde Ayuvnm demir tırnaqları astında balaban qaya yığınları meydanğa kelgenler.
Ne analarnın, ne balalarnm köz yaşları, ne de bütün cm tayfasının baş eğip yalvarğanları -iç bir şey, intiqamcı Büyük Ayuvnı toqtatıp olamağan. O ne qadar yıqsa, daa ziyade yıqmaq istey, intiqam duyğusı daa ziyade alevlene eken. Şimdi Yalta olğan yerde, asıy cin tayfasının en büyük ibadet xa-neleri bar eken. En büyük papazlar anda iblisnin altın suretine ibadet ete ekenler.
Bu yerge kelgende Büyük Ayuvnıfi açuvı daa ziyade ateşlenmeğe başlağan. İntiqam duyğusı ar-tıqça artqan. Aliağa inanmağanlarnıfi yatağını tübü-temelinden yıqmağa qastetken. Ayuv, o yernin ta-şını, toprağını silip-sipirip atqan. Lâkin, o yernin tü-süni deniştireyim dep, ortasına teren bir çuqur açqan.
Qudretli yanbaşlarını dağnın eki tarafına tirep, öyle bir itegen ki, qoca dağlar yalıdan beş vörst uzaqqa çekilgenler
Bir vaqıtta yüksek dağlar olğan yerlerde teren carlar, uçan suvlar meydanğa kelgenler. Bütün dünyağa nam bergen iblisnin azamatlı iba-detxanelerinden eser bile qalmağan.
Böylece, ebediy buzlar arasında tonıp turğan, suvlarğa alışqan Büyük Ayuvnıfi mazalı teni yer yü-zünde büyük bir zorluqlarnen ayaqlarını alıp yüre eken. İblis xalqnm ibadetxaneleri yıqılğan, yernen yeksan etilgen sofi, Büyük Ayuvnıfi açuvı biraz tinç-lanğan. Yalılarm eşip, yıqıp ketmekni Ayuv devam ettirgen.
Kete, kete Büyük Ayuvnıfi qarşısma çe-çeklernen donatılğan Partenit tüzligi rastkelgen. Bu tüzlükteki dülber töpeçikler, zengin, yaraşıqlı or-manlar, şenliknen şuvuldap aqqan özençikler, ker-bar kibi yıltırağan yüzüm bağları, zumrut kibi yeşil çayırlar, Ayuvnın bile qattı mermer yüreğini yım-şatqan. İtiqamcı Ayuvnın kelgenini körip, ya-qmlaşqan ölüm qarşısında titregen Partenit tüzlügi xalqları, onın qarşısmda eğilip, ağlap-sızlap qar-şılağanlar. Ora merxametke ketirmek içün, onın öğüne analar öz balalarını uzata, yaşlar ise, qor-qudan titregen nişanlılarını gizley, ölüm cezalarını bekley ekenler. İntiqamcının qan içici yüreği bu kö-rünişnin qarşısında yımşağan, cin tayfasını ğayıp etmek içün alla yolunda bayağı oğraşqanmı xatırına ketirip toqtağan. Büyük Ayuv özünin yalı boyu ep-peyi yol yürip yorulğanını ve yorğunlıqtan quruğan boğazını slatmaq istegen. Büyük Ayuv yüzüni defiizge doğru çevirip, ög ayaqlarınen suvuq deniz suvuna kirgen. Öz allasına eğilip yedi kere secde etken. Qorqunçh başını defiizge batırıp, çoq vaqıt suv içken. Deniz, oran ağızı tübünde şapıra, köpüre, boğazından seller kibi suvlar içine aqa eken. Ayuv o qadar suvsağan eken, yıllarnen içse de toymağa bil-megen. Asıy cm tayfasına olğan açuvı daa qan-mağan alla, Büyük Ayuvnm suvdan çıqıp, yolum devam etmesini, Partenit tüzlügindeki köylerni yıqıp, xalqnı da ğayıp etmesini emir etken. Büyük Ayuv allanm bu emirine qulaq asmay, suv içmekni devam ettirgen. Muqaddes emirni yerine ketirmege acelelik etmegen Ayuvğa alla lanet etken:
-Sen menim büyük bir itıiqamcım edin. Şimdi menim en büyük asıy qulum ol! Keleceklerge bir ibret olmaq içün, turğan yerinde qatıp qal! – değen.
Allanın laneti Büyük Ayuvnın mazalı tenini taş kestirip, quvetli yanbaşlarmı da uçurımlarğa çe-virgen. Onın yüksek arqası keniş bir töpe alını alğan, deniz içindeki balaban başı keskin uçu-rumlarğa çevirilgen, sıq yünü de kesilmez emen ağaç dalma kelgen. Büyük Ayuv, Ayuvdağ olğan ve ebediy qatıp qalğan. Ayuvnın keniş ağızı qarşısında ancaq Qara Deniz şuvulday. Şimdi bile, öyle kele ki, sanki o kene suv içe. Onın içün denizciler bunın ağızı yaqmlarından alâ bugün bile keçmege qor-qalar, o yerden saqına-saqma aylanıp keçeler.
Aradan çoqtan-çoq yüz yıllar keçken son, Büyük Ayuvnm pek qorqınçlı kelişinden artıq yalı boyu tınçlanğan, raatlanğan. dağlar ösken, çeşit ay-vanlar doğğan, insanlar peyda olğanlar. Ayuv dağran etraflarında: Gurzuf, Qızıltaş, Kürqulet, Dermenköy, Partenit köyleri de qurulğan. Bir va-qıtlar Ayuvdağ üstünde yaşamaq istegenler olğan. Olar, oran üstünde büyük kilse ve bir de qale qurıp yerleştirecek olğanlar. Lâkin, afilaşıla, işleri fena olğan. Ayuvdağnın üstünde kimse yaşap olamağan. Çünki ona alla lanet etken.
KAYNAK. Kültür Bakanlığı
Yorumlar
“18/3) AYI DAĞI” yazisina 2 Yorum yapilmis
-
Ümit Emel yorum tarihi
19 Haziran, 2009 18:09
Başta Kültür Bakanlığı’mıza ve bilgileri bize ulaştıran sizlere teşekkürler….
-
Anonim yorum tarihi
8 Haziran, 2014 09:38
[…] […]
Yorum yap


text:
Stratosfera
Stratosfera - 11-55 km aralıqda jaylasıp, bunda hawa qatlamı siyrek boladı ha'm temperatura az o'zgeriwı menen (mudamı – 500 C) bolıp turadı. Temperaturanın' o'zgeriwın saqlawı azon gazinın' ko'p muqdarda ha'm onın' ultra nurları sın'dırmewı menen baylanıslı. Temperatura 40-60 km biyiklıkde – 150 C shekem artadı. Stratosferada suw puwları payda bolıwına sha'rayat joq. Sonın' ushın bul qatlamda bulutlar ha'm atmosfera ıgallıg'ı payda bolmaydı. Jaqın waqıtlarda ha'm stratosfera hereketsız qatlam esaplang'an. Son'gı meteorologik raketalardın' maglıwmatları bunda hawanın' ishjen hereketının' barlıg'ın ju'zege shıg'ardı. Bul hadıyselerdın' basqa bunda meteorlardın' tuwrı ren'lı bulutlardın' (perlamutr) payda bolıwı keshedı. Olar ko'bınshe 20-25 km biyiklık aralıg'ında jaylasıp, muz kristallarınnan du'zılgen.


text:
Damığan elderde auır nauqastar men mügedekter erkin ömir sürip jatır
Äli sovetşe oylaytın, äskeri medicina mentalitetinen ajıramağan densaulıq saqtau salasınıñ menedjerleri bir jayttı tüsinui tiis: erte zamanda da, orta ğasırlarda da, qazirgi kezde de auır nauqastar men mügedekter sanı jalpı halıq sanına şaqqanda bir mölşerdiñ töñireginde twra beredi. DDW-nıñ mälimetinşe, bwl mölşer – 15 payız. Mwnıñ sebebin eşkim anıq tüsindirip bere almaydı. Keybir gumanist ateister “adam balasınıñ bir-birine degen qamqorlıq sezimin küşeytu üşin tabiği swrıptaludıñ bir şartı” dep qabıldasa, evgenika jaqtastarı (mısalı, nacister) “tabiği swrıptalu kezinde gendi tazartu üşin mwnday älsizderdi qırıp tastau kerek” dep şatıldı. Dindar gumanister “mümkindigi şekteuli jandardı kütu – sauap jinau men Qwdaydıñ raqımına bölenu” dep bilse, ul'tra-konservativtik dinşilder “auır nauqas pen mügedektik – Qwdaydıñ jazası” dep senedi. Eki düniejüzilik soğıstı bastan keşip, ötkennen sabaq alıp, “äleumettik qwqıq” wğımın ornıqtırıp jatqan örkenietti älem elderi mwnday 15 payız mwqtaj jandarğa ölmestiñ jağdayın jasap, negizgi kütim qılu az, olardıñ denesi men oyın sauıqtırıp, bilim berip, mamandıqqa baulıp, şama-şarqınşa qoğamğa häm qızmetke kiriktiru kerek, olardıñ kütuşilerine de järdem beru kerek dep sanaydı. Sol sebepti mügedekterin, auır nauqastarı men qariyaların üyde, ya arnayı internatta qamap wstaytın elderde twratın adamdar Batıs Europağa, ya Soltüstik Amerikağa qıdırıp kelgende “Nege köşede arbağa mingen mügedek pen käri adam köp?” dep tañ qaladı. Oğan tañ qalatın eşteñesi joq. Damığan elderde joğarıda aytqan 15 payız erkin ömir sürip jatır. Mekemeler qwqıqtarın şektemeydi, qoğam sausağın şoşaytıp külmeydi. Adamdardıñ ärtürli bolatınına, auru-sırqatqa, mügedekke jiirkenbey qarau kerektigine, olarğa qamqorlıq qajettigine üyrengen. Mısalı, Wlıbritaniyadağı balalardıñ tanımal telearnalarınıñ birindegi (Milkshake) belgili jürgizuşi qızdıñ bir qolı iığınan joq. Jas auditoriya kişkentay kezinen denesi kemtar adamğa şoşınbay, jiirkenbey, teñ qaraudı üyrenedi.
Damığan elderde mügedek balasına, ya nauqas käri äke-şeşesine qarap üyde otırğan jandarğa memleket jalaqı töleydi. Jeke qaraudağı mwqtajdarğa barlıq jağday jasauğa tırısadı. Eger qarauşı azamattar mügedek balasınan, ya nauqas äke-şeşesinen bas tartıp, arnayı ortalıqtarğa ötkizip tastasa, memleket şığınınıñ da eselep ösetinin biledi. Mwnday äleumettik ortalıqqa ötkiziletin mwqtaj jannıñ işip-jemi, gigienalıq kütimi, baspanası, qauipsizdigi, jürip-twruı men kommunaldıq jäne basqa qızmetteri äldeqayda qımbatqa tüsedi.
Qazaqstandağı mümkindigi şekteuli balaları men basqa da tuıstarına qarap otırğan azamattarğa jeke ömirleri men kar'eraların qwrban etken mwnday erligi üşin jäne adamgerşiligi üşin mıñ da bir alğıs häm tağzım! Eger Qwdayğa senbeytin gumanist bolsañızdar, Jer betindegi jalğız söyley alatın sanalı tirşilik ielerin hayuannan ajıratıp twrğan qasietti jetildirip jatqan jankeştilikteriñizge täntimin. Dindar adam bolsañızdar, jürekteriñizdegi Qwdıret iesiniñ aldında därejesi ösip jatqan sansız sauap ieleri retinde qwrmetteymin. Bilik ökilderi bwl adamdardıñ tek öz bastarına emes, twtas qoğamğa qızmet qılıp otırğandarın, memlekettiñ qomaqtı qarjısın ünemdep otırğandarın tüysinuleri tiis. Mwqtajğa ay sayın töleytin az-maz järdemaqını qiıp tastamaq tügili onıñ qarauşısına jalaqı töleu mäselesin qarastıruları kerek. Eñ bastısı – äleumettik mäni bar auruğa wşırağan sırqattar men mügedekterdiñ qoğamğa kirigip, qızmetke aralasu mäselesine nazar audaratın deñgeyge wmtıluları qajet. Äytpese örkenietti el bolu qiın.


text:
Düşänbä küni Parlament palatiliriniŋ birläşkän mäҗlisi štküzülüp, uniŋğa Qazaqstan Prezidenti Nursultan Nazarbaev qatnaşti vä häliqkä «Prezidentniŋ Bäş iҗtimaiy täşäbbusi» muraҗiiti bilän sšzgä çiqti. Muraҗiät härbir ailigä turuşluq šy berişniŋ yeŋi mümkinçiliklirini yaritiş, iş häqqi tšvän işçilarniŋ iş häqqini kšpäytiş üçün ularniŋ seliq jüklimisini azaytiş, aliy bilimgä egä boluşni vä uniŋ süpitini aşurup, student yaşlarniŋ yataqhanilardiki ähvalini yahşilaş, kiçik nesiyä miqdarini kšpäytiş, şundaqla mämlikätni gaz bilän täminläş işini davamlaşturuş boyiçä işlarni šz içigä aldi.
Qisqisi, Bäş iҗtimaiy täşäbbus hämmidin aval Qazaqstan tallavalğan täräqqiyat yoliniŋ – «däsläp ihtisat, keyin säyasät» yoliniŋ toğra ekänligini kšrsätti. İkkinçidin, Dšlät rähbiriniŋ muraҗiiti Qazaqstanniŋ milliy säyasät asasini adäm vä uniŋ paravänligi täşkil qilidiğan iҗtimaiy dšlät süpitidä çoŋ imkaniyitini namayiş qildi. Şundaq ekän, Prezidentniŋ Bäş täşäbbusi millionliğan qazaqstanliqlarniŋ paravänligini aşuruşqa misli kšrülmigän däriҗidä täsir yätküzidiğanliği talaşsiz.
Birläşkän mäҗlistä senatorlar Serik Bekturğanov, Sergey Erşov, Bırğanım Aytimova, Mäҗlis deputatliri Beybit Mamraev, Ersultan Bekturğanov, Vladislav Kosarev vä başqilar sšzgä çiqip, Prezidentniŋ Bäş täşäbbusiniŋ, birinçi novättä, ahaliniŋ turmuş-tirikçiligini yahşilaşqa qaritilğanliğini täkitlidi. Ular şundaqla Prezidentniŋ «Bäş iҗtimaiy täşäbbusini» ämälgä aşuruş üçün süpätlik qanun asasini täminläşni šzliriniŋ asasiy väzipiliriniŋ biri däp hesaplaydiğanliğini atap kšrsätti.
«Prezidentniŋ Bäş iҗtimaiy täşäbbusi» – çoŋ iҗtimaiy šzgirişlär programmisi
Düşänbä küni Parlament palatiliriniŋ birläşkän mäҗlisi štküzülüp, uniŋğa Qazaqstan Prezidenti Nursultan Nazarbaev qatnaşti vä häliqkä «Prezidentniŋ Bäş iҗtimaiy täşäbbusi» muraҗiiti bilän sšzgä çiqti. Muraҗiät härbir ailigä turuşluq šy berişniŋ yeŋi mümkinçiliklirini yaritiş, iş häqqi tšvän işçilarniŋ iş häqqini kšpäytiş üçün ularniŋ seliq jüklimisini azaytiş, aliy bilimgä egä boluşni vä uniŋ süpitini aşurup, student yaşlarniŋ yataqhanilardiki ähvalini yahşilaş, kiçik nesiyä miqdarini kšpäytiş, şundaqla mämlikätni gaz bilän täminläş işini davamlaşturuş boyiçä işlarni šz içigä aldi.


text:
«Meniñ äkem meniñ darınıma, önerdegi jetistikterime eşqaşanda köñil awdarğan emes jäne men onı ne üşin osılay bolğandığın tüsinbeymin. Mümkin oğan gomofobïya, qorqınış sebep boldı ma? Bul meniñ ömirimdegi eñ ornı tolmas ökiniş, qalay bolğan da ol meniñ äkem ğoy...» deydi Elton.
Ataqtı mwzıkant 3 jasınan bastap fortepïanada oynadı, 11 jasında Koroldik konservatorïyanıñ arnayı stïpendïyasın jeñip aldı. «Stenlïn öziniñ balasınıñ önerine eşqaşan qızığwşılıq tanıtqan joq. Bul onıñ balalardı jaqsı körmeydi degen söz emes. Ol meniñ anammen ajırasqannan keyin, basqa otbasın qurdı. Odan twğan üş balağa keremet äke bola bildi, biraq mağan emes...»
Elton öziniñ anası Şeylamen de jaqsı qarım-qatınasta emes. Şeylanıñ Daily Mail basılımına bergen suxbatında «Barlığı aqımaqtıqtan orın aldı. Ol mağan öziniñ dosı Devïd Fernïşke üylenetindigin ayttı. Men oğan qarsılıq bildirdim. Elton buğan qattı aşwlanıp ketip qaldı, sodan beri xabarlaspaydı» dep aytqan.
Osıday kelispewşilikterge qaramastan, Elton anasınıñ barlıq salıqtarı men şığındarın tölep keledi.
Derekközi: dni.ru
Kommentarïï


text:
Aydavcılar yolcular işğal etilgen Qırımda ukrain paranıñ qabul etilmesiniñ soñki künlerde kapiklerden boşanmağa istegeni ile memnün degiller.
Bu sebepten avtobus duraqları yanında yolnıñ keçüv qısımlarında yatqan beş, on, yigirmi beş kapiklerni körmege mümkün.
Bazıda aydavcılar pencereden bir avuç kapiklerni ata bile, kimerde avtobusnıñ yanında yolcular bar olğanını da baqmaylar.
Evelleri marşrutka aydavcıları ukrain ufaq paranı qabul etmege razı olmağanını bildire edi, faqat bir sıra şikâyetlerden soñ, grivna birlemindeki kapikni qabul etmege mecbur oldılar.
Keriçniñ tükânlarında rubleler ile ödevlerni bermege çare bar, qaytımnı ise ruble birleminde bermeyler, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Ruble birlemindeki ufaq para yerine satıcılar ukrain grivna ve kapikni bere. Faqat alıcılarnıñ çoqusı ukrain paranı almağa istemey, çünki iyün 1-den Qırımda grivna yürmeycek.
Aynı böyle vaziyet «Krımposta» bölüklerinde de yüz bere. Mında bu aftadan başlap tölevlerni yalıñız rubleler ile qabul eteler. Qaytımnı ise suv, çamaşır tozu, kâğıt ile almağa teklif eteler.
Çarşılarda da aynı vaziyet. Satıcılar Rusiye ufaq aqçasını bir-birinden borcqa almağa mecburlar.


text:
Keriç köprüni Keriç boğazınıñ tübündeki topraq üstünde qurmaq olmay edi. Bunı «Zavtra» yayınınıñ (Azatlıq Radiosı ve «112 Ukraina» telekanalınıñ ortaq leyhası) efirinde Rusiye ilimler akademiyasınıñ üyken ilmiy hadimi, geologiya-mineralogiya ilimleriniñ namzeti Yuriy Medovar bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, tasdiq etilgen qurucılıq leyhası, zelzele telükesi olğan zonada bulunğan boğaznıñ balçıqlı, qumlu toprağına kelişmey.
Rusiye eksperti: «Men defalarca qayd ettim: köpürni qurmaq olmay. Keriç köprüniñ esas telükesi, eñ başından qurucılıq normaları ve qaideleriniñ bozuluvında edi. Olarda aytılğanına köre, kemerli köpür, ve bu tamam kemerli köpürdir, zelzele telükesi olğan rayonlarda, ve bu tamam zelzele telükesi olğan rayondır, yalıñız çökmegen ve yükni tutqan granit kibi ya da oña oşağan topraq soylarında qurulmaq mümkündir. Keriç boğazınıñ tübü ise, suvu ve qumu bol olğan yarı qattı balçıqlar. İşte bu sebepten çatlaqlar ve çökmeler peyda ola», – dep qayd etti.
Bu hususta daa tafsilâtlı malümatnı Qırım.Aqiqat saytındaki «Men qayd etken edim: köpürni qurmaq olmay» – ekspert Keriç köprüniñ esas telükesini bildirdi» materialında oquñız.
Keriç boğazı üstünden qurulğan köpürniñ avtoyol qısmı yengil avtomobillerniñ areketi içün mayıs 16-da açıldı. Köpürniñ demiryol qısmı daa qurulıp bitirilmedi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda Keriç köprüniñ qanunsız qurulması, Kremlniñ halqara uquqqa itibar etmegeniniñ nevbetteki delilidir, dedi.
Avropa Birligi ve AQŞ Rusiye territoriyası ile ilhaq etilgen Qırım arasında Keriç köprüniñ qısmen açılmasını sert bir şekilde tenqit ettiler.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Keriç boğazından keçit qurmaq niyeti aqqında Qırımnıñ işğalinden aman soñra, 2014 senesiniñ martında ilân etti. Köpür 2018 senesine qadar qurulacaq ve 2019 senesiniñ yazında işletüv içün açılacaq, dep vade etildi. Ukraina tarafı Rusiye ile köpürniñ qurulması aqqında añlaşmadan 2014 senesinde – Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ çıqtı.


text:
Qırımda qaza brigadaları elektrik yolaqlarında bozuluvlarnı tamirlemege devam ete. Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, cumaaqşamı qazadan sebep Aqmescit civarındaki Tavel ve Qarasuvbazara rayonı Üç Köz köyleriniñ sakinleri elektriksiz qaldı.
«Aqmescit rayonı Tavel köyünde Zapovednaya soqağı boyunca yerleşken 39 ev ışıqsız qaldı. Qaza brigadası yolğa çıqtı. Qarasuvbazar rayonı Üç Köz köyünde Çehov ve Molodöjnaya soqaqlarında yaşağan 40 müşteri elektriksiz qala. Saat 18:30 tamir işleriniñ keçirilüvine Qarasuvbazar RES qazaiy brigadası çıqtı», – denile beyanatta.
Rusiye akimiyeti dekabr 18 künü Aqşeyh rayonı Kereyit (Kommunarnoye) ve Taş Quyu (Ogorodnoye) köyleri ışıqsız qala bilecegini qayd etti, anda 9:00 – 16:00 saatleri eki stantsiyada tamir işleri yapılacaq.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.


text:
Bunı ukrain «5 kanal» efirinde Ukraina sağlıq saqlav naziri muavini Ruslan Salütin bildirdi. Onıñ bergen malümatına köre, al-azırda ukrain arbiy hızmeçtlerden 5 insan ağır vaziyette buluna.
Ukraina mudaafa Nazirliginiñ matbuat hızmeti bergen malümatına köre, arbiy adamlar Volnovaha civarında mayıs 22 künü patlav neticesinde yaralanğanlar. Cuma künü arbiy adamı Konstantin Zinkeviç Volnovaha şeeriniñ hastahanesinde daa eki arbiy hızmetçiniñ elâk olğanı aqqında bildirdi. Volınsk vilâyetinde mayıs 23-24 matem künleri olaraq ilân etildi.


text:
“İq’tisadi suğışta cinelmäyäçäkbez”
İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan törek lirasının soñğı könnärdäge tirbäneşlärenä bäyle räweştä belderü yasadı
İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan törek lirasının soñğı könnärdäge tirbäneşlärenä bäyle räweştä: “İq’tisadi suğışta cinelmäyäçäkbez,”-dip ışandırdı. Ul Bayburtqa säfäre waqıtında valyuta kursındağı üzgäreşlärgä bäyä birde.
İlbaşı kiçä Rizädä dä: “Törle kampaniyälär alıp barıla. Ul kampaniyälärne tınlamağız. Şunı onıtmağız, alarnıñ dollarları bulsa, bezneñ xalqıbız, xoquqıbız, Allahıbız bar. Bez êşçän xalıq. 16 yıl êlek nindi idek, xäzer nindi. İnşallah, sezgä sabırlıq häm köç telim. Küp êşläyäçäkbez, küp yögeräçäkbez. İnşallah, 2023nçe yılnı (Cömhüriyät tözelüneñ 100 yıllığı) başqa törle qarşılayaçaqbız. Minem moña imanım, ışanıçım bar,”-dip söyläde.


text:
Silâlı insanlar Aqmescitte yerleşken ATR qırımtatar telekanalına bir yıl devamında olıp keçken adiselerniñ video malümatını, şu cümleden, fevral 26 künü Qırım parlamenti divarları yanında keçirilgen mitingniñ videosını saqlağan bilgisayar serverini tutıp almaq içün keldiler.
Bunı ATR telekanalında acele çıqışta bildirdiler.
ATR yolbaşçılığı bütün malümatnı taqdim etmege azır, çünki serversiz efirge çıqmaq imkânsızdır, dep bildirdi efirde alıp barıcı Arzı Emirveli.
Silâlı insanlarnıñ kiyiminde OMON dep yazıla, amma Qırım İçki işler nazirligi bu vaqianı izaatlamay.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti divarları yanında Qırımnıñ ayırıluvına qol tutqanlar ve Ukraina birdemligi tarafdarları arasında muqavemet-mitingi keçirilgen edi. Ekinci tarafnıñ esas qısmı qırımtatarları edi.
Bazarertesi künü, yanvar 26-da, ATR qırımtatar telekanalına silâlı insanlar sürip kirdi, telekanal hadimleri tintüv ve paalı donatmanıñ tutıp alınacağına azırlana.


text:
- Azerbaijan: Songs Of The Greater Cauacasus
- Mehebbet Kazimov Azeri Mahnı Mp3
- Manaf Ağayev Ful tüm mahnileri Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Melekxanım Eyyübova Azeri Mahnı Mp3
- Mirze Babayev-Unudulmayan Mahnılar Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Musa Musayev ...Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Bülbül Memmedov - Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Muhsin Qurbani Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mirsaleh Muradov Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Maksut (Feryadi) Koca Azeri Mahnı Mp3
- Memmedbağır Bağırzade Azeri Mahnı Mp3
- Mubariz Tagiyev Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- MAİS SALMANOV Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mensum İbrahimov Azeri Mahnı Mp3
- Mehman Hacıbeyov Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Meleyke Esedova Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Meshedi Mehemmed Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mesedi Ibad Müzikleri Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Memmed Salmanov Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mammedali Sail Eliyev Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Menzure Musayeva Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Metanet Iskenderli Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Maestro Ceyhun-albümleri-Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mahmud Ismayiloglu Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mamed Xan Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Manana Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Maga Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mehri Arifqizi Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mehrim Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Meydan Esgerov Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Milan Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Minus Sherifov - Ensrtumental Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Müslim Mogamayev ...Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mirish Huseyinov Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mirkamil Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mirmemmed Mircavadov Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Murad Adigozelzade - Piano Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mecid Behbudov Azeri Mahnı Mp3
- Mürşüd Memedov(1955-1959 illerin ifası) Qarabag xanendeleri Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Music Of Azerbaijan 1992 Azeri Mahnı Mp3
- Masud Amir Sepehr Azeri Mahnı Mp3
- Mitya Yushvaev Group And The Caucasus - Album 2 Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Miri Yusif Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mavluda Asalxo Jaeva Meni Sev 2009 Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Meryem Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Meshedibaba Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Manuel Isakov Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mensur Ibadzade Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mehrim Huseyn Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Memmed Hesen Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mesedi Seyyar Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mirsadiq Axundov Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mehman Ceyran Batanli Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mahir Talish Balasi Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mutellim Mutellimov Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Melekxanim Ismayilova Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mehdi Xaçmazlı Azeri Mahnı Mp3
- Mirseyid Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Meftun Memmedov Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Masoud Fallah Azeri Mahnı Mp3
- Mehdi Seferpur Azeri Mahnı Mp3
- Mubariz Mustafayev Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Murad Sadiq Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mehri Esedullayeva Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Muxtar Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- murat nasirov kaldim yalniz (uygur turku azeri mp3-azeri mahni
- Murad Shamil azeri mp3-azeri mahni
- Mehemmed Feda Azeri Mahnı Mp3
- Mahir Azeri Mahnı Mp3
- Mohlet muslumov Tar ifachisi
- Muzzammil Naxçivanı Azeri Mahnı Mp3
- Metanet Esedova - mp3 collection (2010)
- Melikmemmed Dastanlar azeri mp3 - azeri mahni
- Mehdi Derbendi Azeri Mahnı Mp3
- Mehman azeri mp3 - azeri mahni
- Metanet Tagiyeva azeri mp3 - azeri mahni
- Mehman Ehmedli azeri mp3 - azeri mahni
- Marslar azeri mp3 - azeri mahni
- Mehin Humbetova azeri mp3 - azeri mahni
- Maqa azeri mp3 - azeri mahni
- Mehriban azeri mp3 - azeri mahni
- Mahir Coratli azeri mp3 - azeri mahni
- Mehriban Qudretli azeri mp3 - azeri mahni
- Mahir Ucarli azeri mp3 - azeri mahni
- Mohammad Eftekhari
- Majid Elman Azeri Mp3 Azeri Mahni
- mansour azeri mp3 - azeri mahni
- Murad sadix -sevmesem olerem 2011
- Mesume-hardasan 2011
- Mohammad Reza azeri mp3 - azeri mahni
- Mobil Ehmedov Azeri Mp3 Azeri Mahni
- Mehbube - Men Ele Bilirdim (2011)
- Mehrdad Kasani azeri mp3 - azeri mahni
- Mursəl - Hesret (2011) azeri mp3 - azeri mahni
- Melo (R.L.P)
- Mohsen Yeganeh azeri mp3 - azeri mahni
- Mensur Semedov
- Milan Azeri Mahnı Mp3
- Mina-azeri-mp3-azeri mahnı
- Makko azeri mp9 azeri-mahnı
- McM Life azeri mp3 - azeri mahnı
- Milk & Kisses azeri mp3 azeri-mahnı
- Mirze Elekber Sabir Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Mirza Khazar - Azeri Mp3 - Azeri Mahni
- Magsud Nuri 2010 Azeri Mp3 Azeri Mahni
- Medine azeri mp3 - azeri mahni
- M.C.E.R.(Baku Beat) - Zritel vetra(2011)
- Mahmud Mǝmmǝdov-Qara zurna. Azerbaijan folk dances(1980)
- Mamedaga Muradov (1921-1969) Tar Azerbaijani Mugams
- Mikayil Mirze Seiri azeri mp3 - azeri mahni
- Mahin azeri mp3 - azeri mahni
- Majid Behbudov Classic mugam azeri mp3 - azeri mahni
- Mursud Abbasov Classic mugam Azeri Mp3 Azeri Mahni
- Marly azeri mp3 - azeri mahni
- Milly azeri mp3 - azeri mahni
- Mesume Qerib azeri mp3 - azeri mahni
- Mohammad Hossein azeri mp3 - azeri mahni
- Marat Darvazlı Azeri Mahnı Mp3
- Mehemmed Nazari Azeri Mp3 Azeri Mahni
- Milan Memmedov Azeri Mahni Azeri Mp3
- Masoud Namvar kamanca Azeri Mp3 Azeri Mahni
- Metanet Sevdalı Azeri Mahnı Mp3
- Mc Murad azeri mp3 - azeri mahni
- Mc Sehriyar azeri mp3 - azeri mahni
- Mc. Shaxo azeri mp3 - azeri mahni
- Mehdi azeri mp3 - azeri mahni
- Mehemmed Hebibov azeri mp3 - azeri mahni
- MDIS azeri mp3 - azeri mahni
- Mehman Masalli azeri mp3 - azeri mahni
- Murad Qrupu azeri mp3 - azeri mahni
- Mahmud Baba azeri mp3 - azeri mahni
- Mehriban Xanlarova azeri mp3 - azeri mahni
- MuZone Azeri Mahnı Mp3
- Mehran Bizhanpour Azeri Mp3 Azeri Mahni
- Mehdi Pour Hossein Azeri Mp3 Azeri Mahni
- MRD (Murad Eskerov) Azeri Mahnı Mp3
- Malik Mansurov Azeri Mahnı Mp3
- Mansur Azeri Mahnı Mp3
- Magomed Kerimov Azeri Mp3 Azeri Mahni
- Murad Elizade Azeri Mp3 Azeri Mahni


text:
Aqyarda «Pamâtnik Matrosu Koşke» naqliyat turağı yanındaki evniñ divarında graffiti ile tasvir etilgen Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ közlerini boyaladılar, dep bildire yerli Primeçaniya saytı.
Yani, gece bir kimse damdan dağcılıq techizatı ile enip, prezidentniñ közlerini üstünden boyaladı.
Neşir yazğanı kibi, yerli sakinler bu evelden planlaştırılğan bir areket olğanını tüşüne.
«Leyha reberi şimdi mında degildir, amma imkâniyet peyda olsa, biz aman ressamlarnı yollap, portretni tüzetirmiz»,– dep añlatalar işbu graffitiniñ teşebbüsçisi olğan «Set» cemaat teşkilâtında.
Putin portretini «Tuvğan limanğa hoş keldiñ» degen yazısı ile Moskva ressamları «referendum»dan soñ yapqan ediler.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
AQŞ prezidenti Donald Trump, Rusiyeden Qırımnıñ Ukrainağa qaytaracağını ve Ukrainanıñ şarqiy tarafında zorbalıqnıñ eksilmesini beklegenini bildirdi. Bunı Beyaz Saraynıñ resmiy temsilcisi Sean Spicer beyan etti, dep haber ete Reuters.
Er künlük matbuat konferentsiyasında Spicer: «Prezident Trump, Rusiye akimiyeti Ukrainada zorbalıqnıñ eksilmesi içün tedbir alacağını ve Qırımnı qaytaracağını beklegenini ap-açıqtan bildirdi», – dep beyan etti.
Bunen beraber o dedi ki, AQŞ yañı prezidentiniñ idaresi Moskva ile umumiy til tapıp olacağına ümüm ete.
Keçende Trumpnıñ mesletçısı Rusiye ile munasebetler sebebinden istifağa ketken edi.
AQŞ prezidenti Donald Trump saylavaldı kampaniyası devamında defalarca Rusiye ile işbirlikke qol tutqanını bildirgen edi ve Rusiyeli prezident Vladimir Putinniñ liderlik çizgilerinen meraqlanğanını aytqan edi.