text:
Allahqa tevekkül
Tevekkül – Allahqa işanıp tayanmaq demektir. Allahtan kelgen rızıqqa işanıp, insanlarnıñ elinde olğanlarğa köz tikmemek, Allah vade etkenine işanmaq ve er alda yalıñız Oña sığınmaq demektir. Yani, Yüce Rabbimizge teslim olmaq demektir.
Teslimiyet qaderniñ ayatta kerçekleşmesinden razı olmaq, taqdir etilgenlerni qabul etmektir. Başımızğa kelgen belâlar sebebinden tıştan ve içten deñişmeden, istiqamet – doğru yol üzre sebat köstermektir. Bu sebepten Allah Tealâ: “Ölümsiz ve daima tiri olğan Allahqa tevekkül etiñiz” – dep, emir ete (“Furqan” suresi, 25/ 58-inciayet) ve “Müminler Allahqa işanıp tayansınlar” buyura (“İbrahim” suresi, 14/11-inci ayet). Yüce Rabbimiz “Allahqa işanğanğa Allah yeter” buyurmaqnen tevekkül etken qullarına olarnıñ yanında olacağına teminat bere (“Talâq” suresi, 65/ 3-ünci ayet). Resulüllah (s.a.v.): “Eger siz Allahqa kerek olğanı kibi işansa ediñiz, (Allah) quşlarnı toyurğanı kibi, sizni de rızıqlandırır edi” hadis-i şerifinen ayetlerdeki ilâhiy emirni daa da güzel añlamamıznı teminley (Tirmiziy, “Zuhd”, 33). Añlağan er kes baqıp, ibret alacağı bir misalnen zeinlerge nağış ete. Bundan soñra ise: “Allahım! Saña teslim oldım, men Saña inandım, Saña işanıp tayandım. Yüzümni, göñlümni Saña çevirdim, Seniñ yardımıñnen duşmanlarğa qarşı mucadele ettim”, – dep, dua etmege ögrete (Buhariy, “Teheccud”). Abdullah bin Abbas (r.a.) rivayet etkenine köre, Peyğamberimiz (s.a.v.) hadisinde Azret-i İbrahim (a.s.) ve qorantasını tevekkül ve teslimiyetke misal olaraq añlata: “İbrahim (a.s.) apayı Azret-i Acernen daa sütten kesilmegen oğlu Azret-i İsmailni alıp, Mekkege ketirdi.
Olarnı Kâbeniñ yanında, Zemzemniñ çoqrağı olğan yerniñ üstünde büyük bir terekniñ tübünde qaldırdı. O vaqıtlar Mekke yerleşken yerde kimse yaşamay edi, içecek suv da yoq edi. İşte, İbrahim (a.s.) Azret-i Acernen oğlu Azret-i İsmailni o yerde qaldırdı. Yanlarında bir torba hurma ve bir tulup suv qaldırdı. Soñra çevrildi ve ketip başladı. Lâkin Azret-i Acer onıñ arqasından soradı: – İbrahim! Bizni laf etip körüşecegimiz bir kimse, aşap-içecegimiz iç bir şey olmağan yerde qaldırıp qayerge ketesiñ? Bu sualni bir qaç kere tekrar etti. Lâkin Azret-i İbrahim (a.s.) buña cevap bermedi. Soñunda Azret-i Acer: – Bunı böyle yapmaqnı saña Allah emir ettimi? – sorağan soñ, Azret-i İbrahim (a.s.) böyle cevap berdi: – Elbet, Allah emir etti. Azret-i Acer: – Aysa, O bizni yoq etmez, – dedi ve arqağa qaytıp, balasınıñ aldına bardı. Azret-i İbrahim (a.s.) yolunı devam etti. Körünemeycegi Seniye degen yerge barğan soñ, yüzüni Kâbe tarafına çevirip, ellerini köterip, dua etti: “Rabbim! Namaznı doğru qılmaları içün men neslimden bir qısımını Seniñ sayğı duyulması kerek olğan Muqaddes mabediniñ yanında, ekin ösmegen bir yerde yerleştirdim. Endi Sen de insanlardan bir qısımınıñ göñüllerine olarğa nisbeten muabbet yerleştir ve olarğa bazı meyvalardan rızıq ber. Ümüt etem ki, nimetlerge şükür eterler” (“İbrahim” suresi, 14/ 37-nci ayet).
Azret-i Acer İsmailni (a.s.) emizdire ve suv içe edi. Soñunda suv bitti. Em özü, em oğlu suvsadılar. Bala suvsuzlıqtan sızlanıp, yerde yuvarlanmağa başlağan soñ, Azret-i Acer onıñ bu alını körmeyip, onıñ içün suv tapmaq niyetinen o yerge eñ yaqın olğan Safa töpesine barıp çıqtı. Soñra, aceba birevni körerimmi dep, vadiyge baqtı, lâkin kimseni körmedi. Safa töpesinden tüşip, vadiyge engen soñ, keder etmesin dep, anteriniñ etegin topladı. Soñra da pek zor alda qalğan bir adamnıñ soñ ğayretinen çapmağa başladı, vadiyni keçip, Merve töpesineçıqtı. Töpeniñ üstüne çıqıp, aceba birevni körerimmi dep, baqtı, lâkin kimseni körmedi. Eki töpeniñ arasında böyle yedi kere ketip keldi. Peyğamberimiz (s.a.v.) bu yerde böyle buyurdı: “İşte, bundan sebep, insanlar Safa ve Merve arasında say eteler (çapışalar)” (Buhariy). Hacılıqta yapılğan say ibadeti – Azret-i İbrahim (a.s.) qorantasınıñ tevekkülini bütün insanniyetke añdıra. Soñunda, Allahu Tealâ oña işanıp tayanğan bu insanlarnı mukâfatlandırdı. Azret-i Acer ve oğlu içün Zemzem çoqrağını yerden fışqırttı.
“Hidayet” gazetası, mayıs 2015 s.


c: text/html

text:
Avgust 23-te Ukrainada Devlet bayrağı künü qayd etile. Devlet timsallerinden biri olğan Ukraina bayrağına bağışlanğan bayram 2004 senesinden başlap qayd etile.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko salı künü Kiyevde Sofiyskaya meydanında Devlet bayrağı köterilmesi tantanalı merasiminde iştirak etecek.
Aynı bu kün Herson vilâyetinde Geniçesk rayonındaki Novoalekseyevkadan Qırım ile memuriy sıñırğa qadar avto yürüş teşkil etilecek.
Yerli meclisler temsilcileri, cemaat erbapları «Çonğar» keçirüv noqtası civarında ukrain bayrağını açacaq. Bunen beraber faaller bayram üyle aşına toplaşacaq.
Gulnara Bekirovanıñ malümatına binaen, merasim yerli qırımtatar meclisler, cemaat teşkilâtları ve «Asker» vatandaşlar teşkilâtınıñ iştiraginen yerli memuriyet tarafından teşkil etile.
Qırım 2014 senesi Rusiye tarafından işğal etilgen soñ qıtaiy Ukraina ve yarımada arasında resmiy olaraq memuriy, aqiqaten ise, kerçek «sıñır» yerleşti. Memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış nezaret noqtası çalışa: «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplinka».
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ cenaze künü olğan noyabrniñ 24-ü, Matem künü olaraq ilân etilgenini bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, bu künde bütün Qırımda ve qırımtatarlarnıñ yarımadanıñ tışında yaşağan yerlerinde qırımtatar milliy bayraqları biraz endirildi.
Çubarovnıñ qayd etkenine köre, Qırımtatar Milliy Meclisi Veciye Kaşkanıñ soy-aqrabalarına samimiy taziye bildire.
Facebooktaki saifesinde o: «Qırımtatar Milliy Meclisi Rusiye işğalci akimiyetinden yarımadada insan aqlarınıñ bütün sıñırlanmalarını toqtatmaq ve em de qanunsız ilhaq etilgen Qırımnı deral tamamile azat etmekni talap ete», – dep yazdı.
Noyabrniñ 24-nde Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonındaki Üçköz (Novoklönovo) köyünde qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ cenazesi yapılmaqta.
«Krımskaya solidarnost’» birleşmeniñ malümatına köre, onıñnen sağlıqlaşmaq içün bütün yarımadadan qırımtatarlar keldi. Köydeşleri, Veciye Kaşkanıñ qorantasına taziye bildirmek ve olarnen beraber olğanlarını köstermek içün qırımtatar halqınıñ bayrağını köterip astılar.
Bir grup qırımtatar faaliyetçileri yaqalanğanda qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramay oldı. Adiseniñ yüz köstergen yerinden onı «acele yardım» alıp ketti. Daa soñra qadınnıñ vefat etkeni belli oldı.
Ukrainanıñ qıtadaki qısmında bulunğan QMC Prokuraturası noyabrniñ 23-nde qanunsız tintüvler, yaqalavlar ve qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ ölümi vaqiaları boyunca cinaiy işler açtı.


text:
Lvivde sentâbr 11 künü, cuma, Taras Berezovetsniñ «İşğal: Qırım adası. «Melez cenkiniñ» hronikası» kitabını taqdim etecekler.
Qırım.Aqiqatqa tedbir teşkilâtçıları bildirgeni kibi, kitapnı Kopernik soqağı boyunca Sanaat sarayında taqdim etecek olalar.
Ekspert, qırımlı Taras Berezovetsniñ Qırım territoriyasında Rusiye Federatsiyasınıñ orduları tarafından alıp barılğan «melez cenkiniñ» mehanizm ve tehnologiyaları talil etile. Ayrıca 1991 senesinden Qırım işğalini azırlamağa imkân bergen Rusiye mahsus hızmetleriniñ haber-teşviqat ameliyatı taqiq etile.
«Qırımnıñ 2014 senesi fevral 18 – mart 18 kününe qadar etilgen işğali aqqında tarif etken birinci vesiqalı kitaptır», – dey Berezovets.
«İşğal: Qırım adası. «Melez cenkniñ» hronikası» Ukraina ve Rusiye siyasetçileri, arbiyler, ecnebiy mütehassıslarnıñ ve işbu vaqialarnı yaşağan insanlarnıñ izaatlarına köre yazılğandır.


text:
Sember ölkäsendä 3 mäçet iñ qarañğı yıllarda da tuqtawsız eşläp kilgän: ölkä üzägendä, İske Mayna rayonı İske Qızılsu awılında häm Qarsun rayonı Saqusqay-Urazovkada. Uzğan comğa könne Saqusqay mäçeteneñ 120 yıllığına bağışlanğan zur çara uzdı. Anda törle ölkälärdä yäşäwçe awıldaşlar, ölkäneñ baytaq awılları imamnarı qatnaştılar. Tatarstannıñ Taw yağı rayonnarı qazıyı, Bua rayonınıñ imam-möxtäsibe Linur xäzrät Sabircanov citäkçelegendä ber törkem din qärdäşlärebez Tatarstannan da kilgän ide. Linur xäzrät Tatarstan diniä idaräse citäkçese Ğosman xäzrätneñ täbrik xatın bäyän itte. Mäçetkä 120 yıl dilär dä bit, süz 1884-yılda yanğan mäçet urınında salınğan yaña bina turında ğına bara. Ä Urazovqa – borınğı awıl. Tik däwlätsez xalıqnıñ tarixı yäşerelgän buluı arqasında, xalıq küñelendä saqlanğan waqiğalar ğına tarix bulıp xezmät itä. Ä bu yanğın – küñeldä tirän saqlanğan. Moña 60 yıl buyı ber ük keşeneñ imam bulıp toruı da säbäpter inde.
Üktäber tüntäreleşenä qädär awılda 3 mäçet eşlägän. Yaña xaqimiätneñ qısuına tüzä almıyça, Xäsän xäzrät çitkä çığıp kitkän. İkençese, İsxaq xäzrät, Sember şifaxanäsendä serle räweştä dönya quyğan. Ä bu mäçet imamı Sabircan xäzrätkä 60 yıl buyı dinebezneñ ömete, xalqıbıznıñ ruxiäte bulıp balqırğa yazğan 1911-yıldan alıp 1871-yılğa qädär imam wazifaların başqara ul. Bu tantananı oyıştırğan mäxällä räise Diarov çığışınıñ baytaq öleşen Sabircan xäzrätneñ başına töşkän cäberläwlärne tasvirlauğa bağışladı. Toraq yortın tartıp alalar, fatirğa da kertmilär, qullanılmıy torğan munçadan da quıp çığaralar. Mäçet salımın tülär öçen, urmanda buyaw yasarğa yarıy torğan tamırlar cıyıp, şularnı eşkärtep fabrikağa tapşıra. Süze soñında Säyet Diarov ölkä möftie Fatıyx xäzrät Aliullovqa süz birep, bolay dide: “Bezdä Sabircan xäzrätneñ çalması, ul 60 yıl buyı totqan tayaq, 1884-yılda yasalğan mönbär saqlanğan. Xäzer Fatıyx xäzrät şul tayaknı totıp, borınğı mönbärdä wäğäz totar”. Fatıx xäzrättän soñ süz alğan rayon başlığı Vladimir Çubarov awıl xalqınıñ eşçänlegen, täwfiqlı buluın mäçetneñ saqlanıp qaluı belän bäyläde häm rayondağı mäçetlärneñ eşçänlegenä yuğarı bäya birep, yärdämennän taşlamayaçağın belderde. Ul bu bäyrämne oyıştıruğa da yärdäm täqdim itkän, läkin Säyet Diarov mäçetkä tügel – awılğa yärdäm kirägräk digän. Yulsızlıqtan intekkän awılnı olı yul belän totaştıru, awıl eçendä dä asfal't salu – Vladimir Borisoviç xezmäte.
“Azatlıq” radiosı, Ayrat İbrahim, Saqusqay – Sember.


text:
Ukrayina Rusiye Federatsiyasınıñ büyük istilâsı başlanğandan berli elâk olğan 25 ukrayin arbiyiniñ cesedini keri qaytardı. Bunı Ukrayina reintegratsiya nazirligi haber etti.
"Cesetlerniñ qaytarılması esnası Jeneva şartnamesiniñ qaidelerine uyğun olaraq lmürge keçirile", - dep qayd eteler nazirlikte.
Diger tafsilâtlar haber etilmey.
İyünniñ 1-nden Ukrayina İç işlep nazirligi esir etilgen, bellisiz ğayıp olğan ya da elâk olğan ukrayin imayecileriniñ tuvğanlarından muracaatlar qabut etip başladı.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kıyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Mayıs 11-de dünyanıñ bir çoq memleketinde faaller ukrain uçucısı, Yuqarı Rada deputatı Nadejda Savçenkonıñ doğğan künü munasebeti ile tedbirlerni teşkil etecekler. Nadejdanıñ 34-ünci doğğan künü onıñ azatlıqtan marum qalğanınıñ 329-ıncı künü olacaq. Bunı Radio Svoboda yaza.
#FreeSavchenko aktsiyasınıñ iştirakçileri Kiyevniñ merkezinde em Savçenko, em de Rusiyede ukrain siyasiy mabuslarını azat etmege talap etecekler.
«Mayıs 11-de saat 12:00 Maydanda Kiy, Şçek ve Horiv abidesi yanında beyaz balonlarnen toplaşamız. Balonlarda markernen #FreeSavchenko ve Rusiyede ukrain mabuslarına nisbeten diger talaplarını yazarmız», – dep bildireler aktsiyanıñ teşkilâtçıları Facebook saifesinde.
Olarnıñ aytqanına köre, bunıñ kibi çağıruvlar çetel ukrainler arasında da tarqaldı.
Nadejda Savçenkonıñ adliyecisi Mark Feygin bunıñ kibi aktsiya Moskvada da keçirilecegine ümüt ete.
Rusiyede Savçenkonı Ukraina şarqında Rusiye jurnalistleriniñ ölümine alâqası olğanında ve sıñırnı qanunsız keçüvde qabaatlaylar. O, bütün qabaatlarnı red ete.


text:
Suvuq avadan sebep şiddetli virus nefes hastalıqları Qırımda keñiş surette yayıldı ve epidemiya seviyesini 15% aştı. Bunı dekabr 20 künü Kreml kontrolündeki Qırım ve Aqyar boyunca Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı, yarımadanıñ baş sanitar ekimi Natalya Penkovskaya beyan etti.
«Şimdiki vaqıtta ava şaraitleri keçken sene ve daa bir yıl evelsi olğan vazitten farqlana ve daa suvuq olğanı qayd etile. Bu sebepten, elbette ki, ORVİ epidemiya seviyesi Qırımda da, Aqyarda da artqanını köremiz. Umumen Qırım boyunca ebidemiya seviyesi 15% aştı», – dedi Penkovskaya, dep haber ete «Krıminform».
Ayrıca, Penkovskayanıñ sözlerine köre, epidemiya seviyesi Qırımnıñ üç regionında aşqan: Keriç, Yedi Quyu ve İçki rayonlarında.
Baş sanitar ekim bildirdi ki, şimdi endi 156 insan gripp hastalığına oğrağanı qayd etilgen, olarda A H3N2 (Hong Kong virusı) gripp çeşiti tapıldı. Bu sene bu gripp çeşiti olacağı evel de bildirile edi.


text:
Mayıs 5-te Kiyevde Ukraina Haber siyaseti nazirligi 1944 senesi sürgünligi – qırımtatar halqınıñ genotsidiniñ yıllığına bağışlanğan «Mayıs 18-de epimiz – qırımtatarmız» kampaniyasını taqdim etti. Kampaniya-2016 «Genotsidni başımdan keçirdim» şiarınen keçirilecek.
Bu aqta Ukraina nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Beyanatta bildirilgenine köre, aktsiyanıñ maqsadı ukrain ve halqara toplulıqlarnı qırımtatarlar 1944 senesi başından keçirgen sürgünlik faciası aqqında haberdar etmektir.
Nazirlikte 1944 senesindeki vaqialarnı Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada qırımtatar halqınıñ zemaneviy vaziyetinen qıyaslaylar.
«Qırımtatarlarnıñ tarihında 3 «qara» kün bar: 1783 senesi ilk işğali, o vaqıt qırımtatar halqınıñ üçte bir qısmı repressiyalardan köçip, Qırımnı terk etti. 1944 senesi sürgünligi, sayımıznı eki qat eksiltti ve bizni vatanımızdan marum etti. 2014 senesi işğali da genotsid siyasetiniñ devamı ola, amma başqa şekilde», – dep qayd etti Ukraina Haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar.
Onıñ fikirince, işbu kampaniya, ilk evelâ, qırımtatarlar aqqında daa çoq bilmege istegen ukrainler içün yapılğan.
«Ukrainler ve qırımtatarlarnıñ çoq oşağan şeyleri bar. Halqlarımıznıñ genetik hatırasında genotsid ağrısı bar. Açlıq (golodomor) ve sürgünlik – bir nizam tarafından yapılğan facialardır. Onıñ maqsadı azatlıqqa tartqan duyğusını yoq etmektir, böyle duyğu qırımtatarlarnı ukrainlernen birleştire», – dedi Ceppar.
Meclis azası Gayana Yüksel Meclisniñ Ukraina ükümetinen beraberlikte Sürgünlik qurbanlarını añma kününe bağışlanğan bir sıra merasimlerni azırlağanını bildirdi.
Bundan da ğayrı, Qırımdaki vaqialarnı közetken ve vatanğa bağlı olğan qırımtatarlar yaşağan yerlerde, bu cümleden Türkiye, Almaniya, Kanada, Amerika ve Avropanıñ diger devletlerinde merasimlerniñ keçirilecegi aqqında bildirile.
Mayıs 5-te Ukraina Nazirler kabineti qırımtatar halqınıñ sürgünligi matem kününe bağışlanğan merasimlerniñ planını tasdıqladı. Ukraina Medeniyet nazirliginiñ malümatına binaen, bütün merasimlerniñ keçirilmesi Qırımtatar Milliy Meclisi ile uyğunlaştırılğan.
Rusiyege boysunğan Qırım ükümeti de matem kününde kütleviy mitinglersiz keçirilecek merasimlerniñ planını tasdıqladı.
Mayıs 18 – Qırımdan qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanlarını añma künüdir. Bu kün 1944 senesi yarımadadan Orta Asiyağa qırımtatarlarnen ilk eşelon yollanıldı. Umumen olaraq, 180 biñden ziyade insan sürgün etildi.
Er sene Qırımda matem kününe bağışlanğan kütleviy merasimler, bu cümleden Qırım paytahtınıñ merkezinde Meclis tarafından teşkil etilgen matem mitingi keçirile edi. Amma Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Aqmescit merkezinde bu kibi merasimlerniñ keçirilmesi yasaq oldı.
Kiyevde ve bütün Ukraina boyunca bir sıra merasimler teşkil etilecek: kütleviy mitingler keçirilecek, mekteplerde qırımtatar halqınıñ sürgünligine bağışlanğan dersler berilecek ve ilâhre.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kyivde Volodımır bayırında Moskva patrikliginiñ Ukrain ortodoks kilsesi Kiev Rusi – Ukrainanıñ vaftiz etilgeniniñ yıllığı munasebetinen haçlı yürüşni başlattı. Onda bir-qaç biñ inançlı ve din adamı iştirak ete.
Kyivniñ merkezinde telükesizlik tedbirleri arttırıldı, tahminen 3,5 biñ uquq qoruyıcı çalışmaqta. Esas merasim ve yürüş ötkerilecek yerlerde metal dedektorleri qurulğan. Bundan ğayrı Ukraina paytahtınıñ merkezinde yol areketi sıñırlanğan.
Kyiv politsiyasınıñ yolbaşçısı Andriy Krişçenko: «Uquq qorçalayıcılar tertipni nezaret ete ve kerek olğanda iştirakçilerniñ eşyalarını teşkere, şahısnı belgilegen vesiqalarnı soray. Cemaat tertibiniñ qaba bozuvları qayd etilmegen», – dep ayttı.
İştirakçiler Kiev-Peçersk lavrasına qadar yürecek.


text:
Mähär
Mähär isä ğäräp süze, kiäw tarafınnan qız yağına birelä torğan mal yäki aqçanı belderä. Bu töşençä törki xalıqlardağı birnä-qalımğa öleşçä turı kilä. Mähärneñ küläme tögäl qaralmağan, läkin qayber möselman illärendä añıñ iñ zur çige bilgelängän.
Mähär ğädättä ike öleşkä bülenä: xäzer qulğa birelä torğan mähär — näqıd häm kiçekterelgän mähär — nasiä. Berençese — kiäw tarafınnan käläşkä niqaxlaşqanda birelä torğan bilgele bur summa yäki mölkät, ikençese — ire ülgän oçraqta yäki anıñ teläge belän niqax tarqalğanda xatınğa birelä torğan aqça yäki mölkät. Ğomumän, ägär ir belän xatın niqaxtan soñ yaqın mönäsäbätlärgä kermägän bulsalar, ir ğayıbe belän niqax tarqalğanda, xatın mähärneñ yartısına xaqlı bula. Ägär niqax xatın ğayıbe belän özelsä, mähär tülänmi, tülängän bulsa, irgä kire qaytarıla.


text:
Bu aqta Rusiye Federatsiyasınıñ Baş prokuratorasınıñ resmiy saytında bildirile.
Böyleliknen, Qırım «prokurorı» Natalâ Poklonskayanıñ birinci muavini evelleri Lipetsk vileyatinde prokuror muavini olğan adliye baş keñeşçisi Hlustıkov Mıkola Mıkolayovıç oldı. Daa eki muavinni Tula ve Tomsk vilâyetinden tayinlediler.
Aqyar prokurorı İgor Şevçenkonıñ birinci muavini evelleri Kemerovoda prokuror muavini olğan adliye baş keñeşçisi Agapov Volodımır Mıkolayovıç oldı. Ekinci muavin bundan evel Altay tarafında Biysk şeeriniñ prokurorı edi.
Natalâ Poklonskayanı qanunsız tayinlengen Qırım Şurasınıñ fevqulâde vaziyetleriniñ naziri Sergiy Şahov, Devlet sıñır hızmetiniñ idare yolbaşçısı Viktor Melniçenko, içki işler idare yolbaşçısı Sergiy Abisov ve telükesizlik Hızmetiniñ başı Petro Zima ile Ukraina telükesizlik Hızmeti qıdıruvğa ilân etti.


text:
Celâl İçten
Celâl İçten (1955 fevral 2, Fatih, İstanbulda doğdı) - “İstanbul Qırım Türkleri Dernegi”niñ 1993 senesinden başlap reisligini devam ettire. Celâl İçten çoq yıllar devamında İstanbul şeerindeki qırımtatar diaspora vekillerine reberlik yapa. Vatandan uzaq olğanına baqmadan, Qırımdaki vatandaşlarnı qayğıra ve daimiy sürette maddiy yardım köstere.
Tercimeial[deñiştir | kodunı deñiştir]
Celâl İçten 1955 s. fevralni̇ñ 2-sinde İstanbulda (Türkiye) dünyağa keldi. Onıñ ana-babası Ekinci Cian cenki arfesinde Qırımnı terk etip, icret etmege mecbur oldılar. Babasınıñ ecdatları Bağçasaray mırzalarından olğanlar, ana tarafından ise, tamırları Kezlevden.
1984 senesi Celâl İçten "İstanbul Qırım Türkleri Dernegi"niñ azası ola.
1993 senesi ise "İstanbul Qırım Türkleri Dernegi"niñ yolbaşçısı[1] vazifesinde çalışıp başlay, ve bu küngece faaliyetini devam ettirmekte. Celâl bey Türkiyede yaşağan qırımtatarlarnıñ medeniyeti, urf-adetleri ve özgünliginiñ saqlanması içün küçüni ayamay.


text:
Aqmescit – Mahkeme pristavları Federal hızmeti tarafından Çernomorskaya teleradiokompanisınıñ mülki apis etilgeni içün Qırımda belli «ЦeHTp жypHaлиcцkиx paccлeдoBaHий» (Mühbirler taqiqatı merkezi) internet qaynağı zarar kördi. «İnformatsion matbuat-merkezi»niñ media-leyhasınıñ mürririyeti – «Çernomorka»nıñ binasında resmiy olaraq odanı kiralağan edi. Şimdiki vaqıtta, hadimler bilgisayar, telekamera ve diger paalı altelerden marum qaldılar. TSJR qaynağınıñ baş muarriri Valentina Samar Qırım.Aqiqatqa intervyü berip, teşkilât qanun boyunca tehnikanıñ qaytarıluvını talap etecegi, internet qaynağı ise, işini devam ettiricegini bildirdi.
– «Çernomorka» hadimlerini kibi, sizni de telekompaniya azbarına krsetmediler. Siz buña nasıl qıymet kesesiñiz?
– Tamam şu künü er şey añlaşılğan edi (avgust 1 künü mülkni apis etip, alıp çıqardılar. – Müel. qaydları) – «Çernomorka» reberleri bu binanı saqlap qalmaq mesülietini öz boynuna alğan soñ, binağa iç bir hadimni yibermediler. Aynı zamanda, mında bir avtobus «imayeciler» keldi. Er şey qanunsız olacağı birden añlaşıldı.
Politsiyanıñ ne kompaniya hadimleri, ne meni ve ne de adliye mesleatçısını yibermemege aqqı yoq edi, çünki men kiracı olam, ve menim aqqım asılında sınırlanmamalı. Mahkeme qararında «ЦeHTp жypHaлиcцkиx paccлeдoBaHий» ya da İnformatsion matbuat-merkezi aqqında bir söz bile aytılmay, faqat bütün tehnikanı alıp çıqtılar ve cedvelge aldılar. Biz apparaturanıñ saipligini tasdiqlay bilecegimizni ayttıq. Kira aqqında añlaşmanı da körmemezlikke urdılar.
Bunıñ episi qanun bozuluvıdır ve mahkeme pristavı vekilleri imkânlarını qarardan ziyade qullandılar. Olar, kimniñ mülküni apis etkenlerini ögrenmek kerek ediler. Bunıñ aqqında atta mahkeme qararında aytıla. Olar, mülkni apis etken vaqıtta bile, onıñ kimge ait olğanını belgilep olalar.
– Teşkilâtqa ait nasıl tehnikanı alıp kettiler?
– Üç videokamera, bilgisayarlar, noutbuklar, mikrofonlar, 5 petliçka, printerler, montaj yapqan aletler ve diger donatmalar da bar edi.
– Bu vaqialar mühbirlik işiñiznen bağlımı?
– Elbette! Olar (Mahkeme pristavı Federal hızmeti vekilleri. – Müel. qaydları) biz bu binada olğanımıznı bile ediler. Biz tehnika vesiqalarnı ketirip, olarnı bekledik. Amma, bu şahıslar bile-bile qanunnı bozdılar, bütün mülkni apis ettiler. Olar bunı tek yuqarıdan emir berilgeninden soñ, yapıp oldılar. Eñ meraqlısı, hadimlerden biri, olarnıñ arasında FHH (FSB) hadimleri de bar olğanını aytıp keçti.
– Donatmalarnı nasıl etip qaytaracaqsıñız?
– Şimdiki vaqıtta biz vesiqalarnı azırlaymız, pristav hadimleriniñ areketlerine şikâyet etecekmiz. Mahkeme, prokuratura ve uquq-qorçalayıcı teşkilâtlarğa muracaaat etecekmiz. Men ümüt etem ki, insan aqları boyunca Qırım missiyasınıñ adliyecileri «Çernomorka» ve «Tsentr» mühbirleriniñ aqlarını qorçalamağa yardım eterler.
– Siz kendi imkânlarıñıznı qulanıp, Sergey Aksönov (Qırım baş naziri) ve Vladimir Konstantinov (Devlet şurasınıñ «spikeri»)ne muracaat etip baqmadıñızmı?
– Daa bir kere qayd etmege isteyim: biz tek qanun boyunca areket etecekmiz. Aksönov efendiniñ mahkeme qararlarını lâğu etmege aqqı yoq, ne telefon, ne de başqa vastalarnen politsiyağa emir berip olamay. Elbette, özüniñ şahsiy ordusı olğan «Qırım imaecileri»ne avaleler bere bile.
– Tehnikanı alğan soñ, saytnı bozıp taşlamağa istegenleri doğrumı?
– Bu kerçek. Ekinci künü, biz saytımıznı tamir ettik. Episini aytıp oturmayım. Saytnıñ içine kirgenler. Amma, bu meseleni al ettik. Ümüt etemiz ki, meslekdeşlerimiznen beraber saytımıznıñ ve işimizniñ telükesizligini temin etip olurmız. Men bellesem, bu kibi şeylerniñ devamı olacaq.
– «ЦeHTp жypHaлиcцkиx paccлeдoBaHий» bu kibi şaraitlerde işini devam etip olacaqmı?
– Ebet, işimizni devam ettirecekmiz. Biz añlaymız, böyle şaraitlerde er kün yañı qararlarnı qabul etmek kerek. Biz, akimiyetni temsil etkenlerge baqqanda, diger– qanuniy şekillerni qıdıracaqmız. Biz tek qanun boyunca areket etecekmiz, çünki bizim vazifemiz – adamlarnı Qırımda yüz bergen vaqialarnen tanış etmekten ibaret. Amma, bizge malümatnı elde etmege daa qıyın oldı, ve şu olğan imkânlarımız daa ziyade sıñırlandı. Ve er şey mahsus yapılğanını bilemiz. Faqat, Qırımda işimizni toqtatmağa mecbur etalmazlar. Lâkin, bugünde bugün hadimlerniñ bir qısımı Kiyevge köçkenini ayta bilem. Böyleliknen, muarririyetimiz bölünecek, amma, men işanam, neşirimizni ve işimizni saqlap qalırmız.
– Siz de ketecek olasıñızmı?
– Men daa qarar almadım. İşimiz, aqlarımıznı qorçalamağa mümkün olğanı qadar ve ömürim telüke astında qalmasa, mında qalacam.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası, devletke hainlik yapqanında qabaatlanğan sabıq Aqyar şeer şurası deputatına qarşı qabaatlav hulâsasını mahkemege yolladı. Bunı dekabrniñ 19-nda prokuraturanıñ matbuat hizmeti bildire.
Bildirüvde: «Cinaiy işniñ tahqiq etilüvi esnasında, 2014 senesiniñ martında Aqyar şeer şurası deputatınıñ, Qırımnıñ işğaline yardım ve qol tutuv köstergenine dair red etilmez deliller elde etildi», – denile.
Prokuraturada, sabıq deputat bir qaç qararnıñ qabul etilmesi içün rey berdi ve Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Radasınıñ «umumqırım referendumı»nı ötkerüv aqqında qararına qol tuttı, dep ilâve ettiler.
Qabaatlanğan şahısqa on eki yıldan on beş yılğa qadar azatlıqtan marum etüv cezası berilmek mümkün.
Qırım.Aqiqatnıñ menbası, bidirüvde Ukraina Kommunist fırqasınıñ azası Vladimir Demçenko aqqında aytılğanını añlattı.
Noyabrniñ 28-nde QMC prokuraturası, devletke hainlik ettiler deye şübhe altında tutulğan QMC Yuqarı Radasınıñ sabıq deputatlarına qarşı mahkemelerge 59 qabaatlav aktı yollandı, dep bildirdi.
Ukrainanıñ Baş prokuraturası, Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ, askeriy yeminni bozıp, yarımadadan qıtağa qaytmağan 73 Ukraina arbiy hadimini devletke hainlik etkenlerinde qabaatlay.
Halqara teşkilâtları, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina cirlären irtägä Rusiyägä quşalar
İmza tantanası belän Doneśk, Lugansk, Xerson häm Zaporoj’yenı Rusiyägä quşıp quyaçaqlar
Kreml’ süzçese Dmitriy Peskov bäxäsle referendumda xuplaw qararı çıqqan töbäklärneñ irtägä oyıştırılaçaq imza tantanası belän räsmi räweştä Rusiyägä quşılaçağın belderde.
Ul Doneśk, Lugansk, Xerson häm Zaporoj’yenıñ Rusiyägä quşıluı öçen imza çarasınıñ Mäskäw waqıtı belän säğat’ 15.00dä bulaçağın äytte.
Bäyläneşle xäbärlär
Êş urınında 5 keşeneñ berse naçar möğamälä kürä
“Strep A” bakteriyase 9 can aldı
Belfastta 5 yäş’lek qız bala älege infekŝiyadan ğomere özelgän 9nçı bala buldı


text:
Rusiyeli advokatlar, ekspert ve uquq qorçalayıcılar, Rusiyede ve ilhaq etilgen Qırımda cinaiy işlerniñ alıp barılmasına dair ğamlı tüşüncelerini paylaşalar. Böylece, Kyivte yanvar 13 künü keçirilgen matbuat konferentsiyasında advokat Emil Kurbedinov, terrorizm ve ekstremizm aqqında maddeler boyunca basqılar daa devam ettirilecegini ayttı.
«Qanunlar yazılğan, Yüksek mahkemelerniñ qararları alındı, ve olar içün para ayırılğanı qadar ve ekstremizmge ve terrorizmge qarşı küreşken bölükler temin etilgeni qadar, bu işler de azırlanılacaqlar. Çünki Sovetlerniñ bu «tayaq sisteması» qaviy tura ve kün-künden Federal telükesizlik hızmeti tarafından küçlene. Olar, paralarnı qayda sarf etkenleri aqqında esabat bermek kerekler, olar özlerine unvanlar qazanmaq kerekler, ve saire. Çoqusı ekspertler dey ki, esas noqlaradan – paralarnıñ çalınması ve unvan ile rütbelerniñ qazanılması qalmaqta», – dedi Kurbedinov.
Ukraina Haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar qayd etti ki, Rusiyeniñ Qırımdaki uquq qoruyıcılarınıñ «yañı mevzusı» peyda oldı, 2016 senesinden başlap «ukrain diversantlarınıñ» işlerini baqalar.
«Bu kibi işke Qırımnı ziyaret etken er angi ukrainli celp etilmek mümkün, er birisini diversant adlandırıp, işğal etilgen Qırımda qapatmaq mümkünler, böylece yañı işler uydurılacaq», – dep tüşüne Ceppar.
Uquq qorçalayıcılarnıñ esaplarına köre, Qırımnı işğal etip, Rusiye 403 halqara añlaşmanı bozdı.
Ukraina Tışqı işler nazirligi yaqalanğan, hususan siyasiy maqsatnen apis etilgen, ukrainlilerniñ aqları bozulğanına qarşı defalarca şikâyet bildire edi. Rusiye taqiqat komiteti, ekstremizm, diversion areketler, casuslıqra qabaatlanğan Ukraina vatandaşlarınıñ qabaatını isbaatlamaq içün yeterli qadar delil bar olğanını tasdiqlay.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti.


text:
Lvivde İvan Franko eykeli yanında sentâbr 22-sinde "Apishaneden mektüpler" yazıcılarnıñ Kreml mebüslerine destek marafonı keçti. Onda sabıq siyasiy mabüs Oleğ Sentsov, uquq qoruyıcı, dissident Mıroslav Marinovıç, yazıcı Andriy Kurkov, aktrisa Rımma Zübina, Qırım eviniñ programma müdiri Alim Aliyev iştirak etti. Olar, apishanede tutulğanlarnıñ ve olarnıñ tuvğanlarınıñ mektüplerini oqıp berdi. Bunı Radio Svoboda bildirmekte.
"Meni ve bütün Ukraina siyasiy mabüslerine destek kösterge lvivlilerge, ukrainlerge ve başqa memleketlerniñ sakinlerine minnetdarım. Şimdi işim çoq. Amma esası - Qırım, Rusiye ve Donbass apishanelerinde alâ daa tutulğan esirlerimiz içün küreştir. Biz adam bir şey yapıp olamaz, amma beraberlikte bayağı iş becerirmiz. Yigitlerimizni evlerine qaytaracağımızğa pek ümüt etem. Ukrainağa şan-şüretler!", - dedi Sentsov yazıcılar marafonınıñ açılışında.
Uquq qoruyıcı, dissident Mıroslav Marinovıç, doğru eki yıl evel, sentâbrniñ 22-sinde Qırımda maküm etilgen ve şimdi ev tevqifinde bulunğan Qırım.Aqiqat müellifi Mıkola Semenanıñ mektübini oqudı. Yazıcılar marafonınıñ iştirakçileri, faaller Remzi Bekirov, Server Mustafayev, Ruslan Süleymanov, Stanislav Aseyevniñ mektüplerini de oqudı.
Eki yıldan berli Lvivde "Neşirciler forumı" vaqtında Kreml mebüslerine destek aktsiyasını keçireler. Marafonğa PEN Ukraine teşkilâtı qoşula, onıñ eki azası - Stanislav Aseyev ve Mıkola Semena da Kreml mabüsleridir.
Grajdan azatlıqları merkeziniñ malümatına köre, Rusiyede ve ilhaq etilgen Qırımda eñ azından 86 adam apishanelerde tutula. Ukraina Havfsızlıq Hızmetine köre, boyevikler Donbassta 227 ukrainni esirlikte tuta.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası qırımtatar faali Reşat Ametovnı öldürgenler tapıldı, dep bildirdi. Tahqiqat versiyasına köre, 39 yaşında Aqmescitteki mikrorayon sakini 2014 senesi mart ayında Rusiye Silâlı quvetleriniñ sabıq arbiyiniñ reberligi altında «Qırım samooboronasınıñ» iştirakçileri tarafından hırsızlanğan edi.
Hırsızlanğan künü Ametov Qırım ükümetiniñ binası ögüne Rusiye işğaline qarşı bir kişilik narazılıq aktsiyasına çıqqan edi, onı «Qırım samooboronası» tuttı, soñra ise cesedi işkence izlerinen tapıldı.
Davada şübheli kişiler – 1975 senesi doğğan Aleksandr Baglük ve 1986 senesi doğğan Aleksandr Rudenko, olar 1966 senesi doğğan Yevgeniy Skripnikniñ reberligi altında areket etti. Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ politsiyası üçüni qıdıruvğa ilân etti. Reşat Ametovnıñ üç balası qaldı.
QMC Prokuraturasınıñ bölük yolbaşçısınıñ muavini Kirilli Kopeykanıñ bildirgenine köre, tahqiqatnıñ bunı bildirmek içün yeterli delilleri bar.
Bugün Reşat Ametovnı hırsızlağanlar tapıldı, dep eminliknen ayta bilemizKirill Kopeyka
– Mahkemeden evel tahqiqat çerçivesinde eki şahısnıñ «Qırım samooboronası» adlı qanunsız silâlı birleşmege alâqası bar olğanına dair yeterli delil toplandı. Şübheli olğan üçünci kişi Arbiy-desant diviziyasında hızmet etti ve şimdi arbiy pensioner ola. Bu şahıs «Qırım samooboronasınıñ» iştirakçileri olğan eki diger şahısnı idare etti. Üçüne de şübheli olğanları haber etildi, mahkemege olarnı ileride apiste tutmaq içün yaqalav iznine dair muracaat berildi… İlhaq ve vaqtınca yarımada işğali sebebinden bu qıyın oldı, uzun tahqiqat oldı, faqat bugün Reşat Ametovnı hırsızlağanlar tapıldı, dep eminliknen ayta bilemiz.
Kirill Kopeyka Reşat Ametovnıñ cep telefonı soñki sefer Aqmescitteki «Qırım samooboronasınıñ» ştabında qayd etilgenine dair malümatnı tasdıqladı.
– Qayd etilgen şahıslar halqara qıdıruvğa ilân etilgen edi. Mahkeme olarnı yaqalamağa ruhset berse, Milliy politsiyanıñ tahqiqat organları İnterpolğa muracaat etecek, o, bu şahıslarnı qıdıracaq. Şübheli olğanlardan iç birisi Ukraina prokuraturasınıñ versiyasını şimdilik izaatlamadı, bu insanlarnıñ bulunğa7 yeri belli degil.
Aqyarnıñ «Primeçaniya» neşiri «Qırım samooboronasınıñ» komandanı Sergey Dimovğa izaat almaq içün muracaat etti. O, 2014 senesi mart ayında birleşmeniñ cedveli yoq edi ve bu qabaatlav provokatsiya ola, dep bildirdi:
«Bu suallerge endi bir qaç kere cevap bergen edik. Meraqlı bir ikâye. Bu 100% provokatsiya, kimse kimseni öldürmedi, qırımtatarını öldürip, vaziyetni kerginleştirmeg kim ister edi? Özleri öldürgenler, soñra, Maydanda olğanı kibi, qabaatlı kerek, birisini qabaatlamaq içün bu davanı tekrarlaylar, onıñ devamı yoq».
Dimovnıñ bildirgenine köre, Reşat Ametovnıñ ğayıp oluvına dair davanıñ tahqiqatı Rusiye işğal etilgen Qırımda da keçirile. Daa evel Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov, Ametovnıñ hırsızlanmasına «samooboronanıñ» alâqası bar olğanına dair laflarnı tenqit etip, öldürüvni çezecek tahqiqatçılarnı mukâfatlamağa vade etken edi.
Qırımtatar faali Zair Smedlâyev Reşat Ametovnı tanıy edi ve QMC Prokuraturasınıñ versiyasını kerçekke oşağan dep saya.
Reşatnıñ cesedi onı tapsınlar dep kömülgen edi, yarımada sakinlerini qorqu içinde tutmağa istedilerZair Smedlâyev
– Bu versiya doğrudır. Tahqiqat organları qardaşı Refatqa böyle şübheliler olğanını bildirgen edi. Ve olarnı yaqalamağa, sorğuğa çekmege imkânları olmağanını, çünki olar kontrol etilmegen yerlerde – ne Ukraina, ne de Rusiye mahkemeleri içün – buluna, dep aytqan ediler. Berilgen malümatqa köre, olar Donbas topraqlarında buluna. Bu şahıslar tapılacaqmı ve mesüliyetke çekilecekmi, men şübhelenem. Olarnıñ daa sağ olğanından şübhelem. Dimovnıñ aytqanlarını aytsaq, Reşatnı meydandan «samooborona» vekilleri alıp ketkenini kördik. Bular ATR telekanalınıñ videolarında bar edi ve canlı yayında oldı, bu videolar qala. Birisi provokatsiya yapacaq olsa edi, Qırımnı zapt etkenler olur edi. Bu bir qorquzuv aktsiyası edi. Reşatnıñ cesedi onı tapsınlar dep kömülgen edi, yarımada sakinlerini qorqu içinde tutmağa istediler.
Zair Smedlâyevniñ malümatına köre, Rusiye Tahqiqat komiteti yapacağını yaptı, lâkin davanı mahkemege bermedi.
– O, buzlatıldı. Qardaşına bazı şeylerni bilmek içün olarğa şübheliler kerek, dep aytqanlar. Olarnıñ bulunğan yeri belli degil, amma «LNR» ve «DNR» topraqlarında olğanlarını aytalar.
Ametovlar qorantasınıñ Avropa insan aqları mahkemesindeki vekili Andrey Yakovlev olarnıñ vazifesi Reşat Ametovnıñ hırsızlanması ve öldürüvinde Rusiye mesüliyetini isbatlamaq ola, dep bildirdi.
Daa 2015 senesi Avropa insan aqları mahkemesine muracaat etildi. O, küç qullanuvı neticesinde ğayıp oluv ve işkence izleri ile öldürüv, em de tahqiqat keçirilmegeni ve uquqiy imayeniñ semereli usulları olmağanınen bağlı ediAndrey Yakovlev
– Daa 2015 senesi Avropa insan aqları mahkemesine muracaat etildi. O, küç qullanuvı neticesinde ğayıp oluv ve işkence izleri ile öldürüv, em de tahqiqat keçirilmegeni ve uquqiy imayeniñ semereli usulları olmağanınen bağlı edi. Öldürilgenniñ tuvğanlarına sert yanaşuv. Muracaat manasını aytsaq, 2019 senesi ilâvesi azırlanıldı, kenişletildi, amma bu malümatnı aydınlatıp olamayım. Reşat Ametovnıñ meselesinde angi devlet mesüliyetke çekilecegini ayta bilemiz. Onı 2014 senesi martnıñ 3-nde hırsızlağan olsalar, 15-nde onı tapqanlar, Rusiye mesüliyetli ola, amma o, özüni resmiy şekilde tek martnıñ 18-nden başlap Qırımdan mesüliyetli dep saya. Ukraina tarafı da mesüliyeti – Ukraina vatandaşı oğrağan cinayetniñ semereli tahqiqatında müsbet mecburiyetleri.
Andrey Yakovlev Reşat Ametovnıñ davası Halqara ceza mahkemesinde baqılacağını inkâr etmey.
İşğal etilgen topraqta yapılğan ve çezilmegen arbiy cinayetniñ yahşı örnegidirAndrey Yakovlev
– İşğal etilgen topraqta yapılğan ve çezilmegen arbiy cinayetniñ yahşı örnegidir. Bunıñ kibi davalar Halqara ceza mahkemesinde baqıla, ve prokurornıñ bu esnasnıñ bir basamağından digerine keçmek içün ilk tedqiqat yapılğanına dair esabatı bar. Belki, Reşat Ametovnıñ davası baqılsa, bu cinayet insaniyetlikke qarşı ya da arbiy cinayet olaraq tasnif etilir.
Qırımlı faal, «Eyromaydan-Krım» areketiniñ koordinatorlarından biri Andrey Şçekun da 2014 senesi o künlerde «Qırım samooboronası» tarafından hırsızlandı ve işkencege oğradı. O, Reşat Ametov yaqınlarda o binalarda edi, dep tahmin ete.
Şimdi bu imkânsız bir şey, amma ileride, mence, bunıñ kibi cinayetlerge alâqası olğanlar şaatlıq etecekAndrey Şçekun
– Onı kimler çekiştirdi ve öldürdi müim. Birisi yaqalanıp sorğuğa çekilse, kerçek vaziyet ortağa çıqar edi. Şimdi bu imkânsız bir şey, amma ileride, mence, bunıñ kibi cinayetlerge alâqası olğanlar şaatlıq etecek… Menim fikirimce, Reşat bizlernen Aqmescitniñ arbiy komissarlıqnıñ binalarında tutulğan edi, amma o ya da başqası edi men aytıp olamayım, çünki közlerim baylı edi. Men endi aytqan edim, cıyıştırıcı qorqudan qopqa ve şvabranı tüşürdi, ses kelgen edi. Qaravul uyanıp qıçırmağa başladı: «Kim onı mında kirsetti? Bunı körmemeli!». Yani bu cıyıştırıcı tesadufen körgen cinayet olğan kibi kele. İnsanlarnı ketirip, işkencege oğratqanlarını, çıqarğanlarını eşitken edik. Bizni de öyle.
Andrey Şçekunnıñ qayd etkenine köre, «samooboronanıñ» Qırımdaki cinayetlerini tahqiq etmek içün o adiseler aqqında bütün malümatlar tahqiqatçılarğa berildi.
Malümat: 2014 senesi martnıñ 3-nde saba Aqmescitniñ Maryino qasabasında yaşağan üç balanıñ babası, 39 yaşında Reşat Ametov evden çıqqan edi. Tuvğanlarına arbiy komissarlıqqa barıp, Ukraina ordusınıñ göñüllileri sırasına yazılacağını ayttı. Video kameraları onı, Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı Lenin meydanında Qırım ükümetiniñ binası ögünde bir kişilik narazılıq keçirgen kişini, qayd etti. Videoda körüne ki, Qırım «samooboronasınıñ» bir qaç vekili onı meydanda tutıp, maşinağa mindire. Eki aftadan soñ Reşat Ametov Qarasuvbazar rayonınıñ Ortalan (Zemlâniçnoye) köyü yanındaki tarlada ölü tapıldı. Erkekniñ cesedinde işkence izleri bar edi, başı şeritnen sarılğan edi, yanında ise qırçma tapılğan edi. Daa soñra çıqarılğan neticelerge köre, ölümniñ sebebi közüne saplanğan pıçaq yarası oldı.
2017 senesi Ukrainanıñ beşinci prezidenti Petro Poroşenko 2014 senesi baarde öldürilgen qırımlı Reşat Ametovğa Ukraina Qaramanı unvanını berdi.
BM insan aqları Yuqarı komissarınıñ idaresi azırlağan maruzasında Ametovnıñ öldürüvini mahkemesiz idam dep adlandıra.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Qurban Bayram
Qurban Bayram (arapça: عيد الأضحى; ʿĪd al-Adhā, farsça: عید قربان; Eyd-e Qorbān) — eki musulman bayramından biri (ekinci — Oraza bayramı).
Oraza bayramından 70 kün keçken soñ (islâm taqvimine köre Zul-Hicca ayınıñ 10-cı künü), Mekkege acılıqnıñ soñki künü başlap, üç-dört kün devam ete.
Bu künler acılar İbrahim peyğamberi qurbanı hatırasına Mekke yanındaki Mina vadiysinde qurban çala. Amma musulmanlarnıñ episi Mekkege acılıqqa barıp olamağanları sebebinden, Şariat boyunca, o ne yerde bulunsa, o yerde qurban çalmaq aqqı bar.
Şeriat boyunca, Qurban çalınğan ayvannıñ körülgen qusurları olmamaq kerek. Qoynıñ yaşı 6 aydan az olmamalı, eçki ve buzav – 2 yaşından az olmamaq kerek.
Qurban eti üçke bölüne: bir qısmı fuqarelerge berile, ekinci qısmından musafirlerge ziyafetler azırlana, üçüncisini musulman özüne qaldırmaq kerek.
Böyle etip, Qurban ketirilgen ayvan tek musulmannıñ ruhiy temizligi degil de, muhtaclarğa aş olaraq hızmet ete.
Qurban bayramı camilerde saba ötkerilgen bayram namazından soñ qayd etilip başlay. Qabristandan qaytıp kelgen soñ, musulmanlar Allağa emanet etmege azır olğannıñ delili olğanını bildire.
Menbalar ve edebiyat[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ’Iд aлb-Aдxa // CлoBHиk icлaMcbkиx peлiriйHиx TepMiHiB apaбcbkoro пoxoджeHHя
- Ю. A. PeзBaH. Ид aл-Aдxa // IcлaM : eHциkлoпeдичHий cлoBHиk / Biдп. peд. C. M. ПpoзopoB. — M. : Hayka, ГPBЛ, 1991. — C. 88-89. — ISBN 5-02-016941-2. (poc.)
Bağlantılar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Qurban Bayramı // Ukrain diniy entsiklopediya


text:
NATOğa 70 yıl
Bu uñaydan 29 il tışqı êşlär ministrları Vaşingtonda cıyılaçaq
NATO äğzase bulğan 29 il tışqı êşlär ministrları ittifaqnıň 70 yıllığın qotlar öçen 3-4 aprel’ könnärendä Amerika Quşma Ştatları başqalası Vaşingtonda cıyılaçaq.
Tışqı êşlär ministrları Rusiyä Federaŝiyase, Äfğanstan häm terrorçılıq belän köräş mäs’älälären qarayaçaq.
Cıyılışı belän bäyle mäğlümat birgän NATO ğomüm särqätibe Jens Stoltenberg tışqı êşlär ministrlarınıň berençe könne AQŞ Kongressında oyıştırılaçaq utırışta qatnaşaçağın, üzeneň dä ittifaq isemennän monda çığış yasayaçağın citkerde.
NATOnıň Rusiyä kürsätkän agressiv totıştan borçu toyuın äytkän Stoltenberg cıyılışta şul uq waqıtta Azov diňgezendäge kiyerenkelekneň dä quzğatılaçağın belderde.
İttifaq ğomüm särqätibe berlektäşlärneň Gruziya belän Ukrainağa teläktäşleklären arttıruın kötüen citkerde.
Stoltenberg NATOnıň terrorçılıq belän köräşkä qarağan êşçänlekläreneň qaralaçağın äytep, bu qısada Äfğanstandağı wazğiyätneň qaralaçağın açıqladı.
Bäyläneşle xäbärlär
Vengriya häm Ärmänstan arasında diplomatik mönäsäbätlär
Vengriya belän Ärmänstan arasında diplomatik mönäsäbätlär yañadan urnaştırıldı


text:
Abe Şinzonı ni öçen saqlap qala almağannar?
Däwlät dairäläre iminlek saqçılarınıñ xilaflıq cibärüennän şöbhälänä
Yaponiyä poliśiyä idaräse êlekkege xökümät räise Abe Şinzonıñ ğomeren özgän qorallı höcümdä “qurqınıçsızlıq xilaflığı”nıñ bulu-bulmawın tikşeräçäklären belderde.
Cirle matbuğattağı xäbärlärgä qarağanda, iminlek xezmätkärläre säyäsätçeneñ säfäre waqıtında qurqınıçsızlıqnı täêmin itü planı äzerlägän bulğan. Nara häm Tokio poliśiyäse Abe çığış yasağanda şunda xezmät başqarğan.
Yaponiyä poliśiyä idaräse säyäsätçene saqlawçı qorallı iminlek köçläreneñ höcümgä niçek yul quyularına iğ’tibarnı cälep itä. Alar älege waqıyğadağı qurqınıçzıqlıq çaraların qabat qarap çığaçaq.
Qorallı höcümne yasağan Yamagami Tetsuya soraw aluda Abenıñ üze näfrät itüçe ber törkem belän bäyle buluın uylawın häm şuña kürä üterüen söylägän.
Yaponiyä däwlät mediasında urın alğan xäbärlärgä qarağanda, Yamagami qulğa alğannan son uq poliśiyägä añlatuında ğamäleneñ Abenıñ säyäsi fikerläre belän bäyle bulmawın alğa sörä. Kyodo agentlığı yazğança, soraw aluçılar höcümçeneñ süzläreneñ ber dini törkemgä qarata äytelüen uylıy. Qayber yapon xäbär çığanaqları Yamagaminıñ yuğarı däräcäle din ähelenä açu totuın yaza.
Höcümçe Abe Şinzonıñ çığış yasaw programmasın internettan alğan. İsegezgä töşeräbez, aña kiçä Yaponiyäneñ Nara şähärendä Liberal-demokrat partiyä kandidatınıñ saylaw kampaniyäsenä teläktäşlek yözennän açıq hawada uzuçı çarada çığış yasağanda attılar. Awır yaralı xäldä säyäsätçene xastaxanägä alıp kittelär, tik qorqarıp qala almadılar.
Bäyläneşle xäbärlär
İspaniyada poyızdlar bäreleşte
Ber ük yünäleştä xäräkät itüçe ike poyızd bäreleşü arqasında 155 keşe yaralana


text:
Keriç keçitinde, fevral 11 künü, furtuna sebebinden paromlarnıñ qatnavı vaqtınca toqtaldı.
Bunı Yekâne naqliyat müdirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«Fevral 11-ne keçer gecesi ava şaraitlerinden sebep Keriç boğazından paromlarnıñ keçüvi toqtaldı. Furtuna havfı saqlanıla, yel suratı 20 m/s yete», – denile beyanatta.
Saba «Kavkaz» limanında nevbette 150 yengil ve 50 yük, «Qırım» limanında ise – 50 yengil ve 12 yük maşinası tura. Yük yolağında: «Novorossiysk» – 230, Slavânsk-na-Kubani – 585, Keriç ava limanında – 390 maşina tura.
Aydavcılarğa yolğa çıqmamaq ve qıta ya yarımadada qalmağa tevsiye eteler.


text:
Mayısnıñ 11-de Ukraina prezidentı memuriyetinde Anayasa komissiyasınıñ toplaşuvı ötkerilecek. Beklenilgeni kibi anda, Ukraina Anayasasına Qırım Muhtar Cumhuriyetinen bağlı deñişmeler ve ilâveler kirsetilmesiniñ tertibi muzakere etilecek. Bu aqta özüniñ Facebook saifesinde qırımtatar halqı Meclisiniñ reisi Refat Çubarov yazmaqta.
«Men bellesem, toplaşuv yalıñız Ukraina Anayasasınıñ «Qırım Muhtar Cumhuriyetinen»bağlı X maddesinde yapılacaq deñişme ve ilâvelerniñ azırlanuvınen degil de, buña bağlı olacaq bazı diger meselelerniñ uquqiy taraflarınıñ tedarik etecek İş gruppasınıñ teşkil etilmesinen yekünlenir.Kvorum toplanır, dep ümüt etem», – dep ilâve etti Çubarov.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Büyük Britaniya Rusiyeni halqara teşkilâtlarnıñ közeticilerine ilhaq etilgen Qırımğa kirmege izin bermesine çağırıp, bütün ukrain siyasiy mabüslerini azat etmege talap ete.
Bu aqta BM bölügi ve Jenevadaki diger halqara teşkilâtlarnıñ Büyük Britaniya daimiy temsilciliginiñ vekili Ukrainada insan aqları monitoring missiyasınıñ işi esasında yapılğan BM insan aqları Yuqarı komissarı idaresiniñ esabatından soñ bildirdi, dep haber etile Britaniya ükümetiniñ saytında.
«Rusiyeni BM Baş Assambleyasınıñ 73/263 qararına riayet etmegeni içün takbih etip, Rusiyeni halqara monitoring teşkilâtlarına ilhaq etilgen Qırımğa kirmege izin bermesine ve bütün siyasiy mabüslerni acele azat etmesine çağıramız», – dep bildirdi Büyük Britaniyanıñ vekili.
Onıñ bildirgenine köre, Büyük Britaniya 2019 senesi mart ayında Aqmescitte 20-den ziyade qırımtatarınıñ evinde yapılğan tintüvlerni ve apiske aluvlarnı takbih etip, kütleviy haber vastalarınıñ insanlarnı saylap tutulğanı, adaletsiz mahkemeler ve işğal etilgen Qırımdaki işkencelerge dair haberlerine şaşa.
Britaniya vekiliniñ qayd etkenine köre, London Rusiyede tutulğan 70-ten ziyade ukrainalı siyasiy mabüsniñ, hususan acele tibbiy yardımğa muhtac olğan Pavlo Ğrıb ve Edem Bekirovnıñ sağlıq vaziyetinden qasevetlene.


text:
Qırım siyasetçisi ve iş adamı Lenur İslâmovnıñ taşılmaz mülki auktsiondan satılıp başlandı. Satıluv neticesinde elde etilecek para, «Qırım qamaçavı» teşkilâtçısınıñ 1,5 milliard rublege yaqın borcu olğan «Sberbank Rossiyi» bankınıñ malı olacaqtır. Qırım.Aqiqat muhbiri, Rusiyede İslâmovnıñ işini nasıl iflâs etilgenini ve mülkünden neler auktsion çöküçi altına kirgenini ögrendi.
Lenur İslâmov – ticariy banklar, naqliyat şirketleri, ticaret ağları, telükesizlik, reklama ve media şirketleri kibi türlü saalarda çalışqan onlarnen şirketniñ saibidir. Evelden işiniñ büyük qısmı Qırımda ve qomşu Rusiyede buluna edi.
2014 senesi aprelinde Lenur İslamov Sergey Aksönovnıñ akimiyetinde baş nazirniñ muavini vazifesine tayin etildi. Bu vazifege o, «qırımtatar halqınıñ yerleştirlmesi ile bağlı ameliy meselelerniñ çezilüvi içün» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcisi sıfatında teklif etilgen edi. Mayısnıñ soñunda Rusiyeniñ kontroli altında bulunğan Qırım parlamenti, İslâmov «ögünde qoyulğan vazifelerni becermege azır olmağanını kösterdi» dep, onı eda etken vazifesinden azat etti.
Yerli akimiyetnen zıddiyet başta işine tesir etmedi. Lâkin 2015 senesiniñ aprelinde Roskomnadzor İslâmovnıñ mediaholdingine kirgen ATR ve Lâle telekanalları ile Meydan ve «Lider» radiostantsiyalarına Rusiyede çalışmaq ruhsetini bermedi. İş adamı, ATRniñ televizion yayınlarını Kyivden kösterecegini bildirip, açıqtan Rusiyeniñ Qırımdaki areketlerine qarşı çıqtı.
Aynı zamanda Rusiye, Qazaqıstan ve Ukrainada maşina distribyuteri olğan onıñ Moskvadaki «Kvingrup» şirketinde problemler peyda oldı. «Petrol Plüs Region» Açıq Anonim Şirketi (OOO), onıñ muflis (bankrot) olaraq tanılmasını talap etip, oña qarşı mahkeme davasını açtı. Davağa 16 kreditor qoşulıp, İslâmovnıñ şirketi olarğa 1,5 milliard ruble borclu olğanını bildirdiler. Bu paradan 1,1 milliard ruble – «Rusiye Sberbankı»nıñ talap etken parasıdır.
2015 senesi dekabriniñ soñunda Moskva vilâyetiniñ Arbitraj mahkemesi Lenur İslâmovnıñ «Kvingrup» Açıq Anonim Şirketini muflis olaraq tanıdı.
Er biri bir buçuq millionlıq eki maşina yeri
2016 senesi yanvar ayında «Sberbank», Lenur İslâmov ve onıñ ömür arqadaşı Elvirağa qarşı mahkeme davasını açıp, olarnıñ muflis tanılğanını talap etti. Maliy muessiseniñ matbuat hizmeti RBK içün bergen izaatında, banknıñ bu yolnen iş adamından borcunı almaq istegenini bildirdi.
Bank, üçünci şahıs tarafından iflâs davası açılğan «Kvingrup» Açıq Anonim Şirketine evelden bergen kreditleri boyunca borclarnıñ keri qaytarıluvı işlerini yapa. Şirketten ğayrı işniñ benefitsiarları olğan İslâmovlarğa da talaplar taqdim etildi. Olarnıñ tarafından vaziyetniñ konstruktiv şekilde al etilmesine dair iç bir teklif alınmadı. Bu sebepten bank, berilgen qanuniy aqqından faydalanıp, 2016 senesi yanvarniñ 28-nde olarnıñ iflâsı aqqında ariza berdi», – dep bildirdi matbuat hizmeti.
2016 senesi iyulniñ 18-nde Moskva Arbitraj mahkemesi Lenur İslâmovnı muflis olaraq tanıdı ve on künden soñ ömür arqadaşı da muflis tanıldı. Mahkeme, mülkleriniñ satılacağına dair qarar berdi. 2017 senesniñ martından başlap, arbitraj idarecisi Aleksandr Korobko İslâmovnıñ beş obyektini auktsionlarğa çıqardı.
Birincisi – Moskvada Maşkova soqağı, 6 adresi boyunca bulunğan ve meydanlığı 149 kv. m. olğan mesken kvartirasıdır. Ondan ğayrı kvartiranen aynı adresi boyunca bulunğan 7-sanlı maşina yeri auktsionğa çıqarıldı. Bu obyektler boyunca auktsionlar eki kere yapıldı – 2017 senesiniñ mart ve aprel aylarında. Lotnıñ başlanğıç fiyatı 47,5 million ruble edi. Faqat auktsionda iştirak etmek içün yeterli sayıda arizalar berilmegeni içün auktsionlarnıñ ekisi de keçirilmedi dep ilân etildi.
Bundan soñ İslâmovnıñ kvartirasını auktsionğa çıqarmadılar. Aynı zamanda kene şu, Moskva, Moşkova soqağı, 6 adresi boyunca bulunğan 17 ve 18-sanlı diger eki maşina yeri satıldı. Olar birinci kere auktsionğa mayısta çıqarılıp, yalıñız noyabrniñ 16-nda satın alındı. Auktsion esnasında lotnıñ fiyatı eki qat eksildi – 3,3-ten 1,6 million rublege qadar. Maşina yerleriniñ ekisini de Murat Bitokov satın aldı.
Beş qat ucuz
Auktsionda İslâmovnıñ eki Qırım obyekti de satıldı. Birincisi – Gurzuftaki sport ve sağlamlaştıruv merkezi. Onıñ umumiy meydanlığı 423,6 kv. m. Lotnıñ başlanğıç fiyatı 106 million ruble edi. Lâkin auktsionnıñ soñuna qadar bu raqam 21 millionğace tüşti yani 5 qat eksildi. Bu fiyatqa Gurzuftaki merkezni iş adamı Konstantin Purim satın aldı.
O, Rusiyeniñ eñ büyük mustaqil naqliyat-logistika holdingi olğan «Sovfraht-Sovmortrans» şirketler grubunıñ saibi Dmitriy Purimniñ doğmuş qardaşıdır. Ağa-qardaş Purimler Moskvada yaşasalar da, ekisi de Qırımda doğdı. Mal-mülkleriniñ bir qısmı Qırımda buluna. Qırımnıñ yalı boyunda olarnıñ «Gurzuf-2013» idariy şirketi çalışa. Onıñ esasçısı, Konstantin Purimdir.
Auktsionda satılğan İslâmovnıñ daa bir taşılmaz mal obyekti – meydanlığı 480 kvadrat metri olğan Aqmescitniñ merkezindeki (Kirov caddesi 74a adresi boyunca bulunğan) ofis meydanı. Auktsionda başlanğıç fiyatı 29 million ruble edi, lâkin neticede o, 14,5 millionğa satıldı. «Maestro audit» şirketiniñ müdiri Natalya Kuskeviç ofis meydanınıñ yañı saibi oldı.
İslâmovnıñ ömür arqadaşı Elvira üzerine yazılğan «Kvinmedia», «Kvinbroker» ve «Krımskaya avtomobil’naya kompaniya» şirketleri de auktsionğa qoyuldı. Arbitraj idarecisi olarnı ağustos ayından berli satacaq ola, lâkin şimdilik auktsionda iştirak etmek içün kimse ariza bermedi.
Qırım.Aqiqat tafsilâtlı izaatlar almaq içün telefon vastasınen Lenur İslâmovğa muracaat etti. İş adamı daa soñra telefon etmege rica etti, amma ondan soñki çañ qaquvlarnıñ iç birisine cevap bermedi. Qırım.Aqiqat ile yazışmalarında o, «işğal etici akimiyetniñ bütün yapqanları qanunsızdır» ve «endi qıtadaki QMC prokuraturası vastasınen halqara mahkemelerde davalar açtım» dep, qısqa beyanatlar ile sıñırlandı.


text:
Ava ilâvesinde Qırım Rusiye toprağı olaraq işaretlengen Apple Amerika şirketi etrafında çıqqan qavğadan soñ içtimaiy ağlarda fleşmob başlandı.
Facebooktaki Apple saifesinde qullanıcılar #CrimeaIsUkraine ve #CrimeaIsNotRussia dep yaza.
Qırım.Aqiqat, Apple şirketi Rusiyede Qırım ve Aqyarnı «Ava» ilâvesinde «Rusiye» toprağı olaraq qayd etip başladı, dep bildirgen edi. Esas Ukrainada ve işğal altındaki yarımadada Aqyar, Aqmescit, Keriç ve diger şeerler ne Ukraina, ne de Rusiye olaraq qayd etile.
ABD Maliye nazirligi, Qırım «Rusiyege ait» kibi işaretlengeni içün Apple şirketiniñ areketleri sanktsiya rejimine oğraymı teşkermege vade ete.
Ukraina Tış işler nazirliginiñ spikeri Katerına Zelenko Qırım.Aqiqat Radiosınıñyayınında Ukraina Apple Amerika şirketi öz ilâvelerinde Qırımnı Rusiye toprağı olaraq işaretlememesini talap etecek, dep ayttı.
Apple Amerika şirketi, davalı topraqlarnı belgilev siyasetini teşkermege başladı, dep bildirdi. Şirketniñ matbuat kâtibi Trudi Müllerniñ aytqanina köre, bu Apple siyasetiniñ deñişmelerine yol aça bile.
Rusiye Devlet dumasınıñ telükesizlik ve qabarcılıq ile küreş komitetiniñ reisi Vasiliy Piskarev, «Apple, Devlet dumasınıñ Qırımnıñ işaretlenmesinen bağlı iddialarını bütünley tüzetti», dep bildirdi. Bu aqta o, şirketniñ Rusiye vekili Darya Yermolinanen körüşip ayttı.
2019 senesi mayıs ayında Apple Qırım şeerlerini em esas Ukrainada, em yarımadada öz ilâvelerinde birine ait kibi işaretlemegen edi.


text:
Lui Jak Mande Dager
Lui Jak Mande Dager - francuz fotografı. Fotografiyanıń tiykarın salıwshılarınıń biri.
Ómiri[redaktorlaw | derekti jańalaw]
1787-1851-jıllarda jasap ótken francuz xudojnigi, ximigi hám fotografiya tiykarın salıwshılarınıń biri. Franciyalı ataqlı súwretshi Lui-Jak Manje Dager 1837 jılı fotografiya usılı menen eń sıpatlı fotosúwretin dóretti. Lui-Jak Manje Dager bul fotosúwrette quramalı natyurmorttı sáwlelendirdi hám onı saqlap qoyıw ushın Luvr muzeyine tapsırdı.
Dagerotipiya[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Dager óziniń oylap tapqan bunday fotosúwret shıǵarıw usılın «dagerotipiya» dep atadı. Ol bul jańalıq haqqındaǵı esabatı Parij Ilimler Akademiyasınıń sekretarı Dominik-Francua Aragoǵa tapsıradı. Parij Ilimler Akademiyasınıń 1839-jıl 7-yanvar kúni bolıp ótken ilimiy keńesinde Francua Arago súwretshi Manje Dagerdiń usınǵan esabatı hám onıń ashqan jańalıǵı haqqında xabarlaydı. Ilimiy keńeste qatnasqan bárshe alımlar Manje Dager tárepinen ashılǵan bul jańalıqtı tán aladı. Solay etip, ilimiy keńes ótkerilgen usı sáneni fotografiyanıń payda bolǵan kúni sıpatında qabıl etedi. Dager, talbotlardıń ilimiy izertlewlerinen keyin fotojurnalistika dúnyaǵa keldi. Dagerotipiya usılında súwret salıw on bes jıl dawam etildi. Mine, usı dáwir ishinde dagerotipiya usılı bir qansha rawajlanıp bardı. Soń dagerotipiya-makrokolloid processine joldı bosatıp berdi. Endi ámeliyatqa - súwretlerdi kóbeytiw usılı kirip keldi. Hámme túrdegi fotosúwretlerdi shıǵarıwshı jańa texnika payda boldı.


text:
Qırımnıñ rusiyeli akimiyetiniñ başı Sergey Aksönov, martnıñ 27-sinde Kezlevde köçme oturışnı keçirdi.
Aksönovnıñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, oturışta “şeerniñ qıyın meseleleri” muzakere etilecek.
Oturışnı “Krım 24” televizion kanalı yayınlacaq.
Keçken yılnıñ soñundan berli Aksönov, Qırım şeerlerinde köçme oturışlarnı keçire. Bundan evel o Keriç, Yalta, Kefe, Aluşta, Ermeni Bazar şeerlerine barğan edi.
Saqta çöplük meselesini çezmek içün çöplük cıyıştırğan maşnalar ve azbar hızmetçileri yetişmey. Bu hususta martnıñ 7-sinde Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönovnıñ köçme oturışında şeer akimiyeti bildirdi.


text:
Qırım öz başına ilân etilgen Donetsk ve Lugansk halq cumhuriyetleri ile parlament kontaktlarını pekitecek ola. Bunı «Qırım Cumhuriyeti devlet şurasınıñ» reisi Vladimir Konstantinov jurnalistlerge bildirdi, dep haber ete Krım Media.
Onıñ aytqanına köre, «DNR» ve «LNR» akimiyet organlarını şekillendirse, işbirlik qurulacaq.
Konstantinovnıñ qayd etkenine köre, Qırım, «DNR» ve «LNR» arasında bağlar «şahsiy seviyede» inkişaf etmege devam etecek.
«Bizler adamlarğa yardım etecekmiz ve olarğa qol tutacaqmız. Bu iş ileride. Oña siyaset ceetinden qıymet kesecekmiz», – dedi Qırım spikeri.
Bazar künü, noyabr 2-de, öz başına ilân etilgen «DNR» ve «LNR» cumhuriyetlerinde separatistlerniñ nezareti altında olğan yerlerde «saylavlar» olıp keçti. Kiyev ve dünya toplulığınıñ bir sıra vekilleri bu rey berüvni tanımayıp, mezkür «saylavlar» «Minsk añlaşmalarına» zıt kelgenini qayd ettiler.


text:
AQŞ Qorğanıs ministrliginiñ lauazımdısı jeksenbi küni AQŞ-tıñ «Islam memleketin» bir jola qwrtıp jibergeli otırğanın ayttı. Olardı qorşap joyıp, jalğa..
Forbes jurnalı 2017 jıldıñ eñ bay futbolşılarınıñ tizimin jariyaladı. Forbes jurnalınıñ esebi boyınşa 2017 jılı älem boyınşa eñ bay futbolşısı, Portug..
Resey Franciyanıñ sankciya saluına baylanıstı francuzdıq et, kökönis, jemis-jidek önimderine tıyım salğan. Osınıñ saldarınan Franciyağa 2014 jıldan be..
AQŞ prezidenti alğaşqı memlekettik saparın ayaqtap, AQŞ-qa qaytıp oralğannan keyin, jeksenbi küni Twitter paraqşasında bir top jazbalar seriyasın jari..
Qıtaydıñ «Klassik-2» kompaniyası Qazaqstan aumağına 37 jük avtokölik qwralımen jasandı qwjattar arqılı halıq twtınatın tauarlardı zañsız äkelgen. Bwl..


text:
Rusiye Cenüp arbiy bölgesiniñ mahsus quvetleri taqımı 500 km keçip, Krasnodar ülkesi ve Qırım poligonlarına avuştı.Bunı aprel 8-de Cenüp arbiy bölgesiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Rostov vilâyetinde başlağan taqım-ştab talimleri çerçivesinde Cenüp arbiy bölgesiniñ mahsus quvetleri talimlerniñ faal qısmına başladı. Mahsus bölük gruppaları farqlı usullar ile, «Tayfun» ve «Tigr» zırhlı maşinaları ve arbiy-naqliyat aviatsiyasınıñ uçaqlarından paraşüt ile enip, Krasnodar ülkesi ve Qırım cumhuriyetiniñ poligonlarına vazifelerini becermek içün avuştırıldı», – dep qayd etti matbuat hızmeti.
Qayd etile ki, talimlerge 450 asker, 100 daneden ziyade mahsus tehnika celp etildi.
Mart 24-de Qırımda Rusiye ava-paraşütçi ordusınıñ üç bölügi ile taqım-ştab talimleri yekünlendi. Olarnı Ava-paraşütçi ordusınıñ komandanı general-polkovnik Andrey Serdükovnıñ reberiyeti altında Opuk poligonında keçirdiler.
Ukraina Baş ştabı Qırımda Rusiye askerleriniñ talimlerini qanunsız dep adlandırdı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
"Pervıy kanal" Rusiye relekanalınıñ efirinde Donbass esirleriniñ deñişmesi muzakere etilgende, Rusiye tış işler naziri Segey Lavrov, bir "mania" bar, dep ayttı.
"Bütün bu yıllar cedveller azırlanılğanda, esirlerniñ episi qarşılıqlı olaraq tasdıqlanmağanı belli oldı. Eki taraftan kerçek mevcut olğan adamlar kibi qabul etilgen cedveller bar. Er kes o adamlarnıñ ne yerde olğanını ve olarnı ne etip azat etmege mümkün olğanını bile", - dedi Lavrov.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, Almaniya kantsleri Angela Merkel ve Frenkistan prezidenti Emmanuel Macronnıñ yanında, "bu adamlar belgilengen, cedveller bar, demek olarnı deñiştirirmiz", dep laf etken ediler.
"Şimdi Üç taraflı kontakt gruppasında yañı miyar peyda oldı: belgilendi - ebet, amma olarnıñ episi "usul baqımında temizlenmedi". Demek, bu, adamlarnıñ Yañı Yıl bayramınace qaytmalarına yañı bir maniadır", - dey Lavrov.
Dekabrniñ 18-inde Minskte "Normandiya dörtüniñ" sammitinden soñ Üç taraflı gruppasınıñ ilk körüşüvi kecti. Muzakereler gecege qadar yapıldı.
Parijde, Ukraina, Rusiye, Almaniya ve Frenkistan liderleri arasında añlasmalar Monckte resmiyleştirilecek, dep añlaştılar. Amma şimdilik bunı becermediler.


text:
Kezlev civarındaki Yalı Moynaq (Zaozörnoye) qasabasında turistler, deñizde boğulmaqta olğan bir yaşındaki balanı qutardı. Bunı Qırım Fevqulâde Vaziyetler Nazirliginde bildirdiler.
"2019-ıncı yılda doğğan bala suvda boğulmaqta edi, yanında olgan adamlar onı qutardı, cocuqnı Krzlev bala hastahanesine qoydılar", - denile beyanatta.
Avgust 25-inde Qırımda tünevin deñizde eki adam elâk oldı, bir adam qurtarıldı.
Saq rayonınıñ Otar Moynaq (Uyutnoye) köyünde tahminen 50 yaşındaki aqaynıñ cesedi tapıldı. Onı da politsiyağa berdiler, bildirile müessiseniñ beyanatında.
Aluşta yalısında aqaynıñ cesedi tapıldı, Kefedeki plâjdan qadınnı ise hastahanege alıp kettiler.
Qırım qurtarıcılarınıñ malümatına köre, yılnıñ başından berli 37 suv qazası oldı, 26 adam elâk oldı, 30-ı qurtarıldı.


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ İçki rayonı baş yollarnıñ tamir işlerine 7 million ruble aldı. Bunı İçki rayon «memuriyetiniñ yolbaşçısı» vazifelerini eda etken Vladimir Tregub cuma künü, noyabr 14-te, bildirdi, – dep haber ete Qırımnıñ öz başına ilân etilgen ükümet «ruporı» Krıminform saytı.
Onıñ bildirgenine köre, rayondaki ekinci seviyeli yollar da tamir etile.
Malüm ki, işğal etilgen Aqyar ükümeti şeer yollarına qıymet kesmek içün çoq millionlı añlaşma tizecek ola. Yollarnı teşkerecek Sankt-Peterburgda qayd etilgen OOO «Avtodor» şirketi şeer bücetinden 30 mln. rub alacaq.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Türkiyeniñ Ukraina elçihanesi faaliyetini Kyivge qaytara, dep bildire aprelniñ 5-nde.
«Faaliyetimizni vaqtınca Çernovtsığa aldıq, işimizniñ logistik merkezi oldı. Bugün ise evimizge, Kyivge qayttıq», – dep aytıla haberde.
Diplomatik temsilcilik aprelniñ 6-nda işini, hususan konsullıq hızmetlerini ğayrıdan tiklemege planlaştıra.
Türkiye elçihanesi martnıñ 11-nde işine Çernovtsıdan devam etecek, dep haber etken edi.
Aprelniñ 5-nde Tış işler nazirligi Estoniyanıñ Ukraina elçisi Kaymo Kuusk Kyivge qaytmağa planlaştıra, dep bildirdi.
Bundan evel Litvaniya elçisiniñ Ukraina paytahtına qaytacağını Litvaniya Tış işler naziri Gabriyelüs Landsbergis ilân etti.
Diplomatik müessiseler Rusiyeniñ ücüminden evel ve fevralniñ 24-nde ücümden soñ ofislerini Kyivden Ukraina ğarbine ve qomşu memleketlerine taşığan edi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net/. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Apiske alınğan Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Ayder Saledinov Rostov-na-Donu SİZOsınıñ kartserine qapatıldı. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Saledinovnıñ apayı Guzalnıñ malümatına esaslanıp bildire.
2019 senesi aprelniñ 3-nde Ayder ömür arqadaşınen qısqa körüşip, belinde ve areket etkende ağrı olğanını, buğumnıñ yeri deñişkenini bildirdi. Saledinov SİZOnıñ tibbiy hadimlerine tibbiy yardım içün muracaat etti, amma tibbiy yardım yerine kartserge qapatıldı. Advokat Lilâ Gemeci Saledinovnıñ apayına aqayı bir kişilik kamerağa avuştırılğanını bildi.
Berilgen malümatqa köre, Saledinov üç kün devamında kartserde qaldı, bundan soñ onı mahsus blokqa qaytardılar. Apiske alınğannıñ ömür arqadaşı bildirgenine köre, o, SİZO ekimi ve hadimlerini şikâyet etti.
2016 senesi oktâbrniñ 12-sinde Qırımda beş musulman qorantasınıñ evleri tintildi. Tintüvler neticesinde Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde qabaatlanğan beş qırımtatar: Rustem İsmailov, Uzeir Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov ve Ayder Saledinov tevqif etilgen edi.
Keçken sene dekabrniñ 6-nda belli oldı ki, «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» Aqmescit taqımınıñ mabüsleri Teymur ve Üzeir Abdullayevler, Ayder Saledinov, Rustem İsmailov ve Emil Cemadenovnı Rostov-na-Donu Rusiye şeeriniñ SİZOsına etap ettiler.
Bu sene fevralniñ 19-nda Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesinde Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» gizli şaatı sorğuğa çekildi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
Bu sene mart ayında Ayder Saledinov Rostov-na-Donu SİZOsınıñ mahsus blokuna qapatıldı.


text:
Rusiyege qol tutqan qırımlı faal, Ukrainada yasaqlanğan «Russkiy blok» («Rus bloku» – QA) firqasınıñ sabıq yolbaşçısı Aleksandr Svistunov Rusiye maarif naziri Sergey Kravtsovğa yazğan «Qırım tarihı» dersliginiñ 2-nci qısmını yarımada ve qomşu Rusiyeniñ bütün mektep ve açıq kütüphanelerinden almaq talabınen muracaatını derc etti. O, bu derslikni «sahte» ve «yalan» dep adlandırdı.
«1991 senesinden 2014 senesi Qırımnıñ Rusiyenen qavuşmasına qadar sovetlerden soñraki yarımada tarihı yalan ve bir taraflı tarzda yazılğan 2-nci qısmı açuvlandıra. Qırım Baariniñ adise-vaqiaları doğru tarif etilmegen. Derslikte hainler ve uyğanlar yañlış yükseltile, Qırım tirenüviniñ aqiqiy qaramanları ise aytılmay», – dep ayta Svistunov.
Onıñ qayd etkenine köre, Rusiye maarif nazirligi «bu derslik federal cedvelde yoq, şunıñ içün mektep dersligi olaraq tevsiye etilemez», dep bildirgen edi.
«Bu sahte derslikni yardımcı vasta olaraq qullanmaq bile faydasız ve atta cinayet ola, dep tüşünem», – dep yazdı o, Rusiye nazirine yapqan muracaatında.
Rusiye nazirligi ve Kreml kontrolindeki Qırım Tasil nazirliginiñ reberligi bu muracaatqa daa cevap bermedi.
Daa evel berilgen malümatqa köre, işğal etilgen Qırım mekteplerine 10-uncı sınıf tarih derslikleri qaytarıldı, anda, aq qorçalayıcılarnıñ fikirince, Ekinci cian cenk vaqtında «işbirlikçi qırımtatarlar» aqqında bapta «qırımtatar halqına qarşı nefret doğurğan» ibareler mevcut edi. Mektep talebeleriniñ ana-babaları bildirgenine köre, derslikler eski, amma Ekinci cian cenki vaqtında «tatar ealisiniñ ekseriyeti almanlarğa loyal olıp, bir çoqu olarğa faal yardım etti» degen saifeleri kesilip alındı. Derslikten 6 saife kesildi.
2019 senesiniñ başında Rusiye işğal etken Qırımda Qırım tarihı dersligi qavğa çıqarğan edi. Qırımnıñ sanat ve tasil saasınıñ hadimleri, adliyeciler Kreml kontrolindeki Qırım tasil nazirine muracaat etip, 10-uncı sınıflar içün S. V. Yurçenko muarririyetinde çıqqan «Qırım tarihı» Rusiye dersligini qullanuvdan çıqarmasını rica etti. Derslikte Ekinci cian cenki vaqtında «tatar ealisiniñ ekseriyeti almanlarğa yahşı yanaşqan, çoqusı faal sürette yardım etken edi» dep yazılğan.
Bundan soñ mektep kütüphanelerinden derslikler qaytarılıp alındı. Martnıñ 25-nde Qırım tasil nazirliginiñ adliyeci Lenura Yengulatovanıñ muracaatına bergen cevabında 10-uncı sınıf talebeleri içün «Qırım tarihı» dersligi yarımada mekteplerinde qullanılmay, dep haber etilgen edi.
Mayısnıñ 11-nde haber etilgeni kibi, Qırım akimiyeti tarih dersliginiñ qavğa çıqarğan saifelerini «yapıştırmağa», «boyalamağa» ve «kevsim almağa» qarar berdi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası «Qırım tarihı» Rusiye mektep dersliginiñ basıluvı sebebinden qırımtatar halqına qarşı milletlerara nefret doğurılğanından cinaiy tahqiqat başlatqan edi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina prezidenti ofisiniñ reberi Andriy Yermak «Yigirmi büyük devlet» gruppası (G20) elçilerinen körüşti. Körüşüv vaqtında Ukrainada Mustaqillikniñ 30 yıllığı arfesinde «Qırım platforması»nıñ tesis sammitiniñ keçirilüvi aqqında aytıp berdi.
Bunı Ukraina prezidenti ofisiniñ matbuat hızmeti haber ete.
«O (Yermak – muar.) bu müim tedbirde Ukrainanıñ bir çoq ortağı ve dostu iştirak etecegine ümüt bildirdi», – dep yazıla bildirmede
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva, "Yigirmi büyük devlet" gruppası iştiak etmege davet etilgen «Qırım platforması» ilk-evelâ Qırım meselesiniñ halqara kün tertibine qaytarılmasınıñ aletidir dep qoştı.
«Prezident Volodımır Zelenskıy Qırımnıñ işğalden azat etilüvi, yarımadada yaşağan insanlarnıñ aqlarınıñ qoruvı ile bağlı muayyen aletler, yollar aqqında laf etmege istey. Ukraina böyle bir iş aletini taqdim etmege istey, ve biz bu aletniñ azırlanılması üzerinde gece-kündüz pek faal şekilde çalışamız», – matbuat hızmeti Jovkvanıñ aytqanlarından alıntı ketire.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Özbekstan parlamenti üylenu toyın, merekelik şaralar jäne jerleu räsimderin retke keltiretin zañ jobasın bekitti. Bwl zañ jobasında as pen toyda şaqırılatın adam sanına, ötkizilgen jäne as pen toy üşin kredit aluğa şekteu qoyılğan.
Jaña erejege say, Özbekstandağı barlıq toy salttarı keşki 18:00 men 23:00 arasında ötkizilui kerek. Jerleu jäne aza twtu salttarı eñ wzaq bolğanda üş künge deyin jalğasuı kerek. Bwğan qosa, saltanattı dastarhandarğa şaqırılğan qonaqtardıñ sanı 200-den aspauı kerek. Al, üylenu toyınıñ qonaqtarı 250-men şekteledi. Al, jerleu saltına jiılğan adamdardıñ sanına şekteu qoyılmaydı.
Özbek eliniñ jaña zañında, Üylenu toyındağı saltanattı kortejdegi kölikterdiñ sanı üşten aspauı kerek jäne üylenu toyınıñ bolatını turalı jergilikti özin-özi basqaru organdarına habarlanuı tiis. Bwğan qosa as pen toy üşin kredit aluğa qatañ tıyım salınğan.
Özbekstan qabıldağan zañda tağı da: «Wlttıq salt-dästürge say kelmeytin, şığını köp ırım-jırımdarğa da jol berilmeydi», – dep jazılğan. Bwl boyınşa, «Küyeu köru», «Qwda şaqıru», «Kelin şaqıru» sekildi tolıp jatqan şığını mol ırım-jırımdarğa şekteu qoyılğan. Ölim jöneltu salttarına da osınday şekteuler qoyılğan, özbek zañı boyınşa «jetisi», «qırqı», «jıldığı», «jırtısı» degen ırımdarğa tıyım salındı.
Zañ jobası talqılanğan kezde, özbek deputattarı el azamattarınıñ bäsekege salınıp, qarızdanıp, şığındalıp toy-tomalaq ötkizip soñında qarızğa batu ürdisiniñ artqanın köbirek alğa tartqan. Äri, keybir ırım-jırımdar özbektiñ salt-dästürine de jatpaytının atadı. Toy-tomalaq ötkizu üşin qarızğa batqandardıñ, otbasın tastap aqşa tabu üşin şetelge ketkenderden de mısaldar qayırıldı. Ne kerek, özbek Parlamentti osınday jaña zañ qabıldap, eldiñ «assa-tök» sırapşıldığın şektemek.
Eñ mañızdısı, zañ jobasınıñ qanşalıqtı atqarıluında. Qazirşe, zañnıñ qatañ atqarıluına jergilikti qwqıq qorğau organdarı baqılau jürgizedi. Keybir pikirlerge nazar audarar bolsaq, «şaş al dese bas alatın» özbekstandıq qwqıq qorğau salası atalğan zañ jobasın asıra paydalanuı da mümkin deydi.


text:
Jaña jıl qarsañında Bayan-Ölgiy aymağınıñ Jurnalister odağı aymaqtağı bwqaralıq aqparat qwraldarınıñ üzdik qızmetkerlerin marapattadı. Bwl turalı kazn..
1903 jıldıñ 17 jeltoqsanında Soltüstik Karolinanıñ dünieniñ tört bwrışınan birdey jel soğatın jağajayında ağayındı Rayttar 100 sekundtan asa uaqıt boy..
Qazaqstan enciklopediyasınıñ 2001-2007 jıldar arlığındağı jauaptı şığaruşılardıñ biri Asılhan Mamaşwlımen wlttıq enciklopediya twrğısındağı swhbat
28 jetoqsan küni Almatıdağı Jambıl atındağı filormaniyada “Sapalı qazaq” qoğamınıñ wyımdastıruımen Moñğoliya qazaqtarınan şıqqan düldül änşi Şerikba..
äl-Farabi atındağı QazWU Jurnalistika fakul'tetiniñ ağa oqıtuşısı, aqın Mwrat Şaymarannıñ bir top öleñderi.


text:
Ukraina Yuqarı Radası «Memleket içinde köçip kelgen insanlarnıñ serbestligi ve aqqlarını temin etüv aqqında» Qanunnı qabul etti. Vesiqa insan aqqları, serbestlik ve memleket içinde köçip kelgen insanlarnıñ qanuniy menfaatlarına riayet etüvni belgiley.
Qanun maqsadı – memleket içinde köçip kelgen Ukraina vatandaşlarınıñ Ukraina Anayasası kefil etken aq-uquqları ve serbestligini temin etmektir.
Vesiqağa binaen, memleket içinde köçip kelgen insanlarğa vaqtınca mesken, emek yardımı, tasilni devam etmek imkânları, gumanitar, hayriye yardım sermiyasını celp etüv, şu cümleden halqara teşkilâtlar ve çetel memleketler tarafından yardım almaqta qol tutacaqlar.
Qanun İnsan aqqları, milliy azlıq ve milletlerara munasebetler meseleleri boyunca parlament Komiteti tüzetüvlerinen qabul etildi.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko işğal etilgen Qırımda insan aqları bozuvı içün Rusiyege qarşı qoşma sektor sanktsiyalarnıñ kirsetilmesini kerek olğanını saya. Bu aqta devlet yolbaşçısı sentâbr 6-da Yuqarı Radağa er sene yapqan muracaatında ilân etti.
«İşğal etilgen topraqlarda Rusiye tarafından insan aqları, bu cümleden qırımtatarlarnıñ aqları bozulması, qoşma sektor sanktsiyalarınıñ kirsetilmesini talap ete. Bellesem, Jekson-Venik tüzetmesiniñ analogını qabul etmek içün zemaneviyleştirilgen subet artqaç olmaz», – dedi prezident.
Onıñ qayd etkenine köre, Qırım, onıñ askerleştirilmesi, yarımadada insan aqları bozulması meselesini «daima halqara kün tertibinde tutmaq ve mütenasip sanktsiya paketini keñleştirmege tırışmaq kerek», keçken afta AQŞ bunı yapqanı kibi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Ukraina tarafdarları ve qırımtatar faalleri taqip etilip başladı. Bu aqta uquq qoruyıcılar çoq bildirgen edi. Olar Kremlni insan aqları bozuluvını toqtatmağa çağırğan edi. Amma Moskvada ve rusiyeli Qırım ükümeti repressiyalar aqqında malümatnı red ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Advokat Sergey Loktevniñ bildirgenine köre, FSB hadimleri Emir-Usein Kukuğa qarşı «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenine dair delillerniñ bir qısmını sahteledi. Bu aqta avgustnıñ 29-nda Kukunıñ bilgisayarı baqılğan Şimaliy-Kavkaz okrugı arbiy mahkemesiniñ oturışuvında belli oldı.
Qabaatlanğannıñ bilgisayarı baqılğanda 2014 senesi aprel ayında bilgisayar alınğanda olmağan cüzdan tapıldı.
«Kukunıñ evinde saba saat 8-den 11-ge qadar tintüv keçirilgen edi. Saba saat 11-den soñ bilgisayar şaatlar ögünde alındı ve sarıldı. O künü quvetçiler saat 12-de bu bilgisayarnı Aqyardaki FSB operativ bölüginiñ binasında baqmağa başladı. O vaqıt bilgisayarnıñ masasında bu cüzdan daa yoq. Daa soñra bilgisayar Aqmescitteki FSB tahqiqat bölügine berile. Anda 2016 senesi mayısnıñ 17-nden 18-ne qadar onı kene baqalar ve acayip bir şekilde masada «printskrin» adlı cüzdan qayd etile. Bu cüzdannıñ içinde daa sekiz cüzdan bar», – dep tarif etti Loktev.
Emir-Usein Kukunıñ bilgisayarındaki cüzdanlarda tapılğan fayllarnıñ malümatına köre, olar 2014 senesi aprelniñ 20-nde saat 13:00 14:00 arasında açılğan edi, yani bilgisayar tintüv çerçivesinde tutıp alınğan soñ.
«İmaye bilgisayar tintüv vaqtında alınğan soñ anda deñişmeler oldı, dep bildirdi mahkemede. Bilgisayarda bu fayllar yoq edi, dep aytamız. Olar olmasa, böyle yañlış delillerge esaslanmağa da mümkün degil. Daa ziyadesi, bunı biz aytmayıq. Bu fayllarnıñ malümatı er şeyni añlata. Olar bilgisayar Kukudan alınğan soñ açılğan edi», – dep añlattı advokat.
Mahkeme, imayeniñ Kukunıñ evinde tintüv keçirgen ve eşyalarnı alğan FSB operativ hadimi Aleksandr Kompaniytsevni ve şaatlarnı sorğuğa çekmek muracaatını red etti. Bundan ğayrı, mahkeme işbu bilgisayarnıñ tehnik ekspertizasını yapmağa razı olmadı.
Haber derc etilgende FSB tahqiqatçıları bunıñnen bağlı izaat bermedi.
Aprelniñ 4-nde haber etildi ki, Rostov-na-Donu Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasını» temelden baqmağa başladı.
Dava boyunca qabaatlanğan Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Usein Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk 2016 senesi fevral-aprel aylarında Yaltada tutulğan ediler. Olarnı Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» islâm siyasiy teşkilâtına alâqaları bar olğanında qabaatladılar.
Ukraina Tış işler nazirligi Rusiyeden Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerini azat etmesini talap ete.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ukrainanıñ şarqında dava neticesinde zarar körgenlerge Yaponiya 3,9 million dollar miqdarında yardım berecek ola. Bunı Yaponiyanıñ Ukrainadaki elçisi Shigeki Sumi beyan etti.
«Bu yardım Donbassnı yañıdan tiklenmesi içün bir yıl devamında berilmesi planlaştırıla. Bu – regionğa yardım bermekniñ devamıdır», – dedi o.
Paralar 2017 senesi aprel 1 kününden başlap ayırılacaq, dep qayd etti diplmat.
Yaponiya Ukrainağa birinci sefer yardım köstermey, meselâ, keçken sene Yaponiya Ukraina şarqında infrastrukturanıñ ğayrıdan tiklenilmesi içün içtimaiy yardım olaraq 13,6 million dollar ayırdı.
2014 senesi baarde Qırım işğal etilgen soñ, Ukraina şarqında silâlı dava başlandı. Ukraina ve Ğarb Rusiyeni ayırımcılarğa arbiy destek bergeninde qabaatlaylar.Kreml bunı red ete ve Donbassta tek rusiyeli «göñülliler» bulunğanını tanıy. BMT malümatına köre, Donbassta dava başlanğanından 2017 senesi fevral ayına qadar 9,9 biñ insan elâk oldı.


text:
Oktâbr 22-de Eski Qırımda politsiya hadimleri tarafından yaqalanğan qırımtatar faali Tair Smedlâyev Aqmescitteki Franko bulvarında yerleşken vaqtınca tutuv izolâtorına ketirildi.
Yaqalanğan adamnıñ ağası – Qurultaynıñ Merkeziy saylav komissiya reisi Zair Smedlâyev Qırım.Aqiqatqa bergen malümatına köre, Tair yaramadı.
«Onıñ basımı yükseldi, «aceleni» çağırdılar, ekimler ine, elektrokardiogrammanı yaptılar», – dep bildirdi Smedlâyev.
Yaqalanğannıñ adliyecisi keldi. Yaqın zamanda Tair Smedlâyev İVS binasında olacaq. Onıñ anda bulunacaq müddeti belli degil. Zair Smedlâyev eki kün soñra onıñ qardaşına ceza belgileycek mahkeme ötkerilecegini tahmin ete.
Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev onıñ qardaşını nede şeklegenlerini aytıp olamadı. Madem ki, Tair Smedlâyev mayıs 3-te Ermeni Bazarda qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevni qarşılağan insanlar arasında bar edi.
Qırım.Aqiqat bildire ki, Tair Smedlâyevni çarşenbe künü, oktâbr 22-de, Eski Qırımda yolda yaqaladılar. «Politsiya» hadimleri Smedlâyev ve onıñ eki oğlu, şu cümleden 4 yaşında küçün oğlu, olğan maşinanı blok ettiler.
Hatırlatamız, işğal etilgen Qırımda Qurman qasabasında eki qırımtatarını yaqalap, apiske aldılar. Olarnı mayıs 3-te Ermeni Bazarda qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevni qarşılağan vaqıtta uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimlerine ketirilgen zararda şekleyler.


text:
Qırımtatar halqınıñ vekilleri ve olarnıñ cemaat teşkilâtları etrafında olğan Qırımdaki soñki adise-vaqialar tatar cemaatınıñ qasevetini doğura.
Bu aqqında Bütün dünya tatarlar kongressiniñ beyanatında aytıla.
«Qırımtatar Milliy Meclisini binadan quvuv, qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler, Qırımdan çıqmaq imkânlarından marum qaldıruv, adamlarnıñ ğayıp oluvı ve bunıñ kibi diger adise-vaqialar qırımtatar ealisinde qorqu doğru, akimiyet organlarına nisbeten işanç olmaması ve yarımadada barışıq ve istiqrar olmamasınıñ sebebi ola», – aytıla beyanatta.
Kongress vekilleriniñ qayd etkenine köre, stalin sürgünini baından keçirgen qırımtatarı halqı kendi Vatanında raat-raat yaşamağa istey, iç kimseniñ zıddiyet doğurmaq niyeti yoq.
Qırım.Aqiqat bergen malümatqa köre, işğal etilgen Qırımda adamlar sıq-sıq ğayıp olıp başladılar. Qarasuvbazar civarındaki Sarı-Su köyünde esir alınğan İslâm Cepparov ve Cevdet İslâmov alâ daa tapılmadılar. Bu künleri daa bir qırımtatarı Eskender Apselâmov ğayıp oldı.


text:
2014 senesi fevral 20-de Kiyevde olıp keçken Kök yüzüniñ qurşunğa tizilüv videosı ağda peyda oldı.
Videoda birinci prorıv, silâlı mahsus bölüklerniñ sarı şeritler ile kelmesi mevcut, dep haber ete TSN.
Çeçek saati üzerinde qurşunğa tizüv, ekinci prorıv, «Miron» snayperler gruppasınıñ radio yaqalavı ve belgisiz gruppanınıñ radio yaqalavı.
Videoda – saat 08.55 başlap saat 11:37 qadar İnstitutskaya soqağındaki vaqialar.
Hatırlatamız, fevral 20-de Ukrainada Kök Yüzü Qaramanlarınıñ Künü qayd etile. Malüm olğanı kibi, 2014 senesi fevral ayında Kiyev merkezinde arbiyler ve narazılıq bildirgenler arasında yüz bergen çatışmalarda yüzden ziyade insan elâk oldı, yüzlernen kişi yaralandı, eñ büyük çatışmalar fevral 20-de olıp keçken edi.
Adamlarnıñ ekseriyeti nişancılarnıñ qurşunlarından elâk oldı. Soñra narazılıq aktsiyasınıñ elâk olğan iştirakçilerine «Kök yüzü» aytmağa başladılar. Baş prokuraturanıñ malümatına köre, Yevromaydan vaqtında 2,5 biñ insan zarar kördi, olardan 104 kişi elâk oldı. Yevromaydan iştirakçileriniñ öldürilüvi aqqında iş çerçivesinde mahkemegge 8 qabaatlayıcı vesiqa berildi.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov eki yıl evel yüz bergen vaqialar aqqında hatırlata. O vaqıt, 2014 senesi mayıs 3-te rusiyeli mahsus hızmetler qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevge işğal etilgen Qırımğa kirmege yasaq etti.
Onıñ sözlerine köre, bu kün qırımtatarlar Hıdırlez bayramını qayd etmek kerek edi, amma onı lâğu etmek mecbur oldılar.
«Bugün hatırlatmaq kerek ki, Hıdırlez-2014 bayramını lâğu etmek qararı Meclis azaları tarafından aman-aman bir ağızdan qabul etildi. Hıdırlez-2014 teşkilâtçıları Lenur İslâmovnıñ yolbaşçılığında birden Meclisniñ qararını yerine ketirmege başladılar ve mayıs 3-te saba bayram keçirilecek yerde esas inşaatlar cıyıldı», – dep yazdı Refat Çubarov Facebook saifesinde.
«Biñlernen qırımtatarlar, bu cümleden Meclis azaları, Qırımtatar Qurultayı delegatları, mayıs 3-te, saba erte Çonğar tarafına, Qırımnıñ qıtaiy Ukrainanen memuriy sıñırına Mustafa Cemilevni qarşılap onı tuvğan topraqqa ozğarmaq içün yol aldılar...», – qoştı o.
Bunıñ neticesi Cemilevni qarşılağanlarğa qarşı açılğan cinaiy işler, mahkemeler ve para cezaları oldı.
2016 senesi mayıs 3-te Rusiyege boysunğan Qırım ükümeti qrırımtatar Hıdırlez bayramını teşkil ete. Bayram programmasında Qırımnıñ çeşit regionlarından ketirilgen milliy çadırlar tiklenilecek. Bu yerde qırımtatar halqınıñ ayat tarzı ve adetleri, dekorativ-ameliy sanat ustaları işleriniñ sergisi, milliy aşlar ve Dağıstanlı canbazlarnıñ çıqışları taqdim etilecek.
İçtimaiy ağlarda rusiyeli Qırım ükümeti devlet müessiselerde çalışqanlarnı ve mektep talebelerini bayramğa kelmege mecbur etken vesiqa derc etildi.
Bundan evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileri Qırımnıñ rusiyeli ükümeti tarafından teşkil etilgen Hıdırlez bayramına bağışlanğan merasimlerde iştirak etmege red etkenlerini bildirdi. Böyle merasimlerden vatandaşlarnı da vazgeçmege çağırdılar.
Qırımdan köçkenler Hıdırlez bayramına bağışlanğan merasimlerni qıtaiy Ukrainada teşkil eteler.
Mustafa Cemilev Rusiye Federal köçüv hızmetine qarşı oña Qırımğa kiriş yasaq olunğanı içün dava açtı. Daa bir dava Federal havfsızlıq hızmetine qarşı açıldı. Şimdiki vaqıtta bu iş boyunca mahkeme taqiqatı Moskva mahkemelerinde alıp barıla.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İyün 26-da Kyivde Müstaqillik Meydanında Qırımtatar bayrağı künü münasebeti ile miting keçti. Tedbirniñ başında Ukraina ve qırımtatar halqınıñ gimnleri yañğıradı, Meclis azası Eskender Bariyev ise qırımtatarlarnıñ milliy temsiliniñ tarihı aqqında ikâye etti. Ondan ğayrı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov kiriş sözü ile çıqışta bulundı.
Qırımtatar bayrağı kününiñ resmiy qapaluvından soñ bir sıra qırımtatar kollektivleri ve artistleri sanağa çıqtı.
Kyivde Qırımtatar bayrağı kününi nasıl keçirdiler (fotoreportaj)
İyün 26-da Kyivde Müstaqillik Meydanında Qırımtatar bayrağı künü münasebeti ile miting keçti. Tedbirniñ başında Ukraina ve qırımtatar halqınıñ gimnleri yañğıradı, Meclis azası Eskender Bariyev ise qırımtatarlarnıñ milliy temsiliniñ tarihı aqqında ikâye etti. Ondan ğayrı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov kiriş sözü ile çıqışta bulundı.


text:
Qırımda oktâbr 13-ünde, bazar künü ara-sıra bulutlılıq, amma yağanaqlarsız ava tahmin etile. Qırımnıñ cenübiy yalısında bazı yerlerde duman. Bunı Qırım gidrometeomerkezi bildire.
Sinoptiklerniñ tahminlerine köre, Aqmescitte deñişici bulutlılıq, yağanaqlarsız. Cenübiy yel, kündüz 7-12 m/s. Ava arareti kündüz 18…20º.
Aqyarda az bulutlı. Cenüp-şarqiy yel 5-10 m/s. Ava arareti kündüz 18…20º.
Qırımnıñ cenübiy yalısında deñişici bulutlılıq, yağanaqlarsız. Gece ve saba bazı yerlerde duman. Cenüp-ğarbiy yel 7-12 m/s. Ava arareti kündüz 20…22º.
Keriçte deñişici bulutlılıq. Yağanaqlarsız. Cenüp-ğarbiy yel 3-8 m/s. Ava arareti kündüz 20…22º.
Bundan ğayrı, Gidrometeomerkez, sentâbr 20-sinden 25-inece olacaq furtuna ihtarı aqqında bildire.


text:
Şanxay xezmättäşlek oyışması
Şanxay xezmättäşlek oyışması – 6 däwlättän torğan (Qazaqstan, Qıtay, Qırğızstan, Räsäy, Tacikstan, Uzbäkstan) subregional' xalıqara oyışma[1]. ŞXO illäreneñ ğömumi territoriäse 30 mln. km², yäki Awraziä territoriäseneñ 60%. Oyışmağa kerüçe illärneñ cıyılma demografik potensialı — planeta xalqınıñ dürttän ber öleşe[2].
Oyışmanıñ töp maqsatları: totrıqlılıq, iminlek nığıtu, terrorizm, separatizm, ekstremizm, narkotrafikka qarşı köräş itü, iqtisadi, fänni, mädäni xezmättäşlek itü.
1996 yılda Şanxay şähärendä berençe kileşü tözelä, häm Şanxay bişlege barlıqqa kilä. 2001 yılda Şanxay şähärendä oyışmağa Üzbäkstan quşıla.
Oyışma äğzalarıYзrәpTү
ŞXO general särqätibläreYзrәpTү
- Dmitriy Mezentsev (Räsäy).
- 2015 yılnıñ iyülennän ŞXO general särqätibe — Räşit Olimov, Tacikstannıñ Qıtaydağı ilçese[4].
Monı da qaraYзrәpTү
İskärmälärYзrәpTү
- ↑ Şanxay xezmättäşlek oyışması, ŞXO
- ↑ BRICS, archived from the original on 2015-05-06, retrieved 2015-05-22
- ↑ 3,0 3,1 (иHrл.) Tulı äğzälege İyül 2015 raslanğan, 2016 yılğa qadär räsmiläşterelüe kötelä
- ↑ «2shanbe.tj» sajtında(үлe cылTaMa)


text:
Kreml tarafından tain etilgen Qırım akimiyeti, Rusiye Tışqı işler nazirligine BM içün «Qırımda Ukraina vaqıtında insan aqlarınıñ bozuluvı aqqında» rezolütsiya leyhasını teslim etti. Bunı RİA Novosti Krım agentligine milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan vatandaşlarnıñ işleri boyunca komitetniñ reisi Zaur Smirnov bildirdi.
Smirnov: «Pek ümüt etemiz ki, Qırım sakinleriniñ noqta-i nazarı da artıq halqara meydançıqlara eşitilecek», – dedi.
Bundan evel Smirnov degen edi ki, bu leyhada ketirilgen malümatlar esasıda Qırım sakinleri, halqara mahkemege muracaat etip, ukrain akimiyetinden maddiy ve maneviy zarar içün tazminat talap ete bileler.
Birleşken Milletler Teşkilâtı Baş assambleyası, dekabr 15 künü, işğalci-devlet Rusiye Federatsiyası tarafından Qırım Muhtar Cumhuriyetinde insan aqlarınıñ bozulması aqqında rezolütsiyasını etti. Vesiqalarında, Rusiye – «işğalci-devlet» olğanı qayd etile, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ile Aqyar ise – «vaqıtınca işğal etilgen topraqlar».
Rezolütsiyağa 70 devlet qoltuttı, 77 – bitaraf qaldı, 26 – qarşı çıqtı. Qarşı çıqqan devletler – bu Angola, Ermenistan, Belorusiye, Bolivya, Burundi, Kamboçya, Çin, Komor, Küba, Cenübiy Koreya, Eritre, İndistan, İran, Qazahistan, Nikaragua, Filipinler, Rusya, Sırbistan, Güney Afrika, Güney Sudan, Sudan, Suriye, Uganda, Özbekistan, Venezuela ve Zimbabwe.


text:
Ametçik bir odadan ekinci odağa keçip, ev içinde aylanıp yürmekten bezdi. Köşede turğan skemleni pencere yanına çekti. Onıñ üstüne çıqtı. Tışqa baqtı. Qar yağa, ava suvuq. Yolda kimse körünmey. Ametçik şu arada: “Ayaz dede maña Yılbaşnı hayırlap, nasıl bahşış berir eken?” – dep tüşündi. Soñ skemleden tüşip, aşhanege doğru ketti.
– Ana, – dedi Ametçik, bayramlıq yemek azırlamaqta olğan anasınıñ öglüginden çekip:
– Ayaz dede maña ne ketirecek?
– Bahşış.
– Nasıl bahşış?
– Ketirse, körersiñ?
– Daa ketirmedimi?
– Yoq.
– Siz qaydan bilesiz? Men barıp baqayım? – dep, Ametçik zalğa çaptı. Narat etrafını bir qaç kere aylanıp çıqtı. Onıñ aşağıdaki pıtaçıqlarını köterip baqtı. İç bir şey tapmağan soñ kene pencere qarşısına bardı. Skemlege çıqtı. Etrafnı sarıp alğan bem-beyaz qarğa baqıp qaldı…
Anasınıñ onıñnen oğraşmağa vaqıtı yoq. Babası ise daa kelmedi. Ametçik tarsıqtı. Anası köz qıyasınen Ametçikke baqtı. Onıñ sıqılğanını duydı. “Barem, oyuncaqnı bereyim, eglensin. Bahşış torbaçığını ise saba yuqudan turğan soñ alır”, – dep tüşündi. Soñ Ametçikni çağıra da:
– Bar, naratnıñ tübündeki pamuqnı köter de baq, ğaliba, Ayaz dede bir şeyler taşlap ketti.
Ametçik quvanğanından zalğa çapıp ketti. Birazdan:
– Ana, içinde ne bar? – dep bir qutuçıqnı köterip anasınıñ yanına keldi.
– Aç da baq, – dedi anası.
– Ayvançıq, – dedi qutunı açqan soñ Ametçik.
– Ajderhaçıq, – doğurttı anası.
– Siz aytqan masallarda onıñ sekiz başı bar edi de, – dedi Ametçik.
– Bu bir başlı soyu.
Amet ajderhağa diqqatnen baqtı da parmaçığınen onıñ qırmızı renkke boyalanğan ağızını açıp:
– Ne içün ateş çıqmay? – dep soradı.
– Bu merametli ajderha, – cevap berdi anası.
– A-a-a! – dedi Ametçik, tılsımlı bir şeyni añlağan kibi. Birazdan odasına çapıp ketti. Masa tübündeki iri qutunı süyrep çıqardı. Andaki yımşaq oyuncaqlarnı alıp, masa üstüne birer-birer tizdi. Soñ ajderhanı qolunda tutıp:
– Baq, bu sıçançıq, bu ise buğa, mına bu qaplan, bu tavşançıq, olarnen tanış ol, – dedi.
Sırağa tizilgen ayvançıqlarğa ise ajderhanı taqdim etti:
– Siz de tanışıñız, bu ajderha!
Ametçikniñ tasavurında sıçan, buğa, qaplan, tavşan ajderhadan qorqqan kibi köründi. Atta tavşançıq buğanıñ artına saqlandı.
– Yoq, yoq, qorqmañız, – dedi o, ayvançıqlarğa. – O, merametli ajderha! Ağızından ateş püskürtmey! Bilesizmi, onı maña Ayaz dede ketirdi!
Naciye Ametova.


text:
Uquq qorcalayıcılar Qırımda ukrain numayışlarını azırlağan Andriy Şçekun ve Anatoliy Kovalskiyniñ esirlikte bulunğanları ve 11 kün devamında köteklengenlerini bildiriler.
Şçekunnı elektroşeker ile zorlay ve sıqı sürette urbasız qaldıra ediler, dep bildireler Human Rights Watch.
Nyü-Yorktaki gruppanıñ malümatına binayen, bu ay içinde eñ azından daa 4 aktivist esirge alındı, 3ni daa azat etmediler.
.
Avropa ve Orta Asiyadaki Human Rights Watch mudiri Hyü Uilyamsonnıñ aytqanı kibi «Qırımda yüz bergen bu deşetli areketler ve qıynavlar çalıq taqiqattan keçmeli»
Uquq qorcalayıcılarnıñ bergen malümatlarğa kore, evel tutıp alınğan eñ azından 6 ukrain arbiy adamı da şimdi belgisiz yerde bulunmaqta.