text:
Bush Ğiraqnı öyränü törkeme dip atalğan kongress komissiäse kiñäşläre iğlan itelgänneñ ikençe könendä, pänceşämbedä aña cawap birde.
Komissiä Bushnıñ Ğiraq säyäsäte uñışsızlıqqa duçar buldı häm xälne tözätü öçen waqıt betep bara dip beldergäni de.
Bu komissiäneñ töp kiñäşen, Ğiraq turında İran häm Süriä belän turıdan-turı söyläşülär başlaw täqdimen kire qaqtı.
Şul uq waqıtta ul qayber qatğıy taläplär ütälgän oçraqta bu ike ilneñ Ğiraqqa xalıqara yardäm törkemenä quşıluına qarşı bulmawın belderde.


c: text/html

text:
İntertat 3 yıllığın bäyräm itä
Monnan 3 yıl elek Respublikada yaña mäğlümat çığanağı barlıqqa kilgän ide. İntertat dip atalğan, barı tik internet çeltärendä genä bulğan tatar, urıs, ingliz telärendä çığuçı gäzit üzeneñ keçkenä genä, 3 yıllıq yubileen bilgeläp ütä. Gäzit redaksiäse internet dip atalğan virtual' dönyada ğına mäğlümat taratudan tış, tatar säxnäsendä yaña yoldızlarnı tanıtu belän dä şöğellänälär. Mäsälän, Avstraliädäge tatar cırçısı zölfiä Kamalova Qazanda berençe märtäbä intertat çaqıruı belän çığış yasadı. Monnan tış, başqa cırçılar da intertat yärdämendä tanıldılar. Üzläreneñ 3 yıllıq bäyrämnäre könendä, İntertatnıñ tatar redaksiäse möxärrire Älfiä Miñnullina Azatlıq radiosına birgän intervyusında gäzitneñ berdäm tatar mäğlümat qırın tudırudağı role xaqında bolay dip belderde.
İnternet bügenge köndä dönyada çağıştırmaça oçsızğa mäğlümat citkerü mömkinlegen birä. Bezneñ bötendönya buylap sibelgän tatarlarğa ul ber berläşterüçe, mäğlümat qırın barlıqqa kiterüçe ber çara dip añlıym min anı. Monda intertatnı üzen genä äytü döres tä bulmas ide. Çönki xäzer başqa şundıy uq mäğlümat çığanaqları da barlıqqa kilde. Bolar barısı da xalıqnı berläşterü, bälki qaysıdır yaqtan tuplaw rolen ütider. Bezneñ çit ildäge tıñlawçılarıbız, nigezdä latin yazuında uqıylar. Berençedän, alarğa latinda uqu ciñel bulsa, ikençedän, moña texnik säbäplär dä bar. Şundıy uquçılarıbız 30 protsentnı täşkil itä.Räfis Cämdixan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Putin wäkile Öfögä ni ösen kilgän?
Bıl yarźamdıñ törlösä bulıuı ixtimal. Belgestär menän, mäźräsälärźä yuğarı uqıu yorttarı uqıtıusılarınıñ törlö fändär buyınsa uqıtıuźarın oyoştorow häm başqalar. Aleksandr Konovalov mäktäptärźä din nigeźźären uqıtıu źa üźen aqlayasaq, däwlät menän din arahında bäyläneştär genä nığıyasaq tip belderä. Prezident wäkile, min nasrani bulham da, İslam dinenä ixtiram menän qarayım tine.
Ämmä qayhı ber mäğlümättär buyınsa Prezident wäkileneñ Öfögä kilewe nindäyźer käñäşmä ütkärewgä, höyläşewźärgä bäyle tügel. Tälğät Tajetdin menän kileşep Räsäyźeñ Europa ölöşö mosolmandarı üźäk diniä nazarına qarağan mäsettärźe Räsäy mosolmandarı diniä nazaratı qaramağına küserew. Bıl höyläşewźärźeñ nisek tamamlanawı xaqında mäğlümät yuq.


text:
Comğa könne Mäskäwdä Rusiä prezidentı Vladimir Putinnıñ Federal' Cıyınğa yullama belän çıqtı. Bu yazmanı efirğa äzerlägändä, Tatarstan cämäğätçelegeneñ reaksiäse turında söylärgä irtäräk ide. Läkin Vladimir Putinnıñ xakimiätneñ xalıqqa bik küp buş wäğdälär birde digän süzlären küplär alqışlap qarşı alğandır. Rusiä prezidentı süzlärenä qarağanda, xakimiätneñ üz grajdannarın aldarğa xoquqı yuq, närsä dä bulsa wäğdä itelä ikän, anı hiçşiksez ütärgä kiräk, yä wäğdä itmäskä kiräk. Vladimir Putinnıñ ildä iqtisadıy uñışlarnıñ stabil' tügel ikänen, saylawlarda açıqlıq bulsın digän süzläre dä iğtibarğa layıq dip äytep bula.
Şul uq könne Mäskäwdä Tatarstan prezidentı Mintimer Şäymiev Rusiäneñ tışqı eşlär ministrı İgor İvanov belän ike arada xezmättäşlek turında protokol imzaladı. Äytergä kiräk, Rusiä töbäge belän Tışqı eşlär ministrlığı berençe tapqır mondıy dokumentnı imzaladı. Häm bu berençe çiratta Qazannıñ 1000-yıllıq yubilee belän bäylängän. Älege çarada Tatarstan yağınnan 17 keşe qatnaşqan.


text:
Awdandıq gazettiñ üstimizdegi jılğı №78 nömerinde «Rwxanï kelisim künine» oray` şığarmalar bay`qawı uy`ımdastırılatını twralı xabarlandırw jarïyalanğanı belgili. Awdandıq işki sayasat böliminiñ qoldawımen «IZET» qoğamdıq qorınıñ uy`ıtqı bolwımen ötkiziletin bay`qaw şartı boy`ınşa qatıswşı talapkerler «Rwxanï kelisim bey`bitşilik kepili» taqırıbında şığarma jazwğa tïis bolatın. Dästürge ay`nalğan atalmış bay`qaw jaqında qorıtındılanıp, jeñimpazdar marapattaldı.
Bïılğı jılğı bay`qawğa kent ortalığı men awıldıq okrwgterden jalpı sanı 15 talapker qatıswğa nïet bildirgen. El Täwelsizdigin nığay`twda rwxanï kelisimniñ alar ornı twralı qalam terbegen qatıswşılardıñ eñbekterine Qazaqstan Jwrnalïster odağınıñ müşesi Şaharbek Nursey`itov, Tereñözek kenti ardagerler keñesiniñ törağası Turğanbay` Bolğanbay`ulı jäne awdandıq meşittiñ bas ïmamı Asxat Asqarulı bağa berdi. Nätïjesinde, Qaljan axwn awılındağı №126 orta mektep oqwşısı Dïnara Turarova jüldeli İ orındı jeñip aldı. Ol öz şığarmasında Elbası Nursultan Äbişulı Nazarbaevtıñ egemen eldi şïrek ğasırdıñ işinde bey`bitşilik pen ıntımaqtıñ ordasına ay`naldırğanı twralı naqtı mısaldar keltiripti.
Al İİ orındı awdandıq "Tirşilik tınısı" gazetiniñ tilşisi Aqtöre Ïbragïmulı enşilese, İİİ orın №131 orta mektep muğalimi Ay`tkül Esmağanbetovağa buy`ırdı. Sonımen birge, №37 orta mektep oqwşısı Nazım Serikbaeva, awdandıq agralı-texnïkalıq kolledj muğalimi Gülstan Ïsmaïlova jäne №137 orta mektep oqwşısı Aqtorğın Talapbekovalar belsendi qatısqanı üşin «Alğıs xattarğa» ïe boldı. Jeñimpazdar men jüldegerlerge arnay`ı dïplomdar men aqşalay` sıy`lıqtar tabıs etildi. Marapattaw şarasınıñ soñında «Din mäselelerin zerttew ortalığınıñ» mamanı S.Sızdıqova söz söy`lep, osı tektes bay`qawlar aldağı waqıtta da uy`ımdastırılatının atap ötti.
«TT»-aqparat


text:
Sişämbe britan premyer-ministrı Tony Blairnıñ soñğı eş köne
Soñğı distä yılda dönya säyäsäteneñ ayırılğısız öleşenä, xätta anıñ möhim yözläreneñ bersenä äylängän Tony Blair, britan premyer-ministrı sişämbedä eşenä soñğı märtäbä çıqtı. Çärşämbedä ilneñ xökümäten inde anıñ warisı Gordon Brown citäkli başlayaçaq. Britannar isä Tony Blairnıñ tarixtağı urının bilgelärgä tırışa.
Näq may başında Tony Blair Tönyaq İrlandiädä distä yıllar däwamında doşmanlaşıp yäşägän britan unionistları häm irland respublikannarı arasında wäkalätlärne büleşü kileşüenä ireşü xaqında iğlan itte. Ozaq yıllar näq menä şul töbäktän kilgän terror qurqınıçın toyıp yäşägän britan xalqınıñ zur küpçelege öçen bu Blair qazanışlarınıñ tacı buldı. Gärçä alarnıñ kübese anı berük waqıtta Ğiraqtağı suğışqa şulay ciñel genä kerep kitüe, Quşma Ştatlarnıñ andağı säyäsäten ayawsız yaqlawı öçen kisken tänqitläsä dä.
Tony Blairnıñ ikençe ber qazanışı itep şulay uq may başında uzğan cirle saylawlarda, ul citäklägän Xezmät partiäse, laboristlarnıñ kötelgängä qarağanda uñışlıraq buluı da terkälä ala. Näq menä Ğiraq suğışı arqasında Xezmät partiäsen yaqlaw tübän bulır dip farazlanğan ide, ämma laboristlarnıñ bu qurquları çınğa aşmadı. Warwick universitetı möğällime David Carlton monı bolay añlata:
"Ğiraqtağı suğış belän kübräk xalıqnıñ küpçelege tügel, ä säyäsi elita mäş kilde. Ğiraqtağı wäzğiätneñ şulay naçarlanıp kitüenä xalıqnıñ rizasızlığı buluına şik yuq, älbättä. Ämma tulayım alğanda bu rizasızlıq alarnıñ ğomumi fikerläwenä yoğıntı yasıy dip uylamıym", di David Carlton.
Britannarnıñ ber öleşe Tony Blairğa Ğiraq säyäsäte prizmasınnan çığıp qarasa, qalğannarı anı 2004-nçe yılda Chicagoda yasağan çığışına qarap bäyäli ala. Anda Blair humanitar mäs''älälärneñ möhimlege, alar xaqına xätta başqa illärgä basım yasaw turında söylägän ide. Küp kenä keşe Tony Blairne, anıñ industrial'' "sigezlek"täge räislegen iskä alıp yuğarı bäyäli ala. Şul çorda ul Afrika häm Aziädäge fäqir illärgä yardäm kürsätü kiräklegenä basım yasağan ide.
Häm älbättä, britannar öçen Tony Blairneñ Yewropa säyäsäte möhim buldı. Londondağı säyäsi belgeç Charles Jenkins ğomumän, Blairne britannar Yewropa berläşüen yaqlawçı bularaq qabul itä, dip isäpli:
Jenkins fikerençä, Britaniäne Yewropa berlegenä kertkän Ted Heathtan soñ Tony Blair iñ Yewropa yaqlı premyer-ministr bula ala.
Premyer-ministr bulıp Blair barlığı 10 yıl eşläde, 1997-dä şul eşenä kereşkändä ul iñ yäş premyer-ministrlarnıñ berse buldı. Xäzer aña 54 yäş, häm ul yalğa kitärgä ber dä oşamağan. Gärçä sişämbedä uzğan soñğı matbuğat oçraşuında ul:
"Miña bügen irtän, "teläsä närsä eşlägez, ämma min kire qaytam dip kenä äytmägez" diärgä quştılar. Monı döres añlamasqa mömkinnär", dip şayartqan ide.
Ämma inde xäzer ük Tony Blair Yaqın Könçığışta solıx urnaştıru eşläre belän şöğellänäçäk digän süzlär yöri.
Kärim Kamal


text:
Qazan utları 2/05 Aydar Xälim: "Sez belämsez qaya barğannı"
Fevral'neñ soñğı atnasında tatar telendä çığa torğan jurnallarnıñ ikençe - fevral' sannarı kürenä başladı. İñ berençelärdän bulıp tağın “Qazan utları” jurnalı päydä buldı. Anda uquçını bik tä qızıqsındırğan häm ul anı kötep alğan “Sez belämsez qaya barğannı” dip atalğan yazmanıñ däwamı birelgän. “Qazan utları” jurnalında 2004 yıldan başlanğan häm bıyıl da däwam itkän “Bezneñ zaman geroe” säxifäsendäge bäxäskä qatnaşqan avtor uquçılarğa bik tanış yazuçı, şağir, publitsist , Tatarstan Yazuçılar berlegeneñ Ğayaz İsxaqi isemendäge premiäse lawreatı Aydar Xälim. Anıñ bu yazmasında bik küp yazuçılarğa , şağirlärgä anıñ ädäbi-tänqidi fikerläre äytelä. Qayber klassik yazuçılarnıñ , şağirlärneñ dä citeşsez yaqların, fikerläreneñ milli üseşkä täñgäl kilmägänlegen taba. Bolar, älbättä, bäxäs tudıra. Ä xäzer sezgä Aydar Xälimneñ yazmasınnan ber genä temağa bağışlanğan, ul da bulsa , tatar yazuçıları arasında , tatar intelligentsiäse arasında barlıq tatar millätendäge dissidentlıq mäsäläse turındağı fikerlären (yazmadan özeklärne) Damir Älmätle uqıp birä.
“Ägär bezdä , tatarda yähüdtäge , xoxoldağı, läxtäge, madyardağı, latıştağı h.b.ş.“dissidentlıq xäräkäte, ädäbiäte, tarixi monitorinğı bulğan bulsa, bezneñ millät anıñ yazuçıları, , zıyalıları, ädäbiät, mäğrifät häm mädäniät bügenge kebek qısıqta torıp qalmas, bez millätneñ faşist ambrazurasına quıp kertelgän mesken balasınnan “zaman qaharmanı” yasap yatmağan bulır idek.Ütkän ğasırnıñ illençe—altmışınçı yıllarına qädär sovet kontrrazvedkasınıñ iñ “yawız” doşmannarı bulıp isäplänep, tarixi Watanğa üzläreneñ barlığın sizderep kilgän Ğayaz İsxaqi, Sadri Maksudi, Arat häm başqalar bez küz aldında totqan qalıptağı dissidentlar tügel, ä emigrantlar ide. Ägär bezneñ milli dissidentlarıbız bulğan bulsa, alar SSSR tarqalğaç bezgä kire qaytqan emigrant İsxaqilar, Maksudilar mirası belän kire qaytqan häm bezneñ bügengebezne ber däräcä ciñeläytkän bulırlar ide. Ägär bezdä tirän tamırlı “dissident” ädäbiät bulğan bulsa, , bezneñ bügenge ädäbiät bu qädär yomşaq bulmas, doşmannar da bezneñ belän isäpläşkän bulırlar , bezneñ referendum aşa yawlap alğan möstäqillegebezne “vertikal'” buyınça peçep utırmas ide”,-dip yazğan yullar da bar Aydar Xälimneñ yazmasında. Sez , şağir , yazuçı , publitsist , Aydar Xälimneñ Qazan utları jurnalında “Bezneñ zaman geroe” dip atalğan säxifäsendä basılğan “ Sez belämsez qaya barğannı”dip atalğan yazmasınnan özeklär tıñladığız. Özeklärne Damir Älmätle uqıdı. Tapşırunı Mälikä Basıyr äzerläde.
Azatlıq radiosı, Qazan.


text:
Tatarstan yuğarı mäxkamäse Zvyagintsevnıñ ğarizasın qariaçaq.
«Tatarstan - yaña ğasır» ictimaği-säyäsi xäräkäte 3 yıllıq eşçänlegenä yomğaq yasadı. Tatarstan Däwlät Şurası räise Färit Möxämmätşin soñğı könnärdä şuşı xäräkät räise bularaq çığışlar yasadı. Şuşı çığışlarında ul iñ qatlawlı, iñ awır sorawğa da cawap birde. Mäğlüm ki, Mäskäw basımı astında Tatarstan Konstitutsiäsenä üzgäreşlär kertelde. Ä Tatarstan citäkçelege Konstitutsiädä däwlät statusına qağılışlı iñ möhim mätdälärne saqlap qalırğa tırıştı. Läkin Konstitutsiäneñ yaña redaksiäse 2-nçe xätta 3-nçe uqılışta qabul itkännän soñ da, Federal üzäk Tatarstan Konstitutsiäsenä kertelgän üzgäreşlär belän qänäğätlänmäde. Şul könnärdä ük, Rusiä General Prokurorı urınbasarı Aleksandr Zvyagintsevnıñ yaña protestlar äzerläwe mäğlüm buldı.
Möxämmätşin 3 iyüldä ütkärelgän matbuğat oçraşuında, çınnan da, 23 iyüldä Tatarstan yuğarı mäxkamäse Zvyagintsevnıñ Tatarstan Däwlät Şurasınıñ respublika statusına qağılışlı elekke mäxkamä qararların ütämäwenä qarata ğarizasın tikşeräçäk, dip belderde. Zvyagintsev Tatarstan Däwlät Şurası Konstitutsiäneñ yaña redaksiäsen qabul itkändä qayber normalarnı tiyeşençä üzgärtmäde, dip sanıy. Şulay uq, Tatarstan Konstitutsiäseneñ qayber matdälärenä protest ta belderelä. Zvyagintsevnıñ 8 pozitsiädä däğwası bar. Suverenitetka, grajdanlıqqa qağılışlı häm Prezidentnıñ ike telne belü zarurlığı turındağı matdälär däğwälänä. Şulay uq, Konstitutsiägä nigezlämä itep kertelgän şartnamä dä protestlana.


text:
Bügen Könbatış Yarda üzara köndäş fälestin törkemnäre Xämas belän Fatah arasında uzğan çärşämbedä ğämälgä kergän üzara höcümnärne tuqtatu kileşüenä yanawçı qısqa ğına bäreleş bulıp aldı.
Xäbär agentlıqları Fälestin prezidentı Mäxmüt Ğabbasnıñ Fatah törkeme yaqlı qorallı keşelär Xämas äğzalarına ut açıp kimendä 2 keşene yaralağan dip belderä.
Ğäzzä şähärendä Xämas citäkçelegendäge xökümätneñ tıqşı eşlär ministrı Mäxmüt äz-Zähär yortı yanında da atışlar buluı xäbär itelä.
Bu xakimiät törkemnärenä bäyle atış bulğanmı, yäki cirle törkemnär arasındağı atış bulğanmı, anısı älegä açıq tügel.


text:
Tatar yäşläre yänä Qazanğa äzerlänä
Bıyılğı programma turında “İdel” yäşlär üzäge citäkçese Miläwşä Şärapova
Bıyıl Tatar yäşläre könnäre 16Hчы tapqır uza. Anda tanılğan şäxeslärne çaqırdıq. Yäşlärne Qırlayğa alıp barabız, anda Tuqay könnäre uzaçaq. Şulay uq din buyınça söyläşülär bulaçaq. Din häm yäşlär, din häm xatın-qız häm başqalar. Monnan tış tarix buyınça söyläşülär qaralğan. 30aBrycT könne respublika bäyrämenä alıp çığabız.
Miläwşä Şärapova belderüençä, xäzerge waqıtta Tatar yäşläre könnärendä Rusiäneñ 20 töbägennän qatnaşırğa teläk beldergännär. Alar arasında uzğan yıllarda qatnaşqan, şulay uq äle berençe tapqır ğına kilüçelär dä bar ikän. Qayber töbäktän isä tatar oyışmaları härwaqıt yaña delegatlarnı cibärergä tırışa. Çönki tarixi watannarında bulıp, üzläre kebek ük millättäşläre belän aralaşıp, fiker alışqaç alarnıñ milli üzañnarı üzgärä, yäğni tatar bulğannarı öçen oyalu tügel, ä ğorurlıq xisen kiçerä başlıylar. Şulay uq bıyıl BDB illärennän dä kilergä teläk beldergännär. Miläwşä Şärapova
Bıyıl BDB illärennän Qazaqstan häm Latviädän ğarizalar kerde
“İdel” yäşläre üzäge citäkçese Miläwşä Şärapova här töbäktän törle sanda millättäşlärebez kiläçägen äytte. Ber töbäktä 10лaп delegat bulsa, şul uq waqıtta ikençesennän azraq kilergä mömkinnär. Ber keşegä yullama isä 2 meñ 200 sum tora.
Landış Xarrasova.


text:
Torgau xalqı Amerikan-Sovet ğäskärläreneñ Elba yılğasında oçraşuına 60 yıl tulunı bilgeli
AUDİO: 10 yıl elek bez näq ul çaqtağı maşinalar belän kilüne oyıştırğan ide. Bäyräm çaralarınıñ iñ yuğarı noqtası öçen bez 60 yıllıqqa da şunı qabatlarğa buldıq.
Torgauda yäşäwçe Frank Patsch Elba yılğası küperenä AQŞ tabibı kiemen kiep çıqqan. Bu çarada qatnaşqan başqa küp kenä almannar kebek ük, Patschnıñ da bäyrämgä quşılu öçen üz säbäbe bar.
AUDİO: Minem tuğan şähärem Amerikan xärbiläre Sovetlar belän oçraşuğa kitkän urın. Häm alar çınnan da Ruslar belän oçraşqan. Minem şähärdän alar ber genä tügel, ike maşina kitkän. Bu yaqın tirädä djiplar uzarlıq küpere bulğan berdän-ber urın.
Bu tarixi maşinalar konvoyı Leipzig aşa uzğanda alman tamaşaçılar İkençe Bötendönya Suğışın iskä töşerüneñ bik tä ähämiätle buluına basım yasadı. Çönki Berlin Diwarı cimerelgännän soñ bu şähärdä uñçıl extremism kütärelä başladı.


text:
Qazanda küñel açu üzägeneñ tüşäme cimerelsä, Teläçä östennän dawıl uzdı
Berniçä kön eçendä genä möxtäräm tıñlawçılar, Tatarstanda berniçä ğädättän tış häm kötelmägän xäl bulıp aldı. 18 könne köçle yauğan yañğır yawıp Qazan metrosınıñ Tuqay mäydanı tuqtalışın su basqan ide. 20 iyün könne kiçen köçle dawıl Teläçä rayonındağı 10 lap awılğa zur zıyan saldı. Çärşämbe kiç isä Qazandağı säwdä küñel açu üzäge Park Housenıñ tüşäme cimerelep töşep ike keşe zıyan kürde. Ämma Park Housenıñ matbuğat üzäge bu qızlarğa zıyan kilmäde, alar meditsina xezmätkärläreneñ yärdämennän baş tarttı dip belderä.
Qazan metrosına kilgändä isä, yulçılar tubıqtan su yırıp yörügä qaramastan bu xälne metronıñ ekspluatatsiä bülege başlığı Färit Sibğätullin, bu ğädättän tış xäl tügel, ä ğädäti xäl dip añlatırğa tırıştı.
Sibğätullin äytüençä, bu xälne televizorda kürsätkän “Efir” kanalı, keşelärne dä evakuatsiälädelär dip, söyläp arttırıp cibärgän. Citäkçelek wäkile, bu xäl xalıqnıñ metroda yörüenä mısqal da tä'ssir itmäde, dip belderä. Su basqannan soñ Metroelektrotransnıñ baş injenerı Elmir Zakirov, Peterbur uramındağı yañğır ütkärgeç eşlämägängä şundıy xäl kilep çıqtı, dip beldergän ide. Ä mondıy xäl bulğan oçraqlarda eşkä kereşäse suırtu sisteması, tözek bulmağan. Ekspluatatsiä bülege başlığı tağın qatı yañğırlar bulsa, mondıy qurqınıç tuarğa mömkinme, digän sorawğa cawap birüdän baş tarttı. İnde xäzer cir astınnan çığıp, kükkä kütärelsäk, sişämbe kiç köçle dawıl Teläçä rayonı östennän ütte. Bu Tatarstan östennän uzğan berençe tabiğät qazası ğına tügel. Berençe dawıl Çüpräle rayonı östennän ütte. Ğadättän tış xällär ministrı urınbasarı Nikolay Surjko äytüençä, alarğa zur zıyan kilmägän. Ministrlıq tözeleş kiräk-yaraqları belän yärdäm itkän.
1 iyün könne Respublikanıñ 12 rayonı östennän uzğan dawıl kitergän zıyannı bu rayon citäkçeläre 500 million sum dip bäyälägän, di Surjko. Xakimiätlär birgän sannar çınbarlıq belän tikşerelä, dide ul. MÇS wäkileneñ tel töbennän añlaşılğança, mondıy oçraqlarda urındağılar qaza zıyanın küpkä arttırıp kürsätergä yarata. Ä rayon citäkçelege isä kürgän zıyannıñ ber öleşe öçen genä bulsa da aqça ala alsaq bik şat bulır idek, dip belderä.
Äytep kilmi ul. Annan kiläm, monnan kiläm, dip. Bez qorılmalarnı, basularnı, urmannarnı iminiyätläşteräbez bit inde. Anıñ şul straxovka aqçasın alsaq äybät inde. Küp waqıt birmilär dä anı şunda, di Teläçä rayonı başlığı urınbasarı Robert Ğäliäxmätov. Anıñ äytüençä, dawılnı alar küp oçraqta belmi dä qala. Ä Ğädättän tış xällär ministrı urınbasarı Surjko bez urındağılarnı härwaqıt kisätep torabız, dide.Nail Alan


text:
Aslan Masxadov: "Çäçän xalqın Rusiä cäberläwennän saqlap qalu eşendä bezdä sabırlıq citäçäk"
bez sezgä çäçän qarşılığı citäkçese, elekke prezident Aslan Masxadovnıñ radiobız yullağan sorawlarğa cawapların täqdim itäbez. Sorawlar Masxadovqa aldan cibärelgän ide, soñarq añardan cawap alındı. Aldan şunı da äytep ütärgä kiräk, qayber sorawlar çäçän suğışçıları citäkçese tarafınnan mäğnäwi yaqtan üzgärtelgän.
Masxadov: Berençedän, miña härwaqıt, Rusiä prezidentına yalğan mäğlümat birep toralar kebek toyıla. Monıñ öçen berençe çiratta ul citäklägän yäşeren xezmätlär, federal'' köçlärneñ generalları, anıñ tiräsendäge kiñäşçelär häm cirle qurçaq citäkçelär ğäyeple. Ğäskärdä, başlığıñ sinnän närsä işetergä teli, şul xaqta ğına söyläw ğädäte tamır cäygän. Andıy ğädär Rusiäneñ yäşeren xezmätlärendä dä cäyelgän kebek. Mäğlümat çaraların tulısınça awızlıqlağan xäldä monı eşlise bik ciñel. Şuña kürä dä bez, bu suğışnı beterü öçen küzgä-küz qarap 30 minut eçendä söyläşü dä citä dip uylıybız häm monı inde berniçä märtäbä täqdim itep tä qaradıq. Rusiä prezidentına çäçännärneñ ni teläwen añlatu kiräk, imanım kamil, ul monı bötenläy belmi. Bezgä isä Putin awızınnan Rusiäneñ Çeçnädä ni teläwen belü dä bik möhim, bez dä bit monı belmibez. Aralaşunı başlap cibärü öçen tübändäge mäs''älälärgä tuqtalu bik citä: çäçännär öçen çäçän xalqınıñ iminlegen tä''min itü, Rusiä öçen - töbäktäge mänfäğätlären häm saqlanu ölkäsendäge mänfäğätlären qayğırtu. Ägär dä bez qarşı yaqqa, yäğni Rusiä citäkçelärenä şuşı ölkälärdä açıqlıq kertä alsaq, suğışnı tuqtatıp bula.
Sez höcümnärne tuqtatıp toru xaqında belderdegez. Sezneñ bu ämeregez ütäldeme, yuqmı?
Masxadov: Min Çeçnä cirendä minem boyrıqlarnı sanğa suqmağan xärbi bülekçälär bardır dip uylamıym. Andıy bülekçälär, minemçä, xätta İnguşetiädä dä, Dağstanta da, Qabarda-Balkarda yäisä Çerkesiädä dä yuq. Minem boyrıq buş süz tügel. Bu çınbarlıq. Çeçnädä häm kürşe töbäklärdä bulğan bar xärbi bülekçälär dä çäçän qarşılığı citäkçelegenä buysına. Ägär dä höcümnärne tuqtatu ike yaqtan da iğlan itelgän bulsa, bernindi dä problema çıqmas ide. Tik bu oçraqta, beryaqlı ğına iğlan itep, min üzebezneñ iminlekne qayğırtqan östämä çaralar turında da ämer çığarırğa mäcbür buldım. Bez üzebez höcümnär başlamasaq ta, bezgä qarşı höcümnärgä wäzğiattän çığıp cawap qaytarırğa mäcbürbez. Säyäsätçelärdä barı tik ber genä närsäne - nizaqqa qorallı çişeleş bula almawın añlaw bulsa, qorbannar da bulmas ide. Berkem dä berkemne dä mançımayaçaq. Bu suğışta ciñüçelär bula almıy. Kemdä-kem monı añlamıy ikän, ul çınbarlıqtan yıraq tora.
Sez çınnan da Tönyaq Kavkazdağı başqa respublikalarda da suğış bara dip uylıysızmı?
Masxadov: Hiçşiksez, min şulay dip uylıym. Suğış başlanğanda min Tönyaq Kavkazdağı bar citäkçelärne dä, şuşı suğışqa bergäläşep qarşı çığuğa öndägän idem. Ägär dä alar äle şul çaqta uq suğışqa "Yuq!" dip äytkän bulsa, urıslar çirattağı xärbi avanturanı başlarğa cör''ät itmägän bulır ide. Ämma minem belän barı tik ike citäkçe genä - Krasnodarnıñ elekke xakime Nikolay Kondratenko häm Ruslan Auşev kenä kileşte. Qalğannarı Rusiäneñ bulaçaq prezidentı belän araların bozarğa telämäde. Alarda qollıq psixologiäse ciñde. Min ul citäkçelärne kisätkän idem - suğış alarğa da kiläçäk. Ruslan Auşev häm Tönyaq Osetiä prezidentı Dzasoxov äle xäterlider, suğış başında bez Auşev bülmäsendä ul çaqtağı premyer-ministr Putinneñ kilüen 3 säğät kötep utırdıq. Bez, Putin Yeltsin miña sezneñ belän oçraşuğa röxsät birmäde dip şaltıratqannan soñ ğına taralıştıq. Minemçä, bu ber sıltaw ğına ide. Bez Yeltsinneñ suğış başında "Eşne suğışqa citkermägez" dip äytkän süzlären xäterlibez, ul anı telämäde, çönki aña elekke suğışta alğan mäsxärä dä citkän ide. Äle suğış başında uq anı Çeçnä çiklärendä genä alıp barunıñ mömkin tügellege kürende. Näq şundıy uq cäzalaw çaraları federallar tarafınnan İnguşetiädä, Dağstanda, Osetiädä häm Kabarda-Balqarda da kürelä başladı. Ul respublikalarğa suğışnı FSB häm federallar üzläre taqtı. Monıñ öçen Bin Ladennı yäisä äl-Qaidäne ğäyeplise yuq. İmanım kamil, Bin Ladenneñ ul respublikalarnı xaritada da kürgäne bulmağandır. Şunnan soñ inde bez xärbi qarşılıq kiñäytergä mäcbür qaldıq. Minem boyrıq nigezendä östämä bülgelär buldırıldı - inguş bülgese, kabarda-balqar bülgese, Dağstandağı operativ yünäleş. Alarnıñ ämirläre bilgelände. Häm alar barısı da bügenge köndä çäçän qarşılığınıñ xärbi citäkçelegenä buysına.
Rusiägä şulay qarşı toruda Sez nindi yuğarı maqsatlardan çığıp eş itäsez? Köräşegezneñ maqsatları?
Masxadov: Bezneñ iñ yuğarı maqsat - üz xalqıbıznı Rusiä başbaştaqlığınnan saqlap qalu. Häm bez köräşbezneñ şuşı maqsatına, Rusiä şul eşlären başqarudan mäxrüm itelgän oçraqta ireşäçäkbez dip uylıym. Şuşı iminlek nindi räweştä xäl itelä ala - menä monı bez söyläşülärdä açıqlarğa äzer torabız. Bu teläsä nindi xalıqara wäkillär qatnaşında bula ala. Qaywaqıt añlap ta bulmıy, Rusiä haman Çeçnäneñ üz eçke eşe buluına işarälär yasap tora. Rusiä saqlanu ministrınıñ här çığışında isä çittän yasalğan höcümnär turında äytelä. Rusiä köçläreneñ çäçän möcähidläre belän bulğan här bäreleşendä berär äl-Qaidä suğışçısı telgä alına. Añlaşılmıy ki, Çeçnä ul eçke problemamı şulay itep, ällä inde anda çittän yasalğan höcümne kire qağu turında söylärgä kiräkme? Nigä dönya säyäsätçeläre dä, Rusiä citäkçeläre dä monı xalıqara problema itep bilgelärgä telämi?
Şundıy süz yöri - höcümnärne tuqtatu ämeren birügä Sezne, imeş, tuğannarığıznı totıq itep alu etärgän.
Masxadov: Bu alay tugel. Minem tuğannarmı, ällä inde şul yazmışqa duçar bulğan başqa keşelärme, ayırma yuq, şul keşelärgä minem tuğannarnı da estäwdän närsä üzgärä? Bezneñ öçen här keşeneñ dä yazmışı qäderle. Möcähidlär arasında doşmannar häm satlıqcannarnıñ andıy cirängeç alımnarına birelgän keşe yuq. Xatını, señlese totıq itep alınğan möcähid kilä dä, minem dä näq şunı uq eşläw xoquqım barmı dip sorıy. Bez andıylarğa Allanıñ moña röxsäte yuq dip äytäbez. Şunnan soñ kem terrorçı häm bandit bulıp çığa inde? Ul yarlıqnı Rusiä citäkçeläre üz generallarına taqsın.
Ägär dä yaqın aralarda söyläşülär östäle yanına utırıp bulmasa, Rusiä belän Çeçnäne, sezneñçä, nindi kiläçäk kötä?
Masxadov: Suğış däwam itäçäk. Min bar cawaplılıq belän, çäçän möcähidläre bu köräştä ülgänçe toraçaq. Häm bu suğışnıñ yalqını bar Tönyaq Kavkazğa taralaçaq. İkençe närsä - Rusiä xalqı daimi töstä şähidlärneñ FSB häm federallarnıñ bar yawızlıqları öçen üç aluınnan qurqıp yäşiäçäk. Suğışnı tuqtatu sälätenä Rusiäneñ bügenge citäkçeläre iä tügel ikän, monı alar urınına başqaları kilgäç eşliäçäk. Ämma inde zur mäsxärä belän, bezneñ sabırlıq moña ğına citäçäk.
Kärim Kamal tärcemäse


text:
… Prezident kiñäşçese…
… Prezident kiñäşçese…
Tatarstan prezidentı kiñäşçese Mäskäwdäge xälne, qayber Rusiä säyäsätçeläre kebek Äl-Qayda belän bäyle bulğan dönyaküläm terror aktları belän ber rätkä quymıy. Bu -- çeçen xalqınıñ üzeneñ ayanıç xälenä tağın ber qabat Rusiä häm barlıq dönyanıñ iğtibarın cälep itü aksiäse, di ul. Mondıy aksiälär inde, mäğlüm bulğança, Budenovskiyda, Kizlärdä buldı. Şunısın äytergä kiräk, tapşıru barışında alıp baruçı da, säyäsi küzätüçe dä Çeçenya xälläre turıda söylägändä, “suğış,” “xalıq opolçeniese”, yäğni xalıq qarşılığı digän terminnar qullanğannar. Häm tapşıru barışında studiägä berençe çıltıratu da näq menä şuşı terminnarğa bäylänü buldı. Çeçnyada suğış tügel, ä antiterroristik operatsiä, çeçen opolçeniese tügel, ä banditlar, terrorçılar digän töşençelär qullanırğa täqdim itelde. Läkin tapşırunı alıp baruçılar monıñ belän kileşmädelär, çönki alar Çeçnyadağı xällärne kürep belgän, añlağan keşelär. İrek Mortazin, “BecTи” korrespondenı bularaq, berniçä tapqır Çeçnyada komandirovkada bulğan, ä Rafail Xäkimov -- äle bıyıl yaz ğına İnguşetiädä. Tapşıru barışında Qazan xalqı ararsında Mäskäwdäge xälgä mönäsäbät turında soraşular süjetı da kürsätelde. Tatarstanda da Çeçnyağa qarata cämğıätneñ törle qarşılıqlı pozitsiälärgä bülenüen kürsätte. Qayberäwlär Çeçnyağa qarata tağın da köç qullanunı arttıru yağında, qayberäwlär xäzer uq suğışnı tuqtatu solıx söyläşülärenä kileşülärenä totınu yağında. Älbättä, tapşıruda Rafail Xäkimovnıñ Mäskäw xäleneñ ni belän betäsenä farazı da soraldı. Ul bolay dide:
Mäskäwdä totıqlar alğan terrorçılar dip atalğan bu keşelär axırğı çikkä citkerelgän keşelär. Alar inde üz teläklären belderü öçen üz maqsatlarına ireşü öçen ülergä dä äzer. Läkin ägär dä bu xällär ber genä totıqnıñ ber ğäyepsez keşeneñ ülem-citemenä kitersä, älege keşelärneñ bu ğämälläre keşelär aldında da, Alla aldında da aqlanmıy. Alar hiç tä şaxitlar bula almıylar.


text:
Cemal Demir - Değirmen Başında
Sanatçı : Cemal Demir
Türkü : Değirmen Başında
Etiketler : Cemal Demir - Değirmen Başında türkü indir, Cemal Demir - Değirmen Başında türkü dinle, Cemal Demir türküleri, Değirmen Başında mp3 indir, Cemal Demir türküleri Değirmen Başında türküsü, Değirmen Başında sözleri, Cemal Demir mp3 dinle, Cemal Demir download, Değirmen Başında bedava mp3, Cemal Demir türkü sözleri, Cemal Demir türkü dinle, Cemal Demir son albüm indir
Cemal Demir Türküleri
Cemal Demir - Sevdasını Çektiğim
Cemal Demir - Bir Yarin Elinden
Cemal Demir - Değirmen Başında
Cemal Demir - Efendim Gül Yüzlüm
Cemal Demir - Derdimin Dermanı


text:
Anglïyanıñ joğarı klastı uyalı telefondar öndiretin Vertu kompanïyası Qazaqstanğa arnay`ı smartfondar şığardı, dep xabarlay`dı Vaq.kz.
Bes danadan turatın lïmïttelgen toptama Qazaqstan täwelsizdiginiñ 25 jıldığı qurmetine arnay`ı jasalıptı.
Jaña telefonnıñ artqı paneline Qazaqstannıñ memlekettik sïmvoldarı – kün men onıñ astında qalıqtağan qıran oy`ıp salınğan. Künniñ ortasında «25» sanı bey`nelenipti, al onıñ astında «Anniversary of Kazakhstan» degen jazw bar. Tipti tigisterine de elimizdiñ twındağı kök jäne sarı tüster qoldanılğan eken.
First Media Group kompanïyasınıñ mälimetinşe, telefon joğalğan jağday`da buğattawğa, onı tabwğa, jeke mälimetterdi öşirwge boladı.
Smartfon qanşa turatını äzirge belgisiz. Mısal üşin ay`tsaq, smartfondar narığına enip ülgergen Apple iPhone 7 Plus elimizde 650 000 teñge turadı. Éksklyuzïvti Vertu odan birneşe ese qımbat bolatını sözsiz.


text:
Muzıka dahie Natan Raxlin
2006 yıl ädäbiät häm sänğät yılı itep iğlan itelde. Ul böyek Tuqay yılı, Musa yılı, Raxlin, Klyuçarevlar yılı. Ä bügenge könneñ iğtibarı üzägendä Natan Raxlin bulırğa tieş. Çönki näq 10 ğinwarda legendar dirijer häm muzıkant Natan Raxlinnıñ tuuına 100 yıl tula.
Milläte belän yähüd bulğan Raxlin tumışı buyınça Ukrainadan. Dahinıñ muzıkal' yazmışı öç yäşennän başlana. Öç yäştä ul skripkada, dürttä balalar orkestrında uynıy, ä cide yäşendä cirle kinoteatrnıñ muzıkantı bula. Annarı, grajdannar suğışı waqıtında, Kotov diviziäsendä bırğıçı bula, Kiev konservatoriäsen tämamlıy, Xar'kov, Donetskiy şähärlärendä dirijerlıq itä. Ul yıllarda anı Xruşçev kürep alıp, Ukrainanıñ simfonik orkestrı citäkçese itep bilgeli. Ä Böyek Watan suğışı waqıtında Raxlin elekkege Sovetlar berlegeneñ simfonik orkestrın citäkli. Älege wazıyfada ul 62 yılğa qädär bula. Çönki ukrain millätennän bulmaw säbäple ul annan quıla.
Raxlinnıñ yazmışı Qazan belän niçek bäyle soñ? Sovetlar berlege simfonik orkestrı tartıp alınğaç, berniçä yıl däwamında Raxlinnıñ üz orkestrı bulmıy. Ul elekke Sovetlar berlege şähärlärenä gastrol'lärgä yöri. Häm kötmägändä Qazannan çaqıru ala. Tatarstan başqalasında Raxlin yaña simfonik orkestrın oyıştırıp, anı citäkli. Qalğan tormışı anıñ Qazanda ütä.Natan Raxlinnıñ yubiley könendä Qazanda anı ällä ni iskä almadılar. Bik azlar ğına bu könne böyek şäxes turında uylandı, xatirälären yañarttı. Şularnıñ berse respublikanıñ kompozitorlar berlege räise Räşit Kälimullin. Räşit äfände tanılğan dirijer häm muzıkant Raxlin turında kübräk işetep, üz uqıtuçısı Näcip Cihanov aşa belä.
Bik küp kompozitorlar, Dmitriy Şestakoviç kebek tanılğan kompozitorlar üz äsärlären iñ berençe bulıp aña başqarırğa birgännär. Muzıkanı berençe bulıp çığaru bik cawaplı, älbättä. Natan Raxlin alınğan, cirenä citkerep eşlägän, muzıkanı xalıqqa citkergän. Bik küp tatar kompozitorlarınıñ muzıkasın uynağan keşe ul. Näcip Cihanov, Röstäm Yäxin, Aleksandr Klyuçarev, Mansur Mozafarov, Cäwdät Fäyzi, Fasil Äxmätov, Färit Yarullin, Mirsäyet Yarullin muzıkaları häm başqalar. Raxlin turında min kübesençä uqıtuçım Näcip Cihanov aşa beläm. Raxlinnıñ konsertlarında bulğanım bar. Ul bit äle dirijer ğına tügel, ä köçle muzıkant ta ide. Menä bügen anıñ tuuına 100 yıl tula. Raxlinnı muzıkant bularaq istä totalar. Filarmoniä, mäsälän, Raxlinğa bağışlap bıyıl festival' uzdırırğa cıyına.
Bu respublikanıñ kompozitorlar berlege räise Räşit Kälimullin ide. Tatar bulmasa da Raxlin tatar professional' muzıkasına nigez salğan, anı yuğarı däräcägä kütärgän muzıka dahie.
Al'bina Zäynulla


text: Taliban bügen 22 Korealı totqınnı azat itü öçen barğan söyläşülärdäñ baş tartuın Ägärdä Düşämbegä qadär taläpläre ütälmäsä, 22 totqınnıñ ütereläçägen belderde. belderde. Alar üz taläpläreneñ qanäğatländerelüen sorıy. Taliban süzçese Qari Mohammad Yosuf, Talibannıñ azat itelüen sorağan keşeläreneñ isemlekläreneñ xökümät qulında buluın häm bu xaqta inde başqa söyläşülärgä ixtiyaç qalmağannıñ belderde. Ul, ägärdä xök.ümät totqınnarnı alu öçen köç qullana qalsa, totqınnarnıñ xäyatıı qurqınıç astında qalaçaq dip belderde. Söyläşülärgä qatnaşu öçen Koreadañ mäxsüs cibärelgän ilçe bügen Prezident Xamid Qarzayi belän söyläşte. Qarzayi aña, bu mäsäläne xäl itüdä Koreanıñ, Äfğan xökümäte alğan qararlarğa rizalıq kürsätüen soradı.


text:
Ali Rıza Aksoy - Ölem Ölem
Sanatçı : Ali Rıza Aksoy
Türkü : Ölem Ölem
Etiketler : Ali Rıza Aksoy - Ölem Ölem türkü indir, Ali Rıza Aksoy - Ölem Ölem türkü dinle, Ali Rıza Aksoy türküleri, Ölem Ölem mp3 indir, Ali Rıza Aksoy türküleri Ölem Ölem türküsü, Ölem Ölem sözleri, Ali Rıza Aksoy mp3 dinle, Ali Rıza Aksoy download, Ölem Ölem bedava mp3, Ali Rıza Aksoy türkü sözleri, Ali Rıza Aksoy türkü dinle, Ali Rıza Aksoy son albüm indir
Ali Rıza Aksoy Türküleri
Ali Rıza Aksoy - Halim Arz Edeyim
Ali Rıza Aksoy - Bana Mı Düştü
Ali Rıza Aksoy - Evlerinin Önü
Ali Rıza Aksoy - Kırmızı Buğday
Ali Rıza Aksoy - Bayram Olacak
Ali Rıza Aksoy - Atma Müjgan Okların


text:
George Bush qabat Quşma Ştatlar prezidentı bulıp saylandı
Audio (John Kerry): "Bügen min prezident Bush belän söyläşep anı häm Loranı ciñüläre belän qotladım."
Bilgele bulğança, Quşma Ştatlarda prezident ilküläm cıyılğan tawışlar belän tügel, ä maxsus saylawçılar kollegiäse tarafınnan bilgelänä. Här ştatnıñ, anda yäşägän xalıq sanına qarap, kollegiädä bilgele sanda tawışı bar. Äytik, Vermont, Montana kebek keçkenä ştatlarnıñ 3 tawışı bulsa, iñ zur ştat - Californianıñ 55 tawışı bar. Bu tawışlar ul ştatta ciñep çıqqan namzätkä birelä. Prezident bulu öçen kiemndä 270 tawış alırğa kiräk. Aldan kötelgänçä, Buş - respublikan sanalğan, Kerry – demokrat ştatlarda ciñep, berse 254, ikençese – 252 tawış aldı. Prezident bulu öçen citmägän 20 tawışnı soñğı Ohio ştatı birä ide. Ul ştatta Bush 100 meñläp tawışqa kübräk cıydı. Kerrynıñ bar ömete – berniçä könnän sanalaçaq "şartlı" tawışlar ide. Kerry, ul tawışlar Ohioda ciñü öçen citärlek tügel digän näticägä kilde:
Audio (John Kerry): "Ciñü öçen şans bulsa, min çigenmäs idem. Läkin şul açıqlandı, bar şartlı tawışlar sanalsa da, alar Ohioda ciñü öçen citärlek tügel. Şuña kürä bez bu saylawlarnı ciñä almıybız."
Tağın ike säğättän George Bush çığış yasap Amerika xalqına räxmäten belderde:
Audio (George Bush): "Amerika süzen äytte, watandaşlarım miña beldergän ışanıç aldında baş iäm. Bu ışanıç belän bar Amerika xalqına xezmät itü wazifası kilä. Bu wazifanı ütäw öçen qulımnan kilgänen eşliäçäkmen."
Şulay itep bu saylawlarda da Amerika ike qotıpqa bülende. 58 million saylawçı respublikan öçen, 55 millionı – demokrat öçen tawış birde. Fiker beleşülärgä qarağanda Bush saylawçıları anıñ ğömüm qimmätlärgä, şul isäptän öçen abort, ber-cenesle nikax, qoral yörtü mäsäläsenä bulğan qaraşın iskä alıp tawış birgän. Cato institutı belgeçe Patrick Basham süzlärençä, moña östäp küp kenä amerikannar iminlek mäsäläsendä Bushqa kübräk ışana:
Audio (Patrick Basham): "Terror-iminlek mäsäläse bu saylawlarda iğtibar üzägendä buldı. Küp kenä keşedä Bushnıñ bu ölkädä eş itüenä rizasızlıq arta. Läkin berük waqıtta alar yögänne Kerryğa tapşırırğa telämi, yılğa urtasında atlarnı alıştırudan qurqa."
Texas Universitetı professorı Bruce Buchanan Bushnıñ uñışın anıñ xöcümçän saylawaldı kampaniäse belän añlata. Anıñ süzlärençä Bush Ğiraqtağı awırlıqlar, Äbü Ğraib cancalına qaramastan, Kerry''ğa xöcüm itü strategiäsen saylap, axır çiktä uñışqa ireşte.
-Ali Gilmi


text:
İzrail'neñ Gazada yäşägän barlıq yähüdlärne annan çığaruı uñayınnan bügen Gazanıñ tönyağında meñnärçä fälestinle bäyräm itte.
Qarşılıq kürsätüneñ ciñüen bäyräm itüläre turında belderüçe Hamas suğışçan törkeme tarafdarlarına qorallanğan yözlärçä keşe quşıldı.
Çärşämbe könne İzrail' Gazadağı barlıq häm Könbatış Yardağı 4 yähüd bistäsen izrail'lelärdän buşattı. Bügen xastaxanä räsmiläre İzrail'neñ çigenüeneñ berençe qorbanı turında belderde. Ul uzğan atnada çigenügä protest belderep üz-üzen yandırğan ber xatın.
İzrail' armiäse Könbatış Yarnıñ Hebron şähärendä ber fälestinle bügen İzrail'neñ çik saqlawçı politsiä xezmätkären pıçaq belän qadap yaraladı dide.


text:
Könyaq Koreäneñ ğälämne öyränü programması Aziädä dä aşqınıp qorallanunı şäbäytep cibärä ala
Ğälämne öyränüçe illär rätenä inde Könyaq Koreä dä basarğa cıyına. Şuşı il kiläse yılğa qädär älegä keşesez genä ğäläm säfäre oyıştırıp, Cir tiräsenä 100 kilolı yasalma iärçen urnaştırırğa teläwen belderde. Ä inde 2010-nçı yılğa Seul şundıy tikşerenü iärçennäre sanın tuğızğa citkermäkçe. Könyaq Koreäneñ şuşı omtılışları ämma Könçığış Aziä töbägendä aşqınıp qorallanu arttıra ala. Ğälämgä kütärelü tırışlıqların inde Qıtay da, Yaponiä dä, xätta kommunistik Tönyaq Koreä dä yasıy.
Xalıqara cämäğätçelek şuşı wäzğiättän Pxenyannan üz atom programmasınnan waz kiçüne taläp itü aşa qotılu yulın saylasa, moña künderü maqsatında Tönyaq Koreägä qarşı xätta çikläwlär dä kertelde, yarımutrawnıñ könyağında isä üz raketaların täräqqi itüne xup kürdelär. Häm bu xäzer töbäktä qorallanunıñ yaña dulqının kütärer digän qurqularğa kiterä.
Könyaq Koreäneñ ğäläm programması asılda qatlawlı, berniçä öleşle raketalar täräqqi itüne küz aldında tota. Alar säwdä wä fänni maqsatlarda ğına qullanılır dip kötelä. Ämma şuña da qaramastan, uñışlı ğına raketalar oçıru sälätenä iä bulu barıber töbäktäge totrıqlılıq bizmänenä tiskäre yoğıntı yasıy ala digän şiklär bar. Sivil maqsatlarda qullanılğan raketalarnı citeşterü ostalığın kiräk çaqta xärbi ölkädä dä faydalanıp bula. Östäwenä, Könyaqnıñ ğälämgä üz iärçennären quyu niäte artında anıñ kürşelärendäge xällärne küzätergä teläwe dä yata ala. Moña kommunistik Pxenyan ğına tügel, Pekindä dä borçılu belderälär.
Xärbi täräqqiätne bar dönya külämendä tikşerep barğan Jane''s üzäge xezmätkäre Christian Lemiere, şuşı ike başqalada Könyaq Koreä niätlärenä çamadan tış reaksiä kürsätä alalar, dip isäpli:
"Qıtay häm Tönyaq Koreäneñ moña möğämäläse çamadan tış bula ala, çönki könçığış Aziädäge illär ğälämne öyränüdä başta şulay sivil programmalar buldıra, ämma kiläçäktä alarnı xärbi maqsatlarda da qullanu mömkinlege bulaçaq", dip añlata Pekin häm Pxenyannıñ Könyaq Koreä plannarına borçılıp qarawın xärbi belgeç Lemiere.
Qıtay xäzer Seulnıñ anıq bulmağan niätlären sıltaw itep üzendäge raketa programmasın täräqqi itüne canlandıra ala. Pekinneñ soñğı aralarda Yaponiä belän dä mönäsäbätläre naçaraydı, östäwenä Tokyo Quşma Ştatlar belän bergä üzendä raketalardan saqlanu çeltären qorırğa cıyınuın belderde häm şul maqsatta üz cirendä amerikan sistemasın urnaştırırğa äzer buluın äytte. Citmäsä Thaiwan mäs''äläsendä dä daimi kierenkelek yäşäp kilä, Qıtay anı üzennän waqıtlıçağa ğına ayırılğan töbäge dip sanıy häm Thaiwannıñ bäysezlekkä omtıluına törleçä kirtälär qoruın däwam itä. Şul isäptän, xärbi ölkädä dä.
Christian Lemiere:
"Şuşı şartlarda Tönyaq Koreä häm Qıtay üzläreneñ qoral citkerä torğan sistemaların yaxşırtu, ixtimal doşmannıñ kamilläşterelgän saqlanu çeltären ütärlek sälätkä iä bulu kiräklegen añlayaçaq", di xärbi belgeç Lemiere.
Näticädä, di ul, saqlanu maqsatlarında ğına dip alıp barılğan eşçänlek tä asılda aşqınıp qorallanuğa kiterä ala.
Kärim Kamal


text:
Rizasızlar marşına kilüçelärne millitsiä totqarladı
Räsmi mäğlümatlarğa qarağanda, Mäskäw millitsiäse bügen räsmi röxsät itelmägän Rizasızlar marşına qatnaşırğa kilğän 170 läp keşene totqarlağan ide. Qulğa alınuçılar arasında elekke dönya şaxmat çempionı häm oppozitsiä xäräkäte başlığı Garrİ Kasparov ta buldı. Prezident Vladimir Putinnı tänqitlägän oppozitsiä xäräkäte, çaralarınıñ maqsatı itep – xakimiätlärne ğadel häm irekle saylawlar ütkärügä çaqıru ğına ide, di. Kiçkä, qulğa alınuçılarnıñ kübese irekkä çığarıldı.
“Azatlıq” radiosınıñ rus xezmäte xäbärçese Dmitriy Tarasenkov, millitsiäneñ “Başqa Rusiä” oppozitsiä xäräkäte wäkillären qulğa aluların da xäbär itte. Alar arasında, “Yabloko” firkäse yäşlär qanatı başlığı İlya Yaşin, “Da” xäräkäte citäkçese Maria Ğaydar, häm Rizasızlar marşında qatnaşırğa kilgän “Yabloko” firqäse berniçä aktivıstı totqarlandı.
Oppozitsiä citäkçeläreneñ berse Mixail Kasyanov, Rizasızlar marşı ütärgä tieşle Puşkin maydanına kertelmäde. Milltsiä tağın ber oppozitsiä wäkillärenä Puşkin maydanına kerergä birmäde. “Azatlıq” xäbärçese Dmitriy Tarasenkov “Uñ köçlär berlege” başlığı Nikita Belıx, Duma deputatı Vladimir Ryzkov, Puşkin maydanında kerergä tırıştı ämma ütep kerä almadı, çönki mäydan millitsiä tarafınnan äyländerep alınğan ide, dip xäbär itte.
Oppozitsiä üzeneñ çarasın Puşkin mäydannan çittäräk ber cirdä, Turgenev maydanında ütkärde.
“Başqa Rusiä” xäräkäte dä Piterburda kiñ küläm Rizasızlar marşın oyıştırırğa ciyınğan ide. Mäksäwdäge kebek, cirle xakimiätlär bu çaranı ütkärergä röxsät itmäde. Şuşı ayda, elegräk ütkärelgän Rizasılar marşı dip atalağan şundıy qarşılıq çaraları, Mäskäw, Piterbur häm Tübän Novgortta quyıp taratılğan ide.
Bikä Timerova


text:
Dönya citäkçeläre Ğıraq krizisın çişü öçen yaña diplomatik adımnar atlıy.Britanie premiere T.Blair bugen tınıç xäl çarası tabu mäqsatında sonğı mizgeldä berdämlek buldıru öçen tırışaçaqmım dide.Räsmi belderüdä, Britanieneñ BMOsında yaña rezolutsie öçen omtıluı , anıñ tınıçlıq öçen qararlı buluın azsızıqlıy dip äytelgän. Russie prezidentı W.Putin bugen Blair belän Ğıraq turında söyläşte. Ul krizis diplomatie aşa xäl qılınırğa tieş dip äytkän. AQŞ däwlät sekretarı C.Powell bugen Tokyodan Pekingä kilde . Anıñ Qıtay citäkçeläre belän söyläşülärendä, Ğıraq turındağı yaña rezolutsie üzäk urında tordı. Elegeräk ul BMOsı İminlek Şurası, Ğıraq turındağı qararın qoral inspektorlarınıñ martnıñ 7däge xisabınnan soñ belderäçäk dip uylım digän ide.. Powell bolay dip däwam itte
Audio


text:
1999 yılda şartlawlar oyıştıruda qullanılğan heksogennı Mäskäw häm Volgodonski şähärlärenä cibärergä bulışqan elekke GAİ xezmätkärenä qarata çığarılğan xökem qararın Stavropol' ölkäse mäxkamäse ğämäldä qaldırdı.
Mäxkamä 4 yılğa iregenän mäxrüm itelgän inspektor Stanislav Lübiçevnıñ eşne yañadan qararğa digän üteneçen kire qaqtı. Tikşerü xisabına qarağanda, Lübiçev, Kislovodskidağı post aşa şartlatqıç töyägän ul maşinalarnı rişwät alıp, tikşermi genä uzdırğan. Anıñ süzlärenä qarağanda, Lübiçev yök maşinasındağı qapçıqlarda şikär qomı dip uylağan.


text:
Ludwig van Beethoven
Ludwig van Beethoven (shoqındırılg'an: 17 dekabr, 1770 – 26 mart, 1827) nemis kompozitorı ha'm pianisti bolg'an. Ol batıs muzıkasının' klassikalıq da'wirinen romantizm da'wirine o'tiwindegi a'hmiyetli adamlardın' biri bolg'an. Ol ha'zirge shekem barlıq waqıttın' en' ataqlı ha'm abroylı kompozitorlarının' biri dep esaplanıp kelmekte.
Bonnda tuwılg'an Beethoven keyinshelik 20 jaslar a'tirapında Viennag'a ko'ship o'tedi ha'm ol jerde Joseph Haydn qol astında sabaqlar alıp pianist iretinde dan'qı shıg'adı. 1790-jıllardan baslap ol esitiw qa'biletin joyta baslaydı ha'mde waqıttın' o'tiwi menen esitiw seziminen tolıq ayrıladı, biraq sog'an qaramastan ol o'z do'retiwshiligin dawam ettire beredi.


text:
HAKKIMIZDA
Kolleksiyonluk Tesbihler, Osmanlı Sıkma Kehribar Tesbihler, Doğal Damla Kehribarı Tesbihler, Katalin,Bağa Tesbihler, Doğal Taş Tesbihler, Hayvansal Tesbihler, Ağaç Tesbihler, Zaza ve Sallama Tesbihler, Trabzon Kazaziye ve El Örme Hasır Gümüş Tesbihler, 99 luk Tesbihat Tesbihleri, Efe Tesbihler, Maskot Tesbihler, Tesbih Gümüş Ara Malzemeleri, Gümüş Yüzük Çeşitleri, Uçak Camı Flexi,Bakalit,Galanit,Amberoit Tesbihler, Taraftar Tesbihler, Trabzon Kazaziye Kamçı ve Tesbih Püsküller, Çakı,Bıçak


text:
Puqarasızlıq
Puqarasızlıq shaxstın' hesh bir milliy ma'mlekettin' puqarasızlıg'ına iye bolmawı. Puqarasız shaxslar (apatridlar) huqıqsız bolmawı kerek. Ulıwma olardın' huqıqıy da'rejesi olar jasap atırg'an ma'mlekettin' ishki nızamları menen belgilenedi. O'zbekstanda puqarasız shaxslardın' da'rejesi sırt ellik puqaralardın' da'rejesine ten'lestirilgen. Bunda tek bir ayrıqshalıq bar, yag'nıy olarg'a sırt el diplomatiyalıq wa'kilxanaları ja'rdem ko'rsetiwge haqılı emes. Olar sırt el puqaraları kibi a'skeriy minnetke ha'm saylaw huqıqlarına iye emes. Puqarasız shaxslarg'a da sırt el puqaraları usap ayrım ka'siplik shekleniwler qollanıladı. O'zbekstan ishki ilajlar menen sheklenip, puqarasız shaxslarg'a tiyisli hesh bir xalıqaralıq sha'rtnamada qatnasqanı joq. Ma'selen, O'zbekstannın' puqaralıq haqqındag'ı nızamına muwapıq O'zbekstan aymag'ında tuwılg'an puqarasız shaxstın' perzenti O'zbekstan Respublikası puqarası esaplanadı.
İshki nızamlarda qanday hu'jjetler ha'm faktorlar shaxstın' anaw yamasa mınaw ma'mleket puqarası ekenliginin' da'liyli bolıp xızmet etiwin belgileydi. O'zbekstan Respublikasının' Puqaralıq haqqındag'ı nızamına muwapıq puqaralıqtı tastıyıqlawshı da'slep pasport, pasport alg'ang'a shekem tuwılg'anlıq haqqındag'ı guwalıq esaplanadı. Ko'p sırt el ma'mleketlerinde sudta puqaralıqtı anıqlaw protsedurası bar.


text:
Nefteyuganski "Läysäne" berençe diskın çığardı
Läysänneñ Qazandağı “Aqsu” studiäsendä täwge älbomı çıqtı. Äle “Läysän” qızları disklarnı qullarına da alırğa ölgermägännärder. Çönki, “Aqsu” studiäseneñ generäl direktorı Röstäm Särwarov süzlärençä, meñneñ berse - berençese Tömändä qala. "Läysän" qızları bezne kiçererlär älbättä. Şuşı könnärdä Nefteyuganskiy qalasına 1000 disk tügel, barı tik 999 ı ğına barıp citäçäk.
23 ğınwar könne Tömändä “Qazan sälame” digän konsert buldı. Bu konsertnı “Aqsu” studiäse oyıştırdı. Yulğa çıqqanda alar tönyäk şähärlärne dä urıysı bulğanğa maşinalarına “Läysän” diskların da töyägän idelär. Nefteyuganskiyğa tuqtap disklarnı qaldırırğa isäplilär. Qazandağı “Aqsu” studiäseneñ generäl direktorı Röstäm Särwarov süzlärençä, Läysänneñ älbomı - unikal yazma.
-Unikal dip äytergä mömkin, rusçalap äytkändä, şundıy proyekt. “Läysän” xalıq cır ansamble, Vener Möxämmädiev zur eş başqardılar . Tatarstannıñ üzendä torıp ta şundıy zur eş eşlägän keşelär az dip äytergä mömkin. Ämma Räsäyneñ ällä qaysı poçmağında torıp ansambl''ne tözep, anı Qazanğa kiterep yazdıru, telewideniägä töşerü öçen zur batırlıq, ruxi häm materiäl köç kiräk. Vener Möxämmädiev bu eşne başqarıp çığa aldı. Aña monıñ öçen genä dä pamyätnik quyarğa mömkinder möğayın.
Diskların minem “Aqsu” studiäsendä yazdılar. Anda küp tawışqa quyılğan cırlar, xalıq cırları da bar, autor cırları da bar, Venernıñ üzeneñ cırları da bar. Alar bit bötenese dä cırçı tügel. Härberse qayadır eşli. Härberse üzeneñ eş urını bar digändäy. Üzeşçännär tırışlıq belän älbom çığarırğa ireştelär.
-Röstäm, mondıy täcribä bar ideme? -Döresen genä äytkändä üzeşçän kollektivlar betep bara. Qazannıñ üzendä dä siräk, rayonnarda ğına bar. Räsäydän kilep şundıy kollektiv yazdırıp kitü unikäl küreneş, äle berençe märtäbä dip uylıym.
“Läysän” xalıq cır ansambleneñ älbomına barlığı 16 cır kergän. 10 sına köyne Xantı-Mansi autonomiäle oqruhınıñ atqazanğan mädäniät xezmätkäre, kompozitor, törkemneñ bayançısı, sänğät citäkçese Wener Möxämmädiev yazğan. Ansambl''gä bügenge köndä barlığı 18 qız yöri. Alar barsı da: “Wener Möxämmädiev törkemebezneñ canı bit ul”,- dip äytä.
2003 yılda “Läysän” 25 yıllığın ütkärde. Berençe könennän başlap 20 yıl däwamında anıñ ayırılğısız citäkçese Zarya Giniätullina ide. Zarya xanım xäzer tuğan yağına qaytıp Quqmarada eşli. Anda da cır söygän qızlarnı ber törkemgä cıynap ansambl'' oyıştırdı.
Bügen “Läysän”neñ repertuarında 40 tan artıq cır bar. Läysän 2 märtäbä Başqortstannı urap qayttı. Monnan berniçä yıl elek Ğäliäskär Kamal isemendäge aqädemiä teatrı binasında qazanlılarnı da üzläreneñ icatları belän tanıştırdılar. 2004 yılnıñ cäyendäge Qazanğa säfärläreneñ maqsatı albomnarın çığaru ide. Nixäyät ul da tormışqa aştı. Alarnı Tömän ölkäseneñ könyağında da, neft-gaz tabuçılar yäşägän tönyaq şähärlärdä dä yaratalar.
Xalıq: “Läysänlelärneñ cırları bik tä näzäkätle, örfiädäy yomşaq häm canğa cılılıq börki torğan şäldäy şul”,- dip maqtıy.
Nail Alan, Tömän


text:
Tömänlelär “Bäyräm” diskotekasın bik yarata
“Awıldan kilgän tatar yäşläreneñ küñele kiptergeç käğäz kebek”,- di Liliä Kärimova. Liliä “Bäyräm” diskotekasın oyıştıruçılarnıñ berse. Awıl öçen zur tärtipsezlek bulğan küreneşlär: şähär uramında, baqçalarda cıyılışıp sıra eçep utıru, äxlaqsızlıq yäş küñelne xäzer üzenä suırıp alırğa mömkin. Annan da qala, xälle genä ğailädän kilgän yäşüsmer şähär iqtisatında üzen näwmiz itep toyıp kimsenä başlıy. Ös-baş kieme dä 250-300 sum tüläp kerä torğan diskotekalarğa yörüçelärneke belän yarışa almıy. Sanıy kitsäñ, tatar yäşläre aldına bügenge tormış ällä ni qädär kirtä, sınawların quyarğa mömkin.
Uzğan yıl Tömän şähärendäge “Karavella” kafesında yäşlär öçen tatarça diskotekalar ütkärelgän ide. Bütän barır urınnarı bulmağan yegetlär-qızlar bu çaradan bik ük qänäğät bulmağannarın da äytkälädelär. Tömän yanındağı tatar awılları yäşläre arasında nizağ çişü, urısça äytsäk “strelka” urını ikänlege xalıq arasına tiz taraldı. Utsız töten bulmıy digän kebek, “Karavella” nıñ tötene böten şähärgä tiz taraldı. Cäyge yallardan soñ Tömändäge ber genä mädäniät yortı da, ber genä kafe da tatar yäşlären üzendä bietergä telämäde.
Tuylar, törle mäcleslär ütä torğan “Şahzadä” tantanalar yortı xucaların ügetläw häm ütkäreläçäk çaranıñ bötenläy başqa yunäleştä bulaçağın añlatu da oyıştıruçılardan zur tüzemlelek sorağan...
Min “Bäyräm” diskotekasında bulğan könne Tömän tatarlarına ğına tügel, mädäniät ähellärenä dä yaxşı tanış xalıq uyın qorallarında uynawçı Äbüzär Minnebaev bu çaranıñ qunağı ide. Äbüzärne urıslar “Çelovek-orkestr” dip yörtälär. Yäşlär aldına çığıp ul quray, qubız, sornay, keçkenä garmunnarda uynap kürsätte. Tal'yanğa biette. Yäşlär awızların açıp tıñladılar. Baqsañ, diskotekağa cıyılğan 200 läp keşeneñ berse dä quray belän qubıznı ğına tügel tal'yannıñ isemen dä belmi ikän... Diskotekanı oyıştıruçılar ike teldä alıp baralar. Bälki ber yıldan soñ saf tatar telenä dä küçergä mömkin bulır dip ömetlänälär.
Tömän şähärendä “Bäyräm” diskotekası öç tapqır ütte inde. Här çarağa qunaq çaqırıla. Berençesendä Rusiäneñ ğädättän tış xällär ministrlığınıñ Ural-İdel töbägendäge iñ çibär qızı Miläwşä İbrahimova, ikençesendä milli uyın qoralları ostası Äbüzär Minnebaev belän tanıştılar. Öçençesendä “Äxtämüşki” ansamble cırların tıñladılar. Här diskotekağa yäşlär arasınnan yaña cırçı kilä.
Nail Alan. Tömän.


text:
Sabantuyları Sverdlovski ölkäsendä dä görläde
Krasnoufim tatarlarınıñ milli-mädäni avtonomiäse räise Räsimä apa Safina söyläwençä, soñğı yıllarda bu bäyrämnär, şöker, bik bay uza. Tatar yegetläre, eşmäkärlär milli bäyrämebez öçen aqça jällämi, xäldän kilgänçä yärdäm itep tora. Yämanyelğa awılında uzdırılğan bıyılğı sabantuyda Nail Mullanurov digän yeget at çabışı yarışın tulısınça üz östenä alğan. Çabışta qatnaşqan unike atnıñ härbersenä dä büläklär äzerlägän. Berençe öç büläge ayıruça zur. Köräş häm başqa yarışlarda qatnaşuçılarnı zur büläklär belän Albert Afzalov täemin itkän. Olı räxmät şundıy olı yöräkle yegetlärebezgä.
Ğomumän, soñğı yıllarda sabantuylarda yarışuçılarnıñ büläkkä suıtqıçlar, televizorlar, xätta avtomaşinalar aluı da ğädäti xälgä äwerelep bara. Ämma büläklärneñ qimmäte genä yämli almıy sabantuynı. Elek bit yäş kilennärneñ çikkän sölgeläre iñ qimmätle büläk bulıp sanalğan. Xalıqtan sörän salıp cıyğan yualıqlar, tastımallar, sölgelär belän menä digän küñelle bäyrämnär uzğan. Räsimä apa fikerençä, sabantuylarnıñ çın qimmäte küñel baylığında. Anısın yuğalmağayı. Küz qarası kük saqlarlıq milli xäzinäbez – sabantuyıbız ruslaşıp bara tügelme? Sabantuylar soñğı waqıtta tatarlarnıñ ğına tügel, başqa millät keşeläreneñ dä iñ yaratqan bäyrämenä äwerelde. Sverdlovski ölkäsendä uzdırılğan bu bäyrämnärneñ barlıq yarışlarında da tatarlarğa qarağanda başqa millät wäkilläre teläbräk qatnaşa sıman. Krasnoufim rayonında at çabışlarında kübräk marilar qatnaşa, Bulanaşta köräştä ber genä tatarnıñ da qatnaşqanı yuq äle, gel rus yegetläre batır qala. Yekaterinburg sabantuyı köräş mäydanında Başqortstannan kilgän pählewannarnı küräseñ. Qayda sez, cirle tatarlar dip sörän salası kilä. Sezneñ öçen dä uzdırıla bit bu bäyrämnär! Sabantuy konsertlarında milli moñnarıbıznı küz yäşlären sörtä-sörtä tıñlap utırğan äbi-apalar, därtle biyu köylärenä çıdıy almıyça biergä sikerep töşkän ağaylar, abzıylar, alarğa qarap biergä mataşuçı sabıylar bar. Ä ğäyrätle tatar yegetläre kürenmi.
Tağın şunı äytmi bulmıy, küp kenä oyıştıruçılar xäzer tatar sabantuyın rus telendä alıp barunı qulay kürälär. Bäyräm tatarlığın yuğalmasın öçen, başqalar da añlasın öçen, ike teldä alıp baruçılar da küp. Bulanaş poselogında, mäsälän, bäyräm ike teldä alıp barıldı. Ä cırlar, iyüllär fäqät tatarça ğına buldı. Biredä qatnaşuçılarnıñ kübese ruslar häm başqa millät keşeläre ide. Alar tatar moñına soqlanuların belderdelär, tatar köyenä töşep räxätlänep biedelär.
Sabantuy – ul tatar milli mädäniätınıñ çığanağı. Sabantuy yäşlärne, balalarnı milli ruxta tärbiäläwçe iñ kürkäm bäyrämnärneñ berse. Milli ğöref-ğadätlärebez belän, üz telebezdä, üzebezçä döres itep saqlap qalası, tükmi-çäçmi balalarıbızğa tapşırası ide ata-babalarıbız qaldırğan bu olı mirasnı. Üz bäyrämebezneñ asılın saqlap qalıp, ul asılnı tiräbezdä bergäläp yäşäwçe başqalarğa da citkeräse ide. Sabantuyıbıznıñ qimmäten yuğaltmıyq.
Fäwiä Safiullina, Yekaterinburg


text:
İrannıñ atom programması tiräsendä wäzğiat quyırıp kilä
Germaniä, Fransiä, Britaniäneñ tışqı eşlär ministrları häm Yewropa Berlegeneñ tışqı säyäsät ölkäsendäge yuğarı wäkile Berlindä aşığıç oçraşu ütkärä - söyläşülär üzägendä İrannıñ üzendä atom yağulığın tikşerenü eşlären yañartırğa buluı tora. Cıyın aldınnan britan tışqı eşlär ministrı Jack Straw, Yewropa "öçlege" şuşı mäs''äläne tikşerü öçen aşığıç räweştä Xalıqara atom energiäse idaräse utırışın cıyunı täqfim itä, dip beldergän ide.
Quşma Ştatlar inde küptännän şuşı mäs''äläne Berläşkän Millätlärneñ İminlek Şurası qaramağına çığarunı häm anda İranğa qarşı xalıqara çikläwlär kertüne alğa sörä. Rusiä belän Qıtay älegä qädär moña kisken qarşı çığıp kilgän ide. Beraz urtalıqta torğan Yewropa "öçlege" - Germaniä, Fransiä häm Britaniä isä İrannıñ soñğı ğämälläre sürätendä äkrenläp Washington qaraşlarına taba awışa bara, ämma añançı başqa çaralar turında da uylana. Äle Berlingä kitär aldınnan Britaniäneñ tışqı eşlär ministrı Jack Straw bu xaqta bolay digän ide:
"İran mäs''äläseneñ İminlek Şurası qaramağına çığarıluı bik ixtimal, ämma aña qädär Fransiä, Germaniä häm Britaniä, Yewropa Berlegennän Javier Solana belän bergä Xalıqara atom energiäse idaräseneñ şurasın cıyunı täqdim itärgä tieş", di britan tışqı eşlär ministrı.
Şuşı öç il Tähran belän anıñ atom programması turındağı söyläşülärne inde 2004-nçe yıldan birle alıp bara. Ämma bu sişämbedä İran üzeneñ uran bayıtu tikşerenülären yañartu öçen möherlänep biklängän atom üzägen yänä açqannan soñ Yewropa "öçlege" belän barğan şul söyläşülär tämam körçekkä terälde. Yänä Jack Straw:
"İrannıñ bu atna başında urannı bayıtu cihazlarındağı möherlärne aluı, bez xäzer yaña adımnarnı küz aldında totarğa tieş digänne añlata", di Jack Straw, britan tışqı eşlär ministrı.
İran uran bayıtunı barı tik tikşerenü maqsatlarında, az külämdä genä alıp baraçağın äytä, ämma ildän çittä bu axırğı çiktä Tährannıñ üz atom qoralın buldıruğa kiterä ala digän borçular kiñäyä bara. Çärşämbedä İran atom programması tiräsendäge soñğı täräqqiatneñ bik citdi buluı xaqında Britaniäneñ premyer-ministrı Tony Blair da belderde. Quşma Ştatlar, xäzer inde İran atom programması mäs''äläsen İminlek Şurasına çığaru qotılğısız, dip isäpli. Amerikan däwlät departamentınıñ matbuğat wäkile Sean McCormack:
"Bu mäs''älä belän inde xäzer bezneñ İminlek Şurasına taba baruıbız bik ixtimal, xalıqara cämäğätçelek İranğa qarata tizdän nindi diplomatik çaralar kürü xaqında qarar qabul itäçäge aldında tora", di Quşma Ştatlarnıñ däwlät departamentı wäkile.
İran mäs''äläsen İminlek Şurasında qarawğa qarşı çığuın tuqtata aluına Mäskäw dä işarälär yasıy, "Washington Post", ministr Sergey Lavrov sişämbedä amerikan däwlät sekretare Rice belän telefonnan söyläşkändä şuña işarä itkän, dip yaza.
Ämma şuşı tänqiti qaraş İran citäkçelegen bötenläy borçımıy kebek. Bandar Abbas şähärendä yasağan soñğı çığışında prezident Mäxmüt Äxmädinecad, üz ileneñ yanawlarğa birelmiäçägen belderde:
"Min şul mämläkätlärgä şunı äyter idem - İran xalqı häm anıñ xökümäte tınıç maqsatalarda atom energiäsenä ireşü yulınnan nıq, aqıl wä mantiq belän baraçaq. Alla teläsä, yaqın kiläçäktä bez şul qimmätle energiäne böyek İran millätenä xezmät itü eşenä cigäçäkbez", di İran prezidentı.
Atnakiç Könbatış illären bu mäs''älädä aqıl belän eş itügä öndäp İrannıñ elekke prezidentı Äkbär Xaşemi Räfsancani dä çıqtı.
Kärim Kamal


text:
Qazan teatrları da yalların tämamlıy. Ä menä Musa Cälil isemendäge opera häm balet teatrı üzeneñ yaña sezonın inde açtı da. Läkin teatrnıñ binası remontta bulu säbäple, alar sezonnıñ berençe premyerasın tamaşaçılarğa Ğäliäskär Kamal teatrında täqdim ittelär. Tatar akademiä teatrı isä berençe spektaklen 3nçe oktäberdä quyaçaq. Ul könne Kamallılar tamaşaçığa «Zäñgär şäl» spektaklen kürsätäçäk. Ğädättägeçä, Kamal teatrı premyeralar da äzerli. Bıyıl alar ikäw bulaçaq. Şularnıñ berençese – «Qazan sölgese» spektakle tamaşaçılarğa inde 4nçe oktäberdä ük täqdim itäçäk. Xäyer, äle bu ğına da tügel. Ğäliäskär Kamal teatrı tamaşaçılarğa, bigräk tä cırçı Salawatnıñ icatın yaratuçılarğa, tağın ber syurpriz äzerlägän. 28nçe sintäberdä anıñ «Bäxet belän yänäşä» dip isemlängän tağın ber konsertı uzaçaq. Oyıştıruçılar süzlärenä qarağanda, bu konsertnı İnternettan da qarap bulaçaq. Şunısın da äytergä kiräk, tizdän İnternetta Kamal teatrınıñ säxifäse açılaçaq. Anı täqdir itü kiçäse teatrda 2nçe oktäberdä uzaçaq. Tağın ber Salawatqa bäyle xäbär. Läkin bu yulı ul inde sport temasına. Küptän tügel genä cırçı Kurski şähärennän qayttı. Anda ul Rusiäneñ avtouzışlar buyınça çempionatında qatnaşıp, ikençe urın alıp qaytqan.
17nçe sintäber könne köndezge säğät ikedä Qayum Nasıyri muzeyında Qazannıñ meñyıllığına bağışlanğan yaña kürgäzmä açıldı. Ul Şihabetdin Märcäni häm Qayum Nasıyri dip isemlängän. Älege kürgäzmädä tanılğan tatar mäğrifätçese Şihabetdin Märcänineñ qulyazmaları, anıñ eşçänlegenä qağılışlı dokumentlar urın alğan. Şulay uq muzeyğa kilüçelär Rawil Zahidullinnıñ Märcänigä bağışlanğan räsemnäre, kalligraf Näcip Näqqaşnıñ şämailläre kürgäzmäse belän dä tanışa alalar. Muzey xezmätkärläre süzlärenä qarağanda, kürgäzmä uqu yılı däwamında eşläyäçäk. Sişämbe könne Tel, ädäbiät häm sängät institutında tanılğan ğalim Möxämmät Ğäynullinğa bağışlanğan cıyılış uzdı. Anda ğalimneñ tormış yulı, anıñ küpsanlı xezmätläre, alarnıñ bügenge köndäge aktuallege turında söyläşü bardı. Cıyılışta qatnaşuçılar Möxämmät Ğäynullinnıñ bay mirasın onıtmasqa çaqırdılar häm kiläçäktä ğalim isemendäge uqular ütkärü niäte belän çıqtılar.
Gölnaz İlgizär


text:
Buş taraftarları Karimovqa qatıraq mönäsäbät kürsätergä kiräk dilär.
Berençe qaraşta 13-nçe Mayda Ändicanda bulğan qan qoyudan soñ AQŞ-Üzbekstan mönäsäbätläre ällä ni kiskennäşmäde kebek. Läkin, Washingtondağı konservativlar arasında Üzbäkstan prezidentı İslam Karimovqa oppozitsiä köçlänä bara. Alar Karimov AQŞnıñ Afğanistandağı xärbi operatsiäläre öçen Üzbäkstanda xärbi baza totuına röxsät itsä dä, Buş administratsiäse aña qarata qatıraq pozitsiä alırğa tieş dip taläp itälär.
Audio
"Karimov monı añlarğa telämägän xädlä, bez anı añlarğa möcbür itärgä tieşbez. Minem fikeremçä, Afğanistanda suğış tuqtaldı häm AQŞqa Üzbäkstanda baza totunıñ kiräge qalmadı. Ul annan çığıp kitsen. AQŞ Üzbäk xärbilären häm militsiäsen künegüdän ütkärüne dä tuqtatırğa tieş. Ändican insidentında qatnaşqan büleklär AQŞta künegülärdän ütkän digän skandal aldında qaldıq."
Schwartznıñ fikerençä, Buş administratsiäse xäzer Qazaxstanğa küberäk iğtibar birergä tieş. Gärçä, prezident Nazarbayev ta diktator bulsa da, anda nindider ber däräcädä irekle mätbuğat häm sivil cämğiät bar. Schwartznıñ süzlärençä, Ukrainadağı üzgäreşlärdän soñ Buş administratsiäse elekke kommunistik illärneñ xökümätläre xalıq väkilläre dip qabul itä almıy.
Audio
"Töp mäsälä şunda- Ukrainadan soñ Buş administratsiäse Üzbäkstan Görtcstan, Ukraina häm Belorustan , xätta Russiädän başqaçaraq digän pozitsiä almayaçaq."
Xalıqara Tınıçlıq Buyınça Carnegie Endowmentneñ Qanun Xakimiäte programması belgeçe Marina Ottawayneñ fikerençä, Buş administratsiäseneñ Üzbäkstannan ğäskärlären çığarırğa ciınuın kürsätkän işarä yuq. Ottaway radiobız zäbätçesenä AQŞnıñ ul bazağa küberäk ixtiaçı bar. Ul çägräfik tügel, ä ideologik noqtadan möhim dip belderde.
Audio
"AQŞ bezgä kiräk digän fikerdän çığıp anda baza açtı. Baza Karimov yaxşı keşe bulğanı öçen buldırılmadı. Üzbäkstanda demokratiäneñ bulmauı, Pentagonnıñ baza kiräkme-yuqmı digän analizında rol uynamayaçaq. Xärbi yaqtan qarağanda Üzbäkstanda baza kiräk bulğan möddätçä, AQŞ xökümäte ul säyäsätne üzgärtäçäk dip kötmim."
Ottawayneñ fikerençä, Buş status quonı saqlap qalaçaq. Uzğan yılda Dävlät Departamentı keşe xoquqlarınıñ bozıluı säbäple, Üzbäkstanğa 18 milion dolarlıq yardämne tuqtatqan ide. Läkin, ozaq ta ütmäde, Pentagon xärbi xezmättäşlege säbäple, aña 3 milion dollar üstäp 20 milion dolar birde.
Färit İdelle, Praga.


text:
Abxaziäne qaytaru öçen Gruziä citäkçelegenä yañaça eş itärgä kiräk bulaçaq
Berläşkän Millätlär Oyışmasınıñ İminlek Şurası comğa könne üzeneñ gruzin-abxas çigendäge küzätü törkeme wäkalätlären ozaytırğa cıyına. Gruziäneñ yaña xakimiate isä, äzerlängän qarar ölgese Tbilisi borçuların isäpkä almıy dip zarlana. Gruziäne berençe çiratta Rusiäneñ abxaz yağın yaqlawı borçıy.
Audio, Revaz Adamia
"Bez Rusiäneñ Gruziädä, bar könyaq Kavkazda üz mänfäğätlären qayğırtuın xuplayaçaqbız, läkin bu xärbi çaralar aşa, urıs nığıtmaların saqlaw häm töbäktäge nizaqta quş standartlar qullanu yardämendä eşlänmäskä tieş" di Berläşkän Millätlärdäge gruzin wäkile. Rusiäneñ İminlek Şurasındağı daimi wäkile Sergey Lavrov bu atnada, Rusiä Gruziädän üz ğäskärlären çığarğançı Tbilisi başta üzara ışanıçnı arttırırlıq çaralar kürergä tieş dip beldergän ide. Kakabadze Abxaziä eşläre belän elekke gruzin xökümätendä dä şöğellände, Tbilisidä xakimiat almaşınğaç ul Rusiägä qarata beraz yomşağraq bulır dip kötelgän ide. Läkin anıñ soñğı belderüläre andıy ömetlärne yuqqa çığardı. Berläşkän Millätlärdä, Gruziä Abxaziä häm Rusiä xärbi nığıtmaları mäs''äläsen kütärep döres eşli, bu anıñ xoquqı dip uylasalar da, monı dorfa itep, İminlek Şurasındağı Rusiä wäkillären açulandırıp eşläw nizaqnı xäl itügä bulışmıy digän fikerdä toralar. Şuradağı ber Könbatış diplomatı radiobız xäbärçesenä, "Rusiä belän naçar mönäsäbätlär bulğanda sez abxaz nizağına çişeleş taba almayaçaqsız" dip beldergän. Bu uñaydan qayber Könbatış wäkilläre Gruziäneñ yaña xökümätenä üzeneñ abxaz yünäleşendä säyäsäten äwzemläşterüne täqdim itä. Elekke amerikan diplomatı David Philips, misal öçen, Abxaziädä solıx urnaştıru eşenä urıslarnı ğına tügel, başqa illärne dä kübräk cälep itärgä kiräk dip isäpli.
Audio, David Philips
"Gruziäneñ yaña tışqı eşlär ministrı Tedo Caparidze üzeneñ töp östenlek birelgän eşe itep töbäktäge tınıçlıq saqlawnı tağın da nığraq xalıqara itüne quyarğa tieş, bu Berläşkän Millätlärdä İminlek Şurasınıñ biş daimi äğzası belän utırıp eşläwne häm kileşügä ireşergä tırışunı añlata" di David Philips. Ul, Abxaziädäge tınıçlıq saqlaw köçlärendä älegä urıslarnıñ ğına qatnaşuı yardämnän bigräk nizaqnı çişügä kirtä bulıp tora dip isäpli.
Kärim Kamal, Praga


text:
Bötentatar ictimağı üzäge Tatar Kongressınıñ statusın kütärerğä täqdim itä.
Tatar cämäğätçelege öçen dä iñ qızu, çellä waqıtı citte. Çärşämbe könne Qazan tatarlarınıñ qorıltayı bula, anda III Bötendönya Tatar Kongressına delegatlar saylanaçaq. Bu könnärdä Qazan xaqimiäte koridorlarında namzätlär isemleklären kütärep yörüçelärne kürergä bula, dilär. Äyye, törle däräcädäge çinovniklar, türälär, märtäbäle kongressta delegat bulıp, hiç yuğında qunaq räweşendä, TV kameraları aldında, bötendönya cämäğätçelege qarşında kürenüne bik mäslixät eş dip sanıylar.
Ä çınlap torıp millät öçen can atıp yörgän oyışmalar, III Kongressta tatarlarnıñ iñ layıqlı wäkilläreneñ häm barı tik demokratik şartlarda saylanuların mäslixät eş itep kürälär. Bötentatar ictimaği üzäge III Bötendönya Tatar Kongressı uñayınnan «Millätebezne märtäbäle it, Kongress» digän maxsus belderü yasadı. İctimaği üzäk ike iñ möhim mäs’älägä iğtibar itärgä çaqıra.
Berençedän, delegatlarnıñ legitim şartlarda, tatar cämğıätläreneñ barısı da qatnaşqan xalıq ciınnarında, konferensiälärdä kürsätelüenä häm delegat itep xalıq tarafınnan tanılğan milli xäräkätneñ eşlekle, eruditsiäle, qıyu liderlarınıñ saylanuına ireşü.
İkençedän, Kongress eşçänlege Tatarstannıñ möstäqıllegen saqlawğa, cömhüriätne çın-çınlap milli märkäz itärgä, anıñ xalıqara abruyın kütärü ideyäsenä xezmät itärgä tieş.
Monıñ öçen Bötentatar ictimaği üzäge Kongressnıñ kön tärtibenä distä yarım mäs'älälär kertüne teli.
Şular arasında berniçä yaña ideya bar. Konstitutsiägä Tatarstannıñ barlıq tatar xalqınıñ mänfäğätlären qayğırtu turındağı ayırım matdä kertelüenä nigezlänep, BTK başqarma komitetınıñ Tatarstan Däwlät Şurasına mönäsäbätle statusın bilgeläw turında. Tatarstan xökümätendä millätlär eşläre ministrlığın buldıru turında.


text:
Rusiäneñ möselmannarğa häm İslam dönyasına qaraşı turında Paul Goble
Şuşı atna axırında Rusiä prezidentı Vladimir Putin çaqıruı belän Mäskäwgä Fälästin Üzidaräseneñ yaña citäkçelege sıyfatında Hamas xäräkäte wäkilläre kilä. Räsmi Mäskäw Könbatış belän Yaqın Könçığış arasında aradaşçı bulırğa omtıla. Berük waqıtta Rusiäneñ üzendä möselman törkemnärenä basım arta. Şuşı ike täräqqiätne niçek berläşterep bula, digän soraw belän radiobız xäbärçese Julie Corwin ozaq yıllar Quşma Ştatlarda sovet belgeçe bulğan, xäzer Tallinn universitetı möğällime Paul Goble''ğa möräcäğät itte.
PG: Mäskäwneñ Hämäskä mönäsäbäten Rusiäneñ ozaq yıllar däwam itkän Yaqın Könçığışnı bülgäläw, Amerikanıñ yoğıntısın kimetü säyäsäte belän añlatıp bula. Minemçä, Hämäs belän niçek eş itergä häm ildäge möselmannar belän nişlärgä ikänen Rusiädä törle keşelär xäl itä. Rusiä xökümätendä säyäsät bilgeläwçe törle törkemnär bar, anıñ säyäsätendä ezleklelek ezläw xata bulır ide.
JC: Rusiädä möselman törkemnärenä bulğan basım turında Hämäs wäkilläre belä dip uylıysızmı?
PG: Minemçä, Hämäs wäkilläre bu turıda yaxşı belä, bu bar möselman dönyasına mäglüm. Minemçä, Hämäs bolay uylıy: Mäskäwneñ İslamğa qaraşı tiskäre, läkin xäzer ul bezgä yärdäm itä. Möselman dönyası bit bik nıq çuar. Hämäs citäkçelege dini bulsa da, anda dönyawi keşelär küp. Yağni alar fäqät dinnän çığıp ğına eş itä digän süz tügel.
JC: Sez Rusiädä möselmannarğa bulğan basım bu cäydä qayber töbäklärdä, şul uq Çallıda, köç qullanuğa kiterä ala digän faraz äyttegez, monı närsädän çığıp äytäsez?
PG: Küñelne borçığan närsälär baytaq – militsiäneñ eşçänlege, möselmannarğa qarata psixologik basım, yalğan dälillär ezläw – mondıy närsälär xalıqnıñ açuın çığara. İdel buyında yäşägän möselmannar, tatarlar, başqortlar, ğädättägeçä, moña tüzemlek kürsäter dip sanala. Tik, bilgele ber däräcägä citkännän soñ, alarnıñ da sabırlığı betergä mömkin?
JC: Sez telgä alğan salmaq qaraştağı möselmannar, cäditçelär belän Könbatış niçek itep dialog urnaşıtıra ala?
PG: Yewropa Şurası keşe xoquqları komissarı Alvaro Gil-Roblesnıñ eşçänlege, Yewropanıñ İslam belgeçläre belän Qazan wäkilläre arasında söyläşülär oyıştıruı – bik faydalı närsä. Minemçä, andıy närsälär kübräk bulırğa tieş. Häm dä möselmannarnıñ da törlese bulğanın añlatu bik möxim. Rusiädä häm başqa urınnarda İslamğa qarata bulğan basım arqasında salmaq qaraştağılar terrorçılar qulına barıp elägä. Şuña kürä, ekstremistlarnı ayırırğa kiräk, monıñ öçen salmaq qaraştağılarnı tabıp kürsätergä kiräk?
/ağ


text:
Açıq mikrofon: Federatsiä Şurası äğzaları saylanırğamı, ällä bilgelänergä tieşme?
"Berdäm Rusiä" firqase qorıltayında çığış yasağanda, firqäneñ Yuğarı Şurası räistäşe Sergey Şoyğu Federatsiä Şurası äğzaların saylaw turındağı qanunnı qabul itärgä täqdim itte. Sergey Şoyğu qorıltayda bu qanunnı öç uqılışta qabul itärgä häm marttağı saylawlarda senatorlarnı bötenxalıq tarafınnan saylarğa täqdim itte. Tatarstan Prezidentı da firqadäşeneñ täqdimen yaqladı. Häm Mintimer Şäymiev beldergänçä, al'ternativ kandidaturalarnı tege yäki bu subyekt citäkçese dä, ictimaği oyışmalar da täqdim itä ala. Senatorlarnı xalıq saylarğa tieş. Kiläçäktä bu Rusiä parlamentınıñ yuğarı palatasına ışanıç qına tudıraçaq. Şul uq waqıtta Şura äğzaların saylaw prinsibı buyınça bügen bäxäsläşergä dä mömkin. Şuña kürä bu mäs'älä tirän tikşerüne taläp itä, dip belderde Tatarstan prezidentı.
Ä menä qazanlılar fikerençä federatsiä şurası äğzaları saylanırğamı, ällä bilgelänergä tieşme?
Minemçä, Federatsiä Sovetına da keşelärne xalıq saylarğa tieş. Çönki xalıq riza tügel ikän, ul üzeneñ rizasızlığın barıber belderäçäk.
Bötenesen dä quarğa kiräk alarnıñ. Deputatlarnı da, senatorlarnı da. Eşsezlär utıra anda.
Min şäxsän älege fikerne xuplıym. Federatsiä Şurasına senator saylaw xalıq isemennän bulsa, ışanıçlıraq bulır ide.
Äye, min monıñ belän kileşäm. Çönki elekke senatorlarnıñ kübese inde yañadan bilgelände. Ä xalıq saylasa, senatorlarnı bilgeläw eşe yaxşıraq bulır ide.
Minemçä, bu bik döres fiker. Çönki xalıqnıñ härwaqıtta da üz fikere bar. Häm anı äytüneñ yulı – saylawlar, dip uylıym. Däwlät kenä bilgelärgä tieş tügel, xalıq ta üz süzen äytep, üze telägän keşene bilgelärgä tieş.
Federatsiä Sovetı Däwlät Dumasınnan şunıñ belän ayırıla da bit inde. Anda wäkillärne däwlät üze quya. Ä Däwlät Dumasın xalıq saylıy. Şuña kürä şul Däwlät Duması bulmasın öçen, Federatsiä Sovetı ayırılıp torırğa tieş barıber.
Minem fikeremçä, senatorlarnı xalıq saylarğa tieş, ildä az bulsa da demokratiä bulırğa tieşter bit inde. Bolay da yuq bit inde ul.
Böten Yevropa illärendä şulay, Amerikada da şulay. Şuña kürä bez dä demokratik il bulırğa telibez ikän, xalıq üze turında qayğırta torğan keşelärne üze saylarğa tieş.
Xalıq üze saylıy bit inde Däwlät Dumasın, ä Federatsiä Sovetına däwlät üze belgän keşelärne saylıy. Bu şulay bulırğa tieş tä. Min Şäymiev süzläre belän kileşmim.
Xäzerge waqıttan saylatu kölke bulıp toyıla. Çönki kem saylanılasın aldan uq belälär. Xalıq isä bu oçraqta – qurçaq qına.
Min Şäymiev süzlärenä ışanam. Ul äytkän ikän, dimäk ul anı uylap äytä, şulay bulırğa tieş.
Faydasız bu. Xalıq berkemgä dä ışanmıydır inde. Xalıqqa nindi yaxşılıq eşlägännäre bar soñ alarnıñ? Alar üzlären genä qayğırtalar.
Güzäl Zıyätdinova.


text: Afğanıstannıñ berläşkän millätlär oyışmamındağı maxsus wäkile Tom Kyonigs , Paqıstan xäkimiätlären, afğan-paqıstan çik buylarındağı taliblarnıñ suğışçan xäräkätläreneñ kiñäyüen tuqtatırğa çaqırdı. Bügen Qabulda çığış yasağan Kyonigs, bu xällär ike yaqta da taliblaşu qurqınıçı belän yanıy, digän fiker äytte. BMO wäkile süzlärenä qarağanda, ul İranğa barırğa niätli, häm İran xäkimiätlären iminlek çaraların kürüdä Afğanıstan xäkimiätläre belän berlektä eşlärgä çaqıraçaq. Bu oçraşuda şulay uq afğan qaçaqların watanına qaytaru turında da söyläşülär buladı.


text:
Küzläwçelär cäncalı Mäskäw-Tiflis arasında kierenkelekne arttırdı
Gruziäneñ küzläw eşläre alıp baruda şiklänelgän 4 Rusiä xärbi küzläw ofitserın qulğa aluı Mäskäwneñ açulı reaksiäsenä säbäp buldı. Rusiä tışqı eşlär ministrı Sergey Lavrov monı Tiflisneñ Rusiägä qarşı säyäsäteneñ ber öleşe dip atadı häm BMO İminlek Şurasın bu mäsäläne çişügä öleş kertergä çaqırdı.
Lavrov şulay uq Gruziäneñ NATO belän bik tığız elemtädä buluın tänqitläde häm bu nizağ BMO İminlek Şurasınıñ iğtibarına layıq dide.
Rusiä saqlanu ministrı Sergey İvanov Mäskäwdä xäbärçelär aldında çığış yasap Gruziäne Rusiäneñ äle dä Gruziädä qalğan 2 xärbi bazasın buşatu turındağı elekke kileşülärne bozuda ğäyepläde.
"Bolar barısı da bezneñ tınıçlıq saqlawçılarnı kitärgä mäcbür itü öçen eşlänä, tınıçlıq saqlawçılar turında häm Gruziädäge Rusiä xärbi bazaların çığaru turında elek ireşelgän barlıq kileşülärne bozıp alarnıñ andağı xoquqıy statusın härtörle yul belän beterü öçen eşlänä" dide İvanov.
Rusiä mäğlümät çaraları belderüençä, İvanov şulay uq Rusiäneñ tieşle çara küräçägen äytkän häm bu xällärne Stalin repressiäläre belän çağıştırğan.
Çärşämbe könne Gruziä eçke eşlär ministrı Vano Merabişvili Tiflis häm Batumi şähärlärendä Rusiä xärbi küzläweneñ 4 xezmätkäreneñ häm tağın unnan artıq keşeneñ qulğa alınuın belderde.
"Alarnı berençe çiratta Gruziäneñ saqlanu mäsäläläre, NATO belän mönäsäbärläre häm kiläçäk plannar, Gruziäneñ energiä iminlege, oppozitsion säyäsi partiälär häm xökümättän tış oyışmalar, saqlanu ministrlığınıñ ayırım bülekläre, xezmätkärlä, şulay uq qorallar, suğış kiräk yaraqları satıp alu eşçänlege, diñgez portları, timer yul elemtäläre, transport mömkinleläre häm nizağlı töbäklärdäge xärbi büleklär qızıqsındıra" dide Merabişvili.
Gruziä parlamentınıñ saqlanu häm iminlek komitetı räise Givi Targamadze Gruziädä alarnıñ zur cinayätlär qılğanlığına bik ışanıçlı dälillär bar, dönyanıñ härber ilendäge kebek küzläw belän şöğellänü Gruziädä dä cäzalana torğan ğämäl dip monıñ säyäsät belän bäyle buluın kire qaqtı.
"Gruziä bernindi säyäsät belän şöğellänmiçä konkret cinayätkä qarşı köräşä, Rusiä isä monı säyäsätkä äyländerergä tırışa" dide Tagamadze.
Rusiä Saqlanu ministrı İvanov bügen şulay uq Batumi yanında Gruziä politsiäse Rusiäneñ 6 xärbien qulğa alıp, qıynap soñraq irekkä çığarğan dide.
Pänceşämbe könne Tiflistäge Rusiä ilçelege Gruziä watandaşlarına vizalar birüne tuqtattı.
Naif Aqmal, Praga.


text:
İzrael xökümäte yäkşämbedä az ayırma belän solıx yulı isemle plannı rasladı. Premier Ariel Sharon İzarelneñ yaqın könçığış öçen tınıçlıq planın raslauı ,solıxqa taba ozın vä qıyın yulda berençe adım bulıp tora dip äytte
Yäkşämbedä premier Ariel Sharon kabinetında solıx yulı isemle tınıçlıq planın raslatuğa ireşte .Xökümät yaqlau öçen baytaq qına şartlar, şulsanda fälästinnär qorallı törkemnären taratsın digän şart ta alğa sörde.Ayrım tawış birüdä kabinet, fälästin mohacirları häm alarnıñ näselläreneñ İzrael territoriesenä kire qaytuın tıydı.23 ministırnıñ 12 genä yaqlap tawış birde, 7 ministır qarşı tawış birgändä 4se tawış birüdän totılıp qaldı. Niçek kenä bulmasın İzrael xökümäte berençe märtäbä 1967nçe yılda okupatsiälägän territoriädä Fälästin däwläteneñ oyışıun yaqlağan buldı. Sharon AQŞ, Russie, BMO vä Yevropa Berlege tarafınnan äzerlängän plannı , Waşington İzraelneñ dokument turındağı borçıluların küz aldında totırğa wäğdä itkännän soñ ğına kabinetta tawışqa quyarğa riza buldı. Solıx yulı 2005nçe yılda Fälästin däwläteneñ oyışuın mäqsat itep quya. Dikäber ayında tämamlanğan plabn İzraelne könbatış Yordan Üzäne häm Gaza Sızığında yähud utarları tözüne tuqtatırğa , armiäne intifada başlanğançı yäğni 2000nçe yıldağı çiklärgä çigenergä çaqıra. izraelneñ İnfrastrukatura ministırı Yosef Paritsky plan tawışqa quyılğannan soñ bolay dip äytte ( audio)
Minemçä bez xäzer AQŞ xökümäte belän elemtägä kerep plannıñ berençe fazasında öytelgännärne ğämälgä quya başlarğa tieşebz. Älbättä bez Fälästin xakimiätläreneñ üz öleşlärenä töşkänne başqaruların , bigräk tä solıx yulında äytelgäneçä terrorğa qarşı nıqlap köräşüen kötäbez, Bez tägärmäçlärne äyländerä başlarğa tieşbez, Suğışlarnı beterü häm söyläşülär östälänä qaytu öçen waqıt citkän.
Fälästin wäkile Saeb Erakat izraelneñ solıx yulı planıñ qabul itüdä prezident Bushnıñ role bik zur dip äytep (audio)
İzrael xökümäte şunduq Fälästin däwläten , fälästin citäkçelege isä İzrael däwläten tanuı turında belderü yasarğa tieş. Min süzlärne ğämälgä quyu öçen waqıt ölgergän dip uylıym.
İzrael xökümäteneñ plannın qabul itüe turındağı xabär här cirdä uñay qarşı alındı. Yevropa Berlege süzçese Diego Ojeda Berlek bez solıx yulınıñ ğämälgä quyılaçağına zur ömedlär bağlıbız dip äyttte. Fransiä tışqı eşlär ministırı Dominique de Villepin yäkşämbedä izrael tışqı eşlär minsitırı Silvan Sharon belän ütkärgän press konferensiädä bolay dip äytkän ide(audio)
Fälästinnär solıx yulına riza buldı, izraellelär plannı rasladı, min alğa taba baru öçen mömkinçelek bar dip sanım,bu töbäkkä ömed kiterä häm älbättä solıx yulın ğämälgä quyu öçen bezgä köç, täväkkällek kiräk
Plannıñ qabul itelüenä qarata uñay fikerlär beyan itelsä dä , Yasir Arafatnıñ kiñäşçese Abu Rudeyna kebek skeptiklar da bar. Ul İzraellelär bezneñ kebek plannı üzgäreşsez qabul itergä tieşlär ide dide. Rudeyna süzlärençä ( audio)
Solıx yulınıñ raslanuı ğına citmi, bez garantiälärgä qaribiz.İzrael anı çınlap ta bernindi tözältmälär kertmi, kiçekmi qabul itergä tieş ide .
Tınçlıq planı turında intensiv diplomatiä bara. Fälästin premiere Abbas bugen Ramallada Fransiä tışqı eşlär minsitırı Villepen belän küreşte. Prezident G.Bush kiläse atnada Yordaniedä İzrael häm Fälästin premierläre belän summit ütkäräçäk dip belderde . İzrael tışqı eşlär ministırı.Älegä Waşington bu xabärne raslamadı. Bilgele bulğança Bush Yevropa Berlege, BMOsı qatnaşlığında Misırda bu turıda zur konferensiä ütkärergä telägän ide. Ämma Sharon, Fälästin, Misır , Yordaniä häm AQŞ qatnaşqan keçkenäräk oçraşu tarafında ide. Fälästinnär arasında yaña tınıçlıq inisiativasına optimizm belän qarauçılar bik az. Sharon NYT gazetasına birgän ängämädä, min ezlekle solıx telim dip äytsä dä, iminlek mäsäläsendä ber nindi kompromis bulmayaçaq dip äytep quydı.
Färidä Xämit, Praga


text:
Düşämbe könne Vladimir Putin R
Düşämbe könne Vladimir Putin Rusiä xalqı belän televizor aşa söyläşte. Xalıqnı iñ qızıqsındırğanı — pensiälär, stipendiälär, eş xaqları, kommunal'-toraq xucalığı problemaları. Säyäsät, millät turında sorawlar sirägräk yañğıradı. Tatarstannan, Qazan üzägendäge Berençe May mäydanında, Qazan Kremleneñ Spas manarası qarşında televizion kameralar queldı. Vladimir Putin belän söyläşergä kilüçe qazanlılarnıñ küpçelege student, yäşlär bulıp çıqtı. Häm alar qayber sotsial' mäs’älälärne kütärsälär dä, turıdan-turı elemtägä Vladimir Putinnı yaña yıl belän qotlaw öçen kilülären yäşermädelär. İslam universtietında uqıtuçı Söläyman xäzrät Putinnıñ möselmannarğa nindi mönäsäbättä buluın soradı. Ber student yeget xäzerge yäşlärne Äfğanstanğa suğışqa cibärmässezme, dip qızıqsındı. Respubliqa möstäqıyllege, tatar teleneñ statusı turında töpsenep tormadılar. Andıylar bulğan xäldä dä, alarnıñ sorawları Putinğa bireler, digän ışanıç yuk.


text:
Qırğızstan prezidentı Askar Akayev bügen tağın ber märtäbä Ukraina belän Gruziädä bulğan inqilablarnıñ Qırğızstanda buluı mömkin tügel dide.
Monı ul Buşkäktä xalıqara ğilmi konferensiädä äytte.
27-nçe fevral''dä qırğızstanda parlament saylawları ütä.
Akayev inde berniçä märtäbä oppozitsion törkemnärne çittän yardäm alıp ildä ğisyan başlarğa tırışuda ğäyepläde. Oppozitsiä monı kire qağa häm xökümät bezne ezärlekli di.
Bügen bişkäktä oppozitsiä mitingında 300-läp keşe qatnaştı. Alar saylawlarnıñ ğädel ütüen häm matbuğatnıñ irekle buluın yaqladı. Erkindik partiäse başlığı Topçubek Turgunaliev Akayev matbuğatqa qarçı çaralar oyıştıra dide.
AUDİO: Näq menä Akayev törkeme tırışlığı belän küp kenä bäysez gazetalar yabıla, distälärçä bäysez jurnalist xökem itelde häm itelä.


text: Bagdad. Bügen Ğiraq başqalasında yasalğan höcümnär öçen cawaplılıqnı üz östenä "äl-Qaidä"gä bäyle dip farazlanğan "äl-Täwhid wä Cihad" törkeme aldı. Mäğlüm Äbu-Ğraib törmäse qapqası yanında bulğan şartlaw näticäsendä anda ber keşe ülde, kimendä öçäw yaralandı. Törkem bügen yasalğan başqa höcümnärne dä üzeneke dip atıy, bu xaqta islamçılarnıñ İnternettağı ber säxifäsendä bäyän itelde. Ul arada amerikan köçläre bügen Bagdadnıñ üzäk uramında ğisyançılar belän bäreleşlär alıp bardı. Ülem-citem turında qarşılıqlı xäbärlär kilä, älegä 19-ğa yaqın keşe hälak buldı dip belderelde. Bagdadnıñ könyağında yatqan Ramadidä amerikan oçqıçları yasağan höcüm näticäsendä kimendä 10 keşe ülde dip xäbär itelä.


text:
Dönyanıñ millionlağan xristianı bügen Raştua bäyräm itä. Uzğan töndä Rim Papası İoan Pavel İzge Petr sarayında ütkän ğädättäge Raştua yolasında tınıçlıqqa öndäde, bügen dönya Ğäysä möräcägätenä tağı da moxtacraq digän süzlär äytte. Bu çarada 10 meñläp keşe qatnaştı, şul isäptän 150dän artıq däwlät wäkilläre. Televidenie aşa 70tän artıq ilgä turı efirda kürsätelgän tamaşanı distälägän million keşe küzätte. Bügen kön urtasında Papa üzeneñ ğädättäge "Urbi et Orbi", "İlgä häm dönyağa" digän Raştua möräcäğäten citkerde.
Raştua çaraları bügen Rusiädä dä ütte. Rusiä xristiannarınıñ kübese pravoslav bulsa da, anda 250dän artıq Katolik çirkäw mäxälläse terkälgän. Mäskäw häm Bar Rusiä patriarxı Aleksi İkençe Raştuanı bügen, Könabtış dönyası belän bergä bäyräm itüçelärgä qotlawın citkerde. Pravoslav xristiannar üzläre Raştuanı ğinwarda bäyräm itä.


text:
Äzhär Möxämmädiev: Kulikov suğışınıñ Altın Urda yazmışına bernindi dä tä’sire yuq
Rusiädä Kulikov suğışındağı ciñüne bäyräm itü turında süzlär inde berniçä yıl däwamında yöri. Aldan bu xaqta rus milli oyışmalar süz başladı. Annarı suğış uzğan dip sanalğan cirgä şuşı waqiğa belän qızıqsınğan keşelär cıyılıp, bäreleş taswirlap uyınnar oyıştıra başladılar. Soñğı aralarda Kulikovo qırındağı bäreleş, anıñ Rusiä tarixındağı ähämiäte turında xäzer bik küp söylilär. 626 yıl elek, 1380 yılnıñ 21, iske stil belän 8 sentäberendä Don yılğası yarında uzğan Kulikov suğışı Rusiädä här mäktäp uquçısına mäğlüm. Tarix kitaplarında, beleşmälärdä, mäktäp däresleklärendä bu suğış Rusiä tarixında iñ zur suğışlarnıñ berse, Altın Urda däwläteneñ cimerelä başlawı, ruslarnıñ tatar-mongol zolımın betergän suğışı itep taswirlana. Xäzerge köndä älege suğışta tarqaw kenäzlär berençe märtäbä berdäm ğäskär cıyıp, yawız doşmannı ciñä aldı, bu suğış xalıqqa berdämlekneñ köçen kürsätte, digän fikerne alğa sörälär. Häm şuşı ciñü Mäskäw Rusıä tiräsendä berläşkän keşelärneñ ruxi yaqınlığına kiterde, näq menä şuşı kön Rusiä öçen däwlät bäyrämnäreneñ iñ möhime bulırğa tieş, dip sanıylar qayber tarixçılar. Alay ğına da tügel, qayber oyışmalar, mäsälän, Peresvet waqıfı, Kulikov qırı muzeyı citäkçelege, şuşı könne, yäğni 21 avgustnı, räsmi bäyräm häm yal köne itep iğlan itärgä täqdim itälär. Alarnıñ täqdimen Däwlät Dumasınıñ Tula ölkäsennän deputatı da yaqlap çıqqan. Şuña da, yaqın arada Rusiä parlamentı deputatlarına ildäge bäyräm häm tarixi könnär turındağı qanunğa üzgäreşlär kertep, Kulikov qırında ciñü yawlanğan dip sanalğan könne räsmi bäyräm itärgä digän täqdim kertergä mömkinlär.
Läkin älege tarixi waqiğa xaqında ğalimnär fikere urtaq tügel. Mäsälän, tarixçı, professor Äzhär Möxämmädievneñ Kulikov suğışı xaqında menä nindi fikerdä tora.
XIV ğasırnıñ 60-80 yılları üzara ızğış çorı ul. Menä Mamay xan belän kenäz Vladimir da aldan ber-bese belän üzäk xakimiätkä qarşı berläşä, ä annarı alar arasında nizağ çığa. Kulikov orışı – menä şuşı ike aradağı nizağ nigezendä bulğan suğış. Anı tatar-mongollar häm urıslar arasında bulğan zur orış dip berniçek tä äytep bulmıy. Altın Urdanıñ yazmışına da anıñ bernindi dä tä’sire yuq. Arxeologlar Kulikov suğışı bulğan Don yarlarında qazu eşläre alıp bardılar. Läkin alar anda bernindi zur suğış ezlären tapmadılar. Anda barı tik xäzerge könnärdä yasap quyılğan ber häykäl genä bar Şuşı fiker belän ğalim, Mäskäw däwlät universitetı dotsentı Gleb Nosovskuy da kileşä. Şulay itep, Kulikov suğışı xaqında obyektiv tarixçılar Rusiä säyäsi dairälärennän üzgä fiker yörtälär. Ä bügenge rus patriotizmın tärbiäläw öçen borınğı, citmäsä döreslekkä dä turı kilmägän tatar-mongol tarixına möräcäğät itü xäzerge zamannıñ uñay täcribäse bulmağanlığı belän bäyle diüçelär dä bar. Härxäldä, ğalimnär fikerençä, tarixnı öyrängändä saq häm ğädel bulırğa kiräk. Çönki uzğan ğasırlardan bügenge könnärgä oçıp kilgän uqlar häm söñgelär xäzerge tormışnıñ iminlegen häm tınıçlığın da boza ala.
Gölnaz İlgizär


text:
Tatarstanlılar Sankt-Peterburgta federalizmğa bağışlanğan konferensiädä qatnaşa
Tatarstan Däwlät Şurası räise Färit Möxämmätşin citäkçelegendä delegatsiä Sankt-Peterburg şähärendä. Tatarstanlılar anda 23-24 aprildä ütäçäk Rusiäneñ törle däräcädä xakimiätlär arasındağı wäqälätlärne tikşerügä bağışlanğan xalıqara konferensiädä qatnaşalar. Älege konferensiä Aurupa Şurası, Rusiä prezidentı administratsiäse, Rusiä Federal' cıyını tarafınnan oyıştırılğan. Anda däwlät xaqimiäteneñ federal' organnarı eşçänlege, Rusiä subyektlarınıñ xakimiät organnarı häm cirle üzidarä strukturaları arasında wäqälätlärne bülü kebek mäsälälär tikşerelä. Tatarstan delegatsiäsendä respublika premier-ministrınıñ berençe urınbasarı Ravil Moratov, Qazan şähäre merı Kamil İsxakov ta bar. Şunısın da äytep ütärgä kiräk, Färit Möxämmätşin Sankt-Peterburgta ütä torğan konferensiädä Tatarstan parlamentı citäkçese bularaq qına tügel, ä Aurupanıñ cirle häm töbäk xakimiätläre kongressında Rusiä delegatsiäse äğzası bularaq ta qatnaşa.


text:
Neşet Çelebi - Bitti Mapus
Sanatçı : Neşet Çelebi
Türkü : Bitti Mapus
Etiketler : Neşet Çelebi - Bitti Mapus türkü indir, Neşet Çelebi - Bitti Mapus türkü dinle, Neşet Çelebi türküleri, Bitti Mapus mp3 indir, Neşet Çelebi türküleri Bitti Mapus türküsü, Bitti Mapus sözleri, Neşet Çelebi mp3 dinle, Neşet Çelebi download, Bitti Mapus bedava mp3, Neşet Çelebi türkü sözleri, Neşet Çelebi türkü dinle, Neşet Çelebi son albüm indir
Neşet Çelebi Türküleri
Neşet Çelebi - Dağlar Bizim Dağlarımız
Neşet Çelebi - Harmana Serdiler
Neşet Çelebi - Dağların Eteklerinde
Neşet Çelebi - Karga Olan Gül Kıymeti Bilmez
Neşet Çelebi - Etek Sarı Sen Etekten Sarısan
Neşet Çelebi - Ara Ver Ara Ver
Neşet Çelebi - Esme Deli Rüzgar
Neşet Çelebi - Yoruldum Da Yol Üstüne


text:
Tatarstan balalar sirkı mäktäbe bäyräm itä
Tatarstan balalar sirk mäktäbendäge uquçılarnıñ ğömerlärenä här kön diärlek qurqınıç yanıy. Çönki sirkta kötelmägän xällär yış bula. Anda uquçılar 5 yäştän alına häm 16 yäşkäçä monda şöğellänälär. Matbuğat oçraşuında qatnaşqan balalar sirkı mäktäbe sänğät citäkçese İldar İgumnov xäzerge waqıtta barlığı 100дәH artıq uquçı buluın äytte. Sirk mäktäbenä uquçılar küpläp kilgän kebek, küpläp kitärgä dä mäcbür. Çönki monda barı iñ çıdamlılar ğına saylanıp alına. Tatarstan sirk mäktäbe oyışqanğa ide 10 yıl buldı. Berençelärdän bulıp kilgän uquçılar Kanada, İtaliä, İzrail', Angliä, Fransiä kebek illärdä bulıp törle bäygelärdä ciñep qaytqannar. Matbuğat oçraşuında törledän-törle maqtaw käğäzläre, täbrikläwlär, medal'lär kürsätelde. Läkin uquçılarnıñ härqaysı Rusiä sirkı qanatı astında çığış yasarğa mäcbür, Rusiä danın kütärä. Ciñüçelär dä Rusiädän dip äytelä. Balalar sirkı mäktäbe sänğät citäkçese İldar İgumnov respublikada üzebezneñ milli yäşlär sirkın buldırırğa xıyallana. İldar İgumnov
Tatarstanda monnan 30 yıl elek sirk bulğan. Bezgä xäzer üzebezneñ sirknı buldırırğa kiräk.
Balalar sirkına yörüçelärneñ küpçelege kiläçäkläre yä Mäskäw, yä çit il sirkları belän bäylärgä mäcbür. Rusiä däwlät sirkına urnaşıp, annan çit ilgä alınuçılar da bar. Häm şartnamä nigezendä, çit ildän alar öçen Rusiä sirkına aqçalar kilep tora. Häm şaqtıy zur aqçalar. İldar İgumnov şul aqçalar Tatarstanğa da kilä alır ide di. Şulay uq ul ber tapqır Parijğa bäygegä barırğa turı kilüen söyläde. Rusiä däwlät sirkı iseme astında barırğa telämiçä, rizalıq alıp ul alıp barğan qız Tatarstan iseme astında çığış yasağan. “Maxsus Tatarstan bayrağı belän barıp çığış yasadıq”, di ul. Näticä çığarğanda isä Tatarstan digän däwlät yuq bit dip beldergännär. İldar İgumnov äytüençä, älege uquçılarnı tärbiäläwgä Tatarstan aqçası kitüen, ä Mäskäwlär äzer uquçılarnı ğına alıp kitülärenä borçılu belderep söyläde. İldar İgumnov
Bezneñ uquçılar häryaktan äzerlekle. Alar böten künekmälärne başqaralar. Şuña alarnı Mäskäwlär alıp kitä.
İlküläm tanılğan sirkı uquçılarına Tatarstan tarafınnan iğtibar citep betmäwenä üpkäläw dä belderelde. Matbuğat oçraşuında qatnaşqan Vyaçeslav Çabanenkonı küptän tügel Gollivudqa fil'mda töşärgä çaqırğannar. Ä Al'fred Kamalov bötenläy dönyada da berkem eşli almağan künegülärne, biş tägärmäç östenä basıp jonglerlıq qıla ikän. Läkin şul uq waqıtta alar xätta çığışları öçen külmäklärne dä üzläre tegärgä mäcbür.
Tatarstan balalar sirkınıñ abruylığı turında bu könnärdä uzuçı çaralar da söyli. Alar 31 may häm 1 iyün könne Qazan sirkında ütä. İke könlek bäyräm tamaşasına, yäğni sirktağı 2 meñnän artıq urınğa biletlar 1 köndä satılıp betkän.
Landış Xarrasova


text:
…qalğan citäkçelär - Sankt-Peterburgta
Tağın ber märtäbäle çara 24-25 aprildä Sankt-Peterburgta uzdı. Rusiä Federatsiäsendä açıq xaqimiätneñ törle däräcäläre arasında wäqälätlär çiklären bilgeläwgä bağışlanğan xalıqara konferensiäsendä Tatarstan parlamentı citäkçese Färit Möxämmätşin, Qazan şähär xaqimiäte başlığı Kamil İsxakov häm vitse-premier Rawil Moratov qatnaştı. Älege cıyılış tribunasınnan Färit Möxämmätşin Tatarstannnıñ bu mäsälädäge pozitsiäsen yaqtırttı. Diskussiä barışında bezneñ delegatsiäneñ başqa äğzaları da üzläreneñ fikerlären bäyän ittelär.


text:
Körd problemı qabat kön üzägendä
Törkiäneñ problemnarı arasında azçılıq kördlär belän däwam itkän ızğış berençe urınnı alıp tora. Çönki bu problem turıdan-turı terror belän bäyle.
Bu köräşne kördlär isemennän Kördstan Eşçelär Partiase, qısqaça PKK dip atalğan marksistik ber oyışma alıp bara. Ul üz partizannarın başlıça Törkiägä çiktäş Ğiraqta urnaştırğan. Törkiä isä üz çiratında berniçä distä yıllardan birle PKK-nıñ xärbi çaraları belän köräşä. Läkin bu köngä qadär terrorçılıq tuqtatıla almadı. Xärbi şäxeslär, polisia xezmätkärläre, däwlät çinovnikları, küpçelege kördlär bulğan ğädi xalıq häm PKK partizannarınnan torğan 30 meñnän artıq keşe hälaq buldı.
AK partia xökümäte xärbi çaralarnı däwam itterü belän berrättän, ildäge tulayım xalıq sanınıñ 10%-nan artığın täşkil itkän kördlärne sosial häm mädäni cähättän tınıçlandıru çaraları kürä başladı.
Berençedän, körd isemen qullanuğa quyılğan çikläwne yuqqa çığardı. Döres, AK partianeñ üz safları arasında 70-80-läp çığışları belän körd bulğan deputatlar bulsa da, xätta alar da bu isemne qullana almıy ide. Şunnan soñ başlıça könyaq-könçığıştağı PKKğa teläktäşlek beldergän Demokratik Cämğeyät Partiaseneñ (DCP) parlamentqa kerüenä irek birelde. İke universitetta körd tele häm ädäbiäte büleklären açu turında qarar qabul itelde. Räsmi TRT televidenieseneñ TRT-6 kanalı kördçä tapşırular öçen bilgelände.
Läkin bu PKK terrorın tulısınça tuqtatuğa iltmäde. DCP östämä taläplär belän çıqtı. Äytik, berniçä yıldan birle törmädä izolasiadä totılğan PKK liderı Abdullah Öcalan belän xökümätneñ dialog başlawğa öndäwe buldı. Mäğlüm, törek matbuğatında aña terrorçılar başlığı digän quşamat birelä. Ä DCP isä anı xörmätle Öcalan dip iskä ala, PKK belän anıñ citäkçesenä näfrät belderüçelärneñ açuın quyırta.
21 yüldä premer Recep Tayip Erdoğan Suriagä kitär aldınnan jurnalistlar: “15 augustta Abdullah Öcalan yaña yul xartasın iğlan itkängä qadär xökümätneñ dä yaña ber açışı bulaçaqmı?” digän soraw birdelär.
Ul aña bolay dip cawap birde: “Teläsägez körd, teläsägez könyaq-könçığış problemı, yäki soñğı waqıtlardağı kebek kördlär turında yaña açış dip äytsäk tä, bu turıda ber aktivlıq başladıq. Bu bezneñ xakimiat çorında kön üzägenä kitergän ber mäsälä. Partia proğramında bu turıda 1,5 bitlek añlatmabız bar”, dide ul.
Erdoğan bu süzlärenä östäp: “Minem 2005 yılda Diyerbakırda yasağan çığışımda, bügen bäxäs alıp barılğan baytaq mäsälälär köntärtibenä kiterelgän ide. Bu mäsälä dä baytaq alğa kittek. Bu täräqıyatne başqa üzäkkä taşırğa telägännär, bu noqtada ilne bülärgä telägännärgä «äye» dip äytä almıybız. Taríxıbızğa qarağanda törki, körd, lazı, çärkäz, abxaz, görci hämmäse cilkägä utırğannar, ber-bereneñ qoçağında şahit bulğannar. Bez mondıy könnär yäşägän ber millät”, dide.
Monnan soñ ul: “Demokratik ber ildä bar keşe söyli ala. Läkin min partiamneñ eçennän şäxeslärneñ urtaq süzlärbezne bozaçaq çığışlarnı xuplamıym”, dip körd mäsäläsendä partia eçendä berdämleksezlek bulu ixtimalığına kirtä salmaqçı buldı.
Törkiädä körd problemınıñ tulısınça çişelä aluında baytaq kirtälär buluı ser tügel. İñ başta oppozisiadäge Cömhüriät Xalıq belän Millätçe Xäräkät partialäre qorallı bäreleşlär tuqtamıyça, dialoğ başlarğa qarşı. Kördlärneñ üz arasında da berdämlek yuq.


text: Bu könnärdä cämäğätçelekkä täqdim itelgän Da Vinci Code filmın yasawçılar Beslan mäktäbe faciğası turında film töşerergä niät beldergän. Britaniäneñ Guardian gazetı yazuınça, Da Vinci Code produserı Brian Grazer häm Hollywoodnıñ Universal Pictures digän studiäse Esquire jurnalında dönya kürgän totıq alu waqiğäse turındağı mäqälädän scenariy yazırğa xoquqnı satıp alğan. Mäqäläne New York Times gazetı xäbärçese Chris Chivers yazğan bulğan. Ul 2004nçe yılda Beslan waqiğälären dä yaqtırttı. Produser Grazer, bu waqiğa zur ekranğa çığarğa tieş, dip belderde.


text:
Bişkäktä oppozitsiäneñ külämle qarşılıq çarası başlandı
Bişkäk üzägendä bügen meñlägän keşe ciyıldı. Qırğıstan oppozitsiäse oyıştırgan uram ciyınında Prezident Kurbanbäk Baqievnıñ wazifadan kitü taläbe quyıla. Qarşılıq çaraların oyıştıruçılar uram ciyınında 50 meñläp keşe qatnaşaçaq häm alar maqsatqa ireşkänçegä qädär däwam itäçäk dip belderä. Qırğıstan oppozitsiäseneñ bu çarası Prezident Baqiev öçen, xakimiätkä kilgänn soñ, iñ citdi sınaw bulırğa oxşıy.
“Bezneñ maqsat urtaq. Bezneñ maqsat ul - Konstitutsiägä reformalar häm waqıttınan elek prezident saylawların ütkärü. Bezneñ başqa maqsat yuq. Baqievqa häm anıñ tarafdarlarına bu oşamıy. Alar öçen xakimiättä qalu bik möhim”
Oppozitsion deputat Melis Eshimkanov, başqa 100läp keşe arasında, ütkän atnadan birle açlıq totqan keşe, uram ciyınında bulğan keşelärgä “Qaraq törmädä utırışqa tieş, ä bezneñ qaraq aq yortta utıra”, dide. Başqa oppozitsion deputat, elekke parlament başlığı Omurbek Tekebaev uram cıyınında – “bezneñ prezident süzen totmıy, şuña bez aña kit dip äytäbez”, di.
Oppozitsiä wäkilläre uramğa çığuların, Baqievnıñ wazifağa kilgändä birgän wäğdälären üti almawı belän añlata. Keşelär, elekke Prezident Askar Aqaev kitkännän soñ, citäkçe alışındı, ämma idärä itü räweşe üzğärmäde di.
Baqiev, xakimiätneñ törle tarmaqları arasında balans urnaştıruçı konstitutsiägä reformalar ütkärergä wäğdä itkän ide. Aqaev xakimiättä bulğanda, başqarma xakimiät başqa tarmaqlarğa qarağanda östenräk quyılğan ide. Ämma Bakiev, 2006 yılda, prezidentlıq mötdäte betkänçegä qädär, konstitutsiäne üzgärtergä telämäwen kürsätte.
Kierenkelekne kimetü yözennän prezident Baqiev, anıñ wäqälätlären çiklägän Konstitutsiägä tözätmälärne raslap parlamentqa cibärde. Ber kön elek, Däwlät televideniesenä çığıp, ul xalıqqa möräcäğät belän çıqtı.
“Alar üzlärenä xakimiät alırğa teli. Alar qanuni töstä saylanğan Prezidentnıñ wazifadan kitüen teli. Häm monıñ öçen bar närsägä barırğa äzer. Xakimiätne qanunsız yul belän alu, däwlät tüntäreşe startegiäse, tormışqa aşırıla.”
Baqiev, alğa taba da, wazifada qalğan oçraqta da, bu qarşılıq çaraları aña bulğan ışanıçnıñ kimüen kürsätä. Tärtip saqlawğa 4 meñläp xoquq saqlawçı cälep itelgän. Prezident qararı belän alarğa üzläre belän qoral alıp çığu röxsät itelmägän.
Bikä Timerova


text:
Kiçä Gruziä belän annan ayrılırğa teläwçe Abxaziä arasındağı Kodori tarlawığında totıq itep alınğan öç küzätüçeneñ ikese Germaniä, berse Daniä watandaşı.
DPA Gruziä prezidentı wäkile Emzar Kvitisianinıñ ezläw operatsiäse alarnı urlap alıp kitkän qorallı keşelärneñ qayda buluın açıqlarğa yardäm itte digän süzlären kiterä.
Xäzer totıqlarnı azat itü turında söyläşülär bara dip isäplänelä.
Küzätüçelärneñ kem qulında buluı mäğlüm tügel. Ämma moñarçı Kodori tarlawığında 2 märtäbä totıq itep alınğan BMO küzätüçeläre söyläşülärdän soñ azat itelgän ide.


text:
Sizderdi Qazaqstan Respwblïkasınıñ Tuñğış Prezïdenti künimen şın jürekten quttıqtay`mız!
Bügingi tañda ata-babalarımız añsağan Täwelsizdikke qol jetkizip, etek-jeñimizdi jïnap, älemniñ azwlı elderimen terezemiz teñesti. Bul jolda Elimizdiñ Tuñğış Prezïdenti Nursultan Äbişulı Nazarbaevtıñ eñbegi ay`rıqşa.
Ulı Dala eliniñ irgetasın qalawşı Nursultan Äbişulı Nazarbaevtıñ bastamasımen Qazaqstan Täwelsizdik jıldarı birliktiñ arqasında bïik belesterdi bağındırıp, älemge tanıldı.
Ultaralıq kelisimniñ arqasında elimizdiñ qoğamdıq ömiri, ékonomïkası, ğılım jäne mädenïet salası damıp, älem arenasında qarqındı damwdıñ étalonına ay`naldıq.
1991 jılğı 1 jeltoqsanda qazaqstandıqtar öziniñ tuñğış prezïdentin say`lap, täwelsiz elimizdiñ jaña tarïxı qalıptastı.
Ult Köşbasşısınıñ köregendigi men erik-jigeriniñ nätïjesinde Qazaqstan älemde tuñğış bolıp yadrolıq qarwdan bas tarttı. Eldiñ älewmettik-ékonomïkalıq jäne qoğamdıq-sayasï ömiri jañartılıp, tübegey`li özgerister orın aldı.
Qazaqstandı eşqanday` qantögissiz örkenïetke jetelep, damığan memleketterdiñ aldıñğı qatarınan körinwi üşin eñbek etip jürgen Elbası: «Qazaqstannıñ şıqqan şıñı men bağındırğan bïikteriniñ eñ bastı sebebi - birlik, berekesi»,-dep, qazaqstandıqtardı özara tüsinistik pen kelisimdi saqtawğa ärday`ım şaqıradı.
Mäñgilik Eldi bastı bağdar etip, Täwelsizdigimizdiñ dañğılın Nurlı jolğa ay`naldırıp, «100 naqtı qadam» Ult josparınıñ mindetterin orındaw jolında barşañızğa zor tabıstar, sättilik, amandıq bereke-birlik tiley`miz!
Merekeleriñizben!
Qurmetpen,
Semey` qalasınıñ äkimi Ermak SÄLİMOV
Qalalıq mäslïxattıñ xatşısı Bey`sembek AQJALOV.


text: Tähran -- İran räsmiläre Ahwaz qalasında bulğan şartlawlarğa Britaniäneñ qatışı bar dip belderä, Britaniä monı kire qağa. Şimbä könne kübesençä ğäräplär yäşägän Ahwaz qalasında çüp sawıtına quılğan ike bomba şartlaw näticäsendä 5 keşe häläk buldı, 100dän artığı yaralandı. Çik aşa, Ğiraqnıñ könyağında Britan xärbiläre urnaşqan. İran räsmiläre alarnı ğäräp separatislarına yärdäm itüdä ğäyepli, häm şimbä şartlawları artında da alar torırğa mömkin dip belderä. Britaniäneñ Tährandağı ilçelege bügen maxsus belderü yasap, bu şartlawlarğa kisken täniqt belderde.


text:
Başqort zıyalıları: "Başqort telen kösläp uqıtıu yuq"
Başqort tele häm äźäbiäten uqıtıu ösön Öfö mäktäptärenä öźtämä räweştä 200 uqıtıusı alına, şulay uq başqort telen uqıtıu buyınsa direktor urınbaźarı wazífahı buldırılasaq. Öfönöñ mäğärif idaralığı bülege yetäksehe Razalia Säfiullina äytewensä, başqort tele uqıtıusılarınıñ tiź arala sosial mäsälälären xäl itergä käräk bulasaq.
Qayhı ber mäğlümättär buyınsa başqort tele uqıtıusıların fatir menän tämin itew źä qarala. Respublikala qısqa ğına waqıt esendä başqort telen öyränew ösön maxsus äsbap ta äźerlängän. Ul başqort telen bötönläy belmägändär ösön täğäyenlängän. Başqortostanda älbittä, bıl qanunğa qarşı bulıusılar bixisäp. Berläşterelgän oppozisianıñ 1 sentäberźa ütäsäk sirattağı mitinğında la oşo mäsälä töp bulır tip kötölä.
Respublikanıñ başqort zıyalıları mäğärif turahındağı qanundağı üźgäreştärźeñ üź kösönä inewen ber źä başqort telen kösläp uqıtıu tip bahalamay. Ämmä qanunğa qarata xatta başqort rayondarında la qarşı bulıusılar baytaq. Äytäyek, şul uq Sibayźa ata-äsälärźeñ balaların başqort balalar baqsalarınan alıp rus balalar baqsalarına birewe turahında bildäle. Naźgöl bıyıl 1 sinıfqa bara. Başqort tele uğa tik yırlaw ösön genä käräk.
Mäğärif turahındağı qanunğa yañıraq üźgäreştär inderelgäyne. Başqortostan parlamentına ular buyınsa bik qıźıu bäxästär barźı. Xatta başqort deputattarınıñ qayhı berźäre uğa qarşı sıqtı. Tap ularźıñ qarşılaşıuı säbäple qanundı qabul itew totqarlanıp kilde lä inde.