text:
Rusiye prokurorı Aleksey Aydinov, terrorcılıq propagandasında qabaatlanğan cemaat jurnalisti, bloger Nariman Memedeminovğa altı yıllıq apis cezasını istedi. Oturış, sentâbr 27-sinde Rostov-na-Donu şeeriniñ Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesinde keçti.
Rusiye akimiyeti cemaat jurnalistini qomşu Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlay. Taqip sebebi 2014 senesinden evel çıqarılğan eki YouTube levhası oldı. Memedeminovnı Rusiye CK-nıñ 205 maddesiniñ 2-nci qısmına ait olğan cinayette (İnternet vastasınen terrosistik areketlerge açıq çağıruvlar) qabaatlaylar.
Jurnalist Taras İbragimov, rusiye akimiyeti, Memedeminovnıñ faaliyetine ne vaqıt diqqat etkenini hatırlata.
İlhaqtan soñ o, Qırımda vatandaşları, qırımtatarlar, doslarınen olğan şeylerni körip, mahkeme oturışlarını yayınlap başladıTaras İbragimov
– Nariman – 2014-ünci yaılğace öz işlerinen oğraşqan, çalışqan qırımtatar, musulman. Tarih ve dinnen bağlı videolarnı çeke edi, şu cümleden Hanlar Sarayı ve "Hizb ut-Tahrir" teşkilâtı aqqında, keççe bunı qabaatlavğa qoştılar. Anda 2013 yılı fevralden başlap – 2014 yılı martqace vodeo rolikler bar. İlhaqtan soñ o, Qırımda vatandaşları, qırımtatarlar, doslarınen olğan şeylerni körip, mahkeme oturışlarını yayınlap başladı. Birincisi – Aqyar "Hizb ut-Tahrir davası" edi, onda dört adam iştirak etken edi, olardan birisi – Ruslan Zeytullayev. Neticede o, şiddetli rejimli koloniyada 17 yıllıq apis cezasına üküm etildi. Bundan soñ daa çoq davalar oldı: Bağçasaray, Yalta, Aqmescit davaları ve ilâhre. Nariman ise, bunı közetkenlerniñ birincilerinden edi ve mahkeme oturışlarını yayınlamağa qararına keldi.
Taras İbragimov qayd ete ki, keççe, Qırımnıñ rusiyeli matbuatınıñ sessiz boykotından sebep, qırımtatar ve Ukraina tarafdarları olğan faallerniñ mahkeme oturışlarınıñ yayınlamasını "Qırım birdemligi" birleşmesi teşkil etip başladı.
Men buña areket jurnalistikası der edimTaras İbragimov
– Asıl Nariman – "Qırım birdemligi" kibi meydançıqnıñ yaratmasını uydurğan adamlardan birisi edi. Bu, cemaat jurnalistikası ile yarımadada olğan bütün siyasiy esnaslarnı tasvirlegen meydançıq olmaq kerek edi. Yalıñız qırımtatarlarnıñ ve "Hizb ut-Tahrir dava"ları boyunca degil, amma Volodımır Baluh aqqında ve daa başqa davalar aqqında da. Men buña areket jurnalistikası der edim. Meraqlıdır ki, 2018 senesi Memedeminovnıñ tevqifinden soñ, FSB hadimleri onı mahkemede sorğuğa çekkende, olar, Nariman mahkeme oturışları aqqında yayınlap başlağanından soñ, onı teşkerip başladılar, dep açıq-aydın ayttılar. Yani, olar, sanki, sizge, Memedeminov bey, mahkeme oturışlarına qoşulmağa ve stream yapıp, video çekmege kerekmey edi, dep ayttılar.
Özü Nariman Memedeminov 2019 senesi iyünde mahkemedeki nutqunda, onıñ taqibatınıñ aqiqiy sebepleri terrorcılıq ile bağında degil, dep ayttı:
Maña qarşı taqibat, faalligimni bastırmaq içün ve Qırımda olğan şeylerni aşkâr etmege yol bermemek içün yapılaNariman Memedeminov
"Cinaiy dava malümatına köre, maña qarşı çeşit-türlü operativ- ve teşkerüv tedbirler, 2014 yılınıñ soñunda başladı. Yani, men, siyasiy sebepli mahkeme protsesslerini aydınlatıp başlağanımdan soñ. Maña qarşı taqibat ve cinaiy davanıñ da siyasiy sebepli, milliy, diniy ve zenaat sebepli, men qırımtatar, musulman ve cemaat jurnalisti olğanım içün. Bu taqibat, faalligimni bastırmaq içün ve Qırımda olğan şeylerni aşkâr etmege yol bermemek içün yapıla".
Memedeminovnıñ imayesi, şaatlıq yapmaq içün Taras İbragimovnı davet etecek edi, amma mahkeme onı diñlemekni red etti.
Biz, Narimannı, terrorcılıq propagandasında qabaatlanğan adamnı kibi degil de, jurnalist kibi bilgenimizni tasdıqlamağa istedikTaras İbragimov
– Biz onen qonuşa edik, men onı bile edim. Biz, Narimannı, terrorcılıq propagandasında qabaatlanğan adamnı kibi degil de, jurnalist kibi bilgenimizni tasdıqlamağa istedik... Narimannıñ davası maña Aleksandr Ginzburgnıñ davasını hatırlata. Onıñ da jurnalist tasili bar edi, ve o, 1959 yılı Sovet Birliginde birincilerden olıp, "Sintaksis" şiir toplamını tertip etti - sade bir toplam, anda İosif Brodskiy ve başqaları bar edi. Bir qaç nushasını bastırdı, dostları arasında tarqatıp başladı. Elbette ki, çekistler onı apis etti, kitapçıqlarnı tutıp aldı ve eki yıllıq sürgün cezasına maküm etti. O qayttı, kene oturdı, soñ onı Sovet Birliginden sürgün ettiler ve o ğurbetlikte keçindi. Zemaneviy misaller istesek, Mıkola Semenanı hatırlamaq mümkün. O, Qırım.Aqiqattaki blogları vastasınen Qırımda separatizmnen oğraşqanınıa kerçekten inanğan yoqtırdır.
Qırım uquq qoruyıcısı Lütfiye Zudiyeva, rusiye akimiyeti, qırımlılarnıñ faalligini bastırmağa istep, olarnı taqip etkeninen, akis neticelerge irişe, dep tüşüne.
Ket-kete, bu taqibatnıñ siyasiy sebepleri daa pek körünip turaLütfiye Zudiyeva
– Qırımtatar halqı arasında, siyasiy ve grajdan pozitsiyası olğanlarnıñ içinde, Narimannıñ davası aqqında aman-aman er qoranta bile. Halq büyük degil, aile bağları qaviy, onıñ içün Qırımda apis etilgen aqaylarımıznıñ ikâyeleri çoqusına yaqındır. Amma bunıñ neticesi bam-başqa ola: ket-kete, bu taqibatnıñ siyasiy sebepleri daa pek körünip tura. 2015 senesi Aqyar dörtü olğanda, bunı tek bir-eki adam bilse, ondan soñ olğan tevqif ve tintüvler kütleviy oldı ve deyerli er evge kirdi.
Lütfiye Zudiyeva aytqanına köre, mahkeme oturışlarından soñ oña bir çoq adam yardım teklifinen muracaat ete.
– Baarde kütleviy tevqifler olğanda, birden 24 adam tutılıp alılğanda, qomşular canlı yayınlarnı yapqanlarına şaşqan edik, em de olarnıñ episi yigitler degil edi, qadınlar, esli-başlı adamlar edi. Ya da bizge video yollay ediler. Biz kördik ki, quvetçiler istegeni kibi olmay, olar maqsatlarına irişmey.
Ekseriyette, Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti böyle şeylerni tefsir etmey, amma mart 27-sinde olğan tintüvler künü, Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönov, tevqiflerniñ siyasiy sebebi yoq, dep ayttı:
"Bütün tahqiqiy tedbirer qanun boyunca yapıla, evel açılğan cinaiy davalarnıñ bir qısmı olaraq. Yarımadada yapılğan basqılar aqqında laflar - yalan ve demagogiya, davağa siyasiy bir renk bermek ıntıluvıdır. Cinayetçilik ve ekstremizniñ milliy ve diniy mensübiyeti yoq. Yasaqlanğan teşkilâtlarnıñ bütün azaları, milliy mensüpligine baqmadan, Rusiye Federatsıyasınıñ qanunlarına köre cevap berecek. Bu qanunlarnı ürmet etmegen, özüne dünyanıñ başqa köşelerinde yaşav yerini qıdırsın. Mında olarnı türmeden başqa bir şey beklemey".
«Memorial» aq qorçalayıcı merkeziniñ «Siyasiy mabüslerge qoltutuv» programmasınıñ reberi Sergev Davidis, Nariman Memedeminovnıñ cinaiy taqip etilüvi qırımtatarlarnıñ vatandaş birdemligini bastırmaq isteginen bağlım dep saya.
Qırımtatarlarnıñ – bu büyük etnik toplulıq – vatandaş birdemligini bastıruv işini köremizSergey Davidis
– Qırımtatarlarnıñ – bu büyük etnik toplulıq – vatandaş birdemligini bastıruv işini köremiz. Akimiyet cemiyetniñ büyük qısımları onı istemegenlerinden qorqa ve akimiyet bunı bastırmağa tırışa. «Qırım birdemligine» qarşı çoqtan devam etken repressiyalar. 24 insan baarde «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında qabaatlanıp apiske alınğan edi. Memedeminovnıñ taqip etilüvi de aynı ola ve qırımtatarlarnıñ vatandaş birdemligini bastırmaq içün yapıla, dep tüşünem.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


c: text/html

text:
Bunı Silâlı quvetleriniñ Baş komanda merkeziniñ baş muavini Oleksandr Rozmaznin dep ayttı, bildire «Ukrainskaya pravda».
«Olarğa eki yıl devamında hızmet meskânnı bermege planlaştıramız», – dedi o.
Şu vaqıtta, Rozmazninniñ aytqanına köre, arbiy adamlarınıñ kira parasını devlet ödeycektir.
Mudaafa nazirliginiñ temsilcisiniñ bergen malümatına köre, arbiy qasabalarınıñ tiklenüvi ve qışla-mesken fondınıñ arbiy adamlarınıñ qorantaları içün abadanlaştıruvı boyunca leyha endi azırdır.
O şunı da qayd etti ki, Qırımdan Ukraina qıtasına ketken arbiy adamlarınıñ qorantalarını daimiy meskeni almaq içün nevbetke qoyacaqlar.
Şimdi ise arbiy hızmetçileri ve olarnıñ aileleri Qırımdan çıqarılalar, olarnıñ yerleştirüvi boyunca punktlar ise Kiyev, Odessa, Zaporojye ve diger şeerlerde çalışmaqtalar. Rusiye ile muzakereler soñuna yetse, tehnikanıñ esas qısmı Qırımdan qıtaviy qısımğa yollanılacaq.
Bundan evel prezident Administratsiyasınıñ yolbaşçısı Andriy Sençenko qayd etti ki, Ukraina ve Rusiye Qırımdan arbiyleriniñ ve arbiy mülkiyetiniñ avuştıruv grafikni endi azırlağanlar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Avgustnıñ 13-üne qadar Aqyarda eki yañı COVID-19 hastası qayd etildi. Bunı şeerniñ rusiyeli akimiyetinde bildireler.
"Hastalarnıñ birisi - raatlanıcı, o şahsiy laboratoriyada test tapsırıp, neticesini almazdan şeerden ketti. Daa bir hasta - yerli sakin, onıñ hastalıqqa oğrağan yeri belgilene", - denile beyanatta.
Müessisede 81 yaşındaki aqaynıñ ölümi aqqında aytıp berdiler, onıñ da koronavirus hastalığı bar edi.
"Onıñ diagnozı daa sag olğanda tasdıqlandı. Hastalıqnıñ başqa hastalıqlar müşküllerştirdi", - denile beyanatta.
Akimiyetniñ malümatına köre, şimdilik hastahanelerde 351 adam baqıla, infektsiya hastahanesinde 164 adam bukuna, 9-ıncı şeer hastahanesinde - 129 yata, yaşağan yerlerinde 457 adam baqıla.
Şeer akimiyetiniñ statistikasına köre, yılnıñ başından berli Aqyarda yañı koronavirus infektsiyasınen 401 adam hastalandı. 325 adam yahşı oldı, 12 adam vefat etti.
Tünevin Qırımda 42 yañı koronavirus adisesi qayd etildi.
Umumen, akimiyetniñ malümatına köre, Qırımda 1637 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 82-si çetelden keldi, 112-si qomşu Rusiyeden kelgenler ve olarnen alâqada olğanlar. 1133 insan yahşı oldı, 18 hasta koronavirustan vefat etti.
Aqyarda 399 insan koronavirus yuqunçına oğradı, 323 kişi tüzeldi, 11 kişi vefat etti.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Bunı Meclisniñ matbuat kâtibi Lilâ Müslimova kanal hadimleriniñ malümatına esaslanıp bildire.
Bunen beraber, «Qırım» DTRK qırımtatar icadiy birleşmesiniñ müdiri Seitislâm Kişveyev ve baş muarrir Şevket Ganiyevni «raatlıqqa» yollanğanları belli oldı.
Bu haberni kendi menbaalardan ögrenip «Ukrainskaya pravda» da tasdiqlay. Mlümatqa köre, telekanlda ağzaviy şekilde Cemilev, Çubarov ve bir sıra Meclis azalarını köstermemege avale ettiler.
Neşir yazğanı kibi, böyleliknen, Qırımnıñ yañı «rusiyeli akimiyet» qırımtatarlarnıñ liderine nisbeten sanktsiyalarnı qulanmağa planlaştırdı ve Meclis faaliyetiniñ aydınlatuvında tsenzuranı kirsetmege niyetlendi.
Qırımtatar lideri ile er türlü intervyü almaq yasaq olğanınen, «o bulunğan umumiy resimlerni bile köstermemege tevsiye etile».


text:
«Krımenergo» şirketi bildirgeni kibi, «Titan» stantsiyasında tamir işleri dekabr 9 künü saat 23:38 tamamınen soñuna yetti ve yarımada energetik teminlevi tamamınen tiklengen.
Bu aqta Qırımnıñ Rusiye ükümeti saytında bildirile.
«Elektrik ile teminlev ğayrıdan tiklendi, Qırım territoriyasında qazaiy söndürüvler qullanıla. Qazaiy söndürüvler – mecburiy tedbir, energetik tertibatında zaruriy quvetniñ olması içün yapılmalı», – denile beyanatta.
Qırımda dekabr 9 künü saat 16:12 energetik ağınıñ qazaiy söndürüvi yüz berdi, 220 kV «Kahovka – Titan» yolağınıñ quveti 20 Mvt qadar eksildi. Qırım.Aqiqatqa «Ukrenergo» devlet şirketinde bildirilgeni kibi, 220 kV «Kahovka –Titan» yolağı boyunca berilgen quvet miqdarı 165 MVt eksildi.
Yaqında Qırım qamaçavı ştabınıñ reberi Lenur İslâmov ştab «Ukrenergo»ğa «Kahovka-Titan» elektrik yolağını Qırımğa ceryannı bermek içün tamamınen azırlamağa ruhset bergenini bildirdi. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Refat Çubarovnıñ sözlerine köre, faaller tamirlengen elektrik yolağını qullanmağa fırsat berirler. Dekabr 7 künü «Pravıy sektor» ve «Aydar» temsilcileri bunıñ ile razı olmağanlarını ve aktsiyada artıq iştirak etmeycegini bildirdiler.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım Rusiye tarafından 2014 senesi baarde işğal etildi.


text:
2018 senesi Rusiye apsinden azat etilgen ukrainalı deñizciler Vladislav Kostişin ve Bogdan Golovaş Qırımda apiske alınğan qırımtatar faali ve siyasetçisi Nariman Celâlğa sebat ve metanet tiledi.
Golovaş Qırım.Aqiqatqa bergen intervyüsında Ukraina akimiyeti qırımtatar faali ve siyasetçisine azatlıqqa çıqmağa yardım eteceginden emin olğanını bildirdi.
«Oña sebat tileyim ve onı azat eterler, dep işanam. Eminim, Ukraina akimiyeti onıñ azat etilmesi içün elinden kelgenini yapacaq», – dep ayttı Ukraina Arbiy-deñiz quvetleriniñ arbiyi.
Onıñ işdeşi Kostişin de Celâlğa qoltutuv sözlerini ayttı.
«Narimanğa sebat, er şey deñişecek ve er şey yahşı olacağını añlamaqnı tileyim. Eñ esası – eñ yahşısına ümüt etmek. O, serbest olıp, qorantasına qaytar, dep tüşünem», – dedi Kostişin.
Kostişin ve Golovaş 2018 senesi noyabrniñ 28-nde Keriç boğazı yaqınlarında FSB tarafından zapt etilgen ve 2019 senesi sentâbrniñ 7-nde Ukraina ve Rusiye arasında keçirilgen şahıslarnı deñişüv neticesinde azat etilgen 24 ukrainalı deñizci arasında edi.
Rusiye quvetçileri Qırımda Celâlnı «teşkilâtlanğan gruppa erkânında diversiyada – Anğara köyünde gaz borusını patlatqanında» qabaatlay.
Anğara köyündeki «gaz borusında diversiya» davası
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Olar arasında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. Eki doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar eki ayğa apiske alındı, Azizniñ babası Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı. Asan Ahtemovnıñ qardaşı Arsen 15 künge apiske alındı. Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl bütün qabaatlavlarnı inkâr ete.
Sentâbrniñ 7-nde TASS Rusiye malümat agentilgi Rusiye FSB-sine atfı etip, Aqmescit civarındaki Anğara (Perevalnoye) köyü yaqınlarında gaz borusında diversiya yapqanından şübheli sayılğanlar qabaatını itiraf etkenler, dep bildirdi. FSB yayınlağan videoda eki ekrek kimden talimat alğanlarını ve Anğara köyünde gaz borusınıñ patlatılmasını nasıl teşkil etkenlerini tafsilâtlı aytıp berdi.
FSB, diversiyanı Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi teşkil etti, dep israr ete.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresi Rusiye FSBsiniñ qabaatlavını «bir maqsadı olğan provokatsiya» olaraq köre.
Ukraina akimiyeti qırımtatar faalleriniñ tutuluvı ve apiske alınuvını avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilgen «Qırım platformasınıñ» sammitinen bağlay.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qırımda insanlarnıñ apiske alınması sebebinden BM İnsan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bacheletke muracaat etti.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımdaki faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve tutuvlardan soñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası cinaiy tahqiqat başlattı.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırımnıñ milliy cemaat teşkilâtlarınıñ temsilcileri ile avgust 17 künü körüşkende, Qırımda «barışıq ve tınçlıqnıñ pekitilmesine» hususiy diqqat ayırmağa kerek olğanı aqta bildirdi.
Bu aqta Kreml saytında aytıla, haber ete Qırım.Aqiqat.
«Qırım, asılında – çoq milletli Rusiyeniñ aksidir. Mında, memleketimizde olğanı kibi, devlet ve vatandaşlarnıñ ğayretini birleştirip, barışıq ve tınçlıqnıñ pekitilüvine hususiy diqqat ayırmaq kerek», – dep bildire Putinniñ sözlerini onıñ matbuat hızmeti.
Onıñ fikrine köre, Qırımnıñ inkişafı içün «çeşit millet vekilleri arasında işanç ve fikirdeşlik müitini yaratmaq kerek».
«Onıñ probelmalarını, şu cümleden reabilitatsiyağa oğrağan halqlarnıñ meselelerini yalıñız siyasiy stabillik ve milletlerara barışıqnıñ olması şaraitlerinde al etmek mümkün», – dey Putin.
Beyanatta bildirilgeni kibi, «bu vaqıt devamında yarımadada 75 milliy-medeniy muhtariyet ve 15 milliy-medeniy birlik meydanğa ketirildi». Ne aqta söz ketkenini Rusiye prezidenti qayd etmedi, yalıñız «bu kibi strukturalarnıñ teşkil etilmesi Rusiye adeti olğanı» aqta aytıp keçti. Olarnıñ temsilcileri ise «akimiyet ile faal işbirlikte buluna, er seviyede, ve mesleat ve muşavere organlarına kire» eken.
İşbu körüşüvde Qırımnıñ rusiyeli Devlet şurasınıñ spiker muavini Remzi İlyasov, Qırım müftisi Emirali Ablayev, Aqmescit mitropoliti ve Qırım Lazari ve başqaları buluna edi.
Qırım.Aqiqatqa Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl aytqanı kibi, temsiliy organda Rusiye yolbaşçılığınıñ Qırım ziyaretini muzakere etmegen ediler ve Meclis iç bir körüşüvge davetni almağan edi.
«Meclis bu kibi teklifke nasıl seslenir edi, bilmeyim. Qırım tışında bulunğan zenaatdaşlarımız bu kibi körüşüvde iştirak etüvimizge qarşı çıqar ediler, ğaliba. Qırımda bulunğanlar ise: körüşip, laf etsek, yaramay bir şey olmaz» der edi, belki», – dey Celâl.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin dey ki, «Qırımda, qırımtatar mevzuatını qullanıp, vaziyetni kerginleşmege tırışqanlar öz siyasiy niyetlerini amelge keçirmege ve aq-uquqlar oğrunda küreşçi olaraq halqara grantlarnı elde etmege istey»
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Putinniñ Qırım ziyaretini «medeniy dünyağa qarşı areket ve vaziyetniñ beterleşüvi boyunca stsenariyniñ devamı» olaraq adladı.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve baş naziriDmitriy Medvedevniñ işğal etilgen Qırım ziyaretine narazılığını bildirdi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Ukrain rejissörı Ahtem Seitablayev İvan Frankonıñ eseri esasında «Zahar Berkut» adlı film çıqarmaq niyetinde. Bu aqta o mayısnın 16-da Kyivde «Başqasınıñ duası» («Çujaya molitva») filminiñ kösterüvi esnasında ikâye etti.
«Men rejisssör sıfatında prodüserlenen beraber Goskinodaki pitchingte iştirak etip, İvan Frankonıñ «Zahar Berkut» adlı eseri esasındaki proyekt içün yuqarı ball qazandıq. Bu yıl production aldı, lokatsiya saylâvınen oğraşılacağı, urbalarnıñ tikilecegi, casting keçirilecegi hususlarında añlaştıq», – dep ikâye etti Seitablayev.
Ahtem Seitablayev 1944 senesi qırımtatarlarınıñ sürgüni aqqındaki «Haytarma» filminiñ rejissörı ola. 18 mayısqa onıñ, Ekinci cian cenki yıllarında ölümden 88 eudiy balasını qurtarğan qırımtatarı Saide Arifova aqqındaki «Başqasınıñ duası» («Çujaya molitva») filminiñ premyerası keçirilmesi planlaştırıla.


text:
Astanadağı Ministrlikter üyiniñ aldında sayasatker, Dempartiya lideri Janbolat Mamay bastağan top nesie amnistiyasın jürgizudi talap etip, mıñdağan qazaqstandıqtıñ hatın prezident Toqaevtıñ keñsesine, Aqordağa ötkizuge bardı. Biraq bastamaşıl topqa arnayı jasaq kedergi keltirip bögedi. Arada jartı sağat ötken soñ Prezident äkimşiligi keñsesi 78 mıñ adamnıñ elektrondı, 9,6 mıñ adamnıñ qağaz ötinişin qabıldap aldı.
Sağat 11:00-ge josparlanğan sayasi-äleumettik şarağa tilşiler men Dempartiya jaqtastarı jinalğan.
– Bastı maqsatımız – 100 mıñğa tarta azamattıñ qolı jinalğan Qazaqstan halqınıñ nesielik amnistiya turalı arızın Aqordağa ötkizemiz. 5,5 millionğa tarta azamattıñ 4,4 trln teñge bereşegin bir retke öteuge memlekettiñ şaması jetedi. Bir ay işinde merzim beremiz. Eger şeşim bolmasa, bir aydan soñ halıqtı beybit mitingke şaqıramız. Bilik halıq talap etkende, köşege şıqqanda ğana qolğa alatın ädeti bar, – dedi Dempartiya bastamaşıl tobınıñ jetekşisi Janbolat Mamay.
Degenmen 100 mıñ adamnıñ qolı qoyılğan hattı Aqordağa bettegen toptıñ aldın ondağan äskeri bögep, köpirden de, aynalma joldan da ötkizbey qoydı.
Gruziyada, BAÄ, Oñtüstik Koreyada, Moñğoliyadağı nesielik raqımşılıq täjiriebesin alğa tarta otırıp, däl mwnday kömek pandemiya kezinde asa mañızdı, qajetti qadam dep sanaydı.
«Nesielik amnistiya jariyalau Qazaqstanda oĭlap tabılğan bağdarlama emes. Bwğan deĭin Gruziyada 600 mıñ adamnıñ 1.5 milliard dollardı qwraĭtın nesiesi keşirildi. Moñğoliya prezidenti 2020 jılı qañtar aĭında eldegi barlıq zeĭnetkerlerdiñ nesiesin keşirdi. Nesielik amnistiya Oñtüstik Koreyada, Birikken Arab Ämirlikterinde de jariyalandı. Sondıqtan, älemdik precedent bar.
Nesielik amnistiya jariyalauğa aqşa joq degen sıltauğa da biz senbeĭmiz. Sizdiñ söziñizge sensek, Wlttıq qorımızda 90 milliard dollar qarajat bar. Odan bölek, täuelsizdik jıldarında ofşorğa 140 milliard dollar audarılğan. Sol aqşanı nege qaĭtarmasqa?» deydi ol.
Şamamen sağat 11:10 ötkende äleumettik qaşıqtıqtı saqtamay, şınjır tizbek qwrıp twrğan äskerilerdiñ jolın bögeuine narazı belsendi top «Toqaev, şıq!» dep wrandastı.
Arasına arandatuşı jiberildi degen belsendi top tek «resmi uäkil kelip talap-arızdı qabıldap aluın» swrap twrğanın aytadı.
Ministrlikter üyiniñ mañında toptasqan jwrtqa sağat 11:33-te özin Prezident äkimşiliginiñ ötinişterdi qaraudı baqılau bölimi meñgeruşisiniñ orınbasarı Qadir Daniyar Ramazanwlı dep tanıstırğan adam qwzırlı mekemege (Ministrlikter üyiniñ 15 blogına – QT) ertip äketti.
Belsendi toptıñ jeti ökili keñse qızmetkerlerine 78 mıñ azamattıñ elektrondı nwsqadağı arızı men qağaz türindegi 9600 arızdı tapsırıp jatır. Tikeley efir jürgizip twrğan Dempartiya müşesi Janbol Rahmatulla keñse törinde qazirgi memleket basşısınıñ emes, eks-prezident Nazarbaevtıñ portreti twrğanın sınğa aldı.
Janbolat Mamay eki aydan beri künine sağat 11-den 16:00-ge deyin arız qabıldağanın aytadı.
Tüski sağat 12:18-de Mamay qorıtındı sözin söyledi:
– İndettiñ qarqını aqırındap jatır dedi ğoy. Qırküyekke deyin bir ay küteyik. Talaptı orındamasa, mitingke şığamız. Halıqtıñ amanatın tapsırdıq. Talaptı orındatpay qoymaymız. Toqaev bükil halıqtıñ nesiesin bir ret keşiruge şeşim qabıldauı tiis. Soñına deyin küresemiz, – dedi.
Mausım ayı bastalğalı beri Janbolat Mamay äleumettik jeliler men internet arqılı koronaviruspen qatar kelgen ekonomikalıq auır dağdarıstı bastan keşirip jatqan eldi nesie raqımşılığın talap etuge şaqırıp keledi. Demokratiyalıq partiya qwrudı közdeytin top tamızdıñ basında «Estitin memleket», «Halıq ünine qwlaq asatın memleket» twjırımdamasımen sayasat jürgizuge uäde etken prezident Qasım-Jomart Toqaevtıñ atına aşıq hat jazıp, aşıq derekközderde jariyalağan edi.


text:
Ukrainağa qarşı istilâdan zarar körgen siyasiy mabüsler ve qorantalarını içtimaiy ve uquqiy qoruv aqqında üç qanun leyhası Yuqarı Radağa berildi. Teşebbüsçisi Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy olğan №6104, 6105 ve 6106 qanun leyhalarınıñ metinleri Ukraina Yuqarı Radasınıñ saytında derc etildi.
Halq deputatı Rustem Umerovnıñ Facebook saifesinde bildirgenine köre, №6104 qanun leyhası «Ukrainağa qarşı silâlı zıddiyet neticesinde azatlıqtan marum etilgen şahıs statusını aluv mehanizmini qolaylaştırmağa ve siyasiy mabüs ve qoranta azalarınıñ qoşma içtimaiy ve uquqiy kefaletlerini kirsetmege» teklif ete.
Umerov, №6106 qanun leyhası «Kreml tarafından qanunsız tutulğan insanlarnı azatlıqtan marum qalğan müddet vaqtında ve azat etilgen soñ altı ay devamında berli esabatı mecburiyetinden serbest tutmağa» teklif ete, bu böyle esabat berilmegeni içün cezalarnı qullanmağa imkân berecek, dep bildirdi.
№6105 qanun leyhasınıñ añlatuv tezkeresinde vesiqa Ukraina cinaiy uquq bozuvları Kodeksine Ukrainağa qarşı silâlı istilâ neticesinde şahsiy azatlıqtan marum etüv meseleleri komissiyasınıñ qanuniy talaplarına riayet etmeme içün mesüliyet aqqında yañı 188-57 maddesini ilâve etmege teklif ete, dep añlatıla.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye işğal etken Qırımda qırımtatarlarnıñ aqlarını qoruv Ukraina-Türkiye komissiyasını qurmağa teklif etken edi.
Sentâbrniñ 2-nde Birleşken Milletler, Baş kâtibi António Guterresniñ Qırım ve Aqyarda insan aqlarınıñ bozuluvına dair yañı maruzasını aydınlattı. Vesiqada qayd etilgenine köre, BM Baş kâtibiniñ maruzası 2020 senesi iyülniñ 1-nden 2021 senesi iyünniñ 30-na qadar müddetni qavrap ala ve «insan aqları ve halqara gumanitar uquq bozuluvlarını tarif ete».


text:
Olimpiya sportçısı atıp üterelde
Êkvadornıñ 32 yäş'lek yögereşçesenä uramda atalar
Êkvadorda Olimpiya yögereşçese Aleks Kinonez üterelde. Aña Guayakil şähärendä uramda utlı qoraldan atalar. 32 yäş’lek atlet häm tağın ber ir keşe älege höcümdä hälaq bula.
Atletnıñ üleme ilne teträtte. Êkvador ilbaşı Gil’yermo Lasso bu cinayät’neñ cäzasız qalmayaçağın belderde.
İlneñ Olimpiya komitetı ğomum särqatibe Andrea Sotomayor Twitterda qayğı urtaqlaşıp bolay dip yazdı: “Aleks Kinonez tıynaqlıqnıñ sinonimı häm nıqlıqnıñ simvolı ide. Anı yuğaltu bezneñ canıbıznı ärnetä”.
Qısqa aralıqqa yögerüçe atlet 2012nçe yılda London Olimpiya uyınnarınıñ 200 metr finalında yarıştı häm 7nçe buldı. 2019nçı yılda Bötendön’ya atletizm çempionatında isä Kinonez bronza medal’ aldı.
Bäyläneşle xäbärlär
İranda media xezmätkäre qulğa alınğan
İran üzäge Londonda urnaşqan oppoziśiyäçel media organı "Iran International" televideniyese öçen êşläwe alğa sörelgän ber keşeneñ qulğa alınuın belderde


text:
Keçiören Aşağı Eğlence mahallesi Çilingir hizmeti sınır tanımıyoruz ev oto kasa çilingir sektöründe 1 numaralı çilingir ustamız ramazan bey adrese saniyeler içinde geliyor Ankara keçiören uzman ve profosyonel ekip sistemi ile tanışmak istiyorsanız tıkla ara 05425848580
Ankara Keçiören Asagı Eglence mahallesi Cilingir , Ankara Keçiören Asagı Eglence mahallesi Anahtar , Ankara Keçiören Asagı Eglence mahallesi Anahtarcı , Keçiören Asagı Eglence mahallesi Çilingir , Keçiören Asagı Eglence mahallesi Anahtarcı , Keçiören Asagı Eglence mahallesi Çilingir , Keçiören Asagı Eglence mahallesi Anahtar , Keçiören Asagı Eglence mahallesi Çilingirci , Keçiören Asagı Eglence mahallesi Anahtarcı , Keçiören Çilingir , Keçiören Anahtar , Keçiören Oto Kilit , Keçiören Kapı Açma , Keçiören Kontak Tamiri , Keçiören Asagı Eglence mahallesi Çilingir


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda ğayıp olayatqan tamır halqlar, qırımtatarlar, qaraylar ve qırımçaqlarnıñ gençlerini qorçalav analar komitetini qurıp, Rusiye Silâlı quvetlerinde askerlikten çetleştirecek olalar.
Bu aqqında Qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ bütünqırım konferentsiyasında qabul etilgen rezolütsiyada aytıla, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Rusiye Federatsiyasınıñ silâlı quvetlerine qırımtatar gençlerini çağıruv qırımtatar, qaray ve qırımçaqlarnı ğayıp oluv havfı altında qaldıra», – aytıla beyanatta.
Rezolütsiyada aytıla ki, Qırımnıñ er angi akimiyeti qırımtatarlarnıñ razılığından soñ tiklenmeli. Vesiqağa binaen, akimiyet organları qabul etken qararlar qırımtatar halqı ve Qırım sakinlerine fayda ketirmeli.
Bundan ğayrı, rezolütsiyada aytıla ki, qırımtatar, qaray ve qırımçaq halqlarınıñ aq-uquqlarını ğayrıdan tiklev meselesinde tarihiy adlarnıñ qaytarılması ğayet müim.
Konferentsiyada Birleşken milletler teşkilâtınıñ baş kâtibine muracaat qabul etildi. İştirakçiler tamır halqnı yoq etilmesinden qorçalamağa rica eteler.
Qırım.Aqiqat bildirdi ki, cumaertesi künü, yanvar 17-de, Aqmescitte Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ bütünqırım konferentsiyası ötkerilmeli. Tedbir yerli saatine köre saat 11-de Vorovskiy soqağındaki Marakand qavehanesinde başlanmalı.
Tedbir başlanmazdan evel konferentsiyanı bozacaq olğan adamlar keldi. Soñra olarnıñ yanına daa yigirmi kişi keldi, olar konferentsiya iştirakçileri qayd olunğan binağa «provokatorlar» qıçırıp kirmege tırıştılar.
Konferentsiya iştirakçilerinden biri bildirdi ki, politsiyanı Meclis vekilleri çağırdı.
Tedbir teşkilâtçıları bildire ki, konferentsiyada qırımtatar halqınıñ al-vaziyeti, qırımtatarlarnıñ Rusiye ordusında hızmeti ve topraq meseleleri baqılacaq.


text:
Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında yañı Musafir vaqtı leyhası yanğıray. Programma mevzusı – ananeviy qırımtatar baş kiyimi olğan fes. Fes öz vaqtında bütün Qırımda, Osmanlı Devleti ve musulman dünyasınıñ diger devletlerinde taqılğan baş kiyimi edi. Zemaneviy vaqıtta da fes taqmaq mot sayıla. Bu aqta ve diger moda tendentsiyaları aqqında qırımtatar dizayneri Elvira Usmanova ile muzakerelerni diñleñiz. Programma müellifi – Halise Zinedin.
Programma Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınıda yanğıray. Bu yañı, özüne has radio formatı. Yayın vaqtı: 18:40-18:50. Yayınnı Qırım.Aqiqat saytında ve orta dalğalarda 549 kilogerts sıqlığında diñlemek mümkün. Qırım.Aqiqat radiosı Azatlıq Radiosı tarafından, Qırım.Aqiqat leyhasınen beraberlikte yarımadada radio yayınınıñ ğayrıdan tiklenilmesiniñ ekinci basamağı çerçivesinde, Ukraina haber siyaseti nazirliginiñ destegi ile teşkil etildi.


text:
Büyük Britaniya Rusiye ükümetini Qırımda psihiatrik hastahanede mecburen tutulğan Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovnı azat etmege çağıra. Bu aqta Ukrainadaki Byük Britaniya elçiliginiñ saytındaki beyanatta aytıla.
«Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ yaqalanması ve oña nisbeten davranması Büyük Britaniyanıñ teren qasevetini doğura. Onıñ mecburiy şekilde yaqalanması ve psihiatrik bölükte tutulması, bunen beraber, onıñ sağlığı yaramaylaşqanı aqqında malümat qasevetni doğura. Rusiye ükümetini insan aqları halqara qaidelerini ürmet etmege, Umerovnı deral azat etmege ve oña kerekli tıbbiy yardım almağa musaade etmege çağıramız», – dep aytıla elçilik saytındaki beyanatta.
Bundan da ğayrı, beyanatta Rusiye Federatsiyasından bütün halqara uquq qoruyıcı nezaret müessiselerine maniasız kiriş taqdim etmesi talap etile.
«Belli ki, Qırımda insan aqları teminlenmesi boyunca qaideler saqlanılmay, ve biz Rusiye Federatsiyasını bütün halqara uquq qoruyıcı nezaret müessiselerine maniasız kiriş taqdim etmege çağırmağa devam etemiz. Qanunsız Qırım işğalini tanımaymız ve tanımaycaqmız. Rusiye Qırımnı Ukrainağa qaytarmaq kerek», – dep qayd etile beyanatta.
İşğal etilgen Qırım ükümeti 59 yaşındaki İlmi Umerovnı televizion yayınında «Rusiyeni Qırımdan ve Donbasstan çıqmaq mecbur etmek kerek» degen sözleri içün Rusiye topraq bütünligini bozmaq çağıruvlarda qabaatlaylar. Avgust 11-de Meclis reisiniñ muavini, sağlıq alına baqmadan, mahkeme qararına binaen psihiatrik hastahanege ekspertizağa ketirildi.
Resmiy Kiyev İlmi Umerovnı azat etmege bir qaç sefer talap etken edi. Keçken afta Avropa Birligi Rusiyeni Umerovnı deral azat etmege çağırdı. AQŞ Devlet Departamentinde Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ işğal etilgen Qırımda psihiatrik hastahanede tutulğanından qasevet çekkenlerini bildirdiler ve Rusiyeden onı azat etmege talap ettiler.


text:
New Yorktaki Ukrainanıñ BM daimiy temsilciliginiñ binasında qırımtatar halqı sürgünliginiñ hatırasına qırımtatar bayrağı asıldı. Bu fotonı diplomatik temsilcilik Twitterde derc etti.
«1944 senesi Stalin rejiminiñ fermanınen Qırımdan sürgün etilgen biñlernen qırımtatarınıñ hatırasına matem şeritli qırımtatar bayrağı köterildi», – dep aytıla haberde.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Ukrainanıñ Türkiye elçihanesi ve konsullıqlarında qırımtatar bayraqları asılğan edi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ bildirgenine köre, mayısnıñ 18-nde saat 12:00-da esas Ukrainada ve Rusiye işğal etken Qırımda qırımtatar genotsidi qurbanlarınıñ hatırasına sessizlik daqqası ilân etilecek.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añıp, aktsiyada iştirak etmege davet ete. Daimiy vekil Anton Korınevıç qırımtatar bayraqlarını asıp, ölgenlerniñ hatırasına çıraq yaqmağa rica etti.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada qırımtatar halqı ile birdemlik aftası başlana – «Bir acı. Bir tarih». O, qırımtatar halqı genotsidiniñ yılına bağışlanğan bir sıra aq qorçalayıcı ve media leyhasından ibarettir.
Qırımtatar faali, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Nariman Celâl yarımadadaki semetdeşlerine qırımtatar halqı genotsidiniñ yılına – mayısnıñ 18-ne – ev ve balkonlarda qara şeritli qırımtatar bayraqlarını asmağa teklif ete.
Rusiye kontrolindeki Qırımnıñ milletlerara munasebetler Devlet komiteti bildirgenine köre, qırımtatar sürgünliginiñ yılına bağışlanğan er yıllıq «Qalbiñde ateş yaq» aktsiyası bu yıl koronavirus pandemiyası sebebinde online yapılacaq. Qırımnıñ Rusiye akimiyeti, COVID-19 sebebinden bütün sanitar normalarına riayet etip, hatıra abidelerine çeçekler qoyulacaq, dep bildirdi.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını añalar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Raatlıq künleri olacaq yaramay ava yerine Qırımğa tropik sıcaq kelecek: yañı iş aftasınıñ başında +27…+32 derece olacaq. Bu aqta yarımada gidromettsentriniñ reberi Tatyana Lubetskaya «Sputnik v Krımu» radiosınıñ yayınında ayttı.
«Kelecek afta kerçek sıcaq yaz bekleymiz. Tropik ava kütleleri quru sıcaq ava ketirecek. Afta başında +27…+32 derece, afta soñunda +30…+35 derece sıcaq olacaq. Gece de pek sıcaq olacaq – 18-23 derece», – dep qayd etti Lubetskaya.
Onıñ bildirgenine köre, yarımadada mayıs avası deñişe, sıcaq yerine salqın ava ve yağmurlar kele, faqat baarniñ soñki ayınıñ orta ava derecesi normadan yüksek oldı.
Gidromettsentr yolbaşçısınıñ bildirgenine köre, al-azırda Qırım yalısında deñiz suvı +18…+19 derece oldı.


text:
Mında toplanğan hayriye vastaları «Bolotnaya mabüslerine» ve diger siyasiy mabüslerge berilecektir.
Aqşamda uquq qorçalayıcıları Lüdmila Alekseyeva ve Lev Ponomarev, artistler Liya Ahecakova ve Aleksandr Filippenko ve digerleri iştirak ettiler.
«Balalar içün daima qasevet çeke edim ve olarğa qayğıdaş olam. Qabaatsız insanlarnıñ apiste olğanı men pek qorquta, – dedi Azatlıq Radiosınıñ jurnalistlerine Ahecakova. – Bu areketler Maydan ile bağlı olğanını tüşünem. Bu kibi sahte vatanperverler ep çoqlaşa, muhalifet ise qıyın vaziyette şimdi bulunmaqta».
Hatırlatamız, Qırımda FSB hadimleri mayıs ayında ukrain rejissörı Oleg Sentsovnı yaqalağan ediler. Şimdi o Moskvanıñ taqiqat izolâtorında buluna. Adliyeciniñ sözlerine köre, anda rejissörğa eyi munasebet kösterile.
Rusiye FSB Sentsovnı terakt azırlanuvında qabaatlay. Ukrain tarafı ve Avropa kinoakademiyası rejissörnı azat etmege talap ete.


text:
Aqmescitte daa evel tutulıpp alınğan qırımtatar faali Server Karametovke avgustnıñ 14-nde saba yalıñız başına piket keçirmek maqsadınen çıqqan eñ az dört kişi tutulıp alındı. Bu aqta Facebook saifrsine qırımlı advokat Edem Semedlâyev haber etmekte.
O, bergen malümatqa köre, Rusiye silâlı hızmetiniñ vekilleri Yaruqul Davlatov, Aleksandr Dyaçkov, Seytumer Seytumerov ve Selim Teyfuqovnı tutıp alğan. Olarnı polisniñ Jeleznodorojnıy rayon bölügşne alıp ketkenler. Episini sorğuğa çekip fotoresimge çıqarmağa isteyler.
Tutılğanlarnıñ yanında advokar Edem Semedlâyev bulunmaqta dep haber ete Qırım.Aqiqatqa onıñ zenaatdaşı Emil Kurbedinov.
Ayrıca Qırımlı faaller piket iştirakçileriniñ videolarını derc eteler.
Ondan evel tutulıp alınğan faal Server Karametovke qoltutmaq maqsadınen Aqmescitteki Kreml nezareti altındaki Qırım MVD binası ögünde daa bir piket iştirakçisi tutılıp alınğanı aqqında belli oldı. Uquq qoruyıcılarnıñ malümatına köre tutulğan şahıs – Bahçasaraylı Osman Ablayev eken.
Kreml nezareti altındaki Yuqarı mahkeme binası, Qırımnıñ parlamenti ve ükümeti ögünde avgustnıñ 14-nde daa evel tutulıp alınğan qırımtatar esli-başlı faali Server Karametovke yalıñız başına yapılğan piketler keçirildi.
Amnesty International halqara uquqqoruyıcı teşkilâtı rusiyeli akimiyetten Server Karametovnı tez vaqıtta azat etmesine çağırğan edi.
Avgustnıñ 9-nda Kremlniñ nezareti altındaki Aqmescitniñ Jeleznodorjnıy mahkemesi «politsiya hadimlerine qarşılıq köstergeni» içün Server Karametovke 10 künlük memuriy ceza tayin etken edi.
Bundan evel ise mahkeme onı Rusiye Memuriy cinayetler Kodeksiniñ 20.2 maddesine binaen, qabaatlı olaraq tanıp, oña 10 biñ ruble (tahminen 4200 grivna) miqdarında para cezası tayinlegen.
Avgustnıñ 8-nde Aqmescitte, Ahtem Çiygozğa destek bildirmek maqsadınen keçirilgen yalıñız başına bir piket devamında tutılğan esli-başlı qırımtatar faali Server Karametovğa qarşı eki memuriy protokol tizilgen edi. Biri – «yalıñız başına piket keçirüv qaideleri bozğanı», ekincisi – «politsiya hadimlerine qarşılıq köstergeni» içün edi.
76 yaşındaki Karametov Parkinson hastalığına tutulğan insandır.
Ukraina halq deputatı, qırımtatar halqı Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturasına, qanunğa zıt kelgen şekilde Ukraina vatandaşı Server Karametovnıñ azatlıqtan marum etilmesi, onıñ işğal etilgen Qırımda barışıqsever miting keçirmesine mania olğanlarını bildirgen şikâyetnen muracaat etti. Prokuratura qırımtatar faaliniñ tutılıp alınğanı boyunca öz uquqiy noqtai nazarını bildirecegi aqqında haber etti.
Server Karametov işğal etilgen Qırımda bundan evelde tutılğan edi. Böylece, mayısnıñ 18-nde, qırımtatar halqı genotsidiniñ hatırası kününde o Aqmescitte, qırımtatar milliy bayrağını ve 1944 senesi sürgünlik qurbanları olğan ana-babasınıñ fotoresimlerini alıp çıqqanından soñ tutılıp alınğan edi. Üç saat tutılıp, oña qarşı memuriy protokol tizilgen soñ, o yiberilgen edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Bişkekniñ Ala-Too merkeziy meydanında miting vaqtında çatışmalar oldı, ateş açıldı, dep haber ete «Nastoyaşçeye Vremâ».
Ala-Too meydanında Beyaz ev yanında sabıq prezident Almazbek Atambayev, sabıq baş nazir Omurbek Babanov ve diger siyasetçilerniñ tarafdarları, vatandaş faalleri ve gençler toplaştı. Olar cinayetçi gruppalarğa qarşı çıqıp, deputatlarnıñ toplaşıp, baş nazirni saylamalarını talap etti.
Kaktus.media yazğanına köre, Ükümet evi binası yanındaki Eski meydanda sabıq deputat Sadır Japarovnıñ tarafdarları toplaştı, onıñ namzetini bazı parlament azaları baş nazir vazifesine kösterdi.
Daa soñra kimligi belli olmağanlar Ala-Too meydanına keldi. Berilgen malümatqa köre, bu siyasetçi Sadır Japarovnıñ tarafdarlarıdır. Neticede çatışmalar oldı, insanlar taş ve plastik şişelerni attı. Ateş sesleri de eşitildi. Videoda kimligi belli olmağan kişi maşinağa pıştavdan ateş aça.
Daa soñra Qırğızistan İçtimaiy-demokratik firqasınıñ resmiy vekili Kunduz Joldubayevanıñ Facebookta yazğanına köre, Atambayevniñ maşinasına ateş açıldı, özü yaralanmadı. Firqa sabıq prezidentke ücüm etildi, dep saya.
24.kg neşiri yazğanına köre, çatışma vaqtında sabıq baş nazir Temir Sariyevniñ qaravulı yaralandı: başına taş atıldı, hastahanege alındı. Sabıq baş nazirniñ aytqanına köre, daa bir qaç ortağı zarar kördi.
«Ata Meken» firqasınıñ azası Tilek Toktogaziyev yaralandı, dep haber etile. İlk malümatqa köre, başına taş attılar.
Prezident Sooronbay Jeenbekov oktâbrniñ 9-nda Bişkekte Fevqulâde vaziyetler rejiminiñ ilân etilmesine dair buyruqnı imzaladı: paytahtqa askerlerni kirsetmek emri berildi.


text:
Suv astında çalışqan atiqiyatçılar Qara deñizniñ tübünde qırqtan ziyade gemi taptılar. Olar Bizans ve Osmanlı devirlerine ait olasalar da, yahşı alda saqlanılğanlar.
Radio Svoboda, britaniyalı «Daily Mail» gazetine atıf etip, haber ete ki, Bulğaristan yalısında Qara deñiz astında 1800 metr terenlikte eñ zemaneviy 3D çekimler vastasınen harita taqiqatları alıp barılğan vaqıtta gemiler tapıldı. Olar, ne oksigen, ne de ışıq tüşmegen «cansız alanda» bulunğanları içün, pek yahşı saqlanılğanlar.
Atiqiyatçılar çoqtan berli o yerlerde gemiler mezarı olğanını tahminley ediler. Ekspeditsiya yolbaşçısı, Southampton universitetiniñ professorı John Adams dey ki, tapılğan qalımtılar Qara deñiz yalısında eski zamanlardaki yaşayış aqqında çoq bilgi bermek mumkünler.
Adamsnıñ sözlerine köre, ekspeditsiyanıñ maqsadı – geofizik taqiqatlar vastasnen, ne zaman ve ne qadar qısqa muddet içinde suv seviyesi köterilgen edi, ve insanlanıñ yaşayışına bu nasıl tesir etken edi.


text:
Qırımda Ukraina prezidentiniñ daimiy temsilcisi Anton Körineviç Rostov-na-Donudaki Cenübiy arbiy bölgesiniñ mahkemesi Qırımdan ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkoğa çıqarğan ükümni takbih etti. Bunı o, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında ayttı.
«Biz bunı daa bir qorqutuv aktsiya kibi sayamız. Yani, bu işğal rejimine qarşı olğanlarnı qorqutmaq, işğalciler tamam böyle şekilde areket etecegini köstermek içün yapıla. Şübesiz bu ükümni takbih etemiz. Onı qanunsız sayamız. Ve Oleg Prıhodkonı digerlernen siyasiy mabüsler olaraq sayamız, olar siyasiy sebeplerden taqip etile», – dep bildirdi Körineviç
Ukraina Tış işler nazirligi, Cenübiy arbiy bölgesiniñ mahkemesi Oleg Prıhodkonı terror ücümini azırlağanında ve patlayıcı maddelerni qanunsız yapqanında qabaatlı tanıp, 5 yıl sert apis cezasına mahküm etkenine narazılıq bildirdi.
Rostov-na-Donudaki mahkeme beş yıl apis cezasına mahküm etken ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkonıñ mudafaası ükümni temyiz etecek.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Qırım sakini, ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkoğa çıqarılğan ükümni takbih etti.
Rostov-na-Donudaki Cenübiy arbiy bölgesiniñ mahkemesi Qırımdan ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkonı terror ücümini azırlağanında ve patlayıcı maddelerni qanunsız yapqanında qabaatlı tanıdı ve 5 yıl sert apis cezasına mahküm etti.
Bu dava boyunca munaqaşalar keçken afta yekünlendi. Prıhodko soñki sözne çıqışta bulunıp, qabaatını tanımağanını bildirdi.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi oturışuvında prokuror qırımlı Oleg Prıhodko içün 11 yıl sert rejimli koloniya cezası berilmesini istedi.
Kreml kontrolindeki Qırımnıñ Saq rayon mahkemesi iyünniñ 25-nde qırımlığan 2 biñ ruble para cezasını berdi. Mahkeme onı Rusiye memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.3 maddesiniñ birinci qısmına istinaden qabaatlı dep tanıdı. Qırım.Aqiqatnıñ elinde olğan mahkeme qararına köre, faalniñ evinde tintüv vaqtında tutıp alınğan eşya ve vesiqalarnıñ «tedqiqatı» «Prıhodko üçünci şahıslarnıñ bu eşya ve vesiqalarğa irişmesi vastasınen natsist timsallerini propaganda etkenini ve köstergenini» işaretlemekteN
Faalniñ özü evindeki bütün timsaller «antika», dava malümatında olğan svastikalı kölmek ise «suvenir» ve 2010 berli onda olmağanını ayttı.
2019 senesi fevralniñ 8-nde Qırımdaki FSB idaresiniñ hadimleri Oleg Prıhodkonıñ evini tintken edi. Quvetçiler ukrain timsalleri, «Svoboda» firqasınıñ bayraqları, qırmızı-qara bayraqlar, Stepan Banderanıñ süretleri, tehnika ve ev CD-disklerini aldı. Tintüvden soñ Prihodkonı Aqmescitke alıp ketkenler, anda faaliyeti ve esas Ukraina ile bağları aqqında sorap sorğuğa çekkenler.


text:
1944 senesi mayısnıñ 18-20-nde NKVD-NKGB mahsus tedbirleri vaqtında Qırımdan Orta Asiya, Sibir ve Urağa bütün qırımtatarlar sürgün etildi (resmiy malümatqa köre – 194 111 insan). 2004-2011 seneleri Qurultaynıñ Mahsus komissiyası «Unutma» umumhalq aktsiyasını keçirip, sürgünlik şaatlarınıñ 950-ge yaqın hatırlavını topladı. Qırım.Aqiqat arhivlerdeki hatıralarnı derc ete.
Men, Svetlana Reşidova, qırımtatarım, 1939 senesi noyabrniñ 13-nde Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ Bağçasaray şeerinde doğdım.
Eski Sovet Sotsialistik Cumhuriyetler Birliginiñ Stalin kommunist rejimi tarafından kerçekleştirilgen qırımtatar sürgünligini kördim.
Sürgün etilgende qorantamızda olğanlar: babam Eskender Reşidov (d.s. 1920), anam Üriye Osmanova (d.s. 1921) ve men, Svetlana Reşidova.
Sürgünlik vaqtında ailemiz Bağçasaray şeerinde yaşay edi, adresimiz: Sovetskaya soq., 37. Ev eki qorantalıq edi.
Babamnıñ 4 qız qardaşı ve 3 oğlan qardaşı bar edi – Server Reşidov, Şükri Reşidov ve Kuddus Reşidov. Server Reşidov 1944 senesi emek ordusına çağırıldı ve Qazahistanğa, Güryev şeerine tüşti.
1940 senesi emcem Mustafa Musayev Qızıl orduğa, 1944 senesi dayım Seydamet Osmanov (d.s. 1901) da emer ordusına çağırıldı, anda açlıqtan öldi.
Cenk başlağanda babam cebede edi, 1942 senesi ğayıp oldı
Babam Eskender Reşidov (d.s. 1920) – Bağçasaray rayonınıñ Fotisala köyünde dünyağa kelgen, rayon istimal cemiyetinde (Sovetler Birliginde kooperativ çeşiti – QA) çalıştı, 1940 senesi Qızıl orduğa çağırıldı. Cenk başlağanda babam cebede edi, 1942 senesi ğayıp oldı. Qartbabam Aliyev Reşidniñ Fotisalada evi ve balaban bağçası bar edi.
1944 senesi mayısnıñ 18-nde NKVD ordularınıñ mahsus tedbirleri vaqtında bizni anamıznen beraber ve bütün semetdeşlerimizni Qırımdan çıqarğanlar. Kuddus Reşidov Fatime anasınen ve Dilâra tatasınen bütün halqnen beraber Qırımdan sürgün etilip, Özbekistanğa tüşti – Samarqand vilâyetiniñ Çarhin rayonınıñ kolhozına.
Anam Üriye Osmanova cenk yılları partizanlarğa yardım etip, şeerde risaleler tarqatqan edi. Gece partizanlar anamnı körip, bizni Qırımdan çıqaracaqlar, yanına ala bilecek er şeyni al, dep aytqanlar. Amma o, tek bir yorğan ve bir yastıq (bunı pek yahşı hatırlayım) ve meni quçağına alğan.
Bizni, şeer ve köylerniñ sakinlerini, tren vokzalınıñ anbarlarına qapatqanlar. Soñra konvoynıñ nezareti altında yük vagonlarına mindirgenler. Pencerelerde tikenli tel bar edi, qapular sıqı qapatılğan ve qısqa duraqlarda açılmağan edi. Bütün vagonğa bir qopqa un şorbası berile edi, anda balıq parçaları ve artlanmağan qartop, biraz ötmek bar edi.
Bir tibbiy yardım yoq edi, hastalarnı kimse baqmadı, qırımtatarlar arasında tibbiyet hadimleri olsa bile, ilâcsız bir şey yapıp olamağan ediler. Vagon insanlarnen tolu edi, vagonnıñ köşesinde kenef içün teşik yapıldı. Çöllerde uzun duraqlar oldı, qısqa duraqlar da oldı, bazı yerlerde toqtamayıp kete edik.
Yolda insanlar açlıq, hastalıqlardan can bere edi, qorqunç maneviy zorluqlar kördi.
Vefat etkenlerni kommege bermey ediler, yol boyunca özenlerge ya da çöllerde yol çetine taşlay ediler.
Bizni Samarqand vilâyetine ketirgenler, Razyezd 69 (Cambay), «Moskva» kolhozı, anda soy-soplarımız Abdurazakovlarnen yaşay edik, soñra Razyezdke köçtik. Anamnen kolhoz aranında yaşap, yipek qozaqlarını östürgen edik.
Sürgünlik yerlerinde qartbabam Murat İsayev, qartanam Hatice Nafeyeva, qardaşım Siyar Muratov, qız qardaşım Mayye Veliyeva vefat etkenler
Er bir aranda 10-12 qoranta yaşay edi. Bir odada balaban bir qoranta yaşay edi, digerine bizni yerleştirgenler.
Yaqıt – quru ot ve tezekni – tarlalarda toplay edik. Aş, içecek suv yetmegeninden, sanitar şaraitler olmağanından insanlar hastalana, açlıq ve hastalıqlardan can bergen ediler: sıtma, içekler yuqunçları – sarılıq ve difteriyadan. Sürgünlik yerlerinde qartbabam Murat İsayev, qartanam Hatice Nafeyeva, qardaşım Siyar Muratov, qız gardaşım Mayye Veliyeva sıtma neticesinde vefat etkenler.
Anam soy-soplarınen rayonğa köçti, rayon istimal cemiyetine çalışmağa kirdi ve aş talonlarını alğan edi. Men bala bağçasına qatnağan edim, yerde yuqlay edik, evden ketirilgen şeyler olsa, olarnı qoyup yuqlay ediler. Künde üç kesek ötmek ala edik yanımızğa.
1946 senesi emcem Mustafa Musayev Halhingoldeki ordudan ketti ve bizni anamnen Özbekistanda taptı. Emcem Şükri Reşidov emek ordusından soñ oğlan qardaşını ve qız qardaşlarını Pastargomda ve bizni anamnen Cambayda taptı.
1947 senesi mektepke qatnap başladım, diger balalar bizge satqın dey edi, biz ise olarnen kötekleşe edik.
1949 senesi bizge ev qurmaq içün topraq berildi. Anamnen başqa insanlarnıñ yardımınen (parasınen) bir aşhane odaçığını zornen qurdıq ve yerleştik.
1956 senesine qadar bütün tuvğanlarım ve semetdeşlerim sert komendant rejimi altında qalğan edi, onı bozğanlar cinaiy mesüliyetke çekile edi. Büyükler bir kere qayd ola edi, şeerge barmaq içün komendanttan çıqış vesiqası alına edi.
Qorantada bütün milliy anane, urf-adetler yaşatıla, bütün bayramlar qayd etile, dua, nikâh ve cenazeler İslâmğa köre yapıla edi, çünki özbekler ve diger musulman halqlarınen yan-yana yaşay edik.
1956 senesi qırımtatarlardan ve sürgün etilgen diger halqlardan mahsus yerleşüv sıñırlavları lâğu etilgen edi
1956 senesi Sovet Sotsialistik Cumhuriyetler Birliginiñ Yuqarı Şura Prezidiumınıñ aprel 28 buyruğı çıqtı, qırımtatarlardan ve sürgün etilgen diger halqlardan mahsus yerleşüv sıñırlavları lâğu etilgen edi, amma vatan Qırımğa qaytmaq aqları yoq edi.
1957 senesi rus tilinde ders berilgen mektepniñ 10 sınıfını bitirip, Samarqand şeerinde aş tehnikumına oqumağa kirdim. Onı bitirip, 1960 senesi Samarqand devlet universitetiniñ filologiya fakültetine oqumağa kirdim. Mektepke işke kirdim, anda 44 yıl çalıştım. Aqayğa çıqtım, üç bala terbiyeledim, olarğa tasil berdim.
1993 senesi büyük oğlum Eskender qorantasınen beraber Qırımğa qayttı, 2002 senesi qızım qorantasınen qayttım, men qoranta sebeplerinden qaytıp olamadım. 2004 senesi Qırımğa qayttım ve Aqmescit rayonınıñ Ukrainka köyünde yaşayım.
(2009 senesi sentâbrniñ 20-nde yazıp alınğan hatırlavlar)
Elvedin Çubarov, Qırım tarihçısı, Qurultaynıñ qırımtatar halqı genotsidini ögrenüv ve aqibetlerini yeñüv Mahsus komissiyasınıñ reis muavini azırladı


text:
Türkiye Cumhuriyeti prezidenti Recep Tayyip Erdoğan Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen telefonda laf etip, Türkiye «Ukraina suvereniteti ve topraq bütünligine qarşı iç bir adımnı tanımaycaq» dep bildirdi ve arbiy zıddiyetniñ devamından saqındırdı.
Erdoğannıñ Putinge aytqanına köre, bu «Ankaranıñ printsipial yanaşuvıdır».
Putin ile telefon subeti vaqtında Erdoğan «cenkniñ kimsege faydası olmaycaq», Ankara diplomatiya ve dialognı üstün tuta, dep bildirdi Erdoğannıñ ofisi.
«Türkiye kerginlikni eksiltmek ve barışıqnı saqlamaq içün issesini qoşmağa azır», – dep ayttı Türkiye prezidenti Putinge.
Kreml subetten soñ Putin «DNR» ve «LNR» gruppirovkaları kontrol etken topraqlarnıñ «mustaqilligini» tanıma qararınıñ «obyektiv bir ihtiyac» olğanı aqqında bildirdi.


text:
Reşid Mediyev
Abdureşid[1] (Reşid) Mediy oğlu Mediyev (1880 s. — 1912 s.) — qırımtatar cemaat erbabı ve siyasetçisi. Rusiye İmperiyası ekinci Devlet dumasınıñ deputatı.
Tercimeial[deñiştir | kodunı deñiştir]
Abdureşit (Reşit) Mediyev 1880 senesi Or şeerinde, fuqare qorantasında dünyağa kele. On yaşında ekende, Reşit babasından öksüz qala. Qorantanıñ dostu Ali Bodaninskiy onı ocalar seminaryasına oqumağa kirsete. Seminaryanı 1902 senesi alâ işaretlernen bitire ve Qarasuvbazarda ocalıq yapıp başlay.
Anda belli ziyalılarnen tanış ola. Bu adamlarnıñ yardımlarınen Reşit Mediyev nevbetteki saylavlarda Qarasuvda ilki kere qırımtatarlardan şeer golovası olaraq saylana. Aynı zamanda o Tavriya guberniyasından Rusiyeniñ II Devlet dumasına delegat saylana. Böyleliknen Mediyev Devlet Dumasına kirgen birinci qırımtatar deputat olğan edi.
Mediyevni Yaş Tatarlar areketinde eñ tesirli şahsiyeti dep tanımaq mümkün. Abdureşit beyniñ Qarasuvbazarda yaşağanı içün, bu şeer Yaş Tatarlarnıñ merkezi oldı. 1905 senesi ilk qış ayınıñ 31-nde ötkerilgen umumhalq toplaşuvda bir Cemiyet-i Hayriye qurulması qararı berilgen edi. Bu cemiyetniñ maqsadı yañı usulda çalışqan mektep ve ruşdiyelerni açmaq ve yaş istidatlı qırımtatarlarnı Türkiyege yollap oqutmaq edi.
1906 senesinde Reşit bey ‘Vatan Hadimi’ adlı gazetasını açqan ve Asan Sabri Ayvazovnen bu gazetanı 1908 senesine qadar alıp barğan edi. 1907 senesi aftada eki kere çıqqan ‘Musulmannıñ sesi’ serlevalı rus tilinde yazılğan gazetasını da çıqartqan edi. Zamanında Mediyevniñ maqaleleri Pariste neşir olunğan ‘Musulman’ adlı mecmuasında ve Bakuda çıqqan ‘Kaspiy’ gazetasında basılğan edi.
Abdureşit Mediyevniñ ziyalılarnı teatr işine celp etüvi, keniş publitsistik faaliyetinen edebiyatımıznıñ o devirdeki inkişafına qoşqan issesi ve yaş istidatlarnıñ östürmesinde işleri diqqatqa lâyıqtır.
Abdureşit bey Mediyev ağır hastalıqtan 1912 senesi vefat etti.[2]
Menbalar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- БoиoBич M. M. ЧлeHы ГocyдapcTBeHHoй дyMы (ПopTpeTы и биorpaфии). BTopoй coзыB. M.: Tип. ToBapищecTBa И. Д. CыTиHa. 1907. C. 333. (rus.)
- ycMaHoBa Д. M. MEДИEB Peшид MeдиeBич // ГocyдapcTBeHHaя дyMa Poccийckoй иMпepии: 1906—1917. Б. Ю. ИBaHoB, A. A. KoMзoлoBa, И. C. PяxoBckaя. MockBa. POCCПЭH. 2008. 8 noyabrniñ 2019 s. arhivlengen. C. 366. (rus.)
- MeдиeB, Aбдypeшид Meдий-orлы // KpыMoлorия (rus.)
- QARASUVBAZAR: Aбдypeшид MeдиeB (1880—1912) (rus.)
- ИcлaM для Bcex! — Aбдypeшид MeдиeB — Bыдaющийcя cыH kpыMckoTaTapckoro Hapoдa (rus.)
- Visit Petersburg — Aбдypeшид Meдий-orлы MeдиeB 8 noyabrniñ 2019 s. arhivlengen. (rus.)
- ApMяHck ИHфopMaциoHHый — MeдиeB Aбдypeшид (Peшид) Meдий-orлы (1880 — 16.05.1912) (rus.)
- Areket Vaqtı (chr., rus.)
İhtar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ öyle da bilingen edi
- ↑ https://www.instagram.com/p/B_kClsFgDFj/?utm_source=ig_web_copy_link


text:
Bügin, XX ğasırdağı qazaq wlt azattıq qozğalısınıñ jetekşileriniñ biri, dala kökjalı Ospan batır Silämwlınıñ wlt azattığı jolında şahit keşken küni. 1951 jıldıñ 29 säuirinde Ospan batır Ürimjide Qıtay kommunisteri jağınan atıldı.
Ospan batır ötken ğasırdıñ eñ bir almağayıp jıldarında wlt azattıq qozğalısına jetekşilik etip, şığısta Qıtaydıñ eki ükimeti, janında Moñğoliya, oñtüstiginde taranşı, soltüstigi men batısında keñestik qızıl imperiya arasında arıptalasıp, bel şeşpey küres jürgizdi. Ospan batırdan bwrın bastalğan wlt azattıq qozğalıs Ospan batır qaza bolğanğa deyin qarqındı jalğastı. Tipti kökjal batır oqqa wşqannan keyin de Täñirtaudıñ soltüstigi men Altay tauı arasın jaylağan qazaqtardıñ ülkendi-kişili köterilisteri bolıp twrdı. Degenmen, batıs-şığıstı birdey qımtağan qızıl imperiyalar buırqanğan wlt azattıq qozğalıstarın janıştap, basıp tastadı.
Bwl künde Ospan batır turalı zertteuler qarqındı jürip jatır. Elimizde ğana emes, Europanıñ birqatar elderinde, Türkiya men AQŞ-ta da Ospan batırdıñ küres jolın, ömir tarihın zerttep zerdelep jürgen zerttermender bar. Bıltır, 2019 jılı Ospan batır Silämwlınıñ düniege kelgenine 120 tolu merey toyına oray «Er Jänibek» halıqaralıq qoğamdıq qorınıñ wyımdastıruında birqatar şaralar ötkizildi. Ospan batırdı taqırıp etken ğılımi konferenciya, suret körmesi ötkizilgen edi. Bwda bir aydan asa uaqıt bwrın türik tarihşısı Ömer Qwldıñ «Altay qıranı Ospan batır han» attı zertteu eñbegi Almatıda twsauın kesken bolatın.
.Birqatar zertteuşiler Ospan batırdıñ atıluı kommunistik Qıtay biligi üşin ülken sayasi, strategiyalıq qatelik dep körsetedi. Sebebi, Ospan batır Qıtaydan basqa elderde wlt azattıq köterilisiniñ jetekşisi, wlt azattığı men nanım-senim bostandığı, derbestik jolında küresken tarihi twlğa retinde belgili. Onday twlğanıñ kommunistik bilik jağınan atıluı atalmış qızıl ükimettiñ wlt azattığın janıştauşı, şapqınşı küş ekenin däleldey tüsedi. Jäne Ospan batırdıñ basqa emes, qazirgi Şıñjañ ortalığı Ürimji qalasında atıluınıñ özi de tarihi mañızğa ie dep sanaydı.
Ospan batır öz dwşpanınıñ qolınan qaza tapqanımen onıñ küres ruhı Qıtay biligin küni büginge deyin alañdatadı. Sondıqtan da Ospan turalı tarihi şındıqtı aşu, onı wlt azattıq küreskeri retinde atau Qıtayda, äsirese Şıñjañ jerinde qatañ şektelgen.
Eliniñ azattığı üşin aqtıq demi qalğanşa ayanbağan kökjal batırdıñ ruhına tağzım!


text:
2017 jılğı 28-29 naurızda Franciyanıñ Sırtqı ister jäne halıqaralıq damu ministri Jan-Marko Eyronıñ şaqıruımen Qazaqstannıñ Sırtqı ister ministri Qayr..
Qıtay Sırtqı İster ministrligi seysenbi küni habarlama jariyalap, QHR törağası Şi Jinpiñ (Si Czin'pin) Florida ştatına barıp, Mar-a-lago (Mara-a-lag..
27 naurız, Germaniyada qwnı 1 million AQŞ dolları twratın, altın moneta wrlanğan. Sap altınnan jasalğan bwl monetanıñ salmağı 100 kg. Şeteldik BAQ-tıñ..
Älemniñ talqılauındağı bastı taqırıp retinde twrğan – Korey tübegi mäselesi ötken apta men osı aptada bir qatar tıñ özgeristerge wşıradı. AQŞ memleket..
AQŞ memlekettik hatşısı Tillersonnıñ (Rex Tillerson) jwma küni jariyalağan habarlamasında, Soltüstik Korey mäselesiniñ kelissözderi äle de jetkilikti ..


text:
Raatlıq künleri Qırımda ava arareti 29 derecege qadar tüşecek. Bunı Qırım gidrometeomerkeziniñ başı Tatyana Lübetskaya bildire.
"Yaqın künlerde ava arareti 30-35 derecede olacaq. 35 derece - bu çölde ve dağ eteginde, yüksekçe araret - Aqmescit, Seyitler, Aqmeçit rayonlarında, deñiz yanında ise alçaqça - 30-32 derecede. Amma bular anomal bir şey degildir. Biz Qırımda yaşaymız ve kimerde tropik avanıñ kelmesi - tabiiy bir şeydir. Cumaertesi ve bazar künleri ava arareti tüşecek. Raatlıq künleri 25-30, 24-29 derecede sıcaq olacaq. Üç kün devamında 30-dan aşağı olacaq, ondan soñ kene 30-34 derece", - aytıp berdi Lübetskaya.
Sinoptikler, Qırımda bu künleri +36 derecege qadar sıcaq ola bile ve kündüz ava arareti maksimumğa yete bile, dep haber ete yarımada gidrometeomerkezi.


text:
`Qıtayda yaña virus` Näticälär
Xäbärlär [600]
- Qıtaydağı protestlarnıñ maqsatı nindi?
- “Yuğarı sulış yulları infekśiyälärenä monnan arı cirle komplekt belän diagnoz quyılaçaq”
- Qıtayda koronavirus oçraqları rekord däräcägä citte
- Qıtayda 6 aydan soñ koronavirustan ülem terkälde
- Qıtayda yaña koronavirus xastaxanäläre tözelä
- Ärdoğan: “Yaña bötendönya suğışına forsat birmik”
- Dön'yadağı xalıq sanı 8 milliardqa citte
- Tarrant mäxkämä qararın şiqayät' itkän
- Hindıstan başqalasında hawa pıçranuı qurqınıç däräcälärgä citkän
- Türkiyä Ğıyraqta yaña xökümätneñ ışanıç kvotası alıp wazıyfasına kereşüennän qanäğät’
- Ğıyraqta yaña xökümät
- Kovid-19 arqasında universitetlar karantinğa kerde
- Törek hawa yullarınıñ yaña marşrutları
- Yaña Zelandiyädä xatın-qız deputatlar ir-atlardan arttı
- Trass soñğı tapqır xalıqqa möräcäğat' itte
- Ğıyraqta yaña ilbaşı
- Başqalada êboladan berençe ülem
- Miñnexanovnıñ Tatarstannıñ Türkiyädäge wäkilen bilgeläwe häm törek basmasında tatar şağıyrläre
- Ärdoğan: “Bez döres yuldan baruıbıznı isbatladıq”
- Ugandada êboladan ülüçelär sanı arta
- Qıtayda yaña qurqınıç virus çıqtı
- Qıtayda pıyala küper
- Qıtayda yaz festivale
- Qıtayda sarı sörän
- Qıtayda su festivale
- Yaña Zelandiya cirteträwennän soñ
- Yaña Zelandiyädäge höcüm
- Qıtayda cirteträw
- Sarika tayfunı
- Qıtayda uber avtobus tanıtılğan
- Tatar telle "Törkiyä awazı"nnan Yaña yıl teläkläre
- İstanbul yaña hawa mäydanı açıla
- Qıtayda şartlaw
- Brandenburgta Törkiyä bayrağı
- Ğailäsez bäbilär
- Yaña boz mäğaräläre tabılğan
- Yaña tiptağı qoyaş ênergiyäse panele
- Ênergiya krizisı – yaña global’ qurqınıç
- Milli xärbi oçqıçnıñ yaña animaśiyası
- Yaña bik zur yoldız tabılğan


text:
İranda protestlar däwam itä
Ul qulğa alınğan ber qıznıñ üleme belän başlanıp kitkän ide
İranda 22 yäş’lek Mäxsa Amininıñ äxlaq poliśiyäse tarafınnan qulğa alınuınnan soñ ülüe näticäsendä başlanıp kitkän rizasızlıq çaralarında ğomere özelüçelär sanı 41 buldı.
Bilgele bulğança, yäş’ qıznı 13nçe sentyabr’dä baş yabu qağıydälären ütämäwe öçen alıp kitälär. 16nçı sentyabr’dä ul xastaxanädä wafat bula. Şunnan soñ il külämendä äxlaq poliśiyäse häm mäcbüri baş yabuğa qarşı protestlar başlandı.
İran däwlät telekanalı xäbärenä qarağanda, rizasızlıq çaralarında xäzergä qadär 41 keşeneñ ğomere özelde. Alar arasında poliśiyä xezmätkärläre häm inqıylab saqçıları da bar.
İranlı wäqalätlelär il külämendä üle sanı belän bäyle räsmi belderü yasayaçaq.
Tähran poliśiyä idaräse Mäxsa Aminineñ wafat buluı xaqındağı belderüendä anıñ qağıydälärne ütämäwe öçen qulğa alınuın häm şunnan soñ, bernindi fizik kontakt bulmağan xäldä, bülekçädä añın yuğaltıp yığıluın citkerde.
Bäyläneşle xäbärlär
Mäktäpkä baruçı ike qızğa pıçaq belän taşlanğannar
5704 keşe öylärenä qayttı
Nigeriyada Boko Haramnan qaçqan häm kürşe illärgä sıyınğan 5704 keşe öylärenä qayttı
Xäzär diñgezendä meñnärçä üle tyulen'
Dağıstanda dulqınnar yar buyına küp sanda üle xaywannarnı çığardı


text:
Bunı Kiyevde brifing devamında Ukraina çetel işler nazirliginiñ matbuat siyasetiniñ müdiri Yevgen Perebiynis bildirdi, dep haber ete İnterfaks-Ukraina.
«Bundan da ğayrı, bu facialı vaqianıñ taqiqatını keçirmek içün dava RF çetel işler nazirligine de yollanıldı», – dedi Perebiynis.
O, «Rusiye tarafı Ukrainanıñ toprağı Qırımda arbiy işğali ve zaptı şaraitlerinde Ukraina antına sadıq qalğan ve Rusiye tarafını almağa istemegen ukrain arbiylerini cezalay bilecek» imkâniyetini de red etmey.
Onıñ aytqanına köre, rusiye uquq qorçalayıcı organları taqiqatnıñ birlikte keçirilmesi içün azırlıq köstermediler.
«Ukrain arbiy hızmetçilerniñ öldürüvi ve tutıp alınuvı RF Silâlı Quvetleriniñ Çeçnâ ve Şimaliy Kavkazda olğan kontrterroristik operatsiyası devamında qullanılğan «temizlev» ameliyatınıñ başlanuvı ola bile», – dedi o.
«Qırım militsiya»sında elâk olğan insan daa bir qaç şahıslarnen birlikte Novofödorovka arbiy qısımnıñ KPP ve aviabaza garnizonnıñ yataqhanesine ücüm etkenini aytalar. Yerli içki işler organlarınıñ vekilleri ise arbiy patruli ile «huliganlarnıñ ücümini qaytarmaq» mecbur ediler.
Yüz bergen adise netidejsinde «öldürüv» maddesi boyunca cinaiy iş açıldı. Azamiy sanktsiya – 15 yıllıq apis cezasıdır.


text:
Bunı bugün Aqmescitte matbuat konferentsiya devamında qırımatatar milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bildirdi, dep haber ete QHA.
Çubarovnıñ sözlerine köre, tedbirniñ teşkilâtçıları Bayraq Kününi «Kosmos» kinoteatri ögündeki meydanda keçirmek içün arizanı şeer şurasına yollağanlar. Bundan da ğayrı, o, bugün Qırımtatar bayraq kününiñ keçirilmesi boyunca teşkiliy komitetiniñ toplaşuvı olacağını qayd etti, mında tam qarar alınacaq.
«Aqmescit şeer şurası işbu tedbirni iyün 26 künü Aq-Meçet mikrorayonında keçirmege teklif ete. Şimdi vaziyet böyledir, tedbirge bir qaç kün qalğan vaqıtta, teşkilâtçı ve iştirakçiler onıñ keçirilecek yerini bilmeyler», – dep bildire Çubarovnıñ sözlerini Qırım «akimiyeti»niñ rupororı Krıminform saytı.
Neşir şunı da bildire ki, Meclis yolbaşçılığı numayışnı şeerniñ merkezinde keçirmege ümüti ile Aqmescit akimiyetinen muzakerelerni devam ete eken.
«Menimce, iyün 26 künü Qırımnıñ er bir yer ve rayonında bu tebir Qırım cemiyeti içün «körüngen şekilde» keçecektir», – dedi Çubarov.
Bunıñ ile beraber, o, tedbirler qanunlarğa köre keçirilecegini de aytıp keçti.
Qırım.Aqiqat saytı bergen malümatına köre, Qırımtatar bayraq Kününi Aqmescit merkezinde «Russkaya obşçina» teşkilâtınıñ tedbirlerinden sebep keçirmege yasaq ettiler.


text:
Şäwkät Mirziyoyevnıñ Rusiyägä säfäre
Awraziya qaytawazı - 13/2021
2021nçe yılnıñ 19nçı noyabendä Üzbäkstan ilbaşı Şäwkät Mirziyoyev Rusiyägä säfär yasadı. Ul Mäskäwdä däwlät başlığı Vladimir Putin belän oçraşıp ikeyaqlı mönäsäbätlärneñ xäzerge däräcäsennän qanäğat’ buluın belderde. İke il arasında säwdä äyläneşe 7 milliard dollarğa yaqınlaşa. Kreml’däge oçraşudan soñ tağın 18 kileşü imzalandı.
Säfär qısalarında ike däwlät arasında 3 zur forum oyıştırıldı. İkençe Rusiyä – Üzbäkstan töbäklärarası xezmättäşlek forumında 14 milliard dollarlıq kileşü tözelde.
Rusiyä strategik xezmättäşlekkä iyä illär belän mondıy forumnarnı soñğı yıllarda yış oyıştıra. Häm alar barı cirle idarälär belän çiklänmiçä barlıq mäydannarnı qolaçlawçı, tiz arada ikeyaqlı mönäsäbätlärneñ lokomotivı wazıyfasın başqaruçı çarağa äwerelä.
İkençe Rusiyä-Üzbäkstan mäğarif forumında 35 kileşü imzalandı. Üzbäkstanda Rusiyäneñ 15 yuğarı belem birü oyışmasınıñ filialları êşçänlek alıp bara. İke ilneñ rektorları uzğan may ayında Boxarada tağın ber forum oyıştırğan ide. Sonğı berniçä yılda, xökümätlärarası kileşü nigezendä, yözlärçä rusiyäle uqıtuçı Üzbäkstanda rus tele däresläre birä. İke arada mäğarif ölkäsendäge xezmättäşlek yuğarı däräcädä.
İkençe Rusiyä-Üzbäkstan media forumında ike ilneñ älege alandağı xezmättäşlekne üsteräçäge, çit il propagandasına qarşı täcribä urtaqlaşaçağı belderelde. Däwlät başlıqları mäğ’lümat qurqınıçsızlığı mäs’äläsendä urtaq memorandum imzaladı.
18nçe noyabr’dä Üzbäkstannıñ Qanot Şarq hawa yulı şirkäte Taşkenttan Soçiğa täwge säfären oyıştırdı. Transport mäydanında Rusiyä - Üzbäkstan öçen strategik däwlät.
Xäbärlärdä Mirziyoyevnıñ ilbaşı bularaq saylanğannan soñ berençe räsmi säfären Rusiyägä yasawı assızıqlana. Monda anıñ täwge çit il säyäxäten Törkiyägä yasawın äytep uzarğa kiräk. Mirziyoyev 12nçe noyabr’dä İstanbulda Törki däwlätlär oyışmasınıñ 8nçe sammitında qatnaştı.
Üzbäkstan ilbaşı ofisınnan belderülärençä, Rusiyä belän ike arada bıyıl 50dän artıq yuğarı däräcäle säfär yasalğan. Bu xäl mönäsäbätlärneñ üsüenä öleş kertä. Äytik, Üzbäkstanda êşçänlek alıp baruçı rus şirkätläreneñ sanı 2 meñnän arttı häm Rusiyä, Qıtaydan soñ, Üzbäkstanğa iñ küp investiśiyä kertkän ikençe däwlät buldı.
Rusiyä häm Üzbäkstan monnan soñ ikeyaqlı säwdä äyläneşendä êtaplap dollardan baş tartu häm cirle aqça berämlege qullanu qararı çığardı.
İlbaşı Şäwkät Mirziyoyev çorında Rusiyä belän ike aradağı mönäsäbätlär, çınnan da, yaña däräcägä kütärelde. Ruslarnıñ Üzbäkstanda atom-töş êlektr stanśiyäse töziyäçäge monı açıq kürsätä. Şul uq waqıtta, Üzbäkstan Kollektiv iminlek kileşüe oyışması, Awraziyä iq’tisadi berlege şikelle Rusiyä citäkçelek itüçe berläşmälärgä kermiçä, üzeneñ bäysez säyäsäten alıp baru mäs’äläsendä täwäkkäl buluın da anıq itä.


text:
Rusiye qırımtatarlar taqipge oğrağan Qırımda diniy azınlıqlarğa zulum etmek içün ekstremizmge qarşı küreş aqqındaki qanunlarınen faydalana. Bu aqta dünya diniy serbestlikke riyayet etüvnen bağlı ABD Devlet departamentiniñ er yıllıq maruzasında söz yürsetile.
Maruzanıñ muellifleri, yarımadada Rusiye ükümeti qırımtatarlarnıñ diniy serbestliklerini bozayatqanı qayd etip, «Memorial» uquimaye cemiyetiniñ yıllıq esabatına qırımtatarlar da kirgen siyasiy mabüsler cedvelini misal etip köstere.
Maruzada, diniy serbestlikten dolayı soñki yıllar devamında siyasiy mabüsler sayısı artqanı, lâkin siyasiy mabüslerniñ iç biri «zorbalıq işletmegeni, zorbalıqqa çağırmağan ya da zorbalıq planlaştırğan areketler yapmağanı» qayd etile.
«Cedvelge kirgenlerniñ ekseriyeti – musulmanlar ve çoqusı «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etüvde qabaatlana», – denilmekte ABD Devlet departamentiniñ dünyadaki diniy serbestlikke riyayet etüvnen bağlı maruzasında.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğal etken devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Ukraina Nazirler şurası aprelniñ 22-nde «Memleket içinde köçip kelgenler içün mesken» leyhasınıñ yerine ketirilüvi çerçivesinde Almaniya ükümeti ile işbirligi añlaşmasını tasdıqladı.
Añlaşmağa köre, Almaniya Ukrainanıñ işğal etilgen Qırım ve Aqyarda, Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ ayrı rayonlarında evlerini terk etmege mecbur olğan ukrainalılarnı evnen temin etmesi içün 25,5 mln euro berecek. Bu aqta Ukraina Reintegratsiya nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«Rusiye areketleri sebebinden Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde, Qırımda evlerini terk etmege mecbur olğan vatandaşlarımızğa qol tutmaq içün Ukraina bücetinde para belgilemek içün elimizden kelgenini yapmağa tırışamız. Diger nazirliklerde bücet masraflarınıñ «karantin» qısqartuvlarına baqmadan, sıñırlavlar neticesinde memleket içinde köçip kelgenlerge mesken almaq ve Rusiye Federatsiyasınıñ silâlı istilâsı sebebinden viran etilgen evlerini tazmin etmek içün 20 mln grn saqlap qaldıq», – dep qayd etti Ukraina baş naziriniñ muavini Oleksiy Reznıkov.
Daa evel Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynen 500 qırımtatar qorantası içün mesken qurmağa añlaştı, dep bildirgen edi.
Daa soñra Türkiye eyyeti Qırımdan köçip kelgenler içün evler qurulacaq Herson ve Geniçeskte topraq damartılarını baqtı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımtatar milliy areketiniñ faal iştirakçisi Ervin İbragimovnıñ bulunğan yeri eki aydan berli belli degil. Mayıs 24-te gece Bağçasaray yolunda kimligi belgisiz Rusiye yol politsiyası urbasında insanlar onı maşinağa oturtıp alıp kettiler. Rusiye uquq qoruyıcıları Ervinniñ qaçırılmasını taqiq etmege başlap, taqiqat ketişatını aydınlatmaylar.
«Ervin İbragimov – Dünya Qırımtatar Kongressi icra komitetiniñ azası, faal bir kişi. Onı ve ğayıp olğan bütün insanlarnı aytmaq kerekmiz. Qırımda cenk ketmese de, anda insanlar ğayıp ola ve apiste yata. Bizler ğayıp olğan insanlarnı hatırlatmasaq, olarnı unutıp ketecekler», – dep ayttı KrımSOS teşkilâtınıñ koordinatorı Tamila Taşeva Kyivdeki Rusiye Federatsiyasınıñ elçihanesi yanında.
İyül 27-de mında farqlı tillerde #Ervin_qayda yazısı ile levhalar ve qırımtatar bayraqlarını alıp kelgen tahminen 20 kişi toplaştı. Aktsiya iştirakçileri Qırımda insanlarnıñ ğayıp olmasından Rusiye uquq qoruyıcıları ve «Qırım samooboronası» mesüliyetli, dep qayd ettiler.
Elçihaneden kimse çıqmadı. Bir yıldan ziyade binası qapalı ve sançqan tel yapıldı. Boş elçihaneni saqlağan qorağa faaller «Ervin qayda?» sualini astılar.
«Malümat yoq»
Soñki sefer İbragimov soy-soplarınen mayıs 24-te gece laf etken edi. Babası Ümerge telefon etip, maşina vesiqalarını tapmağa rica etti. O vaqıttan berli eki ay keçti, bu müddet içinde oğludan bir haber yoq.
Video nezareti kamerası Bağçasaray yolundaki Ervinniñ qaçırılmasını qayd etti. Videoda körüne, Rusiye yol politsiyasınıñ eki hadimi İbragimovnıñ maşinasını toqtata. O, maşinadan çıqa, ve kimligi belgisiz insanlar onı mikroavtobusına oturtacaq olalar. Ervin qaçmağa tırışa, amma yapamay. Onı maşinağa oturtıp, Bağçasaray suv anbarı tarafına alıp kettiler.
Qırımtatar Milliy Meclisi mında Rusiye uquq qoruyıcıları ya da «Qırım samooboronası» olğanını bildirdi. Qırımtatar milliy areketi liderleriniñ fikirine köre, bu cinayet semetdeşlerini daa ziyade qorquzmaq içün yapıldı.
Üçünci versiya – Qırımnıñ uquq qoruyıcı organlarını aqaretlemek ve iftira atmaq içün Qırımdaki vaziyetni kerginleştirmek maqsadınen kerçekleştirilgen qaçıruv ola bileNatalya Poklonskaya
Ervin ğayıp olmasından üç künden soñ Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi «insan qaçırılması» maddesi boyunca cinaiy iş açılğanını bildirdi. Bir aydan soñ Rusiye kontrol etken Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya taqiqatnıñ üç esas versiyasını aydınlattı.
«İbragimovnıñ ğayıp olmasına dair üç esas versiya mevcut. Evelden aynı sebepten mahküm etilgen insanlar soy-sopları ve tuvğanlarından para almaq içün qaçıra bileler. Ekinci versiya – İbragimovnıñ ticaret işinen bağlı şahıslarnı onı qaçıra bile. Üçünci versiya – Qırımnıñ uquq qoruyıcı organlarını aqaretlemek ve iftira atmaq içün Qırımdaki vaziyetni kerginleştirmek maqsadınen kerçekleştirilgen qaçıruv ola bile», – dedi Poklonskaya.
Añlaşıla ki, Rusiye taqiqatı «razı olmağanlar» ve qırımtatarlarnı qorquzmaq içün yapılğan bir cinayet olğanını tüşünmey.
Ervinniñ babası Ümer İbragimov Qırım.Aqiqat mühbirine dedi ki, taqiqat bir yerde tura ve uquq qoruyıcılar bir de bir malümat bermey.
«Ne vaqıt telefon etsem, aynısını aytalar – haber yoq, çalışamız. Bu qadar. Aman-aman er kün telefon etem. İçki işler rayon bölüginiñ yolbaşçısına telefon etem, malümat çoq, ve olar onı inceleyler, dep ayta. Taqiqatçığa telefon etsem, bir de bir haber olmağanını ayta», – dep ayttı o.
İbragimovnıñ soy-sopları ve dostları boş oturmay – Bağçasarayda ilânlarnı tarqatalar, şaatlarnı qıdırıp soraştıralar. Ervinni tapqan kişige İbragimovlar qorantası 1 million ruble bermege vade ete.
Aynı vaqıtta Ukraina ve dünyada Ervinge qoltutuv kampaniyası keçirilmekte. Amnesty International ve diger uquq qorçalayıcı teşkilâtlar onıñ qaçırılmasını taqiq etmege talap etti. Qırımda dostları ve ortaqları miting keçirip olamaylar. Amma beraber olıp, adiseni laf etmek içün bir qaç kere İbragimovlarnıñ evinde duağa toplaşqan ediler.
Ğayıp olğanlarnıñ cedveli
Cemaat ve uquq qorçalayıcı teşkilâtları, em de ukrain akimiyeti Qırımda qaçırılğan insanlarnıñ sayısına dair farqlı malümat bereler. Ukraina haber siyaseti nazirliginiñ malümatına köre, olarnıñ sayısı 16 kişini teşkil ete. İyül 27-de Kyivdeki Rusiye elçihanesi yanında keçirilgen miting iştirakçileri 15 kişi ğayıp sayılğanını bildirdiler.
Qaçırılğan insanlarnıñ vaziyetini nezaret etken Qırım uquq qorçalayıcı gruppası (QUQG) bildire ki, Rusiye uquq qoruyıcıları ya da «samooborona» yardımınen ğayıp olğan insanlarnıñ sayısı 9 kişini teşkil ete.
QUQG malümatına köre, böyle bir adise ilk sefer Rusiye Qırımğa istilâ etkende yüz berdi – 2014 senesi mart 3 künü. Qırımtatarı Reşat Ametov Aqmescitniñ merkeziy meydanına çıqıp, yarımada işğaline qarşı tek kişilik narazılıq aktsiyasına başladı. Qırım «samooboronasınıñ» vekilleri onı tutıp alıp kettiler, bir qaç künden soñ Reşatnıñ cesedi Qarasuvbazar rayonında tapıldı.
Mart 7-de Aqmescitte İvan Bondarets ve Valeriy Vaşçuk ğayıp oldılar – eki dost ve Rovno vilâyetinden kelgen Euromaydan faalleri, Qırımğa ukrain areketine qoltutmağa keldiler. Qırım statusı aqqında referendumdan bir kün ögüne, mart 15-te Aqyarlı Avtomaydan faali Vasiliy Çernış ğayıp oldı.
Qarasuvbazarda belli qırımtatar uquq qorçalayıcısı Abdureşit Cepparovnıñ oğlu İslâm ve eki doğmuş qardaşı Cevdet İslâmov qaçırıldı
Daa bir insan 2014 senesi mayıs soñunda qaçırıldı. Ukrain areketiniñ iştirakçileri Timur Şaymardanov ve Seyran Zinedinov ğayıp oldılar.
QUQG malümatına köre, daa bir insan aynı seneniñ sentâbr ayında qaçırıldı. Qarasuvbazarda belli qırımtatar uquq qorçalayıcısı Abdureşit Cepparovnıñ oğlu İslâm ve eki doğmuş qardaşı Cevdet İslâmov qaçırıldı.
Soñki – doquzıncı kişi – Ervin İbragimov qaçırıldı.
Qırım uquq qorçalayıcı gruppasınıñ malümatına köre, daa üç kişi qaçırıldı dep sayıla bile. 2014 senesi sentâbr ayında Saqta yerli şifahanede çalışqan Edem Asanov ğayıp oldı. Oktâbr 6-da onı asılğan alda taptılar. Soy-sopları Edemniñ ölümi Qırımda olıp keçken siyasiy vaqialarnen bağlı olmağanını tüşüneler.
2015 senesi avgust ayında Aqmescitte beden terbiyesi ocası Muhtar Arislanov ğayıp oldı. Qız qardaşı politsiya urbasında insanlar ağasını avtobusqa oturtqanını bildire. 2015 senesi mart ayında Qırımnıñ siyasiy mabusı Aleksandr Kostenkonıñ babası Fedor Kostenko ğayıp oldı. Tahminlerge köre, adise esas Ukrainada yüz berdi. Qırım uquq qorçalayıcı gruppası bu üç kişi de qaçırılğan ola bile, dep ayta, amma bunı isbatlamaq içün deliller yeterli degil.
QUQG malümatına köre, 2014 senesi mart ayından itibaren Qırımda diger insanlar da (Eskender Apselâmov, Bilâl Bilâlov, Arlen Terehov, Ruslan Ganiyev, Arsen Aliyev, Abdurahman Ayubov ve digerleri) qaçırılğan edi, amma, uquq qorçalayıcılarnıñ bildirgenine köre, olarnıñ qaçırılmasına dair şimdilik tam bir delil yoq.


text:
Aqmescitte Cuma Caminiñ qurucılığı sentâbr 25 kününe planlaştırılğan, Qurban bayramnıñ ekinci künü. Bu aqta Qırım musulmanları diniy idaresi bildire.
«Sentâbr 25 künü, Qurban bayramnıñ ekinci künü, Aqmescitte Cuma Caminiñ qurucılığınıñ başlanuvı ile bağlı tedbir keçirilecek. Tedbir Yaltinskaya, 22 adresi boyunca keçirilecek. Başlanuvı saat 10-ğa planlaştırıla», – denile beyanatta.
Al-azırda qurucılıq olacaq yerde isarlarnı yerleştireler, zaruriy qurucılıq aletlerni ketireler.
Sentâbr 17 künü, Aqmescitte Cuma caminiñ qurucılığına ayırılğan Yaltinskaya soqağı, 22 adresi boyunca topraq damartısında Qırımda esas musulman ibadethanesiniñ quruluvı içün territoriyanı azırlamağa başladılar.
2011 senesi Qırımda Vasiliy Cartı baş nazir olğan vaqıtta Aqmescitte Yaltinskaya soqağı, 22 adresi boyunca Cami-Caminiñ qurucılığına kapsula qoyğan ediler.


text:
NAZARBAEV ORALDA JACTARMEN BIRGE TOPTIQ CELFÏGE TÜCTI
Ekinşi cäwir küni Memleket bacşıcı jumıc caparımen Oral qalacına bardı. Capar ayacında Elbacı «Jactar qwattı Qazaqctan üşin» recpwblïkalıq forwmına qatıctı.
Forwmğa ctwdent, cportşı, şığarmaşıl jäne jumıcşı jactardıñ 2000-ğa jwıq ökili keldi. Conday-aq, Atıraw jäne M a ñ ğ ı c t aw o bl ı c t a r ı n ı ñ jactarı da tikeley éfïr arqılı ocı ic-şarağa qatıctı.
M e m l e k e t b a c ş ı c ı q a t ı c w ş ı l a r d ı f o r w m j u m ı c ı n ı ñ b a c t a l w ı m e n quttıqtap, jactardıñ negizgi bactamalardı jüzege acırwğa belcene qatıcıp jürgenine toqtaldı.
– Qazaqctan qatañ klïmat jağdayında jerimizdi ormanğa aynaldırw üşin küş calwda. « Ja c ı l E l » b a ğ d a rl a ma c ı ayacında 115 mıñ gektar awmaqta 50 mïllïon ağaş otırğızıldı. 2 0 0 m ı ñ d ı q « J a c ı l E l » komandacınıñ bul eñbegi erlikke para-par. «Dïplommen – awılğa!» bağdarlamacı boyınşa 30 mıñ jac awılğa attandı. Bul jactardıñ eldi jäne onıñ şalğay mekenderin damıtwğa qatıcwınıñ körcetkişi bolıp canaladı. Qazaqctan j a c t a r ğ a t ü r l i c a l a l a r d a qamqorlıq körcetedi, conıñ işinde olardı şetelderde oqıtadı. Re cpwblïkada bilimdi eñbek täjirïbecimen uştactıratın dwaldı oqıtw jüyecin engizw şaraları qabıldanwda. Büginde belcendi äri maqcatşıl jactar üşin elimizde barlıq mümkindikter bar, – dedi Memleket bacşıcı.
Qazaqctan Prezïdenti forwmğa nïeti bir, tilegi ortaq mıñdağan qazaqct andıq jac qatıcıp otırğanın ayttı.
Memleket bacşıcı Batıc Qazaqctan öñiriniñ turaqtı ékonomïkalıq öcimin, älewmettik mäcelelerdiñ şeşilip jatqanın, otbacılardıñ äl-awqatı artqanın atap ötti.
Nurcultan Nazarbaev conday-aq «Nurlı jol» bağdarlamacınıñ negizgi bağıttarına jäne öñirdegi ïndwctrïyalıq jobalardıñ jüzege acırılw barıcına toqtaldı.
Qazaqctan Prezïdenti forwmğa köptegen belgili cportşılar qatıcıp otırğanına nazar awdardı.
– Bizdiñ Ïlya Ïlïn, Gennadïy Golovkïn, Denïc Ten, Alekcandr Vïnokwrov jäne olarğa qoca London Olïmpïadacında köpti tänti etken özge de olïmpïadaşılarımızdıñ ecimderi bükil älemge tanımal. Olar jaña bwın üşin layıqtı ülgi bolıp canaladı. Büginde cport calacında 1500 cport nıcanı – ctadïondar, bacceynder, xokkey jäne tennïc korttarı jumıc icteydi. Bügingi bizdiñ forwmnıñ Qazaqctan tennïc federacïyacınıñ kömegimen calınğan ocı zamanawï Tennïc ortalığında ötip otırwı da beker emec. Munda bolaşaq çempïondar tärbïelenedi, – dedi Nurcultan Nazarbaev.
F o r w m b a r ı c ı n d a «Qazaqctan-2050» jalpıulttıq qozğalıcı keñeciniñ müşeci, Qazaqctan-Fïnlyandïya bïznec- xabınıñ jetekşici M.Mankeev, M . Ö t e m i c o v a t ı n d a ğ ı Batıc Qazaqctan memlekettik w n ï v e r c ï t e t i n i ñ c t wd e n t i prezïdenttik ctïpendïya ïegeri G.Qoylanova, olïmpïada çempïonı Ï.Ïlïn, Atıraw jäne Mañğıctaw oblıctarı jactarınıñ ökilderi cöz cöylep, jactarğa jäne olardıñ bactamalarına udayı qoldaw körcetetin Memleket bacşıcına alğıctarın ayttı, conday-aq «Qazaqctan-2050» ctrategïyacın jüzege acırw icine belcene qatıcwğa äzir ekendikterine cendirdi. Nurcultan Nazarbaev Recmï ic- şaralar carayında da boldı. Elbacı munda Batıc Qazaqctan o b l ı c ı n d a ğ ı é t n o m ä d e n ï birle ctikter, şığarmaşıl zïyalı qawım ökilderimen jäne Awğan coğıcı jawıngerlerimen äñgimelecti.
B a r l ı q é t n o c t a r d ı ñ atınan cöylewşiler Memleket bacşıcına tatwlıq pen kelicimge, käcipkerlikpen aynalıcwğa mol mümkindikter men jağdaylar jacawğa, xalıqtıñ äl-awqatın arttırwğa bağıttalğan cayacat üşin alğıc ayttı.
O r a l d a ğ ı j a c t a r d ı ñ recpwblïkalıq forwmı ayaqtalğan c o ñ , P r e z ï d e n t N u r c u l t a n Nazarbaev jactarmen celfï jacadı.
Nazarbaevqa celfï jacaw twralı ucınıc bildirgen Ïlya Ïlïn.
« N u r c u l t a n Ä b i ş u l ı , eciñizde me, men cizge celfï dep atalatın foto jacaw twralı ötiniş bildirgenmin. Endi barlıq jactarmen celfï jacaw twralı tağı da ötiniş aytqım kelip tur», – dedi Olïmpïada çempïonı Ïlya Ïlïn.
Prezïdent bul ucınıctan bac tartqan joq. Ol «Qane, celfï jacayıq» degende jactar erekşe qwandı.Nurcultan Nazarbaevpen celfï jacağan jactardıñ işinde Ïlya Ïlïn, Denïc Ten, Cerik Cäpïev, Nurlan Qoyanbaev, Cabïna Altınbekova jäne bacqaları bar. Ecke cala keteyik, Ïlya budan burın da elbacımen celfï jacağan bolatın.
Elbacı «Oral trancformator zawıtı» JŞC-ında boldı. Ondağı qwattı trancformatorlar jacaw üdericimen tanıctı jäne zawıttıñ dayın önimderin kördi.
N u r c u l t a n N a z a r b a e v conday-aq eñbek ujımımen äñgimelecti. Qazaqctan Prezïdenti memleket körcetken qoldawdıñ arqacında käciporın qalpına keltirilgenin jäne büginde odan äri damwğa dayın ekenin ayttı. Käciporınnıñ qazir öz önimderin Ewrazïyalıq ékonomïkalıq odaq elderine ékcporttawğa barlıq mümkindigi bar.
Z a w ı t j u m ı c ş ı l a r ı ïndwctrïyalıq cayacattıñ ic jüzine acıp jatqanı twralı aytıp, memleket xalıqtıñ äl-awqatın arttırwğa, eldegi turaqtılıqtı qamtamacız etwge küş-jiger jumcap otırğanı üşin alğıc ayttı.
Capar barıcında Memleket bacşıcı «Oral «Zenït» zawıtı» AQ-ına bardı.
Z aw ı t q a ke l g e n E l b a c ı katerler men kemelerdiñ maketteri q o y ı l ğ a n k ö r m e n i a r a l a p kördi. Nurcultan Nazarbaev conday-aq eñbek ujımınıñ m ü ş e l e r i m e n ä ñ g i m e l e c t i . Memleket bacşıcı keme jacaw otandıq ékonomïkadağı jaña cala ekenin, onıñ şığaratın önimine narıqta curanıc bar ekenin ayttı. Qazaqctan Prezïdenti ïndwctrïyalıq-ïnnovacïyalıq damw ocınday käciporındarğa arqa cüyeytinine nazar awdardı.
Ä ñ g i m e b a r ı c ı n d a z aw ı t j u m ı c ş ı l a r ı e l d e j ü z e g e a c ı r ı l ı p j at q a n bağdarlamalarğa qoldaw bildire otırıp, öz tabıctarı twralı bayandadı.
AQTÖBENIÑ DAMW QARQINI ELIMIZDIÑ ILGERILEWINE CAY
Memleket bacşıcı Aqtöbe qalacına keldi.
Aqtöbe oblıctıq köpcalalı awrwxanacın aralap kördi.Nıcanda Elbacına öñirdegi dencawlıq c a q t aw c a l a c ı n ı ñ d a m w ı twralı bayandaldı.Nurcultan Nazarbaev conday-aq awrwxananıñ jumıcımen tanıcıp, ujım müşelerimen jäne oblıctıñ medïcïna qızmetkerlerimen äñgimelecti.
Q a z a q c t a n P r e z ï d e n t i bul awrwxana jaña ğïmaratta o r n a l a c q a n ı n , z a m a n a w ï quraldarmen jabdıqtalğanın atap ötti.
– Köp närce endi cizderge b a y l a n ı c t ı . E g e r ö z j u m ı c t a r ı ñ ı z d ı c a p a l ı atqarıp, qolda bar jabdıqtardıñ mümkindigin tolıq paydalanatın bolcañızdar, xalıq dencawlığın jaqcartwğa zor ülec qocacızdar. Bizdiñ elimizde dencawlıq caqtaw calacına zor köñil bölinip otır, Qazaqctan jan bacına şaqqanda bul calağa bölinetin qarajat kölemi jöninen damığan elder deñgeyine tayap keledi. Recpwblïkada coñğı 20 jılda mıñğa jwıq dencawlıq caqtaw nıcanı calındı. Xalıq otandıq medïcïnağa cenim arta bactadı, al körşi elderdiñ azamattarı emdelw üşin bizge keletin boldı, – dedi Memleket bacşıcı.
Coñında Nurcultan Nazarbaev medïcïna qızmetkerlerine tabıc jäne baq-bereke tiledi.
Aw rw xa n a q ı zm e t ke rl e r i Q a z a q c t a n P r e z ï d e n t i n e recpwblïkada dencawlıq caqtaw calacın damıtwğa, biliktilikti arttırwğa jäne täjirïbe almacwğa qajetti jağday jacalğanı üşin alğıc ayttı.
Elbacı Aqtöbe relcti arqalıq zawıtında boldı.
Qazaqctan Prezïdenti zawıttıñ jumıcımen tanıctı, conday- aq eñbek ujımı müşelerimen äñgimelecti.Äñgime barıcında Memleket bacşıcı Aqtöbe oblıcınıñ damw qarqını jalpı elimizdiñ jüyeli ilgerilewine cay ekenin atap ötti. Memleket bacşıcı Ortalıq Azïyadağı iri äri biregey käciporın oblıc ékonomïkacın nığaytwğa zor ülec qocatının ayttı.
– Z aw ı t ï n d w c t r ï ya l ı q — ï n n o v a c ï ya l ı q d a m w b a ğ d a r l a m a c ı n ı ñ o z ı q jobalarınıñ biri canaladı. Ol «Cïmenc» kompanïyacınıñ zamanawï qural-jabdıqtarımen jabdıqtalğan. Qurılıc kezinde 1000 adam jumıc ictedi, endi 760 adam jumıcqa ornalacadı. Är adamğa şaqqandağı önimdilik 80 mıñ dollardı quraydı. Bul – bizdiñ elimiz üşin joğarı önimdilik. Munday käciporın Qazaqctanda burın bolmağan, onıñ şığaratın önimi de jaña. Burın biz relcti cırttan catıp alatınbız, endi işki narıqtıñ curanıcın ötep qana qoymay, ékcportqa da şığara alamız. Conımen qatar, munda qurılıcqa qajetti närcelerdiñ bäri öndiriletin boladı, – dedi Memleket bacşıcı.
Coñında Nurcultan Nazarbaev zawıt qurılıcına atcalıcqan barlıq mamandarğa alğıc aytıp, jumıctıñ tezirek bactalwın jäne budan äri de tabıctı bolwın tiledi.
N u r c u l t a n N a z a r b a e v «Aqtöbe-ortalıq» JŞC-nıñ kölik-logïctïka ortalığında da boldı. Munda Memleket bacşıcına ortalıqtıñ jumıcı t a n ı c t ı r ı l d ı j ä n e o n d a caqtalatın önim türleri körcetildi.
Memleket bacşıcı Aqtöbe qalacındağı «CityShoppingCenter» cawda keşeninde boldı. Nurcultan Nazarbaev cawda keşeniniñ jaña ğïmaratın aralap kördi jäne öñir käcipkerlerimen äñgimelecti.
Elbacı äñgime barıcında şağın jäne orta bïznecti damıtw eldiñ ékonomïkalıq äl-awqatınıñ özegi ekenine toqtaldı, conday- aq jïnalğandarğa oyğa alğan jocparların jüzege acırwda tabıc tiledi.
Awmağı 7 mıñ şarşı metrdi quraytın cawda keşeninde 100 orınğa arnalğan zal jäne 200 orınğa arnalğan meyramxana bar.


text:
İzrail ziratlarnı da bombalağan
İzrail höcümnärendä 6 zirat bombağa totıldı
İzrail blokada astındağı Ğazzägä 10nçı mayda başlatqan häm 11 kön däwam itkän höcümnärdä 254 fälästinleneñ ğomere özelde, 1948 keşe yaralandı, meñnärçä bina cimerelde yäisä qullanılmaz xälgä kilde.
Ğazzäneñ törle töbäklärendä küpçelek toraq punktları häm küp qatlı binalarnı maqsat itep alğan İzrail xärbi oçqıçları ziratlanı da bombağa tottı.
Höcümnärdä qayber mäyetlär yuğaldı, qayber qaberlärdä dä zur çoqırlar barlıqqa kilde.
Ğazzädäge Fälästin Vaqıfları häm Dini êşlär räislegennän yasalğan açıqlawğa kürä İzrail höcümnärendä Ğazzäneñ törle töbäklarendä 6 zirat bombalandı.
Şucaiyye mäxälläsendä maqsat itep alınğan Tuveynisi ziratı saqçısı Xalit Nasrallah açıqlaw yasap: “14 mayda Ramazan bäyrämeneñ ikençe könendä ziratqa İzrail xärbi oçraqları höcüm itte. Zirat zur zıyan kürde. 200dän artıq qabergä zarar kilde. Ülgännärne ni öçen maqsat itepmaldılar, añlamıym. Bu qaberlärdä İzrail qorılğançığa qadär wafat bulğan keşelär dä yata,” – dide ul.
Nasrallah ziratlarnı bombalawnıñ İzrail näfräteneñ ülçämen kürsätüen äytte.
Bäyläneşle xäbärlär
Kuveytta berençe xolera oçrağı
Kuveyt'te yurt dışından dönen bir kişide ilk kez kolera vakasına rastlandı


text:
Aqmescitniñ Şmidta, 2 soqağındaki «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ Meclis yerleşken binasında qrımtatar tili derslerini teşkil etecek olalar. Bunı «Larişes» Qırım tarihiy müzey-qoruğınıñ tesisçisi Güliver Alti bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, ocalar ile körüşüv keçirildi.
«Belli adamlar, oquv merkezini meydanğa ketirdiler ve şahsiy ders berüv tecribeleri bar. Müzey-qoruq qırımtatarca derslerinde qırımtatarlarnıñ tarihı ve medeniyetine emiyet bermege teklif etti. Meraqlı bir leyha olacaq, bir binada müzey (qırımtatarlarnıñ tarihı, medeniyeti ve dini boyunca sergi) yerleşecek ve qırımtatarca dersler berilecek. Bir yerde bir çoq bilgi alacaqlar, dep aytmaq mümkün», – dep yazdı Güliver Altin Facebookta.
«Qırım» Fondunıñ» baş müdiri Riza Şevkiyev Qırım.Aqiqatqa bu malümatnı tasdıqlap, onıñ eski añlaşmaları amelge keçirilgenini ayttı.
«Keçken sene sentâbr ayında «Larişes» müzeyi ile bu binanı (Aqmescitniñ Şmidta, 2 adresi boyunca, – muar. ) kirağa bermege añlaştım. İşğalden sebep inkişaf etmek imkânımız yoq edi, çünki Mecliske çalışmağa bermey ediler, men de binanı müzeyge kirağa berdim», – dep ayttı Şevkiyev Qırım.Aqiqatqa.
Onıñ qayd etkenine köre, mahkeme keçirilgende ve «Qırım» Fondunıñ» mal-mülki tevqif etilgende işbu añlaşma yerine ketirilmey edi.
«Şimdi kiracı mennen telefon vastasınen bağlandı, anda müzey ve qırımtatar tili derslerini açmağa añlaştıq. Er şey «Qırım» Fondunıñ» reberligi qurğan plan ve niyetlerge köre keçmekte», – dedi Şevkiyev.
Güliver Altin «Qırım» Fonduna» ait binada hanlar devriniñ «Kalga-sultan» tarih ve medeniyet müzeyi açılacağını bildirgen edi. Binada ilmiy merkez, kütüphane, arhiv ve fond anbarı yerleşecek.
2014 senesi sentâbr 16-da Şmidta, 2 adresi boyunca Aqmescitteki Qırımtatar Milliy Meclisiniñ binasında on eki saatlik tintüv keçirilgen edi. Neticede vesiqa, protokol, islâm edebiyatı ve bilgisayarlar alındı.
Sentâbr 17-de Meclis binasına mahkeme vekilleri kelip, bu bina ve «Qırım» Fondu» Hayriye teşkilâtına ait daa altı binanıñ tevqifi aqqında tenbiyelediler. Sentâbr 19-da Meclis binası müürlengen edi.
Kiyev rayonı mahkemesi «Qırım» Fondu» HT müdiri Riza Şevkiyevni 350 biñ rublelik para cezası ile cezalandırmağa, fondnı ise 4,5 million rublelik para cezası ile cezalandırmağa qarar aldı.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov, işğal etilgen Qırımda 40 biñge yaqın student oquy, dep bildirdi. Bu aqta o, Facebookta yanvarniñ 25-nde qayd etilgen Rusiye Student künü munasebetinen yazdı.
«Qırım aliy oquv yurtlarında 40 biñge yaqın student oquy – bu küçük bir şeerniñ ealisi. Daa 32 biñden çoq kişi orta zenaat tasilini ala. Bizim studentlerimiz – büyük bir intellektual ve icadiy küç».
Onıñ aytqanına köre, «Qırım studentlerniñ bilgisi, energiyası ve qabiliyetine muhtac».
«Aliy oquv yurtları Qırımnıñ sanayı, tehnologik, içtimaiy ve gumanitar inkişafınıñ areket küçü olmaq kerek. Ükümet iqtisadiyat ve içtimaiy saanıñ bütün pıtaqlarına genç mütehassıslarnı celp etmege, qabiliyetli genç insanlarğa qoltutmağa devam ete», – dep yazdı o.
Herson vilâyetiniñ akimiyeti işğal etilgen Qırımnıñ memuriy sıñırında tasil malümat noqtalarını açmağa teklif etken edi.
Soñki üç yıl içinde qırımlılarnıñ esas Ukrainada aliy oquv yurtlarına oqumağa kirmek içün faydalanğan «Qırım – Ukrainadır» tasil merkezleriniñ sayısı aman-aman üç qat arttı, şimdi olarnıñ sayısı 35 oldı.
Ukraina tasil ve ilim nazirligi Qırım ve Donbastan kelgen abituriyentler içün adım-adım talimatlarnı derc etti.


text:
Öz başına ilân etilgen Qırım parlamentiniñ matbuat hızmeti bildire ki, niyetler aqqında vesiqanı «Qırım baş naziri» Sergey Aksönov ve Tver vilâyetiniñ gübernatorı Andrey Şevelev imzaladılar.
Añlaşmalar iqtisadiyat, içtimaiy saa, ekologiya ve ilimnen bağlı. Müim bir yerni iqtisadiy qısım ala.
«Tver regionından örnek ala bilemiz. Bizler tecribemiznen de paylaşa bilemiz. Eminim, bu keniş ve müsbet işbirlik olacaq», – dep qayd etti Aksönov.
Tver vilâyetiniñ reberi ise işbirlikniñ eñ müim şeylerinden biri olaraq turizm saasını qayd etti.
Taraflar emekdaşlıqnıñ medeniy qısmına emiyet berdiler. Olar tarihiy miras, yaşlarnı vatanperverler olaraq terbiye etüv ve Rusiye medeniyetine ürmet aşlav müim olğanını qayd ettiler, aytıla beyanatta.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Estoniya prezidenti Kersti Kaljulaidniñ kantselâriysı, devlet başınıñ yubileyIne bağışlanğan Qırım şampan şişesini Rusiye elçiligine keri yolladı, dep haber etti Estoniya matbuatı.
Ebet, diplomatik müessisede qomşu devletniñ yetekçisi içün bahşışlarnıñ asılını bilmekke diqqat etmediler, dep tüşünmek mümkün. Amma Qırım vaziyetinde degil. Ediyeniñ özü de tesadufiy olmağanı ve bu ediyeniñ red etilmesi ile bağlı malümatnıñ aşkâr olğanı boş yerde peyda olmağanı aydındır.
Kreml, sanki aselet degil, Qırım şarabınen şişelerni Avropa Birligi memleketleriniñ devlet erbaplarına yapılğan bahşışlar arasına qoya. Bar da diqqat etmezler ve içerler. Ve iç olmadan böyleliknen "Qırım bizimki" olğanını qabul eterler
Moskova, dünyağa Qırım ilhaqınıñ qanunlığını tanıttırmaq içün bütün mümkün ve mümkün olmağan areketlerni becere. Yarımadanıñ işğalci akimiyetiniñ vekillerini resmiy Rusiye delegatsiyalarına qoşa. Çeşit-türlü içtimaiy ve medeniy tedbirlerni keçire. Ve mına, sanki aselet degil, Qırım şarabınen şişelerni Avropa Birligi memleketleriniñ devlet erbaplarına yapılğan bahşışlar arasına qoya. Bar da diqqat etmezler ve içerler. Ve iç olmadan böyleliknen "Qırım bizimki" olğanını qabul eterler. Ve er şey becerilse, o ya da bu siyasetçi, yarımadanıñ şübesiz Rusiye Federatsiyasınıñ qısmı olaraq tanımasa da, Qırım şarabından igrenmedi, dep aytmaq mümkün.
Amma sade bir sebep ile böyle şey iç olmaz. Dünyada, Rusiye akimiyeti 2014 senesinde yapqan halqara uquqınıñ bozulmasınen razılaşmağa istegenler yoq. Bir devlet başqa bir devletniñ qısmını ruhsetsiz özümsigeni normal bir şey kibi qabul etilse, bu insaniyetni 100 yılğa keri, Birinci ve Ekinci Cian cenki vaqıtlarına qaytarır, qanun küçü degil, küç qanunı ükümsirgen devirge atar.
Halqara uquqqa böyle munasebetniñ onlarca million adam qurbanı oldı, Avropanıñ bir çoq şeeri berbat etildi, olarnıñ millionlarnen sakinleri qaçaq oldı. Ve ebet, Qırım ilhaqı - o facialı adiselerniñ devamıdır, 1945 senesi uzaqlaşıp olğanımız deşetke qaytuvdır. Ve ceennemge keri qaytmaqnı başlağanlar, sakinleri yıllarnen "tek cenk olmasın" "muqaddes" sözlerinen akimiyetiniñ bütün cinayetlerini aqlağan memleket olğanı - tarihnıñ accı mısqılıdır.
Onıñ içün mesele şu şişede ya da içinde olğanında degil - şubesiz, Qırımnıñ şarapları pek lezetlidir. Mesele, şişe neniñ timsali olğanındadır.
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Vitaliy Portnikov, Kyivli jurnalist, Qırım.Aqiqat közeticisi


text:
Rusiye Mudafaa nazirligi, aprel 20 künü qış mevsiminde gemi birleşmeleri, sahil orduları ve Rusiye Qara deñiz flot uçaqlarınıñ qış mevsimindeki idmanlarınıñ teşkerüvi aqqında haber etti.
Ayrıca, işğal etilgen Qırımda Opuk deñiz desant idman alanında topçi bölükleri duşmannıñ ateş noqtalarını yoq etkenlerini farz etkeni bildirile. Bu maqsatnen BM-21 «Grad», özleri yürgen topçi komleksler ve tartılğan Obüsler (Gaubitsa) qullanıldı. Bunen beraber, darbe nişanlarınıñ doğrulığını teşkermek içün, uzaqtan idare etilgen «Forpost» uçuş aletleri qullanılğanı haber etile.
Bundan ğayrı, Rusiye Mudafaa nazirligi deñizde de idmanlar ötkerilgenini beyan ete.
Matbuat hızmetiniñ bildirüvinde: «Avalı «Samum» raketalı gemisi, «Miraj» kiçik raketalı gemisi, raketalı «İvanovets» kateri, «P-239», «P-60», «Muromets» ve «Suzdalets» ASW gemileri, «İvan Golubets» deñiz tarama gemisi, eki taraflı teşkerüv idmanı çerçivesinde qarşılıqlı uruşnı deñep aldı, birlikte areket etüvni ve atılğan paraşüt nişanları ile deñizde sürülgen qalqan gemige ateş açmaqnı talim etti. Gemi quvetleriniñ areketini teminlemek içün destek gemileri, ve Qara deñiz flotunıñ Deñiz aviatsiyasınıñ Su-30SM çeşit maqsatlı qırıcı-uçarları, Su-24M cebe bombacıları, Be-12 gemige qarşı amfibiya-uçaqları, An-26 arbiy yük taşıyıcı uçaqları celp etildi», – dep aytıla.
Rus Mudafaa nazirligi, bu idman tedbirlerine tahminen 15 arbiy gemi ve destek gemisi, 15 qadar arbiy ucaq, 1000 ziyade arbiy techizat celp etilgenini qayd ete.
Bundan evel, işğal etilgen Qırımda aprel 17 künü Rusiyeniñ Cenübiy arbiy bölügi Qara deñiz Flotunıñ qış ögrenüvlerini teşkerip başlağanı haber etilgen edi. Teşkerüv aprelniñ soñuna qadar devam etecektir.
Ukrainanıñ Baş idaresi Rusiyeniñ Qırımda keçirgen arbiy idmanlarını qanunsız tanıdı.


text:
Oktâbr 17-sinde atış ve patlavlar olıp keçken Keriç politehnik kolleciniñ 250-den ziyade oquyıcısı, üç aftağa halqara “Artek” lagerine ve Kezlev istiraat bazasına yollanıldı. Bu aqta Keriçniñ rusiyeli başı Sergey Borozdin haber etti.
“Balalarımıznı üç afta devamında meraqlı raatlıq bekley. Ümüt etem ki, bu vaqıtta olar, aqıl alâ daa qabul etip olamağan, deşetten fikrince biraz uzaqlaşıp olur”, - yazdı Borozdin öz Facebook saifesinde.
Oktâbrniñ 17-nde, çarşenbe künü, Keriç politehnik kollecinde patlav ve atışuv oldı. Rusiye Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, Keriç politehnik kollecinde olğan patlavnı 4-ünci kurs studenti, 18 yaşında Vladislav Roslâkov kerçekleştirdi. O, «özüni öldürdi». Facia neticesinde 21 insan elâk oldı. Qırımda üç künlik matem ilân etilgen edi.
Oktâbrniñ 19-nda Keriçte ve Yedi Quyu rayonında ücüm qurbanlarınıñ cenazeleri qılındı. Vedalaşuv merasimine biñlernen insan keldi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Keriç politehnik köllecinde olğan patlavnı terror ücümi olaraq tasnif ete.


text:
Möhacir lagerına höcüm
Süriyäneñ İdlib töbägendä Rusiyä oçqıçları hawa höcüme yasadı
Süriyädä Bäşşar Äsad rejimın yaqlawçı Rusiyä xärbi oçqıçlarınıñ Käfär Lusin rayonında möhacir lagerına höcüm itüe näticäsendä 8 grajdanlı yaralandı. Cirle çığanaqlar citkergänçä, alarnıñ berseneñ xäle awır.
Hawa höcüme ber mäktäp yanında yasala. Ul balalar häm ğailälär arasında zur qurquğa säbäpçe bula.
Yaralılarnı waqıyğa urınına kilgän grajdanlı saqlanu törkemnäre xastaxanägä alıp kitkän.
Bäyläneşle xäbärlär
Soğud Ğaräbstanı-Qıtay sammitı
Soğud Ğaräbstanı belän Qıtay törle tarmaqlarda ike yaqlı xezmättäşlekne üsterü häm cir bötenleklären saqlaw ölkäsendä ber-berlären yaqlaw qararın qabul itte


text:
"Veciye Kaşka davası" boyunca mahkemelengen qırımtatar faali Asan Çapuh saqatlığını resmiyleştire, dep bildirdi onıñ advokatı Ayder Azamatov.
“Men yaqında Kiyev rayon mahkemesiniñ ükmüne apellâtsiya şikâyetini berdim, çünki onı absurd sayam. Asan ağanen olıp keçken daa bir adise aqqında aytıp bermek isteyim. Asan ağanıñ sağlığı yaramaylaşqanı içün, o saqatlığını resmiyleştirip başladı”, - aytıp berdi Azamatov aprelniñ 28-inde “Qırım birdemligi”niñ oturışında.
Azamatovnıñ aytqanına köre, SİZOda ekimler komissiyası, Çapuh “mesuliyetlikten qaçmaq istey”, dep qabaatladı.
“Men onen laf etkende, o bunıñ içün hoşnutsız edi ve bir daa anda barmaycağını ayttı. Köremiz ki, tibbiyet hadimleri bile, onıñ meselesini bilip, oña menfiy munasebet köstere. Bu yaramay tendentsiya. Menimce, bunı böyle qaldırmaq mümkün degil, biz bu areketlerge cevap kösterecekmiz”, - dedi Azamatov.
Daa evel bildirile edi ki, “Veciye Kaşka davası”nıñ iştirakçileriniñ imayesi, Qırımda Rusiye mahkemesiniñ ükmüni temyiz etti.
Aprelniñ 17-sinde Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi para talap etkenlerinde qabaatlanğan «Veciye Kaşka davasınıñ» mabüslerine üküm çıqardı. Ruslan Trubaç,Bekir Degermenci ve Kazim Ametov 3 yıl sınav müddeti ile 3 yılğa şartlı olaraq üküm etildi. Asan Çapuh 3 yıl sınav müddeti ile 3,5 yılğa şartlı olaraq üküm etildi,
Üküm istinafı baqılğanına qadar mabüsler ev apsinde bulunacaq.
Aynı vaqıtta, bundan evel Bekir Degermenci, Asan Çapuh, Kazim Ametov ve Ruslan Trubaç qabaatlarını tanımağan edi.