text:
Qırımtatarlarnıñ yetekçileri tarafından teklif etilgen Qırımnıñ «aşayt qamaçavı» Ukraina devletiniñ öz anayasa vazifelerini eda etip olamağanına cevap olaraq peyda oldı.
Bunı Qırım.Aqiqatqa siyasetşınas, Free Crimea leyhasınıñ idarecisi Taras Berezovets bildirdi.
O şunı qayd etti ki, sıñır nezareti – devlet organlarınıñ mecburiyetidir.
«Devlet vazifelerini becermek – bu vatandaşlarnıñ işi degil. Sıñır nezareti vatandaşlarnıñ teşebbüsine keçemez, çünki bugün bu bir yerde oldı, yarın ise, misal içün, Zakarpatyede asıl macar ukrainleri anda bir şey blok etip, bozuluv aqqında aytacaq», – dey Berezovets.
Bunıñ ile o şunı da qayd etti ki, qırımtatarlarnıñ işbu bildirüvine devlet memurları Qırım ile memuriy sıñırda qabarcılıqnıñ yoq etilmesi boyunca mütenasip qararlarnı almalı.
«Devlet vatandaşlarnıñ Ukraina qanuniyeti bozulğanından çorlanğanına diqqat etmeli, ve gümrük, sıñır hızmetleriniñ hadimlerini teşkermeli, elastı malı vatandaşlar tarafından blok etilmesin, bu devlet vazifesidir».
O, işğal etilgen Qırımda eki milliondan ziyade ukrain vatandaşı yaşağanını unutmamaq çağırdı. «Problemlerniñ temeli» olaraq Berezovets Qırımnıñ qaytarılması boyunca devlet strategiyasınıñ olmamasını qayd etti.
Hatırlatamız, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Qırım ile memuriy sıñırnı blok etip, işğalci yarımadağa ukrain malınıñ ketirilmesini toqtatmaq niyetindeler.


c: text/html

text:
Halkıbıznı cırları ana tilibiz bla birge milletibizni öhtemligi, namısı, bek ullu baylıgıdıla. Ata-babalarıbız etgen, bügünlükde va kün sayın aytılıp turgan cırlarıbız ömürleni üsleri bla kelip, bizge alay cetgendile, anı bla birge adabiyatıbıznı, madaniyatıbıznı da tarkaymazlık şavdanı bolup turadıla. Bayam, ol şavdandan içip, caşavnu zavuklugun bir sınamagan tavlu bolgan bolmaz. Karaçayda, Malkarda da halk cırlarıbızga can salgan, alaga kanat bergen, em zakiy cırçıbız, millet iynagıbız Otarlanı Omardı. Cırlaganı bla birge halk cırlarıbıznı ol cıygan da, köz ginciniça, saklagan da ete keledi. Cırçı Otarlanı Omar ' 'nı 85. cılına atalıp çıkgan kitapnı al sözü bla cırlagan cırları. Bizni halkıbıznı bek ullu baylıgı söz haznasıdı: halk cırla, tavruhla, küyle, nart sözle, - kıshadan aythanda, halk kölünden etgen çıgarmala.
Men alanı tintip, maganaların açıklap, bagaların biçalırma desem, kesimi da, okuvçunu da aldarıkma. Ol iş bek kıyın da, ullu da işdi. Ol işle bla tıngılı küreşgen ustala, alimle bardıla. Alaga biz hurmet berirge, ıspas eterge kerekbiz. Men a cangız da bu halk cırla cıyılgan kitapnı okuy, anga kuvanganımı bildirirge küreşeme. Meni ullu seyirsindirgen a - halkıbızda cazma, basma bolmagan zamanlada, duniya poeziyadan haparları bolmagan adamla aytılgan sözge kallay ullu magana bergenleri, cırlada, küylede kallay ullu poeziya bolganıdı.
Cırçılık, nazmuçuluk işni üsünden aythanda, bir-bir nazmula, barıbızda bilgenlikden, adamnı cüregin cılıtadıla, kayda cilatadıla, birleri adamga es tapdıradıla, asıv beredile, kişilikge, tazalıkga çakıradıla, tayançak boladıla, birleri terslikge kacav turadıla, birleri va kuvandıradıla, seyirsindiredile, bir kavumları va, halk avuzunda kala, bir ömürden bir ömürge nart sözleça öte baradıla. Bu zatla barısı da fahmunu hayırından tuvadıla. Bu men başda aythança şartla halk cırlada köpdüle. Alanı iyeleri va kerti da şayırla bolganlarına işek coqdu. Bizni halkıbız allay fahmu carathan söz baylıklanı angılay da, cürüte da bilgendi. cırla ömürleden ömürlege halk cüreginden öte, elene, süzüle, iylene, ölmezlik küç ala, bügünlege alay cetgendile. Ala halkga tayanç bola, anı karıvun küçley, ahşılıkga kulluk ete, cigitlikge çakırganlay turadıla. Ala kol kıyın bla caşav eterge, erkinlikni, tenglikni izlerge boluşadıla. Kıyınlık kelgen künde da belni boşlamazga, tobuklanmazga, zorlukga boy salmazga, tözümlük kerek cerde va tözerge üyretedile.
Biz, ceribizden üzülüp, tilibiz cutulup, kolubuz-ayagıbız baylanıp, atlayalmay turganda da, adamlıknı tas etmey, namısnı, adep-töreleni atmay, ol kıyınlıkdan savlay kutulup, halklay kalganıbız da andan bolur.
Bizni halkıbız ne zamanda da cırga, aytılgan nazmu sözge ullu magana bergendi. KıyınlıK, buşuv başların bashan adamla, uzakladan cırçıga kelip, cır et dep, tilegendile. Cır, buşuvların cuvup, cilamukların kurutup, köz açdırlık sungandıla. Kerti da, cırla asıv bergendile, köllendirgendile, caşavdan tüngülmezge, anı har açı, tatlı takıygasın sıylarga, süyerge üyretgendile. Bu kitapha cıyışdırılgan halk cırlada kallay bir süymeklik bardı caşavga, adamga, tuvgan curtha, anı taşına, tavuna, suvuna, har canına, alanı barına da kertiçiley barıvga. Allay ullu süymeklik boluşhandı curtnu cavdan korurga, kerek bolsa, curtu, süygeni üçün can da berirge, halkıbızga uçuzluk sınatmay, acaldan kutharırga.
Çam, lakırda cırlanı alıp karaganda va, bütünda seyir eterge tüşedi. Çamnı, lakırdanı igi bilmey aytsang, cürekge açı tiyip, adamnı öpkeletirge, açıvlandırırga bollukdu, halk cırlada va çam, lakırda da allay ustalık bla, es bla aytılgandıla, ala küldüredile, köznü carıtadıla, sagış etdiredile.
Halk cırlanı ölmezlik sözlerinden sora da köbüsünü makamları ullu mahtavga tiyişlidile. Ol cırlanı birini üsünden aytırıgım keledi, ol a "Gapalav" degen cırdı. Em alga ol cırnı men Beppaylanı Sergey cırlap eşitgen edim, anga kuvanıvum bla seyirsinivüm bügün da ketmeydi. Ekinçi kere va köp cılla ozgandan sora eşitdim. Bir kün biz Türkge uçarık samolötnu saklay edik. Bizni arabızda toyçula, cırçıla, suratçıla, cazıvçula, köp başha adamla da bar edile. Kün birda muthuz bolup, samolötla uçmay, adamla va suvuksurap, mudahlanıp tura edile. Ol şurgu tıngılavnu, mudahlıknı bir aruv, şatık, seyir avaz buzadı. Ol a Gazalanı Alimni avazı edi, Alim "Gapalavnu" cırın ayta edi. Bitev adamla avuz açıp tıngılay edile. Meni kulaklarımı ol avaz alay iynaklay edi, cüregime allay nasıp bere edi, bitev da duniya nasıpha bata turgança körüne edi.
Üçünçü kere va, men üyde murkku ete turganımlay, bir nazik, aruv avaz kulagıma çalınadı. Radio taba çabama, avazın canım bla teng körüvçü, men bek süygen cırçı Canataylanı İsmayıl cır aytsa çabıvçu edim alay. Bu col a ol tişirıv avazı edi - Tavkenlanı Galina "Gapalavnu" cırın ayta edi. Cırnı makamı, sözlerini aytılıvları, cırçını tatlı önü meni alay seyirsindire edile, kuvandıra edile, cır aytılıp boşaladı dep korka edim. İçimden a cırnı makamın, sözün da tişirıv kuragan bolur dey edim. Anga asırı ırazıdan, kim kurasa da, fahmu bla ustalıkdan caratılgan zatla - ala ölmezge dep tuvadıla dey edim.
Har cangı cırçı, cangı tölü alaga keslerini köz karamları bla karay, cangırta, aynıta baradıla. Karaçaynı bla Malkarnı halk cırları cıyılgan bu kitapda va allay köp ölmezlik cırla bardıla. Bu kitap bitev da halkıbızga ullu savgadı. Cırlanı cıygan, caraşdırgan da halk cırlanı bek usta aytıvçu cırçıbız, Karaçayda, Malkarda da mahtavlada atı aytılganlay turgan Otarlanı Omardı. Omar esinde tuthan halk cırlanı maqamların caraşdırıp, tizginlerin cıyıp, aslamısın notalaga atı bek aytılgan çerkesli kompozitor Davrlanı Aslan salgandı, bir kavumun a - Etçelanı Muzafar. Alanı bu işde bek ullu kıyınları bardı. Bek kerekli, bek tıngılı, ullu iş etgendile. Sav bolsunla! Bizni caşavubuzda, halk cırlanı sözleri, makamları da bılay birge cıyılıp, 1969 cıldan beri birinçi kere çıgadıla. Bılanı çıgıvları bla va Omarnı köpden beri saklagan bek ahşı muratı toladı. Barıbızga da ol ullu kuvançdı. Omarnı halk cırlanı cırlavundan sora da, alanı cıyıvda, saklavda aytıp boşamazça ullu kıyını bardı. Üç cüz - tört cüz cırnı sözlerin, makamların da kölden bilip, alanı halkına saklar üçün kallay bir fahmu, es, huner, kişilik, süymeklik da kerekdi! Ala barı da Omarda bardıla.
Omarnı bitev da caşavu cır bla baylamlıdı. Köçgünçülükde, sözübüz, kesibiz da kişige kerek bolmagan zamanlada da, Omar cır aytıvun tıymagandı. Zorlukga, terslikge kacav cırlanı aythandı. Ol Stalinge okuna kacav söznü aytırga korkmagan halk cigitleribizdendi, kerti sözü üçün tutmakla sınagan. Bolsada, Omarnı caşavga, cırga süymekligi, tüzlükge ökül boluvu bir zamanda da anı atmagandıla. Omar kazak, kırgız cırlanı da bek aruv cırlagandı. Ol cerlede da anga ullu sıy bergendile.
Omar gitçelikde bek sirkiv, hıliçi caşçık bolgandı Toyga, oyunga bek gitçeley katışıp başlagandı, cumuşha, işge da ot bolgandı. Meni anam Omarnı atı sagınılgan cerde bılay aytıvçudu: "Omar Omar bollugu gitçelikden körüne edi, ne ullu mahtavga da tiyişlidi. Toylada Omarnı ullula tepsetip, cırlatıp, bek mahtavçu edile. Anı fahmusu ol zamanda okuna belgili edi".
Omarlanı üyür Bahsan avuzunda daracası biyik, adamla sıy, hurmet da bergen üyür bolgandı. Omar kesi va adamlıgı, adebi bolgan, namısı cürügen, bir zatha, suganaklık, zarlık etmegen, ogurlu, taza adamdı. Allah anı üçün bergen bolur bıllay ullu fahmunu da anga. Halknı ahşı adamları Omarnı andan süyedile, alay ullu hurmet da andan beredile. Omar uzun ömüründe halknı kuvandıra, anı cır aytıvun süygenlege avazı bla nasıp bere caşaydı. Mından arı da köp cıllanı sen aythan cırlanı caşavlarıça aruv avazıng eşitilgenley, mahtalganlay tursun, Omar!" Men a sanga kara söz bla aytalmaganımı nazmu bla aytallık esem köreyim.
HALK CIRÇIBIZ
Ne carıkdı cırçı Omarnı arbazı!
Kalay aruv eştiledi avazı,
Kulaklanı bir hıçıvun iynaklay,
Taza kökden Allah iygen carıklay.
Omar cırlay, halk etedi ejuvün,
Kim biledi, kimge iyer kezivün.
Ömürleni avazları kelelle
Avazında, tav üylege kirelle,
Biz körmegen nartlanı da uyata,
Canıbıznı kuvandıra, sarnata
Önü bla can kiyire sözlege,
Tersni söge, mahtav sala tüzlege,
Omar cırlayd Otarlanı arbazda
Allah anga ençi bergen avazda.
Kanatlıla anga ejuv etelle,
Avazın da uzaklaga eltelle,
Ejuv ete baradıla suvla da,
Seyirsinip tıngılayla buvla da.
Ay da, tohtap, kulak salıp karaydı,
Kart anam a kallay nasıp sınaydı.
Bir kuvana, bir a açıy cilaydı,
Omar aythan nart cırlaga tıngılay,
Kış kününde kelgen suna anga cay.
Cırla Omar, sen cırlasang, arbazda,
Türkde, Arabda ertten, cassı namazda
Eştilirça cırıng, cürek cılıta.
cırla, sense cırçılaga tamata.
Men a sanga ejuv ete bilalsam,
Makamlaga ölmez sözle salalsam,
Girhocanda biz cürüvçü oramda,
Biz ketgende, biz caşagan zamanda
Cırıbıznı kara ırhı eltalmaz,
Kara küç bizge uzalıp cetalmaz.
Ayt, ayt, Omar, halkıbıznı cırların,
Kenge aça tav cırlanı colların.
Süye bolsang, küçnü birge salayık,
Kurayalsak, allay cırla kurayık,
Cır makamı cer-cerlege ceterça,
Tav cırlaga duniya ejuv eterça.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
İzrail ber ğaräp awılın 207nçe tapqır cimerde
Awıl xalqı İzrail köçläreneñ kilep här cimerep kitüennän soñ ağaç häm plastik äyberlärdän öylären qabat tözi
İzrail köçläre Näcäf çülendä fälästinle bädävilär yäşi torğan Arakib awılın tağın ber qat cimerep bik küp keşene öysez qaldıqdı. Bu xaqta Arakibnı saqlaw komitetı äğ’zası Aziz ät-Turi citkerde. Ul İzrail köçläreneñ älege awılnı 207nçe tapqır cimerüen äytä.
Turi assızıqlağança, cirlektä yäşäwçelär monnan aldağı oçraqlardağı şikelle ük yortların qabat töziyäçäk.
İzrailneñ Arakib awılın berençe cimerüe 2010nçı yılnıñ iyülendä bulğan ide. Anda 80nän artıq fälästinle yäşi. Alar İzrail watandaşı sanala.
Tel-Aviv idaräse awılnıñ qanunsız yullar belän tözelüen häm cimerelergä tiyeşlegen söyli. Anda yäşäwçelär isä bu cirlärneñ İzrail barlıqqa kilgängä qadär bik küp yıllar êlek üzlärenä miras itep ata-babalarınnan qaluın äytä.
Awıl xalqı İzrail köçläreneñ kilep här cimerep kitüennän soñ ağaç häm plastik äyberlärdän öylären qabat tözep qarşılıqların däwam itä.
İzrail xökümäte, Näcäf regionındağı başqa awıllardağı şikelle ük, Arakibqa êlektr häm su şikelle mäcbüri xezmätlärne kürsätmi. Anda yäşäwçe fälästinlelärneñ cirgä milek xoquqın da tanımıy.
Fälästin çığanaqlarına qarağanda, Tel-Aviv idaräśe bigengä qadär 220 meñ fälästinle yäşi torğan 1 million 200 meñ gektar zurlığındağı Näcäf çüleneñ 1 million 100 meñ gektarın tartıp aldı.
Bäyläneşle xäbärlär
"Time" jurnalı Zelenskiynı "Yıl keşese" itep sayladı
Redakśiyä anıñ ukrainalılarğa ilham birep, Rusiyäneñ cimergeç basıp aluına qarşı kürsätkän qıyulığı häm liderlığı öçen saylanuın belderde
Köçle yawım - töşemnär su basuğa häm ülemgä kitergän
"Rusiyä Ukrainadağı suğışnı "tuñdırırğa" mataşa"
NATO ğomum särqatibe Yens Stoltenberg Ukrainadağı suğış belän bäyle farazların citkerde


text:
Rusiye kontrolindeki İslâm Terek rayon mahkemesinde oktâbrniñ 27-nde «ukrain milliy batalyonında» iştirak etkeninde qabaatlanğan Mecit Ablâmitovnıñ davası temelden baquv oturışuvı keçirildi, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Oturışuv diñleyicisiz keçti, mahkeme salonında tek esnas iştirakçileri bar edi. Mahkeme bu qararını Qırımda kirsetilgen karantin tedbirlerinen añlattı. Bugün ilk temel oturışuvında qabaatlav tarafı davanıñ qabaatlav qararını oqudı. Mecit Ablâmitov qabaatlayıcı qararğa olğan munasebetini bildirdi. Mecit oturışuv vaqtında Ukraina vatandaşı olğanını ve özüni qabaatsız dep sayğanını ayttı», – dep tarif etti advokat Ayder Azamatov.
Bundan ğayrı, qabaatlav mahkeme esnasını qapatmağa rica etti.
«Qabaatlav tarafı esnas iştirakçileri içün telükesizlik bar der, mahkeme esnasını qapatmağa rica etti. Qabaatlavnıñ Mecitniñ davası boyunca celp etken şaatları tahqiqat tedbirlerinde iştirak etse de, Mecit Ablâmitovnen yüzleştirüv ve tanuv olmadı. Mesleat odasına ketken qadı esnasnı qapatmağa qarar berdi», – dep qoştı advokat.
Avgustnıñ 19-nda Rusiye FSBsi «ukrain milliy batalyonında» iştirak etkeninden şübheli sayılğan Qırımnıñ İslâm Terek rayonınıñ sakinini tuttı, dep bildirdi. İslâm Terek rayonınıñ sakinine qarşı cinaiy dava açıldı. Al-azırda şübheli tutuldı. FSB, qırımlı 2016 senesi esas Ukrainağa ketip, «Lenur İslâmov qurğan N.Çelebicihan batalyonına» kirdi, dep bildire.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası «Noman Çelebicihan göñülli qırımtatar batalyonında» iştirak etkeni içün Ukraina vatandaşınıñ qanunsız tutuluvı ve evinde tintüv keçirilüvi boyunca cinaiy tahqiqat başlattı.
Daa evel Qırımda qurucısı Lenur İslâmov olğan «Noman Çelebicihan göñülli batalyonınıñ» azaları olaraq tanılıp qabaatlanğan üç qırımtatarına qarşı qabaatlayıcı qarar çıqarılğan edi. Bu birleşmeniñ azaları olğanınen bağlı şübheler ile qırımlılarğa qarşı eki ğıyabiy qarar da çıqarıldı.
Ukraina uquq qoruyıcı organları erkânında qırımtatar batalyonını quruv munaqaşası 2016 senesinden berli devam ete.
Ukraina İç işler nazirligine ait Ukraina Milliy gvardiyası, olarnıñ qurulışında «qırımtatar batalyonınıñ» qurulması aqqında beyanatlar şimdilik qanun seviyesinde tasdıqlanmağan beyanatlar olıp qla, dep qayd etken edi.
«Asker» cemaat teşkilâtınıñ yolbaşçısı Lenur İslâmov Noman Çelebicihan «qırımtatar batalyonına» arbiy bölük nomerasını bermege talap etken edi.


text:
Noyabr 4 künü, Rusiyede devlet bayramı sayılğan Halq birligi künü munasebetinen Aqyarnıñ merkezinde bir qaç biñ insan toplaştı.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, tedbir saat 10: 15 başlap, saat 10:55 bitti.
Numayış iştirakçileri rusiyeli devlet ve siyasiy firqalarnıñ bayraqları altında Lenin soqağından Nahimov adına caddesine qadar bardılar.
Tedbirniñ başında «gubernator» Sergey Menâylov ve Qanun çıqarıcı toplaşuvnıñ «reisi» Aleksey Çalıy reberliginde aqyarlılar Nahimov meydanındaki Aqyar imayecilerine tiklengen abidege çeçekler qoydılar.
Qısqa miting devamında Sergey Menâylo, «Aqyar, Qırım ve Rusiye daima birlikte ediler», dedi, Aleksey Çalıy ise, «Men bellesem, keçici müddetni keçirip, Aqyarnı tiklermiz» dep ayttı.
Bundan soñ, numayış şeer memurlarnıñ reberliginde devam etti. İştirakçiler arasında «Aqyarnıñ rus cemiyeti», «Aqyarnıñ rusiyeli cemiyeti», «Sobol» kazaklar cemiyeti, milliy-medeniy teşkilâtlarnıñ vekilleri buluna ediler. Bunen beraber, yerli imeciler, Donetsk halq cumhuriyetiniñ askerleri ve «Novorossiya» temsilcileri iştirak ettiler. Mektep talebeleri ulu Rusiye ve küçlü prezident aqqında yırlap kettiler.
Bazıları qollarına Vladimir Putinniñ resimlerini alıp yürdiler.
Havfsızlıqnı politsiya hadimleri ve kazaklar temin ettiler.
Yürüş devamında Lenin soqağı ve Nahimov caddesinde areket toqtatıldı. Şeerniñ merkezinde vatanperverlik mevzusında rus yırları yañığıradı.
Aktsiya iştirakçileri şeerniñ merkezine yetken soñ, biden dağıldılar.
Tamam bu kibi tedbir Aqmescitte de ötkerildi.


text:
"Tarixtan säyäsät qoralı yasıylar"
Törkiyä ärmännäre patriarxı Saak Maşalyan 1915nçe yılğı waqıyğalar turında belderü yasadı
“Xalqıbıznıñ ärnüe häm ata-babalarıbıznıñ izge xatiräseneñ qayber illärdä köndälek säyäsi maqsatlarğa azıq buluın kürü bezneñ küñelne kitä".
Törkiyä ärmännäre patriarxı Saak Maşalyan 1915nçe yılğı waqıyğalar turında belderü yasadı. Ul tarixnıñ säyäsät qoralı buluınıñ ike xalıqnıñ yaqınayuına yärdäm itmäwen, kiresençä, doşmannarça xislär uyatuın äytte. "Başta duslıq häm samimilek küperläre tözelergä tiyeş, barı şul waqıtta tarixi waqıyğalarnıñ küzdän ütkärelüe tağın da konstruktiv häm qanäğat'ländererlek bulaçaq,"-dide patriarx.
Maşalyannıñ kön üzägendä ilbaşı Ärdoğan täq'dim itkän, tik Ärmänstan qabul itmägän 1915nçe yılğı waqıyğalarnı tikşerü öçen urtaq tarixi komissiyä tözü kiñäşe dä bar ide...
"Ägär ul komissiyä oyıştırılsa, kimendä 15 yıllıq yul ütelgän bulır ide."
Patriarx Maşalyan Kavkazda 6 däwlätle tınıçlıq basseynı proyektına da tuqtaldı. "Xörmätle ilbaşı Kavkaz öçen täq'dim itkän 6 däwlätle tınıçlıq basseynı proyektı bu regiondağı xalıqlarğa 100 yılnıñ solıxın kiterergä mömkin".
Cämäğat'çelek belän êlemtä idaräse başlığı Fäxretdin Altun Maşalyanğa sośial' media aşa räxmät citkerde.
Altun: "Bu cirlärdä solıx häm xozur êçendä tuğannarça yäşäwne däwam itäbez. Bez bergä - Törkiyä bulabız,"- dide.
Ärmän waqıfları berlege başlığı Bedros Şirinoğlu da bu turıda belderü yasadı. "İke xalıq arasında bulğan qayber açı häm ärnetüçe waqıyğalarnıñ säyäsätçelär tarafınnan qullanıluın xuplamıybız,"-dide ul.
"Mäs'älägä säyäsi säbäplär belän tıqşınuçılar -AQŞ, Awrupa Berlege häm qayber başqa illärne yaxşı niyättän yıraq dip sanıym".
İlbaşı süzçese İbrahim Kalın da sośial' mediada Bedros Şirinoğlunıñ 1915nçe yılğı waqıyğalar turındağı belderüen urtaqlaştı.
Kalın: "Tarixnı tar säyäsi könüzäk öçen qullanu ütkängä dä, bügengä dä yärdäm itmi. Berkemneñ dä urtaq ärnü häm tarixıbıznı manipulyaśiyäläwenä yul quymayaçaqbız,"-dide.
Bäyläneşle xäbärlär
Robotlar, täñkälär, vakśinalar häm başqalar
Robotlar, täñkälär, vakśinalar häm başqalar: Türkiyäneñ innovaśiyäläre häm yañarışları
10 noyabr’ – Atatörekne iskä alu atnalığı
Atatörekne yaqtı dönyadan kitüe yıllığında xörmät belän iskä alabız


text:
«Qapuğa çöküçnen uralar, dep tüşündim. Başta tüş körem dedim. Bu sesni añlatıp olamayım», – tutulğan Arsen Abhairovnıñ ömür arqadaşı Azize bugünki saba aqqında tarif ete. 2019 senesi fevralniñ 14-nde Qırımdaki Büyük Onlar (Oktâbrskoye) qasabasınıñ birden üç evinde tintüvler keçirildi. Saba saat altılarda tahminen bir vaqıtta başladı. Aynı vaqıtta da bitti. Neticede «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında (Rusiyede yasaqlanğan) iştirak etkeninden şübheli sayılğan üç qırımtatarı tutuldı.
Arsen Abhairov – çeşit yerlerde çalışa, 32 yaşında, eki balanıñ babası: büyük qızı eki buçuq yaşında, küçük oğlu altı aylıq. Apayı Azizeniñ aytqanına köre, er şey o qadar tez oldı, balalar bir şey añlap olamadı: Rusiye uquq qoruyıcıları kelip, qapunı qaqtı, olarğa açqanlar, tez-tez tintüv keçirildi. Evde onğa yaqın politsiya hadimi bar edi, ayaqqan örtüsini kiymege ya da ayaqqap çıqarmağa rica etsek de, qulaq asmadılar.
Men deyim: «Amma apayı olam». Hadimlerden biri ayta: «Tebrikleyim!»Azize Abhairova
«Telefon birden alındı, telefon etmege yasaq ettiler. Tizustü bilgisayar, diniy edebiyat tutıp alındı. Protokolnı oqumağa bermediler, men tahqiqat tedbirleriniñ iştirakçisi degilim, dep aytqanlar. Men deyim: «Amma apayı olam». Hadimlerden biri ayta: «Tebrikleyim!», – dep tarif ete Azize.
Qadınnıñ aytqanına köre, aqayını alıp ketkende FSB hadimleri eşyalarını topladımı-yoqmı, dep soradı. Arsen dey: «Nege kerek? Tezden qaytacam da». Uquq qoruyıcılarından biri indemeyip küldi ve aylandı», – dey qadın.
Abhairovğa Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesi 2-nci qısmına istinaden – «Rusiye Federatsiyasınıñ qanunlarına köre terrorist dep tanılğan teşkilâtta iştirak etüv» qabaatı aydınlatıldı. O, on yıldan yigirmi yılğa qadar apis cezasını ve beş yüz biñ rublege qadar ya üç yıllıq aylıq, ya da diger kâr miqdarında para cezasını alması mümkün.
Rustem Emirüseinov 39 yaşında, üç balanıñ babası. «Qırım birdemligi» teşebbüsine alâqası barmı ve faal olamı degen sualine apayı Aliye sert cevap berdi: «Aytıñız maña, şimdi Qırımda vicdanıñ olsa, «Qırım birdemliginen» alâqañ olmazmı?». Rustem mahkeme oturışuvlarına kele ve «Musulmanlar – terrorist degil» online fleşmobında iştirak etken edi.
Babası Reşat Emirüseinov 2017 senesi oktâbr ayında bir kişilik narazılıqlarğa çıqqanlardan biri edi. O, «Putin – balalarımız terrorist degil» yazuvlı şiarını yazıp soqaqqa çıqtı, şu sebepten 10 biñ ruble para cezasını aldı.
Bir buçuq yıldan soñ oğlu «terrorist bölügini qurğanında» (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesi 1-inci qısmı – «Rusiye Federatsiyasınıñ qanunlarına köre terrorist dep tanılğan teşkilâtnıñ faaliyetini teşkil etüv») qabaatlandı.
Tintüv vaqtında evde olğan Aliyeniñ aytqanına köre, FSB hadimleri bütün odalarnı baqtı, çardaqqa köterildi, azbardaki ayaqyolnı baqıp, kümeske bile kirgenler. «Qıdırğanını taptıñmı?», – dep soray tahqiqatçı FSB hadimlerinden birinden, o, ise yoq dep başını sallay.
Bir qaç saat keçti, amma qızlarımnı tınçlandırıp olamayım. Ekisi de evde edi, o qadar qorqqanlar, alâ daa ağlaylarAliye Emirüseinova
Neticede malümat taşıyıcısı, bilgisayar ve telefonlar alındı. On bir yaşında qızı Ayşeniñ planşeti mektep çantasından çıqarıldı. «Bir qaç saat keçti, amma qızlarımnı tınçlandırıp olamayım. Ekisi de evde edi, o qadar qorqqanlar, alâ daa ağlaylar», – dep ayta Aliye.
Tehnikadan ğayrı, Rusiye uquq qoruyıcıları bir qaç diniy kitapnı da alıp ketti. «Amma bir kitapnı özleri qoyğanlar. Ekinci qatta çamaşır dolabımız bar, tahqiqatçı qaynatamnen laf etkende hadimlerden biri dolaptan kitap çıqardı. Bizim degil, ilk sefer köremiz, dedik, amma kene de protokolğa yazğanlar, olarnen (Rusiye uquq qoruyıcılarınen – QA) beraber kelgen şaat bile bu kitapnı tintüv vaqtında körmegenini ayttı», – dep hatırlay Aliye.
Eskender Abdulğaniyev – fevralniñ 14-nde tutulğanlarnıñ eñ küçügi. Eskender 21 yaşında, bekâr ve balaları yoq. Aqmescitte şirketlerden biriniñ yükleyicisi olıp çalışa, «Küreş» milliy yarışlarında iştirak etken edi. Anası Emine Abdulğaniyeva dey ki, tintüv keçirilgen evge olar bir qaç ay evelsi köçti. «Er vaqıt olğanı kibi başladı. «Kim?» dep soradım. «Militsiya» dep cevap bergenler. Men açtım», – dep ayta qadın.
Emineniñ aytqanına köre, tahqiqat tedbirleri vaqtında planşet, malümat taşıyıcısı, telefon ve üç mecmua alındı. Qadın, yaqında köçkenleri içün eşyalar qutularda edi, dep ayta: «Bütün eşyalarımıznı açıp yetiştirmedik, qutular tura edi ve andan hadimler üç mecmua çıqardı. Men özüm bu eşyalarnı toplağan edim, amma bu üç mecmuanı ilk sefer körem».
Eñ genç soyu, amma ruh küçü ayrette qaldıraLilâ Gemeci
Eskenderniñ advokatı Lilâ Gemeci müvekkilini FSB idaresinde ziyaret etti. Erkek tendürist olıp qala, dey: «Eñ genç soyu, amma ruh küçü ayrette qaldıra. Böyle yaş oğlan o qadar dayanacaq, dep tüşünmegen edim».
O, Rusiye Anayasasınıñ 51-inci maddesine esaslanıp, malümat bermekten vazgeçti, anasına mektüp yazıp, qasevetlenmemege, küçlü olmağa ve oğlundan ğururlanmağa rica ete.
«21 yaşında, bala daa, – dep ağlay Emine. – Bu evni satın alğanda o qadar quvana edi, anam, niayet, ayrı odam olacaq, dey edi. Ne terrorizmi? Ne silâsı ve yasaqlanğan edebiyatı?
Advokat Lilâ Gemeciniñ aytqanına köre, tintüvler bozuvlarnen keçirildi: advokatqa telefon etmege berilmedi, şaatlarnı özleri ketirgenler, aq ve vazifelerni añlatmadılar.
«Misal olaraq, Eskenderniñ evinde eki qız şaat edi, olar sabadan oquşqa kete ekenler. Olar de çıqa, de kire edi, amma şaatlar ekisi de tintüv keçirilgen yerde olmaq kerek. Tahqiqatçı bilgisayarnıñ malümat taşıyıcısını şaatlar olmağanda çıqardı. Bütün tehnika ve kitaplarnı bir torbağa topladı, onı müürlemediler. Protokol videosı hadimlerden biriniñ cep telefonına çıqarıldı, amma angisiniñ – añlaşılmay».
Adise şaatı olğanlarnıñ aytqanına köre, Abdulğaniyevlerniñ evinde tintüv saba 5:30-da başladı, amma tahqiqat tedbirleriniñ vaqtı saat 6-dan 22-ge qadar belgilene. Üç qırımtatarına qarşı cinaiy iş açuv qararını Qırımdaki Rusiye FSBsi idaresiniñ ğayet müim işlerniñ üyken tahqiqatçısı Sergey Mahnev berdi. O, «Hizb ut-Tahrirde» iştirak etkeninde qabaatlanğan altı yaltalınıñ davasınen prokuraturağa berilgenine qadar oğraşqan edi. Mahnev zapt etilgen ukrainalı askerlerniñ davasında da tahqiqatçılardan biri ola. Qararğa binaen, Emirüseinov Qurman rayonındaki «Hizb ut-Tahrir bölüginiñ» teşkilâtçısı ola, Abhairov ve Abdulğaniyev ise – onıñ iştirakçileri. Sıñırlav tedbiri fevralniñ 15-nde belgilenecek.
Böylece, olıp keçken tintüvler neticesinde daa bir «Hizb ut-Tahrir davası» peyda oldı, onı «Qurman gruppası» dep adlandırğanlar. Üç qırımtatarı tutuldı, beş çağına yetmegen bala babasız qaldı, on bir yaşında Uryane Abdulğaniyeva ise – ağasız. Qırımda olıp keçkenlerni sabadan taqip etkenlerden bazıları cumaaqşamı künü tintüv keçirmek adeti qayta, dep qayd etkenler.


text:
Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Teymur Abdullayevniñ anası Dilâra Abdullayeva oğlu ceza izolâtorından çıqarıldı, dep bildirdi. Bu aqta o, Facebook saifesinde yazdı.
«Tünevin, iyünniñ 9-nda, ceza müddeti bite, oğlumdan haber bekledim. Maña belli olmağan sebeplerden oğlum telefon etmedi. Bütün gece qasevetlendim… Bugün haber almağa istep, koloniyağa telefon ettim. Nevbetçi oğlum Teymur ceza izolâtorından çıqtı, sert tutuv şaraitli otrâdında buluna, dep cevap berdi», – dep yazdı Abdullayeva.
Martnıñ 16-nda Ukraina Baş prokurorınıñ Ofisi Abdullayevniñ ceza izolâtorında tutuluv sebebinden istilâcı memlekette akimiyet organları vekilleriniñ qanun ve cenk adetlerini bozğanından (Ukraina Ceza kodeksiniñ 438-inci maddesiniñ 1-inci qısmı) cinaiy tahqiqat başlattı.
2020 senesi noyabrniñ 18-nde Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Rusiye insan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovağa muracaat etip, Rusiye koloniyasında tutulğan Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Teymur Abdullayevniñ «aqlarını ğayrıdan tiklenmesini temin etmege» talap etti.
Rostov-na-Donunıñ Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi bu davanıñ mabüslerine 2019 senesi iyün ayında üküm çıqardı. Daa soñra Rusiye Yuqarı mahkemesi qırımlılarnıñ ükmüni deñiştirdi.
Uzeir Abdullayev 12 yıl ve 6 ay, Rustem İsmailov 13 yıl ve 6 ay, Emil Cemadenov11 yıl ve 6 ay, Ayder Saledinov 11 yıl ve 6 ay apis cezasını aldı. Teymur Abdullayevniñ ükmü ğayrıdan baqılğan soñ, onı 16 yıl ve 6 ayğa üküm ettiler, onıñ içün 1 yıl ve 4 ay müddetinen memuriy nezaret belgilendi.
Ukraina Tış işler nazirligi bu davağa qarşı narazılıq bildirip, Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı quvetleştirmege çağırğan edi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi bu davanıñ bütün mabüslerini siyasiy mabüs dep tanıdı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
İnternet domeni
İnternet domeni — unikal domen adınen belgilengen internet domen adlarınıñ iyerarhik fezasınıñ pıtağıdır.
Domen adı internetniñ tüyümlerini ve olardaki ağ resurslarını (saytlar, elektron poçta serverleri, ağ servisleri) insan içün qolaylı şekilde adreslendire. Alternativ olaraq IP adresinen adreslendirüv qullanılıp ola, lâkin o qolaysız ve aqılda zornen tutula.
Domenniñ tam adı noqtalarnen bölüngen o kirgen cümle domen adlarından ibaret. Meselâ, crh.wikipedia.org. (soñunda noqta bar) tam adı "crh" üçünci seviyeniñ domenini ifade ete, o ise "org" domenine kirgen "wikipedia" ekinci seviyeniñ domenine kire, "org" domeni ise tamır domenge kire.


text:
«Odessadaki adise-vaqialardan soñ vatandaşlarara cenk kerçekke oşay», – dep ayttı matbuat konferentsiyasında Miloş Zeman, dep haber ete Azatlıq Radiosı. Konferentsiya Almaniya prezidenti Joachim Gaucknıñ Çehiya ziyareti munasebetinen keçirildi.
Çehiya lideri Gauck ile Ukrainadaki vaziyetni muzakere etip, vatandaşlar zıddiyeti «çetel kirişmesiniñ sebebi ola bile», dep ayttı.
Almaniya prezidenti Joachim Gauck Ukraina ile Rusiye muzakerelerni ötkereceklerine ümüt ete. O, OSCE yardımınen ukrain buhranınıñ al etilmesine qol tuttı.
Çehiya kütleviy haber vastalarınıñ malümatına köre, Miloş Zeman Ukraina akimiyeti ordunı nezaret etemi-yoqmı şübelene.
Zeman bir qaç kere añlaşılmağan fikirlerni seslendirgen edi. Aprel ortasında o, Ukrainada «bir cinayetçi ekinci cinayetçige qarşı cenkleşkenini» ayttı. Bundan evel Çehiya prezidenti «Qırım iç bir vaqıt Ukrainağa ait degil edi», dep bildirdi.


text:
Federal migratsion hızmetiniñ idaresi Aqmescitte çetel pasportlarnı berüv ilk noqtasını açtı. Merkez Gagarin, 18-a adresi boyunca yerleşe.
Bunı Qırım «ükümetiniñ» matbuat hızmeti bildire.
Yerli akimiyet merkezde büyük nevbetler olacağına azırlıq köreler.
«2015 senesi yanvar 1-ne qadar qırımlılarğa çetel pasportlarnı bedava berecekler. Pasportnı berüv müddeti 1 ay sürecek. Başında, elbet de, nevbetler olacaq, lâkin er kes ardı-sıra çetel pasportını elde etecek», - dep qayd etti Qırım FMS reberi Pötr Yaroş.
Onıñ aytqanına köre, merkezniñ bütün donatmaları, blank ve müürleri bar. Çetel pasportnı almaq içün vesiqalar cedvelini Federal migratsion hızmetiniñ idaresinde ögrenmek mümkün.


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım ükümeti Jamalağa ukrain vatandaşlığını Rusiye vatandaşlığına deñiştirmege ve yarımadağa qaytamağa teklif ete.
Bunı rusiyeli TASS devlet haber agentligi, Rusiyege boysunğan Qırım ükümetiniñ baş nazir muavini Georgiy Muradovnıñ sözlerine esaslanıp, bildire.
«Qırım Jamalanıñ sanağa çıqışlarına daima memnün olacağını qayd etem, bu onıñ vatanıdır... Oña tek vatandaşlıq deñiştirilmesinen bağlı bazı şeylerni yapmağa qaldı, vatanğa kelmege ve özünde sanağa çıqmağa», – dedi Muradov.
Ukrainanı temsil etken qırımtatar yırcısı Jamala (Susanna Camaladinova) «Eurovision-2016» yarışında ğalebe qazandı. Yarış finalı mayıs 14-te İsveçiya paytahtı Stokgolm şeerinde keçirildi. Jamala 1944 senesi qırımtatar halqınıñ Orta Asiyağa kütleviy şekilde sürgünligi aqqındaki «1944» adlı yırnı icra etti.
Konkursta ekinci yerni Avstraliya qazandı, üçünci basamaqta Rusiye yerleşti.
Qaidelerge köre, nebetteki yarış ğalebe qazanğan devlette keçirilmek kerek.


text:
Meclis reisi Refat Çubarovnıñ bunıñnen bağlı emiri qırımtatarlarnıñ temsil organı saytında yerleştirildi.
Vesiqada qayd etilgenine köre, bu qararnıñ sebebi Çubarovnıñ Qırımdan tış iş yollanması oldı, ve Qırımtatar Milliy Meclisi aqqında Nizamnamege esaslana.
«Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Çiygoz Ahtemge 2014 senesi iyün 2-den 2014 senesi iyün 7-ne qadar Meclis reisi vazifelerini eda etmege avale etildi», – dep aytıla buyruqta.
Qırım kütleviy haber vastalarınıñ malümatına köre, Çubarov qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevni «Birdemlik mukâfatı» Poloniya mukâfatınen taqdirlev merasiminde iştirak etecek.
Merasim Varşavada ötkerilecek. Tedbirde Poloniya, AQŞ, Frenkistan ve Ukrainanıñ yañı saylanğan prezidenti Petro Poroşenko iştirak etecekler.


text:
Qırım akimiyeti, buña Moskva emri olsa, Qırımda özek silânıñ olmasına qarşı çıqmaycaq. Bunı «Sputnik» agentligine Qırım başı Sergey Aksönov bildirdi.
«Yuqarı baş komandanı böyle bir emir berse, biz oña qol tutarmız», – dedi Aksönov.
Bunıñ ile Aqyar valisi Sergey Menâylo «Ren-TV» kanalınıñ efirinde jurnalistniñ özek silâ aqqında sualine Rusiye yolbaşçılığı bunı talap etse, qarşı çıqmaycağını bildirdi.
«Devletniñ arbiy-siyasiy yolbaşçılığı, mudafaa nazirligimiz bar, silâlı quvetlerniñ ögünde turğan vazifeler bar ve quvetlerniñ yerleşüvi bu vazifelerge uyğun kele. Olğan telükelerge köre, Qırımda qarşılıq köstere bilecek quvetler yerleşecektir», – dedi Menâylo.
Evel Rusiye tış işlep naziri Sergey Lavrov Rusiye Federatsiyasında Qırımda özek silânı yerleştirmek maqsadı olğanını bildirgen edi.
2014 senesi fevralniñ soñunda – martnıñ başında Rusiye ve Rusiyeniñ Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden ordular Qırım yarımadanı zapt ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar


text:
Qıtaiy Ukrainada teşkil etilecek Qırım musulmanları diniy idaresi qırımtatarlarnıñ medeniy birligini saqlaycaq institut olmalıdır.
Bunı Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyev bildirdi.
Onıñ fikrine köre, qıtaiy Ukrainada Qırım müftiyligi yarımada işğalinden sebep tarihiy vatanını terk etmege mecbur olğan qırımtatarlar içün medeniy ve diniy merkez olmalıdır.
«Biz kendi özgünligimizni saqlamaq kerekmiz. Til, medeniyet. din özgünligimizni. Şunıñ içün, özgünligimizni saqlamaq içün mahsus institutlar olmalı. Ukrainanıñ qıtasında Qırım Müftiyligini diniy özgünligimizni saqlaycaq institut olmalı ve mında Qırım musulmanları, qıtaiy Ukrainada bulunğan qırımtatarlar ile iş alıp barılmalı», – dey Bariyev.
Qıtaiy Ukrainada Musulman diniy idaresiniñ teşkil etilmesi – qırımtatarlarnıñ milliy yetekçileriniñ teşebbüsidir. Şu cümleden, Mustafa Cemilev Qırım ve Aqyar musulmanlar diniy idaresiniñ yarımada Rusiye akimiyetine boysunğanı ile añlattı. Herson vilâyetinde keçirilgen Bütündünya qırımtatar kongressiniñ idare şurasınıñ toplaşuvı da işbu teşebbüske qol tuttı.


text:
Bunı Yuqar Şurasında brifing devamında Qırımdan Ukrain arbiyleri, tehnik ve mülkiyet aqqında muzakerelerinden soñ qaytqan «Batkivşçina» firqasından halq deputatı, Prezident Administratsiyasınıñ başı muavini Andrey Sençenko bildirdi.
Sençenkonıñ aytqanına kore, Ukrain tarafına arbiy qısımlarından «Qırım halq imayesi» otrâdlarınıñ çıqacağı aqqında vade berildi.
Vaqtınca işğal etilgen Qırımdan arbiyleriniñ çıquvında Ukrain tarafından Ukraina Silâlı quvetleriniñ Baş ştabınıñ baş muavini, general-polkovnik Gennadiy Vorobyov mesülietlidir.
Birinci nevbette Qırımdan «Kirovograd» desant gemisi ve «Ternopol» körveti çıqacaqlar. Rusiyeliler Ukrain arbiy gemileriniñ çıqması içün Donuzlav gölüniñ çıqışını açacaq oldılar.
Sençenko qayd etti ki, arbiy tehnikanıñ avuştıruvı ve onıñ azırlav tamir işleriniñ alıp baruvı içün komandalar endi azırlandı. Eger de Rusiye öz sözüni tutsa, bu areketleriniñ başlanması bu aftağa planlaştırıla. Onıñ aytqanına köre, işğalciler Ukrain tehnikanıñ bir qısmını, şu cümlede uçaqlarnı da, bozğanlar.
Ukrain tarafı Rusiyeden kursantlarnıñ ve Rusiye bayrağı altında qalğan arbiy oquv yurtlarda tasil alğan talebeleriniñ telükesizligini kefalet etmege talap etti. «Olarnıñ qıtaviy Ukrainağa köçip ketken vaqıtta olarğa ruhiy basım köstermemege vade ettiler», – dedi Sençenko.


text:
Aqyarda mayıs 1-de tahminen yüz kommunist ve olarnıñ tarafdarları Nahimov meydanında mayıs bir bayramı munasebetinen toplaştılar. Qırım.Aqiqat mühbiri bildire ki, toplaşqanlarnıñ qollarında Rusiye Federatsiyasınıñ Kommunistler firqasınıñ (KPRF) bayraqları, Lenin ve Stalinniñ fotosüretleri, em de «Stalin ile Vatan içün!» levhası bar edi.
KPRF Aqyar şeer komitetiniñ birinci kâtibi Vasiliy Parhomenko çıqışta bulunıp bildirdi ki, «Rusiye aqqında arz etken» Aqyar sakinleri «zenginler ve halq arasında büyük farq olğan» memleketke tüştiler.
Aqyarnıñ qanun çıqarıcı meclisiniñ deputatları aqqında aytıp, kommunistlerniñ lideri böyle dedi: «Saylavlardan soñ ertesi künü aqyarlılarnı satqan akimiyet bizge kerekmey».
KPRF Aqyar şeer komitetiniñ ekinci kâtibi Sergey Bogatırenko mitingde toplaşqanlarğa birleşip, «kapitalizmniñ tişlerine urmağa» teklif etti.
Kommunistlerge qoltutqan «Sovet zabitleriniñ birligi» cemaat teşkilâtınıñ vekili Gumar Mingazov bildirdi ki, «burjuaziyalı Rusiyede sovetlerge qarşı faaliyet alıp barıla».
Faal Aleksey Merkulov mitingde çıqışta bulunıp dedi ki, «bugünki Rusiyede çalışmaq ve içtimaiy faydalardan qullanmaq imkânları yoq».
O, Aqyarnıñ Qanun çıqarıcı meclisinde «sovetlerge qarşı çıqqanlar ve vlasovlarnıñ tarafdarları» otura, dep ayttı.
Miting rezolütsiyasında kommunistler qayd eteler ki, bugünki Rusiyede «zengin ve fuqareler arasında 40 qatlı içtimaiy bölünüv bar», ve «zemaneviy Rusiye cemiyetiniñ yaraları – fiyatlarnıñ artması ve mesken-kommunal hocalıq» olğanını ayttılar.
Kommunistler Rusiye Devlet dumasınıñ deputatlarından Dmitriy Medvedevniñ ükümetini istifağa yollamağa talap ettiler.
Mitingden soñ onıñ iştirakçileri kolonnağa tizilip, şeerniñ merkeziy soqaqlarını kezdiler.


text:
Rusiye ükümeti ve Qırımnıñ icra akimiyeti organları aprel 30-ğa qadar yarımadanıñ şimalinde «sıñırdaki» kiriş noqtalarınıñ eyiliştirilmesi boyunca tekliflerni azırlamaq kerekler.
Böyle bir emirni Rusiye prezidenti Vladimir Putin berdi, dep haber ete Kremlniñ matbuat hızmeti.
«Rusiye Federatsiyasınıñ Qırım federal okrugınıñ şimalinde yerleşken devlet sıñırında maşina kiriş noqtalarınıñ semereli ve tolu infrastrukturanıñ qurulması boyunca tekliflerni taqdim etmek kerek», – dep aytıla Putinniñ emrinde.
Vesiqada aytıla ki, tekliflerde Rosselhoznadzor ve Rospotrebnadzor işini köz ögüne alıp, qoşma areket yolaqları ve olarnıñ yerleştirilmesi içün yerler, teşkerüv noqtaları işiniñ eyiliştirilmesi olmalı.
Rusiye prezidenti Qırımnıñ Nazirler şurası ve Naqliyat nazirligine kurort mevsiminde turistlerni taşımaq içün naqliyat infrastrukturasını eyiliştirmege tevsiye etti.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ 2014 senesi mart ayında qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında memuriy, asılında ise – tam bir sıñır peyda oldı. Qırım vaqtınca işğal etilgen topraq olaraq ilân etildi.


text:
Taqiqatnıñ Sudaqta qırımtatarlarnı esir aluv olmağanınıñ delilleri bar, dep bildire Qırım boyunca Rusiye Taqiqat komitetiniñ İdaresi. Bundan sebep taqiqat cinaiy iş açmaycağını bildirdi.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, 2014 senesi oktâbr 10-da Sudaqnıñ taqiqat bölügi Sudaq şeer meclisiniñ Sudaq-Gruşevka yolunda belgisiz şahıslar bir qaç qırımtatarını alıp ketkenleri aqqında arizasını aldı.
«İşbu vaqia boyunca Qırım Cumhuriyeti boyunca Rusiye Taqiqat komitetit taqiqattan aldın teşkerüvni keçirdi. Onıñ neticelerine köre, qayd etilgen yerde bu müddette cinayetler olmadı. Er kes, cinayet aqqında bildirgenler, em de onıñ şaatları olğanlar sorğuğa çekildi, lâkin olarnıñ malümatları bir-birine teñ kelmedi», – aytıla matbuat hızmetiniñ beyanatında.
Taqiqatnıñ malümatına köre, vaqia yerinde olğan videokameralar cinayet olmağanını tasdıqlay.
Teşkerüv devamında elde etilgen malümat esasında taqiqat cinaiy iş açmamağa qarar aldı, dep bildire matbuat hızmeti.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ yarımadada insanlar sıq-sıq ğayıp olıp başladılar. Bunı uquq qorçalayıcı teşkilâtlar da ayta.
İşbu malümat Human Rights Watch halqara uquq qorçalayıcı teşkilâtınıñ soñki maruzasında da mevcut.
Aynı vaqıtta Qırımda «insan aqlarından vekâletli» Lüdmila Lubina bunı yañlış malümat dep adladı. Onıñ aytqanına köre, Qırımnıñ uquq qoruyıcı organlar cedvelinde 800 ğayıp olğan insan bar, olardan yalıñız 18 qırımtatarıdır.


text:
Keriç paromlı keçitte boğazdaki ava vaziyeti kerginleşkeni aqqında haber ettiler. Taşıyıcınıñ resmiy saytında yelniñ küçleşmesi aqqında aytılmaqta.
Gidromettsentrniñ qaydlarına köre, mart 10 künü Keriç paromlı keçitinde küçlü yel esmesi qayd etildi.
Keriç boğazındaki paromlı keçit 2014 senesi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnı Krasnodar bölgesinen bağlağan esas naqliyat damarı olmaqta.
Ukraina Yuqarı Şurası 2014 senesiniñ 20 fevralni resmiy olaraq Qırım ve Aqyar şeeriniñ işğali kününen ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petr Poroşenko mütenasip qanunnı imza etti. Halqara teşkilâtlar Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerni qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini red etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Italiyada eksorcizmge degen swranıs artıp kele jatqandıqtan, Vatikan şirkeu qızmetkerlerin adamdağı "jındı" şığaruğa üyretip jatır, - dep habarlaydı E..
Nazarbaevtıñ mälimdemesinen keyin Ükimet otırısı qazaq tilinde ötti. Aqpan ayınıñ 27-i küni ötken Ükimet otırısında prem'er-ministrden bastap, qatarda..
Resey prezidenti Vladimir Putin Süriyanıñ Şığıs Guta anklavında "gumanitarlıq däliz" saludı bwyırdı, - dep habarlaydı Euronews aqparat agenttigi. Eldi..
BWW Qauipsizdik keñesi Şığıs Gutada 30 kün boyı oq atıspau turalı rezolyuciyasın qabıldağanına qaramastan Süriya äue küşteri aymaqtı bombalauın toqtat..
Ötken aptanıñ soñında Tramp ükimeti Soltüstik Koreyağa bağıttalğan tarihtağı eñ ülken sankciyanı engizetinin mälimdegen bolatın. Sankciya qarauılına n..


text:
İşğal etilgen Qırımda ve qomşu Rusiyede apiske alınğan qırımtatarlarnıñ azat etilecegini beklemek içün Rusiye prezidenti Vladimir Putinge büyük basqı yapılmalı, bu ise bugün yoq.
Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini, Ukraina halq deputatı Ahtem Çiygoz «Prâmıy» ukrain telekanalına bildirdi.
«Şübhesiz, bu doğru malümat, qırımtatarlar yoq (dekabrniñ 29-nda deñiştirilecek şahıslar cedvelinde – QA). Putinnen printsipsiz uzlaşsalar, Putinni Qırımda o qadar raatsızlağan qırımtatarlar bu cedvellerde olamaz, Qırımnı zapt etip olamay. Şunıñ içün mında qırımtatarlarnıñ azat etilmesini beklemek içün farqlı yanaşmalı… Ukraina akimiyetini aytam. Putinge büyük basqı yapılmalı, bugün bunı körmeymiz», – dedi Çiygoz.
Onıñ qayd etkenine köre, Ukraina akimiyeti esirlerni deñişim esnasında bir netice olsun dep, «aşalayıcı usullarnı» qullana. Bugünde-bugün Ukraina ittifaqdaşlarınıñ Putinge yapqan basqısınıñ «o qadar küçü yoq, şunıñ içün, ne yazıq ki, insanlar daa apiste qalacaq», dep yaza kütleviy haber vastası.
«Amma olar ne içün apiste olğanlarını bileler. Olar küreşeler. Olarnıñ maqsadı – Qırımnı işğalden azat etmek, Qırımnıñ kene Ukrainanen beraber olması», – dep qoştı siyasetçi.
Dekabrniñ 29-nda işğal altındaki Ğorlivka yanındaki sıñırda tutulğan şahıslarnı deñişim kerçekleşe.
Dekabrde Parijde «normand formatı» sammiti keçirildi – Frenkistan, Almaniya, Ukraina ve Rusiye liderleri körüşti. Taraflar, Kyiv ve Moskva «er kesni er keske» formulası boyunca şahıslarnı dekabrniñ 31-ne qadar deñişecek, dep añlaşqan edi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy tutulğan şahıslarnı deñişim dekabrniñ 29-nda olacaq, dep tasdıqladı.
Üç taraflı bağ gruppasınıñ gumanitar alt gruppasındaki Ukraina vekili Valeriya Lutkovskaya, «İlovaysk, Debaltsevodan soñ dört yıl devamında esirlikte olğan balalarnı niayet alıp olurmız», dep bildirgen edi. Al-azırda resmiy deñişim cedvelleri yoq.
Dekabrniñ 23-nde Donbastaki zıddiyetni al etüv üç taraflı bağ gruppası «er kesni er keske» şeklinde deñişimni belgiledi.
Rusiye qoltutqan «DNR» temsilcisi Darya Morozovanıñ dekabrniñ 25-nde bildirgenine köre, olar Ukrainağa 53 insannı berecekler. Onıñ aytqanına köre, Ukraina tarafı «DNR» aydutlarına 87 insannı bermege razı oldı. Bu malümat şimdilik tasdıqlanmadı.
Dekabrniñ 18-nde Ukraina telükesizlik hızmeti Azatlıq Radiosınıñ muracaatına cevap berip, umumen Donbasta Rusiye qoltutqan aydutlarnıñ esaretinde 250 insan buluna, dep bildirdi.


text:
Çarxo Kemera Cilayin
Çarğo Kemera(Kerra) Cılayın yaki bı name ğuyo Îlmi'ra Çarğo Neolitik Çarğe Însanura ju Demo.
Qande(Semed/Serba) u Sureu(Wağt)[bıvurne | çımeyi bıvurne]
Nu demde (Î.A.(Îsa'ra Aver{Raver} 8000-5500) wağtune verdrayira muqqayis, Kemerru'ra tenena husk u tenena duz Aletu amora vıraştene. Erd'ra(Hard'ra) yaki Kil'ra qav-qacaqo amora vıraziyene Lozungede u miyande Adırde potiye, no qeydeki Zanaate Keramik'reki dest pêkerde. Unca(Fina/Reyna) no Çarğ'de İnsanu teyniya ju(yew) caê'de Îqamet kerdeyisre raye kene ra: Familyauneke juvinre nezdiye ju cayde yene têare u niyaki Dewa en vırend nane ro. Tağıl nane dı, Heywanu/Nağuru kene weyi . Senıknoğen(tüketici)`ra verrene Zednoğeniye/Jednoğoniye(Üretici) . Kare Rose(Ticaret)'ki no demde dest pê kerdo.


text:
Kyivniñ şeer yolbaşçısı Vitaliy Kliçko Ukrayınanıñ paytahtında patlavlar oldı, dep bildirdi.
«Şevçenko rayonında bir qaç patlav oldı – şeerniñ merkezinde. Bütün hızmetler anda kete. Tafsilâtlar soñra olacaq», – dep yazdı o, Telegram kanalında.
Kyivde ava telükesi devam ete.
Rusiyeniñ Ukrayınağa qarşı büyük ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine ava darbelerini endire. Moskva vatandaşlarğa ücüm etkenini inkâr ete. Rusiye Ukrayınağa qarşı zapt etüv cenkini alıp barğanını inkâr etip, bunı «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Oktâbrniñ 2-ne qadar BM insan aqları Yuqarı komissarınıñ idaresi Rusiyeniñ büyük ücümi neticesinde 6114 insan ölgenini ve 9132 kişi yaralanğanını tasdıqlap oldı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Antistatik Harddisk Poşeti
Antistatik Harddisk Poşeti - Antistatik Harddisk Poşeti Fiyat - Antistatik Harddisk Poşeti Türkiye - Antistatik Harddisk Poşeti İstanbul - Antistatik Harddisk Poşeti Ankara - ESD Harddisk Poşeti - ESD Harddisk Poşeti Fiyat - ESD Harddisk Poşeti İstanbul - ESD Harddisk Poşeti Ankara- ESD Harddisk Poşeti Türkiye - Antistatik ESD ESD Harddisk Poşeti - Harddisk Poşeti Fiyat - Harddisk Poşet Çeşitleri - Harddisk Antistatik Etiket - ESD Harddisk Etiketi
Antistatik ESD Harddisk Etiketi


text:
Ukraina millet vekili, qırımtatar halqı lideri Mustafa Cemilev Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, diger parlament fraktsiyasına birleşmek maqsadınen onıñ «Avropa birdemligi» fraktsiyasından ve diger halq mebuslarınıñ, qırımtatarlarnıñ Yuqarı Radadaki fraktsiyalarından çıqma meselesi şimdilik baqılmay.
Mustafa Cemilevniñ Qırım.Aqiqatqa aytıp bergenine köre, bu sual diger mebuslar, qırımtatarlar da iştirak etken Ukraina prezidenti ofisiniñ başı Andriy Yermak ile körüşüvde ultimatum kibi degil, teklif kibi muzakere etilgen. Bu körüşüv daa keçken sene olğan.
«Bu muzakere kibi edi: farqlı fraktsiyalarda – «Ses», «Avropa birdemligi»nde olğan qırımtatarlar, belki başqaları da qoşulır, olar birleşip ayrı bir «Qırım» ya da «Qırımnıñ işğalden boşatıluvı» adlı bir parlament gruppasını teşkil etse ediler yahşı olmaz edimi, o zaman Qırım ile bağlı sualler Yuqarı Radada tezce al etilir edi», – dedi Cemilev Qırım.Aqiqatqa.
Evel jurnalist, ATR birinci qırımtatar telekanalı baş müdiriniñ muavini Ayder Mujdabayev Facebook saifesinde yazdı: «Mustafa Cemilev ATR telekanalınıñ yayında, Aydriy Yermak oña şart qoyğanını ayttı. Cemilev Poroşenkonıñ fırqasından çıqqanınen, qırımtatarlarnıñ meseleleri tezce al etilecek».
Prezident ofisiniñ başı Andriy Yermak şimdilik bunı açıq tefsir etmedi. Qırım.Aqiqat Ukraina prezidentiniñ ofisine resmiy malümat talabını azırlay.
Mustafa Cemilev
Mustafa Cemilev – qırımtatar milliy areketiniñ lideri, dissident, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi (1991 senesinden 2013 senesine qadar). Repressiyalarğa oğratılğan edi, 15 yıl sovet apishanelerinde yattı. 303 kün devamında Omsk apishanesinde açlıq tuttı. Rusiye akademiki, dissident Andrey Saharov Cemilevge qol tutıp, BM baş kâtibine mektüp yazdı.
Mustafa Cemilev 1991 senesi Qırımğa qaytıp oldı.
III-IX çağırılış Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı ola.
Cemilev – Türkiyedeki Selçuk universitetiniñ uquq fahriy doktorı, «Ukrain cemiyetiniñ demokratizatsiyası içün» Orlık halqara mukâfatınıñ laureatı ola. Nansen medali (BM), V ve IV seviyeli Yaroslav Mudrıy knâziniñ nişanınen taqdirlengen edi.
2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqtı. Rusiye oña qarşı bir qaç cinaiy dava açtı. 2016 senesi Cemilevniñ namzeti Saharov mukâfatına kösterildi.


text:
İşğal etilgen Qırımda «söz serbestligi» barmı? Öz başına ilân etilgen akimiyet işğal etilgen yarımdadan jurnalistlerni ne sebepten quva? Bu vaziyette qırımlılarğa serbest matbuat kerekmi, ve serbest matbuattan marum qalacaq yarımadanı neler bekley?
Bu aqqında 24 haber telekanalınıñ Qırım.Aqiqat yayınında tafsilâtlı malümat ala bilesiñiz. Studiya musafirleri – Qırım jurnalisti Tatyana Rihtun ve media aq-uquqları boyunca ekspert Taras Şevçenko.
Yayın sentâbr 20 künü saat 18:30 (Aqmescit vaqtı boyunca saat 19:30) ve bazar künü saat 11:30 (Aqmescit vaqtı boyunca saat 12:30) efirge çıqacaq.
Azatlıq Radiosınıñ yañı leyhası – işğal etilgen Qırım vaziyetini bilmege istegenler içün azırlanıla.


text:
Rusiye paytahtı Moskvada aprel 30-da aqşam Lubânskaya meydanında tek kişilik numayışları teşkil etildi. Bu meydanda Federal havfsızlıq hızmetiniñ baş ofisiniñ binası yerleşe.
Numayış iştirakçileri ukrain ve rusiyeli siyasiy mabuslarnı azat etmege talap ettiler. Aynı vaqıtta olar yaqında Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımdaki mahkeme tarafından yasaq etilgen Qırımtatar Milliy Meclisine qol tutqanlarını kösterdiler.
Bundan evel, 2016 senesi #LetMyPeopleGo uquq qoruyıcı şirketi Rusyede ve işğal etilgen Qırımda siyasiy sebeplerden yaqalanğan ukrainlerniñ tarihını bildirgen esapnı derc etti.
Rusiye apishanelerinde bulunğan eñ belli mabuslar – Nadejda Savçenko, Oleg Sentsov, Aleksandr Kolçenko, Ahtem Çiygoz, Stanislav Klih, Nikolay Karpük ve digerler. Uquq qoruyıcılarnıñ malümatına binaen, 13 ukrain siyasiy mabusı Rusiyede, daa 12 mabus Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda buluna.
Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi aprel 26-da yarımada territoriyasında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etmek qararını qabul etti. Bu qararnı lâğu etmek içün bir ay devamında muracaat etmek mümkün.
Halqara toplulıq Rusiye tarafından Meclis faaliyetiniñ yasaq etilmesini takbih etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Cumaertesi künü, noyabr 7-de, sport urbasını kiygen gençlerniñ yardımı ile qurucılıq brigadası Aqmescitte qırımtatarlarnıñ toplu yaşağan «Borçoqraq» qasabasında Dülber soqağı boyunca yerleşken topraq damartısını qoraladı ve qurucılıq vagonçığını ketirip qoydı.
Vesiqalarğa köre, işbu topraqnıñ saibi – ekinci gruppa alili, 54 yaşında qırımtatarı Abdul Karakaştır – evel Qırımdan sürgün etilgen Ayşe Çetaknıñ varisidir.
Karakaş Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, işbu topraq damartısı anası Ayşe Çetakqa 1991 senesi Qırım vilâyet icraiy komitetiniñ qararı ile berildi. 90-ncı seneleri ortasında Ayşe Çetak ve oğlu işbu damartıda yazılğan edi, bunı ev kitabında, ukrain ve rus pasportlarında olğan yazılar tasdiqlay.
«Bu sene mayıs 28 künü anam – Ayşe hanım – ağır hastalığı neticesinde vefat etti, bir özüm qaldım. Onıñ adına yazılğan damartı miras olaraq maña keçti», – dey Karakaş.
Bu sene sentâbr ayında Karakaşnıñ toprağında belgisiz şahıslar peyda oldı.
«Anama topraq damartısınıñ berilmesi aqqında qarar şeer prokurorınıñ qararı ile lâğu etilgeni aqqında kâğıtnı kösterdiler. Oña köre, topraq, Aqmescit şeer şurasınıñ qararı ile, Rusiye Federatsiyasınıñ vatandaşı Şalimova Vera İvanova adına resmiyleştirilgen, onıñ vekâletli insanı – Aqmescitli Volşina Marina İliniçnadır», – dey Karakaş.
Qırım.Aqiqat Voloşina ile bağlanılacaq edi, amma yapamadı.
Vaqia yerine politsiya hadimleri keldi, amma, Karakaşnıñ degeni kibi, qorunıñ qoyulmasına keder etip olamadılar.
Uquq qoruyıcılar bu vaqianı izaatlamay. Qırım.Aqiqat mühbirleri uquq qoruyıcılarnıñ tefsirini almağa areket etecek.


text:
Cumaertesi künü, avgustnıñ 29-nda, Qırımda 33 derecege qadar sıcaq olacaq, yağanaqlar yağmaycaq. Bu aqta yerli Gidromettsentr bildirdi.
Aqmescitte az bulutlı ava olacaq. Yağanaqlar yağmaycaq. Şarqiy yel saniyede 7-12 metr olacaq. Gece ava arareti 13…15°, kündüz 31…33° olacaq.
Aqyarda az bulutlı ava olması tahmin etile. Yağanaqlar yağmaycaq. Gece şarqiy yel, kündüz ğarbiy yel saniyede 5-10 metr olacaq. Ava arareti gece 16…18°, kündüz 26…28° olacaq.
Qırımnıñ cenübiy yalısında az bulutlı ava olması beklenile. Yağanaqlar yağmaycaq. Şarqiy yel saniyede 7-12 metr olacaq. Gece ava arareti 20…22°, kündüz 28…30° olacaq.
Keriçte ise az bulutlı ava olacaq. Yağanaqlar yağmaycaq. Gece ğarbiy, şimaliy-ğarbiy yel, kündüz cenübiy-şarqiy, şarqiy yel saniyede 3-8 metr olacaq. Gece ava arareti 17…19°, kündüz 30…32° olacaq.


text:
Qırım jurnalisti Roman Spiridonovnı FSBde bir qaç saatlıq sorğudan soñ yiberdiler. Qırım.Aqiqatqa Spiridonov aytqanı kibi, subet üç saat devam etti, esasen Qırım vatandaşlıq qamaçavınıñ teşebbüsçisi, ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmov aqqında soraştırdılar.
Rusiye uquq qoruyıcıları ile subeti aqqında tafsilâtlarnı jurnalist bildirmedi.
Dekabr 10 künü Qırım jurnalisti Roman Spiridonovnıñ Aqmescitteki evinde ve ana babasınıñ evinde tintüvler Qırım vatandaşlıq qamaçavınıñ teşebbüsçisi, ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmovnıñ cinaiy işi çerçivesinde keçirilgen, dep bildirgen edi Qırım advokatı Cemil Temişev. Spiridonovnı tintüvden soñ FSB sorğuğa çağırdı.
Qırım uquq qoruyıcı organları tintüvni izaatlamaylar.
Dekabr 9-da FSB hadimleri tarafından nevbetteki tintüv Elzara İslâmovanıñ evinde keçirildi. Qırım qamaçavı idarecisi, ATR telekanalınıñ saibi Lenur İslâmovğa nisbeten açılğan cinaiy işniñ çerçivesinde keçirilgen ekinci tintüvdir.
Qırımda noyabr 2 künü ATR qırımtatar telekanalınıñ sabıq hadimleriniñ – Elzara İslâmova, Lilâ Bucurovanıñ evlerinde ve telekanal saibi Lenur İslâmovnıñ ana-babasınıñ ve Moskvadaki onıñ şahsiy evinde tintüvlerni keçirdiler. Bu sene mayıs ayında ATR sabıq baş müdiri Elzara İslâmova Lilâ Bucurova ile birlikte «QARA DEÑİZ PRODUCTION» mustaqil production studiyasını teşkil ettiler.
Ukraina Tış işler nazirligi Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı boyunca eki cinaiy işni açtı.


text:
Cumaaqşamı künü, iyünniñ 1-nde, Kremlniñ nezareindeki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ nevbetteki toplaşuvında «Çiygoznıñ davasında» şaat olaraq keçken şahıslar ifade berdi. Olar 2014 senesi fevralniñ 26-nda ötkerilgen mitingniñ iştirakçileri mabus tarafından qanunsız areketlerge çağırılmağanlarını ayttı. Bunı mahkeme toplaşusvınıñ birinci qısımından soñ advokat Nikolay Polozov tarif etti.
«Şaat kördi ki, Rusiye tarafdarları Ukraina tarafını tutqan miting iştirakçilerinden bayraqlarnı tutıp almağa tırışa edi ve atta eñ azından bir bayraqnı tutıp alğan ediler. Şaat Ahtem Çiygoznı körgen edi, o merasimniñ başında kelip selâmlaşqan edi, lâkin şaat Ahtem Çiygoznıñ bir de bir tecavuziy areketlerge çağırğanını, qanunsız areket yapqanını körmedi», – dedi advokat.
İmaye tarafınıñ ekinci şaatı Bağçasaray regional meclisiniñ azası olğanını ayttı, lâkin vaqia arfesinde Çiygoz onnen bağlanmağanını, iç bir toplaşuv ötkermegenini dedi.
«Fevralniñ 26-nda saba o (şaat – QA) öz dostı Ervin İbragimovnen beraber, o şimdiki vaqıtta esir etilgen ve alâ daa tapılmağan ve Rus akimiyeti onı tapmaq içün iç bir tedbir almay, Aqmescitke yol alğan edi. Yuqarı Şura binası yanına kelgende kördi ki, Ukrainanıñ topraq bütünligine destek bildirmek içün ötkerilgen mitingten ğayrı, başqa siyasiy fikirlernen daa bir kütleviy merasim ötkerile eken – bu Rusiye tarafdarlarınıñ mitingi edi, olar içteki azbarnıñ sağ tarafında yerleşken edi», – degen şaatnıñ sözlerini Polozov aytıp berdi.
Teneffüsten soñ mahkeme toplaşuvı devam etecektir.
Ahtem Çıygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukrainanñ territorial bütünligine qol tutulmasına bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulğan edi. O zaman miting iştirakçılerine Rusiye tarafdarları, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ temsilcileri qol tutqan edi.
«Çiygoz davasını» Rusiye mahkemesi qapalı toplaşuvda: qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca, davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde ekige ayıraraq, «26 fevral» davası çerçivesinde baqmaqta.


text:
Búgin universitet studentleri arasında “Eń jaqsı kitapqumar” tańlawı universitet basqıshı ótkerildi. Tańlawda studentler tómendegi 3 shárt boyınsha qatnastı. «Eń bilimli kitapqumar» shárti (test kórinisinde). Bunda qatnasıwshılar arasında test (50 test sorawdan ibarat) ótkeriledi. «Annotaciya sheberligi» shárti. Bunda qatnasıwshı tárepinen «Men jaqtırǵan shıǵarma» atamasında ózi jaqsı kórip oqıǵan shıǵarma boyınsha qısqasha maǵlıwmatlar – annotaciya beriledi. «Kitapqumarlıq hám kitap oqıw mádeniyatın keń úgit-násiyatlaw» shárti. Bunda qatnasıwshı tárepinen kitapqumarlıq hám kitap oqıw mádeniyatın úgit-násiyatlaw processi ámelge asırıladı. Qatnasıwshılardı bahlap barıw ushın universitet professor-oqıtıwshılarınan tóreshiler dúzilip tańlaw tártibi boyınsha bahalap bardı hám jeńimpazlar anıqlandı:
Jarıs juwmaǵında 1-orın Yuridika fakulteti 4-kurs studenti M.Yusupov, 2-orın usı fakultet 3-kurs studenti E.Yusupov, 3-orın Sanaat-texnologiya fakulteti 2-kurs studenti N.Qaljanova jeńimpazlar boldı. Sonday-aq, “Eń jaqsı kitapqumar” nominaciyası boyınsha Tariyx fakulteti 4-kurs studenti U.Berdimuratov, Qaraqalpaq filologiyası hám jurnalistika fakulteti 1-kurs studenti A.Qoshmuratova ılayıq dep tabıldı. Jeńimpazlar diplom menen sıylıqlandı hám 1-2-3-orın alǵan studentler keyingi basqıshqa jollama aldı.


text:
Jogorku Keneştiñ 26 qazandağı otırısında deputattardıñ birqatarı Bişkekte sayasatkerler men belsendilerdiñ jappay wstaluın talqılaudı wsındı. Bwl tur..
Qañtar qırğınınan keyin qwrılğan "Elge Qaitaru" Qazaqstan aktivterin qaytaru qoğamdıq qorı qwrılıp egemendik alğan 30 jıldağı elden sırtqa şığıp ketke..
Qıtayda ötip jatqan QKP Wlttıq s'ezi sol eldiñ sayasi bolmısında asa mañızdı. El tarihındağı iri sayasi özgerister men reformalar osı Wlttıq s'ezinde..
– «Prezident Toqaevqa mümkindik bereyik» dep, biraz qoğam ökilderi söz qılıp jürgenin bilesiz. Al aldağı saylaudıñ nätijesinde prezidenttiñ ökilettik..
Täjikstanda äleumettik mäselelerdi köterip, şeneunikterdi jii sınaytın tanımal jurnalist äri bloger Daler Imomäli 10 jılğa bas bostandığınan ayrıldı...


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnıñ sorğusı dört saat devam ete. Faalni Aqmescitte Trenöva soqağına yerleşken Qırım Taqiqat komitetiniñ Baş taqiqat idaresinde sorğuğa çekeler.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, taqiqat komitetine mart 27 künü qırımtatar faali Asan Çaruhovnı da çağırğan ediler. Faali endi «fevral 26» işi boyunca sorğuğa çekilgen edi.
Bildirilgeni kibi, mart 27 künü Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnı «fevral 26» işi boyunca sorğuğa çağırdılar.
Mart 23 künü Taqiqat komitetinde Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerov sorğuğa çekilgen edi. Onı Ahtem Çiygoznıñ faaliyeti ve 2014 senesi fevral 26 künü mitingniñ teşkilâtçıları aqqında sorağan ediler.
2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Qırımnıñ Ukrainadan ayırıluvına qarşı çıqqan ve qol tutqanlarnıñ kütleviy mitingi keçti. Qırımtatarlarğa, Meclis temsilcileri ve Ukraina tarafdarlarına Rusiye tarafını tutqan vatandaşlar qarşılıq kösterdiler. Soñkilerni Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksönovnıñ reberliginde «Russkoye yedinstvo» yetekçileri topladılar.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Kyivge resmiy ziyareti ile kelgen Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan ile işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarınıñ aq-uquqları ve serbestligi içün küreşmege añlaştı.
«Prezident Erdoğan ile beraber Qırımda insan aqları bozulamaz ve yarımadanıñ işğalci akimiyeti repressiv areketler yapamaz, dep qayd ettik... Ümüt etemiz ki, Türkiye Qırımnıñ işğalden azat etilmesi boyunca halqara dostlar gruppasına qoşulır, bu ğayeni men New Yorkta seslendirgen edim», – dep yazdı Poroşenko.
«Rusiye Federatsiyasınıñ işğalni qanunlaştırmaq ıntıluvları nasıl olsa da faydasız», – dep yazdı o içtimaiy ağlarda ve Erdoğannı Ukrainanıñ büyük dostu dep adlandırdı.
Ukraina prezidentiniñ matbuat kâtibi Svâtoslav Tsegolkonıñ bildirgenine köre, eki prezidentniñ 45 daqqağa planlaştırılğan körüşüvi üç saat sürdi.
«Bugün 9 devletlerara vesiqa imzalanacaq. Mında yatırımlarnıñ qorunması ve ekili bergi alınmasınıñ ögüni alma aqqında aytıla. Türkiye Ukrainanıñ beş büyük ticaret ortağı sırasına kirdi. Ankara Ukraina topraq bütünligine ve Donbassqa barıştırıcı missiyanıñ kirsetilmesine qoltuta», – dep qoştı vekil.
Ziyaret sırasında Ukraina ve Türkiye arasında Strategik şuranıñ altıncı toplaşuvı keçirile. Taraflar farqlı strategik yönelişlerde işbirligini terenleştirme, halqara barışıq ve regional havfsızlıq meselelerini muzakere eteler. Toplaşuv neticesinde bir sıra eki taraflı vesiqa imzalanması beklenile.
Poroşenko ve Erdoğan aqımdaki seneniñ sentâbr ayında Birleşken Milletler Baş assambleyası vaqtında körüşken ediler. Türkiye lideri Ukraina zenaatdaşınen bu ziyaretniñ planlarını laf etken edi. Bunıñnen beraber, Ukraina topraq bütünligi ve devlet sıñırlarına qoltutqanını tekrar bildirgen edi.


text:
Rusiye FSBsi devlet hainliginde qabaatlanğan qırımlı İvan Yatskinniñ davası boyunca tahqiqatnı küzde bitirmege planlaştıra. Bu aqta advokatı Nikolay Polozov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Oña qarşı tahqiqat tedbirleri devam ete, muntazam sürette keçirile. Tahqiqat areketleriniñ tarzı aqqında bir şey aytıp olamayım, çünki aydınlatmama senetini imzaladım, davada Rusiye devlet sırı mevcut», – dedi Polozov.
Onıñ aytqanına köre, tahqiqat tedbirleri küzge qadar bitecek ve advokat cinaiy dava malümatını ögrenip başlaycaq.
FSB tahqiqatçısı Yatskinniñ davası boyunca malümatnı açıq sürette izaatlamadı.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Moskvadaki mahkeme Yaktsinniñ apis cezasını daa eki ayğa uzattı, o, Moskvadaki Lefortovo SİZOsında 2020 senesi oktâbrniñ 16-na qadar qalacaq.
Qırımnıñ Curçı rayonınıñ Aybar (Voykovo) köyüniñ sakini İvan Yatskin 2019 yılda oktâbr 16-sında tutuldı. Bu dekabr ayında belli oldı.
Polozov, Yatskin apiske alınğan soñ Qırımdan Moskvağa çıqarıldı, dep bildirgen edi. Onıñ aytqanına köre, Rusiye quvetçileri qırımlığa «büyük maneviy basqı» yaptı.
TASS Rusiye haber agentliginiñ bildirgenine köre, qırımlığa qarşı dava tafsilâtları «tahqiqat menfaatları içün» aydınlatılmay.
Qırım.Aqiqatnıñ Ukraina telükesizlik hızmetine yollağan muracaat cevabında İvan Yatskin UTH ile işbirligi yapmadı, dep aytıla.
Daa evel o «Lefortovo» Moskva tahqiqat komitetinden Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ve Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisovağa mektüp yazıp, onı deñişim cedveline kirsetmege ve qorantasına maddiy yardım köstermege rica etti.


text:
Aluştanıñ Yuqarı Şuma köyü (Verhnâya Kutuzovka) Çatırdağnıñ cenübiy orman platosında, Aqmescit-Yalta yolunıñ eki tarafında yerleşti. Al-azırda köyde yaşağanlarnıñ sayısı 1926 senesi yaşağanlarnen aman-aman aynı ola – tahminen biñ kişi.
Yuqarı Şumanıñ ne vaqıt peyda olğanı belli degil. Tarihçılarnıñ aytqanına köre, Genuyanıñ Elias-Bey Solhatskiy ile 1381 senesi imzalağan añlaşmağa köre köy Soldayya konsullığına kirgen edi. Belli olğan tarihiy bir vaqia bar – 1774 senesi iyülniñ 24-nde (avgustnıñ 4-nde) rus-türk cenki vaqtında Şuma uruşında ileride general-feldmarşal olacaq, o vaqıt ise Moskva legionınıñ bombacı batalyonınıñ komandanı podpolkovnik Mihail İllarionoviç Kutuzov ağır yaralanğan edi.
Yuqarı Şumanıñ yeşil kenarlarında yaz nasıl keçe – Qırım.Aqiqatnıñ fotoresimlerinde.
Qırım.Aqiqatnıñ yañı qullanımını bu bağlantılardan keçip qurmaq mümkün: smartfon ve planşetler içün iOS ve Android platformalarında.


text:
Yılnıñ başından Qırımda dört teraktnıñ aldı alındı, dep bildirdi salı künü Rusiye telükesizlik şurasınıñ kâtibi Nikolay Patruşev, dep haber ete «İnterfaks».
«Mahsus hızmetler ve uquq qoruyıcılarınıñ ortaq işi (2020 senesi) sekiz terror tarzlı cinayetni, hususan dört terror ücüminiñ aldını almağa imkân berdi», – dep ayttı salı künü Telükesizlik şurasınıñ kâtibi işğal etilgen Qırımdaki milliy telükesizlik meseleleri toplaşuvınıñ videokonferentsiyasında.
Patruşevniñ fikirince, keçken kurort mevsimi vaqtında Qırımda alınğan telükesizlik tedbirleri «regionda cinaiy vaziyetniñ kerginleşmesine, tabiiy ve tehnogek fevqulâde vaziyetlerniñ peyda olmasına yol bermedi».
Patruşev, yarımadada yol qazalarınıñ sayısı eksile, dep qayd etti.
«Yol qazalarınıñ ve anda elâk olğan vatandaşlarnıñ sayısı aman-aman 13% eksildi. Yol qazalarında zarar körgen balalarnıñ sayısı (aman-aman üçte birine) eksildi», – dep bildirdi o.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Nikolay Patruşev salı künü Qırımdaki milliy telükesizliknen bağlı online toplaşuv keçire.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Bağçasaray rayonınıñ Ulaqlı (Glubokiy Yar) köyü civarında "Tavrida" trassasında fevralniñ 5-inde aqşam yol qazası oldı. Neticede üç adam yaralandı.
Bunı Rusiye FVN-niñ Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti haber ete.
Müessise, yolda Mazda, Audi ve Ford Focus maşnaları urulğanını qoştı.
"Qaza neticesinde Mazda maşnasındaki üç adam zarar kördi, olarnıñ birisi 5 aylıq bala. Aydavcı maşna içinde qısılğan qaldı. Qurtarıcılar onı mahsus aletniñ yardımınen çıqardı. Adamlarnıñ üçüni de Bağçasaraynıñ Merkeziy rayon hastahanesine alıp kettiler", - aytıp berdi Rusiye nezaretindeki Qırım fevqulâde vaziyetler naziri Sergey Şahov.
Fevralniñ 6-sında saba Aqmescit-Bağçasaray-Aqyar yolunda yengil maşna ve yük maşnası çatıştı, qazada üç adam elâk oldı.
Fevralniñ 4-ünde aqşam "Kezlev - Aqmeçit" yolunda Saq rayonında eki yengil maşna - VAZ-2112 ve Geely - çatıştı. Qazada yedi adam yaralandı.
Qırımda fevralniñ 3-ünde, neticesinde piyadeler öldürilgen eki yol qazası oldı. Bir maşna Aluşta civarında aqaynı urıp öldürdi. O piyadeler keçitinden yolnı keçe edi. Ekinci qaza Keriçte oldı, anda tükân yanında aydavcı esli qadınnı bastı.
Daa evel İslâm Terek (Kirovskoye) rayonında fevralniñ 3-ünde aqşam "Tavrida" trassasında yengil maşna ve yük maşnası çatıştı. Üç adam yaralandı, olarnı hastahanege alıp kettiler.


text:
Ukrainada fevralniñ 23-nde demokratik şekilde saylanğan ilk Qırım müftisi, Birinci Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ reisi, qırımtatar milliy gimniniñ müellifi Noman Çelebicihan añıla.
Bu aqta Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciliginiñ Facebook saifesinde haber etile.
Noman Çelebicihan 1918 senesi fevralniñ 23-nde Aqyar apishanesinde bolşevikler tarafından qurşunğa tizilgen edi.
«Bu qurbannen sovet rejimi qırımtatar halqına qarşı bir sıra cinayetni açtı, onıñ eñ yüksek seviyesi ise 1944 senesi facialı sürgünlik oldı. Ve bugün Qırımda Rusiye işğalci akimiyeti qırımtatarlarnı «pek» basqığa oğrata ve taqip ete», – dep aytıla Zelenskıynıñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilcilik haberinde.
Qırımtatarlar er yıl bu künde hatıra tedbirlerini keçire.
Kyivdeki Yaroslav Mudrıy Milliy kütüphanesinde ukrain ve qırımtatar tarihçıları Noman Çelebicihannıñ ayatı aqqında tarif etecek.
Er yıl olğan «Yardım eli» hayriye aktsiyası keçirilecek, toplanğan para ukrainalı siyasiy mabüslerniñ balalarına yollanılacaq.
Noman Çelebicihan 1885 senesi molla qorantasında dünyağa keldi. Bağçasaray, İstanbul ve Sankt-Peterburgda oqudı, qırımtatar gençleriniñ maarif ve inqilâp teşkilâtlarında iştirak etti.
2018 senesi Çelebicihan öldürilgeniniñ 100 yılında Çerniğiv vilâyetiniñ İgnâ şeerinde hatıra tahtası tiklendi.


text:
Yanvarniñ 17-sinde Aqmescitteki Jeleznodorojnıy rayonı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir işi» figurantı Uzair Abdullayevniñ ömür arqadaşi Fera Abdullayevanıñ memuriy uquq bozuvını baqtı
2017 senesi dekabrniñ 8-nde «Hizb ut-Tahriri» işi boyunca oturışuv esnasında Fera Abdullayevanı oturışuvğa yibermediler. Ondan soñ ise memuriy protokol tizmek içün alıp kettiler. O, Rusiye memuriy uquq bozuv aqqında kodeksiniñ (KoAP) «mahkemeler içün tayin etilgen faaliyet tertibini temin etüv boyunca akem ya da mahkeme icracısınıñ talabına boysunmama» hususındaki 17.3 maddesiniñ 2-nci qısmına muvafıq olaraq uquq bozuvda qabaatlandı.
Mahkeme oturışuvı saba saat 10-ğa planlaştırıldı, lâkin dört saat keçikip başladı.
Ne içün o qadar çoq?
Er şey uquqçı Lilâ Gemecige imaye etmek imkânınıñ berilmegeninden başlandı. Sebebi: ağzaviy şekilde yapılğan muqavele yeterli degil. Fera Abdullayeva ariza yazdı, ve aq-uquq qorçalayıcısını içerige yiberdiler. Lilâ Gemeci video ve foto çıqartılmasına izinniñ berilmesini ve oturışuvğa kelgen bütün diñleyicilerniñ mahkeme zalına kire bilmelerini istep, muracaat etti. Ondan soñ oda tapmaq içün birinci tehnik teneffüs ilân ettiler. Lâkin zalğa yalıñız on eki diñleyici kire bildi, qalğanları koriderda bekledi. Ekinci tehnik teneffis birincisinden aman soñra, imaye tarafı «iş»niñ materiallarınen tanış olsın dep, ilân etildi. Oturışuvnıñ ortasında daa bir teneffüs – imaye şaatlarınıñ vesiqalarını resmen azırlamaq içün ilân etildi.
Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işi»niñ diger bir figurantınıñ ömür arqadaşı Fatma İsmailova: «Doğrusı, biz endi buña alıştıq. Aqaylarımızğa oturışuvlarğa barğanda bizni adet üzre içeri yibermeyler. Mahkemede iş künü bitmegence bütün kün koridorlarda turğanımız ola. Baqıñız, bu iş boyunca diñleyicilerniñ ekseriyeti qadınlar. Olarnıñ bir çoqu – öz aqaylarınıñ mahkemelerine kirmege imkânları berilmegen, siyasiy mabüslerniñ zevceleridir», – dep izalay. Adet üzre kirmege izinniñ berilmegeni, aqrabalar tarafından oturışuvlarnıñ qapalı şekilde keçirilgenine qarşı şikâyetlerniñ berilmesi ile yekünlene. Bu sefer qadınnıñ aqayını köremek teşebbüsi, memuriy uquq bozuv aqqında protokolnen yekünlendi.
2017 senesi dekabrniñ 8-nde ne oldı?
O künü Aqmescitteki «hizbler» işi boyunca nevbetteki oturışuv yapılmaqta edi. Mahkeme icracısı, Abdullayevanıñ yanına kelip, Fera bir qat aşağı – ekinci qattan birincige enmek kerek, dep israr etti.
(Protokolnı tizgen mahkeme icracısı) Berezko: «O, mahkemeniñ zalına qapalı oturışuvğa kirecek oldı. Men enmesini talap etkende o, şamata çıqarıp başladı», – dedi.
Fera qabaatını red ete ve asılında koridorda degil de, merdiven meydançığında bulunğanını bildire. O, ne akemniñ soyadı, ne zalnıñ nomerası, ne de oturışuv açıq ya da qapalı şekilde olacağı aqqında haberi bar edi, dep qayd ete: «Mende iç bir malümat yoq edi – yalıñız oturışuvnıñ künü ve saatı, – bu sebepten menim içün koridorda turmaqnıñ iç bir manası yoq edi».
Mahkeme icracısı çıqışını, bir-birine zıt kelgen beyanatlardan başlay:
– Men evelden bu vatandaş hanımını tanımay edim ve oña qarşı iç bir menfiy munasebetim yoq edi, – dey o. – Onıñ tertip bozup areket etkenini körgenim endi birinci kere degil.
Gemeci, doğrusını bilmege tırışa:
– Bunı nasıl añlamalı: siz onı birinci kere kördiñizmi, yoqsa bundan evel de böyle şey oldımı?
Protokol tizilgen vaqıtta Fera, bütün yazılğanlarnıñ böten olğanını aytıp başladı. «O ise yılmaydı ve, közüme baqıp: «bu sizge öyle kele», dey».
Fera Abdullayevanıñ tam bulunğan yeri aqqında sualge protokol tizgen mahkeme icracısı ve zenaatdaşlarınıñ fikirleri bir-birine uymay. Birincisi onıñ koridorda olğanını, qıçırğanını ve diger mahkeme oturışuvlarına zarar ete bilgenini ayta. Berezko tarafından ratsiya ile çağırılğan diger «qanun vekilleri» onıñ, ne olsa da, merdivende olğanını, lâkin «sesni pek çıqarıp laf etkenini» bildireler.
« Qırımdaki bütün «akimiyet»ni asabiylendiremiz»
Mahkeme icracısı Berezko, qırımtatarlar mahkemege kelgen sayın olarnıñ tarafından anda çarpışmalar ve memnüniyetsizlik kösterüvleri ola. «Misal içün, mahkemege 50 kişi kele, ve olarğa koridordan çıqmağa rica etilgende, mahkeme icracılarını qorquzıp başlaylar».
– Yani sizin tarafıñızdan qırımtatarlarğa qarşı menfiy munasebet bar, öylemi? – soray uquqçı.
– Elbette yoq.
– Aysa bunı nege ikâye etesiñiz?
Oturışuvdan soñ Fera Abdullayeva, mahkeme icracısı oña qarşı memuriy protokol tizgen kününden başlap, onıñ tarafından menfiy munasebetni is etkenini söyledi. «O, mahkeme zalındaki beyanatlarınen bu duyğularımnı tasdiqladı».
Mahkeme icracısı «akimiyet»niñ kerçek yüzüni kösterdiLilâ Gemeci
Aq-uquq qorçalayıcısı Lilâ Gemeci, Fera Abdullayevağa qarşı açılğan «tertip bozucısı işi»nde qabaatlav qararınıñ çıqarılması, mahkeme icracıları içün bir «kartblanş» ola bilecegini tüşüne:
«Olar yurtdaşlarımıznıñ mahkemege bir-birine qol tutmaq içün kelgenlerine ğayet menfiy munasebet köstereler. Böyle beyanatlar ile mahkeme icracısı iqtidarda olğan ve şimdi qırımtatarlar ve musulmanlarğa qarşı (repressiyalar – QA) yapqan «akimiyet»niñ kerçek yüzüni kösterdi. Olğanı-olacağı olarnı asabiylendiremiz.
Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayonı mahkemesinde nevbetteki oturışuv fevralniñ 6-sına tayin etildi.


text:
Minnihanov qayd etti ki, o, Putinniñ ricası ile, qırımtatar halqınıñ talaplarını ve olarnıñ öz kelecegine olğan noqtaiy-nazarını ögrenecek. Ve şu meselede alâqacı olmağa da razı olğanını bildirdi.
O qayd etti ki, onıñnen beraber Qırımğa Tatarstan ticaret vekilleri de kelgen eken.
Qurultay vekilleri Qırımtatar halqınıñ özüni belgilev aqqını amelge keçirüv aqqında qarar leyhasını baqacaq. Qarar leyhasında qırımtatar halqınıñ tarihiy Vatanında milliy-territorial cumhuriyetiniñ meydanğa ketirilmesi aqqında da söz yürsetile


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/12-25
Morad Rämzi (25.12.1855, Minzälä öyäze Älmät awılı, Irınbur gubernası, / Rusiä İmperiäse - 2.04.1934, İli Qazax ölkäseneñ Çöçäk qalası, / Könçığış Törkistan yäki Şeñcan, Qıtay Cömhüriäte) — möselman törki mäğrifätçese.
Qor'än xäfizı — Qazan, Cayıq, Taşkent häm Mädinädä belem ala; Taşkent, Mäkkä häm Çöçäktä uqıta.
Sufiçılıq belän qızıqsına, tärcemälär yasıy, tatar tarixı buyınça arxiv materiallarnı tuplıy.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
İşğal etilgen Qırım kurort mevsimi devamında 83 mlrd. ruble qazandı. Böyle raqamlarnı cumhuriyetniñ kurort «naziriniñ» birinci muavini İgor Kotlâr seslendirdi, – dep haber ete Qırımnıñ öz başına ilân etilgen ükümet «ruporı» Krıminform saytı.
Onıñ bildirgenine köre, şifahane-kurort müessiselerinden 1,09 mlrd. rub. miqdarında kelgen bergi saanıñ bütün kelirlerini aks ettirmey.
Qırımğa kelgen er bir turistniñ masrafları tahminen 25 biñ rubleni teşkil etken eken, böylece, «nazirlik» kurort mevsiminiñ umumiy kârını saydı.
«Biz sayıp çıqtıq, bu raqam 83 mlrd. rub. civarında oldı. Eger kurort mevsiminiñ bütün kelirlerini esaplaycaq olsaq», – dep qayd etti Kotlâr.
2013 senesine nisbeten bergiler 25% eksildi. Turistik bergisi ise 65,8% 11,1 mln. rublege qadar azlaştı.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Dekabrniñ 8-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Litva Cumhuriyeti prezidenti Dalia Gribauskayte ile beraber ötkergen matbuat konferentsiyasında, Litvanıñ, Qırımda işğal rejiminiñ yoq etilmesi ceryanında faal surette iştirak etecegini bildirdi.
«İnterfaks» haber agentligi Poroşenkonıñ: «Men, Qırımda işğal rejimini yoq etmek maqsadınen «dostlar grubu»nıñ meydanğa ketirilmesi içün Ukraina tarafından kösterilgen ğayretler aqqında prezident hanım efendini haberdar ettim. Ve Litvanıñ Qırımda işğal rejiminiñ yoq etilmesi ceryanında faal surette iştirak etecegine dair işandıruvlar eşitip, pek memnün oldım», – degenini bildire.
Bildirüvdeki malümatqa köre, Ukraina prezidenti, Gribauskayte ile Donbassta OSCE (OBSE)niñ umumiy monitoring missiyasında (UMM) Litvanıñ iştirak etüvini arttıruv meselesini muzakere etkenini bildirdi.
«Biz Litvanıñ OSCE UMMde iştirak etüv boyunca ğayretlerine yüksek qıymet kesemiz. Biz bugün Litvanıñ iştirakini sayıca arttıruv imkânını da muzakere ettik», – dedi Poroşenko.
Ukraina prezidentiniñ matbuat hizmeti bildirgeni kibi, dekabrniñ 8-nde Ukraina ve Litva Presidentleri Şurasınıñ onıncı oturışuvı neticesinde devletlerniñ liderleri Petro Poroşenko ve Dalia Gribauskayteniñ uzurında eki taraflı emekdaşlıq boyunca bir qaç vesiqa imzalandı.
Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ İnsan aqları komiteti mart 16-da Jenevada işğal etilgen Qırımda söz serbestligi ve ATR birinci qırımtatar telekanalını qapatuv telükesini muzakere etti. Bunı Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi.
«Qırımda söz serbestliginiñ vaziyetini muzakere ettik. İşğal etilgen Qırımda söz serbestligi meselesine, şu cümleden ATR qırımtatar telekanalınıñ qayd olamağanını ve 2015 senesi aprel 1-den itibaren onı qapatuv telükesine ayrı diqqat ayırdıq...», – dep yazdı o Facebookta.
ATR telekanalı baş müdiriniñ malümat siyaseti boyunca muavini Lilâ Bucurova da telekanalnıñ yayınlanması toqtatıla bile, dep qorqa.
«Aprel 1-ge qadar, qayd işleriniñ müddeti bitkenine qadar, az qaldı. ATR dört kere vesiqalarnı teslim etken edi. Mart 31-de seyircilerimiznen sağlıqlaşmağa mecbur olacaqmız, dep qorqamız», – dep yazdı o.
Noyabr ayında Rusiye Devlet Duması Qırımnıñ kütleviy haber vastaları içün qayd müddetini 2015 senesi aprel 1-ge qadar arttırdı. Bu künge qadar olar Ukraina devlet organları bergen vesiqalar esasında çalışa bileler.
Qırımda 167 kütleviy haber vastası Rusiye qanunlarına köre yañıdan qayd oldı. Bu malümatnı fevral 10-da Qırım Devlet Şurasnıñ malümat siyaseti, bağ ve kütleviy alâqalar komitetiniñ toplaşuvında onıñ reisi Sergey Şuvaynikov aydınlatqan edi. Onıñ bildirgenine köre, daa 40 ariza tezden qayd etilecek.


text:
«Deñiz müdirligi» Keriç parom keçitiniñ operatorı qayd ete ki, onıñ hızmetlerini üç milliondan ziyade yolcu qullandı. Müessise matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, «Qırım» limanında üç millonlı yolcunı qarşıladılar.
«Yubiley yolcu Svetlana Mihaylük oldı, o Qırım limanına «Protoporus IV» adlı paromnen keldi, o yerde tantanalı merasim keçirildi ve «Deñiz müdirligi Keriç parom keçiti» hatıra yarlığı taqdim etildi», – dep qayd etile beyanatta.
Bunen beraber, müessisede qayd ettiler ki, Keriç parom keçitiniñ keçirüv qabiliyetiniñ eñ yüksek noqtasına irişilmedi. Beyanatqa köre, raatlıq künleri keçit küçleriniñ yarımından biraz ziyade çalıştı.
«Deñiz müdirliginde» bildirdiler ki, cedvel deñişmesi keçitniñ keçirüv qabiliyetini yüksletmege, ve 2016 senesi turistik mevsiminiñ töpe noqtasında, 2015 senesi turistik mevsimine baqqanda, bekleme vaqtını qısqartmağa yardım etti. Şimdiki vaqıtta ayrı paromlar vastasınen künde 14 eki taraf seferi yapıla.
Tünevin Kremlge boysunğan yarımada ükümetiniñ kurort ve turizm naziri Sergey Strelbitskiy bildirdi ki, işğal etilgen Qırımnı yıl başından 2,6 million turist ziyaret etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Djonson - Bayden söyläşüe
Angliya prem’yerı Djo Bayden belän telefonnan söyläşte
Angliya prem’yer-ministrı Boris Djonson AQŞnıñ yaña liderı Djo Bayden belän telefonnan söyläşte.
Ministrlar kabinetınnan yasalğan açıqlawğa kürä Boris Djonson Djo Baydennı wazıyfağa kereşüe belän täbrik itte, ike il arasındağı yaqın ittifaqnı tiränäytergä teläwen citkerde.
Djonson Baydennıñ klimat üzgäreşe belän bäyle Parij kileşüenä qabat quşılu qararınnan qanäğat’ buluın belderde.
İke lider koronavirus kizüe arqasında barlıqqa kilgän şartlar häm klimat üzgäreşenä qarşı köräşkä tuqtaldı.
Djonson häm Bayden Angliya belän AQŞnıñ iminlek häm saqlanu ölkäsendäge xezmättäşlek nigezendä NATO ittifaqı belän keşe xoquqların üsterü häm demokratiyane saqlawğa qarağan urtaq qıymmätlärgä tuğrı qaluların assızıqladı.
Bäyläneşle xäbärlär
İspaniyada poyızdlar bäreleşte
Ber ük yünäleştä xäräkät itüçe ike poyızd bäreleşü arqasında 155 keşe yaralana


text:
Abdulla Tuqay
Abdulla Muhammedarif oğlu Tuqay ,Tatar halqınıñ büyük şairi, yazıcı, publitsist ve edebiy tenqitçi. Sıqça zemaneviy Tatar edebiyatınıñ esasçısı olaraq añıla.
Abdulla Tuqay 1886 senesi aprel 26 künü Qazan guberniyasınıñ Quşlavıç köyünde doğğan. Babası şu köyde mollalıq yapqan edi. Dört yaşında olğan Abdulla öksüz qaldı. Ondan soñ balalığını Qırlay köyünde bir köylü qorantasında keçirdi. İlk tasilini Qırlay mektebinde aldı. 1895 s. soñ Uralsk şeerinde (şimdi Qazahistandaki Oral şeeri) aqrabalarınıñ yanında aile terbiyesi körip aynı zamanda şeer medresesinde oquy edi. Anda Tatar halq edebiyatınıñ inceliklerinen beraber, Arap, Fars, Rus, Başqurt, Türk kibi halqlarnıñ edebiyatlarını da ögrendi.
Osmanlı Devletinden Rusiyege kelgen Türk ceditçisi Abdulveli onı Türkçe ve Frenk edebiyatlarınen tanıştırdı. Tuqay daa soñra Abdulveli içün dünyanı tanımaq içün közümni açqan kişi degen. Tuqay medresede oqup şiirler yazmağa başladı. 1905 senesiniñ başında sotsial-demokratlar organı olan “Uralets” gazetasına mürettip olaraq kirdi. Şeerdeki inqilâbiy areketlerinde de iştirak etti. 1905 s. inqilâbından soñ Uralskte Tatar tilinde çıqarılıp başlağan “Fiker” (Fikir), “Äl-ğasr äl-cädit” (Yañı asır) gazetalarında, “Uqlar” (Oqlar) mecmuasında faal olaraq çalıştı. Bu neşirlerniñ em mürettibi, em tüzetici, em jurnalistlerden birisi, em de muarriri edi. “Cayıq”ta Tuqaynıñ şairligi ve yazıcılığı inkişaf etti, şüreti bütün Rusiyege cayıldı. Tuqay 1907 senesi küzünde Qazanğa qayttı. O zamanki edebiy-medeniy müitniñ merkezinde istidadı kemalına yetti. Bu devirde Tuqay esasen “Yäşen” (Yaşın) ve “Yalt-yolt” (Tañ) icviy mecmualarında çalışa edi. 1907-1912 seneleri arasında eñ namlı şiirlerini yazdı. Şiirlerniñ esas mevzusı adiy halqnıñ yaşayışı edi.
1913 s. aprelniñ 15 künü Abdulla Tuqay tuberkulöz hastalığından 26 yaşında olğanda vefat etti.


text:
Çavuşoğlu Yaponiyada
Çavuşoğlu: "Yaponiya keşesez qorallı hawa apparatı bulmasın, başqa saqlanu sänäğäte êşlänmälärebez bulmasın, bolardan alırğa telägän oçraqta bez şatlanıp bu ölkädäge ixtıyacların da qanäğätländererbez"
Türkiyä Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu, aldağı könnärdä Yaponiya belän saqlanu sänäğäte häm iminlek kiñäşmälären uzdıraçaqların belderep: "Yaponiya keşesez qorallı hawa apparatı bulmasın, başqa saqlanu sänäğäte êşlänmälärebez bulmasın, bolardan alırğa telägän oçraqta bez şatlanıp bu ölkädäge ixtıyacların da qanäğätländererbez”, - dide.
Çavuşoğlu duçar bulğan höcüm näticäsendä häläq bulğan Yaponiyanıñ monnan aldağı Baş ministrı Abe Şinzonıñ irtägä ütkäreläçäk cenaza cıyınında qatnaşu öçen kitkän Yaponiya başqalası Tokioda jurnalistlarnıñ könüzäk mäs’älälärgä qağılışlı sorawlarına cawap birde.
Bu säfär waqıtında Türkiyädän Yaponiyağa (keşesez qorallı hawa apparatlarınıñ) täêmin itelüe mäs’äläse quzğatılaçaqmı yuqmı digän soraw uñayınnan Çavuşoğlu: "Bez êşläp çığarğan keşesez hawa apparatları, keşesez qorallı hawa apparatları dönyada xäzerge waqıtta citeşterelgän êşlänmälär arasında iñ yaxşılarınnan berse bulıp, xätta iñ başta tora. Liviyada da bigräk tä Tripolineñ basıp alınuıñ totqarlawçı da Türkiyäneñ keşesez qorallı hawa apparatları ide. Yaponiya belän här ölkädä bulğanı kebek saqlanu sänäğäte tarmağında da xezmättäşlegebezne üsterergä telibez”, - dip äytte.
Çavuşoğlu Yaponiya belän aldağı könnärdä saqlanu sänäğäte häm iminlek belän bäyle kiñäşmälärneñ ütkäreläçägen uzdırılaçağın citkerep: "Yaponiya keşesez qorallı hawa apparatı bulmasın, başqa saqlanu sänäğäte êşlänmälärebez bulmasın, bolardan alırğa teläsälär, başqa Aziya illäre dä xäzerge waqıtta bik qızıqsına, bigräk tä Malayziya häm İndoneziya, bu illär bezneñ saqlanu sänäğäte êşlänmälärebez belän bik nıq qızıqsınalar, kileşülärgä qul quyıla, bez şatlanıp Yaponiyanıñ bu ölkädäge ixtıyacların da qanäğätländererbez”, - dip belderde.
Tışqı êşlär ministrı: "Dön’yada, minemçä, bezneñ keşesez qorallı hawa apparatlarıbız kebek üze öçen cır yazılğan, iseme balalarğa quşılğan başqa ber keşesez qorallı hawa apparatı yuq. Ukrainada tuğan ir balalarğa birelgän iñ populyar isem Bayraktar", - dide.
Bäyläneşle xäbärlär
“Pänçä – Kilit” xäräkätendä bügengä çaqlı 480 terrorçı täêsirsez xälgä kiterelde"
Bu xaqta Türkiyä milli saqlanu ministrı Hulusi Akar belderde


text:
Qırım işğali qırımtatarlarğa nasıl yañı telüke ketirdi? Öz başına tayin etilgen akimiyet ne sebepten qırımtatarlarnıñ yetekçilerini yarımadağa kirsetmey? Razı olmağanlarnı ne içün Qırımdan quvıp çıqaralar? Ukraina ve alem yarımadada qalğanlarğa yardım ete bilecekmi?
Qırımtatarlar kene havf altında. Bu aqta söz «24» haber telekanalında «Qırım.Aqiqat» teleleyhasınıñ yañı yayınında yürsetilecek.
Studiya musafirleri:
Mustafa Cemilev, qırımtatar halqınıñ yetekçisi
İgor Semivolos, Yaqın şarqiy taqiqat institutınıñ müdiri.
Yayın cumaertesi künü saat 18.30 (Aqmescit vaqtına köre saat 19.30) ve bazar künü saat 11.30 (Aqmescit vaqtına köre saat 12.30) efirge çıqa.
Azatlıq Radiosınıñ yañı leyhası – işğal etilgen Qırımda olayatqanlarnı bilmege istegenler içün.


text:
Kıyiv şeer şurası Kıyivdeki bir sıra obyektlerniñ adlarını deñiştirdi, dep haber etti aprelniñ 15-nde şeer başı Vitaliy Kliçko.
"Bugün Kıyiv şeer şurası bir sıra şeer obyektleriniñ adlarınıñ deñiştirilmesini qabul etti, olarğa dair qarar leyhaları artıq azırlanğan ve kerekli protseduralandan keçirilgen", - dedi o.
Kliçkonıñ sözlerine köre, o, Kıyiv ve Moskva arasındaki dostluq aqqında keçmiş skverniñ adınıñ Mariupol Qaramanları skverine deñiştirilmesi aqqında qarar leyhasını teklif etken. Kıyiv şeer şurasınıñ deputatları bu teklifke qoltutqanlar.
"Kıyivde alâ daa işğalciniñ adı ile bağlı onlanca soqaq ve obyektler bar. Olarnıñ adınıñ deñiştirilmesi aktualdir. Şunıñ içün soqaqlarğa, caddelerge, metro stantsiyalarına ve diger obyektlerge yañı adlar azırlaycaqmız. Bunı mayısnıñ 9-naca yapmağa isteymiz. Azırlarmız ve Kıyiv şurasınıñ oturışında birden epsini qabul etermiz", - dedi o.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Bu saatleri Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ matbuat konferentsiyası keçirilgen Halqara ticaret merkezi yanında politsiya hadimleri bir qaç adamnı yaqaladı, dep haber ete Radio Svoboda mühbiri.
«Adamlar «Vıstavoçnaya» metrosında çıqtılar, bir daqqa keçmedi, olarnıñ yanına politsiya hadimleri kelip, aktsiyağa izin berildimi, dep soradılar. Soñra avtozak keldi, onıñ artından daa bir dane. Eñ azından 20 insan yaqalandı, şu cümleden bir jurnalist», – dedi şaat Meduza portalınıñ mühbirine.
Jurnalist Yevgeniy Levkoviç Facebookta Putinniñ matbuat konferentsiyası ögüne er kesni toplaşmağa çağırğan edi: «Bizler Putinge sual bermege ketemiz, lâkin olarnıñ çoqusına o yarın cevap bermeycek – bunıñ sebebi belli, yarın olar seslendirilmeycek. Bu sualler olğanını ve prezident akimiyetine qarşı olğanlardan qorqqan Putinniñ qorqaq olğanını Rusiye vatandaşlarınıñ çoqusı bilmesini isteymiz».
Bir yıl evelsi Levkoviç ve onıñ arqadaşları Putinniñ matbuat konferentsiyası ögüne yaqalanğan edi – olar «Bolotnaya mahbüslerine» qoltutmaq içün aktsiyanı keçirecek ediler.


text:
Aqmescitte noyabr 16 künü «Çiygoznıñ işi» boyunca nevbetteki mahkeme toplaşuvında eki şaat sorğudan keçti, ve prokuror yazılı şekilde ketirilgen delillerni ketirdi. Bunı videomuracatta qabatlanğanınıñ advokatı Nikolay Polozov seslendirdi.
«Öyleden evel eki şaat sorğudan keçti, olardan biri fevral 26 künü miting zamanında Ukraina İçki işler nazinliginiñ hadimi Marlen Asanov edi. Ahtem Çiygoz aqqında bir şey bilmey, onı şahsen körmedi», – dep izaatladı advokat.
Ekinci şaat – «narodnoye opolçeniye» azası Nikolay Bruja. O da Ahtem Çiygoznı körmegenini ayttı.
Polozovnıñ aytqanına köre, öyleden soñ şaatlar kelmegenleri belli oldı. Bundan soñ qabatlayıcı yazılı şekilde ketirgen delillerini kösterdi. Bu – tehnik ekspertizalarnıñ neteceleri edi. Olarğa köre, Çiygoz videoda qayd etilmegen.
«Qabaatını tanığan Kantemirov ve Yunusovnıñ adları seslendirildi. Birincisi Çiygoznı körgeni aaqında ayttı, ekincisi ise Çiygoz o yerde olmaq mümkün olğanını ayqan», – qayd etti advokat.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
Noyabr 8-de saat 18:00 Kiyevde Tasil ve medeniyet Evinde «Master Klass» keçirilecek ve «Krım Vnutri» az metrajlı vesiqalı filmniñ taqdim merasimi ötkerilecek.
Film taqdimi «KrımSOS» cemaat teşkilâtınıñ qol tutuvı ile keçirile.
«Film süjeti – 2014 senesi mart vaqialarından soñ evni terk etmege mecbur olğan Qırım ressamınıñ ikâyesidir. Qırım baari, deñiz tadı, qırımtatar keramikasınıñ sesi – film Qırımnı is etmek sanatına ögrete», – aytıla teşkilâtçılarnıñ beyanatında.
Filmde ukrain çalğıcıları Fima Çupahin, Elvira Sarıhalil ve «Zira» Odessa gruppası yazğan saundtrek qullanıla.
Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, bundan ğayrı film muzakere etilecek, saundtrek taqdim etilecek ve filmniñ baş qaramanı olğan Rustem Skibinniñ sergisi ötkerilecek.
«Qırımtatar medeniyeti bütün dünyanıñ variyetidir, hususan – Ukrainanıñ. «Krım Vnutri» filmi medeniyetimizge olğan telükeni qayd etüvdir. Adamlar bunı bilmeli, bunı unutmamalı, em de buña qol tutmalılar – bizim içün bu pek müimdir», – dep tekrarlay Rustem Skibinniñ aytqanlarını Moy Kiyev.
Doğma Qırımlı olğan kinolenta müellifi Olga Morkova onıñ işi köçip kelgenlerge yardım etmekten ibaret olğanını qayd etti.
Film rusça olacaq, lâkin inglizce altâzısı bar.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Bunı bugün Dnepropetrovskta Ukraina saylayıcılar komitetiniñ başı Oleksandr Çernenko bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Diger qıyınlıqlar, memuriy binalarnıñ zaptı, narazılıqlar ve numayışlarnıñ saylav kampiniyağa tesiri büyük degil. Tek merkeziy saylav kampaniyasınıñ işi blok etile bilecek. Saylav kününde bazı bir bölüklerde rey berüv ile problemler olacağı tahmin etile. Bugün saylavlarnıñ havfsızlı keçirilüvi pek aktualdir», – dedi Ukraina saylayıcılar komitetiniñ başı.
O şunı da qayd etti ki, Ukraina prezidenti vazifesine kösterilgen 23 namzet «şimdiki saylavlar içün pek çoqtır».
«2010 senesi 18 namzet bar edi, 2004 – 24. Şimdi olarnıñ sayısı daa da az olmaq kerek edi, çünki, añlaymız ki, ekinci turğa tek 4-5 namzet keçmege tırışacaq», – dedi Çernenko.
Onıñ fikrince, diger namzetler – tehnikiy, olarnıñ maqsatları da farqlıdır.
Aynı şu zamanda, Ukraina saylayıcılar komitetiniñ başı al-azırda Ukrainada doğru ve demokratik saylavlarnıñ keçirilmesi ile bağlı ciddiy qorqu yoqtır.


text:
AQŞ Devlet kâtibi John Kerry, Minsk añlaşmaları eda etilmese, Rusiyege qarşı sankstiyalar devam ettirilecegini beyan etti.
«Minsk añlaşmalarınıñ becerilmesi içün biz Rusiyege basqı yapmaq kerekmiz. Açıqtan beyan etmelimiz ki, nevbetteki aylar devamında bu añlaşmalar amelge keçirilmese, yaptırımlarnıñ mıtlaq devam ettirilecekler. Bu bizim istegimiz degil, lâkin, biz ileri keçip olamasaq, bu bizim yekâne çaremiz olacaq», – dedi Kerry okâbr 7 künü Washington şeerinde Frenkistan Tışqı işler naziri Jean-Marc Ayrault ile birlikte matbuat konferentsiyası devamında.
Ukraina ve Ğarp devletleri defalarca Rusiyeni Donbasta ve Qırımda vaziyetniñ bozulmasını toqtatmağa çağırdı. Qırımnıñ işğal etilmesi ve Ukrainanıñ şarqında cenkâverlerge destek berilmesi sebebinden Moskvağa qarşı sanktsiyalar qullanıldı.
Rusiye Ukrainanıñ şarqındaki vaqialarda iştiraq etkenini inkâr ete. Ayrıca, Moskva Donbasnıñ işğal olunğan qısımında rus ordusı olmağanını, ancaq «göñülliler» olğanını tasdiqlay.
Minsk añlaşmaları, hususan, Ukrain topraqlarından çet devletlerniñ arbiy tehnikasınıñ ve qurumlarnıñ çıqarılmasını talap ete.


text:
Şveciya Reseydiñ Baltıq teñizi, Soltüstik Atlant jäne Arktika şeñberindegi äskeri belsendiliginiñ edäuir artuına jauap retinde auqımdı äskeri modernizaciyanı bastadı. Bwl turalı Skandinaviya eliniñ Qorğanıs ministri Piter Hul'tkvist Times basılımına mälimdedi.
Şved ministri: «Reseydiñ qorğanıs salası joğarı qarqınmen damıp jatır. Olar Murmanskide arktikalıq brigadası bar äskeri-teñiz bazasın salğan. Biz Reseydiñ Soltüstik Atlant mwhitındağı jattığular men operaciyalardı baqılap otırmız», – dedi. Ministrdiñ payımınşa, reseylik äskeri jattığulardıñ operaciyanıñ maqsatı – AQŞ pen Europa arasındağı baylanıstardı bwzu.
Qazanda Ükimettik koaliciya partiyaları (social-demokratiyalıq jäne qorşağan ortanı qorğau) Ortalıq partiyamen jäne liberaldarmen Şveciyanıñ qorğanıs strategiyası jobasınıñ ayasında qorğanıs qarajatın edäuir wlğaytu turalı kelisimge keldi.
Reseydiñ äskeri quatına tosqauıl bolu maqsatında Şveciya byudjet jobasın qarastırıp otır. Jospar boyınşa äskeri modernizaciyağa 2021-2025 jıldar aralığında 27,5 mlrd şved kronı ($3,11 mlrd) bölindi. YAğni äskeri saladağı qarjı kölemi 40% -ğa artadı.
2014-2025 jıldarı ösim 85% bolğan. Bwl – 1950 jıldardan bastap qorğanıstı qarjılandırudı wlğaytudıñ eñ ülken payızı. Qazir äskeri byudjettiñ mölşeri 6,4 milliard dollarğa teñ.
Parlamentke wsınılğan josparğa säykes, kelesi jılı Qarulı Küşterdi qayta qwru bastaluı kerek. Ol ayaqtalğannan keyin şamamen 2030 jılğa qaray jeke qwram sanı qazirgi 60 mıñ adamnan 90 mıñ adamğa deyin wlğayuı tiis. Osı mindetti iske asıru üşin merzimdi qızmetke şaqırılğandar sanı 2025 jıldan bastap 8 mıñ adamğa ösip, 2019 jılmen salıstırğanda eki ese köp boluı tiis.
Resey SİM resmi ökili Mariya Zaharova Şveciyanıñ bwl qadamın «Reseyge qarsı fobiyalar jäne NATO-nıñ Stokgol'mğa qısımınan» dep sanaydı. Resey Sırtqı ister ministrliginiñ bağalauı boyınşa, «Soltüstik Europa aymağındağı şielenisti odan arı uşıqtıradı».
Zaharova Soltüstik Europada äskeri modernizaciyanı qajet etetin qayşılıqtar men qaqtığıstar joq ekenin atap ötti. Sonımen birge, «Resey barlıq soltüstik europalıq seriktestermen qauipsizdik pen twraqtılıqtı nığaytu mäseleleri boyınşa aşıq dialogqa dayın».


text:
Bugünki künde Qırımda mektepten ögündeki tasil müessiselerine 3 ve 7 yaş arasında balalarnıñ satısı 26 biñni teşkil ete, üç yaşından kiçik olğanlar ise – 3 biñni teşkil ete. Bunı Kreml nezaretindeki Qırım parlamentiniñ matbuat hızmeti bildire.
Kreml nezaretinde olğan Qırım maarif, ilim, gençler siyaseti ve sport komitetiniñ yolbaşçısı Vladimir Bobkov: «Qırımda bala bağçalarına eñ uzun nevbet Aqmescittedir – mında 8800 bala bekley, Aqmescit rayonında – 3100 bala, Yaltada – 2500, Bağçasaray rayonında – 2 biñge yaqın, Keriçte – 1200, Kezlevde – 1200 bala», – dedi.
Qırım parlamentiniñ bergen malümatına köre, 2016 senesi Qırımda 5922 yañ yer açıldı, 2014 senesinden başlap ise umumen bala bağçalarında 11 biñge yaqın yañı yer açılğan.
Rusiyeniñ Qırımdaki ükümeti, Aqmescit içün 18 bala bağçasını qurulmağa vade etken edi.
Keçken sene mayısnıñ başında işğal etilgen Qırımnı ziyaret etip, Rusiye ombusmeni Tatyana Moskalkova bala bağçalarına uzun nevbetler tizilgeninen bağlı olğan problemağa diqqat çekken edi.
Qırımda bala bağçalarına nevbetler sozulğanını – Rusiyeli memurlarnıñ uzun müddetke Qırımğa yollanılğanlarınen bağlaylar.


text:
Türkiyede Qırımtatarlarnıñ medeniyet ve yardımlaşma derneginiñ yolbaşçılığı ve Gençlik komissiya azaları bazarertesi künü, dekabr 1-de, Rusiye Federatsiyası prezidenti Vladimir Putinniñ ziyaretine qarşı narazılıq aktsiyasını ötkerdiler.
Qırım.Aqiqat mühbiri bergen malümatına köre, Ankara şeeriniñ meydanında tahminen 300 insan toplanıldı.
Numayış iştirakçileri Rusiye prezidentinden qırımtatar halqına basımnı toqtatmağa talap etti.
Çoqusı ellerinde yarımadanıñ işğali vaqtında ğayıp olğan qırımtatarlarnıñ fotosüretlerini tuta edi. Bunıñ ile toplanğanlar «Putin, Qırımdan yoq ol!» şiarını seslendire ediler.
Dekabr 1 künü Rusiye prezidenti Vladimir Putin Türkiye prezidenti Tayip Recep Erdoğan ile körüşmek içün Türkiyege keldi.
Aqmescitte akimiyet tarafını tutqan qırımtatar teşkilâtları bu körüşüvge qol tutuv mitingini keçirdiler.
Evel Qırımtatar Milliy Meclisi Qırım.Aqiqatqa bildirgeni kibi, Putin ile körüşüvde Türkiye prezidenti Qırımnıñ tamır halqı vaziyetini ve yarımadağa qırımtatarlarnıñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarovğa kiriş yasağınıñ lâğu etilmesini muzakere etmek kerek edi.
Noyabr 25 künü Mustafa Cemilev ve Meclis reisi Refat Çubarov da Türkiye yolbaşçılığı ile bir sıra körüşüvlerni keçirdiler.