text:
Qazaq tiliniñ qos tarlanı (Mäulen Balaqaev pen İsmet Keñesbaev) ayttı degen äñgimeniñ köbi bwl künde añızğa aynalıp ketti. Bwl adamdardıñ ğalım retindegi eñbekteri öz aldına da, adam retindegi äñgimeleri ekinşi bir qızıqtı sala. Sälde bolsa ezu tartqızıp, es jinatatın olardıñ äzil-qaljıñdarın keyingi wrpaqtıñ da bile jürgeni maqwl-au degen oymen qolğa qalam alıp em. Endi soğan kezek berelik.
Sekeñniñ Til bilimi institutında direktor kezi. Onda Mäken jartılay universitette, jartılay institutta isteytin. Bir küni Säkeñ üyde otırıp, jwmıstağı Mäkeñe telefon soğadı.
– Äy, Mwrın, özim mazam bolmay auırıp otırmın. Sestra kelip tamırımdı taba almay äure bop ketti. Sonda da eki jarımda institutqa baram. Söz bar, küt! – deydi. Sonda Mäkeñ ilip alıp:
– Senikiniñ bäriniñ jasırınıp jüretin ädeti ğoy, nesin sasasıñ! – depti.
***
Sekeñ (İsmet Keñesbaev) ajal auzınan qalıp, auruhanada jatqan sätinde, qwrdası Mäkeñ (Mäulen Balaqaev) barıp köñilin swraptı.
– Äy, ana jaq qalay eken. O jaqtan da jol tauıp jetkenbisiñ, sabazım?– degen Mäkeñe, ol “qwlağıñdı jaqındat” degendey işara jasaydı da eñkeye bergen qwrdasına:
– Ketip-aq qalatın ret bolıp edi. Biraq o jaqta da adamdı alfavit tärtibimen şaqıradı eken. K – emes, bizge keregi B degen soñ, amalsız qaytıp keldim. Kezek seniki eken – dep jımiğan eken.
***
Sekeñ auruhanadan keyin de köp emdelip barıp endi ğana jwmısqa kirisip jatqan beti. Jinalıp qalğan jwmıstardı kezegimen keñeste qaray bastağan. Ol kisiniñ mwndaydağı ädeti jwrtqa mälim. Köp mäseleni aldın ala özi şeşip qoyadı da, keyde keñes müşelerimen aqıldasqanday boladı. Sonday bir mäseleniñ twsında ol qwrdasına:
– Mäke, siz qalay qaraysız?
– dep qalğanı. Mäkeñ mwndayda qaljıñnan esesin jibermeydi. Äli tüzele qoymağan Sekeñniñ bet-auzına qaradı da:
– E, nesine jaltaqtaysıñ. “Auzı qisıq bolsa da, direktor söylesin” degen zaman ğoy, tarta ber! –dep sart etkizdi. Ekeuiniñ qaljıñın biletin jwrt mäz boldı.
***
Qanekeñ (Q.Sätbaev) qaytıs bolıp ziyalı qauımnıñ qabırğası qayısıñqırap twrğan sätte de, Sekeñ dosına:
– Qaşanğı qazaq qırıla beredi. Seniñ sağatıñ kelgen joq pa osı, – dep aşılau qaljıñ aytıp saladı. Sonda Mäkeñ swq qolın joğarı nwsqap:
– Onı biz emes, anau mıqtınıñ özi biledi. Ol, aldımen, igi jaqsılardı alıp jatır. Endigi jaqsımız sen dep jürmiz ğoy! – deydi. Qaumalağan jwrt külkiden bulığıp äreñ şıdaptı.
* * *
İsmet, Mäulen, Ğayniden üşeuin şaqırıp qonaq etip, sözin tıñdaudı äues köretin şaq. Bir jolı osınday bir bas qosudıñ säti tüsip, ädemi äñgime-düken bastalğan. Talay äñgimeniñ tiegi ağıtılıp, otırıs qıza tüsken sätte aqköñil de, añqau Ğaynekeñ kenet:
–Sonımen qaysımız bwrın ö
lemiz! –dep qoyıp qaldı da, bir jañalıq tapqanday Mäkeñe qarap, jımidı. – Öziñ aytpaqşı, endigi igi jaqsımız İsmet qoy, osı ölsin, — dep qarqıldap küledi. Bir “tauıp aytqan sözim boldı” degendey özi mäz. Sol kezde Mäkeñ:
–Äy, Ğayniden, — dedi onı äreñ toqtatıp. – Mwnı öltirip qaytesiñ. Odan da ekeumizdiñ birimiz ölgenimiz dwrıs, — dep säl toqtadı da, — Nege? Öytkeni, sen öle qalsañ onıñ qanday ğıp şığarıp salatının bilesiñ be? Basında öziñdi öziñ tanımastay etip egiltip söyleytini sonşama, tabıtta jatqan seniñ de jılap jiberuiñ mümkin. Al bwl ölse mwnıñ basında kim söyleydi. Sen be söyleytin? Sen ne aytasıñ, seni kim tüsinedi. Bwl bayğwstıñ barın joq qılasıñ ğoy. Sondıqtan oylan. Jañağıñdı qaytıp al, ölsek, aldımen biz öleyik.
* * *
Bügingi ğılımi keñes köñildi ötip jatır. Mwnday otırıstardıñ tüyini köbinese Sekeñe baylanıstı. Bügin ol kisiniñ köñil-küyi köteriñki eken. Ärkimge jılı söz aytıp, qaljıñ tastap, ara-arasında qarqıldap külip te aladı. Keñeste izdenuşi S.Tölekovanıñ “Alğıs-qarğıs mändi frazeologizmder” dep atalatın dissertaciyası talqılanıp jatqan. Sekeñ izdenuşige qarap:
– Qazaq tili mwnday sözderge de bay ğoy, sonıñ birazın sen de jinağan ekensiñ, jön delik. Al bwlardıñ äyelder men erkekterge tän türlerin tauıp, jiktediñ be? –dep swraq qoydı.
– Sonda Mäkeñ dissertanttan bwrın älgilerdi jımiıp tergiştey bastadı. Sekeñ swrağın odan arı naqtılay tüsti.
– Mäselen, erkekter a
ytpaytın, tek äyelderge tän qarğıstar bar, solardı aytam!
–Erkekter “Qırğın tigir!” dep te ayta beredi – dep Sekeñdi qaljıñğa tartıp edi. Sonda Sekeñ jwlıp alğanday:
–Mwnı Mäkeñnen basqa erkektiñ aytqanın estigen emespin! – dep sart etkizdi. Jwrt du küldi. Sekeñ mwnımen tınğan joq, dissertaciya materialın paydalana otırıp, Mäkeñdi tağı bir türtip ketti. Ol S.Tölekovağa qarap:
– Al endi bar ğoy şırağım, mına jwmıstı zerttegende aşqan jañalığıñ qaysı? Mwnı men ğana emes, osıdan 20-30 jıl ötken soñ mına otırğan ağalarıñ da swraydı. Ärine, ol kezde mına Mäulen men Ğayniden bola qoymas, al meniñ bolatınım anıq – dep qulana tüsti. Sonda manağı wtılıstıñ esesin qayırudıñ jolın izdep, añısın añdıp otırğan Mäkeñ, özi qwrğan qaqpanğa añdamay özi kep tüsken qwrdasına:
– O, jağıñ qarısqır! – dedi aqırın ğana. Manağı manağı ma, jwrt qıran-topalañ külki qwşağına endi. Äsirese, alğıs-qarğıs mändi sözder talqığa tüsip jatqanda, mınaday qaljıñ tipti jarasım tauıp ketkendey edi.
***
Mäkeñ men Ğaynekeñ proferanstı jaqsı oynaytın da, al Sekeñniñ kartağa zauqı soğa bermeytin. Degenmen jinalğan jerde ol qauımdasıp otıra qap jwrttı “Kingoğa” jegip qoyatın. Oyın üstinde neşe aluan qızıqtı, äñgimeler, estelikter ketedi. Sonday bir äñgimeniñ qızğan twsında, jwrttıñ aytq
anın birde estip, birde esitpey öz oyımen özi äurelenip otırğan Ğaynekeñ tosın kiligip eldiñ sözin bwza beredi. Äsirese, Sekeñ aytqan sözdiñ birin wğıp, birin wqpay, äyteuir arsalañdap külip, köldeneñnen kiligip qoymağan oğan “Äy, Ğayniden, äy, Ğayniden, qoysañşı endi, sözge qonaq berseñşi!” dep otırğan Sekeñ bir mezgilde mülde şıdamı tausılıp, qwrdasına “Äy, qwlağıñnıñ …. tas kereñ miımızdı jep bittiñ ğoy. Qoyasıñ ba, qoymaysıñ ba. Toqtat!” deydi.
Sonda ol aşulanudıñ ornına:
– Bwl Simetti qoysayşı, eki söziniñ birinde meni maqtaydı da otıradı – dep mäz bolıp qarap twradı.
Ğaynekeñniñ mına qojanasırlığına basqalarmen birge Sekeñniñ de küluden basqa şarası qalmadı.
Mäkeñniñ direktorlığı
Bir jolı Sekeñ Wzaq merzimge şetelge saparğa şığatın boladı, uaqıtşa direktor etip qaldıratın bir solidnıy adam izdeydi. Äri oylastıra, beri oylastıra kelgenşe, Mekeñnen artıq ılayıqtı adam tappaydı. Söytip Qanekeñmen /Q.Sätbaevpen/ kelisedi de Mäkeñdi institutqa direktor etip qaldıradı. Bwl til men ädebiettiñ bir institut bop twrğan kezi bolatın. Josparlı jwmıs bwrınğışa öz jönimen jürip jatadı. Merzimdi uaqıtı bitip, Sekeñ sapardan oraladı. Asa köñildi alpauıt adam äueli Mäkeñe /öziniñ kabinetine/ kelip, äserlerin wzaq äñgimeleydi. Biraq Mäkeñ elpektep, ornınan qozğalıp, orındıq wsınu ornına, barınşa salmaqtana, sızdana tıñdap otıradı. Äni-mine degenşe Sekeñ äñgimesin tausıp bitedi de auıldıñ jağdayın swray bastaydı. Mäkeñ bolsa kresloğa jabısıp qalğanday direktorlıq orındı bosatar türi
joq. Şıdamı tausıla bastağan Sekeñ endi birdeñe dey bergende telefon şar ete qaldı. Mäkeñ trubkanı jaylap aladı da:
– Ä, Qanekeñbisiz. Iya, iya keldi, osında otır. Joq äli bilmeydi, aytqan joqpın. Aptığın bassın uaqıt bar ğoy. Bälkim öziñiz … Men-aq aytayın ba, meyli, jaraydı Qaneke…– dep sözdi toqtatadı. Söytip, stol jiegindegi şaqırtqı knopkanı basıp qaladı. Sılañ etip jetip kelgen sekretarşağa:
– Bizge bir şay keltirşi, qalqam. Sekeñ wzaq joldan keldi ğoy, şay işip entigin bassın – deydi barınşa salmaqpen. Mına jağdaydı körip otırğan Sekeñ bir quarıp, bir qızarıp, ne derin bilmey, entik baspaq tügili, endi bolmasa jarılarman küyge tüsedi. Aqırı şıdamı tausılğan ol:
– Iya, al ne jañalıq bar, jağdaylarıñ qalay? – deydi.
Mäkeñ onşa män bermegendey, kresloğa odan sayın şalqalay berip:
– Şay alıp otırsañızşı, Seke?! – dep tipti sızdana tüsedi. Bwrın “sen” dep söylesip jürgen qwrdası, endi bügin “siz” dep sızıla qaptı. Bärinen de osınısı ötip baradı. Bir özgeristiñ barın işi seze bastağanmen, manalı beri swrauğa batılı barmay otırğan Sekeñ, nede bolsa bileyin degen oymen:
– Äy, nemene sonda, birde
ñe boldı ma, aytsañşı – dep edi. Mäkeñ tipti odan sayın mañızdanıp, oñ qolın köterdi de,
– E, batır, sabır. Er jigittiñ basına düniede ne kelip, ne ketpeydi. Keşe sen, bügin men degendey, almasıp kelip jatqan zaman ğoy. Sen ketkeli talay özgerister bolıp jatır. Qazir estisiñ. Bärin aqılğa jeñdiretin alıp adamsıñ ğoy, dostım. Sabır et! – degen de Sekeñ tipti tütige bastadı.
– Ne bop qaldı, sonşama, äkesi ölgendi de estirtedi degen, aytsañşı!
Jwlqına tüsken Sekeñniñ odan sayın degbirin qaşırıp, Mäkeñ ünsiz ğana tağı da şaqırtqı tetikti basıp qoyadı. Lıp etipkirip kelgen qızğa “keşegi, Qanekeñ bergen bwyrıqtı äkelşi” dedi. Ol dereu älgi qağazdı Mäkeñ qolına wstata qoydı. Öz oyımen özi älek bop alabwrtıp ol qağazdıñ qanday qağaz ekenimen şaruası bolğan joq. Äyteuir bir swmdıqtıñ habarşısınday onı Mäkeñ sıypalap otırdı da:
– Dostım, auır bolsa da aytayın, ne bolsa da köterip ketetin narlığıñ bar edi ğoy tıñda, şıda iya. Sen ketkeli mwnda biraz özgerister bolıp jatır. Men bwrın bile bermeydi ekem. Mına jwmıs mağan tipti qolaylıraq siyaqtı. Jospar özinen özi jürip jatır. Anda sanda keletin qağazdarğa bwrıştama qoyıp otıruğa da äbden dağdılanıp aldım. Öziñ bilesiñ, sen siyaqtı emes, minezim jwmsaq adammın ğoy. Sodan da şığar kollektiv te “Mäke, Mäkelep” mağan äbden bauır basıp aldı. Al meniñ jwrtpen bet jırtısa bermeytinim öziñe de ayan emes pe?! Şaması Qanekeñe de osı
minezim wnağan bolu kerek, onıñ üstine jwmıs ta ıñ-jıñsız bitip jatır. Bir küni meni şaqırıp alıp “Mäke, Sizdi biz osı direktorlıqqa wyğarıp otırmız?” demesi bar ma. Men üşin bwl kütpegen jağday edi. Sasqanımnan “Qaneke-au, Sekeñ äli tiri ğoy!” deppin. Ol “Sekeñ jöninde saspañız, biraz jıl istedi. Özimiz aytarmız, tüsinigi mol adam ğoy” degen soñ otırğan jayım bar, Seke! Mine jañalığımız osı …
Şıdamı äbden tausılğan Sekeñ älgi äşeyin qağazdı tekseruge de mwrşası kelmey, auır denesimen apırıp-japırıp, kabinetten ata jöneldi. Sol dauıl keulegen ekpinmen barıp, kelesi bölmede otırğan Müsilim Bazarbaevtıñ /ol kezde direktordıñ orınbasarı bolatın/ esigin jwlqa aşadı da, amandıq joq, saulıq joq:
– Sender bäriñ menen qwtıla almay jür ekensiñder ğoy ä? Büldiruin büldirip, sen de tük bilmegensip otırsıñ ba?
Mınaday oqıs äñgimeden şoşına tüsken Müsilim:
– Ou, Seke, ne bop qaldı, assalaumağaleykom, äueli amandasalıqta – dey bergende, basqa äñgime qwlağına enbey twrğan Sekeñ, odan äri jwlqınıp;
– Ne dep otır, anau Mwrınıñ. Jarığan ekensiñder direktorlıqqa. Mwnday mansapqorlığın qaraşı, kötin jelimdep qoyğanday, ornınan twrıp sälem de almaydı ğoy – degen de barıp män-jaydı añğarğan Müseken, şek-silesi qatqanşa küledi.
– Seke, qwrdasıñızdıñ qaljıñın şın körip qalğannan saumısız – dep alpamsaday adamnıñ añğaldığına odan arı mäz boladı. Öziniñ qopaldığınan qaljıñ torına oñbastay tüskenin endi ğana añğarğan Sekeñ
keri şort bwrıldı da qoyq
alañdap barıp öz kabinetiniñ esigin qayta aştı.
-Äy, Mwrnıñnıñ … twr bılay, Müyiziñ qarağayday bolğan şığar, bosat orındı – degen Sekeñniñ mına qılığın äjuağa aynaldırğanına mäz Mäkeñ sılq-sılq külip ornınan twra beripti.
Kisi jwmsau mädenieti
Sekeñniñ boyında, minezinde adamdı oyğa qaldıratın jaylar mol bolatın.
Bir jolı Sekeñniñ kabinetinde bas qosu bolıp, jwrt jinalıp jatqan. Eldiñ birazı orın bolmay twrıp qaldı. Osını bayqağan Sekeñ esik jaqqa alañdap twrğan. Şaması jwmsaytın adamdı izdegen türi bar. Sol eki ortada qızmetkerdiñ birine közi tüsti de:
– Aynalayın, Asqarjan, bayqaşı, anda kim bar eken! El twrıp qaldı, 4-5 orındıq äkele qoysınşı! – dedi. “Öziñ äkel!” dep bwyıra söylemedi. Jas jigittiñ jwrt közinşe sağın sındırmayın degendey, sıpayılap qana işara jasadı. Zerdeli janğa mwnıñ özi de önege edi.
“Soverşenno verno! Qısqart!”.
Bükil Odaqqa atı mäşhür ğalımdar – türkologtar jinalğan. Mäslihattı basqarıp otırğan Sekeñ kezekti şeşenge söz bergen. Ol orıs tiliniñ mamanı, äygili stilis
t, professor H.Mahmudov bolatın. Surılıp söylep sözdi wzatıñqırap aldı. Eldiñ de, Sekeñniñ de tağatı tausıla bastadı. Hayrekeñ oğan qaraytın emes, qızıp alğan. Söziniñ arasında “Ne tak li, Smet Kenesbaeviç?” dep qoyadı. Kelesi bir “Ne tak li – diñ ” artınşa şıdamı şekten şıqqan älginde ğana şaqşasın şaqıldatıp bir atım nasıbaydı tastap alğan Sekeñ orısşa da, qazaqşa da tüsinikti bolsın degendey “Soverşenno verno! Qısqart!” dedi nığarlanıp sart etkizdi. Orıstar “quattap otır” dese, qazaqtar Sekeñniñ mına tapqırlığına mäz bolıp külisip aldı.
Tirşilikte aralasuı men şüyirkelesui az bolğanmen, qazaqtıñ qaljıñın qasterlegen qasieti mol jandar edi-au dep tolğanasıñ. Bwl adamdardıñ boyında zamanına ılayıqtı qılıqtıñ bäri bar edi. Olar bizge osınısımen de qımbat, qadirli.
Ömirzaq Aytbaywlı
Ahmet Baytwrsınwlı atındağı
Til bilimi institutınıñ
Bas ğılımi qızmetkeri, filologiya
ğılımdarınıñ doktorı, professor,
WĞA-nıñ akademigi


c: text/html

text:
Ha'rre
Ha'rre, (Apis mellifera L.) — jer ju'zinde 20 milliyonan aslap ha'rreler bar. ha'rrelerdın' watanı qubla Aziya esaplanadı. Ha'zirgi da'wirde qubla ken'liklerden shekke arqag'a shekem tarqalg'an. Ha'rreler, ko'binshe, shan'araq bo‘lıp jasaydı. Bir shan'araq bir ana (xalıq tilinde "patshası" dep ha'm ju'ritiledi), bir neshe mın' isshi ha'm bir neshe ju'z erkek ha'rreden iba'rat. Ana Ha'rrenin' uzınlıg'ı. 20 — 25 mm, salmag'ı 200 — 250 mg , ba'harden gu'zge shekem ma'yek qo‘yıw ha'm shan'araqtı basqarıw waziypasın isleydi. Qanatı denesının' yarımın qaplaydı, nektar, gu'l shan'ın jiyiriwshi apparatının' ju'kligi menen parıq qıladı. Bir sutkada 2 — 2,5 mın' ma'yek qoyadı. Eger lichinkalardı isshi ha'rreler pal ha'rre su'ti menen azıqlantırıp tursa 16 ku'nde ana ha'rre shıg'adı. Bir shan'aqda jazda 60 — 80 mın', qısta 10—15 mın' isshi ha'rre boladı, sag'atına 60 km tezlikde usha aladı, shan'araqta 2 — 3 km ha'm onnan artıq uzaqlıqg'a ushıp barıp, nektar ha'm gu'l shan'ın jıynaw, nektardı palg'a aylantırıw, mum islew, lichinkalardı bag'ıw, ketek qurıw, uyanı qo‘rıqlaw kibi islerdı a'melge asıradı. Ha'rreler qadimnen qimbatbaxa zat bolg'an palı, propolis, mum, ana ha'rreleri su'ti, ha'rre za'hari ha'm palın alıw, sonın'day awıl xojalıg'ı eginlerin miyweli bag‘lardı shan'latıw ushın bag'ıladı (palha'rreshilik). Ha'rre shan'arag'ı bir ma'wsimde 683140 — 150 kg pal toplaydı, bunnan 100 kg ha'rre shan'arag'ına sarıplansa, 40 — 50 kg ajıratıp alınadı. Ha'rre shan'araq ag'zalarının' xizmet jumısları o‘zara baylanıslı bolg'anlıqtan olardın' birewi ha'm o‘zinshe g'a'rezsiz o'mir keshire almaydı. Na'ssileri: O‘rta Rossiya tog'ayı (qaramtir) ha'rre na'sili (A.m. millifera) — en' ko‘p tarqalg'an na'ssilerge kiredi. Ol irri, paldarlıg'ı joqarı, suwıqqa shıdamlı, ha'r bir shan'araqtan 100 kg ga shekem pal alıw mu'mkin. Kavkaz (Gruziya) taw-qon'ır ha'rre na'silli (A. m. cavcasica) — ko'binshe, Zakavkaze, Worta Aziyada tarqalg'an. Karpat ha'rresi na'silli — Batıs Ukrainanın' tawlı rayonları ha'm Karpat artında ko‘p ushraydı. Ren'i qaramtır, tabiyatı jumsaq, quyrıg'ı uzın. Italiya sarı ha'rresi na'silli (A.m. ligustuca)nın' kelip shıg'ıwı Italiya esaplanıp, Kanada, AQSH, Avstraliya ha'm Jan'a Zelandiyada tarqalg'an. Keyinshelik Finlyandiya, Yaponiya, Qıtay ha'm Hindistang'a ha'm keltirilgen. Shıg'ıs ha'rresi na'silli — Uzaq Shıg'ıs (Pri-more, Xabarovsk)da ko‘p tarqalg'an. Na'sil Ukraina, Worta Rossiya, Italiya ha'm Kavkaz ha'rreleri qatnasında jetistirilgen, paldarlıg'ı ortasha. Kraina ku'lren' ha'rre na'silli (A.m. carnica) — Yugoslaviya, Avstriya tawlarında ken' tarqalg'an.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kelt tärese
Kelt tärese ul Xristian xaçınıñ ber töre, bu täre kiseşüendä alqa urnaşılğan. Kelt tärese Kelt Xristianlığına xas tamğa bula, läkin ul Xristianlıqtan elek bulğan çığanaqlardan kilä, ixtimal.
Çığanaqlar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
İrlandiä häm Britaniäneñ Kelt töbäklärendä ayırım basıp tora torğan vertikal tärelär – yä biyek tärelär – iñ kimendä 7 ğasır'da torğızılalar. Qayber tärelärdä runalar yazılğan. Saqlanıp qalğan biyek tärelär Kornwall häm Wels'tä, İona häm Hebrid utrawlarında, häm İrlandiäneñ küp urınnarında oçrıylar. Başqa tärelärne Kumbria häm Şotlandiä çiklärendä oçratıp bula, läkin alardan qayber Anglo-Sakson tärese traditsiälärendä yasalğan. İñ tanılğan Kelt täreläre - Meat öyäzendäge Kells'tägese häm Lout öyäzendäge Monasterboice'tagısı.
Täre belän alqanı totaştıruçı täre surätläre xristianlıqqa qädärge çorlarda da yış oçrıylar. Qoyaş tärese atalğan mäcüsi tärelärne Tönyaq-könçığış Awrupada (Borınğı Norvegiäle Odin täñreseneñ tamğası bularaq) häm Pireney yarımutrawında tabıp bula. Şundıy häykällärneñ Xristian xaçları belän bäyläneşe kürenmi. Şunısı da qızıq: täre İske İnglizçä rood bula. Zamança İnglizçädäge cross İske Norvegiälelärçä kross aşa Latinçanıñ crux, crucis süzennän kilä. Şulay itep, mäcüsi basqınnar Vikinglärneñ süze Xristian anglo-saksonnarnıñ töp tamğasına küçkän.
Säyäsi tamğa[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Kelt häm Qoyaş täreläreneñ mädäni assotsiatsiäläre - Xristianlıq, Könbatışlıq häm borınğı Aryannar yolaları arqasında şundıy tärelär, stilläşkän bulıp, 1960 yıllardan ultrauñnarnıñ tamğaları bulıp qalalar. Şundıy, nigezdä Fransiädäge, törkemnär şaqtıy tanılğan Occident häm GUD eçenä alalar. Soñğı yıllarda Kelt tärese Aq tänle Millätçelek xäräkäte tarafınnan Aq tänle Awrupalılarınıñ tamğası bulıp qabul itelde. Şulay uq ul Öçençe Pozitsiä yä Katolik Millätçelege tarafdarı, radikal millätçeläre belän oxşatıla. Frantsiä, İtaliä häm başqa Awrupa illärendä bu yaña simbolizm tärelärneñ borınğı mäğnäsen qapladı. Kelt tärelären Awrupanıñ keçe Kelt xalıqlarınıñ azatlıq köräşe oyışmaları belän dä bäyläp bula, mäsälän Breton millätçelege.


text:
Qırımlılarnı internet söndürülmesi aqqında tenbiyeleyler
Aqmescitte, eki kün devamında internet bölünüvnen çalışa bile. Qırım.Aqiqat agentligi añlatqanı kibi, bazı qullanıcılar provayderlerden mütenasip tenbiyelevlerni almaqtalar.
Belli olğanı kibi, işniñ bölünüvi ya da bağnıñ kesilmesi, «Krımenergo» nıñ tamir işleri ve Qırım içün yarıq sıñırlı olğanı sebebinden ola bile.
Bundan evel, «krımenergo» haber etkenine köre, Qırımda elektrik ağlarnıñ tamir işleri keçirilgeni ve yarıq sıñırlı olğanı içün, yarımadada mart 19-26 künleri elektrik daa sıq kesilecek.
Qırım fevqulade vaziyetler nazirliginiñ baş komiteti bildirgenine köre, mart 24 künü Aqmescitniñ bütün ocaqları söndürülecek. Şeer boyunca berilgen yarıq 105 MVt - ni teşkil etmekte.
Keçken afta Qırımda yarıq kesilüviniñ yañı dalğası başlandı.
2015 senesiniñ dekabr 30 kününden başlap, Ukrainadan Qırımğa elektrik energiyasınıñ kelmesi toqtatıldı. Bugünki künde Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım kendi generatsiya, Rusiyeden generator tertibatı ve Kubandan yapılğan energo köpüriniñ yardımı ile teminlene. Köpür böyle yükke dayanamay, bundan sebep sıq olğan qazalar yüz bermekte.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Telükesizlik hadimleri qırımtatar faaliyetçilerine cöremeler tayin etilgen mahkemelerniñ binaları yanına avtozaklar ketirip qoyalar
Dekabrniñ 18-nde Rusiye telükesizlik hadimleri, oktâbrniñ 14-nde yarımadanıñ türlü bölgelerinde ötkerilgen bir kişilik piketlerniñ iştirakçilerine cöremeler tayin etüv boyunca oturışuvlar yapılğan mahkemeler yanına avtozaklarnı ketirip qoyalar.
Canköyde mahkeme binası yanında yüzge yaqın kişi, Qurmanda – onlarnen yerli sakinler toplandı. Ondan ğayrı, Suvdağ ve diger şeer ve qasabalarnıñ yerli sakinleri mahkeme binaları yanına keleler.
Kremlniñ kontroli altında bulunqan Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayonı mahkemesinde Ali Muratovğa 10 biñ ruble (qararnen 4700 hrivna – QA) miqdarında cöreme tayin etildi. Kefede mahkeme qırımtatar faaliyetçileriniñ işi boyunca oturışuvnı dekabr 19, salı kününe keçirdi.
Advokat Edem Semedlâyevniñ fikrine köre, piket iştirakçilerini «yalıñız öz fikrini ifade etkenleri içün» muhakeme eteler.
Dekabrniñ 18-nde Qırımda, daa evel tintüvler ve tevqiflerge cevaben bir kişilik piketlerge çıqqan qırımtatarlarğa qarşı 70-ke yaqın mahkeme oturışuvı ötkerilmekte. Faaliyetçilerge qarşı, tayin etilgen piket ötkerüv tertibiniñ bozulması munasebeti ile (Rusiyeniñ Memuriy tertip bozuv aqqında kodeksi, madde 20.2, 5-nci qısım) memuriy protokollar tizildi.
Mahkeme oturışuvları, cümleden, Aqmescit, Canköy, Aluşta, Suvdağ ve bunıñ kibi de İçki, İslâm-Terek, Qarasuvbazar ve Qurman rayonlarında ötkerilmekte. İçki işler nazirliginiñ Qırım boyunca ekspertiza merkezi tarafından «piketler bir maqsat, bir niyet ve umumiy teşkil etilüv ile birleştirileler» şeklinde çıqarılğan hulâsa, qabaatlav tarafınıñ baş delili olaraq qabul etilmekte.
Qırımda oktâbrniñ 14-nde, Rusiye tarafından ilhaq etilgen yarımadada telükesizlik hadimleriniñ qırımtatarlarğa, musulmanlarğa qarşı repressiyalarına narazılıq köstermek maqsadınen bir sıra bir kişilik piketler ötkerildi.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqası bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
Jamalanı Kramatorskta kontsertnen bekleyler
Donetsk vilâyeti devlet memuriyetinde iyül 5-te Kramatorskka«Eurovision-2016» yarışında ğalebe qazanğan Ukraina temsilcisi, Qırım yırcısı Jamala kontsert programmasınen kelecegi aqqında bildireler.
«Kramatorsknıñ silâlı taqımlardan azat etilmesiniñ eki yıllığına şeerni populâr ukrain yırcısı Jamala ziyaret etecek», – dep aytıla memuriyet matbuat hızmetiniñ beyanatında.
Elde etilgen malümatqa köre, Jamala Kramatorsknıñ merkeziy meydanında sanağa çıqacaq. Kiriş serbest.
Yırcınıñ resmiy saytında bu malümat daa tasdıqlanmadı.
Ukraina temsilcisi, Qırım yırcısı Jamala «Eurovision-2016» yarışında ğalebe qazandı, onıñ finalı İsveçiya paytahtı Stokgolm şeerinde mayıs 15-ke keçer gecesi keçirildi. Konkurs qaidelerine binaen, endi kelecek sene Ukraina «Eurovision» yarışını öz devletinde qabul ete bile, amma onıñ bunı red etmege de aqqı bar.


text:
Altı tärtip saqşısın atıp öltirgen Rwslan Külikbaevtıñ äyeli Bayqoñır qalasınan Almatığa jetkizildi. Ayawlım Ümbetqulovanı tärtip saqşıları keşe keşkisin sağat 9-dan bastap tañğı törtke deyin tergegen. Yağnï, oğan Rwslan Külikbaevpen qay kezde tanıstı, soñğı waqıtta qayda ömir sürdi jäne onı munday lañkestik äreketke ne mäsele ïtermelewi mümkin degen suraqtar qoyılıptı. Tek sodan keyin ğana Ayawlım Ümbetqulovanı tergewşiler bostanqan.
Qazir küdiktiniñ äyeli jeke basınıñ qawipsizdigi üşin qala sırtında päter jaldap turıp jatır. Onıñ aytwınşa, küyewi ekewi ötken aptada ğana jaldamalı päterlerin ötkizip, özi Bayqoñır qalasına barğan.
Al Rwslan Külikbaev «şeşilmegen şarwam bar» dep qalada qalıp qoyıptı. Jubayı küyewiniñ polïceylerge oq atıp, lañ salğanın tek telearnadan «körip-bildim» deydi.
– Bayqoñır qalasında jürgende bolğan oqïğanı estidim. Jañalıqtan kördim. Olay boladı dep kim oylağan? Üydegiler jılap, anası talıp, qattı qïnaldı. Qanşa degenmen joldasım ğoy. Men odan mundaydı kütpegen edim, – deydi Ayawlım Ümbetqulova.
Lañkespen 6 jıl bir şañıraq astında turğan Ayawlım küyewiniñ burın-soñdı munday qatıgezdigin bayqamağan. Joldasınıñ kimdermen aralasqanın da ayta almay otır. Öytkeni, Rwslan äyelin eşqaşan toy-tomalaqqa aparıp, twıstarımen qatınastırmağan. Esesine, ılğï xïdjap kïip, namazğa jığılwğa ügittepti.
– Türmeden şıqqanda mağan «paranja kï, dinge qosıl» dedi. Men qarsı boldım. Menimen turğıñ kelmese, turmay-aq qoy, oranıp, jawıp kïinbeymin dedim, – deydi jubayı.
Ayawlımnıñ aytwınşa, Rwslannıñ 2-3 kündep üyge qonbay ketetin ädeti bolğan. Biraq qayda baratının «jasırıp aytpaytın» deydi. Al soñğı waqıtta jürisi swıt, minez-qulqı özgere bastağan.
– Soñğı kezderi asığıs boldı. Bir orında otırmaytın bir jaqqa asığıp turtın. Sonday tirlikterin bayqadım. Türmede otırğanda qïındıq körip, polïceylerge öştesken şığar dep oylaymın. Ol bes waqıt namaz oqıp jürip mınaday tirlikke qalay bardı? Eger şınayı musılman bolsa, namaz oqï turıp birewdi öltirmek tügili, jerde jatqan jändikti öltirwge qudaydan qorqadı ğoy. Qalay mına iske barğanın men de tüsinbey qaldım. Senbey turmın äli künge, – deydi Ayawlım.
Altı birdey jazıqsız jandı atıp öltirgen küyewi üşin Ayawlım keşirim surap otır.
– Ol kisilerge aytarım – sabır saqtasın. Qayğısına ortaqpın. Qoynımda jatqan küyewimdi osınday qanişer adam boladı dep oylamappın. Öziñiz de janıñızda jatqan adamdı jamandıqqa qïmaysız ğoy. Keşiriñizder. Qarğamañızdar. Meniñ de balam bar. Eki bala bağıp otırğan anamın. Eki balanıñ bolaşağı üşin qarğamañızdar. Bizdiñ eşqanday kinämiz joq, – dedi.
Eki künnen beri köz jası qurğamağan kelinşek «endigi körmegenim Rwslan bolsın» dep otır. Sebebi, balalarınıñ bolaşağına balta şapqan lañkespen ajıraswğa bel bwğan.
– Eki balamdı asırap ösirem. Rwslanmen zañdı türde ajırasamın, boldı! Balalarımnıñ bolaşağına kedergi bolmasın deymin. Solardıñ atına kir kelmesin, äkesi üşin olar keyin jaqsı jerde jumıs istey almay ma dep wayımdaymın.
Ayawlım tärtip saqşılarına bar bilgenin jasırmay jayıp salıptı. Osı suraq-jawaptan keyin lañkestiñ soñğı turğan meken-jayı anıqtalıp, kök bazar mañında arnayı operacïya jürgizilgen.
Derekköz: dalanews.kz
Kommentarïï


text:
Fïlïppïndik boksşı Mennï Pakyao amerïkalıq kişi Floyd Meyvezermen ötkizgen jekpe-jektiñ aldında öziniñ jaraqatın jasırğanı üşin tört jılğa bas bostandığınan ayırılwı mümkin. Bul twralı batıstıq basılımdar xabarlawda.
«Ğasır jekpe-jegine» balanğan kezdeswdiñ aldında Mennï Pakyao resmï qujattı toltırw barısında öz jaraqatın jasırıp qalğan. Bul Nevada ştatı sportşılar komïtetiniñ zañına qayşı keledi-mis. Sondıqtan da jaraqatın jasırğanı üşin Mennï Pakyao tört jılğa deyin bas bostandığınan ayırılwı kerek eken. Odan özge 5 000 AQŞ dolları köleminde ayıppul tölewi tïis. Biraq, sportşınıñ ökilderi bul jaytqa qatıstı resmï tüsinik bergen joq.
Ayta keteyik, 3 mamır küni ötken Mennï Pakyao men Floyd Meyvezer arasındağı jekpe-jekte amerïkalıq boksşı töreşiler şeşimi negizinde 118-110, 116-112, 116-112 upay ayırmasımen jeñiske jetken bolatın. Al Mennï Pakyaonıñ jaraqatpen şıqqanı keyin belgili boldı. Fïlïppïndik boksşı jaqın künderi ïığına ota jasatpaq. Otadan keyin 9 ayğa jwıq şarşı alañğa orala almaytın boladı.
Derekközi:massaget.kz
Tegï: Sport jañalıqtarı,
Kommentarïï


text:
Evinde tintüv keçirilgen Aqyar sakini Qırımnı terk etti
Keçken afta evinde Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ (FSB) hadimleri tarafından keçirilgen tintüvden soñ Yelena Denisova (içtimaiy ağlarda Galâ) Qırımnı terk etti.
Bunı o Facebook saifesinde yazdı.
«Men Kiyevge kelip çıqtım. Er keske yardım ve qoltutuv içün teşekkürler bildirem», – dep yazdı qadın.
Aprel 3-te saba Denisova onıñ evinde FSB hadimleri tintüv keçirgenini Facebookta yazğan edi. Qadın «mahkeme olacağını» da bildirdi. Sebep onıñ 2014 senesi içtimaiy ağlardaki haberi oldı. Onı «Ekstremizm» maddesi ile bağlay ekenler. O, oña yarımadanı terk etmege imkân bermeyceklerinden qorqqan edi.


text:
«Qırım birligi» bir yıl soñra yañı Qurultaynı saylaycaq ola
«Qırım birligi» cemaat teşkilâtı kelecek sene oktâbr ayına qadar yañı Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ delegatlarını saylamağa niyetlene.
Bu aqqında teşkilât reisi Seytumer Nimetullayev Aqmescitte matbuat konferentsiyasında bildiri, dep haber ete e-Krım.
Onıñ fikirince, Qırımda qırımtatarlarnıñ menfaatlarını temsil etecek yañı organnı meydanğa ketirmek kerek.
«Qırım birligi» Qırımda Qurultay saylavlarını keçirecek. Biz maqsadımızğa irişmege tırışacaqmız, çünki bugünde-bugün qırımtatar halqına Rusiye Federatsiyası ile iş tutacaq yañı Meclis ve Qurultay lâzim. Bar olğan Qurultayğa qarşı degilmiz, lâkin qırımtatarlarnıñ 99 fayızı o saylavlarda iştirak etmedi», – dedi Nimetullayev.
Teşkilât reisi bergen malümatqa köre, ealini cedvelge aluv neticeleri aydınlatılğan soñ, Qurultay saylavlarına azırlıq körip başlaycaqlar. Oña köre delegatlar sayısı belgilenecek. Saylavlar sisteması daa belgilenmedi, lâkin teşkilât bu mevzuda «ükümetten» yardım isteycek ola.
Yañı Qurultay endi bar olğan Qurultaynen parallel olacaqtır. «Qırım birligi» yañı organ yañı ad taşıycağını red etmey.
Keçken sene baarde Qırımda Qurultay delegatlarınıñ umumiy, doğru saylav aqlarınıñ gizli rey berüv esasında saylavları keçirildi. Saylavlarda qırımtatarlar ve olarnıñ aile azaları iştirak ettiler. Umumen 250 delegat saylandı.
«Qırım birligi» teşkilâtı Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ meydanğa ketirildi. Közeticilerniñ zanınca, bu teşkilâtnı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ alternativası olaraq köre ediler.
Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev Qırım.Aqiqat saytına aytqanına köre, «Qırım birligi» kibi teşkilâtlar çöplük qutusında olacaqlar».
Mecliste bunıñ kibi areketlerniñ meydanğa ketirilmesini qırımtatar halqınıñ milliy idare organları – Meclis ve Qurultaynıñ – alternativanı şekillendirmek maqsadı olaraq tanıylar.


text:
AQŞ-tıñ Alabama ştatınıñ turğını Djena Wïllïngem jaña oqw jılınıñ bastalwımen quttıqtap, Feysbwk älewmettik jelisinde juldızğa aynaldı.
Jaña oqw jılınıñ bastalğanına qwanğan ananıñ jazbasın 16 mıñnan astam Jeli qoldanwşıları bölisken. Fotoda üş balanıñ anası qolına kokteyl bokalın ustap basseynde demalıp jatqan säti beynelengen, al onıñ artqı jağında turğan balalarınıñ türleri jabırqañqı.
"Olar jas boyı bolmaşı närsege bola urısıp qala berdi, meni bul jayt qattı şarşattı. Men oqw jılınıñ alğaşqı künin basseynde demalwğa şeşim qabıldadım, jay ğana tınıştıqta tınıqqım keledi"
Djena Wïllïngem.
Şın mäninde Djena öz balaların qattı jaqsı köredi, biraq ol analar da tınığwğa quqılı dep esepteydi.
Jeli qoldanwşılarınıñ basım böligi äyelge qoldaw bildiretin pikirler qaldırğan.
"Biz keyde öz balalarımızdan demalğımız keletini üşin kinäli emespiz, sebebi biz olar üşin barlığın jasaymız" - Djena Wïllïngem
Derekközi: https://life.ru
Tegï: Glavnaya, Älewmettik jeli,
Kommentarïï


text:
Faaller Ukraina akimiyetinden Qırım içün semereli bir küreş alıp barmasını talap eteler
Cemaat faalleriniñ fikirince, Ukraina parlamentiniñ koalitsiya añlaşmasında işğal etilgen Qırımnıñ keri qaytarılmasınen bağlı maddeler tam qayd etilmegen. Koalitsiya añlaşması bu şekilde qabul etilse, Yuqarı Rada ve Nazirler şurasınıñ yarımadada nezaretni ğayrıdan tiklemek içün semereli çalışacaqlarınıñ kefaleti yoq.
Bunı «Evromaydan-Krım» areketiniñ koordinatorı Sergey Kovalskiy Qırım.Aqiqat saytına bildirdi.
«Qırım meselesinde yapılacaq areketler yoq. Aynı zamanda işbu leyhada iqtisadiya, milliy havfsızlıq ve diger saalarnıñ tam islâatlarını köremiz», – dedi Kovalskiy.
Faalniñ zanınca, koalitsiya añlaşmasında işğal etilgen Qırım meselelerinen oğraşacaq icra akimiyet organınıñ meydanğa ketirilmesi aqqında madde olmalı. Kovalskiy hatırlattı ki, işğal etilgen territoriya aqqında qanunğa binaen, böyle bir organ ta mayısta meydanğa ketirilmek kerek edi, lâkin alâ daa yoq.
2014 senesiniñ soñuna qadar Qırım territoriyası zurinden devlet suverenitetiniñ ğayrıdan tiklenmesi içün bir sıra qanun deñişlemeri teklif etilecek.
Böyle bir vade Petro Poroşenkonıñ Bloku aydınlatqan koalitsiya añlaşmasında mevcut. Vesiqa 10 maddeden ibaret. Mında akimiyetniñ Qırımnı keri qaytaruv, yarımada sakinleri ve köçip kelgenlerniñ aqlarını qoruv bar.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiye ve Rusiyeniñ Qara deñiz flotunda olğan askerler Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Kädi men säbizdi jwıp qabığınan arşïmız.Kädiniñ qabığı juqa bolsa tazalamawğa da boladı.
Bir böligin usaqtap törtburıştap turaymız. Bunday kädilerdi suyıq tağamdardı äzirlegende qoswğa boladı.
Paketterge salıp awasın şığarıp awzın mıqtap biteymiz.
Kädiniñ kelesi böligin juqa etip domalaqtap turap qoysa qısta qwırıp jegenge ıñğaylı boladı.
Qalğan böligin ükkişten ötkizip qoysa qısta quymaq äzirlegenge jaqsı.
Onday kädige ügitilgen säbizdi qossa ta tamaşa boladı.Şıqqan sölin sığıp alıp dayın qospanı paketterge salıp muzdatqışqa qoyuğa boladı.
rutxt.ru
Tegï: As mäziri,
Kommentarïï


text:
Hanlar sarayına manialardan keçip, kirmek mümkün: paralı kiriş er keske kelişmey
Bağçasaray – Hanlar sarayınıñ bağçası ve azbarı yıllar devamında yerli sakinler ve musafirlerniñ sıq ziyaret etilgen yerleden biridir. Amma, iyül ayından başlap kestane tereklerniñ kölgesi altında raatlanmaq içün para tölemek kerek. Qırım.Aqiqat turistik merkeziniñ ziyaret etüv şartları ve yarımada sakinleriniñ bu aqta fikirlerini ögrendi.
İyül 1 kününden başlap saraynıñ büyük araba qapuları ögünde turniket qoyulıp, yanında qaravul ve qoruqnıñ hadimleri nevbet tutalar. Hanlar sarayınıñ azbarına kirip, skemlede tereklerniñ taldası astında oturmağa istegenlerniñ sayısı az degil. Amma, şimdiki vaqıtta adamlarnı toqtatıp, Bağçasarayda yaşağanlarını tasdiqlağan pasportnı talap eteler ya da kassağa yibereler.
Kim ve ne qadar tölemeli?
Hanlar sarayınıñ azbarına kirmek içün 100 ruble tölemek kerek. Bundan da ğayrı, müzeyde ötkerilgen sergilerlerden birini baqacaq adam daa 80 ruble bermeli.
Hanlar sarayınıñ esas obyektlerniñ ziyareti 225 ruble tura. Bu alda, kiriş içün ayırıca para berilmey.
Bağçasaray ve civarında yaşağan sakinler istisna olaraq bağçağa bedava kire bileler, amma pasportnı köstermek kerekler.
Bunen beraber, müzeyge Sovet Birliginiñ qaramanları, Rusiye Federatsiyasınıñ qaramanları, Şan-Şüret nişanınıñ saipleri, 18 yaşına qadar balalar (er aynıñ başındaki bazar ertesi künü), çoq balalı qorantalar (er aynıñ başındaki bazar ertesi künü).
Qırım sakinleri ve turistlerniñ fikirleri bölündi
Kezlevden kelgen Alekseyevler qorantası soylarını ekskursiyağa ketirdiler. Evelden olğanı kibi, azbarda beklemege niyetlendiler, atta yanlarına yemek aldılar. Paralı kiriş aqqında haber olarnı şaşırttı.
«Menimce, tek Bağçasaraylılar içün degil de, umumen, bütün Qırım sakinleri içün bedava kiriş yapmaq kerek edi, - dey qoranta başı Sergey, - er adamdan 100 ruble - bu paalı – menim o qadar param yoq».
Bağçasaray rayon sakini Farhod Koraboyevniñ fikirince, Hansaraynıñ azbarında dolanmağa alışqan turistlerni, bu yañılıq sebebinden yüz çevire bile.
«Evelden bu kibi şey iç olmağan edi. Kerçek aytsam, bunı begenmeyim. Men, misal içün, qavehanede çalışam. Adamlar, Hanlar sarayını ziyaret etken soñ, quvana-quvana çıqa ediler – ve qırımtatar yemekleriniñ dadını almaq içün qavehanelerge kete ediler. Şimdi, orta yerde para alınğanını körip, kederleneler», – dey o.
Bağçasaray sakini, 65 yaşında Ayder Yakubov, müzey yolbaşçılarnıñ yañı qaidelerni alğışlay.
«Yerli sakinler sanki dersiñ öz azbarlarında kibi yüreler. Eki qopqa alıp, çoqraqtan suv almağa keleler. Tış qıyafetleri, özüñiz añlaysız. Mında ise, turistler yüreler, musafiler, em de bu qırımtatarlarnıñ aziz yeridir», - dey erkek.
Sankt-Peterburgtan kelgen Olga İvanova turniketni körip, başından çorlandı, soñra ise, kassağa barıp bilet aldı ve Bediiy müzeyge kirdi.
«Men mında endi bir qaç kerek kelgen edim. Ve bu kibi şekilde qarşılağanları meni kederletti. Lâkin, kerçekten de müzeyniñ inkişafı içün para alınsa, daa çoq para bermege azırım», – dedi qadın.
Qırım.Aqiqat tarafından Aqmescit sakinleri arasında ötkerilgen sorav neticelerine köre, olar bağçada dolanmaq içün para bermege azırlar, amma bilet fiyatları biraz raatsızlay.
Qırım.Aqiqat mühbirleri resmiy informatsion mektüpni yollağanlarına baqmadan, müzey yolbaşçılarından izaat alıp olamadılar.
Din vekilleri maniasız keçe bileler
Hanlar sarayınıñ azbarında 1532 senes qurulğan Büyük Han camisi buluna. Camide er kün, cuma, bayram namazları qılına, ve nikâhlar keçirile.
Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğınıñ internetteki saifesinde peyda olğan malümatqa köre, din vekilleri ve müftiyat tarafından ötkerilgen diniy tedbirlerniñ iştirakçileri azbarğa maniasız keçe bileler.
Qırım Muftiyatında bu malümatnı tasdiqladılar. Nikâhlarnı keçirgen adamlar da serbest kirmeleri mümkün.


text:
Herson vilâyetiniñ uquq qoruyıcıları elektrik tiremeleriniñ bozuluvı aqqında bildire
Herson vilâyetiniñ uquq qoruyıcıları eki meskün yerde elektrik tiremeleriniñ bozuluvı aqqında malümatnı teşkere.
«Saat 8.35 Geniçesk politsiya bölügine Ataman köyü yanındaki tarlada elektrik berici yolağınıñ demir-beton tiremesiniñ bozuluvı aqqında haber keldi. Aynı şu zamanda Çaplinkadaki politsiya bölügine bu kibi haber keldi. Ukrainka köyü yanında elektrik berici yolağınıñ demir-beton tiremesi bozulğan», – denile Herson vilâyeti Milliy politsiya Baş idaresiniñ beyanatında.
Malüm olğanı kibi, vaqia yerine taqiqat gruppası ve patlav tehnikiy hızmetniñ hadimleri çıqtı. Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 194 maddesi boyunca cinaiy işlerniñ açılması aqqında mesele baqıla.
Herson vilâyetinde elektrik tiremeleri bundan da evel bozulğan edi.
Herson vilâyetinde oktâbr 20 künü kene bir kene «Melitopol-Canköy» yolağınıñ tiremelerini bozdılar. Biriniñ tübüne mina qoyulğan edi. Militsiyanıñ bildirgenine köre, 3 mina ve 2 trotil qılıçı tapıldı. «Elektroenergetika obyektlerniñ aselet bozulması» maddesi boyunca cinaiy ketişat başlanıldı.
Oktâbr 6-na keçer gecesi belgisiz şahıslar Canköy-Melitopol yolağınıñ eletktrotiremesini bozdılar.


text:
Kyiv merkezinde sürgünlik yıllığında «canlı» qırımtatar bayrağını yapmaq isteyler
Kyiv studentleri sürgünlik qurbanlarını añma kününde qırımtatar halqına qoltutıp, qırımtatar bayrağınıñ canlı installâtsiyasını yapmaq isteyler.
Bunı Ukraina haber siyaseti nazirligi Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
Aktsiya Ukraina haber siyaseti nazirligi yanındaki Studentler şurası ve T.G.Şevçenko Kyiv Milliy universitetiniñ Studentler parlamenti tarafından teşkil etilecek.
Studentler mayıs 18-de saba Kyiv merkezinde qırmızı bina yanında qırımtatar bayrağı şeklinde turmağa planlaştıralar.
Bundan ğayrı, kün devamında Kyivniñ aliy oquv yurtlarında sürgünlik yıllığına bağışlanğan haber kampaniyasınıñ bir parçası olğan fotoresim sergisi keçirilecek, dep bildirdi nazirlik.
Mayıs 18-i – qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma künüdir. 1944 senesi qırımtatarlar yarımadadan Orta Asiyağa sürgün etildi. Umumen 180 biñ kişi sürgünlikke oğratıldı.
Kyıv ve bütün Ukrainada bir sıra tedbirler keçirilecek: kütleviy mingler, mekteplerde qırımtatar halqınıñ sürgünligine bağışlanğan dersler.
Er sene Qırımda matem kününe bağışlanğan kütleviy merasimler, bu cümleden Qırım paytahtınıñ merkezinde Meclis tarafından teşkil etilgen matem mitingi keçirile edi. Amma Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Aqmescit merkezinde bu kibi merasimlerniñ keçirilmesi yasaq oldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bariyev: Qırımda Bütündünya qırımtatar kongressine alternativ tapma ıntıluvları
Qırımtatar halqı Meclisiniñ azası Eskender Bariyev, Kreml nezaretindeki Qırım akimiyeti Bütündünya qırımtatar kongressine alternativ teşkil etmek istey, dep esaplay. Qırım akimiyeti çeteldeki qırımtatar diasporalarını birleştirmek maqsadınen yarımadada konferentsiya teşkil etmek istegenini Bariyev bu şekilde izaatlay.
«Olar diasporalarnı celp etip, halqara cemaatçılıqqa işğal altındaki Qırım ve anda yaşağan qırımtatarları diasporalarnen sıq ve yahşı işbirlik yapalar ve işte, böyle bir halqara konferentsiyalar teşkil eteler dep köstermek içün, yañı şekil qıdırmaqta. Bu Bütündünya qırımtatar kongressine alternativ tapma ıntıluvlarıdır», – dep ayttı Bariyev mayısnıñ 16-da Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında.
Bariyevniñ fikrine köre, şu cumleden Qırımnıñ şimdiki akimiyeti BMT Halqara mahkemesiniñ «Ukraina Rusiyege qarşı» davası çerçivesindeki muvaqqat tedbirlerge böyle cevap bermekte. Konferentsiya keçirme teşebbüsi ukrain eyyetiniñ BMTniñ tamır halqlar meselesinen bağlı forumunda iştirak etmesinen alâqalıdır, dep saya o.
Qırım SMİ (KHV) bildirgenine köre, mayısnıñ 17-de Aqmescitte qırımtatarlarınıñ çeteldeki diasporalarını birleştirecek konferentsiya açılacaq.
Aprelniñ 19-da BMT Halqara mahkemesi «Ukraina Rusiyege qarşı» davası boyunca işğal etilgen Qırım sakinlerini qorçalamaq maqsadınen muvaqqat tedbirler kirsetken edi. Mahkeme, ukrain ve qırımtatarlarınıñ aqları bozulmamasına, Meclisniñ faaliyeti tekrar canlandırmasına ve yarımadada ukrain tilinde tasil aluvnı temin etmesinen bağlı qarar qabul etken edi. Böyleliknen halqara mahkeme Rusiyeni, ırqçılıqnıñ bütün şekillerini lâğu etmesinen bağlı şartnamege riayet etmesine mecbur etken edi.
Birinci Bütündünya qırımtatar kongressi 2009 senesi mayıs ayında Aqmescitte keçirilgen edi. O zaman anda 12 devletten kelgen 160 qırımtatar ictimaiy-siyasiy teşkilâtını temsilen 800 yaqın delegat iştirak etken edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Meclisniñ doğğan künü: qırımtatarlarnıñ temsil organı nasıl quruldı
1991 senesi iyünniñ 30-ı Qırımtatar Milliy Meclisi qurulğan künü dep sayıla. Onıñ reisi Mustafa Cemilev, muavini ise Refat Çubarov saylanğan edi. Teşkilât 33 azadan ibaret edi, birinci toplaşuvı bir aftadan soñ keçirile. Euromaydan vaqtında Meclis Avropa integratsiyasını toqtatqan ükümet reisi Nikolay Azarovnı istifağa yollamaq çağıruvları ile vekillerini Kyivge yollay. 2014 senesi qırımtatarlar Qırım işğaline qarşı çıqa, Meclisniñ bir qaç temsilcisi, misal olaraq, Ahtem Çiygoz bu sebepten azatlıqtan marum qaldı. 2016 senesi Kreml kontrol etken mahkeme Qırım ve qomşu Rusiyede Meclis faaliyetini yasaqladı. Zengin siyasiy tarihqa saip olğan bu teşkilât yarımadanı işğalden azat etmege yardım ete bilemi?
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ qayd etkenine köre, Qırımnıñ işğalden azat etilmesiniñ birinci şartı – Ukraina ve onıñ tışında doğru bir informatsion müitni yaratmaqtır:
Meclis yarımadanıñ işğalden azat etilmesi mevzusı tek Ukraina cemiyetinde degil, halqara alanda da yanğıraması içün elinden kelgenini yapaRefat Çubarov
– Bazıları Qırım mevzusı ekinci sırağa keçti ya da keteyata, dep ayta. Digerleri ise kün tertibinde qala, lâkin oña daa da çoq diqqat celp etilmeli, dep qayd eteler. Menim fikirimce, devlet seviyesinde Qırımnı qaytaruv strategiyası azırlanğance mezkür fikirler saqlap qalacaq. Meclis yarımadanıñ işğalden azat etilmesi mevzusı tek Ukraina cemiyetinde degil, halqara alanda da yanğıraması içün elinden kelgenini yapa. İyünniñ 28-29-da Strasburgda PACEde Qırım Künleri keçirildi – siyasiy mabüslerniñ tuvğanları ve işğal şaatları Avropa siyasetçileri ögünde çıqışta bulundılar. Bunıñ kibi aktsiyalar sayesinde bütün dünya qırımtatar halqına qoltuta, Rusiyeden ise er kes arqasını çevire.
Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyevniñ fikirince, 2014 senesi rusiyeliler Meclisni kontrol etmege istedi:
Teşkilâtımız yarımadanıñ işğalden azat etilmesine yardım ete bile, bu sebepten bizni bütünley yasaqladılarZair Smedlâyev
– Rusiyege qoşulmasına dair keçirilgen qanunsız referendumdan soñ Qırımnıñ yañı akimiyeti reberlerimizni boysundırmağa tırışqan edi. İşğalciler Meclis erkânını deñiştirmek içün Qurultay toplamağa tırıştı, lâkin bu maqsatqa irişmek içün yüz rey bile toplap olamadılar. Soñra Qurultaynıñ alternativası olacaq bir toplaşuv keçirmege tırışqanlar, o, Rusiye akimiyeti bütünley kontrol etecek yañı Meclisni quracaq edi. Maña bu sahte şuranıñ saylav komissiyasınıñ reisi olmağa teklif etken ediler. Rusiyeliler muvafaqiyetli Qırım işğali içün Meclis emiyetini yahşı añlap edi. Teşkilâtımız yarımadanıñ işğalden azat etilmesine yardım ete bile, bu sebepten bizni bütünley yasaqladılar.
Refat Çubarov Ukraina parlamenti yarımadada Qırımtatar milliy muhtariyetiniñ qurulmasını belgileycek Anayasa deñişmelerine rey berir, dep ümüt ete:
– Rusiye teşviqat televideniyesiniñ bir qaç yayınını baqtım. Muhtariyetnen (qırımtatar – QA) bağlı Anayasa (Ukraina – QA) deñişmelerini pek faal muzakere eteler, demek ki, doğru yoldamız. Ne yazıq ki, teşviqatçılar bu mevzunıñ spikerleri olaraq bazı ukrain siyasetçileri, şu cümleden, halq deputatları İgor Mosiyçuk ve Yuriy Çijmarni qullanalar. Neticede olar Rusiye televideniyesiniñ efirinde Meclisniñ teşebbüsine qarşı çıqa. Bu bizge esaslarımızda qattı turmağa keder etmey: Qırım azat etilip, bütün halq temsilcileriniñ aqlarına riayet etilecek milliy muhtariyetke çevirilmeli.
Sergey Mokruşin, Qırım.Aqiqatnıñ alıp barıcısı


text:
Hoşgeldiniz!
Yükleyen: Motosıklet Vlog Kanalı
Yüklenme Tarihi: 17 Eylül 2015 - 02:19
Köksal Baba Samed Yeşil ile bilek GüreşiKöksal Baba Samed Yeşil ile bilek GüreşiKöksal Baba Samed Yeşil ile bilek GüreşiKöksal Baba Samed Yeşil ile bilek GüreşiKöksal Baba Samed Yeşil ile bilek GüreşiKöksal Baba Samed Yeşil ile bilek GüreşiKöksal Baba Samed Yeşil ile bilek GüreşiKöksal Baba Samed Yeşil ile bilek GüreşiKöksal Baba Samed Yeşil ile bilek GüreşiKöksal Baba Samed Yeşil ile bilek GüreşiKöksal Baba Samed Yeşil ile bilek Güreşi
Etiketler: Köksal Baba SKöksal Baba Samed Yeşil ile bilek GüreşiKöksal Baba Samed Yeşil ile bilek GüreşiKöksal Baba Samed Yeşil ile bilek GüreşiKöksal Baba Samed Yeşil ile bilek GüreşiKöksal Baba Samed Yeşil ile bilek GüreşiKöksal Baba Samed Yeşil ile bilek Gür


text:
Ïngwşetïyada toy kortejiniñ qatıswşıları jarısamız dep birneşe ret jol-kölik oqïğasın jasap, kölikteriniñ kül talqanın şığardı.
Kölik jarısı barısında olar bir-birine jol bermey, kölikterin ädeyi soqqan. Ömirge qawip töndiretin munday jarısqa qatıswşılar öz kölikterine eşqanday ayawşılıq tanıtpağan sekildi.
Vïdeodan jarıs qızğan sätte tapanşadan oq atqan tärizdi birneşe ret qattı tarsıldağan dıbıstı estwge boladı.
Jarısqa qatıswşılardıñ munday essiz äreketteriniñ bastı sebebi – toy dästürine säykes jarıs jeñimpazına ülken qurmet körsetiletin boladı. Yağnï, toy üstinde ötetin bul qalıptasqan, üyrenşikti jayt.
Abıroy bolğanda, toydağı kölik jarısında eşqanday qayğılı oqïğa orın alğan joq.
Dereeközi: ren.tv
Kommentarïï


text:
AQŞ jäne Ulıbrïtanïya dïetologtarı tamaqtı az jewdiñ paydası twralı äñgimeni joqqa şığardı.
Aldın-ala dïeta kezinde jalpı täwliktik mölşerdi saqtay otırıp azıq-tülik tutınw artıq dene salmağınıñ joğalwına oñ äser etpeydi. Jaqsı deñgeyge jetw üşin bir täwlikte tutınatın önim kalorïyasınıñ jalpı kölemi tömendewi tïis.
Sonday-aq, ğalımdar otbasılıq tañğı as, tüski jäne keşki astıñ paydasın da atap ötken. Birge otırıp as işw balalardıñ deni saw bolıp qalıptaswına äser etedi eken. Dïetologtar keşki jäne tañğı as kezinde kalorïya tömendewi paydalı deydi.
Stan.kz
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
Bul sayıstıñ resmï atawı - Space Out Competition jäne osı çempïonat 2014 jıldan beri ötkizilip keledi. Sayıstıñ avtorı - Vwps Yan attı swretşi. Çempïonatqa qatıswşılarğa sayıs kezinde telefonmen söyleswge, söylewge, waqıtqa qarawına, uyıqtap, külwine bolmaydı. Sayıs kezinde qatıswşılardıñ tamır soğwı ärbir 15 mïnwt sayın tekserilip, jürek qağısı awıtqımay, eñ turaqtı bolğan adam jeñip şığadı eken. Jalpı çempïonatqa qatıswğa 2 mıñnan asa adam nïet bildirgen eken. Biraq, Vwps Yan olardıñ arasınan üzdikterin özi iriktep alıptı, dep jazadı Vice.
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Aqmescit civarındaki köyde silâlı uquq qoruyıcılar toplanğan – şaatlar
Aqmecsit rayonı Acı Qal (Çistenkoye) köyünde, sentâbr 28 künü, saba silâlı ve kamuflâjlı insanlar toplanğan. Bunı Qırım.Aqiqatqa yerli sakinler bildire.
Olarnıñ sözlerine köre, uquq qoruyıcılar köyniñ bir sıra binanı sarıp alğan. Aqyar-Aqmescit yolu yanında bir qaç maşina ve politsiya hadimleri buluna.
Yerli sakinler silâlı quvetlerniñ mında bulunuv maqsadını bilmeyler. Bazıları talimat keçirilecegini tüşüne, digerleri raatlıq künleri Aqmescitte «acele» yardım hadimlerine ücüm etken erkekniñ qıdıruvı ile bağlaylar.
Yarımada uquq qoruyıcılarınıñ bu aqta resmiy izaatı şimdilik yoqtır.
Cumaertesi künü, sentâbr 26-da, av tüfegi ile silâlanğan erkek Aqmescitte Sevastopolskaya soqağında yerleşken «acele» yardım binasına kirip, hastahaneniñ dört hadimine ateş açtı. Eki hadim elâk oldı. Yaralanğan feldşer bazar kününe keçer gecesi ameliyattan keçti, alı ağır. Ücüm etici vaqia yerinden maşinağa oturıp qaçtı. Birazdan uquq qoruyıcıları bildirgeni kibi, ücüm etken – Aqmescit sakini 1960 senesi doğğan Bekir Nebiyevdir. Qıdıruv alıp barıla.
Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenov elâk olğan qadınlarnıñ ailelerine ve zarar körgenlerge maliyeviy yardım kösterilecegini vade etti.


text:
Turğın üy
-
ASTANA. QazAqparat - Pavlodarda turğın üy qurılısınıñ qarqının arttırıp, 2018 jılı 300 mıñ şarşı metr baspana salw josparlanıp otır, dep xabarlaydı pavlodarnews.kz.2018 jılğı 16 qañtar 11:28
-
ALMATI. QazAqparat - Almatıda «Nurlı jer» memlekettik bağdarlaması boyınşa baspanağa ötinim qabıldaw bastaldı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.2018 jılğı 11 qañtar 17:50
-
ASTANA. QazAqparat - Atalğan mindet QR Prezïdenti Nursultan Nazarbaevtıñ bïılğı Joldawında körsetilgen, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.2018 jılğı 11 qañtar 10:39
-
ASTANA. QazAqparat - 2017jılğı qañtar-jeltoqsanda turğın üydi satıp alw-satw kelisimderiniñ sanı 240 mıñğa jwıqtadı. Bul twralı QR UEM Statïstïka komïtetiniñ mälimetinde aytılğan, dep xabarlaydı QazAqparat.2018 jılğı 9 qañtar 18:35
-
TALDIQORĞAN. QazAqparat - Taldıqorğan qalasında «Nurlı jol» bağdarlaması ayasında qolğa alınıp, keyin ayaqtalmay qalğan 5 üydiñ mäselesin Mäjilis depwtattarı öz baqılawına aldı, dep xabarlaydı Qazaqparat tilşisi.2018 jılğı 9 qañtar 13:55
-
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstanda 2017 jıldıñ jeltoqsan ayında jaña turğın üydiñ 1 şarşı metri 253 242 teñgeni quradı, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi QR Ulttıq ekonomïka mïnïstrligine silteme jasap.2018 jılğı 8 qañtar 19:26
-
ASTANA. QazAqparat - Sarapşılar ağımdağı jılı Qazaqstanda jıljımaytın mülik bağası qanşalıqtı qubılatındığına boljam jasadı, dep xabarlaydı QazAqparat.2018 jılğı 8 qañtar 14:00
-
ASTANA. QazAqparat - Oñtüstik Qazaqstan oblısınıñ äkimi Janseyit Tüymebaevtıñ tikeley bastaması boyınşa bïıl öñirde qızmettik 20 turğın üydiñ qurılısı bastalmaq. «Nurlı jer» memlekettik bağdarlamasımen salınatın turğın üyler öñirdegi toğız awdannıñ 20 eldi mekeninde boy köteretin boladı.2018 jılğı 4 qañtar 22:52
-
ASTANA. QazAqparat - 2017 jıldıñ jeltoqsanında Memleket basşısı äskerï qızmettiñ bedelin, äskerï qızmetşiler men olardıñ otbasılarınıñ älewmettik-quqıqtıq märtebesin köterwge bağıttalğan «Qazaqstan Respwblïkasınıñ keybir zañnamalıq aktilerine turğın üy qatınastarı mäseleleri boyınşa özgerister men tolıqtırwlar engizw twralı» QR Zañına qol qoydı. Osı orayda endi 2018 jılı baspanasız äskerïler ötemaqı esebinen päter aladı.2018 jılğı 2 qañtar 00:31
-
ASTANA. QazAqparat - Oñtüstik Qazaqstan oblısında 2017 jılı 6 553 päter paydalanwğa berildi, dep xabarlaydı QazAqparat oblıs äkiminiñ baspasöz qızmetine silteme jasap.2018 jılğı 1 qañtar 23:28
-
ORAL. QazAqparat - Bügin Oralda 9 qabattı turğın üy paydalanwğa berildi, dep xabarlaydı «QazAqparat» tilşisi.2017 jılğı 30 jeltoqsan 12:16
-
ORAL. QazAqparat - Bïıl oblısta «Nurlı jer» bağlarlaması ayasında 985 päterlik 7 üy paydalanwğa berildi, dep xabarlaydı «QazAqparat» tilşisi.2017 jılğı 28 jeltoqsan 18:32
-
ASTANA. QazAqparat - Qarağandı oblısında 2018-şi jılı 15 turğın üy salınadı, dep xabarlaydı QazAqparat Qarağandı oblısınıñ äkimdine silteme jasap.2017 jılğı 28 jeltoqsan 06:00
-
ASTANA. QazAqparat - Bïıldan bastap «Nurlı jolda» bolğan qoljetimdi baspananıñ «Nurlı jer» bağdarlamasına awısqanı belgili. Sonıñ işinde turğın jïnaq jüyesi, ïpotekalıq nesïelerdi swbsïdïyalaw sïyaqtı tïimdi joldar bar. Ärïne, jer bolmasa, «Nurlı jer» bola ma? Jaña bağdarlamada jer wçaskelerin berw mäselesi de eskerildi. Tipti, arzan kottedjder salına bastadı. Onı «Nurlı jerdiñ» bastı «fïşkası» dewge boladı. Degenmen, bir jıldıñ işinde qanday şarwalar atqarıldı? Baspanalı bolğandar köp pe? QazAqparat tilşisi «Nurlı jerdiñ» ärbir bağıtına jeke-jeke toqtalğandı jön kördi.2017 jılğı 27 jeltoqsan 14:23
-
QOSTANAY. QazAqparat - Rwdnıy qalasınıñ turğındarına memlekettik bağdarlamamen salınğan 60 päterli eki köpqabattı üy tapsırıldı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.2017 jılğı 27 jeltoqsan 13:35
-
ASTANA. QazAqparat - QR Qorğanıs mïnïstrliginde äskerï qızmetşilerdi baspanamen qamtamasız etwdiñ jaña tetigi mäseleleri boyınşa keñes ötkizildi, dep xabarlaydı QazAqparat.2017 jılğı 25 jeltoqsan 14:01
-
QOSTANAY. QazAqparat - «Turğın üy qurılıs jïnaq banki» kelesi jılı «Nurlı jer» memlekettik bağdarlamasımen salınğan mıñnan astam baspananı paydalanwğa beredi.2017 jılğı 25 jeltoqsan 13:36
-
ASTANA. QazAqparat - Mañğıstaw oblısınıñ äkimi Eralı Toğjanov Aqtawdağı birqatar nısandardı araladı, dep xabarladı bügin lada.kz.2017 jılğı 24 jeltoqsan 23:42
-
ORAL. QazAqparat - Batıs Qazaqstan oblısında turğın üy qurılısı qarqındı jürgizilwde, dep xabarlaydı «QazAqparat» tilşisi.2017 jılğı 24 jeltoqsan 12:55
arı qaray
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam


text:
Aksönov Qırımda yañı Sport nazirini tainledi
Kremlin nezareti astındaki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov işğal olunğan Qırımda Sport naziri vazifesine Yelizaveta Kojiçevanı tain etti. Bunı Aksönovnıñ matbuat-hızmeti bildire.
«Kojiçeva Yelizaveta Vasilyevnanı Qırım Sport naziri devlet vazifesine tainlep, Qırım Sport naziriniñ birinci muavini vazifesinden boşatmaq», – dep aytıla Aksönovnıñ resmiy emrinde.
İşğal etilgen Qıırımda evelki Sport naziri Georgiy Şestakovnı Aksönov bu sene aprel ayında işinden çıqarğan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
«Körinbeytin dwşpanmen şayqas»
Papuastarda «körinbeytin dwşpanmen şayqas» degen jattığu oyını bar eken. Olar äldebir dwşpandı köz aldına elestetip, onı nayzamen şanşıp, baltamen şauıp, qanjarmen keskilep, sadaqpen atıp neşe türli ädis-aylalar jasaytın bolğan. Qazaq tiliniñ öz Otanı – Qazaqstandağı tağdırın oylasañ, jattığu jasap jürgen sol papuastar köz aldıña elesteydi. Sonau bir jıldarı bir orıs ğalımı qazaqtardı qorlau üşin «Qazaq tili degenimiz - otırıqşı özbekterdiñ malşaruaşılığındağı dialektisi» degen anıqtama berse, endi bireuler qazaqtarda «lyubov'» degen sözdiñ balaması bar ma, jalpı olarda onday wğım, süyispenşilik degen sezim bar ma degen jekswrındıq swraq qoyğan kezi de bolğan. Onıñ berjağında qazaq tilin ğılımda paydalanu mümkin emes, odan soñ bwl tek «dastarhani til» (yazık zastol'ya) degen zımiyandıq oy-sımaqtar aytıldı. Sosın qazaqtarğa orısşa bilmeseñ kün köre almaysıñ degen pikir taratıldı. Äskerde jürgende sapta basqalar «v'etsya, v'etsya, znamya polkovodca» dep ändetip kele jatqanda özim ala-böle «O, Zäureş» dep ändete jönelgenim üşin jwrt wyıqtap jatqanda tañ atqanşa nän tört tayqazanğa su tasıp, kartop tazalağanım bar. Onıñ bäri endi öter-keter, Reseyden täuelsizdik alğanımız ras bolsa dep jürgende onsız da tili şwbarlanğan, bes auız söz aytsa, onısınıñ 3-4-euin orısşa aytatın qazaqtarğa endi ağılşınşa söyleu mindetteldi. Söytip, qazaq tili endi ağorqaz (ağılşınşa, orısşa, qazaqşa) degen tilge aynaldı. Orısqa qazaqşa jauap berseñ jazağa tartılasıñ degendi estigennen beri zäremiz zär tübine ketti. Telearnalardı tıñdap otırsañ, qazaq tili «quanıştı köñil-küy sıyladı», pälenbaydı (metrdi, teñgeni t.b.) «qwradı» onı qarjılıq (t.b.) joqtığımen tüsindiredi degen siyaqtı orısşanıñ audarmasına aynalıp ketken. Basınan bwdan özge de qiyamet-qayımnıñ neşe türin ötkerip kele jatqan jäne älemniñ, onıñ işinde türkilerdiñ işindegi eñ bay, eñ şıraylı da şwraylı til atanğan bwl beybaq tilimizge osınıñ bäri az bolğanday endi onıñ «ñ», «ğ», «ö», «q» dıbıstarın (äripterdi) joyu şarasına kirisip ketken siyaqtımız. Osınıñ bäri eske tüskende joğarğı jaqta qazaq tiline qarsı adamnıñ oyına kelmeytin qasiretterdi oylap tauıp onı telearnalarğa taratıp otırğan bireuler bar siyaqtı körinedi de twradı. Öytkeni, telearna –jasaymın dese şarapattı da, kesapattı da jasau qolınan keletin 21 ğasırdıñ eñ quattı qaruı. Qazir qasietti tilimizdiñ «ñ», «ğ», «ö», «q», «ä» siyaqtı äsem örnekti dıbıstarın bwrıp «ñ»-dı-n, «q»-nı-k, «ğ»-nı-g qıp aytatındar köbeyip ketti. Mısalı «31» arnadağılar Nurgali Karabaev, Askar Mendıbaev demey-aq Nwrğali Qarabaev, Asqar Meñdibaev dese orıstar solarğa keyi qoymas edi ğoy. Bwl da bayağı qwldıq sananıñ qaldığı deyikşi. Al qazaqtildi telearnadağılardıñ «ä»-niñ ornına «a», «ñ»-nıñ ornına «n» deuine jol bolsın. Qay arna ekeni esimde joq äuelgi kezde bir telearnadağı Nwrswltan degen jigittiñ «ñ»-nıñ bärin «n» dep aytatını nesi, älde odan basqa jürgizuşi qalmadı ma dep tañdanatın edim. Keyin qarasam, bwlay saqaulanıp söyleytinder telearnalarda, tipti, köbeyip baradı eken. Solardıñ biri Mwhit Saparbaev degen jigit pen Nazerke Abdrahmanova degen boyjetken (Habar-24) Öziñiz qarañızşı, «bizdin elde», «olardın», «zan kerek» degen sözder qanday jağımsız estiledi. Al endi erinbeseñiz ötken 2017 jıldıñ 1-şi jeltoqsanı küni sol Nazerke Abdrahmanova degen qızdıñ Elbasımızdıñ söylegen sözi turalı bergen habarında qazaqtıñ «ñ» dıbısın «n» qıp aytıp, tilimizdi qanday ayanıştı halge tüsirgenin oqıp şığıñız:
Jana mınjıldıqta, prezidenttin, kenes otırısına, şikizattın, täuelsizdiktin, egemendiktin, bizdin mamandarğa, bağdarlamanın, 2 mın 10-şı, 2 mın 12-nin jeltoqsanı, bwl 30-dıqtın, el ekonomikasının, üzdik 30-dıqtın, önimnin, sonın biri, 2 mın 13, Elbasının özi iske qostı, zamanaui köliktin, Qazaqstannın avtöndirisi, ispandıq kompaniyanın, zauıttın, industriyalandırudın, käsiporındardın, jana tehnologiyamen janardı, narığının, memlekettin damuı, 20 mın käsiporın, Nazarbaevtın, özinin, ontaylandırılğan, investiciyanın, zan, en iri t.b.
Mine, Nazerke tap osılay bir sağatqa juıq «ñ» dı, «n» qıp aytıp qazaq tilinde öşi bar, ala almay jürgen kegi bar adamday onı oyranğa salumen boldı. Aytpaqşı, joğarıdağı «en iri» degen sözdiñ qanday mağına beretinin ol bilmeui de mümkin. Bwl jerde «eñ» «en» dep aytıluı arqılı ol söz erkek adamnıñ, erkek maldıñ jınıstıq müşesine, yağni, eñ ülken jınıstıq müşege aynalıp ketip twr. Qwday biledi, Qazaqstannan basqa körşiles birde-bir respublikanıñ birde-bir telearnası tuğan wltınıñ tilin däl joğarıdağıday beyşara, sorlı halge tüsire qoymağan şığar... Sol telearna basşısın Nazerkekesi Abdrahmanovasımen, Mwhit Saparbaevımen qosıp ne qızmetten quadı, ne sotqa beredi. Nesin aytasız, bir wlttıñ qorlıq küyge tüsui tiliniñ qadir-qasieti qalmauınan bastalatın siyaqtı eken.
Mırzan Kenjebay, aqın
QR Mädeniet qayratkeri
Abai.kz


text:
20 nçí gasırda tormoşnıñ niçík kilíp çıgışın bírínçí bularak meşhür evírímçí, rus biologı Alíksandr Oparin cíntíkledí. Oparin, 1930 nçı yıllarda urtaga atkan bírniçe tízisları arkılı, canlı küzenekníñ oçraklı revíşte kilíp çıga aluın isbat iterge tırıştı. Lekin, bu ízlenüler uñışsızlık bílen soñlanaçak hem Oparin şunı bíldírírge mecbür kalaçak:
“Kızganıçka karşı, küzenekníñ kilíp çıgışı – Evírím teg`limatın bötönley üz íçíne aluçı iñ karañgı noktadan gıyberet.”(Alexander I. Oparin, “Origi of Life”, (1936) New York, Dover Publications, 1953(Reprint), 196 nçı bit).
Oparin ízlerínnen baruçı evírímçíler, tíríklíkníñ kilíp çıgışın çişílíşke kitíreçek íkspírímíntlar íşlerge tırıştılar. Bu íkspírímíntlarnıñ iñ meşhürí Amírikalı ximik Stínli Millír tarafınnan 1953 nçí yılda ütkeríldí.
Millír bírínçíl dönya atmosfírasında bulganlıgın bíldírgen gazlarnı bír íkspírímíntal cihazında bírleştíríp hem bu kuşılmaga ínírgiyâ östep, protíinnarnıñ tözölöşönde kullanılgan bírniçe organik molíkulanı (aminooksidnı) sintízladı. Ul yıllarda evírím öçön ehemiyâtlí bír açış kíbík tanıtılgan bu íkspírímíntnıñ yaraksız buluı hem íkspírímíntta kullanılgan atmosfíranıñ şul vakıttagı çın dönya şartlarınnan bik te ayırmalı bulganlıgı kileçek yıllarda urtaga çıgaçak idí. (“New Evidence on Evolution of Early Atmosphere and Life”, Bulletin of the American teorological Society, 63 nçí cild, noyâbr 1982, 1328-1330 nçı bitler).
Ozon itíp devam itken bír tavışsızlıktan soñ, Millír üzí de kullanılgan atmosfíranıñ çın bulmaganın bíldírdí. (Stanley Miller, “Molecular Evolution of Life: Current Status of the Prebiotic Synthesis of Small Molecules, 1986”, 7 nçí bit).
Tíríklíkníñ kilíp çıgışın açıklau öçön 20 nçí gasır buyınça kürsetílgen bötön evírímçíl tırışlıklar gíl uñışsızlık bílen neticelendí. San Diígonıñ Skrays institutınıñ meşhür gíoximigı DjífriBada, evírímçíl “Earth” jurnalında, 1998 nçí yılda çıkkan bír mekalesínde bu xakıykatní şulay tanıy:
“Bügín, 20 nçí gasırnı artta kaldırganıbız vakıt, haman 20 nçí gasırga kírgeníbízde iye bulganıbız iñ böyök çişíle almagan kirte bílen kara-karşıbız: tormoş cir yözönde niçík başlandı?”(Jeffrey Bada, Earth, fívral 1998, 40 nçı bit).
21 nçí oktyabr 2010.Milandagı evírím tag`limatınıñ cimírílüíne bagışlangan küríşü.
2010 nçı yılnıñ 21 nçí oktyabírínde Milan şeheríníñ “Palazzo Delle Stelline” xenesíndeküríşü uzdı. Bu küríşü ívírím tag`limatınıñ cimírílüíne bagışlandı.
Xörmetlí Adnan Oktarnıñ konfíríntsiyesí Italiyâ matbugatındabik nık kızıksınu tudırdı. Xörmetlí Adnan Oktar küríşüge kilüçílerge Ç.Darvinnıñ ívírím tag`limatı dörös tügíllígín citkírdí hem bu fikírníñ kíşílíkke kitírgen zıyânnarı turında söyledí.
Şulay uk xezírgí fenni açışlarnıñ evírím felsefesín kirí kaguın hem kaybír köçlerníñ başka kíşílerní Allahtan hem imandan yıraklaştıru öçön evírím tag`limatın kullanuların eytíp kittí.
Tamaşaçılar fosilliyelerníñ küplígíne geceplendí. Million yıllık fosilliyeler yeşeü çoronda bír nindi üzgeríşler kiçírmegenlígín, mökemmelígín isbatladı. Konfíríntsiyege kilüçíler, xezír de yeşegen yözlegen tördegí canlılarnıñ yözlerçe million yıllık atalarınnan ayırmasız bulganlıgına hem evírímníñ cir yözöndegí usíşke te`sir itmegenlígíne şahit buldılar.
Milan şeherí uramnarındagı bíldírüler.2011-04-20 17:38:35


text:
Qırımtatar Millî Meclis Reisi Refat Çubarov doğğan kününü qayd ete
Qirimtatar Millî meclis reisi Refat Çubarov doğğan kününü qayd ete. Refat Abdurahman oğlu Çubarov 22 Eylül 1957 senesi Özbekistan’niñ Semerkent (Samarkand) şehrinde dünyağa keldi. Qırımtatar siyasetçisi, Ukrayna halq deputatı, Qırımtatar Millî Meclis başqanı. Ana-babası 1944 senesi Qırım’nıñ Sudaq bölgedeki Ay serez köyünden sürgün etildiler. Moskova devlet tarih ve arşivcilik enstitüsü’nde yüksek tahsilini yaptı. Ukrayna meclisi’nde insan haqları, millî azğınlıqlar ve interetnik münasebetler ile bağlı komisyonnuñ üyesi oldu. 2009 yılında Dünya Qırımtatarları Kongresi başqanı olaraq seçildi. 28 Ocaq 2013 tarihinde Mustafa Abdülcemil Qırımoğlu’nuñ yerine Qırımtatar Millî meclis başqanı oldu. 5 Temuz 2014 senesi işğalci savcılıqtan oña beş sene devamında Qırım’ğa kiriş yasağı çıqtı.
Facebook Hesabınızla Yorum Yapabilirsiniz
BENZER HABERLER
KÖŞE YAZARLARITüm Yazarlar
-
Milli mentalitet, türk törəsi, yaxud milli dəyərlər?! Əslində necə deyilməlidir? Aynur Talıblı
-
Kengerler.. Sümer Medeniyetini Kuran Türk Boyu Aziz Dolu Atabey
-
-
-
Täze 2018 ýyl baýramy bilen tüýs ýürekden gutlaýarys! Uzman Dr. Muhtar Fatih
-
-
NASIL AHMET AQAY DED MOROZNIÑ(AYAZ BABA) PABUCUNU DAMĞA ATQAN Muhamed Ali SULAYMANOV
-
-
MEHMET AKİF DÜNYADA DÜRÜSTLÜĞÜN ANITI VE SİMGESİDİR Prof. Dr. Nazif Gürdoğan
-
-
-
TÜRKMENİSTANDA EVLİLİK ÖNCESİ DÜĞÜN HAZIRLIKLARI Dr.Shurubu kayhan


text:
TATAR AŞLARI, TATAR MUTFAĞI VE TATAR MUTFAK KÜLTÜRÜ HAKKINDA HER ŞEY
29 Aralık 2010 Çarşamba
ŞEKER KIYIK
tatar yemeklerine şeker kıyık ile devam ediyoruz, tarifi ve resimleri netten buldum, Yigithan isimli sanırım türkiyede eğitim gören kırım tatarı bir arkadaş tarafından tarif ve fotoğraflar nete aktarılmış, tarif yalıboyu şivesi ile yazıldığından türkiye türkleri tarafından da anlaşılabilir,
TATLIMIZ - "ŞEKER QIYIQ"
Hamırı içün: 400 g suv 50 g sarı yağ 1 yımırtanın sarısı keregi qadar tuz sınırıp olğanı qadar un Arci içün: 300 g temizlengen ceviz
Şerbeti içün: 0,5 kg şeker 200 g bal 0,5 st suv ve Azır şeker qıyıqlarını tavağa tizgen son üzerine tökmek içün 0,5 iritilgen sarı yağ alına.
Hamırlı tıpqı bereklerge basılğan qattılıqta etip basılğan son, elde etilgen hamır 11 dane biri-birine musaviy keseçiklerge bolünip, yahşı etip ellengen son, özlenmesi içün bir çetke çekip tızıp, üzerine sılaq bez örtüle.
Aradan 10-15 daqqa keçken son o yaimlarnın er biri ayrı-ayrı açılıp, üzerine un seperek, biri-biri üzerine tizip çıqıla.
Azır olğan yaimlarnın episi biri-birinin üstüne tizilip çıqqan son ondan istenilgen büyüklikte (4*4 ya da 6*6) dörtköşeçikler kesile.
Sonra bu dörtköşeçiklernin qatlarını bozmamaq şarnınen ortasına bir qave qaşığı dögülgen ceviz qoip, muqaytliqnen eki ucunı biri-birine ketirip yapıştırıp, olardan üç köşeçikler asıl etile.
Azır üçköşelerni tertipnen tava içine tizgen son, olarnın üstüne qaynap turğan sarı yağ töküle, çırıldap, şeker qıyıqlarnın qatmerleri qabarıp, yağ olarnın arasına singen son tavanı furunğa ya da duhovkağa yerleştirmek kerek.
Orta araretli ateşte pişirip çıqarğan son, ayırı savut içinde qaynapazırlanğan şerbet tava içindeki azır qıyıqlar üzerine qaynap-qaynap tökip, buvı çıqmaması içün üstüni dergal qapatmaq lazım.
Yani şeker qıyıqlar öz buvunen buvlanıp turmaq kerek. Aradan bir ya da eki saat keçken son sofrağa bermek mümkün.
AFİYET OLSUN!


text:
Haberler
2015 senesi, ocaq 11-de qırımtatar halqı VI Qurultay Teftiş komisyonınıñ nevbetteki toplaşuvı olıp keçti. Kün tertibinde beş mesele baqılıp çıqılğan edi.
İlk mesele olaraq "Fevqulâde vaziyet aqqında" nizamname leyhasını muzakere etip tasdıqlamaq ve Milliy Mecliske teklif etmek meselesi baqıldı. Muzakereden soñ, rey birliginen Milliy Mecliske metni qabul etilgen "Fevqulâde vaziyet aqqında" nizamname leyhasını teklif etmek qararı alındı.
Ekinci ve üçünci meseleler – Milliy Mecliske muracaat etip, Qurultaynıñ 3-ci oturımını teşkil etip toplamasını, onıñ keçirilecek kününi ve kün tertibini eñ yaqın zamanda ilân etmesini teklif etmek ile resmiy saytını derhal tiriltmesini, Milliy Meclisniñ ise, er ay, eñ olmağanda, bir toplaşuv keçirmesini teklif etmek meseleri oldı. Rey birliginen Milliy Mecliske muracaat etip, eñ yaqın zamanda Qurultaynıñ 3-ci oturımını teşkil etip toplamasını, onıñ keçirilecek kününi kesmek ve kün tertibini ilân etmesini teklif etmek ve resmiy saytını derhal tiriltmesini, Milliy Meclisniñ ise, er ay, eñ olmağanda, bir toplaşuv keçirmesini teklif etmek qararları alındı.
Dörtünci mesele olaraq Qırımnıñ işğali ve tintevlerniñ başlaması vaqtından itibaren, cöremeler dahil, semetdeşlerimizniñ aq-uquqı bozuluvı aqqında tolu malümatnıñ toplanması meselesi muzakere etildi. Neticede, regional meclisler reislerinden, işbu malümatnı Teftiş komisyonınıñ toplaması qararı qabul etildi.
Soñ olaraq, "Ukrainanıñ tamır halqı olaraq, qırımtatar halqınıñ statusı aqqında" qanun leyihasını azırlap çıqmaq içün qurulğan İş komisyonınıñ erkânına Teftiş komisyonınıñ vekilini yollamaq meselesi baqıldı, rey birliginen işbu İş komisyonınıñ erkânına Teftiş komisyonınıñ vekili olaraq reisi Ali Özenbaşnı yollamaq qararı alındı.
Kün tertibindeki meseleler ve alınğan qararlarnen daa etraflı olaraq Milliy Meclisniñ resmiy saytında yayınlanğan Teftiş komisyonı toplaşuvınıñ protokolından ögrenmek mümkün.


text:
Osman Öztunç - Onlar
Sanatçı : Osman Öztunç
Türkü : Onlar
Etiketler : Osman Öztunç - Onlar türkü indir, Osman Öztunç - Onlar türkü dinle, Osman Öztunç türküleri, Onlar mp3 indir, Osman Öztunç türküleri Onlar türküsü, Onlar sözleri, Osman Öztunç mp3 dinle, Osman Öztunç download, Onlar bedava mp3, Osman Öztunç türkü sözleri, Osman Öztunç türkü dinle, Osman Öztunç son albüm indir
Osman Öztunç Türküleri
Osman Öztunç - Sende Neyi Aradım
Osman Öztunç - Psikopat Geceler
Osman Öztunç - Yılgınlığına İnat
Osman Öztunç - Delidolu
Osman Öztunç - Kara Tren
Osman Öztunç - Dünya
Osman Öztunç - Mektup
Osman Öztunç - Dost Kervanı
Osman Öztunç - Züleyha da Kalmışım
Osman Öztunç - Öğretmenim
Osman Öztunç - Üzerine Alınanın
Osman Öztunç - Çakırcalı Mehmet
Osman Öztunç - Leyla
Osman Öztunç - Yan Çizdim
Osman Öztunç - Cebeci İstasyonu


text:
Qırım işğali telefon bağına tesir etmeycek
MTS Rusiyeniñ yarımada işğaline baqmadan, Qırımdaki qullanıcılarına hızmet etmege devam etecek.
Bunıñ kibi mesaclarnı MTS Qırım qullanıcılarınıñ cep telefonlarına yollay.
«MTS Ukraina Qırımda işini devam ete, qullanuv şartları ve tarifler deñişmey qala, ödev vaqtında grivna qabul etile. Bir de bir deñişmeler aqqında haber etecekmiz», – dep aytıla mesac metininde, onı Qırım. Aqiqat jurnalisti de aldı.
Bunıñ kibi mesaclarnı MTS Qırım qullanıcılarınıñ cep telefonlarına yollay.
«MTS Ukraina Qırımda işini devam ete, qullanuv şartları ve tarifler deñişmey qala, ödev vaqtında grivna qabul etile. Bir de bir deñişmeler aqqında haber etecekmiz», – dep aytıla mesac metininde, onı Qırım. Aqiqat jurnalisti de aldı.


text:
Lilâ Bucurova: ATR telekanalı qırımtatarlar içün – ruhiy nimettir
ATR qırımtatar telekanalınıñ yolbaşçılığı ve icadiy taqımı Qırım işğalinden soñ qanuniyet çerçivesinde çalışıp, «er bir adımnı tüşünip etmege tırıştı», – dep bildirdi telekanalağa qol tutmaq içün kelgen qırımlılar ögünde çıqışta bulunıp, ATR qırımtatar telekanalınıñ haber siyaseti boyunca baş müdiriniñ muavini Lilâ Bucurova.
«Biz ögümizde olğan qanuniyet çerçivesinde areket etmege çalıştıq. Er bir adımımıznı, bizim içün ağır olsa da, biz tüşünip yapa edik. Maqsadımız tek bir – qırımtatar halqı içün qırımtatar telekanalını saqlamaqtır. Qırımtatarlar içün bu adiy haber alanı olmağanını añlap. Er birimiz bu kanalğa canımıznıñ bir köşeçigini bergenimizni añlap. Şimdi ayaqqa tura ekenmiz, tek Qırımğa degil de, bütün dünyağa: mındamız, Vatanımızda, sağmız, öz tilimizde laf etemiz», dep başladıq»,– dedi ATR qırımtatar telekanalınıñ haber siyaseti boyunca baş müdiriniñ muavini.
«Olar bizler içün – bir vaqıtları atta qırımtatar tilinde yırlap olamağan insanlar içün bunıñ emiyetini añlamaylar. Bazıda uzlaşmağa ketemiz – bazıda ğayet sıq uzlaşmağa ketemiz, açuvlatmayıq dep, amma içimiz qaynay. Qırımtatarlardan ruhiy nimetini almasınlar degen fikir ile bunı etemiz», – dep qayd etti Lilâ Bucurova.
Bazarertesi künü, yanvar 26-da, ATR qırımtatar telekanalına silâlı insanlar sürip kirdi. Haberlerniñ acele yayınında alıp barıcı silâlı insanlar Aqmescitte yerleşken ATR qırımtatar telekanalına bir yıl devamında olıp keçken adiselerniñ video malümatını, şu cümleden, fevral 26 künü Qırım parlamenti divarları yanında keçirilgen mitingniñ videosını saqlağan bilgisayar serverini tutıp almaq içün kelgenini bildirdi.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti divarları yanında Qırımnıñ ayırıluvına qol tutqanlar ve Ukraina birdemligi tarafdarları arasında muqavemet-mitingi keçirilgen edi. Ekinci tarafnıñ esas qısmı qırımtatarları edi.
ATR qırımtatar telekanalınıñ haber siyaseti boyunca baş müdiriniñ muavini Lilâ Bucurova canlı yayınğa çıqıp, halqqa muracaatta bulundı. O, silâlı insanlarğa bazarertesi künü telekanalda tintüvni keçirmege izin bergen yerli akimiyet areketlerini takbih etti.
Vaqia yüz bergen yerge Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz da keldi. O, işbu vaqianı qırımtatarlarnı qorqutmaq içün bir usul olaraq adladı.
Qırımnıñ içki siyaset, informatsiya ve alâqalar «naziri» Dmitriy Polonskiy dedi ki, ATR qırımtatar telekanalınıñ reberleri ve jurnalistleri «kendi areketlerinden mesülietni akimiyetke qaldıracaq olalar».Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskayanıñ aytqanına köre, tintüv taqiqatçınıñ qararı ile açılğan cinaiy iş çerçivesinde keçirildi.
ATR hadimlerini tintüv sabağa qadar süre bilecegi aqqında tenbiyelediler.
OSCE azatlıq meseleleri vekili Dunja Mijatović bazarertesi künü, yanvar 26-da, arbiylerniñ Qırımnıñ Aqmescit şeerinde yerleşken ATR yekâne qırımtatar telekanalına yapqan areketlerini takbih etti.


text:
Sentsovnıñ soñki sözü: işğalcilerniñ mahkemesi adaletli olamaz
Avgust 19 künü Rostov-na-Donu şeeriniñ Şimaliy-Kavkaz arbiy mahkemesiniñ toplaşuvında terrorizmde qabaatlanğan ukrain rejissörı Oleg Sentsov öz soñki sözünde mahkemeden bir şey soramaycağını aytıp, Mihail Bulgakovnıñ sözlerini tsitata etip ketirdi.
«Er keske er şey añlayışıla. İşğalcilerniñ mahkemesi adaletli olamaz. Şahsiy bir şey yoq, efendim. Pontiy Pilat, Ayda oturğanda, afu etilgende, Ga Notsri ile ketken vaqıtta, oña dünyada eñ büyük günâh – qorqaqlıq olğanını ayttı. Bunı belli yazıcı Mihail Bulgakov yazdı, men de onen razım», – dedi Sentsov.
O, oña qarşı çıqmağa istemegen Gennadiy Afanasyevniñ cesürligini qayd etti ve Rusiye televizionına «kompliment» etti. «Pek yahşı teşviqat», – dedi Sentsov.
Rejissör Maydan adiselerini hatırlattı ve Rusiyelilerge qorqmamaqnı tiledi.
«Teşviqatqa inanmağan insanlar daa öz sözüni aytır. Bizde de cinaiy akimiyet edi. Sizde cinayetçilerniñ yolbaşçılıq etkenini istemeyim. Rusiyelilerge qorqmamaqnı ögrenmege tileyim», – dedi Sentsov ve alğışlarnı qazandı.
Mahkemeciniñ aytqanı kibi, Sentsov ve Kolçenkoğa ükümni avgust 25 künü seslendire bileler.
Devlet qabaatlayıcısı Sentsov içün – 23 yıllıq qattı nizamnı, Kolçenkoğa – 12 yıllıq apis cezasını bermege rica etti. Sentsovnıñ imayesi esnasnıñ obyektivsizligini qayd etip, müşterisini aqlamağa rica etti.
Oleg Sentsov ve Aleksandr Kolçenkonı 2014 senesi baarde Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda yaqaladılar. Olarnı yarımadada teraktlarnıñ azırlanuvında qabaatlaylar.
«Memorial» uquq qoruyıcı merkezi olarnı siyasiy mabus olaraq tanıdı.


text:
Säykes resmï emes aqparattarğa qarağanda, jazğa qaray Land Cruiser Prado awır janarmaydağı qozğatqışı awıstırılatın boladı.
Şamamen 3-lïtrlik motor ornın 2.8-lïtrlik motorımen almastırıladı. Pïkapqa arnalğan nusqada dïzeldik agregattar 160 sïl (400 Nm) quraydı jäne munday cïfrlardı jol talğamaytıq kölikti küte berseñiz boladı.
Jañartılğan Prado basqa da özgerister orın almaydı, alayda jol talğamaytın köliktiñ sırtqı kelbeti azdap jañalanwı jäne avtomobïldiñ qawipsizdik salaların jaqsartw maqsattarında avtomattı berilis qorabı 6-satılıq bolwı mümkin.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Avropa komissarı Mogherini Türkiyeni Rusiyege qarşı cezalarğa qoşulmağa çağıra
Avropa birliginiñ tışqı işler ve havfsızlıq siyasetiniñ yuqarı vekili Federica Mogherini Türkiyeni Rusiyege qarşı cezalar rejimini bozmamağa çağıra.
Bunı o dekabr 8-de başlağan Türkiye ziyareti çerçivesinde Türkiye liderleri ile körüşüvinde bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Muzakerlerniñ ekinci mevzusı Avropa birligi ve Türkiyeniñ «İslâm devleti» gruppirovkasına qarşı areketlerde işbirligi oldı.
Federica Mogherini bu ziyaretni «Avropa birligi ve Türkiye arasında munasebetlerniñ strategik müimliginiñ» delili dep adladı.
Türkiyeniñ Avropa Birligine kirüv meselesi 2005 senesinden berli devam ete.
Ankara Rusiyeniñ Ukrainada yapqanları içün oña qarşı cezalarğa qoşulmadı. Avropa birligi Türkiyeni cezalar rejimine qoşulmağa çağıra.
Keçken afta Rusiye prezidenti Vladimir Putin Türkiyeni ziyaret etip, «Cenübiy aqım» gaz borusı leyhasınıñ toqtatılması aqqında ilân etti ve Türkiyeni alternativ gaz borusınıñ qurucılığında eñ eyi iş ortağı dep adladı.


text:
Katonqarağay awdanında ïnfraqurılımdı damıtw maqsatında awmağı 80 ga jwıq äwejay qurılısı josparlanwda.
Jobalıq qunı 13,2 mln teñge quraytın äwejay tikuşaq alañımen qatar, Boïng uşaqtarın qabıldaytın jolaqtarmen jabdıqtaladı. Bul jaylı baspasöz maslïxatı barısında Katonqarağay awdanınıñ äkimi Qalïqan Bayğonısov mälimdedi.
Jaña äwejay awdan ortalığı Ülken Narın awılında salınadı. Aldağı waqıtta äwejay tek el awmağınan ğana emes, şetelden de twrïsterdi qabıldap, ïnfraqurılımdı jandandıra tüspek.
– Äwejay qurılısın bastaw üşin jobalıq-smetalıq qujattar jüyesi äzirlenwde jäne qajetti qarajat qarastırılıp jatır. Aldağı waqıtta äwejay birneşe iri äwe kompanïyalarımen birge jumıs jasaydı degen senimdemiz, – deydi Qalïqan Bayğonısov.
ozgeshe.kz
Tegï: Twrïzm jañalıqtarı,
Kommentarïï


text:
«Qonaqası – täñir ası», «qonaq nesibesin täñir jetkizer», «qonaqası - qazaqtıñ bölinbegen enşisi» deytin atalı sözder qazaq xalqınıñ erekşe qonaqşıl, erekşe meymandos, asqan adamgerşilikti xalıq ekendigin ayğaqtaydı äri ärbir otbası urpaqtarın qonaqşıl, meymandos, izgi nïetti, meyirimdi, qayırımdı bolwğa bawlıp otıradı. Ärbir qazaq üyine qonaq kelse «qut keldi, qonaqpen birge üyime qut-bereke kiredi» dep balaşa qwanıp, qonaqtıñ aldınan özi şığıp qarsı alıp, üyinen özi esik aşıp kirgizedi. Alayda, qonaqtı esik aşıp şığarıp salmaydı. Üyge kelgen qonaqtı esik aşıp şığarıp salw - qonaqtı qwalağanmen birdey uyattı is dep qaraydı. Sonday-aq, «quttı qonaq kelse qoy egiz tabadı, qutsız qonaq kelse malğa qasqır şabadı», «qonaqtıñ jaqsısı - qut, jamanı - jut» dep ırımdap, jalpı qonaqtardı: «arnayı qonaq», «qudayı qonaq», «qıdırma qonaq», «qılğıma qonaq» dep törtke böledi.
Arnayı qonaq
«Arnayı qonaq» dep - arnawlı şaqırğan, usınıs etilgen jäne qudalıq pen türli jïın-toylarğa jatatın üy, soyatın mal, usınatın jol-joralarğa deyin aldın ala äzirlep, awıl boyınşa tik turıp erekşe kütedi. Munday qonaqtarğa qoy balasınan aqsarbas, jılqı balasınan kök qasqa, sïır balasınan qızıl qasqa soyıladı.
Qudayı qonaq
Qazaq xalqı «qudayı qonaq» dep - oyda-tüste joq, däm-tuz aydap kelip qonıp, qudaydıñ buyırğan nesibesin jep attanğan qonaqtardı aytadı. Munday qonaqtarğa qoy balasınan - qoñır toqtı, eşki balasınan - qaraşunaq laq, al qudayı qonaq erekşe sıylı adam adam bolsa, onda jılqı balasınan - torı tay soyıp, qonaqası beredi. Osı dästürge say tilimizde «qoydan - qoñır, jılqıdan - torı» degen naqıl söz qalıptasqan.
Qıdırma qonaq
«Qıdırma qonaq» dep - twıs-twğan , dos-jaran, quda-jekjattarın arnawlı izdep barıp, awnap-qwnap jatatın qonaqtardı aytadı. Munday qonaqtar jurt sıylağan bedeldi kisi nemese sarı süyek quda bastağan adamdar bolsa, onda qonaqtıñ az-köptigine qaray jılqı balasınan kök qasqa, qoy balasınan - aqsarbas soyılsa; al, dos-jaran, alıs-beris, barıs-kelisteri jïi adamdar bolsa, qonaqtıñ az-köptigine qaray tay, qoy soyıp kütedi.
Qılğıma qonaq.
«Qılğıma qonaq» dep, qaysı awıl, qaysı üyge qonaq tüsip, mal soyıp, et asıp tamaq pisirgenin añdıp jürip däl üstinen tüsip tamaq asıraytın qonaqtardı ataydı. Munday qonaqtı qazaq xalqı «şaqırılmağan qonaq - jut» dep qattı jek köredi. Alayda, qonaqtı üyden qwmaytın qazaqï dästür boyınşa, olarğa da barın berip, qondırıp attandıradı.
Qonaq kütwde är otbası meyli arnayı qonaq, meyli qudayı qonaq, meyli qıdırma qonaq bolsın, meyli uzaq jıl körispegen quda-jekjat, dos-jaran bolsın olardıñ bärine de şamaları kelse arnayı mal soyıp qonaqası berip, kütip otırğan. Tipti, mal soyıp berwge şaması kelmese «qonaqqa» dep bala-şağasınıñ awzınan jırıp, saqtağan sıbağaların bergen. Yağnï, «eske alğan eski asınan saqtaydı» dep qısqı künderi sürlengen jambas, qazı-qarta, jal-jaya, may, jent, meyiz, qant, muzqant, t,b saqtaydı.
Qonaq kütw tärbïesi urpaqtardı tamaşa adamdıq qarım-qatınas saltın qalıptastırıp, adamdardı izgi nïetti, adal, arlı, meymandos, qonaqşıl bolwğa bawlïdı. Xalıqtıq salt-dästürge jüyrik, adamgerşiligi asqaq azamat bolıp eseyuine jol körsetedi.
anabol.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Osıdan tört kün bwrın, bir qıtaylıq bastauış mektep oqıtuşısınıñ äleumettik jelige jüktegen sureti sol eldegi jeli twtınuşılarınıñ küşti talqı taqırıbı boldı. Surette segiz jastağı qıtaylıq oquşı mektepke betterin üsik şalıp, şaşı men qastarına deyin aq qırau bolıp kelgen. Onıñ suretin mwğalimi äleumettik jelige salısımen «kişkentay Uañ» delingen bwl suret qıtaylıq äleumettik jeli twtınuşıları arsında kedeylik jağdayı boyınşa talqınıñ özegine aynalğan. Onda jergilikti bilikten mwnday jağdayğa qanday şara jasap jatqanı turalı swraular köbirek qoyıldı.
Resmilerdiñ taratqan mälimetine qarağanda «kişkentay Uañ» Qıtaydıñ YUnnan' provinciyasına qarastı bir auılda twradı. Ol är küni mektepke 4,5 şaqırım jayau jürip baradı. Onıñ sureti jelige jariyalanğan küni bwl öñirde temperatura -9S° bolğan eken. Onıñ art artınan jariyalanğan eki sureti äleumettik jelide tanımal boldı. Onıñ biri – joğarıdağı Uañnıñ qas-kirpigine deyin qırau qatqan beynesine oquşılardıñ külip jatqan sureti bolsa, endi –onıñ oquşı kündeliginiñ sureti. Odan kişkentay Uañnıñ 5-ke oqitın bala ekenin köruge boladı.
«Kişkentay Uañ» taqırıptıñ tiegi ğana. Äñgime Qıtaydağı kedeylik mäselesi. Älemde ekinşi orında twratın ekonomikağa ie QHR biligi el halqın kedeylikten qwtqaru uädesin bergenine 70 jılğa jaqındadı. Ötken jılı qazan ayında ötken QKP ülken qwrıltayında da Qıtay basşısı Şi Jinpiñ el halqın jaqın arada tolıqtay kedeylikten qwtqaruğa uäde berdi. Degenmen, Qıtaydıñ auıldı jerlerinde äleumettik jağdaydıñ naşarlığı äli de şeşim tappağan.
Degenmen, «Kişkentay Uañnıñ» sureti jariyalanğannan keyin atalğan provinciyadağı tanımal Pear Video saytınıñ jurnalisteri onı izdep barğan. Onıñ äleumettik jağdayınıñ şınında tömen ekeni anıqtalğannan keyin, äleumettik jeli twtınuşıları jergilikti bilikke mäseleni şeşu turalı talap qoyğan. Jergilikti ükimet jağınan Uañ oqitın mektepke 15 mıñ AQŞ dolların bölip, oquşılarına tolıqtay jılı kiimmen qamtamasız etudi tapsırğan.


text: Keşe QR prezidenti Nwrswltan Nazarbaev kezekti joldauın jariyalap, onda İşki jalpı önimniñ ösui 4% bolıp, al önerkäsiptik önimniñ ösui 7%-dan asqanın, kedeyşilik 13 ese qısqarıp, jwmıssızdıq deñgeyi 4,9%-ğa deyin tömendegenin mälimdedi. Mwnıñ qanşalıqtı naqtı statistika ekeni bizge beymälim. Biraq keybir sarapşılardıñ sözinşe, Qazaqstannıñ kez kelgen öñirinde, tipti qala mañınan alıs emes eldi mekenderdiñ özinde twrmısı tömen otbasılar men jwmıssız jürgender sanı basım. Bwdan bölek prezident joldauında äleumettik körsetkişter men jemqorlıqqa qatıstı da biraz statistika keltiriledi. Biz joldaudağı eñ mañızdı degen sandardı toptastırıp kördik.


text:
Olïmpïadalıq sport türleri boyınşa ulttıq federacïyalarğa Qazaqstan Respwblïkası Ulttıq Olïmpïadalıq komïtetiniñ tanw twralı sertïfïkattarı tabıstaldı,
Saltanattı jağdayda Ulttıq Olïmpïadalıq komïtettiñ atqarwşı dïrektorı Serik Qasqabasov Qazaqstandıq boks federacïyasına, grek-rïm, erkin jäne äyelder küresi federacïyasına, Qazaqstandıq taekvondo (WTF) federacïyasına, dzyudo federacïyası men Qazaqstan Respwblïkası sw sportı türleri federacïyasına jaña ülgidegi tanw twralı sertïfïkattardı tabıs etti.
Qazaqstan Respwblïksı Ulttıq Olïmpïadalıq komïtetiniñ federacïyanı tanw twralı sertïfïkatı federacïyanıñ Qazaqstanda şınayı äri uzaq merzimde sport türin damıtw jöninde sporttıq qızmetpen aynalısatının däleldeytin qujat bolıp tabıladı.
Qazaqstan Respwblïksınıñ «Dene şınıqtırw jäne sport twralı» Zañına säykes federacïyanıñ Ulttıq Olïmpïadalıq komïtetimen tanılwı Qazaqstan Respwblïkası mädenïet jäne sport Mïnïstrliginde federacïyağa elimizde sport türin damıtwğa ökilettilik beretin salalıq akkredïtacïyadan ötw şarttarınıñ biri ekenin ayta ketw kerek.
Tegï: Sport jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Elordamızda ötken Mercedes-Benz Fashion Week Astana şarasına barw üşin änşi ädettegidey köylek nemese beldemşeni tañdamay, şalbarlı kostyumdi kïipti. Sonımen qatar änşi qazirgi waqıtta sändi bolıp esepteletin közildirikti taqqan.
Änşiniñ älewmettik paraqşasındağı oqırmandar jaña özgeristerdi jılı qabıldağan sıñaylı. Birazı ädemi jarasadı degen lebizderin qaldırıp jatsa, keybir oqırman änşini tipti Bayan Esentaevağa uqsatıptı.
Al bügin änşi öz paraqşasında 18 jasında Qıdıräli Bolmanovpen tüsken fotoswretin jarïyalap, 16 jıl otasqan jarın twğan künimen quttıqtaptı.
Derekköz: Nur.kz
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Kündelikti tutınatın tis pastası jaylı biz bilmeytin biraz närseler bar eken. Mäselen, qorap sırtındağı «bal qosılğan» nemese «jalbız sığındısımen» sekildi söz – jay ğana jarnamalıq ädis dep kim oylağan?! Qanday pasta paydalı, qaysısınan bas tartqan jön? Bul twralı bilikti stomatolog Äygerim Jaqsılıqova aytıp beredi.
– Eñ paydalı tis pastaları qanday?
– Qant qosılmağan pastalardı paydalanw kerek. Ewropalıq nusqawğa säykes, tis pastasınıñ quramında saxaroza men basqa da ferment kömirtekter bolmawı tïis.
– Geldi pastalardıñ sapası basqalarğa qarağanda jaqsı boladı degen ras pa?
– Joq, olay emes. Geldi pastalar qarapayım pastalardan tek möldirligimen ğana erekşelenedi. Jay pastalardıñ quramındağı kalcïy karbonatı (bor) men tïtan dïoksïdi önimge aq tüs beredi. Ayırmaşılığı sol ğana.
– Tisti ağartatın arnayı pastalar şınımen de eki künnen keyin nätïje bere me?
– Bul – qate tüsinik. Öndirwşiler bergen wädelerin orındağısı kelip, tis pastasına abrazïvti (tegistewşi) untaqtar qosadı. Onıñ kömegimen biz tiste turıp qalğan qaqtı ğana ketiremiz. Negizinen, abrazïvtilik ïndeksi RDA bolatın tis pastaları – eñ jaqsısı. Sezimtal tisterge arnalğan pastada bul körsetkiş 75-ten aspawı kerek. Al abrazïvtilik ïndeksi 200 bolsa, bul önimdi aptasına 1-2 ret qana qoldanğan durıs. Öytkeni, munday pastalardıñ quramındağı qospa tis emaline zaqım keltiredi.
– Tisjegige qarsı usınılatın tis pastalarınıñ zïyanı qanşalıqtı?
– Tisjegige qarsı tis pastalarında trïklozan men xlorgeksïdïn degen zattar boladı. Olar – bakterïya men qabınwğa qarsı mıqtı qorğanıs. Alayda bul qospa zïyandı mïkrobtardı öltirip qana qoymay, awız qwısınıñ tabïğï mïkroortasın zaqım-daydı. Trïklozan burın xïrwrgïyada tazalağış qural retinde qoldanılğan bolatın. Ol tistegi qaqtı ketirip, qızıl ïektiñ qabınwın toqtatadı. Trïklozandı köp qoldanğan jağdayda, bakterïyalarda bul preparatqa qarsı qasïetter payda boladı. Budan soñ antïbïotïkter men basqa da därilik zattardıñ tiske äseri äldeqayda tömendeydi. Sondıqtan trïklozanı bar tis pastaların 3-4 aptadan artıq qoldanwğa bolmaydı.
– Bal qosılğan tis pastaları şınımen de paydalı ma?
– «Bal qosılğan» degen sözdiñ özi jay ğana jarnama üşin aytıladı. Şın mänisinde munday tis pastalarına balğa uqsas türli ïistendirgişter men dämdewişter qosıladı.
– Tis tazalaytın untaq pastağa qarağanda tïimdi me?
– Joq. Birinşiden, sıqpa pastanı paydalanw äldeqayda ıñğaylı. Äri gïgïenağa da say. Al untaq salınğan qorapta bakterïyalar tez köbeyedi. Ekinşiden, munday untaq tis emalin buzadı. Balalarğa öte zïyan.
– Qımbat tis pastaların paydalanğan durıs pa?
– Köbisi solay oylaydı. «Neğurlım qımbat bolsa, soğurlım sapalıraq» dep. Pastanıñ quramı kürdeli bolğan sayın, bağası artadı. Alayda tım arzanına da urınbağan jön.
– Balalarğa kez kelgen tis pastasın qoldana berwge bola ma?
– Bolmaydı. Parodontozğa qarsı, ağartatın, köp mölşerde ftor qosılğan tis pastaları bar. Olar eresekterge arnalğan. Balalarda tis emali näzik keledi. Sondıqtan balalar üşin şığarılğan arnayı pastalardı qoldanw kerek. Emaldi qataytw üşin balalarına ftor qosılğan tis pastaların alatın ata-analar köp. Olar qatelesedi. Tis emaline qajetti ftordıñ mölşeri öte şektewli. Ol mölşerdi tis pastası arqılı qadağalaw mümkin emes. Öytkeni, keyde bala pastanı jutıp ta qoyadı. Ftordı uzaq waqıt paydalanğan jağdayda ol saw tistegi kalcïydi ığıstıradı. Nätïjesinde tis sınğış kelip, bala flyuoroz awrwına şaldığadı.
– Balalar tis jww kezinde pastanı jutıp qoyıp jatadı. Bul qawipti me?
Eger bul jïi qaytalana beretin bolsa, ağzağa öte qawipti. Nege deysiñder ğoy? Tis pastasınıñ quramında xïmïyalıq qospalar öte köp. Mäselen, glïcerïn pastanıñ tez kewip ketpewi üşin qosıladı. Al parafïn önimge jabısqış qasïet beredi. Bular asqazanğa tüskende, onı titirkendirip, zaqımdaydı. Tis pastasına mentol da qosıladı. Ol jürek-qan tamırları jüyesine zïyan. Jüregi awıratın adamdar mentol qosılğan tis pastasın paydalanbağanı jön. Pastanıñ quramında formaldegïd de bar. Ol – öte wlı zat. Eger formaldegïd as qorıtw joldarına jïi tüse berse, körw qabiletin naşarlatadı, büyrek pen bawırdıñ jumısın buzadı.
– Tis tazalawğa pastanıñ qanşa mölşeri jetkilikti?
– Tım köp bolmağanı durıs. Äytpese awız qwısı qattı köbiktenip, tis tazalawğa kedergi keltiredi. Pastanıñ quramındağı belsendi zattardıñ şamadan artıq mölşeri de zïyan. Tis tazartwda burşaqtıñ kölemindey pastanıñ özi jetkilikti. Al balalar budan eki ese az kölemde qoldansın.
– Tis pastasın awıstırıp otırğan durıs pa?
– Ïä. Bir pastağa üyrenip qalmaw üşin eki nemese odan da köp türin paydalanw kerek. Onıñ üstine, bul tistiñ türli aqawların şeşwge kömektesedi. Tañerteñ bir türin, jatar aldında basqa türin qoldanğan tïimdi.
Derekközi: massaget.kz
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Rusiye rublesi tüşmege devam ete
Rusiye rublesi tüşmege devam ete. Cumaaqşamı künü, avgust altısında, Moskvada bazarlıq devamında dollar, fevral 24-den ilk sefer, 64 ruble belgisinden keçti – avgust 5, çarşenbe künü, olğanından 58 kapikke arttı. Yevro tahminen 70 ruble oldı, 63 kapikke arttı.
Ekspertler rublniñ ücüzlaşuvını yermay fiyatlarınıñ nevbetteki tüşüvi ile bağlaylar.
2014 senesi rublniñ tüşmesini mütehassıslar Rusiyege qarşı Ğarp memleketleri tarafından kirsetilgen sanktsiyalar ile añlatalar.


text:
Adliyeci: «Hizb ut-Tahrir» işi boyunca mahkemede şaatlar deliller ketirmekten vazgeçti
İyün 14-te Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Qavqaz okrug arbiy mahkemesiniñ «Hizb ut-Tahrir» işi boyunca nevbetteki toplaşuvında şaatlar Şestakov, Ablâzizov ve Fettayev sorğuğa çekildi. Qırım.Aqiqatqa adliyeci Emil Kurbedinovnıñ bildirgenine köre, olarnıñ episi, esasen, evel bergen «qabaatlayıcı delillerinden» vazgeçti.
«Taqiqat, olar, nasıldır duşmanlıq sebebinden olarğa qarşı deliller ketirecegini tüşüne edi. Lâkin, ne içün bilmeyim, amma olar ilk bergen delillerinden vazgeçti... iç bir qabaatlayıcı delilni tasdıqlamadılar», – dep ayttı adliyeci.
Kurbedinovnıñ sözlerine köre, toplaşuv «farsqa, taqiqatnıñ farsına oşamağa başlay».
Şimdiki vaqıtta mahkemede teneffüs ilan etildi.
Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Qavqaz okrug arbiy mahkemesi iyün 1-de dört Qırım musulmanı – Ferat Sayfullayev, Nuri (Yuriy) Primov, Rustem Vaitov, Ruslan Zeytullayevge qarşı cinaiy işni baqmağa başladı. Bu toplaşuvda prokuror olarğa qabaatlav neticesini oqudı.
Mayıs 18-de Rostov-na-Donu şeerinde mahkeme toplaşuvı keçirildi, onıñ neticesinde olarnıñ apiste bulunma müddeti oktâbr ayına qadar uzattırıldı. Dört musulman işğal etilgen Qırımdan Rostovğa alıp ketirildi.
Qabaatlanğan Qırım sakinleri 2015 senesi Aqyar şeerinde yaqalandı. Taqiqatnıñ noqta-i nazarına binaen, olar «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ iştirakçileri ola. Aqyar musulmanları yaqalanğanından bir yıl soñra Qırımnıñ cenübiy tarafında da bu kibi vaqia yüz berdi. 2016 senesi fevral 11 ve 12 künleri rusiyeli uquq qoruyıcılar islâm dinini kütkenlerniñ evlerinde tintüv keçirdi ve insanlarnı yaqaladı. Umumen olaraq 14 adam yaqalandı.
«Hizb ut-Tahrir» – halqara islâm siyasiy firqasıdır. Onıñ resmiy maqsadı islâm devletini ve musulman yaşayış tarzını qurmaqtır. Bu teşkilât Rusiye, Qazahistan ve Almaniyada yasaq etildi; Ukraina ve diger memleketlerde onıñ faaliyeti qanun boyunca keçirile bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Poloniya müftisi Aqmescit civarındaki medresede tintüvni tarik olaraq adlandırdı
Çarşembe künü iyün 25-nde Meclis reisi Refat Çubarov, Qırımda resmiy ziyaretnen bulunğan Poloniya müftisi Tomas Mitskeviçnen körüşti.
Meclisniñ matbat-hızmeti bildirgeni kibi, Poloniya müftisi künlerde Saq camisi ve tintüv ötkerilgen Bulğanaq medresesinde olğanını bildirdi.
Bildirüvde qayd etilgeni kibi «onıñ sözlerine köre, bu kibi areketler tarikke pek oşay, olarğa diqqat ayırılmamalı, çünki biri-birine işanç közünen baqmaq içun vaqıt kerek».
Refat Çubarov şunı qayd etti ki, soñki yılları yañı camilerniñ, minarelerniñ qurucılığı devam ete. Bu sevaplı işke para bergen iş adamlarnıñ sayısı da arttı.
Meclis reisi özüniñ nevbetinde, yarımadanıñ halqı, şu cümleden qırımtatarlar da, aşayt malları, ilâclarnıñ fiyatı öskeni, aynı zamanda alçaq aylıqlar ya da işsizlik sebebinden ağır vaziyette bulunğanını bildirdi.
Çubarov Tomas Mitskeviçke minnetdarlıq bildirip, «poloniyalılar sayesinde qırımtatar mevzusı dünyada eñ çoq muzakere etilgen mevzuğa çevirilgeni içün» Poloniya prezidentine Meclis adından teşekkürler bildirmekni rica etti.
Mitskeviç ise, iyün 30 künü Poloniya prezidenti Bronislav Komorovskiynen körüşecegi ve Qırım ziyareti aqqında tavsilâtlı şekilde ikâye etecegini söyledi. Ve qırımtatarlarnıñ aq-uquq meselesi eñ yüksek seviyede baqılmaq kerekligini ayttı.
«Qırımtatarlarnı destekleycek avropalı programmanı tesis etmek kerek, – dep qayd etti Poloniya müftisi. – Çünki ileride ne olacağı daa belli degil».
İyün 24 künü saba saat 6:30 Aqmescit rayonınıñ Bulğanaq köyünde oğlanlar içün hafizler medresesine belgisiz şahıslar sürip kirdi ve tintüvni keçirmege başladı. Medresede 13 talebe ve eki oca buluna edi. Er kes yuqlay edi.
«Berkut» hadimleri kiriş qapı ve pencereni qırıp, içeri kirdiler. İç bir vesiqa ya da mahkeme qararını köstermediler. Tintüvni tahminen 30 insan keçirdi.
Tintüv beş saat devam etti. Binanıñ içinde olğan er şeyni, edebiyatnı, bala şeylerini baqıp çıqtılar, talebelerden telefonlarnı tutıp aldılar. Tintüv bitken soñ, bir qaç bilgisayarnı alıp kettiler. Müdir muavini Ayder Osmanovnı ise bir buçuq saat sürgen soravdan keçirdiler.
Medreseden ğayrı silâlı insanlar tintüvler ile qırımtatar ailesine de sürip keldi.


text:
Qırımda sentâbr 1-den plâjlarnı temizleycek olalar
Kremlge boysunğan işğal etilgen Qırım ükümetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksönov yarımada Kurort ve turizm nazirligine sentâbr 1-ge qadar meskün yerlerden tış olğan er plâj zonası içün mesüliyetlilerni belgilemege vade etti. Bu aqta Aksönovnıñ matbuat hızmeti bildire.
«Mesüliyetliler belgilengen soñ, programmanı işlep çıqarmaq, temizlik işleri içün adamlarnıñ kerekli sayısını belgilemek, er plâj yanında çöplük tenekelerini ve bio ayaqyollarnı qoymaq kerek olur», – dedi Aksönov.
Rusiyege boysunğan Keriç memuriyetiniñ reberiyeti şeer içindeki plâjlarnı teşkerüvi neticesinde ayaqyollarnıñ yetmemezligini ve adamlar raatlanğan yerlerde çoq çöplük olğanını bildirgen edi.
İyül başında Rusiyege boysunğan Qırım ükümetinde yarımada plâjlarınıñ vaziyeti yaramay olğanını tanıdılar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımlı ATR telekanalına yır bağışladı
Qırım yırcısı Reana Tarkova ATR telekanalına yırnı bağışlap, onı qapatmamağa çağırdı.
Qırımnıñ bütün kütleviy haber vastaları 2014 senesi aprel ayında Rusiye qanunlarına köre qayd olmaq kerek ediler. Faqat qırımtatar matbuat vastalarına bunı yapmağa imkân berilmedi.
ATR mediaholdingine kirgen «Lâle» telekanalı, «Meydan» radiosı, «Lider» radiosı, «15 minut» saytı aprel 1-den başlap işini toqtatmağa mecbur ola bileler.
Amnesty International uquq qorçalayıcı teşkilâtı akimiyet farqlı tüşüngenlerni sustırmağa istey, dep bildirdi.


text:
Poklonskaya Qırımda «nizamsızlıqnı» teşkil eteceklerni ciddiy sürette cezalaycaq ola
Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya dey ki, kelecek sene yarımadada uquq qoruyıcılarnıñ «ealini eyecanlandıracaq» olğanlarğa nisbeten areketleri daa da qattı olacağını vade ete.
Bu aqta o «TASS» Rusiye agentligine bildirdi.
«Yañı uquqiy alanda endi bir yıldır yaşaymız ve sallanuv vaqtı keçti. Ciddiy sürette soraycaqmız, suratnı tek tezleştirecekmiz. Er angi yönelişte çalışacaqmız. Ekstremist bildirüvleriniñ, nasıldır bir tertipsizlikni meydanğa ketirmek, ealini eyecanlandırmaq ıntıluvları daa da qattı şekilde cezalandırılacaq», – dedi Poklonskaya.
2014 senesi soñunda işğal etilgen Qırımda taqiqat organları ekstremist hasiyetleri boyunca 12 cinaiy işni açtı.
Qırım Rusiye nezaretine keçkeninden soñ yarımdada FSB jurnalist, faaller, cemaat erbaplarında daimiy sürette tintüvler keçirile.


text:
Qırımda öldürilgen qırımtatar faaliniñ ruhuna dua oquycaqlar
Mart 20 künü Aqmescitniñ merkeziy Kebir Camisinde öldürilgen qırımtatar faali Reşat Ametovnıñ ruhuna dua oquycaqlar.
Bunı Qırım musulmanlarınıñ Diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Dua yerli vaqıtke köre saat 12:30 başlap, 12:58-ge qadar devam etecek. Qabaatsız ketken musulmannı er istegen insan kelip aña bile.
2014 senesi mart 3-te saba, Aqmescitniñ Maryino mikrorayonınıñ 39 yaşında sakini, üç balanıñ babası Reşat Ametov evden çıqtı. Tuvğanlarına arbiy komissarlıqqa barıp, Ukraina ordusınıñ göñüllileri sırasına yazılacağını ayttı. Videokameralar onı Qırımnıñ Nazirler Şurası yanındaki Lenin meydanında piket keçirilgende çıqardılar.
Videoğa köre, Qırımnıñ «samooboronası» onı maşinağa oturttı. Eki aftadan soñ Reşat Ametovnıñ cesedi Qarasuvbazar rayonınıñ Ortalan köyünde tapıldı. Erkekniñ bedeninde azap izleri bar edi, başı yapışqan şerit ile sarılğan edi. Berilgen malümatqa köre, ölüm sebebi pıçaq ile yapılğan köz yarası oldı. Şimdilik Reşat Ametovnıñ öldürüv taqiqatı toqtatıldı.


text:
Kaspïy ekologïyalıq bağdarlamasın (KEB) 1998 jılı Kaspïy mañayındağı 5 el - Äzirbayjan, Ïran, Qazaqstan, Resey jäne Türikmenstan qurğan bolatın.
Bağdarlamanıñ maqsatı - Kaspïy teñiziniñ ekologïyalıq turaqtı damwına jäne qorşağan ortasın basqarwğa qol jetkizw.
Kaspïy teñizi – işki kontïnentte ornalasqan älemdegi eñ ülken sw qoyması , ol eşqanday älemdik muxïttarmen jalğaspağan. Kölemi 398000 km. Ol Ewrazïyanıñ işki jağında ornalasqan, tabïğattıñ keremet jaratılısı bolıp tabıladı.Kaspïy teñizi öte sezimtal ekojüye bolıp tabıladı.
Kaspïy teñizi relïkti/qaldıq /köl.Qaldıq kölder ejelgi Tetïs teñiziniñ geologïyalıq tarïxımen tığız baylanıtı ekenin tüsindiredi.Neogen däwirinde kürdeli tektonïkalıq qozğalıstıñ nätïjesinde,Tetïs aldımen Tınıq muxïttan bölinip,keyinnen Atlanttan ajırağanın bayandaydı.Neogen däwiriniñ ayaq kezinde jer qırtısınıñ şuğıl köterilwinen Kaspïy teñizi Qara teñizden bölinip qalğanın,osı kezendi kaspïy teñiziniñ qalıptasw kezeñi dep sanawğa boladı. Atı XÜI ğasırdıñ ayağında osı teñiz jağasında qonıstanğan kaspï taypalarına baylanıstı qalıptasqan.Grwzïyada kaspï qalası qazir de bar.Sonımen birge Gïrkan (I ğasır), Xazar (II-X ğasır), Xvalın (X-XIII ğasır) jäne t.b. 60-tan astam tarïxï atawı bar.Olar soñğı 3 mıñ jıldağı ömir sürgen xalıqtardıñ qoyğan attarı.
Kaspïy teñiziniñ jalpı awdanı 390 mıñ km. Onıñ beti muxït deñgeyinen 27 metr tömen jatır. Teñiz Soltüstikten Oñtüstikke qaray 1200km – ge sozıla ornalasqan. Teñizdiñ endirek jeri 435km, al ensiz jeri 193km. Kaspïy teñiziniñ jağalaw sızığınıñ uzındığı 7000km. Onıñ swı 5 memlekettiñ jağalawıñ şaşıp jatır. Jağalaw sızığınıñ Qazaqstan ülesine 29%6, Reseyge 16%, Äzirbayjanğa 20%, Türkmenstan 21%, Ïran – Ïslam Respwblïkasına 14% tïedi.
Kaspïy teñizi qazanşuñqırlarınıñ bederine qaray 3 – ke bölinedi.
Soltüstik böliginiñ şegi Mañğıstaw tübeginiñ boyımen ötedi. Ortañğı böligi sodan Apşeron tübegine deyin sozılğan, qalğan jeri, Oñtüstik böliktiñ ülesine keledi. Soltüstik böligi tayaz, köp jerinde 5metrden aspaydı, eñ tereñ jeri, 26 metr, jalpı teñiz awdanınıñ 24% aladı. Ortalıq Kaspïy ortaşa tereñdigi 200 metr, eñ tereñ jeri 788 metr, jalpı teñiz awdanınıñ 36 payızın qamtïdı. Oñtüstik böliginen ortaşa tereñdigi 345metr, eñ tereñ jeri 1025 metr, teñiz awdanınıñ 40% alıp jatır.
Tegï: Meniñ Qazaqstanım,
Kommentarïï