text:
Rostov-na-Donu şeeriniñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi noyabrniñ 12-nde Qarasuvbazardaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ sıñırlav tedbirini uzatuv qararına qarşı berilgen istinaf şikâyetini red etti, olar 2021 senesi yanvarniñ 15-ne qadar apiste qalacaq. Bu aqta «Qırım birdemligine» advokat Aleksandr Stasük haber etti.
«Qarar qanunsız olğanına dair bütün delillerni berdik, müvekkillerimizniñ bu cinayetlernen alâqasını isbatlaycaq deliller ilk tahqiqat organları tarafından berilmedi. Prokurornıñ muracaatta qayd etken delilleri sahte ve sebepsizdir. Şunıñ içün Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi bularnı körer dep tüşündik: prokuror müsbet tasvirley ve birden uzatmağa rica ete. Bugün (noyabrniñ 12-nde – QA) istinaf qurulışı Cenübiy okrugı arbiy mahkemesiniñ qararına qol tutıp, onı deñiştirmedi. Müvekkillerimizniñ sıñırlav tedbiri 2021 senesi yanvarniñ 15-ne qadar, üç ayğa uzatıldı, demek», – dedi advokat.
Diger advokat Safiye Şabanovanıñ aytqanına köre, mahkeme Qarasuvbazardaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerinden biri Ayder Cepparovnıñ davada halqara normalarnı qullanuv muracaatını qabul etti.
«Bugün (noyabrniñ 12-nde – QA) müvekkillerimiz uzun-uzun çıqışlar yaptı, hususan Cepparov Ayder. Olarğa nisbeten halqara uquq normalarınıñ qullanmasını rica etti. Ve mahkeme bizni şaşırtıp, muracaatını qanaatlendirdi, qarar çıqarğanda halqara uquq normalarına da riayet etecekler, dedi», – dedi Şabanova.
Daa evel berilgen malümatqa köre, oktâbrniñ 12-nde Qarasuvbazardaki «Hizb ut-Tahrir dava» mabüsleriniñ apis müddetini üç ayğa uzattı.
2019 senesi iyünniñ 10-nda Aluşta, Qarasuvbazar ve Aqmescit rayonlarında keçirilgen tintüvlerden soñ 8 kişi tutuldı: Ruslan Nagayev, Eldar Kantimirov, Ruslan Mesutov, Lenur Halilov, Riza Ömerov, Enver Ömerov, Ayder Cepparov veEskender Suleymanov.
Rusiye FSBsi, tahqiqat tedbirleri 205.5 maddesine istinaden (terror teşkilâtını quruv ya da anda iştirak etüv) açılğan cinaiy dava çerçivesinde keçirile ve «Hizb ut-Tahrir» diniy teşkilâtınen bağlı, dep bildirdi.
Ukraina uquq qoruyıcı organları Rusiye quvetçileriniñ Qırımda keçirgen tintüvleri sebebinden cinaiy tahqiqat başlattı.
Ukraina Tış işler nazirligi, Qırımdaki apiske aluvlarğa qarşı narazılıq bildirip, Rusiyege qarşı siyasiy, iqtisadiy ve sanktsiyalar basqısını quvetleştirmege çağırdı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


c: text/html

text:
Rusiye nezaretinde olğan Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi oktâbrniñ 11-nde mahkeme binası ögünde Rusiye polisi tarafından yaqalanğan daa beş qırımtatar faalini para cezasına mahküm etti. Cöremeniñ umumiy miqdarı 55 biñ ruble teşkil etti.
Bunı "Qırım birdemligi" cemaat birleşmesi haber etti.
Berilgen malümatqa köre, 56 yaşındaki Şihbadinov Rustem 20 biñ ruble, Ürinbayev Sadık 10 biñ ruble, 63 yaşındaki Mingafarov Gafur 10 biñ ruble, 67 yaşındaki Enver Mustafayev 10 biñ ruble ve Reşat Emirüseinov 5 biñ ruble para cezasını alğan. s
Rusiye nezaretinde olğan Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi oktâbrniñ 11-nde mahkeme binası ögünde tutulğan qırımtatar faalleri Dilâver Memetov ve Reşat Paralamovğa 20 ve 10 biñ ruble para cezasını berdi.
Aqmescitteki Rusiye İç işler nazirligi idaresiniñ «Merkeziy» üçünci polis bölügi ögünde eñ az beş kişi tutuldı, olarğa qarşı Rusiye Memuriy uquq bozuvları kodeksiniñ 20.2 maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden memuriy protokollar tizildi.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Aqmescitte Qurmandaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» ükmüne qarşı istinaf baqılacaq olğan mahkeme binası ögünde Rusiye quvetçileri 15 qırımtatarını tuttı.
Bundan evel mahkeme ögünde bir qaç insannıñ tutulğanı belli oldı.
Rusiye kontrolindeki Qırım uquq qoruyıcıları bugün Aqmescitte olğan kütleviy tutuvlar aqqında bildirmey ve tefsir etmey.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Alman işğalcilerini Yeñüvniñ 70 yıllığını Qırım yarımadası kene işğalde qayd ete. Bu sefer Rusiye Federatsiyasınıñ bayraqları ve qara-portaqal şeritleri altında. İşğalciler Ğalebe sözüniñ altında neni gizleyler? Mında kim qazana? Yañı işğalciler Qırımdaki Ukraina vatandaşlarına qarşı siyasiy basqılarnı quvetleştirmek içün neler uyduralar?
Kreml rejimi natsizmni yeñüvni qullanıp, Ukrainağa nisbeten alıp barğan istilâcı siyasetinde ve Qırım işğalinde nasıl fayda köre – «Qırım.Aqiqat» yayınında «24» haber telekanalında.
Studiya musafirleri – Qırım tarihçıları – OO «Tavriya gumanitar platforması» koordinatorı Andrey İvanets ve Ukraina milliy hatıra institutı bölüginiñ yolbaşçı muavini Sergey Gromenko.
Programma cumaertesi künü saat 18:30 ve bazar künü saat 11:30 efirge çıqa. Radio Svoboda ve Qırım.Aqiqat saytlarında saat 18:30 seyir etmek mümkün.
Radio Svobodanıñ yañı leyhası – işğal etilgen Qırım vaziyetini bilmege istegen insanlar içün azırlandı.


text:
Aqmescit mekteplerinde suv qullanıluvı ilânsız sıñırlandı. Qırım.Aqiqat mühbiriniñ bildirgenine köre, mecburiy tedbirler aqqında resmiy şekilde aytmaylar, amma sınıf reberleri ana-babalarğa mesac yazıp, «bugünden başlap balalarnı sılaq yavluq ve şingen antiseptiknen temin etmesini» talap ete, «çünki mekteplerde qol yuvmaq içün suv berilüvi sıñırlanacaq».
Bazı mekteplerde ana-babalardan çeçek içün suv ketirmelerini rica eteler.
Rusiye kontrolindeki Aqmescit memuriyetiniñ yolbaşçı muavini Tatyana Suhina Rusiye kütleviy haber vastalarına izaat berip, suvnı tutumlı qullanmaq içün onı bermemege ve çoq suv qullanğan mekteplerni cezalamağa planlaştırıla kibi malümatnı red etti.
Onıñ aytqanına köre, mekteplerde suvnı tutumlı qullanmaq ricasınen sınıf dersleri yapıldı.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, Aqmescitte yaldav havuzları ve maşina yuvucıları toqtamayıp çalışmağa devam ete.
Fevralniñ 5-nde Moskva kontrolindeki Qırımnıñ suv hocalığı ve melioratsiya devlet komitetiniñ yolbaşçısı İgor Vayl, Aqmescitte içme suvu eñ çoq 90-100 künge yeter, dep bildirdi.
Daa soñra Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ yolbaşçısı Yuriy Gotsanük suv yete, dedi. Amma aynı vaqıtta qırımlılarnı «yarımada içün suv kibi emiyetli resursnı tüşünip qullanmağa» çağırdı.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.


text:
Kreml kontrol etken Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesinde cumaaqşamı künü, mart 23-de, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ davası ve «fevral 26 davasınıñ» oturışları keçirilecektir. Bunı Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Facebook saifesinde bildire.
«Bugün, mart 23-de, saat 9.30-da Ahtem Çiygoz davasınıñ mahkeme oturışı devam etecektir. Saat 13.00-da Aqmescit şeeriniñ Merkeziy rayon mahkemesinde «fevral 26 davasınıñ» Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Eskender Emirvaliyev ve Arsen Yunusovğa nisbeten oturışı devam etecek», – dep yazdı Smedlâyev.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, şu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqqan edi.
Rusiye mahkemesi iyül 20-de qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige böldi: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
Qırımnıñ arbiy komissarlığı 2019 senesi baarinde 2,8 biñ qırımlını Rusiye ordusına askerlikke almağa planlaştıra. Çoqusı, 85%-ı, qomşu Rusiyeniñ regionlarında askerlik yapacaq. Qırımda tek 400 insan qalacaq. Bu aqta Kreml kontrolindeki Qırımnıñ arbiy komissarlığınıñ askerlikke azırlıq ve aluv bölüginiñ yolbaşçısı Sergey Bıkov aprelniñ 16-nda Aqmescitteki matbuat konferentsiyasında bildirdi.
«Bu sene 2,8 insannı askerlikke çağıramız. Olardan tahminen 400 kişi Qırımda askerlik yapacaq. Qırım Cumhuriyetiniñ sakinleri bu sene esasen Cenübiy, Ğarbiy arbiy okruglarnıñ birleşmelerine ve merkeziy itaat bölüklerine çağırıla», – dep bildire Bıkovnıñ aytqanlarını Qırımnıñ Rusiye akimiyetine yaqın olğan «Krıminform» saytı.
Onıñ qayd etkenine köre, bu sene askerlikke alınacaqlarnıñ aman-aman yarısı Ava-kâinat quvetlerinde hızmet etecek.
«Esas qısmı Ava-kâinat quvetlerine alınacaq – 1,3 biñden ziyade insan. Qara quvetleri ve flotqa da alınacaqlar», – dep qayd etti Bıkov. Onıñ bildirgenine köre, yarımada tışında askerlik yapacaqlarnı hızmet yerlerine arbiy-naqliye aviatsiyasınıñ uçaqlarınen alıp ketecekler.
Bundan evel Rusiye akimiyeti 2019 senesi baarinde 2,5 biñ qırımlı ve aqyarlını askerlikke yollaycaq, dep haber etilgen edi.
Rusiye ordusına baar çağırıluvı 2019 senesi iyülniñ 15-ne qadar devam etecektir.
Kyiv Rusiyeden işğal etilgen Qırım sakinlerini silâlı quvetlerine çağıruvını toqtatmasını talap ete. QMC prokuraturası qırımlılarnı Rusiye ordusında hızmet etüv içün celpname alğanda telefon ya da elektron poçta vastasınen muracaat etmege rica ete.
Ukrainadaki BM insan aqları monitoring missiyası bildirgenine köre, 2017 senesi eñ az 4800 Qırım sakini Rusiye silâlı quvetlerine çağırıldı. OSCE ABD işleri vaqtınca vekâletlisi Garri Kamiannıñ malümatına köre, 2018 senesi 5600 qırımlı Rusiye ordusına çağırıldı.
Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ malümatına köre, Rusiyeniñ Qırım işğali başlağanından berli Rusiye 15 biñ qırımlını askerlikke çağırdı.


text:
Törkiyä avtomobil' industriyäse satuların arttırdı
May ayında tarmaqta çitkä satular 2 milliard dollarğa yaqın kerem kiterde
Avtomobil’ industriyäse Törkiyä êksportınıñ soñğı 15 yılda aldınğısı buldı. May ayında tarmaqta çitkä satular, uzğan yılnıñ şul uq çorı belän çağıştırğanda, 56,5%qa arttı häm 2 milliard dollarğa yaqın kerem kiterde.
Uludağ avtomobil’ industriyäse êksportçıları berlegennän yasalğan belderügä qarağanda, uzğan ay ciñel häm yök maşinaları, furgonnar, avtobus – vagon – midibuslar satu ikelätä arttı.
Ağımdağı yılnıñ 5 ayında isä avtomobil’ industriyäse êksportı, bıltırnıñ şul uq çorı belän çağıştırğanda, 37%qa artıp 12 milliard dollarğa citte.
Avtomobil’ industriyäseneñ iñ zur bazarı Germaniyägä mayda êksport, uzğan yılnıñ şul uq ayına qarağanda, 75%qa arttı häm 318 million dollar täşkil itte.
İkençe zur bazar Franśiyägä satu 67%qa arttı häm 241 million dollar täşkil itte. Öçençe urında İtaliyä. Älege däwlätkä tarmaqnıñ êksportı 92%qa arttı häm 133 million dollarğa citte.
Bäyläneşle xäbärlär
Śitrus cimeşläre êksportı arttı
Ul bıyılnıň 9 ayında uzğan yılnıň şul uq çorı belän çağıştırğanda 14%qa artıp 427 million 29 meň dollarğa citte
Törkiyä iq’tisadı bıyıl 8,6%qa üsäçäk
Xalıqara kredit bäyäläw oışması “Standard & Poor’s" şulay dip farazlıy
"Afrikada xezmättäşlek başqarılmağan il qalmayaçaq”
İlbaşı bu xaqta üzeneň sośial’ media akkauntında Törkiyä – Afrika iq’tisad häm êş forumına qağılışlı belderüendä citkerde


text:
Qırımda iyün 5-inde yaramay ava sebebinden elektrikniñ söndürilmesi ola bile, dep ihtar ete “Krımenergo”.
“Iyün 5-inde Qırımda kimer yerlerde şiddetli yağmur, furtuna, burçaq ve 20-25 m/s qadar yel beklenile. Bundan sebep elektrik ağlarında avariyalar ola bile”, - denile beyanatta.
Müessisede, yarıq söndürilmesi aqqında “Krımenergo”nıñ “acele hatına” telefon etip bildirmege rica ettiler.
Bundan ğayrı, “Krımenergo”da furtunalı ava vaqtında uyulacaq havfsızlıq qaidelerini hatırlattılar. Elektrik naqil hatına yaqınlaşqanda, yolda üzülgen ya da asılıp turğan tellerniñ olmamasında emin olmaq kerek. Bozulğan tayanğıçlar, üzülgen ya da asılıp turğan teller körünse, “Krımenergo”nıñ “acele hatına” bildirmeli ya da qurtarıcılarnı çağırmalı. Olarğa toqunmaq olmaz. Yerde yatqan telge 8 metrden az mesafege yaqınlaşmaq telükelidir: tel üzülse bile, kerginligi qala bile.
Bundan evel Qırımnıñ Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirligi, Aqmescitte yaramay ava olması tahmin etti ve furtuna havfı ilân etti.


text: Bıl turala ,,Başkirenerğo,, şirqäteneñ matbuğat xeźmäte xäbär itte. Väkillek asıu säbäptären şirkät wäkildäre urında belgestär äźerläü menän añlata. Unıñ qasan eş başları älegä bildäle tügel. Başkirenerğo menän Qazan universitetı arahındağı general kileşeügä yaraşlı, wäkillek asılğansı, Öfönän belgestär Qazanda energetika universitetında belemen kamillaştırasaq. ,,Başkirenerğo,, studenttar ösön zamansa yataq töźöü źä lä qatnaşasaq. Başqortostandan Qazanğa uqırğa barıusılar ösön yataqtağı ike qat birelergä teyeş. Başkirenerğo üź siratında energetika universitetına zamansa qoramaldar hatıp alırğa wäğäźä itkän.


text:
Rusiäneñ kiläse prezidentı urınına berençe vitse premier Dmitriy Medvedevnı Berdäm Rusiä firqäse başqa 3 partiä belän berlektä elegräk täqdim itkän ide. Düşämbedä Berdäm Rusiä fiqräseneñ Mäskäwdä ütkän qorıltayında bu täqdimne prezident Vladimir Putin qabatladı. Medevedev belän 17 yıl tanış buluın iskärtep, ul anı ädäple keşe dip atadı, häm Rusiäne anıñ qulına tapşıru oyat ta, qurqınıç ta tügel dide.
Uzğan atnada Medvedev prezident bulıp saylanğan oçraqta Putinnı premier-ministr itep kürergä teläwen äytkän ide. Bügen Putin, Medvedev prezident bulıp saylansa, anıñ xökümätendä räis bulıp eşlärgä rizalığın birde.
"Ägär bezneñ xalıq Medvedevqa ıçanıç belderep anı prezident itep saylasa, min urtaq eşebezne däwam itergä äzer, bu oçraqta xökümät räise bularaq" dide Putin.
Qorıltayını alıp baruçı Berdäm Rusiä citäkçese Boris Grızlov Putinğa süz birgändä, anı perzident qına tügel, ä "milli yulbaşçıbız" dip atadı. Putin üzeneñ çığışında, Berdäm Rusiä firqäse äğzaların rusiälelärneñ tormışın yaxşırtu öçen armıy-talmıy eşlärgä öndäde. Qaznadan aqça alıp eşläwçelär, xärbilär, pensionerlarnıñ eş xaqların bilgelängän waqıttan da irtäräk arttırrığa täqdim itte.
Rusiädäge wazğiätne, Berdäm Rusiäneñ Dumada küpçelekne alıp toruın iskä alğanda, mart ayında ütäçäk saylawlardan soñ xakimiätneñ nindi tösmer alaçağın aldan uq xästärläp bula. Dmitriy Medvedev prezident, Vladimir Putin – premier-ministr bulaçaq.
Putinnıñ kiläçäktä Medvedevnıñ qulı astında eşläwen küz aldına kiterä almawçılar, prezident häm pemier-ministrnıñ wäkälätläre üzgärteläçäk, kiläçäktä Rusiädä premier prezidenttan köçleräk bulaçaq digän farazlar äytkän ide. Moña cawap itep, Putin, premier häm prezidentnıñ wäkälätläre üzgärtelmäyäçäk dide.
Şulay itep, Putin süzendä tordı diärgä bula. Ul 3nçe möddätkä prezidentlıqqa barmıy, ämmä xökümät räise bulıp xucalıq eşendä qalaçaq.
Säyäsi küzätüçelär anıñ bu qararına añlatma ezli. Şularnıñ besren bügen Rusiäneñ New Times basması kiterä. Bu basma fikerençä, Putin, üzeneñ yaqın keşeläre aşa, Rusiäneñ ere gaz häm neft tarmaqların kontrol itä. Andağı qarşılıqlarğa yuq quymas öçen ul premier bulıp qalırğa rizalıq birgän.
Rusiäneñ tanılğan säyäsi küzätüçese Stanislav Belkovskiy Germaniäneñ Die Welt basmasına birgän öñgämäsendä äytüençä, Putinnıñ totrıqlılıqnı saqlap qalırğa çaqırıp yasağan çığışları belän çınbarlq arasında ayırma bar. Anıñ çığışları äle dä sovetça fiker yörtkän xalıq öçen yasala. Çınbarlıq isä ere eşquarlıq mänfäğätläre belän bilgelänä.


text:
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov Keriçniñ Rusiye memuriyetine çöplük çıqarılmasınen bağlı meseleni al etmege emir etti: 30 kün içinde çöplük içün yañı yerlerni tapıp, şeer içindeki eski soylarını qullanmamaq kerek. Bu aqta Aksönov fevralniñ 21-nde Keriçniñ Rusiye memuriyetiniñ toplaşuvında ayttı.
«30 kün içinde bir noqta qoyayıq. Daa ziyade vaqıt bermem. Keriçten qalımtılarnı çıqaruv shemasını deñiştirmege añlaştıq. Belli bir müddet eski obağa taşıysıñız, mesken yerde bir çöplük obası olmasın. Yedi Quyuda da şu cümleden», – dedi Aksönov.
Keriçte 2019 senesiniñ başında kommunal hızmetler çöplükni çıqarıp taşımağan soñ şeer rayonlarındaki çöplük qutuları ve civarları tolu edi. Keriçniñ bazı merkeziy soqaqlarında çöplükni piyade alanlarında qaldırmağa başladılar.
Daa evel Rusiyeniñ onlarnen regionında fevralniñ 3-nde akimiyetniñ çöplükni yoq etüv meselesine dair siyasetine qarşı narazılıq aktsiyaları keçirildi, dep haber etilgen edi.
2018 senesiniñ soñunda Rusiye Devlet dumasınıñ ekologiya komiteti Rusiyeniñ bazı regionlarında ve ilhaq etilgen Qırımda «çöplük felâketi» olacağını tahmin etken edi.
Fevralniñ 21-nde Aksenov Keriçteki naqliyat işini begenmeyip, Keriç şeer yolbaşçısınıñ muavini vazifesinden Dilâver Melgaziyevni boşatmağa emir etti.


text:
Qırımda iyün 24-25 künleri furtuna havfı ilân etilgen. Bu aqta Qırımda Rusiye Fevqulâde işler Nazirliginiñ baş idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Tahminlerge köre, yarımadada küçlü sağanaq, boranlı yağmur, burçaqnıñ yağması beklenile. Yel küçü 15-20 m/s teşkil ete.
Bunıñ ile qurtarıcılar özenlerde suv seviyesiniñ köterilmesi aqta tenbiyeleyler.
Nazirlikte bu kibi ava şaraitlerinde havfsızlıq qaidelerine riayet etmek ve fevqulâde vaziyetlerde qurtaruv hızmetine telefon etmek kerekligini qayd eteler.
İyün başında Qırım sağanaqlar astında qaldı, olardan sebep Aqmescitniñ soqaqlarını suv bastı, bazı rayonlarda yollar özenlerge çevirildi, aydavcılar maşinalarından suvnı qopqalar ile alıp töke edi.
Mayısnıñ soñunda sağanaqlardan sebep Canköy rayonında evlerni suv basqan edi.


text:
Bağçasaraydaki Han Saray artında yerleşken arbiy memorialda sovet askerleriniñ ğayrıdan defin etilme merasimi ötkerildi. Olarnıñ arasında adı belgisiz yedi asker ve Tver vilâyetindeki çatışmada elâk olğan, ordunıñ baş komandanlığa bağlı 1224 topçular ihtiyat alayınıñ üyken leytenantı Bekir Umerov bar edi. Bu aqta Rusiye Devlet duması milletlerniñ işleri komiteti yolbaşçısınıñ yardımcısı Ruslan Balbekniñ saifesinde bildirilmekte.
Haber etilgenine köre, üyken leytenant Umerovnıñ qalıntıları 2017 senesi avgust ayında «Kurgan» qıdıruv taqımınıñ ekspeditsiyası esnasında taıplğan eken. Onıñ adı, safdaşları şişe içinde yazıp qaldırğan tezkere esasında belli olğan.
«Bizim komissar, qaraman-topçu, leytenant Umerov çatışmada elâk oldı», – denilgen tezkerede.
Ğayrıdan defin etüv merasimi arbiy itiramlar kösterilerek, diniy ananelerge uyğun şekilde keçirildi.
Aqyarda er yıl «Hatıra turuşı» keçirile. Mında qıdıruv taqımları yapqan işleri aqqında esabat berip, askerlerniñ qalıntılarını ğayrıdan defin eteler.


text:
Martnıñ 22-nde Ukraina Yuqarı Radası ilhaq etilgen Qırımda keçken Rusiye prezidenti saylâvalarını tanılmamasına dair qararğa rey berdi.
Asğariy 226 ses olmaq kerek ekende bu qarar içün 255 halq deputatı rey berdi. 22 halq deputatı rey berüvde iştirak etmedi.
Daa evel halq deputatları Maksim Burbak ve Georgiy Logvinskiy parlamette Qırımnı ilhaq etkeni sebebinden Rusiye prezidenti saylâvlarınıñ tanılmamasınen bağlı qarar leyhasını qayd ettirgen ediler.
Martnıñ 18-nde Rusiyede ve ilhaq etilgen Qırımda prezident saylâvları ötkerildi. Resmiy Kyiv ve bir sıra halqara teşkilâtlarnen beraber dünyanıñ bir çoq devleti yarımadada keçken saylâvlarnı tanımay.
Martnıñ 19-nda Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Rusiyeniñ ilhaq etilgen Qırımda keçirgen saylâvalarını «pek az» ve «qanuniy neticesi» yoq dep adlandırdı.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Aqmecsitte evakuator maşnaları çalışıp başlağanından berli 6 biñden ziyade avtomobil ceza turaqlarına alınğan. Bunı «RİA Novosti Krım» agentligine Kremlge tabi olğan Aqmescit memuriyetiniñ naqliyat ve rabıta bölüginiñ müdiri Anastasiya Lavrinova haber etti.
«2016 senesi dekabr ayında tartıcı maşlarnıñ işi başlatışğan edi. Bügünge qadar 6035 avtomobil ceza turağıma alındı. Evakuatorlarnıñ iş tertibi doğrudan-doğru Yol areketi Devlet inspektsiyasınen bağlı. Tartıcı evakuator özünden özü kelip, maşnanı alıp ketip olamay», – dedi Lavrinova.
Bundan evel, Aqmescitniñ kirişlerinde parkovkalar qurulacağı aqqında beyanat etilgen edi.
Aqmescitte 2016 senesi dekabrniñ 22-nde qanunsız şekilde yol çetinde qoyulğan naqliyatnıñ mecburen tartıp alınılması içün mahsus hızmet çalışıp başlağan edi.


text:
Almaniyanıñ Sotsial-demokratik firqasınıñ Bundestag azası Bärbel Kofler Rusiyeni Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Emir-Usein Kukunı azat etmesine çağırdı.
«Tutulmasınıñ beşinci yılında Rusiyeni aq qorçalayıcı Emir-Usein Kukunı azat etmesine çağıram. Onıñ adisesi qırımtatarlarnıñ taqip etilüvi ve Rusiye tarafından qanunsız işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı içün bir alâmet. #FreeKuku #CrimeaIsUkraine», – dep yazdı Kofler Twitterde.
ABD Ukraina elçihanesi Rusiyeni Emir-Usein Kukunı apisten azat etmesine çağırdı.
Büyük Britaniyanıñ Ukraina elçisi Melinda Simmons ve Britaniya parlamentiniñ azası Wendy Morton da Rusiyeni ukrainalı siyasiy mabüslerni, hususan Emir-Usein Kukunı azat etmesine çağırdı.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Emir-Usein Kukunı siyasiy mabüs dep tanıdı. 2020 senesi dekabr ayında onı Levko Lukyanenko Ukraina devlet stipendiyasını alması içün namzet köstergenler.
Emir-Usein Kuku – qırımtatar aq qorçalayıcısı ve faali. 2019 senesi noyabrniñ 12-nde Rusiyeniñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi onı «terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etkeninde» qabaatlap, 12 yılğa üküm etti. Amnesty International Kukunı vicdan mabüsi dep saya.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Sentâbrniñ 17-nde «Matbaacılar forumı» adlı 24 Lvov halqara edebiyat festivali çerçivesinde «Qırımtatarları: ilk Qurultaydan milliy muhtariyet ğayesine qadar» mevzusına bağışlanğan munaqaşa ötkerildi. Davet etilgen ekspertler Ukraina tamır halqı olğan qırımtatarlarına öz taqdirini belgileme aqqı tanılması kerek olğanı aqqında söz yürsetti.
Muzakerede qırımtatar halq Meclisiniñ yolbaşçısı Refat Çubarov, tarihçı Gülnara Bekirova, «KrımSOS» esasçılarından biri olğan Alim Aliyev, jurnalist Vitaliy Portnikov, tarihçı ve publitsist Yaroslav Gritsak iştirak etti.
«1917 senesi noyabr ayında teşkil etilgen qırımtatar halqınıñ Qurultayı tarihınıñ zemaneviy prizma üzerinden Ukraina Anayasasına Qırım Muhtar Cumhuriyetinen bağlı deñişmeler ve ilâveler kirsetüv meselesini muzakere etemiz», – dep yaza Çubarov Facebookta.
Bunıñ arfesine qırımtatar halqı Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, Anayasa komissiyası sentâbr ayınıñ soñuna qadar Ukraina esas qanunına Qırım Muhtar Cumhuriyeti statısınen bağlı tedarik etken ilk azırlık, deñişme ve ilâvelernen bağlı tekliflerini taqdim etecegi aqqında bildirgen edi.
2014 senesi martnıñ 20-nde Yuqarı Rada qırımtatarlarnı Qırımnıñ tamır halqı dep tanığan edi. Bu qararğa 283 deputat qoltutqan edi. Ukraina qırımtatarlarnıñ tamır halqı olaraq etnik, medeniyet, til ve din hususiyetleriniñ saqlap qalması ve inkişaf etmesine kefil olacağına vade etti.


text:
Yuqarı Rada qırımtatar halqı genotsidiniñ qurbanları şerefini qutlama ve Rusiye tarafından qırımtatar halqı aq ve serbestlikleriniñ bozulğanını takbih etüv qararını qabul etti. Bu qararğa 310 halq deputatı qol tuttı.
Qararda BM, Avropa parlamenti, NATO, AB, PACE, OSCE, Qara deñiz iqtisadiyat işbirligi teşkilâtı, devletlerniñ ükümetleri ve parlamentlerine talaplar qayd etile:
- Qırım ilhaqı ıntıluvlarını qabul etmeme siyasetinen bağlı qoşma tedbir almaq ve olarğa riayet etilgenini baqacaq halqara monitoringni başlatmaq;
- Rusiye tarafından halqara uquqnıñ temel printsipleriniñ bozulmasını toqtatmaq ve halqara toplulıqnıñ işğalni toqtatuv, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri, Qara ve Azaq deñizleri üzerinde Ukraina devlet suverenitetiniñ ğayrıdan tiklenmesinen bağlı talaplarına riayet ettirmek maqsadınen bütün sanktsion ve siyasiy-diplomatik ve iqtisadiy mehanizmlerni qullanıp, istilâcı devlet olğan Rusiyege qarşı basqını quvetleştirmek;
- işğalci devlet olğan Rusiyeden halqara gumanitar uquq normalarına riayet etmesi, Ukrainanıñ ayırılmaz parçası olğan Qırımda insan aqları, hususan Ukrainanıñ tamır halqı qırımtatarlarnıñ aqlarınıñ bozuluvını toqtatmasını talap etmek;
- Rusiyeden BM, Avropa Şurası, OSCE, UNESCO ve diger halqara teşkilâtlarnıñ konventsion ve monitoring organlarınıñ, hususan BM Ukrainada insan aqları vaziyetini ögrenüv monitoring missiyası ve OSCE Ukrainadaki mahsus monitoring missiyasınıñ vaqtınca işğal etilgen Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinde insan aqları vaziyetiniñ monitoringini yapmaları içün anda tolu ve maniasız kirmesine izin bermesine irişmek;
- vaqtınca işğal etilgen Qırımda yañı insan aqları bozuvlarına faal cevap berip, em mesüliyetli şahıslar, em Rusiyege qarşı sektoral sanktsiyalar kirsetmek;
- istilâcı devlet Rusiye ile keçirilgen bütün yüksek seviyeli bağlarda Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri ve Qara ve Azaq deñizleri üzerinde Ukraina devlet suverenitetini ğayrıdan tiklev meselesini kötermek;
- 1944 senesi qırımtatarlarnıñ Qırımdan sürgün etilmesini genotsid olaraq tanıp, mayısnıñ 18-nde qırımtatar halqı genotsidi qurbanlarınıñ añılmasına qoşulmaq;
- Birleşken Milletlerniñ aza devleti olğan Rusiyeden 2017 senesi aprelniñ 19-nda Halqara Mahkemeniñ «Terrorizmge para berüv ile küreş halqara şartname ve er çeşit ırqiy ayırımnı yoq etüv halqara şartnamesini qullanuv» («Ukraina Rusiyege qarşı») davasında muvaqqat tedbir aluv emrini yerine ketirmesini ve qırımtatar halqınıñ temsiliy qurulışları, hususan Qırımtatar Milliy Meclisini saqlap qaluv aqqını sıñırlağan qanunsız qararlarnı lâğu etmesini talap etmek.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada qırımtatar halqı ile birdemlik aftası başlana – «Bir acı. Bir tarih». O, qırımtatar halqı genotsidiniñ yılına bağışlanğan bir sıra aq qorçalayıcı ve media leyhasından ibarettir.
Ukraina baş prokurorı ofisiniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, Rusiyeniñ Qırım işğali vaqtında yarımadanı 48 biñ kişi terk etti. Yarımadağa faal sürette rusiyeliler yerleşe. Mart ayında Krımstat, resmiy malümatqa köre, 2014 senesinden soñ Rusiyeden yarımadağa 172 biñden çoq kişi keldi, dep bildirdi: 96 biñi Qırımda qayd oldı, 76 biñi Aqyarda qayd oldı.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını añalar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi iyülniñ 19-nda 2018 senesi dekabr ayında advokatlar Emil Kurbedinov ve Edem Semedlâyevniñ ofisine yapılğan ücüm sebebinden Rusiye tahqiqatçısınıñ areketsizliginen bağlı şikâyet arizasını qanaatlendirmedi.
Bu aqta Semedlâyev Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
«Oturışuv pek tez bitti. Tahqiqatçınıñ cinaiy davanı açmağa razı olmağanını şikâyet ettik. Tahqiqatçınıñ areketlerini qanunsız tanılmasını ve lâğu etilmesini istedik. Faqat şikâyet arizamıznı körgen tahqiqatçılar bunı özleri yaptı ve tahqiqatnı devam ettirdi. Şu sebepten mahkemeniñ şikâyet arizamıznı qanaatlendirecek sebep yoq edi», – dedi Semedlâyev.
Semedlâyevniñ fikirince, Rusiye tahqiqatçısı «belli bir tedbirler yapıp, ileride cinaiy iş açmaqtan kene vazgeçer».
Aqmescitte 2018 senesi dekabrniñ 9-nda kimligi belli olmağan kişi qırımlı advokatlar Emil Kurbedinov ve Edem Semedlâyevniñ ofis penceresini qırdı.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Qırım ve Aqyarda eki milliondan ziyade insan 2014-2015 seneleri Rusiye Federatsiyası vatandaşlarınıñ pasportlarını elde etti, dep bildire Qırımda Rusiye Federal migratsion hızmetiniñ reberi Petr Yaroş.
«Eki milliondan ziyade insan. Büyük bir sayı. Rusiyeniñ iç bir regionı böyle raqamnı köstermey edi. Ukrainada, Rusiyede o qadar pasportnı bermek içün beş – yedi yıl kerek edi, biz öyle qısqa vaqıt içinde becerdik», – dedi Yaroş jurnalistlerge Aqmescitte.
Şu cümleden, bu sene Rusiye pasportlarını 145 biñ qırımlı elde etti.
«Rusiye Federatsiyası pasportlarınıñ endi deñiştirüvini beceremiz. Teessüf ki, bazı insanlar olarnı endi coya, yaş, evlenüv, nazar sebebinden. Bazıları soñunace uzattı ve şimdi kelip Rusiye pasportlarını ala, amma olarnıñ sayısı pek küçük», – qayd etti Yaroş.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kefede eskiden Hanlar camisi yerleşken yerde Rusiyege qoltutqan erbaplar Rusiye ortodoks kilsesiniñ ibadethanesini qurmağa planlaştıralar, dep bildirdi Facebookta «Umma» Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ müftisi Said İsmagilov.
İsmagilovnıñ aytqanına köre, işğalden evel bu yerde arheologik qazmalar yapılacaq edi, bu diniy kompleksniñ bazı inşaatları ğayrıdan tiklenecek. Leyha bile azır edi.
«Kefe musulman aleminde Qırım ilâhiyatçılarınıñ belli şeeri edi. Qırım hanlığınıñ eñ meşur alimi Kafavi soyadını taşıy edi – «Kefede» doğğan. Bu ilmiy ve ilâhiyatt fikriniñ merkezi «Han-Cami» kompleksi olğan edi. ROK aynı bu yerde kilseni ne maqsat ile quracaq ola belli degil. Amma böyle bir şey olsa, Qırımnıñ bu tarihiy ve medeniy yadikârlığınıñ canlandırılmasına olğan ümütler kömülecektir», – dep ayttı İsmagilov.
Müftiniñ aytqanına köre, Qırım musulmanları cami yerinde ortodoks ibadethanesini qurma niyetlerini aydınlatmağa rica ete.
«Mında bizler bunı ayta bilemiz, işğal olunğan Qırımda ise insanlar qorqa», – dep qayd etti İsmagilov.
Kreml kontrol etken Qırım ükümeti Qarasuvbazar rayonınıñ Kökey (Rusakovka) köyüniñ memuriyetine haç tiklenmesi içün topraq damartısınıñ berilmesi añlaşıldı.
Aqmescit-Kefe yolunda, qırımtatarlar toplu yaşağan Boğurça qasabası yanında, sentâbr 26-da saba ortodoks haçı tiklendi.
Bundan evel yarımada toprağında kazak cemiyetleriniñ teşebbüsi ile onlarnen ortodoks haçı tiklendi. Farqlı yıllarda, 2000 senesinden başlap, diger din temsilcileri tarafından böyle şeyler qarşılıq doğura edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
05 Oraza ve Quran şefaatçidir | Ramazan Nefesi
Kim esap kününde şefaat istemez? Kim bu düñyada esap kününde, yani qıyamet kününde “men qurtarılacam“ ayta bilir? Buña emin ola bilir? Elbette ki kimse bunı aytıp olamaz! Aşkârdır, kimse buña emin olamaz! Kim esap bergende Allahnıñ qarşında şefaatçi istemiye bilir? Nasıl bu düñyada bir menfaat, fayda içün qarar saibinıñ qarşısında epimiz dost, şefaatçi, destek bergeni qıdıramız, öyle de kelecek düñyada Allah qarşısında bu imkânı qıdracaqmız! Bu aşkârdır. İşte ResulüLLah (aleyhi-s-selâm) buyura ki…


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov öldürilgen Rusiye muhalifetçisi Boris Nemtsovnıñ hatırasına mart 1-de Moskvada keçirilgen yürüşte iştirak etip olamağanına ve Rusiyege 5 yıllıq kiriş yasağından sebep onıñnen vedalaşıp olamaycağına yazıqsına.
«Dünya kerçek bir Vatandaş ve Küreşçini ğayıp etti!.. Menim mart 3-te de Moskvada Boris Nemtsov ile vedalaşuv merasiminde başımnı egmek imkânım olmaycaq. Dostunı coymaq zor, lâkin Rusiye cemiyetini büyük bir çılğınlıq qaplap alğanda qırımtatar halqını qoruğan, Qırım işğali ve Putin tarafından Ukrainağa qarşı başlatılğan cenkke qarşı çıqqan adamğa temenna etmemek daa zordır», – dep yazdı Çubarov Facebookta.
Meclis reisi Rusiyeniñ yarımada işğaliniñ yıllığı ve bir çoq qırımtatarını vatanında yaşamaq aqqından marum qaldırğan rejim aqqında hatırlattı.
«İşğal etilgen Qırımda bulunğan bütün insanlarnıñ serbestligi ve kelecekke olğan ümütleri alındı. Ahtem Çiygoz kibi eñ cesür insanlar FSB apishanelerine qapatıldı. Boris Nemtsovğa açılğan dört ateş onıñ 87 yaşındaki anası – Dina Yakovlevna Eydmanğa da – açılğan edi. Belki de, sağ ya da ölü qatilniñ adı belli olacaq. Lâkin medeniy dünya biñlernen, on ve yüz biñlernen analarnıñ olarnıñ qız ve oğullarını sağ qaldırmaq içün seyyaremizni er şeyni yoq etken cenkke qaplağan Kreml delisini toqtatmaq kerek», – dep qayd etti Çubarov.
Boris Nemtsov fevral 27-de aqşam Moskvanıñ merkezinde atıp öldürildi. Cinaiy iş açıldı. Ukraina, Amerika Qoşma Ştatları ve Avropa Birliginiñ liderleri olıp keçken adiseden sebep qasevetlenip, cinayetçiler cezasını alacaqlar, dep ümüt eteler.
Rusiye memleketine, şu cümleden Qırımğa kirişini, qırımtatar halqınıñ milliy liderleri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge, em de bir sıra qırımtatar faal ve uquq qorçalayıcılarına yasaq etti.


text:
Salı künü, dekabr 16-da, Qırımnıñ Apellâtsion mahkemesinde «Qırım» Fondu» Hayriye teşkilâtınıñ memuriy işi ve oña ve reberligine para cezalarınıñ belgilenmesi boyunca toplaşuv ötkerilecek.
Bunı Fond reisi Riza Şevkiyev Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Şevkiyevniñ qayd etkenine köre, fond Aqmescit şeeriniñ Kiyev rayon mahkemesi oña 350 biñ ruble ve Fondğa 4,5 million rublelik para cezasını belgilemek qararına itiraz bildire.
«Bizim fikirimizce, qabaat sebepsiz, para cezaları ise qanunsızdır. Bizler bunı kösterdik ve küreşecekmiz. Mahkemeciler kimmi? Bu sual sual olıp qala, mesele çezilecegine baqacaqmız», – dedi Şevkiyev.
Onıñ malümatına köre, mahkeme Aqmescit saatine köre saat 14:00 Pavlenko,2 adresi boyunca keçirilecek. Toplaşuvda uquq qorçalayıcılar bulunması beklenile.
Qırımnıñ medeniy miras qoruv «Devlet komiteti» tizgen memuriy protokolğa binaen, «Qırım» Fondu» hayriye teşkilâtınıñ reisi Riza Şevkiyev KoAP RF 7.13 1 maddesine köre (Rusiye Federatsiyası halqlarınıñ medeniy miras obyektleriniñ devlet imayesi ve qullanuv talaplarını bozuv) memuriy cinayet yaptı.
Bu maddege köre, teşkilât reisi 400 biñ rublelik para cezasını ala bile, «Qırım» Fondu» ise – 5 million rublelik.
Bundan ğayrı, sentâbr ayında, Aqmescit Merkeziy rayon mahkemesi «Qırım» Fondunı yedi adres boyunca yerleşken mal-mülkini, şu cümleden Şmidta soqağındaki Meclis binasını qullanmağa yasaq etti, bank esaplarını qapattı ve yañı esaplarnı açmağa yasaq etti.


text:
Fevralniñ 4-ünde aqşam "Kezlev - Aqmeçit" yolunda Saq rayonında eki yengil maşna - VAZ-2112 ve Geely - çatıştı. Qazada yedi adam yaralandı.
Bunı Rusiye FVN-niñ Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti haber ete.
"Qırım qurtarıcıları VAZ-2112 maşnasında blok etilgen 1991 yılı doğma aydavcını çıqardı. Bundan ğayrı Geely maşnasında olğan 4 adamnı çıqardılar, olarnıñ ekisi, yazıq ki, yaralarından elâk oldı: 1994 senesi doğma aydavcı ve 2019 senesi doğma bala. Umumen yedi adam zarar kördi", - denile beyanatta.
Müessiseniñ malümatına köre, Geely maşnasınıñ yolcularını Kezlev şeer hastahanesine alıp kettiler.
Qırımda fevralniñ 3-ünde, neticesinde piyadeler öldürilgen eki yol qazası oldı. Bir maşna Aluşta civarında aqaynı urıp öldürdi. O piyadeler keçitinden yolnı keçe edi. Ekinci qaza Keriçte oldı, anda tükân yanında aydavcı esli qadınnı bastı.
Daa evel İslâm Terek (Kirovskoye) rayonında fevralniñ 3-ünde aqşam "Tavrida" trassasında yengil maşna ve yük maşnası çatıştı. Üç adam yaralandı, olarnı hastahanege alıp kettiler.
Aqyar-Yalta trassasında Hmelnitskoye köyüniñ yanında yanvarniñ 14-ünde yol qazası oldı, onıñ neticesinde dört adam yaralandı.
Aqmescitte yanvarniñ 7-sinde "Ravon" maşnasınıñ aydavcısı, Davıdovka köyünden Kezlev şossesine taba ketkende, süratnı aştırıp, elektrika tayanğıçına uruldı.


text:
Bunı PACE Baş kâtibi Voytseh Savitskiy Azatlıq Radiosınıñ mühbirine Parijde haber etti.
PACE Baş kâtibiniñ aytqanına köre, Avropa Şurasınıñ nizamnamesine binaen, assambleyanıñ umumiy sessiyasında parlament azaları tarafından teklif etilgen rezolütsiya leyhaları muzakere etilecek. Rusiye Federatsiyasını PACEde vekâletlerinden marum qaldırmaq teklifi bir qaç leyhada qayd etile. Savitskiyniñ aytqanına köre, bu mesele mıtlaqa baqılmaq kerek.
Bu mesele baqılmasınıñ tam vaqıtı bazarertesi künü, aprelniñ 7-de, belgilenecektir.
Voytseh Savitskiy bazı Rusiye siyasetçileriniñ Avropa Şurası eskirgeni aqqında sözlerine yazıqsınğanını bildirdi. Onıñ fikirince, bunıñ kibi laflar Avropa Şurası işlerinden haberleri olmağanını isbatlay.


text:
Kiyevniñ demir yol vokzalında iyül 7 künü işğal etilgen Qırımdan ve terroristlerge qarşı ameliyat keçirilgen rayonlardan köçip kelgen vatandaşlar içün yardım noqtası açılacaq.
Bunı Kiyevde fevqulâde vaziyetler boyunca devlet hızmetiniñ baş idaresine esaslanıp, UNİAN bildire.
«Vokzal binalarında mesleat-haber noqtalarınıñ yerleşüvi aqqında malümat olacaq. Cenübiy-şarqiy yönelişten kelgen trenler perronlarında insanlarğa yardım kösterecek Kiyev fevqulâde vaziyetler boyunca devlet hızmetiniñ baş idaresiniñ, içtimaiy hızmetlerniñ hadimleri ve cemaat teşkilâtlarınıñ göñüllileri turacaq», – dediler mında.
Neşirniñ malümatına köre, bu maqsat ile Kiyevde fevqulâde vaziyetler boyunca devlet hızmetiniñ baş idaresiniñ yolbaşçılığı «Ukrzaliznitsâ» demir yol naqliyatınıñ devlet memuriyeti ile işbirlikni teşkil etti.
Ukrainada iyün soñunda köçip kelgenlerneniñ sayısı 49 biñ oldı, dep bildirdi Aqrusiye, Moldova ve Ukraina qaçaqlarınıñ aqları boyunca BMT yuqarı komissarlığı idaresiniñ regional temsilcisi Oldrih Andrisek.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri, Ukraina halq deputatı, qırımtatar halqınıñ işleri boyunca Ukraina prezidentiniñ vekili Mustafa Cemilev Kiyevdeki Halqara munasebetler institutında ötkerilgen açıq lektsiya devamında, studentlerge Qırım qaytarılğan soñ, yarımadada milliy - territorial cumhuriyeti olacağı aqqında tarif etti.
Bu aqta Cemilevniñ matbuat - hızmeti bildirmekte.
«II Cihan cenkinden soñ, sürgün yerlerinde peyda olğan qırımtatar milliy areketi eki esas talapnı qorçalay edi: bütün qırımtatar halqını tarihiy vetanına qaytarmaq ve sürgünlikten evel olğan her şeyni, milliy - territorial cumhuriyetini de ğayrıdan qurmaqtır», - dep ayttı Cemilev.
Onıñ sözlerine binaen, Ukraina Qırımda milliy-territorial cumhuriyetiniñ qaytarılması añlavına keldi.
«Amma qırımtatarlar, başqalarğa nisbetten, tek qırımtatar olğanları içün, daa çoq aqqa nail fikiri yañlıştır. Biz özümiz buña kesen-kes qarşımız. Amma bizim fikirimizce, bu cumhuriyette tamır halqnıñ aq qoruma mehanizmi temel olaraq qoyulmaq kerek. Yani tamır halqı kimsege öz isteklerini yaptırmaycaq, amma öz aq-uquqlarını saqlamaqta imkân saipleri olacaqlar», - dep añlattı Cemilev.
Hususan, Cemilevniñ sözlerine köre, tamır halqnıñ esas istegi qırımtatar tiliniñ devlet seviyede qullanması ve akimiyetiniñ bütün yönelişinde tamır halqınıñ temsilcilikke nail olmasıdır.
Salı künü, martnıñ 1-de, Kiyevdeki Halqara munasebetler institutında Qırımda apis etilgen qırımtatar meclisiniñ birinci muavini Ahtem Çiygozğa bağışlanğan açıq lektsiya ötkerildi.
Qırımtatarlarnıñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov studentler ögünde çıqışta bulunıp, 2014 senesi fevral 26 künü olıp keçken vaqialarnıñ hatırlavlarınen paylaştılar.
Körüşüv devamında studentler Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovğa yarımadanı işğal etilmesine ketirgen vaqialar ve Qırımnıñ Ukrainağa qaytarılmasınen bağlı sualler berdiler.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Videoda polis hadimleri qırımtatarlarnıñ miting-yürüşini defalarca toqtatmağa areket etkeni körüne, soñra OMON hadimlerine operator şekli köründi, olar onı tutıp, maşnağa oturttılar.
«Sert sürette yaqaladılar. Endi ketkende, nefes almağa qıyın olğanını ayttım (yüzüm aşağı, qollarım belim artında edi) – quvetini biraz eksilttiler», – dedi operator.
Bölükte o, adetiy ketişattan keçti: teşkerüv, parmaq işaretlerini çıqardılar. Teleoperator añlatuvnı yazdı.
«Bölükte kimse qaba laf etmedi, bunı ne sebepten yapqanımnı añlamay ediler – men olarğa añlata edim. Men de olarnıñ areketleriniñ sebebini añlamay edim – olar maña añlattılar», – dedi Morâkov.
Yaqalanuınıñ ve dört saatlıq sorğunıñ neticesi añlatuv subeti oldı, soñra onı yolladılar.
Hatırlatamız, yaqında Aqmsecitte «halq imayesi» vekilleri «Dojd» telekanalınıñ mühbiri Pötr Ruzavinniñ kamerasınıñ akkumulâtorını sındırıp, özüni yaqaladılar.
Mayıs 18 künü Qırım jurnalisti Osman Paşayev operator ve diger jurnalistler ile beraber Aqmescit merkezinde «halq imayesi» tarafından yaqalanğan edi. Başta onı Kirova caddesi, 26 adresi boyunca yerleşken «Qırım halq imayesi» ştabına, soñra Futbolistov soqağındaki Merkeziy ROVD bölügine ketirdiler. Olardan telefon, planşet, noutbuklarnı tutıp aldı ve alâ daa qaytarmadılar.
İnsan aqları boyunca Helsing birliginiñ Ukraina İdaresiniñ reisi, Harkov uquq qorçalayıcı gruppasınıñ müdiri Yevgen Zaharov aytqanı kibi, «Qırım şimdi kütleviy ve ciddiy insan aqlarınıñ bozuluv noqtasıdır ve bu areketleriniñ çoqusınıñ sebebinden halqara mahkemelerge muracaat etmek mümkün».


text:
Çehiya paytahtı Pragada mayıs 20-de qırımtatarlarnıñ milliy lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev halq deputatı İrina Geraşçenko ile beraber Donbass adiselerinen bağlı fotoresimler sergisini açtılar.
«Ukrainanıñ aqiqiy dostu, Çeh parlamentiniñ deputatı Kristina Zelenkovanıñ güzel bir teşebbüsi. Deşetli fotoresimler bu güzel şeerde daa qorqunçlı köründiler: bu deşet Avropa paytahtlarınıñ memurları ve havfsızlığı ile pek farqlı», – dep yazdı Geraşçenko Facebookta.
Onıñ aytqanına köre, olar «Çeh parlamentiniñ Assotsiatsiya añlaşmasını tasdıqlav tedbirine ve Ukrainanıñ dostları ile fotosergisini açmaq içün» Pragağa davet etilgen ediler.
«Kiçik eyyetimizniñ başında Mustafa Cemilev oldı. 68 senesi o sovet tanklarınıñ Praga işğaline qarşı çıqtı ve üç yıl sovet apishanelerinde yattı: çeh ve slovaklarnıñ serbest olmaq aqqları içün», – dep yazdı Geraşçenko.
2014 senesi yazda Praganıñ soqaqlarında qırımtatar lideri Mustafa Cemilev ile bilbordlar peyda olğan edi. Fotoresimniñ altında Meclisniñ sabıq reisiniñ sözleri yazılğan, Cemilev Çeh lideriniñ Qırım işğaline razı olmaq çağıruvını takbih ete.
2014 senesi mart ayında Rusiye yarımadanı işğal etti. Moskva buña «birleşüv» dep ayta. Ukraina, AQŞ, Avropa Birligi ve diger memleketler işğalni tanımayıp, Rusiyeni cezalaylar.


text:
Dünyanıñ çeşit memleketleriniñ diplomatik temsilcilikleri iyünniñ 26-nda qırımtatarlarnıñ milliy bayrağını kötere.
Çeh Cumhuriyetiniñ paytahtı Pragada Ukraina elçihanesinde qırımtatar bayrağı köterildi. Bu aqta Ukraina elçisi Yevğen Perebıynis Twitterde bildirdi.
Vilnüste qırımtatar bayrağı Litvaniya Tış işler nazirligi ögünde köterildi, dep bildirdi nazir Linas Linkâviçüs.
Ukrainanıñ Belçika ve Finlândiya elçihaneleri de hayırlavlarğa qoşuldı.
Bundan ğayrı, Ukraina ve qırımtatar bayraqları Cezairde köterildi.
Ukrainanıñ OSCE ve BM temsilcilikleri Ukraina Tış işler nazirliginiñ Qırımtatar bayraq kününe bağışlanğan videosını derc etti.
Ukraina prezidentiniñ ofisinde iyünniñ 26-nda qırımtatarlarnı milliy bayraq kününen tebriklep, Rusiye apsinde tutulğan faaller aqqında hatırlattılar.
Qırımtatarlar cuma künü, iyünniñ 26-nda, Milliy bayraq kününi qayd ete.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ bildirgenine köre, Ukraina Tış işler nazirligi dünya boyunca memleket elçihanelerine Qırımtatar bayraq kününde, iyünniñ 26-nda, Ukraina devlet bayrağınen beraber qırımtatarlarnıñ bayrağını kötermege vazife berdi.
Kyivde avtoyürüş ve aqşam üstü tantanalı yürüş ve büyük qırımtatar bayrağınıñ çıqarıluvı planlaştırıla.
Qırımtatar resurs merkeziniñ reberi Eskender Bariyevniñ qayd etkenine köre, Kreml kontrolindeki Qırım akimiyeti qırımtatar faallerine qarşı çift standartlarnı qullana. Böylece, iyünniñ 26-nda Qırımtatar bayraq künü munasebetinen aktsiyalarnıñ keçirilüvine keder etmege tırışa.
Mayısta qomşu Rusiyeniñ «Ekstremist faaliyeti ile küreş» 16-ncı qanunınıñ maddesine köre «qanun bozulmaycağına dair» tenbi kâğıtı 60 insanğa ketirildi. Olarnıñ arasında advokat, aq qorçalayıcı, bir kişilik piketlerniñ iştirakçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları, «Qırım birdemliginiñ» falleri bar.
Er yıl iyünniñ 26-nda qırımtatarlar Milliy bayraq kününi qayd ete. Bayram künü olaraq 1991 senesi iyünniñ 26-27-nde Aqmescitte ötkerilgen ekinci Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ birinci künü saylânğan edi.
Qırımtatar bayrağı üzerinde altın tamğa tasvir etilgen kök renkli bir bayraqtır. Tantanalı tedbirler em Qırımda, em esas Ukrainada, em çetele ötkerile.


text:
Öz başına ilân etilgen Qırım «akimiyeti» bir kimse körünmesin dep, qorqunı quvetleştirecek ola.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Hromadske.tv yayınında bildirdi.
Onıñ qayd etkenine köre, «prokuror» Natalya Poklonskaya oquğan qabaat «Rusiyege yaramay munasebetni köstergen» siyasetçilernen bağlı, em de Meclis Qırımda bayramlarnı yañlış şekilde qayd etkenini ifadeley.
Qırım.Aqiqat bergen malümatqa köre, Qırımnıñ öz başına ilân etilgen «akimiyeti» Herson vilâyetiniñ Geniçesk rayonında olıp keçken toplaşuvdan soñ qaytqan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı Qırımğa kirsetmedi.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, Qırımnıñ öz başına ilân etilgen «prokurorı» Natalya Poklonskaya Çubarovğa kiriş yasağını seslendirdi.
Meclis reisi ise bu qararnı devlet qırımtatar tilinde oqumağa talap etti (öz başına ilân etilgen Qırım Cumhuriyetiniñ yañı Anayasasına binaen – muarrir). Poklonskaya razı olmadı.
Qırım.Aqiqat mühbiri «Çonğar» kiriş noqtasında «sıñırda», Çubarovnı toqtatqan yerde, 6 avtobus ve 5 avtozak bar olğanını qayd etti. OMON ve arbiyler çoqlaşa.
Qayd etmeli ki, Meclisniñ diger azalarını «sıñırdan» keçirdiler.
Qırım «akimiyetine» yaqın olğan Krıminform saytınıñ malümatına köre, Rusiye Çubarovğa 5 yıl devamında Qırımğa kelmege yasaq etti.


text:
Qırımda parallel müftiyat – «Tavriya müftiyatı – Qırım musulmanları Merkeziy diniy idaresi» akimiyetniñ Qırım musulmanlarını bölmek daa bir ıntıluvı ola bile. Böyle bir fikirni Qırım musulmanları Diniy idaresiniñ (QMDİ) reis muavini Ayder İsmailov seslendirdi.
Onıñ qayd etkenine köre, şimdilik «Tavriya müftiyatınıñ» meydanğa ketirilmesi aqqında malümat tasdıqlanmadı, lâkin böyle bir şey olsa, Rusiye akimiyeti mında öz issesini qoştı, dep yaza 15 minut neşiri.
«Bu adım Qırım musulmanları Diniy idaresini zayıflatıp, başqa bir idarege deñiştirmeknen bağlı. Ve, elbet de, Qırım akimiyeti, belli bir strukturalar ve bu alemniñ eñ küçlüleri Qırım musulmanlarını bölmege tırışalar», – dep qayd etti İsmailov.
Onıñ bildirgenine köre, yañı teşkilâtnıñ müftisi olaraq saylanğan Ruslan Saitvaliyev Ukraina musulmanları Diniy idaresiniñ bölügi olğan QMDM reberlerinden biri edi.
«Tavriya müftiyatı», kerçekten de, peyda olsa, demek ki, Qırım musulmanları Diniy merkezi yalıñız adını deñiştirdi, içi ise kene de habaşizmnen bağlı olıp qala», – dep tüşüne İsmailov.
Qırım musulmanları Diniy idaresi içün yañı «müftiyat» aslı beklenilmegen bir şey olmadı.
«20 yıl devamında qırımtatar halqını diniy sebeplerden bölmege tırıştılar. Onıñ içün biz alıştıq, körgenimiz kibi, er şey keçe. Bizim halqımız pek ikmetli, onıñ içün «Tavriya müftiyatı» kibi adlarnen olarnı aldatmazsıñ», – dep ayttı Qırım müftisiniñ muavini.
Hatırlatamız, Qırımda Qırım musulmanlarınıñ merkeziy diniy idaresi peyda oldı – Tavriya müftiyatı. İşbu qarar Aqmescitte yarımadanıñ farqlı rayonlarından 100 delegatnı toplağan musulman qurultayında qabul etildi.
Müfti olaraq Ruslan Saitvaliyev saylandı, reis vazifesine Enver Ahtemov tayin etildi. Rusiye musulmanlarınıñ merkeziy diniy idaresiniñ yolbaşçısı müfti Talgat Tacuddin Müftiyat tiklenmesine yardım etti.


text:
Qırımnıñ Qurman rayonında moped aydavcısı, yolnı keçitten keçken 39 yaşındaki piyadeni urdı ve qaza yerinden qaçtı. Bunı Qırım İİN-niñ matbuat hızmeti bildire.
Yol qazası neticesinde piyade aqaynıñ kemik sınıqları ve başqa ciddiy yaraları bar, ekimler onı hastahenge qoydı.
Yol qazasında qabaatını tanığan ve mesuliyetten qorqıp qaza yerinden ketkenini bildirgen 1959-ıncı yılda doğğan yerli sakin şübeli olaraq tutuldı.
"Adise aqqında kimsege aytmadı, qazadan soñ evinde oldı, Devlet Avtomobil İnspektsiyasınıñ hadimleri onı anda em taptı. Yol qazası boyunca malümat, qanuniy qarar alınması içün Tahqiqat komitetine berildi", - denile beyanatta.
Açıq tefsirler, tutulğan adamnıñ adı ve soyadı yoq.
Avgust 6-sında aqşam Nasipköy (Nasıpnoye) yanında eki maşna - Kamaz ve Renault çatıştı. Qazada bir adam elâk oldı, eki adam yaralandı.


text:
Krımenergonıñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, Qırımnıñ müessiseleri mart ayında yarıq qullanmalarnıñ esaplaması kritik alda ve bütün yarımadanıñ yarıqnen temin etilmesi havflıq astında. Bu ise yerli sakinlerniñ mecburiy ışıq kesilmesine ketire bile.
Qullanıcılarnıñ DTEK Krımenergo ögünde Umumiy borc sayısı 741 mln grn. Bu raqam DTEK Krımenergo Ukrain Energorınok-qa tölegen parağa nisbetten 4 qat üstündir. Energorınok ise yarıqnı para 100% faıyzğa berilgen soñ ayıra bile.
Öz nevbetinde DTEK Krımenergo tizilgen añlaşmalarnıñ esasında abonentlerge yarıq içün paranı evel belgilengen tarifler boyunca bermeli.- hatırlata matbuat hızmeti.
Elde etken malümatlarğa köre esaplaşma derecesi pek alçaq. Böyleliknen suv kanalları tek 18,30% , bücet teşkilâtlar 32,20%, JKH müessiseleri 62,86% borclarını ödedi.
«DTEK Krımenergo qullanıcılarğa parasız yarıqnı berip olamay. Yarımadada stabil durumnı saqlamaq içün biz bütün müşterilerimizniñ borclarını ödemege ve ileride añlaşmalarğa köre sermiyanı bermege rica etemiz», – qayd etti DTEK Krımenergonıñ satılış boyunca bölük müdiri Dmitriy Gontar.


text:
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti, yañı koronavirus infektsiyasına qarşı rusiye vaktsinasınıñ ilk partiyası artıq yarımadağa ketirilgenini bildire, birinciden ekimler aşılanacaq, dep ayttı cumaertesi künü Qırım Sağlıq naziri müavini Anton Lâsovskiy jurnalistlerge.
"Bugünde-bugün Qırım Cumhuriyetine birinci deñev partiyası ketirildi, 42 doza. İlk-evelâ covid hastahanelerinde çalışqan ekimler aşılanacaq, ekinci sırada - halqnen eñ çoq çalışqan müessiseleriniñ hadimleri. Soñra, ondan soñ, yarımadada dozalarnıñ sayısı artqanınen, ealiniñ aşılamasına keçecekmiz", - yaza Lâsovskiyniñ sözlerinden TASS.
Onıñ aytqanına köre, şimdi 3 biñ dozağa ihtiyac bar, sözde olar sentâbrniñ soñunace alınmaq kerek.
Tünevin Qırım Cumhuriyetinde 78 koronavirus adisesi tasdıqlandı. Aqyarda ise 20 yañı COVID-19 hastası qayd etildi.
Umumen Qırımda, akimiyetniñ malümatına köre, 3 494 yañı koronavirus hastası qayd etildi, 94-ü çetelden keldi, 124-ü qomşu Rusiyeden kelgenler ve olarnen alâqada olğanlar.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Ennan Alimov
Ennan Alimov (1912 - 1941) - qırımtatar ressam ve yazıcı.
Ennan Alimov 1912 senesi Köpürliköyde (şimdiki Qarasuvbazar rayonı) doğdı. Qarasuv doquz yıllıq mektebinde ders alğan soñ, tütün fabrikalarında işçi olaraq çalıştı. 1933 senesi cumhuriyet halq emek komissarlığı apparatında çalıştı ve Aqmescit nefis sanat tehnikumında oqudı. Yazıcı ve ressam sıfatında öseyatqan bu yaş talant 1936 senesi akademik Samohin adına ressamlar tehnikumına direktor tayin etildi. Rus tilini mükemmel ögrendi, klassiklerni çoq oqudı.
1933 - 1936 seneleri gazeta ve mecmualarda onıñ “Bostanda”, “Tuvğan köyüm”, “Qumru qanat kerdi”, “Menim qartım”, “Balıqçılar” kibi ikâyeleri, “Yaş quvet”, “Komsomolskaya pravda” gazetalarında – “Bağcı qızlar”, “Ormanda tañ”, “Qaytarma oynağan qız” adlı resimleri basıldı. Kommunist Alimov 1940 senesi Qırım MŞSC halq komissarları şurası yanındaki nefis sanat idaresi fırqa teşkilâtınıñ kâtibi oldı. Ulu Vatan cenkiniñ ilk künleri cebege ketti ve atlı asker sıfatında Or Qapı tübündeki deşetli uruşlardan birinde elâk oldı.


text:
Rusiyede 2018 senesi yanvarniñ 1-ncisinden başlap 2017 senesi ağustos 7 tarihlı 454 ve 455 nomeralı FSB emirleri amelge keçirilecek. Olar, «Sıñır rejimi qaideleri» ve sıñır zonasına naqliyat vastasınen ve cayav kiriş içün mahsus vesiqalarnıñ (propusklarnıñ) berilmesi boyunca reglamentni yañıdan işlengen şekilde taqdim eteler.
Ondan ğayrı bu vesiqalar iqtisadiy, avcılıq ve diger faaliyetler, içtimaiy-siyasiy, medeniy ve diger tedbirlerniñ ötkerilmesi, sıñır boyunda mal tutuv ve otlatuv, sıñır boyundaki özenler, göller ve sıñır rejimi tayin etilgen diger suv obyektleriniñ suvlarında balıqçılıq, ilmiy-teşkerüv, araştıruv ve diger faaliyetlerge ruhsetnamelerniñ berilmesini nizamğa qoya.
Qırım sakinlerine propusklar ve ruhsetmanelerniñ berilmesi boyunca devlet hizmetini kösterüv protsedurası ve sıñır rejimi qaideleri ile tanış olmaqnı tevsiye eteler. Böyle tevsiye, cümleden, Kremlniñ kontroli altında bulunğan Canköy memuriyetiniñ saytında buluna.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp devletleri oña qarşı bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey.Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Medeniy dünya Berlin divarı tüşkeniniñ 30 yılını tek Avropa memleketlerinde kommunist diktaturalarınıñ bitüvi olaraq degil, Ekinci cian cenkinden soñ Ğarpnen Şarqnı ayırğan medeniy mania yoq olğanınıñ yubileyi olaraq qayd ete. O vaqıt, 30 yıl evelsi, biñlernen berlinli şeerniñ şarqiy qısmından Ğarpqa aşıqqanda, çoq insan umumiy qıymetler yalan ve propagandanen deñiştirilecek germetik qapalı dünya artıq olmaycaq, dep tüşüngen edi.
Amma optimistler yañıldı. Divar – o, tek toladan degil de. Daa ziyadesi, tola Berlin divarı bolşeviklerniñ Vatandaş cenkinde ğalebe qazanıp, Sovetler Birligi ve qalğan dünya arasında qurğan, Ekinci cian cenkinde ğalebe qazanğan soñ ise sovet işğaline oğrağan Avropa qısmında yayğan o fikir divarınıñ külminatsiyası oldı.
Qırım işğalinden soñ ise aqiqat ve yalan arasında divar tez-tez quruldı
Ve Berlinniñ eki qısmı arasında divar yıqılsa, fikir divarı bir daa olmaycaq dep tüşünmek telükeli bir yañlış fikir oldı, medeniy dünya kevşedi ve Putin rejiminiñ tiklenmesine, pekitilmesine, eski sovet cumhuriyetlerinde avtoritarizm ve halq idaresiniñ tantanasına, ve Merkeziy Avropa memleketlerinde populistlerniñ muvafaqiyetine yardım etti. Qırım işğalinden soñ ise aqiqat ve yalan arasında divar tez-tez quruldı. Ve bu körünmegen divar – Keriç köprüden qat-qat sağlam bir inşaat.
Qırım ilhaqından soñ Rusiye ve qalğan dünyanıñ siyasiy dünya haritaları internette bile farqlı oldı
Qırım ilhaqından soñ Rusiye ve qalğan dünyanıñ siyasiy dünya haritaları internette bile farqlı oldı. Halqara uquq normalarına dair fikirler farqlı. Rusiye mektep talebelerine tarih derslerinde bir şeyni yañlış ögretmeyler, bir vaqıt olmağan şeylerni ögreteler.
Rusiye televideniyesi seyircilerge «Qırım baari» ve Donbassnıñ «halq cumhuriyetleri» aqqında yalan ayta. Bütün memleket Orwellniñ cenk barışıq olğanınıñ eminliginde yaşay. Ve bu yalannıñ tesir küçü o qadar büyük ki, kerçek malümat menbaları bile millionlarnen insanğa olarnıñ devletinde ve dünyada neler olğanını añlamağa yardım etmey.
2014 senesinden soñ rusiyeliler aqiqatnıñ o bir tarafında qaldı. Yañı, Qırım divarınıñ arqasında.
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Vitaliy Portnikov, Kyivli jurnalist, Qırım.Aqiqat közeticisi


text:
«Avtolüks» ukrain şirketi resmiy saytında yañı hızmet aqqında bildire – Kiyevden Qırımğa yolcu taşımaları bar. Hızmet 2015 senesi aprel 26-da açıldı, Kiyev – Aqmescit yolu 800 grn tuta.
Şirket temsilcisi Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi ki, yocularnı 550 grivnağa «Kalançak» sıñırına qadar alıp keteler.
«Kiyevden saat 15:30-da çıqalar, «sıñırda» 4:30-da olalar. Bir buçuq saat pasport kontrolinden keçmesine berile, saba saat 6-da «sıñırdan» çıqalar. Anda (Qırım tarafından sıñırda – muar.) yolcularnı bunıñ kibi bir avtobus qarşılaycaq. Saba saat 6-da çıqıp, Aqmescitke saba 9-da kelip çıqalar.Qırım sıñırından yol fiyatı – 250 grivna», – dep ayttı «Avtolüks» şirketiniñ malümat bölüginiñ reberi Anna Prihodçenko.
Şirkette qayd eteler ki, pasport kontrolini yolcular özleri keçe, avtobus olmay, soñra yolcular sıñırlar arasındaki yolnı keçmek kerekler. Bagaj 50 kg-dan ziyade olmamaq kerek.
Kiyev reysleri er kün bar, şirket aynı reysler Qırımdan Kiyevge olğanını bildire.
2014 senesi mart ayında Rusiye Qırımnı işğal etken soñ qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında memuriy, asılında ise – tam bir sıñır peyda oldı. Qırım vaqtınca işğal etilgen yer olaraq ilân etildi.
2014 senesiniñ soñunda Ukraina akimiyeti Qırım ile naqliyat alâqalarını toqtattı. Qıtağa barmaq içün yarımada sakinleri ya şahsiy naqliyattan, ya da taşımacılarnıñ hızmetinden faydalanmağa mecburlar.
Uquq qorçalayıcılar deyler ki, Ukraina akimiyeti naqliyat qamaçavını yapıp, devlet menfaatlarını tüşündi, lâkin adiy adamlarnıñ qolaysızlıqları ve zorluqlarını köz ögüne almadı.


text:
Belli qırımtatar artisti, yırcı ve bestekâr Arsen Osmanov, «ARS muzik production» muzıkal studiyasınıñ tesisçisi, «Qırım» ansambliniñ solisti Asiye Saale ve mühbir, televizion alıp barıcısı Ridvan Halilov ile, yaş qırımtatar icracılarına karyera yapmağa yardım etmek içün, icat taqımına birleşti.
«ARS muzik production» yañı leyhası teşebbüsçileriniñ bildirgenine köre, yaş icracılarğa destek kösterüv merkezi teşkil etilecek, bu yerde olar zenaat karyerasınıñ inkişafı içün bütün kerek olğan şeylerni ala bilecek. Leyha boyunca, yaş icracılarğa, repertuar saylavı, ses, muzıka yapılmasından başlap, sana ustalığı boyunca master-klasslarğa qadar, destek kösterilecek.
«Çoq istidatlı genç, çeşit yarış ve istidat-şoularda ğalebe qazanıp ya da birinci yerlerni alıp, kelecekte zenaat karyerasını yapıp olamay. Vazifemiz, bu yaş istidatlarnı belgilemek ve işbirlik tutıp, maqsatqa irişmektir», – dep bildirdiler «ARS muzik production» studiyasında.
Bundan da ğayrı, kelecekte leyha teşebbüsçileri qırımtatar estrada muzıkası mektep-studiyasını teşkil etmege planlaştıra.
Leyhada kastingden keçken yaş yırcılar (15-ten 20 yaşına qadar) iştirak ete bile. Kastingde iştirak etmek içün anketa toldurmaq kerek, para tölemesi kerekmey. Anketanı bu bağlantı vastasınen endirmek mümkün.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte,Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber,Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Kyivde Taras Şçevçenkonıñ abidesi yanında Qırım ilhaqına qarşı küreşnen birdemlik aktsiyası keçti, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Aktsiyada ellige yaqın adam iştirak etti, olarnıñ arasında sabıq siyasiy mabüsler Oleg Sentsov, İgor Movenko, İsmail Ramazanov, Qırım MC-nde Ukraina prezidentiniñ vekili Anton Korineviç ve qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev iştirak etti.
"İlk-evelâ, olarnıñ Qırımnıñ rusiye işğali vaqtında küreşi, 2014 senesi fevral 26-sındaki, 2014 senesi mart 9-ındaki vaqialar aqlımızda olğanını eşitmelerini isteyim. Qırımlılarnıñ cesürligi, rusiye işğaline tirenüvi aqqında hatırlağanımız aqqında bildirüv yibermege istedik. 2014 senesi sahte referendumda kösterilgen desteklevnin yoq olğanı aqqında aytmaq kerek", - dedi Anton Korineviç.
Aqyarda martnıñ 9-ında yerli sakinler ve cemaat teşkilâtlarnıñ faalleri ukrain şair, yazıcı ve rassam Taras Şçevçenkonıñ abidesine sarı ve mavı çeçek qoydı.
Aqyarnıñ rusiyeli akimiyeti Şçevçenkonıñ hatırasına iç bir tedbir azırlamadı.
Ukrainada marnıñ 9-ında ukrain şair ve ressam Taras Şçevçenkonıñ doğğan kününden 206 yıllığını qutlaylar.


text:
İyün 18-inde Ukrainada 921 adamda koronavirus infektsiyasını tasdıqlandı, bildire Ukraina milliy havfsızlıq ve mudafaa şurası ve Sağlıq naziri Maksim Stepanov. Şimdilik bu, pandemiyanıñ başından berli eñ yüksek köstergiç, haber ete Radio Svoboda.
Tünevin 19 adam vefat etti. Amma, Stepanovnıñ aytqanına köre, 587 adam yahşı oldı.
O, yañı belgilengen hastalar arasında 64 bala ve 161 tıp hadimi bar olğanını qoştı. 182 adamnı hastahanege qoydılar.
"Er kün devamında, er saba bu raqamlarnı ilân etip, biz hastalıqnıñ artqanını köremiz ve er saba sizge memlekette tayinlengen qaidelerge uymañıznı rica etemiz", - bildirdi nazir.
Stepanovnıñ malümatına köre, tünevin 19 365 koronavirus testi keçirildi.
Pandemiyanıñ başlanmasından berli Ukrainada 34 984 COVID-19 adusesi qayd etildi


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Rusiye işğal etken Qırımnı «eñ yaqın vaqıtta, prezident saylavlarından soñ birden» qaytarmaq içün elinden kelgenini yapacağını bildirdi. Bu aqta Poroşenko «Ukraina» telekanalına ayttı, dep bildire prezidentniñ matbuat hızmeti.
«Bizge qarşı olğanını bilmek kerekmiz. Dünyanıñ eñ büyük arbiy maşinalarından biri – Qırımnıñ qanunsız ilhaqını yapmağa vazife bergen totalitar maşina. Yapqan birinci işimiz – Qırımnıñ işğalden qurtarılmasına yardım etken Ukraina ile dünya birdemligini tikledik», – dep tekrarladı Poroşenkonıñ aytqanlarını onıñ matbuat hızmeti.
Onıñ qayd etkenine köre, «Ukraina (Qırımnı qaytarmaq içün – QA) iç bir mezatqa, iç bir gizli añlaşmalarğa razı olmaycaq».
«Qırım Ukrainağa qaytarılacaq. Bunıñ eñ yaqın vaqıtta, prezident saylavlarından soñ birden olması içün elimizden kelgenini yapacaqmız. Putinniñ aytqanlarını eşitken ediñiz, o, prezident saylavlarından evel bunı yapmaycaq, çünki Poroşenko degil de, başqa birisi saylanacağına ümüt ete, Ukrainanıñ yañı akimiyeti oña kelip, Qırımnı ediye etmesini istey. Menim aytacağım – çoq bekleycekler. Qırımnı azat ettirecekmiz», – dep qoştı Poroşenko.
Ukraina prezidenti Qırımtatar Milliy Meclisine de teşekkürler bildirdi.
«Olarğa ayrıca muracaat etmege isteyim – Qırımnı qaytarmaq içün küreşecegimizge inanıñız. Sizni unutmaymız. Küreşiñizden ğururlanamız. Beraber yeñecekmiz», – dedi Poroşenko.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov «Büyük yedi devlet» gruppasınıñ (G7) Ukraina sıñırında provokatsiyalarnı toqtatmağa çağıruvına cevap berip, Kreml Ukraina sıñırında, Qırımda ve Donsbata ordusınıñ toplanmasını endi añlattı, dep bildirdi.
«Öz topraqlarımızda ordumıznıñ avuşması aqqında, iç bir kimseni tehdit etmegenimiz aqqında ve Ukraina Silâlı quvetderini provakatsion areketlerden red etmege çağırmaq kerek olğanı aqqında er şyyni añlattıq», – Rusiye haber vastaları Pekskovnıñ aytqanlarından alıntı ketire.
Rusiye prezidenti G7 liderleri ile alâqada olmağa planlaştıramı, yoqmı kibi sualge Peskov dedi: «Böyle bir şey olsa, haber etermiz».
Evel, «Büyük yedi devlet» gruppası (G7) Tış işler nazirleri ve AB tışqı siyaset idaresiniñ başları Rusiyeni Ukraina sıñırında, Qırımda ve Donbasta provokatsiyalarnı toqtatmağa çağırdı.
NATO baş kâtibi Yens Stoltenberg Rusiyeni Ukraina ile sıñırda, Qırımda ve Donbasta arbiy kerginleşmeni toqtatmağa çağırdı.
Martnıñ 30-nda Ukraina silâlı quvetleriniñ baş komandanı Ruslan Homçak bildirdi ki, Rusiye, «Zapad-2021» strategik talimlerine azırlıq manaçığınen Ukrainanıñ şarqiy sıñırlarına taktik gruppalarını çeke.
Kreml, Rusiye ordusınıñ Rusiyede areket etmesi diger memleketlerni, hususan Ukrainanı qasevetlendirmemeli, dedi.
Ukrainanıñ ğarbiy ittifaqdaşları oña qol tutqanını bildirdi. Aprelniñ 2-nde ABD ve Ukraina prezidentleri Joseph Biden ve Volodımır Zelenskıy telefonda laf ettiler. Beyaz saraynıñ malümatına köre, «prezident Biden Rusiyeniñ Donbas ve Qırımdaki istilâsı vaziyetinde Ukraina suvereniteti ve topraq bütünligine qol tutqanını tasdıqladı».
Daa soñra Avropa Birliginiñ Tış siyaset ve telükesizlik siyaseti yuqarı temsilcisi Josep Borrell Ukraina akimiyetini Rusiye tarafından yapılğan istilâ vaziyetinde «Avropa Birligi destek köstergenine» işandırdı.
Sıñırda ve Donbasta olğan adise-vaqialar sebebinden NATO da Ukrainağa qol tutqanını bildirdi.


text:
Aprel 9-da Moskva Lefortovo mahkemesi Rusiyede teraktlarnıñ azırlanmasında şeklep mahkeme etilgen Qırım faali Aleksandr Kolçenkonıñ apis müddetini mayıs ayına qadar arttırdı.
Bunı AÇK-Moskva cemaat teşkilâtı Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Teşkilâtnıñ malümatına köre, Kolçenko Moskva SİZOsında mayıs 16-ğa qadar apiste bulunacaq.
Qırımda faşizmge qarşı küreşken içtimaiy faal Aleksandr Kolçenko 2014 senesi mayıs ayında Aqmescitte apiske alınğan edi. Onı Moskvadaki «Lefortovo» SİZOsına yolladılar. FSB taqiqatçıları onı ve Qırımnıñ daa üç sakinini, şu cümleden ukrain rejissöri Oleg Sentsov, tarihçı Aleksey Çirniy ve adliyeci Gennadiy Afanasyevni terroristik areketler, terakt azırlanması ve silânı qanunsız qullanuvda qabaatlaylar.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Moskvanıñ Lefortovo mahkemesi aprel 8-de Oleg Sentsovnıñ apiste bulunuv müddetini mayıs 11-ge qadar arttırdı.
Ukrainada Kolçenko ve Sentsovnı siyasiy mabus olaraq tanıp, olarnı azat etmege talap eteler.


text:
Aqmescitte küçlü sağanaq ve burçaq yağacaq, dep haber ete Qırımnıñ gidromettsentri.
Sinoptiklerniñ malümatına köre, yaqın eki-üç saatta ve iyünniñ 25-niñ soñuna qadar Aqmescitte küçlü sağanaq, burçaq, boranlı yağmur yağması, saniyede 20-25 metr süratınen yel esmesi beklenile.
Şu sebepten furtuna havfı ilân etildi.
Daa evel haber etilgeni kibi, salı künü, iyünniñ 25-nde, bütün Qırımda ava bozulacaq.
Tünevin Yaltada bir qaç soqaq ve yerastı keçitni suv bastı, Aqmescitte ise elektrik naqil hatları bozulğanı içün şeerniñ bir qısmı ışıqsız qaldı.
Qırımda iyünniñ 26-ndan 29-na qadar yanğın telükesi yüksek olğanından ateş yaqmağa yasaq etildi.


text:
Körüşüv esnasında insan aqlarını bozuluv meselesinen bir arada Qırımnı ve Qaradeñiz regionını silâlaştıruv, yarımadağa Rusiyeden avuştırılğan adamlar esabına yerli ealini almaştıruv, bala aqlarını bozuv, Rusiye Federatsiyası tarafından teşkil etilgen arbiy teşkilâtlarğa balalarnı celp etüv, Rusiye ordusına qanunsız şekilde gençlerni çağıruv, tabiatqa ketirilgen zarar, Ukraina Ortodoks Kilisesine basqı, tamır qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını bozuv kibi meseleler muzakere etildi. Körüşüvde muzakere etilgen müim meselelerinden biri, sanktsiyalar tertibi meselesi, Ukraina ortaqları tarafından sanktsiyalar cedvelini kenişletüv ve 2014 senesi saban (mart) ayında qabul etilgen BM Baş Assambleyasınıñ qararında qayd etilgen tanımamazlıq siyasetini devam etüvdir. İşğalci organlar tarafından areket sıñırlanması ile bağlı olğan yañı çağıruvlar da ayrıca muzakere etildi.
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Daimiy Temsilcisi Anton Korınevıç Qaradağ devletiniñ Ukrainada Fevqulâde ve Tolu Vekâletli Elçisi Dragitsiya hanım Ponoratsqa Qırım mevzusınen meraqlanğanı içün öz minnetdarlığını bildirdi.


text:
Qırımnıñ vatandaşlıq qamaçavınıñ teşebbüsçilerinden biri Lenur İslâmov Qırım ile memuriy sıñırnıñ yanında eletrotiremelerniñ bozuluvını ukrain akimiyetiniñ areketsizligi ile añlata. Bunı o oktâbr 20-de, salı künü, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ aqşam efirinde bildirdi.
«İnsanlar akimiyet ağımıznı satqanından öyle boldurdı ki, atta tiremelerni patlatmağa başladı. Bundan evel patlavnı körgen edik, şimdi birden üç tireme. Halq akimiyetten doğru ve ırızlı areketlerni beklemekten boldurdı», – dey İslâmov.
Oktâbr 20-ne keçer gecesi Çonğar köyü yanında bozulğan Melitopol-Canköy elektrik tiremesi işlettirildi.
Herson vilâyetinde oktâbr 20 künü kene bir kene «Melitopol-Canköy» yolağınıñ tiremelerini bozdılar. Biriniñ tübüne mina qoyulğan edi. Militsiyanıñ bildirgenine köre, 3 mina ve 2 trotil qılıçı tapıldı.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.


text:
Qırımtatarlarnı sentâbr 18-de keçirilecek Rusiye Devlet Dumasına saylavlarda iştirak etüvge celp etmek ıntıluvı, «halqnı deñiştirme para olaraq qullanmaq ıntıluvdır», dep aytıla Ahtem Çiygoznıñ beyanatında, bunı onıñ adliyecisi Nikolay Polozov Facebook saifesinde paylaştı.
«Bu, qanunsız Qırım işğalini qabul etmegen qırımtatarlarnıñ siyasiy ve ahlâq noqta-i nazarlarına da zıt kele», – dep qayd ete Çiygoz.
Beyanatta qayd etilgenine köre, qırımtatarlar «çoq qıyınlıqlardan keçti, amma sınmadı».
«Elbet, bizden bazıları elâk olacaq, bir qısım da, halqnıñ serbestlik aqqı ve öz kelecegini nasıl qurmaq saylama aqqını qorçalap, kene de sürgün etilecektir! Amma «halqlar apishanesinde», «qırımtatarlar öz kelecegini Rusiyenen bağlamaq kerek» dep, yaşamaycaq», – dep aytıla beyanatta.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.
Ahtem Çiygoz mahkemede özüni qabaatlı tanımadı.
Sentâbr 7-de eki zararlanğan kişi – Bızin ve Şparev – mahkeme toplaşuvı keçirilgen vaqıtta bildirdiler ki, Ahtem Çiygoznı mitingde körmedi ve onıñ teşkil etüvde rolü aqqında bir şey bilmeyler.
Sentâbr 8-de «Çiygoznıñ işi» boyunca daa eki zararlanğan kişi de – Nesterov ve Petrovskiy – ayttılar ki, Ahtem Çiygoznı fevral 26-da mitingde körmedi ve onıñ merasimniñ teşkil etilüvinde ve keçirilmesinde rolü aqqında bir şey bilmey.


text:
Qazahistanda Bek Air ava şirketiniñ uçaq qazası neticesinde eñ az 14 insan elâk oldı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Dekabrniñ 27-nde saba Nur-Sultanğa ketken Fokker-100 uçağı Almatı ava limanından çıqqanda yükseklikni coyıp, beton qorasını yıqtı ve eki qatlı binağa uruldı. Qaza neticesinde patlav ve yanğın olmadı.
Uçaqta 95 yolcu ve beş ekipaj azası bar edi.
Elâk olğan doquz kişiden ğayrı, altı bala olğan doquz kişiniñ yaralanğanı belli. Eñ az beş insan ağır alda buluna, dep bildire Almatı halqara ava limanı Facebookta. Qurtarıcı hızmetler yolcularnı qaza yerinden tahliye etti.
Uçaq qazasınıñ sebepleri şimdilik belli degil. Qazahistanda bu çeşit uçaqlarnıñ seferleri vaqtınca toqtatıldı.
Bek Air ava şirketi 1999 senesi quruldı ve Qazahistanda iç ve halqara seferlerni kerçekleştirgen ilk ucuz ava yolu ola. Şirketniñ parkında Fokker-100 çeşitli yedi uçaq bar.


text:
Murad Arif - Aşıq Popurrisi 2
Sanatçı
Albüm
Şarkı
: Aşıq Popurrisi 2
Boyut
: 7.26 MB
İndirme
: 16 Toplam İndirme
21-07-2021 Tarihinde eklendi, Toplam 16 İndirme
Sanatçı'nın En Çok İndirilen Mp3leri
Kullanıcı Yorumları (Murad Arif - Aşıq Popurrisi 2 )
Aşıq Popurrisi 2 Şarkı Sözü
Aşıq Popurrisi 2 İçin şarkı sözü eklenmemiş. Aşıq Popurrisi 2 Şarkı sözlerini biliyorsanız bize gönderebilirsiniz.
Aşıq Popurrisi 2 Anahtar Kelimeler
Murad Arif Aşıq Popurrisi 2 Mp3 İndir Dinle , Murad Arif Aşıq Popurrisi 2 Şarkı Sözleri , Murad Arif Albümleri , Murad Arif Aşıq Popurrisi 2 Cep Telefonuna Mp3 İndir,Aşıq Popurrisi 2 bedava mp3 indir ,Aşıq Popurrisi 2 cepten ücretsiz indir


text:
Qırımda Luğatçıq qırımtatar tiliniñ elektron luğat qullanımını işletkenler. Bu aqta ğaye müellifi Ayder Acivapov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Maqsat – er bir qırımtatarına ve başqalarğa kerek olğan sözni tez ve qolay tapmağa imkân bermektir», – dedi Acivapov Crimean Tatars resursına izaat berip.
Luğatta tahminen 45 biñ qırımtatar sözü ve 6 mln söz şekli bar. Rusçadan qırımtatarcağa ve aksine tercime ete. Qullanım bilgisayarda qullanıla ya da cep telefonına qoyula bile.
Ayder Acivapovnıñ bildirgenine köre, luğat üzerinde iş bir buçuq yıldan çoq devam etti.
«Saytqa kirip, kerekli söz tapamağan insan yarın açıp, onı mıtlaq tapar, çünki yarın bu söz qoşulacaq. Keri bağlanuv sistemasını yaptıq, insanlar hatalar aqqında bildire bile», – dedi o.
2018 senesi fevral ayında Qırımda luğatçı Seyran Useinovnıñ müellifligi altında rusça-qırımtatarca luğatınıñ ilk cıltı çıqqan edi.


text:
Noyabr 3-4 künleri, Türkiyege ziyareti vaqtında, Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Yüksek seviyeli Strategik şuranıñ oturışında iştirak etecek.
Noyabr 3-ünde İstanbulda keçecek oturışnıñ ekinci reisi Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan olacaq.
“Tedbirniñ kün tertibine köre, eki taraflı siyasiy qonuşmanıñ esas meselelerniñ muzakeresi, ticariy-iqtisadiy, ilmiy-tehnikiy, mudafaa-sanayı, energetik, naqliyat, medeniy-gumanitar, tasil ve turistik saalarında Ukraina ve Türkiye işbirliginiñ şimdiki alı ve inkişaf istiqballeri aqqında muzakereler keçirilecek”. - dep qayd ettiler Poroşenkonıñ matbuat hızmetinde.
Ukraina devlet başı ayrı muzakere Erdoğannen keçirecek.
“Ukrain devletiniñ başı, 1919-1922 senelerinde Ukraina Milliy Cumhuriyetiniñ (UNR) diplomatik missiyasınıñ sabıq binasında hatıra tahtasını açacağı, ukrain tili ve edebiyatı bölügi mevcüt olğan İstanbul Universitetini ziyaret etecegi, ve Ukraina ve Türkiye arasında diplomatik munasebetlerniñ100 yıllığına bağışlanğan arhiv vesiqaları sergisini açacağı beklenile”, - dep aytıla beyanatta.
Poroşenko, “Ukrain evi” medeniy merkezi ve Antaliyada Ukraina konsullığınıñ inauguratsiya merasiminde iştirak etecegi közde tutula.
Bu yılnıñ sentâbr ayında Poroşenko BM Baş assambleyasınıñ 73-ünci sessiyasında Erdoğan ile körüşip, Türkiye zenaatdaşını Kremlniñ siyasiy esirleri olğan Ukraina vatandaşlarınıñ azat etilmesine yardım etmege çağırdı.


text:
İlhaq etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvları boyunca bir çoq rezonanslı ve siyasiy maqsatnen açılğan işlerni alıp barğan Rusiye advokatı Nikolay Polozov Qırım.Aqiqatqa, cinayet şübhelisi ya da qabaatlanğannıñ tahqiqatçı tarafından sorğulanğanda özüni nasıl tutması kerek olğanını añlattı.
«Evelâ, bu statusta endi advokatnen beraber olacağıñıznı añlamaq pek muim: bu, ya devlet tarafından berilgen advokat, ya da (bu daa yahşıdır) bu cinaiy iş boyunca sizni qorçalağan öz advokatıñız olacaq», – dep qayd ete adliyeci.
Advokatnıñ aytqanına köre, er insan ifade bermekten vazgeçmek mumkün, lâkin, qorçalavıñıznıñ strategiyası ve taktikasını köz ögünde tutuıp, bu hususta evelden öz advokatıñız ile aqıl tanışsañız, daa yahşı olur.
Polozov: «Sorğu esnasında tahqiqatçı ile añlayışlı tarzda, raat, sayğı kösterip laf etmek kerek. Bir de-bir provokatsiyağa berilmek, çatışma içün sebep ola bilecek şeyler yapmaq ya da küfür sözler söylemek kerekmey», – dep tevsiye ete.
Sorğu esnasında çatışma içün sebep ola bilecek şeyler yapmaq ya da küfür sözler söylemek kerekmey
Tahqiqatçı sorğunıñ neticesi boyunca protokol tize, ve bu protokol onıñ özü, siziñ ve advokatñıznıñ, em de o yerde bulunğan diger şahıslar tarafından imzalana, dey adliyeci, – ve tahqiqatçığa sorğu esnasında videokameranı qullanmaq mumkün olğanını añlata.
«Protokolda sorğunıñ künü, başlama ve bitme vaqtı, bütün bulunğan insanlarnıñ adları yazılmaq kerek. Protokolnı diqqatnen oquñız. Tahqiqatçınıñ bir yerde aytmağanıñıznı yazğanını körseñiz – o yerni tüzetmesini rica etiñiz. O, tüzetmekni red etse – bunı protokol içün yazğan mulâazalarıñızda qayd etiñiz», – dey aq-uquq qorçalayıcısı.
Şunı qayd etmeli ki, protokol toldurılğan soñ bütün boş qalğan alanlar üstlerinden sızılmaq kerek, dey Polozov.
Protokol toldurılğan soñ bütün boş qalğan alanlar üstlerinden sızılmaq kerek
«Protokolda sıñırlanmağan sayıda mulâazalar tizmek mumkünsiñiz. Em şahsen özüñiz, em de qorçalayıcıñız. Mulâazalar yazılğan yapraqlarnı protokolğa ilâve etmek kerek. Olarnıñ ilâve etilgeni aqqında malümatnı ise doğrudan protokolğa yazıp, bu yazıda yalıñız olar qaç yapraq olğanını degil, aynı zamanda mundericeleriniñ tasvirini de qayd etmek kereksiñiz», – dep añlata adliyeci.
Şunı hatırlamaq kerek ki, sorğu başlamadan evel tahqiqatçı insanğa, Rusiye Cinaiy-protsessual kodeksiniñ 46-nci ve 47-nci maddelerinde qayd etilgen aqlarını añlatmaq borclu. İnsan ifade bermekni red etse bile, tahqiqatçı protokolnı kene de tize.
«Siz protokolnı imzalamaqtan vazgeçseñiz, tahqiqatçı sorğulama şaatları yardımınen siziñ vazgeçkeniñizni qayd etecek. Hatırlamaq kerek olğan esas şey – Rusiye Anayasasınıñ 51-nci maddesi boyunca özüñizge qarşı ifade bermemege aqqıñız bar», – dep qayd ete Polozov.


text:
Eyecanlandırıcı resim beklemizñiz, olar olmaycaq - nudistler yoq. Yani olarnı bir elniñ parmaqlarında saymaq mümkün. Ve sıfatları öyle ki, olarnı körmeseñiz yahşı.
Amma başından başlayıq. Biz Qoz (Solneçnaya Dolina) köyünden deñiz yanınace ketemiz. Yerli jargonda oña deyler - Solidoldan Kırpırğace.
İç şübelenmeñiz: Qoz köyüniñ ad yazısını kimse deñiştirmedi.
Ekinci cian cenkinde elâk olğanlarğa qoyulğan abide yañı. Köy küçüciktir, men bellesem, o vaqıtları eki adamdan biri telef olğan edi. Şimdi köyniñ adı Solneçnaya Dolina, amma evel o Qoz edi ve mında tek qırımtatarlar yaşay edi. İşte, bunı taşta da körmek mümkün.
Ve, elbet, Qoz köyüniñ şarap yapqan zavodını süretke çıqarmamaq mümkün degil. Mence o tatlıcaraq, amma pek meşur. Zavodnıñ özü anda, qayalarda, ve çalışa. Qaya tübünde qazılğan mağazlarda ise o demlene.
İşte, daa sadece beş kilometr - ve biz deñiz yanında. Bu Qara Töbe qasabası. Plâjda sigaret içüv yerine rastkelmek oşlu.
Bundan soñ yolumız dağlarnıñ yanından yalı boyu keçe. Kimerde qışta tüşken taşlarnı aylanmaq içün, suvdan keçmek kerek. Amma pek dülber. Ve kimsesizlik.
Amma, birevniñ, ğaliba, siñirleri dayanmadı, bu tahtalı sofrada pıçaqnen yapılğan yazıdan körüne.
Daa bir-bir yarım saat - ve yolnıñ eñ qıyın qısmı arqada olacaq. Ketmege qıyıncaraq - taşlar, qum…
Taşlarda kesertki çoq. Kelip keçken turistler, bu yıl yılan çoq, dep ayta ediler, amma daa bir danesinerastkelmedim - tek kesertkiler.
Bu ise belli kino şeeri. Onı 2004 yılı “Tiri balıq” (“Jivaya rıba”) filmini çıqarğanda qurdılar. Filmniñ oynatuvı öyle de olmadı. Qırım yalısında ise güzel qalıntılar qaldı, on daneden çoq, - ve e, olar alâ daa dağılıp tura.
Budır ise Eçki Dağnıñ (Lisya buhta) başı. Amma, ğaliba, mında birevler bütün yıl devamında yaşay. Sağ taraftan - Gonduras (Eçki Dağnıñ başında turğan bir top çadırlarğa öyle deyler), ondan soñ Yamayka - o biraz kenarda qala. Adlar eski, olar 15-20 yıl evel mında peyda oldı.
Amma şimdi mında adam az demezsiñ, olar deyerli yoq. Biraz uzaqça canları sıqılğan ayaqçılarnen 3-4 kafe bar: olar mevsimni bekledi. Sıcaq, oba-oba turist-nudist kelmek kerek - amma, mına saña kimse yoq.
Daa 5-7 kilometr keçsek, ögde deñiz yalısı körünecek. Amma anda yetmek içün töpeden tüşken taşlarnıñ arasından keçmek kerek olacaq (em de töpege baqıp, mıqayt olmaq - daa bir taşçıqnıñ tüşmek niyeti yoqtırmı dep, olar ise soqaqnı bozıp, er qış bunı yapa).
OT CoлHeчHoй дoлиHы пyTb зaHиMaeT чacoB пяTb. Ho пpoдeлaTb ero cToиT.
Qoz köyünden mındace beş saatlıq yol. Amma bunı iç olmağandan bir kere yapmaq kerek.
Armen Haçaturov, Kefeden bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Qūrmetti ümitkerler!
Qūrmetti ümitkerler!
QR Bilim jäne ğylym ministrliginiŋ Ūlttyq testileu ortalyğy «Bolaşaq» halyqaralyq stipendiяsyn tağaiyndauğa ümitkerlerdiŋ Qaztest jüiesi boiynşa memlekettik tildi meŋgeru deŋgeiin bağalau üşin Almaty qalasynda köşpeli sertifikattyq testileu ötkizedi:
Sertifikattyq testileu 2021 jylğy 13 mamyr küni I kezek sağat 09-30-dan 13-00-ge deiin, II kezek sağat 13-30-dan - 17-00-ge deiin, 14 mamyr küni III kezek sağat 09-30-dan 13-00-ge deiin ötui josparlanğan. Testileudiŋ ötetin mekenjaiy: Almaty qalasy, «Almaty Menedjment Universiteti», Rozybakiev köşesi, 227, Atrium 1-qabat.
Maŋyzdy aqparat: ümitker testileuge jeke kuäliginiŋ tüpnūsqasyn, qalam, jäne Kaztest testileui boiynşa tölem jasalğan tübirtegin alyp kelui tiis. Sondai-aq, testileuge keşikken ümitkerler emtihanğa kirgizilmeidi.
Ümitkerler testileu kezinde barlyq sanitarlyq normalar men talaptardy saqtauy kerek jäne özimen birge betperde (maska), antiseptik, medisinalyq qolğaptary boluy tiis.
Testileu ötu uaqyty turaly habarlama tirkeuden ötken ümitkerlerdiŋ elektrondy poştalaryna jiberiletin bolady. Uaqyt turaly habarlama bolmağan jağdaida körsetilgen telefon arqyly habarlasuyŋyzdy sūraimyz: + 7 (7172) 76 90 82, El. poşta: nurmanov@bolashak.gov.kz
Back to the list


text:
«Rusiye turizm federal agentligi» (Rosturizm) 2017 senesi Qırım ile Rusiyeniñ diger qomşu regionları arasında 50-den ziyade subsidiyalı uçaq seferi başlatacağına işandıra. Bu aqta aprelniñ 21-nde Yaltada keçirilgen iqtisadiy forumda Rosturizm yolbaşçısınıñ yardımcısı Aleksey Konyuşkov söz yürsetti, dep bildire Kreml nezareti altındaki şeer memuriyetiniñ matbuat hızmeti.
«Ustalıqnen çizelmesi kerek olğan bir çoq mesele mevcut olğanına baqmadan, bizler yarımadanıñ turizm saasında musbet inkişaf közetmek mumkün olğanını köremiz. Böyleliknen, naqliyat sıñırlavlarınıñ yoq etilmesi meselesine kelgende, bu yıldan başlap Qırım ve diger regionlar arasında (qomşu Rusiye - QA) uçaq seferleriniñ coğrafyası arttırılaraq, 50-den ziyade yañı subsidiyalı sefer peyda olacağını qayd etmelidir», - dep ayttı Konyuşkov.
Bunıñ arfesinde işğal etilgen Qırımğa yapılğan uçaq seferleri içün QMC Prokuraturası rusiyeli uçaq kompaniyasından 10 mln. grivna ceza talabınen dava arizası bergeni aqqında haber berilgen edi.
Yarımada 2014 senesi mart ayında Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Ukraina ukümeti tarafından Qırım uçaq limanları qapatılmasınen bağlı qarar qabul etilgen edi. Anda ve andan yapılğan uçaq seferleri Ukraina qanunlarınen halqara qaydelerniñ bozulmasıdır dep esaplanmaqtadır ki, işbu uçaq şirketlerine nisbeten Ukraina ve Halqara vatandaşlıq aviatsiayası teşkilâtı (İKAO) tarafından halqara sanktsiyalar uyğulanması mumkündir.
Şimdiki künde Qırımğa yalıñız rusiyeli uçaq şirketleriniñ uçaqları uçmaqtadır.


text:
Aqmescitte sentâbr 21 künü «Fes» yañı art merkezi açılacaq, mında Qırım esnafçı, usta ve ressamlarınıñ eserlerini satın almağa, ananeviy qırımtatar nağışını ögrenmege ve milliy adetlernen tanış olmağa mümkün olur.
Qırım.Aqiqatqa art merkezniñ müdiri Liana Kalafatova aytqanı kibi, qırımtatar milliy kiymi, nağış, ilvanlar, milliy timsaller ile kermamika pek mottır.
«Bugün bütün dünyada qavmiy şeyler pek mot olğanı sır degildir. Qırımtatar halq ustalarınıñ mahsulatı – istisna degil», – dey o.
Onıñ sözlerine binayen, bu kibi diger tükânlarğa köre, art merkezde aqiqaten yekâne şeyler satılacaqtır.
«Müşteri öz sevimli insanı, dostu ya da qıymetli musafirine bahşış almaq içün kelse, emin olsun – hususiy ediye, Qırımnıñ ince qoqusına, özgün medeniyetine tolu bir bahşış olur», – dey Kalafatova.
«Fes» art merkezinde ustalarnıñ dersleri keçirilecek, qırımtatar nağışı ve adetlerine ögretecekler.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Bağçasaraydaki Han sarayı – ifadesi uyğun ise, qırımtatar halqınıñ cisimlendirilgen tarihını körmek ve oña qolnen toqunmaq mümkün olğan, bu tarih nefis sanat eserleri, qaramanlarınıñ taqdiri vastasınen uzurımızğa taqdim etilgen dünyada yekâne yer, yekâne qırımtatar halqı mimarisiniñ abidesidir. Mezkür qaramanlarnıñ biri, ressam, etnograf, Bağçasaray sarayına cenk em de medeniyetsiz ve az oqumış canavarlarnıñ ücümleri ile tolu ağır zamanlarnı başından keçirmege yardım etken şuurlı bir qırımtatar vatandaşı Useyin Bodaninskiy (1877-1938) edi.
Bağçasaray sarayı daa 16-ncı asırnıñ başından özüne diqqat celp ete edi. Rusiye çarları oña diqqat ayırdı. Qırım cenki vaqtında onda arbiy hastahane bulundı. Amma inqilâp ve inqilâptan soñki yıllar hususan havflı edi. O vaqıt pek çoq adam dünyada misli olmağan bu abideni, öz mülkü yapmaq istemeseler bile, harap etmek ya da deñiştirmek istey edi.
Useyin Bodaninskiy olmasa, saraynıñ taqdiri ne olacaq edi, belli degil. O, Muvaqqat akimiyetni, saraynı muzeyge çevirmek ve ondan soñki yıllarda körülmege lâyıq eşyalarınıñ başqa muessiselerge dağıtılmasına yol bermemek kerekliginde qandıra bildi. Muzeyniñ birinci mudiri olğan Useyin Bodaninskiyniñ sayesinde Bağçasaraydaki saray muzeyi bizler içün 18-nci asırdan başlap belli olğan mimari şeklinde saqlanıp qaldı. Ondan ğayrı, Useyin Bodaninskiyniñ tüşünilip ve muntazam surette yapılğan işi sayesinde Bağçasaray ve Qırımnıñ başqa şeerlerinde arheologik tetqiqatlar başladı. Bağçasaray muzeyinde qırımtatar halqınıñ arheologik ve bediiy cıyıntıqlarınıñ şekillendirilmesini o, başladı. Ondan ğayrı o, qırımtatarlarnıñ tarihı ve medeniyetine bağışlanğan bir çoq ilmiy eserniñ muellifi edi.
Useyin Bodaninskiyniñ ayat ve ilimge faal munasebeti, onıñ şahsiyetine rejimniñ diqqatını, erte-keç, mutlaqa çekecek edi. Başta, 1929 senesinde onıñ içün ilim ve tetqiqat saalarındaki faaliyetleri içün imkânlar sıñırlandı. 1934 senesinde Bodaninskiyni Bağçasaray muzeyi mudiri vazifesinden alıp taşladılar. Ondan soñ adiseler, ğamlı ceetten belli olğan shema boyunca inkişaf ettiler: taqip ve tazyıq etüv, 1937 senesinde tevqif etilüv, ve 1938 senesinde alim qurşunğa tizildi. Bu, Aqmescitte yapıldı. Useyin Bodaninskiy idam etilgen büyük bir grup qırımtatar intellektualları, cemiyet ve medeniyet erbaplarından biri edi.
Qırımtatar etnografı, tarihçısı, alimi, Bağçasaray sarayı muzeyiniñ qurucısı ve birinci mudiri Useyin Bodaninskiyni hatırlaymız. Dekabrde doğğanına 140 yıl tola.
Bağçasaray sarayı muzeyi – aydın hatırasınıñ eñ güzel ediyesidir. Ve tecavuzkârlar, Qırımnı işğal etip, muzeyniñ tarihındaki bu qırımtatar saifesini yañıdan yazıp olamazlar.
Oksana Pelenskaya, tetqiqatçı, Azatlıq Radiosı hadimi
«Fikir» rubrikasında taqdim etilgen fikirler, müelliflerniñ öz noqtainazarını aks etip, muarririyetniñ noqtainazarını aks etmey bileler.


text:
Rusiye ve Çin Moğolistannıñ iştiraki ile sentâbr 11-den 15-ke qadar nükleer ücümniñ stimulâtsiyasını da içine alğan keniş mıqyaslı arbiy talimler keçirmekni planlaştıralar. Bunı, AQŞnıñ yüksek mevqili memurlarına atıfta bulunıp, «Amesika Sesi» bildire.
Çin arbiy müessisesi, «Vostok-18» talimlerinde iştirak etmek içün Çin Rusiyege 3 biñ 200-den ziyade askeri ile 900 arbiy tertibatını ve ondan ğayrı 30 uçağını yollaycaq, dep bildirdi.
Bu talimatta birinci kere Moğolistan iştirak etecek. Bu devlet, coğrafik olaraq Rusiye ile Çin arasında bulunğanına baqmadan soñki vaqıtlarda AQŞ ile münasebetler qurmağa ıntıla edi.
International Assessment and Strategy Center talil merkeziniñ baş tetqiqatçısı Rik Fişer: «Rusiye aman-aman 20 yıl devamında «Vostok» talimlerinde, esasen artilleriya vastasınen uçurıla bilgen az quvvetli nükleer silânı qullanıp, özüniñ «kerginlikniñ eksilmesi içün kerginleştirüv» adlı yañı doktrinasını mükemmelleştire edi», – dedi.
Rusiyeniñ, arbiy areketler başlağan soñ nükleer silânı qullanıp kelecekteki çatışmalarnı süratnen kerginleştirüvni közde tutqan yañı doktrinası Pentagonnı pek raatsızlay, dep qayd ete neşir.


text:
Qırımtatar faali İsmail Ramazanov Qırımdaki repressiyalarğa oğrağan edi. Bir yıl evelsi Rusiye uquq qoruyıcıları evini tintti, bir künden soñ ise ektremizmde ve patronlarnı saqlağanında qabaatladılar. Yarım yıldan soñ Ramazanov SİZOdan ev apsine yiberildi, imaye patronlarnı saqlav qabaatınıñ lâğu etilmesine irişip oldı, soñra ise – ekstremizm davasınıñ ekstremizm davasınıñ qapatılmasına.
Nasıl dayandı, yarımadadaki vatandaş cemiyetiniñ vaziyeti, qırımtatar halqına olğan munasebet ve Qırımnıñ umumiy vaziyeti aqqında İsmail Ramazanov Qırım.Aqiqat intervyüsında tarif ete.
– Siziñ ikâyeñizde eñ qorqunçlı şey ne edi?
Olar yaqınlarımnı yoq eterler dep qorquzğan ediler, eñ qorqunçlı şey bu ediİsmail Ramazanov
– Olar yaqınlarımnı yoq eterler dep qorquzğan ediler, eñ qorqunçlı şey bu edi. Men özüm içün qorqmadım, amma bu eñ qorqunçlı şey edi.
– Dayanmağa ne yardım etti?
– Birinciden, dinim dayanmağa yardım etti – İslâm, Allahqa olğan imanım, Allahnıñ imayesine olğan işançım. Ve, elbette, tutulğan yerimde – Aqmescit SİZOsında bütün siyasiy mabüsler biri-birine qoltutmağa tırışqan ediler, eñ azından maneviy ceetten. Pencerelerden sıcaq sözler, qoltutuv sözlerini ayta edik, kimse maneviy ceetten ruhtan tüşmesin dep tırışqan edi. Bu pek yardım ete edi, pek. Birinci ay Üsein Abdullayev ile tutulğan edim, onıñ kibi insanlar, soñra Ernes Ametov, Rustem Abiltarov, olarnıñ bergen nasiatlarınen daa qolay edi. Olar alâ daa azatlıqtan marum qalalar.
– Qırımda mustaqil faal, bloger, cemaatçılarnıñ küçü artamı?
– Qırımda bu küç artadır, belki, amma bu kösterilmey. Faallerniñ mustaqilligi taqip etile. Mence, er bir vatandaş, er bir qırımlı, ukrainalı içinde faal ola. O, adaletsizlik körse, bunı aytacaq, imkânı olsa qayd eter ve paylaşır.
– Siziñ fikiriñizce, akimiyetke sayğısızlıq içün ceza aqqında Rusiyeniñ soñki qanunları qırımlı faallerni qorquza bilemi, olarnıñ faaliyetini eksilte bilemi?
Bu qanunlar, tabiiy ki, repressiyalarnı quvetleştirmek içün azırlanılaİsmail Ramazanov
– Bu qanunlarnı aytsaq, bunı beş yıldan berli köremiz. Bundan evel Rusiyede ne olğanını iç meraq etmegen edi, amma şimdi, ne yazıq ki, bunı er künlik ayatımızda köremiz. Bu qanunlar, tabiiy ki, repressiyalarnı quvetleştirmek içün azırlanıla. Amma kene de, mence, daa çoq faallerni maneviy ceetten bastırmağa, qorqmağa mecbur etmege tırışalar.
Kim qabaatlı olğanını aytıp olamayım, rusiyeliler buña qarşı çıqa bile, amma, körgenimiz kibi, çoqusı bunı istemey. İstegenler ise – repressiyalardan qorqa, yaqınlarını tüşüne.
– Rusiyeniñ akimiyetke sayğısızlıq qanunı işke tüşürilse, Qırımda repressiyalar artarmı?
Qırımda qabaatsız insan apiske alına, öldürile, ölümge qadar olmasa da, büyük qorquğa qadar köteklene
– Bu qanunlar qabul etilgen soñ Qırımda repressiyalar arta bile. Amma, tarih köstergeni kibi, bu qanunlar olmağanda da Qırımda qabaatsız insan apiske alına, öldürile, ölümge qadar olmasa da, büyük qorquğa qadar köteklene.
– Qırımda olğan cemaat birleşmelerinden angilerini eñ faydalı dep sayasıñız?
– Qırımdaki cemaat birleşmeleri arasında «Qırım birdemligini» qayd ete bilem, o, faal sürette çalışa, mahkemelernen bağlı bütün tedbirlerni ilân ete ve ilâhre. «Bizim balalar» birleşmesi siyasiy mabüslerniñ qorantalarına pek yardım ete ve fayda ketire. Keçken sene «Ana-babalarnıñ teşebbüsi» birleşmesi çalışıp başladı, o, esasen tasil meselelerinen, hususan qırımtatarlarnıñ ana tilinde tasil almaq aqqınen oğraşa. «Serbest Qırım» cemaat birleşmesiniñ inkişafını körem, bu arekette em qırımtatarlar, em ukrain, em ruslar bar. Qalğanlarını aytqanda er bir insan ayrı, er biri cemaat içün faydalı bir şey yapa bile, çünki Qırımdaki cemaat birleşmeleri ekstremist olaraq tanıla bile, faalleri ise uquq qoruyıcılar tarafından taqip etile bile.
– Qırımda qırımtatar milliy areketinde nesiller bağı qalamı?
– Ne yazıq ki, hoşsuz bir şey aytmağa mecburım: körgenim kibi, gençler bunıñ kibi tedbirlerde iştirak etmege istemey, tek bazıları babalarınıñ işini devam ettirmege azırlar. Aqsaqallarımız, areket veteranları yıl-yıldan daa az qala.
Elbette, faal oğlan, qızlar bar, yahşı balalar. Er biri – qaramandır! Er biri halqı, medeniyeti içün faydalı bir şey yapa. Bu ne qadar büyük? Belki, yarın belli sebeplerden añ uyanır da, yaşlar qırımtatar milliy areketine kütleviy şekilde qoşulır.
Ancaq bu şekilde, birligimizni körip, özüni duşmanımız kibi körgenler çekile bileİsmail Ramazanov
Bu menim eñ büyük arzum – böyle balalar çoqça olsun, çette qalmasınlar, qomşularına beklenmegen «musafirler» kelse, bütün qomşular çıqıp qoltutmalı. Ancaq bu şekilde, birligimizni körip, özüni duşmanımız kibi körgenler çekile bile. Birdem halqnı iç bir repressiv maşina yeñemez. Birlik halqnı qorquzamazlar.
– Rusiye propagandası qırımtatar halqına nasıl tesir ete?
– Bir ata sözü bar: «Zornen güzellik olmaz». Bizde de öyle. Halqımız tarihını büyüklerden eşite, olarnıñ arasında Stalinniñ repressiyalarını körgenler bar. Bizim añımıznı iç bir şey, iç bir propaganda deñiştirip olamaz.
Bunı balalarğa qarşı qullanalar, olarnı bu yaşta mektep vaqtında aldatmaq mümkün. Qırımnıñ tamır halqı satqın olaraq kösterilgen «Qırım tarihı» dersligi üzerinden de, misal olaraq, bunı yapacaq ediler. Canını ağırtmaq içün aselet yapalar. Amma bu faallerimizni areketke keçmege mecbur etti.
Bu derslik kibi provokatsiyalarnı aytsaq, bu «Qırım baarinden» soñ beş yıl içinde olar pek çoq edi. Er bir provokatsiyanıñ maqsadı Qırımnıñ tamır halqını ya da olarnı istemegen Qırım ealisini qızıştırmaq içün yapıla.
Birinciler arasında – Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaqlanuvı. Bizge yapılğan küçlü bir darbe edi, çünki Meclisniñ faaliyeti qırımtatar halqınıñ kimligi, onıñ medeniyeti, hususiyetleri ve er bir halq içün müim olğan şeylerniñ saqlap qalmasından ibaret. Meclisten soñ Qırımda ATR yekâne qırımtatar telekanalı qapatıldı. Ukraina sayesinde bu acayip kanalnı uydu vastasınen seyir ete bilemiz. Tek ATRni degil, Qırımda qapatılğan «Lâle» bala telekanalını da. Soñra küçük provokatsiyalar başlandı, Aqmescitteki Lenin soqağında Rusiye imperatriçesi II Yekaterinanıñ abidesi kibi, anda qırımtatarlar onıñ ögünde tiz çöke. Hanlar Sarayına qarşı yapılğan vandallıqnı da qayd etmeli. Qırımda qırımtatar ve ukrain olğan şeylerge bunıñ kibi vandallıqlar yete.
– Siziñ fikiriñizce, Qırımda insan aqları daa nasıl bozula?
– Qırımda soñki beş yıl içinde diniy baqışlar içün de taqip etmege başladılar. İslâm dinini kütken insanlar terrorizmde qabaatlana, Quran-ı Kerimni oquğanları içün olarğa qorqunç apis cezaları berile. Neticede endi yüzden ziyade bala babasız qaldı.