text:
Elbası Joldawı
-
ŞIMKENT. QazAqparat - Şımkentte älemniñ birneşe elinen kelgen ğalımdar bas qostı. Jïında eldiñ älewmettik sayasï jañğırw jayı aytılıp, bilim berwdiñ 2025 jılğa deyingi damw bağıtı bağamdaldı. Sonday-aq latın grafïkasına köşwdegi is-äreketter talqılandı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.13.04.2018 22:48
-
ASTANA. QazAqparat - Elimizde kïberşabwıldar tolqını küşeyui mümkin. Bügin Astanada kïberşabwıldarğa tosqawıl qoyuğa arnalğan forwmda Qorğanıs jäne aeroğarış mïnïstrligi Aqparattıq qawipsizdik komïteti törağacınıñ orınbasarı Rwslan Äbdiqalıqov osılay mälim etti, dep xabarlaydı QazAqparat.12.04.2018 12:33
-
ASTANA. QazAqparat - QR Ïnvestïcïyalar jäne damw mïnïstri Jeñis Qasımbek jergilikti mañızdağı joldardı jöndew jumıstarı qalay jüzege asırılatının aytıp berdi, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.04.04.2018 17:53
-
ŞIMKENT. QazAqparat - Şımkenttik jastar «Awtïzmdi jeñemiz» attı akcïya uyımdastırdı. «Jastar reswrstıq ortalığınıñ» bastamasımen ötken şarada eriktiler köpşilikke awtïzm twralı aqparat taratıp, arnayı rolïkter körsetti, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.04.04.2018 12:24
-
ALMATI. QazAqparat - QR Aqparat jäne kommwnïkacïyalar mïnïstri Däwren Abaev Almatı äkiminiñ xalıqpen esepti kezdeswinde Elbası joldawındağı basım bağıttardı tüsindirdi, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.21.02.2018 12:57
-
ASTANA. QazAqparat - Memleket basşısınıñ 2018 jılğı 10 qañtardağı «Törtinşi önerkäsiptik revolyucïya jağdayındağı damwdıñ jaña mümkindikteri» attı Qazaqstan xalqına Joldawın iske asırw jönindegi şaralar twralı Jarlıq jarïyalandı.20.02.2018 08:26
-
ASTANA. QazAqparat - QR Işki ister mïnïstri Qalmuxanbet Qasımov bastağan Memleket basşısınıñ «Törtinşi önerkäsiptik revolyucïya jağdayındağı damwdıñ jaña mümkindikteri» attı Joldawın nasïxattaw jönindegi respwblïkalıq aqparattıq top Qızılorda oblısında öz jumısın bastadı, dep xabarlaydı vedomstvonıñ baspasöz qızmeti.14.02.2018 17:12
-
ASTANA. QazAqparat - Pedïatrïya jäne balalar xïrwrgïyası ğılımï ortalığı Memleket basşısı Nursultan Nazarbaevtıñ «Törtinşi önerkäsiptik revolyucïya jağdayındağı damwdıñ jaña mümkindikteri» attı bïılğı Qazaqstan xalqına arnalğan Joldawın talqıladı. Jïında Joldawdıñ negizgi on basımdığı saralanıp, oy-pikirler ortağa salındı, dep xabarlaydı QazAqparat atalğan ortalıqtıñ baspasöz qızmetine silteme jasap.31.01.2018 17:13
-
ASTANA. QazAparat - Qazaqstandağı jastardıñ 80 payızdan köbi otbasılı bolıp, bala tärbïelewdi bastı qundılıqtarı dep esepteydi, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.31.01.2018 13:27
-
ASTANA. QazAqparat - Biz muğalimderdi, awıl şarwaşılığınıñ mamandarın däriptemey, änşilerdiñ ömirine basa män berip kettik. Bul twralı QR BĞM Ğılım komïteti Memleket tarïxı ïnstïtwtı dïrektorınıñ orınbasarı Amangeldi Qaşqınbaev osılay ayttı, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.31.01.2018 13:04
-
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaevtıñ «Törtinşi önerkäsiptik revolyucïya jağdayındağı damwdıñ jaña mümkindikteri» attı Joldawınan el xalqınıñ 71 payızı xabardar. Bul twralı bügin «Nur Otan» partïyasınıñ xatşısı Qanıbek Jumaşev ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat.30.01.2018 18:30
-
ŞIMKENT. QazAqparat - Oñtüstik Qazaqstan oblıstıq işki ister departamentiniñ qızmetkerleri Elbası N.Ä.Nazarbaevtıñ «Törtinşi önerkäsiptik revolyucïya jağdayındağı damwdıñ jaña mümkindikteri» attı Joldawın talqıladı. Departamenttiñ basşılığı jeke quramğa mañızdı qujattağı basım bağıttardı saralap, atqarılwı tïis jumıstardı atap ötti, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.29.01.2018 23:41
-
ORAL. QazAqparat - Elbasınıñ bïılğı Joldawın jüzege asırwda JOO-lar da belsendilik tanıtwı tïis. Bul twralı Jäñgir xan atındağı Batıs Qazaqstan agrarlıq-texnïkalıq wnïversïtetiniñ ağa oqıtwşısı, tarïx ğılımdarınıñ kandïdatı Esqayrat Xaydarov öz pikirin bılayşa bildirdi, dep xabarlaydı «QazAqparat» tilşisi.29.01.2018 12:09
-
QIZILORDA. QazAqparat - Qızılorda oblısınıñ Jañaqorğan jäne Şïeli awdandarında saltanattı jağdayda jaña sport keşeni aşılıp, awdandıq emxananıñ irgetası qalandı, dep xabarladı QazAqparat tilşisi.27.01.2018 03:48
-
ASTANA. QazAqparat - Bügin Ükimet üyinde QR Premer-Mïnïstri Baqıtjan Sağıntaev Memleket basşısınıñ «Törtinşi önerkäsiptik revolyucïya jağdayındağı damwdıñ jaña mümkindikteri» attı xalıqqa Joldawın iske asırw mäseleleri, sonday-aq memlekettik organdardıñ 2018 jılğa arnalğan negizgi mindetteri boyınşa keñes ötkizdi. Bul twralı primeminister.kz saytında xabarlandı.26.01.2018 23:23
-
ŞIMKENT. QazAqparat - Qazaqstan Respwblïkasınıñ Prezïdenti Nursultan Äbişulı Nazarbaevtıñ xalıqqa Joldawındağı bağıttar Şımkentte jüzege asırılwda. Bul twralı bügin qalalıq äkimdik aktïviniñ keñeytilgen mäjilisinde aytıldı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.26.01.2018 22:38
-
ŞIMKENT. QazAqparat - Oñtüstik Qazaqstan oblısında Elbasınıñ «Törtinşi önerkäsiptik revolyucïya jağdayındağı damwdıñ jaña mümkindikteri» attı Joldawın nasïxattaytın aqparattıq-tüsindirw toptarı qurıldı. Aymaq basşısı Janseyit Tüymebaevtıñ bastamasımen jasaqtalğan jumısşı top müşeleri 15 qala-awdandağı 45 eldi mekenniñ turğındarımen kezdesip, bastı qujattağı on mindetti keñinen tüsindirmek, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.26.01.2018 04:00
-
ASTANA. QazAqparat - Nursultan Nazarbaev jıl basında Qazaqstan xalqına «Törtinşi önerkäsiptik revolyucïya jağdayındağı damwdıñ jaña mümkindikteri» Joldawın arnadı. Onda Memleket basşısı Qazaqstannıñ öndiristik jäne texnologïyalıq damwın jedeldetwdi maqsat tutqan 10 mindetti usındı. Qazaqstandıq jäne reseylik BAQ bul Joldawğa qazirdiñ özinde revolyucïyalıq sïpatqa ïe degen bağa bergen.25.01.2018 22:31
-
ORAL. QazAqparat - Oralda «Smart sïtï» tujırımdamasına säykes jaña texnologïyalar engizilwde. Bul twralı bügin Elbası Joldawın talqılaw men jüzege asırw mäselelerine arnalğan qala aktïviniñ jïınında şahar basşısı Murat Muqaev mälim etti, dep xabarlaydı «QazAqparat» tilşisi.25.01.2018 15:42
-
TAŞKENT. QazAqparat - Özbekstan ğılım akademïyasınıñ vïce-prezïdenti Baxrom Abdwxalïmov pen Özbekstandağı Qazaqstannıñ Tötenşe jäne Ökiletti elşisi Erik Ötembaevtıñ kezdeswi barısında wnïversïtetter konsorcïwmın qurwdıñ bolaşağı talqılandı, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA menşikti tilşisi.24.01.2018 09:12
arı qaray
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam


c: text/html

text:
«Genetïkalıq modïfïkacïyalanğan awılşarwaşılıq mädenïeti salasın zertteytin xalıqaralıq deñgeydegi sarapşı öz äyelin öltirdi dep ayıptalıp, James Nash House pïsxïatrïyalıq emxanasına jatqızıldı. 53 jastağı Serik Elibay Adelaïda magïstrlik sotına beynebaylanıs arqılı emxanadan orıs tildi awdarmaşınıñ kömegimen jawap berip otırdı», — dep jazdı avstralïyalıq The Advertiser gazeti.
Basılım aqparatına säykes, ayıp tağwşı tarap qorğawşı tarapqa key mañızdı qujattardı ötkizgen.
«Prokwrorlar sotta qorğawşı tarapqa «mañızdı qujattar», onıñ işinde Elibay jawabınıñ jazbaşa nusqası men polïcïya esebin ötkizdi», — dep jazdı basılım.
Osı ayda ötetin kelesi otırıstardıñ birinde Elibay ayıptarğa jawap qaytaradı.
James Nash House — Avstralïyanıñ oñtüstigindegi psïxïatrïyalıq emxana. Onda qılmıs jasağan nawqastar jatqızılıp, sotqa deyin psïxïatrïyalıq saraptamadan ötetinder jiberiledi.
Belgili bolğanday, 16 aqpanda polïcïya Aynur Ïsmağuldıñ mäyitin Klemzïgtegi üyinde tapqan. Qılmısqa küdikti retinde onıñ küyewi Serik Elibay qamawğa alındı.
Aynur Ïsmağul — QazSSR mïnïstrler keñesi kezindegi QazTAG aqparattıq agenttiginiñ birinşi basşısı Jumağalï Ïsmağulovtıñ qızı. Ol küyewimen birge Avstralïyalıq ösimdikterdiñ fwnkcïonaldı genomïkası ortalığında Errbro qalasında 2006 jıldan beri jumıs istep kelgen.
Ïsmağul men Elibay ğılımï ortada genetïka jäne awıl şarwaşılığı salasında öz jumıstarımen tanımal bolğan. Avstralïyağa köşpey jatıp, köptegen elderde jumıs atqarğan.
Serik Elibaydıñ isine qatıstı sot üderisi 2015 jıldıñ säwirinde bastaldı.
Derekközi: nur.kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ündistannıñ batısında ornalasqan Gwdjarat ştatınıñ 34-jastağı turğını Rameşbxay Nadvana semizdikke dwşar bolğan balalarınıñ ömirin qorğap qalw üşin, bir büyregin satwğa dayın.
5-jasar Yogïta, 3-jasar Anïşa jäne 18-aylıq Xarş dünïejüzindegi salmağı awır tartatın balalar bolıp esepteledi. Olardıñ salmaqtarı 34 kg, 48 kg jäne 15 kg boladı jäne onıñ üstine olar eki otbası müşelerine bir ayğa jetetin tamaqtı bir aptanıñ işinde ğana jep qoya aladı. Alayda olardıñ ata-anaları balalarınıñ jıldam salmaq alıp kele jatqandıqtarına alañdawşlıq tanıtıp otır: «Eger meniñ balaların osınday jıldamdıqpen salmaq qosa berse, onda olardıñ densawlıqpen baylanıstı ülken mäseleler twındaydı. Biz olardı ölip ketedi me dep qorqamız», - deydi Rameşbxay.
Balalar ünemi özderin aş sezinetindikterin jäne as işkenşe jılap mazanı alatındıqtarın moyındap otır, sondıqtan da balalardıñ 30- jastağı anası Pragna Ben waqıtınıñ basım böligin tamaq dayındaw üşin asxanada ötkizetin boladı.
Bul otbasınıñ tağı da 6-jastağı qızı bar, onıñ salmağı qalıptı jäne ol 16 kg quraydı. Al nege qalğan balalarınıñ salmağı iri ekendikterin ata-anaları bimey otır.
W parı takje est starşaya doç, 6-letnyaya Bxavïka, ee ves normalnıy ï sostavlyaet 16 kg. Poçemw ostalnıe troe detey nastolko krwpnıe, rodïtelï ne znayut.
Yogïta twğan kezde, ol öte älsiz bala boldı, ol bar bolğanı 1,5 kg ğana boldı. Onıñ densawlığına qattı alañdap, onıñ deni saw jäne küşti bolıp öswi üşin ata-anaları onı barınşa jaqsılap tamaqtandırwğa tırısqan, sondıqtan da bolar alğaşqı jılı qız 12 kg bolğan. Üşinşi balası Anïşa birinşi jılı 15 kg boldı. Al törtinşi balası dünïege kelgen kezden basttap ol da jıldam artıq salmaq ala bastadı, osıdan keyin ata-analar balalarınıñ dertke uşırağandarın bayqap, därigerdiñ kömegine jügingen.
Jergilikti medïkterd
Jergilikti medïkter, balalar Pradera-Vïllï sïndromımen awıradı degen tujırımğa kelgen, biraq olar onı qalay emdewdiñ joldarın bilmeydi.
Derekközi: ivona.bigmir.net
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
Cemal Sarı - Bir Yel Esti
Sanatçı : Cemal Sarı
Türkü : Bir Yel Esti
Etiketler : Cemal Sarı - Bir Yel Esti türkü indir, Cemal Sarı - Bir Yel Esti türkü dinle, Cemal Sarı türküleri, Bir Yel Esti mp3 indir, Cemal Sarı türküleri Bir Yel Esti türküsü, Bir Yel Esti sözleri, Cemal Sarı mp3 dinle, Cemal Sarı download, Bir Yel Esti bedava mp3, Cemal Sarı türkü sözleri, Cemal Sarı türkü dinle, Cemal Sarı son albüm indir
Cemal Sarı Türküleri
Cemal Sarı - Dersim Dört Dağ İçinde
Cemal Sarı - Bir Yel Esti
Cemal Sarı - Baktım Dünyanın Haline
Cemal Sarı - Delal
Cemal Sarı - Seher Yeli Nazlı Yare
Cemal Sarı - Gule
Cemal Sarı - Dersim
Cemal Sarı - Gidelim
Cemal Sarı - Bu Yıl Bu Dağların Karı Erimez
Cemal Sarı - Varıp Neylemeli Sılayı
Cemal Sarı - Karadır Kaşların
Cemal Sarı - Kan Ağlar Yüreğim


text:
AQŞ däwlät särqatibe Änqarağa teläklären ireşterde
Amerika belän Törkiyä ber ük yünäleştä êşläwneñ yulın tabarğa tiyeş, di Tillerson
AQŞ däwlät särqatibe Reks Tillerson irtägä Änqarağa kiläçäk. Häm ul bügennän ük teläklären başqalağa ireşterde. Reks Tillerson Törkiyä belän xezmättäşlek itärgä teläwlären söyli. Ul beldergänçä, Amerika belän Törkiyä ber ük yünäleştä êşläwneñ yulın tabarğa tiyeş.
Törkiyägä qarşı yanawlarnı belülären Tillerson êlegräk tä äytkän ide. Xäzer ul bu yanawlarnı äzäytü ısulların bergä êzlärgä täq’dim itä.


text:
Egïpet ükimeti keler jılı şetelden keletin twrïstiñ sanın 12 mïllïonğa deyin jetkizwdi közdep otır. Bul twralı Twrïzm mïnïstri Yaxya Raşed mälimdedi. Bıltır Sïnay tübeginde reseylik jolawşı uşağı apatqa uşırağannan keyin bul eldiñ twrïzm salası turalap qalğan edi. Aytalıq ötken jılmen salıstırğanda bïılğı jıldıñ birinşi şïreginde elge kelgen twrïster sanı 40%-ğa tömendegen. Al twrïzm Egïpet ekonomïkasınıñ tabıs äkeletin negizgi salası sanaladı. 2011 jılğı revolyucïyağa deyin bul elge pïramïdalardı tamaşalaw jäne Qızıl teñizdegi şïpajaylarğa demalwğa jılına 14-15 mïllïon şeteldik twrïst kelip jüretin. Yaxmya Raşedtıñ mälimdewinşe, qazirgi kezde Egïpet äwejaylarında qawipsizdik şaraları barınşa küşeytilgen. Sonımen qatar twrïzmdi ıntalandırwğa bağıttalğan birqatar şara qabıldandı.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Twrïzm jañalıqtarı,
Kommentarïï


text:
Ataqtı Bawırjan Momışulınıñ kelini Zeynep Axmetova «Şanşar» äzil-sıqaq teatrınıñ basşıların qatañ sınadı, dep xabarlaydı Baistars.kz.
Zeynep Axmetova eñ aldımen äzil-sıqaq teatrı men kïnolardağı äyel rölin somdaytın akterlerdi sınadı. «Ayta-ayta şarşadım, biraq tağı aytamın» — dep bastadı sözin tälimger-jazwşı. «Teledïdardı qosıp qalsam «Şanşardıñ» körinisi bolıp jatır. Bir kempir söylep jatır, ol kempir emes, jigit eken. Bayqaysızdar ma, bizdiñ qazaqtıñ jigitteri qatın bolwğa äwes bolıp aldı? Işterinde birdeñe türtip turadı, solardıñ bir bälesi bar. Äytpese darday er azamat nemenege sonşa äyel bolwğa tırısadı? Basına oramal salıp, üstine köylek kïip… Äyelderdiñ rölin somdaytın äyelder, kelinşekter qurıp qaldı ma? Üp-ülken er-azamattar äyel bolwğa qumar boladı da turadı. Irbıñdaydı da turadı. Sonı keremet kelistirip te jatqan joq» — dedi tälimger-jazwşı.
Sodan keyin «Şanşar» teatrı qoyğan bir körinis qazaqqa jat ekenin ayttı. «Bir şaldıñ üş kelini saxnağa atıp şığadı. Bir kelin qayın atasın moynına miñgizip alğan. Eki kelini qasında üşewi şawıp kele jatır. Söytse şaldıñ twğan küni eken, soğan syurprïz jasağandarı. O, zamanda, bu zaman, kelinniñ moynına mingen qazaqtıñ şalın kördiñder me? Oqımağan, sumıray şaldıñ kördiñizder me? Joq! Sumıray şaldıñ özi kelinniñ moynına otırmaydı. Qazaqtıñ kelini qayın atasınıñ kebisine ayaq suqpağan, eneniñ tösegine otırmağan. Ata-eneniñ aldınan kesip ötpegen» — dep aşındı ataqtı kelin.
Zeynep Axmetova budan soñ teatrdıñ basşıların qatañ sınğa aldı. «Sonı körgen kişkentay qızdar qalay qabılaydı? Dünïeniñ bärin biletin Wälïbek Äbdirayımov soğan kelgende nege bilmey qaldı? Nemese Jüsip, saqalı awzına tüsken erkek, nemere süyip otırğan. Solar nege aytpaydı? Mınaw bizdiñ saltımızğa oğaş närse dep. Mınaw qazaqqa qïyanat, bolmaydı, basqaşa küldireyik. Ït bolıp üreyik, şoşqa bolıp qorsıldayıq, biraq mınanı istemeyik dewge boladı ğoy. Namıs joq! Namısımızdı joğaltıp baramız. Namıs joq jerde ulttıq qasïetterimiz de joğaladı!» — dedi Axmetova.
baistars.kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï
-
Tatyana2016-03-01 22:06:37kelisemin,keyde öz apaların,qarındastarın sonday kemis qılıp körsetip turatın sïyaqtı ,men olardıñ bağdarlamasına tegin bïlet berse de barmaymın, öytkeni eş mağına joq,
-
Gawxar2016-03-02 03:50:56Ote dwrıs orındı aytılgan sozder!
-
Turaq Adïsulı2016-03-02 12:15:43Zeynep apamız öte durıs aytadı!Men de solay oylaymın.
-
Moldir2016-03-02 12:53:41Öte durıs aytadı, men jekkörem sol şanşar manşar degenderdi. Äzilderi bazarda bolatın äñgimeler, eşteñe külkili emes, deñgeyleri öte tömen. Joğarıda aytılğanday, men de tegin bolsa da barmas edim, öytkeni waqıtın bostan-bosqa ötedi. Ïntonacïyalarınıñ özi qulaqqa jağımsız, burınğı qazaqtıñ astarlap aytw öneri men jalpı yumor attı dünïeden öte alıs. Odan da köp oqıp sawattarın aşsa eken degen tilek.
-
Jarqın.2016-03-02 21:39:24Öte durıs.Eş mäni joq dämi joq arzan öner dewge kelmeytin ïttiñ ürgeni sekildi.Zalda otırğandar nege külip jatır tüsinbeymin.Basqa närsemen aynalısıñdar Öner qırandarı men Bazar joqtan basqalarıñ.
-
Bïsenbay2016-03-02 22:25:00Zeynep apamız dwrıs aytadı şalbar kïgen erkekke əyel adamnın kïimin kïgeni jaraspaydı. Şanşar teatrı tarap ketse kwp bolar edï maganalı soz bolsa eken korinisterinde jalpı kormeymïn öz basım odanda KVN mïz tınış apama alğıs aytamın osı takırıptı kozğap oy salğanına
-
NWRÄDIL2016-03-02 23:11:01KELISPEYMIN. Dästür dästü dey bersek bärimiz tüñilip, tüñerip jüremiz be? Atalarımızdıñ özderi aytıp ketken emespe, oynay bilseñ atañmen oyna dep. Bul jay jumıbastılıqtan, kündelikti küyben tirlikten, qwsanda jetkizbeytin aqşa qwğan zamannan bir arılıp, köñil köterip, demalıp qaytatın jer emes pe teatr degen. Bizdiñ qazaqtarğa eşteñe de jaqpaydı osı, otırsa opaq, tursa sopaq dewden basqa eştene bilmeydi. Aqılşı, dästürşil bolsaZeynep äjemizdiñ özi üstine kamzol keyip, basına keymeşek keyip ülgi bolmayma. Sovremenıy äje bolıp vodolaska men kostyum keyip alğan emes pe ozi? Tikesin aytqanıma ökpelemender, bul meniñ öz oyım.
-
sabït2016-03-03 13:12:40adamdardın konïlïn koterw onay ma? otırıp alıp sınga alwdan baska twk bïlmeyt dal kazïr şanşar men nısana korïnïsterï kızık
-
Şınar2016-03-03 22:50:13Zeynep apaymen kelisemin. Şanşar teatrınıñ säni ketip qaldı. Mağınasız äzilder. Nısana teatrı müldem unamaydı. Äsirese, Nurboldı körsem jïirkenişti. Teledïdardan sol teatrdı körsem öşirip tastaymın. Bul öz oyım.


text:
Reys jolawşıları layner qonğannan keyin laynerdiñ sırtqı zaqımdanğan böligin swretke tüsirip alğan.Jelide Air Namibia kompanïyasına tïesili jolawşılar uşağı korpwsınıñ zaqımdanğan böliginiñ swreti payda boldı. Aldın ala aqparat boyınşa qonwğa bet alğan uşaqqa soğılğan qus laynerdiñ sırtqı qaptamasın tesip ötken, dep xabarlaydı lifenews.ru.
Kompanïya ökili Pol Nakava bul nusqanı rastadı.
- Uşaqqa ülken qus kelip soğıldı. Tipti qaptamanı tesip ötti, - dedi ol.
Derekközi: BAQ
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Wlttıq sana häm wlttıq intelligenciya
Halıq pen ziyalılardı biriktirip otıratın, el işinen ziyalılardı qoğam aldına şığaratın wlttıq sana. Wltımızdıñ tarihına, tarihi ömirine qarap wrpaqtı wlttıq müddege qızmet etuge bağıttauda, ziyalılıqqa tärbieleu isinde erekşe mañızğa ie bolğan wlttıq sananıñ ruhına köz jetkizemiz. Şınımende qiınşılığı men sını qatar jürgen uaqıt işinde elin, jerin, wlttıq ruhın qorğaytın wrpaqtı tärbielep, qoğam aldına şığaruda halıqtıñ arman tileginiñ orındaluına ıqpal etken bir ğana dünie wlttıq sana. Qaytken künde de atamekennen, eldiñ twtastığınan, täuelsizdikten qasietti, qadirli närse joq degen babalarmızda ortaq tüsinik bolğan. Osınıñ nätijesinde wlttıñ tarihı qalıptasıp, qoğam ömirinde twlğalar dästüri jalğasıp otırğan.
Wlttıq sana jeke adamnıñ, halıqtıñ wlttıq bolmısınıñ intellektualdıq negizi, wlttıq bolmıstıñ äleumettik mädeni örisin qalıptastırıp saqtap otıratın qasietterdiñ biriktiruşi negizi retinde tarihi uaqıttıñ özinde erekşe qwbılısqa ie bolıp otırğan. Bwlay deytin sebebimiz är wlttıñ mädenieti, tarihı, talant ieleriniñ tarihı wlttıq sananıñ küşimen qalıptasıp otıradı. Mäselen Qwrmanğazı sındı qazaqtıñ tuma talant ieleri öner akademiyasında oqığan joq, biraq kez kelgen adamnıñ qolı jete bermeytin önerdegi tärbieniñ, talanttılıqtıñ, danalıqtıñ fenomenin tarihta qaldırdı. Bwğan qarap boyında bar qasiettiñ közin aşuda, onı twtastay töl mädenietiniñ qwbılısına aynaldırudağı qazaq balasınıñ küş jigeriniñ erekşeligin tanimız. Sol ruhtı qarapayım qazaq balasınıñ boyınan şığarğan wlttıq sana (elge, tuğan jerge degen erekşe tüsinik), qiınşılığı mol ömir, qiınşılıqtan qazaq jastarın şığarğan wlttıq tärbie.
Adamnıñ barlıq qasietteri onıñ sanasına baylaulı. YAğni sana degenimiz adamnıñ boyındağı barlıq ruhani qasietterin qalıptastırıp, rettep, biriktirip otıratın fenomen. Biraq sananıñ adam boyındağı qasietterdi qalıptastırıp, nığaytıp, biriktirip otıruına ıqpal etetin tärbie. Tärbie qanday bolsa, onıñ sanasınıñ örisi de oğan täueldi. Tarihi sana, wlttıq sana adami sananıñ örisi, jeke adamnıñ, wlttıñ twlğalıq negizi bolıp tabıladı. Sebebi jeke adam wlttıq sanamen tarihtan, wlt mädenietinen özine layıqtı ornın ielenip otırsa, halıq wlttıq sananıñ küşi arqılı wltqa aynaladı jäne özin-özi saqtap, qorğap otıradı.
Adamzat balası örkeniet biigine köterilgen sayın sana, tanım, aqıl-parasat, zerde, bilim, tärbie, qabilet, dünietanım, wlttıq sana, wlttıq ruh wğımdarınıñ qadiri arta tüspek. Sebebi adam bolmısın ğılım men tehnologiyanıñ üstemdiginen qorğap, araşalap otıratın wlt ruhaniyatı, wlt mädenietiniñ qwndılıqtarı.
Wlttıq sana bar jerde maqsat, wlt mwratı, wlttıq ideya qatar ömir sürmek. Bwlar qatar ömir sürgen qoğamda memleketiñ müddesine janı aşitın, ayanbay qızmet etetin, halıqqa dwrıs aqılın aytatın adamdar qatarı qalıptasadı. Sebebi halıqtı memleketimen biriktirip otıratın wlttıq sana, wlttıq sanası tereñ adamdar. Alaş ziyalısı Mirjaqıp Dulatov 1911 jılı «Ayqap» jurnalında jazğan maqalasında bılay degen: «Bizdiñ ärbir isimizdiñ negizi bos, ömiri qısqa. Oqığandarımız bar – qaltası tesik, baylarımız bar – töbesi tesik. Ekeui bir jerge jelimdesede qosılmaydı. Basqa bilimdi jwrttıñ jwrttıq adamdarı maydanğa bir is şığarmaqşı bolsa (aytalıq, gazet, jurnal haqında) äueli plan tüzeydi» [1.41 b.].
Ziyalılardıñ qoğam aldındağı mindeti halıqtı biriktirip, ortaq el igiligine jastardı bastap otıratın wlttıq sananı qalıptastıru. Wlttıq sana ziyalılardıñ tarih, wlttıq ideya, wlt ruhaniyatı bağıtındağı izdenisteri (qızmetteri) negizinde qalıptasıp otıradı. Mirjaqıp Dulatov jazğanday ziyalılar wlttıq ideyanıñ jüzege asuına tikeley ıqpal etip otıratın (qızmet etetin) adamdar. Wlttıq ideya el müddesine negizdelgen täjiribelerden, ideyalardan, strategiyalıq maqsattardan qwralğan, barlıq wlttıq qwndılıqtardı boyına jinaqtağan, onıñ wrpaqtıñ igiligine aynaluın negizdeytin dünie. Sondıqtanda bwl jüzege asu üşin memleket pen halıqtıñ birligi qajet. Memleket pen halıqtı wlttıq ideyağa biriktirip otıratın wlttıq ideologiya.
Är ğasırdıñ öz erekşeligi bar. Ol erekşelik ğasırdıñ ğılımdağı, ekonomikadağı jaña dünielerimen de körinedi. Memlekettiñ strategiyası el igiligine bağıttalıp otıratındıqtan wlt josparınıñ aldında jaña dünielerdi bağındıru mindeti eñ birinşi twradı. Sondıqtanda alaş ziyalıları wlttıq müddege qızmet etude ärbir jeke adam üşin wlttıq sananıñ erekşe qwndılıq ekendigin atap körsetken.
Qoğamdıq ortada adamnıñ mamandığınan bwrın adamgerşiligi basım jüretin bolsa, türli äleumettik mäselelerdiñ uaqıtılı öziniñ dwrıs şeşimin tabarı dausız. Qazirgi örkenietti elderdiñ ötken täjiribelerine köz jügirter bolsaq, olar qoğamındağı qiınşılıqtı jeñude wlttıq sana mäselesine erekşe köñil bölgen. Qoğamda birlik, adamgerşilik, el müddesine adaldıq, är adam öz isine jauaptı bolğan jağdayda wlt mwratına, memleket maqsatına jetedi degen halıqtıq ruhtağı tüsinik qoğamında ideyağa aynalğan. Osınıñ nätijesinde memleketke qızmet etetin öner, ğılım, käsip ielerin şığarudı qoğam öz mindetine alıp otırğan. Däuletti öner, bilimge jwmsau, jastardıñ ömirge dwrıs bağıt aluın qadağalau, otan süygiştikke tärbieleu örkenietti elderde memleket pen halıqtıñ, sonıñ işinde ärbir otbasınıñ maqsatın, oy örisin biriktirip otırğan wlttıq sana twğırı bolıp tabıladı. Örkenietti elderdiñ jetistigimen ölşeytin bolsaq wlttıq sana degenimiz kemel tüsinik, kemel aqıl parasat, kemel bilim, mädenietilik, adamgerşilik deñgeyinde körinetin qasiet ülgisi. Bwnday qoğamda jemqorlıq, wrlıq, sıbaylastıq degen närseler memleketke jasalınatın adamnıñ qiyanatı bolıp esepteledi.
Wlttıq sanası bar adam, wlttıq sanası biik qoğam kez kelgen mäselege tereñnen, wlttıq müdde twrğısınan qaraydı. Paydakünemdik, jağımpazdıq, paraqorlıq, mansapqorlıq qoğam bolmısına jat minez bolıp esepteledi. Wlttıq sanası biik qoğam üşin memleket halıqtıñ, wrpaqtıñ ömir süretin ortaq üyi. YAğni qoğamın öz üyindey sezinip, oğan qızmet etu mädeniettilik bolıp tabıladı. Alaş twlğası Älihan Bökeyhanov aytıp ketkendey, «Jalpaq jwrttıñ kökireginde jaqsılıq bolmasa, jwrt jwrt bolıp tirşilik qılıp jürmek emes. Jwrt paydasına taza jolmen tura bastaytın er tabılsa, qazaq halqı sonıñ soñınan erer edi....
Ädildik joq jwrtta, bereke birlik bolmaydı. Baylıqtı önermen, şaruamen, qızmetpen izdemey, jwrttı tonap, momındı jılatıp izdegen mırzalar qıstı küni üñgirde jatıp öz ayağın sorğan ayu mısalında ğoy, qanşa qomağaylansa da, sorğanı öz ayağı»[2.120-121 bb.]. Qay uaqıtta da qoğamnıñ intellektualdıq örisin qalıptastırıp, nığaytıp jäne saqtap otırudı ziyalılar öz mindetine alıp otıradı. Wlt ziyalılarınıñ bolmısına tän erekşelikter qoğamnıñ mädenietine aynalatın jauapkerşilikteri arqılı körinedi.
Birlesip atqarğan is önedi degen tüsinik qazaq ziyalılarında bolğan. Olardıñ wğımında maqsatsız, josparsız atqarılğan is önbeydi. Eñ bastısı, yağni ziyalılarğa, qoğamğa jükteletin mindet tarihtıñ jağdayında qoğam bolmısın zerdeleu, jaña uaqıttıñ jağdayında halıqtıñ bolmısı men eldiñ twrmıs qajettikterin keñinen zertteu bolıp tabıladı. Sonıñ nätijesinde jaña uaqıt talabına say qoğam aldında twrğan mindetterdi jüzege asıruğa, orındauğa jwmılu, halıqtı jwmıldıru qajet. Mirjaqıp Dulatov jazğanday, «Gazet şığaru üşin baspahana kerek, oğan tiisti qwral häm qızmetkerler kerek, solarğa layıqtap däuleti bar ıntalılar aqşa şığaruğa uäde etetin aqşa tabılsa jaqsı jazuşılar kerek, onıñ üşin birneşe täuir oqığan, halıqtıñ jağdayın biletwğın paydalı kisiler älgi şığarmaqşı bolğan gazetke ärdayım söz jazıp twruğa uäde beredi. Eki jağı birdey bolğan soñ, oylağan isterin jarıqqa şığaradı. Mwnday istiñ paydası da, ömiri de berik boladı. Biz äli mwnday iske üyrengenimiz joq» [1. 41 b.].
Wlttıq intelligenciya bolmısı halıqtıñ ülgi alatın memlekettiñ bet beynesi bolıp tabıladı. Ziyalıqtıñ özi ülken qasietten, sol qasietti halıqtıñ igiligine bağıttay alğan kemel minezden körinedi. Ruhani qasietterin el igiligine bağıttauda wlttıq intelligenciya ökilderiniñ tarihtan kele jatqan wlt twlğalarınıñ jolın negizdeu, nasihattau, jalğastırıp otıru principi erekşe qwbılısqa ie. Bwnıñ barlığı birliktiñ wlttıq jäne azamattıq biregeyliktiñ saqtaluı üşinde qajet. Ärkim är jaqqa tartıp otıratın, aqşanıñ ruhı bilep, qoğamdağı mäselelerdi elemeytin, älsizdikten özgerip twratın qwbılmalı minez qoğamdıq ortada köbeyetin bolsa ärine senim, auızbirşilik bolmaydı. Birlik bolmağan jerde biregeylik tağı joq. Alaş ziyalıları aytqanday, ziyalılardıñ mindeti halıqtıñ közin aşu, qoğam işinde közge körinbey jatatın, biraq küş alıp otıratın mäselelerdi köteru, onıñ uaqıtılı dwrıs şeşiluine ıqpal etip otıru, qoğamnıñ qay mäselesine de memleket pen halıqtı qatar jwmıldıratın wlttıq intelligenciyanıñ zerdese el bolaşağı üşin qoğamğa auaday qajet. Sondıqtanda memleket aldında twratın mäsele qoğamnıñ ruhani ömirinde intelligenciya qızmetin küşeytu, wlttıq intelligenciya ortasın qalıptastıru. «Bas adamdarğa ökpemdi aytıp boldım endi olardan halıq isimenen tilegim mınau: qazaq halqına esimderi mäşhür oqırmandarımız ğılım täjiribelerinşe halıqqa kerekti sözderdi, atqa mingen ağalar ärqaysısı öz jwrtında ne bolıp jatqanın, ne tarşılıq, ne kemşilik bar, nendey oylağan ğaqıldarı bar, soların jazsa eken. Sol uaqıtta külli qazaq halqınıñ nendey halde ekenin alaqandağıday körinip, bireuiniñ tapqan ğaqılımen basqaları paydalanıp, bir jerde bolğan zarardan ekinşileri aldan saqtanıp, jurnaldı alatın oquşılar köbeyip, qazirgi sekildi ayına birğana şığıp zarıqtırmay, ayına eki märte hätta jwmasında bir şığıp, şın şattıq sonda bolar edi» - degen Mirjaqıp Dulatov [1. 43 b.]. Alaş ziyalılarınıñ tarih betinde qalğan sözderinen şığatın negizgi tüyin, intelligenciya arasında wlttıq müdde, wlttıq qwndılıqtar, wlttıq ideya, wlt ruhaniyatı, ğılım, bilim, öner, mädeniet, wlt şaruaşılığı, adam men qoğam taqırıbında dialog boluı qajet. Osı mäselelerdiñ şeñberinde örbigen intelligenciya ökilderiniñ ideyaları, şığarmaşılığı halıqtıñ wlttıq sanası men wlttıq ruhın nığaytıp otıradı. Alaş ziyalılarınıñ wlttıq müdde bağıtındağı qoğamdıq-sayasi qızmetteri osı bağıtta qalıptasqan. Halıqqa bağıt körsetu, tarih örisinde jatqan qwndılıqtarın körsetu, zaman ağımına beyimdeludi jastarğa üyretu olardıñ özderine jüktep alğan wlttıq mäselelerdiñ biri bolğan. Tarih pen bolaşaqtı biriktiretin ülken mindetterdi orındauda alaş ziyalılarınıñ qoğamdıq-sayasi qızmetteri, şığarmaşılığı, ğılımi mwraları älem jwrtşılığına da ülgi boldı. Sol zamandağı qazaq ziyalılarına tän bastı erekşeliktiñ biri öz zamanındağı jañalıqtı, özgeristerdi zerdeley otırıp, el bolmısına, qoğamınıñ tarihi jolına bağınatın wlttıq bağdarlamanı qalıptastırıp ketuinde. Olar nağız qazaq ziyalılarına tän qasietti joğaltpağan, kerisinşe bilimi, sayasi mädenieti arqılı onıñ örisin keñeytip otırğan. Sonıñ nätijesinde halıq olardıñ soñına ergen. Uaqıttıñ qiınşılığına qaramastan az uaqıttıñ işinde alaş ziyalılarınıñ halıqqa paydalı, qoğamğa bağıt beretin dünielerdi şığarıp ketuiniñ özi olardıñ qalıptasuınıñ erekşelikterin ayqındaydı.
Wlttıq intelligenciya ökilderiniñ wlttıq sanasınıñ nätijesinde qoğamda halıqtıñ wlttıq oylauı qalıptasadı. Wlttıq oylaudıñ twlğalıq körinisteri el, memleket, atameken, täuelsizdik, wlttıq müdde twrğısındağı halıqtıñ birtwtas ortaq tüsiniginiñ boluı jäne sonıñ nätijesinde qalıptasatın ziyalılıq, ziyalılar institutı, atap aytsaq qazaq qoğamındağı batırlardıñ, bilerdiñ, jıraulardıñ qızmeti wlttıq sana negizinde qalıptasıp otırğan wlttıq oylaudıñ önimi bolıp tabıladı. Tarihtan belgili (bwğan deyin de aytıp ötkenimizdey) wlttıq sananıñ wyası eldiñ tarihı bolıp tabıladı. Sonımen qatar joğarıda aytıp ötkenimizdey, qaşanda qoğamdağı adami kapitaldıñ bir tamırı otbası qwndılıqtarında jatır. Jeke adamnan bastap memlekettiñ, wlttıñ bolaşağın ayqındaytın närse wrpaqtıñ boyında wlttıq sananıñ boluı.
Wlttıq sana halıqtıñ, onıñ işinde jastardıñ ruhani bolmısın ayqındap, negizdep otıratın qasiet. Keler wrpaq üşin wlttıq sana mädeni qwbılıs bolıp esepteledi. Wlttıq sananıñ mädeni qwbılısqa aynalu sebebi tarihi keñistiktegi halıq pen ziyalılardıñ ruhani qasietterin, qwndılıqtardı boyına jinaqtap, wlttıq ideya arqılı keyingi buınğa jetkizip otıruında. Mäselen wlt isine kelgende qazaqtıñ tarihtağı ärbir otbasınıñ wrpaqtı tärbieleu isinde eñbegi zor. Bwl da sol kezdegi halqımızdıñ wlttıq sanasınıñ mädeni qwbılısqa aynalu sebebin negizdeydi.
Wlttıq sana qoğam ömirinde tegistey ornıqpayınşa qoğamda onıñ bolaşağına qayşı keletin jat dünieler joyılmaydı. Sondıqtanda qoğam men intelligenciya ökilderiniñ aldında twratın mindet halıqtıñ wlttıq sanasın köteruge qızmet qılu, tarihtıñ ideyasın, tağılımın, wlttıñ dästüri men mädenietindegi ruhani qwndılıqtarın keñinen nasihattau, halıqtıñ zerdesine jetkizu. Osı jolda jürgen adam aqın, jazuşı, tarihşı, ädebietşi, ğalım, wstaz, ata-ana bolsın öziniñ qoğam, el tarih aldındağı mindetin orındağan bolıp eseptelmek. Bwnı intelligenciyanıñ tarih örisine enetin negizgi parızı dep aytamız. Qazaq ziyalıları tarihta osı parızdı orındağan adamdar. Olardıñ osı bağıttağı qızmetteri qalıptasu erekşelikterimen qatar, qazaq qoğamınıñ qwndılıqtarın, wlttıñ biregeyligin, wlttıq biregeyliktiñ ruhın beyneleydi.
Ädebiet:
- Dulatwlı M. Altı tomdıq şığarmalar jinağı. 2-tom: Kösemsöz, ädebi sın jäne zertteu maqalaları, qazaq tilinde jazılğan kitaptar körsetkişteri. – Almatı: Mektep, 2013. – 392 b.
- Bökeyhanov Ä. Şığarmalar. - Almatı: Öner, 1994. - 383 bet.
Särsembin Ümbetqan Quandıqwlı, filosofiya ğılımdarınıñ kandidatı
Abai.kz


text:
Älemdegi eñ ülken şöl 9 000 000 şarşı şaqırım awmaqtı qamtïtın Saxara şöli. Bul qumdı şöl Soltüstik Afrïkanıñ bükil jazığın alıp jatır. Twarektik dïalektide «Saxara» sözi «şöl» degen mağınanı beredi.
Qumdı, şöleytti aymaqtıñ jaz mezgilindegi temperatwrası 58 gradwsqa deyin köteriledi, al qısta 15-28 gradws aralıqtı ustap turadı.
Şöl dalanıñ keybir bölikterinde birneşe jıldar boyı jañbır tamşısı tïmegen jerlerde bar.
Saxaradağı jalğız sw közi – Nil özeni. Şığısqa qaray ağatın atalmış özen kumdı aymaqtıñ basım böligin basıp ötedi. Degenmen Saxaranıñ key böliginde ılğaldı alqappen jer astındağı bulaqtan şığatın qudıq bar. Bul erekşe qumdı aymaqta djïppen serwendewge kelgen twrïster üşin arnayı bölimşeler ornalasqan. Saxara şölinde qurma ağaştarımen dämi til üyirer jüzim ösedi eken.
Qumdı aymaqta Tegazï dep atalatın qala boy kötergen. Mundağı üyler tuzdı tastardan salınğan. Bul qala – ğalamşarımızdağı swsız, qurğaq, şöleytti orındardıñ biri.
Org-er-ravïden keletin kerwenşiler ılğaldı alqap jaqın mañda dep oylap sağımnıñ qurbanına aynalıp jatadı.
Qumdı, tastı, sazdı, tuzdı sındı şöleytti aymaqtıñ birneşe türi bar. Saxara qumdı şöl dalağa jatadı.
Derekköz: bilim-all.kz
Tegï: Älemge sayaxat,
Kommentarïï


text:
Qırımnıñ Rusiye ükümetiniñ başı Sergey Aksönov Andrey Bezsalovnı naqliyat naziri vazifesine tayinledi.
Aksönovnıñ mütenasip avalesi mart 30 künü Qırım Nazirler Şurası saytında aşkâr etildi.
«Qırım Cumhuriyeti Anayasasınıñ 82-nci maddesine binayen, «Qırım Cumhuriyetiniñ devlet vazifeleri aqqında» Qırım Cumhuriyeti Qanunınıñ 7-nci maddesi birinci qısmınıñ üçünci qaidesine köre Bezsalov Andrey Georgiyeviçni Qırım Cumhuriyetiniñ devlet vazifesi – Qırım Cumhuriyeti naqliyat naziri vazifesine tayinlemege avale etem», – denile emirde.
Bundan evel Qırımda naqliyat naziri vazifesini Anatoliy Tsurkin eda ete edi, keçken afta onı Qırım başınıñ muavini vazifesine tayinlediler.


text:
Portwgalïyanıñ Madeyra aralındağı aeroport eldiñ quraması men Madrïdtiñ «Real» komandasınıñ şabwılşısı Krïştïanw Ronaldwdıñ esimin aladı. O Jogo basılımınıñ jazwınşa, munı Madeyra aymaqtıq ükimetiniñ törağası Mïgel Albwkerke aymaq astanası – Fwnşal qalasına Ronaldw saparlap kelgen kezde mälimdegen. Bul twralı ras.kz xabarladı.
Endi şahar äwe qaqpası resmï türde «Madeyranıñ Krïştïanw Ronaldw aeroportı» dep atalatın boladı. Aral aymaqtıq keñesi bul şeşimdi qızw qoldap otır.
Eske sala keteyik, bïılğı jılı 10 şilde küni oynalğan Francïyada ötken fwtboldan Ewropa çempïonatınıñ fïnaldıq matçında Portwgalïya komandası alañ ïelerin ekstra-taymnıñ 109-mïnwtında Eder soqqan jalğız goldıñ arqasında 1:0 etip jeñip, tarïxta tuñğış ret qurlıq çempïonı atanğan edi. Oyın bastalğannan keyin köp uzamay jaraqat alıp qalğan Krïştïanw Ronaldw 25-mïnwtta alañnan ketwge mäjbür boldı. Osıdan keyin portwgal quramasınıñ oyınşıları burınğıdan beter uyımşıldıqpen oynap, aqırında jeñiske jetti.
Krïştïanw Fwnşal qalasında twğan. Qazir jası 31-ge kelip otırğan fwtbolşı bul qalada 12 jasqa deyin turdı.
Al Madeyranıñ xalıqaralıq aeroportı 1964 jılı aşılğan bolatın.
Tegï: Sport jañalıqtarı,
Kommentarïï


text:
Soñğı künderi Elorda turğındarı tañnan qara keşke deyin awdandıq äkimdikterdiñ tabaldırığın tozdırwmen jür. Bala-şağasın erte kelgen jurt öz betinşe kezek qurıp, qujat ötkizwge talasıp jatır. Turğındar Ulttıq ekonomïka mïnïstrliginiñ bïıl üy salwğa jer böletin oblıstardıñ tizimin jarïyalağan soñ dawrığa bastağan.
Alayda, şenewnikter Astananıñ bul tizimde joq ekenin aytadı. Onıñ üstine jolı salınıp swı, jarığı tartılğan dayın jer telimi de joq eken. Biraq, jer basqarması uzın-sonar kezekke turğandardan arızın qabıldawğa mäjbür. Qazirgi tañda bas qalada 104 mıñ adam kezekte tur.
“Astananıñ bas josparı boyınşa, 45 mıñ jer üy salw közdelgen. Qazir onıñ 30 mıñı turğızıldı. Negizi 2030 jılğa deyin 15 mıñ jer wçaskesin berwimiz kerek. Äri qaray ne bolatının bilmeymin. Jer telimin bölmes burın ïnfrastrwktwrasın rettewimiz kerek”, – dedi Astana qalasınıñ jer qatınastarı jäne jerdi paydalanw men qorğawdı baqılaw basqarmasınıñ basşısı Telğozı Nurkenov.
Tegï: Glavnaya, Jıljımaytın mülik,
Kommentarïï


text:
Bul twralı «Almatı» telearnası «Iskerler waqıtı» bağdarlamasında ekonomïst Maqsat Xalıqov ayttı.
«Qazir köptegen ekonomïster munı jüyeli dağdarıs dep atap jatır. Yağnï, bul naqtı bir saladan şığıp turğan joq. Barlıq salada bolıp jatqan üderis. Sonımen qatar, sarapşılar arasında ötken dağdarıstarmen salıstırğanda bul dağdarıs kürdeli boladı dep boljanwda. Dağdarıstıñ orın alwı är türli saldarğa baylanıstı. Jalpı alatın bolsaq, negizgi sebep- älemdik därejedegi turaqsızdıqtıñ ornawı, ekinşiden – jahan narığında munay bağasınıñ tüsip ketwi. 2017 jılı EKSPO-nı ötkizip alğannan keyin özimiz de, ekonomïkamız da da arı qaray ilgerilew boladı dep oylaymın», – dedi Maqsat Xalıqov.
Bağdarlamanıñ ekinşi qonağı Almatı qalalıq käsipkerler palatasınıñ ekonomïkalıq taldaw bölimi basşısı Narïman Äbilşayıqovtıñ aytwınşa, bul dağdarıs 5 jılğa sozıladı.
«Elbasımız qazirgi tañda ükimet aldında ülken jospar qoyıp otır. Ol jospardıñ bastı maqsatı – dağdarıstan aman-esen şığw. 2007-2009 jıldardağı dağdarıs – ol lokaldı türde bolğan dağdarıs. Qazir elimizde munay-gaz jäne şïkizat eksportı 40 payızğa qısqarğan. Osığan baylanıstı qazir Qazaqstan, Resey jäne özge de şïkizat tasımaldaytın elderge osı dağdarıs tönip otır. Bul dağdarıstan aman-esen şığw üşin elbasımız ükimetke, premer-mïnïstr Kärim Mäsimovke tapsırma berdi. 2007 jılğı dağdarıs kezinde qordan 10 mlrd dollar aqşa bölingen. Qazirgi tañda osı dağdarıstan şığw üşin Ulttıq qordan aqşa alw qajet pe nemese bul qarajattıñ közin qay jaqtan izdeymiz degen sawaldarğa köp köñil bölw kerek dep sanaymın. Jalpı ükimet basşısı Kärim Mäsimov osı jıldıñ ortasında dağdarıs äli 5 jıl boladı dep jospar bergen», – dedi Äbilşayıqov.
Derekköz: Almatı TV
Tegï: Qarjı jäne ekonomïka,
Kommentarïï


text:
- 7. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Meram Yayınları 29. Sayfa Cevapları
- [14] 7. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Meram Yayınları 26. Sayfa Cevapları
- [14] 7. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Meram Yayınları 25. Sayfa Cevapları
- [14] 7. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Meram Yayınları 23. Sayfa Cevapları
- [14] 7. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Meram Yayınları 22. Sayfa Cevapları
- [14] 7. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Meram Yayınları 19. Sayfa Cevapları
- [14] 7. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Meram Yayınları 18. Sayfa Cevapları
- [14] 7. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Meram Yayınları 17. Sayfa Cevapları
- [14] 7. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Meram Yayınları 16. Sayfa Cevapları
- [14] 7. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Meram Yayınları 15. Sayfa Cevapları
- [14] 7. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Meram Yayınları 14. Sayfa Cevapları
- [14] 7. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Meram Yayınları 12. Sayfa Cevapları
- [14] 7. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Meram Yayınları 11. Sayfa Cevapları
- [14] 7. Sınıf Türkçe Çalışma Kitabı Meram Yayınları 10. Sayfa Cevapları
1 yorum
LÜTFEN YORUMLARINIZI YAZINIZ


text:
AQŞ prezïdenti Barak Obama FOX News telearnasına bergen suxbatında Lïvïyanı basıp alğanı qatelik bolwı mümkin ekenin aytadı.
«Mümkin bul Lïvïyanı basıp alğannan keyingi künderge dayındıq, josparımızdıñ durıs bolmağanınan bolar. Däl sol kezde men munı durıs qadam dep oyladım», – deydi ol.
Jalpı AQŞ-tıñ işki sayatasına qatıstı Obama «Biz key jağdayda durıs jasadıq jäne key jağdayda qatelesip jattıq», – deydi.
«Alayda, biz, amerïkalıqtar bärimiz bir otbasımız. Eger biz durıs şeşim qabılday alsaq, onda bizdi eşkim de toqtata almaydı», – deydi Obama.
Derekközi: insider.pro.
Kommentarïï


text:
Bul jayında Rïa-Novostï jazadı. Al, Germanïyada «MERS» koronavïrwsın tasımaldawşı 65 jastağı er adam köz jumdı. Qaytıs bolğan nawqas Vestfalïya turğını dep jazadı nemis gazeti DÏ VELT («Die Welt»).
Basılım dereginşe, er adam vïrwstı osı jıldıñ aqpanında Äbw-Dabïge barğan saparında juqtırğan. Nawqastıñ işki ağzaları zaqımdanğan. Buğan deyin Oñtüstik Koreyada atalğan indetti 154 adam juqtırğanı xabarlanğan edi. Şamamen 5 jarım mıñ adam karantïn aymağında qaldı. 2 jarım mıñnan asa mektep pen balabaqşa jabılıp, qoğamdıq is-şaralar da toqtatılğan edi. Dünïejülik Densawlıq saqtaw uyımınıñ dereginşe, Oñtüstik Koreyada vïrwstı tasımaldawşılardı jatqızatın medïcïnalıq mekemeler sanı şektewli. Koronavïrws - adamğa juqqan kezde aytarlıqtay belgiler bayqalmaydı, kädimgi tumawğa uqsas. Äzirge, bul qaterli indetke qarsı turatın ne ekpe, ne däri-därmek joq.
Derekközi: astanatv.kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Kapadokiya
Törkiyäneñ mädäniyät xäzinäläre 09
Kapadokiya töbäkkä bezneñ erağa 7nçe yüz yılda kilgän Farslarnıñ bilgeläwe belän matur atlar cire dip atala ide. İskitkeç cirneñ strukturası häm tiñsez täbiğate, sanı bulmağan qadär küp taşlar belän gravyuralar yasalğan çirkäwe belän, küñellärne aça torğan turizm töbäge dip belenä.
1985 nçe yıldan başlap YUNESKO Dönya Mädäniyät Mirası isemlegendä tabiğate belän häm mädäniyät barlıqları belän urın ala başlıy.
Kapadokiya töbäk bularaq Kızılırmak kiñlegendä urnaşqan. Kayseri, Nevşehir, Ürgüp, Göreme, Ihlara üzän kebek urınnarnı da üz eçenä alğan geografiya turında süz bara. Rim çorında Kapadokiya tağın da kiñ geografiyanı çolğap alğan ide. Könyaqta Toroslarğa, Tönyaq Qara Diñgezgä qadär taralğan ide.Kapadokiya dip äytelgändä 16nçe yöz yılınnan başlap töbäkkä kilüçe Awrupalı säyäxätçelärneñ bilgeläwe belän Pärilär ile dip äytelä ide.
Millionnarça yıl êlek lavalar barlıqqa kitergän taşlar, cil häm yañğır êrroziyäse belän formallaşqan "töşlär ile". Tarix buyınça tön'yaqtan-kön'yaqqa, könçığıştan-könbatışına taba yullarnıñ kiçü noqtası buluı belän törle mädäniyätlärneñ köç bäxesläşüeneñ urtasında urın alğan ber töbäk bulıp tora.
Höcümnärdän häm talawdan saqlanır öçen volkanik taşlar ciñel räweştä şäkil birü üzençälege belän, töbäk keşegä saqlanıp qalır öçen cir astı şähärlärne yasaw mömkinlegen birde. Kereşlärneñ zur taşlar belän qaplanğan bu cir astı şähärläre- höcümçelärdän saqlanıp qalu öçen- bik yaxçı çişeleş bulıp torğan.
Citärle aşamlıq häm eçä torğan äyberlärne saqlawı belän yözlärçä, meñnärçä keşeneñ iminlegen tämin itä ala ide. Bu taş öyläreneñ oxşaşları xäzerge waqıtta da awıl xucalığı eşlänmälärne bozılmıyça saqlanuın tämin itä.
Kapadokiyada tabiği maturlıqları belän bergä şul uq waqıtta ber bersennän yıraq üzäklärdä säfär yasala torğan iskitkeç taş çirkäwlare dä urın ala.Töbäk Xristiyanlığınıñ Rim çorında basım astında bulğan könnardä zur ähämiyätkä iyä ide.
Barı tik ber täñrele dinnärne yäşärgä häm taratırğa tırışqan Xristiyan liderlar töbäkneñ tabiği şartlarınnan da faydalanıp monastır arxitekturasını berençe bularaq monda taşlar eçendä çınğa aşıra.
Bu çorda bik awır basımlar yäşänä. Qırıq ğäskärineñ suwıq kul suına atılıp ülem cäzası häm mäyetlärneñ yandırıluı Xristiyanlıq öçen berençe şähit ürnäklärennän bersen oyıştıra.
Qırıqlar tawı, Qırıqlar çirkäwe kebek dini urınnar Anadolunıñ şaqtıy urında kürelä.
Xristiyanlıq monda keşelär arasında kiñ tarala başlıy.
Böyek Konstantinnıñ Xrsitianlıqnı qabul itüe belän tağın da zur monastırlär mondä şäkillänä. Artınnan yäşängän İran häm Ğäräp höcümnäre töbäkneñ xalıq sanın azayttı. Malazgirttan soñ töbäk xakimiyäten alğan Sälcuqlı töreklär häm Ğosmanlılar waqıtında Kapadokiya xäzerge waqıtqa qadär däwam itkän tınıçlıq çorın yäşiy başlıy.
Xristian xalıq sanı töbäktäge barlıqnı 1924tä çınğa aşqan Mübadele (almaşu) Kileşüenä qadär däwam itä.
Bu tarixtä Gretsiyadağı törek xalıq sanı Anadoluğa, monda yäşägän Grek xalqı Gretsiyağa cibärelä. Yaqınça 1600 yıl buyınça yasalğan yözlärçä çirkäwğä töbäkneñ här poçmağında säfär qılına ala ide. Kapadokiyanıñ turizmda alğa çıqqan maturlıqlarınnan berse de- ballon turizmı. Ürgüp häm Göremedä yözlärçä qaynar ballon belän hawalanğan turistlar Kapadokiyanıñ iskitkeç manzarasın östän kürä alalar.
Hawadan töşerelgän fotoğrafiyälär bik matur bulıp tora.
Kapadokiya xäzerge könebezdä turistlarnıñ zur qızıqsınuı belän qara qarşı qalıp alarğa şul uq waqıtta zur taş mäğärälärendäge restorantlarda iskitkeç Törek aşaw-eçülare täqdim itä.
Bu taş mäğärä aşxanälärendä ayıruça atna axırında oyıştırılğan Törek kiçläre belän törek folklöre, xalıq biyüläre turistlarğa täqdim itelä.
Kapadokiyanıñ tämin itkän maturlıqlarnı internettän tikşerep tağın da yäxşıraq tanıy alasız.
Bu ber bersennän tuyılmıy torğan maturlıqlarnı cirendä kürerä kiñäş itep Sezne Törkiyägä Kapadokiyägä çaqırıp qalabız.


text:
Nawrız 26, 2014 | avtor shalqar
Qoldanwşılar nazarına! Qoldanwşılarğa ıñğaýlı bolwı üşin RQAO mazmundı jasadı. MAZMUNI RQAO-nıñ eskertpesi! QR Zañınıñ qoldanısqa engizilw tärtibin 63-baptan qarañız. Osı
Nawrız 5, 2014 | avtor shalqar
Qıtaýdağı qazaqtardıñ atajurt twralı tarïxï bilimi: qabıldaw joldarı jäne mäseleleri Jahandanw jağadan alıp, iri ulttar şağın dïasporalardı özine siñirw ürdisi
Nawrız 3, 2014 | avtor shalqar
Qaýrat Bodawxanulı onlaýn konferencïya suraqtarına barınşa jan-jaqtı jawap berwge tırısıptı. Äsirese, köşi-qon töñiregindegi tüýtkilderge aýrqışa toqtalğan eken. Aýtalıq, «Memleket sayasatı,


text:
İşğal etilgen Aqmescitte cumaaqşamı, yanvar 22 künü, Qırım «Devlet şurası» binasınıñ ögüne «parlament»niñ ukrain tilinde yazılğan serlevasını qoşalar.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, bu haber «Devlet şurası» binası ögünde Qırım neşirleriniñ mühbirlerini topladı.
İşçiler bina ögüne öz başına ilân etilgen Qırım parlamentiniñ ögüne ukrain serlevasını yerleştireler: «Derjavna Rada Respublikı Krım» («Qırım Cumhuriyetiniñ Devlet Şurası»). Bu adise kelip-keçkenlerniñ diqqatını celp etti.
Belli olğanı kibi, Qırımnıñ işğalinden evel bu binada Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Şurası yerleşe edi. Binanıñ ög tarafında ukrain, rus ve qırımtatarca yazılğan serlevalar asıla edi.
2014 senesi mart 17 künü Qırım Yuqarı Şurasınıñ adını «Devlet şurası»na deñiştirdiler. Amma binada olğan Ukraina tuğrası bundan evel tüşürilgen edi. Bundan soñ binanıñ ög tarafından üç tilde yazılğan serlevanı alıp, rusça «Devlet şurası» degen yazını astılar.
Aynı zamanda, 2014 senesi aprel 11 künü qabul etilgen «anayasa»ğa köre, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda ukrain, qırımtatar ve rus tilleri devlet tiller olıp sayıla.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Texel utırawında Görcälär fetnäse
Texel utırawında Görcälär fetnäse (1945. 4 aprel - 1945. 20 may) ( /tessel .../)- ul Holland Texel utırawında Sovet görci soldatları baş kütärü ide. Fetnä İkençe bötendönya suğışı waqıtında utrirawnı basıp alğan Almannarğa qarşı bula. Bu waqíğa qayçayta "Awrupıda soñğı suğış qırı" dip atílar.
Utıraw Alman Atlantik okeanı buyındağı saqlanu sızığı Atlantik Walında bik möhim bula. Utırawda bik küp köçle nığıtmalar urnaştırğan. Görcälär Görcästan SSR'dan Könçığış Frontında äsir bulğan soldatlar bulalar. Almannar alarnı konzlagerlärdä cíalar häm üz doşmannarğa qarşı suğışa möcbür itälär.. Soñraq batalyonda Almannarğa qarşı yäşeren oyışma eşli balí. Görcälärne Texel'gä Almannarğa buşırğa cibärälär.
1945. yılnıñ 4-5. Äpril tönendä alarğa Beläşmädäşlärneñ ozaqlamí töşerü toyılıp, Almannarğa qarşı fetnä başlílar, utırawında ciñep, 400 Alman ğäskärlären üterälär. Läkin utırawnıñ Köyaqta häm Tönyaqta bulğan flot batarílar basip ala almílar. Şul säbäple Almannarda utırawğa yañadan basıp alu mömkinlek qala. Almannar qorı cirdän bärep kerälär. Qatı köräşneñ berniçä atnadan soñ Almananr utırawnı üz kontrolenä alalar.
Bu suğış Texel'dä "Urıs suğışı" dit atílar. Yaqınça 800 Alman, 500 Görcälär, häm 120 Texel'lelär hälâq bulalar. Küp utarlar yandırıp beterelgän ide. Xätta Almannar Niederlandta häm Dänmarkta 5. Mayda häm Almanıada 8. Mayda qoral taşlílar, suğış däwam itä. Kanada gäskärlär 20. Mayda ğına suğış tuqtatalar.
Hälâq bulğan Görcälär Oudeschild yanında Hogeberg qäberlegendä kümerelgän. Görcälärdä bäxetle axır bulmí. Alarnı Sovet Berlegenä qaytırğa mäcbür itelälär. Stalin äsirgä birelgän ğäskärlären ğafu itmi, alar xíanätçelär bulıp sanalar. Sovet Berlegenä cibärelgän äsirlelärdan küp keşene cäzalap üterälär, başqalar Sovet lagerlärdä utıralar.
Bu waqíğada hälâq bulğan keşelär ğomum alğanda Den Berg utırawında kümerelgän. Bu suğışqa bağışlanğan kürgäzmä utırawdağı aéroportnıñ Aeronutik muzéyínda bar. 1953. yılda Hollandlılar Almannar qarşı suğışqan batırlarına häykäl quyğan.


text:
Akaşi-Kaikyö küpere
Akaşi-Kaikyö küpere ( /akaçi-kayköö/ , yaponça 明石海峡大橋; Akashi-Kaikyō Ōhashi) - Yaponiädä Akaşi buğazı aşa ber küper, anıñ üzäk sektsiäse - dönyanıñ asılmalı küperlärneñ sektsiälärdän iñ ozınısı. Küper Kobedağı Maiko Awaji utırawıdağı Matsuho belän totaştıra, Honşu-Şikoku haywey'eneñ ber öleşe.
Honşu-Şikoku totaştıruçı öç küperlärdän berse.
Berençel plan buyınça küper qatnaş timer yul-avtomobil küpere bulırğa tieşte, läkin 1986.nıñ Äprelendä eşlär başlağanda planda altı buylı automobil yul genä qaldı. Aktiv tözü 1988.nıñ Mayında başladı häm 1998. yılnıñ 5. Äprilendä küperdä yöreş başlandı. Akaşi buğazı millätara su yulı ide, anıñ kiñlege 1500 m.
Küperdä öç tüşämä bar. Üzäk tüşämä 1991 m bula, başqalar 960 m, 3911 m böten küper bula. Üzäk tüşämä başta 1990 metr genä buldı, läkin 1995.neñ 17. Ğinwarında bulğan Kobe cir teträwe waqıtında ul suzıldı.
Anıñ ğomumí xaqı - 500,000,000,000 Yen.
İllüminatsiä[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Akaşi-Kaikyö küperendä 1737 lampaçıqlar yaqtıra, 1,084 töp qanatta, 116 töp manaralarda, 405 fermalarğa häm 132 teräklärgä bula. Töp qanatta urınlaşqan azaytu köpşälär qızıl, yäşel häm zäñgär tösle yaqtıralar. İllüminatsiä sanaq belän yörtelä, bäyräm illüminatsiäse 28 kombinatsiädän tora.
Monı da qara[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Honşu-Şikoku küpere proyektı
- Berençe Kuruşima-Kaikyö küpere
- İkençe Kuruşima-Kaikyö küpere
- Öçençe Kuruşima-Kaikyö küpere
- Minami Bisan-Seto küpere


text:
Aqtöbede mert bolğan 52 özbekstandıqtıñ rwxına 52 jemis ağaşı otırğızıldı ASTANA. QazAqparat - Qazaqstandağı Özbekstan Respwblïkasınıñ Elşiligi men astanalıq «Altın Orda» bïznes-klwbı Aqtöbe apatında mert bolğan 52 özbekstandıqtıñ rwxına bağıştap, 52 jemis ağaşın otırğızdı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Aqtöbelik käsipker mügedek qızı bar otbasına päter sıyladı AQTÖBE. QazAqparat - Aqtöbe oblısı, Şalqar awdanınıñ turğını Bağïla Bekişeva tarı-talqan satıp, otbasın asırap otır. Awıl turğınınıñ müşkil xälin körgen aqtöbelik käsipker Säwle Däwletalïna otbasığa 2 bölmeli päterdi sıyğa tarttı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Qazaqstanda balalardı 7-sınıptan bastap mamandıqqa bawlw usınıldı AQTÖBE. QazAqparat - «Atameken» Ulttıq käsipkerler palatası 7-sınıp oqwşılarına zerttew jürgizip, olardıñ qay mamandıqqa ïkemdi ekenin anıqtaydı. Bul jumıs Bilim jäne ğılım mïnïstrligimen birge atqarıladı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
arı qaray
Murağat
Joğarı qaray


text:
Albert Einstein
Albert Einstein (aytılıwı:Albert Eynshteyn; 14 mart, 1879 - 18 aprel, 1955) fizik ha'm ilimpaz bolg'an. Einstein 1921-jılı fizika tarawı boyınsha Nobel sıylıg'ın alg'an.
Einstein o'zinin' jaqtılıq, materiya, awırlıq ku'shi, kosmos ha'm waqıt haqqındag'ı teoriyaları menen belgili. Bul teoriyalar ilimpazlarg'a zatlardı aldıng'ıdan jaqsıraq tu'siniwi ushın ja'rdem berdi. Onın' teoriyaları arnawlı qatnas ha'm ulıwma qatnas teoriyası dep ataladı. Onın' en' belgili ten'lemesi . Bul energiya ha'm massa bir zattın' o'zgeshe formaları ekenin ha'm bir bo'lek massada energiyanın' ko'lemi jaqtılıq tezligi menen ko'beytilgen massanın' ko'lemine ten' ekenin an'latadı.
Onın' o'miri[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Einstein Germaniyanın' Württemberg qalasının' Ulm degen jerinde tuwılg'an. Ol evrey shan'arag'ınan bolg'an, biraq shan'arag'ı diniy bolmag'an. Albert katolik mektebinde oqıg'an. Ol jaqsı oqıwshı bolmag'an ha'm ko'plegen adamlar onı aqılsız esaplag'an. Bir ku'ni onın' a'kesi og'an magnitlik kompas beredi. Ol ko'rinbes ku'shtin' qalay kompastın' iynesin qozg'altıwın tusiniwge qızıqqan ha'm usılay etip ilim ha'm matematikag'a qızıg'ıp baslag'an.
Ol jası u'lkeygennen keyin Shveytsariyada mektepte oqıwg'a ketedi. Oqıwın pitkergennen keyin ol sol jerde patent byurosına jumısqa kiredi. Jumıs islewi dawamında ol onı ullı ilimpaz sıpatında belgili qılg'an jumısların jazg'an.
Birinshi du'nya ju'zlik urıs baslanbastan aldın, ol Germaniyag'a qaytadı ha'm sol jerde mektep direktorı boladı. Ol natsistlik hu'kimet ku'shke minemen degenshe Berlinde jasag'an. Natsistler evreylerdi yamasa evrey shan'arag'ınan kelip shıqqanlardı jaman ko'rer edi. Olar Einsteindi "Evrey fizikasın" jaratıwg'a ja'rdem beriwinde ayıplaydı ha'm nemis fizikleri onın' teoriyaları qa'te ekenligin da'liyllewge ha'reket etedi. Einstein AQShqa ko'ship ketedi ha'm 1940-jılı ol AQSh puxarasına aylanadı.
Ekinshi du'nya ju'zlik urıs dawamında, Einstein AQSh prezidenti Franklin D. Rooseveltke (Franklin D. Ruzvelt) AQSh natsist hu'kimetinen aldın atom bombasın oylap tabıwı kerek ekenligin jazg'an alımlardın' biri bolg'an.
1952-jılı, İzrail hu'kimeti Einsteindi İzraildin' ekinshi Prezidenti bolıwg'a shaqırg'an, biraq ol razı bolmag'an.
Einstein 1955-jılı 18-aprelde ju'rek awırıwınan qaytıs bolg'an.
Onın' isenimleri[o'zgertiw | қaйHapыH өңдey]
Ko'plegen ilimpazlar tek g'ana o'zlerinin' jumısları menen shug'ıllanadı, biraq Einstein siyasat ha'm du'nya paraxatshılıg'ı haqqında so'ylegen ha'm jazg'an. Ol sotsializm ha'm pu'tkil du'nya ushın bir hu'kimet bolıwı haqqında ideyalardı unatqan. Ol ja'ne İzraildin' jan'a ma'mleketin payda etiw ha'reketi ushın yag'nıy sionizm ushın jumıs islegen.
Einstein evrey shan'arag'ınan bolg'anı menen ol bul dinge jen'il qatnasıqta boldı. Ol evrey filosofı Baruch Spinoza ideyaların unatqan ha'm Buddizmdi jaqsı din esaplag'an.
Einstein ilimpazlarg'a du'nyanı jaqsıraq tu'siniwge ja'rdem beriwshi ko'plegen ideyalar haqqında oylag'an bolsada, ol onın' keyinirek o'mirinde oylap tabılg'an ko'plegen ilimiy teoriyalar haqqında o'zgeshe ko'z qarasta bolg'an. Ko'plegen ilimiy teoriyalar bizler anıq bilmeytug'ın, tek mu'mkin bolg'an zatlardı talıqlaydı. Einstein bunday teoriyalardı unatpadı; onın' pikirinshe, durıs teoriya bolsa qa'legen zattı tu'siniw mu'mkin edi. Ol bir ret bılay degen: "Men qudaydın' a'lem menen su'yek oyının (dice) oynawına isenbeymen".
Einstein ilimge ko'p u'lesin qosqanı sebepli, onın' atı ha'zirgi ku'nde ha'r qıylı jerlerde qollanıladı. Fotoximiyada qollanılatug'ın birlik onın' atı menen atalg'an. Ol Avogardo sanının' bir foton jaqtılıq energiyasına ko'beytkenge ten'. Einsteiniy ximiyalıq elementi de ilimpazdın atı menen atalg'an. So'ylesiwde de bizler ju'da' aqıllı adamdı "Einstein" dep ataymız.
Onın' en' bir ta'sirlendiriwshi aytqan so'zi: "O'mirde jasawdın' eki jolı bar, biri hesh qanday ajayıbat jop degen halda, ekinshisi har qanday narse ajayıbat dep esaplagan halda".


text:
Jergilikti waqıt boyınşa sağat 2-de (00.00 astana waqıtı boyınşa) olar jazasın elde ötew üşin Ürimşi qalasınan Almatığa qaray uşıp ketti.
Sottalğan qazaqstandıqtardı berw «Qazaqstan Respwblïkası men Qıtay Xalıq Respwblïkası arasındağı sottalğan adamdardı berw twralı Kelisim» ayasında QXR-dağı QR-dıñ Elşiliginiñ kömegimen jüzege asırıldı. Kelisim 2015 jıldıñ 30 qırküyek küni Elbası Nursultan Nazarbaevtıñ Qıtayğa resmï saparı barısında küşine engen bolatın.
«Qazaqstan azamattarınıñ şet memleketterde quqıqtarın qorğaw Qazaqstannıñ QXR-dağı Elşiliginiñ konswldıq qızmetindegi bastı bağıttarınıñ biri bolıp tabıladı. Jıl basınan beri biz sottalwşılarmen olardıñ jağdayları men qanday da bir ötinişterin bilw üşin Şıñjañ-Uyğır avtonomïyalıq ölkesinde (Ürimji, Altay, Qulja qalalarında) eki ret kezdestik», – dedi QXR-dağı QR Elşiliginiñ konswldıq böliminiñ basşısı Bolat Sırlıbaev.
Dïplomattıñ aytwınşa, 2015 jılı QXR-dağı QR Elşiliginiñ konswldıq böliminiñ qızmetkerleri Gwançjow, Şençjen, Tyanczïn, Sïan, Ürimji, Altay, Qulja qalalarına barıp, Qıtayda jazasın ötep jürgen QR azamattarımen (15) kezdesw ötkizgen. B. Sırlıbaev sonday-aq ötken jılı QR Elşiliginiñ konswldıq bölimine Qazaqstannıñ zañdı jäne jeke tulğalarınıñ quqıqtarın qorğaw boyınşa 89 ötiniş kelip tüskenin aytıp ötti. Olardıñ ärqaysına zañdı kömek körsetildi.
Eske sala keteyik, 2015 jıldıñ 28 tamız küni QR men QXR arasındağı sottalğan adamdardı berw twralı Kelisim küşine enbey turıp, qıtaylıq tarap Qazaqstanğa Qıtayda uzaq jıl boyı jazasın ötep jürgen bes sottalwşını qaytarğan bolatın. Bul QR SIM, QR Bas prokwratwrası jäne QXR-dağı QR Elşiliginiñ qıtaylıq äriptesterimen uzaq jıldar boyı birlesip jasağan jumıstarınıñ nätïjesinde mümkin boldı.
Qazaqparat
Kommentarïï


text:
5 yıl önce
Yeni tülbent modelleri,2013 tülbent örnekleri,renk renk tülbent çeşitleri,tülbent kenarı işlemeleri,işlemeli tülbent kenarları,en yeni tülbent kenarı modeli,tülbent modeli Yeni tülbent modelleri,2013 tülbent örnekleri,renk renk tülbent çeşitleri,tülbent kenarı işlemeleri,işlemeli tülbent kenarları,en yeni tülbent kenarı modeli,tülbent modeli Yeni tülbent modelleri,2013 tülbent örnekleri,renk renk tülbent çeşitleri,tülbent kenarı işlemeleri,işlemeli tülbent kenarları,en yeni tülbent kenarı modeli,tülbent modeli Yeni tülbent modelleri,2013 tülbent örnekleri,renk renk tülbent çeşitleri,tülbent kenarı...


text:
İlbaşı Soğud Ğaräbstanı patşası belän telefonnan söyläşte
Söyläşüdä Fälästindäge soñğı täräqqiyät’lär turında süz bardı
Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Soğud Ğaräbstanı patşası Sälman bin Abdülaziz Al Suud belän telefonnan söyläşte.
İlbaşı idaräse beldergänçä, söyläşüdä Fälästindäge soñğı täräqqiyät’lär turında süz bardı.
Liderlar Ğazzä çik buyında 62 fälästinle şähit bulğan waqıyğalar qarşında möselmannarnıñ urtaq totış kürsätüläreneñ ähämiyätenä basım yasadı.
Alar İslam xezmättäşlek oyışmasınıñ comğa könne İstanbulda uzaçaq çirattan tış cıyılışı xaqında da fiker alıştı.


text:
Aralda awdandıq ortalıq awrwxananıñ qurılısı bastaldı
QIZILORDA. QazAqparat - Keşe Qızılorda oblısınıñ äkimi Qırımbek Köşerbaev jumıs saparımen Aral, Qazalı jäne Qarmaqşı awdandarında bolıp, şağın jäne orta käsipkerlikti damıtw mäseleleri boyınşa aktïv otırıstarın ötkizdi.
Sonımen qatar, aymaq basşısı Aral qalasında awdandıq ortalıq awrwxananıñ irgetasın qalawğa qatıstı, dep xabarladı QazAqparat XAA tilşisi oblıstıq äkimdikke silteme jasap.
Q.Köşerbaev araldıqtardı Nawrız merekesimen jäne jaña densawlıq saqtaw nısanı qurılısınıñ bastalwımen quttıqtadı.
Qızılorda oblısı älewmettik damwdı jan basına şaqqandağı qarjılandırw kölemi boyınşa respwblïkada aldıñğı orında ekendigin atap ötken jön.
Osı küni Aral, Qazalı, Qarmaqşı awdandarında käsipkerlerdiñ jäne awıldıq okrwgter äkimderiniñ qatıswımen şağın jäne orta bïznesti damıtw jöninde aktïv otırıstarı ötti. Onda, äsirese, awıldıq jerlerde käsipkerlikti damıtwdıñ jäne käsipkerlerdiñ quqıqtarın qorğawdıñ özekti mäseleleri talqılandı.
Mïkro, şağın jäne orta käsipkerliktiñ damwı oblıs üşin asa mañızdı, sebebi ol jaña jumıs orındarınıñ aşılwına, jergilikti byudjettiñ nığayuına jäne salıq bazasınıñ ulğayuına septigin tïgizedi. Aldağı waqıtta engiziletin mindetti älewmettik medïcïnalıq saqtandırw jüyesi özin-özi jumıspen qamtığandar men jumıssızdardıñ, jeke käsipkerlerdiñ zañdı türde tirkelwin qajet etedi. Oblıs äkimi awıl xalqın bïznestiñ negizin üyretetin «Bïznes-Bastaw» jäne «Bïznes-Keñesşi» bağdarlamalarına meylinşe köptep tartwdı, käsipkerliktiñ türli bağıttarı boyınşa jaña jobalar äzirlewdi tapsırdı.
21 nawrızda şağın jäne orta bïznesti damıtw mäselelerine arnalğan otırıstar oblıstıñ Jalağaş jäne Sırdarïya awdandarında da ötedi.


text:
Bal – emdik qasïeti mol tabïğat sıyı. Ol erte kezden-aq xalıq medïcïnasında keñ qoldanıp, köptegen awrwlarğa qarsı em retinde paydalanılıp kelgen. Belgili fïlosof, ğulama däriger Ïbn-Sïna: “Eger jastığıñdı saqtağıñ kelse, onda mindetti türde bal je” degen eken. Al, Grecïyanıñ ulı matematïgi Pïfagor: “Meniñ köp jasawımnıñ sebebi – “üzbey bal jewimnen”, — dep atap ötken. Osılayşa, bal burınğı zamanda-aq öziniñ emdik bağasın alğan. Baldıñ quramında 60-qa jwıq zat bar. Ol eñ aldımen, ïmmwnïtetti nığaytadı, türli ïnfekcïyalıq awrwlardıñ aldın aladı. Asqazan, işek joldarınıñ jumısın jaqsartıp, jüyke jüyesine de oñ äseri bar.
Uyqısı qaşqan, jüyke awrwlarına şaldıqqandarğa da bal taptırmas em. Mamandardıñ aytwınşa, keşkisin jaqsı uyıqtap, tañerteñ tınığıp oyanw üşin bir stakan swğa bir qasıq bal qosıp işwdiñ paydası zor.
Köp jılğı ğılımï zerttewler baldıñ asqazan awrwları men jüyke sırqattarın emdewge paydalı ekenin körsetti. Därimen ğana emdelgen adamdardıñ ärbir üşinşisiniñ al, bal men därini aralastırıp emdelgen eki adamnıñ biriniñ asqazan jarası jazılğanın täjirïbe körsetti. Asqazanda jarası barlar men asqazan qışqılı şamadan tıs köp adamdar baldı tañerteñ jäne tüski tamaqtan bir jarım eki sağattay burın, al keşki tamaqtan soñ üş sağattan keyin paydalanğanı jön. Sonda bal asqazan söliniñ bölinw procesin tejep, qışqılın tömendetedi, jürektiñ qıjılın basadı. Söytip ol oyıq jaranıñ jazılwına jaqsı jağday twğızadı.
Qazirgi tañda baldıñ türi köptiginen sapalı, taza baldı tañdaw köpşilikkke qïındıq twdırıp jatadı. Al, taza baldı mına belgiler arqılı bilwge boladı:
-Taza bal eşqaşan suyıq bolmaw kerek. Tabïğï baldı qospa qosılğan jasandı baldan ajıratw üşin qolıñızğa bir tayaqşa alıp, baldı aralastırıp köriñiz. Eger aralaspay, aynalmay tursa, demek onıñ nağız bal bolmağanı. Onımen qosa, baldı sawsaqqa jağıp köriñiz. Biraz waqıttan soñ sawsağıñız bir-birine jabısa bastasa, demek balğa qant qosılğanı. Nağız baldıñ bir tamşısı sawsaq uşında jayılıp ketpewi kerek.
Baldıñ taza ekenin tağı mına joldarmen anıqtawğa boladı:
-Yodtıñ işine bir şäy qasıq bal salğan kezde ıdıramaydı.
-Kükirt şırpısınıñ uşın balğa batırıp, jaqqan kezde taza bal janadı.
- Köşirme qalamnıñ uşın balğa batırıp jazğanda jazıladı, tüsi özgermeydi.
-Taza bal sasımaydı, ïisin bilw üşin, ïiskegen kezde öziniñ tabïğï ïisi bolwı kerek.
Baq.kz
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Qırğız tarihşısı B.Soltonoevtıñ Kenesarı han turalı jazbaları
Tügeldey derlik, tarihşı-zerteuşiler, öz eñbekterinde Qırğız tarihşısı Belek Soltonoevtıñ (1878-1938) eñbekterin paydalanıp, siltemeler jasaydı. Osı belgigili twlğanıñ, Kenesarı han turalı jazbalarına toqtala ketsek. Belek Soltonoev – Qırğızdıñ ataqtı tarihşı, ädebietşisi. Qırğız tarihına arnap jazğan belgili eñbegin arab äripimen 1895 jıldan bastap, 1934 jılı (40 jılday uaqıt) ayaqtağan eken. Özi, 1938 jılı quğın-sürginge wşırap, atılıp ketken, 1955-jılı aqtalğan.
B.Soltonoev
Eñbegi basında «Qırğız-qazaq tarihı» dep atalınıp, keyinnen, «Qızıl Kırgız tarıhı» bolıp özgertilgen. Osıdan-aq, bwl ataqtı ğalım adamnıñ eñbegi tura sol küyinde jetti me; tüpnwsqası bar ma; keybir jerlerinde qospalar, qısqartular bar ekendigi nelikten anıq körinetindey; eñbek arab grafikasınan tura sol küyinde osı äripterge köşirildi me nemese bwrmalandı ma (sebebi, biraz grammatikalıq qateler bar eken) jäne t.b. swraqtar tuındaydı. Bayandalğan oqiğalardıñ key twstarında, Keñes Ökimeti sayasatınıñ qısımın jäne öz rulastarına «büyregi bwrıñqırap» jazılğandığın da (adam senbes, balalardı bauızdau, ekiqabat äyelderdiñ işin jaru), keybir qarama-qayşılıqtardı da añğaruğa boladı. Biraz zerteuşilerdiñ osı eñbekke jasağan key siltemelerin öz basım, osı jerden kezdestire almadım, yağni, şığarmanıñ birneşe nwsqaları da bar ma, olay bolsa mindetti türde «jwlmalanğanı» ğoy degen oyğa qaldım.
Eñbekti oqi otırsañız, tarihi qwjattar wşıraspaydı, el auzınan jinağan sözder ekeni (anau bılay degen, mınau bılay degen; «çerikçiler 100 kişi, bir kabarda 180 kişi» siyaqtı…) ayqın bayqaladı. Sondıqtan, bwl ataqtı eñbekti tarihi emes, ädebi, auız ädebieti (fol'klor) türine jatqızıp, siltemeler jasağanda osını eskergen dwrıs bolar degen oydamız. Bwl jerde basa eskeretin tağı bir jayt, ol eñbektiñ Kene Han oqiğalarınan keyin 50 jıldan keyin jazılğandığı (auız ädebieti üşin ülken uaqıt)!
Osı, 2 tomdıq eñbekte Kenesarı hanğa qatıstı: Abılay Han uulı Kene Handın Kırgız menen soguşu (Jılkı jılı) 1846-jılında; Solto Bölökbaylardın kazak Şooruk baatırdı öltürgönü; 1847-jılında Kene Handın kırgızga ekinçi çabuuluu (koy jılı) attı tarauları bar.
Taraularda köptegen qazaq-qırğız kisileriniñ attarı, jer atauları, oqiğalar bayandaladı. Oqiğa jelisi Abılay hannıñ jäne Qasım swltannıñ qırğız jerine kelgendigi, körsetken qısımdarınan biraz mälimetter berilip kelip, Kenesarı han twsına oyısadı. «Kazakta oruska bagına baştaganda Kün batış Sibirde törölördön başka kara kazaktan bagıngandarı..» dey kele, qazaqtıñ keybiri Orısqa, keybiri Kene hanğa qarağan, qoldağan adamdarı, ruları ataladı.
Kene hannıñ 1846 jılı Qırğız manaptarına «birleseyik, el bolayıq…» degenine, olardıñ aqıldasıp, «Ne da bolso kazak menen birde el, birde joo bolo kelsek da azap-asılıbız aralaş jurt elek, kanday bolso da el bolup turalı, dep, çaar atka jolborstun terisin jaap, tartuu kıla Tınaalı menen Bayterek, Ükü Biy uulun jiberip», keyinirek bwl kelisimniñ «Bölökbay kırgızdarı barıp, Kenenhandın…» biraz jılqısın wrlap alıp, izdeuşilerge mazaq söz aytqanı bayandaladı. Osıdan keyin avtor, «Kırgız menen uruşuuga şıltoo tappay turgan Kenenhan…» şabuıldardı bastadı deydi. Birtalay wrıstar (köbine senimsizdeu) bayandaladı.
Bwdan keyin eki jaq ta kelisimge tırısqan, twtqındar bosatılğan, «jaraştırabız dep Çapıraştı Şooruk baatır araket kılganda soltodon Bölökbay, Jamankara baatır menen Bolottu baş kılıp, 15 kişini jibergen» delinedi. Osı jerde mülde tüsiniksiz aytılğan jağday, elşi Jamanqaranıñ oqiğası bılay: «Bulardı Kenensarı öltürüügö oop kalganda, kazaktan Ekey, Sarıbay bul kırgızdardı men kütüp turayın dep barganda Kenensarı: men özüm kütömün dep Sarıbaydı ınandırıp kayta jibergen. Sarıbay ketken tünü Jamankaranı çök tüşürüp olturguzup koyup, bir böyrögün suurup alganda Jamankara bılk etken emes. Ekinçi böyrögün suurup alganda çalkasınan ketip, agañ koşo Tursun degendi dagı öltürüp, kalgan joldoştorun koe bergen. Ölüktörün jurtka taştap, özü köçüp ketken» aytıladı. Olardı ne üşin öltirgeni aytılmaydı jäne eñ kümän tuğızatını bwdan keyin barğan elşi «tınay kırgızı Kalıgul» jaqsı qarsı alınğan (kızıl-ala baçayı kürmö kiygen, kiyimderi taza uzun boyluu içke şıptay bolgon ak çekir sıyaktuu sakal-murutu çıga elek jaş jigit «bizdikine konok boluñuz» dep alıp ketken. Bul jigit bayagı, aytıluu Noruzbay törö eken»). Mine, osıdan-aq bwl oqiğanıñ şala ekendigi bilinedi.
Kenesarı ataqtı aqsüyek, jeke bası erjürek batır, ata-salttı bwljıtpay orındağan adam ekenin bärimiz bilemiz. Olay bolsa Jamanqarağa qatıstı aytılğandar oyğa sıyğısız! Aytılu boyınşa, hannıñ özi öltirgen degen mülde şındıqqa janaspaydı! Ol han! Jendet emes! Onday jazalau, ükim orındauşılardıñ arnayı adamdarı bolğanın da (İ.Esenberlinde hannıñ işarasınan wğatın, özi mılqau, düley küş iesi «Qara Ülek» ataladı) bilemiz. Hannıñ jeke basınıñ közsiz er ekenin avtor da birneşe epizodtarda özi keltirgen. Mısalı: «Ormonbek… ölüp jatkan agası Subanbekti körüp, kazaktın soñuna tüşkön… Kenenhanga jetip, «kara bolsoñ jürö ber, kan bolsoñ tokto» dep, çakırganda kayrılıp körüp, Kenenhan kılıçın suurup ala burulup karap turgan, Ormonbek kılıç menen şiltep jibergende Kenenhanga tiybesten, terdigin taarıp ketken. Kenenhandın şiltegen kılıçı Ormonbektin çekesine tiyip, esi oop bara jatkanda attın jalına süyönö, kayta «çu» dep kaçkan…», deydi. Belek jarıqtıq, öz-sözine özi qarsı şığa qoymas edi… degen oydamız.
Aqırı, eki jaq: «Başka karıyalar jana Kalıgul öz sözündö bul saparda bergen ubadası anıgı mınday bolgon: kazak, kırgızdın joosu bolso birgeleşip joolaylı, özübüz el bolup turalı, çoñ keñeşibizdi Kenenhanga salıp anın aytkanınan çıkpaylı»,- degen kelisimge kelgen. Osı twsta (eñbekte aytılmağan) han Kene de öz tarapınan «ötkenge salauat jariyalap» twtqındardı bosatqanı belgili.
Alayda köp wzamay kelisim-şart bwzılıp, Solto Bölekbaylar «70-80 tandalmaluu azamattar attanıp çıgıp» jılqısın barımtalap, artınan quğan Saurıq batırdı «Samak menen Kürpük üzöñgü tiyiştire kaçırışıp biri attan ırgıta sayganda, biri jöö kaçıp bara jatkan Şooruktu dalıdan saygan…» öltiredi.
Sodan, «1847-jılında Kene Handın kırgızga ekinçi çabuuluu» bastalğan. Qoqannıñ Merke qamalı alınğandığın estigen qırğızdar, «Pişpektegi özübektin begi Alişerge kelip, Kenensarının kabarın aytıp: «Siz uruşasızbı, jaki jaraşıp turasızbı»,- degende bek: «Merkenin begi aramzada korkok jana baça ele. Han aziretibizdin tuzu ursun, menin eki zambiregim bar. Azireti hanıbızdın tuzun kantip aktabayın, uruşamın»,-degen. Özi, Pişpekke (qazirgi Bişkek) Kene Han kelse, aynaladağı qırğızdarğa habarlaytının aytqan. Jan-jaqqa jauşılar jiberilip Solto, Şerikşi, Tınay, Sarıbağış jäne basqalar tügel qamdanıp, soğısqa dayındalğan.
Mine, osıdan, avtor anıqtap aytpağanmen, qırğızdardı (özderine bağınıştı el sebepti) Qoqandıqtar tolıq qoldap, basqarıp, üylestirip otırğanın jäne äskeri iştirtin (tıl) kömek bergenin köremiz.
Arı qaray avtor: «Kenenhan kazaktan 8-9 min kol jıynap, kız-kelinge tumak kiygizip, kögöön jelesin baylanta jürüp, Pişpekten ötüp kırgızga çabuul kılgan. Kol başçıları: çımırdan – Bayzak datka, botbaydan – Supatay, Tülöberdi, karakoyludan – Kudaybergen, akkoyluudan – Bayet, argından – Çuburtbalı, Agıbay, tamandan – Bogogusçul baatır menen Barmen datka bolgon» deydi. Birtalay soğıs epizodtarı bayandaladı.
Bir tüsiniksiz jer, Erjan töre turalı jazbalardıñ mülde anıq emestigi (bwl turalı qazaq derekteri tipten basqaşa): «Bölökbaydın boz baldarı betteşip soguşup jürgöndö kara kızıl at minip jürgön Erjan törönü Jooseyit, bir kabarda jetikaşkadan Andaş bet aldınan nayza menen sayıp tüşürgön. Noruzbay bura tartıp, kırgızdı kaçırıp kirip kelip nayza sala albastan «Erjan törö degen osu, kırgızdar jaksılap bagıñdar» dep, kayta ketken. Erjan törö ekenin kırgızdar bilgen soñ keskilep öltürgön. Bir kabarda Jamankaranın agayındarı bagıp turup, kiyin öltürgön. Jana bir kabarda Jamankaranın Samak degen tuuganı Erjan ekenin biler zamat bıçak menen jara tartıp jiberip, kanınan üç uurtap alıp, Jamankaranın küyütü emi ketti,- dep atına minip kazaktı kaptagan joldoştoruna koşulgan». Mine, özderiñiz de körip otırğanday, qay habarğa senerimizdi bilmedik. Ahmet swltannıñ (Kenesarıwlı) jazbasında «Erjan töre, Naurızbay ekeui tauda qırğızdardı quıp bara jatıp, Erjannıñ atı boldıradı, «Köke» degenin estigen Naurızbay bwrılıp kelip, qorşağan qırğızdardı quıp tastap, Erjandı qwtqarıp aladı. Keyin, qolğa tüsip, öltirilgen» delingen. Jazbada «Kudaymende törö Çıngıştın koluna tüşüp, anı Alimbek menen Bolot öltürgön»delingen.
Jazbada Naurızbaydıñ jeke erlikteri de surettelgen: «Noruzbay üç kün katarı menen jekege çıgıp kelip, üç kırgızdı sayıp ketken. Munun biri ölüp, eköö aman kalgan…
Noruzbay mingen Kertaylak,
Tekelikten señirden,
Çıga keldi kol jaynap.
Korkkonunan köp kırgız
Oybaylagan kudaylap.
Ötüp çıkkan ötünüp,
Orto jol menen tötölöp,
Öñ jüyrügün jetelep…» jäne t.b. jazbalar bar.
Avtor qazaqtardıñ jeñiluine bastı jağdaydıñ biri retinde «Mından soñ kırgızdar jalpı atka minip, Çüydün suusun bögöp, taş salıp jiberip, suunu Kızıl-Suu, Şamşının oyun közdöp burup jibergende kazaktar suuga jetpey kalgan» degendi keltiredi. Jan-jaqtan kömekke qırğızdar kele bergen, Orman manap ta jetken, kerneyletip. Soñğı şayqasta küşi basım jau, «Bölökbay, Atake, Abayıldagan!» uraan çıgıp, mıltıktar atılıp, kün abdan batıp, el orunga oltura kazak kaçtı, joo kaçtı dep kaptagan kırgızdın dübürtünön, atkan oktun ününön oydo-toodogu kıykırıktan jer-suu düñgüröp ketken» dep jazğanday, jeñiske jetedi.
Qazaq işindegi satqındıqtardıñ, keybir üreylenudiñ de sebepteri köp ekenin mınadan, yağni: «Kazaktan ak köynök kiyip aman kalganı Çımır Bayzaktın eli bolgon. Ol … astırtan Ormongo kişi jibergende: «eline tekşi ak köynök kiygizsin, men kırgızga ak köynök kiygizem»,- degeninen bayqaymız. Bir «qızığı» avtor bwl jerde Rüstem töre men Sıpataydıñ wrıs alañınan elin bastap, qaşıp ketkenin aytpaydı (älde bir sebepter boldı ma eken?). Olarğa qosımşa, Bayzaq datqanıñ da «işten şıqqan jau» bolğanı, naqtı jazılıptı. Keyinnen osındaylardı qırğızdar qalay bosatqanı turalı, jazbada derekter bar: «Kudaybergendin sarıger atı bermet bastırgan içi-tışı kunduz börkü, altın kemeri jana kunduz bolgon. Jantay kudalaşıp, 100 töö, 1000 koy kalıñdıkka ubadalaşıp uzatıp jibergen. Çımır Bayzaktı at baştagan bir toguz menen Ormon uzatkan…» Al Ağıbay turalı: «Çuburtbalı Agıbay öz kazaktarın bir bölüp, kırgızdın kuuguntugu ötkönçö jardın tübündögü muyuşka jaşırıp, kırgız tekşi ötkön soñ Tokmoktun aral joluna salıp aman-esen kutulup ketken» delingen.
Endi, avtor qanşa «jwmsartqanmen», anıq körinetin nağız tragediyalı twsqa da jettik. Osıdan arı qaray, jazbadağı qisınsızdıqtar, qarama-qayşılıqtar köbeye tüsedi. Han men Naurızbay swltannıñ qolğa tüskenderi (san türli) bılay bayandaladı: «Tınay kırgızınan Dayırbek, Kalça degender tañ atarda Noruzbaydı karmagan. Jana Tınay kırgızınan Karmıştın baldarı Tekeliktin toosunda Kene handı şaşkede karmagan»;jäne «Bir kabarda Kenen han Noruzbaydı karmagan Çeçey Atambektin Opu, Topu, degen baldarı karmagan. Ak koyluu Bayettin 19 jaştagı Kudaybergen balasın Tınay kırgızı Abıla urugunan Aalı karmagan»… Körip otırğanımızday anıqtıq joq.
Endi «Kenensarı, Noruzbay eki başka ayılda bolup 7-8 kün bagıp turgan» delinedi. Alayda, bwl turalı mülde basqaşa derekterdiñ bar ekendigin, qazir köpşilik biledi. Mısal retinde, orıs zertteuşileriniñ biri A. Dobrosmıslov bılay jazğanın keltirelik: «Onı öltirmes bwrın, qırğızdar asa erekşe batıldığı men qaysarlığı asıp tuğan Kenesarı Qasımwlınan özderine wrpaq alu üşin, qırıq tün boyı qoynına qalaulı qızdarın salumen boldı».Biraq wlttıq qaharman, äri bileuşi bwl jolı da bas imedi. Al, Naurızbaydıñ qolğa tüskeni turalı jazbada, «wstalındı» degenmen, köptegen estelik-derekter, onıñ özi barğanın rastaydı.
Han ömiriniñ soñğı sätin avtor bılayşa bayandaydı: «Kırgızdar Kene handı öltürüügö makuldaşıp kişi jiberip, murunku jılı elçi jibergen kişi bar ma degende Kene han «bolso boolor» degen. Kırgızdın öltürmök bolgonun Kene han bilgen soñ: «Men daarat alıp, namaz okup alayın, anan soñ işaara kılayın, oşondo janımdı kıynabay kılıç menen bir çaap öltürgülö»,- degen. Erteñ menen namaz bagımdattı okup bolup, işaara kılganda murunku jılı Kenensarıdan ölgön Ormonbek Subanbektin Taysarı degen inisi Taştanbektin bolotu menen şiltep jibergende başı ırgıp ketken. Başı tomolonup, kıymıldap jatkanda jesir katındar çurkap kelip kulaktarın kesip algan. Ölügün Kızıl Suu menen Şamşının ortosundagı Bordu degen saydın orto böksösü toogo kömgön. Kenensarını öltürör zamat kün katuu jaagan.» Al Naurızbay turalı bılay aytılğan: «Noruzbaydan murunku jılkı elçiler barbı degende: «Jamankarañdı jaylagan, Ormonbegiñdi oyrondogon, Subanbegiñdi sulatkan, Kalpagıñdı talpak kılgan kolum osı»,- degen. «Ötüñ eminege darı?» degende, “Kızıñdın… daarı,- degen. Tört armanım kaldı: birinçi – apam bayga uzatılgan jok dedi, ekinçi – perzentim kalgan jok, üçünçü armanım – tokson töödö bul açılgan jok. Törtünçü armanım – altı ata alaç balasın artıma salıp, Edil Jayık, Sarı Arkada orus menen betteşpedim»,- degen. Murunku jılı kazaktan ölgön Kalpaktın katını kılıç menen çabaarda Noruzbay: «Kırgızda erkek jokpu?»,- degen. Kalpaktın Tülöbay degen jigiti kılıç menen başka tartıp kalganda oñkosunan ketip ölgön. Kalpaktın katını için jara tartıp, kanınan üç uurtap algan. Söögün Şamşının kün çıgış jakkı kaşatka kömgön». Alayda, bwl turalı da basqa köptegen derekter bar ekendigin köpşilik qazir biledi.
Avtor, endi osınday «ayarlıq-qanipezerlikterdi» barınşa jwmsartıp, öz taypalastarın aqtauğa tırısadı: «Bütkül kırgızdın baş kişileri Ormon içinde bolup keñeş kılıp, kazak menen el bolup turalı, ölgön öldü, kalganıbız jurt bololu, Kenensarı, Noruzbayga katın alıp berip uzatalı degende murunku jılı ölgön jigitterdin, erlerdin aga-inileri bolboston alardın eneleri, katındarı ayıl kurçap jatıp algan.
Kene han kırgızdın bir baş kişisine meñi jolukturgun degende kırgızdar makul albagan. Kırgızdar akırı mınday degen: “Bulardı koe bersek birinçide, elibiz buzulat eken, eger öltürböstön bagıp jürsök kazaktar Törögeldini koe berbesten bagıp jürüp, Kenensarı menen Noruzbayga oro-para kılıp bulardı boşotup ketet eken». Jinalğan elder: «Kene han Noruzbay kolgo tüşüptür dep ugup, öltüröbüz dep Kenensarı jatkan jolbundun üyün kurçap kalgan». Jäne «Bulardın ölgönün ırastoo üçün Kenensarının başın orustun uluguna tartuu kılsañar Törögeldini boşotot degende, Jantay öz jakın tuugandarınan Kalıgul Alıbek uulunan Kenensarının başın berip, Ombudagı orustun jandıralsına jibergen. Orus ulugu Kalıgulga jana başka kırgız öküldörünö medal, çepken berip, Törögeldini boşotkon». Osınday tektes sözderden soñ, Kene Han, Naurızbaydıñ älpetteri, kiimderi sipattalıp, qazaq pen qırğızdıñ qaru-jaraqtarı, attarı da söz bolğan. Qoqan hanına eki arbağa tiep aparğan qazaq sarbazdarınıñ bastarı turalı (kapitan Rıl'covtıñ mälimeti) mülde aytılmaydı. Köptegen äñgimelerdi Qalığwldıñ (1899 jılı ölgen) öz auzınan 1895-jılı jazıp aldım, «Kenensarının başın alıp barganda algan altın medaldarı bar eken» dey kele, onıñ naqtı köptegen derekterin keltirmegendey. Avtor: «Kökjal Baraktan (1770-jıl) baştalgan kırgız-kazak soguşu el çabış, kedey-dıykan orto çarbanı eziş, öltürüş, jılkı tiyiş menen jürüp, keede jaraş, keede uruş bolup, kedeyden miñdegen kişiler, baatırlar kırılıp, alardın eç biri aytılbastan, alar aman-esen kalgansıp, bayakı kankor feodal manaptardan ondogon gana kişileri, kansorguçtar ölgön bolso, alar gana aytılgan. Bul kırgız-kazaktın arasındagı jañjal 77 jıldan kiyin kan sorguç Kenehan, Noruzbay, Erjan, Kudaymende törölördün kırgızdan öltürülgönü menen toktodu»,- dep, bwl taraulardı kommunistik ruhta tüyindeydi (öz sözi me… kim bilsin?).
Ärine, öz eliñniñ osaldığı, älsizdik-qatigezdigi turalı jazu, eşkimge de oñay emes! Sondıqtan bolar, Belek jarıqtıqtıñ, handı bir adamdar emes, «jalpı jinalğan köpşilik tobır öz betterinşe jazaladı (rasprava)» retinde keltiruge tırısqandığı! Bwl jerde ne aytuğa boladı, sonday ğwlama adam, ejelden kele jatqan, «Hannıñ basın han alar; Qonaqtı jäbirleuge jol joq… t.b.»siyaqtı, Wlı Dala qağidasınıñ bwzılğandığın bilmedi, tüsinbedi dep aytuğa auızımız barmaydı! Biraq, ol ata-dästür saqtalmadı…
Taraulardıñ «Abılay Han uulı Kene Handın Kırgız menen soguşu» dep ataluı da, oylantadı. Nege, qazaq-qırğız soğısı demegen? Tipten, Halıqaralıq Zañdılıqtarğa jüginsek, (sol kezdegi qırğızdıñ Qoqan eli ekenin eskerip), bwl – «Qazaq pen Qoqan Handıqtarınıñ soğısı» ataluı kerek emes pe? Al Qoqan handığı ol kezde Wlıbritaniyanıñ qoldauın (Reseyge qarsı qoldanğan) sezine bastağan. Bwqara ämirligimen, Taşkent jäne basqa jerler üşin, Hiua Handığımen bağınıştı elder üşin, tatu qarım-qatınasta bolğan joq. Solay bola twra, Kene Hannıñ Reseyge qas ekenin bile twra, Qazaq Handığın qwrtuğa birinşi kezekte müddeli boldı! Özderiniñ de keşikpey, Resey bodandığına tüsetindikterin wğına almadı. Qazaq-qırğız arasındağı şayqastardıñ bastaluına äleumettik-twrmıstıq (jılqı wrlau t.s.s.) deñgeydegi sebepterge baylanıstırğan sol kezdiñ adamdarınan, Orta Aziyadağı kürdeli – sayasi, ekonomikalıq ahualdıñ sebepker ekendigin tüsindirmegendikterine renjuge qaqımız joq bolar…
Azken Altay
Abai.kz


text:
Djordj - brïtandıq koroldik otbasınıñ tarïxında erte jastan bastap qarapayım balabaqşağa baratın birinşi xanzada. Onıñ ata-anası öz balalarına jaqsı ömir qamtamasız etw nïeti twralı talay ret aytqan bolatın.
«Westeykr» balabaqşasınıñ ökili balalar mekemesinde basqa balalarmen teñ quqıqta tärbïelenetin xanzadanı tağatsızdana kütip otırğanın ayttı.
Olay bolğanımen, xanzada Djordj üşin balabaqşada küzet pen qawipsizdik şaraları küşeytiledi.
Derekközi: QazAqparat
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Almaniyadaki «Almaniya içün alternativa» fırqasından deputatlarnıñ bir gruppası ilhaq etilgen Qırımda yarımadadaki Rusiye ukümeti tarafından teşkil etilgen «Yalta iqtisadiy forumu»na baracaq.
Bunı, «Almaniya içün alternativa»dan Bundestagnıñ deputatı Markus Fronmayer Almaniyadaki Welt neşirine bildirdi.
Siyasetçiniñ aytqanına köre, ziyaret ve aprel 19-21 künlerinde olacaq forumda iştirak «şahsiy» olacaq. Qırımnı ziyaret etecek gruppağa siyasetçilerden daa kim kirecek, şimdilik belli degil.
Sol fırqanıñ vekili, Bundestagnıñ deputatı Aleksandr Noy da forumda iştirak etmek içün davetname aldı, lâkin, Weltniñ bildirgenine köre, o, Qırımğa davetni red etti. Ondan ğayrı, Almaniya parlamentindeki Sollar fraktsiyasında, olarnıñ deputatları Yaltağa barmaycaqlar, dep bildirdiler.
Qayd etilgenine köre, daa evel forumnıñ teşkil eticileri matbuat relizi dağıtıp, içinde «50-den ziyade siyasetçi, iqtisadiyat ve vatandaş cemiyetiniñ vekilleri ve ekspertlerden ibaret Almaniya ve Avstriyadan eyetler»niñ tedbirde iştirak eteceklerini bildirdiler.
Rusiye ukümeti, ecnebiy vatandaşlarnı Qırım territoriyasına davet etip, onıñ işğalini qanuniyleştirmek istey.
Ukraina Tış işleri nazirliginde, ecnebiy siyasetçiler tarafından yapılğan Qırım ziyaretleriniñ resmiy statusqa malik olmağanlarını bildireler. Ukraina tış işleri muessisesi, keçken seneniñ iyülinde muracaat neşir etip, ecnebiy vatandaşlar ve vatandaşlığı olmağan şahıslarnı Qırımğa qanunsız barmaqtan saqındırdı.


text:
Qazirgi kezde at sportınıñ negizgi türi–minis jılqılarınıñ jazıq şabıs, yağnï ejelden kele jatqan at oyındarınıñ osı türi jaqsı damığan. Sondıqtan jılqı zawıttarında, jılqı fermalarında, basqa da şarwaşılıq türlerinde jäne jekelegen jekemenşik at ïelerinde ösiriletin jılqılar negizinen at sportınıñ jarıstarı üşin ösirledi. At jarısı – sport bağıtındağı attarğa ülken sın. Munda jarısqa qosılğan şabıs jılqılarınıñ küşi, tözimdiligi, şabıstılığı, jüyriktiligi, uşqırlığı barlıq jağınan sınaladı. Sonımen qatar at jarısı oğan minip şabatın adamdarğa da ülken sın, munday şabandozdar qosılğan attardı durıs meñgerip şapqıza biletin, öz isiniñ şabandozı bolwı kerek.
Almatı ïppodromında ağılşınnıñ taza qandı minis jılqıların jazıq şabıstarda sınaydı, asıl tuqımdı minis jılqıların ösiretin jılqı zawıttarı men fermalardıñ jäne jekemenşik basqa da şarwaşılıqtar men jekelegen at ïeleriniñ Respwblïkalıq deñgeydegi at jarıstarı ötkiziledi, sonımen birge at sportınıñ klassïkalıq jäne ulttıq türlerimen qatar, är türli at oyındarınıñ çempïonatı da ötkizilip turadı.
Ïppodromda asıl tuqımdı ağılşınnıñ taza qandı minis jılqıları 2 jasınan bastap sınaqqa tüsedi de, baytaldarın 3 jasqa deyin, al ayğırların 5-6 jasqa tolğanşa at jarıstarına qatıstırıp sınay beredi.
Jumıstı orındaw Almatı qalasınıñ terrïtorïyasında ornalasqan Respwblïkalıq Almatı ïppodromında ötkizilgen 2006 jılğı şabıs mawsımındağı bağdarlamasınıñ mälimetterin paydalana otırıp, taza qandı minis tuqımındağı jılqılardıñ at jarıstarına qatısw nätïjelerin taldaw maqsatında jürgizildi.
Respwblïkalıq Almatı ïppodromındağı 2006 jılğı şabıs mawsımındağı taza qandı minis tuqımındağı jılqılarğa arnalğan at jarıstarı 13 ret uyımdastırılğan, sondağı attardıñ şabıs sanınıñ barlığı – 56.
Respwblïkalıq Almatı ïppodromındağı 2006 jılğı şabıs mawsımında ötkizilgen at jarıstarına qatısqan taza qandı minis tuqımındağı jılqılardı at ïeleri (şarwaşılıqtar men jekemenşik at ïeleri) boyınşa bölgendegi jarısqa qatısw nätïjeleri (alğan orındarı–1, 2, 3, 4, eşqanday orın almağandarı, jarıstan şığarılıp tastalğandarı, jüldeli orınnan alınıp tastalğandarı) men jeñgen utıstarı (teñge) twralı mälimetteri 1- kestede berilgen.
Kestede berilgen mälimetter boyınşa, Respwblïkalıq Almatı ïppodromındağı 2006 jılğı şabıs mawsımında ötkizilgen taza qandı minis tuqımındağı jılqılarına arnalğan at jarıstarına 19 şarwaşılıq pen 22 jekemenşik at ïesi qatısqan, sonımen barlığı – 41.
Sonımen birge Respwblïkalıq Almatı ïppodromındağı 2006 jılğı şabıs mawsımında ötkizilgen at jarıstarına qatısqan taza qandı minis tuqımındağı jılqılardıñ at ïeleri boyınşa bölgendegi jarısqa qatısw nätïjeleriniñ mälimetteri boyınşa, taza qandı minis tuqımındağı jılqılardıñ barlığı 100 bas, olar at jarıstarına – 334 ret qatısqan. Sonımen alğan orındarı: 1 – orın – 55 ret; 2 – orın-56 ret; 3 – orın – 42 ret; 4 – orın – 27 ret; eşqanday orın almağandarı-131, jarıstan şığarılıp tastalğandarı-17, jüldeli orınnan alınıp tastalğandarı-6, sondağı jeñgen utıstarı–54 092 075 teñge.
Respwblïkalıq Almatı ïppodromındağı 2006 jılğı şabıs mawsımında ötkizilgen at jarıstarına qatısqan taza qandı minis tuqımındağı jılqılardıñ jarısqa qatısw nätïjelerinde jeñgen dästürli jüldelerdiñ jeñimpazdarın jılqılardıñ at ïeleri boyınşa bölgendegi mälimetteri 2 -kestede körsetilgen.
Respwblïkalıq Almatı ïppodromındağı 2006 jılğı şabıs mawsımında ötkizilgen at jarıstarına qatısqan taza qandı minis tuqımındağı jılqılardıñ jarısqa qatısw nätïjelerinde jeñgen dästürli jüldelerdiñ barlığı – 55, onıñ işinde: şarwaşılıqtardıñ jeñgen jüldeler sanı – 31 nemese 56,4%, al jekemenşik at ïeleriniñ jeñgen jüldeler sanı – 24 nemese 43,6%, sondağı jeñimpazdarğa bölingen utısı 26 343 750 teñge.
Respwblïkalıq Almatı ïppodromında jazıq şabısta taza qandı minis jılqılarınıñ ayğırları men baytaldarınıñ Qazaqstanda jasağan Respwblïkalıq rekordtarınıñ mälimetteri 3 – kestede berilgen, berilgen keste mälimetterinen budan keyingi jıldarı nemese 2003 jıldan bastap birtalay qaşıqtıqtıñ rekordtarı jañarğanın köremiz.
Kestede berilgen mälimetter boyınşa, Respwblïkalıq Almatı ïppodromındağı 2006 jılğı şabıs mawsımında ötkizilgen at jarıstarına qatısqan taza qandı minis tuqımındağı jılqılardıñ jarısqa qatısw nätïjelerinde jeñgen dästürli jüldeleriniñ barlığı–55, onıñ işinde: şarwaşılıqtardıñ jeñgen jüldeler sanı–31 nemese 56,4%, al jekemenşik at ïeleriniñ jeñgen jüldeler sanı–24 nemese 43,6%.
Sonımen birge Respwblïkalıq Almatı ïppodromındağı 2006 jılı ötkizilgen at jarıstarınıñ şabıs mawsımdarında utısqa salğan «QR Jokey klwbınıñ» qarajatı-500 000 AQŞ dolları, onıñ 85,0-89,0% taza qandı minis tuqımındağı jılqılarğa bölingen.
Qorıta aytqanda, joğarı sapalı minis tuqımındağı attarğa suranıs şuğıl köterildi. Jılqılardıñ at jarıstarındağı uşqırlıq sapasın jaqsartw jäne olardı ïppodromda sınaw jarıstarın uyımdastırw nätïjesinde, Qazaqstan jılqı ösirwşilerin elimizdegi, sonday-aq odan tısqarı şet jerlerde bolatın iri jarıstarda jeñis äkeletin, atın şığarıp, bedelin köteretin jetistikter üşin asa mañızdı bolıp tabıladı. Bunıñ özi jarıs attarın basqa eldermen almasw isin jäne éksportqa şığarwdı keñeytwge kömektesedi.
Qayrat Ïsxan,
awıl şarwaşılığı ğılımdarınıñ kandïdatı, docent
argymaq.kz


text:
Qırımda fevral 12 künü qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvlerniñ keçirilmesi devam ete. Qırım adliyecisi Emil Kürbedinovnıñ aytqanı kibi, bir on tintüv keçirile. Bunı o Qırım.Aqiqatqa bildire.
Onıñ sözlerine köre, şimdi tintüvler Bağçasaray rayonı (Küçük Yaşlav köyü), Seyitler ve Canköy rayonında (Qambar Vaqıf köyü) keçe.
«Tintüvlerniñ tam sayısı belli degil, daa devam ete, malümatnı teşkeremiz, amma Qırım boyunca ondan az olmağanını şimdi de ayta bilem. Tintüvlerni qırımtatarlarda, Qırım musulmanlarında keçireler, dedi adliyeci.
Kürbedinov dey ki, kütleviy tintüvler qırımtatarlarnıñ evlerinde eki kündir keçe, olarnı «ayırım ve qorquzuv tedbirleri» olaraq tanımağa mümkün.
Fevral 11 künü sabasından Qırımda qırımtatar faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirildi. Uquq qoruyıcınıñ yaqalanuvı aqqında haber etken ediler. Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnı prokuraturağa çağırdılar. Uquq qoruyıcılar işbu vaqialarnı izaatlamay.
Qırımnıñ Rusiye FSB idaresi tarafından «Hizb ut-Tahrir» terroristik teşkilâtında faaliyet» cinaiy işiniñ çerçivesinde dört insan yaqalanğan. Bunı akimiyet tarafdarı olğan «Krıminform» haber agentligine Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi.
Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ reisi Said İsmagilov dey ki, fevral 11 künü qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler Qırım musulmanlarını «terrorist» olaraq köstermek içün yapılğan. Bunı o, tintüvlerge oğrağan 12 insannıñ adını berip, Facebookta yazdı.
Cuma künü, fevral 12-de, Kiyevde Ukraina Tış işler nazirligi binasınıñ yanında qırımtatarlar Qırımda Rusiye mahsus hızmetleri tarafından qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerge cevap bermege talabı ile aktsiyağa toplana.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Astanada memlekettik bağdarlama ayasında 292 otbasına päter berildi
17.05.2018 14:37
ASTANA. QazAqparat - Bügin Astanada 292 otbası «Nurlı jer» memlekettik bağdarlaması ayasında salınğan üyden päter aldı, dep xabarlaydı QazAqparat Elorda Ïnfoğa silteme jasap.
Qoşqarbaev köşesindegi №39 üyden kezekte turğan 146 otbası baspanalı boldı. Olar - jeñildikpen päter alğandar, byudjettik uyımdardıñ jumısşıları, al qalğandarı «Turğınüyqurılısjïnaqbankindegi» konkwrs boyınşa aldı.
Üydi qala äkimdiginiñ tapsırısımen «Nurlı jer» bağdarlaması boyınşa «Meyir-M» JŞS salğan.
Otbasılardıñ birneşewine päter kiltin Astana äkimi Äset Ïsekeşevtiñ özi tabıstadı.
«Qımbattı astanalıqtar, bügin - Qasïetti Ramazan ayınıñ alğaşqı küninde 300-ge jwıq otbası osı üyden päterli boldı, sonıñ 146-sı kezekte turğandar. Jıl soñına deyin barlıq memlekettik bağdarlama boyınşa 1 mıñnan astam päter salınadı. Sizderdi quttıqtaymın, qonıs quttı bolsın!», - dedi Äset Ïsekeşev.
Turğın üy mañında Äziret Sultan meşiti, Ulttıq mwzey, Beybitşilik jäne kelisim sarayı ornalasqan. Turğın üyde jaña «Nurlı jol» temirjol vokzalına qaray twra tartwğa boladı.
«Bügin qala äkiminiñ qolınan päter kiltin aldıq, qwanışımızda şek joq. Osı kündi köp küttik, biraq bügin bäri umıtıldı, endi bäri artta qaldı. Osınday bağdarlamalar köbeye bersin, ärbir qazaqstandıqtıñ öz baspanası bolsın!» - dep ağınan jarıldı elorda turğını Dïna Qapaşeva.
2018 jılı Astanada memlekettik bağdarlamamen tağı da 6 köppäterli turğın üy keşeni salınbaq. Olardağı päterlerdiñ jalpı awdanı 60,58 mıñ şarşı metr boladı. «Nurlı jer» bağdarlaması boyınşa 386 päter, al kezekte turğandarğa jalğa beriletin baspana bağıtı boyınşa 677 päter bölinedi.
Äkimdik bergen mälimetke qarağanda, bügingi tañda 48 579 adam kezekte tur.


text:
İyünniñ 28-29-da Avropa Şurası Parlament Assambleyasında Qırım künleri keçirile. Qırımnı Ukrainanıñ bir qaç halq deputatı, bir qaç siyasiy erbap, faal ve uquq qorçalayıcı, şu cümleden Ahtem Çiygoznıñ ömür arqadaşı temsil eteler. Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında Ukrainanıñ daimiy vekili Dmıtro Kuleba, ukrain publitsisti, Radio Svoboda jurnalisti Vitaliy Portnikov ve uquq qorçalayıcı Boris Zaharovnen Ukraina Qırım aqqında nasıl hatırlata mevzusında laf etemiz.
– Avropa Şurası Parlament Assambleyası Ukrainağa nege tesir etmege imkân bere?
Kuleba: Qırım mevzusı er daim kün tertibinde olsun dep, bu teşkilâtta çalışamız. Eki vazifemiz bar: Qırım meselesini eñ müim mevzular arasında saqlap qalmaq ve Avropa Şurasında Qırımda insan aqlarınıñ qorçalanması ve işğalden azat etilmesine yardım etken qararlarnıñ qabul etilmesine irişmektir. Qırım künleri kibi tedbirler bu maqsadnen keçirile. Avropa ortaqlarımız Qırım tarihına duyğu ceetinden daa yaqın ola, daa da çoq qoltutalar.
– Siziñ fikiriñizce, Rusiyeni Avropa Şurası qararlarını yerine ketirmege nasıl mecbur etmek mümkün?
Avropa ortaqlarımız Qırım tarihına duyğu ceetinden daa yaqın ola, daa da çoq qoltutalarDmıtro Kuleba
Kuleba: Al-azırda bunı esas maqsat olaraq körmemeli. Avropa ortaqlarımız, bizler kibi, Qırım qararlarınıñ yerine ketirilmesi içün areket etmek kerek. İstilâcı içün eñ qıyın şaraitler yaratıp, onıñ ayatını zorlaştırmalı.
– Nasıl adımlar ola bile?
Kuleba: Birincisi: Qırımdaki monitoring. Rusiye anda kirmege imkân bermey, bu sebepten eñ azından uzaqtan monitoring ola bile. Ekincisi: tek Ukraina degil de, bütün memleketler Rusiye Federatsiyasından, misal olaraq, Qırımda siyasiy mabüslerniñ azat etilmesini talap etmeli, bunı ortaqlarımız Rusiye ile dialog vaqtında muntazam sürette yapmalı. Üçüncisi: halqara teşkilâtlar Qırım meselesinde insan aqları saasında özara işbirligi qurmalı.
– Vitaliy, PACE meydançığı ne qadar tesir ete bile?
Portnikov: Añlamaq kerek ki, PACE – farqlı memleketlerniñ parlament deputatları kelgen bir teşkilât. Parlament keyfine nasıl olsa da tesir etken bir klub. Milliy eyyet erkânına kirgen insanlar diger deputatlarnen bağda olmaq içün belli bir elçi vazifesini becere. Rusiyenen beraber Suriyeni ziyaret etip, toplaşuvlarnı alıp barmaq imkânından ve itibardan marum qalğan PACE yolbaşçısı Agramunt (Pedro Agramunt – QA) meselesi bu sebepten müim. Ukraina eyyeti Agramuntnıñ istifasını talap etmese edi, diger Avropa memleketleriniñ deputatları rusiyelilernen beraber kerçekleştirilgen ziyaretler ilerideki siyasiy faaliyet içün telükeli olmağanını tüşünir edi.
– Ukraina eyyeti sayesinde olğanını aytmaq isteysiñizmi?
Portnikov: İlk evelâ onıñ. Ukraina eyyeti Argamuntnıñ yapqanlarına diqqatnı celp ete edi.
– PACEde Rusiye eyyeti de bar. Alâ daa söz aqqı yoqmı?
Rusiye PACEni teşviqat meydançığı olaraq qullanaVitaliy Portnikov
Portnikov: Rusiye eyyeti PACE belgilegen statusta bar – kötek aşaycaq oğlançıq statusını taşıy. Rusiye bu vaziyetni deiştirmek içün qaç kere ğayret kösterdi, PACE reberlerini, şu cümleden Agramuntnı da qorquzğan edi.
– Rusiye Avropa Şurasından çıqa bilemi?
Portnikov: İstese de, eyyetini anda yollamaz edi. Mence, böyle bir niyeti yoq, çünki şimdi Rusiye PACEni teşviqat meydançığı olaraq qullana. Rusiye halqara qurulışlarnı böyle köre.
Georgiy Logvinskiy: «Assambleyada memleketimizni qorçalağan ve Rusiye Federatsiyasına zarar ketirgen sanktsiyalarnı alıp taşlamağa tırışqan Kreml agentleri mesüliet taşımalı, dep añlatmaq kerekmiz. İsbatlap köstermek kerekmiz: Rusiye – zeerlidir. Ne Donbass, ne Qırımda oña hızmet etkenlerni acımaycaqmız».
– Boris, Qırım künlerinde bulunasıñız. Ukraina avropalılarğa ne aqqında ayta ve tedbirlerde ne oldı?
Zaharov: Qırım künleri devam ete, bugün Qırımda siyasiy taqiplerge bağışlanğan daa bir tedbir olacaq. Ahtem Çiygoznıñ ömür arqadaşı ve advokat Polozov (Nikolay Polozov – QA) keldiler. Ahtem Çiygoz ve digerlerge qarşı «fevral 26 davasınıñ» esabatı taqdim etilecek.
Rusiyeni mabüslerni azat etmege, topraqnı qaytarmağa mecbur etmeliBoris Zaharov
Tünevin Qırım aqşamı oldı – medeniy tedbirni bayağı insan ziyaret etti. Esaplağanımızğa köre, tahminen 400 kişi bar edi – PACE deputatları, diplomat, Avropa mahkemesiniñ qadıları, Avropa Şurası komitetleriniñ azaları ve çeşit memleketlerniñ uquq qorçalayıcılar. Bundan ğayrı, aqşamımıznı Rusiye muhalifetçisi Garri Kasparov ziyaret etti.
– Bunıñ kibi tedbirler Avropanıñ cemaat fikrine ve Avropa siyasetçileriniñ qararlarına nasıl tesir ete?
Zaharov: Men tesir pek büyük olğanını tüşünem. Böyle tedbirlerde çoq adam toplaşa, birinci şahıslar kele. Meseleni resmiy olmağan bir vaziyette muzakere etmege imkân bar.
– Ahtem Çiygoz meselesini al etmek içün ne yapılacaq?
Zaharov: Mında eki yol bar: uquqiy ve diplomatik. Birincisini aytsaq, advokatlar Rusiye mahkemelerinde davalaşıp, Avropa mahkemesine muracaat eteler. Ekincisi – Rusiyeni şartlarğa uymağa, mabüslerni azat etmege, topraqnı qaytarmağa mecbur etmeli.
Aleksandr Yankovskiy, Qırım jurnalisti, Qırım.Aqiqatnıñ közeticisi


text:
2025 jılğa qaray älemdegi musılmandar sanı 6,5 mlrd-tan asadı. Bul jayında Vaşïngton qalasındağı demografïya ïnstïtwtınıñ mamandarı jürgizgen zerttew nätïjesinde aytılğan.
Sarapşılardıñ sözine qarağanda, jer planetasınıñ ärbir ekinşi turğını musılman boladı, yağnï, atalğan jılı musılmandar qarası 13 mlrd-qa jetip jığıladı.
Al xrïstïandarğa kelsek, olardıñ qarası jıldan jılğa kemïtin boladı. Bügingi tañda xrïstïandar älemde şamamen 2,17 mlrd adamdı qurap otır. 2025 jılğa qaray olardıñ qarası bar-joğı 900 mln-dı quramaq. Yağnï, adamzattıñ tek altı payızın ğana quraytın boladı. Atalğan jılı Ïzraïl xalqınıñ 80 payızın musılmandar quraydı.
Islam.kz
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï