text:
© Copyright 2005 by Hayrettin Güleçyüz, Munich.
All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise, without written permission of the author.
____________________________________________________________________________________________
Bolgarlarnıñ xökümәtlәre
Bolgarlar bu köndәge Germaniә kebek küp cömhuriyәtlәrdәn giybarәt ber xökümәt bulıp, bötenese ber xan idarәsenә buysına ide. Spass töbәgendә, İdelneñ sul yagında tarixi istәleklәre bu köngә qadәr saqlangan Bolgar şәhәre bolgarlarnıñ xannarı toru öçen mәxsus başqala ide.
Bolgarlar xaqında başlap xәbәrlәr yazıp, tarixlarga kertüçelәr garәp tarixçıları buldı. „Başqort“ süzen dә başlap dönyaga cıgaruçılar hәm kәgәzlәrgә töşerüçelәr şulay uq garәp yazuçılarıdır. Bolgarlar xaqında garәplәr tarafınnan yazılgan xәbәrlәr ber urınga cıyılganda ozın ber çılbır tәşkil itәçәklәrder.
Әlege garәp galimnәre Ural hәm İdel buylarında yörgәnnәr, bolgar töreklәre belәn aralaşqannar, xәllәren tikşerep maglumat cıygannar hәm şul maglumatlarnı yazgannar. Bolarnıñ bolgar töreklәre xaqında birgәn maglumatları miladi belәn 922-nce yıldan başlanıp, küp yıllarga qadәr dәwam itәder.[1]
Bolgarlarnıñ böyek xökümәtlәre (mәrkәzlәre) hәm möstәqil ber xökemdarları bulıp, şul xökemdar (xan hәm padişah) qul astında waq xökümәtlәr hәm xannar bulganlıgı yugarıda telgә alındı. Mәgәr bolar şul zamannarga kürә mәdәniәtle hәm dәwlәtle bulganlıqlarınnan, bolarnıñ öslәrenә qayber waqıtlarda, şundagı baylıqnı cıyıp alu telәge belәn, kürşelәrendәge wәxşi hәm mәdәniәtsez, şәrigat quşqan yullar belәn baylıq tabuga köçe citmi torgan xalıqlar höcüm itәlәr hәm küp zararlar kürsәtәlәr ide. Şuşı sәbәptәn bolgar mәmlәkәtendә törle waqıtlarda zur fetnәlәr hәm baş kütәrülәr xökem sörgәnlege maglüm. [2]
Garәp sәyәxәtçelәreneñ xәbәrlәrenә qaraganda, Bolgar mәmlәkәte sazlıq hәm qara urmanlıq bulıp, urmannarda çiklәwek agaçı küp üsәder hәm bu agaç unar fәrsәx qadәr urınnarnı bilider. (Ber fәrsәx 6-7 kilometer çamasında bula).[3]
Bolgar xökümәteneñ kereme
Bolgar dәwlәteneñ başlıça kereme, bu cirgә kilep sәwdә qıluçılarnıñ malınnan alına torgan poşlina bulgan. Alar poşlina itep, kiterelgәn malnıñ un öleşennәn ber öleşen (goşeren) alalar die. Aşlıq çәçüçelәrneñ igenennәn salım alınmagan. Borıngı küçmә töreklәrdәge kebek, xalıq xökümәtkә hәr ber yorttan ber ügez tirese, hәr ber öylәnüçe keşe xanga bülәk itep atlana torgan ber at birgәn. Әgәr ber-ber xalıq belәn sugışıp ber miqdar mal alsalar, şunıñ ber kisәgen xökümәt ala torgan bulgan.[4]
Bolgarlarda gaskәr
Atlı gaskәr Bolgar gaskәreneñ nigezen tәşkil itkәn, cәyәwlelәr yardәmçe rolen ütәgәn. X-nçı gasır aftorı İbne Rustә bolgarlar turında, „barısı da at östendә osta yörilәr, saqlagıç köbәlәre hәm hәrqaysınıñ qoralları bar“, -dip yaza. İbne Fazlan yazmalarında da bu turıda iskә alına. Rus yılyazmaçıları sugış waqıygaların surәtlәgәndә Bolgar uqçıları turında yazalar. İñ borıñgı qoral bulgan uq belәn cәyәlәrneñ törle rәweştә yasalgannarı bar. Uq oçlarınıñ ozınça, yassı, öçpoçmaq hәm köbәne tişep kerә torgannarı yış tabıla. Uqlardan saqlanu öçen qalqannarnı söyәk kisәklәre belәn nıgıtqannar. Cәyә ceben tarttıru öçen söyәktәn caylanmalar faydalanılgan. At dirbiyәse, iәr, yögәnnәr qayçaq kömeş, yәisә altınlangan şölderlәr belәn bizәlgәn bula.[5]
Bolgarlarda iqtisadi hәm mәdәni tormış
Bolgar xalqınıñ kәsebe awıllarda igençelek, terlekçelek, auçılıq, umartaçılıq, balıqçılıq, urmançılıq, şәhәrlәrdә sәwdә wә hönәrçelek bulgan. Könçıgış tarixçılarınıñ xәbәrennәn wә cirdәn tabılgan tarixi әsәrlәrdәn bolgarlarda bu kәseplәrneñ bik yaxşı rәweştә bulganlıgı kürelә.
Awıl kәseplәre:
İgençelek
Bolgarlar yәşәgәn cirlәrneñ urman hәm dala zonaları arasında urnaşqan buluwı awıl xucalıgınıñ törle tarmaqların, ayıruça igençelekne üsterü öçen mömkinleklәrne arttıra.
Elek urmannarnı yandırıp, töplәp igen igü kiñ taralgan bulsa, xәzer suqalap igen igü awıl xucalıgınıñ töp tarmagına әwerelә. Garәp sәyәxәtçelәre dә üzlәreneñ yazmalarında şul xaqta yazıp qaldırgannar „Bolgarlar –cir eşkәrtüçe xalıq, börtekle igen, yәgni boday, arpa, tarı igәlәr“, -dip yaza İbne Rüstә.
İbne Fazlan: „Bolgarlarda boday hәm arpa mul uñış birsә dә, tarı belәn at ite töp rizıqnı tәşkil itә“, - dip yaza. Bolgar dәwlәtendә igen üz xacәtlәre öçen genә tügel, bәlki çitkә satu öçen dә igelә. Rus yılyazmalarında ikmәkneñ Wladimir-Suzdal yaqlarına ozatıluwı turında iskә alına.
1024-nçe yılda Suzdal cirendә köçle açlıq bula. Ruslar Bolgarga aşlıq sorap kilәlәr. 1229-nçı yılgı açlıqtan da ruslarnı bolgarlarnıñ yardәme qotqarıp qala. Bolgar әmire alarga şәfqatlelek yözennәn 30 köymә boday cibәrә. W. Tatitçew üzeneñ tarixında: „Bolgarlar İdel hәm Uka yılgaları buylap barlıq rus şәhәrlәrenә ikmәk taşıylar, şunıñ belәn zur yardәm kürsәtәlәr“, - dip yaza. Arxeologiә mәglümatları da igençelekneñ alga kitkәnlege turında açıq söyli. Bolgar awılların qazu eşlәre qazu waqıtında boday, solı, tarı, arış, arpa, borçaq, yasmıq kebek yangan aşlıq tulı bazlar tabıldı. Börtekle aşlıqnıñ küp törle buluwı cir eşkәrtüneñ, igençelekneñ şaqtıy kamillәşkәn buluwın çagıldıra. Muzey-kürgәzmәgә quyılgan törle cir eşkәrtü qoralları –saban törәnnәre, uraqlar, tegermәn taşları tarixi qıymmәtkә iә bulgan tabıldıqlar. Bolgarlar cirne timer oçlı awır sabannar, yaki agaç suqalar belәn eşkәrtәlәr. Qara tufraqlı dalalarda yan-yaqları beraz dugalanıp torgan tigez yanlı öcpoçmaq rәweşendәge ütken törәnle saban belәn cir sörgәnnәr. Sabannı agaç köpçәkle küçәrgә quygannar. Tufraqnıñ öske öleşe –çirәm cirne qayıru öçen kisken pıçaqlar qullangannar. Töplәngәn agaçlarnı yandırıp, cirne eşkәrtep, kitmәn belәn suqalap yomşartqannar. İgenne timer uraqlar hәm çalgılar belәn urgannar. İgen uñışın 2 m. tirәnlektә, 1,5 - 2 m. kiñlektә silindir, miçkә yaki konussıman bazlarda saqlagannar. Bazlarda aşlıq hәm salam qaldıqları tabıldı. Aşlıq çoqırları qorı hәm çista, ә qomlı urında hәm urman yanında qazılgannarı imәnnәn buralgan.
Aşlıqnı öy şartlarında 30-60 cm. diametrlı qul tegermәnendә tarttırgannar. Başaqlı kulturalar belәn berrәttәn citen dә igelep, añardan tuqıma tuqıgannar.
Terlekçelek
Terlekçelek xucalıq itüneñ möstәqil tarmagı bularaq, möhim rol uynıy. X.-XII. gasırlarda ere feodallarnıñ zur kötülәrdәn torgan mal-mölkәtlәre bulgan. Alar awıl xalqın iqtisadi bәylelektә totqannar.
Urtaq tormışta yәşәgәn, igençelek belәn şögellәngәn xalıq yort xaywannarı asragan. Ә yarım utraq tormışlı xalıq cәyen genә mal-tuar kötülәren yәşәw urınnarınnan yıraqqaraq qualagan. Kötüne üz gailәlәrennәn bulgan keşelәr kötkәn. İbne Fazlan da, әl-Bәlxi dә xalıqnıñ yarım küçmә tormışta yәşәwen bilgelәp ütkәnnәr. It-söt aşamlıqları, nigezdә, töp rizıqnı tәşkil itkәn. İbne Fazlan bolgarlarnıñ itne küp aşaularına igtibar itkәn. İbne Rüstә yazmalarına qaraganda, „Bolgarlar patşaga qalımnı mal-tuar hәm başqa әyber belәn tülilәr“. Xalıq at, sıyır, kәcә asragan. Sirәk kenә döyә totuçılar da bulgan. Arxeologlar Bolgarda waqlangan terlek söyәklәren bik küp tabalar. Könküreş әyberlәrendә dә qayber xaywan surәtlәre saqlangan. Yış qına et, at, sıyır, tәkә rәweşendәge yozaqlar tabıla. İke ürkәçle döyә sıman bronza böti dә bar. Terlekçelektә qullanıla torgan әyberlәr arasında at dirbiyәsen bizәw öçen kömeş asılmalar, qayber öleşlәre altınnan yögertelgәn ciz , timer bocralar, qayış ayılları, özәngelәr, awızlıqlar, sarqı yonı qırqıy torgan qayçılar terlek asraunıñ şaqtıy kamillәşüe turında söyli.
Auçılıq, umartaçılıq, balıqçılıq
Urmanga bay töbәklәrdә auçılıq, umartaçılıq, su buyında balıqçılıqnıñ cayga salınuwı dәwlәtkә şaqtıy tabış birә. Şәrıq (=könçıgış) sәyәxәtçelәre yazmalarında İdel buyı Bolgar dәwlәteneñ qıymmәtle cәnlek tirelәrenә bay buluı turında yazıp qaldırgannar. „Alarnıñ töp baylıgın susar tirese tәşkil itә, susar tirese alarda çıñlagan tәñkәne alıştıra“, -dip iskә ala İbne Rüstә. Bolgar dәwlәte as, qondız, tien, tölke, kama, keş tiresen çit mәmlәkәtlәrgә dә sata. Könküreş әyberlәrendә as, tien, bolan, poşi, ayu surәtlәre oçrıy.
Arxeologlar törle metal, söyәk uq oçları arasında tupas başlı uq oçları da taptılar. Qıymmәtle cәnlek aulaganda tirene yırtmas öçen nәq şundıy tupas başlı uq oçları faydalanılgan.
Bolgarlar ungan umartaçılar bulgannar. Üzlәrendә citeşterelgәn bal hәm balawıznı xәtta çitkә dә çıgargannar. İbne Fazlan bolgarlar yaratıp eçә torgan, baldan yasalgan „sücü“ digәn eçemlekne ayıruça maqtıy. Bal elek-elektәn ük bolgar babalarıbızda mul tormışnı çagıldırgan. Xәzer tatarlarda qunaqlarnı bal-may belәn qarşı alu xörmәt kürsәtü bilgese bulıp sanala.
İdel hәm Çulman yılgası yarları buylap urnaşqan xalıq balıq totu belәn şögellәngәn. Üz xacәtlәrennәn artqanı çitkә dә ozatılgan. Şәrıq yazuçıları ere balıq hәm qırpı cilemeneñ çit mәmlәkәtlәrdә satıluwı turında yazıp qaldırgannar. Arxeologik tabıldıqlar arasında balıq totu öçen qarmaqlar, qarmaqqa totaşqan baqır plastinkalar, başqa törle kirәk-yaraqlar küp öçrıy. Bolgarlar balıqnı yıl әylәnәsendә, qışın bәkelәr uyıp, totqannar. Agaç hәm söyәktәn yasalgan ırgaqlı enәlәr belәn yәtmә ürgәnnәr. Balıq totu öçen törle tozaq quygannar, kirtәlәr yasagannar.
Urman hәm cilәk-cimeş
Garәp sәyәxәtçelәre xәbәrlәrenә qaraganda, Bolgar mәmlәkәte sazlıq hәm qara urmanlıq bulgan, urmannarda çiklәwek agaçları küp üskәn. Bu quaqlıqlar unar fәrsax çaması (60-70 km.) yıraqlıqqa suzılgan bulgan. Bolgar şәhәrendә qazu eşlәre waqıtında çiklәwek qabıqları, ә xucalıq bazlarında qırgıy alma teşlәre tabıla. İbne Fazlan da „qırgıy almalar yәm-yәşel hәm bik әçe“, -dip yaza. Töbәk cilәk-cimeşkә bik bay bula. Xalıq cilәk-cimeşne cıyıp, kipterep, töep, qatıqqa salıp qullangan, yogurt digәn eçemlek yasagan.[6]
Xalıqara sәwdә
Bolgarlar mәdәniәt, mәgrifәt wә sәwdә cәhәtennәn böten Yewropada berençe xalıq bulıp, Wolga , Kama, Oka suları buyında törle fin, slawyan xalıqları belәn, Aziәdә törki, әrmәn, grek, iran wә garәp xalıqları belәn zur sәwdә qılgannar. (Slawyan şәhәrlәrennәn, xosusan, Nowgorod belәn Kiewta, Wolga buyında xәzәrlәr belәn, Urta Aziәdә Sәmәrkand wә Xәrәzem xalqı belәn bik sәwdә qılgannar. XII. gasır tarixçısı Әbu Xәmid әl-Әndәlusi xәbәrençә, Bolgar belәn Xәrәzem arasında özleksez kәrwannar yörep torgan). Bolgarlar xәtta Qitay hәm Hindstan xalqı belәn dә eş qılgannar. Bu xalıqlarnıñ sәwdә köymәlәre hәrwaqıt Olug Bolgar şәhәrenә kilep torgannarı maglüm. Xәzer dә Bolgar şәhәrlәreneñ urınnarında şularnıñ (xosusan, Bagdad garәplәreneñ) bik küp törle nәrsәlәre wә aqçaları tabıla. Bolgar şәhәreneñ xәrabәsendә, әrmәnçә yazılgan qaber taşları da bar.
Sәwdәneñ barışı törle xalıqlar belәn törleçә bulgan: mәgrifәttә tübәnrәk dәrәcәdәge xalıqlar belәn malnı alıştırıp sәwdә qılgannar. Mәsәlәn, wisu, yura xalıqları kebek. Mәdәniәtle wә mәgrifәtlerәk xalıqlar belәn, bu zamandagı kebek, malnı aqçaga alıştıru tәrtibençә sәwdә qılgannar.
İbne Rüstә xәbәrençә, bolgarlarnıñ әwәldә üz aqçaları bulmagan, aqça urınına tien wә susar kebek cәnlek tirelәre yörtelgәn. Aq wә tügәrәk tәñkәlәr alışu bәrabәrenә sәwdә islam dәwlәtlәrennәn kiterelgәn…Cirdәn tabılgan Bolgar aqçalarınıñ X. gasırdan elek yasalgannarı kürelgәn yuq, yәgni X-nçı gasırdan soñgıları gına tabıla. Çit mәmlәkәtlәrneñ aqçaları, bolgarlarnıñ üz aqçaları bulmagan zamannarda da yörtelgәnnәr. Mәsәlәn, garәp wә İran padişahlarınıñ aqçaları, XI-nçe gasırda yasalgan Qıtay aqçaları da tabıla.[7]
Bolgarlardan çitkә kitә torgan mallardan kübrәk şuşı nәrsәlәr bula ide: keş, tien, susar, tölke, kama, quyan mexları, kәcә künı, balawız, uq, ere balıq, balıq cileme, balıq teşe (mamont yaki morj teşe), gәrәbә, çiklәwek, qılıç, qalqan, qayın agaçı, әsirlәr, sarıq, quy hәm mögezle xaywannar.
Bu mallarnıñ kübese bolgarlarnıñ üzlәreneke bulıp, qayberlәre ruslar, pirmannar, wotyaqlar tarafınnan Bolgarga kiterelgәn bula.[8]
Bolgar xalqı hönәr wә hönәrçelek cәhәtennәn dә bu ölkәlәrdәge başqa xalıqlarnıñ barçasınnan da östen bulgan. Bolgar şәhәrlәreneñ xәrabәlәrendә tabılgan tarixi әsәrlәrneñ nәzakәt wә nәfislegenә Yewropanıñ iñ mәgrifәtle dәwlәtlәrennәn kilgәn sәyәxәtçelәr dә xәyran wә tañ qalgannar.[9] Biredә metal eşkәrtü, timerçelek, baqır quyu, bizәnü әyberlәre yasau, çülmәk yasau, tire, kün eşlәü, söyәkne hәm agaçnı yunıp törle әyberlәr yasau kiñ tarala.
Timerçelek hәm metal eşlәre
Bolgar hönәrçelәre arasında iñ dәrәcәlelәre timerçelәr bula. Çönki töp eş qoralları, könküreş kirәk-yaraqları timerdәn eşlәngәn. Ber törkem ostalar timer rudası (=yatması) tabu belәn şögellәngәn. Әlege rudalarda timer 18 %’tan alıp 40 %’qa qadәr tәşkil itkәn. Mondıy ruda Tatarstan cömhuriәtendә İdel hәm Çulman yarları buylarında xәzer dә oçrıy. Bu yatmalarga sostavında metalnıñ azlıgı arqasında әllә ni әhәmiәt birelmi, әmma XII-nçe gasırda bu ruda Bolgarda qara metallurgiәneñ töp çimal bazasın tәşkil itkәn.
1949-nçı yılda arxeologlar tapqan çuyın qazan kiteklәre citeşterü kulturasınıñ yugarılıgın kürsәtәlәr. (Aq çuyın 1000°C - 1150°C qızulıqta eri). Moña qadәr galimnәr Könçıgış Yewropada XVI-nçı gasırda gına çuyın qoyıla başlıy dip isәplilәr ide. Bu qimmәtle tabıldıq farazlarnı tamırdan üzgәrtte, Bolgarda XIV-nçe gasırda uq çuyın qoyılganlıgı bilgele buldı.
.Bolgarda metal eşkәrtü miçlәre belәn berrәttәn timerçelek ostaxanәlәre urnaşqan bula. Timerçelәr arasında ayrım tör әyberlәr yasauçı mәxsus ostalar bulgan. Tabıldıqlar bu xaqta söyli.
„Qara timerçelәr“ ere timer әyberlәr yasagan. Alar zur hәm awır çükeçlәr, qısqıçlar, öterge, çuqu öçen maxsus timerlәr belәn eş itkәnnәr. Qoral yasauçı timerçelәr söñge, uq, xәncәr, sugışçı köbәse, doşman ayaq astına ırgıta torgan şartlatqıçlar hәm başqa tör sugış qoralları yasagannar.
Könküreş kirәk-yaraqları yasauçı timerçelәr xalıqnı çaqma qorıçı, yozaqlar, pıçaqlar belәn tә’min itep torgannar hәm üz eşlәren zur ostalıq belәn başqargannar, Timerne törle rәweşkә kertep, altın, kömeş belәn nәqeşlap eşlәgәnnәr, timerdәn yasalgan әyberlәrneñ öslege qatı hәm nıq bulsın öçen qorıç qoyu usulın qullangannar. Qorıç qoyu yandırılmagan kirpeçtәn eşlәngәn miçkә quyılgan balçıq çülmәklәrdә ütkәrelgәn. Bolgar ostaları eretep yabıştıru kebek qatlaulı eşlәrne dә yaxşı belgәnnәr. Xәncәr, qılıç, pıçaq, balta kebek qorallarnıñ kisә torgan öleşen qorıçtan qoygannar. Qoralnıñ nindi maqsatlardan çıgıp eşlәnüenә qarap, törle texnik alımnar qullangannar.
Pıçaq, qılıç, xәncәr, baltalar yasaganda timer eçenә buy-buy qorıç eretep salgannar, şundıy yul belәn üzennәn-üze çarlana torgan qoral yasagannar.
BRONZA TÄLİNKÄ
Bronza qoyuçılar, baqırçılar üz eşlәreneñ çın ostaları bulgannar. Alar taştan yasalgan maxsus qalıpqa qaynar erәmәne agızıp, törle әyberlәr yasagannar. Bolgar şәhәren qazıp tikşergәndә, taştan yasalgan qalıplar, ştamplar öçen qalıplar, metal eretü öçen maxsus sawıtlar, metalnı formalarga salu öçen maxsus qaşıqlar yış oçrıy.
Baqırçılar hәm ciz qoyuçılar baqır qazannar, kuwşinnar, qomgannar, cirenә citkerep şomartılgan keçkenә közgelәr, qayış ayılları, töymәlәr yasagannar. Bolgar ostaları ştamplau, çuqıp yasau usulların qullangannar. Alar yasagan töymәlәr, yozaqlar, közgelәr satu öçen dә citeşterelgәn.
Bronza yozaqlarnı at, tәkә, etsıman itep yasagannar. „Örmi dә, cibәrmi dә“ digәn tabışmaq şul Bolgar yozaqları turındadır, mögayen.
Bronza qullanıp bik küplәp közgelәr eşlәgәnnәr. Anıñ ber yagın yaltıragançı şomartsalar, ikençe yagın bizәklәp eşlәgәnnәr.
Yuwelirçılıq
Bolgar hönәrçelәre arasında yuwelirlar yugarı sәngat ostalıqları belәn ayırılıp torgannar. Bolgar yuwelir әyberlәre üzlәreneñ neçkә eşlәneşe, nәfislege belәn küplәrne tañ qaldırgan. Belgeçlәr alarga zur bәyә birgәnnәr. Berwaqıt Russiәneñ ataqlı keşelәrennәn berәw Yekaterina İkençegә borıñgı bolgarlarnıñ altın alqaların bülәk itәrgә telәgәn. Әmma alqa berәw genә bulganlıqtan, şundıy uq par alqalarnı Perm ostalarınnan eşlәtep ala. Patşabikә rәxәtlәnep alqalarnı qabul itә, әmma soñınnan alqalarnıñ original bulmauwı belenә. Çönki zaman ostaları alqalardagı bik waq altın börteklәren ber-bersenә osta itep yabıştıra almagannar.
Awzında börtek totqan ürdәk bizәkle altın alqa
Süz uñayınnan alqanıñ üze turında. Bocra eçendәge awızına keçkenә genә altın börtege qapqan ürdәk tikmәgә genә yasalmagan. Ul törki xalıqlarda ber riwayәtneñ matdi çagılışı bulıp tora: bik borıñgı zamanda oçsız-qırıysız dәrya bulgan, şunda yalgız ürdәk yözep yörgәn. Ürdәk su töbenә çumıp ber börtek orlıq alıp çıqqan, orlıqtan cir xasil bulgan. Dunay bolgarlarında da şuña oxşaş ber riwayәt saqlangan ikәn.
Bolgar tirәsendә ber alpawıt Bolgar yuwelir әyberlәren cıyıp, qızıqlı hәm bay kolleksiә tözi. Şular arasında ber xәncәr ayıruça igtibarnı cәlep itep tora. Anıñ yöze ataqlı Dәmәşk qorıçınnan, ә sabı fil söyәgennәn eşlәnep, yan-yaqları kömeş belәn tışlangan hәm qızıl axaq dip atalgan qıymmәtle taşlar belәn bizәlgәn bula. Qını tagın da iskitmәle bula. Ul çın kömeştәn yasalgan, gacәyep qatlaulı hәm matur bizәk belәn nәqışlangan bula. Qınınıñ ber qıriyı kitelep kitә hәm alpawıt şunı tözәtergә telәp küp kenә kömeşçelәrgә mörәcәgat itә. Niçek kenә tırışsalar da, yaña quyılgan plastinka sınuçan bula. Elekke kömeşgә oxşagan nıq sostavnı hiç taba almıylar.
Bolgar yuwelirları yugarı ostalıqqa ireşep kömeşne qarartu usulın belgәnnәr, çoqu, sugu usulları belәn sürәt töşergәnnәr.[10]
Bizәnü әyberlәre
Bolgarda bizәnü әyberlәre yasau kiñ taralgan bula. Xatın-qızlarnıñ ös-baş kiemnәren bizәüdә töymәlәr, encelәr, sәylәn qullanıla. Bolgarda qazıp tabılgan әyberlәr arasında törle muyınsalar, belәzeklәr, pıyala yözeklәr bik küp. Bizәnü әyberlәreneñ küpçelege çittәn kiterelә, ber öleşe çittәn kiterelgәn çimaldan eşlәnә. 1982-nçe yılgı qazu eşlәre waqıtında gәrәbәdәn töymәlәr, muyınsalar yasau ostaxanәse tabıldı. Töymәlәr tösle pastadan, axaq taştan, yarım asıltaştan, yandırılgan balçıqtan, söyәktәn, bәllurdan yasalgan. Şarsıman, silindirsıman, miçkәsıman, ozınça rәweştә, sarı, kük, zәngәr töslәrdәge muyın töymәlәre oçrıy. Xatın-qızlarnıñ külmәk izülәren, mangay tasmaların, kiem-salım, ayaq kiemnәreneñ qayber öleşlәren çigü öçen sәylәn qullanılgan. Borıñgı sәyәxәtçelәr yazmalarında Bolgar әmire tirmәsendә Wizantiә parçası, yefәk tuqımalar, әrmәn kelәmnәre turında iskә alalar. Qızqanıçqa qarşı, tuqımalar hәm kiem-salımnar bezneñ könnәrgә qadәt saqlanmagan.
Öç, altı çıbıqtan ürep yasalgan belәzeklәrne arıslan yaki yılan başı surәtlәre belәn bizәgәnnәr. Bolgarda qazıp tabılgan әyberlәr arasında altın bilbau ayılı ayıruça qimmәtkә iә.
Süriyә hәm Mesopatamiә cirlәrennәn kiterelgәn pıyala sawıtlarda xuşbuylar, terekömeş, göl mayı saqlagannar. Kerәç sawıtlar Qıtaydan, altın belәn bizәlgәn aş-su hәm apteka sawıtları yıraq Farsı ilennәn kiterelgәn.
1982-nçe yılgı qazu eşlәre waqıtında Qara Pulatqa bara torgan yulda yartılaş cirgә kümep salıngan gәrәbәçe ostaxanәse tabıldı. Gәrәbәdәn, yarım asıltaştan yuwelir-ostalar bizәnü әyberlәre yasagannar.
Pıyala әyberlәr
Pıyala citeşterü Bolgarda hönәrçelekneñ yugarı dәrәcәgә ireşüe turında söyli. Bay yortlar, migmari (arxitektural) hәykәllәrne tikşergәndә yәşel töstәge tәrәzә pıyalaları tabıla. Bolgar ostaları yasagan pıyala sawıtlarda xuşbuylar, terekömeş, göl mayı h.b. sıyıqlıqlar saqlangan. Şulay uq xatın-qızlar öçen pıyaladan muyın töymәlәre, yözeklәr, bötilәr, mәrcәnnәr yasagannar.
Çülmәkçelek
Bolgar hönәrçelәre çülmәk yasau ölkәsendә zur ostalıqqa ireşәlәr. Çista hәm yaxşı itep izelgәn balçıqtan ostalar törle sawıt-saba, zur çülmәklәr, kuwşinnar, su ütkәrgeç, töten ütkәrgeç torbalar yasagannar. Sawıt-sabanı bizәwdә hәr osta üz fantaziәsen eşkә cikkәn. Çülmәklәrneñ öske öleşlәre törleçә bizәklәngәn. Çülmәk totqaların yış qına poşi, ürdәk, tәkә başı rәweşendә yasagannar. Yabıştırılgan totqalar sawıtlarnı küçerep yörtü öçen uñaylı bulgan.
Balçıq sawıt-saba quldan әylәnderelә torgan qunada әwәlәngәn. XI-nçe gasırdan başlap qızıl hәm qızgılt-sarı çülmәklәrne yәşel hәm körәn pıyala yögertep yasıylar. Mondıy çülmәklәr Bilәr şәhәrendә küplәp tabıla. Çülmәklәrgә kibәr-kipmәs kileş bizәk töşergәnnәr. Bizәk töşerep beraz kibә töşkәç çülmәk şomartılgan, annan soñ yandırılgan.
Balçıqtan yasalgan әyberlәrne yandıruda bolgarlar zur ostalıqqa ireşkәn. Tabılgan sawıt-saba watıqlarınıñ eçe hәm tışı ber töstә bulu bu әyberlәrneñ yugarı sıyfatlı buluı turında söyli. Balçıqtan yasalgan әyberlәrne maxsus çülmәkçe miçlәrendә yandırgannar. Mondıy miçlәr Bolgar şәhәrlegeneñ Golland küle buyında tabıldı. 1,5m.dan 2,6m.ga qadәr bieklektәge, gadәttә ike qatlı bu miçlәr yandırılmagan kirpeçtәn cirgә çoqır qazıp salıngan. Köçle qızuda tigez itep yandıru nәticәsendә yasalgan әyber yaxşı itep çınıqtırıla hәm qızıl, yaki qızgılt-körәn töskә kerә. Miçkә kislorod birü hәm yandırunı köylәp, ostalar çülmәkne bilgele ber töskә kertkәnçe qızdırıp çınıqtıralar, annarı kirpeç-qızıl çülmәkneñ öslegen açıq körәn töskә kertü öçen yandırunı tәmamlagan waqıtta temperaturanı arttıralar.
Sawıt-sabalar, çülmәklәrgә Bolgar ostaları üzlәreneñ tamgaların uyıp qaldırgannar. Bolgarlar yasagan çülmәklәr zur bazarlarda satılgan. Alar Kiew, Murom, Suzdal, Mәskәw, Nowgorod kebek şәhәrlәrdә oçrıy.
Çülmәk citeşterü şaqtıy üseştә bulgan XII-nçe-XIII-nçe gasırlarda çülmәkçelәr öy şartlarında küpertmә bizәkle çülmәklәr yasagan kebek, ayırım hәykәllәrne yazu-sızu hәm taşnı kisep yasau eşe belәn tanış bulgan keşelәr öy şartlarında da eşlәgәnnәr.[11]
Söyәk eşkәrtü
İdel buyı Bolgar dәwlәtendә söyәkne çoqıp, uyıp, bizәklәp eşlәü kiñ taralgan bula. Söyәkne uyıp yasauçılar yort xaywannarı söyәklәrennәn, poşi mögezlәrennәn, fil söyәgennәn nәqışlap әyberlәr yasagannar. Baştaraq söyәkne pıçaq belәn uyıp bizәk töşersәlәr, soñraq timer pıçqı, tokar stanogı qullanıla. Söyәk belәn eşlәwçe ostalar söyәkkә tişeklәr uyu, çoqıp bizәk töşerü, әyberne şomartu hәm yaltıratu alımnarın qullangannar.
Şәhәrlektә tabılgan söyәktәn yasalgan әyberlәr bu eşneñ niçek oyıştırıluwı turında bay mәglumat birә. Bizәk töşerer aldınnan әyber bik şoma itep yaltıratılgan. Tabıldıqlar arasında çimal öçen törle söyәklәr, pıçaq sapları, uq oçları, taraqlar, xәsitәlәr, muyın töymәlәre, sәdәflәr oçrıy.
Tire eşkәrtü
Bolgarlar başqa törki xalıqlar arasında osta kün eşkәrtüçelәr bularaq tanılgan. Terlekçelek tarmagınıñ kiñ üseş aluı nәticәsendә çimalga qıtlıq bulmıy. Künçelәr sıyır, tana, sarıq, kәcә tirelәrennәn yugarı sıyfatlı kün eşlәgәnnәr.
Bik küp çıganaqlarda bolgarlarnıñ kün itektәn yörüe, xәtta künne çit mәmlәkәtlәrgә satuları xaqında mәglümatlar bar. Mәsәlәn, 985-nçe yılgı rus yılyazmalarında Kiew kneze Wladimirnıñ gaskәr başlıgı Dobrınya sugışta әsirlekkә algan bolgarlarnıñ barısınıñ da kün itek kigәnleklәre turında yaza.
Ul çorda hәm soñraq, xәtta xәzer dә yaxşı eşkәrtelgәn kün „әl-Bolgari“ dip yörtelә. Bolgarlar şoma kün dә, qıtırşı öslekle kün dә eşlәgәnnәr. Künnәn ayaq kiemnәre, ös-baş kiemnәre, qapçıqlar, qayışlar tekkәnnәr.
Kiez qatu
Sarıq, kәcә yonınnan kiez qatqannar. Kiezdәn zur tirmәlәr yasagannar. Bolgarlar yazın cәylәwlәrgә küçkәç şundıy kiez tirmәlәrdә yәşәgәnnәr. İbne Fazlan da Bolgar ilendә şundıy tirmәlәrendә yәşәgәn, alar turında yazıp ta qaldırgan. Bolgar padişahınıñ 1000 keşe sıydırışlı, әrmәn kelәmnәre tüşәlgәn tirmәsenә qunaq bulgan. Әl-Bәlxi yazmalarına qaraganda da, „Bolgarlar cәylekkә kiez tirmәlәrgә küçәlәr“. Arxeologik tabıldıqlar arasında sarıq yonın qırqu öçen qayçılar, ırgaqsıman taraqlar bar.
Cep erlәw
Bolgar şәhәrlәren qazu eşlәre waqıtında tabılgan balçıqtan, şifer, aqqurgaştan yasalgan orlıq başları, cep erlәp tuqıma suqqanlıqları xaqında söyli.
Bolgar zıyalıları zatlı kiem kigәnnәr. İbne Fazlan Bolgarda xan gailәsenә kiem tegüçe Bagdadtan kilgәn osta belәn oçraşıp söylәşkәn. Ul çorda qimmәtle tuqımalarnı Urta Aziәdәn qaytargannar. Qimmәtle cәnlek tirelәre eşkәrtü dә cayga salıngan bulıp, alış-bireş itüdә möhim rol uynagan.
Agaç eşlәre
Arxeologiә mәglümatları, yazma çıganaqlar tözeleştә hәm könküreştә agaçnıñ kiñ qullanıluı turında söyli. Agaçtan eşlәngәn әyberlәr saqlanmasa da agaç eşkәrtüdә qullanılgan qorallar: baltalar, ötergeçlәr, pıçaqlar küplәp tabıla. Könküreştә agaçtan yasalgan әyberlәr küp qullanılgan bulırga tieş. Mәsәlәn, sawıt-saba, arbalar, sabannıñ agaç törәnnәre yasauda agaç kiñ qullanılgan. Arxeologlar qoyı buraları, öy burasınıñ asqı nirgәlәren, bürәnәdәn tözelgәn başqa qorılmalarnı qazıp çıgardılar. Әl-Garnatıy: „Bolgar –zur şәhәr, öylәr narat agaçınnan buralgan, ә şәhәr diwarları imәnnәn“, -dip yaza.[12]
Däwamı TATARSTAN HISTORY- 3'dä...
[1] Şul uq әsәr, s. 24
[2] Şul uq әsәr, s. 25
[3] Rizaeddin Fәxreddinәw, Bolgar wә Qazan töreklәre, Qazan, 1993, s. 26
[4] Gazit Gobәydullin, Tatar tarixı, Qazan, 1923, s. 27
[5] Rafael M. Wәliew, Cәmil A. Muhammetşin, Böyek Bolgar, Ankara, 2000, s. 148
[6] Rafael M. Wәliew, Cәmil A. Muhammetşin, Böyek Bolgar, Ankara, 2000, s. 132-135
[7] Gaynetdin Әxmәrew, Bolgar tarixı, Qazan, 1909 hәm 2000, s. 48-49
[8] Rizaeddin Fәwreddinew, Bolgar wә Qazan töreklәre, Qazan, 1993, s. 28-29
[9] Gaynetdin Әxmәrew, Bolgar tarixı, Qazan, 1909 hәm 2000, s. 49
[10] Rafael M. Wәliew, Cәmil A. Muhammәtşin, Ankara, 2000, s.135-137
[11] Şul uq әsәr, s. 147-149
[12] Rafael M. Wәliew, Cәmil A. Muhametşin, Böyek Bolgar, Ankara, 2000, s. 137-138


c: text/html

text:
Osman Öztunç - Narabesk
Sanatçı : Osman Öztunç
Türkü : Narabesk
Etiketler : Osman Öztunç - Narabesk türkü indir, Osman Öztunç - Narabesk türkü dinle, Osman Öztunç türküleri, Narabesk mp3 indir, Osman Öztunç türküleri Narabesk türküsü, Narabesk sözleri, Osman Öztunç mp3 dinle, Osman Öztunç download, Narabesk bedava mp3, Osman Öztunç türkü sözleri, Osman Öztunç türkü dinle, Osman Öztunç son albüm indir
Osman Öztunç Türküleri
Osman Öztunç - Yunus
Osman Öztunç - Dön Yurduna
Osman Öztunç - Onlar
Osman Öztunç - Züleyha da Kalmışım
Osman Öztunç - Beddua
Osman Öztunç - Üç Ayak Bir Şafak
Osman Öztunç - Adı Türk
Osman Öztunç - Divan
Osman Öztunç - Tepelerim
Osman Öztunç - Gölgeler
Osman Öztunç - Farkeyledim
Osman Öztunç - Mektup
Osman Öztunç - Efulim
Osman Öztunç - Karnım Aç
Osman Öztunç - Ağlarım

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukraina Tış İşler Nazirligi içtimaiy ağlarda – ATR belgisi ile
Ukraina Tış İşler Nazirliginiñ içtimaiy ağlardaki resmiy saifeleri yarımadada Roskomnadzor qararından yayınlavı toqtalğan ATR qırımtatar telekanalınıñ belgisi altında çalışa, haber ete Qırım.Aqiqat.
Şu cümleden, qırımtatar telekanalınıñ logosını Ukraina Tış İşler Nazirliginiñ twitter ve Facebook saifesinde körmek mümkün.
Evel Ukraina Prezidenti Petro Poroşenko bütün Ukrainada ATR qırımtatar telekanalınıñ yayınlavını tiklemege avale etti. Devlet başı qayd etkeni kibi, yaqın zamanda Ukrainada, şu cümleden Qırımda, ATR yayınlavını tiklemek Ukraina akimiyeti içün şeref ola. Bundan ğayrı, Poroşenko Ukraina ATR telekanalını Strasbourgtaki İnsan aqları halqara mahkemesinde qorçalaycağını ayttı.
Mart ayınıñ soñuna qadar ATR media-holdingi Rusiye qanunlarına köre kütleviy haber vastası olaraq öyle de qayd olamadı. Şirket Roskomnadzorğa vesiqalarını bir qaç kere bergen edi, lâkin olarnı farqlı sebeplerden keri qaytara ediler. Aprel 1-ge keçer gecesi ATR telekanalı, Lâle bala telekanalı işini toqtatmağa mecbur oldılar. «Meydan» ve «Lider» radioları da diñleyicilerinen sağlıqlaştılar. Reberlik telekanalnı qayd etmege tırışacağını bildirdi.


text:
Formaldegïd - erekşe qawipti. Bul tüssiz gaz matanıñ wmajdalıp, mıjılıp qalwına jol bermeydi, sonday-aq, kïimniñ kögerip, ne kök sasıp ketw qawpin seyiltedi. Biraq, ol kerisinşe, adamdarda allergïyalıq reakcïyalardıñ payda bolwına äser etedi. Key ğalımdar munday jağdayda qaterli isiktiñ de damıp ketwi mümkin ekenin aytadı.
Allergïyanı basıtqı boyağıştar men anïlïn boyağıştarı twdırwı mümkin. Ol köptegen sïntetïkalıq matalardı boyawda qoldanıladı.
Alğaş ret jwılğan soñ boyağıştıñ bölşegi matada qaladı, sondıqtan Donald Belsïto kïimdi eki ret jwwğa keñes beredi.
Bul, äsirese, xïmïyalıq qosılıstarğa allergïyası bar adamdarğa qatıstı aytılğan keñes. Boyağıştar denege tïgende onda dene qızarıp, börtpeler payda bolwı mümkin. Negizinen ol bel, moyın, san jäne qoltıqta şığadı.
Derekközi: Qazaqparat
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
Mäskewde Quran festïvali ötip jatır. Ïgilikti şarağa qatısw üşin qasïetti kitaptı oqïtın qarïlar men qarapayım musılmandar, sonımen qatar basqa dinniñ ökilderi Ïslam mädenï ortalığına jïnaldı. Ayrıqşa körmege kelgenderdiñ nazarın awdarğan jibek kilem boldı. Onda Quran Kärimniñ barlıq ayattarı tolıq mätinde jazılğan. Bul eñbekke şeberler 6 jıl waqıtın jumsaptı. Al dawısı äsem qarïlar Allanıñ sözin ädemilep oqıp, kelwşilerdiñ alğısına bölenwde. 17şilde, yağnï juma künine deyin bolatın festïvalge jergilikti musılmandardan basqa şeteldik qonaqtar da kelgen. Uyımdastırwşılar qonaqtardı sağat keşki 11-ge deyin qabıldaydı. Munda Ramazan ayınıñ soñğı künderin atap ötw üşin basqa da sawaptı şaralar ötkizilwde.
Derekközi:24.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Osman Öztunç - Davullar Çalındı
Sanatçı : Osman Öztunç
Türkü : Davullar Çalındı
Etiketler : Osman Öztunç - Davullar Çalındı türkü indir, Osman Öztunç - Davullar Çalındı türkü dinle, Osman Öztunç türküleri, Davullar Çalındı mp3 indir, Osman Öztunç türküleri Davullar Çalındı türküsü, Davullar Çalındı sözleri, Osman Öztunç mp3 dinle, Osman Öztunç download, Davullar Çalındı bedava mp3, Osman Öztunç türkü sözleri, Osman Öztunç türkü dinle, Osman Öztunç son albüm indir
Osman Öztunç Türküleri
Osman Öztunç - Mehmedim
Osman Öztunç - Bahtiyarım
Osman Öztunç - Karnım Aç
Osman Öztunç - Divan
Osman Öztunç - Üç Ayak Bir Şafak
Osman Öztunç - Hak Adına
Osman Öztunç - Adamım
Osman Öztunç - Ben Dönersem Başbuğum
Osman Öztunç - Tecnis
Osman Öztunç - İsyan Etmişim
Osman Öztunç - Selam Olsun
Osman Öztunç - Göçtü
Osman Öztunç - Kiziroğlu
Osman Öztunç - Dağlara Çıkmanın Tam Zamanı
Osman Öztunç - Canciğer


text:
Qater aytıp kelmeydi, al abaysızda bolğan jağdayğa qalay tötep beremiz? Äsirese, ottan, swdan kelgen qawip-qater eñ qorqınıştısı bolsa kerek. Saqtansañ - saqtaydı, alayda, osı sındı oqïğalarğa kez bolğanda ne istew qajettigin bilgen artıq etpeydi.
Aldımen qanşalıqtı aşısa da küygen jerdi swıq swda ustap, tazalap alw qajet.
Keyin jara ornına tuz nemese bal men şïki jumırtqanıñ ağın jağwğa boladı. Eger jara qabınıp, awırğanı sezilse, almurttı tanıp qoyıñız. Tis pastasınıñ da osı turğıda paydası bar. Ol teriniñ qabınwınıñ aldın aladı, iswden de saqtaydı. Küyip qalğan orın zaqımdanğannan bölek, isinw belgileri biline bastasa, paydalanıñız. Onı küygen terige jağıp, şamalı waqıttan soñ jwıp tastasıñız bolğanı, birden şïpasın beredi. Sonday-aq, teri qattı küyip, zaqımdanatın bolsa, sol sätte spïrtke salğanıñız durıs bolmaq. Yağnï, maqtanı spïrtke malıp, küygen orında sürtip otırw amaldarı jïi jasalwı tïis. Eger, mayğa nemese swğa küyip qalsañız, suyıq maydıñ özi em bolmaq.
Al awrw asqınıp, dert ayıqpasa därigerge qaralğanıñız jön. Öytkeni, densawlıq siz ben bizdiñ bastı baylığımız.
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Ekrem Çelebi - Dağlar Duman Olmadan Gel
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Dağlar Duman Olmadan Gel
Etiketler : Ekrem Çelebi - Dağlar Duman Olmadan Gel türkü indir, Ekrem Çelebi - Dağlar Duman Olmadan Gel türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Dağlar Duman Olmadan Gel mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Dağlar Duman Olmadan Gel türküsü, Dağlar Duman Olmadan Gel sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Dağlar Duman Olmadan Gel bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Everek Dağı
Ekrem Çelebi - Hasta Olup
Ekrem Çelebi - İlvanlım
Ekrem Çelebi - Anadolum
Ekrem Çelebi - Bülbül Havalanmış
Ekrem Çelebi - Gel Sevelim
Ekrem Çelebi - Mevlayı Seversen
Ekrem Çelebi - Gezsem De Dünyanın Dört Bucağını
Ekrem Çelebi - Kurşun Yedim
Ekrem Çelebi - Misket
Ekrem Çelebi - Sarı Yazma Yakışmaz Mı Güzele
Ekrem Çelebi - Yürü Güzel Yürü
Ekrem Çelebi - Garip Dünya
Ekrem Çelebi - Boş Sevgi
Ekrem Çelebi - Haydi Güzelim


text:
Vinnitsa hayrseverleri köçip kelgenler içün meskenlerni abadanlaştıralar
Vaqtınca «Podolskiy Artek» Vinitsa vilâyetiniñ lagerinde yaşağan Qırım köçebelerı içün meskenler hayriyetçiler tarafından abadanlaştırıla, dep haber ete Ukrinform.
Vinitsa vilâyet memuriyeti reisi Anatoliy Oliynıknıñ malümatına köre, Qırımdan köçip kelgenler içün Kalinovsk rayonınıñ Novaya Greblâ köyündeki sabıq PTU yataqhanesi ayırılğan edi.
«Şimdi tamir işleri hayriyetçi, vatandaş ve şirketlerniñ yardımı ile olıp keçe», – dedi Oliynık. Sakinlernen iş adamları Qırımdan köçip kelgenlerniñ meskenleri içün tahminen yarım million grivna ayırıldı ve aqça kelmege devam ete.
«Ukrainskiy dom» cemaat teşkilâtınıñ reisi Andrey Şçekunnıñ malümatına köre, işğal etilgen Qırımdan qıtaiy Ukrainağa tahminen 18 biñ insan kelmege mecbur oldı.
Vinitsa vilâyet memuriyeti reisi Anatoliy Oliynıknıñ malümatına köre, Qırımdan köçip kelgenler içün Kalinovsk rayonınıñ Novaya Greblâ köyündeki sabıq PTU yataqhanesi ayırılğan edi.
«Şimdi tamir işleri hayriyetçi, vatandaş ve şirketlerniñ yardımı ile olıp keçe», – dedi Oliynık. Sakinlernen iş adamları Qırımdan köçip kelgenlerniñ meskenleri içün tahminen yarım million grivna ayırıldı ve aqça kelmege devam ete.
«Ukrainskiy dom» cemaat teşkilâtınıñ reisi Andrey Şçekunnıñ malümatına köre, işğal etilgen Qırımdan qıtaiy Ukrainağa tahminen 18 biñ insan kelmege mecbur oldı.


text:
Bul joramalğa qulap qaytıs bolğan er adamnıñ qasınan tabılğan akcïyalardı satwmen baylanıstı materïaldar jïnaqtalğan qara portfelde negiz bolıp otır.
Däl osığan uqsaytın oqïğa üstimizdegi jılı Şanxay qalasında orın alğan bolatın. Qor narığınıñ qattı qunsızdanwına küyinen äyel, şıdamay özine qolğan edi.
Eske sala keteyik, soñğı waqıttarı Qıtaydıñ qor narığı burın soñdı bolmağan quldırawğa uşırap, Şanxay bïrjasındağı ïndeks tañerteñ 4,3 payızğa tömendedi. Al Gonkongtik qarjı ïnstïtwtındağı körsetkişter 0,5 payızğa, japondıq Nïkkey 1,1 payızğa azayğandığı belgili. Tek osı jıldıñ 27 tamızında ğana Shanghai Composite ïndekisi 5 payızğa köterildi.
Derekközi: lenta.ru
Kommentarïï


text:
Älemde 3,04 trln ağaş bar eken. Onı jwırda ağaştardı sanap şıqqan ğalımdar mälim etti, dep xabarlaydı Bnews.kz.
Gazeta.ru basılımınıñ xabarlawınşa, älem ğalımdarı ormandardıñ älemdik kartasın jasaw üşin zerttew jumıstarın jürgizip, nätïjesin Nature jwrnalında jarïyalağan.
Olar orman massïvteriniñ tığızdığın zerttep qana qoymay, älemde qanşa tüp ağaş barın da sanap şığıptı. Sonımen, jer şarında 3,04 trln tüp tal bar eken.
Sonımen qatar, ğalımdar ağaştardıñ jıl sayın 15 mïllïardqa artıp, onıñ 10 mïllïardı joyılıp otıratının da däleldegen. Jalpı, adam balası tirşilik ete bastağan däwirden beri jer betindegi ormandardıñ 46 payızı joyılğan.
Derekközi:BAQ.kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
Qazaqstan ulttıq quramasınıñ Rïo-de-Janeyro olïmpïadasına kïip baratın kïim ülgisi naqtı bekitildi. Paradtıq jäne sporttıq kïim ülgilerine dïzaynı jäne tüsi boyınşa özgerister engizilgen.
Bul twralı vesti.kz saytı xabarlaydı.
“Äyelderdiñ paradtıq forması bekitildi. Äyelder pïdjagı basqa tüste boladı. Ol burın erlerdiki sekildi kök tüsti edi. Al endi kerisinşe. Bul soñğı nusqa”, – dep xabarladı komïssïya müşesi Olga Şïşïgïna.
Şïşïgïnanıñ sözinşe, qazaqstandıq sportşılar kïip şığatın biregey forma da bekitilgen.
“Bügin sonday-aq, sporttıq forma da naqtı bekitildi. Kişkene ğana tüsterin özgerttik. Endi sportşılarımız aq-kök tüsti formanı kïip şığatın boladı”, – deydi Şïşïgïna. Onıñ aytwınşa, komïssïya müşeleri özgertilgen nusqağa barlığı birdey dawıs bergen.
Eske sala ketsek, ulttıq quramanıñ sporttıq kïimin tañdawğa arnayı komïssïya bekitilip, onıñ quramına Serik Säpïev, Ermaxan Ibırayımov, Olga Şïşïgïna jäne basqa da tanımal sportşılar kirgen bolatın. 18 aqpanda Astanada paradtıq jäne sporttıq formalar tanıstırılğan. Keyinirek, formağa birqatar özgeristerdiñ engiziletini xabarlanğan. Birneşe kün burın qazaqstandıq tanımal dïzayner Quralay Nurqadilova da olïmpïyalıq formağa öz nusqasın usınğan edi.
Rïo-de-Janeyrodağı jazğı olïmpïada oyındarı 2016 jıldıñ 5-21 tamız aralığında ötedi.
Stan.kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Mekemeni bağdarlamaşı Evgenïy Pyatkovskïy aşqan. Bul Reseydegi eresekterge arnalğan alğaşqı balabaqşa bolıp otır. «Meniñ qızım balabaqşağa qwana-qwana baradı. Dostarımızben oy bölisip otırğan kezde eresekterge arnalğan osınday mekeme aşw twralı ïdeya keldi»-deydi avtordıñ özi. Ol osınday balabaqşanı Mäskew men Sank-Peterbwrgte aşwdı josparlap otır.
Balabaqşanıñ birneşe tağamnan turatın as mäziri bar. Munda kelwşiler än salıp, şığarmaşılıq jumıstarmen aynalısadı. Är topqa on adamnan bölingen. Munda bir täwliktiñ qunı bes mıñ teñge mölşerinde. Bul balabaqşağa 28-40 aralığındağı erler men 23-30 jas aralığındağı qız-kelinşekter qızığwşılıq tanıtıptı.
Derekköz: Lenta.rw
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Mänerlep sırğanawdan Soçï Olïmpïadasınıñ jeñimpazı, japondıq Yudzwrw Xanyu qazaqstandıq Denïs Tenniñ Bostonda ötip jatqan älem çempïonatında qısqa bağdarlamanı orındaw aldındağı jattığw kezinde onımen ädeyi soqtığısqanın mälimdedi, dep xabarlaydı «R-Sport» agenttigine siltememen Vestï.kz.
Xanyu men Ten särsenbi küni bolğan jattığw kezinde soqtığısqan. Solay bolğanımen, Xanyu qısqa bağdarlamada eñ üzdik nätïje körsetti, al buğan deyingi älem çempïonatı men Soçï Olïmpïadasında qola jüldeni ïelengen Ten 12-şi orınğa taban tiredi.
«Men beynejazbanı kördim, ol ädeyi jasadı dep oylaymın. Biraq men oğan aşwlanbawım kerek», - dep mälimdedi Xanyu.
Frans Press agenttiginiñ aqparatınşa, Japonïyanıñ mänerlep sırğanaw federacïyası Xalıqaralıq konkïmen jügirwşiler odağına (ISU) Denïs Tenge eskertw jasaw talabımen resmï türde şağım bermek.
QazAqparat
Tegï: Sport jañalıqtarı,
Kommentarïï


text:
Jenevada Lutkovskaya ve Çubarov Qırımda insan aq ve serbestliginiñ bozuluvı aqqında tarif etecekler
Ukraina Yuqarı Şurasınıñ insan aqları boyunca vekâletli Valeriya Lutkovskaya çarşenbe künü, noyabr 5-de, BMT insan aqları boyunca Yuqarı komissarınıñ Ofis temsilcileri ögünde Qırım ve Ukraina şarqında insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında ariza ile çıqışta bulunacaq.
«Tedbir insan aqları boyunca vekâletli Valeriya Lutkovskayanıñ teşebbüsi ile ötkerile. O, bunı diplomatik eyyetlerine Ukrainada insan aqlarınıñ vaziyetini añlatmaq içün yapmağa teklif etti», – haber ete onıñ matubat hızmeti.
Valeriya Lutkovskayanıñ çıqışından soñ qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarovnıñ «İşğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyetinde insan aqları ile bağlı vaziyet» arizası ile çıqışta bulunacaq. Bunıñ ile Harkov uquq qoruyıcı taqımınıñ vekili Gennadiy Tokarev «Ukraina Şarqınıñ ziddiyet territoriyalarında insan aqlarınıñ bozuluvı» aqqında arizası ile çıqışta bulunacaq.
Haber etilgeni kibi, Valeriya Lutkovskaya Ukraina ve Qırımda vatandaşlarğa nisbeten ayırım faktları aqqında tarif etecektir.
«Bunıñ ile insan aqları boyunca vekâletli Valeriya Lutkovskaya diplomatik eyyetlerniñ vekillerini Ukraina Şarqında Rusiye tarafdarları olğan qanunsız silâlı taqımları tarafından bala aqlarınıñ bozuluvı ve Rusiyege esirge alınğan balalarnıñ qaytaruvında Ombudsmen Ofisiniñ ğayreti aqqında añlatacaq», – dediler Valeriya Lutkovskayanıñ matbuat hızmetinde.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Ukraina tasil nazirligi: Qırımlılar VNO qoşma sessiyasında iştirak ettiler
VNO qoşma sessiyasında 19 299 abituriyent iştirak etti, denile Ukraina tasil keyfiyetine qıymet kesüv merkezinde.
Şu cümleden, Qırımdan – 84 insan, daa 12028 – Donetsk vilâyetinden, Lugansk vilâyetinden – 5241 insan.
Ukraina tasil ve ilim nazirliginde qayd etkenleri kibi, iyül 18 künü saat 23:59 VNO qoşma sessiyasınıñ neticeleri peyda olacaq (biologiya, himiya, bütün dünya tarihı boyunca).
Ukrain tili ve edebiyatı, coğrafiya, rus tili, çetel tilleri (ingliz, alman, frenk, ispan), esap, bütün dünya edebiyatı ve Ukraina tarihı fenleri boyunca neticeler endi aşkâr etildi.
Evel haber etilgeni kibi, bu sene Qırım ve Donbass studentleri içün kiriş kampaniyasını qolaylaştırmağa vade ete ediler.
Qırımda 17 biñ 290 abituriyent bar.


text:
«Kiyevstar» Qırım ofisini zapt ettiler. Operator bağnı aqşamğa qadar pekitecek ola
«Kiyevstar» ukrain operatornıñ ofis binasını belgisiz şahıslar zapt etti.
Bunı şirketniñ matbuat-hızmeti bildire.
«Bazarertesi künü Aqmescitte yerleşken AO «Kiyevstar» ofisine silâlı insanlar kirip, şirket hadimleriniñ ögünde telekom-donatuvğa kendi techizatnı qurmağa başladı», – dep bildire İnterfaks-Ukraina.
Mında şunı da qayd etitler ki, «Kiyevstar», müşterilerniñ haber havfsızlığını, hadimlerniñ fizikiy telükesizligini ve ağnıñ bütünligini tüşünip, Qırımda bağ hızmetini vaqtınca toqtatmağa mecbur.
Bu vaziyet aqta şirket Ukraina bağ ve haber idare boyunca Milliy komissiyasına bildirdi ve yapılacaq areketleri aqqında malümat bekley.
Qırım.Aqiqat saytına şunı ayttılar ki, operator avgust 11 kününiñ aqşamına qadar bağnı pekitecek ola.
«Yüz bergen meseleni bugün saat 18:00-gece yoq etmege tırışırmız. Amma yapıp olurmız, yoqmı, belli degil», – dep añlatalar call merkezde.
Evel bildirilgeni kibi, «Kiyevstar» mobil operatorı qırım müşterilerine vaqtınca hızmet berüvni toqtattı.


text:
Erivanda narazılıq iştirakçileri Rusiye bayrağını yaqacaq oldılar (canlı)
Ermenistan paytahtı Erivanda cumaaqşamı, yanvar 15-de, narazılıq iştirakçileri olarğa Rusiye elçihanesi ögünde Rusiye bayrağını yaqmağa keder etken politsiya hadimleri ile dögüştiler. Eki insan yaqalanğan – olardan biri – kinorejissör Tigran Hzmalân, – haber ete Radio Svoboda.
Bunıñ ile Gümri ermeni şeerinde insanlar ermeni ailesiniñ altı azası ile vedalaşuv tedbirine toplandılar. Olarnıñ öldürüvinde Rusiye askerini qabaatlaylar. Rusiye arbiy bazası yerleşken Gümri kilsesine Ermenistan parlamentiniñ reisi Galust Saakân ve diger qanun ve cemaat erbapları keldi.
(canlı yayın)
Ermenistan baş prokurorı narazılıq iştirakçilerine vade etkeni kibi, Ermenistan Rusiyege öldürüvde qabaatlanğan insannı olarğa teslim etmege ricada bulunacaq eken.
Belli olğanı kibi, yanvar 12 künü Gümri şeerinde altı insandan ibaret olğan aile – qarı-qoca, olarnıñ oğlu, kelini, eki yaşında torunı ve evli olmağan qızı – öldürilgen edi. Yarım yaşında balaçıq yaralandı.
(canlı yayın)
Akimiyet bildirgeni kibi, Rusiye askeri Valeriy Permâkov, Moskvanıñ Cenübiy Kavkazda olğan eñ büyük arbiy obyektini terk etip, altı insannıñ öldürüvinde qabaatlı olğanını bildirdi. Askerni Rusiye sıñır bekçileri yanvar 13 künü ermeni-türk sıñırı yanında yaqaladılar
Malüm olğanı kibi, yanvar 14 künü Erivan narazılıq iştirakçileri baş prokurordan Permâkovnıñ Ermenistanda makeme etilmesini talap etken ediler.


text:
Amerïkada antïkvarïat sarapşısı mektep sabağında küyiktastan jasalğan qumıranı 50 mıñ dollarğa bağalap, onı Pïkasso jumıstarımen teñestirdi. Bul twralı The Guardian xabarlaydı.
Mamır ayınıñ basında Oñtüstik Karolïnanıñ turğını Alvïn Barr (Alvin Barr) sarapşılar qonaqtarğa türli antïkvarlıq zattardıñ boljaldı bağasın anıqtawğa kömektesetin brïtandıq Antiques Roadshow teleşowınıñ amerïkandıq nusqasına keldi.
Barrdıñ aytwınşa, Oregon ştatında mülikti jappay satw kezinde ol «balşıq, saban, qus qïımen» sılanğan balşıq qumırağa nazar awdardı. Onıñ usqınsız türine qaramastan Barr bul zattı 300 dollarğa satıp aldı.
Teleşowğa qatısqan bağalawşı Stïven L. Fletçer (Stephen L Fletcher) qumıranıñ 19 ğasırdıñ ayağında jasalwı mümkin ekenin aytıp, onı 30-dan 50 mıñ dollarğa deyin bağaladı.
Alayda jazba efïrge şıqqan soñ, Fletçer qattı qateleskenin bildi. Bul qumıranıñ 1973 jılı mektepte küyiktas zattardı qurw sabağında jasalğanı anıqtaldı.
Bul twralı bağdarlamanı körip otırğan Oregon turğını xabarlağan. Ol bul qumıranı onıñ Betsï Sowl (Betsy Soule) esimdi qurbısı jasağanın ayttı. Sowl jergilikti gazetke bul qumıranıñ 1973-1974 jıldar aralığında jasağanın aytıp berdi.
Qate anıqtalğan soñ, Fletçer öz bağalawın özgertip, bul oqïğanıñ ol üşin «tanımdıq täjirïbe» bolğanın ayttı.
QazAqparat
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Qıtaylıqtar joğarı oqw orındarına tüswşilerdiñ ata-anası men twısqandarın «maxabbat şatırına» ornalastırwda. Munday keşender oqw orındarınıñ sportzaldarında salınğan.
Dästür boyınşa joğarı oqw orındarına qujat tapsırğan kezde abïtwrïentterdiñ qasında twıstarı köp jüredi. Köp ata-analar balalarımen birge alıstan at arıtıp keledi.
Ğalamtorda şatırlarda uyıqtap jatqan ata-analardıñ swretteri payda boldı. Jeli qoldanwşıları jastardıñ ata-anasız, öz betterinşe jürip üyrenwi qajettigin aytwda.
Qıtayda şïrek ğasır jürgizilgen «bir bala» sayasatı özimşil urpaqtıñ öswine sebep boldı. Ata-ana ıqılası men nazarı şekten tıs bolğandıqtan olardı köpşilik «kişkentay ïmperatorlar» dep te atap ketken.
Derekköz: mir24.tv/news/world/15040536
Kommentarïï


text:
2017 jılı älemniñ sayasi-ekonomikalıq twraqtılığı, damu bağıtı Soltüstik Koreyağa tikeley baylanıstı boldı. Jaña jıldıñ keluimen bwl öñirde bolğan qanday da bir sayasi özgerister älem elderin eleñdetpey twrmadı. Jaña jıldı qarsı alu keşinde Pioñyañ (Phen'yan/Pyongyang) jıldağıday emes saltanattı otşaşumen qarsı aldı. Dese de, otşaşu saltanatı Pioñyañnıñ älemdik iri qalalardıñ qatarına qosılğanına körsetkiş bola almaydı. Biraq, Soltüstik Koreyanıñ jaña jıldı otşaşu saltanatımen qarsı aluı BBC-diñ nazarın özine audarıp, bwl turalı älem elderine habarladı.
Soltüstik-Şığıs Aziya dağdarısı
Qwrama Ştatqa jaña prezident kelgen soñ, AQŞ-Oñtüstik Koreya birlesip äskeri oqu-jattığular ötkizu arqılı Soltüstik Koreyağa ses körsetti. Alayda, oylamağan jerden Soltüstik Koreya «strategiyalıq qauipsizdigimizge qater töndirdi» dep bağalap, «öz-özin qorğau» jeleuimen birneşe ayda jaña ballistikalıq zımırandardı wşırıp, sutegi bombasın sätti sınaqtan ötkizgen.
Soltüstik Koreyya sol kezde Qıtay tarabınıñ «Qos taraptı toqtatu» (Soltüstik Koreyanı zımıran jäne yadrolıq sınaqtarın toqtatuığa, AQŞ-Oñtüstik Koreyanı birlesken oqu-jattığuların toqtatuğa şaqıru) ündeuine qwlaq aspadı. Al osımen qatar, Oñtüstik Koreyanıñ «Sad» zımıran qorğanıs jüyesin ornatuı tübek jağdayın tipti de şielenistirip jiberdi. Tübek mäselesi şielenis şegine jetkende, ötken jıldıñ 23 jeltoqsanda BWW Qauipsizdik keñesi Soltüstik Koreyağa bağıttalğan sankciyanı küşeytti.
Kim Joñ Unnıñ (Kim Çen In/ Kim Jong Un) el halqına jasağan jaña jıldıq joldauında, özderiniñ yadrolıq qaruların alğa tarta otırıp, Oñtüstik Koreyamen kelissöz üsteline baruğa dayın ekenin bildirgen edi. Osı arada Soltüstik Koreyanıñ tosınnan poziciyasın özgertui, eki el arasındağı tikeley baylanıs jelisiniñ qosıluı, Soltüstik Koreya 2018 jılğı Qıstıq olimpiadağa qatısatın boluı, eki Koreya arasındağı kelissözderdiñ ötuiniñ bäri de sarapşılardıñ oyna da kirmegen ister edi.
Soñğı jıldarı Soltüstik Koreya yadrolıq mäselesi AQŞ, Qıtay, Oñtüstik Koreya jäne Japoniya arasındağı eñ ülken qayşılıqtı taqırıp bolıp keldi. Qıtay Soltüstik Koreyanıñ eñ negizgi arqa süyer bolğanımen, Korey tübeginiñ yadrolıq qarusız boluın qoldap keldi.
Jaqında Donal'd Tramp jurnalisterge bergen swqpatında: «Men Kim Joñ Unmen jaqsı aralasıp kete alamın, men özgelermen tez til tabısam. Bwl jağday sizderdi tañğaldıratın şığar», – degen. Tramptıñ bwl sözi rasında älemdik BAQ-tı tañqaldırdı. Sebebi, jazda Tramp KHDR basşısına «Zımıran adam» degen laqap at taqsa, öz kezeginde Kim Jou Un Tramptı «Aljığan şal» dep atağan bolatın.
Ne sebep?
Soltüstik-Şığıs Aziya şielenisiniñ jaqsaruınıñ sebebin köptegen zertteuşiler ekonomikalıq qısımnıñ nätijesi dep qaraydı. Soñğı sankciya kezinde Soltüstik Koreyanıñ import etetin mwnay önimi 90 payızğa deyin qısqarğan bolatın. Al, wqsamağan pikirdiñ biri Wlıbritaniya arqılı Oñtüstik Koreyağa qaşıp barğan Soltüstik Koreyanıñ bwrınğı sırtqı isterge jauaptı jetekşisi Tay Yioñ Haudıñ aytuınşa, tübek qayşılığındağı taraptar Qıtay alğa tartqan «qos taraptı toqtatu» ündeuine kelisim bergen. Dese de, bwnıñ şındıqqa qanşalıqtı jaqın ekeni belgisiz.


text:
Aqmescit mahkemesi Ali Asanovnıñ apis müddetini noyabr 19-na qadar uzattı
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi «fevral 26» işiniñ iştirakçisi Ali Asanovnıñ apis müddetini 2015 senesi noyabr 19-na qadar arttırdı. Bunı Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ başı Zair Smedlâyev bildirdi.
«Ali Asanovnıñ apis müddetini 2015 senesi noyabr 15 kününe qadar arttırdılar», – yazdı o Facebookta.
Hatırlatamız, taqiqatqa köre, Ali Asanov 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası yanında Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve «Rus birligi» firqası faalleriniñ iştiraki ile çoq biñli mitingde yüz bergen kütleviy çatışmalarnıñ iştirakçisi edi.
Delillerge baqmadan, ne birinci instantsiya mahkemesi, ne de Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi adliyeciniñ Asanovnı azat etmek muracaatını qabul etti. Ali Asanovnıñ apis cezası aqımdaki seneniñ oktâbr 15-de bite. İyün ayında Asanovlar qorantasında dörtünci bala doğdı.
Qırım.Aqiqat Radiosınıñ aqşam efirinde Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl aytqanı kibi, Qırımda «fevral 26 işi» boyunca taqiqat «bir taraflı», çünki qabaatlı olaraq yalıñız qırımtatarlar kösterile, amma o kün birden eki miting keçirilgen edi, ve ekincisi Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ yolbaşçılığında olıp keçken edi.


text:
-
-
09:15 43
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keşe 23:57 245
-
-
-
-
-
-
-
Pavlodar oblısınıñ äkimi därigerlerdi baspanamen qamtamasız etwdi tapsırdı
ASTANA. QazAqparat - Pavlodar oblısınıñ äkimi Bolat Baqawov awdandar men qalalarda medïcïna mamandarına älewmettik paketter men baspana usınwdı tapsırdı, dep xabarlaydı pavlodarnews.kz.
Bul twralı aymaq basşısı oblıstıq äkimdikte ötken densawlıq saqtaw basqarmasınıñ alqa mäjilisinde ayttı.
Oblıstıq densawlıq saqtaw basqarmasınıñ basşısı Oraz Muqaşevtıñ aytwınşa, bügingi tañda öñirde 324 medïcïna mamanı jetispeydi. Bïılğı jılı 22 rezïdentpen jäne ïnternatwrada oqıp jürgen 24 därigermen kelisimşart jasalğan. Oqw ornın ayaqtağannan keyin olardıñ barlığı Ertis öñirine eñbek etwge keledi. Üş jaqtı kelisimşart negizinde medïcïnalıq uyımdar barlıq rezïdentterdiñ oqw aqısın töleydi. Büginde 23 rezïdent medïcïnalıq uyımdarda jumıs istewde. Bïılğı jılı 1-qaraşada öñirge kelgen 118 tülek Pavlodar, Aqsw, Ekibastuz qalalarında jumısqa ornalasqan jäne 26 däriger awdandarğa jiberilgen.
Sonımen qatar, jergilikti atqarwşı organdar joğarı bilimi bar toğız jas mamanğa vedomstvolıq baspana usınğan. Oblıs äkimi basqarma basşısınan törtinşi jäne besinşi kwrstarda oqïtın jastarmen qanday jumıs jürgizilip jatqanın jäne olarğa usınılatın älewmettik paketter twralı suradı.
«Sizdiñ tapsırmañızğa säykes 2018 jılğı byudjette qosımşa 100 mamandı dayındawğa granttar qarastırılğan, - deydi Oraz Muqaşev oblıs äkimine.
«Jumıspen qamtwdıñ jol kartası-2020» bağdarlaması ayasında Aqtoğay, Jelezïn, Wspen, Şarbaqtı awdandarınıñ ortalıq awrwxanalarına elimizdiñ oñtüstik öñirinen bes maman keldi. Budan basqa, Astana, Qarağandı jäne Semey qalalarında ärtürli kwrstarda oqıp jatqan 100 stwdentke kömek körsetemiz. Qazirgi tañda basqarmada älewmettik paketter joq, tek respwblïkalıq byudjet esebinen ğana qarjı qarastırılğan»,-dedi ol.
Bayandamaşını tıñdap şıqqan Bolat Baqawov medïcïnïalıq kadrlarmen qamtamasız etw boyınşa awdan äkimderi orınbasarlarınıñ jumısın sınğa aldı.
«Büginde aymaqta 26 akwşer-gïnekolog, 23 jalpı täjirïbe därigeri, 20 anestezïolog, 15 terapevt, 13 nevropatolog jetispeydi. Bul nazar awdaratın özekti mäsele. Nağız qajet mamandar. Kezinde 500 mıñ teñge kötermeaqı usınatınbız. Mäselen, Kaçïr awdanında akwşer-gïnekolog jetispeydi. Bir nemese eki bölmeli päterdi bosatıñızdar da mamandarğa baspana usınıñızdar. Intalandırw jolın qarastırıñızdar, älewmettik paketpen qamtamasız etiñizder. Awdan ortalıqtarında üydiñ bağası eki-üş mïllïon teñge turadı emes pe? Tipti, awdanda bir köşe 10 mïllïon teñgege jöndelmey qalsa da, därigerlerdi baspanamen qamtwğa nazar awdarıñızdar».
Oblıs äkimi öziniñ orınbasarı Meyram Begentaevqa bul mäsele boyınşa ekonomïka basqarmasımen birge jüyeli jumıs atqarwdı tapsırdı.
- Avtobws örtinen qaza tapqandardıñ otbasına kömek körsetiledi - Özbekstan TJM
- Avtobws örtinen aman qalğandar Aqtöbege jetkizildi
- OQO-ğa tartılğan ïnvestïcïya kölemi 482 mlrd teñgeni quradı
- Pavlodar oblısında eki poyız soqtığıstı
- Ürjardağı 12 balanıñ gepatïtke şaldığwınıñ sebebi anıqtaldı - ŞQO
- Astana Ewrazïya keñistigindegi jahandıq qalalardıñ biri bolwı tïis
- Densawlıq mïnïstrligi tumawdan qaytıs bolw oqïğaların joqqa şığardı
- Aqtöbede örtengen avtobws: Aman qalğandarğa kömek körsetilip jatır
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam


text:
Qıtaylıq avtokölik sarapşıları älemdegi maşïna şığaratın eñ iri kompanïyalardıñ reytïngin şığardı. Tizimde Volkswagen Group koncerni köş bastap, jıldıq aynalımı 236,6 mlrd dollardı qurağan. Ekinşi orındı enşilegen Toyota Motor kompanïyasınıñ aynalımı 236,5 mlrd dollarğa, al üşinşi orınğa turaqtağan Dailmler Group-tıñ jıldıq aynalımı 165,8 mlrd dollarğa jetken.
Üzdik üştikten keyin, törtinşi-besinşi orındı amerïkalıq General Motors ($152.3 mlrd), Ford ($149.1 mlrd) kompanïyaları, altınşı orındı Japonïyanıñ Honda Motor (121.6 mlrd) korporacïyası ïelengen. Odan keyin Qıtaydıñ SAIC Motor kompanïyası men Bavarïyanıñ BMW avtokoncerni ornalasqan. Al toğızınşı orınğa Japonïyanıñ Nissan Motor kompanïyası turaqtasa, tizimdi Qıtaydıñ Dongfeng Motor Group avtoöndirwşisi qorıtındılağan.
Derekköz: planet-today.ru
Tegï: Avtojañalıqtar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Qazaqtıñ erke qızı – Maqpal Jünisova Batıs Qazaqstan öñirin än saparmen aralamaq. 1-qaraşada Aqtaw qalasında keş berip, odan äri Jañaözen, Aqtöbe, Xromtaw jurtşılığımen kezdespek. Maqpal ündi Maqpal Jünisova än saparğa deyin beynebayan tüsirip ülgerdi.
Jaña än «Ömirdi ğana añsadım» dep ataladı. Arman Düysenovtıñ änine, Bekarıs Şoybektiñ sözine jazılğan änge Valerïy Zadarnovskïy beyneklïp tüsiripti. Soñğı kezde änşi tek ömir mänin jırlap jür.
Osığan deyin Aqbota Kerimbekovamen birge ömir twralı än aytıp, beyneklïp tüsirgen edi. Maqpal Jünisova barşañızğa baqıttı, berekeli ömir tileydi.
Derekközi:gakku.kz
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Ukraine tomorrow telekanalında Qırım matbuat vastalarınıñ programmaları kösterilecek
Ukraine tomorrow Qırım matbuat vastalarınıñ programmaları kösterilecek, dep bildirdi Kiyevde keçirilgen matbuat konferentsiyasında Ukraina haber siyaseti naziriniñ keñeşçisi Sergey Kostinskiy. 20-50 daqiqalıq programmalar ve Qırım aqqında vesiqalı filmler telekanal efirine kirecek, – haber ete Qırım.Aqiqat.
Sergey Kostinskiy Ukraine tomorrow efirine «Golos Krıma», «Krım live», Zaman ve Qırım.Aqiqat kibi programmalarnıñ kirsetilecegini bildirdi.
«Content azır olğanda, yañı soynı meydanğa ketirmege acet yoq. Qırım matbuat vastalarınıñ işğal etilgen territoriyalarda öz jurnalistleri bar olğanından sebep exklusiv content azırlanıla». – dep bildirdi nazir keñeşçisi.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, evel Kostinskiy Ukraine Tomorrow kanalında Qırım muarririyetiniñ peyda olacağı planlaştırılğanı aqta aytqan edi.


text:
Ekrem Çelebi - Nar Ağacı
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Nar Ağacı
Etiketler : Ekrem Çelebi - Nar Ağacı türkü indir, Ekrem Çelebi - Nar Ağacı türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Nar Ağacı mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Nar Ağacı türküsü, Nar Ağacı sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Nar Ağacı bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Avşar Elleri
Ekrem Çelebi - Çekirge
Ekrem Çelebi - Yozgat Sürmelisi
Ekrem Çelebi - Çiçekler İçinde Menevşe Baştır
Ekrem Çelebi - Şekeroğlan
Ekrem Çelebi - Bedir
Ekrem Çelebi - Ah Yalan Dünya
Ekrem Çelebi - Niçin Ağlamayayım
Ekrem Çelebi - Felek Değirmenin Döndü Mü
Ekrem Çelebi - Dağlar Bizim Dağlarımız
Ekrem Çelebi - Ne Bildi Eller
Ekrem Çelebi - Bir Çift Araba
Ekrem Çelebi - İlvanlım
Ekrem Çelebi - Zeynebim
Ekrem Çelebi - Soranlara Ne Deyim


text:
Rusiye ordusını Qırımda «Triumf» uzun ve orta uzaqlıq sistemasınen teminleyler
İşğal etilgen Qırımda ava qoruv raketa polklarından biri, daimiy maqamda yerleştirilgen, PVO C-400 «Triumf» sisteması ile temin etildi. Bunı salı künü jurnalistlerge Ava Quvetleriniñ 4-ci ordusı ve Rusiyeniñ Cenübiy arbiy ogrugınıñ PVO komandanı Viktor Sevostyanov bildirdi.
«Dekabr ayında bu, aqiqaten, qocaman sistema arbiy nevbetçilikke çıqa ve memleketimizniñ cenübinde endi bar olğan Ava qoruv sistemasını yüzlerce kilometrge qaplap ala», – degen Sevostyanovnıñ sözlerini «İnterfaks» ketire.
Moskva işğal etilgen yarımadada arbiy nevbetçilikke C-400 «Triumf» ve «Pantsır-C» zenit-raketa komplekslerini yerleştirdi. Rusiye Qara deñiz flotunı yañı gemilernen, uçaqlarnen ve tehnikanen teminlemege devam ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ihlâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ali Hamzin: yañı Şurada qırımtatarlarğa yer tapılmadı
Ukraina Yuqarı Şurasınıñ yañı terkibinde qırımtatarlarnıñ temsilciligine şaraitlerni teşkil etmediler.
Bu kibi fikirni Qırım.Aqiqat saytına qırımtatar milliy Meclisiniñ tış alâqa bölüginiñ yolbaşçısı Ali Hamzin «Blok Petra Poroşenko» firqasınıñ cedvelinde Refat Çubarovnıñ yerini izaatlap bildirdi.
«Qırımtatarlarğa yer tapılmadı. Anda tek bizim milliy yetekçimiz, itibarlı uquq qoruyıcı Mustafa Cemilev kirdi…», – dedi Hamzin.
O, saylavlarnıñ devamında yañı ukrain akimiyetiniñ vekilleri aytqan sözlerinden biraz çetleşkeni aqqında bildirdi.
«Lutsenko, Poroşenko firqasınıñ başı olıp, yevromaydan firqaları öz saylav cedvellerine birer qırımtatarını kirsetecegi aqqında aytqan edi. İstekleri olsa edi, Refat Çubarovnıñ keçmesi içün zaruriy şaraitlerni qurıp, onı birinci on insan sırasına kirsetir ediler. O mıtlaqa keçer edi», – dey Hamzin.
Oktâbr 26 künü Ukrainada müddetten evel parlament saylavları keçti. Reylerniñ 95% sayılğanından soñ, böyle neticeler aşkâr etildi: «Narodnıy Front» – 22,22%, soñra «Blok Petra Poroşenko» – 21,82%.
Qırımtatar milliy lideri Mustafa Cemilev «Blok Petra Poroşenko» firqa cedvelinde birinci beşlikte edi, Meclis reisi Refat Çubarov namzetler sırasında 71-nci edi.


text:
Saytnıñ türkçe tercimesi qısmiydir: ekseriyetnen yalıñız (soldaki) seyrüsefer sutunı ile şablon qısımlarınıñ türkçe tercimesi bardır. Türk tiliniñ QIRIMTATAR tilinden zaten az farqı bardır ve QIRIMTATARCA (haq) saylansa, bahis mevzusı farqlar daha da azlaşır. Amma, bu sayt içün türkçe tercimelerni yapmağa isteseñiz, lütfen bizni haberdar etiñiz.
Sayttaki QIRIMTATARCA metinlerge kelgende, eki variant temin etile: birinde (haq), 1938 senesinden evelki Arap ve Latin edebiy til imlâlarında olğanı kibi, yımşaq 'h' imlâda aks etile; digerinde ise (aq), 1938 senesindeki Kirilleştirmedeki kibi yımşaq 'h' harfi aks etilmey (bu imlâ qaidesinde bir çoq istisna da bar). Bu imlâ (ve telâffuz) variantlarınıñ ekisi de deñişik menbalarda qullanılğandır: o noqtainazardan bu saytta yañı bir şey yoqtır. Mında belki yapılğan bir "ilk", bir İnternet saytı olaraq olarnı qarıştırmadan bu variantlarnıñ ekisini de temin etmek ve olar arasındaki saylav hem tercihni qullanıcığa qaldırmaqtır. Latin elifbesine keçiş devrinde muvaqqat olaraq şay yapmaq ğayet mantıqlı olsa kerek.
Bu meseleniñ ğayet mürekkep olğanından dolayı, bu proyekt tarafından Mozilla, Gnome, Ubuntu ve freedesktop.org proyektlerine qoşulğan hisseler 2012 senesine qadar yalıñız "aq" imlâsını qullanmaqta edi. 2012 senesi, Linuks içün yapılğan tercime yañartmalarında "haq" imlâsı qullanıldı. 26 mayıs 2010 tarihına qadar, bu saytta da yalıñız "aq" imlâsı qullanıla edi. Bazı fikirlerge köre, 1938 senesinden evelki Arap ve Latin elifbelerindeki yımşaq 'h' harfiniñ imlâsı ihmal etilmeli ve unutılmalıdır. Elbette, herkesniñ öz fikrine haqqı bardır. Amma inkâr etilmez aşağıdaki faktlar bu yanaşımnıñ tek yanaşım olmağanını ve aslında kerçekten uzaq olğanını isbatlay:
1. Yuqarıda zikr etilgeni kibi, 1938 senesinden evel yımşaq 'h' hem Arap, hem de Latin edebiy til imlâlarında aks etildi. Diqqatqa lâyıq bir husus ta şudır: telâffuz ve imlâ alâqadar meselelerdir, amma aynı şey degildir.
2. 1938 senesi yapılğan Kirilleştirmeniñ ve ondan bir qaç sene evel yapılmağa başlanğan siyasiy (sürgünler ve qurşunğa tizmeler) ve lisaniy (aynı seslerniñ türkiy tillerde farqlı harifler ile belgilenüvi) "islâhlarnıñ", QIRIMTATAR halqınıñ ve tiliniñ menfaatlarında yapılğanını söylemek mümkün degildir. Yımşaq 'h' imlâda aks etilmeycek olsa da, bu meseleniñ çezimi 1938 senesinden miras olaraq alınmaq yerine serbest milliy irade tarafından qararlaştırılmalıdır.
3. Moskva tarafından 1938 senesinden itibaren devamlı telqin etilgen til añlayışına rağmen, yımşaq 'h' künümizde de alimlerniñ, yazıcılarniñ, sanatkârlarnıñ, sıradan kişilerniñ ve ilâhre tillerinden ve qalemlerinden tüşmegendir. Bunıñ sebepleri ne olsa olsun (şive farqları, ana-babadan ögrenilgen til, ilmiy ya da ameliy til añlayışı ve ilâhre), farq etmez: neticede, 1938 islâhınıñ bu tarafınıñ milletçe qabul etilgen olğanını söylemek mümkün degildir; yımşaq 'h' tilde saqlanğandır. Ümüt etilgen serbest milliy irade yıllarında ise onıñ coyulacağını beklemek mantıqlı olmaz edi.
4. Türkiye ve Romaniyadaki QIRIMTATARLAR arasında da yımşaq 'h' noqtainazarından deñişik qullanılışlar mevcuttır.
5. Ameliy noqtainazardan, tilniñ qaviyleşüvi ve dünya miqyasında (ebet, dünya miqyasında) darqaluvı içün ise, umumen 1938 islâhınıñ ve hem qardaş tillerden, hem de arap ve fars tillerinden uzaqlaştırıcı bir unsur olaraq yımşaq 'h' harfiniñ tüşürilüviniñ faydalı olğanını söylemek mümkün degildir.
Bu şartlarda, til qullanışları ve/yaki añlayışları biraz farqlı olğan qardaşlarnı ayıplamaq ya da yabancılaştırmaq yerine, muvaqqat olaraq, kiçik farqları ile, 2 variantnı temin etmek ğayet mantıqlı bir yanaşım olsa kerek. Kitaplar içün (e-kitaplar haric), böyle yapmaq biraz daha qıyın (daha doğrusı: daha pahalı) olabilir, amma bir İnternet saytı içün bu tür hususiyetler hem tehnik, hem de maliyeviy noqtainazardan ğayet qolay ve elverişlidir.
Ebet, bazı kelimelerniñ 2 yazılışınıñ mevcudiyetiniñ optimal olıp olmağanını soramaq mümkündir. Aslında, bunıñ başqa misalleri hem QIRIMTATAR tilinde (meselâ, "inanasız" yaki "inanasıñız" ve ilh.), hem de, meselâ, ingliz tilinde ("does not" yaki "doesn't" ve ilh.) mevcuttır. Bu vaziyet belki de ideal degildir, amma mevcut başqa misaller ışığında ğayet tabiiydir (bilhassa, yañı Latin imlâsına keçiş devrinde hem Oğuz, hem de Qıpçaq hasiyetlerini taşığan bir til içün).
Bazı insanlarnıñ "haq", bazılarınıñ ise "aq" imlâsını tercih etip üstün körgenine köre, aslında bir metin 4 şekilde temin etilebilir:
Doğrusını aytqanda, bu 4 yanaşımnıñ her biriniñ bir ya da bir qaç eksikligi mevcuttır. Amma eksiklikleri eñ az olğanı belki de dördüncisidir. Ondan dolayı, muvaqqat olaraq, bu saytta bu dördünci yanaşım qullanıla ve kelecekte herkes tarafından maqbul körülip qullanılğan 1 variantnıñ olacağı ümüt etile. Eñ azından, bu muvaqqat yanaşımnıñ bu mevzunıñ müzakeresine hisse qoşacağı şeksizdir.


text:
Türkiy devletler
Türkiy devletler - türkiy tiller laf etip aynı cedden kelgen devletler:
- Mustaqil türkiy memleketler:
- 1 - aslında mustaqil, amma tanılmağan bir devlet.
- Muhtar türkiy devletler:
- Altay Cumhuriyeti - Rusiye
- Başqurtistan Cumhuriyeti - Rusiye
- Çuvaşistan Cumhuriyeti - Rusiye
- Gagauz Yeri - (Gagauzlar:) - Moldova
- Haqas Cumhuriyeti - Rusiye
- Qaraqalpaqistan Cumhuriyeti - Özbekistan
- Nahçıvan Muhtar Cumhuriyeti - Azerbaycan
- Sincan-Uyğur Muhtar Rayonı (Doğu Türkistan) - Çin
- Tataristan Cumhuriyeti - Rusiye
- Tuva Cumhuriyeti - Rusiye
- Yaqutistan Cumhuriyeti - Rusiye
- Türkiy halqlar yaşağan muhtariyetleri:


text:
Qırımda Rusiye tursitleriniñ sayısı artqanını qayd ettiler
İşğal etilgen Qırımda bu yaz mevsiminde Rusiye vatandaşlarınıñ tahminen 2% raatlandı, 9% ise raatlanmağa ister edi. Bu kibi malümatnı Bütünrusiye cemaat fikirniñ ögrenüv merkeziniñ baş müdiri Valeriy Fedorov bildirdi, – dep haber ete İTAR-TASS.
«Bu ve diger malümatlar Qırımnıñ rusiyeliler arasında populâr olğanını tasdiqlay», – dep yaza neşir.
Fedorov eki bütünrusiye içtimaiy soravnıñ malümatına ve Qırım turizm ve kurort «nazirliginiñ» qayd etkenine esaslana.
İşbu müessiseniñ malümatına köre, 2014 senesi Qırımda yaz mevsimi devamında 2,8 mln turist bulundı, olardan 1,96 mln – rusiyelilerdir. Keçken senege köre, vaziyet ğayet deñişkendir, o vaqıt raatlanğanlarnıñ umumiy sayısı – 5,9 mln edi, rusiyelilerniñ sayısı – 1,53 mln.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırım jurnalistiniñ sorğusı devam etmekte. Politsiya matbuat vastalarınıñ temsilcilerine FSB binası yanında çalışmağa yasaq ete
Aqmescitte Qırımdaki Rusiye Federal havfsızlığı hızmetiniñ (FSB) idaresinde «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy» haber neşiriniñ mühbiri Natalya Kokorinanıñ sorğusı bir qaç saat devam ete. FSB binası yanında toplaşqan kütleviy haber vastalarınıñ vekillerini politsiya hadimleri sarıp aldılar, – dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Qırımdaki FSB idaresiniñ yanına onğa yaqın jurnalist, şu cümleden çetel kütleviy haber vastalarınıñ temsilcileri, keldi.
Aqmescitniñ Kiyev rayonı politsiyasınıñ hadimleri olarnıñ yanına kelip, video çıqarmağa yasaq etti ve jurnalistlerge vesiqalarnı köstermege rica etip, olarnıñ kişi malümatlarını, şu cümleden qayd adresini yazıp almağa başladılar. Bazı jurnalistler vesiqalarını alâ daa alamadılar.
Mart 13-te saba «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy» mühbiri Natalya Kokorina işdeşlerine saat 8:00 oña ana-babasınıñ dairesine kelmege rica etkenlerini haber etti. O, dairege kelgen soñ onıñnen bağ üzüldi. Tintüvden soñ onı yaqaladılar. Rusiye uquq qoruyıcıları adliyecini tintüv keçirilgen dairege almasalar da, Kokorinağa kirsettiler.
Cuma künü, mart 13-te, FSB hadimleri işğalden soñ Qırımnı terk etip, al-azırda Kiyevde yaşağan daa bir Qırım jurnalisti Anna Andriyevskayanıñ ana-babası yaşağan dairede tintüv keçirdiler. Jurnalistniñ babasına Aqmescit mahkemesiniñ qararını kösterdiler. Vesiqağa binaen, Andriyevskayağa nisbeten «Qırımda akimiyetni devirmek çağıruvları ile maqale içün» cinaiy iş açıldı.
FSB jurnalistlerniñ evlerinde tintüv keçirilmesini ve yaqalavlarnı izaatlamay.


text:
Kiyevde deputatlarnıñ ayaqları astında granata patladı
Dekabr 24 künü saat 23:20 «Kiyev» musafirhanesi yanında belgisiz şahıslar deputatlarnıñ ayaqları tübüne patlav aletini attılar. Kiyevde İçki işler nazirliginiñ Baş idaresiniñ yolbaşçısı Oleksandr Tereşçuk aytqanı kibi, işbu insanlar arasında Ukraina Yuqarı Şurasınıñ reis muavini Andriy Parubiy da bar edi, dep haber ete Radio Svoboda.
«Şimdi kriminalistler bu RPG-5 ya da başqa bir granata olğanını ögreneler»,– denile beyanatta.
«Patlavdan soñ cinayetçi Krepostnoy caddesi tarafına çaptı. Kiyev millitsiyasınıñ hadimleri onı taqip etmege başladı. Taqip devamında belgisiz insan uquq qoruyıcılarğa daa bir granatanı attı, neticede bir millitsioner zarar körip, hastahanege ketirildi. Şimdi taqiqat areketleri devam ete», – deyler uquq qoruyıcılar.
Kiyev şeeriniñ Peçersk rayon idaresiniñ Taqiqat bölügi Cinaiy kodeksiniñ 296 maddesi, 4 qısmı boyunca cinaiy işni açtı.


text:
-
-
09:15 51
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keşe 23:57 246
-
-
-
-
-
-
-
Jambıl oblısında pïrotexnïka satılatın orındarğa reyd jürgiziledi
TARAZ. QazAqparat - Tarazda jäne Jambıl oblısında pïrotexnïkalıq önimderdi sawdalaw bastaldı. Osığan qaray öñirdiñ tötenşe jağdaylar qızmetiniñ ökilderi belsendi tüsindirw jumıstarın jürgizwde, dep xabarlaydı QazAqparat.
Jañajıldıq merekelerdi qalay qawipsiz ötkizwge bolatındığı jöninde Jambıl oblıstıq Tötenşe jağdaylar departamentiniñ ört qawipsizdigi salasındağı baqılaw jäne sawıqtırw qızmeti basqarmasınıñ bastığı Maqsat Äkimbaev äñgimelep berdi.
«Ört qawipsizdigin saqtap, pïrotexnïkanı arnayı sertïfïkatı bar adamdardan alw kerek. Sawdağa da tek sertïfïkatı bar pïrotexnïkalardı şığarwğa ruqsat etilgen. Sonday-aq olardı paydalanwdıñ qazaq jäne orıs tilderindegi nusqawlıqtarı bolwı kerek. Pïrotexnïkanı özge tawarlarmen birge saqtawğa bolmaydı. Al 14 jasqa deyingi jäne mektep oqwşılarına jarıqtandırğış jäne qattı dıbıs şığaratın pïrotexnïkalıq buyımdardı paydalanwğa müldem tıyım salınadı»,-deydi basqarma bastığı.
Onıñ sözinşe, pïrotexnïkalıq buyımdardıñ baqılawsız paydalanılwı ört oqïğalarına, türli dene jaraqattarı men keyde tipti kisi ölimine de sebepker bolıp jatadı. Bul äsirese jasöspirimderge qatıstı aytılatın söz. Jıl sayın qıs mezgili kelisimen pïrotexnïkalıq büyımdardı satw jumıstarı bastaladı jäne bul önimderdiñ köpşiligi arnayı serttïfïkatı joq nağız kontrafakti bolıp tabıladı.
«Departament ökilderi turğındarmen 260 kezdesw ötkizip, arnayı estelik qağazdar men broşyuralar tarattı. Biz sonımen qatar pïrotexnïkalıq önimder satılatın sawda orındarı men bazarlarğa reyd jürgizemiz. Ruqsatı joq önim tabılsa, onı qoldanıstan alamız. Jañajıldıq merekeler eşqanday qïındıqtarsız şın mäninde qızıqtı ötwi üşin Jambıl oblıstıq Tötenşe jağdaylar departamentiniñ ökilderi jañajıldıq merekelerdi uyımdastırwda qoyılatın talaptardı belsendi tüsindirwde»,-dedi Maqsat Äkimbaev.
- Şımkentte oqwşılar üşin «Jas memlekettik qızmetşi» jobası jüzege asırılwda
- Aqtöbede memlekettik qorğaw aymağınan kïik atıp alğan qorıqşılar sottaldı
- Almatıda avtobws jürgizwşisin urğan jigit ustaldı
- Turğındar depozïtke 267,9 mlrd teñge qarjı saldı - OQO
- BQO-da jıljımaytın mülikti tirkemegenderge 44,7 mln jwıq teñge ayıppul salındı
- Qazaqstandağı Özbekstan jılı: Eki el arasında birneşe twrïstik bağdar aşıladı
- Almatıda 7 mln teñgeniñ tawarı jaramsız bolıp qaldı
- Jekeşelendirw: Jumanğarïn jaña 168 käsiporınnıñ qaydan şıqqanın tüsindirdi
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam


text:
Tanımal ïtalyan blogeri Sara Ïccï beyne-operator Tïmwr Twgalevpen birlesip tüsirgen "Lost in Kazakhstan" dep atalatın Qazaqstan twralı beynejazba Ğalamtorda jarïyalanğan sätten-aq köpşiliktiñ köñilinen şığıp, onı tamaşalawşılar qatarı künnen-künge artıp keledi.
Vïdeo 2016 jıldıñ qırküyek ayında Sony A7S kamerası men DJI Phantom 4 dronı kömegimen 4K-formatta tüsirilgen.
Şağın ğana beynematerïalğa avtorlar Qazaqstannıñ äsem tabïğatın, Almatınıñ älemge äygili körneki jerlerin sıyğızıp jibergen.
"Qazaqstan – asqar tawlar men şalqar kölder, jazıq dalalar eli. Almatı soñğı onjıldıqtarda älemniñ ulı astanalarımen deñgeylesip, qazirgi zamanğı sän men saltanatqa tolı megapolïske aynaldı", — deydi Sara Ïccï.
Sara Ïccï – ïtalyandıq jazwşı, sayaxatşı, fïlologïya jäne mädenïettanw boyınşa bloger.
Al sayaxatşı-rejïsser Tïmwr Twgalev Qazaqstanda twğan, biraq Argentïnada er jetip, Glazgo öner mektebin tamamdağan.
Avtorlıq ujım älemniñ tükpir-tükpirine jasağan sayaxattarı twralı qızıqtı tanımdıq vïdeolar tüsirwmen birneşe waqıttan beri aynalısıp keledi.
Aydar Janay
Tegï: Meniñ Qazaqstanım, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Oñtüstik Qazaqstannıñ abızı, soğıs jäne eñbek ardageri Ädiham Şilterhanov atamız dünieden ötti. 4 qañtar küni janazası boldı. El bolıp wldarı men jaqındarına köñil aytıp, küñirenip soñğı saparına şığarıp saldıq. Ekiniñ biri jasaytın jas emes, Alla-tağala ol kisiniñ jasın wzağınan berse de, qimay-qimay qoştastıq, amal neşik, moyınsındıq. Ötken jıldıñ ayağında Mäskeudegi …Tolığıraq oqu »
Magruy
Maya apaymen kezdesudiñ de säti tüsti. Almatığa qaray jolğa şığıp bara jatqanımda apaydan eki ret qoñırau tüskenin telefonnan kördim. İzinşe, qayıra habarlasudıñ säti tüspedi. Jolda baylanıstıñ joqtığı bar, äri apama tosın sıy bolsın dep, Almatığa da kelip barıp, habarımdı berdim. Almatıdağı Zenkov köşesinde ornalasqan üydiñ aldında bir jıl boyına tek …Tolığıraq oqu »
Dinmen küres qalay jürgizildi?
Saytımızda «Dinge qarsı attanıs» jauıqqan qwdaysızdar ştabınıñ bir kündik gazetin jariyalağan edik. Tömende sol gazettiñ bir maqalasın nazarlarıñızğa wsınamız, Osı maqalanı töte jazudan kirill qarpine audarıp bergen Berdigülge alğısımız mol. Dinmen küres – satsiyaldıq üşin küres Barlıq komsomol wyımdarına, komsomoldıñ müşe, kandidattarına (okiriktik komsomol komiteti men dinge qarsı ügit jürgizu …Tolığıraq oqu »
Hisamiden Isqaqov
Wstaz turalı söz qozğau, onıñ ömiriniñ paraqtarına üñilu, ädil bağasın bere bilu ülken jauapkerşilik artadı. Al ömiriniñ jartısınan astamın wstazdıq eñbekke arnağan adam jaylı tolğanu tipti de oñayğa soqpasa kerek. Keleşekke talpınğan jauqazındı bilimmen susındatu – wstazdıñ isi. Sonday wstazrdıñ biri, eñbek ardageri Hisamiden Isqaqwlı. Wstaz ağamızdıñ wlağattı jolı talay …Tolığıraq oqu »
«Biağa» – Bätima Babayqızı
Ayman apay men Mäj täteniñ (Märiya Ospanqızı Jämieva) estelikterinen Qılış Babaevtıñ qızı Mayya Qılışqızımen söyleskenimde «Biağa» attı äkesiniñ apasınıñ atın aytqanda, dauısınan erekşe jılılıq pen qwrmet esip twrdı. Babay qajı äuletiniñ tağı bir ökili jayında estelik äulettiñ tarihına bir taban jaqındata tüskendey. Köp wzamay, Biağanıñ qızı – Ayman apay men …Tolığıraq oqu »
Tarihi qwjat
DİN MEN JER Baspasöz tarihın zertteumen aynalısa jürip basqa da elimizdiñ tarihı üşin mañızdı qwjattarğa kezigemiz. Sonıñ biri – 1905 jılı Oral jäne Torğay oblısınıñ Peterburgqa deputat bolıp barğan izgi işandarınıñ Häm bileriniñ din twrğısındağı Häm jer twrğısındağı är ministrlerge jazğan hatı. Biz kezdeysoq degenmen, bärin retteuşi küş Almatı qalasına …Tolığıraq oqu »
Şortanbay Qanaywlınıñ sureti
«Mına zaman qay zaman? Azulığa bar zaman, Azusızğa tar zaman» dep jırlağan Şortanbay Qanaywlınıñ jır-tolğauları men aytıstarınan basqa, zertteuşi-ğalımdardıñ jırau mwrasına arnalğan sın-zertteuleri jinaqtalğan «Qay zaman?» kitabı 2011jılı Astana qalasında Foliant baspasınan jarıq köripti. Bizdi eleñ etkizgen närse Şortanbay jıraudıñ otbasımen birge tüsken sureti edi. Swrastıra kele surettiñ izi Ombıdağı …Tolığıraq oqu »
Diuani Hikmet
Sayttıñ «Ğaqliat» aydarında Qoja Ahmet YAssauidiñ «Diuani hikmetin» Äbibulla Mwhamedjanwlınıñ 1902 jılı Taşkent baspasında basılıp şıqqan nwsqadan audarılğan hikmetterin jariyalap boldıq. Marqwm ağamız: «Wlı ğwlama babanıñ bwl bağa jetpes öte sirek kezdesetin gauhar sipattı şığarması meniñ qolıma kütpegen jerden kezdeysoq tüsken bolatın. Ol 1991 jıldıñ tamız ayınıñ ayağı edi. Qwdayı körşim Qazanbay …Tolığıraq oqu »
Äke men balanıñ maydan jolı
Esteriñizde bolsa, Wlı Otan soğısı kezinde äkesi men balası bir maydanda şayqasqanı turalı fil'm boldı. Birinde gruzin şaruası Georgiy Maharaşvili balasın gospital'ğa izdep keledi. Alayda balası sauığıp, qaytadan maydanğa attanğanın biledi. Sodan keri qaytpay, qolına mıltıq alıp qan maydanğa tüsedi. Äskermen birge Germaniyağa da jetedi. Jau şebinde birge soğısıp, bir …Tolığıraq oqu »
Müsiräli sopı äzizdiñ äuletinen şıqqan Jarılqasınqoja attı aqın bolğan
Bwl jerde Jarılqasınqojanıñ Baqsayıs ekeni, Kereytke qatısı bar ekeni tegis aytıladı. YAğni Kereyttiñ işinde tuılıp, ösken bwğan eşkimniñ dauı joq. Osı babamız Qoñırattan şıqqan Ayım Torı qızben aytısqan. Aytıs kitap bolıp Qazannan şıqqan. Bwl jerde Aqın babamız öziniñ Müsiräliniñ balası Sügiräliden taraytının, al Müsiräli Hazreti Äli-wrpağı Baqşayıştan …Tolığıraq oqu »


text:
Rusiyede politsiya Qırımnıñ siyasiy mabüslerine qoltutuv aktsiyasınıñ iştirakçilerine para cezasını berdi
Rusiyeniñ paytahtı Moskvada Rusiye politsiyası iyünniñ 30-da «Siyasiy mabüsniñ künü» aktsiyasınıñ iştirakçilerini tuttı. Olar er ay zemaneviy Rusiyede siyasiy mabüslerge qoltutmağa çıqalar. Bunı faallerniñ birisi Vera Lavreşina Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
Onğa yaqın faal siyasiy mabüsler, şu cümleden qırımlı ukrain rejisseri Oleg Sentsovnıñ adınen levhalarnı, qırımtatar ve Ukraina bayraqlarını köterdi.
«Bugün «Siyasiy mabüs künü», onı er ay qayd etemiz. Asılında, endi er kün siyasiy mabüs kününi qayd etmek mümkün. Çünki adamlarnı toqtamayıp tutalar. Eñ «bulançıq» madde – ekstremizm, terrorizm. Misal olaraq, Emil Kürbedinov, Qırım advokatı, tezden er bir qırımtatarına qarşı iş açılacaq, dep ayta», – dep qayd etti faal.
Aktsiya vaqtında Rusiye politsiyasınıñ hadimleri altı iştirakçini tutıp, Tverskov içki işler bölügine alıp ketti. Faaller aqşam tutulğanlar azat etildi, er birine Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 20.2 maddesiniñ 5-inci noqtasına (toplaşuv, miting, numayış, yürüş ya da piket keçirilmesiniñ nizamına zıt kelgen areketler – QA) köre protokollar tizildi, dep bildirdi.
Moskva muhalifet faalleri siyasiy mabüslerni azat etmek, Ukrainağa qarşı Rusiye istilâsını toqtatmaq, Qırımnı işğalden azat etmek talaplarınen barışıq piket ve aktsiyalarğa muntazam sürette çıqalar. Sankt-Peterburg ve Moskva faalleri 1944 senesi mayısnıñ 18-i qırımtatar sürgünligi künü munasebetinen «Strategiya-18» adlı müddetsiz aktsiyağa birleşkenler. Er aynıñ 18-de faaller şeer soqaqlarına çıqıp, işğal etilgen Qırımdaki vaziyetni ikâye ete, Rusiye cemiyetini insan aqlarınıñ bozulmasınen tanış eteler.


text:
Qırımda vatandaş aviatsiyası institutınıñ filialını açmağa planlaştıralar
Qırımda Ulyanovsk vatandaş aviatsiyası institutınıñ filialını teşkil etmege planlaştıralar. Bu aqta 2016-2020 seneleri Qırımda vatandaş aviatsiyası inkişafı boyunca «yol haritası» merasimleri planınıñ ömürge keçirilmesi meseleleri boyunca toplaşuvda söz yürsetildi.
Kremlge boysunğan Qırım ükümetiniñ matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, merasim çerçivesinde aviatsiya uçuş-tehnikiy oquv merkeziniñ inkişafı meseleleri muzakere etildi.
«Qayd etmek kerek ki, Qırım territoriyasında çoq aerodrom bar. Uçaq alanları – bu pek çoq maliye talap etken infrastruktura inşaatlarıdır, ve olarnıñ baqımsız qalmasını istemez edik. Bunıñ içün, Qırımğa has olğan meteorologik şaraitni köz ögüne alıp, bu yerde Ulyanovsk vatandaş aviatsiyası institutınıñ filialını teşkil etmek fikrimiz peyda oldı», – dep ayttı Ava naqliyesi Federal agentliginiñ reisi Aleksandr Neradko.
Sergey Aksönov, Qırım uçucılarnıñ azırlanılması boyunca vazifelerni, bu cümleden, Rusiye Federatsiyası Sanayı nazirligi ve Mudafaa nazirligi qoyğan vazifelerni becerecek, dep qayd etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırım «akimiyeti» Ukraina cenübiy-şarqından siyasiy qaçaqlarnı qabul etmege azır
Qırım Ukraina cenübiy-şarqından siyasiy qaçaqlarnı qabul etmege azır, dedi jurnalistlerge Qırım baş naziri Sergey Aksönov.
«Çeşit siyasiy sebeplerden qıdırılğan, fikir ve mevamı içün taqip etilgen siyasiy erbaplar bugün Qırımda sığınaq tapa bileler. Bunda iç bir şübe yoq. Biz er keske qol tutarmız, qorantalarına da», – dep bildire Aksönovnıñ sözlerini Qırım «akimiyetine» yaqın «Krıminform» saytı.
Al-azırda Ukraina cenübiy-şarqından Qırımğa kelgen qaçaqlarnıñ sayısını Aksönov aytıp olamadı. «Kütleviy muracaatlar daa kelmey», – dedi o.
Aprelniñ ortasında silâlı boyevikler Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ bir sıra şeerlerinde memuriy binalarnı zapt etti. Mayıs 2 künü Slavânsk ve Kramatorskta içki işler nazirliginiñ, Milliy gvardiya ve ordunıñ quvetleri ile antiterroristik ameliyat başlandı.
Mayıs 2 künü Odessada Ukraina ve Rusiye tarafdarları arasında yüz bergen çatışma neticesinde 46 insan elâk oldı. Olarnıñ çoqusı Odessa zenaat birliginiñ Evinde olğan yanğın aqibetinde boğulıp qaldı. Ukraina havfsızlıq hızmetinde Odessadaki çatışma ve tertipsizlikler tanılmağan Pridnestrovye territoriyasından Rusiye diversion taqımları tarafından idare etilgenini haber ettiler.
«Çeşit siyasiy sebeplerden qıdırılğan, fikir ve mevamı içün taqip etilgen siyasiy erbaplar bugün Qırımda sığınaq tapa bileler. Bunda iç bir şübe yoq. Biz er keske qol tutarmız, qorantalarına da», – dep bildire Aksönovnıñ sözlerini Qırım «akimiyetine» yaqın «Krıminform» saytı.
Al-azırda Ukraina cenübiy-şarqından Qırımğa kelgen qaçaqlarnıñ sayısını Aksönov aytıp olamadı. «Kütleviy muracaatlar daa kelmey», – dedi o.
Aprelniñ ortasında silâlı boyevikler Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ bir sıra şeerlerinde memuriy binalarnı zapt etti. Mayıs 2 künü Slavânsk ve Kramatorskta içki işler nazirliginiñ, Milliy gvardiya ve ordunıñ quvetleri ile antiterroristik ameliyat başlandı.
Mayıs 2 künü Odessada Ukraina ve Rusiye tarafdarları arasında yüz bergen çatışma neticesinde 46 insan elâk oldı. Olarnıñ çoqusı Odessa zenaat birliginiñ Evinde olğan yanğın aqibetinde boğulıp qaldı. Ukraina havfsızlıq hızmetinde Odessadaki çatışma ve tertipsizlikler tanılmağan Pridnestrovye territoriyasından Rusiye diversion taqımları tarafından idare etilgenini haber ettiler.


text:
Aqyarda sağlıq saqlav departamentiniñ başını istifağa yollamağa talap eteler
Aqyarnıñ birinci şeer hastahanesi yanında yerli faaller narazılıq numayışını keçirdiler, olar sağlıq saqlav departamentiniñ başı Yuriy Voskanânnıñ istifasını talap ete ediler, em de farmakologiya bölüginiñ reberi Vladislav Sarafnıñ, haber ete Qırım.Aqiqat.
Aktsiya «Aqyarnı qurtarayıq» cemaat areketiniñ faalleri tarafından azırlanıldı ve beş insannı topladı, şu sırada areket reberi Vasiliy Fedorin, ve Aqyar ombudsmeni vazifesine namzet Aleksandra Polişçuk.
Cemaatçılar qollarında: «Voskanân, tibbiyetni sağdırmağa yeter» ve «Yuriy Voskanânnı – istifağa» yazıları ile levhalarnı tuta edi.
Faaller sağlıq saqlav departamentiniñ reberini ve farmakologiya bölüginiñ başını qaparcılıq ve vekâletlerniñ artqaç qullanuvında qabaatlaylar.
Müessise hadimleri tarafından narazılıqqa çıqqanlarğa nisbeten reaktsiya olmadı, sağlıq saqlav departamentinde de işbu vaqianı izaatlamaylar.


text:
Poroşenko ukrainlerni Ukraina bayrağını asmağa çağırdı
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko memleket sakinlerini Ukraina bayrağı künü ve Mustaqillik künü arfesinde evlerinde devlet bayraqlarını asmağa çağıra.
«Mustaqillik künü arfesinde memleketiminiñ er bir köşesinde, er bir evniñ üzerinde bayrağımıznı kötereyik. Sarı-mavı bayraq bütün Ukraina boyunca yelpiresin!» – yazdı prezident Facebookta çarşenbe künü, avgust 19-da.
Poroşenko memuriyetiniñ merkeziy kirişi üzerinde asılğan keñ devlet bayrağı ile fotonı da aşkâr etti.
Devlet bayrağı künü Ukrainada avgust 23-de qayd etile, Mustaqillik künü – avgust 24 künü.


text:
İslâmov: üylede faaller Qırım qamaçavında blok-postlarnı terk eter
Cumaertesi künü, yanvar 16-da, üylede Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq aktsiyasınıñ faalleri Herson vilâyetinde memuriy sıñırda blok-postlarını terk etecek.
Qırım.Aqiqatqa aktsiya ştabınıñ komandanı Lenur İslâmov bildirdi.
«Nazirler kabinetiniñ qararı çıqtı, oña köre işğal etilgen territoriyağa yüklerni ketirmege mümkün degil, işğal etilgen territoriyadan da aynı. Biz onı qabul ettik, çünki artıq bugünki şekilde devam etmege acet körmeymiz. Şimdi qamaçavnıñ şeklini deñiştiremiz», – dey İslâmov.
Onıñ sözlerine köre, üylede faaller naqliyatnıñ teşkerüvi içün turğan blok-postlarnı ala, amma nezaret noqtaları qala. Bunıñ ile faaller vatandaşlıq birligini teşkil ete, qamaçav yetekçisi aytqanı kibi, onı şimdi qayd etmekteler. Bundan soñ bu vatandaşlıq teşkilâtı Qırım ile memuriy sıñırda kiriş-çıqış nezaret noqtasına keçecek.
«Men Viktor Aleksandroviç Nazarenko ile subetleşem – Ukraina Sıñır hızmetiniñ başı, Qırımdandır, vatanperverdir. Bundan da ğayrı, mında olğan bütün noqtalarnıñ reberleri ve olarnıñ muavinleri ile bağ tutamız ve er bir areketimiz Ukraina sıñır hızmeti ile uyğunlaştırıla. Faaller nezaret kiriş noqtalarında olacaq», – dey İslâmov.
O, faallerniñ devlet organları işine qarışmaycağını bildirdi. Teşkilâtnıñ iştirakçileri yalıñız nezaret etecek ve başta bir talimattan keçecek.
Ukraina Devlet sıñır hızmetinde aytılğanı kibi, Qırım qamaçavı boyunca aktsiyada iştirak etken faaller öz faaliyetini Qırım ile memuriy sıñırda olğan nezaret kiriş noqtalarına avuştırıp olamaz. Qırım.Aqiqatqa Devlet sıñır hızmetiniñ reberi Oleg Slobodân aytqanı kibi, memurlar faallerge bu kibi meselelerni añlatqan edi.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Qamaçav iştirakçileriniñ talapları arasında – siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, Qırımda insan aqlarına riayet etüv ve yarımadağa halqara eyyetlerniñ kirsetilmesi.


text:
Osılayşa Sïon Xarvï atalğan operacïyanı jasatqan eñ jas nawqas atandı. Osı aydıñ basında bolğan operacïya 11 sağatqa sozılğan. Bul twralı därigerler tek bügin ğana jarïyalap otır. Xarvï baspasöz mäjilisinde sawsaqtarın qïmıldatıp körsetip, qoldarınıñ qozğalğanın sezinw birtürli ekenin ayttı. Operacïyağa 40 däriger qatısqan. Olar balanıñ süyekterin bolat plastïnkalar jäne burandalarmen bekitip, sosın küretamır, köktamır, bulşıq et, siñir, jüyke tamırların tigip şıqqan. Balalar awrwxanası medïcïnalıq saqtandırw töleminen basqa, aqşa almaymız dep mälimdedi. Al Xarvïdiñ armanı asqaq. Ol amerïkalıq fwtbol oynawdı üyrenip, balalardıñ sport keşeninde şınıqqısı keledi. Sïon Xarvï: - Mağan alañdaytın eşteñe joq, sebebi qasımda mağan qoldaw bildiretin otbasım, nemere bawırlarım, ata-äjelerim bar. Nätïje jaqsı bolmasa, otbasıma oralamın. Xarvï balalar awrwxanasında äli birneşe apta bolıp, oñaltw bağdarlamasınan ötedi. Ol säbï kezinde sepsïs awrwına şaldığıp, aqırı därigerler onıñ qolı men tabanın keswge mäjbür bolğan. Xarvï protez ayaqpen jürip, jügirip, sekire aladı. Qatarınan qalmay mektepke baradı. Sonımen qatar ol bilegimen jazıp, tamaq işip, beyneoyındardı oynawdı da üyrenip alğan.
Derekközi:24.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Tımçuk: Donetskke Qırımdan yüz rusiyeli yalçı keldi
Donetskke işğal etilgen Qırımda azırlıq körgen rusiyeli yalçılar taqımı (100 insan) keldi, dep haber ete Arbiy-siyasiy taqiqatlar merkeziniñ yolbaşçısı Dmıtro Tımçuk.
Bunı o, öz Facebook saifesinde yazdı.
«Taqım bölüklerge bölüngen, yahşı silâlanğan ve donatılğanlar», – dep yaza arbiy mütehasıs.
Onıñ malümatına keor, Rusiye orduları Mariupol rayonları fotoharitalarınıñ yañartuvını keçireler.
«Novoazovsk rayonında birinci eşelonğa yerli boyevkiler, «kadırovlar» ve Rusiye ordusınıñ daimiy bölükleri ise ekinci eşelonğa kirsetildi», – dep yaza Tımçuk.
Rusi akimiyeti Donbass ziddiyetinde kendi ordularınıñ iştiragini tanımay ve yerli separatistlerge yardımı olğanı aqqında Ukraina tarafınıñ aytqanını red ete.
Keçken raatlıq künleri Rusiye prezidenti Vladimir Putin mudafaa naziri Sergey Şoyguğa Ukraina ile sıñırda yerleşken Rostov vilâyetinde arbiy talimlerde iştirak etken ordularnı qaytarmağa avale etti.


text:
Balbek mayıs 18-de Qırımda bütün din temsilcileriniñ umumiy duası keçirilecegini vade ete
Qırımda mayıs 18-de Qırım halqları sürgünliginiñ qurbanlarını hatıra kününe bağışlanğan «Hatıra ve birlik duası» tedbiriniñ keçirilmesi planlaştırıla. Böyle bir qarar Qırım Nazirler şurasınıñ reis muavini Ruslan Balbeyek keçirgen Qırımnıñ «Dünya – Allahnıñ ediyesi» dinlerara şurasınıñ toplaşuvında alındı.
Qırım ükümetiniñ matbuat hızmeti bildire ki, tedbirniñ maqsadı – Qırımnıñ bütün din temsilcileri iştirak etecek umumiy duanı keçirmektir.
«Tüşüniñiz, mayıs 18-de saat 11-de er bir kilse, cami, kenasta aynı saatte barışıq ve başqa bir halqnıñ böyle bir faciağa oğramaması içün er bir din qanunlarına köre umumiy dua keçirilecek. Mence, qırımlılarnıñ birligi pekitilecek, bizim maneviy birligimiz de quvetleştirilecek», – dedi Ruslan Balbek.
O, toplaşuvda «Qırım halqları sürgünliginiñ qurbanlarını hatıra kününi siyasetten ayırmaq kerekligini» daa bir kere qayd etti.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Aqmescitniñ Rusiye şeer memuriyeti Qırımtatar Milliy Meclisine sürgünlik yıllığına bağışlanğan matem mitingini keçirmege resmiy şekilde yasaq etti.
Aynı vaqıtta Meclis işğalci akimiyet tarafından provokatsion mitinglerniñ ötkerilecegini red etmey.
Qırım işğalinden evel sürgünlik yıllığında Aqmescitte Bütünqırım matem mitingi keçirile edi, tedbirde onlarnen biñ insan iştirak ete edi.


text:
Onıñ aytwınşa, Qazaqstanda osı sekildi boks keşteri jïi uyımdastırılsa, jas darındı boksşılar köptep şığatın boladı.
«Bolaşaqta Qazaqstanda käsipqoy bokstan çempïondıq belbew üşin älemdik deñgeyde sayıstar ötetindigine senemin. Bügingi boks keşi sonıñ bastaması dep oylaymın. Ol joğarı deñgeyde ötti. Alla buyırsa, osınday jarıstar jïi uyımdastırılıp turatın bolsa, qazaqtıñ kök twın jelbiretetin mıqtı jigitterdiñ şığatınına senemin. Mısalı, bügin 72 keli salmaq därejesinde şarşı alañğa şıqqan Aydos Erbosınulınıñ önerine rïza boldım. Ol artımızdan kele jatqan inimiz. Kezinde talay birge jattıqqanbız. Ol bolaşaqta osı salmaq därejesinde älemniñ eñ mıqtı boksşısı boladı dep oylaymın jäne solay bolsın dep tileymin. Tek jaraqat alıp qalmay, özin layıqtı dayındasa deymin. Qazaqtıñ kök twın köteretin jigittiñ biri sol dep oylaymın», - dedi Q. Ïslam.
Sonımen qatar, ol bïıl özi bes kezdeswdi ötkizwdi josparlap otırğanın mälimdedi.
«Mende negizi çempïondıq ataqqa talasw sayısı qaldı. Degenmen, bïıl bes kezdesw ötkizwdi josparlap otırmız. Solardıñ birin Astana qalasında ötkizsek degen nïetimiz bar. Qazir osı jöninde kelisim-şart jasaw boyınşa kelissözder jürip jatır. Al dayındığıma keler bolsam, barlığı jaqsı. Basqa jumıs istewge waqıt ta, murşa da joq. Al, bügingi boks keşine qatısqanıma öte qwanıştımın», - dedi Q. Ïslam.
Ayta ketelik, Qanat Ïslam büginde birinşi jartılay salmaqta WBA Fedecaribe belbewiniñ ïegeri.
inform.kz
Tegï: Bizdiñ maqtanışımız, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Ukraina mekteplerinde qırımtatar sürgünliginiñ qurbanları hatırasına ders keçirilecek
Ukraina mekteplerinde mayıs 18-de qırımtatar halqınıñ sürgünligi qurbanlarınıñ hatırasına bağışlanğan yekâne ders keçirilecektir. Bunı «KrımSOS» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Tamila Taşeva Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, bu yönelişte teşkiliy işni «Almenda» vatandaş tasiliniñ merkezi «KrımSOS» cemaat teşkilâtınıñ yardımı ile baqa.
«Sürgünlik kününe bağışlanğan ders leyhalarınıñ yarışı aqqında laf kete. Mayıs 18-de ukrain mekteplerinde böyle ders keçecek. Lâkin başta onı, tabiiy ki, azırlamaq kerek. Şunıñ içün şimdi ocalar leyhalarını azırlaylar. Arizalar qabul etile. Mayıs 18-ge qadar yetiştirirmiz, dep tüşünem», – dep ayttı Taşeva.
«KrımSOS» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı qayd etti ki, Ukraina tasil ve ilim nazirligi işbu leyhağa qoltuttı. Qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanları hatırasına ders ukrain mekteplerinde ilk sefer keçirilecektir.
Bu aqqında tafsilâtlı malümatnı Tamila Taşevanıñ intervyüsında ögrene bilesiñiz. Maqale eñ yaqın vaqıtta Qırım.Aqiqatta bastırılacaqtır.
Mayıs 18 künü – Qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilüv künüdir. 1944 senesi o künü qırımtatarlarnıñ birinci treni Orta Asiyağa yollanğan edi.
Qırım işğalinden evel Aqmescitte yıl-yıldan Bütün Qırım matem mitingi keçirilgen edi.


text:
İstanbulda terakt: 5 insan elâk oldı, 20 yaralandı
Turkiyeniñ İstanbul şeherinde, Beyoğlu rayonınıñ memuriyeti binasınıñ yanında bir terrorist özüni patlatqan. Neticede, beş insan elâk olğan, yigirmisi yaralanğan, üçüniñ sağlıq vaziyeti kritik alda.
Anadolu agentligi haber etkeni kibi, bu aqta İstanbul gübernatorı Vasip Şahin bildirdi.
Şimdiki vaqıtta, patlav yüz bergen yerde politsiya hadimleri taqiq keçirmekte. Bu işke uçaqlar da celp etildi.
Gübernatornıñ sözlerine binaen, canlı bomba rayon memuriyet binası ögünde patladı. Bunıñnen bir sırada, başqa rayonlarda yüz bergen patlavlar aqqında malümatnı red etti.
«İçtimaiy ağlarda Nişantaşı, Bayrampaşa ve başqa rayonlarda da patlav olğanı aqqında malümatnı tarqatalar. Bu haberler kerçek degildir»,- dep añlattı Şahin.
Radio ve televideniye boyunca Yuqarı Şura, İstanbulnıñ Beyoglu meydanında olıp keçken terakt aqqında haberni yayınğa bermemege qarar aldı. Bu yasaq facia olıp keçken yerden canlı yayın, fotoresim ve videolevhalarnen bağlı.
Aynıñ başında Ankarada yüz bergen patlavnıñ neticesinde 37 insan elâk olğan.


text:
«Ündistanda jaña üyli bolğan jas otbasılıq jup özderiniñ jınıstıq qatınas jasasıp jatqan sätteri ïnternetke şığıp ketkennen keyin twğan awıldarın tastap ketwge mäjbür boldı», – delingen xabarlamada.
Otbasılıq qupïya äreketteri jelide qolaysız syujet bolıp şığıp ketip, masqarağa uşırağannan keyin Wttar-Pradeş ştatınıñ jergilikti aqsaqaldar keñesi jigit pen onıñ äyeline basqa jaqqa köşwdi usınğan.
Polïcïyanıñ tekserwi vïdeojazbanı YouTube-qa salğan jas jubaylardıñ özderi emes, olardıñ bir tanısı ekeni anıqtaladı. Söytse, bul adam jastardıñ jatın bölmelerine kameranı jasırın ornatıp qoyğan bolıp şıqtı. Osı arqılı olardıñ jınıstıq qatınas jasasqan kezderin tüsirip alğan da, onı ïnternetke salıp jibergen. Ol polïcïyağa jastardı jek körgendikten, olardan osılay aqısın alğanın aytqan.
Al eki jas rolïktiñ tüsirilwi men onıñ köpşiliktiñ ïgiline aynalıp ketwine kinäli bolmasa da, jurttıñ talqılawı men mazağınan qaşıp, basqa jaqqa ketip qalğan.
Derekközi: ras.kz
Kommentarïï


text:
Cemilev Qırım kirişi yasaq etilgeninden sebep aptesiniñ cenazesine kelip olamay
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri, Ukraina halq deputatı ve prezidentniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev Yaltada tatası Şevkiye Asanovanıñ cenazesinde bulunıp olamay.
«Bugün Mustafa Cemilevniñ oktâbr 6 künü 82 yaşında vefat etken tatası Şevkiye Asanovanıñ cenazesi keçti. Qırım kirişi yasaq etilgeni (Rusiye Federatsiyasınıñ işğalci akimiyeti tarafından) sebebinden qırımtatarlarnıñ yetekçisi tuvğan tatasınıñ cenazesinde bile bulunıp olamay», – denile vekâletliniñ Facbeook saifesinde.
Şevkiye Asanovanı çarşenbe künü, oktâbr 7-de, Yalta Çatal-Qaya köyünde defn etecekler.
2014 senesi Qırımnıñ Rusiye akimiyeti yarımadağa qırımtatarlarnıñ yetekçisi Mustafa Cemilev, Meclis reisi Refat Çubarov, cemaat erbabı, «Qırım haberleri» agentliginiñ reberi İsmet Yükselge kirişni yasaq etti.
Çubarov kiriş yasağından soñ Qırımda babasınıñ cenazesinde bulunıp olamadı.


text:
Soltüstik Koreyada eldiñ basqarwşı Ulttıq partïyası seziniñ qarsañında qawipsizdik maqsatında neke toyı men jerlew räsimin ötkizwge tıyım salındı.
6 mamırda aşılatın sezd 36 jılda alğaş ret ötkiziledi. Partïya jarğısına säykes, sezd Ortalıq komïtet pen Ortalıq tekserw komïssïyası jumısınıñ qorıtındıların şığaradı, bağdarlama men jarğını qabıldap, tüzetip, tolıqtıradı. Partïyanıñ negizgi mäselelerin talqılap, partïyanıñ bas xatşısın tağayındaydı.
RÏA Novostïdiñ xabarlawınşa, oñtüstikkoreyalıq jañalıqtar agenttiginiñ derekközi KXDR-da baqılawdıñ erekşe kezeñi ornatılğanın jazğan. El astanası Pxenyanğa kirwge şektew qoyıldı, sonday-aq Qıtaymen şekarada qırağılıq arttırıldı. Adamdardıñ toptalwın boldırmaw üşin azamattarğa neke toyları men jerlew räsimderi sïyaqtı şaralardan bas tartw buyırıldı, dep xabarlaydı Renxap.
Agenttiktiñ nusqası boyınşa, aldağı sezd el köşbasşısı Kïm Sen Innıñ bïligin nığaytwğa bağıttalğan. Qazirgi kösem onı 2011 jılı öziniñ äkesi Kïm Çen Ïrdiñ öliminen keyin muragerlikpen aldı, öz kezeginde onıñ äkesi KXDR-nıñ birinşi basşısı Kïm Ïr Senniñ murageri bolğan.
Kommentarïï


text:
Qırımda sentâbr 7 künü «mayıs 3» işi boyunca yaqalanğan Tair Smedlâyevniñ daa bir mahkeme toplaşuvı keçecek
Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Facebookta bildirgeni kibi, sentâbr 7 künü «mayıs 3» işi boyunca yaqalanğan Tair Smedlâyevniñ daa bir mahkeme toplaşuvı keçecek.
«Saat 14:00 Ermeni Bazar şeer mahkemesinde Rusiye Federatsiyası Cinaiy kodeksiniñ 318 maddesi 1-inci qısmı boyunca keçken, 2014 senesi mayıs 3 künü qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevni qarşılavı vaqtında uquq qoruyıcı organı hadimine qarşı küç qullanuvda şeklengen Tair Smedlâyevniñ mahkeme toplaşuvı keçirilecek», – yazdı o Facebookta.
O şunı da qayd etti ki, bu iş boyunca beş insan yaqalanğan edi.
Evel Qırımda Ermeni Bazarnıñ şeer mahkemesi Aqmescit rayonınıñ 45 yaşında sakini Edem Ebulisovnı qabaatlı tanıdı ve oña 40 biñ ruble miqdarında para cezasını berdi.


text:
Reseydiñ Magnïtogorsk qalasında öziniñ kim ekenin bildirgisi kelmegen belgisiz bir mecenat qalağa işine aqşa salınğan konvertter tastap ketip jür. Bul twralı nz1.ru aqparına silteme jasağan ras.kz xabarladı.
Köşe boylarında, skverlerde, alleyalarda qaldırılıp ketetin munday oramalardıñ işinnen 50-den 5000 rwblge, 1-den 100 dollarğa deyingi qunı bar aqşalar alwğa boladı.
Qala turğındarı men meymandarı aqşası bar munday konvertterdi 14 qazannan tawıp ala bastağan. Belgisiz mecenat öz akcïyasınıñ birinşi küni 500 dana konvert taratıptı. Al kelesi küni olardıñ sanın 5000-ğa jetkizgen.
Öziniñ atın atamay otırğan jurttı jarılqawşı iri kompanïyanıñ top-menedjeri bolıp qızmet isteydi eken. Adamdardı osılay qwantqandı jaqsı köretinin de sonıñ özi aytıptı. Öziniñ sözine qarağanda, Jaña jılğa dein ol 50 mïllïon rwbl taratpaqşı körinedi.
Köşeden aqşa tawıp alğan alğaşqı kisiler olardı jalğan qağazdar şığar dep oylap qalıptı. Alayda, teksertip körgende, banknottardıñ şınayı ekeni anıqtalğan.
Barlığı jalpı 300 000 konvert dayındalıptı. Alayda, aqşa solardıñ 236 000-ına ğana jetken. Sosın qalğan konvertterdiñ işi bos bolğan.
Mecenattıñ özi bul aqşanıñ oñay jolmen kelgenin aytadı. Sondıqtan olardı taratıp jiberwge şeşim qabıldaptı.
Kommentarïï


text:
Jelide Awstralïyanıñ Melbwrn qalasındağı temirjrol vokzalında orın alğan adam şoşırlıq vïdeo payda boldı.
Vokzal platformasına kelip, poyızdardıñ kestesin qarap turğan ata-anasınıñ qasında birer sekwndtqa ğana qarawsız qaldırılğan, işinde jas näreste jatqan besikarba sırğıp barıp temirjol relsine qulap ketken.
Tez arada es jïıp ülgergen otağası jügirip barıp, balasın besikarbamen birge köterip şığardı. Alayda, äzirge oqïğanıñ soñı nemen ayaqtalğanı jäne näresteniñ qanşalıqtı jaraqat alğanı belgisiz qalıp otır.
Derekközi: life.ru
Kommentarïï


text:
Neşet Çelebi - Tokat Yaylası
Sanatçı : Neşet Çelebi
Türkü : Tokat Yaylası
Etiketler : Neşet Çelebi - Tokat Yaylası türkü indir, Neşet Çelebi - Tokat Yaylası türkü dinle, Neşet Çelebi türküleri, Tokat Yaylası mp3 indir, Neşet Çelebi türküleri Tokat Yaylası türküsü, Tokat Yaylası sözleri, Neşet Çelebi mp3 dinle, Neşet Çelebi download, Tokat Yaylası bedava mp3, Neşet Çelebi türkü sözleri, Neşet Çelebi türkü dinle, Neşet Çelebi son albüm indir
Neşet Çelebi Türküleri
Neşet Çelebi - Hasret Kaldım
Neşet Çelebi - Kara Değil Mi
Neşet Çelebi - Neler Ettin
Neşet Çelebi - Deli Gönlüm
Neşet Çelebi - Vurduğunu Öldürürsün
Neşet Çelebi - Yalan Dünya
Neşet Çelebi - Etek Sarı Sen Etekten Sarısan
Neşet Çelebi - Körimiş Gözlerim
Neşet Çelebi - Ay Dost
Neşet Çelebi - Alişan
Neşet Çelebi - Telli Gelin (Barak)
Neşet Çelebi - Erciyes ten Kar İstersin
Neşet Çelebi - Felek
Neşet Çelebi - Bana Her Şeyi
Neşet Çelebi - Kaşlarını Eğdirirsin


text:
6. sınıf Meb Yayınları Türkçe çalışma kitabi cevapları, 2012-2013 yılı Türkçe doku yayınları çalışma kitabı cevapları, 6. sınıf Türkçe dersi çalışma kitabı cevapları, Türkçe dersi çalışma kitabı cevapları,Meb yayınları Türkçe çalışma kitabı cevapları,Türkçe çalışma kitabı cevapları,Türkçe çk cevapları, 6.Sınıf Türkçe çalışma kitabı cevapları ,6.sinif türkçe Meb yayinlari çk cevapları,4.tema Duygular cevapları,Nasreddin Hoca metni cevapları,Nasrettinin Hoca cevapları,Nasrettin Hoca Konusu Cevapları,4.tema cevapları,duygular teması cevapları
TAMAMINI GÖRMEK İÇİN TIKLAYINIZ