text:
“Gazprom” belän “Kazanorgsintez” duslaşsa da, gazğa baya artaçaq
“Gazprom” belän “Kazanorgsintez” şirkätläreneñ 3 ay ber-bersenä üpkäläşkännän soñ, qabat dustanä mönäsäbät başlap cibärüläre turında ber söylägän idek inde. Xäzer, Orenburg Gazprom yänä, Qazan şirkäten etan belän tä'min itä başladı. Matbuğat oçraşuında, jurnalistlar Röstäm Miñlexanovqa iñ kübe yaña kileşüneñ şartları turında soradılar. Premyer-ministr, üz çiratında cawap birmiçä, bu mäğlümatlarnı yabıq dip belderde. Anıñ qarawı Gazpromda kergän “Sibkr-xolding” şirkäte wäkilläre, bu sorawnı inqar itmiçä sorawğa cawap birgännär. Bu turıda iqtisat belgeçe Änwär Malikov söyli.
Gazprom wäkilläreneñ äytüençä bügenge köndä «Sibur xolding» şirkäte «Orgsintez» beläm elekke elemtälärne Kire urnaştırğan. Dimäk Gazpromnan kilgän etannıñ yartısın Qazan şirkäte eşkärtep Kire qaytara, qalğanın sata. Mondıy kileşü 2008 yılğa xätle däwam itäçäk.Gazprom Qazan şirkäte belän mönäsäbätlärne caylağaç, qayber belgeçlärdä, şul räweşle Rusiä şirkäte, Orgsinteznı üzeneke itergä uylamıy mikän digän soraw tua başladı. Änwär Malikov äytüençä, Orgsinteznı tulısınça satıp aluın almaslar, ämma şulay da comğa uzğan matbuğat oçraşuında Röstäm Miñlexanov kapital turında süz quzğatqan.
Utırışta premyer-ministr, ike şirkätneñ dä kapitalda qatnaşuı turında äytte. Läkin nindi formada ikänen äytmäde. Farazlap äytergä bula, möğayın Gazprom “Kazanorgsintez” aksiälären alaçaq.Anıñ qarawı Tatarstan citäkçelegeneñ Orgsinteznı Ruisya şirkätenä biräseläre kilmi. Röstäm Miñnexanov äytüençä, Gaspromga respublikada yaña şirkät tözügä qarağanda bezneñ Orgsintez belän eşläwe qulay. Şulay uq xökümät citäkçese, alağa taba Gazprom citäkçelege belän söyläşülären alıp barıp bu ölkädä eşlärne däwam itterergä kiräklegen äytte.
Orgsinteznı satuın-satmaslar da, ä menä Tatarstanda häm ğomumän Rusiädä gazğa bäyälär artırğa mömkinnär. Tatarstan belgeçläre monı Gazpromnıñ Yevropadağı xäle belän bäyli.
Bügenge köndä Rusiä monopolistı, Baltıyk diñgeze astınnan torba suzıp, Germaniäne gaz belän tä'min itärgä uylıy. Bu mäs'älä buyınça Gazprom berniçä çit il şirkäte belän kileşülär tözegän inde. Ämma mondıy kiñ küläm proyektta qatnaşu Gazprom nıq xaläten qaqşatırğa mömkin. N'yus ru qom säxifäse yazğança, şuşı könnärdä Yevropa berlege komissarı Neele Kroes- ägär dä Yevropa berlege energetikasın üzgärep qoruınıñ planı qabul itelsä, Gazpromğa Yevropada üz quäten satırğa kiräk bulaçaq, hä ul gaz citeşterü, transportlaştıru häm satu ölkäsendä monopolist bulıp qala almıy. Ägärdä Rusiä şirkäte bu şartnı qabul itmäsä, ul yaña gaz yulın salu eşendä qatnaşmayaçaq. Bu mäs'älädä Rusiä mänfagatläre turında Änwär Malikov menä ni dide.
Älbättä Rusiä şirkäteneñ, üz monopolizmı belän başqalar belän büleşäse kilmi, çönki moña qädär gazğa bäyäne ul bilgeli ide. gaz citkerü yulları belän başqalar da idärä itsä, äytik Qazaqstan, Törekmänstan, Ğiraq şirkätläre, bu waqıtta, köndäşlek artasaq. Moñarçı Gazprom baznı başqalardan arzanğa satıp alıp qimmätkä satsa, xäzer ul bolay eşli almayaçaq.
eşli almayaçaq.Ber qarasañ Yevropadağı xällären Tatarstanğa qağılışı yuq tösle, ämma çıyınlıqta bar, Änwär Malikov alarnı menä nidä kürä.
Ägär dä Rusiä şirkäte baznı çit ilgä cibärä başlasa, Rusiä respublikalarına, şul isäptän Tatarstanğa da gaz citep betmäskä mömkin, häm älbättä tovar äzäyä ä aña soraw zuraya ikän, dimäk anın bäyäse dä artaçaq, min uylıym ul dön'yaküläm bilgelängän bäyälär bulır, älbättä, ul gaznıñ bügenge kön bäyälärennän kübräk. Ägärdä Gazprom respublikalarğa kitkän gaznıñ bäyäsen kütärmi ikän, ul anı çit ilgä satunı qulayraq küräçäk, dip belderde iqtisat belgeçe Änwär Malikov.Ğädel Galämetdinov


c: text/html

text:
Osman Öztunç - Yanık Ömer
Sanatçı : Osman Öztunç
Türkü : Yanık Ömer
Etiketler : Osman Öztunç - Yanık Ömer türkü indir, Osman Öztunç - Yanık Ömer türkü dinle, Osman Öztunç türküleri, Yanık Ömer mp3 indir, Osman Öztunç türküleri Yanık Ömer türküsü, Yanık Ömer sözleri, Osman Öztunç mp3 dinle, Osman Öztunç download, Yanık Ömer bedava mp3, Osman Öztunç türkü sözleri, Osman Öztunç türkü dinle, Osman Öztunç son albüm indir
Osman Öztunç Türküleri
Osman Öztunç - Yılgınlığına İnat
Osman Öztunç - Senin İki Yüzün Var
Osman Öztunç - Sende Neyi Aradım

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ufada ber maşina 3 keşene bärderde
Başqortstan rayonnarında da, Ufada da soñğı könnärdä yul faciğäläre sanı bermä-ber arttı. Atnakiç könne Ufanıñ töp uramı – Oktäber prospektında, “Yurüzän” säwdä üzäge qarşında “Lend Krauzer” djibı beryulı öç keşene – ike balası belän barğan ber xatın-qıznı bärdergän. Cäyäwlelär tieşle urınnan çığıp barğan bulğan, ämma djip maşinası alarnı ütkärep cibäräse urınğa, kiresençä tizlekne arttırğan. Bäxetkä, cäyäwlelär isän qalğan, ämma alar törle däräcä cäräxätlär alıp, xastaxanälärgä ozatılğan.
Fänis Fätxi, Ufa


text:
Rusiä bügen 3.sintäberdä yartısınnan kübräge balalar 330 keşeneñ tormışı äzelgän Beslan mäktäbendäge totıq alu waqıyğäseneñ berençe yılın iskä ala.Tönyaq Osetiänen şuşı keçkenä şährendä genä tügel ä Rusiäneñ törle urınnnarında bügen Beslan fäciğäse dini yola häm demonstratsiälär belän xäterlände.
Beslan bügen tirän matämgä kümelgän, yözlärçä keşeneñ häläk bulğan mäktäptä totıq alu fäciğäsen tämamlağan qanlı suğışnıñ berençe yılın iskä ala. İrtädän yk qara kiemle matäm totuçılar zirat häm Beslannıñ 1,100 keşe 3 kön totıq itep totılğan 1 nomerlı mäktäbenä ağıla başladı. xalıq häläk bulğan balalarnıñ räsemnäre elengän diwar töbenä çäçäklär quydı, şämnär yandırdı. Mäktäp diwarları aq kügerçen räsmenäre belän bizelgän qızıl tuqıma belän qaplanğan . Zalnıñ kereşenä '' aqqan küz yäşläreneñ simvole itep qara märmär taş östenä su ağıp tordı. Säğät 13.05tä mäktäbtä berençe şartlaw işetelgän yäğni rus xärbiläreneñ storm belän mäktäbkä kergän mizgeldä qınğırawlar qağa başladı.Böten Rusiädä ber minut tınlıq xökem sörde . (audio)
Şuluq waqıtta qorbannarnı iskä alu öçen aq töstge 331 şar oçırıldı .Ziratta matämle ananı häm färeştälärne taswırlağan 9 meterlek bronz xäykäl açıldı. 4 yaqqa qarağan 4 ana tragediädän soñ Beslanğa yardämgä kilgän xalıqlarğa räxmät belderä dip äytkän xäykälneñ aftorı.
Rusiäneñ başqa şähärlärendä dä Beslan qorbannarı
dini yola häm tınıç demonstratsiälär belän iskä alına
Ufadağı xabärçebez Fänis Fätxi (audio)
Mäskäwdä Putin yaqlı yäşlär xäräkäte Naşinıñ 30meñ çaması äğzası Kreml diwarları yanında tınıç demonstratsiägä cıyılaçaq dip belderelde. Rusiä başqalası şähär könen bäyräm itüne irtägä yäkşämbegä küçerde. Beslanda matämgä açu qatnaşqan. Bik küplär qan tügüne tuqtata almağan xakimiätlärgä qänäğätselek belderä. İn qatı tänqitläwçwlär Beslan anaları isemle törkem . Alar awır qorallanğan höcümçelärneñ mäktäpkä kerülärenä mömkinlek birgän riçwätçelekkä birelgän buldıqsız rösmilärne xökem itä. Alar Çeçnädän Rusiä xärbiläreneñ çigenüen taläp itkän totıq aluçılar belän söyläşülär alıp barunı kire qaqqan häm küpläp üterüdäge xataların yabırğa tırışqan xakimiätlärne ğäyepli .Comğa könne Mäskäwdä Putin belän söyläşep sonğı säğätlärdä Beslanğa qaytqan Beslan anaları törkemeneñ citäkçese Susanna Dudiyeva yabıq işeklär artında ütkän söyläşüne qıyın dip taswırladı
Dudieva(audio)
Prezident beslanda bulğan xällär öçen cawaplılıqnı üz östennän töşermi , ul Beslanda bulğan waqıyğälär öçen üzen ğäyeple xis itä
Putin Ber yıl elek Beslanda bulğan insident turında barlıq çınbarlıqnı açıp salırğa wäğdä itte ämma prezident tragediä tiräsendäge küp kenä şartlarnı belmi kebek kürenä dip äytte Beslan anaları törkemeneñ citäkçese Dudiyeva
färidä xämit


text:
Soñğı yıllarda Tatarstan, tatar tele belän qızıqsınuçılar sanı arttı. Ayıruça çit ildän törle fänni xezmätlär yazuçı aspirantlar, ğalimnär küp kilä başladı. Tatar telen öyränergä teşläwçe çit il keşeläre öçen xätta maxsus däresleklär, audiotasmalar eşlände. “Tatarstan” jurnalında uzğan tügäräk östälgä dä tatar tarixı belän qızıqsınuçı çit il ğalimnäre häm Tatarstan tarixçıları cıyılğan ide. Yaponiä, Almaniä, Amerika Quşma Ştatları, Törkiädän kilgän wäkillärneñ tatar telenä, tarixına üz mönäsäbäte. Alarnıñ härqaysı inde tatar telen äzme küpme üzläştergän. Almaniädän kilgän Mixail Fridrix telne üzlegennän – kitaplar yärdämendä öyrängänlegen belderde. Ämma Almaniä tatarları üz tuğan tellärendä aralaşmıy, alarğa tatarça möräcäğät itsäñ dä cawapnı rus telendä alasıñ dip aptırıy Mixail äfände. Äytergä kiräk ul üze tatar telendä şaqtıy irken aralaşa. Törkiä wäkilläre isä tatar teleneñ “kuxnya” tele buluına aptırıylar. “Bezneñ Törkiädä populyar muzıka, populyar kitaplar, dönyaküläm yañalıqlar turında radio-televidenie dä härwaqıt törekçä söylilär, ä Tatarstanda bu yuq. Ul haman ğailädä aralaşu tele, ğadi tel genä bulıp qala. Bolay bulğanda tatar tele üseşe xaqında nindi süz bulırğa mömkin”, - di Törkiä wäkilläre. Şulay uq tügäräk östäldä Milli universitet, Yuğarı uqu yotlarnıda tatar telendä belem alu turında da şaqtıy qızıqlı fikerlär äytelde.
TASMA
Çit il wäkilläreneñ kübese Tatarstanğa elek tä kilgännäre bar ikän. Üzläreneñ xezmätlären yazu öçen alar kitapxanälärdä, arxivlarda utıralar, törle ezlänülär alıp baralar. Şunısı qızıq, elek näşer itelgän tatar gazetaları bügengelärdän qarağanda eçtäşlekleräk, sıyfatlıraq çıqqanğa basım yasıy alar. Bügenge tatar gäcitläre barı awıl xalqına yünälderelgän, dip belderälär. Balalar eçke dönyasın küzallap yazılğan, tatar balaları öçen räsemle matur kitaplar bulmawına da basım yasaldı tügäräk östäldä. Bala şul säbäple (ayıruça şähär balası) urısça kitap uqıp üsärgä mäcbür dielde.
Şulay uq fiker alışuda küp kenä tatar kitaplarınıñ iskerep, yañaları inde basılmawı, şul uñaydan kitapxanälärdä G. Kamalnıñ qayber äsärlären tabıp bulmawı äytelde. Almaniädän kilgän Mixail Fridrix Tuqay icatı belän qızıqsına ikän. Xalıqnıñ tatar şağiren nik ideallaştırğanın öyränä.
Başqa il ğalimnäre dä törle temalar buyınça xezmätlär yazalar. Törkiälelär, mäsälän tatar mäğrifätçelegeneñ Törkiä üseşendä nindi rol' uynağanın tikşerälär.
TASMA
Ğalimnär kiläçäktä älege xezmätlären bastırıp ta çığarırğa uylıylar. Dimäk, alar belän tulıraq tanışırğa mömkinlek bulaçaq.
Landış Xarrasova.


text:
Gaza sızığındağı çualışlar fälästin xakimiateneñ krizis kiçerüen kürsätä
Gaza sızığındağı iminlek xäleneñ tağın da kiskenläşüenä yul quymaw maqsatında fälästin citäkçese Yäsir Arafat düşämbe könne, üzeneñ tuğannan tuğanın iminlek başlığı itep bilgeläw qararın köçtän çığarırğa buldı. Gazadağı çualışlar näq menä şul säbäple, Arafatnıñ iminlek başlığı urının üzeneñ qärdäşenä birüe arqasında başlanıp kitkän ide. Yäkşämbedä qorallı törkem xätta Rafah şähärendä xärbi küzläw bülekçäse binasına höcüm yasadı.
Audio
Bolarnıñ barısına da, Yäsir Arafatnıñ Gaza sızığındağı iminlek öçen cawaplı töp citäkçe itep üzeneñ tuğannan tuğanın Musa Arafatnı bilgeläwe säbäp buldı. France Press agentlığına yullağan belderüendä äl-Aqsa fidailäre törkeme, üz höcümnäre belän Arafatnıñ şuşı qararına qarşı buluın kürsätergä teläwen belderde. Şuşı suğışçan törkem, Arafatnıñ üz Fatax xäräkätenä yaqın torsa da, andağı fälästin radikalları 60 yäşlek Musa Arafatnı Gaza sızığınıñ iminlek başlığı itep bilgeläw İzrail säyäsätenä qarşı toru eşenä yardäm itmiäçäk digän fiker belderä. Alar anı ğomumän, fälästin idaräsendä çäçäk atqan rişwätçelek häm qodaçılıq simvolı itep kürä. Arafatnıñ üz tuğanın şundıy yuğarı urınğa bilgeläwe belän kileşmi, yäkşämbedä fälästin idaräseneñ yar buyı sağı başlığı Cuma Ğäli dä üz urınınnan kitüen belderde. Şulay itep, Arafat xakimiateneñ nigeze qaqşıy başlap, bu anda tirän ber krizis çığuğa säbäp buldı. Üz eşen barı tik uzğan noyäbrdän birle genä başqarıp kilgän premyer-ministr Äxmät Qıray da Arafatqa, bu eşennän kitü üteneçe belän ğariza tapşırdı, läkin fälästin citäkçese älegä monı kire qaqtı. Düşämbedä premyer-ministr üzeneñ şul telägen yänä qabatladı.
Audio, Äxmät Qıray
"Min premyer bularaq üzemneñ eştän kitüem xaqında ğariza birdem, min monı, räis Arafatqa mäğlüm säbäplär arqasında yazma ğariza yullawımnı yänä ber qabatlıym häm raslıym, ä ul säbäplär şul - fälästin cirlärendä xaos häm qanunsızlıqnıñ cäyelüe" dip añlata üz qararın fälästin premyer-ministrı Äxmäd Qıray. Anıñ süzlärençä, şul ğarizağa älegä yazma cawap alınmağan.
Audio, Äxmät Qıray
Düşämbedä Yäsir Arafat kierenkelekne beraz yomşartu maqsatında, tuğanın bilgeläw turındağı bäxäsle qararın ğämäldän çığardı häm Gazadağı ğomumi iminlek öçen cawaplı başlıq itep yañadan general Ğäbdelrazaq Mäcäyde rasladı. Ä ul isä şunda uq üzeneñ Arafatqa tuğrılığın belderep bolay dide.
Audio, Ğäbdelrazaq Mäcäyde
"Qorallı köçlärebezneñ şaqtıy ğına tarixı bar, Fälästin häm anıñ xalqı öçen bez küp närsä eşlädek häm eşlibez dä. Xäzer dä, ütkändäge tösle ük bez Arafat ğalicanäpläre citäkçelegendä eşlibez häm bu kiläçäktä şulay däwam itäçäk" di Gazadağı ğomumi iminlek başlığı general Ğäbdelrazaq Mäcäyde.
Kärim Kamal


text:
Seherin merkezinde 3 otaq menzil satilir
Tecili Satilir...Seherin merkezinde 28 may Semed Vurqun bainin yani Xetai telefon qovsaqina ( ATS ) yaxin 5 mertebeli ekspremental lahiyeli binanin 2 ci mertebesinde 3 otaq yaxsi temirli menzil satilir...Menzilde otaqlar ve sanitar qovsaqi ayri ayridi....Menzil skvaznoydu....Menzilin metbexti boyuk ve genisdi...Binanin genis heyeti usaqlar oynamaq ucun genis heyeti var...qaz , isiq , su daimidi....das binadi ..menzil orta evd...Mekteb , baxca . merket , dayanacaq , bulvar , 28 may metro eve yaxin yerde yerlesir...sekiler menzilin oz sekileridi


text:
Söğüd Ğäräpstan çiklären nığıta: $12 milliardlıq tözeleş
Söğüd Ğäräpstan kiläse yılda Ğiraq çige buyında yuğarı texnologiälär belän cihazlandırılğan diwar tözeleşen başlarğa cıyına. Diwar milliardlağan dollarğa töşäçäk, tözeleş 6 yıl däwam iter dip kötelä. Mondıy çik buyınıñ maqsatı – Ğiraqtağı extremistlardan saqlanu.
BBC xäbär itüençä, tözeleş 12 milliard dollarğa töşäçäk. İminlek nığıtmalarına çittän idarä itelä torğan sensorlar häm cılılıq kameraları kebek yuğarı texnologiäle cihazlar quyılaçaq. Ğiraqta suğışqan söğüd häm başqa ğäräp illäre ğısyançılarınıñ Söğüd Ğäräpstan iminlegenä qurqınıç tudıru ixtimal bar. Londonda urnaşqan tikşerenü institutınıñ belgeçe Neil Partrick, elek Äfğanstanda bulğanı kebek, Ğiraqta xäzer cihadçılar äzerlänü qurqınıçı bar, dip sanıy. Söğüdlär isä, andıy suğışçılarnıñ ber mäldä kire äylänep qaytuına borçıla:
"Quşma Ştatlar köçläre Ğiraqqa kergäç, Söğüd Ğäräpstannan suğışçılarnıñ Ğiraqqa kitäçäge añlaşıla ide. Alay da, sannar yuğarı tügel. Ämma soñğı aralarda Ğiraqtan Söğüd Ğäräpstanğa xäräkätü sizelä başladı. İke il arasındağı ozın çik buyın kontroldä totu bik awır, häm älbättä, Ğiraq yağınnan kontrol nätiäcäsez."
Söğüd räsmiläre İran da töbäktä qurqınıç tudıra dip sanıy. Diwar tözü belän söğüdlär, ilneñ könçığışında yäşägän üz şiğilarınıñ İran belän elemtälären çiklärgä ömetlänä. Könçığışta iñ bay neft yatmaları urnaşqan. Söğüd Ğäräpstanğa ul töbäktä tınıçsızlıq kiräk tügel.
Ğiraq çige buyında eşlär tämamlanğaç, söğüdlär Yemen çiklären nığıtırğa cıyına. Yemendä, mäğlüm bulğança, Äl-Qaida eş itä.
Mondıy aşığıç häm täğäyen çaralarnıñ säbäbe närsädä soñ?
Yaqın Könçığış belgeçe Neil Partrick, soñğı yıllarda Söğüd räsmiläre üz illärendäge suğışçılar, şul sanda Äl-Qaidanıñ üzlärendäge wäkillärenä qarşı näticäle çaralar kürde, dip sanıy:
"Hiç şiksez, wazğiät Ğiraqta suğış başlanğan çorlar belän çağıştırırlıq tügel, höcümnär kimetelde, suğışçılarğa qarşı çaralar kürelde, 2005 häm bıyıl iminlek ölkäsendä zur alğa kiteş bar. Ämma 2006nıñ fivral ayında patşalıqnıñ iñ zur neft qorılması Abqaiqta bulğan xällär zur ähämiätkä iä."
Abqaiqta şartlatqıç tutırılğan ike maşina – nıq saqlanğan neft qorılmasına bärep kerergä tırışqanda, maşina yörtüçeläre atıp üterelgän ide. İke saqçı da häläk buldı, ber maşina şartladı. Höcümnän soñ neft bäyäläre arttı. Bu tağın ber märtäbä – Söğüd Ğäräpstannıñ yomşaq ciren, nindi dä höcüm bula qalsa, xällärneñ möşkel bula alğanın kürsätte.
Alsu Qormaş


text:
Başqortostanda narkomandar hanı arta bara
Tabiptar äyteüensä, äle narkomandarźıñ räsmi terkälgändäre 5 meñdän artqan. Asılda ularźıñ hanı un tapqırźan aşıuıraq tip belderä tabiptar. Narkomandar arahında studenttarźıñ da artıuı küźätelä. Şuğa kürä yuğarı uqıu yorttarı etäkselegenä yataqxanalarźa tärtipte nığıtıu quşılğan. İrekle räüeştä test uźğarıu źa qaralğan. Respublikala narkomandarźı mäjbüri daualau turahında la etdi hüźźär yöröy.
Yıl başınan Respublikanıñ narkotiktarğa qarşı köräş buyınsa idaralıq belgestäre tarafınan tiśtänän aşıu siğan balaları totolğan. Yäş sauźägärźärźän biş meñ dozanan aşıu geroin tartıp alınğan. Ularźı yauapqa tarttırıp bulmay. Sönki, ular bäliğ tügel.
Äle tärtip haqlau orğandarında dürt enäyät eşe tikşerelä. Ular töbäk häm xalıq – ara oyoşqan enäyätsel törkömdär buldırıuźa ğäyeplänä. Bıl waqiğa buyınsa 50 keşeneñ yauapqa tarttırılıuı ixtimal. Narkodilerźar alğan tabış milliondarsa humğa bahalana. Belgestär Respublika shirkättärendä lä maxsus tikşereüźär uźğara. Unıñ höźömtäläre buyınsa 59 keşeneñ narkotiktar qullanıuı asıqlana.
Narqotiktar qullanıu, urlaşıu häm başqa nasar ğäźättärźän bäliğ bulmağandarźı yolop qalıu buyınsa respublika xökümätendä maxsus komissiya oyoştorolğan. Unıñ sirattağı ultırışında mäźäniät häm milli säyäsät ministrı İldus İleşev Mäsetle, İşembay rayondarı häm Kümertau qalahında balalar enäyätselege buyınsa otçet aldı. Unda äyteleüensä, respublikala 10 ay esendä bäliğ bulmağandar tarafınan 1 meñ 800-źän aşıu enäyät qılınğan. Egermeläp rayon-qalala bınday osraqtarźıñ artıuı küźätelgän. Mäsetle rayonında mäśälän balalarğa iśertkestär hatıusı kibet xujahı totolğan. Unıñ kibete yabılğan.Ata-äsäläreneñ eseüe, aqsahıźlıq arqahında urlaşıu, talau keüek enäyättär kübäygän. Şulay uq uyın klubtarına barıu ösön aqsa säldereüselär źä kübäygän. Mäktäptärźä sotsial psixologtarźıñ eteşmäüe lä auır tielde käñäşmälä.


text: Mäskäw -- Quşma Ştatlar däwlät sekretare Condoleezza Rice bügen Kremldä Rusiä prezidentı Vladimir Putin belän oşraştı. Oçrağuğa qädär Exo Moskvı radiosına birgän äñgämäsendä ul Rusiädä bäysez mäglümät çaraları kübräk bulırğa tieş digän süzlär äytte. Sişämbedä Mäskäwgä kiler aldınnan Rice, Kremlneñ mäglümät çaraları östennän kontrol urnaştıruına borçıluın belderep, bu mäsäläne Putin aldında kütäräçägen äytkän ide. İrtä belän Tışqı eşlär ministrı Sergei Lavrov belän oçraşuında, Rice Rusiäne "strategik partner" dip atadı häm törle ölkädä xezmättäşlek itergä çaqırdı. Bu Rice'nıñ däwlät sekretare wazifasında Rusiägä berençe kilüe. Säfär barışında AQŞ prezidentı George Bushnıñ Mäskäwgä bulaçaq vizitına äzerlek tikşerelä. Bush May ayında Nazi Germaniäsen ciñügä 60 yıl tulu uñayınnan ütäçäk çaralarğa kilerä cıyına.


text:
Ğiraqnıñ küçeş çorı tışqı eşlär ministrı Xöşiär Zebari Süriä Ğiraq belän diplomatik elemtälärne yañartırğa häm ike il arasındağı çikne röxsätsez ütüçelärgä qarşı Bağdad belän bergäläp eşlärgä kileşte dide.
Sebari Qahirädädä jurnalistlar aldında çığış yasap Süriä xökümäte Ğiraq xökümäteneñ ike il arasında diplomatik elemtälärne yañartu turındağı möräcäğäten qabul itte dide.
AQŞ Süriäne Ğiraqqa kitüçe suğışçılarnı tuqtatmawda ğäyeplägän ide.
Süriä tışqı eşlär ministrı Färüq äş-Şara kiçä Qahirädä Süriä çik buyı mäs'äläse turında Ğiraq belän kileşügä ireşte dide.
Anıñ äytüençä, tizdän Ğiraq waqıtlı eçke eşlär ministrı Fäläx än-Näqip Dämäşqqa barıp çik buyında xezmättäşlek kileşüen imzalıyaçaq.


text:
Ul'yan ölkäse İske Qulatqı rayonında Bötendönya Tatar kongressınıñ küçmä utırışı buldı...
Utırışnıñ kön tärtibe “Mädäniät, mäğärif, eşmäkärlek ölkäsendä xalıq traditsiälären torğızu eşçänlegendä milli-mädäni berläşmälärneñ xaqimiät belän xezmättäşlege” dip atalsa da, küpçelek çığışlar üz eşçänlekläre turında bäyän itü bulıp çıqtı. Şulay da xaqimiät belän mönäsäbätlärgä qağılışlı süzlär dä yañğıradı. Ul'yan ölkäse Milli-mädäni moxtariatı räise Azat Kurçakov, mäsälän, moxtariatnıñ eşçänlege häm çişelmägän problemalar turında söyläde. Problemalar bar, kübese türälärneñ añlamawları arqasında. Şuña da karamastan, avtonomiä räise citäkçelek belän mönäsäbätlär turında qanäğätlek belderde. Häm ul ğına tügel, qayber başqa çığışlar da şulayraq yañğıradı. Şuñadır inde, Federal' avtonomiä räise Rimzil Wäliev üz çığışın menä niçek başladı: “Bik matur söyläşep utırğanda milli xäräkät belän citäkçelek arasındağı mönäsäbätlär turında süz yörtü ritual ğamäl genä dip uylarğa mömkin. Läkin eş alay tormıy – problemalar bixisap.” Häm ul üz çığışın näq kön tärtibenä quyılğan tema problemalarına bağışladı. Problemalarnı çişü öçen mäs’äläne qabırğası belän quya belergä kiräk, dide ul. 2002nçe yılğı Kongress waqıtında milli xäräkät liderlarınıñ İlbaşı Putin belän oçraşıp söyläşüen Rimzil Wäliev zur uñış dip atadı. Putinnıñ 4 yöklämäsen ütäw östendä tieşle tarmaqlar eş alıp bara, Rusiäneñ milli säyäsäte konsepsiäsen üzgärtü östendä eşlilär alar. Ministr Zorinğa kilgän täqdimnär arasında Orenburg, Perm ölkälärenekendä aqıllı fikerlär buluın äytep ütte. Mäsälän, Mäskäw, töbäklär häm munitsipal' berämlekläre arasında wazifalarnı anıq bülü kiräklege, milli mänfäğätlärne qanäğätländerü öçen, Konstitutsiäne, Tellär häm Mäğärif turındağı qanunnarnı tögäl ütäw dä citä, kebek fikerlär Tatarstan täqdimnäre belän awazdaş. Ä Tatarstan täqdimnäre ğomum däwlätebez faydasına xezmät itälär, çönki alar Rusiä Federatsiäsen saqlaw häm nığıtuğa yunältelgän.Rimzil Wäliev şulay uq Ul'yan ölkä avtonolmiäse räise Azat Qurçaqovnıñ Federal' avtonomiäne Mäskäwgä küçerü kiräklege turındağı täqdimeneñ nigezsezlegen añlattı. Şunısı iğtibarğa layık, Rimzil Wälievneñ çığışı Ölkä başlığınıñ urınbasarı Kuroçqa süzläre belän awazdaş: ul da, Rimzil kebek ük, anıq milli säyäsät buldıru mäs’äläseneñ ölgergänlegen äytte. Häm yaña süz: xaqimiät türäse ana telendä uqu mömkinlegen dä keşe xoquqları rätendä dip sanawın äytte. Ölkä mäğärif idaräse başlığı Vladimir Mironovnıñ çığışında da küñelle süz işetelde: Weşqayma rayonı ürnägendä, qatnaş xalıqlı rayon üzäkläre mäktäplärendä tatar telen uqıta başlaw turında kiräklegen äytte ul. Läkin anıñ ölkä üzägendä ayırım tatar mäktäbe açu öçen bina yuk, digän süzläre kisken sorawğa säbäp buldı. “Prezident Putin Latviädäge rus telle balalarğa rusça belem aluda yärdäm wäğdä itte, ä Rusiä balalarına ana telendä belem alu öçen bina yuk. Mondıy xälne äxlaqi häm yuridik yaqtan niçek bäyäläp bula?” Mäğärif türäse üz süzen mäktäp binalalarınıñ şähär meriäse milke buluı belän añlattı, häm monda äxlaq turında süz yörtüneñ urınsız ikänen äytte.
Utırışnıñ soñında BTKnıñ Başqarma komitetı räise urınbasarı professor Damir İsxaqov iğlan belän çıqtı. Ul 2002-2007nçe yıllarda tatar xalqınıñ üseşe programması Konsepsiäsen buldıru öçen Fänni-ekspert şurası tözelüen belderde. Anda qatnaşırğa Ul'yan wäkillären dä öndäde. Qazan qunaqları bu yulı da buş qul belän kilmägännär ikän. Utırışnıñ axırında Rinat Zakirov Qulatqı mäktäpläre öçen 12 komp'yutor häm 5 iärçen antennaları büläk itülären belderde.


text: Mäskäw. Quşma Ştatlarda urnaşqan häm bar dönya buylap keşe xoquqları ütäleşen küzätep barğan "Freedom House" oyışması, Rusiä bıyıl "irekle bulmağan, ireksez" illär rätenä töşte dip belderä. Şul oyışmanıñ başqarma mödire Jenifer Windsor süzlärenä qarağanda, prezident Putin xakimiatendä "säyäsi qüwätne üzäkläşterü, mäğlümat çaraların cäberläw, ilneñ xoquq saqlaw sistemasın säyäsätläşterü" omtılışları arta bara. Windsor, şuşı omtılışlar Rusiäneñ avtoritar xakimiat çorına qaytu qurqınıçın arttıra dip isäpli. Başqa sovet respublikaları arasında demokratik qazanışlar ölkäsendä çigenülär Belarus, Litva häm Ärmänstanda küzätelgän. Törkmänstan isä Kuba, Tönyaq Koreä, Sudan, Söğüd Ğäräbstanı häm Süriä belän bergä iñ zalim illär rätenä kerä. "Freedom House" bıyıl barlığı 192 ilne tikşergän, şularnıñ 46 protsentı "irekle", 26-se "ireksez", qalğannarı "öleşçä ireksez" dip bäyälängän.


text:
General sekretar K Annan AQŞnıñ xakimiätne ğıraqlılarğa tapşırğança ğomumi saylawlar ütkärü mömkinlegeneñ bulu bulmawın öyränü öçen fevral başlarında anda ber törkem cibärergä riza buldı. Älbättä dönya oyışması demokratik protsesqa bulışlıq kürsätü çaqıruların kire qağa almas ide. Ämma waqıtlı xökümät , saylaw eşläre belän yaxşı tanış diplomatlar , törkem kitkänçe ük berniçä ay eçendä saylawlar oyıştıruğa şik belderä başladılar.
BMO general sekretarı K.Annannıñ fevral başlarında cibäräçäk belgeçlärdän torğan çağıştırmaça keçkenä törkem qısqa waqıt eçendä Ğıraqnıñ töp etnik, dini törkem wäkilläre bigräk tä şığı, sönni körd citäkçeläre belän küreşäp NYqa qaytaçaq. Törkem üz kiñäşen iğlan itkänçe NYta mäslixätläşülär ütkäräçäk dip kötelä.Täsirle şiğı ruxanisı Ayatolla Ali al Sistani AQŞlarınıñ töbäklärdän bilgelängän wäkillärdän torğan waqıtlı mäcles ideasına qarşı çığıp, turıdan turı saylawlar ütkärelsen digän ide. Läkin Sistani ägär dä BMO törkeme saylawlar ütkärü öçen waqıt az dip beldersä, üz taläben kire alaçağına işarä itkän ide. AQŞ räsmiläre şulayuq Annnan yardämçese Laxdar Braximi legitim saylawlar öçen waqıt bik az , andıy saylawlar faydağa qarağanda kübräk zarar kiterä ala dip äytte İminlek Şurasınıñ qayber äzğaları Annan qararın yaqlasa da, ikençeläre tizlektä saylawlar ütkärü fikernä şik belderde. Şuranıñ älege prezidentı Çile ilçese Heraldo Munoz jurnalistlarğa bolay dide:(audio) ışanıçlı, ütä kürenmäle saylawlarğa şartlar buldıru öçen waqıt kiräk. Bu minem täcribä..Bu eşne 5-6 ay eçendä başqarıp bulamı bu turıda BMO missiäse qarar birergä tieş.Minem Çilede ütkärgän täcribä kübräk waqıt kiräklegen kürsätä .
Kanadanıñ BMOdağı eleke diplomatı xäzer Tınıçılq öçen Akademiä belän citäklägän David Malone da xaberçebezgä (audio) irekle ğadel saylawlardan elek , kampaniä bulırğa tieş. Bu politik partiälärgä yardäm itä. Bolarnıñ berse dä Ğıraqta yuq.Minemçä, BMO saylawlarğa röxsät birgän pozitsiädä qalmas öçen bik saqlıq kürsätergä tieş, bu travesty bulır ide.
Başta äytelgäneçä Annan demokratik protsesta yardäm itegez digän üteneçne kire qağa almas ide. Ämma yaqlaw da oyışmanı qıynı xäldä qaldıra ala. BMOnıñ Ğıraqta missiäse yuq , açıq anıq mandatı,citäkçel politik role dä yuq , Xakimiät älegä okupatsion köçlär qulında. BMO 2001nçe yılda könçığış Timorda referendum häm saylawlar ütkärep yaña däwlät oyıştırdı dip äytep bula Ämma kontrol BMO qulında ide,oyışmanıñ administratorı territoriäne bäysezlekkä alıp barğanda BMO tınıçılq köçläre tarafınnan yaqlandı. Mondıy misallärne kübräk tä kiterep bula . Ämma misal öçen Liberiä Äfganstan kebek konfliktlar xäl qılınmağan illärdä BMO qıyınlıqlarğa duçar bula.Äfganstanda bıyıl urtalarında saylawlar ütkärelergä tieş 10million saylawçınıñ älegäçä300meñe genä terkälgän. BMO resmiläre älege iminlek şartlarında iyündä Äfganstanda saylawlar ütkärü qıyın bulaçaq dip söyli .AQŞnıñ BMOdağı wäkile John Negroponte Annan qararın xuplasa da, ul oyışmanıñ kiläçäktäge role , yäki saylawlarğa alternativa turında fiker beyan itüdän totılıp qalğan. Mätbuğat xäbärlärenä qarağanda, administratsiä öleşçä saylawlar ütkärü, yäki xakimiätne kiñäytelgän Ğıraq idarä şurasına tapşırırğa cıyına .
färidä xämit,praga


text:
AQŞ prezidentlığına demokratlar namzäte Barack Obama bu atnada Yewropa buyınça säfären däwam itä. Obamamania Yewropağada taralırmı?
Äye, xäzer Yewropada Obamanıñ iseme Bushnıqınnan yışraq telgä alına başladı. “Obamamania” ağımı xäzer Yewropanı da urap aldı. Belgeçlär, demoqrat senatornıñ saylanuı Yewropa xalqı arasında AQŞqa qaraşnı üzgärtäçäk, dip farazlıy. Çönki AQŞ taríxında berençe tapqır afrikan-amerikalı beräw Aq yortqa saylanaçaq. Monıñ belän Yewropalılar Amerikanıñ demokratia säyäsätenä qarata ixtiramnarın yañadan arttıraçaq, dip farazlana. Yäğni bu adım Yewropalılar arasında Amerikanıñ asıl säyäsi nigezen täşkil itkän demokratia häm ireklek köçen tağın ber tapqır iskä töşeräçäk.
“Amerika - demokratia, ireklek häm monı barlıqqa kitergän mömkinçelekläre belän mäşhür il. Yäğni anda prezident, yäisä yuğarı urınnarnı biläw öçen ätiegezneñ senator, yäki ğailägezneñ bay elitadan buluı şart tügel. Obamanıñ tormış yulı Amerika xıyalına turı kilä. Yäğni keşeneñ nindi ğailädä tuuına qaramastan, "tırış keşe ul, maqsatına ireşer" töşençäse östenlek itä. Bu Hollywood säxnälärendä eş qabatlanğan häm bez kürergä telägän ssenariy”, dip belderde Josef Braml.
Belgeçlär äytüençä, Yewropalılar AQŞqa ike küzlektän qarıy:
1. Köndäşlek öçen ber-bersen aşawçı, başqalarnı ixtiram itmiçä üz mänfäğäten genä qayğırtuçı.
2. Telägänçä ireklek, kiñ külämdä açıq mömkinçeleklär häm "bez buldıra alırbız" töşençäse ğämälgä aşqan il.
“Şäxes bularaq Obama Kennedydän da qızığraq, keşelär aldında ul üzençälekle tormış mizgellären söyli ala. Kennedy bay ğailädä üskän, bu Yewropalılar öçen bik ğädäti küreneş. Obamanıñ isä üzgä ber tormış yulı bar”, Germania tışqı mönäbätlärendä AQŞ säyäsätçese Josef Braml.
Yewropada uzdırılğan fiker bileşü näticälärenä qarağanda, nöyäber aenda AQŞta bulaçaq saylawlarda qatnaşu mömkinçelegegez bulsa, kemgä tawış birer idegez digän sorawğa, Fransiadäge ölkännärneñ 64 % "Obamağa" dip cawap qaytarğan. Şulay uq, Obamanı saylağannar sanı Almaniada - 62 % , ä Angliadä - 60 %


text:
Olimpiä utı nizağ utına äylände
Olimpiä utı yulında protest çaraları köçäyä. Qıtayğa protest belderüçelär yulnı yabırğa häm utnı sünderergä tırışa. Düşämbedä Parijda utnı ozata baruçılar yulnıñ ber öleşen avtobusta ütergä mäcbür buldı.
Ğädättä olimpiä utı dönya buylap xalıqnıñ iğtibarın tizdän bulaçaq Olimpiä uyınnarına cälep itü öçen yärtelä. Bu yulı olimpiä utı nizağ utına äylände.
Här urında dirälek ut tamaşasın Qıtayda keşe xoquqları bozıluğa protest belderüçelär qarşı ala. Alar utnıñ yulına töşä, anı sünderergä tırışa, "Azat Tibet!", "Kommunistik Qıtayğa yuq!" digän şiğärlär qıçqıra.
Xoquq aktivistları Pekinnı Olimpiä uyınnarın ütkärü xoquqın ağanda birgän wäğdälären ütämäwdä ğayepli. Misal itep uzğan ay Tibetta bulğan xällärne kiterälär.
Yäkşämbedä Londonda ber protest belderüçe utnı sportçınıñ qulınnan tartıp alırğa tırıştı. İkençese utnı sünderergä tırıştı.
Düşämbedä olimpiä itı Fransiä başqalaısna citte. Anda da şul uq xäl qabatlandı. Oyıştıruçılar utnı waqıtlıça sünderep, anı avtobusqa quyıp alıp barırğa mäcbür buldı.
Räsmuilär, iminlek çaraları kürergä tırıştı. Utnı saqlawğa 3 meñläp politsiä xezmätkäre cälep itelde. Alay da, şähärneñ räsmi binsına "Parij bar dönya buylap keşe xoquqların yaqlıy" digän şiğär elengän ide.
Ul arada Yewropada räsmilär bu uyınnarnıñ açılu tantanasında qatnaşırğa tieşme, digän bäxäs quyıra. Berençe bulıp bu mäsäläne Nicolas Sarkozy kütärde.
"General de Gaulle Qıtaynı tanığanda üz eçenä Tibetnı alğan Qıtaynı tanığan ide. Xättä Dalay Lama üze dä bäysezlekkä öndämäwen, uyınnarnı boykot itergä çaqırmawın äytä. Däwlät başlığı bularaq min Prezident Hu Cintaonı cawaplılıq kürsätergä häm dialog başlarğa soradım" dide Fransiä prezidentı.
Sez baykotnı xuplıysızmı digän sorawğa ul, andıy ixtimalnı kire qaqmawın äytte.
Germaniä kanslerı Angela Merkel Pekinğa barmayaçağın belderde. Britan premierı Gordon Brown häm Amerikan prezidentı George Bush älegä baru yağında.
Xalıqara olimpiä komitetı prezidentı fikerençä, bu mäsäläne här citäkçe üze xäl itergä tieş.
"Boykot turındağı bäxäslär turında beläbez. Bez moña säbäp kürmibez. Öleşçä boykot belderü niätläre bar. Añlatma biräsem kilmi. – di Jacques Rogge. – Pekinğa baru-barmaw mäsäläsen här citäkçe üze xäl itergä tieş."
Töp soraw şul – protest belderüçelär Qıtay citäkçelärenä basımnı arttıru maqsatına ireşä alamı, yuqmı. Alar üzläre moña ömetlänä.
Kiläse forsatları çärşämbedä San Franciscoda bula. 8 apreldä olimpiä utı anda kilä.


text:
Farsı qultığındağı Britan ğaskärläre başlığı Ğiraq suğışı üzeneñ “xäl itkeç çorına” kerä, dip belderde. Xärbi hawa köçläre marşalı Brian Burridge BBC radiosına birgän äñgämäsendä, koalitsiä köçläre elekkegeçä tınıç xalıqqa höcüm itmäw taktikasın däwam itä, dide. Britan ğaskärläre Basra şähäre yanında tuplanğan, läkin äle anı üz kontrolenä ala almıy. Burridge süzlärenä qarağanda, Säddäm Hösiän rejimın yuq itkänçe äle tağın küpmeder waqıt uzaçaq. Amerikan ğaskärläre Bağdadqa könyaqkönçığış häm könbatıştan yaqınlaşa. Tigris yılğası aşa küper alınğan, Kerbala şähäre yanında Ğiraq cömhüriät saqçıları belän bäreleşlär däwam itä. Quşma Ştatları xärbi köçläreneñ Bağdadqa taba yulında cömhüriät saqçlılarınıñ Mediä deviziäse häm Kut şähäre yanında Bağdad diviziäse tora. Bağdadta üzäktäge prezident sarayı utqa totıldı. Xärbi oçqıçlar şulay uq tönyaq Ğiraqta Mosul şähäre tiräsendäge qorılmalarnı da bombaladı. Najaf şähäre yanında boralaqlar häm xärbi oçqıçlardan qorallanğan fidayınnarğa ut açıldı.
Ğiraq televideniäse bügen Säddäm Hösäin Ğiraqnıñ yuğarı räsmi wäkilläre, şul sanda ike ulı Uday häm Qusay qatnaşında utırış uzdırdı, dip xäbär itte. Utırış kürsätelmäde, bu xäbär bäysez mäğlümat çaralarında raslanmağan.


text:
“Watanım Tatarstan”gazetasınıñ 29nçı iyül sanında Damir Asılovnıñ “Räncü” digän yazması basılıp çıqtı. Mäqälä mondıy süzlär belän başlanıp kitä. “Bez endäşmibez. Bez tolerant millät şul. Bez – üzara dus, tatu yäşäw tarafdarları. Bezneñ kesäbezgä pes itälär – bez şuña riza bulıp torabız. Qazanda yırtqıç patşa Petr 1gä häykäl quyuğa qarşı çıqqan millättäşlärebezne yaqlap süz äytä almadıq.” – dip başlap cibärä Damir Asılov, häm yazmanıñ axırında ul “Ägär xakimiät Qazannıqı da ikän, xalıq iñräwenä qolaq salmıyça şul xurlıqlı eşne tormışqa aşıra qalsa, üzlärenä qarata barı ik näfrät kenä uyataçaq, tatar xalqınıñ nälätenä, qarğışına duçar bulaçaq. Küz yäşe töşmi qalmıy ul.” – dip tämamlıy. Petr 1 häykälenä qarşı räncep yazılğan yazmalar internet forumnarda, internet gäcitlärdä häm başqa mäğlümat çığanaqlarında yış oçrıy başladı. Ber qarağanda bu räncülärne yuğarıda utıruçı türälär işetmäslär kebek ide. Läkin Allağa şöker işettelär. “Watanım Tatarstan” häm “Respublika Tatarstan” gazetası redaksiälärendä Qazan şähäre xakimiäte başlığı Qamıl İsxaqov qunaqta bulğanda “Azatlıq” radiosına “Petr 1 häykäle Qazanda bulaçaqmı ällä yuqmı?” – digän sorawğa mondıy cawap birde:
Minemçä, yuqtır!!!
Elemtä naçar bulu arqasında Qazan şähäre merı Qamıl İsxaqovnıñ äytkän süzläre tonıq işetelä. Läkin şuña da qaramastan Qamıl äfändeneñ “Minemçä, yuqtır ” – digän süzlären işetep buldı. Dimäk, Peterburg uramında, üzäktä, Petr 1 häykäle bulmayaçaq. Ä menä anıñ byustı urınına kemne quyarlar, ansı ber Xodayğa mäğlüm?!
Röstäm İsxaqi


text:
«Atameken» UKP basqarma törağasınıñ orınbasarı Murat Äbenovtıñ ay`twınşa, «Meniñ elim» älewmettik ïnvestïcïyalar bağdarlaması ay`maqtarda älewmettik ïnfraqurılım qalıptastıradı jäne ömir sürw deñgey`iniñ sapasınıñ köterilwin qamtamasız etedi.
«Astana qalasında sport alañdarın salıp, artınan joğarı lawazımdı tulğalarınıñ köpşiliginiñ nazarına usınw oñay`. Biraq qarapay`ım adamdar üşin munday` jobadan keler pay`da az ekenine senimdimin. «Meniñ elim» bağdarlamasınıñ keremeti sol, ay`maqtarda qay`ta jañartılıp, qurılıp jatqan älewmettik ïnfraqurılımdardı tek «Samurıq-Qazına» tobına kiretin käsiporındardıñ qızmetkerleri ğana emes, sonday`-aq osı ay`maqtıñ barlıq turğındarı pay`dalana aladı, - dedi Murat Äbenov.
«Samurıq-Qazına» AQ «Meniñ elim» qatısatın öñirlerde Qazaqstan Täwelsizdiginiñ 25 jıldığına arnalğan älewmettik ïnvestïcïyalardıñ bağdarlamasın iske qostı. Bağdarlama maqsatı ay`maqtarda ömir sürw sapasın arttırw, xalıqtıñ sapalı qalalıq qorşağan ortağa, bilim berw, densawlıq saqtaw jäne mädenïet nısandarına qol jetwizwin keñey`twge bağıttalğan. Bağdarlama elimizddegi «Samurıq-Qazına» AQ xoldïnginiñ taw-ken öndirw jäne qay`ta öñdew kompanïyaları ornalasqan awmaqtarın qamtïtın boladı. Birinşi kezeñde (2016-2017 jıldar) bağdarlama Aqmola, Pavlodar jäne Mañğıstaw oblısın qamtïtın boladı, al aldağı jıldarı - eldiñ basqa altı öñirinde jürgiziledi. Jıl say`ın osı jobanı iske asırw üşin 3 mlrd teñgege dey`in bölw josparlanğan. Bağdarlama äkimgeri retinde «Samruk-Kazyna Trust» älewmettik jobalardı damıtw Qorı ataldı.
«Meniñ elim» bağdarlaması ayasında Samruk-Kazyna Trust tizimi sarapşılıq-konswlʹtatïvtik keñeste qaralatın jobalar bay`qawın ötkizedi. Eñ bastısı, jergilikti xalıqtıñ pikirin eskere otırıp şeşim qabıldanadı», - dep sözin jalğadı.


text:
İldä nilär bulıp yata? - 28.III.2008
►Qazan kibetläre tatarça söyläşärme? ►Çallı tatarça bäyge oyıştırdı ►Qazannıñ Mäskäw bazarı ►Qazanda dönya çempionatları uzaçaq
►Qazan kibetläre tatarça söyläşärme?
Qazanda “Min tatarça söyläşäm” aksiase qısalarında "Üzebez" yäşlär xäräkäte äğzaları Qazannıñ ere säwdä üzäkläre wäkilläre belän oçraştı.
“Üzebez” yaña buın xäräkäte yäşläre Qazannıñ zur-zur säwdä üzäklären dä tatarça söyläşterä başlamaqçı. Älegä bu kibetlär, 26 Aprel, Tuqay tuğan könne genä bulsa da üz kibetlärendä mömkin qädär tatar telendä söyläşergä, kön ozın tatar köylären yañğıratırğa, ber poçmaqta “Min tatarça söyläşäm” aksiasen ütkärergä äzer. Ämma bu könnän soñ biredä tatar telenä qarata nindi mönäsäbät bulır monısın citäkçelek älegä äytä almıy.
--------------------------------------------------------------------------------------------
►Çallı tatarça bäyge oyıştırdı
Çallıda ütkän “Moñ çişmäse” bäygeseneñ maqsatı – tatar milli sänğäten üsterü häm xalıqqa citkerü.
Töbäkara festivaldä Tatarstan şähärläre häm rayonnarınnan başqa Rusiä töbäge sanalğan Çiläbedän dä wäkillär bulıp, çit cirdän kilüçelärdän alar berdänber ide. Çiläbedäge 7-nçe sänğät mäktäbe direktorı Mäxmüt Şäräfetdinov pianinoda uynawçı 2 qıznı – Alinä Ğälimova häm Sveta Safiullinanı alıp kilgän. Mäxmüt äfände äytüençä, alar inde törle töbäklärdä uzğan 19 bäygedä qatnaşqan. Çallıda festival buluın işetep biregä kilgännär. Çiläbedä 100 meñ tatar bulıp, mädäniätebezene sündermibez, di ul.
M.Şäräfetdinov süzlärençä, elek alarnıñ bayançıları Änwär Baqirov köylären genä uynağan. Xäzer Tatarstanğa çığa başlağaç, repertuarğa N.Cihanov, R.Yäxin, xalıq köylären kertkän. Beraz alğaraq kitep bulsa da şunı äytik, Çiläbe qızları yarışta ikençe buldılar.
--------------------------------------------------------------------------------------------
-Student waqıtında yörgän idek. “Zäñgär şäl”ne qarağan idek.
-Kaçalov isemendäge rus drama teatrında (“Skripaç na krışe”) “Öy tübäsendäge skripqaçı”nı qarağan idek.
-Uzğan yılnıñ sentäbrendä M. Cälil isemendäge opera häm balet teatrında “Aida”spektaklenä barğan idek, qarap beterä almadıq, qaytıp kittek. Bik barası kilä tatar rus spektakllärenä.
-Tinçurin teatrında “Süngän yoldızlar” spektaklen qarağan idek. Atnağa ike tapqır barabız teatrğa. Bik yış yöribez.
- G.Kamal teatrınıñ böten repertuarın qarap barabız. Ayaz Ğıyläcevnıñ “Yara” spektaklen qaradıq.“Mäxäbbät turında söyläşik ”, “Qazan sölgese”n 3märtäbä qaradıq inde. “Zäñgär şäl” teatrı belän här sezonnı açalar. Anı da qarap barabaz. “Divana”spektakle genä qaldı inde bez qaramağan. Aprel ayında K.Tinçurin teatrınıñ “Qaraq Şäkür”isemle premerasına baraçaqbız.
-Küptän barğanıbız yuq inde. Kamal teatrına xäyran yöri idek inde. “Qazan yegetläre”n qarağan idek. “Qazan sölgese”n dä qaradıq. Bez, awıl teması, ğöref-ğädätlär turındağı spektakllärne bik qızıqsınap qarıybız.
-Barğanıbız yuq.
-Bez Älmät tatar däwlät drama teatrın qarağan idek, şifaxanädä yal itkändä, alar ike tatar spektaklen kürsättelär. Bik äybät bulğan ide.
-Xatınım belän barğan idek küptän inde. “Kişer basuı” Zölfät Xäkimneñ spektaklen qarağan idek. Ul zamança eşlängän spektakl'.Bik yörer idem dä, pensiägä çıqqaç yörep bulmıy şul.
-Min üzem teatrda eşlim, muzıkant, isemem İlşat , familiamnı äytmim, oyalam. Bügen bäyräm. “Şüräle” spektaklenä muzıka yazdım.
-Opera teatrında P.Çaykovskiy, Raxmaninov, Glinka äsärläre uynala.
-20 yıl elek Kaçalov teatrında bulğan idem.
-Qarağanım yuq teatrnı.
-Teatrnı yaratam.Soñğı märtäbä uzğan köz köne barğan idem.
-Bıltır “Pikovaya dama” spektaklen qarağan idem, Kaçalov isemendäge drama teatrında. Kamal teatrı yaña binağa küçkäç, tatarça spektakl qararğa barğan idek. Anda bez “Äldermeştän Älmändär” spektaklen qarağan idek.
-Bez teatr kölliätendä uq quyuçı bulıp eşlibez. Balalar belän diplomğa, çığarılış spektakllären quyarğa ezerlibez, tatarça da, rusça da.
-Mäktäptä uqığanda 1995yılda “Äldermeştän Älmändär” spektaklen qarağan idek. Şunnan birle barğan yuq. Xäzer bik barası kilä, ämma waqıt yuq.
--------------------------------------------------------------------------------------------
►Qazanda dönya çempionatları uzaçaq
13 Apreldän 23 Aprelgä qädär Qazanda yäş xokkey qomandaları arasında dönya çempionatı uzaçaq.
20 Apreldän 27 Aprelgä qädär Qazanda xatın-qızlarnıñ ülän östendä xoqkey uyınnarı dönyaqüläm yarışı da uzarğa tieş. Anda AQŞ, Hindstan, Fransia, Niderland, Rusiä, Belgia qomandaları yarışaçaq.
Aprel ayında Qazanda yäş xoqkeyçılar häm ülän östendä xatın-qız xoqkey uyınnarınıñ dönyaqüläm çempionatı uzarğa tieş.
Aqçam bulmağanda “buş botı” aşıym
--------------------------------------------------------------------------------------------
►Qazannıñ Mäskäw bazarı
Bu üzäk 12 yıl däwamında daimi räweştä “Rusiägä xäzerge waqıtta kübräk nindi qurqınıç yanıy?” digän sorawğa cawap tuplıy. Wäğdä itelgän “putin totrıqlığı” buluğa qaramastan, tikşerenülärgä küz salsañ, xällärneñ ike märtäbä naçarlana baruın küräseñ. Misal öçen, 1996 yılda bäyälär üsü, xalıqnıñ yarlılanuı soraşuda qatnaşqannarnıñ barı tik 28 prosentın ğına xäwefländergän bulğan.
İt bäyäläre 220-gä qädär
Bezneñ tanışıbız Älfiä apa Zinnätova bazarğa kergäç bal rätlären äylänep uzarğa tırışa. Balğa qarağanda, äz bulsa da kerem kiterä torğan öçpoçmaq peşerü öçen, it kirägeräk aña. “Bez suyılğan xäywannıñ böten ciren mögezennän alıp qoyrığına qädär satabız”,- dip qarşı aldı it rätlärendä üz yaqlarında suyılğannı täqdim itüçe Gölsinä Kamalieva. “Söyäksez äybät it 200-220 sum tora. Ä şulpa peşerä torğanı qabırğalar 120-130. Yäş yarımlıq ite kübräk bulğan tanalarnıñ kisäkläre 130 sum”,- di Gölsinä Kamalieva. Uzğan yıl Qazandağı it bäyäläre 90-110 sum bulğan. Şulay itep bügenge köngä ul yaqınça 30 prosentqa artqan bulıp çığa.
"Danlıqlı" "buş botları"Xalıqnıñ aqçası bulsa, qayçan suyılıp tuñdırılğanlığı häm suıtqıçlarda küpme yatqanlığı bilgele bulmağan, oqean aryağınnan kiterelgän “buş täpiläre”nä qarağanda irtän Piträçtä suyılıp suıtılğan “qazan artı” täpilären alır ide qana. Satuçı üze dä “yurğanına qarap ayağın suza” ikän. “Aqçam bulmağanda “buş botın” aşıym”,- di Skvorsova.


text:
30 yün yaqınlaşqanda Ğiraqta BMOnıñ role arta
Ğiraqta totrıqsızlıq artqan häm bu tirän borçılularğa säbäp bulğan könnärdä, BMO general'' sekretarenıñ ölkän yardämçese Laxdar Braximi Bağdadta xäbärçelärgä Ğiraqnıñ küçeş çorı xökümäten 30-nçı iyüngä qädär oyıştıru mömkin dip isäpläwen belderde. BMO İminlek Şurası äğzaları, birgäk tä Quşma Ştatlar Brahiminıñ ğiraqlılar arasında konsensusqa ireşä aluına zur ömet bağlıy.
Sişämbe könne BMO general'' sekretare Kofi Annan Ğiraqta iminlek citmäwgä borçılu belderep BMO xezmätkärläreneñ yaqın kiläçäktä anda küpsanda qaytarılu mömkinlegen kire qaqtı. Brahiminıñ çärşämbedäge belderüe Annannıqınnan ömetleräk ide. Ämma ul AQŞ citäkçelegendäge koalitsiäne kisken tänqitläp çıqtı.
Bağdadtağı matbuğat oçraşuında Brahimi küçeş xökümäten 30-nçı iyüngä qädär oyıştıru mömkinlegenä ömet belderde:
AUDİO: Bez anı premyer ministr citäkçelegendäge, namuslı, açıq häm belemle ğiraq ir-atlarınnan häm xatın-qızlarınnan torğan xökümät dip küzallıybız. Anda däwlätne citäkläwçe prezident häm ike vitse prezident ta bulaçaq.
Näticädä AQŞ bilgeläp quyğan Ğiraq İdarä Şurası taratılırğa mömkin. BMO räsmiläre äytüençä, İdarä Şurasın küçeş xökümätenä kiñäşlär birep toruçı kiñäş cıyını almaştırırğa mömkin. Brahimi bu plannarnıñ kübeseneñ ğiraqlılar arasında kiñ yaqlaw tabuı häm iminlekneñ yaxşıruı zarur dide.
Brahimi süzlärençä, anıñ belän söyläşkän qayber ğiraqlılar milli berläşü häm tatulıq öçen zur ilküläm konferensiä ütkärü kiräklege turında äytkän. Bu konferensiäne xakimiät ğiraqlılarğa tapşırılğannan soñ oyıştırırğa mömkin bulır ide häm ul ğinwar saylawlarına qädär küçe xökümäte belän bergä eşliäçäk kiñäş cıyının saylap quyar ide di Brahimi.
BMO ilçesenä küp kenä ğiraqlılar Koalitsion küçeş xakimiätläreneñ Baath partiäse belän bergä möhim wazıyfalardan professionallarnı da töşerüenä häm mondıy oçraqlarnı küzdän kiçermäwenä rizasızlıq beldergän. Brahimi meñnärçä totqınnar mäs''äläsen dä tiz arada çişü kiräk di:
AUDİO: Totqınnar yış qına bernindi ğäyepläwsez yäki xökemsez yabıp totıla. yä alarğa ğäyepläw belderergä, yä azat itärgä kiräk häm ğailä äğzalarına, advokatlarına alar belän oçraşu mömkinlege birü kiräk. Elekke xärbilär mäs''äläsenä da iğtibar zarur.
Bu atna axırında Brahimi BMO baş idaräsenä qaytıp general'' sekretar Kofi Annan häm İminlek Şurası belän söyläşergä cıyına. Soñraq ul Ğiraqqa qaytıp tağın kiñäşläşülär ütkärerep plannarnı tämamlarğa tieş.
BMO üzeneñ täğäyen planı belän tanıştırğannan soñ AQŞ waqıtlı xökümätne tanu häm BMOnıñ rolen bilgeläw turında rezolütsiä täqdim itär dip kötelä. Ul rezolütsiädä AQŞ citäkçelegendäge xalıqara köçlärgä 30-nçı iyünnnän soñ iminlek saqlaw yöklänäçäk.
BMO İminlek Şurası prezidentı, Germaniä ilçese Gunter Pleuger Brahiminıñ role turında bolay dip belderde:
AUDİO: Älbättä keşelär Brahimiğa qarıy, çönki ul xäzerge xäldän 30-nçı iyüngä küçü öçen çişeleş tabuğa berqädär ömet birä. Häm bu bik möhim, çönki härkem 30nçı iyündä xakimiätneñ ğiraqlılarğa tapşırıluın teli. Ämma kemgä tapşırırğa ikäne bik sur soraw astında. Häm Brahimi Ğiraqta şundıy küçeş xökümäten oyıştıru yulın tabarğa tırışar.
Pleuger äytüençä, qıyınlıqlarğa qaramastan, xakimiätne tapşıru könen kiçekterü mäs''äläse qaralmıy.
Küp kenä möhim illär, mäs''älän Paqstan, AQŞ BMOğa bilgele häm bäysez rol birmi torıp Ğiraqta yardäm itärgä aşıqmawın kürsätte. Alar AQŞ citäkçelegendäge koalitsion köçlärneñ anda okkupatsion ğäskär rolennän baş tartuın taläp itä.
Ğiraqta eş alıp baruçı BMO törkemnärenä töp qıyınlıq – anda iminlekneñ citmäwe. Näticädä alar telägän urınnarına bara almıy. Brahimi törkeme berniçä şähärdä söyläşülär ütkärergä planlaştırğan bulsa da, Bağdada belän Mosuldan arı kitä almadı.
Naif Aqmal, Praga.


text: Törekmänstanda “Azatlıq” radiosınıñ ike qorrespondentı qulğa alınu uñayınnan, Xalıqara Xelsinki federätsiäse häm törekmännärneñ keşe xoquqları oyışması borçılu belderä. Alarnıñ berlektä qabul itkän möräcäğätlärendä, Törekmänstanda curnalistlarnı ezärlekläw oçraqları berençe tapqır ğına tügel dielgän. Xoquq yaqlawçılar Awropada iminlek häm xezmättäşlek oyışmasına möräcäğät itep, tiz arada Törekmänstan xäkimiätläreneñ keşe xoquqların bozu mäsäläsen qararğa çaqıra.Azatlıq radiosınıñ Törekmänstandağı xäbärçeläre Meret Xommadov häm Cumadurdı Owezov 7 martta qulğa alınğannar. Xäzerge waqıtta alarnıñ qayda buluları bilgesez.


text:
Fäwziä Bäyrämova: Rusiädä möselmannarğa qarşı alıp barılğan däwlät terrorın tuqtatırğa yärdäm itegez
Tağın ber balıq başı inde. Läkin çäynibez. Qurqıtalar bit. Menä çirattağısı inde başqa sıymıy torğan. Wahhabitlar Tatarstannı qaynar noqtağa äyländerergä cıyınğan bulğannar. Çüt kenä bit älegäçä tınıç yäşägän Tatarstan Çeçnya kebek urınğa äylänmägän. Bötenese bulğan. Suğışır öçen qoral da, tawlı cirdä. Anısı Başqortstanda. Keşelär dä Çeçnyadan uq suğışırğa öyränep qaytqannar. Qurqınıçmı, işççu qaq. Bolarnı bötenesen şul Aqça wä waqıt dip atalğan gäzit, BpeMя и ДeHbrи inde yaza. Anda tağın ällä nilär bar. Dimäk urıs äytmeşli vse po poryadku. Başladıq.
Sitat. Çallıdağı İslam cämäğäte dip atalğan terror oyışmasınıñ biş äğzasına qarata açılğan eş Tatarstannıñ Yuğarı mäxkämäsenä tapşırıldı.
BpeMя и ДeHbrи mäğlümatlarına qarağanda, süz çeçen boıvikları belän tığız elemtädä torğan yäşeren terroristik oyışma äğzaları turında bara. Alar respublikada berniçä terrakt ta äzerlägän bulğannar.
Andrey Şeptitskiy yazma avtorı ul, tapqan bu mäğlümätlärne. Yarar, dälşe kittek. Bu yäşerene oyışmanıñ ezenä xoquq saqlaw orğannarı 2004 nçe yılda çıqqan bulğannar ikän. Çallı yanındağı ber urmanda berniçä mäyet tabıla. Yanğan maşina da. Alar atıp üterelgän ikän. Berniçä aydan soñ üterüçene totalar. Häm ul bötenesen söyläp birä. Öyendä wahhabçıl kitaplar da tabalar. Tege baxır nik ütergänen añlata. Keşelär islam qağidäläre belän yäşämilär, şuña. Menä bu urınğa citkäç, xaq bulsa da, yazmadağı süzlär, betkän meni psixlar dip kenä äytep quyası kilä. Yuq, äytälmiseñ. Menä şuşı çaradan soñ, Çallıda yäşeren oyışma äğzaların küpläp qulğa alular başlana. «İslam cämäğäte» oyışma keşeläre dä, «Xizbut-tahrir» digännäre dä. Oy- oy oy. Bu yazmada soñğı yıllarda bulğan törle şartlawlar da, anda qatnaşqan törle keşelär dä bötenese ber cepkä bäylängän. Menä Çallıda 50 läp keşene qulğa alalar. Moña protest belderep Bögelmädä Rawil Ğömärov belän Timur İşmuratov gaz torbasın şartlata. 50 keşeneñ 23 ye törmädän çığarıla. Alar täwbä itkännär. Çallıda piket- mitinglar uza, totqınnarnı yaqlap, yuqqa räncetäsez dip. Bu xoquq saqlaw orğannarına tağı därt esti. Tikşerä torğaç, alar totalar da, Tatarstanda 2001 nçe yıldan birle ük eşläp kilgän köçle, nıq yäşerelgän wahhabçılarnıñ tulı ber cätmäsen açalar. BpeMя и ДeHbrи gäzite jurnalistı şunnan soñ, näticä çığara. Alar di, ozaqqa suzılğan partizan suğışına äzerlängännär. Tatarstan dip ul avtor yazma başında ğına yaza. Yazmada, böten İdel buyında suğış utı qabızırğa telägännär dielä. Başqortstannıñ Beloretsk rayonında da suğışmaqçı bulgannar, tawlar anda. Anda inde aşap torırğa, yäşärgä urınnar äzerlägän bulğannar. Suğışır öçen suğış çuqmarı ğına bulu citmi, qoral kiräk bit. Anı tikşerüçelär dä belä. Tabalar bit. İdel buyında terroristlar närsä belän suğışmaqçı bulğannar. Gäzit sanap kitä. 3 avtomat, 5 pistolet, ike tege poyas şaxida digän nämärsä, 600 gramm şartlatqıç, 4 granat, häm patronnar. Jurnalist ta belä inde, ışandırmıy bu sannar. Dürt avtomat belän suğışqa tile genä çığa bit. Işandırsın öçen yazıp quya. Skoree vsego di, alarnıñ qoral tağın bulğan. Nu bit tabılmağan. Monısı bezneñ östämä. Ä suğış başlarğa aqça da kiräk. Çallıda ber maşina zapçast'läre belän säwdä itä torğan keşe aqça birep torğan. İ baxır, ükenäder inde xäzer, möselman kitabı uqığan öçen yäki namazlı bulğanı öçen. Zapçast' satıp suğış başlarğa cıyınğanın üze dä belmider äle.
Täk, tağın dälşe kittek. Partizan suğışına bit äle suğışçılar kiräk. Tabılğan. İşşu nindiläre. Çeçnyadağı Xattab belän Basaev bazalarında uqıp qaytqannarı.
Bu bulalmağan partizannarğa suğış nigä kiräk bulğan? Gäzit yaza, alar İdel buyında İslam däwläte tözergä cıyınğannar. Ul däwlätneñ çikläre ber yaqtan Urta Aziägä totaşırğa tieş bulğan, ikençe yaqtan Kavkazğa. Ağa, öç avtomat belän bit şulay. Kittek tağın uqıp.
50 keşe qulğa alınıp, öç avtomat ta ike granat tabılğaç, bu yäşeren oeşmağa zur zarar kilde di avtor. No dip esti, äle yäşeren oyışmanı, wahhabitlarnı bötenläy totıp beterdelär digän süz tügel. Alarnıñ qulğa alınmıy qalğannarı Samar da, Ulyanda, Tatarstannıñ üzendä dä, Başqortstanda da uzğan yıl terraktlar yasağannar. Menä, bu qışın, ğinwar ayında Qazan-malmıj yulında ut bağanasın şartlattılar. Anıñ teräge beraz yantaydı. Terrakt bit. Yartı yıldan soñ. Terroristlar Teläçe rayonında ut liniyäsen şartlattılar. Berniçä atnadan soñ, Layış rayonında nefet ütkärgeçen şartlattılar. Xäzer bu eşlärne Rusiä Genprokuraturası tikşerä.
Menä gäzit şulay yaza.
Nu närsä diäseñ inde. Bezneñ xoquq orğannarı äybät eşlime. Gäzit matur yazamı. Monısı qarañğı. Ber cepkä tözep bötenesen ber urınğa tuplaw – äle Rusiädä möselmannarnı totqarlıy başlağannan birle- berençe qat.
Fäwziä Bäyrämova, teläsä qayçan awızın açıp süz äytä torğan keşe tügel. Täcribäle säyäsätçe. Ul da bu protsesslarnı küzätep barğannan soñ, yomğaqlap İttifaq partiäse isemennän belderü yasadı. Belderü şaqtıy ozın. Anda şuşı qulğa alınuçılarnıñ bez köç qullanu arqasında törle ğäyplärne tanıdıq digän süzlär kiterelä. Häm yomğaqta mondıy süzlär bar.
Şuşı xätle cäber häm qıynawlarğa tüzä almıyça, qayber möselmannar eşlämägän cinayätlärne üz öslärenä alırğa mäcbürlär. Rossiä däwlätendä häm törmälärendä näq Stalin çorındağı kebek keşelärgä qarşı iñ räximsez cäzalar qullanıla, bügen “xalıq doşmanı” rolen möselmannar üti. Rossiädä möselmannarğa qarşı cäzälawlar “antiterror” bitlege astında ütkänlektän, dönya cämäğätçelege, demokratik illär bu eşlärgä qatnaşmıy, ä islam däwlätläre mondağı möselmannarnıñ bu xällären belmilär. Çit illärdän kilgän qunaqlarğa, İslam konferensiäse citäkçelärenä matur mäçetlär kürsätelä, alarnı berkem dä törmälärdä ğäypsezgä ğazap kürgän möselman-tatarlar yanına alıp barmıy. Bez, Tatarstannıñ keşe xoquqların yaqlawçı milli säyäsätçeläre bolar xaqında Rossiä Prezidentı Putinğa, Tatarstan Prezidentı Şäymievka, Rossiä häm Tatarstan prokurorlarına yazıp qaradıq, ämma näticäse bulmadı. Mäskäwdäge häm Qazandağı räsmi islam oyışmaları, möftiyätlär dä möselmannarnı yaqlaw yulına basmadılar, bu ğädelsezleklärne kürmämeşkä salındılar. Näticädä, Tatarstanda möselman-tatarlarnı qulğa alular, xökem itmiçä, yıllar buyı törmälärdä totular däwam itä. Bez dönya cämäğätçelegen, demokratik illärneñ, islam däwlätläreneñ Rossiädä keşe xoquqları bozılu faktlarına iğtibar itülären sorıybız! Rossiädä möselmannarğa qarşı alıp barılğan däwlät terrorın tuqtatırğa yärdäm itegez dielä İttifaq firqäse isemennän yasalğan Fäwziä Bäyrämova belderüendä.
İnde, Awrupa Şurası bu belderügä cawap ta cibärgän. Awrupa Şurasınıñ milli azçılıqlar eşe komissarı Nicola Makes Guerlax bu mäğlümatlarnı faydalanırbız dip äytkän.
Räfis Cämdixan


text:
Räsäyźä, şul iźäptän Respublikala şirqättärźeñ 40 prosentı üź xeźmätkärźärenä eş xaqın konverttarźa tüläy. Federal halım xeźmäteneñ Başqortostandaźı idaralığı yetäksehe urınbaźarı Räfis Awdeyev oşolay tip belderä. Respublikala eş xaqı yäşäw minimumınan da käm bulmaźqa teyeş, tigän maxsus qarar bar. Ämmä halım organdarı mäğlümättäre buyınsa, äle 8 meñgä yaqın oyoşma bıl qararźa buyhonorźğ aşıqmay. Qanun boźowźar, ayırıusa, sawźa, töźölöş ölkähendä küźätelä. Ölkän halım inspektorı Roza Yäxinä äytewensä, halım organdarı bınday oyoşmalar yetäkseläre menän ayırım eş alıp bara.
Tik halımsılarźıñ eş alıp barıuı ğına şirqät yetäkselären qanunlı yuldar menän eşläwgä mäjbür itergä oqşamay. Premyer ministr urınbaźarı Yüriy Pustovgarov, mäźälän bınday yetäkselärgä qarata aqsalata ştraf yäki eştän qıuıu menän qurqıtıu teyeşle höźömtä birmäy tigän fekerźä.
Yıl başınan respublika prokuraturahı xeźmät qanuniäten boźow osraqtarı buyınsa 800 tikşerew uźźarğan, 137 million hum burıs tüläw buyınsa eştär mäxkämägä yünältelgän.


text:
Fódor Tútçev
Tútçev, Fódor İvanoviç (Urısça: TюTчeB Фëдop ИBaHoBич), ardaqlı Urıs yazuçısı, şağir, diplomat. Sankt-Peterburg fännär akademiä äğzası. 1803 yılnıñ 5. Dekäberendä Oról gubernası, Bránsk öyäze, Ovstug bilämäsendä tuğan. 1873 yılnıñ 27. Yülendä Tsarskoye Seloda (Patşa Awılında) ülgän. Sankt-Petrburgtağı Novodeviçi monastıre qäberlegendä cirlängän.
München, Torino qalalarında yäşägän, Heinrich Heine, Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling belän tanış bulğan. Räsäyneñ ädäbiat tormışında qatnaşmağan, üzeñne ädip dip atamağan. Şuña qaramastan, Tútçevnıñ 400gä yaqın şiğerläre saqlanğan, alarnıñ yulları Räsäydä yış qına telgä alınalar. Anıñ täwge şiğerläre 18. yözdäge şiğri ğöref-ğädätlär tä'sirendä yazılğan. 1830. yıllarda yazılğan şiğerlärendä Awrupa (bigräk tä Alman) romantizmı yünäleşe köçle. Anıñ fälsäfäwi (meditativ) lirikasında töp temalar bulıp il, keşe ğömere, tabiğät turında uylanular tora. 1840. yıllarda Räsäy häm könbatış sivilizasiäläre arasında bulğan mönäsäbätlärgä bağışlanğan säyäsi mäqälälär yaza.
1850. yıllarda Tútçev mäxäbbätkä bağışlanğan häm yöräkkä ütep kererlek şiğerlär icat itä, anda mäxäbbät bäxetsezlek, qayğı mäğnäsendä añlatıla. Soñraq bu şiğerlär Denisyeva síklına, yäğni Ye. A. Denisyeva isemle söyärkäsenä bağışlanğan şiğerlär şälkemenä, kerä. 1860-1870. yıllarda Tútçev icadına bigräk tä säyäsi şiğerlär östenlek itä.
İñ tanılğan şiğere Silentium! - äçenü belän öndäşmäskä çaqıra, çönki ber keşeneñ äytkänen ikençe ber waqıtta da soñınaça añlap betmi.
Aforizmnarı
Tübändäğe şiğri yullar - Tútçevnıñ iñ qabatlanğan aforizmnarı:
- Aqıl belän Räsäyne añlap bulmí
- Äytelgän süzneñ nindi mäğnädä kire äylänep qaytaçağın aldan farazlap bulmí
- Äytelgän uy aldaw ul


text:
Mintimer Şäymiev 2005 yılğa yomğaq yasadı
Pänceşämbe könne Qazan Kremlendä Tatarstan Prezidentı Mintimer Şäymiev Tatarstannıñ respublika, rayon, şähär, şulay uq Rusiä häm çit il mäğlümat çaraları jurnalistları belän oçraştı.
Bu oçraşunı ğädäti brifing yäki press konferensiä dip äytep bulmıy. Prezident apparatınıñ qunaqlar qabul itä torğan iñ zur zalı jurnalistlar belän şığrım tulı ide. 15 artıq tele kamera, yözlärçä mikrofonnar ğädättän tış waqiğanı yazdırıp alırğa äzer ide. Xäyer oçraşunıñ teması tabiği häm aldan iğlan itelgän 2005 yıl yomğaqları. Zalnıñ urtasındağı urınnıñ küpçelege rayon häm şähär gäzitläre, teleradiokompaniälär citäkçeläre belän tulı ide. Xätta Tatarstan tele- radio kompaiäse citäkçese Ayrat Sibgatullin, “Tatmedia” agentlıgıñın general' direktor urınbasarı Sömbel Xäyrullina häm “Zvezda Povolj'ya” gäzite baş möxärrire Räşit Äxmätov barı tik zalnıñ iñ artqı öleşendä balkon astındağı poçmaqta ğına urın tapqan idelär.
Dimäk, Prezident äytkännärgä, yomğaqlarğa iğtibar bik zur bulıp çığa. Respublika prezidentı 1 säğät däwamında Qazannıñ 1000 yıllığı, iqtisadıy, sotsial' üseş häm kiläçäk turında söyläde.
Konkret sannar, isemnär küp äytelde. Tağın ike säğät däwam itkän sorawlarğa cawaplar birü şulay uq eçtäşlekle. Ğauğasız, tınıç barğan bu äñgämä bügenge Tatarstan elitasınıñ soñğı waqıtta ireşkän uñışların çağıldıra. Qazan yanındağı Yuğarı Oslan rayonında, İdelneñ qarşı yağında şähärneñ yaña uramnarın tözü planı, neft’' eşkärtü, yaña çit il maşinaların citeşterügä kereşü jurnalistlarnıñ qızıqsınuın uyattı.
Bu oçraşuda kisken milli häm säyäsi mäs'älälär ällä ni yış kütärelmäde. Soñğı waqıtta tatarça söyläwçe çinovniklarnıñ, ğomumän tatarça çığış yasawnıñ siräk oçrawı küzgä taşlana. “Watanım Tatarstan” gäzite möxärrire Minnazıym Säfärov sorawı mäktäptä tatar telen öyränü belän bäyle ide.
Prezident tatar telen qullanırğa berkem dä qomaçawlamıy, milli telne qullanu bezneñ üzebezdän tora dip añlatma birde. Tatarça tağın ber soraw birüçe Udmurtiädän kilgän İrek Şäripov buldı. Tatarstan çit töbäktäge tatarlarğa yärdämne tuqtatmayaçaq dip wäğdä itte Mintimer Şäymiev.
Xäzer iqtisat, sotsial' mäs'älär, eş xaqı belän mawıqqan jurnalistlar qänäğät qaldı. Soñğı soraw birüçe, Tatarstan yäşläre gäzite baş möxärrire İsmägıyl' Şäräfiev sorawına, Prezidentıñ yaña yılnı qayda,niçek qarşılawı turında bolay dide: “Sin üzeñ niçek, mindä näq şulay”. Ä foyeda jurnalistlarnı şampan şäräbe salınğan bokallar kötä ide. Tatarstanda yaña yılnı qarşılaw şulay başlandı.
Rimzil Väli


text:
ŞQO-da bïıl astıq jïnaw nawqanında dïzelʹdi janarmay`men qamtw deñgey`i 94%-dı qurap, şarwa qojalıqtarında janarmay` tapşılığı bay`qalmadı. Qazirgi künniñ özinde QR Awıl şarwaşılığı mïnïstrligi ay`maqqa arzandatılğan bağamen 25 mıñ tonna dïzelʹdi janarmay` bölip, onıñ 23,6 tonnası astıq jïnawğa jumsalğan, dep xabarlay`dı Baq.kz.
ŞQO Aqparattıq ortalığınıñ mälimetinge, Şığıs Qazaqstan Ay`maqtıq kommwnïkacïyalar qızmetinde ötken baspasöz mäslïxatı barısında ŞQO Awıl şarwaşılığı basqarması basşısınıñ orınbasarı Amangeldi Walïevtıñ ay`twınşa, dändi daqıldardı keptirw üşin tağı 5 tonna dïzelʹdi janarmay` bölingen.
– Ağımdağı jılı astıq jïnaw mawsımında dïzelʹdi janarmay` tapşılığı anıqtalmadı. Ay`maqtıñ barlıq awdandarı men şarwa qojalıqtarı arzandatılğan dïzelʹmen qamtıldı, – dedi Amangeldi Walïev.
Ay`ta ketsek, bïıl astıq orw mawsımı ŞQO üşin qolay`lı bolıp, jïnağan önim rekordtıq körsetkişti quradı. Dändi daqıldardı jïnawğa jalpı 6 mıñ traktor, 2 mıñ oraq, 4 mıñ jük köligi men 3152 kombay`n jumıldırılğan.


text:
1 yül könne Yaña ğasır radiosında Azatlıq radiosı köne ütte
Bu çara Yaña ğasır dulqınnarında bezneñ radionı translyatsiäläwgä ber yıl tuluğa bağışlandı. Azatlıq belän Yaña ğasır radiolarınıñ xezmättäşlege nibarı 1 genä yıl barsa da, alar arasında inde şaqtıy nıq xezmättäşlek urnaştı. Şuña da, Azatlıq radiosı könen Duslıq bäyräme dip tä atadılar. 1 yüldä kön däwamında Yaña ğasır dulqınnarında tıñlawçılar Azatlıq radiosınıñ tatar-başqort redaksiäse xezmätkärläre belän äñgämälär işettelär, radionıñ tarixı belän tanıştılar, Azatlıq radiosında çığıp kilüçe programmalar xaqında beldelär. Praga şähärendä urnaşqan radiobıznıñ töp redaksiäse belän radioküper dä oyıştırıldı. Anıñ yärdämendä tıñlawçılar Färit İdelleneñ fikerlären işetä aldılar. Şulay uq alar radiobıznıñ jurnalistları belän turı efirda da aralaştılar. Qazannan Rimzil Wäli, Pragadan Naif Aqmal tıñlawçılarnıñ sorawlarına cawap birdelär.
Xäyer, sorawlarğa cawaplarnı 1 yül könne jurnalistlarğa ğına ezlärgä turı kilmäde. Azatlıq radiosı belän qızıqsınuçılar öçen bez bäygelär dä ütkärdek. İrtänge efirda bezneñ sorawlarğa döres itep cawaplarnı berençelärdän Qazannan Gölnaz Xuciäxmätova birde. Näq menä ul Azatlıq radiosı tarafınnan oyıştırılğan bäygeneñ berençe ciñüçese itep tanıldı. Aña radiobızdan istälekle büläklär tapşırıldı. Bäyge kön däwamında bardı häm anıñ töp ciñüçeläre älege programma äzerlängändä äle bilgele tügel ide. Alar belän bez sezne kiläse tapşırularıbızda tanıştırırbız. Läkin sorawlarnıñ qayberäwlärenä genä cawap tapqan tıñlawçılarıbız da istälekkä Azatlıq radiosınıñ simvolikası töşerelgän keçkenä küçtänäçlärgä iä buldı. Radiobıznıñ tıñlawçıları üz täqdimnären dä citkerdelär.
1 yüldän Yaña ğasır radiosı Azatlıqnıñ tapşıruların kiçke säğät 9da retranslyatsiäli başlıy. Dimäk, moña qädär 23 säğättä başlana torğan programma ike säğät aldanraq başlanaçaq. İrtän 5 başlana torğan tapşıru isä ğädättäge waqıtında efirğa çığaçaq. Östäwenä, Azatlıq radiosın qısqa dulqınnarda häm Tatarstan radiosı aşa da tıñlap bula. Tatarlar küpläp yäşi torğan qayber Rusiä töbäklärendä dä radiobıznı retranslyatsiäläw oyıştırılğan. Mäsälän, Çiläbe ölkäsendä millättäşlärebez bezne Kontiniental’ radiosı aşa tıñlıy ala. Ä menä Perm’ ölkäseneñ tatarlar bik oyışıp yäşi torğan Bardada Azatlıq radiosı tıñlawçılarğa rayon radiosı dulqınnarı aşa kilep ireşä. Retranslyatsiäne monda rayon xakimiäte yärdämendä oyıştırğannar. Şulay itep, Azatlıq radiosı tıñlawçılarğa yaqınaya bara.
Gölnaz İlgizär


text: Qabul. Berläşkän Millätlär Oyışması Äfğanstannıñ tönyağındağı qorallı törkemnärne qoralsızlandırunı yañartıp cibärüwen xäbär itä. Bu eş Ramazan ayında tuqtatılıp torğan ide. BMOnıñ Äfğanstandağı wäkile David Singh süzlärenä qarağanda, Balx wilayätendäge Xulm töbägendä şuşı atnada 140-lap törle qoral cıyıp alınğan, ul monı bik uñay bäyäli. Berläşkän Millätlär inde elek tä Äfğanstandağı üzara doşmanlaşqan qorallı törkemnärne qoralsızlandıru omtılışıların yasap qarağan ide, ämma älegä qädär bu bik çiklänelgän uñışqa ğına kiterde.


text: İndoneziäneñ Sumatra utrawı yanında bulğan köçle zilzilä näticäsendä bügen Nias utrawında, törle mäglümätlärgä qarağanda, meñnän alıp ike meñgä qädär keşe häläq bulğan. Märxümnärneñ cäsadları cimerelgän yortlar astında yata dip xäbär itelä. Nias utrawına inde berençe humanitar yärdäm kiterelgän. Cir teträwneñ däräcäse Rixter ülçäme belän 8.7 ball täşkil itkän. Elektr häm telefon çıbıqları özelü säbäple zilzilä bulğan başqa töbäklärdän älegä täfsille mäglümät yuq. Yaña sunami taşqını bulırğa mömkin digän kisätülärdän soñ, İndoneziä, Hindstan, Tailand, Şri-Lankada meñlägän keşe torğan cirlären taşlap kitte.


text:
Qandahar mäçetendä cänaza namazı waqıtında intihar höcüme
Äfganstanda sonğı waqıtlarda xökem sörgän çağıştırmaça tınıçlıq çärşämbedä Qandahar mäçetendä intixar bombaçınıñ üzen şartlatuı belän bozıldı. 2 distägä yaqın keşe häläk buldı 5 distädän artıq keşe yaralandı. Cämäğät mäçetkä tanılğan möselman ruxanisı , prezident H.Qarzainı nıq yaqlawçı dip belengän Mawlawi Abdullah Fayyaznı kümü yolasına cıyılğan ide. Äfgan xökümäte häläk buluçılar arasında eçke eşlär ministırlığınıñ Qabul öçen bilgelengän iminlek köçläreneñ yaña citäkçese dä bar dip rasladı
Qadiri(audio)
Min mäçetneñ kereşendä, bülmä qan häm mäyet kisäkläre belän tulğan. manzara qotoçqıç
Äfganstan eçke eşlär ministırlığı süzçese Lutfulla Mashal ministırlıqnıñ Kabul öçen bilgelägän iminlek köçläreneñ citäkçese general Äkräm Xakrizwal şäxit buluçları arasında dip belderde. Qandaharda Mmirwais xästäxänäse Direktorı Naseer Axmäd Niazi bezgä 20läp mäyet kiterelde dip äytkän ide irtän. Ämma waqıyğä urınında buluçılar ülüçülär sanı kübräk bälkim dä 50 dip uylıy.Qadiri şaxitlär belän söyläşkän, alar intihar terrorçı general Xakrizwalnı hädäf itep aldı dip äytkännär.
Qadiri(audio)
Şaxitlär äytüenä qarağanda, Qabul iminlek köçläreneñ yaña komandirı Äkräm Xakrizwal tän saqçıları belän Mäçetneñ aldınğı keçe bülmäsenä kergäç tä şartlaw bulğan. İntixar terorçı tän saqçıları kebek kiyengän bulğan, general başmaqların salu öçen iälgäç terrorçı anıñ ayağına yığılıp üzen şartlata .
General Xakrizwal çığışı belän Qandahardan . Sonğı ike yılda ul tönyaqta Mazar-ı Şariftä iminlek köçläre belän citäkläde häm ike ay elek kenä Qabulğa täğäyenlände.Çärşämbedä ul Qandaharğa Abdulla Fayyaznıñ canaza märasimına qatnaşu öçen kilde. Fayyaz Qandahar ğölämä şurası räise ide . Yäkşämbedä anı taliban suğışçısı atıp üterä. Fayyaz prezident Qarzainı nıq yaqlawçı şäxes dip belenä häm ul küptän tügel genä äfgannnarnı Talibannı yaqlamasqa çaqırğan ide.Taliban süzçese buluın äytkän beräw çärşämbedä Qabuldağı xabär agentlıqlarına şaltıratıp , häcüm öçen cawaplılıqnı üz östenä alğan ide. Eçke eşlär minsitırlığı süzçäse
Mashal(audio)
Tikşerülär bara, kemneñ cawaplı ikäne bilgele tügel.Ämma ber närsä açıq,alar İslam häm Äfganstan doşmanı . Berençe märtäbä mäçettä intihar höcüme oyıştırıla, ğıybadätkä kilüçelär üterelä.
Xabärçelär bigräk tä canazä namazı öçen cıyıluçılarnıñ üterelüe ğadi äfgannarnı nıq açulandırdı dip belderä.Şartlawda yaralanğan äfgannnar xabärçebezgä üz isemnären äytergä telämäsä dä alar höcüm Äfganstan doşmannarınıñ eşe dip äytkän. Prezident Qarzai häm anı yaqlawçılar Taliban belän al Qaidanı Äfganstan doşmannarı dip atıylar. Äfganstan yuğarı mäxkämäse äğzası ruxani Mawlawi Qaşaf çärşämbedäge höcüm öçen Qaşaf(audio)
İntihar höcümnäre häm terror höcümnäre keşeçelek yağınnan kire qağıla.İslam da bu ğämällärne kire qağa.Äfganstan iminlegenä qarşı buluçılar andıy eşlär eşli.Alar ildä iminlek, totrıqlılıq urnaşuın telämi.
Prezident Qarzainıñ ike tuğanı Axmäd Wali belän Şax Wali kümü yolasına soña qalğan,şartlaw waqıtında anda bulmağannnar .Höcüm waqıtında mäçettä bulğan eleke mucahid komandirı Qandaharlı Mulla Naqiebulla yaralanğan. Ul Qarzainı yaqlwçı häm elek talibanğa qarşı tönyaq berektäşlegendä suğışqan keşe färidä xämit


text:
Mäcit Ğafuri teatrında – premyeralar
Mäcit Ğafuri isemendäge Başqort däwlät akademiä drama teatrı kollektivı bıl ijat mizgelendä lä tamaşasılarzı yañı premyeraları menän şatlandırıp tora. Danlıqlı teatr spektakl'där menän berrättän törlö konserttar, teatrlaştırılgan tamaşalar da säxnäläşterä. Bına 24 mart köndö lä teatr säxnähendä yañı premyera. Bında Ural Galievtıñ poveste nigezendä säxnägä quyılğan “Ğumer alda äle” tip atalğan yañı tamaşanı 24 se häm 25 mart köndärendä, yäğni ike kön rättän kürep bulasaq. Bığa tiklem bulğan premyera xaqında la, äle bulasağı turahında da tulıraq mäğlümat alıu ösön, bez teatrzıñ direktorı Räis İsmägıylevqa möräjägat' ittek. Räis äfände şulay uq alda torousı gastrol'där turahında la höyläne.
“Bez üz tamaşasılarıbızzı yañı premyeralar menän gel quandırıp torabız. Äle küptän tügel genä Prosper Merimenıñ “Ant it, Qarmen” spektaklen quyğan inek. Ul yäştärgä täğäyenlängän.
Xäzer bına 24 mart köndö Ural Galievtıñ “Ğumer bar äle” poveste buyınsa säxnäläşterelgän tamaşa bula. Ul inde kübräk ölkändär ösön. Şunan äle bezzeñ baş rejisser yañı komediälar da säxnäläşterä. Uların da yaz köndärendä tamaşasılarğa täqdim itäsäkbez.
Mäjit Ğafuri isemendäge Başqort däwlät akademiä drama teatrı sänğät'kärzäre üz qazanında ğına qaynap qalmay. Törlö töbäktärgä ijat säfärzäre lä oyoştorop tora ular. “Bıl sezonda la gastrol'där küp bulmaqsı, - ti teatrzıñ direktorı Räis İsmägıylev. – Äle mart azağında Stärletamak däwlät drama teatrı menän almaş gastrol'där bula. Şunan Qazanğa barıu, Törkiägä, Mısırğa säfärzär kötölä.
Şulay itep danlıqlı teatrzıñ icadi köstäre bıyılğı mizgeldä lä bik yemeşle eşläy. Aldağı köngä lä küp plandar korop icad itä ular.
Fänis Fätxi, Ufa


text:
“Duslıq yortı” çaraları tatarğa närsä birä
Omski ölkäsendä eşläp kilüçe milli-mädäni üzäklär häm moxtariätlär belän eşläwçe töbäqära milli mädäni - sport berläşmäse “Seber” yäğni “Duslıq yortı” üzeneñ çirattağı millätara çarasın - törle milli icat kollektivlarınıñ ğomum konsertın ütkärde. Bıyılğı bu çara kollektivlarnıñ xisap konsertı dip ataldı häm “Duslıq yortı” urnaşqan mädäniät sarayında uzdı. Konsertta qatnaşuçılarnıñ sanı 250 keşedän artıq buldı. Tatarlardan anda “Umırzaya” xalıq ansamble belän “Ömet” balalar kollektivı qatnaştı. Üzlärenä birelgän 3 minut waqıtta alar kümäkläp tatar xalıq cırın başqardılar. Şunı äytep ütü urınlı bulır, konsertta ölkännär häm balalar kollektivlarınıñ töp sostavı tulısınça qatnaşsa da, ansambl'gä yörüçelär mondıy çaralarğa bik teläp barmıylar. Küplärneñ fikerençä, bu çaralar formal' räweştä ütkärelälär häm kübräk oyıştıruçılarnıñ eşlären kürsätü öçen kiräk. Ansambl'neñ cırçısı Fağilä Çumarova mäsälän, bez, qatnaşuçılar üzebez dä ruxi qänäğätlek xise toymıybız, tamaşaçılar arasında tatarlar da az bula-di.
Omski ölkä xakimiäte başlığınıñ berençe urınbasarı Viktor Şreyder şähär mäçetlärendä bulıp, möselman ğibädät yortlarınıñ torışı belän tanışıp çıqtı, möselmannar belän oçraştı. Şreyder äfände mäçetlärneñ bügenge köndä nindi yärdämgä moxtac buluların açıqladı. Bezneñ ölkädä xristiannardan soñ küpçelekne täşkil itkän konfessiä wäkilläre - möselmannar, mäçetlärneñ tözeleşenä dä, cılılıq, yaqtılıq öçen tüläwgä dä yärdäm itärgä kiräk, barlıq dinnärgä dä tigez qaraw zarur,-dide. Ayırım alğanda, monnan berniçä yıl elek tözekländerü eşläre başlanıp, xäzer bötenläy diärlek tuqtalıp qalğan Xaci- Äxmät mäçete xacätenä tiz arada yärdäm kürsätergä wäğdä birde. Möselman din ähelläre bu xälne törleçä yuradılar. Räsmi bulmağan xäbärlärgä qarağanda, gubernator urınbasarınıñ 2005-nçe yılnıñ martında bulaçaq şähär başlığı saylawlarında qatnaşu ixtimalı bar.
Rozaliä Sayganova, Omski.


text:
İjaw şähäreneñ tatar törkeme bulğan ber baqçasında şiğriät bäyräme bulıp ütte
AudıoCırlarnı da küp itep öyrängän balalar.
Baqçanıñ muzıka xezmätkäre Tat'yana Barinova şuşındıy bäyrämnärne äzerlägändä küp qıyınlıqlar ütärgä turı kilä, bigräk tä tatar telendä balalar öçen muzıykal' äsärlärne tabuı qıyın, dip zarlandı belgeç. Ul alarnı tanışlarınnan, balalar aşa ata—analardan ezli, üzem dä yazıştıram dip quydı.Audio
Şuña da karamastan şiğriät bäyräme bik küñelle ütte. Balalar öç — tatar, rus, udmurt milläte avtorları belän tanıştı, äkiät geroyları belän bergä törle uyınnarda qatnaştı. Bu baqçağa balaların yörtüçe ata—analar qänäğät. Alarnıñ berse— Rezeda Ğäynullina belän aralaşıp ta ölgerdemAudio
Baqça mödireneñ yärdämçese Älfirä Räis qızı Xamidullina milli tärbiä eşenä tuqtalıp, bolay dide.Audio
Şulay itep, balalar keçkenäden üz tiräsendä yäşäwçe millätlär belän tanışa, alarnıñ mädäniäten, ädäbiäten üzläşterä, bu, üz çiratında, millätara duslıqnı nığıtılu da etärgeç bulıp tora.Xämidä Ğayfullina, Udmurtiä.


text:
Moldovanıñ kommunist prezidentı Vladimir Voronin Rusiä täqdim itkän tınıçlıq planı Dnestr buyı töbägen xalıqara tanılğan däwlät itüne küzdä tota dip ul plannı kire qaqtı.
Voronin televideniegä interviewda kileşügä soñğı minutta kertelgän tözätmälärdä Moldovanıñ Dnestr buyı Respublikası turında süz bara dide. Anıñ äytüençä, bu kileşüne imzalaw separatist Dnestr buyı Respublikası bäysezlegeneñ Kişinev tarafınnan tanıluın añlataçaq.
Voronin kileşüne imzalawdan baş tartuğa şulay uq, anda Russiä ğäskärläreneñ separatistlar telägänçä töbäktä tağın 30 yıl buyı toraçağı turında äytelüne säbäp itep kiterde. Voronin Dnestr buyındağılar Yewropada İminlek wä Xezmättäşlek Oyışması citäkçelegendäge tınıçlıq köçlärneñ kertelüen telämäde dide.
Voronin äytüençä, Mäskäw kileşüneñ aşığıç räweştä imzalanuına ireşergä teläp aña basım yasağan.
Kişinevta studentlar häm oppozitsion säyäsätçelär citäkçelegendä inde 3-nçe kön bu planğa qarşı demonstratsiälär ütte. Bügen anda 3 meñläp keşe qatnaştı. Yewropa Berlege, NATO, AQŞ häm Britaniä älämnären kütärgän demonstratsiäçelär Moldova xökümäten urınınnan kitärgä çaqırdı.


text:
Bäyälär - kütärelä, eş xaqları – artmıy
Şuşı könnärdä telefon xaqlarınıñ 6 tapqırğa kiterelü mömkinlege kebek küñelsez xäbär kilep ireşte. Ä moña qädär benzin bäyäse, qayber aşamlıqlar, araqı xaqları häm kommunal tüläwlär artqan ide.Däwlät Statistika komitetı birgän mäğlümatlarğa qarağanda, 2004 yılnıñ 1 mayına däwlätneñ xezmätkärlärgä 130 million sum burıç biräse bulğan. Soñğı waqıtlarda eş xaqların waqıtında tülämäw kebek küreneş betä bara, ämma küpçelek xalıqnıñ matdi xäle annan ğına yaxşırmıy.Eş xaqları bik tübän bulıp qala. Uramda ütkärgän keçkenä soraştıru da şul xaqta söyli. Bezgä oçrağan däwlät oyışmaları xezmätkärläre eş xaqın waqıtında alabız, ämma ul bik äz, dip äyttelär. Ber xanım, citärlek aqça eşlägänen äytte. Student qızlar 250 suz stipendiä häm awıldağı äti-äni cibärgän aqçağa yäşägänen söyläde. Soñğı oçrağan xanım 2 bala üstergänen, tulay toraqta yäşägänen, buxgalter bulıp eşlägänen äytte. Ul da eş xaqı tübän, dip zarlandı. Älege xanım fatirnı kreditqa alu turında xıyallansa da, eş urınında aqça äz alu säbäple, tulay toraqtan kitä almayaçaq. Yäşäw minimumı digän, can asrarğa ğına citärlek summa - 2 meñ sumnı täşkil itä. Urtaça eş xaqı respublikada 5 meñ sum dip isäplänä. Läkin 2 meñ tiräse, yäki annan äz genä kübräk aqçağa can asrağan keşelär dä bar. Düşämbe könne, Tatarstan xökümätendä ütkän cıyılışta, tübän eş xaqları mäs’äläsen niçekter xäl itü xaqında äytelde.
Hönär berlekläre federatsiäse matbuğat xezmäte xäbär itkänçä, Rusiä ölkälärendäge kebek Tatarstanda da, aqçanı az tülägängä qarata qarşılıq çarasın ütkärü turında uylanalar. 10 yündä andıy çaranı uzdıru turında Rusiä hönär berleklärennän çaqıru kilsä dä, Tatarstandağı xezmät iälären yaqlawçılar, qarşılıq çarasına çığarğa yuqmı,dip äle xäl itmägän.Bikä Timerova.


text:
Öfölä böyör sirlelärgä yarźam üźäge töźöläsäk
Ägär źä yaqtar kileşewźe ütähä, gemdializ üźäge yäregnä äźer bulasaq. Ul Öfönöñ 21-se dawaxanahında qorolasaq. Başqortostanda yahalma böyörgä moxtajdar hanı bulğan qoramaldar hanına qarağanda ber–nisä tapqırğa küberäk.
Bınday dawalaw yarźamına qalğandar hanı la arta. Başqortostanda yıl başınan 1 meñ 600 keşe gemmorağík biźgäk menän sirlägän. Ularźıñ 600-ö küptän tügel, 1 ay elek kenä yoğoşlo sirźe eläktergän. Tabiptar äytewensä, bıltırğı menän sağıştırğanda sirlelär hanı 2 tapqırğa artığıraq. Huñğı tapqır sısqan sire küpläp 9 yıl elek terkälgän. Ul saqta respublikala 34 keşe wafat bulğan.


text:
Rumınnar ilbaşların saylaw öçen bügen ikençe märtäbä urnalarğa bara.Yarış xakimiättäge premyer ministr sotsial demokrat Adrian Nastase belän Buraxest mere sentrist Traian Basescu arasında bara. 28nçe noyäberdä ütkän berençe turda Nastase ciñsä dä ul kiräk bulğan 50% tawış cıya almadı. Opozitsiä häm xökümättän bäysez qayber oyışmalar saylawlarda xärämläşülär buldı dip däğwä itte. Basescu bügen tawış birgännän soñ(audio)
Bügen rumınnar rişwätçelek häm xalıqqa kürsätelgän xörmätsezlek belän yäşärgä yäki bezneñ täğdim itkänne saylaw şansına iä. Rumıniä rumınnarnıñ


text:
Saddam Xösäen qoral tikşerüçelären küzläwdä ğäyepli; BMO ğäyepläwlärne kire qağa
Ğiraq prezidentı Saddam Xösäen Ğiraqta tikşerü eşläre alıp barğan BMO inspektorların şpionlıqta ğäyepläde. Qoral tikşerüçelär bu ğäyepläwne kire qaqtı häm üz eşen däwam itä. Ul arada Quşma Ştatlar häm Britania Farsı qultığında ğäskär tuplıy.
“Yalğançılar” dip Saddam Xösäen, Ğiraqnıñ küpläp yuq itü qoralı bar dip täqrarlağan Quşma Ştatlar belän Britaniäne atıy. Amerikan prezidentı George Buş, üzendäge qoralı turında tulı xisap birmiçä, Saddamnıñ mondıy ğäyepläwlär yasawı, bezne, wazğiätne tınıç yuq belän xäl itergä teläwçelärne aptıraşta qaldıra, digän cawap qaytardı.
Qoral tikşerüçelär Saddamnıñ ğäyepläwlären kire qaqtı. BMO törkeme wäkile Hiro Ueki, min barı tik şunı äytä alam, inspektrolar – şpion tügel, bez üz eşebezne professional, objektiv räweştä, quldan kilgänçä yaxşı itep başqarırğa tırışabız, dip belderde.
BMO häm Xalıqara Atom Energiäse Agentlığı belgeçläre Ğiraqta inde 6-nçı atna eşli. Älegä nindi dä bulsa şikle äyber taba alğannarı yuq. Bu turıda kiçä Venada Atom Energiäse Agentlığı citäkçese Möxämmät Äl-Baradei da äytte:
Audio (Möxämmät Äl-Baradei)
Bez älegä ber şikle närsä dä tapmadıq… Läkin tikşerülär däwam itä, näticä yasarğa äle irtä.
Sişämbedä belgeçlärneñ ber öleşe boralaqlarğa töyälep Ğiraqnıñ könbatışında Bagdadtan 450 çaqırım yıraqlıqta urnaşqan Aqaşat şäxärenä yul tottı. Äytkändäy, bu – inspektorlarnıñ berençe tapqır boralaq qullanuwı bulıp tora. BMO belgeçlären Ğiraqnıñ ike boralağı ozata kitte. Bersenä Könbatış jurnalistları da utırdı.
Qalğan belgeçlär törkemnärgä bülenep Ğiraqnıñ törle urınında eşli, şul isäptän, Jurf äl-Saxrdağı raketa şirkätendä, Kbeisidağı sement zavodında, Mosul universitetında.
Bilgele bulğança BMOnıñ baş inspektorı Hans Blix ğinwarnıñ 27-sendä BMOnıñ İminlek Şurasında xisap totırğa tieş. Läkin Financial Times gäzieteneñ Germaniädä çığa torğan basması bügenge sanında yazuınça, aña qädär, ğinwarnıñ 16-sında Blix Brusselgä barıp Yevropa Berlegeneñ Säyäsi İminlek komitetı aldında xisap totaçaq.
Ul arada Quşma Ştatlar häm Britaniä Farsı qultığı tiräsenä ğäskär tuplıy. London belän Waşington, Ğiraq tiräsendäge wazğiätne tınıç yul belän xäl itergä teläwen beldersä dä, kürelgän äzerlek çaraları, xällärneñ başqaça bulu ixtimalın işarä itä. İlneñ ikesendä dä rezerv-xärbilär tuplaw bara. Amerikada 20 meñ, Britaniädä 8 meñ rezervistqa çaqırular cibärelde. Yäkşämbedä Britaniäneñ Ark Royal oçqıç köymäse Farsı qultığına taba yulğa çığa. Britannarnıñ Cardiff häm Amerikannarnıñ Nassau qarapları inde küptän anda. Nixayät, tağın ber xäbär, Amerikanıñ Comfort isemle hastäxanä-köymäse Hind okeanına yul tota. Beryulı meñgä yaqın keşene alırday bu köymädä ximik häm bilogik qoraldan zıyan kürgän xärbilärne däwalaw äsbapları bar. Bu köymäneñ 1991-nçe yıl Farsı qultığı suğışınnan birle eşkä ciñelgäne yuq ide. Kem äytmeşli, üze ber işarä.
Ali Gilmi, Praga


text:
Alsunıñ tuğan könen Başqortstanda ütkärdelär
Populyar cırçı Alsu Safina, äti-änise, yaqın tuğannarı häm icattaş dusları belän Başqortstanğa qunaqqa kilde. Ätise Ralif Safinnıñ tuğan awılı – İleş rayonınıñ Uyandıq awılına bardı alar. Biredä Alsunıñ tuğan köne – 23 yäşe tulu uñayınnan, zur bäyräm oyıştırdılar.
Bıyılğı tuğan könen Başqortstanda bäyräm itüen Alsu üze bolay añlattı:“Yaratqan nänäyem, ätiemneñ änise, çirläp toru säbäple, minem tuyıma Mäskäwgä bara almağan ide. Şuña da äle menä üzebez qaytırğa buldıq. Qartäniemne üzemneñ ğömerlekkä saylağan tormış iptäşem Yan belän tanıştırırğa da uyladım”.
Kartinäse Xalidä apa Alsunıñ kiäwen niçek bäyälägänder, anısı xaqında mäğlüm tügel. Şulay da elegräk, anıñ yaratqan onığı Alsunıñ tatar yegetenä tügel, ä başqa millät keşesenä kiäwgä çığuın önämäwe xaqında xäbärlär taralğan ide.
Niçek bulsa da bulğandır, ämma İleş rayonı Uyandıq awılında oyıştırılğan bäyräm çaraları kiñ qolaçlı ide. Awılğa qaytıp töşügä yäşlär, barlıq tuğannarı belän bergäläp, “Xalidä” mäçetenä barıp kilde. Älege Xoday yortın Alsunıñ ätise Ralif Safin änise Xalidä apa xörmätenä tözetkän ide.
Uyandırta Alsunıñ tuğan könen ütkärü, açıq hawada, işegaldında bik küp öställär quyıp ütkärelde. Ä kiçen Alsu häm anıñ icattaş dusları awıl mädäniät yortı aldında matur konsert kürsätte. Anda Alsu üzeneñ “Ätiemä” digän tatarça cırın da başqardı. Tamaşanı qararğa dip tirä-yaq awıllardan da, rayon üzägennän dä cämğısı ike meñgä yaqın keşe cıyılğan ide. Alsunıñ tuğan kön bäyrämenä noqtanı ozaq däwam itkän salyut quydı.
Fänis Fätxi, Ufa


text:
AQŞ xärbiläreneñ taliban mäyetlären yandıruı mäsäläsendäge söyläşülär kiskenläşä bara
Üktäber başlarında Äfganstandağı AQŞ xärbiläre ike taliban suğışçısınıñ mäyeten yandırğan ğäskärlär eşen tikşerä başladı.Mäyet yandıru islamda tıyıla.Äfganstannıñ könyağındağı insidentnı kürsätkän video-tasmada , soldatlar megafon aşa yaqındağı awıl xalqınıñ iqtibarın yanğan mäyetlärgä cälep itergä tırışa. Xärbilär yäşerengän taliblarnı provakatsiäläp , üzläre belän suğışırğa mäcbür itü öçen şulay qılana Şimbädä Äfganstandağı koalitsiä köçläreneñ komandirı AQŞ generalı Jason Kamiya, tikşerü tämamlandı, yandıru kürsätmäsen birgän ike tübän ofitserğa şeltä beldereläçäk, ämma cinayät eşe quzğatılmayaçaq dip äytte. Düşämbedä Äfgan tışqı eşlär ministırlığı süzçese Naveed Moez cezanı bik yomşaq dip bäyäläp, Äfganstanda mäyet yandıru qabul itelmäslek küreneş dide. Washingtondağı xabärçebez insident turında Pentagon häm Human Rights Watchnıñ ölkän räsmiläre belän söyläşte.
Alarğa doşman suğışçı yä kümelä yä yandırıla dip öyrätelgän .Jeneva konvensiäsenä kürä higienik säbäplärdän çığıp mäyetne yandırırğa röxsät itelsä dä Äfgan traditsiä höm kulturası qıssalarında bu qabul itelmäslek ğämäl,şuşı xäl tikşerülärneñ ber öleşe bulıp tora dide.
Vicin süzlärençä amerikan xärbiläre moñı belergä tieş ide , Ägär dä alar mäyetlär bozıla dip qayğıra ikän başqa ber standart prosedurağa möräcäğät itergä , cirle äfgan räsmiläre belän mäyetlär turında söyläşergä tieş ide. Human Rights Watchnıñ tikşerü direktorı Sam Zia-Zarifi ğäskärlär higenie mäsäläsendä üz başlarına qarar qabul itä almıylar, amerikannnarnıñ kürsätmäläre Jeneva konvensiäsenä qarağanda da qırısraq dip äytte radiobızğa . Zarifi:
Hygeniä säbäbe digändä,keşe küçä torğan çirdän ülgän bulırğa yäki mäyet açıq su çığanağına yaqın yatarğa tieş.Bu turıda AQŞ xärbiläreneñ meditsina bülegennän beräwneñ qarar birüe kiräk
Zarifi, mäyetlär yandırılğan urın tämam çittä ide. Çınbarlıqta amerikannar mäyetlärne yandırıp suğışırğa telämägän taliban suğışçıların provakatsiälärgä, alarnı suğışırğa mäcbür itergä teläde dip söyläde. Amerikannarnıñ waqıtı küp ide alar in yaqındağı AQŞ xärbiläreneñ meditsina bülegenä radio kündermäse cibärep instruksiä sorıy alır ide , şulay eşläse urınğa üz başlarına xäräkät itep möselman ilendä AQŞnıñ abruyın töşerdelär ,Äfganstanda qanunğa buysınmawaların kürsättelär di Zarifi. Pentagon süzçese qayber xärbilärneñ kileşsez xäräkät itüen iqrar itsä dä , bu insidentqa qatnaşı bulğan 2 xärbigä disiplina cäzası birelde di.Vician:
Bez ğädät häm traditsiälärne añlaw, öyränü eşen yaxşırtırğa qarar birdek häm anda baraçaq , şulayuq anda eş alıp barğan keşelärne Ääfganstan xalqın ,traditsiälären yaxşıraq añlawları öçen künegülärdän ütkärä başladıq dip äytte Pentagon süzçese.
Vician AQŞ xärbiläre Äfgansatndağı missiäne tämamlau öçen äfgan xalqınıñ ışanıçın qazanunın zarur buluın añladı dide färidä xämit


text:
Tag: DNS, Kurma, Wifi, Windows Mobile, Windows Mobile 8 Apn Ayarları, Windows Mobile 8 İnternet, Windows Mobile 8 İnternet Apn Ayarları, Windows Mobile 8 İnternet Ayarları, Windows Mobile 8 WiFi Bağlantı, Windows Mobile 8 WiFi Bağlantı Kurulum Ayarları, Windows Mobile 8 WiFi Bağlantı Kurulumu, Windows Mobile 8 WiFi Bağlantı Kurulumu Nasıl Yapılır, Windows Mobile İnternet Apn Ayarları
Windows Mobile 8 WiFi Bağlantı Kurulum Ayarları
Windows Mobile 8 WiFi Bağlantı Kurma Not: Bağlantınız var ama internet’de sorun yaşıyorsanız DNS ayarlarını yapabilirsiniz....


text:
Rice Çexiada saqlanu qalqanı kileşüenä qul quydı
Bügen AQŞ däwlät sekretarı Condaleezza Rice, AQŞ saqlanu qalqanıñ Çexiada urnaştıru öçen kileşügä qul quyu maqsatında Pragda buldı.
Bügen Pragada Çexia belän AQŞ arasında imzalanğan kileşü saqlanu qalqanı yazmışı öçen möhim adım. Läkin AQŞ däwlät sekretarı Rice belän Çexia tışqı eşlär ministrı Karel Schwarzenburg qul quyğan kileşünen ğamälgä aşuı öçen äle alda başqarılası eşlär küp.
Bu kileşü başta Çexia parlamentı tarafınnan raslanırğa tiyeş. Çexiadağı uñ yaqlı xökümätneñ raslawı monın öçen üz partiasınnan qala tağın ber niçä tawışqa ixtiyacı bulaçaq. Yäğni xökümät xäzergäçä älegä taqdimgä qarşı bulıp kilgän oppozisiäneñ yaqlawına moxtaç.
Fiker beleşü näticälärenä qarağanda, xökümätneñ radar sistemının kiräklege xaqında añlatma birü tırışuına qaramastan, çex saylawçılarnıñı 3/2 öleşe älege qarar belän kileşä almawı kürelä.
Şuña kürä bügen Ricenıñ Praga säfäre, kileşügä qul quyudan qala proyekt öçen yaqlaw tabuda möhim rol uynıy.
Saqlanu qalqanına qarşı çıguçılar xäzergäçä proyektkä qarşı 100 meñ imza cıydı.
İran häm Tönyaq Korea kebek ışanıçsız illärdän ixtimal höcümnärgä qarşı saqlanu maqsatında töziläçäk roketa qalqanı proyetı nigezendä Çexiadan qala 10 raketanı Polşağa urnaştıru qarala. Rice Warşawa belän kileşü maqsatında Praga säfäre aldınnañ kiçä Polşa tışqı eşlär ministrı Radoslaw Sikorski belän oçraşqan ide. İke il arasında proyektkä qarata urtaq qaraş tabıla almasa da, ike taraf da kileşügä ireşü niätendä qaluların belderde.
Oçraşudan soñ Polşa tışqı eşlär ministrı bolay çığış yasadı:
Saqlanu qalqanı planına qarata bez üz mönäsäbätebezne belderdek. Bezneñ qaysı ber näticäleräk fikerlärebez dä bar ide
Polşa xaqimiäteneñ üz xärbilären yañartu maqsatında AQŞtan yärdäm taläp itüenbelderelä. Yäğni kileşüne qabul itkän oçraqta Rusiädän kiläçäk yanawlardan üzen saqlaw maqsatında, Polşa xärbi yärdäm taläp itä.
Mäskäw isä bu kileşügä anıñ Rusiä iminlegenä yanawın däğwa itep qarşı çığa. Rusiä bu adımnarnıñ dönyada yaña qorallanu yarışına kiteräçägen alğa sörä.
Praga säfärennän soñ Rice yulın Sofia häm Tifliskä däwam itäçäk.


text:
Mäğlümat çaraları Amerikadağı ut sününe, bu ildä soñğı 40 yılda iñ zur energetika krizisı dip atap ölgerde inde. Ä Rusiädä energetika ölkäseneñ imin genä eşlägäne dä yuq bit. Ütkän yılda Rusiäneñ küp kenä ölkäläre energetika krizisın kiçergän ide. Şuña kürä, utsız, suzıs utırğan qayber rusiä keşeläre amerikannarnıñ xälen añlıy bulsa kiräk. Tatarstan da bu yaqtan totrıqlılıq utrawı tügel. Tik bu mäs’älädä Amerika belän Tatarstan ber närsä belän ayırıla. Respublikada energetik sistemalar köç kilüdän tuqtamıy, bu tarmaq xezmätkärläre utnı üzläre sünderä. Ütkän atnada ğına, tapşıruıbızda küp kenä ere şirkätlärneñ «Tatenergo» oyışmasına elektr-energiäse öçen burıçlı buluın söylägän idek. Ğadi xalıqtan da aqçalar waqıtında kilep citmi, dip zarlana energetika tarmağına eşläwçelär. Sorap qarap ta, taläp itep tä, mäxkämä belän yanap ta, burıçlarnı qaytarıp bulmağan oçraqta ğına da, Tatarstan energetika xezmätkärläre utnı sünderä başlıy. «Tatenergo» oyışmasınıñ matbuğat xezmäte beldergänçä, berençe çiratta ut sänäğät şirkätlärendä sünderelä, ä fatirlardağı elektr energiäne alar özmäskä tırışa. Läkin burıçlar bik zur bulğan oçraqta, bu qağidä dä bozıla ikän. «BeчepHяя KaзaHb» gäziteneñ comğa sanında xäbär itelgänçä, Qazannıñ Sovet rayonında yış qına berniçä säğätkä ut sünderelä. Mäsälän, gäzit yazğança, şuşı rayon kommunal xucalıqlarına ber xalıq deputatı 12 meñ sum tieş. Anıñ kebek burıçların tülämi torğan başqa keşelär arqasında, böten yortta ut sünderelde. Ber yort qına tügel, burıçlar säbäple, Aqsubayda böten rayon üzäge kön sayın ber niçä säğätkä utsız qala. «BeчepHяя KaзaHb» gäzite yazğança, ayırım-ayırım tügel, ä kümäkläp sündergändä, burıçlar tizräk beterelä ikän. Şulay itep, Tatarstanda da, Amerikadağı energetika qıtlığınıñ awırlığın añlawçılar bar.
Bikä Timerova.


text:
Azeri Halk Mahnıları - Nebi
Sanatçı : Azeri Halk Mahnıları
Türkü : Nebi
Etiketler : Azeri Halk Mahnıları - Nebi türkü indir, Azeri Halk Mahnıları - Nebi türkü dinle, Azeri Halk Mahnıları türküleri, Nebi mp3 indir, Azeri Halk Mahnıları türküleri Nebi türküsü, Nebi sözleri, Azeri Halk Mahnıları mp3 dinle, Azeri Halk Mahnıları download, Nebi bedava mp3, Azeri Halk Mahnıları türkü sözleri, Azeri Halk Mahnıları türkü dinle, Azeri Halk Mahnıları son albüm indir
Azeri Halk Mahnıları Türküleri
Azeri Halk Mahnıları - Sarı Köynek
Azeri Halk Mahnıları - Gadan Alim
Azeri Halk Mahnıları - Gel Bize Yar
Azeri Halk Mahnıları - Apardı Seller Saranı
Azeri Halk Mahnıları - Çay Mahnısı
Azeri Halk Mahnıları - Kara Gözler
Azeri Halk Mahnıları - Seni Gamlı Görende
Azeri Halk Mahnıları - Kubanın Ağ Alması
Azeri Halk Mahnıları - Ele Bendem
Azeri Halk Mahnıları - Şuşanın Dağları
Azeri Halk Mahnıları - Yaşa Hele
Azeri Halk Mahnıları - Küçelere Su Sepmişem
Azeri Halk Mahnıları - Bülbüller Okur
Azeri Halk Mahnıları - Anam Yadıma Düştü


text:
Başqort yazuçısı Marsel'' Sälimov Qazandağı millättäşläre belän oçraştı
Ämma Marsel' Sälimov tiz arada plannarın tormışqa aşırıp, Ufağa qaytıp kitä almadı. Osetiädä bulğan taciğa häm traur könnärendä “Bergäläp köleşik” kitabın täqdir itü kiçekterelde. Şulay da Başqortstan qunağınıñ Qazandağı könnäre buşqa ütmäde. Ul däwlät, cämäğät eşlekleläre, yazuçıları belän oçraştı.
Sişämbe kiçendä mätäm mitingınnan soñ Qazannıñ Duslıq yortında Tatarstan başqortları möxtäriäte wäkilläre Ufa qunağı belän oçraştı. Bu oçraşuğa möxtäriät räise Firdäwes Bäşirova, anıñ tormış iptäşe Yadkär, Tatarstan rässamnar berlege räise Abrek Abzgildin häm tağın berniçä keşe kilgän ide. Şulay uq “Çayan” jurnalınıñ baş möxärrire Räşit Zäkiev, Duslıq yortı xezmätkärläre dä şunda buldı.
Marsel' Sälimov Ufa qunağı häm populyar başqort jurnalı möxärrire bularaq nigezdä başqort telendä çığış yasap, Osetiädäge faciğa, Tatarstan, Başqortstan respublikalarınıñ häm tatar - başqortlarnıñ duslığı, “Hänäk” jurnalınıñ tarixı häm bügengese turında söyläde. Qazan jurnalistları Marsel' Sälimovnı tatar awılında tuıp, tatar mäktäbendä, annarı başqort universitetınıñ tatar bülegendä uqığan ädip dip belälär. Xäzer ul başqort yazuçısı bularaq tanılğan. Bu oçraşuda Marsel' Sälimov tatar, başqort mönäsäbätläre belän küptännän qızıqsınuın äytte häm şul turıda üzeneñ äsärlären dä uqıdı.
Oçraşuda cıyılğan qazan başqortları ällä ni küp bulmasalar da, tatar häm başqort millätlären ayırıp toruçı taş diwarlarnıñ bötenläy bulmawı yaxşıraq añlaşıldı.
Ä çärşämbe könne Marsel' Sälimov Qazan universitetında uquçı bulaçaq tatar jurnalistları belän oçraştı.
Al'bina Zäynulla, Qazan.


text:
Rusiädä xoquq yaqlawçılar: neo-natsizm çäçäk ata
Nazi köçläreneñ Rusiädä yasağan zur ziannı küzdä totqanda anda neo-natsizm ber qayçan da tamır cäymäs dip uylap bula älbättä. İkençe Böten Dönya Suğışı tämamlanuınıñ 60 yıllığın iskä alırğa äzerlängän şuşı könnärdä Rusiädä keşe xoquqları törkemnäre ildä ultra-millätçelek köçlänä bara dip kisätä.
Gerber(audio)
Bez monda Ciñü Köne aldınnan cıyıldıq çönki faşizm xalıq añınnan tämam yuq itelmäde, çiñelmäde çönki faşizm här waqıtta da basıp kerüçelär belän añlatıldı. Hitler Germaniäse faşist ide äyye, ämma bez yäşägän ilebezdä ber närsä dä eşlämädek bügen bez monıñ näticälärenä şaxit bulabız.
Mäskäwdäge press konferensiädä keşe Xoquqları öçen Mäskäw Burosı küptän tügel genä Rusiädä ksenofobia, rasizm, neo-nazism turında ütkärelgän fiker beleşü näticälärenä tayanıp äzerlägän xisabın iğlan itte .Xisabqa qarağanda fikre soralğan ruslarnıñ yartısı Rusiädäge çit il keşeläre artığı belän küp köçkä iä dip qarıy häm alar eleke Üzäk Aziä Respublikalarınnan kilgän xalıqlarnı çiklägän çaralarnı yaqlarğa äzer. Xisapqa qarağanda ruslarnıñ öçtän ber öleşe neo-natsilärne cämğiätne çistartuçılar dip taswırlıy , fikre soralğannarnıñ 43% Rusiädä çit il keşeläreneñ toruına borçıla . Konferensiägä qatnaşuçılar Beslandağı totıq alu tragediäse ksenofobianı arttırdı dip äytä. Sonğı aylarda çit il keşelärenä yasalğan höcümnär artıp kitkän.2nçe martta Mäskäw metrosında aljırlı 2 student qıynalğan . Alarnıñ yaraları ällä ni möhim tügel ämma başqaları andıy bäxätle tügel ütkän yılda misal öçen Mäskäw häm St Peterburgta ber görce pıçaqlanıp üterelde ,vietnamlı student üterelde üzbäk migrant eşçe pıçaqlanıp üterelde 9 yäşlek tacik qızı atası aldında pıçaqlı çılbırlı yäşlär törkeme tarafınnan üterelde.Küp kenä oçraqlarda şaxitlär höcüm itüçelärne ''skinhedler'' dip añlata. Xakimiätlär yış qına mondıy höcümnärne huliganizm dip terki. Bu xoquq yaqlaw törkemnäreneñ açuın çığara. Keşe xoquqları öçen Mäskäw Burosı direktorı Aleksander Brod Rusiädä ultra millätçelärgä qarşı köräşü öçen säyäsi teläk yuq di
Brod(audio)
Rusiädä rasizm, ksenofobia häm neo-nazizmğa qarşı toru öçen planlaştırılğan xökümät säyäsäte yuq.Qarağız körän töstäge (rasist) basmalar pogrom, häm nazimnı maqtağan yözlärçä kitap, video tasma çığarıla häm alar kitapxanä, mäktäp häm yuğarı uqu yortlarına aktiv cibärelä. Ä qayda xökümätneñ anti faşist film, kitaplar çığarğan programması?
Küp kenä xoquq yaqlawçılar kebek Brod ta Rusiä xökümäte üz mänfäğätläre öçen ultra millätçe törkemnärneñ aktivlıqlarına küz yoma dip äytte. Höcümnärneñ artıp kitüe säbäple çit il studentları uquların özep öylärenä qaytıp kitä.Mart ayında ğına ğäräb illäreneñ 15studentı St.Peterbugtan kitkän. Rusiädä keşe xoquqlarına bağışlanğan internet säxifäsendä dä mondıy yullarnı uqıp bula: Ğıynuar başlarında Däwlät Departamentınıñ iğlan itkän xisabında da Rusiädä anti semitizm küreneşläre artqanı azsızıqlana. Ämma Rusiä tışqı eşlär minıstırlığı şunduq bu ğäyepläwne urınsız dip kire qaqtı.İzraeldä ikençe böten dönya suğışında üterelgän 6million yähüdne iskä alu köne aldınnan Tel Aviv Universitetı yıllıq raportın iğlan itte. Anda 2004nçe yılda anti semitik köç qullanu 15yıldağı in yuğarı däräcägä citte dip yazılğan.Tel Aviv Universitetınıñ Stephen Roth İnstitutı Russiä Ukraina häm Belarusnu anti semitizmğa qarşı köräşü öçen citärlek eşlämäwdä ğäyepli. färidä xämit


text:
Amerika hәm anıŋ tarafdarları, qoral plutoniyen citeşterüne dә küz aldında totkan Pxenyannıŋ atom tөş programmasın yaŋartu qararına cawap çaralar turında fiker alışa. Sөŋğı waqıtta, Tөnyaq Koreyanıŋ Enbondağı Atom-Elektr stansiәseneŋ eşe yaŋartıldı. Xalıqara atom agentlığı belgeçlәre quygan kontrol cihazları sütelde.
Amrikanıŋ dәwlәt sekretare Colin Pawell Qıtay, Kөnyaq Koreya, Rusiә hәm Yaponiә citәkçelәre belәn kiŋәşlәşә. Koreya xalıq demokratik respublikası tirәsendәğe xәl turında bügen Kөnyaq Koreyaınıŋ elekke hәm yaŋa saylanğan Prezidentaları fiker alışa.


text:
11-nçe sintäbr faciğälären tikşerüçe bäysez komissiä üz xisabın bäyän itte - Amerika andıy höcümnärne bötenläy kötmägän
Tapşırunı Qazanda inde kiç citkäç kilgän xäbär belän başlıybız, xörmätle tıñlawçılar. Quşma Ştatlarda 2001-neñ 11-nçe sintäbr waqiğälären tikşergän maxsus komissiä nihayät üzeneñ tulı xisabın bäyän itte. Anda töp iğtibar amerikan iminlek xezmätläreneñ şul terror ğämälläre xaqında aldan uq mäğlümat ala almawına birelä.
Audio, Thomas Kean
"Bez moña äzer tügel idek. Bez üzebezgä yanağan häm şaqtıy waqıt däwamında cıyılıp yatqan şuşı yanawnıñ qolaçın abaylamağan idek. Xisapta äytelgänçä, bu ildäge bar säyäsätneñ, idarä itüneñ, mömkinleklärebezneñ, häm iñ möhime, küz aldına kiterä aluıbıznıñ zur xatası buldı" di 11-nçe sintäbr komissiäse räistäşe Thomas Kean. Şuşı citeşsezlekne komissiä, Quşma Ştatlardağı iminlek xezmätläreneñ 90-nçı yıllar azağına qädär üz eşen elekke "salqın suğış" çorı fikerläwenä nigezlänep alıp baruı belän añlata. Üzäk Küzläw idaräse CIA häm Federal'' tikşerenülär idaräse FBI, Quşma Ştatlar öçen töp qurqınıç soñğı yıllarda "äl Qaidä" kebek radikal'' törkemnärdän kilüen waqıtında sizmäde dielä 11-nçe sintäbr komissiäse xisabında. Berük waqıtta anda, CIA häm FBI-nı tieşle däräcädä kontrol'' itä almawı öçen Kongress üze dä tänqitlänä. Läkin 10 äğzadan torğan şuşı komissiä, xatalar häm citeşsezleklär öçen cawaplı taraflar rätendä elekke prezident Clintonnı da, xäzergese Bushnı da ayırım telgä almıy. Barı tik, iminlek häm küzläw xezmätläre xakimiatkä tieşle mäğlümatnı birep barmadı digän fikeren genä bäyän itä. Anıñ xisabında, faciğägä kitergän säbäplärne açıqlaw belän bergä kiläçäkkä qayber täqdimnär dä yasala. Komissiä räistäşläre, misal öçen, üz çığışlarında, "Bez Könbatış belän islam dönyası arasında ike yaqqa da faydalı aralaşu urnaştırırğa, islam dönyasınıñ üzendä barğan fikerlär köräşenä quşılırğa, andağı sälämät köçlärne yaqlarğa, islam illärendäge yäşlärgä zamança belem alu, layıqlı kiläçäk qoru mömkinleklären birergä tieş" dip belderde. Moñardan tış, bar il külämendä terrorğa qarşı köräş üzägen qoru, anıñ mödire qaramağına CIA häm FBI-nı da kertü täqdim itelä. Lee Hamilton :
Audio, Lee Hamilton
"Bez yaña küzläw mödiren bilgeläwne täqdim itäbez, bezgä xäzer bar küzläw xezmätläreneñ eşçänlegen berläşterü kiräk" di Lee Hamilton, ä Thomas Kean bolay dip isäpli:
Audio, Thomas Kean
"Maqsatıbız kiläçäktä yaña höcümnärne buldırmaw, bez äzer bulırğa häm qul quşırıp utırmasqa tieş" dip belderä Thomas Kean. 11-nçe sintäbr komissiäse xisabı äle bäyän itelgänçe ük, ildäge säyäsi köçlärneñ anı közgä bilgelängän prezident saylawlarına äzerlek eşendä qullanılaçağı berkemdä dä şik uyatmadı. Kongresstağı respublikan citäkçeläre aldan uq, komissiä xisabı elekke prezident Clintonnıñ 8 yıllıq, ä xäzerge prezident Bushnıñ barı 8 aylıq qına xakimiat däweren tikşerä dip, açıqlanğan xata wä citeşsezleklär öçen töp cawaplılıqnı demokratlarğa awdarırğa tırıştı. Alarnıñ fikere şul - iminlek xezmätlärendä Clinton çorında urnaşqan tärtipne Bush kilgännän soñ ütkän 8 ay eçendä genä yaxşırtu bik qıyın eş. Läkin 11-nçe sintäbr komissiäse xisabı belän bergä atnakiç şul faciğägä bäyle ikençe ber möhim dälil dä bäyän itelde. Dönya telekanalları köne buyı, Pentagon binasına kilep töşkän oçqıçqa utıruçılarnı, şul oçqıçnı urlawda şiklänelgän terrorçılarnı tikşerü sürätlären kürsätte. Şunnan kürengänçä, höcümne oyıştıruçılar hawa iminlege saqçıları aşa çağıştırmaça ciñel genä uzıp kitkän.
Kärim Kamal