text:
Qırımlı advokat Oksana Jeleznâk «Hizb ut-Tahrir işiniñ» Yaltalı mabusı Enver Bekirov içün, sağlığı zaiflaşqanı sebebinden, cezasını deñiştirip ev apisinde tutılmasını talap ete. Bunı o fevral 17 künü Qırım.Aqıqatqa bergen izaatında bildirdi.
Advokat: «O endi 54 yaşında. Apiste bulunmaq onıñ içün ğayet ağır kele. Qararnı adiy şekilde aldılar. Onı ğayet büyük cinaiy işte qabaatlaylar. Onıñ içün de bu apis müddetini artırdılar», – dep añlattı.
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı Mahkemesi «Hizb ut-Tahrir işiniñ» Yaltalı mabusı Enver Bekirovnıñ şikâyet arizasını red etti.
Bundan evel fevral 17 künü Kremlge bağlı Qırım Yuqarı Mahkemesi «Hizb ut-Tahrir işiniñ» Yaltalı mabusı Vadim Sirüknıñ apisi müddeti 2017 senesi 8 aprelge qadar devam etilmesine qarşı şikâyet arizasını red etti.
Fevral 3 künü Qırımda «Hizb ut-Tahrir işiniñ» Yaltalı dört mabusı içün apis müddetleri aprel 8 kününe qadar uzattırılğan edi.
«Hizb ut-Tahrir» davasınıñ Yaltalı iştirakçileri yarım yıldan ziyade apiste yata. Birinci dört kişi 2016 senesi fevral 11-de yaqalanğan edi. Olarnıñ arasında İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku da bar. Ondan ğayrı qurucılıqnen oğraşqan Aluşta sakini Müslim Aliyev ve Qızıltaş köyüniñ sakini Enver Bekirov, ve Yaltalı çeçek satıcısı Vadim Siruk da yaqalanğan edi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


c: text/html

text:
Ukraina Nazirler şurası iyünniñ 9-nda qırımtatarlar, memleket içinde köçip kelgenler, birleşken quvetler tedbirleriniñ iştirakçileri içün mesken qurucılığı boyunca Türkiye ile añlaşma tasdıqlavına dair qanun leyhasını taqdirledi.
Bu aqta Nazirler şurasınıñ matbuat hızmeti haber ete.
Vesiqa qırımtatarlarğa 450 daire bermege, qalğan 50 daireni ise memleket içinde köçken insanlarğa ve ATO/OSS iştirakçilerine bermege vade ete. Nazirler şurası imzalağan vesiqa Ukraina Yuqarı Radası tarafından tasdıqlanması içün yollanıldı, dep bildire müessise.
Hatırlatamız, eki memleket arasında ilk añlaşmalar aprelniñ 10-nda Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ Türkiye ziyareti çerçivesinde imzalanğan edi. Ukraina baş nazir muavini, vaqtınca işğal etilgen topraqlarnıñ reintegratsiya meseleleri naziri Oleksiy Reznıkov ve Türkiye çevre ve şeercilik naziri Murat Kurum bir añlaşma imzaladılar. Oña binaen, Türkiye tarafı qırımtatar halqınıñ vekilleri ve imtiyazları olğan insanlar içün mesken quruvında yardım etecek. Programmağa köre 500 daire qurulacaq: Mıkolayıv şeerinde – 200 daire, Herson şeerinde – 200 daire ve Kyiv şeerinde – 100 daire.
Türkiye, Ukrainanıñ Rusiye ile zıddiyetinde Ukrainağa qol tuta, amma Moskvağa qarşı ğarbiy sanktsiyalarğa qoşulmadı. Türkiye, Ukrainanıñ suvereniteti ve topraq bütünligine qol tuta ve qırımtatarlarnı qoruy.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/01-30
Franklin Delano Ruzvelt (30.01.1882, Nyu York ştatı Hayd Park qalası - 12.04.1945, Corciä ştatı Worm-Springs qalası, AQŞ) — amerikan säyäsätçese, 32 nçe prezidentı.
"Yaña kurs" reformaların ütkärgäç ilen qatlawlı iqtisadi krizistan çığara. İkedän kübräk (4) çorğa saylanğan berdänber AQŞ prezidentı.
Ruzvelt eşçänlege häm sälätläre Hitlerğa qarşı Berdämlegen oyıştıruda, İkençe bötendönya suğışındağı uñışlarında, BMOnı buldıruda, suğıştan soñ dönyä tärtiben urnaştıruda zur röl' uynağan.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Yanvarniñ 18-nde Rusiye FSBsiniñ hadimleri Qırım.Aqiqat muarririyetinen işbirligi yapqan ukrainalı jurnalist Taras İbragimovnıñ Rusiyege ve onıñ işğali altındaki Qırımğa kirişini yasaqladı. Bunı o, Qırım.Aqiqatqa haber etti.
Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırında İbragimovğa berilgen qararda Rusiyege ve Qırımğa kirişi 2054 senesi mayısnıñ soñuna qadar yasaqlana, dep aytıla. Jurnalistniñ aytqanına köre, er şey nezaketli oldı, amma yasaqnıñ sebepleri qararda yoq, olarnı ağzaviy şekilde de bildirmediler.
«Bunıñ sebebi jurnalist faaliyetim ve Qırım ve Rusiyede qırımtatarlarnıñ mahkemelerini faal sürette aydınlatqan neşirlerdeki işim ola, dep tüşünem», – dep añlattı İbragimov.
Onıñ bildirgenine köre, onıñ parmaq izleri alındı, foto yapıldı.
2019 senesi fevralniñ 18-nde Qırım.Aqiqatnen işbirligi yapqan fotoressam Alina Smutkonıñ Rusiye işğal etken Qırımğa kirişi 2028 senesine qadar yasaqlandı. Smutko, yasaqnıñ sebebi onıñ zenaat işi oldı, dep bildirdi. Alina Smutkonıñ fotoresimi Radio Free Europe/Radio Liberty Culture & Traditions umumşirket fotoresimler yarışınıñ üç ğalebe işinden biri oldı.
2018 senesi noyabr ayında Rusiye FSBsi Qırım.Aqiqatnen çalışqan ukrainalı jurnalist Alena Savçuknıñ Qırımğa ve qomşu Rusiyege kirişini 2028 senesine qadar yasaqladı. Onıñ aytqanına köre, kirişi Rusiyege kiriş ve çıqış tertibine dair Federal qanunnıñ 27-nci maddesiniñ 1-inci qısmına köre («Devletniñ mudafaası ya da telükesizligi, ya da cemaat nizamı, ya da eali sağlığını qorumaq maqsadınen») yasaq etildi.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».


text:
Qırımdaki Rusiye mahkemeleri fevralniñ 13-nde, 2017 senesi oktâbrniñ 14-nde bir kişilik piketke çıqqan beş qırımtatar, musulmanlarnıñ şikâyetlerini red etti. «Qırım birdemligi» haber etkenine köre, mahkemeler Zeki Kulametov, Ayder Suleymanov, Enver Halilov ve Muslim Zevriyevniñ cöremelerinen alâqalı qararını deñiştirmey qaldırdı.
Birinci basamaq mahkemesinde qırımlılarğa nisbeten 10 biñ ruble (4,9 biñ grivna civarında - QA) ile 15 biñ ruble (7,3 biñ grivna civarında - QA) arasında cöreme töleme qararı qabul etilgen edi.
Bu arada Canköy mahkemesi Dilâver Asblayevniñ cöremesini 15 biñden 10 biñ rublege tüşürdi.
8 dane appelâtsion şikâyetniñ baqıluvı fevralniñ 14-ne ötkerildi.
Oktâbrniñ 14-nde yarımadada küç idaresi hadimleriniñ qırımtatarlar, musulmanlarğa qarşı repressiyalarına narazılıq köstermek maqsadınen bir sıra bir kişilik piketler ötkerildi. Piket iştirakçilerine qarşı, piket ötkerilmesiniñ tayin etilgen tertibini bozğanları içün (Rusiyeniñ Memuriy tertip bozuv aqqında kodeksi, 20.2 maddesiniñ 5-nci qısmı) memuriy protokollar tizildi.
Daa soñra Aqmescit, Canköy, Aluşta, Suvdağ şeerlerinde ve bunıñ kibi de İçki, İslâm-Terek, Qarasuvbazar ve Qurman rayonlarında mahkeme oturışuvları ötkerildi. İçki işler nazirliginiñ Qırım boyunca ekspertiza merkezi tarafından «piketler umumiy maqsat, niyet ve teşkil etilüv ile birleştirilgen» şeklinde berilgen hulâsa, qabaatlav tarafınıñ esas delili oldı.
Qırım ilhaqından soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Genc Vetenperverler Birliyi fevral ayını Xocalı faciesi ayı kimi elan edib
Xocalı ayı elan edilmesinde meqsed beşeriyyetin en dehşetli soyqırımlarından biri olan Xocalı faciyesini ümumtehsil mekteblerinde, idman cemiyyetlerinde, idman fedrasiyalarında , idman bölmelerinde ve gencler arasında mariflenme işlerini güclendirmek ve QHT olaraq bütün dünya ictimayyetinin diqqetini bir daha Xocalı soyqırımına celb etmekdir. Ay erzinde idare heyetinde tesdiq olunmuş tedbirler planına uyğun deyirmi masalar, idman tedbirleri, görüşlerin kecirilmesi nezerde tutulur. Bundan elave Xocalı faciyesi ile bağlı bukletlerin Bakı şeherinde ve onun etraf rayonlarında ,qacqın ve mecburi köckün şeherciklerinde paylanması, yerlerde genclerle
müzakire ve diskusiyaların teşkil edilmesi, tarixci alimlerle, Xocalı döyüşlerinde iştirak eden döyüşçülerle görüşlerin teşkil olunması planlaşdırılır. Mövzular:”Xocalı Qan Yadaş
...
Ardını oxumaq »


text:
Rusiye tarafını tutqan «Qırım» qırımtatar areketi BMT baş kâtibi Pan Gi Munğa muracaat etti ve eki ay devam etken yarımada qamaçavına seslenip, elektrik yolaqları patlavınıñ mustaqil halqara taqiqatını keçirmege çağırdı, dep bildire TASS Rusiye agentligi.
Bunıñ ile Qırım Rusiye parlamentiniñ spiker muavini Remzi İlyasovnıñ tarafından imzalanılğan vesiqada Pan Gi Munnı ukrain akimiyetinden terrorizm ile küreşte halqara mecburiyetlerine riayet etilmesini talap etmege çağıralar.
BMT yanındaki Rusiyeniñ daimiy temsilciliginde bildirilgeni kibi, mektüpni salı künü, dekabr 29-da, BMT kâtibiyetine berdiler. Vesiqada İlyasov Qırım qamaçavınıñ siyaseti «keñ tanılğan ümde ve halqara uquqnıñ qaidelerini qaba sürette bozğanını, Ukraina akimiyeti tarafından insannıñ sağlıq, tasil, emek, medeniyet aqları ve diger iqtisadiy, içtimaiy ve medeniy aqlarınıñ bozuluvını aks etkenini» qayd ete.
İlyasovnıñ sözlerine köre, energetik qamaçavı maqsadı ile yapılğan elektrik tiremeleriniñ patlavı kibi «terroristik vaqialarnıñ sırası» «bunı tasdiqlay ve insaniyet medeniyetiniñ qaidelerine, terrorizm ile küreşte dünya toplulığına bir çağıruvdır».
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Qamaçav iştirakçileriniñ talapları arasında – siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, Qırımda insan aqlarına riayet etüv ve yarımadağa halqara eyyetlerniñ kirsetilmesi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımğa kelgenlerni birinciden parmaqlıqlar, qoralar, çitler qarşılay. Avto ve demiryol vokzalları demirli çetennen sarılğan, maden qıdırıcılar, bütün memuriy binalarda, festivallerde, kontsert ve başqa merasimlerde qoyulğan. Qırımlılarğa tetik olmaqnı muracaat eteler.
“Şübeli nesnelerge, uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimleri olarnı teşkermegence, iç yaqın kelmeñiz! Diqqatlı olğanıñız ve vaqtında bildirgeniñiz içün elevden minnetdarmız”, - dey Aqmescit vokzalında yañğıratqıç.
Bu al tek yarımadada soñki beş yıl olmağan insanlarnı degil de, yerli sakinlerni de şaşırta.
Olarnıñ maqsadı - qorquzmaq ve bu tedbirlerni kelecekte de körmektirQırım sakini
Psihologlar emin ki, böyle telükesizlik tedbirleri sadece telâş duyğusını uyata. Qırımlılarnıñ özleri de, 2014 senesi baarinece yaşayış raatça olğanını ve şimdi ise akimiyet ealini qorquzmaq istey, dep ayta.
“Ükümi olğan adamlar - tsinik birileri, olarnıñ yüksek ahlâqına inanmayım. Olarnıñ maqsadı - qorquzmaq ve bu tedbirlerni kelecekte de körmektir. İdare etmek içün ne kerek? Doğru - başta qorquzmaq, soñ ise istegenini yapmaq!”, - dey yarımada sakini.
Telâş müitini yaratuv - totalitar qurumlar qullanğan kütleni idare etüv şeklidir, dey psihologlar. Adamlar, azatlıq yerine sahte havfsızlıqnı saylamaq içün, özlerini eminsiz duymalı.
Adamnıñ serbestlikten - psihologik degeri kibi - vazgeçmesi kerekLarisa Voloşina
“Devlet içün, adamnıñ serbestlikten - psihologik degeri kibi - vazgeçmesi kerek, o bunı özü yapsın dep kerek. Amma adam bu tabiat hususiyetini özü inkâr etip olamağanı içün, onı mecburlamaq kerek. O, bunı ya da özü içün havfnı körmese ve özüni raat duysa, ya da azatlıqtan vazgeçüv ve itaat - sağ qalmaqnıñ şartı olğanını körse, yapa”, - añlata Qırım psihologı Larisa Voloşina.
Qırımlılar muqaytça olıp başlay
Qırım ilhaqınıñ beş yılı devamında qırımlılarnıñ çoqusı bilinmegen adamlarnen fikir paylaşuvdan vazğeçti. Jurnalistlernen, çoqusı alda, tek anonimlik şartlarında qonuşa.
«Mы cTapaeMcя He oбcyждaTb пoлиTичeckиe TeMы и пoлиTичeckиe coбыTия B ykpaиHe и Poccии, пoToMy чTo, kak Beздe, ecTb люди, koTopыe cчиTaюT cBoиM дoлroM cooбщиTb oб эToM B cooTBeTcTByющиe opraHы. CooбщaTb oб эToM B ФCБ, пpokypaTypy и пpoчиe opraHы. ПoэToMy roBopиTb oб эToM Mы cTapaeMcя kak MoжHo MeHbшe», – pacckaзaл KpыM.Peaлии coбeceдHиk Ha ycлoBияx aHoHиMHocTи.
CBoбoдHoe oбщeHиe Ha paбoTe, oTMeчaюT HekoTopыe coбeceдHиkи, Toжe oпacHo, He B kaждoM koллekTиBe Bce – eдиHoMышлeHHиkи. He Tak ckaзaHHaя фpaзa – и MoryT yBoлиTb.
Былo пocTaBлeHo MHe ycлoBиe, чTo либo я зakpыBaю poT, либo я Tepяю paбoTy
«CHaчaлa Mы cBoбoдHo c koллeraMи и c pykoBoдcTBoM oбcyждaли Haши пoлиTичeckиe kakиe-To пpoTиBopeчия, Ho зaTeM былo пocTaBлeHo MHe ycлoBиe, чTo либo я зakpыBaю poT, либo я Tepяю paбoTy. ПpичeM пocTaBлeHo былo B дocTaToчHo жecTkoй фopMe. ПoэToMy я He Mory HaзBaTb cBoe MoлчaHиe cTpaxoM, эTo, ckopee, пpakTичHoe peшeHиe, чToбы coxpaHиTb cBoи BoзMoжHocTи зapaбoTka, oбecпeчeHия ceMbи», – pacckaзыBaeT o coбcTBeHHoй cиTyaции дpyroй aHoHиMHый coбeceдHиk.
Rusiye tarafdarı olğan qomşular bile biri birine inanmay, bunıñ içün qırımlılar saqına, muqaytça ola, dey uquq qoruyıcılar. Faallerni ise, aksine, qorqu birleştirdi, dey jurnalist Anton Naumlük “Qırım birdemligi” birleşmesi aqqında.
“Beş yıl devamında, ebet, büyük deñişmeler oldı. 2015 senesi ve qısmen 2016 senesi olğan qorqu, mence, bayağı azlaştı. Ya da şeklini deñiştirdi… adamlarnı biri birinen birleştirgen nasıldır energiyağa”, - dey o.
Qırım qorqu yeri oldı
Aqyardan Qırım faali İgor Movenko, şeerden keçe edi, ayaqmaşnasında ukrain timsalât edi, bunıñ sebebinden “Berkut”nıñ sabıq hadimi Vladimir Suhodolskiynen dava çıqtı.
Movenkonıñ başı yaralandı, amma onıñ ücüm aqqında arizasını politsiya öyle de qabul etmedi. Bunıñ yerine onıñ özüni tevqif etip, mahküm ettiler, sanki o “Vkontakte” içtimaiy ağında ekstremist yazılarını derc etken. Sabıt berkutçı Suhodolskiy ise öyle de cezalanmadı.
Adamlarnıñ istekleri şimdiki ükümetniñ isteklerinen bir kelmese, qurban ola bilesiñİgor Movenko
“Mında, kerçekten, tam aqsızlıq. Böyle baqsañ, er şey yahşı dep körüne. Yani, bir yerden kelip, soqaqlarnı kezinip yürseñ, er şey yahşı körüne. Amma adamlarnıñ istekleri şimdiki ükümetniñ isteklerinen bir kelmese, qurban ola bilesiñ”, - dey Movenko.
Faalniñ aytqanına köre, Qırımda söz serbestligi yerine qorqu tarqatıla.
“Menim tanışlarım, dostlarım bu davada şaatlıq etmege qorqa, çünki o siyasiy sebepli ve neticede ne olacağı er keske belli”, - dey o.
Olarnıñ maqsadı - adamlarnıñ iradesini qırıp, olarnı bölmektir
Qırım qorqu yeri oldı, dedi BMT-niñ oturışında sabıq siyasiy mabüs, qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygöz. Bu yarımada soqaqlarında da duyula.
“Qırım, aytqanım kibi, bu deşet ve qaranlıqqa battı. Men böyle boş soqaqlarnı iç körmegen edim. Qırım daima şeñ, türlü, duyğulı edi. Öz narazılıqlarında da, öz quvançlarında da. Şimdi ise o çıraysız”, - dedi sabıq siyasiy mabüs.
Psihologlar, qırımlılarğa daima tüşünip ve telükelerni közde tutıp areket etmekni tevsiye ete. Ve olarğa qarşı, tarihte totalitar rejimlerinde qullanılıp turğan tehnologiyalarnıñ qullanılğanını aqlında tutmaq. Olarnıñ maqsadı - adamlarnıñ iradesini qırıp, insanlarnı bölmektir.


text:
«Strategiya-18» Rusiye teşebbüsiniñ faalleri Qırım işğalini toqtatmaq talabınen ve yarımadanıñ qırımtatar ealisine qoltutuv aktsiyalarını keçirdi. Fevralniñ 18-nde aqşam Moskvanıñ merkezinde Ukraina bayrağı ve bir sıra yazuvlı şiar açıldı. Bu sefer faaller ATR qırımtatar telekanalınıñ vaziyetine de diqqat ayırdı, dep tarif etti aktsiya iştirakçisi Vera Lavreşina Qırım.Aqiqatqa.
«Biz Ukraina ile birdemlik, memleket içün qasevetlengenimizniñ timsali olaraq Ukraina bayrağını açtıq. Gençler kene öle. Putin rejimi iç bir «añlaşmağa» riayet etmey… Sevimli ATR qırımtatar telekanalına qoltutmağa isteymiz – epimiz onıñ seyircileri olamız. Kyivde eski siyasiy mabüs, radikal publitsist Boris Stomahin ATRge qoltuttı», – dep tarif etti Lavreşina.
Onıñ bildirgenine köre, Moskvadaki aktsiya raat keçti, kimse tutulmadı ve yanından keçken insanlarnen qavğa çıqmadı.
Fevralniñ 10-nda ATR qırımtatar telekanalı esapları blok etildi, dep bildirdi. Şu sebepten telekanal alıp barıcı ve musafirler olmağan yayınlarnen #SaveATR marafonını başlattı.
Ukraina medeniyet, gençlik ve sport naziri Volodımır Borodânskıy ATR qırımtatar telekanalını qapatuv telükesi bar olğanını inkâr ete. Onıñ aytqanına köre, telekanal çalışa, şu sebepten «qapanmaq üzere olğanını aytmağa kerekmey». Borodânskıynıñ aytqanına köre, 2020 senesi ATR içün 50 mln ğrn belgilendi, nazirlik 8,4 mln ğrn tahsis etti.
ATR Ukrainadan sürgün etilgen qırımtatarlar ve diger millet insanlarını yerleştirüv bücet programmasına köre 2016 senesinden berli devlet bücetinden maddiy yardım ala.
2015 senesi aprelniñ 1-nde ATR Rusiye litsenziyasını alamayıp, işğal etilgen Qırımda yayınlarını toqtattı. Yayınlar 2015 senesi iyünniñ 17-nde yañıdan başladı – telekanal Kyivge köçti.


text:
Avropa Birliginiñ tış işler Yuqarı vekiliniñ resmiy temsilcisi Josep Borrellniñ bildirgenine köre, Avropa Birligi Qırım ve Aqyarda Rusiye qarnunlarınıñ qullanıluvını tanımay ve Rusiyeni tutulğan bütün ukrainalılarnı azat etmesine çağıra, dep yaza Azatlıq Radiosı.
Böylece, Avropa Birligi Rusiye mahkemesiniñ yanvarniñ 12-nde Qarasuvbazardaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleri, qırımtatar musulmanlarını büyük apis cezalarına üküm etkenini cevap berdi.
«Tünevin Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesiniñ üç qırımtatarına çıqarğan ükmüni bilemiz. Avropa Birligi Qırım ve Aqyarda Rusiye qanunlarınıñ qullanılmasını tanımay, çünki o, halqara uquqnı boza. Rusiyeni qanunsız tutulğan bütün ukrainalılarnı acele etmesine çağıramız. Avropa Birligi Ukraina mustaqilligi, suvereniteti ve topraq bütünligine onıñ halqara seviyede tanılğan sıñırlarında qatiyen qol tuta», – dep aytıla beyanatta.
Bundan evel ABD elçihanesi yanvarniñ 12-nde Rusiyedeki mahkeme tarafından qırımtatarlarğa çıqarılğan ükümni takbih etti. Avropa elçileri de Qarasuvbazardaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüsleriniñ ükmüni takbih etti.
Yanvarniñ 12-nde Rusiye mahkemesi Qarasuvbazardaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüslerini sert rejim koloniyasında qalmalarına üküm etti. Enver Ömerov 18 yılğa, Ayder Cepparov 17 yılğa, Riza Ömerov 13 yılğa üküm etildi. Mahkümler qabaatlarını tanımay.
Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisova qırımlılarğa çıqarılğan ükümni takbih etti, Ukraina Tış işler nazirligi ise Rusiyeden mahkeme qararını lâğu etmesini ve qırımtatarlarnı azat etmesini talap etti. Rusiye tarafı Ukraina nazirliginiñ beyanatına daa cevap bermedi. Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası Rusiye mahkemesiniñ ükmüni «daa bir repressiya dalğası» dep adlandırdı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
2015 senesi dekabr ayından 2016 senesi fevral ayına qadar Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvları haritasında 27 bozuluv qayd etildi. Bunı Qırım.Aqiqatqa «KrımSOS» cemaat teşebbüsiniñ tesisçisi Tamila Taşeva bildirdi.
«Dekabr ve yanvar devamında insan aqlarınıñ bozuluvları haritasında onlarnen adise qayd etilgen. Bu yalıñız qayd etilgen vaqialardır, eminim, cemaat içün gizli olğan adiseler bundan da çoqtır. Biz nasıl yardım ete bilemiz – cemaatçılıqnıñ, halqara şeriklerimizniñ diqqatını celp etmek, Qırım territoriyasında halqara eyyetlerniñ bulunuvını talap etmek. İnsanlarnıñ qoruvı içün alet ola bile», – dey Taşeva.
Soñ ayları bozuluvları arasında: memuriy sıñırda naqliyat vastalarınıñ keçiş sıñırlavı, Qırım vatandaşlıq qamaçavı teşebbüsçisi Lenur İslâmov mülkiyetiniñ apsi, tınç toplaşuvnıñ keçirilüv yasağı, qırımtatarlarnıñ ğayıp oluvı, Mustafa Cemilevniñ ğıbiy apsi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Peres premier-ministr urınbasarı bulaçaq
Bügen İzrail premier-ministrı Ariel Şaron oppozitsiädäge Xezmät partiäse citäkçese Şimon Peresnıñ yaña koalitsion xökümättä premier-ministr urınbasarı bulaçağın äytte. Peres Şaronnan qala xökümättä ikençe keşe bulaçaq, dielä. Yaña xökümät kiläse atnada iğlan iteläçäk. Bu kolaitsion xökümät İzrailneñ kiläse yılda Gazadan kitü planı tiräsendäge qarşılıqlarnı xäl iter dip kötelä. Ul arada premier urınbasarı Ehud Olmert, İzrail, Gaza ğına tügel, İordannıñ Könbatış yarınıñ da zurraq öleşennän kitergä tieş dip belderde. Bügen Gazada İzaril xärbiläre 5 Fälästinlene ütergän.


text:
Qırımda Ulyanovsk vatandaş aviatsiyası institutınıñ filialını teşkil etmege planlaştıralar. Bu aqta 2016-2020 seneleri Qırımda vatandaş aviatsiyası inkişafı boyunca «yol haritası» merasimleri planınıñ ömürge keçirilmesi meseleleri boyunca toplaşuvda söz yürsetildi.
Kremlge boysunğan Qırım ükümetiniñ matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, merasim çerçivesinde aviatsiya uçuş-tehnikiy oquv merkeziniñ inkişafı meseleleri muzakere etildi.
«Qayd etmek kerek ki, Qırım territoriyasında çoq aerodrom bar. Uçaq alanları – bu pek çoq maliye talap etken infrastruktura inşaatlarıdır, ve olarnıñ baqımsız qalmasını istemez edik. Bunıñ içün, Qırımğa has olğan meteorologik şaraitni köz ögüne alıp, bu yerde Ulyanovsk vatandaş aviatsiyası institutınıñ filialını teşkil etmek fikrimiz peyda oldı», – dep ayttı Ava naqliyesi Federal agentliginiñ reisi Aleksandr Neradko.
Sergey Aksönov, Qırım uçucılarnıñ azırlanılması boyunca vazifelerni, bu cümleden, Rusiye Federatsiyası Sanayı nazirligi ve Mudafaa nazirligi qoyğan vazifelerni becerecek, dep qayd etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Mayıs 3 künü Bağçasaray civarında keçirilgen «Hıdırlez» qırımtatar milliy bayramında Cürçi rayonından kelgen iştirakçiler Qırımnıñ Rusiye akimiyetine qalaqaynıñ yuvarlanuvı ile bağlı adetni numayış ettiler.
Adetlerge köre, «Hıdırlez» vaqtında eñ qart insan qalaqaynı yuvarlata. Yüzqoyun tüşse, yıl bereketsiz olur, aks alda – bereketli.
Cürçi rayonı çadırına Cumhuriyet başı Sergey Aksenov, Devlet şurası spikeri Vladimir Konstantinov ve muavini Remzi İlyasov kelgen vaqıtta milliy kiyimli erkek qalaqaynı yuvarlattı. Amma ötmek yüzqoyun tüşti. Bundan soñ erkek daa üç kere areket etti, amma muvafaqiyetsiz. Bazıları «Yıl bereketsiz olur» dep kederlendi.
Buña baqmadan, akimiyet vekilleri ile birlikte olğan qadın qalaqaynı köterip, Aksenov, Konstantinov ve İlyasovğa birer tilim aşattı. Bunı körgen erkek: «Başta yerde yuvarlata, soñra Aksenovğa bereler. SubhanAllah», – dep çorlandı. Birinci şahıslar ise ötmekni memnüniyet ile aşap, teşkilâtçılarğa minnetdarlığını bildirip kettiler.
Hatırlatamız, Qırım musulmanları diniy idareisnde qalaqaynı yuvarlatmaq adetini alğışlamaylar. Evel «Avdet» gazetasına Qırım musulmanları müftisi Ayder İsmailov bu adet «kelecekni evelden ögrenmek ıntıluv kibi tanıla ve musulman ümdelerine ters kele» kibi izaatını bergen edi. «Er şey tek Allahqa bağlı olğanını bilemiz. Bunıñ ile ötmekke ürmetsizlik kösterile: onı yerge tüşürip, yuvarlatalar», – dey İsmailov
Şusı meraqlı ki, «Hıdırlez» bayramında mayıs 3 künü Qırım musulmanları müftisi Emirali Ablayev da buluna edi.
Hatırlatamız, bazar künü, mayısnıñ 3-de, Hıdırlez bayramı «Şaherezada» medeniy-eglenceli merkeziniñ meydanında keçirildi (Bağçasaray rayonı, Aqmescit – Bağçasaray yolunıñ 25-nci kilometrinde).
Evel Qırım.Aqiqat haber etkeni kibi, Qırım ükümeti Hıdırlezge 40 biñ insannıñ qoşulması aqta ayta eken.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Bağçasaray regional meclisiniñ toplaşuvında aprel 18-de Qırımnıñ şimdiki akimiyeti qırımtatarlarnıñ milliy bayramı Hıdırlez ile bağlı tedbirlerde iştirak etmemek qararı qabul etildi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov aprel 26-da aydınlatılğan muracaatında Qırım akimiyeti Hıdırlez bayramını qırımtatar halqını bölmek içün qullana, – dep aytqan edi.


text:
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskovnıñ bazarertesi künü, fevralniñ 3-nde, bildirgenine köre, Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan içün işğal etilgen Qırımnı ziyaret etmek teklifi deñişmey, dep haber ete TASS Rusiye agentligi.
Bu şekilde Peskov Türkiye prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ yarımadadaki vaziyetinden qasevetlengenini izaatladı.
«Qırımtatarlarnı qasevetlenmek içün bir sebep olmağanını çoq aytqan edik. Prezident (Rusiye prezidenti Vladimir Putin – QA) kerçek vaziyetni bir qaç kere aydınlatqan edi. Prezident Erdoğannıñ prezident Putinden alğan Qırım ziyareti daveti bar, Qırımğa kelip er şeyni özü körsin», – dep bildire Peskovnıñ aytqanlarını agentlik.
Bazarertesi künü, fevralniñ 3-nde, Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan Kyivge keldi. Ziyareti çerçivesinde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynen muzakereler keçirilecek, em de işbirligi şurasınıñ toplaşuvı ve biznes forumı olacaq.
Daa evel Türkiye akimiyeti Qırımnıñ Rusiye ilhaqını qabul etmegenini çoq aytqan edi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy 2019 senesi avgustnıñ 7-nde Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğannen Ankarada muzakere keçirgen edi. Olar Donbastaki cenk, Qırım ilhaqı ve yarımadada qırımtatarlarnıñ taqip etilüvi, em de iqtisadiy işbirligi ve yol ve ava limanlarını beraber quruv aqqında laf etti.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere. Rusiye akimiyeti milliy ve diniy sebeplerden taqip olğanını inkâr ete.
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov, işğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında laflar uydurıldı, dep bildirdi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
"Qırım birligi" rusiyeli qırımatatar teşkilâtı vekilleriniñ Praga ziyareti içün Ukrainada Çehiya Cumhuriyetiniñ elçisini Ukraina Tış İşler Nazirligine çağırttılar.
Bunı UNN agentligine Ukraina TİN-niñ matbuat kâtibi Katerına Zelenko haber etti.
Onıñ aytqanına köre, Çehiya Cumhuriyetiniñ elçisi Radek Matulağa "keskin narazılıq"nı bildirdiler.
"Ukrainada Çehiya elçisi, bu haber yalan olğanını ve kerçekke uymağanını ayttı", - dep bildirdi matbuat kâtibi.
Zelenko haber etkeni kibi, diplomat, "Qırım birligi"niñ vekilleri Pragadaki resmiy tedbirge davet etilmegenlerini ve Çehiya prezidentinen iç bir alâqaları olmağanını qayd etti.
"Matul efendi, Rusiye Federatsiya tarafından ilhaq etilgen Qırım ve Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqları aqqında Çehiya Cumhuriyetiniñ fikri deñişmeyceginde qandırdı", - dep qoştı Zelenko.
Bundan evel matbuatta, Çehiya prezidenti Miloş Zeman, Kreml nezaretindeki "Qırım birligi" qırımtatar teşkilâtınıñ vekillerini tantanalı ziyafetke davet etkeni aqqında malümat peyda oldı.
"Qırım birligi"niñ Facebook saifesinde, Pragada tedbirni hayriye leyhalarnıñ reberi Tamila Bezaziyeva ziyaret etkeni yazılğan.
Ukrainanıñ Çeh Cumhuriyeti elçihanesi bu ziyaret sebebinden narazılıq bildirdi.
Qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevniñ fikirince, Çehiya prezidenti Miloş Zeman yaqında Çehiyada resmiy tedbirni ziyaret etken Rusiye kontrolindeki «Qırım birligi» qırımtatar teşkilâtı ne olğanını bilmey. Cemilev emin ki, bunıñ kibi ziyaretlerni Rusiye FSBsi Qırım ilhaqını qanuniyleştirmek içün teşkil ete.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ mebusı («Ses» fraktsiyası) Rustem Ümerovnıñ fikince, şimdi Ukrainanıñ vazifesi Rusiyeniñ ucmlerine cevap bermek degil, aksine Qırımnı işğvlden azat etüv meselesini muzakere etmek içün mümkün qadar çoq memleketni celp etmek içün faal çalışmaqtır.
«Şimdi bizim vazifemiz Rusiyeniñ ücümlerine cevap bermek degil, öz kün tertibimizni yaratmaqtır. Qırımnıñ işğalden azat etilüvi aqqında memleketlerniñ çoqu aytması içün artıq tarafdarlarımıznen Qırım platformasında çalışamız. Qırım platformasına ne qadar çoq memleket qoşulsa, o qadar tez Rusiye aytışuvlarğa azır olur. İşğalciler Ukraina topraqlarını terk etmeliler», – dedi Ümerov.
Mayısnıñ 8-nde Letoniya prezidenti Egils Levits Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ile vedeo konferentsiyası vaqtında «Qırım platforması» sammitinde iştiragini tasdıqladı.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Poloniya zenaatdaşı Andrzej Duda 2021 senesi avgust ayında «Qırım platforması» sammitine kelmege razı oldı, dep bildirdi.
ABD Devlet kâtibi Entoni Blinken ABD-niñ «Qırım platforması»nıñ tesis sammitinde iştirak etmege azır olğanınıtasdıqladı.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
«Qırım platforması»
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Ermenistannıñ paytahtı Erivanda fevralniñ 13-nde 7 ballğa qadar yer teprenüvi oldı. Bir çoq yerli sakin zelzele olğanını is etip, evini terk etti, dep yaza «Nastoyaşçeye Vremâ».
Zelzeleniñ ortası Erivandan cenüp-şarqqa 8 kmde oldı. Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ malümatına köre, yer teprenüviniñ küçü 4,7 oldı. Zelzeleniñ ortasında – 6-7. Erivandan ğayrı, Aragatsotn, Ararat, Şirak, Armavir, Vayots Dzor rayonlarında 3-4 küçünen zelzele is etildi.
«Nastoyaşçeye Vremâ» mühbiri bildirgenine köre, insanlar azbarlarğa ve soqaqlarğa çıqtı ve evlerine qaytmağa qorqa. Bağ ve internet yaramay çalışa.
«Eho Moskvı» tükân raflarından tüşken mallar aqqında haber ete.
Yıqılğan binalar ve yaralanğan insanlar aqqında haber etilmey.


text:
İşğal etilgen Qırımda yerli sakinlerniñ fikirlerini köz ögüne almayıp, Rusiye vatandaşlığını avtomatik sürette bereler, olarnıñ arasında rusiyeli olmağa istemegenler alâ daa bar.
Bunı avgustnıñ 4-de Kiyevdeki matbuat konferentsiyasında Qırım alan missiyasınıñ yolbaşçısı Andrey Yurov bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, Qırımda ukrain vatandaşlığını saqlap qaldıracaq bayağı insan bar, lâkin bunı yapıp olamaylar.
Rusiye FMH malümatına köre, qırımlılar tahminen 1 mln. 600 biñ içki Rusiye pasportını elde ettiler.
2014 senesi avgustnıñ 4-den başlap ekinci vatandaşlıqnı gizlev içün cinaiy mesüliet aqqında qanun işke tüşürile. Bu talapqa riayet etilmese, 200 biñ rublege qadar (5,8 biñ dollar) para cezası ya da 400 saatke qadar mecburiy işler belgilene.


text:
Bunı bank saytında yerleştirilgen beyanat tasdıqlay.
Bank muhtariyetniñ Rusiye Federatsiyasına «qoşulmasını» köz ögüne alıp, yarımadada hızmet etüv ve ilerideki faaliyet içün uquq ceetten bir de bir temel olmağanını qayd ete. Matbuat hızmeti bildire ki, «bank Rayffayzen halqara bank Gruppasınıñ bölügi olaraq Qırım müşterileri ögünde borclarını öz vaqıtında ve tolusınen yerine ketirecek».
«Rayffayzen Bank Aval» tarafından berilgen kartlar soñuna qadar çalışacaq», – dep bildirile.
«Rayffayzen Bank Aval» aktsionerler cemiyetinden ödünç alğanlar tizilgen añlaşmalarğa köre borclarını ödemeli», – qayd eteler bankta.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin «Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal şeerinde keçici müddet devamında maliye sisteması faaliyetiniñ hususiyetleri aqqında» federal qanunnı imzaladı. Vesiqağa binaen, banklar Rusiye Bankından litsenziya almayıp, yılnıñ soñuna qadar çalışa bileler.


text:
Facebook «Krim_SOS» gruppası keçenlere faaliyetiniñ 3 aylığını qayd etti. Gruppa fevral 27 künü 2014 senesi teşkil etilip, 49 084 qullanıcınıñ alğışını qazandı, 17 176 adam onı muzakere ete ya da qayd etti. Leyha teşebbüsçileri Tamila Taşeva, Sevgil Musayeva ve Alim Aliyevdir.
Teşebbüsçiler haberlerni yerleştirip, medeniy leyhalarnen oğraşıp, zarar körgenlerge yardım köstereler – em maddiy, em de maneviy cietinden destekleyler. Bu vaqıt içinde Facebook, Twitter, Vkontakte-de saifeler açılıp, 120 göñülli tarafından toldurılıp kelmekte.
2014 senesi martnıñ ortasına qadar «Krim_SOS» ukrain askerlerine faal yardım etti, arbiy qısımlarğa yemek ve donatmalarnı yolladı. Teşkilât azaları Qırımdaki vaziyetniñ talilini keçirdiler, devlet akimiyet organlarına tevsiyeler berdiler, qaçaqlar meselelerinen oğraşqan halqara teşkilâtlarnen bağ qurdılar, ve ondan ziyade tedbir keçirildi. «Krim_SOS» teşebbüsçileri «Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyasında vatandaşlarnıñ aq ve serbestlikniñ teminlevi aqqında» qanunnıñ işlep çıqarılmasında iştirak ettiler.
Tamila Taşevanıñ bildirgenine köre, «Krim_SOS» leyhasınıñ faaliyeti devamında köçip kelgenlerniñ ihtiyaclarına 74 281 grn toplandı. (olardan: 20 675 — arbiylerge yardım; 4 038 — gumanitar yardım; 4 903,50 — memuriy meselelerge; 11 307,18 — naqliye masrafları; 10 521,46 — göñüllilerniñ yemegi; 5 847,00 — «Krim_SOS» acele bağınıñ mobil esaplarını toldurmaq içün sarf etildi.
Teşebbüsçiler Qırımda elâk olğan qırımtatarı Reşat Ametovnıñ qorantası içün para topladılar. Onı «imaye» vekilleri yaqalağan ediler, bundan soñra, onı ölü taptılar. «Krim_SOS» çoq balalı qorantağa 30000 grivna miqdarında para yardımı ve balalar, ana içün 10 000 grivnağa alınğan urba alıp yiberdiler.
Umumen, soñki 1,5 ay devamında «Krim_SOS» göñüllileri 67 000 grivnanı toplap, 200 den ziyade qaçaqqa yardım kösterdiler. Yardım olaraq mahsulatlar, urba, donatmalar alına. Em de yarımadanı terk etken 600 qırımlığa yerleşmege yardım etti.
Tamila Taşevanıñ sözlerine binaen, qaçaqlarnı ekseriyetnen şahsiy dairelerde yerleştireler. Bundan ğayrı, Kiyev sakinleri ve diger ukrain şeerlerniñ mecburen köçkenlerge gumanitar yardımnı köstereler. Misal içün, mayıs 28 künü qaçaqlarnıñ ihtiyacları aqqında bildirme yerleştirildi, onı 139 qullanıcı tarqattı:
Tamila Taşeva bildirgeni kibi, mayıs 28 künü 2014 senesi Dımerka ve Letkada qaçaqlarğa 4480 grn sarf etildi. Teşebbüsçiniñ saifesinde Maria Burmaka tarafından qaldırılğan medeniyet ile bağlı qaydlar bar:
Дoпиc by Maria Burmaka.
Kiyevdeki Qırım Cemiyetiniñ saifesi bir ay evelsi peyda oldı, onı endi 854 qullanıcı begendi. Saifede cemiyetniñ faaliyetini aydınlatqan çeşit bildirme ve Qırım haberleri neşir etile.
«Qırım qaçaqları» saifesinde 529 qullanıcı bar, «gruppa, Qırımdan kelgen qaçaqlarnı ve bu meselege lâqayd olmağan»larnı birleştire.
«Mecburen köçip kelgenlerge yardım etken koordinatsion merkezi» parasız çalışqan teşkilât Facebookta mayıs 19 künü peyda oldı. Saifeleriniñ birinde bank varaqası ile mecburen köçip kelgenlerge para yollamaq mümkün. Diger leyhalar kibi, bu teşkilât qırımlı qaçaqlarğa yerleşmege yardım ete.


text:
Qanun leyhası Yuqarı Rada saytında derc olundı.
Onıñ teşebbüsçileri «UDAR» firqasından Ukraina halq deputatı Valeriy Patskan ve «Batkivşçina» Bütünukrain birleşmesinden halq deputatı Sergey Sobolev oldılar.
Qanun mecburen köçip ketkenlerniñ status alınması ve olarnıñ aqlar teminlevi içün mesülietli olğanlarnı belgiley.
Böylece, qanunnıñ 1-inci ve 2-nci maddelerine binaen, mecburen köçip kelgen insan – 2014 senesi martnıñ 18-ne qadar Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerinde daimiy sürette yaşağan ya da terrorizmge qarşı tedbirler keçirilgen yerlerde ATO vaqtında yaşağan ve onıñ ya da qoranta azalarınıñ omüri ya da sağlığına zarar ketire bilecek peyda olğan sebepler, evsiz, yaşamaq içün imkânlarsız qalmaq, zorbalıq telükesi, siyasiy, diniy sebeplerden zarar körmemek içün yaşav yerini terk etmege mecbur olğan Ukraina vatandaşıdır.
Mecburen köçip kelgen adamlarğa er angi regionda devlet yardımı berilmek kerek. Ukraina Nazirler şurası bunıñ kibi vatandaşlar yerleştirilecek regionlar cedvelini tizecek ve kütleviy haber vastalarında derc etmeli.
Qanunnıñ 3-ünci maddesiniñ 4-ünci noqtasına köre, bir de bir insan köçecek regionnı özü saylap alsa, devlet yardımına muhtac olmağan şahıs olaraq tanıla ve işbu Qanunda ve Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararlarınen belgilengen diger yardımlarnı elde ete bile.
Mecburen köçip kelgenniñ vesiqası ariza berilgen kününden soñ 10 kün içinde ve 1 yılğa berilmeli.


text:
Qırım MC polisi qısımlarınıñ tekmillenmesi bu yılnıñ soñuna qadar yekünlenecek.
Bunı Ukraina Milliy polisiniñ matbuat hizmeti, nezaret etici muessise başlığınıñ birinci muavini Vâçeslav Abroskinniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetinde Ukraina prezidentiniñ daimiy vekiliniñ birinci muavini İzet Gdanov ile körüşüviniñ neticeleri esasında bildirdi.
Matbuat hizmeti, Vâçeslav Abroskinniñ sözlerini naqil etip: «Al-azırda Qırım polisiniñ strukturasındaki qısımlarnı tekmillev ceryanı devam ete. Yılnıñ soñuna qadar olarnıñ, şu cümleden Qırım patrul polisindeki bir qısmınıñ tekmillenmesi yekünlenecek. Polis qısımlarınıñ tekmillenmesi çeşit uquq bozuvlarğa ve, onadan ğayrı, Rusiyeniñ mahsus hizmetleri tarafından Ukrainanıñ qıtadaki qısmına yollanılğan küçlerniñ faaliyetine effektiv şekilde qarşılıq köstermege imkân berecek», – dep bildire.
Bildirüvde, Ukraina Milliy polisiniñ, «Ukrainağa işğal etilgen topraqlarını qaytarmaq ve devlet territoriyasına cinayetler ve diversiyalar yapmağa azır olğan adamlarnıñ kirmesine yol bermemek» içün yapılğan faaliyette prezidentniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligine er taraflama yardım etmege azır olğanı qayd etile.
Ondan ğayrı, körüşüvde ilhaq etilgen Qırım ile memuriy sıñırdan yolcularnıñ ve qaçaq yüklerniñ qanunsız taşılmasını toqtatuv aqqında söz yürsetildi.
Noyabr 21-de Ukraina Milliy polisiniñ rehberleri ile QMC ve Aqyar prokuraturasınıñ rehberleri Qırım boyunca bütün işleriniñ ğayrıdan yüklenmesini muzakere ettiler.
Ukraina İçki işler nazirliginiñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Baş idaresi 2015 senesinde ğayrıdan meydanğa ketirilip, Odessada çalışıp başladı. Milliy polisniñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyardaki Baş idaresiniñ rehberi vazifesine Anatoliy Bahçivanci tayin etildi.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplinka».


text:
Qırımdan köçip kelgen insanlar Lvov vilâyetinde 22 gektarlıq topraq içün mahkemede ğalip çıqtılar. Bu aqqında Lvovdaki Qırımdan köçip kelgenlerniñ teşebbüs gruppasınıñ lideri Rustem Emiraliyev Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Bizler mahkemede ğalip çıqtıq. Şimdi qarar Sokolnitskiy köy şurasına qala», – ayta Rustem Emirsaliyev. Onıñ bildirgenine köre,bu topraqta mecburen köçip kelgenler ve ATO iştirakçileri içün mesken qurulacaq.
Sokolnitskiy köy şurası mecburen köçip kelgenler ve Donbasstaki arbiy areketler iştirakçilerine mesken qurulması içün topraq damartısını ayırmağa razı oldı, lâkin bu topraqnıñ saibinen bağlı mesele al etilmedi. 2014 senesi iyül ayından berli 22 gektar içün mahkeme davası devam etti.


text:
Yaltada «Hizb ut-Tahrir» davası çerçivesinde yaqalanğan altı insandan biri Müslim Aliyevni psihiatrik hastahanege yolladılar. Bunı noyabr 17-de yaqalanğannıñ ömür arqadaşı Naciye Aliyeva Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Onı (Müslim Aliyevni – QA) bugün psihiatrik hastahanege avuştırdılar. Anda ne qadar qalacağını bilmeyim, oña ne yapılacaq belli degil, taqiqat tenbiyelemedi», – dep ayttı Aliyeva.
Ömür arqadaşınıñ bildirgenine köre, yaqalanğan altı kişini «psihiatrik hastahanege subetke endi alıp ketken ediler».
«Tekrar subet olacağını aytqan ediler, amma bu sefer adiy bir subet olmaycağını añladıq», – dep qayd etti Aliyeva.
Noyabr başında Qırım advokatı Edem Semedlâyev bildirdi ki, «Hizb ut-Tahrir» davasında qabaatlanğanlarğa mecburiy psihiatrik ekspertiza yapılacaqtır.
«Hizb ut-Tahrir» davasınıñ Yaltalı iştirakçileri yarım yıldan ziyade apiste yata. Birinci dört kişi 2016 senesi fevral 11-de yaqalanğan edi. Olarnıñ arasında İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku da bar. Ondan ğayrı qurucılıqnen oğraşqan Aluşta sakini Müslim Aliyev ve Qızıltaş köyüniñ sakini Enver Bekirov, ve Yaltalı çeçek satıcısı Vadim Siruk da yaqalanğan edi.
Uquq qorçalayıcılar apiske alınğan Yalta sakinlerini siyasiy mabus olaraq tanıy.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
İşğalden soñ Qırımda mustaqil mühbirlerde, qırımtatar faallerinde ve Meclis azalarında kütleviy tintüvler sıq-sıq keçirilip başladı. Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) işğal etilgen Qırımda ukrain vatandaşlarınıñ taqip etilmesinden qasevet çekkenini bildirdi ve basqıncılıqnı toqtatmağa çağırdı. TİN halqara toplulıqqa muracaat etip, Rusiye insan aqları ve ifade serbestligini bozmasın, ukrain siyasiy mabusları ve esirlerini azat etsin dep, oña qarşı bütün uquqiy ve siyasiy basqı usullarını qullansın istedi.


text:
Avgust 1 künü Ankarada keçirilgen II Bütündünya qırımtatar kongressiniñ başlanmasından evel Qırımda apiske alınğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi muavini Ahtem Çiygoznıñ destegine para toplamağa başladılar.
Musafir ve kongress delegatlarınıñ qayd etüvi vaqtında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi muavini Ahtem Çiygoz ve qırımtatar halqınıñ yetekçisi Mustafa Cemilevniñ fotosüretleri ile futbolkalarnıñ satıluvı teşkil etildi.
Evel bildirilgeni kibi II Bütündünya qırımtatar kongressiniñ vekilleri Ankarağa Qırımda apiske alınğan Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ fotosüreti ve «Freedom for Akhtem Chiygoz» («Ahtem Çiygozğa azatlıq» – QA) yazısı ile futbolkalarnı kiyip kelgenler.
Kongresste 12 memleketten 500 vekilniñ iştirak etmesi beklenile: Ukraina, Türkiye, Özbekistan, Qazahistan, Qırğızistan, Litvaniya, Romaniya, Poloniya, Frenkistan, Rusiye, AQŞ ve Kanada.
Rusiye yarımadanı işğal etken soñ 2014 senesi fevral 27-den bugünki künge qadar 15 biñ qırımtatarı Qırımnı terk etmege mecbur oldı. Qırımtatar halqı liderleriniñ Qırımğa kirişleri yasaq etildi, demokratik yollar vastasınen saylanğan ve bütün dünyada yerli halqlarnıñ idare organlarınıñ örnegi olğan – Qırımtatar Milliy Qurultayı ve Meclisi – faaliyetlerini devam ettirmek imkânından marum qaldılar, olarnıñ mal-mülki ise musadere etildi.
İşbu vaziyetni nazarda tutıp, II Bütündünya qırımtatar kongressini Türkiye paytahtı – Ankarada keçirmek kibi qarar alındı. Ankarada qırımtatarlarnıñ eñ büyük diasporası yaşamaqta.
«Kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi iyül 28 künü Çiygoznı 2015 senesi noyabr 19-na qadar apiste qaldırdı.


text:
Ukrainağa qol tutqan qırımlılar içün Rusiye pasportı em işğal etilgen Qırımda, em de qıtaiy Ukrainada ciddiy bir problem oldı. Bunı qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev «Novoye vremâ» neşirine bergen izaatlarında bildirdi.
«Rusiye pasportını alğanlar Ukrainağa kelip, bir sıra problemlerge rastkeleler, lâkin Ukrainada pasport alması Ukraina vatandaşlığından vazgeçkenini ifadelemey», – dedi o.
Mustafa Cemilevniñ aytqanına köre, bu mesele Ukraina akimiyeti tarafından teren bir talil keçirilmesine muhtac, bundan soñra Ukraina qanunlarında deñişmeler yüz bere bile.
Aynı vaqıtta Qırım vatandaşları Rusiye pasportını almağa mecbur qalalar, çünki başqaca ne yaşamaq, ne de çalışmaq imkânları qala.
«Bazıları soñuna qadar dayanalar, lâkin Rusiye pasportıñ olmasa, tedaviylenmege bile imkân yoq. Adamlarnıñ başqa bir de bir çaresi qalmay», – dep ayta Cemilev.
Qırımda qırımtatarlarğa qarşı basq devam ete, Ukrainağa qol tutqan Qırım sakinlerini, hususan qırımtatarlarnı yarımadanı terk etmege mecbur eteler.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiye ve Rusiyeniñ Qara deñiz flotunda olğan askerler Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalar kirsetti. Ğarp Qırım Ukrainağa bağlı olğanını tekrarlamağa devam ete.


text:
Yaznıñ bir ayı keçip ketti. Qırım içün - bu ayrı bir vaqıttır. Başqa yerde bu tatil vaqtı olsa, Qırımda bu qazanç vaqtıdır. Qırım sakinleriniñ çoqusı, mevsimde qazanğan aqçağa qalğan yılnı keçireler, çünki başqa iş yoq (ebet, 5-6 biñ ruble aylığı olğan iş qıdıruv merkeziniñ vakansiyalarını saymasaq).
Amma iyün keçti, amma Qırımda kerçek mevsim öyle de başlamadı. Aselet yalılarnı kezip, plâjlarnı baqıp çıqtı, yerli iş adamlarınen qonuştım. Neticesi qasevetke daldıra. Keriç turistsiz, Kefege keçken yıl olağan adamlarnıñ tek yarısı kelgen, Sudaqqa üçten ekisi. Azmı-çoqmı Yalta ve Aluştada raatlanıyıcı bar. Er yerde beklenilgenge köre, adam bayağı azca.
Misal içün, Qırımnıñ eñ büyük avto kempinglerinden birisi yerleşken Midiya körfeziniñ acayip qum plâjı, iyünden yarı boş edi.
Ve böyle baqıp çıqqan soñ qiymet keskenime subyektiv fikir deseñ de, şübeletmegen obyektiv malümat bar. Misal içün, turistler içün Qırımnıñ Cenübiy yalısında bir künlük turlarnı teklif etken turistik şirketlerge kirdim. Men şaştım, amma olarnıñ çoqusı daa işini de başlamadı - müşteri yoq! Kimerleri başladı, amma büyük avtobuslar yerine zar-zorunen mikroavtobuslarnı toldurmağa adam toplaylar.
Men şaştım, amma olarnıñ çoqusı daa işini de başlamadı - müşteri yoq!
"Adamlar sanki bar, amma biz içün yoqlar, çünki olar tölep olamaylar. Evelleri büyük sanatoriy ya da musafirhanege barıp, turğa birden 30-40 adamlıq gruppanı toplay edik, şimdi ise vaziyet bayağı qıyınlaştı. Bu yıl raatlanmağa kelgenler içün, turnıñ fiyatı olğan 3 biñ ruble - büyük aqçadır, ve o qadarını masraf etmege çoqusı azır degil. Ukraina vaqtında sanatoriy turistleri bir qaç kere çoqça tölep ola edi", - nostalgiyasını gizlemeyip, bir turistik şirketniñ hadimi aytıp berdi.
Alçaq kelirge aş sanayınıñ saipleri de şikâyet ete. Eñ çoq aşhanelerde ve küçük azbar tükânlarında ucuz pirojoklar satıla, dep ikâye eteler, amma restoran ve kafeler aman-aman boş tura.
Demek, rusiyelilerniñ deñizge kelmek içün aqçası daa yete, amma kafege barmağa - endi yoq
"Kafemniñ qarşısında - erzaq tükânı, ukrain vaqıtta adamlar plâjdan birden tamam kafeme kele edi, şimdi ise doğru tükânğa barıp, kiralanğan meskende üylelik yapalar. Kafege kirseler de, eñ ucuz aşlarnı sımarlaylar. Demek, rusiyelilerniñ deñizge kelmek içün aqçası daa yete, amma kafege barmağa - endi yoq. İşte, mevsim yoq, iyülnen avgust da böyle keçse, bizim, iş adamlarınıñ, işimiz çataq", - dep zarlandı yalı boyunda yerleşken bir şeerde kafe saibi.
Kapsel körfeziniñ plâjında çalışqan balalar, turist fuqareleşti, dep ayta, 4 saatlıq şezlong kiralaması içün 200 ruble tölegen çoq tapılmaz.
Yazıq ki, amma adaletli olmaq içün, Qırım biznesmenleri de turistlerniñ azlaşmasında qabaatlı olğanını aytmaq kerek. Fiyatlar ve servis keyfiyeti em de qıta Ukraina kurortlarından, em qomşu Rusiye kurortlarından artta qala. Qırımda masraf etilecek parağa, Türkiyeniñ "all inclusive" otellerinde ya da başqa çetel kurortlarda yahşı etip raatlanmağa mümkün. İşte, neniñ lafını etemiz - tatilde olğan içtimaiy ağlardaki dostlarım bile, Qırımdan degil, Türkiyeden süretlerni derc ete!
Amma yerli iş adamlarını da añlamaq mümkün - suv ve yarıq tarifleri pek köterildi, teşkerüv ve ştraflar basa-bas çoqlaşa, endi Qırımda küçük ve orta biznesnen oğraşqanlarğa medal berilse de olur...
Qırımnıñ rusiyeli akimiyetiniñ de büyük qabaatı bar, çünki beş yıl içinde olar bir dane de temizlev stantsiyasını qurmadı ve yañartmadı. Bunıñ erine qoruqlarnı ve Qırım tabiatınıñ tiyilmegen yerlerini qurıp qoydılar, olarnıñ arasında Sudaqta Kapsel körfeziniñ yarısını qaplap alğan ve Meganom burnuna qadar uzatılacaq davalı "Tavrida" forumıdır.
Ve, ebet, mubarek yarımadada ne yapqanlarına baqqanda, yürek sızlay. Kimerde, taqatsızlıq anlerde, özüme sual berem: biz, yerli skainler, Qırım endi kurort degil de, Rusiyeniñ arbiy bazası çevirilgenine aceba dayanacaqmızmı? Amma birden özüme kelem: öyle şey olmaz, ne qırımtatarlar, ne de Ukraina tarafdarı olğan Qırım sakinleri buña el bermez. İnanamız ki, bir kün kelir ve rejim dağılğanından soñ, Qırım tabiatı ğayrıdan güllenir ve yeşilir, ve yarımadağa turistler kene qaytır. Bu ümütnen em yaşaymız.
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
Aş paalılaşa, pensiyalar artmay. Rusiye federal devlet statistik hızmetiniñ malümatına köre, 2018 senesi Rusiyede aşayt malları Avropa Birligine köre dört qat tez paalılaşqan edi. Aşayt mallarınıñ fiyatları 2017 senesine köre 5,5%-ğa arttı, eñ çoq et ve et malları zarar kördi – 7%-dan ziyade.
İslâattan soñ vade etilgen 1000 ruble qoşumça aq istegen qırımlılar pensiya fonduna muracaat etip, ya bir fayda körmey, ya da devletke borclu qala. «Primeçaniya» Aqyar neşiriniñ malümatına köre, muracaat etkenlerniñ pensiyaları zaten yükek, şu sebepten ödevlerni qısqartmağa başlay ekenler.
Moskva devlet universiteti iqtisadiyat fakülteti yanında iqtisadiy siyaset tedqiqatları merkeziniñ müdiri, Rusiye ükümet apparatı reberiniñ sabıq muavini Oleg Buklemişev eali içün iqtisadiy vaziyet eyileşecegine ketirecek bir yol körmey.
– Soñki beş yıl devamında ealiniñ kârları eksile edi, meraqlısı şu ki, parallel statistik memlekette fuqarelerniñ sayısı eksilgenini köstergen edi. Añlaşıla ki, 2019 senesi inflâtsiya tezleşecek – bunıñ sebebi maqsadı belli olmağan qoşulğan fiyat bergisidir. Ealiniñ kârlarına tesir etilecek, olar kene eksilecek kibi körüne. Bir de bir oñğanlıq olacağını beklemege kerekmey, çünki memleket iqtisadiyatındaki meyiller ğayet añlayışlı. Bu tez bir artuv degil, dünya iqtisadiyatındaki vaziyet deñişkeninen inqirazğa yaqın ve kerilevge keçecek artış ola bile. Eñ yaqın vaqıtta inqiraz ve pek orta artuv arasında bir şey olacağını tahmin etem.
Oleg Buklemişevniñ qayd etkenine köre, fuqarelik problemi ket-kete daa açıq olıp qala.
Fuqarelik vaziyeti eyileşsin dep, iqtisadiy artuv ardı-sıra olmalıOleg Buklemişev
– Bir sıra insan, qorantanıñ yahşı kâr qazanmağa imkânı yoq. İş yerleri ğayıp ola, çeşit yönelişlerde kârlar eksile. Fuqarelik vaziyeti eyileşsin dep, iqtisadiy artuv ardı-sıra olmalı. Tek bu küç qayıqlarnı köterip olur, az qazanğan ve devletniñ içtimaiy yardımından faydanlanğan eñ fuqare ealiniñ qayıqları bile köterilir. Ükümet bu artuvğa on yıldan berli irişemey. 2019 senesi 2009 senesi olğan aynı noqtağa qayttıq, – ayat standartlarınıñ eyilişüvine köre bu vaqıt ğayıp etildi. Sanktsiyalar eñ büyük seviyeni belgiley, kelecek inkişafnıñ eñ yuqarı noqtasını – insanlar ileride vaziyet bugünkinden daa beter olacağından qorqa.
İş adamları yatırım yapmağa qorqa, vatandaşlar para masraf etmeyip toplay.
Ukraina iqtisadiy eksperti Yevgeniy Nevmerjitskiyniñ qayd etkenine köre, Rusiye özüni iqtisadiyat ceetinden tış siyasetke bağlandı.
– Rusiye devletiniñ siyaseti deñişmey, tecavuzcı olıp qala, sanktsiyalar quvetleştirile bile – bunı em ABD, em Avropa Birligi bildire. İqtisadiy vaziyet daa beter ola bile. Onı deñiştirmek içün öz siyasetini deñiştirmek kerek. Elbette, Rusiye ile işbirligi yapqan dünya ve memleketler içün bu elverişli degil, amma iqtisadiyatqa daa çoq menfiy tesiri bar. O, 50%-dan ziyade energiya menbalarınıñ ihracına bağlı, yani semeresiz. İqtisadiyat inkişaf etmegeniniñ esas sebebi – habarcılıq, o, idare ete. İş adamları ve vatandaşlarnıñ aqları qorçalanmay. İçtimaiy tedbirler rusiyelilerge yardım ete bile, amma umumiy vaziyetni deñiştirmey.
Yevgeniy Nevmerjitskiy emin ki, Ukrainanıñ topraq bütünligi ğayrıdan tiklengende Rusiyeniñ iqtisadiy vaziyeti bayağı eyileşe bile.
Aqmescitniñ Rusiye şeer şurasınıñ deputatı Stepan Kiskin, qırımlı pensionerler raat yaşamaq içün 2-3 qat ziyade almalı, dep tüşüne.
Amerikada, Avropada yahşı yoqsamı? Er yerde zor. Amma qırımlılarnıñ optimizmi bar, çünki Qırım er daim bir inci ediStepan Kiskin
– Pensiyalarnıñ indekslevi yapıla, amma, elbette, normal seviyege çıqmaq içün insanlarğa yetmey. Devlet bir şey yapa, şu sebepten er şey yaramay olğanını aytmaq da yañlış. Elbette, 9 biñ pensiya azdır, pensioneler 20-30 biñ ruble almalı, dep tüşünem. Anam 22 biñ ala, 80 yaşında oña yete. Rusiye sanktsiyalar altında buluna, Qırım ise – ekili sanktsiyalar altında: em Ukraina tarafından, em dünya toplulığı tarafından. Lâkin maşina yolu (Keriç köpründeki – QA) ve demiryolu öz işini yapalar – fiyatlar turğunlaştı. Bütün dünyada insanlarnıñ keyfi bozula, çünki global buhranda, kapitalizm içinde yaşaymız. Amerikada, Avropada yahşı yoqsamı? Er yerde zor. Amma qırımlılarnıñ optimizmi bar, çünki Qırım er daim bir inci edi.
Stepan Kiskinniñ tahmin etkenine köre, şu sebepten Rusiye Qırımğa büyük iqtisadiy diqqat ayıracaq.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)
Katerina Nekreçaya, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ prodüseri, mahsus leyhalarnıñ alıp barıcısı ve müellifi


text:
Ukrainanıñ "Bumboks" taqımı Kyivdeki bir kontsertte Rusiyede Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası" boyunca maküm etilgen qırımtatarlarğa qol tuttı. Bunıñ aqqında Facebookta Ukraina Gumanitar Siyasetiniñ İnkişafı Ofisiniñ koordinatorı Oleksandra Dvoretskaya yazdı.
"Oleg Sentsovğa Azatlıq" aktsiyası Olegniñ serbest etilmesinen bitmedi. Eñ uzun apis cezası qabaatsız qırımtatarlarğa berildi. Bir çoq Ukraina vatandaşı esirlikte tutula ve bunı unutmaq mümkün degil. Sadece kezip dolaşmaq mümkün degil. Bu vaziyetni deñiştirmek içün davranğan adamlarğa minnetdarmız", - dedi kontsert vaqtında "Bumboks" gruppasınıñ yırcısı Andrey Hlıvnük.
Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi sentâbrniñ 16-nda Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davası» boyunca üküm çıqardı. Marlen Asanov 19 yıl sert rejimli koloniyada, Memet Belâlov 18 yıl sert rejimli koloniyada ve bir buçuq yıl sıñırlav; Timur İbragimov 17 yıl sert rejimli koloniyada ve bir buçuq yıl sıñırlav; Server Zekiryayev 13 yıl sert rejimli koloniyada; Server Mustafayev 14 yıl sert rejimli koloniyada ve bir yıl sıñırlav; Seyran Saliyev 16 yıl sert rejimli koloniyada ve bir yıl sıñırlav; Edem Smailov 13 yıl sert rejimli koloniyada ve bir yıl sıñırlavğa üküm etildi. Ernes Ametov qabaatsız tanılıp, mahkemede azat etildi.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davası» mabüslerine çıqarılğan ükümni Qırımdaki diniy taqiplerniñ daa bir delili dep saya.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ temsilciligi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» ükmüni «arbiy cinayet» dep adlandırdı. Reintegratsiya nazirligi, qırımtatarlarğa qarşı çıqarılğan üküm sebebinden Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı sertleştirmege talap etecek, dep bildirdi.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırımda fevralniñ 9-nda saba Rusiye quvetçileri qırımtatarlarnıñ evlerini tintti, bir qaç insan tutuldı, dep haber ete «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi.
«Regional faallerimizniñ malümatına köre, sabadan Qırımnıñ farqlı regionlarında bir qaç qırımtatarınıñ evinde tahqiqat tedbirleri keçirile», – dep aytıla haberde.
Faallerniñ malümatına köre, tintüvlerden soñ tutulğanlar:
- Osmanov Ansar İsmailoviç, Bağçasaray rayonı, Büyük Süyren (Tankovoye) köyü, Gagarin soq., 11. Tintüv yekünlendi, er adamı Qırımdaki FSB idaresine alıp ketirildi.
- Abdulvapov Amethan Necipoviç, Aqmescit, Beloye-5, Kürkçi soq., 20. Tintüv yekünlendi, er adamı Qırımdaki FSB idaresine alıp ketirildi.
- Mustafayev Marlen Ramisoviç, Qarasuvbazar, Aq Qaya (Belaya Skala) köyü.
- Seytosmanov Ernest Kazimoviç, Aqyar, Balıqlava rayonı, Hayto (Tılovoye) köyü, Lazurnaya soq. Tintüv yekünlendi, er adamı Qırımdaki FSB idaresine alıp ketirildi.
Al-azırda Rusiye quvetçileriniñ resmiy resurslarında tutuv ve tintüvler aqqında malümat yoq.
Human Rights Watch maruzasında 2021 senesi işğal etilgen Qırımda Rusiye akimiyeti diniy ve siyasiy sebeplerden taqip etmege devam etti, dep haber etilgen edi.


text:
Ukrayina Prezidentiniñ Qırım MC-deki daimiy temisilciliginiñ Hersondaki ofisi üzerinde Ukrayina bayrağı yelpiremekte. Bunı müessiseniñ matbuat hızmeti haber etti.
"Azat etilgen Hersondaki ofisimizde Ukrayina devlet bayrağı yelpirey! Temsilcilikniñ taqımı "Femida" bölüginiñ arbiyi qırımlı Eduard Leonovğa teşekkürler bildire", - dep yazıla temsilcilikniñ bildirmesinde.
Ukrayina prezidentiniñ Qırım MC-deki temsilciliginde qayd ettiler ki, tezden Ukrayina barağı "azat etilgen Aqmescitteki ofis üzerinde yelpireycek" ve "Qırım Ukrayinadır".
Herson ve vilâyetniñ bir qısmı rusiye arbiyleri tarafından martnıñ başında işğal etildi. Noyabrniñ 11-nde Ukrayina Mudafaa nazirligi Herson Ukrayina ordusınıñ nezareti altına qaytqanını ilân etti. Şeerniñ merkezinde Ukrayina bayrağını köterdiler.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/04-23
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Nikolay İlminskiy (23.04.1822, Penza gubernası administrativ üzäge Penza şähäre - 27.12.1891, Qazan gubernası administrativ üzäge Qazan şähäre, / Rusiä İmperiäse) — rus könçığışnı öyränüçe, möğallim.
Qazan ruxani akademiäsendä tabiği fännär häm törek-tatar tele uqıtuçısı, pravoslav dini kitapların tatar telenä tärcemä itüçese. Tärcemä häm missionerlıq eşläre buyınça tikşerenülär öçen Sankt Peterburg häm Yaqın Könçığış illärenä säfärlär qıla.
Keräşen Tatarları öçen kirill imläse nigezendä älifbanı tözi, mäktäpne aça. Bar rus bulmağannar öçen uqıtuçılarnı äzerläwçe seminariäsen buldıra häm ülemenä qadär citäkli.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Bunı jurnalist Yuriy Butusov ayta, dep bildire UNİAN.
Butusovnıñ aytqanına köre, Yuliy Mamçur Ukraina ordusı tarafından nezaret etilgen territoriyağa kelgen soñ, olar telefon vastasınen bağlanıp oldılar.
«Polkovnik böyle dedi: «3,5 kün devamında meni bir kişilik kamerada tuttılar. Birinci kün mennen bellisiz Rusiye arbiyleri laf etti – Ukraina halqına berilgen ant sözlerinden vazgeçip, Rusiye ordusında hızmet etmege çağıra ediler. Bundan soñra ruhiy ceetten sıqıştırdılar – yuqlamağa bermey, qapunı silânen ura ediler. Özümni yahşı duyam, keyfim de yahşı. Şimdi ne yapacam? Başta yuvunırım, soñra qarar alacam. Ukrainağa şan-şerefler olsun!», – dep bildire jurnalist.
Malüm ki, martnıñ 22-de Aqyar civarında Belbekte aviabazağa ücüm ettiler. Arbiy bölükke «Qırımnıñ halq imayesi» vekilleri kirdiler. Araba qapunı BTR vastasınen yıqtılar.
Menbalarnıñ malümatına köre, ücüm vaqtında silâ davuşları eşitildi, ücüm vaqtında eñ az 6 BTR-80 qullanıldı.
Bu arbiy bölükniñ komandanı Yuliy Mamçurnı Rusiye arbiyleri esir ettiler.
Birazdan belli oldı ki, onı apske alıp, Aqyardaki arbiy apshanege ketirgenler.
Martnıñ 26-da onı ve diger zabitlerni azat etip, «qıtağa» yolladılar.


text:
Kremlge boysunğan Qırım Fiyatlar ve tarifler boyunca Devlet komiteti yarımadanıñ 36 işhanesinde «ayatiy kerekli ve eñ müim ilâc cedveline» kirgen ilâclar fiyatlarınıñ talilini yaptı ve belgiledi ki, bir qaç kategoriyada orta qoşma fiyat arttı.
Bu aqta müessiseniñ matbuat hızmeti sentâbr 13-te bildirdi.
«50-ge qadar ruble fiyat gruppasında qoşma fiyat 22,23 fayıznı teşkil ete, bu ise, keçken aftanıñ köstergicine köre, 0,07% yüksektir, 50-den 500-ge qadar ruble fiyat gruppasında – 20,59%, bu ise, 2016 senesi avgust 2-de keçirilgen monitoring vaqtındaki köstergiçke köre, 0,04% ziyade, ve 500-den ruble fiyat gruppasında – 15,05%, bu ise, keçken afta seviyesinden 0,06% azcadır», – dep aytıla beyanatta.
Tünevin Qırım Fiyatlar ve tarifler boyunca Devlet komiteti reisi Nina Zotoviç bildirdi ki, ayatiy kerekli ve eñ müim ilâclarnıñ fiyatları köterilmesi «devlet tarafından ciddiy nezaret etile».
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırım işğalinden soñ hızmetke Rusiye ordusına keçken ukrainliler Rusiye komandanlığı tarafından horlav ve aşalavqa oğratıla.
Bunı Ukraina Silâlı Quvetleriniñ muqavelecisi Redvan Menboriyev tarif etti. O, Qırım işğalinden soñ, Rusiye ordusınıñ sırasında hızmet etti, faqat soñra yarımadanı terk etip, ATO zonasına terroristlerge qarşı küreşmege kete, dep bildire SBU matbuat hızmeti.
Muqaveleciniñ sözlerine köre, o, hızmet yerini Ruseiniñ istilâsına narazılıq köstermek içün taşladı.
«Men Rusiye yolbaşçılığınıñ Ukrainağa nisbeten siyasetini iç te qabul etmeyim. Vatanımnıñ bir qısmını işğal etken orduda hızmetimni toqtatmağa qarar aldım ve Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde terroristlerge qarşı küreşmege azırım», – dey Menboriyev.
Qırımlı Rusiye silâlı quvetlerinde ukrainlilerge kösterilgen areketler aqqında tarif etti
«Sabıq ukrain arbiyleri işğal etilgen territoriyadan üç yıl devamında çıqıp olamazlar, olarnıñ aylıqları ğayet farqlıdır. Ukraina tarafdarları olğan arbiylernı ordudan quvmağa ya da Rusiyeniñ uzaq garnizonlarına «sürgün etmege» vade eteler», – dep bildire matbuat hızmeti.
Qırımlı Rusiye komandalığı er kün Ukrainağa qarşı teşviqatnı alıp barğanını bildirdi.


text:
Rusiye FSBsiniñ hadimleri Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırında qırımtatar aq qorçalayıcısı Abdureşit Cepparovnı kene tutıp, 2,5 saattan soñ yarımadağa kirsetti.
Bu aqta Cepparov Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Başta olarnıñ 4-ke 2,5 metrge mahsus qafesinde tuttılar, soñra odağa aldılar. Talap etkenim kibi, aqlarımnı oquğanlar. Soñra 51-inci maddeni (özüne qarşı şaatlıq etmemege imkân bergen Rusiye Anayasasınıñ maddesi – QA) qullanmağa imkânım barmı dep soradım. Maña bu alda 3 saat ve daa çoq devam etecek dediler, bir özüm degil edim ve mennen beraber ketken insanlarnıñ vaqtını almamaq içün suallerine cevap bermege qarar aldım», – dep bildirdi aq qorçalayıcı.
Onıñ aytqanına köre, adet üzre faaliyetinen bağlı bir sıra sual oldı.
«Soñra şahsiy eşyalarnı baqmağa başladılar, soñki kapikke qadar er şeyni baqtılar, çantamnıñ içinden er şey çıqardılar. Şaatlar bar edi, kamerağa çıqara ediler. Soñra belime qadar soyundırdılar. Protokol tizildi, onı şaatlar imzaladı. Tahminen 2,5 saat devam etti», – dep tarif etti Cepparov.
FSB hadimleri bunı izaatlamay.
Dekabrniñ 1-nde Rusiye quvetçileri Cepparovnı memuriy sıñırda eki saattan ziyaden sorğuğa çekti. Aq qorçalayıcı oktâbr ayında da tutulıp sorğuğa çekilgen edi. Cepparovnıñ fikirince, oña qarşı «dosye azırlaylar».
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».


text:
Sultaniye Uskut-qızı
TAVŞANÇIQ BAHARNİ BEKLEY
Qış boyu tavşançıq bir qart emen tereginiñ quvuşında ayazdan saqlana. Bir kün suvuqtan qaltırap, quvuştan baqa ve:
– Canım, Emen dede, bahar kelmesine daa çoqmı? – dep soray.
– Qarlar irip, dağlardan özenler nomay aqsa, bahar kelir, – dey emen teregi.
Tavşançıq quvuş içine saqlana ve qarlarnıñ irimesini bekley. Biraz vaqıt keçe, cıllı yel esse, ava qızmağa, qarlar irimege başlay. Tavşançıq quvuştan çıqa ve:
– Bahar keldi! Bahar keldi! – dep, quvana.
– Biraz daa sabır et. Qarılğaçlar kelsin, – dey qart emen.
Bir qaç künden qarılğaçlar da kele. Olar yuva yapmaq içün yer qıdıralar. Tavşançıq kene emenden soray:
– Canım, Emen dedeçigim, endi qarlar iriy, qarılğaçlar da keldi, ne içün bahar kelmey?
– Azçıq daa bekle, özenlerden nomay suv aqsa, çimen yeşil kilimnen örtülse, terekler bürlenip, çeçek açsa, quşlar yuva yapmağa başlasa, balqurtçıqlar uyanıp uçmağa başlasa, ana o vaqıt aqiqiy bahar kelir.
Tavşançıq dağlardan taşıp kelgen özençiklerni, çimenniñ yeşil kilimnen örtülmesini, quşçıqlarnıñ yuva yapmasını, terekler bürlenip çeçek açmasını, balqurtçıqlar uyanıp, uçmasını sabırnen bekley.
Ne ise, öyle kün kele. Tavşançıq sevine-sevine emen teregi yanına bara ve onı zornen tanıy.
– Emen dede! Men endi bilem: ava qızıp, qarlar irise, dağlardan özençikler şırıldap aqsa, qarılğaçlar kelip, yuva yapsa, çimen yem-yeşil kilimnen örtülse, terekler bürlenip, çeçek açsa, balqurtçıqlar uyanıp, uçsalar, daa… Emen dedeçigim yeşil cübbesini kiyse – o zaman bahar kele.


text:
Bağçasaray rayon devlet memuriyetiniñ reisi İlmi Ümerov avgustnıñ 19-da istifağa çıqmaq qararı aqqında ilân etti. İlmi Ümerov rayon devlet memuriyeti bölükleri, yerli idare organlar, müessise, teşkilât ve rayon hızmetleriniñ reberleri ve hadimlerini toplap bunı ayttı.
İlmi Ümerov Bağçasaray rayon devlet memuriyetiniñ reisi vazifesinde bulunğan 9 yıllıq işini talil etip, Bağçasaray rayonınıñ içtimaiy-iqtisadiy inkişafı köstergiçlerini Qırımnıñ diger rayonlarınıñ seviyesine qadar arttırmaq içün çalışqanını qayd etti.
Onıñ aytqanına köre, onıñ işbu adımı «deñişken şaraitlerde çalışmaq çare olmağanı, em de printsiplerden vazgeçmek kerek olğanınen» bağlı.
Bağçasaray rayon devlet memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildire ki, İlmi Ümerovnıñ işdeşleri ve hadimleri onıñ aqqında bir sıra müsbet fikirlerni seslendirdiler.
İlmi Ümerov sabıq hadimlerine muracaat etip, «adamlarnı sınıf ve baqışlarına köre» saylamayıp, rayon içün çalışmağa çağırdı.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Aqyarda noyabrniñ 17-nde patlavlar oldı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onıñ malümatına köre, saat 15:28-de Aqyarnıñ merkeziy qısmında ava mudafaa sistemasına oşağan bir patlav eşitildi.
Saat 15:43-te Aqyarda uzaqtan daa dört küçlü ses eşitildi, olar Rusiye arbiyleriniñ poligondaki azırlıqta atış seslerine oşadı.
«ÇP/Sevastopol» Telegram kanalı şeerde patlav sesi olğanını tasdıqlay. Tafsilâtlı malümat yoq.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgenine köre, saat 13:19-da Aqyarda küçlü bir ses eşitildi.
Rusiye akimiyeti bu haberlerni izaatladı.
Noyabrniñ 16-nda Aqyar sakinleri şeerde küçlü patlavlar olğanını şikâyet etti. Şeerniñ Rusiye yolbaşçısı Mihail Razvojayevniñ haber etkenine köre, bu Rusiye Qara deñiz flotunıñ talimleri ve sirena teşkerilüvinen bağlı edi.
Aqyarda noyabrniñ 27-ne qadar «sarı» terror telükesiniñ seviyesi uzatıldı. O, Aqyarda Rusiye Qara deñiz flotunıñ ştabına «uçucısız ücüm etken» soñ kirsetildi.
Aqyardan ğayrı, «sarı» seviye Qırımnıñ şimalinde, Keriçte ve Yedi Quyu rayonında, Qırımnıñ Rusiye nazirligi obyektlerinde devam ete.
Avgustnıñ soñunda Aqyarda işğal altındaki yarımadada olğan patlavlar sebebinden sığınaqlar teşkerilip başlandı. Aqyarnıñ Rusiye yolbaşçısı Mihail Razvojayev şeerde mağaz ve sığınaqlarnıñ 82%-ı temizlendi, dep bildirdi.
Oktâbr ayında Aqyarnıñ eski evlerinde sığınaq malümatları tarqatıldı. Yerli sakinlerniñ malümatına köre, mağazlar insanlarnı qabul etmege azır degil.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.