text:
Son Dakika
Kırım’daki durum hakkında (Temmuz-Ağustos 2018)
Yazıklar olsun. Çocuklarımızı Koruyamıyoruz Sedanur’un cansız bedenine ulaşıldı
Ukrayna’da Bakanın mal varlığına el konuldu
Rusya Macaristan’da 2 nükleer reaktör inşa edecek
İşsizlik maaşları artıyor, 2019’da yeni rakam
Şener’den Erdoğan’a uçak tepkisi: Müslüman(!) dediğin böyle olur!
Sonki yıllarda milletimiz islyam dinine daa da kutleviy surette sarıla başladı. İslyam dini esasları, Kuran derslerine katnaganlarnın sayısı arta. Muminler Kırım camilerine namazga aşıkalar. YAni milliy cemietimizde din-iman seviesi koterilgenini kayd etmek mumkyun.
İşte, 2015 yılnın sonunda «Kırım» gazetası diniy omyurimiznin neticeleri ve meseleleri akkında Kırım musulmanlarının Muftisi aci Emirali ABLAEV ile subetleşti.
–Evelkisine bakkanda bugunde Muftiyatnın resmiy statusı biraz deniştimi, yokmı? Başta cemaat kurumına oşay edi, bugunde, meselya, çok bolyukler açıldı.
–Statusımız olganı kibi kaldı. Başta Ukraina terkibinde Kırım musulmanları diniy idaresi edi. Bugunde Rusiede Kırım ve Akyar ş. musulmanları diniy idaresi olarak cedvelge yazıldı. Bir şey denişmedi. Çalışmalarımız xususında ise 15 yıl evelsi diniy idaremiz kuçlyu, ayak ustyunde kattı turgan olmasını arz ete edik. İdaremizde din boyunca aliy malyumatlı gençlerimiz çalışmasını ister edik. Rayon imamları, er bir camide imamlarımız da universitetlernin ilyaxiyat bolyuklerini bitirgenler olganını niet etkenmiz. Ondan son biz millet olarak yuksek mertebege çıkacakmız, dep tyuşyune edik.
İşte, bugun Muftiyatta din başta olmak uzre farklı saalarda yuksek tasilli, akıllı-terbieli genç mutexassıslar çalışmakta, ilimler doktorı da bar, xadisler, Kuran ocaları, fikxçılar da barlar. Allaxka şukyurler olsun.
Keçken sene yaşlarımıznı kene Tyurkie, Tatarstan, Moskvaga okumaga yolladık.
Bugunde Rusie ve Tyurkie arasında munasebetler bozulganı biz içyun çok acınıklıdır. Çyunki bugunge kadar bizge el uzatkan, em maddiy, em maneviy, em fikriy, em diniy yardım etken tek Tyurkie edi. İnangan bir daglırımız bar edi. O daglarga da karlar yagdı. Artık Allax kaydımıznı çeksin.
Kavgacı, davacı, yırtıcı bir millet degilmiz. Biz ep birlik-beraberlikni sevgen, urmetke yardım etken, ozyumizde olmasa da, komşuga yardım etmege ıntılgan bir milletmiz. Rusie ve Tyurkie arasında munasebetler guzelleşmesi içyun dua etemiz. Bagları, insaniet yardımları devam etsin.
– Buyuk Cuma Camisi kurulacakmı?
– Buyuk Cuma Cami meselesinde yapılmaycak, degen kelime yok. Belli ki, evel eki taraf: Tyurkie ve Rusie tarafından cami kurulacagı akkında anlaşma yapılgan edi. Şimdi vazietke kore, denişyuvler olacak, son bilecekmiz. Lyakin Cami mıtlaka kurulacak.
– Bugunde milletimiznin vazietine nasıl kıymet kesersiniz? Neler tiler ediniz?
– Milletimiznin vazietine atta dyunya kıymet kesemez, amma bunı syoylemek isteyim. Ne kadar da zor olsa, biz ana-Vatan topragımızda yaşaymız ve boyle niet ile yaşamaga devam etecekmiz. Amma kun dogmazdan neler dogacak, Allax biler, biz bilemeyik. Ecdatlarımız baskan tırnavuçka bizge basmamak içyun milletimiz çok tyuşyunmek, çok okumak, çok çalışmak lyazim. Xata yapmaga mumkyun degil. Ecdatlar Vatanga dyonmek içyun yıllarnen agladılar. Ne de olsa, Kırımda bugunde yaşaganımızga otuz yıl. Ebet, yaşamamız içinde korgenimiz çok oldı: o sıkıntılar, o ertoleler, çadırlar, nice-nice insanlarımıznı coydık. Amma milletimizge tek ricam o ki, çok sabırlı, akıllı olıp biri-birine destek, yardım etmeleri kerek.
Biz 1987-de Kırımga kaytkanda ve asılda milliy areketimiznin tınçlık usullarınen kureşi er keske belli. Ana-babalarımız yıkacaksınız, alacaksınız, dep iç birisi aytmadı. Bugunde biz aynı fikirdemiz. Vatanımızda epimiz adalet, dogrulık, dinimiz, Kitabımız ile yaşamak ve er kesni yaşatmak isteymiz. Ondan da guzel niet olamaz.
Siyasiy vazietni siyasetçiler anlatsınlar, maddiy vazietni zenginler anlatsınlar. Diniy vazietni ise men boynuma algan son er daim anlatmaga azırım. Camiler, medreseler çalışması biz içyun buyuk bir kıymet, berekettir. Allax bulardan bizni marum etmesin.
İslyamnın şartı beştir, imannın şartı altıdır. Altıncısı Allax bizge emir ete ki, sizin başınızga kelgen guzellik de, yamanlık da Allaxtandır. İmannın altıncı şartına itaat etmegen iç de musulman olamaz. İslyamnın ve imannın şartlarından birisine itaat etmegen, kabul etmegen asla musulman olamaz. Otuz eki farz biz içyun farzdır. Allaxnın emiridir. Butyun milletimiz de musulman olarak boyle tyuşyunmek kerek.
– Bugunki diniy seviemiz akkında ne aytır ediniz.
– Maksadımız islyam dinini, Mukaddes Kitabımıznı, Peygamberimiznin (s.a.v.) ayatını, xadislerini xalkımızga okutmak ve ogretmek edi. Bugunde de maksadımız aynı boyledir. Butyun Kırım camilerinde dinimiz esasları, Kuran-i Kerim okutıla. YAlınız eki şeerde buna irişip olamadık – bu Kerç ve Aluşta. Bu eki regionda yaşagan ve çalışıp olgan kadrlarımız etişmey. Kalgan butyun rayonlarda, şeer-kasabalarda Kuran ogrenile.
Akmescitte ise bir kun okulmagan kunyumiz yoktır. Arap tili- Kuran dersleri, kırımtatar ana tilimiz, İslyam esasları kursları, seminarları alıp barıla. Dinimizni kutmek boyunca izin bermeyler ya da yasak ettiler, dep aytmam, iç bir şikyaetim yok. YAlınız kadr meselesi biraz zayıf. YUz fayızga Kırımnı kaplayacak kadar kadr etişmey. İnşalla, o mesele de vaktınen çezilir. Medreselerimiz çalışa, din ocalarımız da arta.
– Kırım musulmanları diniy idaresi cemietimizde çeşit akımlar, sektalar olmaması içyun faaliet alıp bara. YAni İdare xalkımız evel-ezelden bugunge kadar saglam ananeviy islyam dini, milliy adetlerimiz kutyulmesinin tarafdarı. Bu işlernin neticeleri olarak idarege bakkan camilerde çeşit akımlarga kirgen vekiller çalışa bilmez, butyun Kırım camileri Muftiyatka boysunuv ceryanı alınıp barılmakta, meselya, Kezlevdeki İsmail-bey kasabasında «Avdet-cami» din cemieti Muftiyatka keçirildi, Xan-Cami etrafında vaziet ve ilyaxre.
– Bizim itirazlarımızga bakmadan, evelki Cumxuriet dinler işleri boyunca komiteti Kırımda 48 bakımsız (avtonom) din cemietini cedvelge yazdırgan edi. Beş firkaga: vaxabbiylik, xizbut-taxrir, salyafiylik, xabaşiylik ve cixaddistlikke yol bergen ediler. Muftiyat 15 yıl devamında bu allarga karşı olganını ne kadar bildirse de, çeşit akimiet kurumlarına arizalar yazsa da, kimse kulak asmadı. Atta sonki prezident V.YAnukoviçke yazgan mektyubimiz bar.
27-fevralden son, Rusie adım atkan son, ilk cuma kunyu bizge bu akımlar Rusiede yasak olunganını ve cezalar olacagını bildirdiler. Biz ayttık: 15 yıl devamında nice karşılık, areket kosterdik, arizalar yazdık, kimse kulak asmadı.
Kırımtatarlarnın 1200 yıllık islyam tarixı bar. Angi bir yuzyıllıknı alsak, bizim dinimizde iç bir tyurlyu sekta, radikallık yok edi, desek de, bizni kimse dinlemedi.
Biz gençlerimiz kapatılmasına razı degilmiz, dedik. 15 yıl olgan meseleni ozyumiz al etermiz. Amma mında yanı anayasa tiklengen son, — kanun er kes içyun kanundır.
Bugunde camiler Muftiyatka kaytarılacak, bakımsız camiler olmaycak. Butyun din cemietleri gayrıdan cedvelge yazılgan (registratsiya) son, bakımsız cemietlerde imamlar, reisler deniştirilecek. YAni çeşit akımlarnın vekilleri camilerde çalışmaycaklar. Biz kimseni duşman saymaymız, amma camilerde Muftiyat tarafından tasdiklangan imamlar çalışacak, ana tilimizde xutbeler okulacak. Kırımtatar tilini bilmegenler içyun camide xutbelernin tercimeleri koyulacak, olarnı istegenler ala bilir.
YAkın vakıtta Akmescitteki Borçokrak (Fontanı) kasabasında erleşken cami Diniy idaremizge keçirildi. On beş yıl o camide milletimizge xas olmagan, çet fikirli insanlar oturdı, onın içinde yaşadılar ve Muftiyatka camide diniy dersler alıp barmaga mania ediler. Fontanı kasabasında eki buçuk bin aile bar. Amma camige çet gaesi olgan on – on beş adam kele turgan, başka kimse kelyalmaz edi. Bugun cami temizlendi. Biz dedik ki, bir tyurlyu firkaga mensyup olgan insan camide imamlık yapamaz, caminin evinde yaşap olamaz. Bugun anda kızlarımızga, oglanlarımızga ders berilmege başlandı, ne guzel. Aradan çok vakıt keçmeyip, şu kasabadan gazetinizge bizni olmaycak şeylerde kabaatlagan mektyup keldi. Eger o mektyupni yazganlar milletini tyuşyungen, kaygırgan bir insanlar olsalar, yuvarlak-yuvarlak kelimeler ile imamlarımızga, ocalarımızga ya da Muftiyatka şube atmasınlar, kelsinler, açık konuşsınlar, anlatsınlar, kapularımız er kes içyun açık.
Kezlevdeki Xan-Cami meselesi bam-başka. Anda din degil, siyaset, buyuk ticaret meselesi. Tavriya muftiyatı meydanga ketirilip, bu cami anda kirgen edi. Bir millet içinde boyle ekige bolyunmek bu çok terbiesizlik akılsızlıktır. Diniy alanda eki tyurlyu fikir taşımanın buyuk zararı bar.
Nasıl da olsa, bunı syoyleyim. Etmiş yıl dinsizler, kommunistler bizim camilerimizni kullandılar. Ne cami yıkıldı, ne millet yok oldı. Xayır, olmadı. Kimse bugun yalandan dinni oz menfaatına kullanıp, iç bir zaman Allaxnın uzurına çıkamaz, iç bir xayır kazanamaz, bereketi olamaz. 1200 binyıllık diniy tarixına malik olgan, İmamı Azam mezxebine mensyup olgan, Maturidi yolunen ketken bir toplumnı, milletni bam-başka bir yolga alıp ketalmaz. Menim erime başkası kelse de, boyle şey iç olmaz.
Yigirmi dyort yıl muftilik çalışa, onı bizim agalarımız, emcelerimiz kurdılar. Menden ogyune kaç adam çalıştı, menden son da çalışacak. Muftiyat işini devam etecek. Amma başka gaeler olmaycak. Çyunki bizim temelimiz, medenietimiz, dinimiz, mezxebimiz, urf-adetimiz bar. Bularnı kimse silip atamaz.
– Diniy ve lyadiniy (svetskiy) omyur tarzı bar. Bazı insanlar islyam diniy musulman omyur tarzını alıp baralar, digerleri musulman olsalar da, musulman omyur tarzını alıp barmaylar, amma ibadetlerni yapmaga, dinni kutmege tırışalar ve uçyunci kısım bu asla da dinge riaet etmegenler. Bu akta fikiriniz?
– Epimiz bir erde, bir toplum içinde yaşaymız. Meselya, bir erde eki vatandaşımız yaşay. Biri dinni ogrendi, komşusı ise din ogrenmedi. Olar duşman olamazlar. Din ogrengen insan komşusını başta eki fayız sevse, din ogrengen son, onı Allax içyun yuz fayız sevmek kerek. İslyam dinimiz budır.
Lyadiniy ya da «svetskaya jizn», deyler. Allaxnın emiri Kuran bar. Allaxnın emirini erine ketirgen insan ve ketirmegen insan Axirette kendi esabını berecek. Er bir insannın oz şaxsieti bar.
Amma dinni bilgenler bilmegenlerge aşagı bakmak olmaz, çyunki olar arasında alimler, bilgili insanlar da ola bilir. Biz oyle yapsak camiler boş olur edi. Episinin kendi eri bar.
Bazı vatandaşlarımız tek cuma namazına keleler: «Xoş keldin, Allaxnın evine». İslyam dini – sonki din, Kuran sonki kitap butyun insaniet içyun yollanılgan. Bugunde Kebir camige, muftiyatka din, fikx, Kuran ogrenmege yaşlar, kızlar ve 60-70 yaşlı, atta 80 yaşlı insanlar keleler. Bazıda okumaga kelgenler çoklugından tap odalarga sıgmaylar. Mezarga kadar ilimdir. Okuganları guzel.
İslyamda en yuksek mertebede adalet tura. Merxamet degil, adalet. Adalet olsa, merxamet de çok guzel olacak. Adaletni yıkıp, bir kimsege merxamet kosterecek olsan, o merxamet kapudan çıkkan son bitecek. Biz içyun butyun vatandaşlarımız, musulmanlar birdir. Epiniz camilerimizge buyurınız, dininizni, Kuran-i Kerimni ogreniniz.
Dinimizni ogretmek bizim boyun-borcumızdır. Amma sen kutersin-kutmezsin, men sana karışamam. Sana zulum etemem, seni tenkid etemem, sana can agırtıcı syoz aytmam. Allax boyle ak bermegen. Ogrengen ogretsin, bilgen bersin. Ne kadar bizni talaştırmaga areket ettiler. Mezartaşlarımıznı yıktılar, camilerge ucyumler yaptılar. Ne kadar biri-birimizge nefret ettirmege tırıştılar, amma maksatka etmediler. Tınçlık olmasına Allaxka dua etemiz.
Diniy idaremiznin nizamnamesi (ustavı) bar. Anda yapacaklarımız yazılgan. Biz elimizden kelgeni kadar yapacakmız. İşlerimizge ise millet kıymet kesecek.
Bizim boyun-borcumız: bilmegenlerni ogretmek, yanlışkanga dogrunı kostermek, istemegenni zorlamamak.
–«Kırım» gazetine, okuyıcılarına tilekleriniz nasıl?
–Bizim milletimiz başka milletlernin dini, medenieti, tili inkişaf etkenini korip de, oz tilini, medenietini inkyar etse, bizden bir şey olmaz. Gazetimiz o bizim tilimiz, bizni yaşatkan, ogge yuryutken, kendi fikirini ana tilinde tyuşyundyurgen, ogretken bir kurumdır.
Oz tilimizde okusak, oz tilimizde de tyuşyunemiz. Başka tilde okusak, o tilde tyuşyunmege başlaycamız.
Başka milletler oz tili, dini, medenieti içyun nasıl kureşeler. Men de milletimizge bunı tevsie etem. Bugun bu sonki kunyumiz degil, ogyumizde daa nice-nice kunler olacak, nice-nice kuneşler dogacak. Men baba, dede olarak «Kırım» gazetine yazılmasam, menim evlyadım da yazılmaz. Eger biz bunı yapmasak, yaş nesilimiz de yapmaz.
Bugun ana-babalarga butyun vatandaşlarımızga muracaat etem. Saba ola kun doga, akşam kun bata, yarın kene sabamız bar.
Milletimizge tevsie olarak boyle aytam: bunı bilmeleri kerek – gazetimiz yaşaycak ve biz onı yaşatacakmız. Biz yapacakmız – devlet degil.
Bizge «Kırım» gazetini alma, başka gazet al, degen yok. Episi bizge baglı. Biz millet olarak bunı elde tutacak olsak, kelecegimiz bar.
Gazetimiz olsa, tilimiz yaşaycak, kitaplarımız çıksa, tilimiz yaşaycak. Camiler, medreseler bar eken, dinimiz yaşaycak.
Kırımda din yaşamasa, din bitecekmi? YOk. Millet bitecek. Butyun dyunyada İslyam, Kuran, medreseler, xafız kursları bitmeycek. Biz ise bitecekmiz.
Eger biz dinimizni, tilimizni, medenietimizni, urf-adetlerimizni korumasak, yaşatmaga tırışmasak, bizim erine bunı kim yapacak?
İşte, ruxtan tyuşmek olmaz, yıkılmak olmaz, umyut kesmek olmaz. Umyut ile, rux ile yaşayık. Er kun «Bismillyax» dep, işimizge, okuvımızga devam, gazetlerimizge, mecmuamızga devam. Ayatımız devam etecek.
Biz temel xalk olarak ornek olmamız kerek.
Omyurimizni devam etecekmiz, balalarımıznı okutacakmız, ilerige ketmege çalışacakmız. Başka yol yok.
Sevil ABDURAXMANOVA, «Kırım» gazetası
Etiketler: müftü
Yorum yapabilmek için Giriş yapın.


c: text/html

text:
Qazaqstan Respublikasınıñ Täuelsizdigi künine arnalğan «Jır arqauı-Jañğıru» attı Respublikalıq aqındar aytısı wyımdastıradı.
2017 jılğı 14 jeltoqsanda sağat 15.00-de Aqtöbe qalası «Öner ortalığındağınıñ» koncert zalında Qazaqstan Respublikası Mädeniet jäne sport ministirligi Aqtöbe oblısı äkimdigimen birlesip, Qazaqstan Respublikasınıñ Täuelsizdik künine arnalğan «Jır arqauı-Jañğıru» attı Respublikalıq aqındar aytısın wyımdastıradı.
«Jır arqauı- Jañğıru» attı öner dodası Elbası Nwrswltan Nazarbaevtıñ «Bolaşaqqa bağdar: Ruhani jañğıru» bağdarlamalıq maqalası ayasında Qazaqstan Respublikasınıñ Täuelsizdigi künine arnalıp wyımdastırılıp otır.
Aytıstı ötkizudiñ maqsatı aqındardıñ öreli öneri, örnekti sözderi arqılı Täuelsizdik mwrattarı men qwndılıqtarın nasihattau, «Ruhani jañğıru» bağdarlamasınıñ mañızdılığın paş etu, öskeleñ wrpaqtı otansüygiştikke tärbielep, olardıñ tanım-talğamın wlt ruhaniyatına bağıttau, qazaqtıñ töl öneri, qwdıretti sözi arqılı memlekettik tildiñ mereyin arttıru, qoldanıs ayasın keñeytu bolıp tabıladı.
Sahna törinde osı kezge deyin talay aytıstarda top jarğan Aynwr Twrsınbaeva, Sara Toqtamısova, Jandarbek Bwlğaqov jäne t.b. sındı köpşilikke keñinen tanımal elimizdiñ aqındarı qatısadı.
Aytısqa Halıq aqını Qonısbay Äbil bastağan qazılar alqası törelik etedi.
El Täuelsizdigi künine oray ötkiziletin aytıstıñ bastı taqırıbı elimizdiñ jetistikteri men damuı, sonday-aq, egemendi elimizdiñ qalıptasu tarihı bolmaq.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«Oleg Sentsov Moskvada olğanını isbaatlay bilemiz. Tünevin onıñnen Rusiye adliyecisi körüşti», – dep bildirdi Ukraina çetel işler nazirliginiñ informatsion siyaset departamentiniñ müdiri Yevgen Perebiynis.
Onıñ sözlerine köre, Sentsovnen beraber evelleri Qırımda yaqalanğan Ukraina vatandaşı Oleksandr Kolçenko de buluna.
Rusiye Ukraina elçihanesi Sentsov ve Kolçenko, ve aynı şu cinaiy iş boyunca yaqalanğan Ukrainanıñ diger vatandaşları ile körüşüvni talap ete.
«Advokatnıñ sözlerine köre, Sentsovnıñ alı eyidir ve al-azırda oña zaruriy uquqiy yardımı kösterilir», – dedi Perebiynis.
Mayıs 11 künü Aqmescitte FSB hadimleri kinorejissör ve Avtomaydan aktivisti Oleg Sentsovnı yaqaladı. FSB onı belgisiz terraktnıñ teşkil etilmesinde qabbatlay. Ukraina çetel işler nazirligi Rusiyeden rejissörnıñ azat etilüvini ve Qırımda Ukraina vatandaşlarnıñ aqlarınıñ bozuluvını toqtatmağa talap ete.


text:
Qırım.Aqiqat için mahsus
Rusiyeniñ sabiq maliye naziri Aleksey Kudrin New-Yorktaki forumda, Rusiye iqtisadiyatına doğrudan yapılğan çetel yatırımları yedi qat yani – yıllıq 70-ten 10 milliard dollarğace eksilgenini beyan etti. «Sanktsiyalar faydasız» dep alışqanlar içün pek yahşı bir misal.
Çünki zemaneviy iqtisadiyatnıñ mantığına köre, büyük paralar istiqrar seve. Sanktsiyalar ise rusiyedeki varlıqlarnıñ yüksek seviyedeki belgisizligini destekley. İşte be manada yalıñz al-azırda kirsetilgen sanktsiyalardan ğayrı, yañı soylârı da öz küçüni köstere.
Atta Rusiye bile, öz altın rezervlerini öz ülkesinde degil de, ABD de saqlamaqnı uyğun dep köre. Bügünki künde köre $100 mlrd – bu da, Rusiye yataq parasınıñ dörtte biri demek – ABD devlet obligatsiyalarına yatırılğandır. Kreml özüniñ radioaktiv külnen bağlı ritorikasınen – öz paralarını amerikan qıymetli kâğıtlarına yatırğan alda tutması - bir daa sözler degil de, işanç olması muim degen aksiomasnı tasdıqlay. Amerikan devlet obligatsiyaları, amerikan iqtisadiyatı kibi, da ziyade stabildir.
Rusiyede finans idarecileri professionaldır. Hususan bu sebepten Moskva devlet içindeki proyektlerge masraf etmey. Çünki şartlı «Qırım köpüri» ya da Skolkovoğa para yatırmaq demek, bu paralar tez vaqıtta ğayıp olur degen manağa kele. Olar qaparcılıq özenleri boylâp, şahıslarnıñ avuşları içine aqıp keter, devlet ise, neticede neler olacağını bile turıp, darphane (para basma) maşnasını işke tüşürmege mecbur qalır.
İşte bu sebepten dolayı, Rusiye bar küçünen ğarp sanktsiyalarını lâğu ettirmege istey.
Hususan sanktsiyalar Rusiyege onıñ sırtından özünen beraber başqalarına da qazanmağa keder ete. Olar devam etkence, devletten tışarığa aqqan sermiya, içerge kelgen soyından ziyade olacaq
Mesele tek «devlet imicinde» degil. «İmperiya ğururında» da degil. Mesele, sanktsiyalarnıñ devam ettirilmesi Rusiye iqtisadiyatınıñ «stabil olmağan», Rusiyeniñ er bir varlığına ise, «belgisiz» degen status tamğası basılğan alda saqlanıp qalması demektir. Elbette, Moskvağa, Siemens şirketi kibi gaz turbinaları satmaq mümkün, lâkin bu uzun vadeli para yatırılmasınen asla alâqası yoq.
İqtisadiyat qanunları – yüzsüzdir. Eger Rusiye sadece, insan aqlarını bozğan devlet olsa edi, yatırım cazibesiniñ seviyesini tüşürmegen olur edi. Bu cazibesini onıñ abstrakt uquq qorçalama esabatları degil de, olarnıñ manasız ve faydasız olğanı aqqında aytıp oturğan Kreml tüşüre.
Em de boşuna aytmay. Mallar üzerindeki fiyat etiketini, degerlerden ziyade sevgen avropalı siyasetçilerniñ ekseriyeti de, oña bunı tekrarlap oturması boşuna degil. Çünki hususan sanktsiyalar Rusiyege onıñ sırtından özünen beraber başqalarına da qazanmağa keder ete.Olar devam etkence, devletten tışarığa aqqan sermiya, içerge kelgen soyundan ziyade olacaq.
Stabillik ve tahmin. Bu – devlet cazibeli olmasınıñ eki dane basit anahtarıdır. Ancaq,devlet başqa territoriyalarnı işğal etip, neticesinde sanktsiya ve kelecegi belgisiz perspektivalar qazansa, bu onıñ içün hayır alâmeti degildir.
Eski bir matematika kitabında olğanı kibi: bir borudan havuzğa bir saatta 20 metre kub suv aqa, havuzdan çıqqan diger borudan ise, 40 metre kub aqıp çıqa. Sual: havuz ne qadar bir zamanda boşar?
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mümkün


text:
Ukraina Nazirler şurası iyülniñ 1-den başlap bala doğuvı içün yardımnıñ yekâne miqdarını 41 000 280 grivna olaraq belgiledi. Bunı Nazirler şurasınıñ 2014 senesi iyünniñ 25-ne ait qararı pekitip kele, – haber ete Azatlıq Radiosı.
Maddiy yardım miqdarı tonğuç doğsa da, ondan soñ doğğan balalar içün de yekâne olacaqtır.
10 320 grivna birden berilecek, soñra ise 36 ay devamında qalğan paranı parça-parça töleycekler.
Tonğuç doğuvı içün para alğan vatandaşlarğa nevbetteki 12 ay devamında 130 grivna bala 3 yaşını toldurmağanına qadar berilecek. Bala 3 yaşını toldurmağanına qadar balanı baquv yardımını ise lâğu ettiler.
Qararğa binaen, Qırım ve terrorizmge qarşı tedbirler keçirilgen yerlerden mecburen köçip kelgenler ve doğğan balanı qayd etmege imkânı olmağanlar içtimaiy qoruv organınıñ qabul etken qararına köre yardım ala bileler.


text:
«Ukrainliler birleşti, siyasiy fikirini bildirdi ve kelecegini sayladılar. Saylayıcılarnıñ faal iştirak etkeni ukrainliler Avropa institutlarınen bağlı ekâne, demokratik ve barışıq Ukrainada yaşamaq istegenlerini ifadeley. Bu saylavlarnıñ muvafaqiyetli keçirilmesi ukrain halqınıñ demokratik saylavını tasdıqlay. AQŞ demokratiya yensiñ diye, ukrainliler ve yañı saylanğan prezident ile işbirlik tutmağa devam etecekler. AQŞ Ukraina mustaqilligi ve topraq butünligini ürmet ete ve Rusiyeniñ Qırım işğalini takbih ete», – qep qayd ete Kerry.
Avropada havfsızlıq ve emekdaşlıq Teşkilâtı missiyasınıñ nezaretçileri Ukrainadaki saylavlar halqara qaideler ve standartlarğa uyğun keçkenini bildireler.
Rusiye tış işler naziri Sergey Lavrov dedi ki, Ukrainada prezident saylavları «problemsiz» olmadı, lâkin bu da müsbet bir adımdır. Onıñ aytqanına köre, Moskva Kiyev vekilleri ve Pötr Poroşenko ile muzakerelerge azır.
Bülletenlerniñ 90% teşkerilgen soñ, Pötr Poroşenko reylerniñ 54% qazanıp, ğalip çıqayata.
Ukrainada saylayıcılar faal iştirak etti, saylayıcılarnıñ 66%-dan ziyadesi rey berdi.


text:
Böyle etip Poroşenko brifingde bunıñnen bağlı berilgen sualge cevap berdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Onıñ aytqanına köre, bugün onıñ Avropa memleketleriniñ üyken reberleri ile körüşüvleri planlaştırıla.
Poroşenko iyün 6-da Frenkistannı ziyaret etip, Normandiyada ittifaqdaşlar orduları qonmasınıñ 70 yıllığınen bağlı tedbirlerde iştirak etecek.
Bu tedbirlerge Putinni de davet ettiler.
Hatırlatamız, Rusiye prezidenti Vladimir Putin AQŞ prezidenti Barack Obama ile dialog qurulmasına azır olğanını bildirdi, lâkin «qarar onıñ» olğanını ayttı.
Bunı Putin Frenkistan kütleviy haber vastalarına bildirdi.
Rusiye prezidenti Amerika memuriyetini ekiyüzlülik ve Rusiyeni onıñ Ukrainada yapqanları içün Rusiyeni ayırmaq «tecavuziy» ıntıluvlarında qabaatladı.
Putinniñ aytqanına köre, Ukraina şarqında «rus orduları ve arbiy talimatçıları yoq».


text:
Basqı ve atta işten çıqaruv ile bağlı qorquzuvlar sebebinden qırımtatarlarnıñ bir qısımı sentâbr 14 künü keçirilgen saylavlarda iştirak etmege mecburlar.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına qırımtatar milliy areketniñ vekili, Qurıltaynıñ merkeziy saylav komissiyasınıñ reberi Zair Smedlâyev bildirdi.
«Devlet müessiseleri, mektep, hastahane hadimlerini cedvlelde qayd etip, iştirak etmege mecbur eteler. Mektep müdirlerine emir berildi, olar saylav ceryanı devamında, ğaliba, 3 kere esbat bermek kerekler» - dedi Smedlâyev.
O qayd etkeni kibi, basqı sebebinden yardım sorap, muracaat etkenlerge, saylavlarda iştirak etmek, er kimniñ bir aqqı olğanını hatırlattılar.
Smedlâyevnin fikirince, bu sıqıştıruvğa baqmadan, saylavlarda iştirak etken qırımtatarlarnıñ sayısı 10%- nı teşkil etecek.


text:
Sondıqtan da ata-äjelerimiz «Qasïetti künde kez-kelgen adam twıla bermeydi. Däl osı küni ömirge kelgen säbïdi älbette Nawrız esimin qoyu kerek. Atımen ataw kerek» deydi. Rasına däl 22-şi nawrız küni twılğan säbïlerdiñ qarası az. Al Nawrızbay esimin kïeli sanaytındar twılğan küni säykes kelmese de osı esimmen atawdı jön köretinderdiñ qarası basım, dep Otyrar.kz portalı xabarlaydı.
Nawrız merekesi qarsañında Statïstïka komïteti qızıq derekti jarïya etti. Elimizde Nawrızbay esimin ïelengenderdiñ naqtı sanın jarïyaladı. Äz Nawrız merekesi qarsañında kïeli esimdi ïelengenderdiñ sanın bilmekti qup körgenimiz de ras. Sonımen elimiz boyınşa Nawrız esimdi – 1 399, Nawrızbay — 2 937, Nawrızbek — 3 083 adam tirkelgeni belgili bolıp otır. Nawrız esimdilerdiñ eñ köbi Mañğıstaw oblısında tirkelipti. 260 adam. Al Oñtüstik Qazaqstan oblısında — 257, Qızılorda oblısında -163 adam tirkelgen.
Al Nawrızbay esimin ïelengenderdiñ eñ köbi Oñtüstik Qazaqstan oblısında turadı eken. 606 adam. Ekinşi orında Almatı oblısı — 273. Üşinşi orında Qızılorda oblısı — 266 adam.
Al Nawrızbekterdiñ basım böligi Mañğıstaw oblısında. 640 adam. Atıraw oblısında -547, Aqtöbe oblısında — 314 adam.
Kommentarïï


text:
Ekrem Çelebi - Zahidem
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Zahidem
Etiketler : Ekrem Çelebi - Zahidem türkü indir, Ekrem Çelebi - Zahidem türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Zahidem mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Zahidem türküsü, Zahidem sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Zahidem bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Açmayın Pencereyi
Ekrem Çelebi - Edalı Gelin
Ekrem Çelebi - Çek Deveci Develeri
Ekrem Çelebi - Fidayda
Ekrem Çelebi - Hasta Olup
Ekrem Çelebi - Kara Toprak
Ekrem Çelebi - Köylü Kızları
Ekrem Çelebi - Aslan Mustafa
Ekrem Çelebi - Bu Dünyada
ekrem çelebi - dinek dağı yeni geldim gurbetten (kırşehir)
Ekrem Çelebi - Sarı Gelin
Ekrem Çelebi - Yaban Elleri
Ekrem Çelebi - Kırılsın Kolların
Ekrem Çelebi - Sefaleti Çeksinler De Görelim
Ekrem Çelebi - Oyna Gül Yüzlüm


text:
Qazaq poezïyası men prozasınıñ arab tilindegi antologïyası jarıq köredi
ASTANA. QazAqparat - 2019 jılı Mısırda Qazaq poezïyası men prozasınıñ arab tilindegi antologïyası jarıq köredi. Bul twralı bügin QR Sırtqı ister mïnïstrligindegi brïfïngte Qazaqstanıñ Mısırdağı Tötenşe jäne Ökiletti Elşisi Arman Ïsağalïev ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
«Jergilikti xalıq arasında Qazaqstanğa qızığwşılıqtıñ twındawına ülken septigin tïgizip otırğan «Rwxanï jañğırw» bağdarlamasın erekşe atap ötw qajet. Osı jılı atalğan joba ayasında birqatar is-şaralar uyımdastırdıq. Atap aytqanda, Ilïyas Esenberlïnniñ «Köşpendiler» trïologïyasın arab tiline awdarıp, barlıq kitapxanalarğa sıyladıq. 2019 jılı Elşiliktiñ demewimen Qazaq poezïyası men prozasınıñ arab tilindegi antologïyasın basıp şığaramız jäne onıñ barlıq arab elderine taralwına ıqpal jasaymız», - dedi Elşi.
Sonımen qatar ol ağımdağı jıldıñ säwirinde Aleksandrïya jäne Kaïr qalalarında älemge äygili mwzıkant Ayman Musaqojaevanıñ basşılığımen «Qazaq» eli klassïkalıq koncerti ötkenin ayttı. Munan bölek, qazaq mwzıkanttarınıñ koncertteri Mısırdıñ opera üyleri men teatrlarında uyımdastırılğan. «Rwxanï jañğırw» bağdarlaması ayasında köptegen maqalalar jarïyalanıp, derekti fïlmder, suxbattar uyımdastırılğan.
«Qazirgi kezde «Qazaq xandığı» telexïkayası arab tiline awdarılıp, Mısır telearnalarında körsetiletin boladı. Jalpı alğanda, «Rwxanï jañğırw» bağdarlaması bizdiñ elimizge degen qızığwşılıqtı odan arı arttıra tüsti. Elimizge twrïster men ïnvestorlardıñ ağılwına septigin tïgizip jatır», - dedi Arman Ïsağalïev.


text:
Ukraina informatsion siyaset nazirligi, ealige Qurultaynıñ ne olğanını ve qırımtatar milliy areketi içün tarihiy emiyetini bildirmek içün Birinci Qurultaynıñ 100 yıllığına bağışlanğan mediakampaniyanı başlay.
Bunı noyabrniñ 30-nda ötkerilgen matbuat konferentsiyasında informatsion siyaset naziriniñ muavini Emine Ceppar söyledi.
Onıñ aytqanına köre, Qurultay, 20-nci asırnıñ başına köre, olduqça demokratik vaqia edi, çünki, misal içün, qadınlarğa saylanmaq imkânını berdi.
«O (Qurultay – QA) içtimaiy imtiyazlarnı lâğu etip, er keske saylamaq aqqını berdi. Ve aqiqaten yüksek siyasiy medeniyet ve teşkilâtnıñ temeli oldı», – dedi Emine Ceppar.
O, mediakampaniyanıñ, Kyivde endi körülmesi mümkün olğan bir qaç bord ve sitilayttan ibaret olğanını añlattı.
Teleradio yayınlar boyunca Milliy komitet Qurultay aqqında videorolikke içtimaiy reklama statusını berdi. Yani onı köstermek ricasınen Ukraina telekanallarına yollaycaqlar, dep qayd etti o.
Ondan ğayrı kampaniyanıñ çerçivesinde bir risale azırlandı. Nazirlik onı Qırım tarihçısı, Ukraina PEN-klubu azası Gülnara Bekirovanen birlikte işlep çıqtı. Risalede Qurultaynıñ baş vazifeleri, o nasıl meydanğa ketirildi, onıñ maqsadı ve qırımtatarlar içün neticeleri aqqında qısqadan ikâye etile.
Qırımtatar Milliy Qurultayı – milliy toplaşuv, qırımtatar halqınıñ yuqarı temsiliy vekâletli organıdır.
1917 senesi dekabr ayında Qırımtatar Halqı Qurultayı mavı tüslü milliy bayraq, Qırım hanlarınıñ altın tamğası şeklinde milliy gerb ve milliy gimnni qabul etti.
Dekabrniñ 6-nda Yuqarı Rada Birinci qırımtatar qurultayı münasebetinen tantanalı oturuşuv keçirecek.


text:
Aqyar medeniyet müessiseleriniñ reberliginde kadr deñişmeleri ola.
Tavriya Hersonesi müzey qoruğı temsilcisiniñ Qırım.Aqiqatqa bildirgen malümatına köre, qoruq müdiri Larisa Sedikova öz vazifesinden boşatıla, amma ilim boyunca müdir muavini vazifesine qaytıp, müzeyde çalışmağa devam ete. O, bu vazifeni müessiseniñ müdiri vazifesine tayinlengeninden evel eda etken edi.
Şimdiki vaqıtta Hersones müdiri vazifesini kim eda etecegi daa belli degil.
«Şimdiki vaqıtta müdirniñ vazifesinden boşatılmasınıñ sebepleri ve aqibetleri aqqında çoq fikir ve tahminler bar, amma olarnıñ iç biri resmiy olaraq belgilenmedi», – dep ayttı Hersones temsilcisi.
Bundan da ğayrı, iyün 8-de Aqyarnıñ mudafaa ve azat etilmesi müzeyiniñ müdiri Aleksandr Rudometov öz isteginen vazifesinden boşatılmaq içün ariza yazdı.
Bu mesele boyunca müessise hadimleriniñ izaatı alınmadı. Aqyardaki «ForPost» haber portalınıñ malümatına köre, müdir vazifesine yaqında Volgograd şeerinden kelgen «Stalingrad uruşı» müzeyiniñ sabıq müdiri Nikolay Musiyenko tayinlendi.
Öz arizasına izaat berip, Rudometov onı bu vazifeden «boşatılmağa mecbur etekenlerini» bildirdi, ve şimdiki vaqıtta medeniy müessiseler müdirlerini «devletniñ qıtaiy tarafından kelgen adamlarğa» deñiştirgenlerini qayd etti.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qarttar qalası qanday bolwı mümkin? - Şeteldik baspasözge şolw
ASTANA. QazAqparat - «QazAqparat» XAA älemdik aqparat közderine şolwdı qolğa aldı. Osığan baylanıstı şeteldik BAQ-ta jarıq körgen ağılşın tilindegi mañızdı maqalalar, tañdawlı aqparattar qazaqşağa awdarılıp beriledi jäne apta sayın şığarw josparlanadı. Älemdik baspasözdiñ kötergen mañızdı mäselelerinen waqıtılı xabardar bolıñız!
* * *
Bükilälemdik bank alğaş ret «adamï kapïtal» reytïngin jarïyaladı - Reuters
Bükilälemdik bank «adamï kapïtal» boyınşa memleketter reytïngin jarïyaladı. Reuters agenttigi jarïyalağan materïalda bul reytïng jüyesi Bükilälemdik bankke müşe 157 memleketti qamtıp, ükimetterdiñ densawlıq pen bilim berw salasına tïimdi ïnvestïcïyalar salw äreketin bağalağanı aytılğan.
Bükilälemdik bank ötken jılı «Adamï kapïtal» jobasınıñ bastalğanın xabarlağan bolatın. Mamandar alğaşqı bayandamanı Ïndonezïyada ötken Bükilälemdik bank pen Xalıqaralıq valyuta qorınıñ jıl sayınğı jïınında jarïyaladı.
«Bükilälemdik bank tobınıñ prezïdenti Djïm En Kïmniñ aytwınşa, jaña ïndeks ükimetterge «Doing Business» reytïngi sekildi alğa umtılwğa, tïimdi äreketterdi qolğa alwğa ïtermeleytin boladı. Sol sebepti memleketter adamï kapïtalğa ïnvestïcïya salwğa barınşa basımdıq berwi kerek», delingen maqalada.
Reytïngte köş bastap turğan memleketter qatarında Sïngapwr, Koreya, Japonïya, Gonkong, Fïnlyandïya, Ïrlandïya, Avstrïya, Şvecïya, Nïderlandı men Kanada bar. Al reytïng soñına Afrïkanıñ kedey memleketteri jayğasqan. Densawlıq saqtaw men bilim berw salaların qamtığan reytïngte memleketterdiñ önimdiligi men kirisi, sonımen qatar ekonomïkalıq ösimi eskerilgen.
Bayandamada «bügin dünïege kelgen balalardıñ 56 payızı ükimettiñ ïnvestïcïyanı durıs salmawı kesirinen özderiniñ eñbekaqılarınıñ jartısınan astamınan ayırılatını» aytılğan.
Ayta ketw kerek, Qazaqstan bul reytïngte Ïspanïya (32), Resey (34), Vengrïya (38), Qıtay (46), Birikken Arab ämirligin (49) artqa tastap, 31-orınğa jayğasqan. Bükilälemdik bank mälimetterinen Qazaqstannıñ adamï kapïtal ïndeksi 0.75-ke teñ ekenin körwge boladı.
***
Awanıñ lastanwımen küresw üşin kömirtek salığın engizw kerek - Vox.com
Vox.com basılımı bügingi tañda älemdegi eñ ülken ekologïyalıq problemalardıñ birine aynalğan awa lastanwımen küresw üşin kömirtek salığın engizip, onı udayı ösirip otırw kerektigin jazadı. «Sayasatkerler munday salıq twralı tipti estigisi kelmeydi. Al qorşağan ortanı qorğap jürgen belsendiler kömirtek salığınan basqa joldı izdep älek. Olar klïmat salasındağı sayasatta qazba otındı şığarwdı şektew kerektigin, sol arqılı kömirtek qaldığı da azaya beretinin aytadı. Biraq, ne sebepti olar salıq engizip, onı ösirip otırwğa qarsı?», dey kele avtor öziniñ osı surağına jawap berwge tırısadı.
Jazwınşa, bul şektew awanıñ lastanwın azaytqanımen, otın bağasın ösiredi. Kömirtek salığı da solay. Awanıñ lastanwın azaytıp, bağanı köteredi. «Eki jağday da bir-birine uqsas. Biraq kömirtek salığınıñ eki artıqşılığı bar. Birinşiden, bul eñ las energïya közi, yağnï, kömirge qısım körsetedi. Al kömirtek qaldığın şektewge tırısw qazirgi tañda köptegen zerttewler jasalıp jatqan gazğa da keri äser etwi mümkin. Ekinşiden, kömirtek salığı kiristi arttıradı. Sol sebepti AQŞ, Ewroodaq pen Japonïya kömirtek salığı mäselesin şeşkenderi jön. Aldımen salıqtı az mölşerde engizip, keyin köbeytip otırw kerek. Älemdik ekonomïkanıñ eñ iri üş alıbı kömirtek salığına qarsı memleketterge qatañ tarïfter engize alar edi», dep jazadı avtor.
***
Klïmattıñ özgerw keleşegi: endi ne boladı? - The New York Times
The New York Times basılımında jahandıq temperatwra 1,5 ° C-tan joğarı köterilse ne bolatını twralı kölemdi maqala şıqtı. Maqalağa Klïmattıñ özgerwi boyınşa sarapşılardıñ ükimetaralıq tobına qatısatın 90-nan astam ğalımnıñ jasağan bayandamaları arqaw bolğan. Onda Klïmat jönindegi Parïj kelisimine qol qoyğan 200-ge jwıq memleket jahandıq temperatwranıñ 2 gradwstan joğarı köterilmewi üşin birigip äreket etwge keliskeni aytıladı.
«Bayandama avtorları zerttewdi üş jıl jürgizgen. Olardıñ aytwınşa, Parïj kelisimi boyınşa bekitilgen 2 gradwstan 1,5 gradwstıñ ayırmaşılığı öte köp. Yağnï, bul jerde 0,5 gradwstıñ özi mañızdı röl atqaradı. «Jahandıq temperatwra 1,5 gradwsqa artsa, sw astındağı marjandı jartastar 70-90%-ğa azayadı. Al 2 gradwsqa artsa, munday jartastar müldem joyılıp ketedi. Sonımen qatar 2 gradws kezinde teñiz deñgeyi 1,5 gradwstıq scenarïymen salıstırğanda şamamen otız metrge köteriledi. Sonımen qatar jahandıq temperatwra 1,5ºS-tan joğarı köterilse, keybir ekojüyeler joyılwı mümkin», dep jazadı avtor.
Maqalada osı künge deyin jahandıq temperatwra 1 gradwsqa köterilgeni, al 2030 - 2052 jıldar aralığında 1,5 gradwsqa jetetini aytılıptı.
«Ğalımdar klïmattıñ özgerwine baylanıstı zerttewdi usındı. Tipti, elektr energïyasın kömirden täwelsiz etw, benzïnnen bas tartw, ormandardı qutqarw kerektigin ayttı. Kömirtekke salıq engizw şarasın da qarastırwğa bolatının jetkizdi. Degenmen, sayasatkerler ğalımdarmen sanasa ma, sanaspay ma degen suraq twındaydı. Ğalımdar klïmattıñ özgerwimen qalay küresw kerektigine ğılımï dälel keltirdi. Endi tek äreket etw kerek!», dep qorıtındalağan avtor maqalasın.
***
Qarttar qalası qanday bolwı mümkin? - The Guardian
Ulıbrïtanïyanıñ The Guardian gazetinde «Qarttar qalası qanday bolwı mümkin?» degen taqırıppen kölemdi maqala jarïyalandı. Onda BUU zerttewine säykes 2050 jılğa qaray 60 jastan asqandardıñ sanı eki esege artıp, 2,1 mïllïardqa jetetini aytıladı jäne älem boyınşa xalıq jası ulğayıp, qala turğındarı artıp jatqandıqtan, bul qubılısqa qalay beyimdelw kerektigine taldaw jasalağn. Maqalada jazılğanınday, Londonnıñ soltüstiginde 50 men 90 jas aralığındağı adamdarğa arnalğan älewmettik keşen bar jäne onı aşwğa 18 jıl waqıt ketken. Maqalada Germanïya, Danïya, Nïderlandıda qurılğan däl osınday keşenderdi «Qart äyelderdiñ ortaq turğın üyi qawımdastığı» salğanı aytıladı.
«Älem xalqınıñ jası ulğayıp bara jatır jäne qala turğındarınıñ sanı da artıp, wrbanïzacïya jıldam jürwde. Bul qalalardı salw barısında qarttardıñ qajettiligi de eskerilw kerektigin körsetedi. BUU 2050 jılğa qaray 60 jastan asqandardıñ sanı eki ese artatının boljap otır. Qazirdiñ özinde Japonïyanıñ Akïta qalasında är üşinşi adam 65 jastan asqan. Yağnï, bul demografïyalıq özgeriske barlıq qalalar beyimdelwi kerek», dep jazadı avtor.
Keltirilgen derekterge qarağanda, Dünïejüzilik densawlıq saqtaw uyımınıñ 60 jastan asqan adamdardıñ ömir sapasın arttırwğa bağıttalğan qawımdastığına bügingi tañda 39 memleketten 700 qala müşe bolğan. Olar büginde qart turğındarınıñ qajettilikterin eskerip, sol bağıtta jumıs istep jatqan körinedi.
Maqalada qalalardıñ demografïyalıq özgeriske beyimdelwi üşin birneşe aspektilerde özgeris bolw kerektigin aytılıp, mamandar pikirin keltiredi. Solardıñ biri - turğın üy salasın özgertw. «Qarttarğa arnalğan jaña üyler qurılısın damıtw kerek nemese qazirgi üylerdi modernïzacïyalawğa twra keledi. Sebebi qazirgi turğın üyler qarttardıñ azamattıq ömirine, dostarı men otbasına köñil bölwine, tipti, baspaldaqtardıñ köp bolwınan dalağa şığwına da qïındıq twğızadı. Sonımen qatar arxïtektorlar aqıldı üylerdiñ de qattar ömirin jeñildete alatının aytadı», dep jazadı avtor.
Qalalardıñ beyimdelwi kerek ekinşi mäsele - qarttardıñ ömirine ülken äseri bar qorşağan orta sapası. Bul rette qoljetimdi qoğamdıq kölik, trotwar, orındıqtar, köşeniñ jarıq bolwı, qoğamdıq däretxanalar da qarttarı köp qalalardıñ ajıramas böligine aynalwı kerektigine nazar awdarıladı.
«Soñğı on jılda Nyu-Yorkte 1500 jaña orındıq qoyılıp, Ulıbrïtanïyada 300 käsiporın qarttarğa arnap demalatın orındar jasadı. Jaqında 50 jastan asqan 18 mıñ adamnıñ qatıswımen jürgizilgen zerttew nätïjesinde tegin qoğamdıq kölik depressïya jağdayın tömendetetini belgili boldı. Osınıñ barlığı qarttar ömirin jeñildete aladı», dep jazılğan maqalada.
Sonday-aq, maqalada qarttarğa arnalğan qalalarda olardıñ qoğamdıq ömirge aralasıp, jumıs istewine de mümkindikter qarastırılw kerektigi aytıladı. «Bul densawlıqqa da, älewmettik jağdayğa da jaqsı. Mısalı, Gonkongte zeynetke şıqqan soñ da jumıs istew mümkindigi qarastırılğan. Degenmen, munday qalalarda jumıs, turğın üy, ïnfraqurılımnan bölek qarttarğa tez äser etetin klïmattıñ özgerwi, awanıñ lastanwı sekildi jahandıq faktorlarğa da basımdıq bergen jön. Qalalardı damıtw josparında mindetti türde qarttardıñ qajettilikteri de eskerilgeni mañızdı», dep qorıtındılaydı avtor.
***
Aptasına tört kün ğana jumıs istesek, ne boladı? - VVS
VVS basılımında «Aptasına tört kün ğana jumıs istesek, ne boladı?» degen taqırıppen kölemdi maqala jarïyalandı. Onda qazirgi tañda tört kündik jumıs aptasınıñ paydası twralı köptegen zerttewler jürgizilip jatqanı jazılıp, osı jüyege köşip ketken birneşe kompanïyanı mısalğa tartıptı.
«Jaña Zelandïyada Prospect Guardian kompanïyası burınğı jalaqısın saqtay otırıp qızmetkerlerin tört kündik jumıs aptasına köşirdi. Oklend wnïversïtetiniñ zerttewşileri eksperïment nätïjesinde qızmetkerlerge zerttew jürgizip, qızmetkerlerdiñ 24%ı jumıs pen jeke ömirdegi balanstı anağurlım jaqsartqandarın anıqtadı. Sonday-aq 7% jağdayda qızmetkerler jumıstan tüsetin awırtpalıqtıñ azayğanın aytqan. Al täjirïbe soñında kompanïya jumıs önimdiliginiñ azayğanı twralı eşqanday mälimdeme jasamadı. Tipti, Oklend texnologïyalıq wnïversïtetiniñ kadr reswrsı men menedjment professorı Djarrod Xaardıñ aytwınşa, tört kündik jumıs aptasında qızmet körsetw sapası artqan. Täjirïbe bastalğan kezde kompanïya basşısı qızmetkerlerge tört künde jumıs önimdiligi 100% burınğı qalıpta saqtalıp turmasa, qaytadan qalıptı rejimge qaytıp oralatındarın ayttı. Bul olarğa ülken motïvacïya boldı», dep jazılğan maqalada.
Avtor 2016 jılı jarïyalanğan bayandamalardıñ birine toqtalıp, qazirgi zamanda ömir sürip jatqan urpaq özin tım jumısbastı sezinetinin, yağnï, jumıstıñ astında qalğanday küy keşetinin aytqan. Sosıq qızıqtı derekter de keltiripti. Mäselen, Ulıbrïtanïya jumısqa baylanıstı küyzelis kesirinen bir jılda 12,5 mïllïon jumıs künin joğaltqan eken. Yağnï, jumıs aptasınıñ qısqarwı adamnıñ psïxïkalıq densawlığına oñ äser etetini twralı zerttewler şındıqqa say keledi dewge de boladı.
«Soñğı kezderi tört kündik jumıs aptası twralı jïi talqılanıp jür. Texnologïyalardıñ bizdiñ ömirimizdi qalay özgertetinine keybir adamdar teris közqarastı ustanadı. Biraq texnologïya jaqsı küşke aynala aladı. Onıñ kömegimen biz öz ömirimizdi de, basqalardıñ ömirin de jaqsarta alamız. Biraq ol üşin adam jumıs ornında özin jaqsı sezinwi äri öziniñ jumısına köñili tolwı kerek. Ärïne, tört kündik jumıs aptasın qoldamaytındar da barşılıq. Degenmen, Oksford professorlarınıñ aytwınşa, qızmetkerdiñ jeke ömiri men jumısınıñ arasındağı balans kompanïyanıñ da aqşasın ünemdewge kömektesedi. Sebebi baqıttı qızmetkerdiñ jumıstan ketip qalwı ekitalay», deydi avtor.


text:
Çarşenbe künü, dekabr 24-de, işğal etilgen Qırım kene de ışıqsız qaldı.
Qırım.Aqiqat mühbiri bergen malümatqa köre, Aqmescit bütünley elektroteminlevsiz qaldı, Canköy ve diger şeerlerden de bu kibi haberler kele.
Onıñ malümatına köre, Qırım qarma-qarışıqlıqqa bata, hususan bunı sfetoforlar çalışmağan yarımadanıñ yollarında körmek mümkün.
«Svetoforlar çalışmay, yol areketini idare etkenler öz vazifeni becerep olamaylar, Aqmescit soqaqlarında müthiş tıqanıqlıqlar, atta qazalar yüz bere»,– dey Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Krımenergoda» vaziyetni ögrenmek imkânsız, kol-merkeziniñ telefonlarına kimse cevap bermey.
Dekabr 23 künü «Krımenergo» şirketi kene de qazaiy söndürüv cedvelini işletti.
Aynı vaqıtta, Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov Rusiye ve Ukraina arasında Qırım yarımadasına eletroenergiyanıñ berilüvi aqqında añlaşmanıñ qabul etilgenini bildirdi.


text:
İyünniñ 17-si cumaertesi künü Bahçasarayda qırımtatar halqınıñ yetekçilerinden biri olğan İlmi Umerov ve onıñ dört qardaşı mübarek Ramazan ayında musulmanlar içün iftar teşkil etecekler. İftarğa qorantanıñ dost-eşi ve bütün bahçasaraylılar davet etile. Bu aqta Umerov özüniñ Facebook saifesinde yazmaqta.
«Yarın, iyünniñ 17-nde bahçasaraynıñ 6-ncı mikrorayonındaki camide bizler, bei ağa-qardaş olaraq (İlmi, Bekir, Femi, Reşat, Ruslan) iftar keçiremiz. Bahçasaraylılarnen beraber qarantamıznı tanığanlarnı davet etemiz» – dep yaza Umerov.
2017 senesi Ramazan ayındaki musulmanlarnıñ orazası mayısnıñ 26-ndan iyünniñ 24-ne qadar devam etecek.
Aman-aman bir ay devamında, İslâm dinini kütkenlerniñ episi, kün devamında aş aşamaqtan, suv ve tütün içmekten vazgeçerek oraza tutması farz. Er aqşam oraza saati bitken soñ, iftar yapılır – yani Ramazan ayındaki aqşam yemegi aşalır. İftar yerli saatqa köre, aqşam namazı vaqtın doğru kele.


text:
Qırım uquq qoruyıcı gruppasınıñ malümatına köre, Qırım Rusiye ükümetiniñ Emek ve içtimaiy qoruv nazirligi Qırım akimiyetiniñ icraiy organlarından işçiler – Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları aqqında malümatnı toplamağa talap etti.
Uquq qoruyıcılarnıñ malümatına köre, Qırım nazirligi Rusiye Emek nazirliginiñ mektübine esaslana, kopyasını aşkâr ete.
«Türkiye vatandaşlarınıñ celp etilmesi boyunca telkiflerniñ berilmesi aqqında» mektübinde nazirlik Qırım icraiy komitetlerinden Türkiye vatandaşları çalışqan teşkilâtlardan sorav mektüplerini toplamağa talap ete.
«Toplanılğan malümat arasında: 2016 senesiTy kerek olğan hadimlerniñ, şu cümleden Türkiye vatandaşlarınıñ ve işçilerniñ – Türkiye vatandaşlarınıñ miqdarı. Böyle malümatnı Rusiye prezidentiniñ 2015 senesi noyabr 28 kününden № 583 «Rusiye Federatsiyasınıñ milliy havfsızlığınıñ teminlevi boyunca tedbirler ve Rusiye Federatsiyası vatandaşlarınıñ cinaiy ve diger qanunsız areketlerinden qoruvı ve Türkiye Cumhuriyetine qarşı mahsus iqtisadiy qararlarnıñ alınması aqqında» qararına esaslanıp toplaylar», – denile beyanatta.
Qırım uquq qoruyıcı gruppasınıñ reberi Olga Skripnik aytqanı kibi, işbu emir Türkiye vatandaşlarını iş tapuvı ve «mirgatsion» vesiqalarnıñ elde etüvi ceetinden ayırım yapuvını nazarda tuta.
«Kelecek sene Türkiye vatandaşlarınıñ iş faaliyeti içün vesiqalarnıñ berilmesi bayağı sıñırlanacaq. Qırımda, iqtisadiy saadan ğayrı, Türkiye vatandaşları tasil, medeniyet ve din saasında çalışa edi, islâm cemiyetiniñ vekilleri içün emiyeti büyük edi» – dedi Skripnik.
Gruppanıñ idarecisi Vissarion Aseyev dey ki, Qırımda böyle qararlarnıñ kirsetilmesi qırımtatarlarnıñ aqlarını da boza.
«Qırımda yaşağan ve çalışqan Türkiye vatandaşlarınıñ çoqusı qırımtatarlarıdır, Rusiye akimiyetiniñ Qırımda Türkiye vatandaşlarına nisbeten areketi neticesinde, Türkiye vatandaşları olğan qırımtatarlar tamır halqı temsilcileri kibi qavmiy Vatanında bulunmağa imkânından marum qalır» – dey Aseyev.
Qırımnıñ Emek ve içtimaiy siyaseti nazirliginiñ ya da Qırımnıñ Rusiye ükümeti vekilleriniñ bu aqta resmiy izaatı yoq.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin noyabr 28 künü Türkiye Cumhuriyetine qarşı sanktsiyalarnı kirsetecek fermannı imzaladı. Bunıñ ile yanvar 1-den Rusiye ve Türkiye arasında vizasız rejim lâğu etile, Rusiye Federatsiyası vatandaşlarına ise Türkiye Cumhuriyetiniñ ziyaretinden vazgeçmege tevsiye etilgen.
Moskva ve Ankara arasında munasebet Rusiyeniñ Suriye cenkine qarışmasından soñ bozulmağa başladı. Noyabr 24 künü Rusiye arbiy uçağı Türkiye ava boşluğına kirgeni vaqtında urıp tüşürilgeninden soñ işbu munasebetler daa da kergin oldı
Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenov yarımada ükümeti tarafından Türkiyege qarşı kirsetilecek cezalar aqqında bildirdi.


text:
Mahkeme hadimlerniñ federal hızmeti Aqmescitte, Radio, 4 adresi boyunca yerleşken Qırımda muhalif sayılğan «Çernomorskaya teleradiokompaniya» telekanalına kelip, mülkni apis etmekteler.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına telekanalnıñ adliyecisi Andrey Bespoyasnıy bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, bugün kündüz binağa Qırım Radiotelevizion merkeziniñ davanıñ amelge keçirilüvi boyunca Qırım Hocalıq mahkemesiniñ Çernomorskaya TRK-nıñ malükiniñ apis etüvi aqqında qararı ile formalı insanlar keldi.
«Qarar tünevin berildi, bugün ise olar onı endi bizge taqdim ettiler. Bu endi qanunsız arekettir, bizge onıñ ile tanış olmaq içün eñ azından bir kün bermek kerek ediler, – dey adliyeci. – Şimdi azbarda 30 hadim tura, içeri kirsetmeyler, qapığa kilit astılar. İçeri formalı insanlar buluna. Kimlerdir? Bizlerge özlerini tanıtmadılar. Eki kamera da bar edi, olar da bizge şeadetnamelerini köstermediler».
Bunıñ ile, onıñ sözlerine köre, insanlar hadimlerge bilgisayarlarnı söndürmemege emir ettiler.
Adliyeci tüşüne ki, RTPTs talapları temelsizdir. Bunı şusı tasdiqlay ki, mahkeme işbu talapnı üç kere red ete edi.
«Soñra olar bütün talaplarnı birleştirli ve mahkeme RTPTs şikâyetini bütünley qabul etti», – dedi adliyeci.
O şunı da qayd etti ki, telekompaniya bu qararğa itiraz bildirecek eken.
Öz başına ilân etilgen akimiyetiniñ ruporı Krıminform saytınıñ malümatına köre, mahkeme mülkni borclardan sebep apis etti. Söz tahminen 4 mln ruble aqqında kete.


text:
Rusiye Federatsiyasını temsil etken qırımlı-sabıq ukrain çempionı Emin Seferşayev Sarayevoda kadetler arasında yunan-roma küreşi boyunca Dünya çempionatınıñ finalına keçti, haber ete Qırım.Aqiqat.
Dünya çempionatı saytında bildirilgeni kibi, Emin Seferşayev 50 kg qadar yük kategoriyasında küreşti ve finalda İtalyadan kelgen Giovani Frenige yutquzdı.
Evel Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Emin Seferşayev Sırbistanda keçirilgen Avropa birinciliginde Rusiyeni temsil etip, altın medalni elde etken edi.
Emin Seferşayev Qırım işğalinden evel halqara yarışlarda Ukrainanı temsil ete edi. 2013 senesinde Seferşayev yunan-roma küreşi boyunca Dünya ve Avropa çempionatlarında ğalebe qazanğan edi. Bu ğalebeleri tuvğan şeerinde qayd etilgen edi: Keriçte «Altın grifon» şeer reytinginiñ taqdirlev merasiminde 15 yaşında Emin Seferşayev «Yıl insanı» unvanını aldı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı Refat Çubarov oktâbr 28 künü öz Facebook saifesinde Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ qararını aşkâr etti. Qararda Meclis başınıñ ğıyabiy apis etilmesi aqqında söz kete.
«Aqmescit şeeriniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ 2015 senesi oktâbr altısında qabul etken qararına binayen, men «RF CK 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca qabaatlanğan şahıs olaraq, 2 aylıq apis cezasına oğrayım». Buña sebep Qırım ve Aqyar boyunca Rusiyeniñ FSB idaresiniñ taqiqat bölüginiñ mahkemesine muracaat oldı», – yazdı Çubarov.
Qırımda mahkeme ve uquq qoruyıcı organları Çubarovnıñ ğıyabiy apisi aqqında bildirmeyler.
Evel Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya bildirgeni kibi, Qırımda rusiyeli FSB idaresiniñ taqiqat komiteti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı cinaiy işni açqan eken. Onıñ sözlerine köre, cinaiy işni devletniñ topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruvlar iyun açtılar.
Evel Çubarovğa Rusiye territoriyasına ve onıñ tarafından işğal etilgen Qırımğa kirişni 5 yılğa yasaq ettiler.


text:
Kaлып:Baş bit/Waqiğalar/8 iyül
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Bu tatar Wikipediäseneñ 2012 yılnıñ 24 dekäberendä Tatarstan Respublikası Däwlät Sovetı tarafınnan tatar teleneñ räsmi latin imläsı bularaq bilgelängän yazılışlı Baş bitenä saylanıp urnaştırılğan können waqiğaları qalıbı.
Başqa mäğlümatlar öçen 8 iyül biten qara.
Bäyrämnär häm istälekle könnär:
Rusiä Federatsiäsendä Ğailä, söyü häm tuğrılıq köne (ru)
Waqiğalar[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tuular[Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- 1920 — tatar yazuçısı Cäwad Tärcemanov.
- 1937 — Albert Fätxi, borınğı tatar ädäbiäte belgeçe.


text:
Putin Dağıstanlı boksyernı qabul itte
Xäbib Nurmöxämmätovnıň ciňüe bar dönyağa işetelde
Dağıstanlı boksyer Xäbib Nurmöxämmätovnıň ciňüe bar dönyağa işetelde.
Ul Las Vegastağı çitlek köräşendä başta İslam dinen, annarı ile häm ğailäsen mısqıllağan İrlandiyale boksyer McGregornı nakaut itte, soňınnan törkemenä höcüm itep, bar dönya kön tärtibenä kilgän ide.
Qatnaş suğışu texnologiyaläre matçında üz däräcäsen saqlap qalğan sportçı Rusiyä Federaŝiyase däwlät başlığı belän küreşte.
Ul’yanovsk şähärendä uzğan oçraşuda Putin Nurmöxämmädovnı ciňüe belän täbrik itte.
Xäbibneň Rusiyä watandaşı buluın xäterlätkän Putin üzen yaqınnan küzätep baruların äytte.
Rusiyä ilbaşı sportnın duslıq çarası buluın belderep, sportçıdan köndäşläre belän yaxşı mönäsäbätlär qoruın soradı.
Nurmöxämmädov isä: “İlem, ğailämne mısqıllağan McGregordan ayırmalı bularaq yaxşı totış kürsätüemä qaramastan barı tik ring çitenä çığuımnı söyläşälär. Läkin min däräcäle totış kürsättem,” – dide.


text:
Ukraina Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ halqara mahkemesine işiniñ esası baqılmazdan evel Rusiyege qarşı tedbir almağa rica ete. Bunı öz çıqışında Ukrain eyetiniñ reberi olğan kraUkraina Tışqı işler naziriniñ müavini Yelena Zerkal dedi, bildire Ukraina Haberleri.
«Keri çevirilmesi mümkün olamağan telükenen qarşılaşqan ukrain halqı içün, men sizlerni vaqıtınce çare baqmañızñı rica etem», – dedi Zerkal.
Nazir muavini Şarqiy Ukrainada cenkâverler tarafından daa çoq ateş açılğanını bildirdi ve bu, onıñ sözlerne köre, qanunsız şekillengen arbiylerge Rusiye tarafından daima silâ ketirilgenini köstere.
Ondan da ğayrı, Zerkal BMT Halqara mahkemesini işğal olunğan Qırımda Rusiye tarafından insan aqları bozğanı, işğalci akimiyet tarafından qırımtatarlarğa qarşı zulum yapılğanından haberdar etti.
Bunen beraber, Zerkal 2014 senesi iyülde Donetsk vilâyetinde yüz bergen Malaysia Airlines uçağınıñ qazasını, Avdeyevkada vaziyet mürekkepleşkenini, ayrıca, cenkâverler tarafından al etici infrostruktrasınına ateş açılması, Donbasta OSCE mahsus nezaret missiyasınıñ nezaretçilerine areket serbestlginiñ sıñırlağañıñı hatırlattı.
Birinci eki kün devamında taraflar dava boyunca öz fikirlerini bildirmeli, nevbetteki eki künde – nazar noqtalarınıñ soñkileri bildirilecek.
Mahkemeniñ matbuat hızmetiniñ bergen malümatına köre, tedbirde bulunmaq içün 70 yaqın kütleviy haber vastaları ruhset aldı.
Rusiye Qırımnı zapt etken soñ Donbasta silâlı çatışma devam ete, onıñ neticesinde, BM malümatına köre, aman-aman 10 000 insan elâk oldı. Ukraina ve Ğarp, Rusiyeni separatistlerge qoltutqanı ile qabaatlaylar. Kreml bunı inkâr etip, Donbassta Rusiye «göñüllileri» bar ola bile, dep bildire.


text:
Prezident Nursultan Nazarbaev Almuta şähiriniŋ hakimi Bauırjan Baybekni qobul qildi, däp hävärlidi Prezidentniŋ Mätbuat hizmiti. Qazaqstan Prezidentiniŋ Almutidiki rezidentsiyasidä štkän uçrişiş davamida Bauırjan Baybek Dšlät rähbirigä şähärniŋ iҗtimaiy-ihtisadiy täräqqiyati boyiçä atquruluvatqan işlar häqqidä hesavat bärdi. Nursultan Nazarbaev Almutiniŋ җumhuriyät ihtisadida muhim rol' atquridiğanliğini täkitläp, şähärniŋ täräqqiyat mäsililirini dayim diqqät näziridä tutuvatqanliğini eytti.
– Ägär şähär ahalisi 2 million adämdin aşsa, u ihtisadiy turğidin šzini šzi toluq täminläydu. Şähärniŋ täräqqiyati yeŋi imkaniyätlärni päyda qilip, kiçik vä ottura tiҗarätniŋ rivaҗlinişiğa yol açidu. Moşundaq şähärlär hamäşiyasizla güllinip, elimizniŋ täräqqiyatiğa ülüş qoşidu, – dedi Prezident.
Qazaqstan Prezidenti Almutini gaz bilän täminläş vä uniŋ ekologiyasini yahşilaş mäsililirigä diqqät bšldi.
– Bizgä elektr stantsiyaliri bilän turuşluq šylärni gaz bilän täminläş, җämiyätlik vä şähsiy avtomobil'larni gazğa štküzüş yšnilişidä işlarni davamlaşturuş haҗät. Keläçäktä Almuta vä Astanada päqät elektromobil'lar maŋidiğan bolidu, – dedi Dšlät rähbiri.
Almuta şähiriniŋ hakimi Prezidentqa şähärdiki avtomobil'larğa beğişlanğan çoŋ aylanma yol quruluşiniŋ başlanğanliğini eytip, uniŋğa 1,5 milliard AQŞ dolliri kšlämidä investitsiya җälip qilinğanliğini täkitlidi.
– Bu layihä ämälgä aşurulğandin keyin şähär transportini 40 — 60 miŋ avtomobil'ğa azaytiş imkaniyitini beridu. U şähärniŋ ekologiyalik ähvalini yahşilap, Almutiniŋ transport-logistika sistemisini «Ğärbiy Evropa – Ğärbiy Hitay» sistemisiğa qoşidu, – dedi Bauırjan Baybek.
Şuniŋ bilän billä uçrişiş davamida sanaät orunlirini şähär sirtiğa kšçiriş mäsililiri, grajdanlarniŋ iҗtimaiy turğidin täminati naçar toplirini turuşluq šy bilän täminläş boyiçä Almuta şähiri hakimiyitiniŋ ämälgä aşuruvatqan işliri muhakimä qilindi.
Uçrişiş ahirida Nursultan Nazarbaev Almuta şähiriniŋ buniŋdin keyinki täräqqiyatiğa munasivätlik birqatar eniq tapşurmilarni bärdi.
Dšlät rähbiri Nursultan Nazarbaev Amerika Qoşma Ştatliriniŋ Qazaqstan Җumhuriyitidiki Pävquladdä vä Toluq hoquqluq älçisi Djordj Krol bilän uçraşti, däp hävärlidi Prezidentniŋ Mätbuat hizmiti.
Dšlät rähbiri Nursultan Nazarbaev Djordj Krolniŋ Qazaqstan Җumhuriyiti vä AQŞ arisidiki ikkitäräplimä munasivätlärni täräqqiy ätküzüştä alahidä rol' atquridiğanliğini täkitläp, bügünki uçrişiş Qazaqstan Prezidentiniŋ AQŞqa räsmiy säpiri harpisida štüvatqanliğini qäyt qildi.
26 jil içidä bizniŋ dšlätlirimiz arisida šzara dostluq munasivät ornap, 70tin oşuq dšlätlärara, hškümätara vä mähkimilärara şärtnamilärgä qol qoyuldi, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Uçrişiş davamida Prezident AQŞ Prezidenti D.Tramp bilän billä strategiyalik hämkarliqniŋ asasiy yšnilişliridä, şuniŋ içidä terrorizmğa qarşi küräştä, yadroluq qural-yaraqni tarqatmasliq rejimini küçäytiş sahasida, şundaqla soda-ihtisat häm investitsiyalik hämkarliq dairisini buniŋdin keyinmu käŋäytiş yolida qolğa kältürülgän şärtnamilärniŋ ähmiyitini alahidä qäyt qildi.
Qazaqstanda Amerika kapitaliniŋ qatnişişi bilän 500gä yeqin kompaniya işlävatidu. Şularniŋ 140tin oşuği – birläşkän mähkimilär. Ular tovar çiqirip, mähsulatlirini başqa dšlätlärgä eksport qiliş bilän şuğullinidu, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Djordj Krol Qazaqstan Җumhuriyitidiki diplomatiyalik paaliyitigä aliy baha bärgini üçün Nursultan Nazarbaevqa täşäkkür izhar qilip, Qazaqstan Prezidentiniŋ aldiki säpiriniŋ ikki dšlät arisidiki munasivätni tehimu küçäytidiğanliğiğa işänçä bildürdi.


text:
Bo senede Romanya Müslüman Tatar Türklerĭ Demokrat Bĭrlĭgĭ Numan Çelebi Cihan’nıñ ölümĭn 96. yıldönümĭ münasebetĭ men Köstencĭ camĭlerĭnde anıma törenlerĭ tertĭpledĭ. Faaliyet sırasında RMTTDB Köstencĭ Şubesĭ’nĭñ temsilcilerĭ Numan Çelebi Cihan’nıñ hayatı hakkında bĭlgĭ berdĭler, imamlar Kur’an Kerim okıp, dua ettĭler.
Memet Faruk, Nusfet Şaganai, Aydın Ablez ve Erol Menadil bo faaliyette Numan Çelebi Cihan’nıñ hayatı hakkında bĭlgĭ bergen temsilcilerĭmĭzdĭr.
Numan Çelebi Cihan (1885-1918) – şeit ketken Kırımtatar milliy kahramanıdır. Kırım Musulmanlarınıñ müftĭsĭ, siyasetçĭ, şair, Bĭrĭncĭ Kırımtatar Milliy Kurultayı prezidiumınıñ azası, Kırım Halk Cumhuriyetĭnĭñ ükümet reisĭ.
13 Aralık 1917 tarihĭnde Bahçesaray’da Kırım Tatarların Milliy Kurultayı toplandı. Kurultay, Kırım’ın bagımsızlıgın ilan ettĭ. Bu kurultayda Kırım Müftüsĭ Numan Çelebi Cihan, Devlet Başkanı saylandı. Milliy hükümetĭn kabinesĭ oluştırıldı.
1918 yılında Rus orduları Kırım’ı işkal ettĭ. Devlet başkanı Numan Çelebi Cihan tutuklandı. 23 Şubat 1918 tarihĭnde tutulduktan soñra, Akyar’da kurşuga tĭzĭlĭp ottırıldı. Cesedĭ Karadeñĭz’ge atıldı.


text:
Rusiye Federal migratsion hızmetiniñ (FMH) hadimleri oktâbrniñ 11-nde saba Qarasuvbazardaki şahsiy evde tintüv keçirip, «gizli migrantlarnı» qıdırğan eken. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi bildire.
Olarnıñ malümatına köre, tintüv Ali Kuroşnıñ evinde yapıldı. O, «Vad» şirketiniñ işçilerine binanı kirağa bere. Kuroşnıñ aytqanına köre, Rusiye FMH hadimleri «vesiqalarnı teşkerdi».
«İşbu tedbirler Lugansk, Donetsk, Ermenistan ve Azerbaycandan kelgen qanunsız migrantlarnı tapmaq içün keçirildi, 50-ge yaqın insan tutuldı. Qırım Cumhuriyetinde bulunğanlarınıñ qanunğa uyması ve iş izniniñ bar olması teşkerilecektir», – dep aytıla haberde.
Haber etile ki, FMH hadimleri Ali Kuroşnıñ bir de bir bozuvını qayd etmedi.
Bu malümatnı Qırım.Aqiqatqa qırımtatar milliy areketiniñ faali Zair Smedlâyev isbatladı.
Rusiye uquq qoruyıcılarınıñ izaatları yoq.
Oktâbrniñ 11-nde saba qırımtatar milliy areketiniñ faalleri Qarasuvbazarda keçirilgen tintüv aqqında bildirdi.
Qırım ilhaqından soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqası olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirmege başladı.


text:
Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ sabıq komandanı, vitse-admiral Serhiy Hayduk, ilhaq etilgen Qırımdan Ukrainanıñ arbiy tehnikası qaytarılmazdan evel onıñ maliy-iqtisadiy qıymeti kesilmek kerek, dep tüşüne. Bu fikirni Hayduk yanvarniñ 12-sinde Qırım.Aqiqat içün bergen izaatlarda bildirdi.
Eñ esası, teren maliy-iqtisadiy qıymet kesüv yapılmaq kerek. Anda bulunğan tehnikanıñ qalımtı qıymeti miqdarı ne derecede adekvat ve o, mal-mülkniñ çalışqan alğa qaytarılması ya da modernizatsiyası içün kerek olğan paranıñ miqdarınen teñeştirile bilecekmi, baqmaq kerek.
Onıñ aytqanına köre, Qırımda bulunğan tehnika ve silânıñ 70-80%-ı Rusiyede ve ecnebiy devletlerde istisal etildi.
Sabıq Ukraina ADQ komandanı: «Bu yerde bir sual doğa: biz onı çalışqan alğa qaytarmaq içün ithalni deñiştirüv sanayılaştırımasına (importozameşçeniyege) ne derecede azırmız? Sualler cevaplardan daa çoq», – dep ilâve etti.
Serhiy Hayduk 2014 senesi martnıñ 7-sinden 2016 senesi aprelniñ 15-ne qadar Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ komandanı edi. Martnıñ 2-7 künleri arasında o, ADQ komandanı vazifesini vaqtınca eda etti.
Yanvarnıñ 11-nde Rusiye presidenti Vladimir Putin, Rusiyeniñ ilhaq etilgen Qırımdan Ukrainağa onıñ arbiy tehnikasını qaytarmağa azır olğanını bildirdi.
Buña cevaben Ukraina Silâlı quvetleriniñ Arbiy deñiz quvetleri komandanı İhor Voronçenko, Putinniñ tehnikanı qaytarmaq teklifi boyunca Ukraina rehberleri qarar berecek, dedi.
2017 senesiniñ dekabrinde sabıq Ukraina halq deputatı Andrey Sençenko, 2014 senesinde, Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaq etilmesi esnasında, yarımadadan silâlarnıñ çıqarılması ve arbiy hadimlerniñ qorantaları ile kursantlarnıñ evakuatsiya etilmesi aqqında muzakereler etkenini söylegen edi. Onıñ aytqanına köre, o, 3502 miqdarda arbiy tehnika ve silânıñ çıqarılmasını temin etti. Olarnıñ soñki qısmı 2014 senesi iyünniñ 16-sında yüklenip çıqarılğan edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina vizalı rejimniñ kirsetilmesi aqqında qarar alsa, Kremlinde «Rusiyeniñ menfaatlarını közge alıp» tedbir köreceklerini vade eteler.
«Sade adamlarnıñ aqlarını biraz sıñırlamağa qarar alsalar, ve eger de viza rejim kirsetilse, soñ, elbette ki, bu vaziyet baqılacaq ve rus tarafı öz menfaatları içün kârlı sayğan qararlarnı alacaq», – dedi Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov.
Bu afta başında Ukraina Yuqarı Rada Yolbaşçısı Andriy Parubiy uyğunlaşuv toplaşuvı devamında deputatlarğa Rusiye ile vizalı rejimnı kirsetmek meselesini baqmağa teklif etken edi. Rusiyege şahsiy niyetlerinen kelgen «Ukrinform» ukrain agentliginiñ muhbiri Roman Suşenko, Moskva şeerinde yaqalanıp, «casuslıqta» qabaatlanğan soñ Parubiy böyle beyanatnen çıqtı.
Oktâbr 6 künü Yuqarı Rada kün mevzularına kirsetilgen bu sualni, yani Rusiye ile vizalı rejimniñ qullanılması meselesini, öyle de baqmadı.


text:
Säwir 19, 2016 | avtor shalqar
Türki atawınıñ ïmperïyalardıñ qulağına türpideý tïip kelwiniñ sebebi ol kötergen şañıraq nemese ulıstıq orda öz qoltığına köp eldi jïnap qana
Mamır 26, 2015 | avtor shalqar
Nïderland koroldiginiñ Amsterdam qalasında 23-24 mamırda Ewropa qazaqtarınıñ
Nawrız 10, 2015 | avtor shalqar
«Nurlı jol» bağdarlaması ayasında turğındarğa jaña päterdiñ kilti 20 nawrızda tapsırıladı. Bul twralı bügin «Bäýterek» ulttıq basqarwşı xoldïnginiñ» basşısı
Nawrız 10, 2015 | avtor shalqar
Jastaýınan tağdırdıñ tawqımetin körip ösken Türkïyadağı qandasımız Merve Qaraqol qïındıqqa qaýısqan emes. Ol jarıq dünïege saw bolıp kelip, on jasında
Qañtar 16, 2015 | avtor shalqar
– Erşim, atajurtqa xoş keldiñiz. Äñgimemizdi aldımen öziñniñ twğan jer, ösken ortañnan bastasaq? – Men 1978 jılı QXR-ŞUAR-nıñ Sanjı
Qañtar 16, 2015 | avtor shalqar
Erğalï Zaxanulı – 1973 jılı aqpanda Qıtaýdıñ Sanjı qalası, Aşılı awılında dünïege kelgen. Qıtatý elinde ötken türli än baýqawlarınıñ jeñimpazı,
Jeltoqsan 8, 2014 | avtor shalqar
«Öner – twada qanmen, ana sütimen keledi» degenge öz basım senemin. Şındığına kelsek,
Jeltoqsan 5, 2014 | avtor shalqar
Zardıxan Qïnayatulı Xalıqaralıq köş tabïğï twındı emes. Ol köbinde dünïe jüzin qamtığan qaqtığıs, töñkeris, älewmettik tolqınıstar, ïmperïyalardıñ ıdırawı sïyaqtı sayasï
Qaraşa 25, 2014 | avtor shalqar
Zardıxan Qïnayatulı Moñğolïyadağı qazaqtar twralı şet eldik Ğalımdar jazğan ğılımï ädebïetter. 1.1. Lïnda Benson (Linda Benson), Ïngvar Svanverg (Jngvar Svanberg)
Qazan 15, 2014 | avtor shalqar
Maxmwt Baştaş (Norvegïya), Japar Şadkam (Ïran), Qayum Kesïjï (Germanïya, Myunxen), Şuğaýıp Erol (Germanïya, Keln)


text:
Qazaq äni meni qay jerge, qay qiırğa aparmadı. Äli de… äli de jol üstindemin. Tağı bir üzik sırdı aytqalı otırmın. Şıñjan qazaqtarınıñ ataqtı änşisi Hamit Isqaqwlı köp tolğandıra beretin-di. Ol Almatığa bir-eki ret keldi. Sol künderde köp şırqağan änniñ biri beymälim «Jiırma bes» äni edi.
Al bir küni Almatıda bir otırıs üstinde osı «Jiırma bestiñ» sözin aytıp otırğanımda, jazuşı Änes Saraev tebirene söylep: «Men däl osı nwsqanı Aqmola jağında qayın jwrtıma bir barğan saparımda sondağı bir köne közderdiñ «ou, bwl Şortanbaydıñ äni ğoy» degen sözin estidim,-dedi. Bwl oylandıratın söz. Qatıgez mezgilden qanşa qiyastıq körse de, Şortanbay tügil olardıñ ar jağındağı iriler, Bwqar jırau, Aqtamberdilerdiñ tolğauları wmıtıldı da, wmıtılmadı ğoy. Şortanbaydıñda sözi dualı söz. Ol da el jüreginde. Asılı, el tegin söylemeydi. Osı «Jiırma bestiñ» är şumağı üzilip tüsken gauharday kädimgi qara öleñ bolıp, är kez oqıs aytılıp ta jürdi ğoy. Al, endi qaraköz Şıñjañnıñ asqaq änşisi Hamit onı twtas bir tolğau etip tañğaldırdı. Onı osı qalpında Şortanbaydıñ «Jiırma besi» dese, öz asılın özine qimaytın jwrt «joq» dep bas şayqar ma eken, qayter eken. Ne qılsa, da bwl – Şortanbaydıñ ühilegen zor ruhınıñ şarşaulı äm qwştar lebin sezdiretin bir tılsım dünie. Bir ğajabı, Hamit Şortanbaydıñ bwl änin Qazaqsatnnan alıp qaytıp edim dedi. Hamitpen Ürimşiden jüzdesuim 1993 jıldıñ aqpanı edi.
Hamit onı alğaş ret Janäbildiñ rezidenciyasında, odan keyin Jwmağalidıñ üyinde otırısta tolğap berdi. Şınında ol biz biletin «Jiırma besterden» mülde bölek, terme tärizdi me, jo-joq, odan da tereñ tolğau türinde orındaldı. Bir qızıq jay, öleñ qwrılısı kädimgi on bir buın, yağni qara öleñniñ däl özi. Mazmwnı – filosofiyalıq oylar, ğaqliya, ösiet söz. Äuezi – änniñ bitimnen göri, şwbırta jöneletin tolğau, al än degizetin jeri – äygili «Jiırma bestiñ» qayırmasınday qayırılatın iirimi. Hamit änniñ osı qayırmasına deyingi şwbırğan äuendi eki şumaqqa sıyğızğan. Qayırma osı eki şumaqtan keyin qaytalanıp otıradı. Bwl – ömirlik mısaldı köbirek pälsapa etkisi kelip, köp söz aytıp şığudı közdegen änişiniñ tapqırlığı. Bälkim, ol än o basta da solay aytılğan şığar. Jäne eki şumaqtı qosıp bir-aq aytu – qayırmanıñ kürdeli qwrılısınıñ auırlığınan tuuı mümkin. Ol qayırmanı bir şumaqtan keyin qayırıp otırsa, änşiniñ jiger-quatın üş-tört şumaqqa ğana jeter edi. Al Hamit aytıp jürgen nwsqadağı oy bayağı «Jiırma bestiñ» törteuin qamtitın ülken tolğau bop, qayırma segiz ret qaytanudıñ ornına üş-aq ret qaytalanadı.
Sırt qarağanda, osı egiz şumaqtardı şwbırta beruge bolatın siyaqtı. Tolğaudıñ tabiğatı da solay ğoy. Al Hamit änşi bar salmaqtı, tereñ oydı segiz şumaqqa tolımdı etip, onı bükil ömiriniñ özegine aynaldırıp, «Ölgen soñ jılağannıñ keregi ne» dep, öziñniñ de, özgeniñde barqın aytıp bitiredi ändi.
Osı segiz şumaqtıñ är şumağı dästürli qara öleñ bop, özinşe derbes ömir süre beredi. Öytkeni, bir şumaq – bir-bir oy. Bir ğajabı, bwl segiz şumaq – bir kökirekten bir-aq aqtarılğan oy tolqındarı sekildi twtas bir dünie. Ol köne fol'klorlıq nwsqadan göri oyşıl aqın, ne sal-seriniñ tolğanısına wqsaydı. Jüyeli oy tizbegi parasat twjırımına tirelip toqtaydı. Aytam degenin aytıp tınadı. Bäri-bärin jiırma bestey tätti, armandı däurenniñ mezgilimen ölşep, oy tarazısına saladı.
Än qayırmasınıñ ölşemi, qwrılısı Arqağa ğana ayan «Jiırma besterdiñ» tosın nwsqasın tanıtqanday boldı.
«Jiırma bes» äni
Sauğanmen jalğız siır irkit bolmas,
Önerdi boyğa bitken irkip bolmas.
Mısalı, är närseniñ bäri sonday,
Qañqıldap qara qarğa bürkit bolmas.
It qızıl bolğanmenen tülki bolmas,
Oynaqtap siır ürkip jılqı bolmas.
Mısalı, är närseniñ bäri sonday,
Ağaşqa sayası joq bwlbwl qonbas.
Qayırması
Ahau, ötti-au zaman,
Hoş bol, aman, jiırma bes
Qayta aynalıp kelmes mağan.
Jabıdan ayğır salma, jaldı eken dep,
Jamanmen joldas bolma, maldı eken dep.
Jüyrikti jol üstine tastap ketpe,
Qan tüsip ayağınan qaldı eken dep.
Jabıdan jüyrik şıqpas baptağanmen,
Jamannan asıl şıqpas maqtağanmen.
Itelgi qayırsañ da tülki almaydı,
Altındap tomağasın qaptağanmen.
Qayırması
Ölgen soñ arıstannan tışqan artıq,
Meyirimsiz jaman dostan dwşpan artıq.
Qolına key jamannıñ altın tüsse,
Qadirin bile almaydı mıstan artıq.
Kisi emes, kisi artınan jamandağan,
Dos emes, dos köñilin taba almağan.
Qolına key jamannıñ twlpar tüsse,
Qandırıp taqım qwrışın şaba almağan.
Qayırması
Jaqsı atqa jasıq temir tağa bolmas,
It teri ilegenmen jağa bolmas.
Ülgisiz ülkenderdi ürleseñ de,
Qarını qampayğanmen ağa bolmas.
Jaylauda sän bolmaydı jaylamasa,
Bolmay ma qwlın asau baylamasa.
Ölgen soñ jılağannıñ keregi ne,
Tirlikte birin-biri sıylamasa.
Qayırması
Şortanbay Qanaywlı «Qay zaman?» Astana -2011 jıl
220-221 better
İliya JAQANOV


text:
Venger tili
Venger tili — (o'z atı: Magyar) vengerler tili. Fin-ugor tilleri toparının' ugor bo'limine kiredi. Ol ko'binshe Vengriyanın' o'zinde ha'm ol menen shegaralas bolg'an Rumıniya, Chexiya, Slovakiya, Serbiya ha'm Ukrainanın' Zakarpate wa'layatlarında tarqalg'an. Venger tilinde 14,83 mln. adam so'ylesedi.
Venger tili fonetikası ushın u'nlilerdin' ha'm palatal, ha'm labial uyg'ınlasıwı gu'zetiledi. Bul ha'diyse so'z negizlerinde qosımsha arttırılg'anda gu'zetiledi. morfologik jaqtan qaralsa agglyutinativ. atlar san (birlik ha'm ko'plik), kelisim (20 g'a jaqın) menen tu'rlenedi. Olarda grammatik parıq joq. Spat ha'm sanlar basqa so'zler menen birlesiw arqalı birigedi. atlar suffiks ha'm negizler birigiwi arqalı jasaladı. Feller san (birlik ha'm ko'plik), u'sh shaxe, u'sh zaman, (anıqlıq, bu'yrıq, sha'rt) penen tu'slenedi. Ja'rdemshi so'zler — ko'mekshi, baylawshı, ju'klemeler, anıq ha'm gu'man artikllerinen ibarat. Leksikasında ko'pg'ana tu'rkiy ha'm nemis tillarinen o'zlesken so'zler bar.
Venger tili jazba estelikleri 14-a. dın' 2-yarmına tiyisli bolıp, qabir taslarında ushraydı. 17-a. den venger a'debiy tili rawajlana baslag'an. Jazıwı latın alifbesi tiykarında jazıladı.
Siltemeler[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
- BeHrepckий языk. KpyrocBeT.
- BeHrepckий языk. БCЭ
- Pyccko-BeHrepckий cлoBapb
- AHrлийcko-BeHrepckий cлoBapb


text:
Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya Saq rayonınıñ 30 yaşında sakinine qarşı açılğan natsizm teşviqatı aqqında cinaiy işniñ qabaat qararını tasdıqladı.
Bunı Qırım prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildire.
Qabaatlanğan kişi «milletçi-radikal baqışlarınıñ tarafdarı olıp», «Vkontakte» içtimaiy ağındaki şahsiy saifesinde diger millet vekillerine nisbeten nefret ve duşmanlıq olmasına sebep ola bilgen malümatlar, em de natsizm timsallerini yerleştirdi, dep bildire matbuat hızmeti.
Prokuraturada berilgen malümatqa köre, bunıñ kibi areketler Rusiye Federatsiyası Cinaiy Kodeksiniñ 282-nci maddesi 1-inci qısımında qayd etilgen cinayet – nefret ya da duşmanlıqqa yol berüv – yaptı.
Cinaiy iş mahkemege yollanıldı.


text:
Stepnogor qalasında ardagerlerge arnalğan klassïkalıq mwzıka koncerti ötti (FOTO)
Qart adamdar men mügedekterdi qoldaw ay`lığı ayasında «Vremen svyazwyuşşaya nïtʹ» respwblïkalıq qay`ırımdılıq jobasınıñ uy`ımdastırwımen Stepnogor qalasında klassïkalıq mwzıka koncerti ötti, dep xabarlay`dı BNews.kz tilşisi.
Bes jıl burın Qazaqstanda Ulı Otan soğısı ardagerlerine arnalğan «Vremen svyazwyuşşaya nïtʹ» jobası öz jumısın bastap edi. Jobanıñ bastı maqsatı – mwzıka öneriniñ qudiretti küşi arqılı urpaqtar sabaqtastığın nığay`tıp, «ülkenge – qurmet, kişige – izet» dästürin jalğastırw.
Jobanıñ uy`ımdastırwşıları – «Degdar» gwmanïtarlıq qorı men «JTI» kompanïyası. Al bastama avtorı «Degdar» qorı keñesiniñ törağası – Darïğa Nazarbaeva.
«Bizdiñ ortaq mindetimiz bar. Ol – Ulı Otan soğısı ardagerlerine barınşa qurmet pen maxabbatımızdı bildirw. Sondıqtan jıl say`ın merekelik şaralardan bölek, ardagerlerdi azıq-tülikpen qamtamasız etw jumıstarın da qatar jürgizemiz. Jobamızdıñ 5 jıldıq tarïxında 4 567 soğıs ardagerin quttıqtadıq», - dey`di akcïya uy`ımdastırwşıları.
«Degdar» qorınınıñ aqparatı boy`ınşa: Qazaqstannıñ 20 şaqtı qalası jobağa belsendi qatısqan. Ötkizilgen şaralar jay`ında tipti bey`nefïlʹm de tüsirilgen.
«Vremen svyazwyuşşaya nïtʹ» jobası Stepnogor qalasında Qazaqstannıñ klassïkalıq mwzıka tanımal şeberlerin qabıldadı. Koncertte Tïmwr Wrmançeev, Erkebulan Saparbaev, Ermek Qurmanaev, Azat Mälik, Dastan Balağumırov sındı saxna sañlaqtarı öner körsetti.
Stepnogor qalasınıñ basşısı Änwar Kümpekeev barşa qala turğındarı atınan öner körsetwşilerge alğıs bildirdi.


text:
Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksenov ATR qırımtatar telekanalınıñ saibi Lenur İslâmovğa nisbeten Rusiye mahsus hızmetleriniñ areketlerini aqladı. Onıñ fikrine köre, bu İslâmovnıñ Qırımğa qıtaiy Ukrainadan mal ve elektrik energiyasınıñ ketirilmesini blok etmek çağıruvlarına «adaletli» cevap.
«Qırımnıñ İslâmov tarafından idare etilgen «qamaçavı» oña Qırımda ticaretni alıp barmağa keder etmey edi. Alem-aşkâre köstergen Rusiyege nefreti oña Rusiye vatandaşı olmağa keder etmey», – yazdı Aksenov Facebookta.
«İslâmov qırımlılarnı açlıqqa oğratmağa, suv, elektrika, zaruriy mahsulatsız qaldırmağa çağıra ve aynı zamanda cebini toldurmaq içün Qırımda aqça qazana. Alçaqlıq ve ruyakârlıqtır. Uquq qoruyıcı organlarnıñ areketleri – adaletniñ ğayrıdan tiklenmesidir», – dey o.
Saba noyabr 2 künü Qırımda ATR qırımtatar telekanalınıñ sabıq hadimleri – ATR telekanalınıñ muarriri olğan Lilâ Bucurova, sabıq baş müdiri Elzara İslâmovanıñ ve telekanal saibi Lenur İslâmov ana-babasınıñ evlerinde tintüvler keçirildi. Moskvada yaşağan İsâlmovnıñ tatası Lenaranıñ evini de tinteyler.
Qırım uquq qoruyıcı organlarınıñ işbu sebepten resmiy izaatları şimdilik yoqtır.
Aynı zamanda, Qırımnıñ Devlet milletler komitetiniñ başı Zaur Smirnov RİA Krım neşirine aytqanı kibi, İslâmov «Rusiyege qarşı ekstremist faaliyeti içün cevap bermeli».
Rusiye Merkeziy bankı saytında ATR telekanalınıñ saibi, iş adamı Lenur İslâmovnıñ «Just Bank» şirketiniñ bank ameliyatlarınıñ keçirilmesine litsenziyanıñ qaytarılması aqqında malümat peyda oldı.
Şimdi İslâmov qıtaiy Ukrainada yaşay ve sentâbr 20 künü başlanğan Qırım qamaçavınıñ teşebbüsçilerinden biri ola.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
Yarımadada,Rusiye izni olmağanından sebep, işini toqtatqan qırımtatar «Meydan» radiosı qıtaiy Ukrainada işine devam ete bile.
Bunı Qırım.Aqiqatqa ATR media-holdinginiñ saibi Lenur İslâmov bildirdi.
«Şimdi bu meseleni Milliy şura ile muzakere etemiz. Boşalğan nice sıqlıq bar. Biz işbu sıqlıqlarğa kirmege ister edik. Milliy şuranıñ qararını bekleymiz, ukrain mekteplerinde qırımtatar tili dersleriniñ alıp barılması ile beraber «Meydan» da Ukraina boyunca yayınlanmaq kerek», – dedi İslâmov.
«Biz er yerde olmalımız ve bizim aqqında er yerde aytmaq kerekler. Çünki qırımtatarlar – Ukrainanıñ güzel, aqıllı ve cazibeli qısmıdır», – qayd etti iş adamı.
Media-holdingge kirgen ATR, Lâle telekanalları, «Lider FM» radiosı kibi, «Meydan» radiostantsiyası da 2015 senesi aprel 1-de işğal etilgen Qırımda yayınlavını toqtattı. İyün 17-den ATR ve Lâle Kiyevden işlemege başladı, «Meydan» radiosını internetten diñlemege mümkün oldı.


text:
Avgust 30-da işğal etilgen Qırımnıñ Rusiyege boysunğan Yuqarı mahkemesiniñ «Çiygoznıñ işi» boyunca nevbetteki toplaşuvı yekünlendi.
Adliyeci Nikolay Polozovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgen malümatına binaen, toplaşuvda «malümat az edi», 2014 senesi fevral 26-da yüz bergen vaqialar neticesinde dört zararlanğan kişiden üçü Ahtem Çiygoznı körmedi.
«Olardan iç biri, bir kişiden ğayrı, Çiygoznı körmedi, bir şey haber etip olamay. Kobozev soyadlı adam qayd ete ki, o Çiygoznı kördi, onıñ qırımtatar tilinde emirler bergenini, bundan soñ adam sürüsi basım yapqanını kördi, amma o bu emirlerniñ manasını bilmey, çünki tilni añlamay. Olardan episi nasıldır yara aldı, biriniñ başına taş urdı, digeri yıqıldı ve onı adamlar taptadı, amma ciddiy aqibetler olmadı, daa biri özüni yaramay duydı, amma bu qaytqanda elektrik trende oldı», – dep ayttı adliyeci.
Polozovnıñ fikrince, zararlanğanlar Ahtem Çiygoznıñ areketleri ve fevral 26-da yüz bergen vaqialar arasında doğru bağnı tasdıqlamadı, bunen beraber, mahkemede sorğuğa çekilgenler «Çiygoznıñ kütleviy nizamsızlıqlarnıñ teşkil etilmesinen, cinaiy plannıñ tizilmesinen nasıl etip bağlı olğanını aytıp olamadı».
Bundan da ğayrı, adliyeci «Qırım samooboronası» areketlerinde uquq temeli olmağanını qayd etti.
«Körüne edi ki, mahkemeciler «halq quvetleri», «samooborona» faaliyetiniñ uquqiy temeli, bu «samooboronağa» kim ve nasıl bir temeline esaslanıp emir bergeni meselelerini alıp çıqarmağa tırışa», – dep ayttı Polozov.
Sentâbr ayına nevbetteki toplaşuvlarnıñ cedveli qabul etildi – olar aftada üç kere keçirilecek, nevbetteki toplaşuv sentâbr 1-de, cumaaqşamı künü olacaq.
Ahtem Çiygoz 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radası binası yanında Ukraina topraq bütünligine destek olaraq keçirilgen mitingde iştirak etkeni içün 2015 senesi yanvar ayında yaqalandı. İşğal etilgen Qırımnıñ rusiyeli ükümeti onı kütleviy nizamsızlıq yapqanında qabaatlay.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
21 YİGİRMİ BİRİNCİ DERS
· Evlâtlarımıznıñ kelecegi – ocanıñ qolunda
Oca – ögreticidir, er şeyni bilgen ve ögretken insandır. Türkiyede ocalarğa “ögretmen” deyler.
Bir rastkelişte esli-başlı yazıcılarımızdan biri til ocaları aqqında: “Ne bile o siziñ ocalarıñız” – dep, meni muğayttı. Böyle sözlerni bir kere daa avlaqtan eşitken edim. Bir talebeniñ babası da: “Oca özü bilmey, ne ögretecek o menim balama”, – dedi.
Añlaşılğanına köre bazı ocalarımıznıñ ustalıq seviyesi yüksek olmasa kerek yani yüksek degil, onıñ içün de böyle laflar yüre.
Bir derste talebe şiir oquy:
“Buña derler Yeşil ada,
Yüce mali – Çatırdağ…”.
Ocasından sorayım:
– “Mali” degeni ne?
– Bağışlañız, bilmeyim, – dey oca.
– Luğatta bar da! – deyim.
– Vay, men baqmadım.
– Ya luğatıñız barmı?
– Eskisi bar…, yañısını daa almadım.
– Talebe bu sözni bilemi?
– Aytamayım, soramadım, – dey oca.
– Ya talebege şiirni ezberlemege bergende böyle sözlerni añlatmaq kerek degilmi?
Oca utandı, yüzü qızardı.
Ebet, beş parmaq bir olmağanı kibi, ocalar da çeşit-çeşit ola. Lâkin oca adını taşığan soñ, yüksek seviyeli oca olmağa tırışmaq – şarttır. Oca özü, talebe kibi, bütün vaqıt oqup, ustalıq seviyesini arttırıp turmaq kerek. Aş aşağan kibi, yani künde üç kere (üç kere!) aş ağanımız kibi, iç olmağanda künde bir kere bir saat oqup, oca bilgisini arttırmaq kerek. Ocalarımız bu işni yapamı? Qana, keliñiz, er bir oca qolunı yüregi üstüne qoyıp, doğrusını aytsın, o er Allanıñ künü oquymı? Yazıq ki, oqumay. Künler kete – bilgi artmay, oca sıfatını coya.
Enver İzmaylov ne içün namlı gitaracı oldı? Men o insannıñ yaşlığından bilem. Künde ne qadar vaqıt çalasıñ? – dep sorağan edim. – Altı saat,– degen edi. Enver gitarasına sevda, onıñ içün de ondan ayrılamay! Şaqa etip: “O gitarasınen quçaqlaşıp yuqlay”, – deyler.
Ocalar da öz zenaatı – ocalıqqa sevda olsa, ocalıqnı sevse, o vaqıtta olar bilgi saibi olur, oca adını aqlar, cemaat arasında sayğısı artar.
Bugün, tilimiz acınıqlı alda olğanda, şaşmalap rus tilinde laf etkenlerniñ sırasına keçip-keçip ketkenlerniñ sayısı artqanda, tilimiz yoq olıp ketecek derecesine barıp yetkende, ocalarımıznıñ, hususan til ve edebiyat ocalarımıznıñ, emiyeti qaç kere arta. Tilimizni, adetlerimizni, dinimizni balalarımızğa ögretecek – ocalarımızdır. Ocanıñ pek mesuliyetli işi bar. Bütün halq oña baqıp tura: “Menim balam mektepke bara, anda oña er şeyni ögretirler”, degen fikir ana-babalarnıñ ağzında. Olar ocalarğa işana, inana ve onıñ içün de ana-babalarnı aldatmağa olmay, olarnıñ işançını aqlamaq kerek ve Allanıñ ögünde günâhkâr olmamaq kerek. Ocalıqnı sevmeyip işlemek olmay, ocalıqnı sevmegen oca – oca degil, oña öz qısmetini başqa yerde qıdırmaq kerek.
Bizge çoq bilgen, yüregi yanğan, talebelerini öz balalarını sevgen kibi sevgen, Vatanı ve halqını qayğırğan ocalar kerek. Öyle ocalar özü kibi insanlarnı asrap çıqarır. Öyle ocalarnı adamlar sever ve ürmetler.
Yahşı ocalar oluñız ve işiñiz qolay kelsin, ürmetli ocalarımız!
· Qısqa ikâyeler, masallar
Babanıñ nasiatı
(Masal)
Bir zamanda bar eken, bir zamanda yoq eken, bir padişa bar eken. Padişanıñ altı oğlu olğan. Künlerden bir kün padişa oğullarını çağıra ve dey:
– Evlâtlarım, men endi qartaydım, öz yerime biriñizni padişa etip qaldırmağa isteyim, – dey ve bir sipirki çıqara. – Bu sipirkini kim sındırsa, o menim yerime keçer.
Büyük oğlu sipirkini sındıracaq olıp çoq tırışa, lâkin sındıramay. Ondan kiçigi kele, sındırayım dep çoq çekişe, o da sındırıp olamay. Üçünci, derdünci, beşinci oğulları da sipirkini sındıramay.
Bunı körgen padişa kiçik oğlunı çağıra ve:
– Oğlum, iç olmağanda bu sipirkini sen sındır da menim yerime padişa ol, – dey.
Kiçik oğlu sipirkini ala, yiplerini çezip dağıta ve sipirki çöplerini birer-birer sındırıp bitire. Babası bunı körip, pek quvana ve:
– Baqıñız, oğullarım, ne qadar aqıllı qardaşıñız bar! Siziñ sındıramağan sipirkiñizni o, dağıtıp, çöplerini birer-birer sındırıp bitirdi. Bu sizge bir ders olsun: ARAÑIZDA BİRLİK OLSA, SİZNİ DUŞMAN YEÑAMAZ. Birlik olmasa, bu sipirki çöpleri kibi dağılırsıñız, sizni duşman birer-birer yoq eter.
Masal bitti, añlağan – añladı, añlamağan – añlamadı. Daa isteseñiz: añlağan kâr etti, añlamağan – zarar.
· Şiirler, yırlar
Korney Çukovskiy
Seyran Üseinovnıñ tercimesi
Tsokotuha çibinçigi
(başı 20-nci derste)
Dülber hanım, köbelek,
Saña tatlımı kerek?
Begenmeseñ bu aşnı,
Aşayıq tataraşnı.
Birden kele bir qartçıq – Örümçek,
Niyeti yahşı degil, bu kerçek,
Çibinçikni o – köşege tarta,
“Seni aşap ketecem!” – dep ayta.
Dostçıqlarım!
Tez kelseñiz!
Hayırsıznıñ yolunı siz tez kesseñiz.
Men sizlerni aşattım-içirdim,
Sofralar qoydım, musafir ettim,
Canım-közüm, qurtarıñız siz meni,
Qurtulmasam, biliñiz ki, men bittim.
Lâkin, hayır, örümçekten bu böcekler pek qorqqan,
Çeşit teşik, çatlaqlarğa tez qaçqan.
Tarakanlar – divarlarnıñ içine,
Qurt-qırmısqa – skemleler muyuşine,
Böceçikler – kravatlarnıñ tübüne,
Baş qoşmağa iç istemey biri de.
Oturğan yerlerinden qıbırdamaylar,
Barayım, qurtarayım dep oylamaylar.
(Devamı bar)
· Güzel adetlerimiz
Bal kibi tatlı tilimiz
– Sağ ol, balam, Alla sağlığıñnı bersin! Meni unutmaysıñ, kelip kelip al-hatırımnı soraysıñ, yardım etesiñ.
– Özüñiz sağ oluñız, Fatma apte. Siz maña anam kibisiñiz, men sizni anamnı sevgen kibi sevip-sayam ve ne keregiñiz olsa, er vaqıt yardım etmege azırım.
– Sağ ol, oğlum, pek göñlüm hoş, Alla hayırlı mıradıñnı bersin! Alla qısmetiñni açıq etsin!
Nezaketli sözler
Birinen selâmlaşqanda onıñ adını aytmaq bizde adet olğan, çünki adamnıñ adını aytqanda: “Men seni (sizni) ürmet etem, onıñ içün de adıñnı (adıñıznı) unutmayım” demekke bara. Meselâ:
– Selâm aleyküm, Memet ağa (Ayşe apte)!
– Aleyküm selâm, oğlum (qızım)!
– Meraba, dostum Server (Saniye)!
– Meraba, Refat (Fatma)!
– Merabañız, Server ağa (Fatma apte)!
– Meraba, Osman (Şaziye)!
– Sağlıqnen qalıñız, Rustem ağa!
– Sağlıqnen bar, Alim! Sağ-selâmet ol! Babañlarğa selâm et!
– Aleyküm selâm!
– Oğurlı yollar olsun, balam! Alla yoluñnı açıq etsin! Alla qaza-belâdan saqlasın!
– Sağ oluñız!
· Devlet tilini ana tili esasında ögreneyik


text:
Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi fevral 23-te Aqmescitniñ Kebir Camisinde qırımtatar erbabı Noman Çelebicihannıñ hatırasına tedbirler keçirilecegini bildire.
Qırım müftiyliginiñ matbuat hızmeti bergen malümatına köre, tedbir çerçivesinde Noman Çelebicihannıñ ayatı ve faaliyeti aqqında qısqa bir vesiqalı levha numayış etilecek.
«Din ve cemaat erbapları, tarihçılar çıqışta bulunacaq, dua oqunacaq. Qırımtatar cemaat-siyasiy erbabını añma tedbirine er kes davetli», – dep aytıla ilânda.
Fevral 23-te Kyivdeki Ukraina milliy edebiyat müzeyinde qırımtatar siyasiy ve devlet erbabı Noman Çelebicihannıñ hatıra aqşamı keçirilecek.
Programmağa binaen, tedqiqçi, şarqşınas, cemaat erbabı Yuriy Kosenko, qırımtatar tarihçısı Gülnara Bekirova ve islâm mütehassısı, cemaat erbabı Seyran Arifovnıñ Çelebicihannıñ ayatı ve faaliyetine dair çıqışları olacaq. Çelebicihannıñ ukrain tiline tercime etilgen şiirleri oqulacaq ve efsaneviy qırımtatar qaramanı aqqında «Alim» filmi (1926) kösterilecektir.
Noman Çelebicihan 1885 senesi molla qorantasında dünyağa keldi. Bağçasaray, İstanbul ve Sankt-Peterburgda oqudı, qırımtatar yaşlarınıñ maarif ve inqilâp teşkilâtlarında iştirak etti. Çelebicihan – qırımtatarlarnıñ «Ant etkenmen!» milliy gimniniñ müellifidir.
Fevral inqilâbından soñ Qırım müftisi oldı, soñra – birinci Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ reisi. 1918 senesi yanvar ayında bolşevikler tarafından apiske alındı, fevral 23-te Aqyar apishanesinde öldürildi. 33 yaşında Noman Çelebicihannıñ cesedi deñizge atılğan edi.
Fevral 23 künü Qırımda Rusiye bayramı qayd etile – Vatan imayecisi künü.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bunıñ kibi beyanatnı Ponomaröv apparat toplaşuvında aydınlattı, dep bildire Ukrinform.
Slavânsknıñ «halq meri» dey ki, tahliye etilecek adamlarnıñ cedvellerini JEK, kvartal komiteti ve şeerniñ tasil bölügi tizecekler.
Şeerniñ tasil bölüginiñ yolbaşçısı Aleksandr Zubarevniñ aytqanına köre, cuma künü, mayıs 30-da, mektep talebelerini tahliye etmege planlaştırıla.
Hatırlatamız, kütleviy malümat vastalarınıñ malümatına köre, Donetskteki separatistlerniñ komandanı, «Abver» tahallüsinen belli olğan Sergey Zdrilük Donbassqa «Donetsk halq cumhuriyetiniñ» terroristlerine yardım etmek içün çeçen boyevikleri kelgenini tasdıqladı.


text:
Kremlniñ kontroli altında olğan Bağçasaray mahkemesinde polis hadimini aqaretlegeninde qabaatlanğan faaliyetçi Şevket Razzakovnıñ işi boyunca taraflarnıñ munaqaşasını başqa künge keçirdiler. Bunı advokat Mammet Mambetov bildire.
Advokatnıñ malümatına köre, mahkemeniñ oturışuvı aprel 23 kününe planlaştırıldı.
2017 senesi aprel 13-te Rusiye telükesizlik hadimleri Bağçasarayda Seydamet Mustafayevniñ evini tinttiler. Qırımtatar faaliyetçileri, ve olarnıñ arasında Razzakov, polisniñ areketlerini közetmek içün toplandılar. Polis ve OMON hadimleri, küç qullanıp, toplaşqanlarnı dağıtıp başladılar. Neticede 7 kişi yaqalandı. Razzakovğa qarşı ise «tükürüv şeklinde ifade etilgen» polis hadimini aqaretlegeninde qabaatlav taqdim etildi.
İlhaqtan soñ Qırımda Rusiyeniñ amelde akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli tanılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler yapa.


text:
Qırımda Keriç yarımadasındaki «Opuk» aviatsion poligonında üç künlik uçuş-taktik talimleri yekünlendi. Rusiye Mudafaa nazirliginiñ Cenübiy arbiy bölgesiniñ matbuat hızmeti bildire ki, talimlerde Mi-28N, Ka-52 ve Mi-35M ordu aviatsiyasınıñ vertolötları, em de Su-27 qırıcılarınıñ ekipajları iştirak etti.
Vertolötlarnıñ ekipajları 500 m başlap 5 km qadar kündüz ve gece nişan, vertolöt ve alçaq süratlı uçaqlarnı tapıp, duşmannı yoq etmege ögrene ediler.
Su-27 uçucıları çift uçuşlarını sınap baqtılar.


text:
TAMAMLANAN PROJELER
- Bursa Yıldırım Ertuğrulgazi Lisesi Ek Bina İnşaatı
- Bursa Karacabey 14 Eylül İ.Ö.O. Ek Bina İnşaatı
- Bursa Afet Zararlarını Azaltma Eğitim Merkezi İnşaatı
- Bursa Nilüfer Hüsnü Züber İ.Ö.O. İnşaatı
- Bursa Mudanya Ali İhsan Çilingiroğlu İ.Ö.O. İnşaatı
- Balıkesir Şehir Mezarlığı İnşaatı
- Bursa Orhangazi Ali Tekin İ.Ö.O. İnşaatı
- Buski Su Depoları 2012-1
- Balıkesir Edremit İ.H.L. ve 300 Öğrencilik Yurt İnşaatı
- Soğanlı Kültür Merkezi İnşaatı
- Bursa Yıldırım Hüma Hatun Engelliler Anaokulu İnşaatı
- Dosab Anaokulu Yapım İşi


text:
Aqmescit – Qırımda Tavriya müftiyatı adlı yañı diniy teşkilât peyda oldı. Onıñ reisi olaraq Qırım musulmanları diniy idaresiniñ muhalifi sayılğan Qırım musulmanları diniy merkezi vekili tayin etildi. Bu saadaki mütehassıslarnıñ fikirince. Tavriya müftiyatı qırımlı musulmanlar arasında itibar qazanmaz.
Tavriya müftiyanıñ peyda oluvı aqqında, avgustnıñ 22-nde din mütehassısı, Bütündünya ruslar halq birligi uquq qorçalayıcı merkeziniñ reisi Roman Silantyev ilân etti. Silantyev, İTAR-TASS agentligine: «Aqmescitte Qırımnıñ çeşit rayonlarından kelgen 100 musulman vekiliniñ iştiragi ile keçirilgen toplaşuvda Tavriya müftiyatınıñ canlanuvı ilân etildi», – dep añlattı. Onıñ sözlerine köre, evelden «Qırım musulmanları diniy merkezi» kibi bilingen bu teşkilât «Qırımnıñ müim musulman küçlerinden biri oldı – oña işanalar, çünki anda siyasiy teşviqalar alıp barmayıp, an-aneviy islamnı teşviq eteler».
Yañı teşkilâtnıñ müftisi Ruslan Saitvaliyev oldı, reis vazifesine Enver Ahtemov tayinlendi. Silantyevniñ malümatına binaen, Tavriya müftiyatı 50-ge yaqın diniy birleşmeni birleştire, ve «200 cemaat birligi terkibine kirgen Qırım musulmanları idaresinden soñ, sayı cietinden ekinci islam teşkilâtı sayıla».
Silantyev qayd etkeni kibi, Tavriya müftiyatınıñ «eyi kelecegi bar, çünki oña diger regionlardan musulmanlar qol tutalar, hususan, Rusiyeniñ yuqarı müftisi, musulmanlarnıñ Merkeziy din idaresiniñ reisi Talgat Tacuddin».
Qırım.Aqiqat telefon vastasınen Ruslan Saitvaliyevnen bağlandı. Ötkerilgen toplaşuv aqqında tavsilâtlı malümat almağa istedik, amma, Sitvaliyev meşğul olğanını aytıp, soñra telefon etmege işandırdı. Amma, öyle de telefon açmadı.
Qayd etmek kerek ki, Qırım musulmanları diniy merkeziniñ (onıñ esasında Tavriya müftiyatı peyda oldı) saytında, avgustnıñ 22 künü toplaşuv aqqında bir de bir malümat derc etilmedi.
Qırım musulmanları diniy idaresinde yarımadada yañı diniy teşkilâtnıñ peyda oluvını izaat etmege aşıqmaylar. Müftiy muavini Ayder İsmailov, Qırım. Aqiqatqa aytqanı kibi, Tavriya müftiyatı resmiy şekilde teşkil etilmedi. Aynı zamanda, onıñ teessisçileri Qırım musulmanlarnı bölmege isteyler, dey.
«Qırımtatar halqı ve umumen Qırım musulmanları Vatanğa qaytqan soñ, bir sıra qıyınlıqlarnen rast keldiler ve bu kibi vaziyetlernen çoq qarşılaştılar. Onıñ içün bir de bir usullar ya da Qırım musulmanlarnı bölmek ıntıluvları - bizim içün yañılıq degil. Bizni – qırımtatar halqnı, Qırım musulmanlarnı - bunıñ episi tek birleştirir, biz er şeyni başımızdan keçirirmiz», – dep qayd etti İsmailov.
Aytqanına köre, Müftiyat çalışqanı kibi çalışa. «Menimce, Qırım musulmanlarnıñ başlarını aylandırmaq ıntıluvılar eyilikke ketirmez. Halqımız – ikmetli, tüşüngen ve Vatanı sevgen halqtır», – dep ayttı Müftiy muavini.
Yañıdan adlanğan teşkilât iç bir şey elde etmez
Qırımnıñ islamşınaslıq ilmiy merkeziniñ reberi Ayder Bulatov, Qırım.Aqiqatqa Tavriya müftiyatınıñ teessis etilüvini izaat eterek, Qırım musulmanları diniy merkezi 2010 senesi, Qırım Müftiyatı ve Ukraina musulmanlar idaresiniñ davası neticesinde teşkil etilgenini qayd etti. Belli ki, Kiyevli şeyh, tamırları Lübnandan (Livan) olğan Ahmed Tamim, abeşistanlı (efiopiya)Abdullah al-Harari al-Habaşi alimniñ ilminiñ tarafdarıdır. Tamim, Qırım musulmanları diniy merkezini desteklegen edi, dey ekspert.
«Yañıdan adlanğanlar – böyle etip, yañı şaraitlerge tüşken Qırımda özlerini köstermege isteyler. Yañı adı bir de bir şeyni deñiştirecegine çoq işanmayım. Bu teşkilâtnı az adam destekley, ve o, Qırım musulmanları diniy dairesinen bir çoq keskin añlaşılmamazlıqları bar edi. Yañı tayinlenüv tarafdarlarını çoqlaştırmaz», – dedi Bulatov.
Bulatov aytqanı kibi, Tavriya müftiyatınıñ peyda olmasına qol tutqan ve «Rusiye regionları tarafından farqlı qabul etilgen» musulmanlarnıñ Merkeziy diniy idaresiniñ reisi, Talgat Tacuddin, aprelde Qırımğa kelgende muhalif teşkilâtlarnen bağ qurmağa istegen edi, çünki Qırım Müftiyatında onı «istegeni kibi qabul etmediler». «Onıñ içün o, (Tacuddin. – Müel. qaydları.), belki de, Qırım Müftiyatına qarşı olğan musulmanlarnıñ diniy merkezine qol tutmağa qarar aldı,– dep añlatı Bulatov. – Men bellesem, bu yañı Müftiyat, Rusiyeden Silantyev kibi adamlarnı celp etecektir».
Matbuat vastaları malümatına köre, Silantyev Rusiyede yaşağan 700 biñ «vahhabitni» öldirip, böyle etip «teraktlarnıñ ögüni almaq» teklifinen çıqqan soñ, belli oldı.
Bazı közeticelerniñ bildirgenine köre, daa bir müftiynıñ peyda olmasınen Qırım «akimiyeti» meraqlandırdı. Bunı, yañı müftiy Ruslan Saitvaliyev, Qırım «baş naziri» Sergey Aksönov paytahtnıñ qavehanelerniñ birinde teşkil etken iftarda hızmet etkeni isbatlay.


text:
OSCE Parlament assambleyası sessiyasında iştirak etken Rusiye eyyeti Qırım, Abhaziya ve Cenübiy Osetiya boyunca rezolütsiyalarnı muzakere etmege red etti. Bu aqta malümatnı Radio Svoboda mühbiri bildire.
Tbiliside bulunğan Rusiye Federatsiyasınıñ eyyeti toplaşuvnı, iştirakçilerni Qırım boyunca rezolütsiyanı qabul etmekten vazgeçmege inandırıp olmağan soñ, terk etti. Vesiqa Ukraina temsilcileri tarafından Gürcistan paytahtında keçirilgen OSCE Parlament assambleyasınıñ 25-ci sessiyası çerçivesinde azırlanıldı.
Rusiyeli deputatlarnıñ demarşına baqmadan, vesiqa leyhası Parlament assambleyasınıñ umumiy toplaşuvınıñ muzakerelerine kirsetilgen.
Rusiye eyyeti yolbaşçısı, Devlet Duması deputatı Nikolay Kovalöv Qırım boyunca leyhanı «maqbul etilmeycek leyha» dep adlandırdı. Kovalövnıñ qayd etkenine köre, Abhaziya ve Cenübiy Osetiyadaki vaziyet, onıñ fikrince, «Rusiyege qarşı ve siyasiy» ola. Bunıñ içün rusiyeli deputatlarnıñ bu vesiqanıñ muzakere etilmesinde iştirak etmege niyetleri yoq.
Qırım boyunca rezolütsiyada Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilmesi takbih etile. Ukrain temsilcileri tarafından OSCE Parlament assambleyasınıñ baqıluvına kirsetilgen rezolütsiya «Qırımda insan aqları ve esas serbestliklerniñ bozuluvı, qırımtatar ealiniñ aqları bozulması aqqında» adını taşıy.
OSCE Parlament assambleyası, Avropada havfsızlıq ve işbirlik boyunca teşkilâtnıñ terkibine kirgen Avropa, Asiya ve Şimaliy Amerikanıñ 57 devletini birleştirgen parlamentlerara teşkilât ola.


text:
Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, böyle qararnı Yalta şeer şurasınıñ icra komiteti qabul etti. Evel, icra komitetke gece-kündüz çalışmağa istegenler arizalarnı bere edi. İşhanelerge şikâyetler kelgende, icra komitet öz musaadesini lâğu eti bile edi.
Endi bu ketişat deñişti. Yalta şurasınıñ icra komitetiniñ azaları Yalta prokurorınıñ narazalığı ile 2014 senesi mayıs 25 künü alınğan qararnı lâğu etti.
Yalta şeer şurasınıñ adliye departamentiniñ müdir muavini Dmitriy Koykov aytqanı kibi, Rusiye Federatsiyasınıñ qanunlarına köre, işhane saipleri özleri ticariy faaliyetiniñ nizamını belgileyler.


text:
Qırımda «prokuratura», FSB ve MVD hadimleri Qırımtatar halqı aqlarını qoruv komitetiniñ koordinatorları bulunğan qavehanege kelip, dekabr 10-da İnsan aqlarını qoruv kününde mitingler keçirilmesiniñ yasağı aqqında ihtar ettiler.
Bunıñnen bağlı videonı faal, Qırımtatar Milliy Qurultayı Teftiş komissiyasınıñ sabıq azası Kurtseit Abdullayev Facebook saifesinde yerleştirdi.
Onıñ aytqanına köre, buña baqmadan, çarşenbe künü, dekabr 10-da, yerli saatke köre üylede, Aqmescitteki Kiyevskaya soqağındaki Zenaat birlikleri evi yanında devlet akimiyetiniñ vatandaşlarnıñ Anayasa aqlarını bozğanına qarşı narazılıq aktsiyası ötkerilecek.
Komitet koordinatorı, Qırımtatar Milliy Meclis azası Eskender Bariyev dedi ki, «prokuratura» ve FSB hadimleriniñ qavehanege kelmesi Qırım faalleri taqip etilgenini ifadeley.
«Bugün bulunğan qavehanege prokuratura, MVD ve FSB hadimleriniñ kelmesi telefonlarımıznı diñlegenlerini ve taqip etilgenimizni isbatlay. Halqara insan aqları kününi keçirmege bermemek içün mına böyle olmaycaq sebepler», – dep yazdı o.
«Prokuratura» ve Aqmescit politsiyası Qırımtatar halqı aqlarını qoruv komitetini dekabr 10-da Halqara insan aqları kününde miting keçirilmesiniñ yasağı aqqında tenbiyeledi.


text:
Eski Qırımda tintüv yapılğan yerge avtozak ketirildi. Bu yerde OMON, TSE (Ekstremizge qarşı küreş merkezi), FSB kibi Rusiye telükesizlik hızmetleri bulunmaqta. İyünniñ 6-nda bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber etmekte.
Daa evel Eski Qırımda tintüv yapılğanı aqqında haber etilgen edi. «Qırım birdemligi» haber etkenine köre, Stamova soqağı qapalı ve anda avtozak turmaqta.
Rusiye telükesizlik hızmetleriniñ saytlarında bu hususnen bağlı izaat berilmedi.
Qırım.Aqiqat bu meseleni taqip etmekte.
Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilip başladı.


text:
BMT Baş assambleyası sentâbrde keçirilecek toplaşuvında Ukrainada Qırım işğali ile bağlı vaziyetni ve Malaysia «Boing» meselesini muzakere etecek. Bunı Meclis azası ve Qırımtatar halqınıñ aq-uquqlarını qorçalav komitetiniñ azası Eskender Bariyev bildire.
«Sentâbrde BMT Baş Assambleyasınıñ toplaşuvı keçecek, mında «Qırım işğali ile bağlı ukrain vaziyeti» ve «tüşürilgen «Boing» faciası» baqılacaq», – yazdı o Facebookta cuma künü, avgust 14-de.
Bunıñ ile Bariyev şunı da qayd etti ki, BMT Havfsızılq Şurasında olğanı kibi, BMT Baş Assambleyasında Rusiye Federatsiyası veto aqqından faydalanıp olamaz.
İşğal etilgen Qırımda qırımtatarlarğa qarşı «mayıs 3» ve «fevral 26» cinaiy işlerniñ açılmasını izaatlap, uquq qoruyıcı dey ki, bunıñ maqsadı – Qırım ealisini, ilk nevbette qırımtatarlarnı qorquzmaqtır. «Bunı yapıp olğanlarını aytmağa mümkün», – dedi Bariyev ve bu cinaiy işler uquq qaidelerine riayet etmegeni içün olarnı qapatmağa kerek olğanını qoştı.
Uquq qoruyıcı degeni kibi, Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ apis müddetini avgust 19-na qadar qısqartqan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ qararı Rusiye dünyağa işğal etilgen yarımadada bütün uquqiy institut ve mehanizmlerni temin etkenini köstermeli.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi mart ayında işğal etti.


text:
Vatandaşlarnıñ muracaatları degende, yazılı ya da sözlü şekilde taqdim etilgen teklifler (tenqit), arizalar (ricalar) ve şikâyetler közde tutula.
«Vatandaşlarnıñ muracaatları aqqında» Ukraina qanunınıñ 5-ci maddesine binaen, muracaatta vatandaşnıñ soyadı, adı ve babasınıñ adı yazılmalı, em de koterilgen meseleniñ mündericesi aks etilmeli.
Vatandaş yazılı muracaatnıñ üstünde kününi belgilep ve muracaatını imzalap teslim etmelidir.
«Vatandaşlarnıñ muracaatları aqqında» Ukraina qanunına 2015 senesi oraq ayı (iyül) 2 künü kirsetilgen deñişmeler aqqındaki № 577-VIII Ukraina qanunı esasında, 2015 senesi ekim ayı (oktâbr) 28 kününden başlap, yazılı muracaatlar İnternet ve elektronik alâqa vastaları yardımınen (elektronik muracaat olaraq) yollanıla bile.
Böyle muracaatta vatandaşnıñ soyadı, adı, babasınıñ adı, yaşağan yeri ve köterilgen meseleniñ mündericesi yazılmalı.
Vatandaş yazılı muracaatnıñ üstünde kününi belgilep ve muracaatını imzalap teslim etmelidir.
Bundan ğayrı, elektronik muracaatqa cevap yollanılacaq elektronik menzil, ya da muracaat etken şahıs ile basqa bağlanma vastaları yazılmalı.
Elektronik muracaat yollanğanda, elektronik imzanıñ keregi yoq.
Muracaatnıñ misalini yüklemek
Vatandaşlar Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciligine muracaatlarını aşağıdaki adreske yolllay bileler:
73003, M. XepcoH, пpocпekT yшakoBa, 42
ПpecTaBHицTBo ПpeзидeHTa ykpaïHи B APK
ark@ppu.gov.ua
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciligine vatandaşlar şahsen muracaat ete bileler.
Temsilcilikniñ mütehassısları vatandaşlarnı er kün (bazar ve bayram künlerinden ğayrı) 10-00 – 13-00, 14-00 – 17:00 saatleri arasında qabul eteler.
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Daimiy Temsilcisi vatandaşlarnı şahsen er aynıñ bazarertesi kününde 14-00 – 17:00 saatleri arasında qabul ete
– Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Daimiy Temsilcisiniñ şahşiy qabulına er kün (bazar ve bayram künlerinden ğayrı) 10-00 – 13-00, 14-00 – 17:00 saatleri arasında yazılmaq mümkündir.
Temsilcilikniñ çalışma cedveli:
Muracaatlarınıñ qaydınen işlenmesi ve vatandaşlarnıñ qabulı aqqında malümat.
İşbu telefon vastasınen bazarertesi kününden cuma kününe qadar Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ çalışma cedvelinde qayd etilgen saatlerde malümat almaq mümkündir.


text:
Ğalımdar şopïng adamnıñ emocïonaldıq jağdayına jaqsı äser etetinin däleldedi.
Zerttewge stwdentter qatıstı. Olar birneşe apta boyı oyların jazıp otırdı. Keyin şopïngke barıp, tağı ne oylaytını jaylı jazdı.
Psïxologtar atap ötkendey, närselerdi satıp alğan stwdentterdiñ köñili köterilgenin kördi.
Atap ötw kerek, ğalımdar materïaldıq emes sïpattağı satıp alwlarğa da nazar awdardı. Osılayşa, mısalı, teatr nemese kïnoğa alınğan bïletter qısqa merzimge bolsa da, satıp alğan närsege qarağanda köbirek baqıt sıylaydı eken.
Derekköz: QazAqparat
Kommentarïï