text:
İşğal etilgen Qırımda qırımtatar akademik muzıkalı-drama teatri öz adını deñiştirip, devlet teatri olacaq.
Bunı Krım Media agentligine teatrniñ başı Bilâl Bilâlov bildirdi.
Onıñ aytqanı kibi, teatrniñ serlevası yanvar 1-den deñişecek. Bunıñ ile Bilâlov teatrde çalışqan hadimlerniñ erkânında deñişmeler olacağını da red etmey. «Menim ile añlaşma müddetini daa uzatmadılar»,– dedi Bilâlov.
Qırımda daa eki teatrniñ serlevasını deñiştirdiler. Böyleliknen, Aqmescitte Qırım akademik ukrain muzıkalı teatri endiden Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet akademik muzıkalı teatri olacaq. Gorkiy adına Rus akademik drama teatri artıq «Qırım akademik drama teatri» oldı.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


c: text/html

text:
Qırımnıñ Bağçasaray rayonında keçken kün içinde evlerge tek 2 saatke yarıq berildi. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
Mobil ağı çalışa, amma zayıf. Bazarertesi künü erzaq tükânları açıldı ve dizel generatorlarını qullana.
Yerli sakinler evlerinde suvuqqa şikâyet etmey, tışarıda +20.
Bağçasaray RES reberi Yuriy Dekonçuk dey ki, rayon «bütünley ceryansızdır».
«Rayonğa köre, şeerde vaziyet eyice… Gece bizge 15 megavatt berdiler, köylerni 2-3 saatke teminledik. Rayonnı idare etip olamaymız, çünki elektrik energiyası Aqmescit yolaqlarından berile», – dedi o.
Dekonçuknıñ sözlerine köre, içtimaiy müessiseler «ihtiyaclarına köre» generatorlar içün dizel yaqarlığı ile teminlengen.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen.
Qırım.Aqiqat mühbirleri bildirgeni kibi, bala bağçaları, mektep ve aliy oquv yurtları çalışmay. Hastahane, poçta, ava limanı, demiryol vokzalı çalışa.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«Biz 1944 senesiniñ faciasını yüregimizdeki accı duyğularnen añamız. Biz bügün kene havflı alda bulunğan qırımtatar halqınen birdemlikni bildiremiz», – dedi Kerry.
«O qara künleri halq çekken azaplarnı biz sözlernen ifade etip olamamız. Orta Asiyağa, Ural ve Sibirge yolnı dayanğanlar soñ açlıqqa, hastalıqlarğa ve repressiyalarğa oğradılar», – bildirdi AQŞ devlet kâtibi.
«Biz kene Ukrainanıñ suverenitetıne ve bütünligine qol tutqanımız aqqında bildiremiz. Bunen beraber Ukraina grajdanlarınıñ ve cumleden Qırım sakinlerniñ aq-uquqlarnı qorçalamasınıñ tarafdarımız», – ayttı Kerry.
Bazar künü, Mayıs 18-de qırımtatar halqnıñ sürgünligine 70 yıl tolacaq. Tarihçilerniñ tahminlerine köre, sürgünlikte halqnıñ 46% ziyade ealisi elâk oldı.
Yerli akimiyet ise, İyünıñ 6-na qadar adamlar çoq toplanğan merasimlerni keçirmege yasaq etti.


text:
Rusiyeli uquq qoruyıcılar Qırımtatar Milliy Meclisi azası Emine Avamilevadan sentâbr 30-da, cuma künü ekstremizmge qarşılıq merkezine kelmesini talap etti.
Bu aqta Avamileva Facebook saifesinde bildirdi.
Qırımtatar Milliy Meclisi reis muavini İlmi Umerovğa rusiyeli mahkeme 750 ruble para cezasını belgiledi.
Sentâbr 27-de Qırımtatar Milliy Meclisi azası Ali Hamzinge, «Rusiyede yasaq olğan cemaat birleşmesiniñ toplaşuvında iştirak etkeni içün», rusiyeli Qırım mahkemesi 1000 ruble para cezasını belgiledi.
Sentâbr 26-da Qırımtatar Milliy Meclis azaları, bunen beraber, Qırımtatar Qurultayınıñ bazı delegatları Aqmescitteki Ekstremizmge qarşılıq boyunca merkezge çağırıldı.
Nariman Celâlnıñ bildirgen malümatına binaen, bir qaç insan körüşüvge razı oldı, digerleri ise, resmiy vesiqanı beklemekni sayladı.
«Uquq qoruyıcılar Meclis azaları Ablayev Emirali, Yakubov Ruslan ve Ayder Acımambetovnıñ vekâletleri toqtatılğanı, bunen beraber, soñkisiniñ Meclis reisi muavini vazifesinden boşatılması aqqında yaqında qabul etilgen Meclisniñ qararlarınen meraqlana», – dep yazdı Celâl Facebook saifesinde.


text:
Rusiye ve Ukraina Avropa Birliginiñ aracılığı sayesinde ukrain istimalcılarına gaz berilmesi aqqında añlaşıp, onıñ 2015 senesi mart ayına qadar şartlarını belgilediler.
İşbu añlaşma cumaaqşamı künü aqşam Brüsselde eki memleketniñ energetika nazirleri Aleksandr Novak ve Yuriy Prodan, em de Avropa komissiyasınıñ prezident muavini Günter Ettinger tarafından imzalandı. İşbu añlaşmanıñ ayrı ilâvesini «Gazprom» ve «Naftogaz Ukrainı» yolbaşçıları Aleksey Miller ve Andrey Kobarev imzaladılar, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
İmzalanğan vesiqalarğa binaen, 2014 senesi noyabr ayından itibaren 2015 senesi mart ayına qadar Rusiye Ukrainağa biñ kubometr gaz içün 100 dollarlıq endirim berecek. Böylece, bu müddet devamında ukrain istimalcıları içün Rusiye gazınıñ fiyatı 385 dollarnı teşkil etecek, aqımdaki seneniñ soñuna qadar ise daa da ücüz olması mümkün.
Ukraina alğan gaz içün 1,45 milliard dollar Rusiyege bergen soñ, gaz berilmesi yañıdan tiklenilecek. Umumen aqımdaki seneniñ soñuna qadar 3,1 milliard dollar ödenecek. Ukrainanıñ 2013 senesi noyabr ve dekabr ayları ve 2014 senesi aprel-iyün ayları içün borcu bar. Günter Ettinger bergen malümatına köre, bu borclarnı qapatmaq içün para Avropa Birligi ve Halqara para fondundan berilecek.
Planlarğa köre, yılnıñ soñuna qadar Ukraina Rusiye gazınıñ 4 milliard kubometrini satın alacaq. Rusiye energetika naziri Aleksandr Novak bildirdi ki, Ukraina tarafı memleketniñ yaqarlıqnı ödemek sermiyası bar olğanını tasdıqladı.
Rusiye, Ukraina, Frenkistan ve Almaniya liderleri telefon subetinde gaz boyunca muzakerelerniñ neticelerinen memnün olğanlarını bildirdiler.


text:
Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ dšlät kativi Gülşara Äbdiqalıqova Abay namidiki Qazaq milliy pedagogika universitetiniŋ 90 jilliğiğa beğişlanğan täntänilik çarä-tädbirlärgä qatnaşti.
QazMPUniŋ 90 jilliğini mäyrämläşkä şundaqla Parlament deputatliri, Bilim vä pän ministrliginiŋ, diplomatik missiyalärniŋ, Milliy pänlär akademiyasiniŋ väkilliri, mämlikätniŋ yetäkçi universitetliriniŋ rektorliri, elimizniŋ ataqliq alimliri, mäzkür aliy oquş orniniŋ professor-oqutquçilar tärkivi vä studentlar, şundaqla 200din oşuq çätällik mehman qatnaşti.
Dšlät kativi täntänilik jiğin qatnaşquçiliriğa Prezident Nursultan Nazarbaevniŋ täbrigini oqup bärdi.
“Abay namidiki Qazaq milliy pedagogika universiteti elimiz aliy bilim beriş sistemisida äŋ çoŋ aliy oquş orni bolup hesaplinidu. Bügünki taŋda u yetäkçi oquş orniğa aylandi, uniŋ tarihi 1928-jili mämlikättä birdin-bir pedagogika fakul'tetini eçiştin başlinidu. Uniŋ şäkillinişigä millätniŋ Ahmet Baytursınov, Temirbek Jürgenov, Halel Dosmuhamedov, Säken Seyfullin vä başqimu kšrnäklik ärbapliri bahaliq hässä qoşti. Universitetta 14 akademik, 155 pän doktori vä 380 pän namziti däris berip, җoşqun täräqqiy etivatqan Qazaqstan üçün täläp qilinivatqan mutähässislärni täyyarlavatidu”, deyilidu Dšlät rähbiriniŋ täbrigidä.
Abay namidiki QazMPU çoŋ ilmiy bilim beriş märkizi vä mämlikätniŋ aliy pedagogika oquş orunliri arisida umumetirap qilinğan lider bolup hesaplinidu. 2018-jili universitet Evropa vä Märkiziy Aziyaniŋ 30 mämlikitiniŋ 200 äŋ yahşi universiteti arisida 86-orunni egilidi. hazirqi vaqitta mäzkür aliy oquş orni duniyaniŋ 25 dšlitiniŋ 130 universiteti bilän ilmiy vä akademiyalik alaqä ornatti.
Universitet yubileyiğa beğişlanğan täntänilik çarä-tädbir Qazaqstan estradisi yultuzliriniŋ mäyrämlik kontserti bilän ayaqlaşti.
QazMPUğa – 90 jil
Qazaqstan Җumhuriyitiniŋ dšlät kativi Gülşara Äbdiqalıqova Abay namidiki Qazaq milliy pedagogika universitetiniŋ 90 jilliğiğa beğişlanğan täntänilik çarä-tädbirlärgä qatnaşti.


text:
Emel Taşçıoğlu - Yürü Dilber Yürü Ömrümün Varı
Sanatçı : Emel Taşçıoğlu
Türkü : Yürü Dilber Yürü Ömrümün Varı
Etiketler : Emel Taşçıoğlu - Yürü Dilber Yürü Ömrümün Varı türkü indir, Emel Taşçıoğlu - Yürü Dilber Yürü Ömrümün Varı türkü dinle, Emel Taşçıoğlu türküleri, Yürü Dilber Yürü Ömrümün Varı mp3 indir, Emel Taşçıoğlu türküleri Yürü Dilber Yürü Ömrümün Varı türküsü, Yürü Dilber Yürü Ömrümün Varı sözleri, Emel Taşçıoğlu mp3 dinle, Emel Taşçıoğlu download, Yürü Dilber Yürü Ömrümün Varı bedava mp3, Emel Taşçıoğlu türkü sözleri, Emel Taşçıoğlu türkü dinle, Emel Taşçıoğlu son albüm indir
Emel Taşçıoğlu Türküleri
emel taşçıoğlu - kekliği vurdum daşda (bilecik-söğüt)
Emel Taşçıoğlu - Dersini Almış Da Ediyor Ezber
Emel Taşçıoğlu - Seherde Bir Bağa Girdim
Emel Taşçıoğlu - Kekliği Vurdum Daşda
emel taşçıoğlu - geceler yarim oldu (şanlıurfa)
Emel Taşçıoğlu - Çıktım Belen Kahvesine
Emel Taşçıoğlu - Cevizin Yaprağı Dal Arasında
Emel Taşçıoğlu - Gel Yanıma Gel
Emel Taşçıoğlu - Elifim Noktalandı
emel taşçıoğlu - şen olasın ürgüp dumanın gitmez (nevşehir-ürgüp)
Emel Taşçıoğlu - Hastane Önünde İncir Ağacı
emel taşçıoğlu - mektebin bacaları (muş)
Emel Taşçıoğlu - Sobalarında Kuru Meşe Yanıyor
emel taşçıoğlu - gesi bağlarında dolanıyorum (kayseri)
Emel Taşçıoğlu - İki Bülbül Geldi Kondu


text:
Därigerler jan saqtaw böliminde jatqan Bayan Esentaevanıñ beti beri qaray bastağanın ayttı. Jwırda awrwxanadan şığarılwı da mümkin eken.
Bul twralı BNews.kz xabarlaydı.
Prodyuserdiñ twıstarı därigerlerge onıñ densawlığı twralı jwrnalïsterge aqparat bermewdi ötingen bolatın. Bul jolı prodyuserdiñ densawlığına qatıstı aqparatpen Almatı oblısı densawlıq saqtaw basqarmasınıñ baspasöz xatşısı bölisti.
“Bayan Esentaevanı emdewşi därigerler onıñ özin jaqsı sezinip jatqanın aytadı. Prodyuserdi palatağa köşirwge de bolatın edi, därigerler köp adam mazalaydı dep jan saqtaw böliminde qaldırwdı jön köripti. Twısqandarı Bayan Esentaevanı aldağı senbide üyge alıp ketwdi surağan eken, al därigerler äzirge bul usınıstıñ durıs-burıstığın tarazılap jatır”, – deydi Almatı oblısı densawlıq saqtaw basqarmasınıñ baspasöz xatşısı Aqnïet Baltanova.
Esteriñizge sala ketsek, mawsımnıñ 10-ı küni Bayan Esentaevanı küyewi soqqığa jığıp, üş jerinen pışaqtağan bolatın. Artınşa prodyuserge3 sağat boyı ota jasalıp, küyewi Baqıtbek Esentaev qamawğa alınğan-dı. Qayğılı oqïğa Talğar awdanın trassasında bolğan.
Kommentarïï


text:
Ciñü bäyräme
30 nçı avgustta Törkiyädä Ciñü bäyräme bilgeläp ütelä
30 nçı avgustta Törkiyädä Azatlıq suğışında qazanılğan Ciñü bäyräme qotlana.
Berençe Bötendönya suğışı näticäsendä Ğosmanlı däwläteneñ ciñelüe häm il cirläreneñ çit il köçläre tarafınnan basıp alınuına Greŝiya armiyäseneñ Anadolunı yawlap alu kereşüe dä östälde. Şulay itep berniçä yıl däwam itäçäk Azatlıq köräşe başlandı.
Azatlıq suğışınıñ soñğı êtabı 1922 nçe yılnıñ 30 nçı avgustında qazanılğan Särğaskärlek mäydan suğışı buldı. Bu ciñü bäysez Törkiyä Cömhüriyäte tözelügä mömkinlek tudırdı.
Qaharman armiya häm millätebezneñ 30 nçı avgust - Ciñü bäyräme qotlı bulsın. Bu ciñügä üzennän öleş kertkän,qaharmannarça köräşkän häm bu Watannnı bezgä büläk itkän äti - babaylarıbıznı xörmät xisläre belän iskä alabız.


text:
Aqmescit – Qırımda endi eki kün devamında qırımtatar qorantalarında tintüvler devam ete, bunen beraber prokuratura çeşit müessiselerde teşkerüvler ötkere. Qoruyıcı organlar temsilcileri ilk evelâ silâ, afyon, yasaqlanğan kitaplarnı qıdırdılar. Tintüvge oğrağanlar bu arketlerni qorquzuv tedbirleri kibi tanıylar. Aynı zamanda, Qırım «akimiyeti» olarnıñ qırımtatarlarnen iç bir probleması yoq olğanını bildireler, tintüvler ise, esaslı olğanını aytalar.
Aqmescit rayonı Bulğanaq köyünde sentâbrniñ 17-nde saba bir qaç qırımtatar qorantasınıñ sabası qoruyıcı organlarınıñ ziyaretinen başlandı. Tintüvniñ sebebi olaraq ta yarım yıl evelsi yaşlar arasındaki dava oldı. Zarar körgen şahıs o vaqıt politsiyağa ariza yazğan edi, amma, bu işni tek şimdi taqiq etip başladılar. Bunı Qırım.Aqiqatqa Bulğanaq köyü sakinleri bildirdiler.
İbrişevler qorantasında tintüv 3 saat devam etti. Zera İbrişevanıñ sözlerine köre, silâ, afyon, yasaqlanğan kitaplarnı qıdırdılar. «Qoruyıcı organlarınıñ malümatına köre, kimdir olgarğa evimizde yasaqlanğan edebiyat bar olğanını bildirgen. Men ve ağamnımahkeme qararınen tanış etip, tintüvni başladılar», – dey Zera. Mobil telefonlarnı çekip aldılar, Zera ve Alimniñ ana-babası şu vaqıt evde yoq ediler.
Qoruyıcı organlar bütün evni tintken soñ, azbar, aran, teplitsalarnı baqıp çıqtılar. Taqiq işleri neticesinde 3 islam kitabını tahliye ettiler. «Olarnı bizge mektepte bergen ediler, olar çardaqta tura ediler, amma, olar Rusiyede yasaq olğanlarını söylediler», – dedi Zera. Bundan da ğayrı, kitaplar arasında eki grivna tapıp, Qırımda ukrain valütası yasaq olğanı ve onı saqlı tutmaq mümkün degil, dediler.
Alim İbrişevge, ekstremistik kitaplarnıñ tesirinde, o qanunnı boza bilecegini söylediler. Neticede, onı, yarım yıl evelsi yüz bergen davanıñ şaatı olaraq rayon bölügine alıp kettiler. Anda Alimni aqşamğa qadar tuttılar. Aqşamğa yaqın Alimni azat ettiler.
Onıñnen birlikte rayon bölüginde Bulğanaqtan daa bir qaç tanışı bar edi, olarnıñ da evlerinde tintüvler ötkerildi.
«Vaziyet kerginleşe ve qırımtatarlarnı qorquzmağa isteyler, – dey Alimniñ babası Fahri İbrişev. – Er kün bir de bir yerde maski-şou yapqanlarını eşitesiñ: de bir rayonda, de diger rayonda. Olar, bunı halqımız referendumğa ketmegeninen bağlaylarmı? Qırımtatar tili devlet sayıla eken. Olar bizni tanımaylar, tilni tansılarmı?»
Qoruyıcı organlarınıñ nişanları: mektep, cami ve ATR kanalı
Çarşenbe künü, sentâbrniñ 17-nde Aqmescit civarındaki «Fontanı» qasabasında yerleşken camide teşkerüv ötkerildi. Yerli meclis reisi Şevket Bekirov Qırım.Aqiqatqa bildirgeni kibi, prokuratura hadimleri namazlar nası keçirile ve ekstremizm ile oğraşalarmı ya yoq, ögrenmege keldi. «Biz teşkerüvni keçirgenlernen laqırdı ettik, iç bir agressiv areketler yapılmağanını añlattıq», – dedi Bekirov.
Taqiq işleri neticesinde, Rusiyede yasaqlanğan 3 kitapnı tahliye ettiler. Daa beş kitapnı teşkermek içün alıp kettiler. Prokuratura teşkerüvleri namaz qılınğan vaqıtta da devam etti. Camige kelgen musulmanlarnı başta içerige yibrmey ediler, amma bir qaç daqiqadan soñ, izin berdiler.
Qarasuvbazar rayonınıñ Zuya qasabasında yerleşken milliy mektepte de tintüv ötkerildi. Yerli sakinlerden biri Qırım.Aqiqatqa bildirgeni kibi, taqiq tedbirlerini FHH (FSB)-niñ üç hadimi ötkerdiler. Olar, kitaphane, ocalarnıñ sınıflarını tinttiler. «Milliy mektepte, islam boyunca kiyingen eki oca bar, ilk evelâ olarğa diqqat ayırıldı», – dep ayttı subetdeşimiz.
Neticede, «Golos Krıma» gazetasınıñ 2009 senesine ait nushası ve 2011 senesi çıqqan «Vozrojdeniye» gazetasını alıp kettiler.
Kayd etmek kerek ki, sentâbr 17 künü Qırım.Aqiqatnıñ malümatına köre, prokuratura hadimleri ATR telekanalına keldiler. Amma, ziyaretniñ neticeleri belli degil.
Meclis bir kün içinde binanı boşatmaq kerek
Qırım «baş naziri» Sergey Aksönov yarımadada kütleviy tintüvlerni izaat eterek, akimiyetniñ ve «qırımtatarlar yada diger millet vekillerinen arasında iç bir problema yoq. Milliy mensüplik boyunca bir kimseni ayırmaymız, – dedi Aksönv İTAR-TASS hadimlerine. – Er kesnen konstruktiv munasebettemiz».
Aynı zamanda, Meclisniñ binasında sentâbr 16 künü ötkerilgen tintüvni izaatlap, «bu mahsus hızmetleriniñ işi, olar ise instruktsiyağa köre çalışalar», dedi. «Meclis binasında yasaqlanğan kitaplar ve nesneler olğanı aqqında haber bar edi», – dedi Aksönov.
Cuma aqşamı künü, sentâbrniñ 18-nde Meclis çoq yıllar devamında bulunğan Aqmescitteki Şmidt, 2 menzili boyunca binanı terk ete bile. Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi «Qırım» Fondu»na ait şu binanı «qullanmaq, satmaq, bir de bir añlaşmalar tizmek yasaq etile». Bu yasaq Jidkov soqağındaki Meclisniñ ofisi ve daa 6 binağa ükümsüre. Aksi alda, binada qalğan mülkni apis etip, içine iç bir kimseni yibermeycekler. Bu qaranı yerine ketirmek içün bir kün berildi. Hayriye fondunıñ esapları endi apis etildi.
Qırım.Aqiqatqa Riza Şevkiyev izaat berip, Meclis binanı göñülli olaraq terk etecekmi ya yoq, daa qarar almadılar. «Adliyeciler şu qarar üstünde çalışalar, mesleatlaşacaqlar, tüşünecekler. Onı boşatmaq imkânsızdır. Boşatmasaq, binamıznı çekip alırlar, işğal etip, tutacaqlar», – dedi Şevkiyev.
Meclis ve «Qırım» Fondu» etrafında olğan vaqialarnı o, keçenlerde ötkerilgen saylavlarnen, saylaycılarnıñ suvuq yanaşuvınen bağladı. «Şimdi qırımtatar halqnı bir zulum sıfatında kösterirler, Qırımnıñ başqa ealisine zarar ketire bilecegini kösterecekler, ve faal şekilde sıqıştıracaqlar. Böyle etip olardan vazgeçken saylaycılarnıñ alğışını qazanmağa isteyler», – dey Şevkiyev.
«Reyderlerniñ ücümi»
Qırımtatar halqı lideri Mustafa cemilev «Qırım» Fondu»nıñ mülküni apis etkenlerini izaatlap, buña «cinayetçilerniñ ücümi» dedi.
«Olar (mahkeme pristavları. – Müel. qaydları) saçma şeyler yapalar, nasıldır qarar, bizim haberimiz olğan nasıldır mahkeme deyler. Ve qarar çıqarılğanı aqqında iç bir şey bilmegen Fond. Şimdi nasıl bir mahkeme olğanını ögreneler, mahkemeci çoqtan raatlıqta olğanını bilgenler. Açıqtan-açıq yapılğan reyderler ücümi», –dep ayttı Cemilev QHA agentligine.
Qayd etkeni kibi, qırımtatar halqı pek qorqtı, onıñ içün adamlar vaziyetke tesir etip olamaylar. «Halq nasıldır riayet etkenini ister edik, onıñ içün Mecliske yaqınlaşmağa bile qorqalar. Çünki olar (qoruyıcı organlarnınıñ hadimleri. – Müel. qayd.) er kesni çıqaralar, soñ şu insanlarnıñ evlerinde tintüvler ötkerile», – qayd etti Cemilev.
Halq vekili buña sakin davranğanını ayta, çünki «episi bir er şeyni qaytaracaqlar».
Qayd etmek kerek, Mecli etrafında yüz bergen vaqialarğa nisbeten munasebetni şimdilik AQŞ-nıñ Ukrainadaki elçisi Ceffri Payyett bildirdi. Aytqanına köre, o u vaqialarnı taqip ete.


text:
Aqmescit civarında Bulğanaq köyüniñ medresesine kimseni kirsetmediler. Azbarda «Berkut» hadimleriniñ urbasına kiyingen 10 insan tura. Medrese yanında daa eki avtobus bar.
Bunı Qırım musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Bir avtobustan «Berkut» hadimleri medrese meydanında buluna, ekincisi tolu tura. Medrese yanına binanıñ içinde bulunğan balalar içün qasevet çekken yerli insanlar kele.Tintüv devam ete», – denile QMDİ matbuat hızmetiniñ beyanatında.
QMDİ matbuat hızmetiniñ malümatına köre, medresede 13 talebe ve 2 oca buluna. Yerli cemaatnıñ vekili aytqanı kibi, şimdi şübe doğurğan bir şey daa tapılmadı.
İyün 24 künü saba saat 6:30 Aqmescit rayonınıñ Bulğanaq köyünde oğlanlar içün hafizler medresesine belgisiz şahıslar sürip kirdi ve tintüvni keçirmege başladı. Bundan evel, saat 6:00 kamuflâj ve adiy urbağa kiyingen 20 silâlı insan qırımtatar qorantasınıñ evine de tintüv ile kelgen edi.


text:
Fevralniñ 22-nde Kyivdeki Mustaqillik meydanında qırımtatar faali Server Karametov bir kişilik piket keçire, dep haber ete Qırım.Aqiqat muhbiri.
Aktsiyada Karametov «Men Qırımdan kelgen Ukraina vatandaşı, qırımtatarım. Prezidentnen körüşmek isteyim. Qırımnıñ tamır halqı muhtariyet talap ete», dep yazılğan plakatnen tura.
Karametov tarif etkenine köre, körüşüvde o, Ukraina prezidenti Petro Poroşenkoğa işğal altındaki Qırımda yapılğan repressiyalar ve yarımadadaki qırımtatar muhtariyeti meselesini muzakere etmek istey eken.
Qırımtatar faali Server Karametov 2017 senesi avgust ayında Aqmescitte, qırımtatarlarnıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygozğa qol tutmaq maqsadınen keçirilgen bir kişilik piket içün tutulğan edi. Oña qarşı eki dane memuriy protokol tizilgen edi. Biri – «bir kişilik piket qaidelerini bozğanı» sebebinden, digeri de – «politsiya hadimine qarşılıq köstergeni» içün.
Daa soñra Kreml nezaretindeki Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayon mahkemesi «politsiya hadimine qarşılıq köstergeni» içün 10 künlük memuriy ceza tayinlegen edi.


text:
Almatılıq äyel plastïkalıq otadan soñ köz jumdı
ALMATI. QazAqparat - Almatıda äyel plastïkalıq ota jasatqan soñ köz jumdı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Qazir polïcïya atalğan is boyınşa tergew jürgizip jatır. Aldın ala aqparat boyınşa, äyel jekemenşik emxanalardıñ birinde ota jasatqan.
«Polïcïya QR QK 317-babı (medïcïna mamanınıñ farmacevtïka qızmetkerleriniñ käsiptik mindetterin tïisinşe orındamawı kesirinen abaysızda adam ölimine äkelw) boyınşa sotqa deyingi tergew jumıstarı jürgizilip jatır. Atalğan is boyınşa adam ölimin neden bolğanın anıqtaw üşin sot-medïcïnalıq saraptama tağayındaldı», - dedi IID resmï ökili Saltanat Äzirbek.
Atalğan isti Almatı qalalıq Qoğamdıq densawlıqtı qorğaw departamenti de nazarına aldı.
«Qalalıq polïcïyadan bizge arız tüsti. Qazir sol arız negizinde tekserw jumıstarı jürip jatır», - dedi Departament basşısı Ayzat Moldaqasımova.
Ayta ketw kerek, osınday qayğılı jağday Almatıda eki jıl burın bolğan edi. Wkraïna azamatşası Dana Agamuradova lïposakcïya (iş mayın alğızw) otasın jasatpaq bolıp jekemenşik emxanalardıñ birinde ota jasatqan.
Alayda äyel ota üstelinde esin jïmağan küyi dünïeden ötti. Qazir ota jasağan xïrwrg Dmïtrïy Pïsarev sot aldında jawap berwde.


text:
Ukraina Baş prokuraturası öz saifesiniñ kün tertibinde işğal altındaki Qırım akimiyetinde al-azırda çalışqan ve sabıq yolbaşçıları gruppasına daa evel berilgen şeklev bidirüvi ve ayrıca yañ şeklev ve taqiqat işlerinen bağlı bildirüvni taqdim etilecegine dair haberni derc etti.
Fevralniñ 17-si olaraq belgilengen kün tertibi: Qırım içki işler naziri Sergey Abisov, Qırım yolbaşçısı ve Nazirler Şurasınıñ reisi Sergey Aksönov, Aqyar yakimiyetiniñ yolbaşçısı Yuriy Doynikov, Qırımnıñ sabıq telükesizlik hızmeti, al-azırda Rusiye FSB hadimi Pötr Zima, Qırım devlet şurası yolbaşçısı Vladimir Konstantinov, Qırımdaki Rusiye sıñır idaresi reisiniñ birinci yardımcısı Viktor Melniçenko, Qırımnıñ sabıq prokurorı, al-azırda Rusiye devlet Dumasınıñ deputatı Natalya Poklonskaya, Qırım nazirler şurası reisiniñ birinci yardımcısı Rustam Temirgaliyev, Aqyar akimiyetiniñ sabıq yolbaşçısı Aleksey Çalıy, Qırım fevqulade vaziyetler naziri, Rusiyeniñ Qırımdaki fevqulade vaziyetler nazirligi baş idaresiniñ reberi Sergey Şahovlarnen alâqalıdır.
Olarnıñ epsi fevralniñ 27-ne Ukraina Baş prokuraturası vaqtınca işğal altındaki Qırım yarımadasında mahkemede cinayet ve qabarcılıqqa qarşılıq kösterüvde, vatandaşlar ya da devlet menfaatlarını qorçalavını temsil etüv meselelernen bağlı cinaiy davalar boyunca protsessual yolbaşçılıq idaresi bölüginiñ prokurorı ögüne çağırıla.
Bu, işğal altındaki Qırımda rusiyeli akimiyetniñ körümlü erbabları gruppasına berilgen ilk çağırtuv degil. Olar şeklev berilmesi içün keçken senede çağırılğan ediler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımda Rusiye teşviqatını Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde içtimaiy psiholog Olga Duhniç ile muzakere etecekler.
Qırım.Aqiqat radiosı – Radio Svoboda ve Ukrainske radio Birinci kanalınıñ umumiy leyhasıdır. Programmanıñ birinci efiri bazarertesi künü, sentâbr 21-de, çıqtı. Programma er kün saat 8:35 ve 18:30 orta dalğalarda 549 kgts sıqlığında çıqacaq.
Efirge (044) 490-29-05 nomerası boyunca telefon etmege mümkün, ve diñleyiciler crimea.reality@gmail.com elektron adresine mektüplerini yollay bileler. Qırım.Aqiqat Radiosını Qırım.Aqiqat saytında diñlemege mümkün.
Qırım.Aqiqat Radiosı Ukraina Haber siyaseti nazirliginiñ Qırımda radio yayınlavınıñ teklinmesi boyunca leyhasınıñ ekinci basamağı çerçivesinde işlep çıqarıldı.


text:
Kremlge boysunğan Qırım ükümetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksönov, teraktlar ve «malümat terrorizmi» ola bile, dep qorqa, onıñ fikrince, bu, sentâbr 18-de keçirilecek Devlet Dumasına saylavlarda saylav komissiyalarınıñ işini toqtata bile. Bu aqta o, antiterroristik komissiya ve operativ ştabınıñ nevbetten tış toplaşuvında ilân etti, dep bildire Rusiyege boysunğan Qırım ükümetiniñ matbuat hızmeti.
Sergey Aksönovnıñ sözlerine binaen, «saylav kampaniyası keçirilmesiniñ esas noqta-i nazarlarından biri, saylav bölükleri ve territorial saylav komissiyaları binalarınıñ antiterroristik qoruması, bu cümleden, uquq qoruyıcı organlarınıñ terrorizm eylemleri yapılması aqqında anonim qorquzmalarğa qarşı areket etmeleriniñ teşkil etilmesi ola».
Aksönov toplaşuvda bildirdi ki, «halqara terroristik faaliyetniñ faalleşkeninden ğayrı, saylavaldı vaqıtta «malümat terrorizmi» da ola bile, qaysı biri terrorizm eylemleri, patlatıcı aletler qoyulması ve diger sanki azırlanılğan cinayetler aqqında yañlış beyanatlarnen bağlı, ve bu saylav komissiyalarınıñ ve mütenasip acele hızmetlerniñ işini toqtata bile».
Rusiyede sentâbr 18-de Devlet dumasına, parlament aşağı palatasına saylavlar keçirilecek. Moskva ilk sefer bunı Ukraina toprağında – işğal etilgen Qırımda – keçirmege istey.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov işğal etilgen Qırım sakinlerini rusiyeli Devlet Dumasına qanunsız saylavlarnıñ keçirilmesi teşkil etilmesiniñ bütün basamaqlarını boykot etmege çağırdı.
Ukraina Yuqarı Radası ecnebiy devletler parlamentlerine ve halqara teşkilâtlarğa Rusiye Devlet Dumasına saylavlarnıñ Qırımda keçirilmesini nezaret etmekten vazgeçmege muracaat ete, bunen beraber, er angi şaraitte bunıñ neticeleriniñ tanımamağa çağıra. Ukraina parlamenti de bunıñ neticelerini tanımamağa çağıra.


text:
Aqtöbede änwranğa qwrmet körsetpegen saqaldı jigitter köpşiliktiñ aşuına tidi (video)
Aqtöbede ortalıq stadiondağı futbol oyınınıñ basında qosılğan el ənwranın elemegen saqaldı jigitterdiñ əreketi köpşiliktiñ aşuına tidi.Bwl turalı nur.kz habarlaydı. Twrğındar memleketimizdiñ ənwranı oynağan kezde orındarınan twrmağan ekeudi videoğa tüsirip, Instagram paraqşasına salğan. Aqtöbe men Qayrat komandalarınıñ oyını kezinde özderin köpşilikten bölek wstağan din ökilderine qatıstı qalalıq meşittiñ bas imamı pikir bildirdi. “Bir jorıqta mwsılmandardıñ əskeri az bolğan. Kəpirlerdiñ əskeri öte köp boladı. Olardı körgen keybir sahabalar taysalıp qaladı. Sol kezde Abudarda ənwran sekildi adamğa ruh beretin suırıp salma öleñin aytadı. Sol kezde sahabalar jigerlenip, soğısta jeñip şığadı. Osı jerde ğalımdar änwrandı aytuğa da, tıñdauğa da bolatının aytadı. Tek onda şariğatqa qarsı keletin sözder bolmau kerek. Al qazaq eliniñ ənwranında şariğatqa


text:
Qırımda 2014 senesi vaqialarından soñ ğayıp olğanlarnıñ tam miqdarını belgilemege imkân yoq, dedi İnsan aqları boyunca Qırım alan eyyetiniñ temsilcisi Olga Skripnik.
«Eminim, insanlarnıñ cedveli, elbette ki, daa da büyük. Bugünde ğayıp olğan insanlar aqqında malümatnı elde etmege olduqça qıyın. Bundan da ğayrı, insanlarnıñ ayırım apparatı sebebinden ğayıp oluvlar aqqında haber etmege çaresi yoq. Qırımda olğan şimdiki taqiqat insanlarnıñ ğayıp oluvı ile bağlı vaqialarnı Qırım territoriyasını göñülli sürette terk etilmesi kibi ögrene», – dedi o Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde.
Skripnik hatırlatqanı kibi, yarımadada tam işni becerip olamağan İnsan aqları boyunca Qırım alan eyyeti öz faaliyetiniñ şekilini deñiştirdi.
Uquq qoruyıcı şunı da hatırlattı ki, Qırım Rusiye uquq qoruyıcı organları taqiqatqa sıqı sürette keder ete.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda Qırımtatar akademik muzıkalı dramatik teatriniñ bediy reberi ve rejissörı, Ukraina nam qazanğan sanat erbabı Bilâl Bilâlov işten boşatıldı.
Bu aqta özüniñ Facebook saifesinde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov haber etti.
“Qırımtatar Milliy Meclisi ve öz adımdan Qırımtatar akademik muzıkalı dramatik teatriniñ bediy taqımı ve qırımtatar cemaatçılığınıñ bu hususnen bağlı ğazabına paylâşam. Qırımda rusiyeli işğalciler tarafından yapılğan nevbetteki cinayetine halqara cemaatçılıq ve mahsus halqara teşkilâtlar, şu cumleden UNESKO tarafından kerek şekilde degerlendirilmesi içün elimizden kelgen er şeyni yapmağa tırışacaqmız”, – dep yaza Çubarov.
Onıñ sözlerine köre, Bilâlov, ilhaq muitinde çalışqan diger reberler kibi, “Rusiye işğalinde, bu yıl 117 yaşını toldurğan yekâne qırımtatar teatrini salqapqalmaq içün defalarca muayyen sanat ve ictimaiy uzlaşuvğa barmağa mecbur qalğan”.
Qırım.Aqiqat Bilâlovdan bu hususnen bağlı izaat almağa tırışa.
Bilâlov Qırımtatar akademik muzıkalı dramatik teatrinde 1989 senesinden berli çalıştı, 1994 senesi ise, bediy reberi-müdiri oldı.


text: Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.Burs başvuruları başladı.


text:
Jasöspirimder Ninety one tobınıñ “Ayıptama”, “Qaytadan” attı beynebayandarına parodïya jasadı.
Ninety one tobına qatıstı qoğamda biraz şw köterilip, türli pikirler aytılğanı barşamızğa belgili. Atap aytsaq, jas jigitterdiñ kïim jäne şaş ülgileri qattı sınğa uşırağan bolatın. Qazirgi kezde atalğan mäselege qatıstı şw bäseñdep, top gaströldik saparmen eldi aralap jürgen jayı bar.
Qoğamda köterilgen jayt önerpaz jas jetkinşekterdi de aynalıp ötpepti. Youtube kanalında jäne Ïnstagram jelisinde äli köpke tanılıp ülgermegen jas öner ïeleriniñ toptıñ “Qaytadan” jäne “Ayıptama” beynebayandarına tüsirilgen parodïyası jarïyalanıp, köpşiliktiñ nazarın awdarıp qana qoymay, köpşiliktiñ közqarasın ekige jardı.
Qaznette atalğan parodïya-klïpterge qatıstı türli pikirler aytılwda. Birewler parodïyanı unatsa, endi birewler jasöspirimderdiñ top müşelerine tek eliktep qana qoymay, özderin osılayşa masqaralap jürgenderin aytqan. Sonday-aq, köpke deyin külkisin tïya almay, jas örenderdiñ bul qılığına tek jeñil äzil turğısınan qaraytındar da joq emes.
Nazarlarıñızğa atalğan parodïya-klïpterdi usınamız. Bağasın berip, pikirleriñizdi qaldırwdı umıtpañızdar.
Foto: instagram.com/91ninetyone.kz/
Dayındağan: Aydar Janay
Kommentarïï


text:
Mamır 11, 2014 | avtor shalqar
Uran şaqırw Uran şaqırwdıñ özi qazaqtıñ arwaqqa sïınwımen qatısıtı. Qazaq urandarı – älemnen ötken atı äýgili ata-babalarınıñ atı. Onı urandap
Mamır 11, 2014 | avtor shalqar
Qursaq toýı (dästür). Jas kelinşektiñ eki qabat bolğanı belgili bolsa, onıñ abısındarı men qaýın siñilileri sol üýge oñaşa qursaq toýın
Qaraşa 30, 2013 | avtor shalqar
Älemniñ barlıq elderinde üýge qıdıra kelgen beýtanıs nemese twıs kisilerge erekşe nazar awdarılıp, asa zor qurmet körsetiledi. Al endi «qadirli


text:
Rusiye «Qırımtatar cemaat tereradiokompaniyası»nıñ «Vatan sedası» radiostantsiyası Rusiyeniñ bağ, haber tehnologiyaları ve kütleviy kommunikatsiya saasında nezaret boyunca federal hızmetiniñ Aqmescitte, Keriç, Kefe ve Yaltada yayınav yarışında ğalebe qazandı. Bunı Qırım Rusiye Nazirler şurasınıñ reisi muavini Dmitriy Polonskiy bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, «devletniñ ciddiy yardımı ile» qırımtatar telekardiokompaniyasında telekanal ve radiostantsiyasını meydanğa ketirmege imkânı peyda oldı. Ve, aytqanı kibi, endi «qırımtatar halqınıñ öz şahsiy kütleviy matbuat vastalarına aqqı amelge keçti».
Dmitriy Polonskiyniñ sözlerine köre, «Vetan sedası» radiostantsiyasını radiolarda tapmaq içün mahsus bir vesiqalarnıñ başta olması kerek. Radiokompaniya da Aqmescite Kozlov soqağında Qırım mediamerkezinde yerleşecek.
Avgust 10 künü Roskomnadzor «Millet» telekanalı ve «Vatan sedası» radiostantsiyasını kütleviy matbuat vastaları olaraq resmiyleştirdi. «Millet» akimiyet tarafdarı «Qırım» telekanalınıñ qırımtatar ve milliy programmaları departamenti esasında teşkil etildi.
«Millet» deñev yayınlavını sentâbr 1-de başladı.
ATR qırımtatar telekanalı 2015 senesi aprel 1-den Qırımda işini toqtatmağa mecbur edi. 2015 senesi iyün 17-den kanal Kiyevde işlemege başladı.


text:
Bunı Ukraina adliye naziri Pavlo Petrenko bildirdi, dep haber ete Radio Svoboda.
«Adliye nazirligi Qırım işğalinden soñ qalğan ziyannı sayıp çıqtı. Neticede 950 milliard grivna oldı. Mında coyulğan kâr daa kirsetilmedi, onı soñ ayırıca sayacaqlar. Em de faydalı qazımtılarnıñ fiyatı da esapqa alınmadı», – dedi Petrenko.
Pertenko şunı da qayd etti ki, işğal etilgen territoriyalar aqqında qanunnıñ qabul etilüvi Ukrainağa kendi merağını qorumaq içün imkân berdi.
Onıñ aytqanı kibi, Milliy havfsızlıq ve mudaafa şurası endi uquq qorçalayıcılarğa cinayetlerde iştirak etkenlerge nisbeten cinaiy işlerni açmağa ve ordularnı kirsetmege qarar alğanlarnı mesülietke çağırmağa avale etti.


text:
Avdokatnıñ Qırım.Aqiqatqa bergen malümatına köre, Cumhuriyet prokuraturasında advokat añlaşmasınıñ astında olğan imza Refat Çubarovğa ait olmağanına esaslanıp, oña bu vesiqanı bermediler.
Nezaret müessisede Mecilis reisine öz başına kelip, vesiqanı elde etmege tevsiye ettiler. Aks alda tenbiyege mahkemede itiraz bildirmege imkân olmaz, dep aytı Gafarov.
«Refat Çubarov menim ile advokat añlaşmanı imzaladı. Çubarovğa öz başına Prokuraturağa kelmege tevsiye etildi. Böyle qarar ne ile bağlı olğanını aytıp olamam», – dedi Gafarov.
Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya aqşam Meclis reisi Refat Çubarovğa «ekstremist faaliyetiniñ musaadesizligi aqqında» tenbiyeni oqudı. Ve eger de o, buña riayet etmese, Meclis dağıtalacaq, onıñ faaliyeti ise yasaq olacağı aqqında bildirdi. «Prokuror» Çubarov bu tenbiyege mahkemede itiraz bildire bilecegini de ayttı, faqat vesiqanıñ kopiyasını bermege razı olmadı.


text:
«Namus» qırımtatar halqınıñ aqsaqallar cemaat teşkilâtı «Qırım birligi» Regional cemaat teşkilâtınıñ assotsiatsiya azası oldı. Böylece, teşkilâtlar 2014 senesi sentâbrniñ 14-ne keçirilmesi belgilengen Qırım «Devlet Şurası» saylavlarında beraber iştirak etecekler, dep haber ete QHA.
«Qırım Birligi» cemaat teşkilâtınıñ yolbaşçısı Seytumer Nimetullayev Aqmescitteki matbuat konferentsiyasında çıqışta bulunıp, olarnıñ Halq frontu ve «Yedinaya Rossiya» ile işbirlik tutmağa niyeti bar olğanını bildirdi.
«Qırım birligi» teşkilâtı topraq, mal-mülk munasebetleri, mesken qurucılığı, içtimaiy obyektler, ealini gaz, suv, elektrik energiyasınen teminlev, sağlıq saqlav, matbuat vastaları, medeniyet ve sport saalarını eñ müim yönelişler olaraq belgiledi.
«Qırım birliginiñ» fikirince, qırımtatarlar «akimiyetnen bağ tutmalılar».
«Bugünde-bugün bizler o qadar azmız ki, boykot etsek ve akimiyetke qarşı çıqsaq, halqımıznıñ kelecegi yoq. Bizler akimiyetnen bağ tutmalımız… Bizler Qırımda bar olğan ve olacaq, Ukraina olsun, Rusiye olsun ya da diger devlet, akimiyetnen dialog qurmaq kerekmiz», – dep qayd etti Nimetullayev.
Hatırlatamız, iyünniñ 11-de «Qırım birligi» Regional cemaat teşkilâtınıñ taqdim merasimi olıp keçti.
Onıñ reisi olaraq Geniçesk rayon devlet memuriyetiniñ yolbaşçısı Seytumer Nimetullayev, reisdeşi – Qırım baş naziriniñ sabıq muavini Aziz Abdullayev oldılar. İdare erkânına «Larişes» Qırım tarihiy müzeyiniñ tesisçisi Güliver Altin, qırımtatar iş adamları Rustem Nimetullayev ve Fikret Memetov kirdiler.


text:
NCD Risk Factor uyımı eñ boyşañ qız-kelinşekter men erlerdiñ qay elde ekenin anıqtadı. Sonımen uyım keltirgen derek boyınşa, eñ boyşañ qızdar Latvïyada bolsa, eñ boyşañ erler Nïderlandıda eken. Latvïyada qız-kelinşekter boyınıñ ortaşa uzındığı 169.8 sm, Nïderlandılıq jigitter boyınıñ ortaşa uzındığı 182 sm qurağan.
1914 jılğı nätïjelermen salıstırsaq, latvïyalıqtar men nïderlandılıqtar boyınıñ öskeni bayqaladı. Ğasır burın olar säykesinşe 28-şi jäne 12-şi orında bolğan.
Sonday-aq Oñtüstik Koreya men Ïranda soñğı jüz jılda turğındar boyınıñ ortaşa körsetkişi ösken.
Eñ alasa boylı erler Şığıs Tïmorda (159.8 sm) bolsa, alasa qız-kelinşekter Gvatemalada (149.4 sm) turadı eken.
Al, reseylik äyelderdiñ boyı 1914-2014 jıldar aralığında 11.7 sm össe (153.6 - 165.3 sm), erlerdiñ boyı 9.5 sm (176.5 – 167 sm) ösken.
Derekköz: planet-today.ru
Kommentarïï


text:
«Jwldız»
Bizdiñ eldiñ eñ bastı auruı!
Bügin bizde 18 million halıqta «JWLDIZ» dep sanalatın kemi million adam bar…
Ösip kele jatqan kez kelgen balamen söylesseñ osı jwldız qatarında bolğısı keledi… Meyli talantı bolsa da, bolmasa da…
Al, ata-anamen söylese qalsañ olar da balalarınan bolaşaq jwldız jasağası keledi…
Men, äueyi el bolıp ketpedik pe? — dep oylaymın ünemi…
Ärine, är ata-ana balasınıñ el aldında sıylı bolıp jürgenin qalaydı, biraq, sıylı boludıñ jolı tek äuey bolu ğana emes qoy…
Öz salañnıñ bilikti, üzdigi bola alsañ kez kelgen salada bedeldi bola alatınıñdı üyretu bala tärbiesinde qanşalıqtı qiın bolmaq? Kez kelgen jerde balasın şu men şouğa süyrep jürgen qauımdı körgende keyde qarnıñ aşadı… Keyde jınıñ wstaydı…
Iä, bwğan şını kerek ata-ana kinäli emes au, büginde törtinşi bilik atanğan aqparat degen alpauıt kinäli…
Kezinde Ahañ: «Halıqtıñ közi, sözi häm özi» — dep atağan aqparat qwraldarınıñ jazatını, aytatını, körsetetini solar. Balapan wyada neni körse, wşqanda sonı iledi…
Mektepte sabaq berip jürgende köresiñ, qanşama bolaşaqta jaqsı maman, ğılımnıñ tizginin wstay alatın qabiletti balalar şou men şu quıp jürip qor boladı… Ne sabaq joq, ne öner joq, jel sözdi jeñil tirlik quuğa bos belbeu bop şığa keledi äp sätte…
Bükil aqparattıñ däripteytini däl sol dañğaza sala… Al däriptep aladı da, özderi aqparattıq saraptama jasap jatadı, saraptamalarında bügingi balalar injner, mehanik nemese mwğalim bolğısı, ğılım quğısı kelmeydi, — dep mamandıq tañdau turalı mayın tamızıp jırlap jatadı… Soğan jartılay bolsa da özderi kinäli ekenin sol qauım seze me eken, tüge?
Qay öz salasınıñ mamanı mehanik, injener, ğalım nemese bilikti wstazdı däriptep efir törin berip jatırsıñdar? Efirdiñ töri kündizgi, tüngi studiyalarıñnıñ bäri jwldız qwrttar bolsa, erteñ kimge ökpeleymiz? Jerimizdegi baylıq pen sanamızdağı bilikke ie bola almay jatsaq kimdi kinälaymız?
Üş memleket qatısa salıp halıqaralıq dep atalatın şu men şolardıñ jeñimpazın jarısa jazıp, jwldızdardıñ sıbırımen künin körip otırğan jurnaldarğa jabıla basqannan ne wtamız?
Älemdik ğılım bäsekelerinde atoy salıp jürgen qazaqtıñ darındı balaların özge eldiñ universitetteri grantın qwşaqtatıp, özderine äketip jatqanın da köbimiz bilmeymiz au, şirkin…
Däl älemdik ğılım bäsekesinde talaydı auızğa qaratqan darındardı sana dese men jüzdep sanap berer em, biraq, qadirin bilip qasterlemesek payda ne?
Basqasın aytpağanda älemdik himiya olimpidasınıñ eki märte altının oljalağan Tarazdıñ tülegi, Massachusetts Institute of Technology universitetiniñ tülegi Kairat Ashimdi de kim tanidı? eşqaysımız… Bwnday darındar elimizde, şükir, jeterlik… Biraq, olar jwldız emes, negizi, nağız däripteletin jwldızdar solar edi…
Mine, bizdiñ ğılımğa degen oy, bolaşaqqa degen közqarasımız…
A, aytpaqşı, bizde özimizdiñ jwldız dep atalatın million adam az sekildi büginde şetelden jüzdep şaqıramız… Biıl EKSPO-da bwl auru tipten asqınatın sekildi… (solardı şaqırğan elden ketken esil aqşanı bükil mektepke zerthana jasap berse ğoy dep armandaysıñ…)
Biz bwrın köbinde toy jasay qalsaq körşi Resey jwldızınsız ötpeytin edi… Qazir bizde bwl dert qalıñdadı, JUMONG atanğan käristi, F4 dep atalatın qiılğan jigitterin de, tipti ündiniñ KELİNİ Anandidi de älpeştep şaqırıp, tördi bergizip, talay balağa qoltañba alıp berdik… Anandi bolam dep jürgen añqau bala da az emes bwl küni…
Biılğı EKSPO bizge, bizdikine de emes, jüzdegen mega jwldızğa azıq bolatın sekildi…
Bası Djeki Çanmen bastalıp jatır eken, bayandı bolsın!
Bolaşaqta tek JWLDIZDAR twratın elge aynalayıq)) Negizi kületin närse emes. Eldi qorğaytın, eldi körkeytetin jwldızdar EMES…
Qazaqstandı tanıttı, — degen sasıq ataqtan aulaq bolayıqşı, bireu tanığannan ayımız oñınan tusa osı kezde bizde asqan el bolmas edi… Tanılu üşin şaşqanımız ben şaşılğanımız az emes-ti.
P.S. qalıñ «jwldızdıñ» arasında jüremiz dep, «künimiz» ben «ayımızdan» ayırılmasaq degen oy ğoy… Äytpese, jwrttıñ balasınıñ jwldızdığında nem bar… Tek töriñe kep toyıp işip, artınan äñgime aytıp keter aramtamaq «jwldız qwrttardı» şaqıratındarğa qarnım aşadı da… nem bar, äytpese…
söylep üyrengen auız jıbırlağanın qoymaydı… Aytpayın deseñ te aytasıñ… (mwğalimbiz ğoy, aqıl aytqandı jaqsı köremiz)))
«Jwldız»


text:
HSN: Grajdan özgünlik sayesinde Donbass deñişe bilecek
2017 senesi 26-ci sentâbr künü, “Ukrinform” haber agentliginde, “Azat etilgen Donbass: separatisler revanşına telüke” mevzusında “tögerek masa” ötkerildi.
Donbassnıñ haber reintegratsiyası meselelerinden Nazir Mesleatçısı Dmıtro Tkaçenko: “Eger biz Donbassta ukrain özgünligi içün küreş aqqında aytsaq, qayd etmek kerek ki, biz sadece ukrain ya da milliy özgünlik içün küreşmeymiz, biz grajdan özgünlik içün de küreşemiz”.
O, qayd etkenine köre, aynı grajdan çzgünligi – bu, Donbassnı deiştire bilecek şey.
Yuriy Kosenko, “Ukrayinska initsiativa” cemaat teşkilâtınıñ başlığı, aktivistlernen çıqarılğan talarplarnı oqudı, anda aktivistler Donbass territoriyasında medeniy-maarif faaliyetini ileriletmege rica eteler: olar arasında:
- regionnıñ şeerlerinde ukrain kitaphaneleri ağını yaratıp, regionnıñ ukrain özgünligi quvetleşmesi mevzularına daimiy lektsiyalar keçirilmesi içün areketler yapmaq;
- kadrlarnı yañartmaq ve medeniyet ve tasil müessiselerini temizlemek;
- muzeyler ekspozitsiyalarını yañartmaq;
- ukrain tilli mekteplerde aynı ukrain tilinde fenler alıpbarmasını nezaret etmek;
- Donetsk, Lugansk vilâyetleri arasında ve memleketniñ başqa regionlarınıñ oquv yurtları arasında sistematik talebeler ve studentler deñişmilerini teşkil etmek
Tedbir teşkilâtçıları: Ukraina haber siyaseti Nazirligi; “Ukrainska initsiativa” cemaat teşkilâtı; “Tavriyska gumanitarna platforma” cemaat teşkilâtı; Ukrainaşınaslıq ilmiy-araştırma institutı.
İştirakçiler: Dmıtro Tkaçenko – Donbass reintegratsiyası meselelerinden Ukraina haber siyaseti naziriniñ mesleatçısı; Yuriy Kosenko – “Ukrainska initsiativa” idare başlığı; Viktoriya Bak – “Bahmutskıy tsentr gunnoyi pedagogikı” cemaat teşkilâtınıñ başlığı; Andriy İvanets – “Tavriyska gumanitarna plarforma” cemaat teşkilâtınıñ başlığı; Svitlana Kravçenko – “Bahmut ukrayinskıy” cemaat teşkilâtınıñ idare azası; Viktor Zipir – Donetsk vilâyetinde vilâyet cemaat şurasınıñ azası; Olena Vasılenko – Donetsk vilâyetinde “Ukrayinska initsiatıva” cemaat teşkilâtınıñ vekâletli temsilcisi.
Cedvel


text:
Bakteriya
Bakteriyalar ju'da' kishkene organizmler. Olar sonday kishkene bolg'anlıg'ınan olardı tek g'ana mikroskop arqalı ko'riwge boladı. Bakteriya tek bir kletkadan ibarat. Bunday organizmler bir kletkalılar dep ataladı. Bakteriya Jerde jasawshı en' eski tiri organizm esaplanadı.
Planetada qa'legen basqa tiri organizmlerge qarag'anda bakteriyalar ko'birek. Ko'plegen bakteriyalar topıraqta yamasa suwda jasaydı al bir bo'legi bolsa basqa tiri organizmlerdin' ishinde jasaydı. Geybir bakteriyalar tiri organizmlerde kesellik payda etiwi mu'mkin, biraq basqa bakteriyalar awqatlanıw, azıq-awqat islep shıg'arıw ha'm kislorod bo'lip shıg'arıw (ko'k-jasıl suw astı o'simligi) usag'an ku'ndelikli ha'reketlerde paydalı bolıp esaplanadı.
Bakteriya bo'liniw ha'm onın' aqıbetinde "kishkene" kletka payda etiw arqalı ko'beyedi. Ha'r bir jan'a payda bolg'an bakteriya onı payda etken bakteriya usaydı, biraq kishirek boladı.
Bakteriyanın' diametri a'dette 1 µm (bir mikrometr).


text:
Ukraina Nazirler şurası işğal etilgen Qırımda yerleşken deñiz limanları çetel gemileri içün açıq limanlar cedvelinden silindi.
Böyle bir qarar Nazirler şurasınıñ saytında derc etildi.
Vesiqağa binaen, cedvelden «Aqyar», «Kezlev», «Yalta», «Kefe» ve «Keriç» limanları çıqarıldı.
2014 senesi iyül 16-dan itibaren Ukraina ükümeti Qırım limanlarınıñ işini resmiy şekilde toqtattı, çetel gemilerine Yalta, Keriç, Aqyar, Kefe ve Kezlev deñiz ticaret limanlarına kirmege yasaq etildi. Bundan ğayrı, Ukraina halqara gemiler içün Qırım limanlarınıñ qapatılması aqqında bildirdi.
2014 senesi dekabr ayında Avropa şirketlerine Qırımda turistik hızmetlerni köstermege, 2014 senesi mart ayında Rusiyeniñ Qırım işğali sebebinden kruiz gemilerine yarımada limanlarına kirmege yasaq etildi.


text:
Moskvada Ğalebe Kününe bağışlanğan «Ölümsiz polk» aktsiyasında qırımtatarlar da iştirak etti.
Moskvadaki bayram tedbirlerinde yigirmi nefer qırımtatarı Ulu Vatan cenkinde iştirak etken semetdeşleriniñ adı ve soyadları ile fotosuretlerini köterdi.
Olarnıñ arasında Sovetler Birliginiñ eki defa qaramanı Amet-Han Sultan, Sovetler Birliginiñ qaramanı Abdul Teyfuk, Rusiye qaramanı (ölüminden soñ) Alime Abdennanova, Refat Mustafayev, İsmail Bulatov ve digerlerniñ fotoresimleri ile levhalar bar edi.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, mayıs 9-da Ulu Vatan cenkinde iştirak etken soy-soplarınıñ fotosuretleri ile çıqqan adamlarnen beraber Rusiye prezidenti Vladimir Putin de keçti. Onıñ qollarında babasınıñ fotoresimi bar edi.
Politsiyanıñ malümatına köre, aktsiyada 250 biñden ziyade insan iştirak etti.
«Ölümsiz polk» aktsiyası ilk sefer 2012 senesi Tomsk şeerinde olıp keçken edi. Bu sene oña federal status berildi ve aktsiya bütün Rusiyede, ve atta Mustaqil Devletler İttifağınıñ bazı memleketlerinde olıp keçti.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahem Çiygoznıñ advokatı Nikolay Polozov dekabr 13 künü Kyivde, eliçiler ve çeşit halqara teşkilât vekilleri ile ötkerilgen körüşüv devamında, öz müşterisiniñ muracaatını seslendirdi. Öz mektübinde Çiygoz, 2014 senesi fevral-mart aylarında Qırımda olıp keçken vaqialarnı «Rusiye tarafından yapılğan arbiy istlâ» olaraq adlandıra.
«Bu vaqialarnı er kes farqlı qabul etti: birileri olğan şeylerni añlamay edi, digerleri – bunı deli kibi destekley edi. Qırımtatarları, çoq yıllar devamında Qırımda rus ayrımcılıq ğayesiniñ küçlenmesine qarşı çıqıp, Qırımnıñ Rusiye tarafandan işğal etilmesine çorlanıp, qarşı çıqtı. Ve er bir gruppa ne yapacağını özü belgiley edi: birileri – otura ediler ya da Qırımnı terk etip, qıtaiy Ukrainağa kete edi, digerleri – öz tabiy davranışını devam ete edi, yani çeşit şekillerde narazılıq kösere edi, ve bu, tabiiy ki, bir sıra basqılarğa ketirdi – birilerni – esir etip öldüre ediler, digerlerini – para cazalarınen ya da apishane müddetlerinen cezalay ediler...», – dep aytıla muracaatta.
Çiygoznıñ fikirine köre, Qırımnıñ işğal etilmesinde, temel aqlar aqıında unutqan, can aqqı, azatlıq, söz serbestligi, saylav serbestligi ve insan aqları ile miletlerniñ teñ uquqlarnen yaşamalarını teminlegen diger halqara normalarnı unutqan insanlar qabaatlılar.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
KORKAK KÖSE
Bir korkak köse eki katını bla caşay edi. Ol asırı korkğandan, keçe eşikge ne kiştikni alıp, ne da katının alıp çığa edi:.
Bir col a, keçe katınçığı bla eşikge çığıp turğanlay, anı katını aythandı: - Bügeçe ay carıkda cılkı sürürge ne tap edi, - degendi.
Çögüp turğanlay, kösege börü keledi degença eşitilgendi da, sekirip öre kobup, üyge kaçhandı: Bir col: «Hılikkya da etedile, çığıp aylanırğa bir barır edim ansı», - dep, esine tüşgendi. Sora, gıbıt bla bir ayran da alıp, bir bişlak da alıp colğa çıkğandı.
Bara-bara ketgendi da, bir emegenñe colukğandı. Tohtap anı bla canşay ketgendi da, köse: «Kel, cerni cavun çığarıp oynayık», - degendi. Sora emegen , örge-örge sekirip, cerni-cerni urğandı, çuñur etdirgendi, alay cuk çığaralmağandı.
Köse kesi alğarakda cer tübüne basdırıp koyğan ayran gıbıtnı katına barıp, anı üsüne sekirip urğandı da, ayran gıbıt buzulup, ayranı örge bürkgendi.
Sora ekinçi: - Kel, endi ak taşlanı vuatıp oynayık, - degendi.
Emegen ak taşlanı alıp kıshandı da, vuatalmağandı. Köse bişlağın alıp kıshandı, vuatıp, burhu-burhu etip athandı.
Emegen bla köse colğa çığıp bara ketgendile da, alma terekge tübegendile.
Bu terekni bük da, maña köget aşama koy, - degendi köse. Emegen terekni cıkğandı. Ekisi da kögetleden aşağandıla. Köseni bel bavu terekni butağına ilinip turğanlay, emegen terekni iyip koyğandı. Terek süelip ketgende, anı uzakğa atıp cibergendi, ol barğandı da bir kayanı üsüne tüşgendi. Emegen anı ızından çabıp barıp: - Arı va nek barğaneñ? - dep sorğandı.
- Ol kayanı ıçhındırmaz üçün barğan edim, - dep cuvap etgendi. Sora andan emegenleni üylerine barğandıla. Andana kösege: - Bir suv alıp kel, - dep, bir ullu çelekni bergendile. Ol alağa: - Men munu ne eterikme?! Bir ullu kürek zat bar ese, berigiz, suvnu beri aylandırıp keleyim, - degendi.
Emegenle bek korkğandıla, cibermey tıyğandıla. Alay ete, köse emegenle bla bir kavum künleni aşırğandı. Emegenle taza erikgendile, canlarından toyğandıla, korkğandıla. Sora munu mından ne bla ayırayık dep, aşığıp bolğandıla. Köseni keterir üçün, kübür bla bir bağalı haraketle da bergendile. Anı kötürüp eltirge bir emegen da bergendile. Bara barğandıla da, üyge karşı bola başlağandıla.
Ol zamanda köse aythandı: - Endi sen bılay kele tur, men üyge alğa cetip, üynü hazırlap turayım, - degendi.
Sora üyge alğa cetip, katını bla bir tilli bolup, emegenni kalay aytıp korkuturukların caraşdırıp turğandıla.
Emegen kelgendi, cüğün tüşürgendile. Köse katınına: - Katın, neñ bar ese da, konağıbıznı sıyla, - degendi.
Katın: - Da, cañız bir emegen ayağı kalıp tura edi da, anı da tünene keçegi konakğa aşatıp iygen edim, endi bügeçe men ne aşatayım? - dep anı korkutur üçün, kesleri alğın caraşdırğan sözleni aythandı.
Ala dağıda allay haparla aythanların eşitip, tözalmay, emegen üyden kaçhandı.
Kaçıp bara turğanlay, emegen bir tülküge colukğandı.
Tülkü: - Kayrı barasa, neden kaçasa? - dep sorğandı. «Bılay da, bılay, küçden kutulup keleme», - dep, haparın kaldırmay aythandı.
Ol zamanda tülkü: - O! Sen ne kereksiz zatdan korkğansa! Anı men, korkutup, eşikge çığarğa koymay turama, - dep seyirsinñendi. Seyirsinip: - Ol alay ese, sora meni kuyruğumdan tut da, bir kelçi ızımdan, köse menden kalay korkğanın körürse, - degendi.
Ol da tülkünü kuyruğundan tutup, tülkü da anı allında bara turğanlay, köse üy allına çığıp kelgendi. Sora dağıda biyağı aman akıl esine tüşüp, aythandı: - Tülkü, seni bu alıp kelgeniñ nedi? Men saña bıllay arık emegen alıp kel demegen edim da. Keltirseñ, keserça semiz emegen alıp kelirge kerekdi, - dep açıv-lanñandı. Ol zamanda emegen: «Bu meni aldap, kesdirirge alıp keledi», - dep, tülkünü da, taşha cıkğandı. Biyağı artha aylanıp kaçhandı da, keslerinikilege barğandı.
- Anda emegenleni kesip aşaydıla dep, nögerlerine hapar aythandı.
Kösege tülkünü terisi da börklükge kalğandı.


text:
Rusiye Qırımnı ilhaq eterek, halqara uquqnı bozdı ve şunıñ içün «Büyük yedi devlet» formatında kirip olamay.
Bu aqta iyünniñ 6-nda alman parlamenti deputatlarınıñ suallerine cevap bergen Almaniya kantsleri Angela Merkel haber etti.
Associated Press agentligi haber etkenine köre Merkel, Rusiyenin G8-den çıqarılması «qaçınılmaz» olğanı aqqında aytqan.
Rusiye G8-den 2014 senesi Qırımnı ilhaq etken, Ukrinanaıñ şarqında ve Suriye çatışamalarında iştirak etken soñ çetleştirildi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen yarımadada belgisiz ğayıp olğan Qırım sakinleri aqqında fotosergi tünevin Ukraina Tışqı işler nazirliginde açıldı. Qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevniñ bildirgenine köre, ğayıp olğanlarnıñ fotoresimleri ecnebiy devletlerniñ Qırımda insan aqları bozulmasına diqqatını celp etmege yardım eter.
«Teşkilatçılarnıñ sözlerine köre, fotosergi vazifelerinden biri, ecnebiy devletler elçileriniñ insan aqları bozulmasına, qorquzmalarğa ve insanlarnıñ ğayıp olmasına diqqatını celp etmektir, bunıñ içün fotoserginiñ ara-sıra faqrlı diplomatik müessiselerde keçirilmesi planlaştırıla», – dep bildire Cemilevniñ matbuat hızmeti.
Fotosergi «Rusiye tarafından Qırım işğali devamında belgisiz ğayıp olğanlar ve elâk olğanlar» adını taşıy. Merasim Qırım Muhtar Cumhuriyetinde rusiyeli işğalci nizamından zarar körgen Ukraina vatandaşlarına bağışlanğan, dep bildirdi teşkilatçılar. Sergi Qırımtatar Resurs merkezi, Qırımtatar Milliy Meclisi, Ukraina Tışqı işler nazirligi tarafından, Demokratiya içün Avropa Fundunıñ desteginen teşkil etildi.
Ukraina haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Cepparnıñ keçken afta bildirgenine köre, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda 24 siyasiy mabus, 16 belgisiz ğayıp olğan kişi ve 10 elâk olğan insan oldı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Ukraina tarafdarları ve qırımtatar faalleri taqip etilip başladı. Bu aqta uquq qoruyıcılar çoq bildirgen edi. Olar Kremlni insan aqları bozuluvını toqtatmağa çağırğan edi. Amma Moskvada ve rusiyeli Qırım ükümeti repressiyalar aqqında malümatnı red ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Etiket: İncir Reçeli Nasıl Yapılır?
Ev Yapımı Olgun İncir Reçeli Tarifi
Olgun İncir Reçeli Tarifi,Ev Yapımı Olgun İncir Tarifi,Olmuş İncir Reçeli,İncir Reçeli Nasıl Yapılır?,İncir Reçeli Tarifi,Resimli İncir Reçeli Tarifi,Nefis İncir Reçeli Tarifi,Kolay İncir Reçeli Tarifi,Ev Reçeli Tarifi... Olgun İncir Reçeli İçin Malzemeler: -50 adet...
Ev Yapımı Yeşil İncir Reçeli Tarifi
Evde Reçel Nasıl Yapılır?,Reçel Tarifi,Evde Reçel Yapımı?,Ev Yapımı Yeşil İncir Tarifi,İncir Reçeli Nasıl Yapılır?,Taze İncir Reçeli Nasıl Yapılır?,Resimli İncir Reçeli Tarifi,Nefis İncir Reçeli Tarifi,Kolay İncir Reçeli Tarifi,Ev Reçeli Tarifi... İncir Reçeli İçin...


text:
New-York şeerinde Rusiyeniñ Birleşken Milletler Teşkilâtındaki daimiy temsilcisi Vitaliy Çurkin öldi.
Rusiye Tışqı işler nazirliginiñ bildirüvinde: «Rusiye Tİ Nazirligi qaar ile, fevral 20 künü, 65 yaşını toldurmazdan bir kün ögüne, New-Yorkta BMT Rusiye Federatsiyasınıñ daimiy temsilcisi Vitaliy Çurkin apansızdan vefat etkenini haber ete. Ulu rus diplomatı iş vazifesinde olıp bu dünyanı terk etti», – dep aytıla.
Vitaliy Çurkinniñ ölümine ne sebep olğanı aqqında daa bildirmeyler.
Vitaliy Çurkin fevral 21 künü 1952 senesi Moskvada doğdı. Sovetlerniñ ve Rusiyeniñ diplomatı oldı. 2006 senesinden berli Birleşken Milletlerde ve BM Telükesizlik Şurasında Rusiyeniñ daimiy temsilcisi edi.


text:
Ärdoğan - Putin söyläşüe
İke lider kiçke säğatlärdä telefonnan söyläşte
Törkiyä ilbaşı Ärdoğan Rusiyä däwlät başlığı Vladimir Putinnan Süriyäneñ İdlib häm Guta töbäklärenä oyıştırılğan höcümnärneñ tuqtatıluına öleş kertüen soradı.
İke lider kiçke säğatlärdä telefonnan söyläşte.
Rusiyä tarafınıñ taläbe belän ütkärelgän söyläşüdä ike yaqlı mönäsäbätlär atom-töş xezmättäşlegen dä üz êçenä alaçaq räweştä qaraldı, Süriyä krizisı töp kön tärtibe matdäse buldı.
İlbaşı idaräse çığanaqlarınnan alınğan mäğlümatqa kürä söyläşüdä Ärdoğan Dimäşk rejimınıñ İdlibtä häm Könçığış Gutada tınıç xalıqqa qarata höcümnäreneñ qısqa waqıtta tuqtatıluınıñ Astana barışı häm Soçi kongressınıñ uñışlı buluı cähatennän möhim buluın assızıqladı.
Aqqoyı atom-töş üzäk stanśiyase häm Törekağımı proyektları belän ber rättän ênergetika ölkäsendäge qalğan xezmättäşlekläre dä quzğatılğan söyläşüdä Ärdoğan häm Putin mönäsäbätlärne här ölkädä üsterü mäs’äläsendäge täwäkkälleklären qabatladı.
İke lider ayıruça Törkiyä häm Rusiyä arasındağı Yuğarı däräcäle xezmättäşlek şurası cıyılışı häm Soçi kongressı belän bäyle bularaq fiker alıştı.
Rusiyä ilbaşı Putin isä söyläşü belän bäyle açıqlawında Rusiyäneñ Süriyädäge xärbi bazalarına soñğı könnärdäge höcüm kereşülären xäterlätep: “Bolarğa törek ğaskäriläreneñ dä, Törkiyä citäkçelegeneñ dä qatışı yuq. Bu höcümnärne kemnärneñ oyıştıruın beläbez,” – dide.
Hmeymim bazasına keşesez hawa apparatları belän höcüm kereşüeneñ yaxşılap planlanuın assızıqlağan Putin maqsatnıñ isä Törkiyäne dä kertep barlıq partnyerlar belän mönäsäbätlarne bozu buluın citkerde.


text:
Qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev AQŞta, ilhaq etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı meselesini muzakere etmek içün Memuriyetniñ vekilleri, kongressmenler ve senatorlar ile körüşmek niyetinde. Bu, onıñ Facebooktaki saifesinde bildirile.
Bildirüvde: «Ukrainada topraq bütünliginiñ tiklenilmesi, Rusiye tarafından vaqtınca işğal etilgen Qırımda insan aqları ve ürriyetleriniñ bozuluvı ve, ondan ğayrı, cümleden, Qırımda ve Rusiye territoriyasında apis etilgen siyasiy mabüslerniñ azat etilüvi kontekstinde yarımadada qırımtatar halqı ve ukrain faaliyetçilerine qol tutuv, AQŞ Memuriyetiniñ vekilleri, kongressmenler, senatorlar ve ekspertler toplulığınıñ vekilleri ile körüşüvlerniñ anahtar mevzuları olacaq», – denile.
Mayıs 21-de Rusiye telükesizlik hadimleri Bağçasarayda «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve Bağçasaray rayonınıñ Topçıköy (Dolinnoye) köyünde Edem Smailovnıñ evlerini tintti.
Azatlıq Radiosı muhbiriniñ malümatına köre, Mustafayevni «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca yaqaladılar, onı mahkemege qadar vaqtınca tutuluv izolâtorına yerleştirdiler.
Rusiye FSBsi, «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinden şübhe etilgen eki kişiniñ Qırımda yaqalanğanını bildirdi. Yaqalanğanlarnıñ adları bildirilmedi.
İlhaqtan soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Azerbaycan Respublikasinin Tarixi
-------
1813-1828-ci ile qeder Azerbaycanda erazisi texminen 410 min kv. km idi.
1813-1828-ci illerde Azerbaycanda erazileri:
Iran esareti altindaki Cenubi Azerbaycan -sahesi texminen 280 min kv. km.
Rusiya esareti altindaki Simali Azerbaycan -sahesi texminen 130 min kv. km.
Rusiya esareti altindaki Derbend xanligi -sahesi 7 min kv. km.
1918-ci ilde Rusiyanin tezyiqi ile ermenilere verilmis Irevan xanligi -sahesi 9 min kv. km.
1918-1920-ci illerde Azerbaycanda Demokratik Respublikasinin quruldugu erazi -sahesi texminen 114 min kv. km.
1920-ci ilde ADR-i isgal eden rus sovet imperiyasinin bolusdurduyu Azerbaycan erazileri:
Ermenistan Sovet Sosialist Respublikasinin qismen nezaretine verilmis Zengezur,Goyce,Serur,Dereleyez,Dillican ve gurculeri qismen nezaretine verilen (Gurcustan Sovet Sosialist Respublikasi) Borcali -birlikde sahesi texminen 27.4 min kv. km.
1920-1991-ci illerde SSRi esareti altinda qalmis Azerbaycan Sovet Sosialist Respublikasinin erazisi -sahesi 86.6 min kv. km.
Bu tarixler bizde intiqam almaq, Veten torpaqlarini murdar ermeni tapdagindan xilas etmek ucun tarixi yaddas olmalidir!!!
-------
Hazirladi: RoMa
Azerbaycan
wap.QaN.az


text:
«Äl-Kaïda»-nıñ eks-köşbasşısı Wsama ben Ladenniñ ulı äkesin öltirgeni üşin AQŞ-tan kek almaq. Xamza ben Laden awdïo xabarlamada tarattı, dep xabarlaydı Reuters.
Budan burın belgili bolğanday, ïnternet jelisinde "Biz barlığımız Wsamamız" («Vse mı Wsama») degen taqırıpta 21 mïnwttıq awdïo xabarlama jarïyalanğan bolatın.
«Biz senderdiñ elderiñe jäne odan tıs jerlerde Palestïna, Awğanstan, Sïrïya, Ïrak, Yemen, Somalï jäne basqa da musılman elderi xalqın qanap-tonağan äreketteriñ üşin jawap qaytaramız  . Şeyx Wsama üşin ïslam ultınıñ kek alwına keletin bolsaq, biz onıñ jeke bası üşin emes, barşa ïslamdı qorğawşılar üşin ese qaytaramız», – deydi Xamza.
Buğan qosa ol Qurama Ştattarğa qarsı jarïyalağan «jïhadtı» uyımdastırwdı jalğastıra beretinin aytqan.
«Abbotabadta jasalğan künäli qılmıs üşin jaza tartpaymız dep oylağandar qattı qatelesedi», - dedi ol.
Esteriñizge sala keteyik, №1 terrorïst Wsama ben Laden 2011 jılı 2 mamırğa qarağan tüni Päkistannıñ Abbotabad qalasında amerïkalıq äskerdiñ reydi kezinde qaza taptı. AQŞ arnayı jasağı terrorïstiñ üyine basıp kirip, onı atıp öltirgen bolatın.
Operacïya kezinde Xamza ben Laden jasırınıp qalğan bolatın. Onıñ äzirşe qayda ekeni jäne naqtı jası neşede ekeni belgisiz. Birqatar sarapşılardıñ pikirinşe, ol «Äl Qaïda» uyımın basqarwğa dayındalıp jatqan bolwı mümkin.
Awdarma: Aydar Janay
Kommentarïï


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin dey ki, Moskva ve Kiyev arasında cenk olması imkânsızdır.
«Mence, bunıñ kibi felâketniñ olması imkânsız, ve ümüt etem ki, böyle bir şey olmaycaq. Belli bir topraqlarnıñ qaytarılmasını aytsaq, bu revanşizm alâmetleridir. Ve bir de bir topraqlarnıñ bir yerge qaytaralması degil. Men tevsiyeler bermege istemeyim, lâkin Ukraina kibi büyük bir avropalı memleketniñ reberligi eñ evelâ memleketni adiy yaşayışqa qaytarmalı. İqtisadiyat, içtimaiy saanı eyiliştirmek, memleketniñ cenüp-şarqı ile munasebetlerni medeniy usullar ile eyiliştirmek kerek», – dep ayttı Putin bazarertesi künü, fevral 23-te, Rossiya 1 telekanalına bergen intervyüsında.
Qırım işğali yıllığında Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ukrain devleti Rusiye tarafından işğal etilgen yarımadanı qaytarmağa devam etecegini bildirdi. Onıñ qayd etkenine köre, «Ukraina devleti ve Qırımda insan aqqlarına qarşı cinayet yapqan er bir insan halqara ve ukrain mahkemelerinde olacaq».
2014 senesi mart 16 künü Rusiyeniñ arbiy ve siyasiy yardımı ile Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Ukraina ve Ğarp Rusiyeni Donbasstaki separatistlerge kösterilgen yardımda qabaatlaylar. Moskva bunı red ete. Rusiyeniñ qayd etkenine köre, Donbassta Rusiyeniñ «göñüllileri» ola bile.
Ğarp Rusiyege qarşı bir sıra ceza kirsetti.
Fevral 12-de Ukraina, Frenkistan, Almaniya ve Rusiye liderleri Donbassta fevral 15-ten itibaren ateş toqtatılması aqqında añlaştılar. Ukraina askerleri ve Rusiyege qoltutqan separatistler bir-birini ateş kesüv rejiminiñ bozulmasında qabaatlaylar.


text:
Elimizde densay'lıq saqtay' salasın jan'g'ırty' maqsatında birqatar man'ızdı s'aralar ju'zege asırıly'da. Solardın' biri – «Cïfrlıq Qazaqstan» memlekettik bag'darlaması. Osı jobanın' ayasında memleketimizdegi medïcïna salası jaqsarıp, qızmet ko'rsety' sapası artatın boladı. Atalg'an joba Aqtay' qalasındag'ı densay'lıq saqtay' mekemesinde qalay` ju'zege asıp jatqanın bily' u's'in Aqtay' qalalıq №2 emhanasının' dïrektorı Bektibay` Jan'abergenulı To'legenovpen, sonday`-aq, bas da'rigerdin' organïzacïyalıq metodïkalıq jumısı boy`ıns'a orınbasarı Aqıl Qoy`s'ıbay`qızı Jakïs'eva, dïrektordın' emdey' jumısı jo'nindegi orınbasarı Ay`jan Nïyatqızı Ny'rllïna ja'ne kes'endi medïcïnalıq aqparattıq ju'y`e (KMÏS) boy`ıns'a programmïst Gu'lmarjan Temirovamen suhbattasqan edik.
Jalpı alg'anda atalg'an mekeme 100 mın'g'a jy'ıq adamg'a qızmet etedi. Onın' is'indegi 30 mın'ı balalar bolsa, 25 mın'day` er adamdar bar. Aqtay' qalasındag'ı 11-s'i s'ag'ınay'dannan bastap, 35-s'i s'ag'ınay'dan turg'ındarına sapalı qızmetterin usıny'da.
Aqtay' qalalıq №2 emhanasında cïfrlandıry' qalay` ju'ry'de?
«Cïfrlandıry' qalay` ju'rgizilip jatır degen suraqqa keler bolsaq, élektrondı densay'lıq pasportına tolıqtay` o'ttik desek boladı. Bul o'z kezeginde qag'azbastlıqtan arılty'da. Burın nay'qastardın' medïcïnalıq kartoc'kasımen ju'retin bolsa, bu'ginde es' qag'azsız-aq, emhanag'a kele beredi. Sonday`-aq, oblısta en' alg'as'qı bolıp, en'bekke jaramsızdıq qag'azın élektrondı formatqa ay'ıstırdıq. Burın a'r emdely's'i qolına alıp, qol qoy`dırıp ju'retin bolsa, qazir s'ıg'ar kezde g'ana alıp ketetin mu'mkindikke ïe boldı. Yag'nï, bu'ginde barlıg'ı ortalıqtandırılg'an ju'y`ege ko's'ti. Bul o'z kezeginde ko'ptegen zan' buzy's'ılıqtardın' aldın alatın boladı. Sonday`-aq, arnay`ı o'zine-o'zi qızmet ko'rsety' burıs'tarı ko'rsetilgen. Onda da'riger qabılday'ına qalay` élektrondıq formatta jazıly'g'a bolatındıg'ın, da'rigerdin' qas'an qabılday` alatının bile aladı», - dedi dïrektor Bektibay` Jan'abergenulı.
O'z-o'zine qızmet ko'rsety' burıs'ı qanday`?
Osı jerde arnay`ı maman emhanag'a kelgen turg'ıng'a mobïlbdi bag'darlamanı qalay` qoldany' kerektigi men onın' artıqs'ılıqtarın bayanday`dı.
Sonday`-aq, emhananın' qabırg'alarında osınday` sy'retter ilingen. Bular o'z kezeginde nay'qastarg'a mobïlbdi bag'darlamanı qalay` qoldany'g'a bolatındıg'ı men qurılımdarın ko'rsetedi.
Élektrondı densay'lıq to'lqujatın qalay` jasadın'ızdar? Og'an ketken y'aqıttı ay`ta alasız ba?
«Ol u's'in turg'ındar ty'ralı jalpı ma'limetterdi qolg'a tu'sirdik. Jergilikti turg'ındar emhanag'a kelgen kezinde birtindep aqparattardı jïnap otırdıq. 91 mın' adamnın' élektrondı densay'lıq pasportı jasaldı. Munı tirkey'di sa'y'ir ay`ında bastag'anbız, yag'nï 3 ay`g'a jy'ıq y'aqıt ketti», - dedi kes'endi medïcïnalıq aqparattıq ju'y`e (KMÏS) boy`ıns'a programmïst Gu'lmarjan Temirova.
Qanday` cïfrlıq tehnologïyalardı qoldanadı?
Atalg'an emhanada 200-ge jy'ıq kompbjuter men ken'jolaqtı ïnternet, cïfrlıq mamograf bar. Mamograftın' qızmeti skrïnïng jasap, adam o'mirine qay'ipti dert sanalatın su't bezi ragının' aldın aladı. Ol arnay`ı qosıms'a arqılı jumıs istey`di. Burın tu'sirilgen jazbalardı taspa arqılı ko're alatın bolsa, al qazir ol monïtorda ay`qın ko'rinip turadı eken. Al, 2018 jıldın' son'ına dey`in cïfrlıq fljuorgrafïya men cïfrlıq rentgen apparattarımen qamtıladı dep josparlany'da.
Aldımen pacïetti cïfrlıq mamograf arqılı jazbag'a tu'sirip, key`in onı anıqtay`dı. Ol tikeley` monïtorda ko'rinip turadı.
Cïfrlandıry'dın' densay'lıq saqtay' salasında alar ornı qanday`?
«Jan'a tehnologïyalar y'aqıttı u'nemdep, s'ıg'ındı azay`ty'g'a ko'p mu'mkindik beredi. Qarjılıq turg'ıdan da tïimdiligin ko'rsetip, kezek ku'ty' ma'selesin de s'es'y'de. Qalay` s'es'edi degen suraqqa keler bolsaq, pacïetter ku'ni burın mobïlbdi bag'darlama arqılı jazıladı. Bug'an qosa, termïnaldar arqılı élektrondı kezekke turadı. Bul o'z kezeginde konflïktiler men janjaldardın' aldın aly'g'a septigin tïgizedi. En' bastısı – biz qızmetkerlerimizdin' jumısın osı tehnologïyalar arqılı baqılay` alamız. Ol boy`ıns'a emdely'ge kelgen kez kelgen nay'qas da'riger en'begin bag'alay` aladı. Osılay`s'a, qızmet ko'rsety' sapasın arttıry'g'a da septigin tïgizip jatır», – dedi dïrektor.
«Cïfrlandıry' densay'lıq saqtay' salasına on' o'zgerister a'keledi. Jan'a tehnologïyalar tilin birtindep u'y`renetin bolamız. Osı rette emhanamız arqılı 9000-g'a jy'ıq adam cïfrlıq say'attılıg'ın arttıry' sabag'ınan o'tti. Ku'nine 100-ge jy'ıq adamg'a bul jo'ninde da'rister o'tkizy'demiz», - dedi bas da'rigerdin' organïzacïyalıq metodïkalıq jumısı boy`ıns'a orınbasarı Aqıl Qoy`s'ıbay`qızı.
Emhananın' qala halqı u's'in aqparattıq portaldarı bar ma? Turg'ındarmen qalay` bay`lanısqa s'ıg'asızdar?
«Mekememizdin' arnay`ı aqparattıq portalı jumıs istey`di. Emhanadag'ı jan'alıqtardı aptasına 2-3 ret salıp otıramız. Facebook a'ley'mettik jelisi arqılı tu'rli habarlarımızdı taratıp, turg'ındarmen tıg'ız bay`lanıs jasay`mız», - dedi B. To'legenov.
Cïfrlıq say'attılıqtı arttıry' jumıstarı qalay` ju'rgizily'de?
Jalpı emhanadag'ı barlıq da'rigerler men qızmetkerlerdin' cïfrlıq say'attılıg'ın jog'arılaty' maqsatında arnay`ı trenïngter men oqıty' jumıstarı ju'rgizily'de. Bug'an qosa, ortalıqqa kelgen turg'ındar men emdely's'ilerge oqıty'-tu'sindiry' jumıstarı ju'rgizip, olarg'a élektrondıq portaldı qalay` qoldany' kerektigin, da'rigerdin' qabılday'ına qalay` jazıly'g'a bolatındıg'ın, mobïlbdi bag'darlamanın' qanday` jumıs istey`tinin ko'rsetedi.
Tag'ı da ay`ta keterligi, da'gigerlerdin' cïfrlıq turg'ıdan ka'sibïligin arttıry' u's'in DamuMed sındı ortalıqtarg'a arnay`ı jiberip otıradı. O'z kezeginde ol maman osındag'ı mamandarg'a o'z ta'jirïbesin ay`tıp, cïfrlıq say'attılıq jo'ninde semïnarlar o'tkizedi. Qazirgi tan'da Man'g'ıstay' oblısı boy`ıns'a 10 da'riger Qarag'andı qalasında oqıtılıptı.
Qazirgi tan'da atalg'an mekeme 9000 mın'g'a jy'ıq adamg'a cïfrlıq oqıty' jumıstarın ju'rgizgen. Ol ag'ımdag'ı jıldın' mamır-may'sım aralıg'ında o'tkizildi. Negizinen ku'nine 100-den asa adamg'a cïfrlıq say'attılıqtı jog'arılaty' u's'in tu'sindiry' procedy'raları jasaladı. Al, qazir jaz mezgili bolg'andıqtan ku'nine kem degende 50-60 adamdı oqıty'da.
Mobïlbdi bag'darlamada neler qamtılg'an? Qanday` qızmet tu'rlerin usınadı?
Mobïlbdi qosıms'anın' qızmetteri ko'p tu'rli. Ma'selen:
- qabılday'g'a jazıly'g'a boladı;
- o'z tirkely'lerin ko're aladı;
- da'rigerdi u'y`ge s'aqıry' mu'mkindigine ïe;
- o'z s'aqıry'ların ko're aladı;
- en'bekke jaramsızdıq parag'ın toltıradı;
- receptileri jazıly'lı turadı;
- qay'ir-qater batırmasın basa aladı;
- zerthananın' na'tïjelerin ko'ry'ge boladı.
«En' qızıg'ı – mobïlbdi qosıms'a arqılı nay'qastın' qay` jerde ekenin, qay`dan s'aqırty' tu'skenin bile alamız. Eger ol ju'kti a'y`el bolıp, o'zine qızmet ko'rsete almay` qalatın kezder de biz onın' turg'an ornın derey' anıqtap, ko'mekke attanamız. Sonday`-aq, bundag'ı emdely's'i belgili bir jag'day`larmen o'zge qalada emdeletin bolsa, onın' mobïlbdi qosıms'adag'ı to'tens'e qızmet ty'ralı batırmanı basy'ı arqılı biz onın' qay` qalada emdelip jatqanın bile alamız. Osılay`s'a bul procedy'ra avtomattı tu'rde élektrondıq bazag'a jazıla beredi. Ma'selen, Sa'limgereeva Qızılordag'a ketip, sonda bosanatın bolsa nemese ay'ry'hanag'a jatqızılsa, biz onın' meken-jay`ı men em-domdarı jo'ninde osı bag'darlamadan bile alamız», - dedi dïrektordın' emdey' jumısı jo'nindegi orınbasarı Ay`jan Nïyatqızı.
Osılay`s'a bul bag'darlama qag'azbastılıqtan arıltıp, y'aqıttı tïimdi jumsay'g'a ja'rdemdesedi. En' bastısı – kez kelgen y'aqıtta da'rigerdin' ko'megin aly'g'a boladı. Yag'nï, receptiler jazılıp, bag'ıttamalar ay`qındaladı. S'aqırty'lar qabıl alınıp, tizimde qans'a emdely's'i turg'anın anıqtay` aladı.
Cïfrlandıry' boy`ıns'a aldag'ı y'aqıtqa josparların'ız qanday`?
«Jalpı alg'anda bul boy`ıns'a 64 joba bolsa, biz onın' 30-na ko's'tik. Al qalg'an bo'likterge birtindep jetetin bolamız. Aldag'ı y'aqıtta cïfrlandıry' procesi boy`ıns'a jumısımızdı ku's'ey`te beremiz», - dey`di emhana dïrektorı.
Cïfrlandıry' densay'lıq saqtay' salasına qalay` a'ser ety'de?
«Jappay` kompbjuterlendiry' da'riger jumısın jen'ildetip jatır. Ma'selen, labaratorïyalıq qızmetke ay`tarlıqtay` pay`dası tïjude. Ondag'ı da'riger qay` y'aqıtta qanday` pacïenttin' keletinin aldın ala bilip otıradı. Sonday`-aq, da'riger men pacïenttin' jumısın jen'ildety'ge ay`tarlıqtay` pay`dasın tïgizip jatır», – dedi Aqtay' qalalıq №2 emhanasının' dïrektorı.
«Cïfrlıq Qazaqstan» bag'darlaması jaqsı bastama. Ol o'z kezeginde emdely's'ilerge jay`lılıq sıy`lay`tın boladı. Halıq birtindep u'y`reny'de. En' bastısı – adamdar sebepsiz kely'di toqtatadı. Nege desen'iz osıg'an dey`in jalg'ızbastı adamdar qarım-qatınas ornaty' u's'in emhanag'a sebepsiz keletin. Al, endi barlıg'ı bag'ıttama boy`ıns'a kelip, tek emdely'ge kelmek. Bu'gingi bizdin' ata-a'jelerimizdin' ko'zi as'ıq, olar cïfrlıq tehnologïyalarg'a u'y`renetin boladı», - dedi Ay`jan Nïyatqızı.
Osılay`s'a cïfrlandıry' elimizdin' medïcïna salasının' damy'ına jan'a serpin beredi. Birins'iden, da'riger men pacïenttin' o'mirin jen'ildetedi. Ekins'iden, cïfrlıq tehnologïyalar y'aqıttı utımdı pay`dalany'g'a jag'day` jasay`dı. U's'ins'iden, s'ıg'ın ko'lemin azay`tıp, ékonomïkalıq tïimdilikke qol jetkizy'ge mu'mkindik beredi. To'rtins'iden, tu'rli skrïnïngter ay'ry'dın' aldın aly'g'a, y'aqtılı anıqtay'g'a mu'mkindik beredi. Osılay`s'a densay'lıq saqtay' salasındag'ı tu'rli tu'y`tkildi ma'seleler o'z s'es'imin tay'ıp, turg'ındarg'a sapalı a'ri jay`lı qızmet ko'rsetilmek.
Telegram-kaHaлғa жaзылып, бәpiHeH xaбapдap бoлыңыз!


text:
«Anda öz başına ilân etilgen cumhuriyet akimiyeti faaliyetiniñ qanun esasları ve kefil etilgen telükesizlik bar olğanını tasdıqlağan kefaletimiz yoq», – dep qayd etti Deşçitsa.
O, Ukraina qıtası ve Qırım Muhtar Cumhuriyeti arasında kiriş noqtalarını meydanğa ketirüv aqqında malümatnı red etti.
«Bizler Ukrainağa ekstremistler ya da Rusiye mahsus hızmetleriniñ agentlerini kirsetmemek içün nezaretni quvetleştirüv aqqında aytamız», – dedi TİN yolbaşçısı.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye ile viza rejiminiñ kirsetilmesi kün mevzularından biri olaraq qala.
«Rusiye böyle bir qarar alsa, biz de qarşılıqlı alda Rusiye vatandaşlarına nisbeten aynısını qabul etermiz», – dedi Deşçitsa.
Onıñ aytqanına köre, Ukraina sıñırlarını imaye etmek içün pasport ve gümrük teşkerüvi ciddiy olmalı, Ukrainada bulunması istenmez şahıslarnı memleketke aslı kirsetmemek kerek.


text:
Bu aqta «Novıy Region» yazmaqta.
Gressniñ bildirgeni kibi, şimdiki vaqıtta o Qırımda, elinde ise memleketten tış çıqmaq yasağı. O ayat yönelişi ve çabikligine kirmek niyetinde. Sabıq nazirni tünevin saat 18:00 civarında boşattılar. «Şimdi men ailemnen beraberim. Balalar yuqlay. Yarın Aqmescitte olacam. Çeşit adamlarnen körüşecem.. Şimdi bir yerge ketmege yasaqtır. Bu işte noqta qoymağa isteyim, bu vaqıt içinde ise ileride qayda olacağım aqqında qarar alırım»,- dep bildirdi Gress.
«KrımNİİİ proyekt» institut közetici şurasınıñ reisi, sabıq Qırım maliye naziri Aleksand Gress iyün 12, 2010 senesi 60 mln. grivnânıñ qanunsız alınması ve yernen bağlı büyük ayın - oyunlarında qabaatlanıp apiske alınğan edi. Keçken seneniñ yazında Gress mahkeme sistemasını teñqit etip, militsiya hadimlerini oña qarşı sahte cinaiy iş açılmasında qabaatladı.


text:
İşğal etilgen Qırımda saylav komissiyalar sentâbr 14 künü ola bilecek tariklerge azır.
Bu malümatnı sentâbr 12 künü Qırım saylav komissiyasınıñ reisi Mihail Malışev bildirdi, – haber ete İTAR-TASS.
«GAS «Saylavlar» tertibatı olacaq territorial ve bölük komissiyalarda elektrik ağınıñ qoşma qaynaqları olacaq. Ükümet ve hızmetler bütün qararlarnı becerdi. Biz bütün tariklerge azırmız», – dedi Malışev.
«Evel duşmanlarğa öz başına tayin etilgen baş nazir Sergey Aksönov da «tınçlanmaq» muracaatı ile buyurdı. Onıñ sözlerine köre, saylavlarğa keder etmege imkân olmaz.


text:
«Eurovision-2016» halqara yır yarışında Ukrainanı temsil etecek yırcı Jamala bildire ki, aprel 12-de o ve Vogue mecmuası «Eurovision-2016» içün sana qıyafetiniñ ğayesi yarışınıñ neticelerini ilân ettiler.
«Eñ çoq İvan Frolovnıñ taslaqını begendim, onıñnen endi çalışqan edim. Yarışnen aynı sırada Stockholmde yarış azırlığında esas ortağımız olğan STB kanalınıñ baş stilisti Dmitriy Kurâta azırlağanlarını kösterdi. Stockholmde sanada angi anterde çıqacağım yarımfinalnıñ baş repetitsiyasında belli olacaq», – dep bildirdi Jamala Facebookta.
Ukrain yırcısı Jamala «1944» yırını jurnalistlerge siyasetnen bağlı olmağan bir yır olaraq tanıttı. Jamala «Eurovision» ukrain milliy saylavında seyircilerden 142 biñ rey (reylerniñ 37,77%) qazanıp ğalip çıqtı.
«Eurovisionnıñ» yarımfinalı Stockholmde mayıs 10 ve 12 künleri keçirilecek, yarış finalı ise 2016 senesi mayıs 14-de olacaq.


text:
Rusiyeni Kiyev akimiyeti tarafından fevral 21-ne ait añlaşma ve aprel 17-ne ait Jeneva beyanatına riayet etilmegeni açuvlandıra. Bunı bugün İTAR-TASS agentligine Rusiye tış işler naziriniñ muavini Grigoriy Karasin bildirdi.
Karasinniñ aytqanına köre, «Ukraina cenüp-şarqında ceza areketleri devam ete», «cenüpte milletçi-radikallar cevapsız areket eteler».
2014 senesi fevral 21-de Ukraina prezidenti Viktor Yaunkoviç ve parlament muhalifetiniñ vekilleri Avropa Birligi temsilcileriniñ qol tutuvı ile Kiyevde qan tökülmesiniñ toqtatılması ve Ukrainadaki vaziyetni al etüv aqqında añlaşmanı imzaladılar. Lâkin bir qaç saatten soñ Yanukoviç Kiyevden qaçıp ketti, böyle etip devlet yolbaşçısı vazifelerinden özü vazgeçti, amma bu adım atılmasında siyasiy raqiplerni qabaatladı.
Aprel 17-de Rusiye, Ukraina, AQŞ ve AB tış işler nazirleri Jeneva añlaşmasını imzaladılar. Vesiqa Ukraina etrafındaki kerginlikni yoq etmek içün imzalandı. Rusiye bir taraftan ve Ukraina, AQŞ ve AB - ekinci taraftan bir-birini vesiqağa riayet etilmegeninde sert bir şekilde qabaatlap başladılar.
Rusiye tış işler nazirligini Ukrainanıñ «añlaşmağa riayet etmegeni» açuvlandıra
Rusiyeni Kiyev akimiyeti tarafından fevral 21-ne ait añlaşma ve aprel 17-ne ait Jeneva beyanatına riayet etilmegeni açuvlandıra. Bunı bugün İTAR-TASS agentligine Rusiye tış işler naziriniñ muavini Grigoriy Karasin bildirdi.


text:
İlbaşı idaräse sistemasına küçkänçe annan kire qaytumı?
Global' perspektiva 23
Global' perspektiva 23
Professor doktor Qudrät BÜLBÜL yazması
24 nçe iyün’dä Törkiyädä 32 nçe ğomum saylaw häm berençe tapqır ilbaşı idaräse sisteması saylawı ütkäreläçäk. Berençe çiratta “Ğadälät häm qalqınu” partiyäse bulu belän bergä Cömhür ittifağı referendum belän qabul itelgän ilbaşı idaräse xökümät sisteması êçendä problemalarğa çişeleş tabu belän bäyle wäğ’dälären citkergändä, Millät ittifağı êçendäge partiyälärneñ iñ möhim wäğ’dälärennän berse - parlamentariy sistemasın kire qaytaru. Ägär ciñügä ireşsälär saylawdan soñ qısqa waqıt êçendä parlamentariy sistemasına qaytu öçen söyläşülär alıp baralar.
Änkara Yıldırım Beyazıt universitetınıñ säyäsi belemnär fakul’tetı dekanı professor doktor Kudrät Bülbülneñ mäs’älä belän bäyle añlatmasın täq’dim itäbez.
Oppoziśiya partiyäläre küpme genä qarşı bulsalar da ilbaşı idaräse sisteması yäisä Törkiyädäge iseme belän ilbaşı idäräse xökümät sisteması referendum belän qabul itelde. Yaña sistema 24 nçe iyün’dä ğamälgä keräçäk. Oppoziśiyanıñ yaña sistemanı bötenläy kürmiçä, problemalarğa çişeleş tabıp tapmawın sınap qaramıyça qatğıy räweştä kire qağuı aqılğa sıymaslıq xäl. Östäwenä kire qaytarılırğa telängän sistema Törkiyädä yaqınça 140 yıl ğamäldä bulğan häm daimi räweştä küp yaqlı problemalar tudırğan sistema.
Parlamentariy sisteması yaxşı êşlägän illär dä bar älbättä. Ämma Törkiyä cähätennän çığıp qarağanda parlamentariy sisteması kiterep çığarğan krizislar, ilneñ idarä itelä almaslıq xälgä kilüe xatirälärdä bik açıq saqlana. Bu mäs’älädä êlegräk yazılğan “İlbaşı idaräse sisteması: säbäplär, isbatlawlar, kötkännärebez” isemle xezmättän dä mäğ’lümat alırğa mömkin.
1961 nçe yılğı Töp Qanun belän ğamälgä kergän,millät wäkilläre tarafınnan kontrol’ itelmägän xärbi häm xökem çığaru ximayäse kiterep çığarğan problemalar bik yaxşı belenä. Prem’yer-ministr häm ministrlarnıñ üterelüe, säyäsätçelärgä yanawlar ,parlamentnı qamap alıp ilbaşı saylawı ütkärü kebek waqıyğalarnıñ yarası äle haman da tözälmäde.
Xronik xälgä kilgän säyäsi sistema krizisları ,koaliśiyalar,qısqa waqıtlı xökümätlär belän ilneñ niçek upqınğa êtärelüe dä onıtılmadı.
1961 nçe yılğı Töp Qanun belän kiterelgän häm strukturasında, êşläwendä millät wäkilläre berniçek tä täêsirle bula almağan xökem çığaru byurokratiyäse qaldırğan turta haman da bik açıq kürenä. Bu xökem çığaru byurokratiyäse il üseşe, demokratiyäläşü häm tağın da kübräk irekkä qawışu aldında kirtä buldı.
Strukturası kirägençä bolay da status-kvoçı bulğan byurokratiyabız yış üzgärgän säyasi xakimiyätlär häm koaliśiyalar säbäbe belän tağın da iniśiativa kürsäta almaslıq xälgä kilde.
Törkiyä üz teläkläre nigezendä xäräkät itmägän oçraqta tışqı ximaya faktorlarınıñ global’ aktyerlarnıñ êçke ximaya faktorları aşa iq’tisadıy qatışular belän yäisä terrornı arttırıp sistema êçendäge balanslar belän uynawlarınıñ täêsire äle haman da tulısınça betmäde.
Şul xätle problemalarnı “Ğadälät häm qalqınu” partiyäle yıllar onıttırğan kebek kürenä. 2000 nçe yıllardan soñ 4 däwer däwam itkän “Ğadälät häm qalqınu” partiyäle xakimiyät yılları yalğıştırmasın. Bu wäzğiyät’ sistema barlıqqa kitergän wäzğiyät’ tügel,iskärmäle wäzğiyät’.
İslam dönyasın da kertep könbatıştan tış cämğiyat’lärneñ ike töp probleması –millät omtılışlarınıñ säyäsättä citärlek däräcädä çağılış tapmawı ,xakimiytkä kilgännän soñ demokratik üzgäreş täêmin itelä almaw.
Törkiyädä qabul itelgän ilbaşı idaräse xökümät sisteması belän ilbaşı bulıp saylanu öçen namzätlärdän berse 50%tan kübräk tawış cıyarğa tiyeş. Yaña wäzğiyät’neñ qıyınlığın kürgän ,ilbaşı idaräse sistemasına yaqlaw kürsätüçelärdän qayberläre “Döres êşlädek mikän” dip şiklänülären dä belderä.Başta başqalarına ixtıyac xis itmiçä üz saylawçılarınıñ tawışı belän xakimiyät bula aluları turında uylıylar.
Bu qaraş Räcäp Tayyip Ärdoğannıñ gel daimi räweştä xakimiyättä bulaçağına nigezlängän qaraş. Parlamentariy sistema Ärdoğan kebek köçle liderlar bulğan däwerlärdä problema kiterep çığarmasqa mömkin. Ämma säyäsi tarixıbızğa küz salğanda ber partiyanıñ daimi räweştä saylawda ciñüe iskärmäle xäl, Räcäp Tayyip Ärdoğannıñ şäxsi uñışı. Şuña kürä Ärdoğannan soñğısı turında uylarğa kiräk.
Xakimiyät partiyäse cähätennän qarağanda barı tik üz saylawçıları belän saylawda awırlıqsız ciñügä ireşü ,saylanu öçen waqıt çige bulmağan parlamentariy sistema tağın da uñaylı sistema itep kürelä ala. Totrıqlılıqnıñ daimi buluı, millät omtılışlarınıñ säyäsi xakmiyättä tağın da kübräk çağılış tabuı ,bik qıyın geografik kiñlektä urnaşqan Törkiyäneñ tağın da ciñel idarä itelä aluı ,sistema êçendäge demokratik üzgäreş häm borılışlarnıñ tağın da ciñel başqarıluı cähätennän säyäsi sistemanıñ almaştırıluı Törkiyä öçen mäcbüri.
Bu qısada “Ğadälät ham qalqınu”partiyäse üze öçen awır ämma döres bulğannı êşläde. Üzgäreşlär belän monnan soñ Törkiyädä säyäsätneñ xucası millätter. Millättän wäqalät almağan êçke häm tışqı ximaya üzäkläreneñ säyäsi sistemağa qatışu mömkinlekläre bik zäğif’läde. Säyäsi sistema belän bäyle struktura problemaları zur külämdä çişelde. Monnan soñğı problemalar sistema belän tügel , ğamälgä kertü belän bäyle bulırğa mömkin.
Bu säbäple oppoziśiyadan yaña sistema ğamälgä kermiçä , anı kürmiçä, sınap qaramıyça ,ütkännärneñ êşlämägän sistemasın kire qaytaru öçen tırışu urınına ğamälgä kertü belän bäyle ixtimal problemalar mäs’äläsendä kisätü häm çişeleş tabu kötelä.
Oppoziśiya partiyäläre xäzergä abaylap betermäsä dä yaña säyäsi sistema alarnı da üzgärtä. Millätkä östän qarağan, anıñ yäşäw räweşen bilgelägän ,daimi räweştä watandaşnıñ kiyem-salımı belän bulışqan partiyälärneñ ber kön millätkä yäşätkän qayğı-xäsrätlärne tügel, tağın da uñay wäğ’dälär birüläreneñ töp säbäplärennän berse –üzgärgän säyäsi sistema.
Professor doktor Qudrät BÜLBÜL - Änkara Yıldırım Beyazıt universitetınıñ säyäsi belemnär fakul'tetı dekanı


text:
Dwbayda jürgizwşisiz äwe taksïi şığarıladı
14.02.2018 08:00
ASTANA. QazAqparat - Dwbay äwe keñistiginde jwıq arada köliktiñ erekşe türi - jürgizwşisiz basqarılatın taksïler payda boladı. 6-şı Bükilälemdik ükimettik sammïtte osınday joba tanıstırıldı, dep xabarlaydı TASS.
Şarağa 140 elden kelgen 4 mıñnan astam delegat qatıswda. Taksïdiñ jaña türin şığarw bastamasın Germanïyanıñ Volocopter kompanïyasına ıntımaqtastıq jasawdı usınğan Dwbay jol jäne kölik basqarması köterdi.
Joba avtorlarınıñ aytwınşa, Dwbaydıñ äwe taksïleri - köliktiñ ekologïyalıq taza türi. Ol elektrmen jumıs isteytin boladı. Jobağa säykes, uşw uzaqtığı 30 mïnwttan, jıldamdığı sağatına 100 kïlometrden, al bïiktigi 2 mıñ metrden aspaydı.
Äwe taksïlerin şığarw Dwbay bïliginiñ qoğamdıq ömirge sonı texnologïyalardı engizw jönindegi awqımdı josparınıñ quramdas böligi bolmaq.
Budan burın BAÄ premer-mïnïstri jäne Dwbay ämiri şeyx Muxammed bïn Räşïd äl-Maktwm 2030 jılğa qaray qaladağı özdiginen jüretin kölik quraldarı 25%-ğa jetetinin mälimdegen bolatın.


text:
Xälebkä hawadan höcüm
Bazarğa oyıştırılğan hawadan höcümdä 57 keşeneň ğomere özelgän
Süriyädä Xälebneň könbatışındağı Etaribta bazarda oyıştırılğan hawadan höcümdä 57 keşeneň ğomere özelgän.
Xälebtäge cirle çığanaqlardan alınğan mäğlümatqa kürä şähärneň könbatış cirlegendä oppoziŝiya kontrolendäge Etaribta bazarğa 3 hawadan höcüm oyıştırılğan.
Grajdan saqlanu êlemtä cawaplılarınnan Xalit Äl-Xatip “İdlib kiyerenkelegen azaytu töbäkläre” arasında bulğan ilçädäge höcümdä kim digändä 57 keşeneň yaqtı dönyadan kitüen, 60tan artıq keşeneň yaralanuın beldergän.
Xatip: “60tan artıq yaralanuçını xastaxanägä saldıq, ülüçelär sanınıň artuınnan borçu toyabız,” – digän.
Xälebneň könbatış cirlege Astana kileşüe qısalarında garant illär Törkiyä, Rusiyä häm İran tarafınnan barlıqqa kiterelgän “İdlib kiyerenkelegen azaytu töbäge”ndä urın ala.
Şul arada Amerika Quşma Ştatları Saqlanu ministrlığı süzçelärennän Êrik Pahon: “Höcümne kemneň oyıştıruın belmibez. Bu mäs’älädä mäğlümat yuq. Şul räweşle Rusiyä yäisä rejimğa işarät itmäyäçäkbez,” – digän.


text:
Bügin - Jayaw Musanıñ twğan küni. Osıdan 180 jıl burın (1835-1929) änşi, aqın, kompozïtor JAYaW MUSA Bayjanulı dünïege keldi. Ol Pavlodar oblısı Bayanawıl awdanında twğan. Jastayınan xalıq mwzıkasımen, awılğa kelip-ketip jürgen änşi-küyşiler önerimen tanısadı. Özi de än salıp, dombıra tartadı. 1851 jılı Qızıljarğa (qazirgi Petropavl) kelip, orıs tilin üyrenedi. Ol dombıra, qobız tartwmen qatar, sırnay men skrïpka oynawdı da meñgeredi. Qaladağı orkestrlerdiñ, änşilerdiñ orındawındağı koncertterdi qızığa tıñdaydı. Bul onıñ mwzıkalıq-estetïkalıq talğamın qalıptastırwda ülken röl atqardı. Jayaw Musanıñ Şoqan Wälïxanovpen birge jürwi, Ibıray Altınsarïnniñ öleñine («Kel, balalar, oqılıq») än şığarwı, öleñmen kündelik jazwı, Abayğa öleñ arnawı, L.N.Tolstoy keyipkeriniñ atın balasına qoyuı onıñ zaman lebin tereñ sezingendigin bayqatadı.
1854 jılı Ombı qalasındağı orıs mektebinde oqığan. Osındağı kitapxanadan Sankt-Peterbor, Mäskew, Qazan, Orınbor, Aqmola, tağı basqa qalalarda şığatın gazet-jwrnaldarmen, kitaptarmen tanısadı. Jayaw Musanıñ tırnaqaldı twındısı «Qızdar-ay» Ombıda dünïege keldi. Ol twğan awılına sawattı azamat, mwzıkalıq aspaptarda şeber oynaytın önerpaz bolıp oraladı. Kele awıl ömirine qızw aralastı. Äkimderdiñ, bï-bolıstardıñ paraqorlığın äşkerelep, äsirese, Bayanawıldıñ ağa sultanı Musa Şormanov pen onıñ inisi Mustafanıñ zorlıq-zombılığın aytıp Ombı general-gwbernatorına şağım jazadı. Sol üşin ağayındı Şormanovtar onıñ astındağı atın tartıp alıp, «jayaw» atandırdı. Osı tusta şığarğan «Aqsïsa» äninde älewmettik teñsizdikke narazılığın bildiredi. Bïligi jürip turğan Şormanovtar är türli jala jawıp, 1860 jılı onı Tobılğa 12 jılğa jer awdartqan. «Süyindik», «Tutqın zarı» änderi osı kezde şıqqan. Tutqında 2 jıl bolğannan keyin özi suranıp äskerge ketedi. Onı Lïtvada Ortalıq Azïya jorığına dayındalıp jatqan G.Çernyaevtiñ otryadına jiberedi. 1863-1865 jıldarı osı otryadtıñ jük batalonı quramında Şımkent, Äwlïe-ata (Taraz), Vernıy (Almatı) jorığına qatısqan. Çernyaevtiñ xalıqqa körsetken zorlığına qattı narazı bolıp, twğan awılına oraladı. Oğan ata jawları elde de tınıştıq bermey, qayta qwğınğa salğan. Jergilikti xalıqtıñ awır turmısın, bïlewşilerden körgen zorlıq-zombılığın aytıp tüsindirw üşin ol Sankt-Peterborğa attanadı. Biraq odan da qoldaw taba almağan soñ, Latvïyada, Polşada bolıp, soñınan Qazanğa kelip ayaldaydı. Jayaw Musanıñ änşilik, kompozïtorlıq öneri xalıq mwzıkasımen tığız baylanısta damıdı. Sol tusta ömir sürgen Toqsanbay, Janaq, Tübek, Köteş, Jañabay sındı aqın-jırşılardıñ dästürlerin ülgi tutıp, jañalıqqa qulaş urdı. Jayaw Musanıñ älewmettik teñsizdikti äşkereleytin «Aqsïsa», «Xawlaw», «Şormanovqa», «Tolğaw», «Buzaw zarı», «Tutqın zarı», «Süyindik», twğan jer tabïğatın swretteytin «Bayanawıl», «Jazdıñ küni», «Jazda», «Ulıtaw», «Sarın»; añşılıq-sayatşılıq twralı «Turımtay», «Qarşığa», «Kögerşin», küldirgi «Qulbay», «Qazan qızdarı», maxabbattı jırlaytın «Surşa qız», «Şolpan», «Säwlem qızdar», «Gawhar qız», «Läylim»; ömirlik serigi Saparğa arnalğan «Keldim, Sapar, basıña» attı änderi bar.
Sonday-aq ol lïrïkalıq sïpattağı «Qız küyi», «Qız bala küyi», «Qızqarqara», «Qamşılaw» sïyaqtı küylerdiñ de avtorı. Jayaw Musanıñ mwzıkalıq şığarmaları xalıqtıñ änşilik-orındawşılıq dästüri, sonday-aq qala äserinen payda bolğan marş, bï ırğağındağı twındılar negizinde damığan. Jayaw Musanıñ änderinde qazaq xalıq änderinde asa sïrek kezdesetin qubılıs - klassïkalıq mwzıkanıñ formasın quraytın erekşelikter «Aqsïsa», «Eskendir», «Turımtay» änderinen anıq bayqaladı. Jayaw Musa kompozïtor, änşi ğana emes, öz änderine layıqtap, öleñ şığarğan aqın. Köptegen mısqıl öleñderimen qatar «Şal men torğay», «Bödene men qanşır» attı mısaldarı da bar. Jayaw Musa köñilge tüygenderin orısşa, qazaqşa qağazğa tüsirip otırğan. Qazaq qoğamınıñ älewmettik. isterine belsene aralasıp, ult mädenïetine elewli üles qosqan. Köptegen koljazbaları Almatı, Qazan, Sankt-Peterbor, Ombı murağattarınan tabılğan. Onıñ änderi men küylerin alğaş notağa tüsirip, jazıp alğandar - A.Zataevïç, A.Jubanov, B.Erzakovïç, M.Lalïnov; änderin aytıp berwşiler - Q.Babaqov, Q.Bayjanov, Ä.Qaşawbaev, Q.Lekerov, J.Elebekov jäne Jayaw Musanıñ balası Salıq Mwsïn. Onıñ mwzıkalıq murasın qazaq kompozïtorları opera («Qız Jibek», «Er Tarğın», «Birjan - Sara», «Beket»), sïmfonïya, estrada janrlarında paydalanğan. Jayaw Musanıñ änderi qazirgi änşilerdiñ repertwarınan orın aldı. Änşi beynesi körkem şığarmalarda, Z.Aqışevtiñ «Jayaw Musa» romanında somdalğan.
Derekközi:QazAqparat
Kommentarïï


text:
İyülniñ 24-nde «FIND&FREE» informatsion kampaniya çerçivesinde Kyivde Rusiye elçihanesi ögünde «Bayramsız doğğan kün» aktsiyası ötkerildi, dep haber ete Qırım.Aqiqat muhbiri.
Aktsiya teşkilâtçısı olğan «KrımSOS» cemaat teşkilâtınıñ sözlerine köre, iyülniñ 17-nde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası qırımtatarı Ervin İbragimov 33 yaşını toldurmaq kerek eken, lâkin «aqrabaları eki yıldan berli Ervinniñ ne yerde olğanını bilmegen soñ, bayram quvançsız keçti».
Aktsiya vaqtında faaller elçihane kirişi ögünde masa yerleştirip, üstünde qoyulğan tort üzerine Qırımda ğayıp olğan insanlarnı temsil etken 16 dane çıraq yerleştirdiler. Ayrıca faaller masa ögüne birer-birer barıp İbragimovğa bahşışlar berdi, amma soñunda bile «olarnı kimse kelip almadı».
Aktsiyanı Ervin İbragimovnıñ babası Umer ziyaret etip, er ay elçihane ögüne kelip onıñ oğlu tapılğanını talap etkenleri içün aktsiya iştirakçilerine minnetdarlıq bildirdi.
Bizler, afsus ki, bayram yapıp olamaymız. Ervin eki ytıldan berli evinde yoq, ana-babası eki yıldan berli onıñ ne yerde olğanını bilmey, eki yıldan berli cemaatçılıq Rusiye akimiyetinden: «Ervin ne yerde?» dep soray, - dep ikâye etti «KrımSOS» cemaat teşkilâtınıñ koordinatorı Tamila Taşeva.
Aktsiya çerçivesinde faaller Rusiyeden ilhaq etilgen Qırımda zoraki ğayıp olğanlar boyunca tahqiqat keçirilmesini talap etti.
Qırım ilhaqından soñ, yarımadada hususan qırımtatarları ğayıp olıp başladı. Bu arada Rusiye nezaretindeki Qırım Taqiqat Komiteti «yarımadada qırımtatarları kütleviy bir şekilde ğayıp olmay» dey.
Faallerniñ malümatına köre, Rusiye Qırımnı ilhaq etkenden soñ, Qırımnıñ 44 sakini coyulğan, 16-sı aqqında ale daa iç bir malümat yoq, 6-sı çlü olaraq tapıldı, daa ekisi – apishanelerde tutula.


text:
Ukraina haber siyaseti naziriniñ Qırım boyunca keñşçisi Emine Ceppar Herson vilâyetinde Qırım mevzuatında çalışacaq radio yayınlavınıñ inkişaf ettirilmesi müim olğanını bildire.
«Esas meseleler arasında Herson vilâyetinde Qırım sakinleri içün çalışacaq radio yayınlavınıñ inkişaf ettirilmesini körem», – haber ete Cepparnıñ sözlerini nazirlikniñ matbuat hızmeti.
Nazir keñeşçisi şunı da qayd etti ki, Qırımnıñ işğalden azat etilmesi Qırım içün çalışacaq radio stantsiyalarınıñ miqdarınıñ arttırılmasını talap ete.
Herson vilâyeti Qırım Muhtar Cumhuriyeti ile sıñırdaştır. Qırım.Aqiqatqa ATR telekanalınnı müdiri Lenur İslâmov bildirgeni kibi, Herson vilâyeti Geniçesk rayonından Qırımğa yayınlavnı alıp barmaq niyeti bar.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay


text:
Şämşidin AYuPOV,
«Uyğur avazi»
Pütkül aŋliq hayatida šziniŋ küç-quvitini hälqi üçün halis hizmät qilişqa beğişliğan häm qolidin kelişiçä äl muddia-mähsitini bäҗa kältürüşkä tirişip yaşaydiğan adämlär arimizda, şükri, helä nurğun. halbuki, undaq adämlär yä mahtinişni, yä qilğan işi toğriliq dävran selişni bilmäydu. Biz sšz qilmaqçi boluvatqan Almuta şähiri Dostluq mähällisiniŋ turğuni, «Beybitşilik älemi» häliqara iҗadiy ziyalilar birläşmisi yenidiki häliqara Millätlär dostluği märkiziniŋ räisi Aztekin İbragimov äynä şundaq millätpärvär insanlar misalidin. Uni bu künlärdä tonumaydiğan uyğur az bolsa keräk.
«Atiğa qarap oğul šsidu…» demäkçi, Aztekin akiniŋ insan süpitidä şäkillinişidä märhum atisi, sabiq Şärqiy Türkstan Җumhuriyiti hškümitiniŋ baş kativi Abduraup Mähsüm İbrahimiyniŋ täsiri bšläkçä boldi. Aztekin akiniŋ eytişiçä, atisi pat-patla pärzäntlirini yeniğa oltarğuzuvelip: «Millitiŋlarni sšyüŋlar, millät üçün hizmät qiliŋlar», däp nesihät qilattekän. Atisiniŋ äynä şu sšzliri bügünki kündä İbragimovlar ailisi üçün adättiki väsiyätla ämäs, bälki hayatiy şiar bolup qaldi desäk, aşurup eytqanliq bolmaydu. Aztekin akiniŋ bovisi İvrayim qazimu šz dävridä jut soriğan adämlärdin. Anisi täräptin yänä bir bovisi Ähmät ahunummu Yarkänttiki kšzi oçuq, inavätlik insanlardin bolğan. Şuŋlaşqa Abduraup Mähsümniŋ yättä oğul, ikki qizi pütkül aŋliq hayatini häliq mänpiyitigä beğişliğan atisi bilänla ämäs, umumän, äҗdadi bilän häqliq yosunda pähirlinidu. Demäk, Aztekin akini häqliq yosunda äynä şu äҗdatlar rohidin juğirilğan pärzänt desäk, härgiz aşurup eytqan bolmaymiz.
Aztekin aka käspi boyiçä meliorator. hayatiniŋ kšp qismini taksoparkta işläş bilän štküzgän. U taksi haydiğuçisi bolup işläp jürgän päytliridila hälqimiz mänpiyitidiki çarä-tädbirlärgä yeqindin arilaşqan. Ändi bevasitä җämiyätlik paaliyiti uniŋ Alatav (hazirqi Ävezov) nahiyälik Uyğur mädäniyät märkiziniŋ räisi bolup saylanğan kündin başlinidu. Ätrapiğa häliq täğdirigä kšyünidiğan, äqil-parasätlik, kšpni kšrgän adämlärni, şundaqla zaman tälivini çüşinidiğan, tädbirçan yaşlarni jiğidu. Märkäz räisiniŋ däsläpki nişani – milliy maarip boldi. Ular yaş alimlirimizniŋ täşäbbusi bilän täşkil qilinğan «Ana mäktäp» fondini yeqindin qollap-quvätlidi. Şu päyttä Aztekin akiniŋ atisi uşbu fondqa 200 AQŞ dollirini ianä qilğan edi. 1996-jili Aztekin aka rähbärligidiki bir türküm jigitlär yaş ävlatni haraqkäşlik, näşihorluq, läyğäzällik käbi illätlärdin jiraq qiliş mähsitidä birqatar izgü işlarni ämälgä aşuridu. Şularniŋ biri – yaş tiҗarätçilärniŋ täşäbbusi bilän Dostluq mähällisidä stadion bärpa qilinidu. Uni seliş aldida qäbirstan yenidiki ähläthaniğa aylinip kätkän territoriyani tazilap, ätrapini tärtipkä kältüridu. Şuniŋ bilän billä, bir top tiҗarätçi yaşlarniŋ küçi bilän mäktäpkä, mähällidiki täminati naçar aililärgä yardäm qilişni qolğa alidu.
Ariliqta Aztekin akiniŋ bir türküm ziyalilarniŋ häm җämiyätlik işlar aktivistliriniŋ täşäbbusi vä millitimiz җankšyäri, «BeNT» aktsionerliq җämiyitiniŋ prezidenti Dilmurat Kuzievniŋ qollap- quvätlişi bilän täşkil qilinğan «Dostluq» җämiyätlik birläşmisiniŋ räisi süpitidä, uniŋ işiğa paal arilaşqanliği helimu yadimizda. Şu päytlärdä mäzkür birläşminiŋ başqarma äzaliri 1-sinipqa bala toplaş mävsümidä Dostluq mähällisiniŋ 33 koçisini arilap, ata-anilar arisida çüşändürüş işlirini jürgüzidu. Җumhuriyätlik Uyğur etnomädäniyät märkizi bilän hämkarliqta oquğuçilarniŋ hoşna Aqbulaq mähällisidin kelip oquşini qolğa kältüridu.
– Mähsus avtobus yallap, uniŋ haydiğuçisiğa eyiğa 40 miŋ täŋgä tšläp, qiriqtin oşuq aqbulaqliq gšdäkniŋ Dostluq mähällisidiki hazirqi A.Rozibaqiev namidiki 153-mäktäp-gimnaziyadä ana tilida bilim elişiğa imkaniyät yaratqanduq, – däydu Aztekin aka sšhbätara. – Sän°ät šmigi kollektiviniŋ ottuz äzasini milliy kiyim-keçäk vä saz äsvapliri bilän täminligän eduq. Şu jilliri mähällidiki qäbirstanliqqa egidarçiliq qiliş, kütümgä eliş mäsilisimu birläşminiŋ diqqät-näzäridin sirt qalğini yoq. Birläşmä äzaliriniŋ küç çiqirişi tüpäyli, uniŋ içi tazilinip, rätkä kältürüldi.
Aztekin akiniŋ җämiyätlik paaliyiti päqät jutdarçiliq işliri bilänla çäklängini yoq. U šz vaqtida Almuta şähärlik Uyğur mädäniyät märkizi başqarmisiniŋ äzasi süpitidä, uniŋ räisi, heli märhum Rähimҗan Qasimov bilän kšp işlarğa at selişti. härhil däriҗidiki mädäniyät künliri, täqipläş qurvanlirini hatiriläş, milliy mäyrämlirimizni uyuşturuş vä başqimu kšpligän mädäniy çarä-tädbirlär şular җümlisidindur. U şundaqla Dilmurat Kuziev rähbärligidiki «Sanaätçilär, tiҗarätçilär vä yeza egiligi hadimliri” җumhuriyätlik assotsiatsiyasiniŋ äzasi süpitidä birqatar häyrihahliq paaliyätlärgä aktiv qatnaşti. Uyğur metsenatliri klubiniŋ «İlham» mukapitini täsis qilişqimu birkişilik ülüşini qoşti. Qisqisi, Aztekin aka millitimiz mädäniyitigä, maaripiğa ait härqandaq mäsilidin çättä qalmasqa tirişti. hazirmu şundaq. 70 yaşniŋ üzini kšrgän bolsimu, «Qeriduq», däp šydä paŋşiŋ yetivalmay, yänila şu ügängän aditi boyiçä millät mänpiyiti yolida säkparä bolup jüridu. Birdä qarisaŋ, uni bir top maarip җankšyärlirini ägäştürüp, Yarkänt şähiridä «Pärzändiŋlarni uyğurçä oqutuŋlar!», däp җamaätçilik arisida jürgänligini kšrsiŋiz, yänä bir küni uyğur sinipliriğa bala toplaş mähsitidä, Ämgäkçiqazaq, Panfilov nahiyäliriniŋ uyğurlar ziç orunlaşqan yeza-mälilärni arilap, dšlitimizniŋ milliy säyasiti vä şuniŋ asasida härbir millätniŋ šz balilirini ana tilida oqutuş hoquqi, qazaq vä uyğur häliqliriniŋ yeqinliği, šzara dostanä munasivätliri toğriliq çüşändürüş işlirini elip berivatqanliğini kšrisiz. Qisqisi, u šz millitigä päqät sšz yüzidila ämäs, ämäliyatta hälqigä pütkül vuҗudi bilän muhäbbät bağlap, millät mänpiyiti yolida dadil hizmät qilip kelivatidu. Öz hälqiniŋ armanlirini royapqa çiqirişqa birkişilik ülüş qoşuşni arzu qilip yaşavatqan Aztekin akiğa bu aliyҗanap işliriğa utuq, šzigä mustähkäm salamätlik vä uzaq šmür yar bolğay. Pärzäntliri bilän nävriliriniŋ qiziğini kšrgäy.
– Nurğun işlarni qilğandäk bolsaqmu, aldimizğa kšz taşlisaq, yänä tehimu nurğun vä muhim işlar kütüvatqandäk, nişanğa alğan mänzil jiraqlap ketivatqandäk kšrünidu, – däydu Aztekin aka sšhbätara.
Hulasä süpitidä şuni eytiş keräkki, hämmä närsä šzgärsimu häqiqiy millät ğemini qilidiğan adämlärniŋ täbiiti šzgärmisä keräk. Yoşuridiğini yoq, šz-šzidinla säpniŋ aldiğa çiqivelip, quruq taraqlap ketidiğanlar kšpqu, arimizda. Şundimu, päqät şähsiy mänpiyitini kšzläp ämäs, bälki millät mänpiyiti yolida halis hizmät qilidiğan Aztekin aka İbragimov ohşaş millätpärvär insanlarniŋ barliği bizni hoşal qilidu.
SÜRÄTLÄRDÄ: 1. A.İbragimov. 2. A.İbragimov (šrä turğan – oŋdin solğa) räpiqisi Heliçäm vä bir top dost-buradärliri bilän (1976-jili çüşirilgän sürät).