text:
Ukraina tiş işleri nazirligi Rusiye FSB İdaresiniñ ilhaq etilgen Qırımda, casuslıqta qabaatlanıp tutulğan ukrainalınen alâqalı malümatnı teşkermekte.Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Ukraina MİDiniñ matbuat kâtibi Maryana Betsa haber etti.
Ukraina tış siyaset muessisesi başqa bir tafsilâtlı malümat bermey.
Ukraina telikesizlik hızmeti casuslıqta qabaatlanıp Rusiye FSBsi tarafından Qırımda tutulğan ukrainalı boyunca bir izaat bermegen edi.
Daa evel Qırım.Aqiqatqa Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ spikeri Oleg Slobodyan, Rusiye FSBsi hadimleri tarafından Aqmescitte, casuslıqta qabaatlanıp tutulğan Ukraina vatandaşınıñ Qırım memuriy sıñırını keçken olması mümkünatınen alâqalı malümat teşkerilgeni aqqında haber etken edi.
Fevralniñ 12-nde Rusiye FSBsi ictimaiy bağlar Merkezi Aqmescitte, casusulıqta şeklengen Ukraina vatandaşını tutıp alğanı aqqında haber etken edi.
«2018 senesi fevralniñ 11-nde Rusiye Federatsiyası Federeal telükesizlik hızmeti tarafından Aqmescitte Ukraina vatandaşı Davıdenko Konstantin Aleksandroviç tutulıp alındı», – dep bildire matbuat hızmeti.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ, FSB yarımadada muntazam surette tintüvler keçire, jurnalist, faaller, cemaat erbapları sorğulay. Uquq qorçalayıcılar bunı farqlı tüşüngenlerge qarşı küreş dep tanıy.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


c: text/html

text:
Kreml nezareti altındaki Kefe şeer mahkemesi martnıñ 1-nde qırımtatar faali Suleyman Kadırovnıñ ükümini ilân etti. Mahkeme onıñ eki yıllıq şartlı apis cezasına mahküm eterek, aynı muddet zarfında cemaat faaliyetnen oğraşmaqnı da yasaqladı. Bu aqta rusiyeli Azatlıq Radiosı hızmetiniñ muhbiri haber etmekte.
Ükümni Kefe şeer mahkemesiniñ mahkemecisi Anastasiya Şapoval ilân etti.
Muhbirniñ sözlerine köre Suleyman Kadırov Facebookta «Qırım – Ukraina toprağı. Er zaman sayıldı, sayıla ve sayılacaq» dep bergen izaatında Rusiye topraq bütünligini bozma çağıruvlarında qabaatlı dep tanılğan. Mahkemeci Şapoval «Qırım Rusiyeniñ bir qısmı olğanını ve öz topraq bütünligini qorçalamağa mecbur olğanını» qayd etti.
Fevralniñ 28-nde rusiyeli prokuror Suleyman Kadırovqa üç yıllıq şartlı apis cezası berilgenini ve cemaat faaliyeti yasaqlanğanını istegen edi.
2016 senesi oktâbrniñ 5-nde rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri qırımtatar faali Suleyman Kadırovnıñ evine tintüv keçirmege kelip, onıñ bilgisayar ve telefon tutıp alğan ediler. 2016 senesi oktâbrniñ 11-nde Kadırovğa qarşı separatizmde qabaatlav esasında cinaiy iş açıldı.
Qabaatlağan tarafnıñ versiyasına köre, Kadırov 2016 senesi mart ayında, özüni Aqmescitli qırımtatar dep tanıtqan em de Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ Ukraina nezareti tışında qalğan bölgelerini azat etmek içün «Qırım» batalyonı teşkil etilgeni aqqında beyan etken Demyan Demyançenko degen bir şahısnıñ videoroligini paylâşqan.Bir qaç aydan soñ paylâşuv tübünde «Qol tutam? Qırım Ukraina toprağı sayılğan edi, sayıla ve sayılacaq» degen sözlerinen Kadırovnıñ izaatı peyda olğan. Oña qarşı Rusiye Cinayet kodeksiniñ 280.1. maddesine köre cinayet işi açılğan edi. Qabaatlav, Kadırovnıñ izaatları Rusiye topraq bütünligini bozma çağıruvlarınen bağlı olğanını isbatlap, FSB ekspertleri keçirgen ekspertizağa esaslana.
2017 senesi aprel ayında rusiyeli maddiy monitoring hızmeti Kadırovnı ekstremist ve terroristler cedveline kirsetti.
Kadırov cinaiy işni – onıñ cemaat faali sıfatındaki noqta-i nazarı ve uquqimaye faaliyetine qarşı mahsus hızmetler tarafından berilgen provokatsion cevap olğanını iddia ete.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Avropa şurasınıñ yañı prezidenti Charles Michelnen Rusiyege qarşı sanktsiyalarnıñ uzatıluvını muzakere etti, dep bildirdi Ukraina prezidentiniñ ofisi.
«Avropa Birligi aza devletleriniñ liderleri Ukraina topraq bütünligi ve suverenitetine qoltutuvda birlik olıp, Minsk añlaşmaları yerine ketirilgenine ve Ukraina topraq bütünligi ğayrıdan tiklengenine qadar Rusiyege qarşı sanktsion basqını devam ettirecek, dep ümüt etem», – dedi Zelenskıy.
O, Ukraina gaz tranziti meselesinde işançlı ortaq olıp qalacağını tasdıqlap, Avropa Birligine üç taraflı muzakerelerde köstergen destegi içün teşekkür bildirdi.
Charles Michel, Ukrainanıñ Avropa integratsion islâatlarını kirsetüvde ilerilegenini tebriklep, Avropa Birligi bu esnasta ileride de yardım etmege azır, dep tasdıqladı.
2014 senesi Qırım işğal etilgen soñ ve Donbasta cenk areketleri başlağan soñ Avropa Birligi Ukrainanıñ topraq bütünligi, suvereniteti ve mustaqilliginiñ bozuluvınen bağlı sanktsiyalarnı kirsetip, er seferinde uzata. Brüsselde Kremlniñ Ukrainağa qarşı istilâsı sebebinden sanktsiyalarnıñ lâğu etilmesini teklif etken siyasiy küç ve liderler kene de bar.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyeti eñ yaqın eki aftada koronavirus hastalarınıñ sayısı artacaq, soñra ise yuqunç tarqaluv raqamları eksilecek, dep bekley, dep bildirdi Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov.
«Mevsim endi bite, çoqusı endi ketti. Sentâbrniñ 1-i başlağanını köz ögüne alsaq. Hasta sayısı daa az olacaq, dep ümüt etemiz. Eki aftalıq müddet bitecek, ve sentâbrniñ 14-ne, mence, eñ yüksek raqamlar olacaq. Soñra eksilecek», – dep yazdı Aksenov Facebookta.
Keçken aylarda Qırımda bir künde qayd etilgen koronavirus hastalarınıñ sayısında altı kere rekord qayd etilgen edi, eñ çoq hasta (84) avgustnıñ 27-nde oldı. Operativ ştabnıñ soñki malümatına köre, Qırımda tahminen 2,5 biñ koronavirus hastası qayd etildi. 1,6 biñden çoq kişi tüzeldi, 30 insan vefat etti.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Küçük Alqalı
Küçük Alqalı (ukraince ЗaBiT-ЛeHiHcbkий, Kючyk-Aлkaли, rusça ЗaBeT-ЛeHиHckий, Kyчyk-Aлkaлы) — Qırımnıñ Canköy rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 2 567 kişi (2001 senesi).
Atıflar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.


text:
Qırım qamaçavından sebep Ukrainada Rusiye tarafından kösterilgen istilâ artmaz. Bunı Qırım.Aqiqatqa Ukraina halq deputatı, «İnformatsion qarşılıq» gruppasınıñ yolbaşçısı Dmitriy Tımçuk bildirdi.
«Ukraina Qırımnıñ tam qamaçavını ilân etse, Qara deñiz flotu Ukrainağa qarşı ameliyatqa başlar dep aytmağa kerekmey. Şübelenem. Pütin Ukrainada açıq istilânıñ er angi şekline azır olsa edi, çoqtan yapar edi, menimce, Donbassta ordularını saqlamaz edi. Aynı zamanda, siyasiy ceetten, tam qamaçav zarurdır dep belleyim», – qayd etti Tımçuk.
Halq deputatı yarımadanıñ em erzaq, em energetik qamaçavına qol tuttı.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler. Afta devamında Qırım ile memuriy sıñırdan bir yük maşinası bile keçmedi.


text:
Yaltalı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabusı Refat Alimov SİZOda soñki aftalar içinde üçünci kere büyrek hastalığından yaramadı, dep bildirdi Facebookta yanvar 17-de «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ faali Anna Bogaçeva SİZOğa barıp kelgen advokatnıñ aytqanlarına esaslanıp.
«Ekimlerni çağırdılar, birden kelmediler, ine yaptılar. Refat daa beter oldı: ağrıdan yerge yattı, yürek bulantuvı oldı. Ekim tekrar çağırılğanda kene birden kelmegen, soñra ise Refat ağrı olğanını uydura, dep ayttı. Kamerada yatqan diger mabuslar onı tibbiy bölükke alıp ketmege talap ettiler, bunı yaptılar. Anda ağrı kesici berildi, Refat özüne keldi. Onı er kün ağrı çekiştire», – dep aytıla haberde.
Kreml kontrol etken Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabusları Emir-Üsein Kuku ve Refat Alimovnıñ apis cezasını 2017 senesi fevral 8 kününe qadar uzatqan edi.
«Hizb ut-Tahrir» davasınıñ Yaltalı iştirakçileri yarım yıldan ziyade apiste yata. Birinci dört kişi 2016 senesi fevral 11-de yaqalanğan edi. Olarnıñ arasında İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku da bar. Ondan ğayrı qurucılıqnen oğraşqan Aluşta sakini Müslim Aliyev ve Qızıltaş köyüniñ sakini Enver Bekirov, ve Yaltalı çeçek satıcısı Vadim Siruk da yaqalanğan edi.
Uquq qorçalayıcılar apiske alınğan Yalta sakinlerini siyasiy mabus olaraq tanıy.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Rusiye tarafdarları olğan "Qırım" cemiyet areketiniñ azaları, Qırım Muendislik ve Pedagogika Universitetine onıñ birinci rektorı ve prezidenti, Ukraina Qaramanı olğan Fevzi Yakubovnıñ adını bermege teklif etti.
"O, Qırım Muendislik ve Pedagogika Universiteti qurulmasınıñ başında turdı, anda faydalı bilgilernen paylaşa edi. "Qırım" qırımtatar cemiyet areketiniñ prezidiumı, Qırım Muendislik ve Pedagogika Universitetine Fevzi Yakubovnıñ adını bermek teşebbüsini müim ve kerekli saya", - denile teşkilâtnıñ Facebook saifesinde.
Avgust 23-ünde 82 yaşındaki Fevzi Yakubov devamlı hastalıqtan soñ keçindi.
Fevzi Yakubov – tehnika ilimleri doktorı, professor, Özbekistanda nam qazanğan ilim erbabı, Ukrainada nam qazanğan tasil hadimi, Qırımnıñ şerefli sakini, Ukraina qaramanı.
Qırım ilhaqından soñ Yakubov, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ işançlı şahsı oldı.


text:
Eki yıl devam etken işten soñ qırımlı Andrey Konontsev ekinci Crimean Tatars fotoresimler kitabını vatanında taqdim etti. Fotoressam yaşağan Çeh Cumhuriyetinde qırımtatarlarnıñ medeniyeti ve turmuşını aks ettirgen fotoresimlerge qıymet kesildi.
Andrey Konontsev Aqyarda doğdı, 7 yıldan berli Çeh Cumhuriyetinde otura. Ara-sıra evge qaytıp, Qırımdaki deñişmelerni qayd ete edi. Bundan evelki «Evge qaytuv» leyhası üzerinde çalışıp, fotoressam Canköyde oturğan qırımtatar ailesini ziyaret etken edi.
«Bu insanlarnıñ medeniyeti, turmuşı, sanatından ayrette qaldım, – dep ayta Andrey. – Soñra iş içün güzel bir ğaye olğanını añladım: tıştan meraqlıdır. Em de mında o qadar yıl yaşap, bu halq aqqında pek az bile edim».
Eki yıl içinde Andrey onğa yaqın qorantanı ziyaret etti. Onıñ aytqanına köre, tahminen aynı sayıda aile farqlı sebeplerden olarnı çıqarmağa izin bermedi. Kitap Qırımnıñ çeşit regionları qapladı, amma müellif er birini toplamaq içün vaqıt yetmegenini ayta.
Andreyniñ bildirgenine köre, yarımadada qırımtatarlarnen bağlı bir çoq yañlış fikir bar, hususen gençler arasında. Bazı qırımlılar içün fotoresimlerde aydınlatılğan şeyler bu mevzuda şahsiy bir yañılıq oldı.
Kitap mıtlaqa devam ettirilmeli: mında qırımtatarlar aqqında daa çoq şey aytılmadıAndrey Konontsev
Eki yıl devam etken işten soñ Andrey fotoresimler kitabını Çeh Cumhuriyetinde ve Qırımda – Bağçasaray ve Aqmescitte – taqdim etti. İleride – Avropanıñ diger memleketlerinde ötkerilecek sergiler.
«Şimdilik mında üç noqta qoyam, – dep ayta Andrey. – Kitapnı çetke qoyıp, bunı tüşünmeycem, bir qaç aydan soñ ise kene foto çıqarmağa, insanlarğa yazmağa, qaramanlarnı qıdırmağa başlaycam. Kitap mıtlaqa devam ettirilmeli: mında qırımtatarlar aqqında daa çoq şey aytılmadı».
Crimean Tatars fotoresimler kitabı – Andrey yazğan diplom işiniñ bir qısmıdır. O – Çeh Cumhuriyetindeki Tomáš Bat'a universitetiniñ fotoresim bölüginiñ mezunıdır. Kitapnıñ dizayni Çeh Cumhuriyetinde yaşağan frenk Nina Serenige aittir.
Bugünde-bugün tarihiy bir vaqıt: qırımtatarlar öz mirası üzerinde çalışa, alâ daa arhivlerde taslaqlarnı qıdıra, üslüplerni canlandıra, muzıkasını ğayrıdan tikleylerAndrey Konontsev
Fotoresimler kitabınıñ müellifi emin ki, qırımtatar medeniyetiniñ canlanuv esnasını qayd etmek ğayet müimdir.
«Ne qadar çoq çıqarsam, o qadar begene edi, – dep ayta o. İlk evelâ medeniyetini inkişaf ettirgen ustaz, ressam, esnafçılarnı saylay edim. Mence, bugünde-bugün tarihiy bir vaqıt: qırımtatarlar öz mirası üzerinde çalışa, alâ daa arhivlerde taslaqlarnı qıdıra, üslüplerni canlandıra, muzıkasını ğayrıdan tikleyler».
«Evge qaytuv» fotoresimlerinden de kitap yapılğan edi. Çeh Cumhuriyetinden Qırımğa işğalden evel ve soñ yol resimleridir. «Yedi yıl devamında Çeh Cumhuriyetinden Ukrainağa evime qaytıp çıqara edim. Amma bir kün evge kelsem, başqa memleketke tüştim. Bu bir kerelik aktsiyadır, onı daa bir tekrarlap olamam».
Bu kitapnı Andrey Qırımda taqdim etmedi. Er kes bunı doğru añlamaz, dep tüşüne. «Yanımda taşıp, mında bazı insanlarğa kösterem. Bazıları alâ daa televizor baqıp, yañlış fikirde bulunalar. Olar añlap olamaylar».
Bu daa bir kere tekrarlaycaqmı bilmeyim: tabloda Kyiv-Aqmescit ve Kyiv-Donetsk yanacaqAndrey Konontsev
Fotoressam siyasetke kirişmege istemeyip, sanat vastasınen bundan çetleşmege tırışqanını ayta. Belki, bu sebepten foto çıqarılğanından kitap basılğanına qadar eki yıl keçti. Andrey dey ki, bunıñ kibi fotoresimler, imkân olsa, biraz beklemek, suvumaq kerek.
«Mında tarihiy fotoresimler mevcut. Bu daa bir kere tekrarlaycaqmı bilmeyim: tabloda Kyiv-Aqmescit ve Kyiv-Donetsk yanacaq».
Kitap Çeh Cumhuriyetinde de taqdim etildi. Fotoressam ayta, anda onı Ukrainağa baqqanda farqlı qabul ettiler.
«Avropalılarğa kösterip meraqlandırmaq kerek edi. Olar çoq oqumay, hususan fotoresimler kitaplarında. Men Pandora qutusını açmağa, felsefe açmağa istemedim, yalıñız qayd ettim. Bir çoq Avropa fotoressamı Ukraina, Rusiye, Qırımğa kelip, çöplükni çıqara. Meni bu meraqlandırmay. Men seyircini medeniyetnen meraqlandırmağa istedim, qalğanını internet yapar».


text:
Rusiyelilerniñ 70 fayızı memlekette iqtisadiy buhran olğanını is ete. Yanvar ayında olarnıñ sayısı 62 fayıznı teşkil etken edi, dep bildire «Obşçestvennoye mneniye».
Cevap bergen adamlarnıñ 45 fayızı fiyatlar ve inflâtsiya artqanını, 11 fayızı yaşav derecesiniñ tüşmesini, 12 fayızı işsizlik ve işte qısqartuvlar olğanını qayd etti.
Rusiyeniñ emek nazirliginiñ malümatına köre, bir afta içinde işsiz rusiyelilerniñ sayısı 2 fayızğa arttı. Soñki eki-üç ay devamında soravda iştirak etkenlerniñ 15 fayızı aylığını vaqtında alamadı.
Sorav fevral 14-15 künleri Rusiyeniñ 43 subyektindeki 100 mesken yeriniñ 1500 sakini arasında keçirildi.
Devlet dumasınıñ spikeri Sergey Narışkin fraktsiyalarda deputatlarnıñ aylıqlarını qısqartuv meselesini baqmağa teklif etti. Onıñ aytqanına köre, bunıñ sebebi çeşit teşkilâtlar bücetleriniñ qısqartılması oldı.
Yanvar ayınıñ soñunda Rusiye ükümeti tarafından qabul etilgen buhran ile küreş planına binaen, federal bücetiniñ masrafları bir çoq madde boyunca 10 fayızğa qadar qısqarıtılmalı. Bu qaideler mudafaa, köy hocalığı ve içtimaiy teminlevge ait degil.


text:
Türkiye Araştirmalari Literatür Dergisi Cilt: 5 Sayi: 9 / Eski Türk Edebiyati Tarihi - Cilt. I
ISBN9999999999
Eklenme Tarihi: 07 May 2021 Cum 21:54
Favori 1
Stok 1
- Yayınevi Bilim Ve Sanat Vakfi
- YazarKolektif
- Baskı Yılı2007
- Baskı Sayısı1
- Sayfa Sayısı654
- Kargo ALICI ÖDER
Kitabın Satıcısı:
Sunuş Türk Edebiyatı Tarihlerine Dair VİLDAN SERDAROĞLU Klâsik Türk Edebiyatı Çalışmaları: Metotlar ve Ekoller NÂMIK AÇIKGÖZ Tanzîmat'tan Cumhuriyet'e Klasik Edebiyat Çalışmaları (1839-1922) M. KAYAHAN ÖZGÜL Çağatay Edebiyatı ve Çağatay Edebiyatı Üzerine Araştırmalar ZUHAL ÖLMEZ XV. Yüzyıla Ait Türkçe Divan Neşirleri M. ZİYA BAĞRIAÇIK XVI. Yüzyıla Ait Türkçe Dîvan Neşirleri ÖMER ZÜLFE Klasik Türk Edebiyatında Kaside M. ALİ KARAVELİOĞLU Klâsik Şerh Edebiyatı Literatürü OZAN YILMAZ Türk Edebiyatında Hamse MEHMET ARSLAN Eski Türk Edebiyatı'nda Mevlidler HASAN AKSOY Kıyâfet-Nâmeler Hakkında Bir Bibliyografya Denemesi MÜJGÂN ÇAKIR Günay Kut ile Eski Türk Edebiyatı Üzerine Sebk-i Hindî Çalışmaları ALİ FUAT BİLKAN Eski Türk Edebiyatı'nda Hüsrev ü Şirin ve Hüsn ü Aşk AHMET DOĞAN Osmanlı Döneminde Kıraat Meclislerinde Okunan Halk Kitapları ZEHRA ÖZTÜRK Divan Edebiyatı'nda Estetik Konusunda Yapılan Çalışmalar REYHAN ÇORAK Eski Türk Edebiyatında Sosyal Hayat Çalışmaları F. MELİHA ŞEN Klâsik Türk Edebiyatında Fuzûli Biyografileri ESMA ŞAHİN Türkiye'nin Türkoloji Merkezi: İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü ENFEL DOĞAN İlahiyat Fakülteleri Türk İslam Edebiyatı Bilim Dallarında Y


text:
Lana DolenbergAqmescit – Qırımnıñ Rusiye statusı yarımadanıñ musulmanları arasında büyük qasevet doğura. Yüzlerce musulmanlar olması mümkün repressiyalardan saqınıp, Qırımnı terk ettiler. Uquq qorçalayıcılar regionda etnik aqsızlıqlar endi başlağanını qayd eteler. Mütehassıslar, Qırım musulmanları tarafından cihad açılmasınıñ mümkünligini tahmin eteler. Halqara teşkilâtlar yarımadanıñ qırımtatar cemaatçılığınıñ telükesizligini qasevet eteler.
Matbuat vastalarında berilgen çeşit malümatlarğa köre, regionı bir qaç yüzden bir qaç biñgece musulman terk etti. Olarnıñ ekseriyeti Rusiye ekstremit olaraq tanılğan teşkilât ve aqıntılarnıñ azalarıdır. Qırımnıñ musulman cemaatçılığı arasında ayırı sualler boyunca evelki añlaşılmamazlıqlarğa baqmadan, birlikke adım atılğanı duyula. Hususan, bunı, «qırım hızmetleriniñ» Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile küreşecegini ilân etken soñ qayd etildi. Qırım müftisi aci Emirali Ablayev, musulmanlar kendi ara añlaşırlar kibi cevap berdi. Mütehassıslarnıñ aytqanına köre, müftiniñ sözleri Qırım ümmetiniñ birleşmesine bir siltem oldı.
Qırımda etnik cietinden aqsızlıqlar endi başlandı – uquq qorçalayıcı
Mütehassıslar arasında islamnı açıq-aydın kütken musulmanlar havf astında qala bile kibi fikirler yüre. «Qırımnıñ uquq qoruyıcılar areketi» informatsion bölüginiñ reisi Enver Kadırovnıñ aytqanına köre, etnik cietinden aqsızlıqlar endi başlandı.
Uquq qoryıcı: «Diniy grupplarnıñ kütleviy sürette sürgünligine de etnik cietinden aqsızlıqlar sayıla» – dep bildire. Şimdi ise, ayatı havf astında qala bilecegini tüşüngen musulmanlarnıñ bir qısımı yaşağan evlerini qaldırıp kete, qayd ete mütehassıs.
Kadırovnıñ sözlerine köre, Qırım musulmanları olacağı mümkün repressiyalardan qorqalar «Rusiye Federatsiyasında islamğa qarşı qullanılğan usullar Qırımda da amelge keçirilecegi istisna degildir».
Amma, vaziyet biraz farq etkeni belli, «devletniñ içinde olğan areketi bu başqa, işğal etilgen topraqlarda ise bam-başqa olması mümkü», – qoruyıcı. Kadırov emin, dünya cemaatçılığı işğalni qabul etmese, Rusiyeni ise, işğalci olaraq tanısa, qırımtatar, şu cümleden musulmanlarğa qarşı yapılğan er türlü menfiy areket –tamır halqqa qarşı areketler kibi közge alıncaq.
«Rusiye Federatsiyasınıñ manaçıq tapıp, tamır halqnıñ yoq etilüvi etnik ceetinden basqı sayılacaq. Bu kibi cinayetler Gaaga tribunalında baqılması mümkün. Cinayetlerde iştirak etken – kollaboratsionistler ise, mahkemeniñ iştirakçilerine çevirirler», – dedi Kadırov.
Lâkin, aynı zamanda Kadırov emin, qasevet etmege acet yoq, çünki «Rusiye kibi devlet çoqqa barmaz, dağılır. Ve belki de, eñ yaqın zamanda biz imperiyanıñ yoq olunuvını öz közümiznen körermiz».
Qırımda kerçekten cihad başlanması mümkün – din alimi
Rusiye qanunları boyunca, ealiniñ bir qısımı avtomatik sürette «ekstremistler»-ge çevirilgeni daa büyük qorqu doğura. Qırımda islam dini ilmiy merkezniñ reisi Ayder Bulatovanıñ sözlerine köre, din cietinden ğayet serbest olğan Ukrainadan Rusiye farq ete: federatsiyada yasaq etilgen kitap ve saytlarnıñ sayısı büyüktir.
Bu sırada, Muhammed Peyğamberniñ (s.a.s.) 40 hadisi ve rus tiline tercime etilgen Elmir Küliyevniñ Quran tercimesi Rusiyede yasaq etilgen. Bulatovnıñ malümatına binaen, mezkür kitaplar yarımada eyelisi arasında pek darqağan ve «adamlar özleri bilmey, rusiye qanunlarını bozalar».
Rusiye qanunlarınıñ deñişüvini beklemek manasız olğanı içün, Ayder Bulatov eali arasında añlatuv işlerini alıp barmağa teklif ete.
Kelecekniñ nasıl şekilde olacağ «yañı akimiyetniñ adımlarınen bağlı olğanını» qayd etti.
«Meseleler çezilmese, iç bir dialog qurulmasa, repressiyalar başlasa, açıqtan-açıq qarşılıq kösterirler», – qayd etti Ayder Bulatov.
O, musulmanlarnıñ cihad kibi añlam olğanını añlattı. Bildirgenine köre, Qırımda musulmanlarnıñ ayatı ve qorantalarına qarşı aqsız areketler başlansa, cihad ilân etilmesi mümkün. Şİmdiki vaqıtta «musulmanlar iç bir zaman olmağan kibi birleşken alda, cihad başlansa, er kes qoşulır. Musulman qorantasını çekiştirseler, bu cevapsız qalmaz», – dey Bulatov. Amma buña qadar mesele kerginleşmeycegine ümüt besley.
Musulmanlar Qırımdaki dindaşlarnıñ vaziyetini qayğıralar
Qırım cemaatçılığını musulmanlarnıñ ğayıp oluvı sarsıttı. Faal grajdan mevamını bildirgen Reşat Ametov ölü tapıldı. Qurannıñ tercimesini darqatqan musulman diniy erbabı belgisiz sebeplerden apis etildi. Adliyecini oña kirsetmediler. Mütehassıslarnıñ fikirince, islamnı kütkenlerni Qırımda sıqmağa devm etecekler.
Keçken afta İslam İşbirligi Teşkilâtı Qırımnıñ qırımtatar musulman cemaatçılığınıñ havfsızlığı içün qasevet çekkeni bildirdi. «XX-nci asırda öz tuvğan toprağından quvulğan qırımtatarlarnıñ qıyınlıqları tekrarlanmamaq kerek», – qayd etile beyanatta.


text:
Arama Arsa Türkiye Bursa Nilüfer Osmangazi Yıldırım Büyükorhan Gemlik Gürsu Harmancık İnegöl İznik Karacabey Keles Kestel Mudanya Mustafakemalpaşa Orhaneli Orhangazi Yenişehir
Beylikdüzü Satılık Daireler Kiralık Daire Villa Arsa İşyeri için 25'dır Aynı Yerdeyiz.,Arsa, Türkiye, Bursa, , Nilüfer, Osmangazi, Yıldırım, Büyükorhan, Gemlik, Gürsu, Harmancık, İnegöl, İznik, Karacabey, Keles, Kestel, Mudanya, Mustafakemalpaşa, Orhaneli, Orhangazi, Yenişehir
Beylikdüzü Satılık Daireler Kiralık Daire Villa Arsa İşyeri için 25'dır Aynı Yerdeyiz. Arsa Türkiye Bursa Nilüfer Osmangazi Yıldırım Büyükorhan Gemlik Gürsu Harmancık İnegöl İznik Karacabey Keles Kestel Mudanya Mustafakemalpaşa Orhaneli Orhangazi Yenişehir


text:
Rusiye arbiy hızmetleriniñ hadimleri Qırımdaki «narazılıq meydanlarını» teşkerip, kendini pek sert alıp baralar. Bunı «Sebat» teşkilâtınıñ vekilleri Aqmescitteki matbuat konferentsiyasında bildirdiler, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri. Olarnıñ aytqanına köre, teşkerüvler sıq-sıq ötkerilip başladı.
«Narazılıq meydanlarınıñ» iştirakçileri bildireler ki, politsiya hadimleri esasen qaranlıq tüşkende kelip, vesiqalarını teşkereler, telefonlarını yazıp alalar.
«Er şey pek sert bir şekilde keçti. Qadınlar bizge şikâyet ettiler», – dep ayttı «narazılıq meydanlarınıñ» iştirakçilerinden biri Seydamet Gemeci.
«Sebat» faalleriniñ aytqanına köre, bunıñ kibi teşkerüvler aman-aman er bir «narazıq meydanında» keçirildi.
Faallerniñ aytqanına köre, Qırım «Devlet şurası» Qırım sakinleriniñ topraq aluv esnasını zorlaştıracaq qanun leyhalarını baqmaqta. Bundan sebep, «Sebatnıñ» fikirince, narazılıq meydanları iştirakçileriniñ tahminen 80% topraq damartısız qala bile.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
O, beş yıl evelsi, 2015 senesi fevralniñ 23-nde, vefat etti. Yaqub Appazov – qaraman, qırımtatar halqınıñ milliy areket iştirakçisi, yıllar devamında unutılğan Bağçasaraydaki İsmail Gasprinskiyniñ ev müzeyini ğayrıdan tikledi.
Yaqub Appazov 1952 senesi iyülniñ 7-nde ğurbetlikte, Özbekistanda doğdı. Onıñ qorantası Aluşta yaqınlarındaki Kuçuk Özenli edi. Oş pedagogika institutınıñ muzıka ve yırlav fakültetini bitirgen Yaqub balalar içün muzıka mektebinde ders berip başladı. 1976 senesinden başlap 1980 senesine qadar Taşkumır Medeniyet sarayınıñ bediiy reberi oldı, daa soñra yedi yıl Şamaldı Say qasabasınıñ №2 orta mektebinde yırlav dersini berdi.
Qırımtatar halqı Qırımğa kütleviy şekilde qaytıp başlağanınen Yaqub Appazov 1988 senesi qorantasınen beraber tarihiy vatanına qayttı. Belli bir vaqıt devamında Plotinnov köy Medeniyet sarayınıñ müdiri oldı, soñra ise ayatını belgilegen vaqia oldı.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerov hatırlay: «Büyük Süren (Tankovoye) köyündeki qabiliyetli balalar içün internat mektebinde muzıka ocası olıp çalışqanda tanış olğan edik. 1997 senesi ükümet istifağa ketken ve Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Nazirler şurasından işten boşatılğan soñ men Bağçasaray regional Meclisiniñ reisi oldım. Yaqub Appazovğa reis muavini olıp, medeniyet meselelerinen oğraşmasını teklif etkenler».
Bu satırlarnıñ müellifine 2014 senesi fevral ayında bergen intervyüsında Yaqub Appazov şöyle aytqan edi: «Qırımtatar halqınıñ avdet devri ve vatanında canlanuvnıñ qıyın bir vaqtı edi. Belli ki, ulu insanlarnıñ ayatı ve faaliyeti örneginde gençlik terbiye etilmeli. 1999 senesi Bağçasaray regional Meclisi 2001 senesi İsmail Gasprinskiy doğğanınıñ 150 yılı munasebetinen müzeyni ğayrıdan tiklemege, ulu maarifçiniñ mezarını ğayrıdan tiklemege qarar alındı. Bu ağır zametli yükni men öz boynuma aldım».
Ulu qırımtatar maarifçisi, cemaat erbabı, naşir, siyasetçi İsmail Gasprinskiy – qırımtatar halqı tarihınıñ parlaq şahsıdır. Beş yıl, 1879 senesinden başlap 1884 senesine qadar, Bağçasaraynıñ şeer yolbaşçısı edi. Yıllar devamında «Terciman» gazetasını ve diger periodik neşirlerni çıqardı, tek öz halqınıñ degil, bütün musulman ve türk dünyasınıñ maarifinen oğraştı.
1921 senesi martnıñ 21-nde, vefatından 7 yıl keçken soñ ve ulu qırımtatarı doğğanınıñ 70 yılı munasebetinen, Bağçasarayda İsmail Gasprinskiyniñ Hatıra Müzeyi açıldı. O, «Terciman» gazetasınıñ muarririyeti olğan kâşanede yerleşe. Onıñ açılışına Üsein Bodaninskiy – Bağçasaraydaki Han sarayınıñ qurucısı ve birinci müdiri – büyük isse qoştı. Gasprinskiyniñ ev müzeyi Han sarayı müzeyiniñ erkânına kirgen edi.
Ne yazıq ki, faaliyeti uzun olmadı. 1920-nci yıllarnıñ soñunda Stalin rejiminiñ qırımtatar ziyalıları ve siyasiy elita vekillerine qarşı repressiyaları başlandı. İsmail Gasprinskiyniñ ğaye ve qazançları resmiy şekilde sovetler akimiyetiniñ duşmanı olaraq tanıldı, 1932 senesi İsmail Gasprinskiyniñ müzeyi kütüphanenen beraber qapatıldı. Bir çoq kitap ve eksponatlar izsiz ğayıp oldı, tek küçük bir qısmı saqlanıp qaldı.
Hatıra müzeyi 1990 seneleri ğayrıdan tiklendi. Qırım vilâyeti icra komitetiniñ 1990 senesi mayısnıñ 8-nde qabul etken qararına köre, İsmail Gasprinskiyniñ Hatıra müzeyi Bağçasarayda eski basmahane binasında ğayrıdan tiklenmek kerek edi, amma bu qararnı amelde kerçekleştirmege imkân yoq edi – o vaqıt bina yataqhane olaraq qullanılğan edi.
1999 senesi Yaqub Appazov oña has energiyanen bu işke başlamasa edi, bu daa ne qadar devam etecek edi belli degil. Yataqhane olaraq hızmet etken «Tercimannıñ» basmahane binasında beş qoranta yaşağan edi. Appazovnıñ ğayreti sayesinde ev sakinleri çıqarıldı, basmahane binası ise tamir etilip başladı. Bu iş üç yıl devam etti. Tamir-restavratsiya işleri ketkende Yaqub ağa er bir adımnı, esnasnıñ bütün basamaqlarını kontrol etti – o, bina ilk körünişine «Terciman» basmahanesiniñ duvarlarından alınğan bütün taşlar coyulmasın dep areket etti.
2001 senesi mart ayında, İ.Gasprinskiy doğğanınıñ 150 yılı munasebetinen, ulu maarifçiniñ Hatıra müzeyi Bağçasarayda tantanalı şekilde açıldı. İsmail Gasprinskiy müzeyiniñ müdiri Yaqub Appazov olğanda Müzey qırımtatarlarnıñ intellektual ayatınıñ eñ müim merkezlerinden biri oldı. Mında kitaplar taqdim etildi, sergiler açıldı; naşir, yazıcı, muarrirler körüşti ve, elbette, İsmail Gasprinskiyniñ ayatı ve faaliyetinen bağlı bir sıra tedbir ve ekskursiyalar oldı. Mında Appazov 2014 senesi dekabr ayına qadar çalıştı.
Yaqub ağa qırımtatarlarnıñ tarihiy mirası aqqında ayrı duyğularnen ayttı, İsmail Gasprinskiyniñ şahsiyetinen bağlı bir qaç yır yazdı. «Zıncırlı medrese» ve «Han saray» şiirlerinde qırımtatar medeniyetiniñ bu belli yadikârlıqlarınıñ ikâyesini şiir şeklinde tasvir etti.
Qırım tarihı ve medeniyetini ğayrıdan tiklev işine qoşqan büyük issesi içün Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve QMC Nazirler Şurasınıñ fahriy yarlıqlarınen taqdirlengen edi. Türkiye Cumhuriyetiniñ Milliy Mudafaa naziri Vecdi Gönül ve Türkiye Cumhuriyetiniñ elçisi Bilge Cankörelniñ minnetdarlıq mektüplerinde onıñ faaliyetine yüksek qıymet kesilgen edi.
Pek ğayretli, hayırhaq, optimistik – onı tanığan er kes onı öyle bile. Ve eñ esası – Yaqub Appazov Qırım ve halqınıñ vatanperveri edi.
İlmi Umerov dostu ve ortağı aqqında eñ doğru sözlerni taptı: «Yaqub Appazov İsmail Gasprinskiyniñ Hatıra Müzeyini ğayrıdan tiklep, tarihqa kirdi ve hatıramızda qaldı. Menim hatırımda dost olıp qaldı. İşançlı, namuslı, hayırhaq, samimiy bir dost. Bir sıra çeşit tedbirniñ teşebbüsçisi, teşkilâtçısı ve iştirakçisi edi: kontsert, yarış, toplaşuvlarnıñ. Amma onıñ esas vazifesi halqına İsmail Gasprinskiyniñ müzeyini qaytarmaq edi. Yaqub özüni bu işnen ebediyleştirdi».
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN-klubınıñ azası


text:
Aqmescitte belgisiz şahıslar Cuma Caminiñ qurulacaq yerindeki isarlarda asılğan levhalarnı boya ile kirletti ve yırtıp qoydılar.
Vaqia bazar kününe keçer gecesi olğandır, çünki bu cumaertesi künü levhalar bozulmağan edi, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri. İsarda Cuma Caminiñ resimleri qurucılıq işleriniñ başlanuvı arfesinde asıldı.
Uquq qoruyıcı organlarınıñ bu aqta beyanatı daa yoq.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, sentâbr 25-de, Qurban bayramnıñ ekinci künü, Aqmescitte Qırımnıñ Cuma Camisiniñ qurucılığı başlandı. Tedbirde Qırım akimiyeti, din ve cemaat erbapları iştirak etti. Camini üç yıl içinde qurmaq niyetindeler. Qurucılıqnı Türkiye şirketi alıp baracaq.


text:
Basında bağı twrğanda keşegi köne türki halıqtarı Qiır Şığıstan bastalıp soltüstik mwzdı mwhit, ibir-sibir dalasınan bastap Aziyanı tolıqtay käri qwrlıq atanğan europanıñ şığısına deyin iemdengen.
Bügingi jahandanğan zamanda Sol keşegi köne türki taylaparı bir-birinen ajırap qalğan-dı. Tili men dili jaqın bolğanımen dini basqa-basqa. Sol basqa jwrtqa aynalıp bara jatqan tübi bir tuısqandarımız – Sahalar.
Sahalar – YAkutter dep te ataladı. Negizinen Saha (YAkutiya) respublikasında ömir sürip jatqan bayırğı türki halqı. Olar turalı ğalımdar Olhon men Bayqal köliniñ mañınan qazirgi twrıp jatqan Lena, Aldan jäne Vilyuy özenderiniñ alabına şamamen VII-şi ğasırda köşip kelgen dep topşılaydı.


text:
ezerbeyjan heyiti tunji qétim shimaliy qibrista resmiy ziyarette boldi
ezerbeyjan milliy mejlisining tashqi ishlar we parlaméntlar ara munasiwetler komitéti heyiti tunji qétim shimaliy qibris türk jumhuriyitini resmiy ziyaret qildi.
türkiye awazi radiyosi xewiri: ezerbeyjan heyiti jumhur reis ersin tatar, jumhuriyet mejlisi bashliqi önder sennaroghlu we bash ministir ersan saner teripidin qobul qilindi.
semed seyidow bashchiliqidiki heyet aldi bilen jumhur reis tatar teripidin qobul qilindi؛ shimaliy qibris türk jumhuriyiti jumhur reislik mehkimisining uchrishish toghrisidiki yazma bayanatigha qarighanda, tatar, türki...
-
-
-
-
28.09.2022
-


text:
Ekspert, faal, siyasetçi ve jurnalistler Herson vilâyetiniñ bazı rayonlarında qırımtatarlarnıñ milliy territorial cumhuriyetni qurmaq erte olğanını tüşüneler.
Bunı «Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını temin etüvde ukrain yolu» konferentsiyasında Pilip Orlik adına demokratiya İnstitutınıñ eksperti Natalya Belitser taqdim etken tedqiq neticeleri tasdıqlay, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onıñ aytqanına köre, tedqiq devamında Ukrainanıñ farqlı vilâyetlerinde cemaat, jurnalist ve ekspertler soraştırıldı.
«Rey bergenler deyler ki, Herson vilâyetinde qırımtatarlarnıñ milliy territorial cumhuriyetiniñ meydanğa ketirilmesi ya belli degil, ya da ğayet davalı mesele ve yerli ealiniñ zıddiyetini qarşılıq olaraq ala bile», – dedi Belitser.
Tedqiqçiniñ bildirgenine köre, Ukraina cemiyeti qırımtatar cumhuriyetiniñ kerekligini añlasın dep, bir sıra malümat maarif kampaniyalarnı keçirmeli ve tamır halqlar uquğını qoruv saasında halqara uquq aletlerini añlatmalı.
Konferentsiyada bulunğan qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev dedi ki, milliy territorial cumhuriyet qurulması – Ukraina akimiyetine amelge keçirmege qıyın olacaq bir vazifedir.
«Ğaye şundan ibaret ki, Qırımğa yaqın Hurson vilâyetiniñ bazı rayonlarını Qırım Muhtar Cumhuriyetine qoşmaq kerek. Bu ğayet qıyın vazife, çünki Anayasa deñişmeleri kirsetilmek kerek», – dedi Cemilev.
Onıñ aytqanına köre, al-azırda QMC sıñırlarını kenişletüv munaqaşaları devam etmekte, Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ise Herson vilâyetinde cumhuriyet olmasına qoltuta.


text:
Jwma küni tüsten keyin FBR Tramptıñ üyin tintken kezdegi alınğan qwjattardıñ tizimin jariyaladı. Eks-prezidenttiñ qılmısı däleldense 5 jılğa sottaluı mümkin dep jazdı BBS arnası.
AQŞ tıñ bwrınğı prezidenti Donal'd Tramptıñ üyine düysenbi küni tintu jürgizilgenin osığan deyin habarlağan bolatınbız. FBR tärkilegen zattardıñ arasında yadrolıq qaruğa baylanıstı qwjattar boluı mümkin deydi derekközder, alayda, qaysı elge qatıstı ekeni aytılmaydı. Tramp mırza tergeuge baylanıstı qwjattardıñ jariyalanuına qarsı emes ekendigin mälimdegen, sonday aq,tärkilengen zattarın tügendeuge ötiniş bildirgen. Amerika tarihında alğaş ret qılmıstıq tergeu maqsatında bwrınğı prezidenttiñ üyine tintu jürgizdi. Tramp mırza jäne basqa respublikaşılar bwl qadamnıñ sayasi astarı bar dep sanaydı. Biraq beysenbi küni baspasöz mäslihatında bas prokuror Garland mırza FBR agentteri men ädilet departamentiniñ şeneunikterin qorğap, tintudiñ Tramp mırzanıñ qwqığına qol swğu emes, barlığı zañ ayasında bolğanın ayttı. sonday aq, FBR 11 qwjat jinağan, sonıñ işinde AQŞ tıñ wlttıq qauipsizdigine erekşe auır ziyan keltirui mümkin dep sanalğan materialdar bar. Jwma küni tüsten keyin tärkilengen zattardıñ tizimi jariyalandı, onda fotosuretter, qoljazbalar, Franciya prezidenti turalı anıqtalmağan aqparat, Tramptıñ wzaq uaqıttan bergi odaqtası Rodjnr Stounnıñ atınan jazılğan keşirim hatı, sonımen birge öte qwpiya fayıldardıñ tört jinağı, keş qwpiya qwjattardıñ üş jinağı, qwpiya materiyaldıñ üş jinağı bolğan. Bwl qwpiya qwjattardı aluğa zañ boyınşa tiım salınatındıqtan, endi Donal'd Tramp bes jılğa deyin bas bostandığınan ayırıluı mümkin dep habarlaydı VVS news.
Al bwnı 2024 jılğı prezident saylauına qarsı jasalıp otır deytinder de bar.


text:
Törek balı 8 ayda yaqınça 30 million dollar kiterde
Türkiyä bıyıl 57 ilgä bal satqan
Türkiyädän ğıynvar-avgust çorında yasalğan bal êksportı, uzğan yılnıñ şul uq çorına qarağanda, 80%qa artıp 29 million 982 meñ dollarğa citte.
Könçığış Qara diñgez êksportçılar berlege idarä räise Saffät Kal’yoncu yılnıñ 8 ayında 57 ilgä bal satıluın citkerde. Bu çorda 11 meñ 432 tonna bal êksportlanğan.
İñ küp satıp aluçı illär AQŞ, İspaniyä häm Germaniyä.
Säffat Kal’yoncu bal êksportında illär isemlegeneñ törlelegenä dä iğ’tibarnı cälep itä. Törek balın yaratuçılar arasında Sloveniya, Peru, Daniya, Livan, Yämän, Kön’yaq Afrika, Ğıyraq, Venesuêla, Barbados, Mavritaniya, Liberiya, Bangladeş, Tön’yaq Makedoniya, Tayvan’ häm Portugaliya bar.
Bäyläneşle xäbärlär
Türkiyädä satıp aluçı ışanıç indeksı arttı
Satıp aluçı ışanıç indeksı sentyabr’dä ber aylıq bazada 0,3% artu belän 72,4kä kütärelde
Awrupa Rusiyä kümerenä sankśiyälärne ciñeläytte
Awrupa Berlege aşa başqa däwlätlärgä kümer cibärü röxsät itelä


text:
Haberler
-
Cemilev Qırımdaki qanunsız mobilizatsiya aqqında: Halqnıñ qarşılıq köstere bilgen qısmı yoq etile28 Sentâbr 2022
-
Vaziyet deşetli – Çubarov rus sıñırını keçüv aqqında28 Sentâbr 2022
-
Qırımda işğalciler mobilizatsiya malümatnamelerini bermege devam eteler – CrimeaSOS27 Sentâbr 2022
-
Meclisniñ Koordinatsiya merkezi Özbekistan ve Qazahistan elçiliklerinen işdeşligini başlattı27 Sentâbr 2022
-
Qırımtatar, Herson vilâyetindeki küreşte şahid oldı27 Sentâbr 2022
-
rusiye qırımtaralarnı yoq etmege añlı tarzda tırışa – Zelenskıy26 Sentâbr 2022
-
Genotsid – Podolâk qırımtatarlarnıñ rf silâlı quvetlerine mobilizatsiyası aqqında26 Sentâbr 2022
-
Meclisniñ gumanitar meseleler koordinatsiya merkezi tahliye etilgen qırımlılarğa yardım berecek26 Sentâbr 2022
-
İşğal etilgen Qırımda mobilizatsiyadan nasıl qaçınmaq mümkün: Ukraina Prezidentiniñ Qırım MCdeki Vekilliginiñ talimatı23 Sentâbr 2022
-
Qırımnıñ sakinleriniñ rusiye silâlı quvetlerine mobilizatsiyasınen bağlı Meclisniñ Prezidiumınıñ hitabı (vesiqa)23 Sentâbr 2022


text:
Bu yıl 90 yıllıq yubileyni qayd etken qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Nuriye Biyazova 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ sürgün etilgeni aqqında avtobiografik kitap çıqardı. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Kitapnıñ muellifi: «Qaytqanımıznen men bu kitapnı yazmağa qarar berdim. Bu, şahsiy hatıralarıma esaslanğan tarihiy material. Metin birinci kere gazetada çıqtı, bu yıl ise kitap neşir etildi. Men nesillerimizniñ, sürgünlikte qırımtatarlarnıñ başına kelgen bütün sınavlar aqqında bilgenlerini, aqılğa sığmağan yoqsulluq ve halqımız bergen qurbanlar aqqında hatırlağanlarını isteyim», – dep ikâye etti.
Biyazova yazğan kitapnıñ adı «Akis», tirajı – 200 nusha.
Nuriye Biyazova 1928 senesi fevral 13-te Bağçasarayda doğdı. O, 1944 senesi mayıs 18-de Qırımdan Özbekistanğa sürgün etildi. 1989 senesinde Biyazova Qırımğa qayttı ve qırımtatar milliy areketine qoşuldı.
Qırımdan qırımtatar halqınıñ sürgüni qurbanlarını hatırlama künü er yıl mayıs 18-de qayd etile. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etilgen edi.


text:
Moskva merkezinde belgisiz şahıslar Boris Nemtsovnıñ hatıra timsallerini aramladılar, dep bildirdi twitterde muhalifniñ safdaşı İlya Yaşin.
Nemtsovnıñ portretlerinde aqaretleyici yazılar qaldırıldı. «Nemtsov köprü»ne köstergen adres levhaçığı bozulğan.
Vandallıq aqqında bildirüvler salı künü aqşam içtimaiy ağlarda peyda oldı. Beyanatqa bu areketni ete bilgen dört qadın ve üç erkekniñ fotoları qoşluğan.
Aktsiya mesülietini özüne «SERB azatlıq areketi» aldı. Uquq qoruyıcı organlarınıñ areketleri aqta şimdilik bir şey belli degil.
İnsanlar endi er şeyni cıyıştırdı ve Boris Nemtsovnıñ ölümi yerine yañı çeçek ve çıraqlarnı ketirdiler.
Boris Nemtsov fevral 27 künü Moskva merkezinde öldürildi. Öldürüvge alâqası olğanında beş insan qabaatlana. Rosbalt agentlikniñ malümatına köre, şimdi iş şaatı olaraq sorğuğa çekilecek Rulsan Geremeyev tapıldı. O, Calka çeçen köyünde buluna, itibarlı çeçen ailesiniñ azası ola. Novaya gazetanıñ bergen malümatına köre, o, Çeçenistan Federatsiya Şurasınıñ azası ve Devlet Duma deputatı Adam Delimhanovğa torun ola. Onıñ adı Zaur Dadayevniñ sorğusı vaqtında ortağa çıqtı.


text:
Qırımtatar Eskender İslâmov mart 6 künü «Devlet sesi» yarışınıñ altıncı sezonında, soqur diñleme etapında «Too Close» yırını icra etip, muvafaqiyetni qazandı. İslâmov yarışnıñ nevbetteki turına keçti, anda ise onıñ ocası belli ukrain yırcısı Svâtoslav Vakarçuk olacaq.
«Siz göñüliñiz, vezin, energiya ve keyfiñizden başqa bir şey köstermege ıntılmaysıñız. Bu pek duyıla. Siz raat ediñiz, kendi muzıkañızda ediñiz. Siz vezinni pek yahşı is etesiñiz, bugünki künde bu pek nadir bir şeydir», - dep ayttı Vakarçuk qırımtatar muzıkantına.
Eskender İslâmov Vakarçuknen beraber qırımtatar tilinde yırnı icra etmek istegeni aqqında ayttı, ukrain muzıkantı ise öz nevbetinde er kes ögünde bunı «büyük memnüniyetnen» yapacağına söz berdi.
Eskender İslâmov, 34 yaşındaki muzıkant, 7 yıl qırımtatar teatriniñ aktörı edi, Qırımdan 2014 senesi fevral ayında ketti ve şimdiki vaqıtta Lvov şeerinde yaşamaqta.
2015 senesiniñ fevral ayında «Ses balalar» adlı ukrain istidat - şounda qırımlı qız iştirak etip, qırımtatar tilinde icra etilgen yırınen jüri azalarını airette qaldırdı. İslâm - Terekniñ sakini 12 yaşındaki Aliye Bekirova «Dohtur» adlı qırımtatar yırını icra etip, üç jüri azasından da taqdir aldı.
Bu sene «Yevrovideniye - 2016» yırlar yarışında Ukrainanı qırımtatar yırcısı Camala taqdim etecek. O, qırımtatar halqına qarşı yapılğan stalin rejiminiñ repressiyalarına bağışlanğan «1944» adlı türküni icra etecek.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini red etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Rostov-na-Donu şeerindeki (Rusiye) SİZOda tutulğan aqyarlı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Ruslan Zeytullayev bloger ve jurnalistlerni oña qarşı keçirilgen mahkeme esnasına diqqat ayırmağa çağırdı. Bu muracaatını advokatı Edem Semedlâyev Facebookta derc etti.
«Rica etem! Apellâtsiyama kelip, bütün esnasnı tarafsız aydınlatıñız, cinaiy iş ve bütün esnasnıñ manasız olğanına mümkün olğanı qadar diqqat celp etiñiz», – dep yazdı Zeytullayev.
Şikâyet arizası iyülniñ 27-de Moskva şeerindeki Yuqarı mahkemede baqılacaq, dep bildirdi advokat.
Rostov-na-Donu şeerindeki Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesi 2016 senesi sentâbrniñ 7-de Zeytullayevni «terrorist cemiyette iştirak etkeninde» qabaatlı olaraq tanıp, oña 7 yıl apis cezasını berdi. Rusiye prokuraturası Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ bu qararına itiraz bildirdi ve dava tekrar baqılması içün kene Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesine qaytarıldı. Taqiqat organları Zeytullayevnıñ terrorist cemiyet iştirakçisi degil de, teşkilâtçı olaraq tanılmasını istey. Rusiye Ceza Kodeksiniñ bu maddesi eñ azından 15 yıl ve atta ömür boyu apis cezasına ketirmek mümkün.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Yarımada doquz ay devamında Moskvadan tayin etilgen işğalci memuriyetiniñ ükümdarlığı altında yaşay. Bu yalıñız bayraqnıñ deñiştirüvi degil. Doquz ay devamında sürgen bir aqsızlıqtır. Qırımlılarnıñ siyasiy, vatandaş ve medeniy aqları bozuluvınıñ doquz ayıdır.
Faaller – Yevromaydan iştirakçileri, ukrain arbiy bölüklerine yardım köstergenler ve Meclis azaları ve tarafdarları – olar Rusiye Federatsiyasınıñ cezalav organlarınıñ taqibi astına birinci nevbette tüştiler.
Şimdi Qırımda insan aqları ile bağlı vaziyet nasıldır ve Ukraina vatandaşlarını, şu cümleden Oleksandr Kolçenko ve Oleg Sentsovnı, azat etmek içün ne yapacaq – bu er şey «24» haber telekanalında «Qırım.Aqiqat» leyhanıñ yañı yayınında muzakere etilecek.
Studiya musafiri – Ukraina çetel işler nazirliginiñ mahsus avaleleri boyunca elçisi Dmıtro Kuleba ve «Birdemlik komiteti»niñ azaları Oleksandra Romantsova ve Maksim Bütkeviç.
Programma cumaertesi künü saat 18:30 (Aqmescit vaqtı boyunca saat 19:30) ve bazar künü saat 11:30 (Aqmescit vaqtı boyunca saat 12:30) efirge çıqa.
Azatlıq Radiosı ve Qırım.Aqiqat saytlarında ise saat 18:30 (Aqmescit vaqtı boyunca saat 19:30) peyda olacaq.
Azatlıq Radiosınıñ yañı leyhası – işğal etilgen Qırım vaziyetini bilmege istegen insanlar içün azırlandı.


text:
Biñ bir gece masalları
Biñ bir gece masalları (arapça كتاب ألف ليلة وليلة, farsça هزار و یک شب) - bir qaç memleketten asırlar devamında türlü yazıcılar, terciman ve alimler toplağan ikâyeler cıyıntığı. Şu ikâyeler cıyıntıqları qadimiy Arabistan ve Yemen, qadimiy İndistan, Acemistan, qadimiy Mısır, Mesopotamiya, Suriye, orta asır arap halq ikâyelerinden tamır ala.
Eñ eski arap el yazmalarınıñ tarihı XIV asır ile belgilense de, alimler cıyıntıqnıñ asıl oluv tarihını Milâttan soñ 800-900 seneler arası, dep tayin eteler.


text:
9 mart, çarşenbe künü, Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ Turkiye Cumhuriyetine planlaştırılğan eki künlük resmiy ziyareti başlandı.
«Memleket başı Turkiye prezidenti Recep Tayip Erdogan, Turkiye baş - naziri Ahmet Davutoglu ve Turkiye büyük milliy meclisniñ yolbaşçısı İsmail Kahramannen körüşüvlerni keçirmege planlaştıra. Ziyaret çerçivesinde Ukraina ve Turkiye arasında yüksek dereceli Strategik şurasınıñ beşinci oturışı keçirilecek. Bunıñnen bir sırada, Turkiye iş adamları ile körüşüvler de ötkerilecek», -dep qayd etile Ukraina prezidentiniñ resmiy saytında.
Ukraina ve Turkiye arasında munasebetler soñki bir qaç ay devamında faalleşti. Rusiyenen olğan zıddiyetten soñra, Turkiye halqara cemaatçılığınıñ Ukraina territorial bütünliginen, Rusiye tarafından yarımadanı işğal etkeninen bağlı mevamını qabul etip, kendi noqta - i nazarnı seslendirdi. Bunıñnen bir sırada Turkiye qırımtatarlarnen sıq bağlıdır, olarnıñ ekseriyeti Turkiye Cumhuriyetinde yaşamaqta.


text:
Qomşu Rusiyede prezident saylavına qatılmaq istegenini bildirgen televizion alıp barıcısı Kseniya Sobçak, 2014 senesi martnıñ 16-sında ötkerilgen Qırım statusına dair «referendum»nıñ «sahte bir rey berüv» olğanını bildirdi.
Bunı o, Rusiye televideniyeniñ canlı efirinde söyle, dep bildire «RİA Krım» agentligi.
«Bu, sahte bir rey berüv edi. Kerçek rey berüv bir sualnen olmaz. Siz sabadan konyak içesizmi? Bu, referendum içün sual degil. Qırımda közeticiler ile kerçek bir halqara referendumı ötkerilmek kerek. Ve Qırım sakinleri, qayda olmaq istegenlerine özleri qarar bermek kerekler», – dep, ketire Sobçaknıñ sözlerini agentlik.
Haber agentligi, Sobçaknıñ, bir suali degil de, üç suali olğan yañı bir «referendum»nıñ keçirilmesini teklif etkenini bildire.
«Rusiyeniñ bir qısmı olmaq isteysizmı? Ukrainanıñ bir qısmı olmaq isteysizmi? Ya da – mında bizni büyük sürprizler bekley bile – belki siz asıl da mustaqil olmaq isteysizmi? Pek çoq kişiler, misal içün, qırımtatarlar, Qırımnı, belki de, mustaqil körmek isteyler. Lâkin bu, bizim işimiz degil», – dep, ketire Sobçaknıñ sözlerini agentlik.
Kseniya Sobçak oktâbrniñ 18-nde prezident saylavına qatılmaq istegenini resmen bildirdi. O, özüne «er keske qarşı» namzet, dey.
Sobçak, ilhaq etilgen Qırımda saylavdan evelki teşviqat kampaniyasını yapmaycağını söyledi. O, Rusiye Qırımnı ilhaq etip, halqara mecburiyetlerini bozdı, dep bildirdi. Onıñ fikrine köre, ilhaq cümleden Rusiye ealisiniñ faqirleşkenine ketirdi.
Ondan ğayrı Kseniya Sobçak ilhaq etilgen Qırımda yarımadanıñ statusına dair «yañı mustaqil referendum»nı ötkermege teklif etti.
Daa soñra Sobçak, Rusiye Baş prokuraturası onıñ Qırım aqqında söylegenlerini teşkere, dep ilân etti.
Rusiye prezidentiniñ saylavını 2018 senesi martnıñ 18-nde – Qırım ilhaqınıñ yıllığında ötkermek planlaştıralar. Daa evel saylav kününiñ başqa künge keçirilmesini közde tutqan munasip qanun, Rusiyeniñ Devlet duması ile Fedratsiya Şurası tarafından tasdiqlanıp, Rusiye prezidenti Vladimir Putin tarafından imzalandı.
İlhaq etilgen Qırım territoriyasında da rey berilecek olsa, Ukraina 2018 senesinde ötkerilmesi planlaştırılğan prezident saylavını, tıpqı daa evel keçirilgen Devlet dumasına saylavlarını kibi tanımaz.
Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey.Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Vitse baş nazir İrına Vereşçuk tahliye etmege qarar bergen vatandaşlarğa teşekkür bildirdi. Çünki olar öz ve yaqınlarınıñ ayatlarına añlı tarzda baqqan insanlardır. USQne topraqlarını işğalcilerden aqiqiy olaraq yardımcı olğanlardır: duşman grajdan kişilerni canlı qalqan olaraq qullanmaq imkânından merum olalar.
“Tahliye etken er kesni ev, devletten içtimaiy yardım ve halqara gumanitar teşkilâtlardan maliyeviy destek bekley. Eñ çoq raatsız olğan ve tahliye etmege qarar bermegen az mobilli, ağır hastalar, qartlarnıñ tahliyesi oñlaytlı yapmaq içün mahsus olaraq abadanlaştırılğan vagonlar bar”, - “24” telekanalınıñ canlı yayınında İrına Vereşçuk añlattı.
DAK Kirovohrad, Hmelnıtskıy, Poltava, Jıtomır vilâyetlerinde ve diger bölgelerde beklenile.


text:
Ukraina Qırımğa elektroenergiya acımınıñ yalıñız yarısını bere, dep haber ete Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov jurnalistlerge.
Bunı Qırım «akimiyeti»niñ matbuat hızmeti bildire.
Onıñ aytqanı kibi, Ukrainadan berilgen energiyanıñ ölçüsi – 400 megavatt, başqası – yedek küçlerinden berile.
«Qırımlılar elektroenergiya berilmesinde bozuluvlarnı daa duymadı. Fikrimizge köre, atta böyle vaziyette biz er şeyni taqip ete bilemiz, amma Ukrainadan er şeyni beklemek mümkün. Faqat, ne yapsa-yapsınlar, bu olarğa keder ketirecegini de añlamaq kerekler», – dep haber ete Aksönovnıñ sözlerini matbuat hızmeti.
Saba, dekabr 3 künü, bir sıra şeerlerde ışıq ğayıp oldı. Şu cümleden, Aqmescit ve Kezlev yarıqsız qaldı.
Evel Ukraina energetika ve kömür sanayi naziri Yuriy Prodan aytqanı kibi, Kiyev Ukrainada energoteminlevniñ qıtlığı artqan olsa, o vaqıt işğal etilgen Qırımğa da energiya sıñırlavını kirsete bile.


text:
Cuma künü, sentâbr 18-de, Herson vilâyeti Geniçeskte konferentsiya keçirildi, onıñ devamında yerli meclis azaları gizli rey berüv ile Qırımtatar Milliy Herson regional meclisiniñ başını sayladılar, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Konferentsiya Qırımtatar Milliy Meclisiniñ başı Refat Çubarovnıñ, Qurultaynıñ Merkeziy Saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev, Qurultay teftiş komissiyasınıñ başı Ali Ozebaşnıñ iştiraki ile keçti.
Tedbirni Geniçesk rayon devlet memuriyetiniñ başı Aleksandr Vorobyev, onıñ muavini Gülnar Bekirova, OSCE eyyetiniñ temsilcileri, jurnalistler ziyaret etti.
Rey berüvge eki namzet kösterildi – evel bu vazifeni eda etken Asan Aliyev ve Lenur Lümanov. Namzetler toplanğanlar ögünde çıqışta bulunıp, öz mevamlarını bildirdiler. Gizli rey berüvden soñ bülletenlerni konferentsiya iştirakçileri ögünde çıqırap, reylerni sayladılar.
Reylerniñ çoqusını №1 Novoalekseyevka mektebiniñ müdiri, 20 yıl devamında qırımtatar tilini ögretken Lenur Lümanov qazandı.
Öz çıqışnıda Herson vilâyetiniñ regional meclisiniñ yañı saylanğan reisi Lenur Lümanov Qırımnıñ Ukrainanıñ uquqiy alanına qaytarılması, qırımtatar tili ve medeniyetiniñ saqlanılması ve inkişaf ile bağlı esas meselelerni qayd etti.
«Bizde bir programma – tuvğan Qırımnı Ukraina devletine qaytarmaq. Bütün halqlar ile sulh ve razılıqta yaşamağa. Bunı nasıl al etecekmiz – bizde Milliy Meclis, Qurultayımız bar, yetekçileriimizge işanayıq, qoyulğan maqsat ve vazifeler becerilsin. Programmamız – Qırımnı qaytarmaq», – dey Lümanov.
Konferentsiyada Herson vilâyetiniñ regional meclisiniñ yañı erkânı sayalındı.


text:
Qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev musulman devletlerini Qırımnıñ Rusiye tarafından qanunsız işğaline ve yarımadada insan aqları bozuluvına pervasız olğanları içün yüzledi, dep bildire «Anadolu» agentligi.
Agentlikke bergen intervyusında Cemilev qayd etti ki, qırımtatarlar Qırım işğaliniñ birinci kününden başlap Rusiye tarafından basqıncılıqqa oğratıla.
«Rusiyeden Qırımğa 15 biñ devlet memurı yollanıldı, Aqyardaki rusiyeli bazada 80 biñ Rusiye askeri buluna, yarımadağa kelgen rus ealiniñ umumiy sayısı ise, vatandaş şahısları ve askerlernen beraber, 200 biñ insannı teşkil ete», – dep ayttı qırımtatar halqınıñ lideri.
Cemilev Cenevrede Birleşken Milletler Teşkilâtı İnsan aqları boyunca şurasınıñ 32-ci toplaşuvında iştirak etmek içün buluna.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy «insanlarnıñ ölmesini toqtatmaq içün» Vladimir Putinge muzakereler masasına oturmağa teklif etti. Ukraina devlet yolbaşçısınıñ ofisi Zelenskıynıñ yañı muracaatını Telegram-kanalında derc etti.
«Bütün Ukrainada uruşlar kete. İnsanlarnıñ ölmesini toqtatmaq içün muzakereler masasına oturayıq», – dedi Ukraina prezidenti.
Zelenskıy, Rusiyeniñ Ukrainağa ücüm etkenini «ücüm» degil, «Avropağa qarşı cenkniñ başlanğıçı» dep adlandırdı.
«Avropa birligine qarşı. Avropada esas insan aqlarına qarşı. Qıtada beraber yaşav qaidelerine qarşı. Avropa devletleriniñ sıñırlarnı küçnen bölmege istemegenlerine qarşı», – dep bildirdi o.
Ukraina prezidenti Avropanı Ukrainağa daa faal yardım etmesine çağırdı: «Bizge o qadar yavaş yardım etseñiz, özüñizni nasıl qorçalaycaqsıñız?» Zelenskıy avropalılarğa da muracaat etip, olar Ukrainağa kele ve Avropanı «biznen beraber» qorçalay bile, dep bildirdi.
«Avropadaki devlet institutsiyaları kerçekten qattı qararlarnen aşıqmağanda er bir avropalı öz paytahtında elçihanemizge kelip, yardımını teklif ete bile. Ükümetleriñizden Ukraina daa çoq alsın, dep talap etiñiz. Daa çoq maddiy, daa çoq arbiy yardım, çünki bu yardım sizge yardım, Avropağa yardımdır. Özüñizge yardım etesiñiz. Avropada cenk tecribeñiz olsa ve siyasetçilerniñ qararsızlığına baqıp oturmağa istemeseñiz, memleketimizge kelip, Avropanı qorumañız mümkün, şimdi bu pek kerek», – dep ayttı Ukraina prezidenti.
Fevralniñ 24-ne keçer gecesi Rusiye prezidenti Vladimir Putin Ukrainanıñ «denatsifikatsiyası ve askersizleştirüvi» maqsadınen «mahsus arbiy operatsiya» başlana, dep ilân etti. Birden Kyiv, Harkiv, Odesa, Kramatorsk, Berdânskta patlavlar ve raketa darbeleri aqqında haberler kelip başladı. Rusiye ordusı Ukrainanıñ beş vilâyetinden sıñırdan keçti.
Çerniğiv, Harkiv ve Kyiv vilâyetleri, Kyiv, Dnipro, Mıkolayıv ve Çerkası vilâyetlerinde komendant saatı ilân etildi.
Uruşlarnıñ ilk künü 137 Ukraina arbiyi elâk oldı, dep bildirdi Ukraina prezidenti.
Avropa Birliginiñ aza memleketleri Rusiyeniñ Ukrainağa kerçekleştirgen ücümi sebebinden yañı paketni tasdıqladı.
Rusiyege qarşı yañı sanktsiyalar paketi aqqında Büyük Britaniya, ABD, Kanada, Yaponiya bildirdi, Çeh Cumhuriyeti, Latviya ve Litvaniya rusiyelilerge viza bermey.


text:
Kuman tili
Kuman tili ya da Quman tili - Türkiy tillerine ait olğan ölü bir tildir. Qırımtatar tiline oşay edi. Codex Cumanicus kumanca yazılğan bir kitaptır.
Kumanlar Altın Ordudan evel Şarqiy Avropadaki çöllerde Qara deñizniñ Şimal tarafında yaşağan köçebe millet edi.
Kuman tilinde bir metin:
Atamız kim köktesiñ. Alğışlı bolsun seniñ atıñ, kelsin seniñ xanlığıñ, bolsun seniñ tilemekiñ – neçik kim kökte, alay [da] yerde. Kündeki ötmegimizni bizge bugün bergil. Dağı yazuqlarımıznı bizge boşatqıl – neçik biz boşatırbız bizge yaman etkenlerge. Dağı yekniñ sınamaqına bizni quurmağıl. Basa barça yamandan bizni qutxarğıl. Amen![1]


text:
Cumaertesi künü Kiyev civarındaki Vasilkov rayonında cermay bazasında kene yanğın başladı, dep haber ete fevqulâde vaziyetler Devlet hızmeti.
24 insan ve dört avtotsisterna yanğınnı söndüreler.
Vasilkov şeeriniñ yolbaşçısı Sergey Sabov Facebook saifesinde bildirdi ki, eali içün telüke yoq.
«Bugün saat 11.30-da BRSM savutı yanmağa başladı. Kimse zarar körmedi. Vasilkov ealisi içün telüke yoq. Fevqulâde vaziyetler hızmeti savutnı suvuta. Yel tumannı Glevaha ve Kiyev tarafına alıp kete», – dep yazdı o.
Malüm olğanı kibi, cumaertesi künü, iyün 13-te, cermay bazası kene yanmağa başladı.
İyün 8-de yanğın yüz bergen edi, beş kişi elâk oldı ve 15 insan yaralandı.


text:
«Terciman» kitap Evi özüniñ issesini qoşıp, merasim çerçivesinde aktsiyanı ilân ete.
İstegi olğan balalarğa ve ösmürlerge aprelniñ 26-na qadar «Men dinimni sevem!» şiarı ile resimler azırlamaq teklif etile.
Neticede, toplanğan resimlerden auktsion teşkil etilecek. Simvolik fiyatqa satılğan resimlerden qazanılğan para hasta balalarnıñ ailelerine taqdim etilip, tedaviylenmelerine bir isse qoşar. İşbu aktsiyanıñ esas ğayesi - balalarğa merhametlik duyğusını ve eyilik yapmaqnı aşlamaqtır. Bunı «Terciman» kitap Evininiñ matbuat hızmeti bildire.


text:
Bu kibi malümat Rusiye Merkeziy bankınıñ saytında bar.
Yasaq etilgen banklar cedveline «Privatbank» (Dnepropetrovsk ş., Ukraina), PAO «ViEyBi Bank» «Bütünukrain aktsionerler bankı» (Kiyev ş., Ukraina), PAO «Kiyevskaya Rus» Bankı» (Kiyev ş., Ukraina) ve AO «İmeksbank» (Odessa ş., Ukraina) kirdiler.
Rusiye bankı matbuat hızmetiniñ malümatına köre, qarar müşteriler ögünde şartlar erine ketirilmegeni sebep ve 2014 senesi aprel 2-sine ait «Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal şeeriniñ keçici müddet devamında maliye sistemasınıñ hususiyetleri aqqında» №37-FZ qanunnıñ 7-nci maddesi boyunca qabul etildi.
Vesiqağa binaen, Rusiye Bankınıñ işbu qararları, «Para bergenlerni imaye etüv fondu» teşkilâtı Federal qanunlarnıñ maddelerine köre ödünç ve emanetler aqqı (talaplarını) qazana.


text:
Yaponiya Rusiye tarafından Qırımnıñ işğal etilmesini qabul etmeycek, lâkin bu mesele Moskva ile barışıq añlaşmasınıñ imzalaması boyunca müzakerelerge tesir etmey. Bunı Yaponya baş-naziri Sindzo Abe bildirdi bu memleketniñ parlametinde beyan etti.
«Biz Rusiyeni de, Ukrainanı da Minsk añlaşması boyunca davranmağa çağıramız. Bu bir mesele. Şimal topraqlar meselesinde müzakereler alıp barıla, barışıq añlaşması boyunca da müzakereler kete. Bu müzakerelerde, tabiy ki, Qırım añılmay», – degen Yaponya baş-naziriniñ sözleri aqqında RİA Krım bildire.
«Yaponyanıñ G7 baş devleti olaraq noqta-i nazarını Rusiye prezidenti Vladimir Putinge bildirdim, yani devletniñ topraq bütünligini ve suverinitetini deñiştirmek – bu arbiy küç ile status-quo deñişmesi, ve bu sebepten Yaponya yaptırımlarğa qoşıld»', - dep ayttı Abe.


text:
Qırımda mayıs 27-sinde yüksek yanğın telükesi bar. Bu aqta Rusiye FVN-niñ qırım bölügi bildirmekte.
"Mayıs 27-sinde Qırımda yüksek yanğın telükesi bar", - denile beyanatta.
Qırımda aprel 1-inden yüksek yanğın telükesi rejimi ilân etildi.
Muessise, Qırım sakinleri ve musafirlerini dağda mıqayt olmağa çağırta.
Avgustnıñ 11-inde üyleden soñ Üç Qoş deresinde yanğın başlandı. Fevqulade vaziyetler hızmetiniñ (FVH) haber etkenine köre, yanğın uzaq dağlıq yerinde, 45-80 derecelik bir bayır capında başlandı. Ateşniñ söndürmesine, derede 15-20 m/s qadar köterilgen küçlü yel mania ola.


text: tártaros de Crimea; ҚыpыM TaTapлapы; Tatar Crimea; XъыpыMы TæTæp; قىرىم تاتارلارى; KpиMckи TaTapи; Kırım Tatarları; 克里米亞韃靼人; Krimtatarer; kpиMcbki TaTapи; 克里米亞韃靼人; 克里米亚鞑靼人; 크림 타타르인; ҚыpыM TaTapлapы; Krime-tataroj; Krymští Tataři; Krimski Tatari; Tartres de Crimea; KъpыM TaTapлылa; tatars de Crimée; KpыM TyTapĕceM; KpыMeHb TaTapT; Người Tatar Krym; قىرىم تاتارلارى; Krimas tatāri; Krim-Tatare; KpиMckи TaTapи; 克里米亚鞑靼人; ҚыpыM TaTapлapы; Krimtatarar; Krim-tatarer; Krım tatarları; Qırımtatarlar; Crimean Tatars; تتار القرم; 克里米亞韃靼人; KpыM TaTapлapы; KpыM TaTap; tàtars de Crimea; ҠыpыM TaTapҙapы; Krimtataren; ГIиpMaH rIeзaлoй; kpыMckiя TaTapы; تاتارهای کریمه; Qırımtatarlar; Tatarên Qirimê; ყირიმელი თათრები; クリミア・タタール人; Krim-Tataren; كريمتتار; 克里米亚鞑靼人; 克里米亞韃靼人; KыpыM TaTapлapы; Tatarët e Krimesë; Krimski Tatari; 克里米亚鞑靼人; Krimin tataarit; KpиMckи TaTapи; KpыMийH TaTapчyyд; Qırım tatarları; Crimean Tatars; tatari di Crimea; کریمیائی تاتار; قیریم تورکلری; Qrim tatarlari; Krimmitatarlased; kpыMckiя TaTapы; KыpыM TaTapлapы; 克里米亞韃靼人; kpыMckиe TaTapы; قىرىم; Kriman totarlaižed; Tártaros da Crimeia; Tatari tal-Krimea; tătarii crimeeni; Krimeako tartariar; Krymo totoriai; Krimski Tatari; Ղրիմի թաթարներ; Tatari Crimenses; KpыM-TaTapap; Tatar Krimea; Tatarzy krymscy; Qırım tatarları; Krimski Tatari; کریمیائی تاتار; KыpыыM TaTaapдapa; Krymskí Tatári; Tάtapoι tnς Kpιuaίaς; Tártaros de Crimea; krími tatárok; tàtari de Crimea; ყირიმალი თათარეფი; grupo étnico de origen túrquico; türk népcsoport; BocToчHoeBpoпeйckий Tюpkckий Hapoд, oдиH из TиTyлbHыx HapoдoB KpыMa; BocToчHoeBpoпeйckий Tюpkckий Hapoд, oдиH из TиTyлbHыx HapoдoB KpыMa; turksprachige Ethnie; grupo étnico túrquico, um povo indígena da Crimeia; یکی از اقوام ترکتبار ساکن در بخش شمالی دریای سیاه; Typkиjckи Hapoд kojи пpeTeжHo жиBи Ha пoлyocTpBy KpиM; Türkî etnik grup; クリミア半島に起源を持つテュルク系先住民族; turkspråkigt folk bosatt främst på Krimhalvön och i södra Ukraina; cxiдHoєBpoпeйcbkий Tюpkcbkий Hapoд, щo icTopичHo cфopMyBaBcя B KpиMy; gruppo etnico; suku bangsa di Ukraina; turkinsukuinen kansa Krimin niemimaalla; Turkic ethnic group, an indigenous people of Crimea; poble túrquic que habita aquesta península, encara que no exclusivament; peuple turc qui habite cette péninsule, bien que pas exclusivement; ycxoдHeэўpaпeйcki цюpcki Hapoд; Tartres de Crimeya; Tartres crimeus; KъpыMTaTapлылa; Tartars de Crimée; Tatars de Crimee; Krimci; Krimeako Tartaro; Krimeako Tartaroak; KыpыMTaTap; kpыMckий TaTapиH; kpыMckaя TaTapka; kpыMTaTapы; kpыMцы; TaTapы kpыMckиe; Krim-Tatar; Krimtürke; Krimtartaren; Krimtatar; Krim-Tataren; Krimtürken; Krimtartar; Crimeanos; Krimtataren; Krimtartaren; Qırımlılar; KъыpыMTaTapлap; Qırımtatar halqı; Qırım Tatarları; Qırım Tatarlar; Qırım halqı; Qırımtatar; Qırımlar; كرمتتار; tătarii din Crimeea; tătari crimeeni; tătari din Crimeea; tătar crimeean; tătar din Crimeea; クリミアタタール人; クリミア・タタール; tártaro-crimeos; Tatari Crimeani; Tatari della Crimea; Tartari di Crimea; Tartari della Crimea; Krimska tatarerna; Krimtatarerna; Krimtatar; Krimeiska tatarer; Krimska tatarer; kpиMeцb; kpиMцi; kpиMcbkий TaTapиH; kиpиMли; Krimtatarene; Krimtartarer; Krim-tartarer; Krimtatarer; Krim-tatarene; Krim-tartarene; Qırımtatar; Qırımtatarlar; Qırım Tatar; Qırım Tatarları; KыpыMTaTap; Tàtar de Crimea; Tàrtars de Crimea; Qırımlar; Qırımtatar halqı; KъыpыMTapTapлap; XъыpыMы TæTæйpar aдæM; Krimintataarit; KpыMTaTap-Bлak; KpыM TaTap-Bлak; KpыM cyac; Krimeaj tataroj; KpиMckиTe TaTapи; Kırım Türkleri; Kırımlı; Qırımtatarlar; Kırım Tatar; Kırımlılar; KpыMckиe TaTapы; Kırım Tatarı


text:
Ukraina ve Rusiye arasındaki muzakerelerde «ciddiy bir ilerilev» olmadı. Bu aqta martnıñ 21-nde Kreml spikeri Dmitriy Peskov bildirdi.
Selektor toplaşuv vaqtında jurnalistlernen laf etken Peskov muzakerelerde «ciddiy bir ilerilev» olmalı, dep ayttı. Soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ körüşüvi ola bile.
Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı cenkini toqtatuv meselesinde aracılıq yapmağa tırışqan İsrail baş naziri Naftali Bennet bugün belli bir ilerilev olğanına baqmadan, taraflar arasında büyük zıddiyetler qala, dep ayttı.
Zelenskıy martnıñ 20-nde CNN intervyüsında Putin ile muzakerelerge azır, dep bildirdi. O, bu muzakereler muvafaqiyetsiz olsa, «üçünci cian cenki» olacaq, dep tenbiledi.
«Onen muzakerelerge azırım. Soñki eki yıl devamında azır edim. Mence, bu cenk muzakeresiz bitmeycek», – dedi Zelenskıy.
Prezidentniñ aytqanına köre, Ukraina bu muzakerelerde iç bir vaziyette topraq bütünligini bozmaycaq.
Onıñ qayd etkenine köre, Ukraina NATOda olsa edi, Rusiye ücüm etmez edi.
Fevralniñ 24-nde saba saat 5-te Rusiye prezidenti Vladimir Putin «DNR» ve «LNR» gruppirovkalarınıñ «muracaatından» soñ Donbasta «mahsus operatsiya» başlatqanını ilân etti. Bundan soñ Kyiv, Harkiv, Odesa, Kramatorsk, Berdânskta patlav ve raketa darbeleri aqqında haber etildi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy umumiy seferberlik buyruğını imzaladı. Ğarp memleketleri Ukrainağa yapılğan ücüm sebebinden Rusiyege qarşı yañı sanktsiyalarnı qullanıp başladı.
Doğrudan ücümge baqmadan, Kreml Ukraina işğali niyetini inkâr ete. Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire.
Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire. Başta Rusiye arbiyleri ölgenini inkâr ettiler. Amma fevralniñ 27-nde Rusiye Federatsiyası Mudafaa nazirliginiñ resmiy vekili İgor Konaşenkov Ukrainada ölgen ve yaralanğan Rusiye askerleri bar, dep ayttı. Sayısını aytmadı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://ddqp4xjpo7z2y.cloudfront.net/ . Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
CEMİL MERİC MAHALLESİ ARÇELİK SERVİSİ
Ümraniye ARÇELİK SERVİSİ,CEMİL MERİC MAHALLESİ 0 216 612 34 99 Ihlamurkuyu tepeüstü Arçelik Teknik Servisi doğanevler ARÇELİK Cemil Meric Mahallesi SERVİS Çakmak Atakent ÜMRANİYE beyaz eşya
CEMİL MERİC MAHALLESİ ARÇELİK SERVİSİ 0 216 612 34 99
ÜMRANİYE ARÇELİK TEKNİK SERVİSİ 0 216 612 34 99
7/24 Çağrı Merkezimiz
0 216 612 34 99
arcelik, Arçelik ankastre servisi, Arçelik beyaz eşya servisi, arcelik bulasik makinasi servisi, Arçelik buzdolabı servisi, arcelik camasir makinasi servisi, arcelik firin servisi, arçelik servis, arçelik servisi, arçelikservis, arcelikservisi, CEMİL MERİC MAHALLESİ Arçelik, CEMİL MERİC MAHALLESİ Arçelik ankastre servisi, CEMİL MERİC MAHALLESİ Arçelik beyaz eşya servisi, CEMİL MERİC MAHALLESİ Arçelik bulaşık makinesi servisi, CEMİL MERİC MAHALLESİ Arçelik buzdolabı servisi, CEMİL MERİC MAHALLESİ Arçelik çamaşır makinesi servisi, CEMİL MERİC MAHALLESİ Arçelik klima servisi, CEMİL MERİC MAHALLESİ Arçelik kombi servisi, CEMİL MERİC MAHALLESİ Arçelik servis, CEMİL MERİC MAHALLESİ Arçelik servisi, CEMİL MERİC MAHALLESİ Arçelik servisleri, CEMİL MERİC MAHALLESİ Arçelik teknik servis, CEMİL MERİC MAHALLESİ Arçelik teknik servisi, CEMİL MERİC MAHALLESİ Arçelikservis, servis, servis CEMİL MERİC MAHALLESİ Arçelik, servisarcelik, servisi
ARÇELİK SERVİSİ,CEMİL MERİC MAHALLESİ Arçelik Teknik Servisi olarak İstanbul anadolu yakasına ARÇELİK SERVİS 0 216 612 34 99


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin BMT-nıñ baş kâtibi Antonio Guterres ile körüşken soñ Mariupoldeki "Azovstal" zavodınıñ tahliyesine razı oldı.
"Yüzme-yüz körüşüv vaqtında baş kâtip BMT-nıñ Ukrayinağa dair noqta-i nazarını tekrarladı, ve olar (Guterres ve Putin - muar.) gumanitar yardım ve munaqaşa mıntaqalarından silâsız adamlarnıñ tahliyesi ile bağlı tekliflerni, hususan Mariupoldeki vaziyetni muzakere ettiler. Przeident Mariupoldeki "Azovstal" zavodından vatandaşlarnıñ tahliyesinde BMT ve Halqara Qızıl Haç komitetiniñ iştirak etsemine razı oldı", - dep bildire BMT matbuat hızmeti.
Qayd etilgeni kibi, kelecek aytışmalar BMT-nıñ Gumanitar meseleleri koordinatsiyası ofisi ve Rusiye Mudafaa nazirligi arasında olacaq.
Aprelniñ 26-nde Birleşken Milletler kâtibi Antonio Guterres Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile körüşti.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d3f6698iwwkivl.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Qırımlı siyasiy mabüs, Ukraina tarafdarı faal Oleg Prıhodkonıñ Rusiyede "Rusiye vatandaşı" sayğanları sebebinden Rusiye ombusmanı Tatyana Moskalkovadan onıñ sağlığı ili bağlı kerçek malümat ala bilemegenini bildirdi.
Bunı Denisova Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında bildirdi.
"Oleg Prıhodko ile bağlı Tatyana Moskalkovağa muracaat etkenim birinci kere degil. Endi defalarca alğanımız cevapnı bekleymiz. Sözü-sözüne böyle yazılacaq: "Rusiye vatandaşı Oleg Prıhodkoğa köstergen diqqatıñız içün sağ oluñız". Olar onı Rusiye vatandaşı sayalar, bunıñ içün sağlığınıñ vaziyetini tasdıqlağan ya da red etken malümat bermeyler", - dedi Denisova.
İhtimal ki, Moskalkovanıñ cevabında Oleg Prıhodkonıñ baquv şaraitiniñ ve tibbiy teminatınıñ "Rusiyeniñ ameldeki qanunlarına ve halkhara standartlarğa uyğun olğanı" yazılacaq, dep qoştı Denisova.
Bundan ğayrı, Denisova, "Ukrainanıñ bütün vatandaşlarınıñ şartsız keri qaytarılmasını ve yüz bergen qılınuvlarnı, şu cümleden Oleg Prıhodkonıñ iskencelerge oğratılmasını toqtatmağa" talap etti.
Rusiyeniñ Vladimerskiy tsentral apishanesinde ceza çekken Qırımlı siyasiy mabüs Oleg Prıhodkoğa qarşı "FSB hadimini aqaretlegeni" içün yañı cinayet davası açılğan. Bunı qızı Natalya Şvetsova bildirdi.
Evel Oleg Prıhodkonıñ qızı Qırım.Aqiqatqa babasına qarşı etilgen qılınuvlar ve iskenceler aqqında aytıp bergen edi.
2021 senesi küzde Advokat Sergey Legostov Rusiyede mahküm etilgen ukrain tarafdarı Oleg Prıhodkonen körüşken soñ, anda oña yaramay munabette olğanlarını bildirdi.
Rusiyede mahküm etilgen Qırım sakini, ukrain tarafdarı Oleg Prıhodkonıñ ailesi evel çıqarılğan üküm çerçivesinde mahkeme tarafından oña berilgen 200 biñ ruble cöremeni tam şekilde ödedi.
Rostov-na-Donudaki Cenübiy arbiy bölgesiniñ mahkemesi Qırımdan ukrain tarafdarı faali Oleg Prıhodkonı terror ücümini azırlağanında ve patlayıcı maddelerni qanunsız yapqanında qabaatlı tanıdı ve 5 yıl sert apis cezasına mahküm etti.
2019 senesi fevralniñ 8-nde Qırımdaki FSB idaresiniñ hadimleri Oleg Prıhodkonıñ evini tintken edi. Quvetçiler ukrain timsalleri, «Svoboda» firqasınıñ bayraqları, qırmızı-qara bayraqlar, Stepan Banderanıñ süretleri, tehnika ve ev CD-disklerini aldı. Tintüvden soñ Prihodkonı Aqmescitke alıp ketkenler, anda faaliyeti ve esas Ukraina ile bağları aqqında sorap sorğuğa çekkenler.


text:
Qırımda tevqif etilgen qırımtatar faali Bekir Degermenci SİZOnıñ tibbiy bölüginde tutula. Bunı fevralniñ 1-nde Qırım.Aqiqatqa advokar Edem Semedlâyev ikâye etip berdi. Tevqif etilgen şahısnıñ alı fena degil.
«Soy-sopu ketirgen ilaclarnı içe. Şimdilik, o SİZOda tutulması mümkün degen tezkereden ğayrı, elimizde başqa bir vesiqa yoq, amma taqiqatçı onı bu alda tutmaq mümkün dep ayta. Bizler apiste qaluv müddetinen alâqalı appelâtsion şikâyet berdik, lâkin o daa baqılmadı», – dep ilâve etti imayeci.
Kreml nezaretindeki Aqmescit Kiyev rayon mahkemesi yanvarniñ 12-nde «Veciye Kaşka işi» figurantlarınıñ tevqifini eki ayğa uzatqan edi.
Bekir Degermencide devamlı astma bar ve onıñ alı SİZOda fenalaştı. Dekabrniñ 6-nda Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ zalında faalge «acele yardım» çağırıldı. Dekabrniñ 14-ne keçer gecesinde o, reanimatsiyağa tüşti.
Dekabrniñ 20-nde Aliye Degermenci haber etkenine köre, bölükte hastalarnen tolu olğanı sebebinden, onıñ qocasını reanimatsiyadan alıp pulmonologiya bölüginiñ koridorına yerleştirgenler. Daa soñra Degermenci SİZOğa qaytarılıp ketirildi.
Noyabrniñ 23-nde kündüz Aqmescitte küç idaresiniñ hadimleri bir gruppa qırımtatarlar – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldı. Olar Türkiye vatandaşından para talap etüvde qabaatlana. Rusiye küç idaresiniñ hadimleri tarafından tutuluvlar esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramağan edi. Daa soñra qadın vefat etti.
Noyabrniñ 24-nde Rusiyeniñ nezaretindeki Aqmescit Kiyev rayon mahkemesi tutulıp alınğan qırımtatar faallerini 2018 senesi yanvarniñ 15-ne qadar apiste qaldırğan edi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Birleşken Milletler Teşkilâtını Qırımda insan aqlarını nezaret etüv halqara missiyasını meydanğa ketirmege çağırdı. Bunı Çubarov cuma künü, noyabr 6-da, Kiyevdeki Rusiye Federatsiyasınıñ elçihanesi yanındaki narazılıq aktsiyasında bildirdi.
«İşğalni toqtatacaq birinci adımlar – Qırımda daimiy monitoring missiyası, insan aqlarını nezaret etüv missiyası olmaq kerek. Böyle bir qarar Birleşken Milletler Teşkilâtında qabul etilmek kerek. Baş Assambleyanıñ bu topraq bizim olğanını tasdıqlağan rezolütsiyası bar. Amma kimse anda ne olğanından haberdar degil. Russia Today köstergenlerinden ğayrı», – dep ayttı Çubarov.
Bundan ğayrı, aktsiya iştirakçileri Rusiye Federatsiyasından siyasiy mabuslarnı azat etmege talap ettiler.
«Qorqu yarımadası» adlı flash mob Qırımda boysunmağan ve azatlığını qorçalağanlarğa qarşı qorquzuvlarnı ifadeledi.
«Maskalı adamlar qora boyu turdılar. Olar aytmağa qorqalar, açıq aytmağa qorqalar, Qırım Ukraina olğanını aytmaqtan qorqalar. Çünki ya Qırımğa kiremezler, ya da siyasiy sebeplerden taqip etile bileler. Qırımdaki qorqu müiti belli», – dep ayttı Ukraina haber siyaseti naziriniñ Qırım boyunca mesleatçısı Emine Ceppar.
Kiyevdeki Rusiye elçihanesi yanında basqılarğa qarşı bir qaç aktsiya keçirilgen edi. Elçihane tarafından bir de bir cevap olmadı.
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi, qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev cuma künü üyleden soñ Kiyevdeki Rusiye Federatsiyasınıñ elçihanesi yanında ötkerilecek barışıq narazılıq aktsiyasına kelmege çağırğan edi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti.


text:
Uluğ Ulus
Uluğ Ulus (devletniñ öz adı) ya da Altın Orda (zemaneviy tarihçılıqta) (Cuçi Ulusı, Ulu Ulus, Deşt-i Qıpçaq, Quman Hanlığı, Qıpçaq Hanlığı, Deşt, Uluğ Yurt adlarınen de belli) – XIII – XVI asırlarında Şarqiy Avropa ve Ğarbiy Asiyadaki bir devlet.
Uluğ Ulus tarihıDeñiştir
1236—1240 seneleri Avropanıñ cenüp-şarqiy topraqları Batu han komandanlığındaki öz orduları tarafından fetih etilip Altın Ordu devleti quruldı. Harezm, Edil Bulğar devleti, Şimaliy Kavkaz, Qırım kibi eski qavmiy-medeniy ülkeler de bu devletniñ içine dail olundı. Bundan sebeptir ki, Altın Ordu devletiniñ 200 yıllıq akimiyetiniñ (1243 - XV asırnıñ birinci yarısı) neticesinde Sibirniñ ğarbından Özü özenine qadar uzanğan keniş topraqlarda aynı iqtisadiy qurulışı, mentalitet, medeniyet ve dinge saip olğan bir millet şekillenip olamadı. XV asırnıñ birinci yarısında Altın Ordunıñ tam olaraq dağılmasından soñ yerine Qırım, Qazan, Hacı Tarhan, Sibir ve Ulu Ordu kibi mustaqil hanlıqlar ortağa çıqtı. Ulu Ordu hanları özlerini Altın Ordu mirasçılarından sanıp XV asırnıñ ekinci yarısı devamında Cuçi Ulusınıñ bütünligi yañıdan qurulması üzere askeriy ve diplomatik kirişimlerde bulunsalar da yañı mustaqilliklerini qazanğan devletlerniñ ket-kete artqan tirenişleri ile qarşılaşmaqta edi. Bu devirde Moskva knâzlığında ayrımcılıq kirişimleri küçlendi.
Qırım ile Ulu Ordu arasında askeriy zıddiyet deñişken neticeler ile kelişmekte edi. 1474 senesi Moskva knâzı III İvan ile Qırım hanı I Meñli Geray arasında ittifaq antlaşması imzalandı.
Qırım ve Rus ordularınıñ ortaqlaşa askeriy areketleri neticesinde Rus knâzlığı Ulu Ordunıñ vassallığından qurtuldı. 1502 senesi Qırım Hanlığı Ulu Ordunıñ barlığına soñ berdi. Rus tarihında bu vaqia qısqaca şöyle bir ifade körgendir: “Aynı yıl, iyün ayında Qırım hanı Meñli Geray, Ulu Ordu hanı Şeyh-Ahmed hanı yeñip Ordusını aldı”. Bu ğalebeler sayesinde Qırım Hanlığı Özü ile Edil özenleri arasında topraqlarnı öz kontroli astına aldı.
1480 senesi I Meñli Geray Qazan ükümdarları Halil (1462-1467) ve İbrahim (1467-1479) hanlardan tul qalğan Nur Sultan hatunğa evlendi. Bu evlenüvden em Qırım, em de Qazan veliahtı Sahib Geray (1481-1551) doğdı. Böylece Qırım hanı eki hanlıqta ükümranlıqlarını sürdürgen zadekânlarnı birleştirip merkezi Qırımda olmaq üzere yañı bir devlet qurmaq kirişiminde bulundı. Ortaq duşmanları (Ulu Ordu) bozğunğa oğratılğandan soñ müttefiq olğan Qırım ve Moskva arasındaki munasebetler yavaş-yavaş kerginleşmege başladı. Moskva knâzları III İvan (1462-1505) ve III Vasiliy, Qırım hanlarınıñ birleştirme siyasetine farqlı olaraq tahtta bulunğan Moskva yanlısı ükümdarlarnı desteklep ücüm siyasetini alıp bara ediler. Bunıñ üzerine I Meñli Geraynıñ büyük oğlu I Mehmed Geray (1515-1523) kence qardaşı Sahib Geraynı Qazan tahtına (1521-1524) yerleştirip Qırım ve Qazan ordularını birleştirip 1521 senesi tarih edebiyatında belli olğan Moskva seferni yaptı.
1524 senesi Qazan Hanlığı daa evel Qırım Hanlığı yapqanı kibi Osmanlı Devletiniñ imayesini tanıdı. O devir Osmanlı Devletiniñ kelişken ve qudret saibi olğan Qanuniy Suleyman sultan devri edi. Bundan soñ Qazan Hanlığınıñ topraqlarına birde bir yabancı ordunıñ mudahalesi Osmanlı Devletine qarşı yapılğan duşmanca bir amel olaraq sayılır edi. Osmanlı sultan, Qazan tahtına Sahib Geraynıñ yegeni Safa Geraynı ketirdi (1524-1531; 1533-1546; 1546-1549). Safa Geray tanınğan Qazan han qızı Süyüm Bike ile evli edi.
Amma, Rus knâzları III Vasiliy ve IV İvan (Qorqunçlı) (1533-1584) Qırım ile Qazanda mevcut olğan deñişik zümreler arasındaki taht qavğalarını öz askeriy ve siyasiy maqsatlarında qullana bildiler. Ve çoq sayıda cenk neticesinde, evelâ Süyüm Bike esir alındı, soñra da 1552 senesi Qazan Hanlığınıñ, 1556 senesi ise Hacı Tarhan Hanlığınıñ tar-mar etilüvinen Tatar devletçiliginiñ soñu başlağan edi.
Altın Orda hanlarıDeñiştir
- Cuçi (1225—1227)
- Batu, Cuçiniñ oğlu (1227—1255)
- Sartaq, Batunıñ oğlu (1255—1256)
- Ulağçı, Batunıñ oğlu (1256—1257)
- Berke, Cuçiniñ oğlu (1257—1266)
- Noğay Han (han degil, bekleribek) (1261—1299)
- Meñgu Timur, (1269—82)
- Tuda Meñgu (1282—87)
- Tula Buğa (1287—91)
- Toqta (1291—1312)
- Özbek Han (1312—42);
- Tinibek (1342)
- Canibek (1342—57)
- Birdibek (1357—1359)
- Qulpa (1359)
- Navruzbek (1359—1361)
- Qıldıbek (1360—1362)
- Hızr (1360—1361)
- Murad (1360—1363)
- Ordu Melik (1361)
- Timur Hoca (1361)
- Aziz Şeyh (1364—1367)
- Urus (1374—1375)
- Alibek (1374—1375)
- Qağanbek (1375)
- Arabşah (1377—1378)
- Mamay (han degil, bekleribek) (1361—1380)
- Toqtamış (1375—1378), (1380—1395)
- Edige-batır (bekleribek) (1376—1389), (1391—1409)
- Timur Qutluğ (1395—1399)
- Şadibek (1399—1407)
- Pulaq (1409—1411)
- Timur (1411—1412)
- Celâleddin (1412—1413)
- Kerim Berdi (1413—1414)
- Cebbar Girey Berdi (1414—1418)
- Qadır Berdi (1418—1421)
- Ulu Muhammed (1419—1420), (1421—1423), (1426—1437)
- Devlet Berdi (1420—1421)
- Ğıyaseddin (1423—1426)
- Küçük Muhammed (1428—1459)
- Mahmud (1459—1465)
- Ahmed (1465—1481)
- Murtaza (1481—1485), (1487—1491)
- Seyid Ahmed (1485—1487)
- Şeyh Ahmed (1491—1502)
- Hacı Muhammed (1514—1516)


text:
Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıy kene Avropa Birligini rusiyeliler içün vizalarnı lağu etmege çağırdı, Rusiyede taqip etilgenlerge ise qaçaq statusı içün muracaat etmekni teklif etti.
"Rus qatilleri ya da devlet terrornınıñ ortaqları Şengen vizalarından faydalanıp olamaycağına dair kefaletler olmalıdır. Yevropa kimniñ kelgenine baqmadan, malınıñ parasını ödemesi müimi olğan bir supermarketke çevirilmemelidir", - dedi devlet başı.
Zelenskıy qayd etti ki, kerçekten yardımğa ihtiyacı olğan, Rusiyede taqif etilgen ve atta öldürile bilgen adamlar bar". Ukrayina devlet başınıñ fikrince olarğa medeniy dünya yardım etmelidir.
"Bular belli uquqiy mehanizmler - qaçaqlar, sığınaqlar ve diger yardım yolları", - dedi o.
2023 senesi yanvarniñ 1-nece Avropa Birliginiñ resi olğan Çehiya Cumhuriyeti Rusiyeniñ Ukrayinağa büyük istiyalâsına cevap olaraq rusiyelilerge Şengen vizası berilmesini yasaqlamağa çağıruvnı destekledi.
Evel Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıy rusiyelilerniñ Ğarp memleketelriniñ topraqlarına kirmesini yasaqlamağa çağırğan edi. Onıñ teklifine AB azaları Estoniya, Letoniya, Litvaniya ve Finlândiya qoltuttılar. Aynı zamanda AB azası olğan Almaniya bütün rusiyeliler içün viza berilmesi yasağı ğayesini desteklemegenini açıq şekilde bildiri. "Bu Putinniñ cenkidir, şunıñ içün men bu ğayege qoltutamayım", - dedi Almaniya kantsleri Olaf Şolts.
Avropa Komissiyası rusiyelilerge viza berilmesiniñ tamamınen toqtatılmasını red etti, çünki bu Avropa Birliginiñ qaidelerine zıttır.
Bir qaç AB memleketi, şu cümleden Estoniya, Letoni, Litvaniya ve Çehiya Zelenskıynıñ teklifinden evel Rusiye vatandaşlarına turistik viza berilmesini toqtattı.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Rusiye nezaretindeki Qırım ükümetiniñ başı Yuriy Gotsanük, Qırım şeer ve rayonlarında çoqqatlı evlerde kirişlerniñ dezinfektsiyasını yapıp başlağanlarını tasdıqladı.
"Podyezdlerniñ ilâclamasını başladıq. Bu daa keçken afta buyurılğan edi, onıñ içün tezleştirmelimiz", - dedi o.
Bundan ğayrı Gotsanük, dezinfektsiyasını daa yapılmağan yerlerde sade püskürticilerni almağa teklif etti.
"Bir on dane alıñız. Kirişlerniñ dezinfektsiyasını tez ve keyfiyetli yaparsıñız. Aluşta bu yolnen ketti", - haber etti o.
Martnıñ 24-nde Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Qırımda altı yañı koronavirus hastası qayd etildi, dep ilân etti. Daa evel Qırımnıñ Rusiye akimiyeti ilk COVID-19 hastası bar dep tasdıqladı.
Penkovskayanıñ bildirgenine köre, koronavirusnen hastalanğan qırımlı Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırındaki Rusiye keçiş noqtasından keçkende Frenkistanğa barğanını gizledi.
Koronavirus yuqunçınıñ tarqaluvına yol bermemek içün işğal etilgen Qırım ve Aqyarda «yüksek seviyeli azırlıq» rejimi ilân etildi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri İlmi Umerovnıñ sentâbrniñ 6-da Aqmescitte keçirilecek mahkeme oturışında imaye tarafınıñ şaatı diñlenecek ve advokatlarnıñ davağa alternativ ekspertiza qoşulmasına dair muracaatı berilecektir. Bu aqta qabaatlanğannıñ qızı Ayşe Umerova Qırım.Aqiqatqa tarif etti.
«Daa bir şaatımız qaldı, onı yarın qırımtatarca diñleycekler. İmaye tarafı yazma delillerniñ berme tertibini taqdim etip, Kyivde İlimler akademiyasınıñ bölüklerinden birinde yapqan alternativ ekspertizanıñ qoşulmasını isteycek», – dep ayttı Ayşe Umerova.
İlmi Umerov davasınıñ keçken mahkeme oturışında imaye tarafınıñ dört şaatı onıñ nutqunda bir de bir areketke çağıruv olmağanını aytıp, FSB sımarlağan tercime tam degil, dep qayd etken edi.
2016 senesi FSB taqiqatçıları İlmi Umerovqa qarşı ekstremizm maddesi boyunca cinaiy iş açqan edi. Qırımtatar milliy areketiniñ belli iştirakçisi, qırımtatar Meclisi reisiniñ muavini olğan İlmi Umerovnıñ tutulıp alınuvı, evindeki tintüv ve oña qarşı cinaiy işniñ açılması, mecburiy surette mahkeme-psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi içün onıñ delihanege yerleştirilmesi – cemiyette ve dünyada rezonans çıqarğan edi.
İlmi Umerovnıñ özü bu mahkeme davası sımarışnen yapılğanını, ükümi ise – evelden belli olğanını tüşüne ve taqiqatçılar, stenogramma kibi tanıtılağan sözme-söz tercimeniñ lisaniy ekspertizasını qullanıp, añlamlarnı qarıştırğanını ayta.


text:
Yanvarniñ 18-nde Qırım Yuqarı mahkemesi «Yaltadaki tutaştırıcılar» işi boyunca appelâtsiyanı baqmaqta edi. Mahkeme Mueddin Alivapovğa qarşı çıqarılğan qararnı – koloniya-qasabada 4,5 yıl bulunacağını ve tutaştıruvdan zarar körgenlerge zararlarınıñ ödeycegini quvette qaldırdı. Diger eki qabaatlanğanlar, Sergey Kudrâşov ve Vâçeslav Butnikniñ qararları yarım yılğa yımşatıldı. Kudrâşovqa 3 ve Butnikke 2,5 yıl koloniya-qasabada bulunuv cezası tayin etildi.
Mueddin Alivapov, eki ortağı ile Qırımnıñ Cenübiy yalısında maşinalarnı tutaştırğanında qabaatlandı. – 2016 senesi yanvarniñ 6-sından martnıñ 3-ne qadar Büyük Yaltada 40 tutaştıruv oldı, 12 maşina yandı.
Qabaatlanğanlar yaqalanğan soñ tutaştıruvlar toqtamadı. Alivapov qabaatını tanıdı, lâkin daa soñra ondan vazgeçti ve qabaatsız olğanında israr etti. Mueddinniñ anası, oğlunıñ psihologik tazyıq neticesinde itiraf etkenini bildirdi.
Muhakeme etilgenlerniñ daa birisi, Sergey Kudrâşovnıñ advokatı da eziyetlev aqqında bildirdi. «Kudrâşovnıñ qabaatını tanıması içün o, polis hadimleri tarafından 19 saat eziyetlendi ve qorqutıldı». Advokat, tahqiqat tarafından elde etilgen ifadelerniñ, közetüv kameralarından alınğan malümatqa ve muhakeme etilgenlerniñ telefonnen laf etkenleriniñ basılğan metinlerine zıt kelgenlerini qayd etti. Lâkin mahkeme imayeniñ delillerine ve atta cinaiy iş başlanmazdan evel qabaatlanğanlarnıñ bir-birini tanımağanlarına diqqat etmedi.
Muedinniñ ağası Qırım aqqında Ukrainanıñ tarafdarına has fikirlerini açıqtan ifade ete ediZair Smedlâyev
Qırımtatar faaliyetçisi Zair Smedlâyev, Mueddin Alivapovnıñ Rusiye «adliye»siniñ tesadüfiy qurbanı olıp, telükesizlik hadimleriniñ esas maqsadı onıñ ağası olğanında emin.
Zair Smedlâyev, Qırım.Aqiqat içün bergen intervyude: «Muedinniñ ağası Qırım aqqında Ukrainanıñ tarafdarına has fikirlerini açıqtan ifade ete edi. Büyük ihtimal ile, polisler birinci kere tintüv içün kelgende, asılında onı tevqif etmege kelgendiler, lâkin o zamanğa qadar o, endi Ukrainanıñ qıtadaki qısmına ketip yetiştirdi», – dep bildirdi.
Smedlâyevniñ aytqanına köre, telükesizlik hadimleri tarafından Alivapovnıñ qabaatlanması içün esas olğan yekâne «delil» – evindeki içinde yaqarlıq olğan kanistra ve bunıñ kibi de o, tutaşturuvlar içün qullanğan dep iddia etilgen nasıldır eski çullar.
Faaliyetçi: «Ağasında maşina bar edi, ve bu sebepten evinde onıñ içün yaqarlıq tutulğanı bütünley mantıqlıdır. Ondan ğayrı, o özü yaqarlıq stantsiyasında çalışa edi», – dep fikir yürsete.
Alivapovnıñ işdeşleri onıñ iş yerinde olğanını tasdiqlaylar, anda videoközetüv kameraları da bar
Mahkeme Alivapovnıñ alibini köz ögüne almadı – oña isnat etilgen tutaştıruvlarnıñ birisi vaqtında Mueddin iş yerinde, maşina yaqarlığı stantsiyasında buluna edi: «Anda er bir hadim işke kelgen ve işten ketken vaqtını qayd etmek kerek olğan bir tabel bar. Tabelden ğayrı yaqarlıq stantsiyasında eki videoközetüv kamerası bar. Ondan ğayrı, Alivapovnıñ işdeşleri onıñ iş yerinde olğanını tasdiqlaylar».
Zair Smedlâyev Mueddinniñ anası aytqan sözlerini tekrarlay: qadın oğlunı qanunsız tevqif etilgenini aytqanda telükesizlik hadimlerinden biri: «Men mında akimiyet ve qanunım. Men mında mayor olıp kirdim, mından ise podpolkovnik olıp çıqacağım». O, Alivapovğa qarşı iş siyasiy maqsatnen başlanğanında israr ete. Bu sebepten mahkemeniñ qararı, mevcüt olğan delillerge baqmadan, evelden tayin etildi.
Qırımtatarlarğa qarşı bütün işler boyunca mahkemeler printsipial surette deliller bazasınıñ ögrenilmesi ile oğraşmaylar
«Asılında qırımtatarlarğa qarşı bütün işler boyunca mahkemeler printsipial surette deliller bazasınıñ ögrenilmesi ile oğraşmaylar. Vladimir Baluhnıñ işi aqılıñızda olsa, anda aynı vaziyet közetile edi: mahkeme, arbiy yedeklerniñ satın alınması «tahqiqat tarafından tayin etilmegen yerde, tayin etilmegen vaqıtta ve tayin etilmegen şahıslardan yapılmaqta edi», dep qayd etkenine ve atta olarnıñ Baluhqa nasıl kelip tüşkenlerini añlatıp olamağanına baqmadan, muhakeme etilgenniñ qabaatı tolusınen isbatlandı, dep israr ete edi», – qayd ete o.
Qırımtatar faaliyetçisi imayeniñ muhakeme etilgenlerge qarşı yapılğan eziyetlevler aqqında bildirüvleri ile razı. Zair Smedlâyev: «Eki diger mahkümge, büyük ihtimal ile, Alivapovğa qarşı ifade berseler, olardan bütün qabaatlarnı alıp taşlaycaq ya da rehin para qarşılığında yiberecekler, dep vade etkendirler. Men mahkeme binasınıñ yanında apansızdan olarnıñ aqrabalarınen qarşılaşqanımda olarnıñ darılaraq: «Bu nasıl oldı, bizge olarnı yiberecekler, dep ayttılar da?», degenlerini eşittim. Tahqiqatçılar, ğaliba, bergen sözünden qayttılar», – dep hulâsa çıqara.
Yigitlerniñ tevqifinden soñ tutaştıruvlar toqtamayıp, aksine çoqlaştı. Olar episi – zulumnıñ tesadufiy qurbanlarıdır
«Yigitlerniñ tevqifinden soñ tutaştıruvlar toqtamayıp, aksine çoqlaştı. Menim fikrimce, bu tutaştıruvlar yalıñız maşinalar park etken yerleriniñ saipleri içün elverişli. Tutaştıruvlardan evel olar 20-25% tola edi, amma tutaştıruvlardan soñ adamlar maşinalarnı soqaqlarda qaldırmaq havflı olğanını añlağanda, ücretli maşinalarnı park etüv yerlerine büyük talap peyda oldı. Lâkin yaqalanğanlarnıñ iç birinde, çalışqan yerine köre, ücretli garajlar ya da maşinalarnı park etüv yerlerine alâqası yoq edi. Olar episi – zulumnıñ tesadufiy qurbanlarıdır», – dep tüşüne Smedlâyev.
Zair Smedlâyev, bu iş boyunca çıqarılğan qararnı, daa evel sovet KGBsi tarafından qullanmaqta olğan ve yaqında zemaneviy FSB tarafından Qırımda qullanılıp başlanğan, faaliyetçilerni «siyasiy» maddeler yerine umum cinaiy maddeler boyunca taqip etmek taktikasınıñ devamı olaraq tüşüne.
Öyle bir ihtimal bar ki, qırımtatarlarnı eñ qorqunçlı cinayetçiler dep ilân etip, bu manaçıqnen yañı genotsid başlaycaqlar
«Buña oşağan şey ekinci çeçen kampaniyası başlanmadan evel közetile edi. O vaqıt kütleviy haber vastalarında çeçenlerden faal surette «terrorist halq» simasını yarata ediler. Böyle etip cenk ve repressiyalar içün temel azırlana edi. Şimdi qırımtatar halqına qarşı da aynı strategiya qullanıla. Bu, em aqsız yerde para talap etüvde («Veciye Kaşka işi»), em arbiy yedeklerniñ saqlanmasında (Baluhnıñ işi), em de şimdi – tutaştıruvlarda qabaatlav. Öyle bir ihtimal bar ki, qırımtatarlarnı eñ qorqunçlı cinayetçiler dep ilân etip, bu manaçıqnen yañı genotsid başlarlar. Bizden cinayetçiler simasınıñ yaratılması, er türlü repressiyalarnı aqlamaq mümkün. Yarın qırımtatarlarnı Afrikada pingvinlerni zorlağanlarında qabaatlap başlasalar, ve Rusiyeniñ mahkemesinde böyle pingvinlerniñ ifadeleri peyda olsa, men taaciplenmem», – dep mısqıllay Smedlâyev.
Maşinalarnıñ tutaştırıluvından zararlanğanlardan bir qadın Qırım.Aqiqatqa, yaqalanğanlarnıñ «mobil ağ vastasınen tapılğan ve tutulğanlar»ına köre, tutaştıruvlar yapqanlar «büyük bir grupnıñ azaları» oladırlar dep, fikrini bildirdi. Aynı zamanda o, şahsen, muhakeme etilgenlerinden bir de biriniñ kim olğanını tayin etkeninde israr etmedi.


text:
Qırım işğali Almaniyadaki parlament saylâvlarınıñ bir mevzusı olıp qaldı. Kantsler angela Merkelnen keçirilgen televizion muzakerelerinde Sotsial-demokratik firqasınıñ lideri Martin Schulz yarımada Rusiyege ait olğanı ve Kreml öz noqta-i nazarından vazgeçmeycegi aqqında ayttı. Angela Merkel buña qarşı çıqıp, vaqtı-zamanında ğarp devletleri de ADC (GDR) bar olğanına böyle munasebet köstere bilir ediler ve bu Almaniyanıñ birleşmesine fayda ketirmegen olur edi dep bildirdi.
Kremlniñ al-azırdaki siyasetini «Almaniya içün alternativ» ve «Sol firqa» kibi alman firqalarınıñ temsilcileri doğru dep tanımaqta. Sol küçlerni lideri olğan Sahra Wagenknecht Almaniya sanktsiyalarnı közden keçirerek, Rusiye arasındaki munasebetlerni eyileştirmek kerek dep ayta.
Deutsche Welle jurnalisti Aleksandr Golubov Bundestagqa yapılacaq saylâvlardan evel Almaniyadaki siyasiy vaziyet aqqında tarif ete.
Merkel ve onıñ firqası Rusiyeniñ Ukrainağa yapqan tecavuzını bağışlamağa niyeti yoq, solcular Kreml propagandasına inana, liberallar ise, Rusiyege qarşı yapılğan sanktsiyalarnıñ adım-adım lâğu etilmesini isteyAleksandr Golubov
– Şimdi Angela Merkelniñ «Hristiyan-demokratik birligi»nden soñ ekinci siyasiy küçniñ rolü için küreş devam etkenini añlamaq kerek. Bu demektir ki, Almaniyanıñ Qırım da şu cumleden olmaq üzre, tışqı siyaseti belli. Sotsial-demokratlarnıñ temsilcisi tışqı işler naziri vazifesinde bulunğanına baqmadan, Angela Merkelniñ, hususan Ukrainağa qol tutmasına bu iç bir şekilde tesir etmedi. Aslında almanlar, bir miller olaraq, kompromissiz ve acele alınğan qararlarnı sevmeyler, yani olarnıñ noqta-i nazarından baqılğanda Qırım probleması barışıq ve körüşüvler vastasınen çezilmeli. Umumiy vaziyet ise şudır: Angela Merkel ve onıñ firqası Rusiyeniñ Ukrainağa yapqan tecavuzını bağışlamağa niyeti yoq, solcular Kreml propagandasına inana, liberallar ise, Rusiyege qarşı yapılğan sanktsiyalarnıñ adım-adım lâğu etilmesini istey.
Aleksandr Golubov qayd etkenine köre, Ukrainağa Almaniya arbiy olaraq bile acele yardım qolu uzatılacağını beklemesin.
Bir taraftan– Kremlge sıcaq baqqan sabıq kantsler Gerhard Schröder, diger taraftan – sotsial-demokratlarnıñ Moskvanen arasındaki işbirlikni tekrar canlandırma niyetleriAleksandr Golubov
– Bu yıl zarfında Almaniyanıñ Rusiyenen işbirligi yapması tabu kirsetilmedi. Bir taraftan –Kremlge sıcaq baqqan ve çoqtan berli rusiyeli bizneske kirgen sabıq kantsler Gerhard Schröder, deger taraftan – sotsial-demokratlarnıñ vaziyetni yımşatacaq barışıq yollarınen Moskvanen arasındaki işbirlikni tekrar canlandırma niyetleri. Almanlar zaten tarihteki eñ büyük qanlı davağa sebepçi olıp, başlarından arbiy travma keçirgenlerinden berli, davalarnı çezmek içün bir daa ellerine silâ almağa istemeyler.Angela Merkel nümüne sıfatında ADCni (GDR) hatırlağanda, Ğarbiy Almaniya Şarqtaki soyunı barışıq yolunen qoşqanını közde tutmaqta. O, Ukraina ve Rusiye arasındaki zıddiyet çezilmesi içün, birincisi iqtisadiy noqtai nazardan muvafaqiyetli devlet qursa, işğal etilgen topraqlarnen onıñ arasındaki divarlar özü-özünen yıqılabilecegine diqqat çekmek istey.
Ukrainalı siyasetşınas, halqara munasebetler boyunca mutehassıs Anton Kuçuhidze qayd etkenine köre, soñki üç yıl devamında Rusiye Avropağa olğan tesirine arttırmağa istese de muvafaqiyetli olamadı.
Kreml Avropada öz menfaatlarınıñ siñdirilmesi içün pek çoq para masraf ete, lâkin şimdilik bir faydası yoqAnton Kuçuhidze
– Avropa siyasetindeki ukrain meselesi keskin tursa da, epbir ilk sırada degil. Zaten terror telükesi, mülteci buhranı ve ABD arasındaki ticariy añlaşmamazlıqlar üküm sürgen vaqıtta, hususiy munasebet beklemek pek hucur sayılır edi. Umumen alacaq olsaq, Rusiyege qayğıdaş olğan siyasiy küçler, hususan Frenkistanda olğanı kibi, parlamentte ne ekseriyetni, ne de prezident saylâvlarını qazanıp olamay. Kreml Avropada öz menfaatlarınıñ siñdirilmesi içün pek çoq para masraf ete, lâkin şimdilik bir faydası yoq. Avropa birliginiñ ükümetleri er sefer Rusiye qarşı yapılğan sanktsiyalarnı devam ettire ve Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutqanını numayış ete.
(Matirialnıñ metin şeklini Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Atırau oblısı men Reseydiñ Astrahan oblıstarınıñ şekarasında jer dauı bolıp jatır. Atırau oblısınıñ Öñirlik kommunikaciyalar qızmeti taratqan aqparatqa qarağanda, 14 säuirde Qwrmanğazı audanınıñ Köptoğay auılında Qazaqstan men Resey şekarasında jaña şekaralıq qorşau salu jwmıstarı bastalğan. Köptoğay auılınıñ twrğandarı bwğan narazı.
"Qazirgi uaqıtta 2005 jılğı 18 qañtarda Mäskeude qol qoyılğan “Qazaqstan-Resey memlekettik şekarası turalı kelisimi” boyınşa eki el arasında şekara beldeui ornatılıp jatır. Al demarkaciyalıq jwmıstarı äli ayaqtalğan joq. Şekara aumağında jaña qorşaular twrğızu jwmıstarın "2016" äskeri bölimi jürgizip jatır" delingen Atırau oblısınıñ Öñirlik kommunikaciyalar qızmeti taratqan resmi habarlamada.
Qazaq Times Qwrmanğazı audanınıñ äkimi Marat Mwrzievke habarlastı, alayda ol swraqtarğa tek resmi jauap beretinin aytıp, jer dauına qatıstı barlıq aqparat äkimdikke qarastı Facebook paraqşasında jariyalanğanın jetkizdi.
Qwrmanğazı audanı äkimdiginiñ Facebook paraqşasında keşe jariyalanğan habarlamadı äkim şekaralıq qorşau jwmıstarı bwrın bastaluı tiis ekenin, biraq ärtürli sebeptermen jürgizilmey kelgenin aytqan.
"Tek biılğı jıldıñ 14 säuirinde şekaraşılar qwrılıs jwmıstarına kiristi. Şekara qorşauı jwmıstarı jürgizilmes bwrın, 13 säuirde äkimdik, şekara qızmeti men qwqıq qorğau organdarınıñ ökilderi Köptoğay auılınıñ twrğındarımen kezdesip, jwmıstardıñ zañdılığı turalı tüsindiru jwmıstarın jürgizgen bolatın. Sonday-aq şekara qızmeti men qwqıq qorğau organdarı da jasalıp jatqan jwmıstardıñ zañdılığın tüsindirdi" depti Qwrmanğazı audanınıñ äkimi Marat Mwrziev.
Bwğan qosa, äkimdik taratqan habarlamasında Qazaqstan şekara qızımetiniñ tüsindirmesi de bar.
"2013 jıldıñ mamır ayında ornatılğan №23 jäne №24 şekaralıq belgiler arasındağı metall qorşaular Resey aumağına qaray 10-70 metrge aralıqta ornalasqan" delingen äkimdik taratqan Qazaqstan şekara qızımetiniñ tüsindirmesinde.
Äkimdik mälimetinşe, Resey aumağında ornalasqan wzındığı 1800 metr qorşaulardı twrğızu üşin injenerlik jwmıstardı Köptoğay auılında jürgiziledi.