text:
36 JOO-da«Ruhani jañğıru» bağdarlaması boyınşa kafedralar aşıldı
«Jaña jağdayda jañğıruğa degen işki wmtılıs – bizdiñ damuımızdıñ eñ bastı qağidası. Ömir süru üşin özgere bilu kerek. Oğan könbegender tarihtıñ şañına kömilip qala beredi».
Memleket basşısınıñ «Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru» maqalasınan
Memleket basşısınıñ «Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru» attı bağdarlamalıq maqalası 2017 jıldıñ bastı oqiğalarınıñ biri boldı.
Qazaqstan Respublikasınıñ Prezidenti N.Ä.Nazarbaev sananı jañğırtudıñ jalpı qoğamğa, jäne ärbir jeke qazaqstandıqqa qatıstı birneşe bağıtın naqtıladı, onıñ işindegi eñ birinşisi bäsekege qabilettilik: qazirgi tañda jeke adam ğana emes, twtas halıqtıñ özi bäsekelik qabiletin arttırsa ğana tabısqa jetuge mümkindik aladı.
Bäsekelik qabilet degenimiz – wlttıñ aymaqtıq nemese jahandıq narıqta bağası, ya bolmasa sapası jöninen özgelerden wtımdı dünie wsına aluı. Bwl materialdıq önim ğana emes, sonımen birge, bilim, qızmet, ziyatkerlik önim nemese sapalı eñbek resurstarı boluı mümkin». Bolaşaqta wlttıñ tabıstı boluı onıñ tabiği baylığımen emes, adamdarınıñ bäsekelik qabiletimen ayqındaladı.
Sonımen qatar, jeke twlğalardıñ dağdıları men bilimderinen basqa, wlttıñ bäsekege qabilettiligi ekonomikalıq pragmatizm jäne wtımdı minez-qwlıq qağidasına negizdelgen «ekonomikalıq adamğa», minez-qwlqınıñ birtindep özgeruimen qamtamasız etilui mümkin.
Bwl minez-qwlıqtağı ekonomikalıq pragmatizm, ol öz mümkindikterin jäne äleuetin eskere otırıp, naqtı maqsattarğa qol jetkizuge nazar audaruğa mümkindik beredi.
«Ekonomikalıq adamğa» bağıttalğan nazardıñ özgerui sonımen qatar motivaciya sipatın özgertudi, materialdıq faktorlardıñ rölin tömendetudi jäne adamnıñ ruhani qajettilikterin arttırudı bildiredi.
Osığan baylanıstı, kez-kelgen uaqıtpen jüretin är adam, belgili bir qasietterdiñ jiıntığına ie boluı kerek, nemese qazirgi tilmen aytqandağı qwzırettilik dep aytuğa boladı. Negizgi faktorlar – komp'yuterlik sauattılıq, şet tilderin bilu, mädeni aşıqtıq. Twrğındardıñ Qazaqstandağı zamanaui qoğamnıñ qwzırettiligin meñgeru maqsatındağı memlekettik sayasat belsendi türde jürgizilude.
QSZI sarapşıları tarapınan 2017 jıl boyınşa bağdarlamalıq maqalanıñ orındaluına alğaşqı ivent-taldau jürgizildi. Bağdarlama ayasında ideologiyalıq derekterdi alğa jıljıtu maqsatında elimizde 200-den astam pikirtalas alañdarı qwrıldı, şığarmaşılıq konkurstar men festival'dar, seminar-treningter men master-klasstar, kezdesuler, döñgelek üstelder, taqırıptıq keşterdi qosa alğanda 500-den astam joba jüzege asırıldı.
Bir ayta keterligi, «Ruhani jañğıru» bağdarlaması ayasında jüzege asırılğan jobalar ötken jılı Parijde YUNESKO ştab-päterinde tanıstırılğan bolatın, bwl, sözsiz, halıqaralıq mädeni dialogtı nığaytudağı mañızdı qadam boldı.
Pragmatizm, bäsekege qabilettilik, bilim tabınuşılıq ideyasın nasihattau barısında, jastar resurstıq ortalıqtarımen 3 800 astam is-şara ötkizildi.
Ärtürli platformalarda 74 mıñnan astam materialdar jariyalandı, 1700 imidjdik rolikter şığarıldı, 5 816 saraptamalıq materialdar dayındaldı, 68 äleumettanulıq zertteuler men saualnamalar jürgizildi.
Bağdarlamanı iske asıruğa jastar qozğalısınıñ keñ tobı – 1400 astam jastar wyımdarı tartıldı, sonday-aq, şalğay öñirlerge baratın jastardıñ aqparattıq toptarı da qwrıladı.
Elimizdiñ 36 joğarı oqu orındarında «Ruhani jañğıru» bağdarlaması boyınşa arnayı kafedralar aşıldı, onıñ işinde adam kapitalın damıtu ideyası boyınşa arnayı pänder engizildi.
Osılayşa, bäsekelestiktiñ zamanaui jağdayında bäsekege qabiletti şığarmaşılıq, jeke jäne käsibi tabısqa qol jetkize alatın mamandar qajet. Biliktiligi men bilimi bar, sonday-aq şeşimderdi qabıldau kezinde pragmatizm men wtımdılıqqa ie jeke twlğa narıqtıq orta men bäsekelestikke beyim boladı, ol sayıp kelgende adami kapitaldıñ sapasına tikeley äser etedi, bwl öz kezeginde wlttıq bäsekege qabilettilikti arttırudıñ negizgi faktorı bolıp tabıladı.
Osılayşa, salıstırmalı türde qısqa merzim – jılğa tolmaytın kezeñ ayasında, qoğamdıq ömirdiñ barlıq deñgeylerinde naqtı köp jwmıs atqarılğandığın atap ötken jön. «Ruhani jañğıru» qoğamdıq sananı jañğırtu bağdarlamasın jüzege asıruğa barlıq ortalıq jäne jergilikti atqaruşı organdar, azamattıq qoğam instituttarı, kommerciyalıq emes wyımdar jäne etnomädeni birlestikter qatıstı. Memleket basşısınıñ bastamasın belsendi qoldaytın qazaqstandıq jastardıñ qatısuı erekşe atap ötken jön.
Nwrqatova Lyazat Tölegenqızı
QR Prezidenti janındağı QSZI (KAZISS)
äleumettik-ekonomikalıq zertteuler böliminiñ basşısı
Abai.kz


c: text/html

text:
Home » 1906 , Aqçoqraqlı Osman , Kitaplar , Manzumeler » O. Aqçoqraqlı. Qırım Ğonceleri. 1906. Endir.
O. Aqçoqraqlı. Qırım Ğonceleri. 1906. Endir.
By Tahir Kerim Mart 17, 2017 No comments
Yaqınlarda Sitemde Osman Aqçoqraqlının 1926 senesi neşir etilgen "Qırımda Tatar Tamğaları" degen ilmiy kitapnı bastırğan edim. İşte sırası ile onun 1906'da Orenburgta çıqqan "Qırım Gonceleri" adında şiirler toplamını da nümayiş etem. Şairnin kitabın kirişinde yazğan bu güzel sözlerini de tekrarlamaq isterim: "Qırımı herkes sever! Lakin, ben kendim Qırımı herkesten ziyade seviyurım kibi keliyur. Qırımın her yerinde bir letafet ve her bir yerinde bir şiiriyet vardır. Qırımda keçmiş olan ömrümü hayatımın en lezzetli künlerinden ad ediyurım...".
Kitapta basılğan güzel nefis şiirleri resimleri ile taqdim olunır. Ve site ziyaretçilerim içün bir sürpriz olaraq teklif ettigim PDF kitabını hem arap ve hem latin elifbesile basıldığını haber etem.
Sitemde nadir kitaplar ve gazetelerini endirmeknen birlikte men qırımtatar edebiyatı ve matbuatı boyunca yazğan maqalelerimni de oqumaqtan qaçınman.
Sayğı ile Tahir Kerim.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mayıs 13-te Qırımda 1944 senesinde qırımtatarlarnıñ sürgün etilmesi esnasında elâk olğanarnıñ hatırasına Çatırdağğa ananeviy çıquv yapıldı. Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, çıquvda qararnen bir buçuq biñ kişi iştirak etti.
Tedbir iştirakleriniñ fikrine köre, olarnıñ baş maqsadı – dağğa köterilmek ve böylelikle sürgün etilüv vaqtında elâk olğanlarğa sayğı köstermektir. Bir çoqlarnıñ qolunda, üstüne qara şeritler bağlanğan qırımtatar bayraqları bar edi.
Dağnıñ töpesinde dua keçirilip, namaz qılındı.
Mayıs 18-de Ukrainada Qırımtatar halqınıñ sürgün etilüvi kününe bağışlanğan hatıra tedbirleri planlaştırıldı. Er yıl bu künde 1944 senesiniñ facialı vaqialarını hatırlaylar. O vaqıt tamır halqı yarımadadan Orta Asiyağa sürgün etildi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi. Ukrainada qırımtatar halqınıñ sürgün etilmesi genotsid olaraq tanıldı.


text:
Kanclerdiñ aytwınşa, GFR bïligi bosqındarğa panalaytın orın dayındawdı jedeldetip, kömek üşin qosımşa qarajat böledi.
Alayda, Germanïya bul problemanı jalğız özi şeşe almaytının aytqan kancler EO-ğa müşe memleketterdi osınday şaralar qoldanwğa şaqırdı.
Buğan deyin GFR basşılığı bosqındar mäselesine 6 mlrd. ewro bölinetinin jarïyalağan. Jospar boyınşa elde şamamen 150 mıñ adamğa arnalğan bosqındar üşin jaña lagerler salınadı. Sonday-aq, tildi meñgerw jäne mïgranttardı biriktirw bağdarlamalarına da qosımşa qarajat bölinbek.
Qosımşa qarjılandırw bağdarlaması polïcïya qızmetkerleri sanınıñ da 3 mıñ adamğa köbeyuin qarastırıp otır.
Derekközi: today.kz
Kommentarïï


text:
Maya awız bekitwdiñ adam densawlığına qanday zïyandı nemese paydalı äseri bar?
Jalpı alıp qaraytın bolsaq oraza ustawdıñ adam densawlığına paydası bolmasa zïyanı joq. Tek durıs tamaqtana bilw kerek. Ärïne eger awız bekitken adam qajetti tärtip boyınşa öz ağzasına qajetti därwmenderdiñ ornın toltırıp otırsa. Ol tek oraza waqıtında ğana emes. Basqa kezde de adam qarnı toyu üşin emes densawlığına kerekti dünïelerdi paydalanğanı jön. Oraza durıs tamaqtanwdıñ, asqazan men öt, bawır sındı tamaqqa tikeley baylanıstı ağzalardı kütetin mezgil.
Sizdiñ qarawıñızdağı azamattardıñ işinde birneşe jıldan beri oraza ustap jürgenderi bar ma?
Men naqtı bir kisi mınanşa jıldan beri awız bekitedi dep ayta almaymın. Biraq, osı ay jaqındağan kezde keñesetinder qatarı arta tüsedi. Mamandığım boyınşa negizgi jumısım da azamattarğa durıs tamaqtanwğa keñes berw ğoy. Sondıqtan jıl 12 ay tek paydalı tağamdardı tutınwğa keñes beremin. Adam durıs tamaqtanbasa basqa kezde de densawlığına nuqsan keltiretinin tüsinwimiz kerek.
Awız bekitetin kisiler tañğı as kezinde, keşke orazasın aşqanda negizinen qanday tağamdardı köbirek paydalanğanı durıs?
Oraza ustaytın kisi öz ağzasın aldın ala aştıqqa dayındağanı durıs. Mısalı, bir apta qalğan kezde kündelikti tamaqtanwdıñ mölşerin azaytıp otırwı kerek. Sol kezde ädettegi jïi tamaqtanwğa üyrenip qalğan ağza azdap bolsa da aştıqqa dayın boladı. Küni boyına aştıqta bolğan kisiler keşkisin nemese tañerteñ maylı, awır tamaqtardı köp tutınğanı bawırğa zïyan. Meylinşe swğa, bwğa pisken qus pen balıq etterin jïi paydalansa. Kökönister men türli jañğaqtardı, keptirilgen örik, mïiz, jemis-jïdekterdi köbirek tutınwı kerek. Sosın, mindetti türde bir künniñ işinde paydalanwı kerek swdıñ mölşerin keşkisin toltırıp otırw qajet. Tabïğï şırındar, awız sw, qaynatılğan jemisterden bolğan swsının paydalanğan jön. Awız bekiterde nemese aşqanda şekten tıs toyıp jegen de zïyan. Meylinşe tabïğï, qarapayım dünïelerdi tutınw kerek.
Kimderge awız bekitwge bolmaydı dep aytar ediñiz?
Ärïne awız bekitwge bolmaytın kisilerdiñ tizimin dinde de aytadı ğoy. Emizwli balası bar analar, qattı nawqastar, em qabıldap jürgender degendey. Men öz täjirïbemde kelgen adamğa birden mınanı tutın, mınaw bolmaydı dep ayta almaymın. Kez kelgen kisi aldımen işki ağzalarınıñ sawlığın basqa därigerlerge körsetip qağazımen keledi. Sondıqtan oraza ustaw üşin de adamnıñ densawlığı qalıptı jağdayda bolwı kerek. Köp jağdayda köp tamaqtanğannan awrw tabatındar bar. Al solarğa awız bekitw qayta paydalı der edim.
Derekközi: nur.kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Törkiyäneñ töçe çiyäse Qıtayğa “oçarğa” äzer
Törkiyä töçe çiyä üsterüdä dön’yada lider, çitkä satuda öçençe. Xäzer ul iñ zur qullanuçı bazarlarınnan berse – Qıtayğa da cibärergä uylıy.
Törkiyä töçe çiyä üsterüdä dön’yada lider, çitkä satuda öçençe. Xäzer ul iñ zur qullanuçı bazarlarınnan berse – Qıtayğa da cibärergä uylıy. Bu xaqta Êgey ciläk-cimeş häm yäşelçä êksporterları berlege citäkçese Xäyretdin Uçak belderde. Ul töçe çiyä çığaruda al’ternativ bazarlar xäzerläw öçen êşçänlek alıp barıluın söyli. Moña qadär älege cimeş Awrupa Berlege illärenä, Rusiyä häm AQŞqa satılğan. Bıyıl isä Qıtay xökümäte 7 törek şirkätenä töçe çiyä kertergä röxsät birgän.
“Törkiyäneñ töçe çiyäse bıyıl sınaw uzaçaq. Annarı Qıtay bazarına 50 meñ tonna cimeş satu - xıyal bulmayaçaq. Törek êksportçılarınıñ monı başqara alırlıq köçe bar,”-dide Xäyretdin Uçak. Ul Qıtayda tuqtap qalmawların, yaña bazarlar êzläwne däwam itülären belderde. Kiläçäktä Tayvan’ bazarına çığu niyätläre bar. Älege däwlättän delegaśiya kilergä tiyeş. Alar töçe çiyä baqçaların, êş barışın häm cıyıp tutıru urınnarın qarayaçaq.
Törkiyä êksportçılar assambleyası mäğ’lümatlarına qarağanda, 2016nçı yılda 183 milliom dollarlıq töçe çiyä çığarılğan. Uzğan yıl bu san kimegän häm 159 million dollar täşkil itkän.


text:
Turizm töbäge Äfäs
Törkiyäneñ mädäniyät xäzinäläre 10
Äfäs –borıñğı şähäre Ägäy töbägendä İzmirnıñ könyağında Mändäräs yılğasınıñ diñgezgä ireşkän noqtada urın alğan borıñğı ber port-şähäre bulıp tora.
Menderes yılğasınıñ alıp kilgän utırımı belän bügen diñgezdän 30 çaqrım qadär eçtä bulğan Äfäs sıyındırğan yözlärçä tarixı äsärlär belän dönya turizmı öçen bik mohim bulıp tora. 1994nçe yılında YUNESKO (UNECSO) tarafınnan Dön'ya waqıtlıça mädäniyät Miras isemlegenä alına. Äfäs Borıñğı çornıñ dönyanıñ tanılğan 7 möğcizasınıñ berse bulğan Artemis ğibadätxänäsen üz eçenä ala.
Tselsnıñ kitapxanäse Äfäsle baylarnıñ villaları bulğan taw itägendä öylär,agora häm borıñğı teatr Äfäsneñ iñ matur äsärlärennän qayberläre.Äfäs yaqınında bulğan Märyäm Ananıñ soñğı könnäreneñ ütkärgänenä ışanılğan öye häm Eshab-ı Kehf bularaq belengän 7 yoqlağannarnın mäğäräse dä töbäkneñ iğtibarnı caläp itkän mohim urınnarı bulıp tora.
Äfäs şähäre Afina patşasınıñ ulı Androklos tarafınnan qorılğan. Üz şähären qorırğa telägän macaraçı prints köymäläre belän Anadoluğa kila.
Küräzäçelärneñ ber balıqnıñ işarät itkänen ber duñğıznıñ yul kürsätkän urında şähärneñ qorırğa mömkin bulaçağın kiläçäkne aldan äytü süzen xäterliy.
Dusları belän balıq peşergändä ber balıq kinat kenä sikerep cirgä töşä ağaçlar arasınnan, şul uq waqıtta çıqqan duñğız qaça başlıy.
Uqnı alğan prints duñğıznıñ artınnan yögerä häm uq belän duñğıznı ütergän waqıtta kiläçäkne aldan äytü süze iskä töşä.
Äfäs şähären duñğıznıñ üterelgän iskitkeç urınında qora.
Äfäs şähäre Anadolunıñ Ägäy yar buyındağı könbatış yar buylarnı üz eçenä alğan İyonyanıñ iñ mohim şähärlärennän berse bulıp tora ide. Farslarnıñ bezneñ erağa qadär 7nçe yöz yılında kilüe belän alar belän tözelgän kileşüe belän salım birep barlığın däwam itterä.
Böyek İskändär häm Rim çorında dä ähämiyäten saqlap qala.
Şähärneñ iñ mohim äsäre şiqsez Artemis ğibadätxanäse ide. Borıñğı çorda dönyanıñ 7 moğcizasınnan berse bularaq qabul itelgän bu ğibadätxanä Grek häm Anadolu mädäniyätläreneñ ber quşılma ölkäse ide.
Frigiylärneñ Ana Alihäse Kibele Artemis belän berläşte.
Borıñğı çornıñ tulısınça märmärdän yasalğan berençe ğibadätxanä ide.
Artemis Ğibadätxanäseneñ här tarafı da borıñğı çornıñ iñ matur xäykälläre häm qabartu eşläre belän bizälgän ide. Ğibadätxanäneñ xäzerge köndä arxeologik qazu eşläre belän barlıqqa kiterelgän nigezlärne barıp qarıy alasız.
Monda bulğan bik küp xäykäl häm qabartu eşläre ozın yıllar şuşı cirdä qazu eşlären yasağan İngliz arxeologlarnıñ şaqtıy äsärne alıp kitüe belän , xäzerge waqıtta Londonda kürsätelä. Äfäsneñ iñ tanılğan äsärlärennän berse dä bezneñ eradan soñ 106nçe yılında Äfäs Vilayät başlığı bulğan häm monda ülgän Rimlı Tselsnıñ kitapxanä häm memorial-qabere bularaq tözegän bina.
İskitkeç fasadı belän ğäcäpländergän kitapxanä dönyanıñ här poçmağınnan kilüçelärne Äfäskä caläp itä.
Äfäs Xristianlıq çorında da ähämiyäten saqlıy ide. Märyäm Ananıñ Ğaziz Petr belän monda kilgän häm monda ber öyneñ bulğanı uylanıla.
Papalıq tarafınnan Xristianlıqnıñ izge urınnarınnan berse bularaq qabul itlegän Märyäm Ana öyenä här yıl cirle häm çit il kilüçelär bik küp bula.
Xristiyanlıqnıñ rimlılar tarafınnan tıyılğan bularaq qabul itelgän çorda 7 yoqlağan keşeneñ monda yäşägänen häm monda bulğan ber mäğärädä yoqlap qalğannarına ışanıla.
Törkiyägä 3 ayrı cirdä 7 yoqlağan keşeneñ buluına ışanılğan mäğärälär bar.
Afşin, Tarsus häm Äfästä bu 7 Xristiyan ğaziznıñ yäşägänenä ışanıla.
Qor'andä ber süre belän xikäyälärne añlatılğan 7 yoqlağan keşe barı tik ber täñre ışanıçınnan kire qaytqannarı öçen yasalğan basımdan qotılır öçen Allah ışanıçların saqlaw öçen yannarına alğan etläre belän mäğärägä qaçıp monda arğananrı öçen yoqlap kitälär. Alarnı küzätep barğan İmperatornıñ ğäskäri keşeläre alarnı üterer öçen mäğäräneñ kereşen taş belän yabıp quyarlar.
Allahnıñ ber möğcizasınıñ naticäsendä yözlarçä yıl soñınnan uyanalar, aralarınnan berse aşaw-eçü alır öçen şähärgä kitä, ul waqıtta Xristianlıq räsmi din bulğan ide.
Xz.İsanıñ isemen räxät räweştä söyläşelgänen kürep aptırarlar.
Qullarında bulğan aqçalar säbäbe belän şiklängännär anı Yepiskop yanına alıp kilgännär. Xikäyälärne tıñlağan Yepiskop waqığanıñ ber möğciza buluın iğlan itä.
Xristianlıqta soñınnan ähämiyäten betergän waqığa bu xäl İslam dönyasında haman da ähämiyäten saqlap tora.
Äfästä xäzergä könnärdä dä baylarnıñ terrasalar östenä tözelgän taw itägendäge öylär dä qazu eşläre belän cir östenä çığarılırğa däwam itelä. Bu öylär xäzerge köndäge komfortlı bulğan diyärlek. Diwarlar märmär häm idän freskalar belän bizälgän mozaikalar belän qaplanğan. Böten öylärdä üzäkle cılıtu sisteması häm hamam bar ide.
Ber bersennän matur küp tarixı äsärlärne üz eçenä alğan Äfäskä kielp bu maturlıqlarnı urınında üz küzegez belän kürergä sezne çaqırıp qalabız.


text:
AQŞ-ta elektronïka jäne däri-därmekpen jabdıqtalğan ïnnovacïyalıq däke oylap tabıldı. Atalmış medïcïnalıq qural tañılğan jaranı adamnıñ kömeginsiz özi emdeydi.Massaçwsets texnologïyalıq ïnstïtwtındağı zerttewşilerdiñ oylap tapqan orawışı - öte ïilgiş jäne qozğalısqa kedergi keltirmeytin gïdrogelden jasalğan berik däke. Oğan teriniñ temperatwrasın baqılap, ïnfekcïyalarğa qarsı därini avtomattı türde sebetin ïnnovacïyalıq tetikter ornatılğan.
Gïdrogel 90 payız swdan quralıp, adam terisiniñ qasïetterin qaytalaytınday jobalanğan. Gelmen ötetin tïtan sımdarı däkeni toqötkizgiş etip, oğan elektrondıq quraldardı, mısalı, jartılay ötkizgiştik çïpterdi engizwge mümkindik beredi. Sonday-aq oğan jarıq dïodtarı ornatılğan, olar jaradağı temperatwra belgili bir şektewge deyin jetkende nemese däri-därmek ayaqtalğanda janadı. Geldiñ quramında däri-därmekterdiñ qorı qurılıp, jarağa arnayı arnalarmen jetkiziledi.
Ğalımdar bolaşaqta jarağa därigerdiñ käsibï kömegi qajet bolatın bolsa onda däkeniñ qaşıqtıqtan eskertetin tetigin jasawdı oylastırıp otır.
Al äzirşe «aqıldı» däke turaqtı medïcïnalıq baqılawdı qajet etetin jäne ïnfekcïyalıq qawip twdıratın küyik şalw kezinde sınalmaq.
Kommentarïï


text:
Änşi Şaxïzada äje atanğanın aytıp, süyinşi suradı
Qazaq estradasındağı tanımal änşilerdiñ biri Şaxïzada Baypatşanova äje atandı dep xabarlaydı Baistars.kz.
Änşiniñ kelini dünïege qız äkeldi. Säbïdiñ salmağı 3 keli 300 gramm, boyınıñ uzındığı 52 sm.
Esteriñizge sala ketsek, Şaxïzada osıdan bir jıl burın jalğız ulı Oljastı üylendirgen bolatın. Kelini Läzzat Şımkent öñiriniñ twması.
«Kelinim özime uqsaydı. Onı twğan qızımday köremin» dep änşi iltïpatın bildirgen.
Derekközi:nur.kz
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Qujatta Qıtay ekonomïkasınıñ damw qarqını bäseñdewine baylanıstı damwşı elderde ösim besinşi jıl qatarınan tejeletini, sonıñ saldarınan, suranıs azayğan soñ şïkizattıñ, onıñ işinde munaydıñ bağası qazirdiñ özinde arzandap otırğanı aytılğan.
Xalıqaralıq valyuta qorınıñ mälimetteri boyınşa, xalıqaralıq sankcïyalar saldarınan Resey ekonomïkası bïıl 3,8 payızğa, al keler jılı tağı 0,6 payızğa qısqaradı. XVQ boljamı boyınşa, 2016 jılı munay barreliniñ bağası 52 dollardan 55 dollarğa deyin öswi mümkin.
Derekközi: Azattıq
Tegï: Qarjı jäne ekonomïka,
Kommentarïï


text:
Kopuk-kagiz-kloun ve personaj sar sou 0503707180Elanı seçilmiş et 0.10 AZN-dən
Endirimli konpaniya davam edir eziz valdeyinler ve shehermizin deyeri qonaglari.usaq ad gun ve kicik toylarin teshgili.peshkar aktyor ve animator komandasi teqedim edir.usaq baxcalarinda usaq eylence merklezlerinde shadliq sarlaylarinda ve diger mekanlarda cixishlarmiz olur.rayonlara sifaris qebul edirik.mezeli shen klounlar,istenilen cizigi filim qehramanlari,kopuk sou kagiz sou,sar sou,foksnik,face-art,foksnik foto ve video,ve diger xidmetlermiz.proqramlar rus ve az turk dillerinde heyat kecirtmek olar. movcutdur.qiymetlermizde endirimler var,usaq meclislernizi bizlere etibar edin.0503707180!! Qiymetler cox serfelidir isimiz ise pesekar seviyyede!! bizimle elaqe saxlamax kifayyetdir!! Diqqet!! Diqqet!! May ayinin 1-nen etibaren Azerbaycanin Bolge ve Rayonlarina xususi endrimler baslayir TELESIN!!
Qiyməti: 25 AZN


text:
Rıfat Balaban - Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar
Sanatçı : Rıfat Balaban
Türkü : Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar
Etiketler : Rıfat Balaban - Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar türkü indir, Rıfat Balaban - Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar türkü dinle, Rıfat Balaban türküleri, Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar mp3 indir, Rıfat Balaban türküleri Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar türküsü, Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar sözleri, Rıfat Balaban mp3 dinle, Rıfat Balaban download, Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar bedava mp3, Rıfat Balaban türkü sözleri, Rıfat Balaban türkü dinle, Rıfat Balaban son albüm indir
Rıfat Balaban Türküleri
rıfat balaban - odana serdim hali (orta anadolu)
Rıfat Balaban - Alim Gitme Pazara (Ankara Türküleri)
Rıfat Balaban - Gökyüzünde Bölük Bölük Turnalar
Rıfat Balaban - Alim Gitme Pazara
Rıfat Balaban - Odana Serdim Halı
Rıfat Balaban - Name Gelin
Rıfat Balaban - Höyüklünün Etrafı Köşk Olsun


text:
Şenewniktiñ aytwınşa, bul bağdarlama qorşağan ortanı qorğawğa bağıttalğan. Sondıqtan eski kölikterdi zorlıqpen tartıp almaymız, dep otır.
“Bul jüye öte oñay tüsindiriledi. Mısalı, Germanïyada sen köligiñdi wtïlïzacïyağa tapsırasıñ da, MAÏ-dan tirkewden alasıñ. Al bizde kerisinşe, tirkewden alınğan köliktiñ qayda ketetini belgisiz. Ol jay turmay, qorşağan ortağa zïyanın tïgizip turadı”, – deydi Ïnvestïcïyalar jäne damw vïce-mïnïstri Albert Raw.
Vedomstvo basşılığı sonımen qatar, maşïna jasaw salasında jıl basınan beri 29 payızğa quldıraw bayqalatının xabarladı. Degenmen sarapşılar, jalpı maşïna jasaw salası ekonomïkalıq dağdarıstı birtindep eñserip keledi, degen oyda. Mïnïstrliktiñ aqparatına sensek, tamız ayında ösim bayqalıp, şilde ayımen salıstırğanda, 117 payızğa artqan.
Albert Raw sonımen qatar «sur dïlerlerdiñ» jağdayın da tüsindirdi. Buğan deyin key aqparat quraldarı memlekettik organdar kölik sawdasınan näpaqa tapqan käsipkerlerge kedergi keltirip jatqanan jazğan bolatın.
Al vïce-mïnïstrdiñ aytwınşa, bul jerde mäsele avtodïlerlerdiñ lïcenzïyasına qatıstı. Yağnï budan bılay lïcenzïyasız alıp satarlar kölikterdi oñdı-soldı sawdalay almaydı. Şilde ayında Ewrazïyalıq ekonomïkalıq odaq elderinen keletin kölikterdi şektew boyınşa quzırlı mïnïstrliktiñ buyrığı da şıqtı.
“Mäselen, Ewropada tawardı şığarwşınıñ senimxatısız avtosalon aşıp, olardıñ köligin sawdalay almaysıñ. Al bizde onday «sur dïlerler» emin-erkin Reseyden kölik aydap äkelip, salon aşıp, sata qoyamın dep oylaydı. Endi oğan jol joq”, – deydi Ïnvestïcïyalar jäne damw vïce-mïnïstri Albert Raw.
Derekközi: Astana telearnası
Tegï: Avtojañalıqtar,
Kommentarïï


text:
Oliver Genri. Şatırdağı bölme
Aldımen Parker hanım sizge eki qonaq bölmesin körsetedi. Bwlardıñ erekşelikteri men 8 jıl boyı osında twrğan er adamnıñ özine jaqqan qasietterin aytıp jatqanda, onıñ sözin böluge batılıñız jetpeydi. Qasqır körgen qoyanday qobaljıp twrıp, däriger de, tis därigeri de emes ekeniñizdi aqırında äzer aytasız. Sodan soñ Parker hanımnıñ qonaq bölmelerin jaldau şarttarına say keletin mamandıqtarğa bağıttamağanı üşin iştey ata-anañızğa bir keyip aluıñız mümkin.
Odan äri baspaldaqpen joğarı köterilip, ekinşi qabattıñ artqı jağındağı segiz dollarlıq bölmege barasız. Qojayın sizge negizi bwl jer ayına 12 dollar töleuge layıq ekenin; Floridağa, bauırınıñ Pal'm jağalauı mañındağı apel'sin plantaciyasına ielik etuge ketken Tuzenberri mırza bwğan deyin sonşa aqşa tölep kelgenin jetkizedi. Körşi bölmede twratın Makintayr hanımnıñ är qısın sol ölkede ötkizetinin de aytıp ülgeredi. Siz bwdan arzanıraq bölme kerek ekenin miñgirleuge mäjbür bolasız.
Parker hanımnıñ kekesinin elemeuge şamañız jetse, odan äri üşinşi qabattağı Skidder mırza twratın ülken bölmeni köresiz. Ol osında şılım şegip otırıp, küni boyı p'esa jazadı. Bwl bölme bos bolmasa da, päter jaldağısı kelgen är adamdı üy iesi mindetti türde ertip äkelip, olardıñ sändi tereze mañdayşasın körip, süysingenin tamaşalağandı janı süyedi. Ekinşi wtatını – Skidder mırza da üyrenisip qalğan baspanasınan ayrılıp qaludan qauiptenip, päteraqınıñ bir böligin töleydi.
Aqırı üş dollarıñızdı qısıp wstağan küyi qaltañızdıñ jwqa ekenin kümiljip aytqan soñ, Parker hanım üy bölmelerin aralatıp körsetudi toqtatadı. Qwlaq twndırar aşı ünmen «Klara!» dep ayqaylap, qızmetşini şaqıradı da, bwrılıp tömen tüsip ketedi. Sodan soñ qaratorı kelinşek – Klara kelip, kilem töselgen baspaldaq arqılı joğarı, törtinşi bölikke ertip aparıp, şatırdağı bölmeni körsetedi. Üydiñ qaq ortasında ornalasqan bölmeniñ eni 7, wzındağı 8 fut. Mülik ataulıdan temir keruet, orındıq, suırmalı jihaz jäne qol juatın orın bar. Eñseni basqan küñgirt tört qabırğa tabıt işinde twrğanday äser qaldırıp, ökpeñiz qısılıp, jaysız küy keşken soñ, tamağıñızdı qırnap aluğa mäjbür bolasız. Sonda da dem jetpey qinalğandıqtan, basıñızdı kötergende, töbedegi tört bwrıştı terezeden tañğajayıp körinis – kögildir aspandı köresiz. Köresiz de, janıñız rahat tauıp, tereñ bir tınıstap alasız.
– Bağası eki dollar, – deydi Klara keketken, mensinbegen mänermen.
Bir küni jaldamalı päter izdep jürgen qolında maşinkası bar Lison hanım da osı üyge tap boldı. Közi tanaday, şaşı wzın bolğanmen, boyı da, denesi de şağın aruğa Parker hanım aldımen eki qonaq bölmesin körsetti.
– Medicinalıq zattardı mına jihazğa ornalastıruğa boladı, – dedi üy iesi.
Lison hanım:
– Men däriger de, tis därigeri de emespin, – dep jauap berdi qobaljığan ünmen.
Parker hanım ädettegidey, bwl bölmeni jaldau şartına say kelmeytin päter izdeuşilerge arnaytın tabalağan täkappar közqaraspen jas qızdı ata qaradı da, ekinşi qabatqa qaray jol bastadı. Mwndağı bölmeniñ jalğa beriletin qwnın estigen soñ Lison hanım:
– 8 dollar deysiz be?! Bwl tım qımbat! Men künin äreñ körip jürgen adammın. Mağan joğarı qabattardan bağası arzanıraq bölmeni körsetiñiz, – dedi.
Esik qağılğanda, Skidder mırza ornınan atıp twrıp, jinalıp qalğan temeki twqılın edenge bayqamay şaşıp aldı. Onıñ öñi bwzılıp, türi küreñitip ketkenin añğarğan soñ:
– Ayıp etpeñiz, Skidder mırza, – dedi Parker hanım suıq jımiıp, – sizdiñ işte ekeniñizdi bilgen joqpın. Hanımğa bölmedegi sändi tereze mañdayşasın körsetpek edim.
– Öte ädemi eken! – dedi Lison hanım perişte keyipte külimsirep.
Olar şığa salısımen, Skidder mırza jalma-jan äli qoyılmağan soñğı p'esasındağı qara şaştı, wzın boylı keyipkerdi öşirip, ornına boyı kişkentay, şaşı aşıq tüsti arudıñ beynesin jaza bastadı.
– Anna Hald bwl rölge talasatın boladı, – dedi özine-özi kübirlep. Tereze mañdayşasına qaray ayağın köterip otırdı da, bwltqa engen wşaqtay temeki tütininen körinbey ketti.
Kenetten şıqqan «Klara!» degen aspan titirerdey aşı ünnen Lison hanımnıñ qanşa aqşası bar ekeni belgili boldı. Äldebir qap-qara eles onı jarıqtıñ jıldamdığımen süyrey jönelip, baspaldaq arqılı üydiñ eñ joğarğı qabatındağı bölmege äkeldi de, «Eki dollar!» dep düñk etti.
– Alamın! – dedi de, Lison hanım äbden qwrğağan temir keruetke şiqıldatıp otıra ketti.
Ol kün sayın jwmısqa barıp, keşkisin bir buma qoljazba äkelip, maşinkamen terip jürdi. Al bos bolğan keşterde üydegi özge twrğındarmen birge eñ joğarğı baspaldaqtıñ basqıştarında otırıp, äñgime-düken qwratın. Negizi, Lison hanımnıñ hanşayımday ğajayıp bolmısı qoyma esebindegi bölmede twruğa layıq emes edi. Kündey jaydarı, güldey näzik, qiyalı qwstay wşqır aru bolatın. Birde Skidder mırzanıñ äli jariyalanbağan «Ol säbi emes nemese jerastı jolınıñ mwrageri» attı wlı komediyasınan üzindini ıqılaspen tıñdap şıqtı.
Lison hanım baspaldaqta otıruğa bir-eki sağat uaqıt tapqanda, üydegi jigitter qauımı quanıp qalatın. Ne aytsañız da, «Qoyşı, ras pa?!» dep qisıq jauap beretin, mektepte jwmıs isteytin wzın boylı, sarı şaştı Longneker hanım eñ joğarğı basqışta otırıp, ünemi Lison hanımdı keketetin. Jeksenbi sayın tirdegi qozğalıp bara jatqan üyrek beynesin atuğa baratın, ämbebap dükende jwmıs isteytin Dorn hanım bolsa, tömengi basqışqa jayğasıp, ebin tauıp, Lison hanımdı mwqatuğa tırısatın. Biraq ortadağı basqışta otırğan Lison hanımnıñ aynalasına jigitter balğa üymelegen araday toptalıp jinalıp qalatın. Äsirese, onı qiyalındağı romantikalıq ömir-dramasınıñ bas keyipkeri dep esepteytin Skidder mırza; jası 45-tegi tolıq, bay, aqımaqtau Huver mırza; Lison hanımnıñ «temeki şegudi qoysañızşı» degen janaşır sözin estigisi kelip, ädeyi ötirik jötkirinetin jas Ivens mırza onıñ janınan şıqpaytın. Er adam ataulı älemdegi eñ tartımdı, eñ qılıqtı aru dep oylağanmen, joğarğı jäne tömengi basqıştağı kekesindi külkiler tıyılmaytın.
***
Sizderden üydegi «hor» «sahnanıñ» jiegine kelip, Huver mırzanıñ semizdigine «qasiret şegip», jas tökkenşe hikaya-qoyılımımızdı säl toqtata twrudı swraymın. Köñil sıbızğısınan tolıqtıq pen artıq salmaqtıñ kesapatı, qayğısı jöninde «mwñlı» äuender aqtarıladı. Negizinde, tırıssa, tolıq Fal'staf* jiptiktey Romeodan ötken romantik bola aladı. Ğaşıq jan kürsinse de, küder üzuge qaqısı joq. Degenmen, semiz adamdar ömir saparın mazaq-poyızında qamalıp ötkeru kerek. Sondıqtan qarnı 52 dyuym Huver mırzanıñ ğaşıq jüregi bosqa ümittenip, tekke dämelenedi. Köziñdi joğalt, Huver! 45 jastağı bay äri aqımaq Huver tañğajayıp Elenanıñ özin es-tüssiz «asıq» qıladı! 45-tegi däuletti, aqılsız, semiz Huver armanına qol jetkize almay, mahabbat örtine janıp ötui tiis! Oda eşqanday ümit te, mümkindik te joq!
Üy twrğındarı Huver mırzanı osılay mazaq qılatın.
Jazdıñ ädemi bir keşinde Parker hanımnıñ üyindegi qauım jinalıp otırğanda, Lison hanım kökke qarağan küyi kenet balaşa şattanıp, köñildi ünmen dauıstap jiberdi:
– Billi Djekson nege ana twsta twr? Men onı osınnan, tömennen de köre aladı ekenmin.
Jwrttıñ bäri joğarı qaradı: keybiri bwlttarmen talasqan zäulim ğimarattardıñ terezelerine köz toqtatsa, keybiri aspannan Djekson jürgizip kele jatqan äue kemesin tabuğa tırıstı.
– Äne, ana jwldız, – dep tüsindirdi Lison hanım jip-jiñişke sausağımen nwsqap, – jarqırap twrğan ülkeni emes, sonıñ janındağı kögildir tüstisi. Onı är tüni bölmemniñ şatırdağı terezesinen köremin. Bwl jwldızdı Billi Djekson dep atadım.
– Qoyıñızşı, ras pa?! – dedi Longneker hanım, – sizdiñ astronom ekeniñizdi bilmeppin.
– Iä, ärine, – dedi alapat ülken aspan äleminiñ kişkentay zertteuşisi, – Men Marsta köylek jeñiniñ qanday türi aldağı küzde sände bolatının eşbir astrologten kem bilmeymin.
– Qoyıñızşı, – dedi Longneker hanım, – siz körsetken jwldız – Kassiopeya jwldızdar şoğırındağı Gamma. Ülkendigi jağınan ekinşi, al meridiandı kesip ötu jolı ... .
– Oh, – dep sözge aralastı öte jas Ivens mırza, – Meniñşe, bwl jwldızdı Billi Djekson dep atağan dwrıs.
– Sonday-aq, – dep Huver mırza Longneker hanımmen kelispeytinin bildirip, dausın kötere söyledi, – Lison hanım bwrınğı astrologter sekildi qay jwldızdı qalay atasa da öz erki dep oylaymın.
– Qoyıñızşı, ras pa?! – dep mwqattı onı Longneker hanım.
– Bwl ağıp tüsetin jwldız ba eken? – dep qızığuşılıq tanıttı Dorn hanım, – jeksenbi küni men tirde atqan oq toğız üyrekke jäne on qoyannıñ bireuine döp tiip edi.
– Mwnnan, tömennen asa ädemi körinbeydi, – dedi Lison hanım, – Meniñ bölmemnen qarasañızdar ğoy. Bilesizder me, qwdıqtıñ tübinen jwldızdar kündiz de körinedi. Üy şatırınıñ töbesindegi tereze şahtanıñ oqpanı tärizdi bolğandıqtan, Billi Djekson qara barqıt tün-şekpeniniñ öñirin qıstırğan jarqırağan almas tüyreuiştey elesteydi.
Bir uaqıttarda Lison hanım maşinkamen teru üşin üyge eşqanday qoljazba äkelmeytin boldı. Kün sayın tañerteñ jwmısqa barudıñ ornına är keñseniñ tabaldırığın tozdırsa da, mädenietsiz qızmetkerlerdiñ tapsırıs joqtığın döreki türde jetkizui – jas äri jalındı jürekke mwzday su qwyıp jibergendey äser etip, köñilin suıtatın. Mwnday qiın künder soñı körinbeytin salqar köştey bitpey, jalğasa berdi.
Bir küni keşte Parker hanımnıñ üyindegi baspaldaqpen äbden silesi qatıp şarşağan, qajığan küyde joğarı köterildi. Bwl ädette meyramhanadan keşki asın işip keletin uaqıtı bolsa da, när tatpağan ol aşqwrsaq edi.
Qonaq bölmesiniñ twsınan öte bergende, aldınan Huver mırza jolığıp, mümkindigin qalt jibergen joq. Tolıq adamnıñ bar denesimen wmsınıp, üylenuge wsınıs jasauı qızğa taudan qar köşkini qwlap kele jatqanday äser qaldırdı. Sondıqtan tordağı eliktiñ lağınday qaşqaqtap, baspaldaq jaqtauına tığıla berdi. Mırza qızdıñ qolınan wstauğa talpınıp edi, ol betinen şapalaqpen jeñil tartıp jiberdi. Tığırıqqa tirep, soñınan qalmay, qamalağan Huver mırzadan zorğa sıtılıp, är qadamın äreñ basıp, joğarığa äupirimdep köterilip baradı. Skidder mırzanıñ bölmesiniñ janınan ötip bara jatqanda, ol qızıl siyamen komediyasında Mertl Delormnıñ (Lison hanım) sahnada jüru bağıtın jazıp otır edi. Sahnanıñ sol jaq böliginen graf twrğan twsqa baruı kerek bolatın. Kilem töselgen baspaldaqpen joğarğı qabatqa äreñ jetip, Lison hanım şatırdağı bölmeniñ esigin aştı. Jarıqtı jağuğa da, kiimin şeşuge de şaması jetpey, temir keruetke qwlay ketken qızdıñ üzilip keterdey näzik denesinen temir sımdar iilmegen de siyaqtı. Qap-qarañğı tünekte şalqasınan jatqan aru kirpigin zorğa qimıldatıp, közin aştı da, riyasız şattıqpen külimsiredi. Öytkeni, töbedegi terezeden ol üşin Billi Djekson şıraday janıp, jarqırap twr edi. Özge älemniñ bäri Lison hanımnıñ esinen şığıp ketken. Tünektiñ tüpsiz twñğiığına batqan ol tört bwrıştı bwlıñğır jarıqtıñ ortasındağı jwldızdı ğana köredi. Bälkim, Longneker hanımnıñ aytqanınday bwl Billi Djekson emes, Kassiopeya jwldızdar şoğırındağı Gamma şığar. Biraq aru onı Gamma retinde qabılday alar emes. Şalqasınan jatqan qalpında qolın eki ret köteruge tırıstı. Tek üşinşi talpınısında ğana eki süyriktey jiñişke sausağın ernine tigizip süydi de, qarañğılıqtıñ tereñ qoynauınan Billi Djeksonğa qaray äue süyisin joldadı. Qolı birden qaytıp sırğıp tüsip ketti. «Qoş bol, Billi, – dep kübirledi aru, – sen menen milliondağan mil' qaşıqtasıñ. Birde-bir ret til qatqan da joqsıñ. Alayda men mwndağı tünekte qinalıp, adasıp jürgende, sen ärdayım joğarıda jarqırap, janıp twrdıñ. Solay emes pe? Milliondağan mil'... Qoş bol, Billi Djekson».
Qaratorı üy qızmetşisi Klara kelesi küni sağat onda kelip, bölmeniñ işten kiltteuli ekenin bilgen soñ, esikti bwzdıruğa mäjbür boldı. Es-tüssiz jatqan Lison hanımdı twrğızuğa eşqanday amal payda bermegen soñ, äldekim jedel järdem şaqırdı. Sälden soñ, dabıldatıp jedel järdem köligi keldi de, işinen özine senimdi, şiraq qimıldaytın aq halattı jas däriger şığıp, janaşır keyipte äri alañdaulı küyde esikti qaqtı.
– 49-şı üyge jedel järdem qızmeti şaqırıldı, – dedi ol qısqa da nwsqa söylep, – ne bolıp qaldı?
– A, iä, däriger mırza, – dedi üy işindegi jağday onıñ jeke köñil-küyine de äser etetinin añğartqısı kelgen Parker hanım uayımdaulı jüzben, – oğan ne bolğanın tüsine alar emespin. Esin jiğızu üşin ne istesek te, nätije bolğan joq. Elsi hanım, iä Elsi Lison hanım degen jas qız ğoy. Meniñ üyimde bwrın-soñdı mwnday...
– Qay bölme? – dep ışqına ayqaylap jiberdi däriger. Mwnday jan şoşıtar dauıstı Parker hanım bwğan deyin estimegen bolatın.
– Şatırdağı bölme. Ol...
Däriger baspaldaqtıñ birden tört basqışın attap, şatırğa qaray jügire jöneldi. Parker hanım pañ keyipte mañğazdana basıp, onıñ soñınan ilesti. Şatırdağı bölmege jetip ülgermesten, qolına astronomdı köterip, tömen tüsip kele jatqan däriger aldınan şıqtı. Ol aytqan pışaqtay ötkir äldebir sözdi estigen soñ, Parker hanım qabırğağa qağulı şegeden sırğıp tüsken oramalday bir uıs bolıp, şögip qaldı. Bwl oqiğadan köp uaqıt ötkennen keyin de, älgi söz jadınan öşpey, jan-jüregin özin-özi kinälau sezimi qinap jürdi. Keyde üy twrğındarı qızığuşılıq tanıtıp, därigerdiñ ne aytqanın swraytın. «Sizder bilmey-aq qoyıñızdar, – deytin ol, – onday sözdi estigenim üşin keşirilsem ğana janım jay tabadı».
Därigerdiñ ört söndirgendey tünergen, eñ jaqın adamınan ayrılğanday qayğırıp, qasiret şekken beynesin körip, jinalıp qalğan jwrt ığısıp jol berdi. Kölikke otırğan soñ, därigerdiñ jansız deneni arnayı orınğa jatqızbağanın bayqadı. Tipti, jürgizuşige «Zımıra, Uilson!» degenin de anıq estidi.
Bar bolğanı – osı. Bwl da hikaya bolıp pa? Kelesi küni tañerteñ gazetten oqığan qwlaqqağıs aqparat oqiğanı egjey-tegjeyli tüsinuime sebep bolğanı siyaqtı, sizge de septigi tiui mümkin. Onda keşe Bel'vyu auruhanasına Şığıs ... köşesindegi №49 üyden wzaq merzimdi aştıqtan äbden älsiregen jas qız äkelingeni habarlanıptı. Mälimet bılay tüyindeledi:
«Alğaşqı kömek körsetken däriger Uil'yam Djekson nauqastıñ jazılıp ketetinin aytadı».
*Fal'staf – Şekspirdiñ dramalıq şığarmasındağı tolıq keyipker
Ağılşın tilinen audarğan Alpamıs Fayzolla
Abai.kz


text:
Angola
JIÖ-degi munay eksportınıñ taza ülesi (2010-2013):57,6%.
2014 jıldıñ 19 şildesinen beri valyutanıñ quldırawı: 57,6% (Bloomberg)
Munay öndirisiniñ kölemi boyınşa Angola Nïgerïyadan keyingi orında (täwligine 1,65 mn barrel). Soñğı 5 jılda jergilikti valyuta kvanzanıñ kwrsı 90-100 dollar köleminde bolıp, 2014 jıldıñ jazınan beri quldıray bastadı. Nätïjesinde 2015 jıldıñ 5 mawsımında angoldıq rettewiş valyuta devalvacïyasın jürgizdi. Dollar kvanzağa qatıstı 110,5-ten 116,9-ğa deyin köterildi. Valyuta kwrsı äli de tömendep jatır. 20 tamızda AQŞ dollarına qatıstı kvanza kwrsı 125 boldı.
Lïvïya
JIÖ-degi munay eksportınıñ taza ülesi (2010-2013):45,9%.
2014 jıldıñ 19 şildesinen beri valyutanıñ quldırawı: 9,8% (Bloomberg)
2014 jıldıñ şildesindegi munay dağdarısınan beri lïvïyalıq dïnar AQŞ dollarına qatıstı 10 payızğa arzandadı. Qañtarda jergilikti valyuta kwrsınıñ kürt quldırawı birneşe kün jalğastı. Dïnardıñ qunsızdanwına Lïvïyağa «Ïslam memleketi» jawıngerleriniñ kirwi jäne olardıñ ken orındarı men munay qubırların basıp alw qawpi sebep boldı. Sonday-aq, osı künderi Benğazıdağı atıs kezinde Ortalıq banktıñ mañızdılığı jöninen ekinşi bölimşesi zardap şegip, Trïpolïde DAÏŞ terrorïsteri qımbat qonaqüylerdiñ birin basıp alwğa tırıstı.
Nïgerïya
JIÖ-degi munay eksportınıñ taza ülesi (2010-2013): 33%.
2014 jıldıñ 19 şildesinen beri valyutanıñ quldırawı: 18,1% (Bloomberg)
Nïgerïyada Afrïkadağı iri munay öndirwşi bolıp tabıladı. OPEK-tiñ mälimetinşe, elde täwlik sayın 1,8 mln barrelden astam qara altın öndiriledi. Nïgerïyalıq nayra quldırawın 2014 jıldıñ qaraşasında bastadı. Aqpannıñ ortasında Nïgerïya valyutası AQŞ dollarına qatıstı törtten bir bölikke älsiredi, biraq keyinirek kwrs qalpına keldi.
Qazaqstan
JIÖ-degi munay eksportınıñ taza ülesi (2010-2013): 26,6%.
2014 jıldıñ 19 şildesinen beri valyutanıñ quldırawı: 18,1% (Bloomberg)
Munay dağdarısı bastalğalı beri qazaqstandıq rettewiş ulttıq valyuta kwrsın qatañ retke keltirip, dollarğa qatıstı 180 teñge deñgeyinen asırmawğa tırısıp otırdı. 2015 jıldıñ jazında munay bağasınıñ ekinşi ret tömendewi teñge kwrsına barınşa qattı qısım tüsirip, 20 tamızda Ulttıq bank erkin aynalımğa köşwge mäjbür boldı. Valyuta qunı 30 payızğa arzandap, dollar kwrsı 250 teñge degen deñgeyge jetti. Teñgeniñ qunsızdanwı elde äli jalğaswda. Jeltoqsannıñ 15-de ayırbastaw pwnktterinde dollar 340 teñgeden satılwda.
Aljïr
JIÖ-degi munay eksportınıñ taza ülesi (2010-2013): 19,7%.
2014 jıldıñ 19 şildesinen beri valyutanıñ quldırawı: 24,6% (Bloomberg)
Aldıñğı 3 el tärizdi Aljïr de OPEK-tiñ müşesi. Täwligine 1,2 mln barrel munay öndiriledi. Munaymen sawda eldiñ eksport tabısınıñ 70 payızın quraydı. 2015 jıldıñ qañtarında BMI Research sarapşıları munay bağasınıñ tömendewi Aljïrdıñ sawda balansına jäne ulttıq valyuta kwrsına keri äser etedi dep eskertken edi. Mamandar 2015 jılı AQŞ dollarına qatıstı ortaşa kwrs 95 dïnar boladı dep boljadı. Qazirgi kezde jergilikti valyuta dollar qatıstı 91 dïnarğa deyin tömendep, qazirgi kwrs 105 dïnardı quraydı.
Resey
JIÖ-degi munay eksportınıñ taza ülesi (2010-2013): 13,4%.
2014 jıldıñ 19 şildesinen beri valyutanıñ quldırawı: 48,9% (Bloomberg)
Munay bağasınıñ tömendewinen bölek reseylik rwblge tağı birneşe faktor äser etwde. Olar: Wkraïnadağı qaqtığıs, damwşı elderdegi kapïtaldıñ ketwi jäne Batıs sankcïyaları. Soñğı şara reseylik ekonomïkağa qattı äser etip, iri reseylik fïrmalarğa şeteldik kapïtal narığına baratın jol jabıldı.
Norvegïya
JIÖ-degi munay eksportınıñ taza ülesi (2010-2013): 11,6%.
2014 jıldıñ 19 şildesinen beri valyutanıñ quldırawı: 25,8% (Bloomberg)
2014 jıldıñ qorıtındısı boyınşa, norvegïyalıq eksporttağı munay men gaz ülesi 46 payızdı quradı. Norvegïya qarjı mïnïstrliginiñ resmï mälimeti boyınşa, bul körsetkiş 2000 jıldan beri 40 payızdan äli tömen tüsip körgen emes. Norvegïyalıq kronnıñ AQŞ dollarına qatıstı qunı munay bağasınıñ dïnamïkasına baylanıstı. 2014 jıldıñ tamızı men 2015 jıldıñ nawrızı aralığında kron qunı 6-dan 8,3 dollarğa deyin tömendedi. Keyinirek mamırda ol 7,3-ke köterilip, 20 tamızdıñ keşinde dollar bağamı 8,27 kron dep belgilendi.
Tegï: Narıq jäne turmıs, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Ukraina Tış işler nazirligi Ukraina Havfsızlıq hızmetine (SBU) keçken afta Qırımnı, ukrain tarafınıñ izni olmadan, ziyaret etken frenk deputatlarına memleket kirişini yasaq etmek ricası ile mektüp yolladı.
«Mütenasip mektüpni SBUğa yolladıq», – dedi Ukraina tış işler nazirliginiñ spikeri Maryana Betsa «İnterfaks-Ukraina» agentligine.
Ukraina Tış işler nazirliginde bildirilgeni kibi, Qırımnı, Ukraina izni olmadan, ziyaret etken frenk deputatlarına memleket kirişi yasaq etilecek.
Frenkistan Tış işler nazirliginde bu ziyaretni halqara uquqnıñ bozuluvı olaraq adladı ve tenqit ettiler.
Frenk deputatları Qırımnı iyül 23-24 künleri ziyaret etti.
Ukraina ve Ğarp memleketleri Qırımnıñ işğalini tanımay ve Rusiyege nisbeten sanktsiyalarnı kirseteler.


text:
Staıin chorı repressiıaıәrenә gadeı bәıa birә bawıauga 60 eııar tirәse vakıt uzuga karamastan, bu kanıı chornıñ җinaıatbıәre hәzer dә tuıısı beıәn achıııp betkәne ıuk. Satıw avııında da bu eııarda kitep ıugaıgan keweıәrneñ hәm aıarnın gaiıәıәreneñ yazmıshyarın әıe dә beıep beterep buımıi. Ayarnıñ bik kүpıәre chit djirıәrdә yatıp kaya yaki tugan yagına әiıәnep kaita aımıi. DJankıigıch repressiya mawinasınnan kotııu өchen үz famiıiyaıәren aııwtıruchıyar da kүp buya. Shunııktan ayarnı ezıәp tabu da bik avır yaki bөtenıәi mөmkin tүgeı. Repressiya, kızıı terror sovet vyasteneñ berenche kөnnәrennәn үk bashyana. 1921 eıdagı achııknı kiterep chıgaruga tabigatb beıәn ber dәrәdjәdә өıesh kertkәn, yamanatı beıәn tarihka kerep kaıgan prodrazverstka otryadyarınıñ Saba hәm Teıәche yakyarında da iөrgәnen haıık bөtenıәi beımi. Ayar eshchәnıegeneñ kara yakyarı turında materyaıyar sovet mәktәbeneñ tarih dәresıegendә bөtenıәi buımadı. Arhivyar achııgach, uı otryadyarnıñ chK djitәkcheıegendә Saba, Teıәche yakyarında da iөrүıәre, 1919 eınıñ martında kiıep Saba yagı avııyarın tayauyarı, ә kaiberıәren kanga batıruyarı biıgeıe buıdı. Satıshtan Ltıip Ganiev, Kiıdebәktәn Kәbir Latıipov, Sabir Latıipov, Mirgәıim Kahirov, Vәıi Gaıiev prodotryad tarafınnan hөkem iteıә. Iәkin aıdagı misaıyar beıәn chagıshtırganda Satısh hәm Kiıdebәk kesheıәre bәhetıerәk: kүrәseñ, prodotryad komandirınıñ kesheıek sıifatyarı betep djitmәgәn buıgandır. Ә menә Satıshtan erak tүgeı avııyardagı hәııәrgә chәchıәr үrә torırıık. 1919 eınıñ 26 martında IUgarı Shıtsudan ch baya atasın, Iske Ikshermәdәn 2 keshene, Әbde, Taktamısh, Tashııyar avııyarınnan 7 keshene CHK kararı beıәn atıp үterәıәr. Vasiıii Davıdovnıñ – 6 , yaıgız ana Anna Hohıovanıñ 3 bayası kaya.
Gradjdannar sugıshı chorında bashyangan bu zakonsız terror 30nchı eıyar azagında zakonııga әiıәnә hәm repressiya mashinası Saba yagı avııyarın da sıta, izә. Bu terrornıñ nichek oeshtırııuın kүrsәtkәn ike prikazga hәm ber hatka kүz saııik.
Prikaz №00chch7 NKVD SSSR 30 iıuıb 1937 eı.
Kıskacha echtәıege:
5 avgusttan repressiyaıәrne bashyap, ch ai echendә tөgәııәrgә. Prikazga kushımta:
Tatarstan buencha pyan 1 kategoriya 2 kategoriya barısı
(berenche etap) 500 keshe 1500 keshe 2000.
NKVD haıık komissarı N.Ejov.
Prikaz № 00chch8. 15 avgust. 1937 eı
1. Haıık doshmannarınıñ gaiıә әg&zayarın repressiyaıәү turında. 2.Gaiıә әg&zayarın repressiyaıәүne 25 oktyabrbgә tөgәııәrgә. 3.Esh barıshı turında hәr 3 kөn saen dokyad yasarga. N. Ejov.
SHifrogramma. 10 yanvarya 1939 g. Sovershenno sekretno.
Sekretaryam Obkomov, Kraikomov, CK nackompartii, narkomam vnutrennih deı, nachaıbnikam UNKVD.
Kıskacha echtәıek: «Razreshitb fizicheskoe vozdeistvie». Sekretarb CK VKP(b) I.Staıin.
Pyannıñ үtәıeshe turında kөndәıek beıeshmә aııp barııgan.
SHushı boerıkyar hәm hatnı nigez itep aııp, hәzerge Saba raionı buencha 719 keshe repressiyaıәngәn hәm tөrıe srokyarga tөrmәgә yabııgan yaki atıp utereıgәn. Esh kına bu eıyarda repressiyaneñ aerucha tatar haıkına kagııuı turında yazayar. Iәkin bu fadjiganeñ miııәte ıuk. Saba, Teıәche raionnarınıñ rus avııyarında korbannar kүbrәk tә buya. Misaıga, kechkenә genә Zavod-Nırtı avııında 21 keshe repressiyaıәnsә, Ezmәdә bu san ch kenә. Gaepıәүıәrneñ kүbese bertөrıe: sovet vyastena karshı, koıhoz tөzeıeshenә karata agitaciya. Iәkin avıı keshese өchen bөtenıәi anyashıımıi torgan gaepıәүıәr dә ochrıi: trockiichı, nemec shpionı... Kaz.Bigәnәidәn ber djirgә chıkmagan Imametdin Hafizovnı shpionııkta gaepıәp atayar. chәbki-Saba avııınnan 9 kesheıek gaiıәse beıәn iortınnan kuıp chıgarganda Vәıi babai Gaıievka 85 yashb buıgan.
Repressiya eıyarında iort-djirsez mөıkәtsez kaıdırııgan kesheıәrneñ repressiya korbannarı isemıegenә kermәүcheıәre әıe hәzer dә bar. Tarih bezgә sabak buısın, repressiya korbannarın iskә aıu kөneñdә ayar aıdında tagın ber kat bashıbıznı iep, «hodaem, үzeñ sakya» dip, doga kıııik..
Sәımәn Gıiıbmiev.
Satısh avııı.


text:
Äbdiraşït Jañabayulı osıdan on jıl burın ağılşın tügili orıs tiline şorqaq bolğan. Al qazir 36 ulttıñ tilinde amandıq-sawlıq surasıp, tüsinise aladı. Degenmen til sındırw oñay bolmağanın jasırmaydı.
Ağılşınşa amandasıp, japonşa jön surasadı, qıtayşa qaljıñdasıp, äzirbayjanşa äzil aytıp, türikpen tildese aladı. Qanına siñgen qonaqjaylılığı men peyiliniñ keñdigi onı til üyrenwge qızıqtıradı. Köligine otırğan şeteldik azamattardan negizgi sözderdi surap, kök däpterine türtip otırğan. Söytip äjeptäwir söylese alatınday därejege jetken. Qazir qalağa qıdırıp kelgen twrïstermen bir kisidey äñgimelese beredi.
Bul twralı “Qazaqstan” ulttıq arnası xabarlaydı.
“Orıs bolsın, qazaq bolsın, basqa ult bolsın birinşi ağılşınşa söylep alamın. Artıma qarap “english” dep aytamın. Ol azamat ağılşın, ïspan, nemis bolıp şığadı. Sosın sol tilde söyley bastasam, mäz bolıp qaladı”, – deydi Äbdiraşït Şırınov.
Jigit ağası keler jılı “EKSPO” körmesine keletin qonaqtardı tasımaldawğa dayınmın deydi. Äli de sözdik qorın köbeytwge nïetti. Kök däpterdi qoya turıp, arnayı kwrstarğa da jazılmaqşı. Onıñ pikirinşe til üyrenw qay waqıtta da keş emes.
Stan.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Almatınıñ jolawşılar köligi basqarmasınıñ basşısı Talğat Äbdiraxmanovtıñ aytwınşa, kelesi kezekte Soltüstik aynalma jolı tur. Arnayı jolaq jayma bazardıñ janında payda boladı.
"Qazirgi tañda ol jerde dayındaw jumıstarı jürip jatır, tayawda qoğamdıq kölikter öz joldarımen qatınaytın boladı", - delingen jarïyalanımda.
Odan keyingi kezekte "Orbïta" ıqşamawdanı tur. Bul awmaqtan bastalatın arnayı jolaq Mustafïn köşesimen Jandosov, Tïmïryazev jäne Seyfwllïn dañğılına deyin sozıladı. Bul jobanıñ texnïkalıq-ekonomïkalıq negizdemesi dayındalıp jatır. Avtobwstarğa arnalğan jolaq Rayımbek dañğılında da payda bolwı tïis.
Tegï: Avtojañalıqtar,
Kommentarïï


text:
İşğal etilgen Qırımda CANLI RADİO yañı qırımtatar radiosı açıldı. Bu aqta jurnalist Naciye Femi Facebookta bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, radioda qırımtatar muzıkası yanğıraycaq: «tek folklor degil, rok-n-roll, pank-rok, trans ve neoklassika olacaq». Saytta muzıka haberleri ve rusça maqalelerni oqumağa mümkün. Lâkin yaqın vaqıtta qırımtatarca ve inglizce saifeleri olacağını da vade eteler.
«Biz çoq deñeme yapacaqmız. Farqlı olacaqmız. Siznen içtimaiy ağlar üzerinden ve canlı subetleşecekmiz, küçük ve büyük tedbirler yapacaqmız. İlerilep, adetlerni unutmaycaqmız. Tilniñ saqlap qalması, medeniyet ve muzıkanıñ inkişafı içün bizler de qasevetlenemiz. Bizni birleştirecek yollarnı beraber qıdıracaqmız», – dep yazdı Femi.
Jurnalistniñ aytqanına köre, radio eki aftada açıldı.
2015 senesi aprelniñ 22-de Kreml tarafından tayin etilgen Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönovnıñ fermanı ile kâr qazanmağan «Qırımtatar cemaat teleradiokompaniyası» qurulğan edi, onıñ adı «Millet» ve «Vetan sedası» radiosı oldı. Avgustnıñ 28-de Roskomnadzor bu teşkilâtqa yayın yapması içün litsenziya berdi. 2015 senesi sentâbrniñ 1-de «Millet» telekanalı deñeme şeklinde yayınlarını başlatqan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Törkiyä, Germaniya, Awrupa: qaya barabız?
Kön tärtibe 31
Törkiyä Cömhüriyäte ilbaşı idaräse süzçese İbrahim Qalınnıñ “Törkiyä, Germaniya, Awrupa: qaya barabız?” isemle mäqaläsen täqdim itäbez:
“Törkiyä häm Awrupa arasında ışanıç, ike yaqlı mänfäğät (mänfağat’), tigezlek häm xörmätkä nigezlängän mönäsäbätlär mömkin häm zarur. Töreklär, almannar häm awrupalılar kim digändä härkemneñ canın yandıraçaq irraśional’ totışlardan häm cawapsız säyäsätlärdän taypılu öçen bik tırışırğa mäcbür.
Törkiyädä aprel’ ayında ütkärelgän referendumnan aylar êlek başlanğan häm berniçä ay däwam itkän kiyerenkelektän soñ İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Törkiyä-Awrupa Berlege mönäsäbätlärendä yaña säxifä açu öçen uzğan may ayında Bryussel’dä Awrupa Berlege liderları belän söyläşülär ütkärde. Ärdoğan ayıruça ike yaqlı mönäsäbätlärdä yaña yuldan baru öçen Gamburgtağı G20 yuğarı därcäle oçraşuı waqıtında da Germaniya kanślerı Angela Merkel belän ber rättän Awrupa liderları belän küreşep söyläşte. Läkin härkem yaña häm tağın da uñay atmosferanıñ xasil buluın kötkän çaqta Germaniya Tışqı êşlär ministrı Sigmar Gabriel uzğan atnada Törkiyägä qağılışlı säyäsätkä zur üzgäreş kertülären belderde. Mondıy üzgäreşkä ni öçen kiräk buldı soñ?
Yaqın waqıtta barlıqqa kilgän ike waqiğa (waqıyğa) şuşı säyäsät üzgäreşeneñ ixtimal säbäbe bularaq telgä alına. Berençese, ber alman watandaşınıñ Törkiyädä qanunsız xäräkät räweşlären başqaruı raslawı belän qulğa alınuı. İkençese isä, Törkiyäneñ xäzerge waqıtta ütkärelüçe “Gülänçe” terror oyışması (FETÖ) tikşerüe qısalarında Törkiyädä êşçänlek başqaruçı alman şirkätlärenä qarata soraştıru başlatuı raslawı. Xätta Germaniya xökümäte alman watandaşlarınıñ häm şirkätläreneñ Törkiyädä ışanıç astında bulmawın alğa sörä. Böten bu raslawlar nigezsez.
Alman yäisä başqa çit il watandaşlarınıñ Törkiyägä kilüe yäki Törkiyä belän êş başqaruına qarata bernindi yanaw täşkil itmi. Telgä alınğan alman watandaşınıñ qulğa alınuı waqiğası (waqıyğası) isä xoquqi ber barış häm barı tik mäxkämälär soñğı xökemne biräçäk. Ayıruça teläsä qaysı ber räweştä soraştıru-tikşerüe ütkärelgän yäisä maqsat itep alınğan alman şirkätlärennän torğan qara isemlek tä yuq. Xäzerge waqıtta Törkiyädä 7 meñ tiräsendä alman şirkäte êşçänlek alıp bara häm bolardan qayberäwläre yaqınça ber ğasır buyı Törkiyädä êş başqara. 15nçe iyül’ tüntäreleş kereşüennän soñ ber genä dä xätta çit il şirkäte yabılmadı yäisä xaqında tikşerü açılmadı. Yabılğan yäki konfiskaśiyälängän şirkätlär barı tik “FETÖ” çeltäreneñ öleşe bulğannarı.
Törek-alman mönäsäbätläre nigezle uzğanlıqqa iyä häm xäzer şuşı bağlanışnı özü öçen xaqlı ber säbäp yuq. Yözmeñnärçä alman watandaşı, turistı häm êşmäkäre Törkiyädä här yıl bernindi awırlıq belän oçraşmıyça bulıp kitä. Öç millionnan kübräk törek keşese Germaniyada watandaş yäisä yäşäw röxsätenä iyä. Qaysı yaqtan ğına qaralmasın, bu keşelärne yanaw bularaq kürü öçen säbäp yuq.
Kanśler Angela Merkel citäkçelegendä soñğı un yıl êçendä wazıyfağa kilgän alman xökümätläre Törkiyäneñ Awrupa Berlegenä tulı äğza buluına qarşı çığuların açıq itep belderep kildelär. Fäqät moña qaramastan Törkiyä Germaniya belän törle däräcälärdä êşlärgä däwam itte. İntegraśiya häm assimilaśiya, mädäni plyuralizm häm Süriyä suğışı kebek kileşmäwçän başqa mäs’älälär dä bar. Şulay da böten şuşı üzgäleklärgä qaramastan Germaniya liderlığında tözelgän Törkiyä-Awrupa Berlege möhacirlek kileşüe Süriyädän häm töbäktän Awrupağa bulğan qaçaq ağımın tuqtatuğa öleş kertte. Ayıruça iqtisadi êlemtälär dä tirbälenüçän waqıtlarda yaxşı bardı.
Läkin Germaniyanıñ 16nçı aprel’ referendumı belän bäyle poziśiyası syurpriz xäräkät buldı. Ministrlar belän bergä xakimiyättäge “Ğadälät häm qalqınu” partiyäsenä äğza törek säyäsätçeläreneñ Germaniyada yäşäwçe törek saylawçıları belän oçraşuınıñ tıyıluı bernindi mäğnä çağıldırmadı.
Tiskäre tawış kampaniyasın alıp baruçılarnıñ küp sanda programma ütkärüenä röxsät birelgän bulsa, töp qanun reformasın yaqlawçılarğa şuşındıy uq irek mäydanı tanılmadı. Alman mediası häm säyäsätçeläre Törkiyädä cıyılu, cıyın ütkärü iregenä qağılışlı şiqayätlären beldersä, üzläre üz illärendä Ärdoğannıñ törek watandaşları häm watanpärwärlär belän tınıç cıyılış ütkärüenä röxsät birmädelär.
Tağın da naçarraq bulğanı – qanunsız terror oyışması “PKK”nıñ bilgele ber töp bülekçäläre barı tik tiskäre tawış kampaniyasın yaqlaw öçen genä tügel, ber ük waqıtta “PKK”nıñ ideologiyasın häm terror êşçänlegen legal’läşterüneñ propagandasın yasaw öçen dä mitinglar häm zur zallarda cıyılışlar oyıştırdı.
Monnan tış Törkiyädä üzläre xaqında saq astına alınuı qararı bulğan unnarça “FETÖ” şöbxälese Germaniyağa qabul itelde.
Xäzer isä alman xökümäte bu wazğiyätne Awrupanıñ qalğan öleşenä alıp baraçağın belderä, yäğni Germaniya köçen başqa Awrupa illäreneñ Törkiyägä qarşı xäräkätkä küçüe öçen qullanaçaq. Bu çınnan da aqılğa turı kilä torğan ber säyäsätme? Bu aqılğa sıymaslıq totıştan barı tik Törkiyäneñ genä zarar küräçägen isäplilärme? Germaniya NATO berlektäşe häm Awrupa Berlegeneñ namzät ile bulğan Törkiyägä qarşı açıq doşmanlıq alıp barğan, töp üzençälege şuşı doşmalıq bulğan “PKK”, “FETÖ” häm başqa törkemnärneñ barlığı xaqında Törkiyäneñ legal’ iminlek borçılularına äle tağın küpme waqıt kürmämeşkä salınaçaq? Germaniya yäisä başqa ber il ägär Törkiyä Germaniyağa qarşı ayawsız räweştä häm däwam itüçe höcümnär yasawçı küp sanda antialman keşesenä yäisä oyışmasına röxsät birsä ide, nindi reakśiya kürsäterlär ide?
Şunısı anıq bilgele: Germaniyada aldıbızğa sentyabr’ ayında uzaçaq saylawnıñ böten şuşı bulıp uzğannarda role bar. Törkiyägä qarşı populizm üze belän bergä alqış, iğtibar häm tawış alıp kilä. Awrupadağı qayber säyäsi dairälär közgedä üzlärenä qaraw häm üz küreneşläre belän xisaplaşudan qaçu öçen Törkiyäne problema bularaq qullana.
Ämma şuşı ğadi çınbarlıq belän oçraşuıbız kiräk: Törkiyäne bezdän bulmağan çit-yat ilgä, doşmanğa äyländerü - Awrupadağı säyäsi forsatçılarğa häm çiktän tış uñçı rasaçılarğa qısqa waqıtlı qazanışlar kiterergä mömkin. Fäqät bu wazğiyät ni Awrupanıñ üz problemaların xäl itär, ni dä kiläçäk öçen säyäsi häm äxlaqi yul kartasın täqdim itär. Barı tik, ber yaqtan, Törkiyä häm Awrupa häm, ikençe yaqtan da, İslam häm Könbatış cämğiyätläre arasındağı mönäsäbätlärgä zıyan kiterüçe ışanıçsızlıq toyğısın arttırır.
Tigezsezlek, ğadälätsezlek, terrorçılıq, çitläşterü häm ışanıçsızlıq kebek çişeleşe dönyaküläm urtaqlıqnı häm añlayışnı zarur qılğan global’ awırlıqlar yäşängän çaqta bu barış kire qağılırğa tiyeş. Törkiyä häm Awrupa arasında ışanıç, ike yaqlı mänfäğät, tigezlek häm xörmät nigezendä mönäsäbät mömkin häm kiräkle. Töreklär, almannar häm awrupalılar axır çiktä härkemgä zıyan kiteräçäk irraśional’ totışlardan häm cawapsız säyäsätlärdän taypılu öçen tırışırğa tiyeş.”


text:
Aqmescit – Qırımda yaşağan Türkiye vatandaşları farqlı nezaret hızmetleri tarafından diqqat ile közetile. Hızmetler Türkiye vatandaşlığı olğan hadimler aqqında malümat toplay, migratsion hızmetleri ise mahkeme qararlarına esaslanıp, Türkiye Cumhuriyetiniñ vatandaşlarını Qırımdan çıqaralar. Cemaatçı ve uquq qorçalayıcı teşkilâtlar insan aqlarına riayet etüv alanında olğan bozuvlarnı qayd eteler.
Türkiye sıñırında Rusiyege ait Su-24 cenk uçağı tüşürilgen soñ Rusiyede Türkiye vatandaşları içün migratsion qaideleri bayağı deñişti. Bundan ğayrı, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Türkiyege qarşı kirsetken cezalarına köre, 2016 senesi yanvar 1-den itibaren Türkiye vatandaşlarını işke almaq yasaqtır. Bu sıñırlar 2015 senesi dekabr 31-ne qadar Türkiye vatandaşları ile qurulğan iş munasebetlerine tesir etmey.
Aqımdaki seneniñ noyabr soñu – dekabrniñ başından başlap Rusiyedeki nezaret hızmetleri Türkiye vatandaşları tarafından migratsion qanunlarınıñ bozulmasını qayd eterek, mahkeme qararına esaslanıp, bu adamlarnı memleketten sürgün eteler. Rusiye Federatsiyasınıñ uquqı altında bulunğan Qırım istisna olmadı. Nezaretçilerniñ malümatına köre, şimdige qadar yarımadadan bir qaç Türkiye vatandaşı quvuldı. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Gayana Yüksel bergen malümatına köre, yarımadada bulunğan türklerni «birer-birer organlarğa çağırıp, subet keçire ve belli olmağan kâğıtlarnı imzalamağa zorlay, parmaq izlerini alalar».
Yükselniñ bildirgenine köre, bundan soñra Türkiye vatandaşlarını rusça imtianlarına yollaylar, çünki Rusiye Federatsiyasınıñ qanunları bunı talap ete. «Türkiye vatandaşı olmağan apayları bile yardım etemeyler, amma keçken sene adamnıñ Qırımda qalması içün bu bir imkân ve sebep edi. Soñra Qırımdan quvalar. Qırımda qaç yıldan berli yaşağanına, nasıl etip para qazanğanına, qaç adamğa ötmek parasını qazanmağa imkân bergenine ve 2014 senesi olğan deñişmelerge pek quvana ya da quvanmağanlarına baqılmay. Buña iç qulaq asılmay», – dep bildirdi Yüksel Facebook saifesinde.
Meclis azasınıñ aytqanına köre, mahkeme qararı esasında yarımadada 10 yıldan berli iş yapqan Türkiye vatandaşı ve oğlu, em de bir qaç türk iş adamı Qırımdan sürgün etildi.
Qırım.Aqiqat Yükselge muracaat etip, mezkür adamlarnıñ soyadlarını ve olarğa ait müessiselerni aytmağa rica etti, faqat o, adamlar taqip etileceginden qorqalar dep, bu malümatnı berip olamadı.
«Bir mücize bekleyler»
Qırım İnsan aqları bağ gruppasınıñ koordinatorı Abdureşit Cepparov Gayana Yüksel bergen malümatnı Qırım.Aqiqatqa tasdıqladı.
«Böyle şeyler oldı, bilemiz, amma muracaat etken adamlar adlarını aytmamağa rica eteler. Bir mücize bekleyler: bu mesele olarğa tesir etmeycegine ümüt eteler», – dep ayttı Cepparov.
O, Qırımda qorantasınen beraber yaşağan Türkiye vatandaşı aqqında tarif etip, adamnıñ müessisesinde soñki vaqıtları bir sıra teşkerüv keçirilgenini qayd etti. «Bir kün sanitar-epidemiologik stantsiyası, bir kün bergi hızmeti, bir kün migratsion hızmeti, soñra prokuratura, FSB (Federal Havfsızlıq Hızmeti) kele – er kes kele bile. Vesiqaları doğru, amma raat qaldırmaylar», – dep ağlattı Qırım insan aqları bağ gruppasınıñ koordinatorı.
Daa bir vaqia Türkiye vatandaşınen bağlı, mahkeme onı Qırımdan quvmağa qarar aldı, amma adam Qırım uquqçılarına muracaat etip, işbu qararğa itiraz bildirecek ola.
«İçki rayonında mahkeme oldı, Türkiye vatandaşını sürgün etüv meselesi baqılğan edi. Migratsion hızmetiniñ vekili Türkiye vatandaşına qarşı iddiaları olmağanını ayta, mahkemeci ise şunı dedi: «Men çaresini taparım, ve onı çıqarırlar. Olar (türkler) qardaşımıznı (tüşürilgen cenk uçağınıñ pilotlarından biri aqqında laf kete – QA) öldürdiler. Bu siyasiy bir mesele, bu sebepten olarnı (Türkiye vatandaşlarını) mından quvmaq içün bütün manaçıqlarnı qullanmağa tırışalar», – dedi o.
Vesiqaları bar, amma kene de zorluq çekelerAbdureşit Cepparov
Cepparovnıñ qayd etkenine köre, qayd etilgen Türkiye vatandaşları Qırımda qanunğa riayet etip bulunalar, er biriniñ oturma izni bar. «Vesiqaları bar, amma kene de zorluq çekeler», – dep ayttı Cepparov.
Qırım insan aqları bağ gruppasınıñ temsilcileri yuqarı organlardan migratsion qanunlarını al etmege rica ettilermi sualine Cepparov keçken afta Devlet şurasınıñ reis muavini Remzi İlyasov ile bu mevzuda körüşüv keçirilgenini ayttı.
«Remzi İlyasovğa muracaat ettik, ya özü bu işlerge kirişsin, ya da bizni cumhuriyet yolbaşçısı (Sergey Aksenov – QA) seviyesine malümatnı yetkizmek içün ketirsin istedik. Remzi İlyasov bu işni özü baqacağını aytıp, devletler arasındaki munasebetler zor ve bu qolay bir iş olmağanını qayd etti. Neticesini o da aytıp olamay», – dep tarif etti Cepparov.
Prezident buyruğına esaslanıp, malümat toplaylar
Qırımnıñ Emek ve içtimaiy qoruv Nazirligi yarımadanıñ icra akimiyet organlarından Türkiye Cumhuriyetiniñ vatandaşları aqqında malümat berilmesini talap etmege qarar aldı.
Qırım uquq qorçalayıcı gruppasınıñ (KUQG) malümatına köre, nazirlik Rusiye Emek Nazirliginiñ mektübine esaslanğanını bildire. «Türkiye vatandaşlarını celp etüv teklifleri aqqında» mektüpte nazirlik Qırımnıñ icra komitetlerinden Türkiye vatandaşları çalışqan teşkilâtlardan sual cedvellerini toplamağa talap ete.
«Toplanğan malümat arasında: hadimlerniñ sayısı, şu cümleden Türkiye vatandaşlarınıñ, ve 2016 senesi kerek olğan Türkiye vatandaşlarınıñ sayısı. Böyle bir malümat toplamasınıñ sebebi olaraq Rusiye prezidentiniñ 2015 senesi noyabr 28-de çıqqan 583 nomeralı «Rusiye Federatsiyasınıñ milliy havfsızlığını teminlev ve Rusiye Federatsiyası vatandaşlarını cinaiy ve qanunğa uymağan diger areketlerden qoruv ve Türkiye Cumhuriyetine qarşı mahsus iqtisadiy tedbirlerniñ alıp barılması aqqında» buyruğı qayd etile», – dep aytıla mektüpte.
Qırım uquq qorçalayıcı gruppasınıñ reberi Olga Skripnikniñ zanınca, Türkiye vatandaşları diger devletlerniñ vatandaşlarına baqqanda işke kirgende ya da migratsion vesiqalarını alğanda diskriminatsiyağa oğratıla.
«Böylece, kelecek sene Türkiye vatandaşlarınıñ emek faaliyeti içün vesiqalarnıñ berilmesi sıñırlana bile. Qırımda, iqtisadiyat alanından ğayrı, Türkiye vatandaşları tasil, medeniyet ve islâm dinini kütken insanlar içün müim olğan din saalarında çalıştılar», – dep qayd etti Skripnik.
QUQG koordinatorı Vissarion Aseyevniñ fikirince, bunıñ kibi areketler Qırımdaki qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını da bozmaqta. «Qırımda yaşağan ve çalışqan bir çoq Türkiye vatandaşı qırımtatarıdır. Böylece, Rusiye akimiyetiniñ Türkiye vatandaşlarına qarşı yapqanları neticesinde Türkiye vatandaşlığı olğan qırımtatarlar tamır halqnıñ temsilcileri olaraq etnik vatanında bulunmaq aqqından marum qala bileler», – dep ayttı Aseyev.
Qayd etmeli ki, şimdige qadar Qırımnıñ resmiy organları ve hızmetleri tarafından mezkür vaqialarğa dair bir de bir malümat kelmedi.
Metnde Qırım yarımadasında resmiy şekilde qullanğan ıstılalar mevcut


text:
Tañerteñ uyqıñnan tolığımen oyanaw üşin sergitetin dwş qabıldağanğa eşteñe jetpeydi. Sonımen qatar, awır künnen keyin dwştıñ astında tura turw da janğa sergektik sıylaydı. Köptegen adam kündelikti dwşqa tüspese jüre almaydı. Bul tazalıq pen estetïka uğımdarımen nasïxattalıp, zamanawï qoğamda qalıptı dünïege aynaldı. Biraq jïi dwşqa tüsw qanşalıqtı qajet jäne densawlıqqa zïyan emes pe?
"Köptegen adam dwşqa tazalıq pen estetïkalıq maqsatta tüspeydi. Dwş olardı tazaraq jäne saw etedi dep senedi, biraq bakterïologïyalıq zerttewler munı joqqa şığaradı", - deydi ïnfekcïonïst-sarapşı jäne Kolwmbïya wnïversïtetiniñ ğılımï jumıstar boyınşa dekannıñ orınbasarıEleyn Larson (ElaineLarson).
Bul tujırımdı Djordj Vaşïngton wnïversïtetiniñ dermatologïya docenti Brendon Mïtçell (Brandon Mitchell) de rastap otır. Onıñ aytwınşa köptegen adam dwştı tım jïi qabıldaydı.
Jeke gïgïenağa arnalğan türli xïmïyalıq quraldar paydalanw arqılı jïi jwınw terini tabïğï maylarınan arıltadı, sonımen qatar adamnıñ tabïğï ïmmwndıq jüyesin qurtadı, - Brendon Mïtçell.
Osı pikirdi qaperde ustawımız kerek sïyaqtı, äsirese antïbakterïaldı quraldarda trïklozan paydalanıladı degen soñğı janjaldardı eskersek.
Şın mäninde dwşqa qanşalıqtı jïi tüsw kerek? Däriger Mïtçelldiñ pikirinşe, eger mäsele sizdiñ sırtqı kelbetiñiz nemese ïisiñizge emes - densawlığıñızğa baylanıstı bolsa - onda aptasına bir nemese eki ret tüsw jetkilikti. Denemizdiñ tabïğï qurılımı kündelikti tazalıqtı qajet etpeydi - bul kerisinşe zïyan keltirwi mümkin.
Ärïne, türli jağdaylar boladı, mısalı las önerkäsipte jumıs isteytinder nemese fïzïkalıq eñbekpen aynalısatındar dwştı jïirek qabıldawı qajet. Biraq munday jağdayda da, Brendon Mïtçelldiñ aytwınşa, jwınatın quraldardı köp paydalanwdıñ qajeti joq. Kir bolğan jerlerdi ğana sabındañız, sonımen qatar qoltıq astı men ïntïm aymaqtı ğana. Gïgïena talaptarın orındaw üşin jäne densawlığıñızğa zïyan keltirip almas üşin osı procedwralar jetkilikti.
Derekközi: bilim-all.kz
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
Keçende, aprel 12 künü Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ hadimleri «Çaplınka» kiriş-çıqış kontrol noqtasında işğal olunğan Qırımğa ruhsetsiz kirgen maşna saibini cezaladılar. Bu aqta Herson VDM sitesinde, Ukraina Devlet sıñır müessisesine atıf etip, haber berile.
«Çaplınka» kiriş-çıqış kontrol noqtasında «VAZ» maşnasında eki Ukraina vatandaşı keldi, olar yarımadadan Hersonğa yol tuta ediler. Naqliyat baqılğanda sıñırcılar, Devlet Maliye hızmetiniñ vekillerinen beraber bu vatandaşlar vaqıtınce işini toqtatqan «Keriç» kiriş noqtasından işğal olunğan Qırımğa ruhsetsiz barğanlarını belgilediler», – dep haber etile.
Müessisede haber etkenleri kibi, erkeklerni vaqıtınce işğal olunğan Qırımğa kiriş qaidelerni bozğanları içün MUB UK 204-2 maddege köre memuriy mesuliyetke celp ettiler, Devler Maliye hızmetiniñ vekilleri ise Ukraina sıñır qanunlarınıñ 477 maddesini bozğanları içün 17 biñ grivna para cezasını berdi.
Qırım 2014 senesiniñ başında Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Ukainanıñ qıtaiy qısımı ve yarımda arasında asılında memuriy, lâkin fakt olaraq kerçek «sıñır» keçirildi. Memuriy sıñırda «Kalançak», «Çongar» ve «Çaplınka» kiriş-çıqış kontrol noqtaları çalışmaqta.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qızıl burıştıñ quramında erekşe kapsaïcïn attı zat bar. Ol jüyke talşıqtarı dertin emdewde jaqsı nätïje beredi. Sonımen qatar mamandar artrït, psorïaz, nevropat awrwlarında da bul zattıñ tïgizer paydası bar deydi.
Burıştıñ quramındağı kapsaïcïn asqazan sekrecïya qızmetiniñ jaqsı jumıs istewine ıqpal jasap, nätïjesinde asqorıtwdı jaqsartadı. Alayda xalıq arasında aşı qızıl burış asqazan jarasına jol beredi degen tüsinik qalıptasqan. Al munı soñğı zerttewler joqqa şığarıp otır. Kerisinşe kapsaïcïn asqazandağı payda bolatın özge de köptegen dertke şïpa boladı eken.
Qızıl burıştı mölşerden artıq köp jewge bolmaydı. Onı jïi asqa qoswdıñ da zïyanı bar. Mäselen, mınaday jağdaylarda aşı qızıl burıştı jewge tıyım salınadı.
1. Asqazanda jarası bar nemese asqazan, işek-qarın joldarına ota jasalğannan keyin qızıl burıştı paydalanbaydı;
2. Şekten tıs paydalanw asqazandağı tamaqtıñ qorıtılwın naşarlatadı nemese qıjıl payda boladı;
3. Mölşerinen tıs paydalanw adamdardıñ qaterli dertpen awrwğa beyimdiligin arttıradı;
4. Qant dïabeti men bawır awırğanda da jewge tıyım salınadı;
5. Asqazanda qışqıl joğarı bolğanda aşı kökönisti jemeydi.
Därwmender – adam ağzası üşin qurılıs materïaldarı sekildi. Onıñ jetimsizdiginen ağzada awrw türleri wşığa bastaydı. Aşı burıştıñ quramındağı S därwmeni köktem men küzde ağza üşin öte paydalı. Jıldıñ osı eki mezgilinde ağzadağı vïrws pen bakterïyalarmen küreswde jaqsı kömekşi. Sonımen qatar şlaktardı şığaradı, äri qan tamırlarınıñ jaqtawın nığaytadı. V därwmeni bolsa jüyke jüyesin bekemdep, közdiñ körwin jaqsartadı, äri şarşawın basadı. Al onıñ quramındağı A därwmeni allergïya mazalaytın jandar üşin taptırmas em. Qızıl burış arqılı adam ağzası E därwmenimen tolıqqanda, ol qartayu procesin tejeydi jäne äyelderde klïmaks kezinde paydası keremet. Munan özge aşı burıştıñ mınaday awrwlarğa şïpası bar:
1. Burıştıñ aşılığı köñildi köteredi. Jürek qantamır dertiniñ aldın aladı;
2. Uyqısızdıq kezinde de zerttew barısında kömektesetinin bayqağan;
3. Täbetti aşadı;
4. Fïzïkalıq jäne aqıl-oy turğısınan jumıs istew qabiletin arttıradı;
5. Tumaw jäne respïratorlıq dert kezinde şïpası bar;
6. Jötelgende, bronxïttiñ asqınğan türinde aşı qızıl burış jabıstırğışın (percovogo plastır) emge paydalanwğa boladı. Onı eki jawırınnıñ ortası, bel omırtqadan joğarı jabıstıradı. Munı jasağanda ornı azdap qızarwı mümkin. Emdik şara kezinde swıqtan abay bolğan jön;
7. Işekterge ülken kölemde bakterïyalar tüsedi. Onı joyudağı qızıl burıştıñ qızmeti erekşe;
8. Şaştıñ öswine kömektesedi.
massaget.kz
Tegï: As mäziri,
Kommentarïï


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
08:57 126
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
03:20 330
-
-
-
-
-
-
keşe 23:27 190
-
keşe 22:55 264
-
keşe 22:39 234
-
keşe 22:27 219
-
keşe 21:58 231
-
keşe 21:27 271
-
keşe 21:03 273
-
-
keşe 20:08 317
-
-
keşe 19:13 284
-
-
keşe 18:29 291
-
2018 jılı qanşa «Bolaşaq» stïpendïyası tağayındalatını belgili boldı
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan Respwblïkasınıñ Memlekettik xatşısı Gülşara Äbdiqalıqovanıñ törağalığımen Şetelde kadrlar dayarlaw jönindegi respwblïkalıq komïssïyanıñ otırısı ötti, dep xabarlaydı QazAqparat Aqordanıñ baspasöz qızmetine silteme jasap.
Jïındı aşqan Gülşara Äbdiqalıqova Memleket basşısınıñ «Bolaşaqqa bağdar: rwxanï jañğırw» attı bağdarlamalıq maqalasında: «Tabıstı bolwdıñ eñ irgeli, bastı faktorı bilim ekenin ärkim tereñ tüsinwi kerek. Jastarımız basımdıq beretin mejelerdiñ qatarında bilim ärdayım birinşi orında turwı şart» dep atap ötilgenin jetkizdi.
Memlekettik xatşı bilimniñ jahandıq ekonomïkasında bäsekege tüse alatın ümitkerlerdi sapalı iriktep alw üşin tïisti şara qabıldaw qajettigin atap ötti. Bul rette, eldiñ älewmettik-ekonomïkalıq damw basımdıqtarın eskere otırıp, merïtokratïya qağïdatın ustanw qajet.
Otırıs barısında Bilim jäne ğılım mïnïstri E.Sağadïevtiñ Şetelde kadrlar dayarlaw jönindegi respwblïkalıq komïssïyanıñ xattamalıq tapsırmalarınıñ orındalwı twralı esebi tıñdaldı, sonday-aq «Bolaşaq» stïpendïyasınıñ iske asırılwına qatıstı birqatar mäsele qarastırıldı.
Komïssïya şeşimimen «Bolaşaq» xalıqaralıq stïpendïyasın damıtwdıñ 2018-2025 jıldarğa arnalğan josparı maquldandı, 2018 jılğı Basım mamandıqtar tizbesi bekitildi. Jañartılğan tizbe elimizdiñ Üşinşi jañğırwınıñ mindetterin iske asırwğa bağıttalğan 160 mamandıqtan turadı. 2018 jılğa 555 stïpendïya bölw közdeldi.
Bïıl stïpendïya magïstratwra men doktorantwrada oqwğa, sonday-aq älemniñ jetekşi ğılımï jäne öndiristik ortalıqtarında tağılımdamadan ötwge jiberiletin 309 ümitkerge tağayındaldı. Stïpendïya ïegerleriniñ tizimin mına siltemeden köşirip alwğa boladı.
Otırıs qorıtındısı boyınşa Memlekettik xatşı Gülşara Äbdiqalıqova «Bolaşaq» xalıqaralıq stïpendïyasın odan äri iske asırwğa qatıstı birqatar tapsırma berdi.
- Astanalıq jas tülekti älemniñ 7 wnïversïteti oqwğa şaqırdı
- Ekibastuzda tuñğış «Tülekter alleyasına» 128 şırşa otırğızıldı
- Pavlodarlıq Oqwşılar sarayında jaña IT-sınıp aşıldı
- Berdibek Saparbaev jastarğa durıs joldı tañdawdıñ sırın ayttı
- OQO-da mektep bitirwşilerdiñ «Twğan jerge tağzım!» şarası ötti
- Şanxayda «Bolaşaq » bağdarlaması boyınşa oqïtın stwdentter sanı artadı
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam


text:
Qazaqstandıq käsipqoy boksşı Qanat Ïslamulı WBA FedeCaribe tujırımınıñ çempïonı. Yağnï, Qanat Ïslam ortaşa jeñil salmaq boyınşa Karïb aymağınıñ üzdigi. Äwesqoy boksşı retinde Qıtay Xalıq Respwblïkası Ulttıq qurama komandasınıñ quramında Beyjiñ Olïmpïadasınıñ qola jüldegeri, Çïkagoda ötken Älem çempïonatınıñ (2007) jäne Azïya oyındarınıñ (2006) qola jüldegeri. Qıtaydıñ 10 dürkin çempïonı.
2010 jılı azamattığın awıstırıp, atamekeni Qazaqstanğa köşip kelip “Astana Arlandarı” käsibï klwbınıñ müşesi bolıp 2012 jılğa deyin öner körsetken. Qazir käsipqoy boksşı, Nelson promowterlik klwb atınan şığıp, 12 jekpe jek ötkizgen jäne barlığında nokawtpen jeñiske jetken. Laqap atı – Qazaq.
Mayamï qalasında jattığadı. Qanat Ïslam qazir Dünïejüzilik boks keñesiniñ (WBC) erejesi boyınşa älem çempïonı atağına talaswğa mümkindigi bar.
Qaraşa ayında Qanat käsipqoy bokstağı jïırmasınşı kezdeswin Mayamï qalasında domïnïkandıq boksşı Djonatan Batïstamen ötkizip, birinşi rawndta-aq jeñispen ayaqtağan bolatın.
Tegï: Sport jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Emirates äwe kompanïyasınıñ uşağı apatqa uşırağannan keyin Dwbaydıñ xalıqaralıq äwejayı barlıq resyterdi toqtattı. 2003 jılı şığarılğan Boeing 777-300 layneri jerge qonğan kezde otqa oranğan. Uşaq Ündistannıñ Tïrwvanantapwram qalasınan kele jatqan. Uşaqta örttiñ ne sebepti şıqqanı belgisiz. Aldın ala boljam boyınşa, uşaq jerge durıs qona almağandıqtan ört şıqqan. Keme ekïpajı men barlıq jolawşılar şuğıl köşirilgen. Zardap şekkender joq. Uşaq janğan kezde bortında 275 adam bolğan. Qazirgi waqıtta arnayı qızmetter janıp jatqan uşaqtağı örtti söndirwge küş salıp jatır.
Derekköz: metronews.ru
Kommentarïï


text:
Jazuşılar odağı byurokratiyalıq apparat emes, şığarmaşılıq odaq bolğanı abzal
Küni keşe ğana Qazaqstan Jazuşılar odağında plenum ötti. VI Plenum. 800-ge juıq müşeniñ 80-ge juığı jinalğan alqa-qotan jiın twp-tura 5 sağatqa sozıldı.
Plenumnıñ qarauı tiis qos mäseleniñ biri: Jazuşılar odağınıñ kezekti qwrıltayınıñ uaqıtın belgileu; ekinşisi, soñğı 5 jılda odaq orındağan jwmıstardı jiıntıqtau bolatın.
Degenmen, odaqtağı oy talas qızıp, jarıssözge şıqqan jazuşılar JO-nı 22 jıl basqarıp kelgen Nwrlan Orazalinge jeke arazdıqtarın da, oğan degen jeke razılıqtarın da bildirip jattı. Al Nwrlan Orazalin Jazuşılar odağın 22 jıl basqarğanın ayta otırıp, kelesi saylauğa kandidaturasın wsınbaytının birden ayttı.
Söytip, eski odaqta jaña törağa saylanatın boldı. Plenum müşeleriniñ 5 sağatta bir keliskeni – jalpı Qwrıltaydı 12-Naurızğa belgiledi. S'ezd sol küni ötedi. Jaña törağa sol küni saylanadı.
Sonımen Jazuşılar odağına jaña törağa keledi. «Törağa Pälenbay boladı eken, joq Tügenbay boladı eken» degen gu-gu ösek qazir jazuşı qauımnıñ ortasında qızu talqılanıp jatır. Ärkim özinşe pikirde.
Bizdegi qalamger ortada jas qalamgerler köbine köp ağa buın qalamgerlerdiñ tasasında qalıp qoya beretini belgili. Olardıñ ünine qwlaq asıp jatqan kim bar deysiz, tağı. Odaqtıñ töñiregindegi eki-üş jigitti aytpağanda, jağday solay.
Dese de, biz bwl jolı saualnamanı däl osı orta buın men jas buınnıñ arasında jasağandı jön kördik. Bwl jaña buınnıñ pikiri. Keñestik kesir ideologiyadan sanası azat buınnıñ pikiri. Al saual mınau: Odaq törağalığına kim kelse de, siz jaña törağadan qanday jañalıq kütesiz? Odaqqa qanday reforma jasaluı kerek? Odaq jaylı oyıñız qanday?
Jazuşını ösiretin odaq emes...
Quandıq Şamahaywlı, QR mädeniet qayratkeri, jazuşı-audarmaşı:
- Qazaqstan Jazuşılar odağınıñ sovet zamanındağı däuirin sağına eske aluşılar köp. Ol jıldar şınımen de qazaq-sovet jazuşılarınıñ altın däuiri boldı. Endi, ol däuir qayta kelmes, Jazuşılar odağı saqtalıp qalsa da däl solay «oynap külmes». Onı täuelsizdik jıldarında közben kördik qoy. Jalpı, narıqtıq ekonomikanıñ qatal zañına qalasañ da, qalamasañ da bağınuıña tura keledi. Qazirgi oqırman keşegiden özgeşe. Sebebi, tañdau köp. Älem ädebietiniñ inju-marjandarın audarma arqılı ğana emes, tüpnwsqadan tikeley oqitındardıñ qatarı da ösken. Bwğan say talğam da biiktep baradı. Odaqtı jelep-jebep kelgen kompartiya da, onıñ qızıl ideologiyası da qwrıdımğa ketken. Sonda da dem berip osı künge deyin jetkizgen qazirgi ükimetke jazuşılar alğıs aytuları kerek şığar.
Ükimet jazuşılardıñ kitaptarın az taralımmen bolsa da şığarıp keldi, ötken jıldan bastap qalamaqı tağayındadı. Endi, osıdan artıq qamqorlıqtı eşbir memleket jasay almaydı. Jasauğa ıqılası da körinbeydi. Jazuşılar odağı özi sekildi qoğamdıq birlestikter sanalatın Qazaqstan Assambleyası jäne «Nwr otan» partiyası sekildi wyımdarmen bäsekelese almaydı. Şınayı jağday osınday.
Olay bolsa, Jazuşılar odağınıñ basşılığınan Nwrlan Orazalin ketkennen özgeretin dünie şamalı. «Bayağı jartas sol jartas» bolıp qala beretin şığar. Bwl meniñ sub'ektivtik pikirim. Meniñ aytqanım kelmey, mülde basqaşa bağıt alıp ketse ärine, quanamın.
Ötken plenumda aytılğan sındarğa nazar audarılğanı dwrıs şığar. Degenmen, jazuşılardıñ odaqqa qarap qalğan nesi bar? Jazatın şığarmaların odaqsız da jazıp, jasay berulerine boladı ğoy. Odaqtıñ qajettiligi, şığarmaşılıq orta bola alatındığı bolsa kerek. Mwnday orta är jazuşı üşin mindetti türde qajet. Biraq, ol bügingidey älde bir byurokratiyalıq apparat emes, şın mänindegi şığarmaşılıq odaq bolğanı abzal.
Jazuşılardıñ söylegen sözderinen, jazğan maqalalarınan añğarılatını, odaqqa müşe 800 jazuşınıñ bäri keremet ıntımaqtasıp ketpegenderi anıq añğarılıp twr. Osınşama köp «qoşqardıñ bası bir qazanğa sıyıp» ketuniñ özi mümkin emesi anıq. Jikke, topqa bölingenderi aşıq körinip twradı. «Anau ananı jaqtaydı, mınau mınanı jaqtaydı» degendi sırttay qarap, körip-bilip twramız. Olay bolsa, sol müddeles toptar bas qosıp nege jeke odaq bolıp bölinip ketpeydi? Qırıq pışaq bolıp, bir odaqqa sıyıspay jürgenşe oñaşa otau tigip özara bäsekege tüsulerine ne kedergi?
Jazuşını ösiretin odaq emes, baspa isi men kitap sauda menedjmenti dep oylaymın. Baspahanalardıñ eşbirine monopoliya berilmey şınayı bäsekelestik orta qalıptasuımen qatar kitap saudası menedjmenti jetildirilse, qazaq jazuşılarınıñ arasınan talayı alğa suırılıp şığarı anıq.
Odaq proletariat jazuşılardıñ basın biriktirip, socializmniñ ideologiyasın iske asıru üşin aşılğan
Aynwr Töleu, ädebiettanuşı:
- Aldımen bizge Jazuşılar Odağı ne üşin kerek? Odaq basında proletariat jazuşılardıñ basın biriktirip, socializmniñ ideologiyasın iske asıru üşin aşılğan dep esepteymin. Bilemin, Odaqtıñ kerek ekenin däleldeytinder tabıladı. Biri ädebi üderistiñ bağıt-bağdarın bilip otıruımız kerek deytin şığar, endi biri jazuşılardıñ imidjin qalıptastıratın orta boluı kerek degen sebepti aldığa tartatın bolar. Onda osınıñ barlığın jüzege asıra alatın, menedjmentten habarı bar, nağız wyımdastıruşı törağalıq etui tiis. Qalamgerlerdiñ qoğamdağı orınına qatıstı zamanğa säykes äreketter jasaluı tiis. Jazuşı degen belgili bir jiın-toylarda ädemi sözderdi monşaq sekildi tizip beretin, jay kezde eşkimge keregi joq mwrajaydağı eksponat sekildi bolmauı kerek.
Ädebietti tiptik beyne degen bar ğoy. Odaqtıñ törağası dese, bizdiñ oyımızğa ağa buın, tipti aqsaqal buın keledi. Nege? Jas qalamgerlerdiñ älgi atap ötken eki buınğa sözi ötpeytin bolğandıqtan ba?
Törağa saylau, Jazuşılar Odağı, qalamgerler mäselesi - ayta berseñ, tausılmas jırday. Biraq qoğamğa mäsele emes, nätije kerek. Arı-beri tartqılağannan biz mıqtı ädebiet jasay alamız ba, älde uaqıt joğaltamız ba? Bügingi oqırmannıñ talğamına say eñbek jazıp jatqan jazuşılardan bälkim oqırman beyhabar şığar. Nege Odaq mıqtı jazuışılardıñ imidjin qalıptastırıp, şığarmaların trendke aynaldırmaydı. Külkili bolsa da, men endigi törağadan osınday jañalıq kütemin.
Jas qalamgerlerdi şetelge täjiribe almasuğa jiberudiñ jolın qarastırsa
Tilek Irısbek, jas aqın:
- Qazaq ädebieti ne sebepti älemdik deñgeyge köterile almaydı nemese älem oqırmandarı qazaq jazuşılarınıñ şığarmalarımen ne sebepti tanıs emes degen sındı äbden jauır bolğan saualdardıñ köpten beri köptiñ oyın mazalap jürgeni anıq. Jäne, qit etse boldı oğan Jazuşılar odağan kinäläy jöneludi ädetke de aynaldırıp alğandaymız. Ärine, bwl qayşılıqtardıñ tuındauı bir jağınan dwrıs ta şığar, biraq qwdayım-au büginde biz HHİ ğasırda ğasırda ömir sürip jatırmız ğoy (Jäne, osı twsta postkeñestik el ekenimizdi tağı bir märte eske sala ketkim keledi), Qazaq ädebieti ne sebepti damımay otır? Bılayşa aytqanda, nege bizdiñ ädebiet älemdik keñistikte joq?
Jauabın özimniñ sub'ektitvti pikirimmen bildiretin bolsam onıñ jauabı qarapayım ğana, yağni bizde onday jazuşı joq! Jäne, aldağı uaqıtta osı jüyeni betke alıp kete beretin bolsaq payda boluı da ekitalay! Sebebi, bizde ädebi agenttikter äli qalıptaspağan. Sondıqtan, Jazuşılar odağına mıñ jerden bastıq kelse de, ädebi agenttikter qaşan jwmısın bastamayınşa, oğan jarnama jwmısı jasalmayınşa, jazuşılarımız jurnalist bolğanı bolğan. Sondıqtan, aldağı uaqıtta odaqtı öz tiziginine alar, aynalıp keteyin qwrmetti bolaşaq «törağa» egerde ğalamtordan habarıñız bolıp, osını oqıp otırsañız sizge mına bir ötinişimdi ayta ketkim keledi. Tım bolmağanda jılına bir märte keudesinde säulesi bar-au dep topşalağan talanttı jastardı şet elge bilim asırıp, täjiribe almasuğa jiberip otırudıñ amalın qarastırsañız.
Sebebi, amerikandıq aqın Tomas Sternz Eliot «ärbir jaña buın öziniñ ädebi sının qalıptastıru kerek nemese ärbir wrpaq önerge öz twrğısınan keledi, oğan öz talaptarın qoyadı jäne jaña mindetter jükteydi»,- degen oyın alğa tartqan bolatın. Meniñ neni meñzep otırğanımdı jaqsı tüsingen bolarsız dep ümittenemin. Eger de sol jas qalamgerlerdiñ işinde şın mäninde talanttı ädebietşi şığatın bolsa, sol jaqtıñ qalamgerleri onı özderi aq öz tilderine audarıp aları sözsiz.
Tağı bir ayta ketetini, büginde älemdik deñgeydegi dañqtı közi tiri jazuşılardı, atap aytqanda Mario Vargas L'osanı, Orhan Pamuktı, Patrik Modinonı, Gyunter Grasstı, Kazuo Işiguronı, Haruku Murakamidi jäne t.b sol sekildi älem nazarın audarta alatın twlğalardı ükimet aralasuımen, qalamgerlerimizben baylanıs ornatudıñ jolın qolğa alsañızdar. Onsız da, paydasız is-şaralar men önimsiz müşäyralarğa ketip jatqan aqşa ğoy. Odan da, audarma mäselesin jüyeli qolğa alıp, aldağı ädebietimizdiñ damuına jaña serpin berseñiz biz sizge şeksiz rizaşılığımızdı bildiretin edik.
Jazuşılar Odağına Jazuşı emes, Finansist kerek!
Edilbek Düysen, jas aqın:
- Aldımen aytarım, Qazaqstan Jazuşılar Odağında meniñ altı alasım-bes beresim joq. Olar Meni, Men Olardı nege izdeuimiz kerek? Ärbirden soñ, bağıt-bağdarınan ayırılıp qalğan Odaqtan Wlı Ädebietke qosılar ülesti kütudiñ özi bekerşilik. Auıl arasındağı toy-tomalaqtardı wyımdastıruşı wyım deseñiz, ol endi bölek äñgime. Men köziniñ nwrı öşip, aybatı qaşıp, süreñsiz, tım soraqı küyge tüsken Odaqtı «Ardagerler üyi» dep qabıldaymın. Öytkeni, onıñ sahnasınan, sahnası twrmaq ğimarat aldınan biz esti qalğan toptasqan jas aqın-jazuşılardıñ birin de körmeymin. Bes sausağıñızdı toltıra da almaysız. Bälkim, men qatelesip otırmın: Odaq üşin «jas aqın-jazuşılardıñ» jas mölşerin esepteu ölşemi müldem bölek te bolar. Keşegi plenumdağı sözder sıñayınan Odaqtıñ emes, ğimarattıñ ğana kerektigin añğardım.
Mağan deseñiz, endigi, Jazuşılar Odağın türli-türli kişigirim klubtarğa ülestirip, taratıp tınu kerek. Onsız da ol, ağalarımızdıñ az abıroyınıñ özin tögip boldı. Al, jaña basşı jaylı eşteñe ayta almaymın. Bir ağam aytadı «Jazuşılar Odağına Jazuşı emes, Finansist kerek!» dep. Sonıki dwrıs!
Pikirlerdi äzirlegen Nwrgeldi Äbdiğaniwlı
Abai.kz


text:
Sizderdiñ nazarlarıñızğa köp adam bile bermeytin avtokölikterdiñ tarïxı twralı 10 qısqa aqparattı usınamız:
1. Adolf Gïtler Ferdïnanda Porrşege Volkswagen köligin jasap şığarwdı buyırdı. Volkswagen — nemis tilinde «xalıq avtoköligi» degen mağına beredi. Atalmış avtokölik Volkswagen Beetle därejesine jetw üşin öndirisin jalğastırdı.
Tağı bir qızığı, joğardağı Gïtlerdiñ öz qolımen salğan swreti, 1930 jılı Daimler-Benz arqılı Nyurnbergtegi Porsche-ge beriledi. Bul swret alğaşqı Beetle-ge uqsas eken.
2. 1971 jılı Ündi eliniñ premer-mïnïstri Ïndïra Gandïdiñ kabïnetine «xalıq avtoköligi» uyımınıñ kelisimşartı kelip tüsedi. Bul usınıstı Sandjay Gandï jiberedi. Sandjay Gandï Suzuki öndirisine xabarlaspas burın, Volkswagen AG öndirisimen kelissöz ötkizip, zamanawï Ündi eliniñ «xalıq köligi» attı jobası talqılanadı. Bul joba Volkswagen kompanïyasınıñ jahandıq tabısınıñ bastawı boldı.
Nätïjesinde bul joba — soñğı kelisim şarttı jeñip alğan Suzuki-ge buyırdı. Ündi tarïxına Maruti 800 atımen Suzuki 796 avtoköligi engizildi.
3. Rolls-Royce Ltd — avtomobïl jäne uşaq qozğaltqıştarın jasawşı kompanïya bolıp 1906 jılı qurıldı. Negizin salwşılar — Çarlzom Styuartom Rolls jäne Frederïk Genrï Roys.
Sol jılı Rolls-Royce öziniñ alğaşqı Silver Ghost avtoköligin şığardı. 1907 jılı avtomobïl, şotland senimdilik sınaqtar işinde 24000 şaqırımdı bağındırıp rekord jasadı.
4. Soñğı qoğamdıq awkcïonda satılğan eñ qımbat avtokölik — 1954 jılğı Mercedes-Benz W196R. Kölik 2013 jıldıñ şilde ayında 30 mln dollarğa satılğan. Ol, 16,4 mln dollarğa satılğan 1957 jılğı Ferrari Testa Rossa Prototype rekordın buzdı.
5. Jas öner tapqış, Genrï Ford, otbasınıñ jäne dostarınıñ sağatın jasaw üşin qoldanatın qurılğılardı paydalanıp swrettegi avtokölikti qurastırıp şıqqanan.
6. 1916 jılı, älemdik avtoköliktiñ 55 payızın Model Ford quradı.
7. Volkswagen är borağan boran sayın jaña kölikterin şığarwdı jalğastırdı. Passat — sawda jeli; Golf — Golfstrïm; Polo — Polyarlıq jel; Jetta — reaktïvti ağın.
8. Brïtandıq sändi avtomobïl Marque Aston — Layonel Martïnniñ ıqpalımen dünïege keldi. Bul kölikti Martïn Aston Klïnton mañındağı, Aston Hill attı arnayı gonka jarısı üşin paydalanğan.
Atalmış kompanïya 1994-2007 jıldar aralığında Ford Motor kompanïyasına tïesili bolğan. Bir qızığı, Ford äli künge deyin bul kompanïyanıñ akcïyalarına ïelik etedi.
9. Kölikti ınğaylı basqarw maqsatında, tutqa ornına rwl paydalandı. Bul ıñğaylı, äri tïimdi basqarw qurılğısı bolıp, avtökilikti tağı bir jetistikke jeteledi.
10. BMW — Yamaykanıñ reggï änşisi-kompozïtor jäne gïtarïst Bob Marlïge tïesili. Bul onıñ bedeli üşin emes, Bob Marlen men Wailers-tiñ atı-jöniniñ säykestiginen eken.
Derekközi: blogtime.kz/
Tegï: Avto tarïxı,
Kommentarïï


text:
Ukraina haber siyaseti nazirligi «SES ASTRA AB» (İsveçiya) adlı satellit yayınlama hızmeti boyunca şirketke «Atlant - SV» niñ olğan borc mecburiyetiniñ vaqıtını biraz uzatmaq ve uyduda ATR qırımtatar telekanalınıñ yayınlamasını qaldırmaq ricası ile mektüp yollamaq niyetinde.
Bu aqta ukrain nazirliginiñ arizasında bildirile.
Matbuat hızmeti bergen malümatlarğa binaen, peyda olğan borclar sebebinden ATR telekanalınıñ uyduda yayınlaması toqtatıla bile.
«Nazirlik ATRge olğan qol tutuvını ilân ete ve er kesni, «SES ASTRA AB»(İsveçiya) şirketini de qırımtatar telekanalınıñ qapatılmasına ketire bilecek qarar ve areketlerden saqınmağa ve izin bermemege çağıra»- dep yazıla mesacda.
Bunıñnen bir sırada nazirlikte qayd eteler ki, ATRniñ borcları belki de Ukraina devlet bücetinden ödenecek.
«Ukraina haber siyaseti nazirligi ATR telekanalınıñ borclarını qapatmaq kibi mevzunı eñ yaqın toplaşuvda muzakere etmek ve qarar almaq niyetinde. İhtimal alda, borcnı qapatmaq içün, devlet bücetinde Qırım probleminiñ çezilmesine ayırılğan para işletilecek.»- dep añlatıla arizada.
Bunıñnen bir sırada, nazirlikte hatırlatqanları kibi, 2016 senesi içün, Ukraina devlet bücetinde qırımtatar milliy meclisiniñ temin etilüvine 60 mln. grn ayırıldı, onıñ bir qısmını da qırımtatar matbuat vastalarına tarqatmağa planlaştırıla.
Keçenlerde ATR qırımtatar telekanalı maliyeviy yardım aqqında muracaat yerleştirdi.
Aprel 1 kününden başlap ATR rus litsenziyasını alıp olamağanı içün, yarımadada öz muqayese yayınlamasını toqtattı. Soñra ATR telekanalı öz işini qıtalı Ukrainadan ğayrıdan başladı.
Telekanalnıñ saibi Lenur İslâmov şimdiki vaqıtta Ukrainada yaşamaqta ve sentâbr 20 künü başlağan bugünki künge qadar Qırım qamaçavı boyunca grajdanlıq aktsiyasında baş teşebbüsçilerden biri olmaqta.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi»kibi baqa.


text:
Nariman Memedeminov ilhaq etilgen Qırımdaki repressiyalarnı birinciler sırasında aydınlatmağa başladı. Vatandaş jurnalistini 2018 senesi mart 22-de yaqaladılar. Rusiye telükesizlik hadimleri onı «terroristik faaliyetniñ ömürge keçirilmesine açıqtan davet etüvler»de (RF CK madde 205.2 qısım 2) qabaatladılar.
Nariman Memedeminov işlegen «cinayet»niñ esas delilleri – YouTube kanalındaki on video qayd. «Qırım birdemligi»ndeki safdaşları, bu iş siyasiy sebepten açıldı, dep sayalar. 2014 senesinde yarımada ilhaq etilgen soñ Nariman vatandaş jurnalistikasınıñ irmaq başlarında tura edi: tintüvlerge bara, qırımtatarlar ve ukrain faaliyetçileriniñ işleri boyunca oturışuvlarda çalışa, informatsion materiallar yaza ve Qırımnıñ tışında bulunğan jurnalistlerge olıp keçkenlerniñ obyektiv suretini taqdim etmege yardım ete edi.
Bir-birine tam olaraq zıt kelgen eki tintüv
Eki yıl evel, 2016 senesi fevralinde, jurnalistniñ evini birinci kere tinttiler. 2017 senesiniñ iyülinde oña – o vaqıt evi tintilgen Seydamet Mustafayevniñ evi yanında izinsiz ötkerilgen mitingde güya iştirak etekeni içün – 10 biñ ruble miqdarında cöreme kesildi.
Olar kilitni bozdı, qapını urup açtı ve evniñ kirişi yanında ömür arqadaşım üstüne atıldılarLemara Memedeminova
Ekinci kere telükesizlik hadimleri Memedeminovlarnıñ evine mart 22-de keldi. Narimannıñ ömür arqadaşı Lemara, eki küçlü darbeden uyanğanını hatırlay: «Olar kilitni bozdı, qapını urup açtı ve evniñ kirişi yanında ömür arqadaşım üstüne atıldılar. Onı, yüzü bosağağa doğru kelgen alda yüzüqoyun yerge yıqtırdılar». Körgen şeylerden Lemara yaramadı. O, aşhanegece barıp olmağanını ve esini coyğanını ayta. «Betime suvuq bir şey tiygenini duyğan soñ özüme keldim. Közlerimni açqanda, buğavlanğan ellernen meni yanaqlarıma urğan Narimannı kördim». O saba ömür arqadaşını alıp kettiler. Ondan ğayrı olardan telefon, bozuq planşet ve bir qaç kitapnı musadere ettiler.
Lemara, yaqında olıp keçken bu vaqialarnı, evlerinde eki yıl evel keçirilgen tintüvnen teñiştirip, olar, bir-birine zıt kelgen eki vaqiadır, dey. O, olarğa 2016 senesinde kelgenlerinde qora üstünden bile keçmegenlerini – yol qapısı yanında turıp, zil çalğanlarını hatırlay. Temiz evge kirgende ise, çare olğanı qadar palaslarğa basmamağa ve balalarnı qorquzmamağa tırışa ediler. Bu sefer er şey pek çabik ve pek sert keçti, dep qayd ete Lemara.
Nariman ve Lemaranıñ ortancı oğlu İbrahim yedi yaşında. Evge maskalı ve avtomatlı adamlar sürip kirgende o, kiriş qapısınıñ tamam qarşısında olğan odada yuqlay edi. Lemara, bütün bu vaqialardan soñ o, anda bir kereçik bile yuqlamağa qalmadı, dey. İbrahim özü, tintüvden asıl da qorqmağanını ayta, o odada ise istemegenim içün yuqlamağa yatmayım, dey.
«Bizde yalıñız babaçığım qaytqan soñ bayram olacaq»
Memedeminovlarda üç bala bar. Büyük qızları, Zeynep, on bir yaşında. O, kamera ögünde özüni raat tuta, özüni resimge çıqarmağa bere ve intervyü bermege razı oldı – o, bizim bundan evel yazıp alğan bütün intervyülerimiz arasında eñ qısqası oldı. Mart 22 sabasınıñ vaqialarını hatırlağanda qız yalıñız «Bu, şok edi» dedi ve ağlamağa başladı. Anası aytqance o, bütün vaqıt odada oturıp, diqqatnen diñley edi, lâkin özü bir şey aytacaq olğanda, er vaqıt ağlamağa başlay edi.
Aprel 3-te mahkeme Narimannıñ işi boyunca apellâtsiyanı baqtı. Oturışuv qapalı rejimde keçe edi, qabaatlanğannı ise tahqiqat izolâtorından ketirmediler, video alâqa boyunca bağlay ediler. Onıñ tevqifini mayıs 16-ğa qadar uzattılar. Lemaradan, kelecek mahkeme oturışuvına balalarnı almaqnı planlaştıramı, dep soralğanda qadın, doğrusını aytıp, bilmeyim, dey: «Men balalarımnı bilem, olarğa bu, pek ağır olacaq. Bunıñ üstünde çalışmaq ve olarnı maneviy ceetten azırlamaq kerek». Lemaranıñ aytqanına köre, yaş çağlarına baqmadan, olar er şeyni yahşı añlay. Eñ kiçigi, dört yaşlı Bilâl ise yaqında: «Bizde babaçığım qaytqan soñ bayram olacaq», – dedi.
«Evimizniñ yol qapısı artında neler olsa – er şey Narimannıñ mesüliyet zonası edi»
Şimdi, onıñ nasıl büyük iş qatlamını üstüne yüklegenini pek yahşı is ettim. Bunı nasıl yapmaq mümkün edi, tasavur etip olamayımLemara
Lemara, ömür arqadaşınıñ tevqifinden soñ aman-aman iç bir vaqıt bir özü qalmağanını ayta. Evlerine er vaqıt musafirler kele – em aileniñ dostları, em de tanış olmağan insanlar. Lâkin turmuş meseleleri aqqında söz yürsetilgende, qadın, şaşqın alda: «Turmuş ve balalarğa alâqası olmağan, evimizniñ yol qapısı artındaki er şey Narimannıñ mesüliyet zonası edi. Kerekli şeylerni satın almaq, mektepke ana-babalar toplaşuvlarına barmaq, kommunal esaplarnı tölemek kibi. Şimdi, aqayım yanımda olmağanda, onıñ nasıl büyük iş qatlamını üstüne yüklegenini pek yahşı is ettim. Bunı yapıp da, artından daa vatandaş jurnalistikasınen oğraşmaq, tintüvlerge barmaq, mahkemeler yanında çalışmaq nasıl mümkün edi, tasavur etip olamayım», – dep cevap bere.


text:
Aqmescitte aprel 13-te mahkeme prokuror ile tahqiqatçınıñ kelmegeni sebebinden tahqiqatnıñ Timur Şaymardanovnıñ ğayıp olmasına dair areketleri aqqında iş boyunca oturışuvnı başqa künge keçirdi. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Muhbirniñ malümatına köre, oturışuv aprel 19, saat 10:00-ğa keçirildi.
2014 senesi mayısnıñ soñunda Aqmescitte, yarımadanıñ arbiy istilâsına qarşı narazılıq tedbirleriniñ faal iştirakçileri Timur Şaymardanov ve Seyran Zinedinov habersiz ğayıp oldılar. Olarnıñ ğayıp oluvı vaqiası boyunca em Qırımda, em de Ukrainanıñ qıtadaki qısmında cinaiy işler açıldı, lâkin şimdilik tahqiqat iç bir netice bermedi.
Qırımnıñ ilhaqından soñ yarımadada hususan qırımttarlar arasında insanlarnıñ ğayıp oluvı vaqiaları daa sıq yüz kösterip başladı. Aynı zamanda Rusiyeniñ kontroli altında olğan Qırım Tahqiqat komitetinde, «yarımadada qırımtatarlarnıñ kütleviy surette ğayıp oluvı yoq», dep iddia eteler.
Qırım aq-uquq qorçalayıcıları gruppası, alıp qaçuvlar Rusiye ukümeti, ya da olarnıñ kontroli altında olğan paramilitar gruppalar tarafından yapıldı, dep tahmin eteler. Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım ukümeti, de facto ğayıp oluv vaqialarını tanıy, lâkin olarğa özüniñ alâqası olğanını inkâr ete.


text:
1944 senesi mayıs 18 sürgün etilüvi | «Elifbe» video dersleri (video)
1944 senesi mayıs 18 – qırımtatarlarnıñ sürgün etilmesi başlağan künü, yarımadanıñ tarihında eñ facialı levhalarından biri. Qırımtatar tilini ögrenüv leyhasınıñ nevbetteki yayını halqnıñ sürgün etilmesine bağışlanğan. «Elifbe» qırımtatar tiliniñ video dersleri – Qırım.Aqiqatnıñ daa bir leyhasıdır. Elifbe – arap tilinden kelgen söz olıp, bütün ariflerniñ belli bir sıra ile tizilmesi manasına kele. «Elifbe» ile beraber ögren, bil ve qullan!


text:
Gollïvwd akteri Leonardo Dï Kaprïo moñğol jerine sapar şegedi. On kündik sayaxat kezinde Dï Kaprïo özin fïzïkalıq jäne psïxologïyalıq turğıdan äbden sınamaq. Sapar barısında akter bürkitşilermen añğa şığıp, köşpendilerdiñ arasında ömir sürip, nağız kïiz üyde turadı. Munımen qosa, ol közdegen jerine deyingi joldıñ jartısın at üstinde ötkizedi, dep xabarlaydı The Telegraph. Sayaxat kezinde moñğol jerindegi Xwbswgwl özeniniñ mañına toqtaytın 41 jastağı akterdiñ jolserigi ataqtı şved zerttewşisi Yoxan Ernst Nïlson boladı. Ärtis osı maqsatqa 95 mıñ dollar jumsawdı közdeydi.
24.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Yanvar 26 sabası yaqalanğan advokat Emil Kurbedinovnı «ekstremistik malümatlarnıñ tarqaluvında» qabaatlaylar. Oña qarşı toqtatuv tedbirleriniñ qabul etilmesi boyunca mahkeme toplaşuvı Kreml kontrolündeki Aqmescitniñ Demryol rayon mahkemesinde ötkerilecek.
«Emil Kurbedinov, Aqmescitniñ Dekabristler soqağında Ekstremizmge qarşı küreş Merkezinde buluna. Onı ekstremistik malümatlarnıñ tarqaluvında qabaatlaylar. Toqtatuv tedbiriniñ qabul etilmesi boyunca mahkeme toplaşuvı bügün saat 11-ge Aqmescitniñ Demryol rayon mahkemesinde belgilengen. Onıñ menfaatlarını advokat Cemil Temişev qorçalaycaq», – dep yazdı öz Facebook saifesinde «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ faali Anna Bogaçeva.
Bundan ögüne, advokatlar Edem Semedlâyev ve Emil Kurbedinovnıñ maşnasını polis hadimleri toqtatıp, soñra ise FSB hadimleri kelip Kurbedinovnı yaqalağanları belli olğan edi.
Emil Kurbedinov «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca bir-qaç mahkümniñ ve jurnalist Nikolay Semenanıñ advokatı ola.
Keçende Aqmescitte FSB hadimleri, İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoznıñ işlerinde advokat olğan Nikolay Polozovnı yaqalap, sorğuğa alğan ediler. Polozov bu yaqalamanı qaçıruv olaraq tanıy.


text:
AQŞ ğalımdarı basşılar öz qolastında qızmet etetin adamdarğa jumsağıraq qatınasqanı jön degen qorıtındığa keldi. Olay istemegen jağdayda qızmetkerlerde işki qarsılıq twındap, sonıñ saldarınan jïi awıratın boladı-mıs. Zerttew - basşınıñ minezi qızmetkerdiñ densawlığına äser etetinin körsetken.
Zerttewge 220-dan astam adam qatısqan. Ğalımdar olardıñ oğan deyin qanşa ret jäne qanday awrwlarmen awırğanın, basşılarımen qanday qarım-qatınasta bolğanın zerttegen. Nätïjesinde basşısı qatal qızmetkerlerdiñ jïi awırğanı belgili bolğan, dep jazadı argumenti.ru.
QazAqparat
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
2014 senesinde Qırımnıñ Rusiye tarafından zapt etilmesi, yarımadanıñ 1783 senesinde Rusiye imperiyası tarafından birinci ilhaqınıñ sayesinde imkânlı oldı. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde Ukraina milliy hatıra institutındaki regional hususiyetler ve milliy azlıqlar siyaseti bölüginiñ rehberi, tarih ilimleri namzeti Bohdan Korolenko bildirdi.
Tarihçı: «İdeologiya ve tarihiy hatıra siyaseti noqtai-nazarından 2014 senesindeki ekinci ilhaq, 1783 senesindeki birinci ilhaqnıñ sayesinde imkânlı oldı. Bir çoq paralleller keçirmek mümkün. 1774 senesinde Rusiye, bundan soñki on yıl içinde Qırım hanlığını yutmaq, Şahin Geraynıñ öz istegi ile tahttan vazgeçmesi esasında öz devletniñ içine almaq maqsadınen, Osmanlı imperiyasını yeñgen soñ ondan Qırım hanlığı üstündeki süzerenitetinden vazgeçmege ve onı mustaqil devlet olaraq ilân etmege talap etti. Bilgenimiz kibi, 2014 senesinde şeklen referendum keçirildi. Onda Qırımnıñ sahte mustaqilligi ve onıñ artından yalancı bir göñülli olaraq Rusiyege qoşuluvı ilân etildi», – dep qayd etti.
Rusiyeniñ tarih yazıcılığında Ekinci Yekaterina tarafından Qırım hanlığınıñ zapt etilmesi, göñülli olaraq qoşuluv aktı sayıla, «ilhaq» termini qullanılmay. Aynı zamanda, Ukraina tarihçılarınıñ qıymet keskenlerine köre, 1783 senesinden başlap, qırımtatarlarğa ait medeniy mirasnıñ yoq etilmesi ve «evel-ezelden ruslarnıñki olğan Qırım» aqqında mifniñ şekillenmesi ceryanı başlandı. Daa soñra, 2014 senesinde yarımada ilhaq etilgende Rusiye siyasetçileri bunı keniş surette qullana ediler.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.