text:
Qırımtatarlarnıñ milliy bayrağı uzun tarihten keçti: qadimiy zamandan ve yasaq etilgeni vaqıtlardan – öz halqınen birlikte tiklengenine ve taqvimniñ hususiy kününe qadar.
«Bizler Tirana şeerinden Makedoniyağa kete edik. Şeerniñ soqaqlarına Arnavutlıq bayraqlarından tesirlengen edim. Üzerinde qara qartal çizilgen qırmızı sancaqlarnıñ sayısı büyük edi. Er bir evniñ üzerinde bayraq pekitilgen edi. O zaman tüşüncege daldım: demek ki, arnavutlar öz birdemligini köstermek içün o qadar ğayret ete ve öz timsallerini ürmet ete», – dep, Qırımtatar Milliy bayraq Kününiñ tesisçilerinden biri Eskender Bariyev, 2007 senesiniñ seyaatını hatırlay.
Üç yıldan soñ ise – iyünniñ 26-nda – bir künde biñlernen qırımtatar bayraqları bir-çoq devletlerniñ soqaqlarında er sene köterilecek.
Tarihke dalsaq, qırımtatarları öz milliy timsalini asırlar devamında taşığanını ögrenirmiz.
«Çoqusı asılzade sülâlelerniñ öz timsali bar edi, amma bayraqnıñ temeline Giraylar sülâlesiniñ tuğrası – tamğa alındı. 1917 senesi birinci Qırımtatar Milliy Qurultayında bu timsal, o zamanğa köre, devlet bayrağı olaraq qabul etilgen edi. Tarihnı daa teren araştırsaq, Qırım Hanlığınıñ umumdevlet sancaqları yoq edi, kerçekten, aman-aman er bir sülâleniñ öz sancaqları ola edi. Giraylarnıñ sancağı ise, olar üküm etkenleri ve qırımtatarlarnıñ devletçiligi olarnen bağlı olğanı sebebinden seçilgen edi», – dep tarif ete Bariyev.
Kök yüzüniñ alâmeti olğan mavı renk çoqusı türkiy halqlarda rast ketirilmek mümkün. Tamğanıñ manası ise farqlı şekilde iza etile: o kökte uçqan şainge beñzey; bir fikirge köre, bu terazedir – barışıq, adalet, fikirdeşlik timsali; tamğa – bir taraq olğanı da aytıla. Bu izaat farqlılığı, Bariyevniñ fikirine köre, soy resilerinen bağlı olmaq mümkün – Qırım Hanlığı devirinde er bir aileniñ tamğası özcesine tasvir etile edi.
1917 senesi bayraq içün standart qabul etilgen edi – mavı bayraq ve sol taraftan üstteki köşede tamğa. O zaman bayraq devlet bayrağı olaraq qabul etilden ediEskender Bariyev
«Uzaq mazige baqılsa – ne sebepten sülâlelerniñ timsalleri farqlı ola edi – öz otarı olğan aileler ayvanlarını hususiy işaretlernen belgiley edi – tuğranen, onıñ çeşitlerinen. Giray hanlarnıñ bayraqlarında ise tamğa ortada yerleştirile edi. 1917 senesi bayraq içün standart qabul etilgen edi – mavı bayraq ve sol taraftan üstteki köşede tamğa. O zaman bayraq devlet bayrağı olaraq qabul etilden edi».
Böyle añlavnen mavı sancaq kommunistlerniñ kelgenlerine qadar qullanılğan edi. Olar 1929 senesi Qırımnı qızıl basmanen işaretlep üzerine «QSŞC» ve «RSFSR» yazıp qoydılar. Tamğalı mavı bayraq ise «burjua-milletçi» olaraq ilân etilgen edi.
Sovetler vaqıtında, Qırımda yaşap, sancaqnı gizlep saqlağanlar telüke astında ediEskender Bariyev
«Qurultaynıñ İcra komitetiniñ yolbaşçısı olğan Noman Çelebicihan (1885-1918 seneleri yaşağan – QA), tutıldı, idam etildi, parçalanıp, Qara deñizge atılğan edi. Onıñ çoqu safdaşları taqip etildi ve öldürüldi, bazıları icret etti. Kommunistlerniñ ğayesini desteklegenler ise 1937 senesi basqığa oğratılğan edi, o zaman qırımtatar müneverleri yoq etilgen edi. Sovetler vaqıtında, Qırımda yaşap, sancaqnı gizlep saqlağanlar telüke astında edi», – dey Bariyev.
Soñra sürgnlik oldı, (18 mayıs 1944 senesinden) Orta Asiyağa oğrap, qırımtatarlar öz milliy menligini köstermek imkânlarından marum etilgen edi, Qırımnıñ tamır halqı yoq etilmek telükesinde yaşadı.
«Sürgünlik yerlerinde de bayraqnı evde saqlamaq telükeli edi... 1970-80 seneleri çoqusı qırımtatarları öz bayraqları aqqında haberdar degil edi. Mayısnıñ 18-nde, matemni bildirmek içün, failler gizli şekilde yüksek binalarda, direklerde qara bayraqlarnı asıp çıqa edi. Böyle etip, adamlar 1944 senesi mayısnıñ 18-nde başlatılğan sürgünlikke qarşı narazılıq bildirip, sürgünlik qurbanlarını aña edi», – dep añlata Bariyev.
Özü de hatırlay ki, qırımtatar milliy areket iştirakçileriniñ qorantasında büyügen olsa da, qırımtatar bayrağı aqqında ancaq 1991 senesi ögrengen edi. O vaqıtları ailesi Qırımğa qayta edi.
Qırımtatar bayrağını milliy bayraq olaraq qabul etmek qararı o senesi keçirilgen endi ekinci Qurultayda qabul etilgen edi.
Bayraqnıñ özü o zaman keñiş darqatılmağan edi: sürgünlikten soñ, tuvğan topraq tutıp alınılğan soñ, yıllar devamında ğurbetlikte, sıñırlar ve yasaqlar şaraitinde yaşap, Qırımğa avdet etken qırımtatarlarnıñ evlerinde bir müddet tamğalı mavı milliy bayraq daa peyda olmağan edi.
«Türkiyege öz vaqıtında icret etkenler – Türkiyedeki diaspora vekilleri yardımcı oldı. Birinci Qurultayda qabul etilgen bayraqnıñ şekili olarda er zaman qullanılğan eken. Olarnen bağlana bilgen soñ, olar Qırımdaki semetdeşlerge milliy bayraqnen bağlı olğan bilgi ve ananelerini teslim etti», – dep hatırlay fail.
Qırımtatarları bu temsilni masalarda, evleriniñ divarlarında pekitip başladı, ballar şeritlerden tamğa örüp başladı, ustalar bu qadimiy timsalni öz mahsulına yerleştirdi. Böylece bayraq öz milletinen birlikte ğayırdan tiklenip başladı.
2000-ci seneleride gençler faal surette halqnıñ tarih ve medeniyetini avesnen ögrenip başladı
2000-ci seneleride gençler faal surette halqnıñ tarih ve medeniyetini avesnen ögrenip başladı. «Bu seniñ memleketiñ – tuvğan Ukraina» aktsiyası er sene yaşlarnı toplay edi. Bütün Ukrainadan toplaşqan failler Qırım dağlarınıñ töpesine köterile edi, kelecekteki nesillerge muraat ile kapsula saqlay edi, ukrain ve qırımtatar bayraqlarını tikley edi, birlikte milliy marşlar icra ete edi. Böyle toplaşuvlardan birinde Qırımtatar Milliy bayraq Kününi tain etmek ğayesi peyda olğan.
2010 senesi iyünniñ 26-nda qırımtatarlar ilk kere Qırımtatar bayraq Kününi qayd ete edi. Bundan son qırımtatarları daa sıq bu timsallerni qullanıp başladı
«ATR telekanalında yapqan çıqışımız aqılımda bar. Qırımtatarlarnıñ 18 mayıs matem kününden ğayrı – tiklenüv künü de olmalı, timsallerneniñ qautarılması ve küreş künü de olmaq kerek. Bu teşebbüsni adamlar destekledi».
2010 senesi iyünniñ 26-nda qırımtatarlar ilk kere Qırımtatar bayraq Kününi qayd ete edi. Bundan son qırımtatarları daa sıq bu timsallerni qullanıp başladı: evler, eşyalar, elnen işlenigen nadir eserler, maşna ve iş yerleri tamğanen bezetile.
«Faal surette diaspora vekilleri yardım ete edi, Türkiyeden bayraçıqlar, flamalar ve şeritler ketirile edi, failler bu kibi timsallerni aveslenip ala edi. Öz timsaline nisbeten sayğı ve iftihar bar. Er bir qırımtatarı eñ azından bir bayraqqa saip, ve bu devletçiligimizniñ timsali, milletimizniñ bütünlik timsali olğanını bile», – dey Bayraq kününiñ teşebbüsçisi.
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda bügün qırımtatar bayrağı resmiy olaraq yasaq etilmegen. Kremlniñ nezaretindeki akimiyet yıllar devamında milliy timsaller ve hususiy künler vastasınen qırımtatarlarnı «qolğa alıştırmağa» ve riayetkâr etmege tırışa, Qırımdaki halqlarnıñ «teñligi» aqqında propaganda iddialarını dünyağa eşittirmege istey. Ve bunen beraber muntazam surette mektplerde qırımtatar tili dersleri yoq etile, uyğunsız kitaplar içün failler taqip etile, timsallerniñ qullanuvı sebebinden memuriy protokollar tizile, cinaiy işler ise ukrain qanunları astında mitingniñ keçirilmesinden sebep açıla, em içtimaiy ağlardaki yazılarnen on künge apiske de oramağa mümkün. Amma er sefer iyünniñ 26-nda qırımtatarlar Bayraq Kününi qayd etecek – öz milliy timsalini saqlağan ve ürmet etkenlerniñ bayramı.


c: text/html

text:
Ukrainanıñ tahminlerine köre, Donbassnıñ azat etilgen topraqlarını ğayrıdan tiklemek içün 1,5 mlrd. dollar kerek.
Bunı Ukraina baş naziri Arseniy Yatsenük umummilliy kanallarğa bergen intervyüsında bildirdi.
«Bizler merkeziy akimiyetniñ nezareti altına keri alınğan topraqlarda Ukrainanıñ zararlarına qıymet kestik. Bunı ükümet saydı, bizler USAID (AQŞ halqara inkişaf agentligi) celp ettik, olar tedqiq ettiler – 1,5 mlrd dollar. Bu para nezaretimizniñ altına alğan regionlarnıñ ğayrıdan tiklenmesine kerek», – dep ayttı Yatsenük.
Baş nazirniñ aytqanına köre, terroristler infrastrukturanı yoq ettiler ve bunı yapmağa devam eteler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Wlttıq qauipsizdik komiteti Tengrinews.kz saytınıñ resmi saualına bergen jauabında Almatıda arnayı operaciya barısında “Ädil Qıtay” wyımdasqan qılmıstıq tobınıñ basşıları men müşelerin wstağanın mälimdedi.
KOLLAJ NUR.KZ (WQK BASPASÖZ QIZMETİ)
“Arnayı jasaqtardıñ qatısuımen bir mezette Almatınıñ är türli jerinde A.Zaynaudinniñ wyımdasqan qılmıstıq tobınıñ (“Ädil Qıtay” laqap atımen tanılğan) basşısı men müşeleri jäne Almatı qalası İİD Äuezov AİİB-nıñ bwrınğı basşısı policiya polkovnigi Qasabekov wstaldı, wstalğandardıñ sanı – 16“, – delingen WQK resmi jauabında.
Küdiktilerdiñ üyinde jäne jwmıs orındarında tintu şaraları jürgizilgen. Olardan edäuir kölemde atıs qaruı men oq-däriler alınğanı aytıladı.
Eske salayıq, Almatı prokurorı Ğabit Mirazov Almatıda arnayı operaciya kezinde wyımdasqan qılmıstıq toptıñ 17 müşesi wstalğanın habarlağan. Wstalğandardıñ barlığı qamauğa alındı.Derekköz: Tengrinews.kz


text:
İşğal etilgen Qırımda zapt etilgen topraqlardaki inşaatlarnı kelecek seneniñ başında yıqmağa planlaştırıla, dep bildirdi Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönov dekabr 23-te Aqmescitteki matbuat konferentsiyasında, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onıñ aytqanına köre, bu meselede milletlerara zıddiyetler yoq.
«Topraq damartılarınıñ berilmesi aqqında qanun Devlet şurasında yarın baqılacaq, ekinci oquv olacaq. Birinci ve ekinci oquv arasında ğayet sıcaq munaqaşalar oldı, lâkin qarar böyle – Qırımda yaşağan Rusiye vatandaşlarınıñ aynı aqqları bar», – dedi Aksönov.
Onıñ aytqanına köre, Qırımda 5-6 yıl evelsi ekspluatatsiyası yapılğan inşaatlar qanunlaştırılacaq.
«Elbette, qorantalar yaşağan azır evlerni artıq bir kimse yıqmaycaq, lâkin yol boyu samozahvatlarnıñ 95% yıqtırılacaq. Bu samozahvatlarda turğan adamlar vesiqalarını teslim etip, qurucılıq içün topraq berilmesine aqqı olğan angi imtiyazı olğanını bildirmek kerekler», – dedi Aksönov.
Dekabr 15-te Aksönov dedi ki, öz başına zapt etilgen topraq damartılarındaki inşaatlar yarım yıl içinde yoq etilecek.
Rusiye arbiy hızmetleriniñ hadimleri Qırımdaki «narazılıq meydanlarını» teşkerip, kendini pek sert alıp baralar. Bunı «Sebat» teşkilâtınıñ vekilleri bildirdiler.
Narazılıq meydanlarınıñ bazı iştirakçileri «Sebat» cemaat teşkilâtınıñ vekilleri ile Qırım «Devlet şurası» deputatlarına muracaatnı yazğanlar, mında olar topraq meselesi boyunca öz noqtaiy nazarını bildirdiler.


text:
Rusiye işğal etken Qırımda bir künde üçünci koronavirus hastası qayd etildi. Bu aqta Qırımdaki Rospotrebnadzor idaresiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Qırım Cumhuriyetinde 1 yañı koronavirus hastası tasdıqlandı. Epidemiologik tahqiqat neticelerine köre, hasta 25.03.2020 tarihinden 28.03.2020 tarihine qadar Moskvada olıp, keskin nefes virus yuqunçı alâmetlerinen tibbiy müessisege muracaat etti ve Qırım tışına barğanını gizledi», – dep aytıla haberde.
Berilgen malümatqa köre, hastanen alâqada olğan tuvğanları ve tibbiyet hadimleri belli – 14 kişi observatorğa alındı.
«Uzaqtan alâqada olğan şahıslarğa qarşı profilaktika tedbirleri yapıla – evlerinde özüni izolâtsiya eteceklerine dair qararlar berildi, tibbiy közetüv yapıla. Böylece, 32 yañı koronavirus hastası bar, 23-ü ketirildi, 9-ı yerli ola», – dep bildirdi Rospotrebnadzor matbuat hızmeti.
Aprelniñ 12-si sabasına qadar Qırımda 31 koronavirus hastası qayd etildi. 2973 insan közetüv altında buluna. Aqyarda altı insan hastalandı, dördü tüzeldi.
Qırımda özüni izolâtsiya etüv rejimi aprelniñ 30-na qadar, Aqyarda ise aprelniñ 19-na qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
İşğal etilgen Qırımda mayısnıñ 14-nde ve 15-ne gece ava şaraitleri fenalaşacağı beklenile. Bunı Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirligi Qırımdaki idaresiniñ matbuat hızmeti haber etti.
Bildirüvde: «Qırım gidrometeorologiya ve etraftaki müitniñ nezaret idaresi, Qırımda bazı yerlerde küçlü yağmur, boran, burçaq, saniyede 17-22 metr suratınen küçlü yel esecegi beklenile», – dep aytıla.
Muessisede Qırım sakinlerini telükesizlik qaidelerine riayet etmege çağırdılar: pencerelerni qapatmaq, mümkün olğanı qadar tışarığa çıqmamaq. Bunen beraber soqaqlarda yürgende, elektrik ağlarından, büyük tereklerden uzaqça keçmege, olarnıñ yanında maşnalarnı qaldırmamaq kerekligi aqqında bildirile.
Mayısnıñ 9-da Qırımda acele surette furtunahavfı ilân etilgen edi. Bunıñ sebebi qasırğalı yel ve yağmurlar olğan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Kiyevde «Vavilon'13» icadiy birleşmesiniñ «Silâdan küçlü» («Silneye, çem orujiye») filmi numayış etildi. Vesiqalı levha Maydan vaqiaları ve Donbassta terrorizmge qarşı tedbirler başlanması aqqında tarif ete.
Film rejissörları – qırımlı Yaroslav Pilunskiy ve Yuriy Gruzinov.
«Maydanğa çıqqanımız ilk künde bizni beraber toplağan energiyanı qıdırdıq, bu kritik bir energiyadır, bezdik artıq. Bizler bu energiya uyuşığından grajdan cemiyetiniñ şekillenmesini beklemege başladıq», – dedi Pilunskiy.
Eki rejissör 2014 senesi mart ayında Qırım yarımadası işğal etilgende Qırım arbiyleri tarafından esir alınğan edi. Şimdi Pilunskiyniñ Rusiyege kirişi yasaq etildi.
Bir yıl evelsi Yevromaydannıñ barışıq narazılıqları ukrain havfsızlıq quvetleri ile çatışmalarğa çevirildi. Arbiyler ile çatışmalarnıñ neticesi facialı vaqialar oldı. Çatışmalar neticesinde – yanvarniñ yigirminci künleri ve fevral ortalarında – yüzden ziyade faal elâk oldı.


text:
Rusiyeniñ nezaretinde olğan Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi keçenlerde tutulğan qırımtatar faalleri Vilen Temeryanov, Enver Kroş, Seitâya Abbozov, Murat Mustafayev, Edem Bekirov ve Rinat Aliyevni 2022 senesi oktâbrniñ 22-nece tevqifli qaldırğan. Bunı "Qırım birdemligi" cemaat birleşmesi haber ete.
Rusiye quvetçileri olarnı Rusiyede yasaq etilgen "Hizb ut-Tahrir" halqara islâm siyasiy teşkilâtında iştirak etkeninde şübeli saya eken.
"Qırım birdemliginiñ" haber etkenine köre, mahkeme oturışları qapalı keçti, jurnalistler ve diñleyicilerni içeri almağanlar.
Bunğan ğayrı, berilgen malümatqa köre, mahkeme oturışı vaqtında Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ binası yanında 100-ge yaqın adam toplaşqan ve bundan sebep anda polis hadimleri kelgen.
Avgustnıñ 11-nde saba faaller işğal altındaki Qırımda Rusiye quvetçileri qırımtatarlarnıñ evlerini tinte, dep bildirdi. Advokatlarğa kirmege izin berilmedi, bazı yerlerde cep telefonı bağı söndürildi. Altı er adamı – Vilen Temeryanov, Enver Kroş, Seitâya Abbozov, Murat Mustafayev, Edem Bekirov ve Rinat Aliyev Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrirde» iştirak etkeninde qabaatlanıp tutuldı.
Ukrayına prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerni takbih etti.
Hatırlatamız, 2018 senesi Rusiye quvetçileri qırımtatar faali Enver Kroşnıñ evini endi tintken edi. O, «ekstremist teşkilâtınıñ propagandası» sebebinden 10 künge apiske alındı.
Advokat Emil Kurbedinovnıñ malümatına köre, 2015 senesi dekabr ayında Rusiye quvetçileri qırımtatar faali Enver Kroşnı elektrik aqımınen işkencege oğratqan edi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Bunı AQŞ devlet kâtibi muavini Victoria Nuland bildirdi, dep haber ete Radio Svoboda.
Çarşenbe künü Bratislavda havfsızlıq boyunca konferentsiyada çıqışta bulunıp, Nuland Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde insanlarnıñ mayıs 25 künü prezident saylavlarında iştiragi müim olğanını aytıp keçti.
Nuland aytqanı kibi, AQŞ öz şerikleri ile aydın bir mehanizmniñ işlep çıqarılması üzerinde çalışa eken. Yani mayıs 25 künü saylavlar keçirilmese ve Rusiye vaziyetni kerginleştirmege devam etse, Rusiyege qarşı sektoral iqtisadiy cezalar kirsetilecektir.
Tüşünemiz ki, cezalar endi «tişlemege» başlay, dep qoştı o.


text:
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesinde «Çiygoz davasınıñ» 87-ci mahkeme toplaşuvında, 2014 senesi fevral 26 künü kütleviy qalabalıqlarda iştirak etkeninde qabaatlanğan Ali Asanov, ifadelerini berip, taqiqatçı oña basqı yapıp, qabaatını qabul etmege ve Çiygozğa iftira atmağa zorlatqanını, Qırım muftisi Emirali Ablayev ise apisten azat olunmaqnıñ qarşılığında Ahtem Çiygozğa qarşı ifade bermege teklif etkenini bildirdi.
Bunı mart 6 bazarertesi künü keçken «Çiygoz davasınıñ» mahkeme topaşuvını Facebookta izaatlap Nikolay Polozov bildirdi.
Advokatnıñ sözlerine köre, başlanğıç taqiq ketişatı aqqında tarif etip, Ali Asanov, taqiqatçı ondan qabaatını qabul etmek ve Ahtem Çiygozğa qarşı ifade bermesini talap ete edi, dep ayttı.
Nikolay Polozov tarif etti: «Apis müddeti nevbetteki sefer uzatılğan soñ taqiqatçı, evine ve çağına yetmegen balalarına qaytmağa teklif etken edi. Ali Asanov, mahkeme apis cezasını daa eki ayğa uzatqanını aytqanda, taqiqatçı: «Mahkeme degil, men qarar alam», – degen eken. Ondan da ğayrı, bir keresi onı Mustafa Degermencinen beraber apisten taqiq komitetine ketirgenler, anda mufti Emirali Ablayev eni buluna edi ve o apisten çıqmağa yardımcı olacağına kefaletiniñ qarşılığında Ahem Çiygozğa qarşı ifade bermege çağırğan. Ali Asanov bunı red etti, çünki onıñ közünde aqiqat ve namus aniy kârdan daa qıymetlidir. «Ahtem Çiygoz yerinde başqa bir insan olsa edi, men onıñ aqqında da yalan aytmaz edim», – dedi Ali Asanov».
O qayd etti ki, Mustafa Degermenci ve Ali Asanov mahkemede sorğudan keçken soñ, Ahtem Çiygoz «olarğa cesaret ve doğrulıq içün minetdarlıq bildirdi».
Mahkemede Ali Asanov «Ukraina tarafdarları olğan miting iştirakçileriniñ zorbalıqqa çağırğanlarını eşitmegenini, Ahtem Çiygoznı körmegenini ve onıñ areketleri aqqında bir şey aytıp olamacağını» ayttı.
Mahkeme toplaşuvında, 2014 senesi fevral 26 künü kütleviy nizamsızlıqta iştirak etkeninde qabaatlanğan Mustafa Degermenci de, ifadelerini berip, taqiqatçı oña basqı yapıp, qabaatını qabul etmege ve Çiygozğa iftira atmağa talap etkenini, Qırım muftisi Emirali Ablayev ise apisten azat olunmaq qarşılığında Ahtem Çiygozğa qarşı ifade bermek teklif etkenini bildirdi.
Kreml nezaretindeki Qırım ve Aqyar müsülmanları diniy idaresinde Nikolay Polozovnıñ sözlerini izaatlamaylâr. Qırım.Aqıqat Qırım muftisi haci Emirali Ablayevniñ izaatını almağa tırışa.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, şu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqqan edi.


text:
Qırım.Aqiqat haber saytı ve QHA haber agentliginiñ yolbaşçılığı saytlarda aşkâr etilgen malümatnı qullanganda bağlantını qayd etmegen türk zenaatdaşlarını müelliflik aqlarına riayet etmege çağıra.
Qırımnıñ memuriy sıñırında üküm sürgen kergin vaziyet ve qırımtatarlarnıñ meseleleri aqqında haberlerniñ miqdarı çoq olğanından sebep, bazı türk resursları Qırım.Aqiqat saytınıñ qırımtatar tilinde (latin urufatında) ve QHA agentliginiñ türk tilinde çıqqan haberlerini ilk menbağa bağlantını bermeyip, biraz tüzetip qullana.
«QHA haber agentliginiñ ve Qırım.Aqiqat haber portalınıñ qırımtatar ve türk tillerinde çıqqan haber ve analitik malümatlarınıñ sıq sürette qullanılması sebebinden Türkiye zenaatdaşlarımıznı haberlerni uyğun şekilde, yani menbanı qayd etip ve müelliflik aqlarına riayet etüv ümdelerine esaslanıp, aşkâr etmege çağıramız», – denile muracaatta.
Aks alda Qırım.Aqiqat ve QHA Türkiye Cumhuriyeti mahkemesine müelliflik aqlarına riayet etüv ile bağlı dava ile muracaat etmek aqqından faydalana bile.


text:
Jumat, 25 Mei 2018
Perihal Kostum Pekerja
Konveksi Seragam Surewi Bir cox mektebde uniforma teleb olunur. Mekteb formasi standart mekteblerden xususi geyim formasinda coxlu maddeler ucun T-shirtden ciddi teleblere qeder ferqlenir. Bir cox dovlet mekteblerinde mekteb formasi da movcuddur. Zorunlu mekteb formasi olan olkeler arasinda Yaponiya, Cenubi Koreya, Hong Kong, Tayland, Hindistan, Avstraliya, U.A.E, Sinqapur, Filippin, Tayvan, Yeni Zelandiya, Cenubi Afrika, Indoneziya ve Birlesmis Kralliq kimi bir cox mektebler var. Bezi olkelerde vahid tipler mektebden mektebe deyisir, ancaq Ingilterede 11 yasdan 16 yasa qeder bir cox sagird oglan ve qizlar ucun salvar, salvar ve salvar, qizlar ucun salvar, salvar, yubka ve ya culot kimi formalasir. Elaqeler mekteb ucun bezedilmis bir numune ve ya bir loqoya malik olacaq ve godekceler umumiyyetle gogus cibinde mekteb adina, elcek ve sua ve ya embleme sahib olacaqlar. Bir cox mektebde ceketler mekteb rozetini dasiyan sweatshirts terefinden evez olunur. Bir cox Birlesmis Kralliq dovlet ibtidai mekteblerinde olan usaqlar mekteb adi ve loqosu ile vahid atlayici ve / ve ya polo formasi olacaq. Ikinci Dunya muharibesinden texminen 1800-den sonra, bir cox olkeden olan diplomatlar (ve tez-tez bas olmayan qeyri-herbi vezifeli sexsler) ictimai yerlerde resmi forma geydi. Bele uniformalar artiq bir nece diplomatik xidmet terefinden saxlanilir ve nadir hallarda istifade olunur. Hebsxana formasi - hebsxanada, hebsxanada ve ya hebsxanada saxlanilan sexslerdeki her hansi forma. Coxu, butun olmasa da, idman komandalari komandanin ferqli renglerinde hazirlanmis forma geydirirler. Tennis ve golf kimi ferdi idman novlerinde oyuncular reqabet qaydalarina uygun her hansi geyim dizaynini sece bilerler. Benzer rengli formasi (destleri) olan iki reqib qrupdan meydana cixan qarisiqliqlari (resmiler, oyuncular ve perestiskarlari) qarsisini almaq ucun komanda adeten bir qaranliq olan "ev" ve "uzaq" oyunlar ucun ferqli deyisikliklere malikdir. diger isiqdir. Perihal Kostum Pekerja
Langganan: Posting Komentar (Atom)


text:
Qırımnıñ Qurman rayonınıñ qadın faalleri qırımtatarlarğa qarşı basqı ve iskencelerni toqtatmağa talap ettiler, dep haber ete "Qırım birdemligi" cemaat birleşmesi.
"Biz mında oğlanlarımızğa qarşı etilgen qılınuvlarğa ve çekiştirüvlerge qatiy "yoq" demek içün toplaştıq. Oğlanlarımıznı ikencege oğratıp, siz olarnıñ analarını, kiçik balalarını çekiştiresiz", - dedi siyasiy mabüs Riza İzetovnıñ anası Nadiye İzetova.
Haber etile ki, qadınlar qırımtatar faali Nariman Ametov ile olıp keçken "qanunsızlıq"nı körip açuvlılar.
Qırımtatar halqınıñ aqsaqalları qırımtatarlarğa qarşı işkence ve repressiyalarnı toqtatmağa talap etken edi.
Dekabrniñ 17-nde saba Eski Qırımda Rusiye quvetçileri qırımtatarı Nariman Ametovnıñ evini tintti. O, tutuldı, onı belli olmağan yerge alıp kettiler. Narimannıñ ömür arqadaşı Elmaz Ametova, aqayı qırımtatar faalleri Nariman Celâl ve ağa-qardaş Ahtemovlar qabaatlanğan Anğara köyünde «gaz borusındaki diversiyağa» alâqası bar olğanından şübheli sayıla, dep bildirdi. Advokatlar bu malümatnı tasdıqlamay. Soñra faaller «Ametovnıñ bulunğan yeri belli degil», dep bildirdi. O künü Ametov evine qayttı. Soñra FSB hadimleri tarafından elektrik aqımı vastasınen işkencege oğratıldı, dep bildirdi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Ametovğa qarşı işkence qullanılğanına dair malümat sebebinden qanun ve cenk adetleriniñ bozuluvınen (Ukraina Ceza kodeksiniñ 438-inci maddesiniñ 1-inci qısmı) bağlı cinaiy tahqiqat başlattı.
Rusiye FSBsi Nariman Ametovnıñ işkencege oğratılğanını tefsir etmey.


text:
Noyabr 21-de Ukraina İtibar ve Azatlıq Kününi qayd ete.
Kiyevde ve memleketniñ diger şeerlerinde 2013 noyabr – 2014 fevral aylarında kütleviy narazılıq numayışlarda elâk olğanlarnıñ hatırasına bağışlanğan tedbirler keçirilecek, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Umumtasil mekteplerde İtibar dersleri, Yevromaydan iştirakçileri ile körüşüvler ve Nebesnaya Sotnâ Qaramanlarınıñ hatırasına bağışlanğan dersler keçirilecek.
Paytahtnıñ merkezinde nizam üç binden ziyade militsiya hadimi tarafından nezaret etilecek, dep haber ete Kiyevde Ukraina İçki İşler Nazirliginiñ Baş idaresiniñ matbuat hızmeti.
İtibar ve Azatlıq Kününi noyabr 13 künü Ukraina prezidenti Petro Poroşenko öz avalesi ile belgiledi.
Noyabr 21 künü Kiyevniñ merkezinde Yevromaydannıñ başlanmasına temel qoyğan kütleviy narazılıq mitingniñ keçirilmesine bir yıl tola. Qırım sakinleri de özlerini Maydanda em tınç mitinglerde, em de ciddiy qarşılıqlarda faal alıp bardılar.


text:
İyül 5-te musulmanlar qayd etken Oraza bayramı munasebetinen Qırım müftisi hacı Emirali Ablayev dindaşlarğa hutbe keçirip, barışıq ve insafqa çağırdı.
Qırım ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresi (QMDİ) matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, tahminen bir yarım biñ insan Aqmescitteki Zenaat birlikleri medeniyet sarayında Qırım musulmanlarınıñ diniy yetekçisi hacı Emirali Ablayev tarafından qıldırılğan bayram namazına toplaştı.
«Biz, musulmanlar, er kes içün insaf, sabır ve ikmet nümünesi olmaq kerekmiz. Qırımda yaşağan bütün milletlernen dostluq köpürlerini qurmaq kerekmiz. Esas vazifemiz, barışıq ve amanlıqtır, qadınlar ve balalar közyaş tökmesin, dava ve cenk olmasın», – dep ayttı Qırım müftisi.
Müftiniñ qayd etkenine köre, «musulmanlar el-elge olmalı, bir-birine destek köstermeli, birlik olmalı ve bir-birini ürmet etmeli». Bayram künleri o, yaqınlarğa ve soy-soplarğa diqqat etmege, muhtaclarğa yardım elini uzatmağa çağıra.
QMDİ matbuat hızmetiniñ bildirgenine köre, Qırım camilerinde biñlerce musulmanlar Oraza bayramı namazını qıldı. Elde etilgen malümatqa binaen, üç bayram künü devamında Qırımnıñ bütün rayonlarında tantanalı merasimler keçirilecek.
Rusiyege boysunğan işğal etilgen yarımadanıñ yolbaşçısı Sergey Aksönovnıñ qayd etkenine binaen, Qırımda «cemaatnıñ ahlâq qaideleriniñ qaviyleştirilmesi ve bütün konfessiyalar müminleriniñ birligine yol bergen unikal diniy adetler tiklenildi».
Qırım işğal etilgen soñ Qırım musulmanları diniy idaresi Rusiye qanunları boyunca Qırım ve Sevastopol şeeri musulmanları diniy idaresi olaraq qayd etildi. 2016 senesi yanvar ayında qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev Ukrainanıñ qıtaiy qısmında qırımtatar müftiyatınıñ teşkil etilmesi kerek olğanını ilân etti, çünki QMDİ Qırımnıñ rusiyeli ükümeti menfaatı boyunca faaliyet alıp bara.
İyül 5-te musulmanlar muqaddes Ramazan ayınıñ yekünlenmesini, Oraza bayramını qayd ete. Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov vatandaşlarnı bayramnen hayırladı ve Qırımnıñ işğalden azat etilmesi içün bütün ğayretler muvafaqiyetli olmasını tiledi. Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda bu bayram raatlıq künü olaraq ilân etilgen.
Ramazan (Ramadan) ayı bütün musulmanlar içün müim olğan bir aydır. Ramazan bitken soñ musulmanlar Oraza bayramını qayd ete.
Bu kün olar bayram namazını qıla, eñ güzel urba kiye, milliy aşlar pişire, bayram sofralarını donata, musafirlerni qarşılay ve musafirlikke ediyelernen bara, quvana ve şenleneler. Bayram üç kün devam ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı martnıñ 21-ne qadar ölgen Rusiye arbiyleriniñ tahminiy sayısını aydındattı. Berilgen malümatqa köre, Ukrainağa kerçekleştirilgen ücümden başlap tahminen 15 biñ arbiy öldi, ve:
- 498 tank
- 1535 zırhlı maşina
- 240 top sisteması
- 80 toplu ateş sisteması
- 45 ava mudafaası sisteması
- 97 uçaq
- 121 vertolet
- 969 maşina
- üç gemi /kater
- 60 yanıcı-yağlayıcı tsisternası
- 24 operativ-taktik seviyeli uçucısız uçuş cihazı
- 13 mahsus tehnika.
- «Malümat teşkerile. Uruş areketleri çoq olğanı içün esaplamaq zor ola», – dep qayd etti Baş ştab.
Fevralniñ 24-nde saba saat 5-te Rusiye prezidenti Vladimir Putin «DNR» ve «LNR» gruppirovkalarınıñ «muracaatından» soñ Donbasta «mahsus operatsiya» başlatqanını ilân etti. Bundan soñ Kyiv, Harkiv, Odesa, Kramatorsk, Berdânskta patlav ve raketa darbeleri aqqında haber etildi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy umumiy seferberlik buyruğını imzaladı. Ğarp memleketleri Ukrainağa yapılğan ücüm sebebinden Rusiyege qarşı yañı sanktsiyalarnı qullanıp başladı.
Doğrudan ücümge baqmadan, Kreml Ukraina işğali niyetini inkâr ete. Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire.
Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire. Başta Rusiye arbiyleri ölgenini inkâr ettiler. Amma fevralniñ 27-nde Rusiye Federatsiyası Mudafaa nazirliginiñ resmiy vekili İgor Konaşenkov Ukrainada ölgen ve yaralanğan Rusiye askerleri bar, dep ayttı. Sayısını aytmadı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://ddqp4xjpo7z2y.cloudfront.net/ . Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Saud Arabiyasınıñ energetika ministri Halid äl-Falid (Khalid al-Falid) bügin tüsten bwrın Mwnay Eksporttauşı Elderdiñ Odağın (MEEO/OPEK) keñeytudiñ as..
AQŞ ükimetiniñ qazirgi jasap jatqan qadamdarına qarasañız, bar küş jigerin «Amerika birinşi» wranına salıp jatqanın bayqauğa boladı. Halıqaralıq sauda..
Iran Kaspiy teñizi jağalauı elderimen ıntımaqtastıq selbestikti küşeytudi közge wstap otırğanı belgili. Bügin «Pars.aqparat» agenttiginiñ jariyalağan ..
Qıtaylıq Baidu Inc (Baidu.百度) kompaniyası avtomattı kölik jürgizu qwrılğısı ornatılğan avtokölikti bazarğa salıp, osıdan bwrın mwnday kölikter öndirge..
Halıqaralıq ekonomikalıq sayasatta da «Amerika birinşi» wstanımın iske asıruğa tırısıp otırğan Tramp ükimeti, şeteldik tehnologiya mamandarına viza be..


text:
Germaniyada halıqtı koronavirusqa qarsı jappay vakcinaciyalauğa dayındıq jürip jatır. Kelesi jıldıñ küzine deyin halıqtıñ 60%-ına virusqa qarsı ekpe egu josparlanğan.
Bir apta işinde elde azamattardı egu ortalıqtarı aşılğan. Kel'n qalasındağı sauda zaldarı künine 5 mıñ adamdı qabıldauğa äzirlengen.
Osığan deyin Germaniyada mwnday 440 orın qwrılıp, 10 mıñnan asa däriger jwmıldırılğan. Soñğı uaqıtta mwnda keys sanı artqandıqtan, bilik elde şekteulerdi qatañdatu turalı şeşim qabıldağan.
Älem boyınşa sınaqtan sätti ötken Pfizer, BioNTech farmacevtikalıq kompaniyası jasağan ekpe jäne amerikalıq Moderna ekpesin saludı bastağan elder qatarında Wlıbritaniya, AQŞ jäne Kanada bar. Koronavirusqa tosqauıl bolu maqsatında bügin Kanadada vakcinaciya bastaldı. Virusqa qarsı ekpege birinşi bolıp Wlıbritaniya biligi rwqsat berdi.
9 jeltoqsanda Britaniyada Pfizer kompaniyası öndirgen vakcinanı alğaşqı bolıp 90 jastağı Margaret Kinan esimdi britandıq äyel qabıldadı. Eldiñ Densaulıq saqtau ministri Mett Hankoktıñ aytuınşa, ekpeniñ 40 million dozasına tapsırıs berilgen.
Amerikalıq Pfizer jäne onıñ germaniyalıq seriktesi BioNTech kompaniyası birlesip äzirlegen vakcinanıñ tiimdiligi klinikalıq sınaqta 90%-dan astam oñ nätije körsetken. Al Oskford universiteti men AstraZeneca kompaniyası öndirgen koronavirusqa qarsı vakcina 70% tiimdilik körsetti.


text:
CENNET ANALARNIÑ AYAQLARI ASTINDA
Men derslerden soñ evge çapıp kelem de, qapunı açar-açmaz: “Ana, evdesiñmi?” – deyim.
Men bilem, anam er vaqıt evde ola. Lâkin mende evge kelgenimnen “Ana” sezüni aytıp, onı çağarmaq adet olğan.
Anam tebessümnen aşhaneden çıqıp, elinde büyük tabaqta qoqulı çiberekler ile meni qarşılap ala.
Belki, men öz anamnıñ canını ağırttıradırım, amma o iç bir vaqıt kederini duydurmay.
Er bir ana öz balasını aybetley, qorçalay, Alladan oña yahşılıq istey, kelmesini bekley. Ananıñ ne qadar balası olsa da, o er birini qayğıra, er birine sıcaq söz tapa.
Analarnıñ areketleri ile biz öz urf-adetlerimizni kütemiz, sabırlı, merhametli, adaletli insan olmağa tırışamız. Ananıñ samimiy sevgisi bizge ilham bere.
Analarımız biz külsek – quvanalar, yeñişlerimizden ğururlanalar, ağlasaq ise – ıncınalar. Biz aqqında tüşünce-qasevetlerden bizim sevimli, sayğılı, ürmetli analarımıznıñ saçlarına çal tüşkenini duymay qalamız.
Anañız yanında keçirgen er bir daqqanı, er bir saniyeni, er bir anni hatırıñızda saqlañız!
Eger menden: “Tile tilegiñni, yerine ketireyik”, – deseler, men özüm içün oquv yurtuna kirmek, zenaat saibi olmaq, belli insan olmaqnı tilemem. Çünki bu şeylerni öz areketiñnen qazanmaq mümkün. Men anama, analarğa sağlıq-selâmetlik tiler edim!
Büyük olğan soñ da, işten kelgenimde, menim: “Ana, evdesiñmi?” – degen sualime o meni külerüznen qarşılağanını ister edim.
Biz, siziñ balalarıñız, ögüñizde tiz çökemiz, elleriñizini öpemiz, aziz ANAlar!
Ayder GAFUROV,
Or-Qapu rayonı, Zelenaya Niva k.
MEMBA : ARMANÖIQ


text:
Şeyh Ocağında Yetişen Bazı Halifeler İlahi Sözleri
Lâ İlâhe İllallah ehlel beytu nurullah Lâ İlâhe İllallah ehlel beytu seyfullah,
Lâ İlâhe İllallah ma fi kalbi gayrullah Lâ İlâhe İllallah.
Lâ İlâhe İllallah Lâ İlâhe İllallah Lâ İlâhe İllallah Muhammed Rasulullah,
Lâ İlâhe İllallah Ebubekir Sıddıkullah Lâ İlâhe İllallah İmam Ömer maşaallah,
Lâ İlâhe İllallah İmam Osman Nurullah Lâ İlâhe İllallah İmam Ali seyfullah,
Lâ İlâhe İllallah Hasan Hüseyin şehidullah Lâ İlâhe İllallah Abdulkadir cundullah.
Lâ İlâhe İllallah seyid Ahmed er Rufai Lâ İlâhe İllallah şeyh Muhammed Bahaddin,
Lâ İlâhe İllallah şeyh seyda o gavsullah Lâ İlâhe İllallah şeyh seyda o gavsullah,
Lâ İlâhe İllallah şeyh Fahreddin Arnasi Lâ İlâhe İllallah şeyh Halili Serdefi,
Lâ İlâhe İllallah şeyh Hasan’el İdil’i Lâ İlâhe İllallah şeyh Bedir Alakamşi.
Lâ İlâhe İllallah seyyid Ali Findiki Lâ İlâhe İllallah şeyh Muhammed Emkeneki,
Lâ İlâhe İllallah şeyh Marufel Batmani Lâ İlâhe İllallah şeyh Şerif es Suruç’i,
Lâ İlâhe İllallah şeyh Yusuf’u Verziki Lâ İlâhe İllallah eş şeyh Abdussamed,
Lâ İlâhe İllallah şeyh Musa-i Günduki Lâ İlâhe İllallah şeyh Fahrettin Batmani.
Lâ İlâhe İllallah şeyh Cemil Danişmani Lâ İlâhe İllallah şeyh Muhammedi Mehdi,
Lâ İlâhe İllallah eş şeyh Abdulhamid Lâ İlâhe İllallah şeyh şeyh Fahrettin Diyarbekiri,
Lâ İlâhe İllallah şeyh Kutbettin Batmani Lâ İlâhe İllallah şeyh Ali Bakıstani,
Lâ İlâhe İllallah şeyh Abdullah Fırfeli Lâ İlâhe İllallah şeyh İbrahim el Karsi.
Lâ İlâhe İllallah şeyh Mustafa Bayezidi Lâ İlâhe İllallah şeyh Tahir el Karsi,
Lâ İlâhe İllallah eş şeyh Abdurrahim Lâ İlâhe İllallah şeyh Mustafa Dereci,
Lâ İlâhe İllallah şeyh Cemil el Antaki Lâ İlâhe İllallah şeyh Cemil el Antaki,
Lâ İlâhe İllallah şeyh Süleyman Bespini Lâ İlâhe İllallah şeyh Aliyyel Antaki.
Lâ İlâhe İllallah şeyh İhsan Melekendi Lâ İlâhe İllallah şeyh Üveys el Mardini,
Lâ İlâhe İllallah şeyh Tahir el Karsi Lâ İlâhe İllallah şeyh Nuri Beyazidi,
Lâ İlâhe İllallah sultan Muhammed Nurullah Lâ İlâhe İllallah şeyh Muhammed Nurullah,
Lâ İlâhe İllallah seyyid şeyh Ömer Faruk Lâ İlâhe İllallah şeyh Muhammed Alakamşi.
Lâ İlâhe İllallah eş şeyh Muhammed Ali Lâ İlâhe İllallah şeyh Hatib el Diyarbekiri,
Lâ İlâhe İllallah şeyh Muhammed el Suri Lâ İlâhe İllallah şeyh Receb el Suhuci,
Lâ İlâhe İllallah şeyh İsmet el Batmani Lâ İlâhe İllallah eş şeyh Ali el Vani,
Lâ İlâhe İllallah şeyh Ömerel Cezeri Lâ İlâhe İllallah şeyh Baki el Cezeri.
Lâ İlâhe İllallah şeyh Bahaddin maşallah Lâ İlâhe İllallah eş şeyh Abdurrahman,
Lâ İlâhe İllallah Abdurrahman Gundiki Lâ İlâhe İllallah şeyh molla Hikmetullah,
Lâ İlâhe İllallah şeyh Molla el Muhyiddin Lâ İlâhe İllallah seyyid Ahmed Tirsekan,
Lâ İlâhe İllallah eş şeyh Muhammed Beşir Lâ İlâhe İllallah şeyh Abdullah İdil’i.
Lâ İlâhe İllallah şeyh irşadu maşaallah Lâ İlâhe İllallah ma fi kalbi gayrullah,
Lâ İlâhe İllallah nur Muhammed sallallah Lâ İlâhe İllallah nur Muhammed sallallah,
Lâ İlâhe İllallah ehlel beytu nurullah Lâ İlâhe İllallah ehlel beytu seyfullah,
Lâ İlâhe İllallah ma fi kalbi gayrullah Lâ İlâhe İllallah.


text:
«Kiyevstar» ukrain operatorı Aqmescit merkezinde Samokiş soqağında artıq binanı kirağa almay. Binanıñ vitrinasında «Kira» levhası asıla.
Qırım.Aqiqatta şirkette añlatqanları kibi, bu vaziyet kira müddetiniñ bitmesinen bağlı, onı uzatmağa ise imkân yoq.
«İşbu binanıñ saipleri degilmiz. Binanıñ kira müddeti bitti, uzatmağa ise imkân yoq. Bildirgenimiz kibi, Qırımda grivna ile ödevni yapmağa fırsat olmağanı sebebinden, qıyınlıqlar peyda ola»,– deyler «Kiyevstar»da.
Faqat mobil operatornıñ serlevası ile levhaçıq binada alâ daa asıla.
Avgust 11 künü işğal etilgen Qırım «Kiyevstar» bağından marum qaldı. Şirkette qayd etilgeni kibi, Aqmescitte yerleşken «Kiyevstar» ofisine silâlı insanlar sürip kirdi ve anda öz donatuvnı qurmağa başladılar.


text:
Qırımtatar milliy Meclisiniñ azaları, Qırım Makemesi yarımadada Meclisniñ faaliyetini yasaq etip, onı ekstremistik kibi tanısa, mahsus fevqulade rejiminde çalışacaq programma boyunca qarar azırladı.
Bu aqta Kiyev şeerinde ötkerilgen matbuat konferentsiya devamında Meclis azası Eskender Bariyev bildirdi, haber ete Qırım.Aqiqat agentligi.
«Şübesiz, Meclis işini toqtatmaycaq. Bu eki afta içinde, biz, eki toplaşuv keçirdik. Meclis azalarınıñ çoqusı işğal etilgen yerde bulunğanları sebebinden, toplaşuvlar onlayn rejiminde keçirilmekte. Bizde bir qaç iş usulı bar, amma olardan bir tanesini seçip aldıq. Qırımtatar milliy Meclisiniñ fevqulade rejiminde çalışacaq qararı azırlandı. Faaliyetniñ konkret usulı, bu ve makeme qararlarına esaslanıp, belgilenecek», - dep ayttı Bariyev.
Onıñ qoşma malümatlarına köre, Mecliste Qırımda yaşağan faallerge yapılğan basqını añlaylar ve «ciddiy areketlerge azırlar».
«Bizim farz etkenimizge köre, repressiyalar olacaq ve Meclisniñ makemesi qırımtatarlarğa qarşı basımnı arttırmaq içün yapılmaqta. Bunı işğal etilgen yerde yaşağan Meclis azaları ve qırımtatarlar yahşı añlay. Onıñ içün, bir de bir qararnı almazdan evel, biz qırımlı işdeşlerimizniñ fikirlerini diñleycekmiz. Bizim tarafımızdan bazı tedbirler tüşünip çıqarılğan. Zanımca, siz eñ yaqın zamanda reaktsiyamız aqqında bilirsiñiz», - dep ayttı Bariyev.
Mart 17 künü, Aqmescitte, yarımadada milliy Meclisniñ faaliyetini yasaq etilmesi boyunca nevbetteki makeme oturışı keçmekte. Bundan evel, Qurultaynıñ Merkeziy İcra Komitetiniñ başı Zair Smedlâyev bildirgeni kibi, Meclis şu işke öz vesiqalarını qoşmağa muracaat etti. Bunıñnen bir sırada oturış devamına, makeme foto ve video levhalarnı yapmağa yasaq etti.
Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskayanıñ teşebbüsi ile açılğan dava vesiqalarını Meclis menfaatını qoruğan advokatları tek mart 7 künü elde etti. Böyleliknen, 600 - den ziyade saifeli malümatlarnen tanış olmaq içün 3 künden az qalğan edi.
Mart 3 künü, Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım Yuqarı Makemesi Meclisniñ qapatılmasınen bağlı davanı muakeme etmege başladı. Birinci oturışta davacılar qırımtatarlarnı temsil etken organnıñ faaliyeti ekstremistik ve qanunsız olğanını isbatlağan işke daa qoşma olaraq vesiqalarnı qullanmağa talap etti. Meclis yolbaşçılarnıñ fikirince, büyük ihtimal makeme prokuraturanıñ talabını qabul eter.
OON birleşken milletler teşkilâtı Rusiye Federatsiyasına Qırımdaki qırımtatar Meclisiniñ qapatılmasına izin bermemege çağırdı. Avropa birligi de öz tarafından qırımtatar milliy Meclisiniñ qapatılmasınen bağlı öz qasevetlerini açıqladı.
Qırım aq-uquq qoruma gruppası Halqara cemaatçılıqlarğa milliy Meclisniñ qapatılmasına izin bermemek muracaatınen bulundı.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
2017 senesi dekabrniñ 18-ndeki vaziyetke köre, Ukrainada ilhaq etilgen Qırım ve Ukrainanıñ kontroli altında olmağan Donbass territoriyalarından devlet içinde mecburen köçken 1 492 125 şahıs resmen qayd etildi. Bunı Ukrainanıñ Poloniyadaki elçiligi, Ukraina İçtimaiy siyaset nazirliginiñ malümatına esaslanıp, bildire.
Ukrainada BMTniñ hümanitar operatsiyaları koordinatorı Nil Uokerniñ malümatına binaen Ukraina, devlet içinde mecburen köçken şahıslarnıñ sayısına köre, dünyada 9-ncı yerde buluna.
Daa evel Ukraina Tış işleri nazirligi, Ukrainağa qarşı tecavuzı ve bu cümleden Qırım ilhaqınıñ neticeleri sebebinden Rusiye ve onıñ eñ yuqarı rehberleri içün «cezalav qaçınılmaz» olğanını beyan etti.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp devletleri oña qarşı bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey.Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
İlhaq etilgen Qırımda qırımatatar faaleri noyabr 25-inde Keriç boğazındaki vaqialardan soñ tutulğan ve tevfiq etilgen ukrain deñizcileri içün mahsulat ve eşya toplanmasını ilân etti.
Qırımtatar milliy areketiniñ faalcisi Nariman Celâl, mahsulat ve eşyanı deñizcilerge Aqmescit SİZOsına ketirilecegini bildirdi.
Celâl zarur olğan şeylerniñ cedvelini derc etti: 44 ölçüsinde papuc, kenef malzemeleri (kenef kâğıtı, sabun, tış fırçı, tış pastası, ustra), kürpeler (pırnıç, qara boğday ve ilâhre), tez pişken laqşa, çay, qave (azır, çekilgen), şeker (sarğılıqlı), kolbas (sarğılıqlı), sebze (qartop, soğan), meyva (alma, banan), ösümlik yağı (küçük şişede), ötmek sarğılıqlı, qoyurtılğan süt, sigaret blokı.
Faalci, noyabr 28-inde çarşenbe künü Aqmescitte Vorovskogo soqağında Rusiye nezareti altındaki Kiyev rayon mahkemesi binası yanında saat 10:30-dan saat 17:00-ğace bulunacağı aqqında bildirdi. O, dostlarınen beraber şahsen özü mahsulat ve eşyanı cıyacağı aqqında ayttı.
Noyabr 27-sinde Rusiye nezareti altındaki Aqmescit Kiyev rayon mahkemesi 24 ukrain deñizcisinden 12-sini tevfiq etti. Andriy Oprısko, Sergiy Tsıbizov, Yuriy Budzılo, Volodımır Tereşçenko, Viktor Bespalçenko, Volodımır Varimez, Mıhaylo Vlasük, Bogdan Golovaş, Sergiy Çulıba, Volodımır Kostışın, Sergiy Popov ve Roman Mokrük apiske alındı.
Aqmescitte Rusiye mahkemesi tevfiq etken ukrain deñizcilerine 6 yılğa qadar apis cezası berile bile.
QMC prokuraturası FSB tutqan ukrain deñizcilerini cenk esiri dep saya.
Ukraina Arbiy deñiz quvetleri bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Qırımdaki Rusiye FSB idaresi bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Ukrainağa ait üç arbiy gemi «Rusiyeniñ devlet sıñırından qanunsız» keçip, Keriç boğazı yolunda «telükeli areketler» yaptı.
Aqşamğa yaqın Rusiye ukrain gemilerini keçirdi, amma birazdan atışlar aqqında belli oldı. Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ malümatına köre, ücüm neticesine altı ukrain arbiyi yaralandı. Rusiyede silâ qullanuvını tasdıqladılar ve üç yaralanğan ukrain deñizcisi aqqında haber ettiler.
Ukraina Yuqarı Radası, noyabr 26-sında aqşam bir sıra vilayette Azaq ve Qara deñizleriniñ içki suvlarında cenk vaziyetini ilân etti.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.
Soñki vaqıtları Azaq deñizi Rusiye uquq qoruyıcıları, birinciden Ukraina limanlarına ketken ve andan kelgen gemilerni tutqan sıñırcıları, tarafından yapılğan provokatsiyalarnıñ yeri oldı.


text:
«Yevrovideniye» adlı halqara yarışınıñ teşkilâtçıları qırımlı ukrain yırcısı Camalanıñ «1944» adlı yırında bozuvlarnı tapmadı. Bu aqta Avropa haber etici birligi Twitterde bildirdi.
Teşkiliy gruppa yırnıñ metinini teşkerip, yarış qaidelerini bozacaq bir şey tapamadı.
Bundan evel, «Yevrovideniye - 2016» yarışınıñ ukrain milliy saylavı yolbaşçısı Natalya Françuk, yır siyasiy hususiyetlerini taşığanınen bağlı izaatlarnı red etti.
«1944» muzıkalı eseri stalin rejimi tarafından qırımtatar halqına qarşı yapılğan repressiyalar aqqındadır. Rusiye Federatsiyasınıñ devlet şurası, Camala «Yevrovideniye - 2016» saylav turını keçken soñ, halqara yarışnıñ teşkilâtçılarına sürgünlik aqqında yırını yarışqa musaade etmemege muracaat etti.
2016 senesi mayıs 10 ve 12 künleri Stokgolm şeerinde mezkür yarışınıñ yarıfinalı, mayıs 14 künü ise finalı keçirilecek.


text:
Bertram Wolf | 450 FollowersTürkçe 7 Sınıf Cevapları معرض الصور
| إطلع على كل التحديثات 96 صور عن türkçe 7 sınıf cevapları
من عند 95 .المستخدمين 7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Özgün Yayınları, 7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları, 7. Sınıf Özgün Yayınları Türkçe Ders Kitabı Cevapları Sayfa 44-45, 7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları 2022, 7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları (2) - Türkçe, 7. Sınıf Özgün Yayınları Türkçe Ders Kitabı Sayfa 10-14-15-16-17, 7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Sayfa Cevapları MEB Yayınları 2.Kitap, 7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 2021-2022, 7. Sınıf Meb Yayınları Türkçe Ders Kitabı Cevapları Sayfa 126-127, 7. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Özgün Yayınları. نقوم بجمع أفضل الصور من مصادر مختلفة نشرها العديد من المستخدمين حول türkçe 7 sınıf cevapları.


text:
Bunı öz Facebook saifesinde «İnformatsionnoye Soprotivleniye» gruppasınıñ yolbaşçısı Dmıtro Tımçuk bildirdi.
Onıñ bergen malümatına köre, al-azırda Ukraina şarqında areket etken terroristlerniñ Rusiye «idarecileri» endi yardım berilecek yollarını tüşüne.
«İşğal etilgen Qırımda yerli «halq imayesi» boyeviklerinden endi 300 insandan ibaret olğan otrâdlar teşkil etildi. Olar Donbassqa yol almağa azırlar»,– dep yaza Tımçuk.
O şunı da qayd ete ki, Rusiye sıñır yanındaki rayonlarında, Donetsk vilâyetiniñ qarşısında, silâlı boyevikler ile 50 yük maşınadan ibaret olğan avtokolonnalar teşkil etildi.
«Lugansk terroristleri Rusiye idarecilerinden yardımğa «kavkazlarnı» yollaycağı aqqında vadelerni alğandır», – dep yazdı Tımçuk.
Al-azırda, dedi o, ukrain askerleri işbu insanlarnıñ Ukrainağa kirüviniñ ögüni almağa tırışa.


text:
Keçken künü Qırımda sekiz koronavirus hastası öldi. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye sağlıq nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«Qırım Cumhuritende yañı koronavirus yuqunçı vaziyetiniñ er künlik monitoring malümatına köre, 1638 insan (covid) ambulator tedaviylevde buluna, 1349 kişi (covid ve pnevmoniya) hastahanede yata», – dep bildirile haberde.
Umumen pandemiya vaqtında Qırımda 49 311 kişi yañı koronavirus yuqunçına oğradı, 43 990 tedaviylengen hastahaneden çıqarıldı.
Tünevin Qırımda 316 koronavirus hastası qayd etildi.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskayayarımadada koronavirus hastalarınıñ sayısı arta, dep bildirgen edi.
Qırımnıñ sağlıq naziri Aleksandr Ostapenkonıñ malümatına köre, Qırımnıñ tibbiy müessiselerinde 2 810 hasta yeri bar. Keçken afta 585 koronavirus hastası hastahanege alındı, Qırımda 224 hastanıñ alı ağır ve pek ağır.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov yarımadada yañı lockdown ilân etilmesi mümkün, dep qorqa.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
COVID-19 koronavirus yuqunçı
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya bildirgeni kibi, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa Qırım kirişi açıq.
«Vatandaş Çubarovnı bekleymiz – bizge kelsin. Qırımda taqiqat organları onı endi bekley», – dep yazdı o Facebookta.
Bundan da ğayrı, Poklonskaya dey ki, yarımada uquq qoruyıcı organları Qırım qamaçavınıñ iştirakçi ve faallerine nisbeten de «çalışa»: «Qanuniyetni er keske nisbeten bozğan vatandaşlardır».
Onıñ sözlerine köre, elektrika tiremeleriniñ patlavı, Qırım ile memuriy sıñırda aydavcılardan aqça talap etilmesi boyunca da teşkerüvler keçirile
«Bazı meseleler boyunca cinaiy işler açıldı. Diger işler boyunca ilk taqiqat tedbirleri keçirile», – dey Poklonskaya.
Qırım.Aqiqatqa belli olğanı kibi, Çubarovğa Qırım kirişi açıq olğanı aqqında resmiy vesiqa şimdilik yoq.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı Refat Çubarov oktâbr 28 künü öz Facebook saifesinde Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ qararını aşkâr etti. Qararda Meclis başınıñ ğıyabiy apisi aqqında söz kete.
Evel Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya bildirgeni kibi, Qırımda rusiyeli FSB idaresiniñ taqiqat komiteti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı cinaiy işni açqan eken. Onıñ sözlerine köre, cinaiy işni devletniñ topraq bütünliginiñ bozuluvına çağıruvlar iyun açtılar.
Evel Çubarovğa Rusiye territoriyasına ve onıñ tarafından işğal etilgen Qırımğa kirişni 5 yılğa yasaq ettiler.


text:
Qırım Yuqarı Şurasınıñ rusiyeli prezidiumı, ukrain faali Volodımır Baluhnıñ ev tevqifini apis müddetine saymaq prokuratura apellâtsiyasını qabul etti. Mahkeme, Baluh SİZOda keçirgen künlerni bir yarım kün dep saymaqtan vazgeçti, dep bildire Qırım uquq qoruyıcı gruppası.
Uquq qoruyıcılar qayd etti ki, Rusiye prokuraturası Baluhnıñ apis müddetini başqadan saymağa muracaat etti, ve bunıñ içün cinaiy davanı yañı mahkeme azalarınen yañı apellâtsiya baqıluvına yollamağa rica etti.
“Mahkemeci Lübov Dâçenko, advokatlarnıñ aytqanına köre, Rusiye qanunlarına zıt kelgen ve iç beklenilmegen qararnı ilân etti. O faalciniñ vaziyetini qıyınlaştırmağa qarar aldı, demek ki, onıñ SİZOda keçirgen müddetini bir künni bir yarım kün saymaqtan vazğeçmek qarar berdi. Mahkemeci bir künni bir kün kibi saymağa qarar aldı, böylece, koloniyada bulunuv müddeti uzatıla. Bundan ğayrı, mahkemeci davanı , prokuror muracaat etkeni kibi apellâtsiyağa yollamazdan qarar berdi”, - denile beyanatta.
Qırım uquq qoruyıcı gruppası hatırlattı ki, Rusiye CK-niñ 72-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına köre, adamnıñ SİZOda tutılması tevqif müddetine bir kün yerine bir yarım kun kibi sayıla.
“Volodımır Baluh mahkeme oturışında video vastası ile iştirak etti. Uquq qoruyıcılr aytqanına köre, sıfatı yorğun edi ve, elbette ki, mahkeme qararına açuvı çıqtı. Bu qararnıñ temeli, advokat mahkere qarını vesiqalarını alsa, belli olacaq”, - dedi uquq qoruyıcılar.
Qırım uquq qoruyıcı gruppasınıñ başı Olga Skrıpnik bu mahkeme qararını qanunsız saya.
Qırım.Aqiqat Volodımır Baluhnıñ advokatınıñ tefsirlerini almağa tırışa.
Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi ukrain faali Volodımır Baluhnıñ imayesine cezası müddetiniñ ğayrıdan baqıluv muracaatını red etti. Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Volodımır Baluhnı 4 yıl ve 11 ay umumiy rejim koloniyasında qalmasına ve 10 biñ ruble (tahminen 4 biñ ğrıvnâ) para cezasını ödemesine üküm etti. Faal eki cinaiy iş boyunca tevqif etildi.
2018 senesi martnıñ 19-nda Volodımır Baluh açlıqqa başlağan edi. Bir aydan ziyade bir şey aşamağan Baluh Arhiyepiskop Klimentnidiñlep, kisel içmege, peksimet aşamağa razı olğan edi. Daa soñra mahküm etilgen ukrain faali açlıqnı vaqtınca toqtatmağa qarar aldı.
Advokatlarnıñ malümatına köre, 200 künden çoq açlıq tutqan Baluhnıñ ülser ve pankreatit şübesi peyda oldı.
FSB, Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabrniñ 8-nde tuttı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. Onıñ evinde Ukraina bayrağı bar edi.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Volodımır Baluhnı siyasiy mabüs olaraq tanıdı. Aq qorçalayıcılarnıñ fikirince, faalni taqip etüv sebebi evinde tiklegen «Sema Yüzü Qaramanları soq., 18» levhası olğan.


text:
2019 senesiniñ birinci yarımyılında Rusiye, 44 898 ukrainge vatandaşlıqnı berdi. Bu aqta Ruisye İç İşler Nazirliginiñ statistikası bildire.
Aynı müddet devamında Rusiye İİN, bildirilgeni kibi, 30 772 ukrainge yaşama izinini berdi, daa 29 biñden çoq ukrain muvaqqat yaşama izinini aldı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Hatırlatamız ki, bundan evel Rusiye prezidenti Vladimir Putin, qolaylaştırılğan protsedura boyunca Rusiye vatandaşlığını ala bilecek ukrain grajdanlarnıñ cedvelini keñleştirdi. Putinniñ bu fermanı iyül 17-sinde Rusiye uquq malümatınıñ resmiy internet-portalında derc etilgen edi.
Aprel 24-ünde Putin, Ukrainanıñ, Rusiye desteklegen boyevikler tarafından işğal etilgen, şarqiy rayonlarında yaşağan adamlarğa qolaylaştırılğan protseduranen vatandaşlıqnı almağa imkân bergen fermannı imzaladı.


text:
Qırımnıñ Nikita qasabasında vaqtınca qurulğan inşaatlarn yıqıp başladılar. Qırım akimiyeti bildire ki, mında em inşaat saipleri, em de Qırım Nazirler Şurasınıñ reis muavini Ruslan Balbek iştirak ettiler.
Qırım ükümetiniñ matbuat hızmeti bildire ki, adamlar «akimiyet ile dialog qurıp, eskiden berilgen boş vadeler yerine başqa teklifler alıp, bu qararnı qabul ettiler».
«Adamlarnıñ akimiyet ile dialogı ve topraq munasebetlerinde olğan deñişmelerniñ birinci neticeleri körüne», – dep ayttı Ruslan Balbek.
Onıñ qayd etkenine köre, doquz yıl devamında ilk sefer zapt etilgen topraqlarda adamlar qanunsız inşaatlarnı kendileri yıqalar.
Ruslan Balbek zapt etilgen topraq damartılarında vatandaşlarnıñ bazası ile iş boyunca yerli şuralarnıñ vekilleri ile birinci seminarda iştirak etken edi.
«Baş nazirniñ muavini» bildirdi ki, «Krımsvâz» azırlağan baza «14 yıl devamında (2000 senesinden itibaren) Aqmescit, Aqmescit rayonı, Sudaq, Yalta, Aluşta ve Kezlevde topraqnı zapt etken vatandaşlar aqqında malümatnı toplaycaq».


text:
Türkiya prezidenti Rejep Tayıp Erdoğan Reseyge memlekettik saparmen barmaq. Kreml' türik basşısın kütip alu dayındığında ekenin Putinniñ baspasöz hatşısı Dmitriy Peskov mälimdedi.
Kreml' ökiliniñ aytuınşa Türkiya prezidentiniñ kezekti Resey saparı eki el arasında diplomatiyalıq qatınas ornatqannan bergi eñ auqımdı memlekettik sapar bolğalı otır. Erdoğanmen birge türik ükimetiniñ birqatar joğarı jetekşileri de reseylik äriptesterimen keñeytilgen otırısqa qatısadı.
Aldın ala berilgen mälimetke qarağanda taraptar bwl jolı aymaqtıñ jäne jahandıq qauipsizdik pen twraqtılıq mäselesinen tartıp, energetika, sauda-ekonomika salalarındağı ıntımaqtastıq turalı keñinen talqılaydı. Putin men Erdoğan arasındağı kezdesude qazirgi özekti geosayasi mäselelerde qamtılatının mälimdegen.
Türik jäne orıs basşıları arasındağı kezdesude Süriya men Auğanstan mäselesi de mañızdı kün tärtipke qoyıları sözssiz. Sebebi, Süriyada Resey küşine süyengen Başar Asad rejimi Türkiya ıqpalındağı Idlibge äue şabuıldarın küşeytude.
Al, Auğanstanda Türkiyanıñ äskeri küşteri Kabul äuejayın küzetip twr, säykesinşe auğan jerindegi mañızdı qatısuşılardıñ biri retinde Ortalıq Aziyağa da özindik ıqpalı arta tüsude. Bwl bağıtta Resey özi ıqpal etip otırğan Orta Aziyadağı jaña oyınşımen keybir mäselelerdi talqılauına tura keledi. Demek, türik basşısınıñ kezekti saparı Orta Aziya elderiniñ de nazarında boladı.


text:
Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksenov Qırım işğalinden soñ mayıs 1 künü yañı mündericege saip olğanını bildirdi.
«Yüz yıldır bu bayram içtimaiy adaletlik oğrunda küreş timsali altında keçe. Memleketimizde Mayısnıñ biri nice yıllar devamında halqlarnıñ birlik ve dostluq numayışı edi. Qırımnıñ Rusiyege qoşuluvından soñ bu adetlerniñ yañı mündericesi peyda oldı», – dedi o.
Aksenovnıñ sözlerine köre, Qırımnıñ içtimaiy saasınıñ inkişafı «Cumhuriyet Nazirler şurası içün şübesiz bir prioritettir». Bu saada bir yıl içinde emiyetli müsbet deñişüvler yüz berdi, – dedi o.
«Rusiye Federatsiyası – içtimaiy devlettir, siyaseti lâyıq yaşayış ve memleket vatandaşlarınıñ inkişafını temin etmektedir. Rusiye prezidenti ve ükümeti faaliyetiniñ negizinde aynı şu maqsatlar tura», – dey Aksenov.
Qırımda mayıs 1 künü, Halqara emekdar Kününi qayd eteler.


text:
Avropa Birligi kelecek afta, Ukrainanıñ territorial bütünligi telükede olğanından sebep qabul etilgen sanktsiyalarını devam ettirmege niyetli. Bunı Radio Svoboda muhbiri haber ete.
«Avropa Birligi, Ukrainanıñ territorial bütünligine telükeli olğan Ukrainalı ve Rusiyeli 150 şahıs ve 37 teşkilâtqa qarşı sanktsiyalarını uzatacaq» - öz Twitterde yazdı o.
2014 senesi Rusiye Qırımnı zapt etkeni, ve sonar Donbasstaki vaziyetni kerginleştirgeni sebebinden Ğarp oña qarşı bir qaç qısımnen bir sıra sanktsiyalar qabul etti. Olar birey ve tüzel kişilerge, Donbassta ve Qırımdaki ayrımcılar sıralardan şahıs ve müessiselerige qarşı alındı. Bundan da ğayrı Rus iqtisadiyatınıñ bazı saaları da yaptırımlarğa oğradı.
Kreml Donbassta ayırılmcılarğa destek bergenini inkâr ete, ve cenk ketken yerlerde sadece Rusiyeli «göñülliler» bulunğanlarını ayta, ve Halqara uquqa baqmadan Qırım işğalini «qanuniy» dep saya.


text:
Bügin, 21 qañtar keşte, Dimaş Qwdaybergenovtıñ "Ge shou" (Änşi) telejobasındağı tüsirilimi qıtaylıq telearnalarda taratılısımen, külli qıtay jwrtşılığın dür silkindirdi.
"The Qazaq Times" saytında tanıstırılıp ötken, Qıtaydağı "Änşi" jobasına qatısıp jatqan jerlesimiz, alğaşqı teletüsirilimi taratılısımen, külli qıtay jwrtşılığınıñ küşti añısın qozğap, bir keşte milliardqa tanımal jwldızğa aynaldı. Qıtaydıñ aqparat qwraldarı men äleumettik jelileriniñ eñ bastı taqırıbı Dimaş Qwdaybergenovtıñ ğajap dauısı boldı.
Qıtay äleumettik jelilerindegi Dimaşqa tañqala alqağan pikirlerdi tauısıp aytu mümkin emes, mısal retinde Li Jyanşı attı qıtaylıqtıñ äleumettik jeli paraqşasındağı mına bir pikirin bere keteyik:
"Qıtay biıl, "Änşi" telejobasın jasap, Qazaqstannan Dimaş degen änşini aldırdı da, bizdiñ "men" degen önerpazdarımızdıñ "karaoke änşileri" ekenin bayqatıp aldıq. Olar endi karaokeden şığa almastay boldı, olardıñ köñiline öşpes daq tüsti".
Bwdan basqa "Dimaştıñ qasında bizdikiler toydıñ änşisi eken ğoy" degen pikirlerdi de körzimiz şaldı. Til, közden saqtasın! Är qadamıñ sätti bolğay! Jaraysıñ Dimaş!
"The Qazaq Times"


text:
Fevralniñ 24-nden berli Ukrainada cenk vaqtında 7000-den çoq Rusiye arbiyi elâk oldı, dep haber ete The New York Times Amerika istihbaratınıñ «gizli malümatına» esaslanıp. Bu 20 yıl devamında Iraq ve Afğanistanda öldürilgen Amerika askerleriniñ sayısından daa çoq.
NYT malümatına köre, 14 biñden 21 biñge qadar Rusiye askeri yaralandı. Rusiye tarafından cenkte 150 biñden çoq asker iştirak ete.
Bu malümatnıñ tam olmaması mümkün: neşir menbalarınıñ bildirgenine köre, olar kütleviy haber vastalarınıñ malümatı, resmiy taraflarnıñ raqamları, yoldaş resimleri ve Rusiye ordu ateşleriniñ videolarına esaslana.
NYT Pentagondaki gizli menbalarınıñ fikirince, artqan ölü sayısı Rusiye ordusınıñ küçüne tesir ete bile.
Rusiye Mudafaa nazirligi Rusiye ordusından vefat etkenlernen bağlı malümatnı tek bir kere, martnıñ 2-nde, seslendirdi. Müessise malümatına köre, Ukrainada 498 Rusiye arbiyi elâk oldı, daa 1597 kişi yaralandı.
Ukraina akimiyetiniñ fikirince, Rusiye ordusından daa çoq insan elâk oldı ve olarnıñ sayısı 13,8 biñ ola bile. Bu raqamda yaralanğan ve esir alınğanlar barmı aytılmay. Ukraina akimiyeti cenk vaqtında elâk olğan dört Rusiye generalı aqqında da bildire. Rusiye bu malümatnı tasdıqlamamdı.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy da Rusiye ordusı silâlı ücümini başlatqanından berli memleketniñ silâlı quvetleriniñ ğayıplarını seslendirdi. Onıñ aytqanına köre, fevralniñ 24-nden berdi 1300 Ukraina arbiyi elâk oldı.
Zıddiyet taraflarınıñ resmiy vekilleri bergen malümat ne qadar doğru olğanını teşkermek imkânsız ola.
Ukrainağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Mesken rayonlarğa top, çoqlu ateş sistemaları ve ballistik raketalar vastasınen ateş açıla. Rusiye ordusınıñ zırhlı tehnikası Kyiv ve Rusiye sıñırına yaqın bir qaç vilâyet merkezini sarıp almağa tırışa.
Rusiye Ukrainağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qazaqstanda koronavirus jwqqandar qatarı qayta arta bastadı. Ölim körsetkişi de azaymay twr. Säuir aynıñ alğaşqı eki aptasında tirkelgen jağdaylar sanı twtas naurız ayınıñ esebine para-par.
Densaulıq saqtau ministrliginiñ resmi mälimetinşe, elde 14 säuir koronavirus jwqqan 2641 adam, al 13-i küni koronavirus pnevmoniyasına şaldıqqan 85 adam tirkeldi. Qazir elde 36 mıñnan asa adam (U07.1 nemese KVI+ boyınşa 35 941, U07.2 nemese KVI- boyınşa 495) auırıp jatır.
#U07.1 PTR testi arqılı koronavirus jwqqanı rastalğan nauqastardıñ jartısına juığı Almatı qalası (657) men astanada (650) tirkeldi. Odan keyingi qatarda eñ köbi – Almatı oblısı (220), Qarağandı (202), BQO (117), Atırau (113), Şımkent (111), Aqtöbe (109) oblıstarında. Ötken täulikte aurudan ayıqqan 2002 adam üyine jiberilgen. Bwdan özge seysenbi jiını 20 adam qaytıs bolğan.
#U07.2 13 säuir aqparatı bir täulikke keşigip beriletin koronavirus pnevmoniyasına şaldıqqan 85 nauqas esepke alındı. Vedomstvo dereginşe, Almatı (23), Jambıl (10), Aqtöbe (9), ŞQO (7) oblıstarı men astanada (6) köptep tirkelgen. Sonımen qosa, 84 adam ayığıp şıqqan, ökiniştisi 5 adam köz jwmğan.
#Jalpı DenMin-niñ resmi mälimetinşe, emdelip jatqan 36 436 nauqastıñ 12 mıñı auruhanada, 24 mıñğa juığı ambulatorlıq baqılauda. Ahualı naşar 591 nauqastıñ jağdayı qiın, ondağı 172 adamnıñ häli öte auır. Bwdan özge 127 sırqat ökpeni jasandı jeldetu apparatımen tınıstap jatır.
Osılayşa äzirge virustıñ taralu qateri jağınan Qostanay men Türkistan oblıstarı «jasıl aymaqta». ŞQO, Qızılorda jäne Pavlodar, Mañğıtau, Jambıl, Mañğıstau, Soltüstik Qazaqstan oblıstarı «sarı», al Atırau, BQO, Aqtöbe, Aqmola, Almatı, Qarağandı oblıstarı, Almatı, Şımkent qalaları men astana «qızıl aymaqta» twr.
Ükimet müşeleriniñ mälimetinşe, genomdıq zertteu nätijesinde eldiñ basım böliginen virustıñ braziliyalıq, britandıq jäne oñtüstikafrikalıq ştamdarı anıqtalğan.
Elde qañtar ayınıñ ekinşi jäne aqpan ayınıñ alğaşqı jartısında nauqastar qatarı kürt köbeygen. Aqpan ayınıñ ekinşi jartısında birşama kemigen edi, dese de naurızda qayta arttı. Qazir täuligine 2 mıñ sırqat jäne 20 şaqtı ölim jağdayı tirkelip jatır. Säuir ayınıñ alğaşqı jartısında tabılğan keyster sanı – 33 mıñğa tayau sırqat jäne 281 ölim jağdayı. Bwl twtas naurız ayınıñ esebimen şamalas. Jalpı köktem tuğalı 67,5 mıñnan asa (KVI+ 65 mıñ, KVI- 2 mıñ) nauqas anıqtaldı, 647 adam (KVI+ 534, KVI- 113) ömirden qayttı.
Bıltır 13 naurızdan beri COVID-19 infekciyasın jwqtırğandar qatarı 278 mıñğa, 1 tamızdan bılayğı koronavirus pnevmoniyası 51 mıñğa jetken. DDSW derekqorı men Wlttıq statistikada Qazaqstanda auırğandar sanı 330 mıñnan asqan. Degenmen Ükimet koronavirus pen onıñ pnevmoniyasın eki bölek esepteydi.
Pandemiya bastalğalı jalpı virus jwqqandardıñ 5,6 mıñı (KVI+ / U07.1 – 3306, KVI- / U07.2 – 741, ilespe aurulardan – 1619) qaytıs bolğan. Alayda Qazaqstan biligi boyınan koronavirus tabılsa da, basqa aurulardıñ sebebinen qaytıs boldı delingenderdi jalpı statistikağa engizbeydi. Bwğan qarsı sarapşılardıñ sözine qarağanda, koronavirustıñ janama äserinen qaytqandardıñ jartısınan astamınıñ sebebi qan aynalımı jüyesiniñ auruları bolğandıqtan, oğan infekciya dert qozdıruşı faktor retinde ölimge äkep soqtırğan. Eskerer jayt, ministrlik 2020 jılı KVI- statistikasın esepke almas bwrın jıldağıdan üş esege ösken pnevmoniyanıñ 256 mıñ jağdayınan (bıltırğı qañtar-şilde aralığındağı) koronavirustıq türin anıqtap-zertteuden bas tartqan. Mamandar osı keysterdi ob'ektivti türde zerdelegende şınayı esep qazirgiden äldeqayda köp bolar edi dep esepteydi. Demek joğarıdağı san da naqtı bolmauı mümkin.
Qazaqstan virus taraluı boyınşa älemde Worldometers derekqorı, Djons Hopkins universiteti jäne DDSW tizimindegi 221 el men aymaqtıñ arasında 49-orında twr.
Ükimettiñ soñğı deregine qarağanda, Qazaqstanda 505 mıñ adam koronavirusqa qarsı reseylik «Sputnik V» vakcinasınıñ alğaşqı dozasın alğan.


text:
Salı künü, dekabrniñ 26-sında Qırımda yağmurlar yağacaq, saniyede 17 metrge qadar küçlü yel beklenile. Bunı yarımadanıñ Gidrometeomerkezi bildire.
Qırım sinoptikleri bergen malümatqa köre, Aqmescitte bulutlı ava, bazıda yağmurlar beklenile. Cenübiy yel 7-12 m/s. Kündüz ava arareti +7...+9 derecede.
Aqyarda bulutlı, Gece ve kündüz yağmur yağacaq. Cenüp-şarqiy yel 7-12 m/s. Kündüz ava arareti +7...+9 derecede.
Qırımnıñ cenübiy yalısında bulutlılıq. Bazı yerlerde qısqa yağmurlar. Cenübiy yel 7-12 m/s, kündüz kimer yerlerde 17 m/s qadar. Kündüz ava arareti +8...+10 derecede.
Keriçte deñişici bulutlılıq, biraz yağmur yağacaq. Cenüp-şarqiy yel 5-10 m/s. Kündüz ava arareti +7...+9 derecede.


text:
Ekspertler deyler ki, Qırımnıñ «vatandaşlıq» qamaçavınıñ iştirakçileri talapları boyunca neticelerni körmege isteseler, aktsiyaları devamlı olmalı.
«Malnıñ ketirilmesi içün nasıldır bir «boz portal» açılsa, ya da faallerniñ qamaçavnı soñuna qadar alıp barmaq içün sabırı yetmese, onı başlamağa da kerekmey. Qışqa dayanıp olsalar, o vaqıt Qırım öz-özüni aşatıp olamaycağı körünecek. Qırımlılarnıñ açuvı birden artar», – dey Qırım tarihçısı, Milliy hatıra ukrain institutınıñ hadimi Sergey Gromenko Kiyevde sentâbr 24 künü.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti böyle areketlerni takbih ete, amma yarımada sakinleri erzaq qamaçavınıñ aqibetlerini duymaz, dep tüşüne.


text:
Söyälgä qarşı çara bar
Sälamät bulıyq-49/2022
- Cılımsa su
Ägär ayağığızğa yäisä barmağığızğa söyäl çıqsa, 20 minut buyı cılı su êçendä totığız. Şunnan soñ ciñelçä ışqıp yomşağan söyälne qubara alasız. Bu ısulnı atnada 2-3 tapqır qabatlağız.
2. Aq serkä häm suğan qatnaşması
Anı äzerläw öçen kiräkle äyberlär:
- yartı stakan aq serkä
- 1 danä suğan
- 1 pıyala banka
- mamıq
- streyç plyenka
Äzerläneşe:
Pıyala banka êçenä suğannı turap tutırabız häm östenä aq serkäne salabız. Qatnaşmanı östen qaplap 8 säğat’ tönätäbez. Bilgelängän waqıt ütkännän soñ mamıq kisägen älege qatnaşmağa manıp alabız.
Bigräk tä söyälneñ tiräsen bu mamıq belän sörtegez häm şunnan soñ anı östenä quyıp streyç belän äyländerep alığız. Monı 10 kön buyı qabatlağız.
3.Alma serkäse
4 aş qaşığı alma serkäsen 4 stakan suğa salıp bolğatığız. Söyälle urınnı bu qatnaşmada 20 minut totığız. Şunnan soñ söyälne ışqıp alırğa bula.
4. Sarımsaqlı zäytün mayı
Anı äzerläw öçen kiräkle äyberlär :
- 3 teş sarımsaq
- 2 aş qaşığı zäytün mayı
- streyç plyenka
- mamıq
Äzerläneşe:
Ber sawıt êçendä sarımsaqlarnı yaxşılap izegez. Alarnı zäytün mayı belän quşığız. Älege qatnaşma belän başta söyälle urınnı çistartığız. Annarı mamıqqa tiderep anı söyälgä quyığız da streyç belän çolğağız. Monı 1 atna buyı qabatlağız.
5.Kastor mayı
5 aş qaşığı kastor mayın 1 litr suğa salıp bolğatığız. Söyälle urınnı älege qatnaşmağa tığıp torığız.
6.Pomidor qabıqları
Anı äzerläw öçen kiräkle äyberlär:
- Ber zur pomidor
- Bint
Äzerläneşe:
Pomidor qabıqların söyäl östenä quyığız häm töşmäsen öçen bint belän bäylägez.
7.Êpsom tozı
Ber kasä cılımsa su êçenä 2-3 qaşıq êpsom tozı salığız. Söyälne älege suğa tığıp torıp yomşatırğa mömkin.
8.Ananas qabıqları
Anı äzerläw öçen kiräkle äyberlär:
- 1 keçkenä ananas
- streyç plyenka
Äzerläneşe:
Ananasnıñ qabığın ärçep alğannan soñ qabıqnı êçke sarı yağı belän söyäl östenä quyıp torığız. Kimendä 7 kön buyı bu ısulnı qabatlağız.
9.Çäy ağaçı mayı
Cılımsa su salınğan sawıt êçenä 2-3 tamçı çäy ağaçı mayı tamızığız. Tiregezneñ yomşarıp söyälneñ qubuın toyğanğa qadär däwam itegez. Çäy ağaçı mayı bik êffektiv, köçle may. Şuña kürä prośedura 15 minuttan artmasın. Şunnan soñ cılımsa su belän çayqatığız.
10. Romaşqa suı
Anı äzerläw öçen kiräkle äyberlär:
- 1 litr su
- Romaşka çäye yäisä kipterelgän romaşka
Äzerläneşe:
Yaqınça 1 litr sunıñ êçenä kipkän romaşka yäisä romaşka çäyen salığız. Qatnaşmanıñ beraz tönätelüen kötegez. Här kön 30 minut tiräse ayaqlarığıznı älege suda totığız.
11. Banan qabığı
Banan qabığın söyäl östenä quyıp totığız.
12. İncir ısulı
Yäşel, citeşep citmägän incirneñ suı qullar häm ayaqlardağı söyäl öçen näticäle çişeleş yulı. Däwalaw öçen yäşel incirlärneñ suın sığıp köndä 3 tapqır söyälle urınğa sörtergä kiräk.
13. Limon
Söyälle urınğa limon suı sörtegez häm kibüen kötep torığız. Monı kön sayın kimendä 3 tapqır yasaw kiräk.
Al’ternativa bularaq ber aş qaşığı limon suına ike danä qanäfer salığız häm 15 minut kötep torığız. Şunnan soñ qanäferlärne alığız häm limon suın söyälle urınğa sörtegez. Kipkänçe kötegez häm qabat sörtegez. Bu ısulnı köndä berniçä tapqır qabatlağız.
14. Sarımsaq
Söyälle urınğa ber teş sarımsaqnı sörtegez.
Tağın ber yulı - ike teş sarımsaqnı izegez häm beraz serkä östägez. Annarı bu qatnaşmanı söyälle urınğa sörtegez. Östenä mamıq quyıp bant belän berketegez. 2-3 säğat’tän soñ bantnı alıp, däwalağan urınnı çistartığız. Berniçä atna buyı här kön monı qabatlağız.
15. Qamır köpşäkländerüçe häm limon
Ber qapnıñ êçenä cılı su häm 2 aş qaşığı limon suyı salığız. Söyälle urınnı bu qatnaşma êçendä 2 minut totqannan soñ köpşäkländerüçene dä östägez. Şunnan soñ söyälle urınnı tağın 5-10 minut qatnaşmada totığız. Annarı söyällärne ışqıp quptarığız.
Tabib Mäxmät Uçar äzerlägän kiñäşlär


text:
Strasburgda Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev Rusiyeniñ muhalif Halq serbestligi firqasınıñ yetekçisi Mihail Kasyanov ile körüşti, o, milliy liderni Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ Ukrainağa qaytarılacağına işandırdı.
Bunı vekâletliniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Kasânov Boris Nemtsovnıñ hatırasına bağışlanğan Avropa Şurasınıñ Parlament Assambleyasınıñ toplaşuvında iştirak etti. Beyanatta bildirilgeni kibi, Kasyanov Rusiyede siyasiy ve iqtisadiy vaziyetniñ beterleşmesini qayd etti.
«Qırım eñ soñunda azat etilip, Ukrainağa qaytarılacağında emin oluñız», – dep bildire Kasyanovnıñ sözlerini Cemilevniñ matbuat hızmeti.
Evel Rusiye muhalifi qırımtatarlarnıñ BMT beyannamesine köre yarımadanıñ özüni belgilev aqqı aqqında meseleni kötermege imkânı bar olğanını qayd etken edi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
12 NİYET ALMAĞA ER ORAZA KÜNÜ İÇÜN FARZ MI? | RAMAZAN NEFESI
Bilemiz ki, bir ibadet qabul olması içün 2 şartqa uymağa kerektir: ihlâs (yani Allah rizası içün samimiy bir niyet) ve doğrulıqtır (yani şeriat tarafından Quran Kerimge ya da Peyğamberimizniñ (aleyhi-s-selâm) sezüne kelişkeni, munasip olğanı). İşte 1 şart köremiz ki niyetke bağlı. Demek ki niyet Ramazan ayında oraza tutmağa elbetteki farztır. Amma sual peyda ola: oraza ayı er bir musulman taqvimine köre 29 ya da 30 künden ibarettir. Er kün içün mi niyet almağa kerek ayrı ya da toplam bir niyet Ramazanda orazanı tutmağa yeterlidir? Eñ doğrusı er bir kün içün teimçikke turıp niyetni yeñiletmek zira ResulüLLah (sallâ-LLahu aleyhi ve-s-sellâm) ayttı…


text:
Oleg Lundström
Oleg Leonidoviç Lundström yäki Oleg Lundstrem (Urısça: Oлer ЛeoHидoBич ЛyHдcTpeM; 2 aprel 1916- 14 oktäber 2005) - SSRB häm Räsäy kompozitorı, cazmen (jazzman), orkestr nigezläwçese häm citäkçese, dirijör.
RSFSRnıñ xalıq artistı (1984).
Qazandağı Lundstrem orkestrınıñ eşçänlege tatar sänğätenä zur öleş kertä.
Lundstrem orkestrı dönyada iñ ozaq eşläwçe orkestr bulıp tanılğan, şunı Ginnes rekordlar kitabında taswirlanğan.
Tärcemäi xäleYзrәpTү
Däw ätiseneñ ätise Frans Lundström Şvetsiädän Räsäygä küçenä häm Baykal artı töbägendä urman xucalığın citäkli.
Ätise Leonid - gimnaziä uqıtuçısı, 1921 yılda Yıraq Könçığış cömhüriäteneñ mädäni bülegen citäkli. 1921 yılda Könçığış Qıtay Timer Yulı şirkätendä uqıtuçı bulıp eşli başlıy häm Xärbin şähärenä küçä.
1932 yılda Oleg Lundstrem Xärbin politexnik istitutına kerä, ä 1935 yılda skripka klassı buyınça muzıkal' texnikumnı tämamlıy.
1934 yılda Oleg Lundstrem Qıtaynıñ Xärbin şähärendä Caz muzıkası kamera däwlät orkestrın oyıştıra. 1947 yılda orkestr tulı sostavında, ğailäläre belän Şanxay şähärennän SSRBğa, Qazanğa küçenä. Lundstrem orkestrı näq Qazannı saylıy, çönki monda konservatoriäse häm bay mädäni tormışı bula. Muzıkantlarğa Qazanda torırğa röxsät itelä.
Lundstrem orkestrı Ğabdulla Tuqay isemendäge Tatar däwlät filarmoniäse belän xezmättäşlek itä, bu waqıtta filarmoniäneñ citäkçese Aleksandr Klüçarev caz orkestrına bik bulışa häm ezärlekläwdän qotqara.
Klüçarev täqdime buyınça O. Lundstrem tatar xalıq cırlarınıñ caz yuramaların icat itä.
1950 yılda Lundstrem caz orkestrı tatar kompozitorlarınıñ pyesaların cazça eşkärtä, häm bu variantlar tağı dan qazana, tatar muzıkal' sänğätenä zur öleş kertä.
1950 yılda Lundstrem orkestrı (big-bend) Mäskäwgä kitärgä röxsät ala, Qazanda qalğan muzıkantlar yaña djaz orkestrın nigezli.
1954-1956 yıllarda Qazan Zur Drama teatrınıñ muzıka bülege mödire häm dirijöre.
1956 yıldan Mäskäwdä Jazz muzíkasınıñ däwlät kamer orkestrı dirijöre. San-Marino xalıqara fännär akademiseneñ şäräfle fän doktorı (1993). Simfonik orkestr öçen äsärlär, caz kompozitsiälär avtorı.
2005 yılda Mäskäw yanındağı daçada ülä.
XäterYзrәpTү
2017 yılda Qazannıñ İdel buyı rayonındağı Primawera bistäsendäge uramğa iseme birelde.
SıltamalarYзrәpTү
- OфициaлbHый caйT opkecTpa Oлera ЛyHдcTpeMa
- http://history-kazan.ru/15332-vas-priglashaet-dzhazovaya-kazan Qazan tarixi xikäyäläre. Caz Qazanı
- http://www.lundstrem-jazz.ru/press/press_15.php 2016 eлHың 4 MapT kөHeHдә apxиBлaHraH. Oлer ЛyHдcTpeM. "ИHжeHep, cBиxHyBшийcя Ha джaзe"


text:
Keçken afta Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından yaqalnğan Qırım blogeri Zair Akadırovnı «dünki kün» boyunca sorğuğa çağırdılar. Bunı o Facebookta yazdı.
«Bugün, yanvar 22-de, saba saat sekizlerde evime politsiya hadimleri keldi. Bu vaqıtta evde degil edim. Aqmescitniñ Demiryol rayonı prokuraturasına çağırılğanımnı tuvğanlarıma bildirdiler. Sebebini añlatmadılar. Politsiya hadimleri «celpnameni» qaldırıp kettiler. Vesiqada qayd etilgeni kibi, meni (!) yanvar 21 künü saat 11:30 Demiryol rayonınıñ prokurorı L.Kardaş çağıra», – qayd ete Zair Akadırov.
O şunı da qayd etti ki, celpnamede «prokurornıñ çağıruvından saqlanuv içün memuriy mesüliyet belgilene».
«Meraqlı eken: prokuraturağa keçken vaqıtta çağırmaq», – yazdı Zair Akadırov.
Yanvar 15 künü Qırım Yuqarı mahkemesiniñ binası yanında, «fevral 26 işi» boyunca mahkeme toplaşuvınıñ başlanmasını beklegen qırımtatar jurnalisti Zair Akadırovnı yaqaladılar. Zair Akadırovnı onıñ zenaat faaliyeti aqqında soraştırdı ve bir saat devam etken sorğudan soñ azat ettiler. Bunıñ ile, jurnalistniñ aytqanına köre, onı mecburen Ekstremizmge qarşılıq boyunca merkezge alıp ketmege istey ediler, qorquzdılar.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi.


text:
Aqyarda dekabr 26 künü Hrustalnıy burnunda yerleşken 16-qatlı evniñ patlav vastası ile yıqluvı planlaştırılğan. Cuma künü şeerde naqliyat areketini sıñırlaycaqlar.
Aqyar «akimiyeti»niñ matbuat hızmeti bergen malümatqa köre, areket telükesizlik sebebinden sıñırlanacaq.
«Aqyar şeeri Kapitanskaya soqağı boyunca mahsus işlerniñ alıp barılacağı vaqıtnda naqliyat vastalarınıñ ve yolcularnıñ telükesizligini temin emek içün Rusiye flotunıñ 300-yıllığı meydanından Amurskaya soqağına qadar naqliyatınıñ areketi sıñırlanacaq», – denile beyanatta.
Müessiseniñ malümatına köre, areket saba saat 6-dan saat 16:00 qadar sıñırlı olacaqtır.


text:
Rusiyeniñ Türkiyedeki elçisi Andrey Karlov bildirdi ki, Türkiyeniñ ğayrı resmiy eyyeti yaqın vaqıtta Qırımğa kelip, qırımtatarlarnıñ al-vaziyetini ögrenecek, dep haber ete RİA Novosti.
«Al-azırda Qırımda qırımtatarlarnıñ vaziyetini ögrenecek Türkiyeniñ ğayrı resmiy eyyetiniñ Qırım ziyareti azırlanıla. Onıñ erkânına istifada olğan siyasetçiler, farqlı cemaat teşkilâtları ve iş adamları birlikleriniñ vekilleri kirecekler. Türkiye işdeşlerimiz anda barıp, ne olğanını kendileri körseler, pek yahşı olur, çünki Meclis liderleri Çubarov ve Cemilev kibi menfiy sımalar sıq-sıq yañlış malümat bereler», – dedi Karlov.
Elçi Türkiye eyyetiniñ ziyaretinden soñ Türkiye reberliginiñ qırımtatarlarnıñ vaziyeti meselesi boyunca fikri deñişecegine ümüt ete.


text:
Qırım ve Aqyar ealisi Rusiye cep telefon operatorlarınıñ aman-aman 200 biñ SİM-kartını satın aldı.
Bunı alâqa ve kütleviy alâqalar naziri Nikolay Nikiforov Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ ükümet azalarınen toplaşuvında bildirdi.
«Qırım Federal bölgesinde +7 ile başlanğan Rusiye nomeralarınen Rusiye SİM-kartlarını satıp başladılar», – dep bildirdi Nikiforov.
Nazir dedi ki, şimdige qadar tahminen 200 biñ kart satıldı. Yarımadada daa 1,5 mln SİM-kartı bar.
Alâqa naziriniñ aytqanına köre, Qırımda Rusiye bağ hızmetleri peyda olğan soñ, yerli sakinlerniñ daimiy bağı ile bağlı problemler olmaycaq, rouming ise artqaç masraflarsız olacaqtır.


text:
Aqmescitniñ «Meganom» ticariy-eglenceli merkezinde olğan «Fozzy» tükânına iyül 7 künü bergi hızmetiniñ hadimleri keldi, dep bildire «15 minut».
Adını bildirmege istemegen hadimniñ sözlerine köre, bergi hızmetçileri içki mahsulatını sayıp başladı. Bunı iyül 1-den tükânnıñ içkini satmaq içün litsenziyası bitkeni ile añlattılar.
«Bergi hızmetiniñ hadimleri özlerini sakin alıp bara. Şamata qoparmadılar», – dedi hadim.
İşğal etilgen Qırımda Fozzy tükânında ukrain mahsulatı satılmaqta. Şu sebepten fiyatlar mında Rusiye mahsulatını satqan «Metro» ve «Aşan» tükânlarına köre ğayet ücüz olıp çıqa.
Neticede diger tükânlarda insan az olsa, «Fozzy»de soñki künleri müşterilerniñ sayısı ğayet büyüktir.


text:
Cumaaqşamı künü, sentâbr 25-te, Ukraina baş naziri Arseniy Yatsenük AQŞ ziyaret etir eken, Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Baş kâtibi Pan Gi Mun ile körüşti.
Ukraina Nazirler şurasınıñ matbuat hızmeti bildire ki, ükümet yolbaşçısı Donetsk ve Lugansk vilâyetlerindeki vaziyet ep kergin qalğanını qayd etti. Rusiye tarafı ateş toqtatılması rejimini ara-sıra boza. Qırımda insan aq-uquqlarınıñ bozulması ciddiy qasevet doğura, qanunsız Rusiye akimiyet qırımtatarlarnı taqip ete.
Ukraina ükümetiniñ yolbaşçısı Baş kâtibi ile Rusiye işğali sebebinden evlerini terk etmege mecbur olğan adamlar problemleriniñ al etilmesinde BMT strukturalarınıñ faal qullanması aqqında añlaştı.
Pan Gi Mun esas mevzusı Donbassnıñ ğayrıdan tiklenmesi olacaq halqara donor konferentsiyasınıñ BMT faal iştiragini tasdıqladı.


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda Radio Svobodanıñ leyhası olğan Qırım.Aqiqat saytı qısmen blok etildi. İnternet qullanıcılarınıñ bildirgenlerine köre, bir sıra provayderler resursqa kirişni blok etti.
Hususan, laf Volâ, Ardinvest, Trinet, Miranda-media, Sky-line, «Apeks Krım» (Keriç), Kerch.net provayderleri aqqında kete, bularnıñ çoqusı yarımadanıñ şimaliy, merkeziy ve şarqiy qısımlarında buluna.
«Qıymetli qullanıcı! Afu etiñiz, amma sorağanıñız resursqa kiriş sıñırlanğan... Peyda olğan sualler boyunca tehnikiy yardımğa muracaat etiñiz», – böyle malümatnı, hususan, Aqmescit sakinleri köre.
Aynı vaqıtta, Kefe ve Aqyarda, bunen beraber, Rusiyede saytqa kiriş açıq.
Roskomnadzor saytında Qırım.Aqiqat saytınıñ blok etilmesi boyunca beyanatlar yoq.
Qırım.Aqiqat saytına kiriş sıñırlanması aqqında Qırımnıñ ameldeki ükümetniñ, hususan, prokuraturanıñ resmiy beyanatları da yoq.
Qırım.Aqiqat ve Radio Svoboda muarririyetinde nevbetteki adımlar yapmaq içün vaziyetni ögreneler.
Mayıs ayında Qırım territoriyasında Radio Svobodanıñ leyhası olğan Qırım.Aqiqat saytına kiriş sıñırlandı, amma bundan soñ kiriş açıldı.
İşğal etilgen Qırımnıñ Moskvağa boysunğan prokuraturası esabat berdi ki, ilk yarım yılda «ekstremistik kontenti olğan» 60 internet-resursqa kirişniñ sıñırlanması aqqında teşebbüs bildirildi.
Aprel ortasında Moskva tarafından tayinlengen yarımada prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi ki, Qırım rusiyeli prokuraturası vesiqalarnı Baş prokuraturağa ve Roskomnadzorğa yollamaq içün azırlay. O qayd etti ki, Qırım.Aqiqat leyhasınıñ tolusınen qapatılmasına irişmege niyetlene, çünki, onıñ fikrince, bu, «ziyankâr hızmetidir» ve Qırım.Aqiqat derc etken malümat «sabotaj aqlanılması, ekstremizm ve Qırımda ükümet organlarını daimiy itibardan tüşürmesine» tolu.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Sergey Kokurin Aqmescitte martnıñ 18 kunü Ukraina Silâlı Quvetleriniñ operativ teminlev esas idaresiniñ 13-ncı fotogrammetrik merkezindeki kozetüv qullesinde nevbetçilik yapqanda elâk oldı. Ukrain arbiyleriniñ aytqanına kore, obyekt ruslar tarafından ucüm etildi.
Az soñra Birleşken Millitler Teşkilâtında Rusiyeniñ daimiy temsilcisi olğan Vitaliy Çurkin ise rusiye arbiylerniñ ve "qırım imayesiniñ" ukrain arbiy qısımlarına, şu yerde Ukraina Silâlı Quvetleriniñ operativ teminlev esas idaresiniñ 13-ncı fotogrammetrik merkezi de kozde tutıla, yoq edi eken. Faqat, Aqmescitte rusiye snayperleriniñ 13 Fits arbiy qısımını kozden keçirgenleri aqqında malümat daa martnıñ 15-de Ukraina mudaafa nazirliginiñ media-merkezinde berilgen edi.


text:
Aqmescitte Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ apiste bulunuv müddetiniñ uzattırılması boyunca şikâyet arizasını red etti.
Bunı advokat Nikolay Polozov bildirdi.
Çiygoznıñ apis müddetiniñ uzattırılmasına şikâyeti boyunca mahkeme toplaşuvı fevral 4 künü keçti.
«Qırım Yuqarı mahkemesiniñ apellâtsiyası Ahtem Çiygoznıñ apiste bulunuv müddetiniñ uzattırılması aqta mahkemeniñ qararını red etmeyip qaldırdı», – yazdı Polozov twitterde
Rusiye taqiqatçısınıñ malümatına köre, Meclis reisiniñ birinci muavini Ahtem Çiygoz 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası yanında kütleviy çatışmalarnı teşkil etti, Mustafa Degermenci, Ali Asanov, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Yemirvaliyev ise olarğa qoşulğan ediler. O künü Qırım Yuqarı Radasınıñ binası yanında birden eki miting olıp keçken edi. Bir taraftan Ukraina topraq bütünligine qoltutqanlar bar edi. Ekinci taraftan – Qırımnıñ şimdiki «yolbaşçısı» Sergey Aksenov idare etken «Rus birligi» firqasınıñ faalleri. Yüz bergen çatışmada eki insan can berdi, taqiqat malümatına köre, 79 kişi zarar kördi. Mahküm etilgenler qabaatlarını tanımayıp, cinaiy iş siyasiy sebeplerden açılğanını bildireler.
Qırım Yuqarı Mahkemesi «fevral 26 işi» iştirakçilerini Mustafa Degermenci, Ali Asanov ve Ahtem Çiygoznı mart 8-ne qadar apiste qaldırdı
Nevbetteki mahkeme toplaşuvı Qırımda 2016 senesi fevral 15-ne planlaştırılğan.


text:
Cuma künü, iyül 10-da, Ukrainada kiriş kampaniyası başlandı. Mezunlar aliy oquv yurtlarına vesiqalarını iyül 31-ne qadar bere bilecekler.
Bu sene namzetlerniñ sayısı – 300 000 mezundan ziyadedir. VNOnı aynı o qadar insan berdi.
Avgust 2 künü universitet ve institutlar bücetke qabul etilecek studentlerniñ reyting cedvelini aşkâr etti. Avgust 5-ne kadar vesiqalarnıñ asıl nushalarını bermege kerek olur.
Devlet esabına oquycaq studentlerniñ cedvelini Ukraina Tasil ve ilim nazirliginiñ malümat bazası teşkil ete.
2015 kiriş kampaniyasınıñ nezareti içün Ukraina Tasil ve ilim nazirligi mesleat işini teşkil etti. «Kiriş kampaniyası 2015» telefon nomeraları müessise saytında berilgen.


text:
Osman Aqçoqraqlı
Haz.: N. Seyit Yahya
Qart muallim ve yazıcılarımızdan İsmail Gasprinskiy
İşbu mayıs ayı 5-nci künü matbuat künü olıp keçti. Matbuat da kününde Qırımda İsmail Gasprinskiyni anmamaq mümkün olmay.
Gasprinskiy değende közümizin öğüne 35 yıllıq bir neşriyatçılıq kele. Keçken 19-ncı asrın sonlarında umumrusiye müsülmanları arasında maarif ve medeniyet yolunda bir devir açıp yaşatqan İsmail Gasprinskiyniñ hayatına bir baqacaq olsaq, onıñ müsülman halqları arasındaki durğunlığın, içtimaiy hastalıqların sebeplerini araştırdığını köremiz. Bu araştıruvlar arasında Gasprinskiy şu fıkirge kele: “Bütün felâket, bütün hastalıqlarımız oquvsızlıqtan, bilgisizliktendir. Cahil bir halqın öğüne bütün dünya seadetlerini köterip qoysañ da, ondan faydalana bilmez, om başta oqutmaq kerek. Oqutqan soñ halq kendine kerek yolu ve seadeti kendisi tapar.”
Gasprinskiyniñ esas fikri bu ola
Gasprinskiy ta 1865 seneleri Moskovada askeriy mektepte oqudığı vaqıtlarda gazeta oqumayı seve ve hatta kendisi 15-16 yaşlarında iken bir şeyler yazıp bastırmaq istey. Lâkin 5 rubleden ziyade parası olmadığından buna muvaffaq olamay.
Gasprinskiyde müstaqil adımlar
Askeriy gimnaziyada oquvlar Gasprinskiynin hoşuna kitmey. Aynı zamanda Moskovada 1860 ve 1870 seneleriniñ islavyanofil-milletçi gazetalarındaki maqaleler onı bıqtıra, onda büyük aksiy bir tesir uyandıra. Bu tesirler altında Gasprinskiy Moskovayı taşlap qaça.
Muallimlik
1869�71 seneleri Gasprinskiy Bağçasaray ve Yaltada üç yıl muallimlik yapa. Bu muallimlikler esnası Gasprinskiyniñ Moskovada beslediği fikirler kittikçe arta. O dey ki: “Bütün cahil halqları hükümetler umumiy, mecburiy ve parasız oqutmaq kerektirler.”
Oquv-bilgi peşinde
Gasprinskiyni az oquv ile muallimlik yapıp oturmaq toydırtnay; o bilgisini daha ziyade arttırmaq fikrine kele ve bu fikir ile 1871 senesi Istanbulğa yollana, lâkin anda oquv işlerinin qurulışı onıñ keyfine kelmediginden Fransaya can ata, cebinde üç ruble bulundığı halda Parijge kelip tüşe.
O vaqıtlarda Parijde bulunan rus muhacirleri Gasprinskiye bazı işler tapıp onıñ keçinmesini temin eteler. Nihayet, o, meşhur Turgenefe¹ yaqınlaşa, Turgenef Gasprinskiye öz eserlerini ve maqalelerini temize çektire. Fransızcayı eyi öğrendikten son bir ilâncı kontorada da tercimanlıq yapa. Gasprinskiy bu tercimanlığını unutmayıp, ileride çıqardığı gazetasınıñ adını “Terciman” qoya.
Gasprinskiy izbaç2
1876 senesi Bağçasarayğa qaytıp kelgen Gasprinskiy tekrar rusça muallimlik yapa. Bu defa om Qırımın en meşhur Zincirli medresesi yanındaki rusça mektepke tayin eteler.
Bu sıralarda Gasprinskiy yine de gazetacılıq fikrini bıraqmay. Aldırdığı rusça gazetaları kendisi oqudıqtan son seherin qahvehanelerinde kezip, oqup, tatarçaya tercüme etip, halqlarğa diñlete. Bu işi kendisine adeta bir vazife kibi köre, seneler boyu bu işte devam ete.
Beri tarafta medresedeki talebelerden türkçe oqup yazmaya ögrene. Bu esnalarda Gasprinskiyniñ medresedeki isholastik tedris usulını tenqid etmesi ve rusça sınıfta ders vaqıtlarını çan qaqıp ilân etmesi talebeler arasında ona qarşı bir duşmanlıq uyandıra. Onı öldürmekle qorqutıp mektup yazalar. Gasprinskiy burasını bıraqmaya mecbur ola.
Gasprinskiy cemaat hadimi
1879-da Gasprinskiyni Bağçasaray şeher (galava) Belediye reisi saylaylar. 4 senelik hizmet dahi eyilikle neticelenmey. Seher soqaqlarına fener qoydırmaq, hastahane yaptırmaq kibi tedbirler o vaqıtki balaban meclis (galasnıy) azalarının hoşuna kitmedi. Seher kassasını boşatacaq bahanesile3 Gasprinskiyni bu galavalığı bıraqıp kitmeye mecbur ettiler. Bu hizmetler esnası Gasprinskiyni matbuata hizmet fikirleri yine de bıraqmay. 1882 senesi Aqmescitte çıqan rusça gazetada “Rusiye müsülmanları” serlevhasıle maqaleler yaza, bunları ayrıca bastıra. Bu risale o vaqıt rus hükümet memurları arasında gürülti çıqara, beri tarafta Qazan ve Kafkasya müsülman gençliği arasında ise uyanıqlıq doğura.
Tatarda birinciliği
Gasprinskiy galavalığı esnası matbaa açmaq, gazeta çıqarmaq meselelerini hiç bıraqmay, hükümetten müsaadeler istey, lâkin veremeyler.
Daima çırpınan, rahat durmayan qalp hep bir şeyler yapmaq istey. Gasprinskiy Bağçasarayda, gençliğinde oqumayıp cahil qalğan büyükleri oqutmaq içün gece dersleri aça. Bedava olğan bu derslerge bir hayli adam devam ete.
Lâkin qış kelip, soğuq bastıqta Gasprinskiy talebelerinden, yaqarlıq içün dep, 20 kapik toplayacağı vaqıt bazıları bıraqıp kitmeye başladılar. Hatta aradan birisi qara tahtaya şu beyti yazıp qoya:
“Upravalar yapıldı, çeşmesi qaldı,
Bedava oqutam dep, 20 kapik aldı.”
Gasprinskiy gazetacı
Sözünden, fikrinden dönmek bilmeyen Gasprinskiy gazeta çıqarmaq işinde aylancıq yollardan çareler qıdıra. Çare tapıla. 1882 senesi boyu Gasprinskiy “Tonğuç”, “Şafaq”, “Qamer”, “Güneş”, “Yıldız” kibi türlü adlar ile her ay sırasıle 12 risale çıqara. Tabiy, bu risalelerin adları başqa olsa da, içi adeta bir jurnal ve gazeta olduğından şübhe etmeyen eski Rusiye senzur idaresi bunları toqtata.
Gasprinskiy kendisine ayaq çalan düşmanın ta yüreğine, merkezge bara. Her nasıl ise rusça ve tatarca olmaq şartıle “Tercüman” adlı haftalıq bir gazeta çıqarmaya ruhset ala bile.
Bundan Nijniy4 ve Qazan seherlerine yollanıp, çıqacaq gazetaya abune toplay. Bu suretle topladığı üç yüz rubleye anasının saqlı qaftanlarını da satıp qoşa, eskice bir makina ve biraz da hurufat alıp, matbaayı tize ve işke başlay.
1883-te aprelin 10-ncı künü “Tercüman”ın ilk nüshası Bağçasarayda öz matbaasında çıqmaya başlay.
Gasprinskiy yerli tatarlardan birisini alıp, mürettiplik ögrete, ailesi kâğıt bükley, makina aylandıralar. Böylelikle ilk tatar gazetası zahmetler ile meydanğa kele, Gasprinskiy bu iş içün şerik (kompanyon) araştırdıqta yerli zenginlerden birisi ona dey: “Bu gazetayı satmaqtan ne fayda çıqacaq? Eğer tütüncilik yapsan, sana biraz sermaye vereyim.”
Başta 300 nüshadan başlayan “Tercüman” son seneleri 5000 nüshaya qadar çıqa.
Usul-ı cedid
Eski usul mekteplerin yaramağanını körgen Gasprinskiy bunların İslahı çarelerine kirişip, başta yeni savtiy5 usulda “Hoca-i sübyan”6 adında elifba ve ders kitapları yazıp bastı. Bu usul Bağçasarayda Qaytazan mektebinde muallim Mahmut Refat7 efendi tarafından tatbiq oluna8. Bir qaç yıllar etraftan kelgen tatar muallimleri bu usulı öğrenip kiteler ve yerlerinde tatbiq eteler.
İçeri Rusiye mollaları buna qarşı keleler, cedid-qadim qavğaları başlay. Bu usulğa “Usul-ı yezid”9 deyler. Gasprinskiy tekfir etile10. Ona qarşı muharebe açıla, aleyhinde11 kitaplar basılıp çıqa.
Rus misionerlerinden İlminskiy12 Peterburgdaki misionerler başı Pobedonostsefke13 Gasprinskiy haqqında qorqunçlı mektuplar yaza, dey ki: “Bağçasarayda ufaq bir bulut peyda oldı, ileride bundan kök gürlep şimşekler çaqmaq ihtimali vardır.”
Beri taraftan usul-ı cedid ilerilep mektepler açıla ve Gasprinskiyniñ öldigi senesine qadar tatarlar arasında yeni usulğa çevirilmegen mektep qalmay. Bunların adedi14 ise 5 biñge çıqa.
Cemiyet-i hayriyeler
Yeni usul mekteplerde ekseriyetle zengin ve orta halli kişilerniñ balaları oqup, fuqarelerin oquyamadığını körgen Gasprinskiy buna çare olaraq tatarlar arasında cemiyet-i hayriyeler açmaq suretile fuqare balalarını oqutmaqnı tüşüne, bu yolda teşviqat yapıp bunda da muvaffaq ola. Bir qaç yıl içinde eski Rusiye müsülman merkezlerinde elli qadar cemiyetlerin heman hepisinde fahriy aza şayiana. Mekteplerin çoğusına Gasprinskiy adı verile.
Günsel Dergisi‘nden alınmıştır. Sayı 5, Mart-Nisan 2000. (www.ismailgaspirali.org)
*Maqale “Emel”nin nushasındaki imlâsı ile berilmektedir. � N. S. Açıqlamalar:
1 Turgenev İ.S.(1818-1883)– meşhur rus nesircisi. Peterburg İlmiy Akademiyasınıñ muhbir-azası (1860). Bir çoq roman ve povestlerniñ müellifidir.
2 İzbaç – rusça “izba” sözünden: Rusiyede eskiden halqnı evden evge kezip ya da bir evge toplap oqumağa-yazmağa ögretken adam.
3 Bahane – mana, manaçıq, sebep; bahanesile – manası, manaçığı, sebebi ile.
4 Nijniy-Nijniy Novgorod, Rusiyede Volga özeni üzerinde bulunğan şeher.
5 Savtiy – sesli, davuşlı.
6 Hoca-i sübyan – Balalar hocası (muallimi).
7 Refat Mahmut (1860-1940) – tanınğan qırımtatar ziyalılanndan, İ. Gasprinskiyniñ, tahsil reforması işlerinde ilk ve en yaqın yardımcılarından biridir. Bağçasarayda doğup, 1890-da mında, Qaytaz ağa mahallesinde ilk yanı usul mektebini açtı. Bu mektepte Qırımda birinci defa olaraq oğlan balaları qızlarnen beraber oquy, din-tışı fenler oqutula edi. 1938 senesi bolşevikler tarafından hapske alındı ve muhtemelen, 1940 yılında Özbekistanda mahbüsler lagerinde vefat etti.
8 Tatbiq olmaq – hayatqa keçirilmek, işletip baqılmaq.
9 Yezid – sögünç olaraq: “hıyanet”, “merhametsiz”.
10 Tekfir etmek – birisini, kâfir dep, qabahatlamaq.
11 Aleyhinde – [birisine, bir şeyge] qarşı.
12 İlminskiy, N.İ.(1822-1891) – türkşınas ve missioner. Peterburg İlmiy Akademiyasınıñ muhbir-azası (1871). Rusiye İmperatorlığındaki türkiy halqlarnıñ yazıları içün kiril elifbesini uydurmaq ve müsülman balaları içün rus tilini ve hristian dinini ögretken ocalar seminariyalarını açmaq işlerinin başlangıcında bulunğan zatlardan biri.
13 Pobedonostsev K. P. (1827-1907) – Rusiye devlet erbabı, adliyeci. 1880-1905 seneleri arasında Sinodda (Ruhaniy işler nazirliginde) ober-prokuror (nazir) vazifesinde çalıştı. Tarihte Rus İmperatorı III Aleksandrğa olğan tesiri ile bellidir.
14 Aded – sayı birimi.
15 Hacı Habibulla Efendi Müslim Efendi Zade, Dereköyli (1820-1895) – Qırımnıñ belli
müderrislerinden. İstanbulda ve Qahirede diniy tahsil körgen. Zincirli medreseniñ müdüri vazifesinde bulunğanda, bu aliy oquv müessisesinin ilk İslahını keçirdi. Onun teşebbüsinen medresede kütüphane açıldı. Habibulla Efendinin bu kütüphanege 1000 nüsha kitap bağışlağam bellidir.
16 Hadi Maqsudi Efendi – fevral 1914 senesi, İdil-Ural bölgesi, Kafkaz ve Qırımdan kelgen bir sıra ziyalılar arasında Müsülman Fraksiyasını meydanğa ketirme faaliyetinde bulunğan bir zattır. Başqa malümatqa rast kelmedik.
17 Lömanov, İsmail Noman oğlu (1871-1942) – belli qırımtatar alim ve ocalarından. İstanbul ve Qahirede diniy tahsil körgen. I Qurultaynıñ iştirakçisi. Qırım MSSC (ASSR) devrinde hükümet dairelerinde ve yüksek tahsil sahasında çalıştı, ilmiy tedqiqatnen oğraştı. 1934 senesi işten boşatılıp, Leningrad şehrine kete ve Şarqşınaslıq İnstitutınıñ elyazmalar bölügine işke kire. 1938 s. NKVD tarafından hapske alındı, 1939-da azat etildi. Leningrad muhasarası vaqtında (1942-de) vefat etti.
18 Darülfünun (arapça: Daru-l-fûnun – Fenler evi) – üniversitet.
19 Darulmuallimin (arapça: Daru-l-muallimin – Muallimler evi) – Pedagoji İnstitutı.
20 Davidoviç, Mustafa – Litva tatarlarından; İ.Gasprinskiynen Moskovadaki askeriy mektepte oquğan ve beraberce qaçqan edi; dostluqları ve bir-birine kösterdikleri destekçilik ömürleri boyu sürgen edi.
21 Terciman-ı ahval-i zeman – Zemane ballarınıñ tercimanı (osmanlıca).
22 Alem-i sübyan – Balalar dünyası (osmanlıca).
23 Alem-i nisvan – Hanımlar dünyası (osmanlıca).
24 Kongras – kongress.
25 Uşinskiy K. Dm. (1822-1891) – meşhur rus demokrat-muallimi, rus pedagoji ilminin esaslarını qurğan insandır. Esas gayelerinden biri- tahsil umum halq içün açıq olmalı, qolay ve anlayışlı tarzda berilmelidir. İ. Gasprinskiy Uşinskiynin ğayelerinen tanış olup, olarnı Rusiyedeki türk mektepleri içün işletkeni bellidir.
26 Metinde böyledir, mürcttip hatası da ola bilir (mantıq cihetinden “novator” veya “reformator” sözleri daha uyğundır).


text:
İslâmnıñ beş şartı
İslâmnıñ beş şartı şulardır:
- Kalime-i şahadet ketirmek. Kelime-i şehadet demek, "Aşhadu an lâ ilâha illâlah va aşhadu anna Muhammadan abduhu va rasulüh" dep aytmaq. Manası: "Men şaatlıq etem ki, Allahtan başqa Tañrı yoq, ve kene şaatlıq etem ki, Hazreti Muhammed -sallallahu aleyhi ve sellem- Allahnıñ qulu ve peyğamberi".
- Namaz qılmaq. Künde beş kere namaz qılmaq.
- Oraza tutmaq. Er yıl Ramazan ayında oraza tutmaq.
- Zakât bermek. Zengin sayılğan musulmanlarnıñ, mal ve aqçalarınıñ belli bir miqdarını er yıl fuqarelerge bermesi.
- Hacğa barmaq. Küçü yetkenlerniñ ömründe bir kere hacılıqqa barıp kelmesi.[1]


text:
Aliye Mennanova 1940 senesi avgust 12-de Yedi Quyu rayonınıñ Cermay Qaşıq köyünde dünyağa keldi. Eki yaşında anasız qala, babası ise cebede cenkleşken edi. Aliyeni emcesi ve yengesi aldılar, ömür boyu olarğa ana-baba dep ayttı. 1944 senesi Aliyeniñ qorantasını Qırımdan sürgün ettiler.
«Anam hasta olıp qalğan vaqıtta ağasına, emceme, vasiyet ete: «Men bu dünyanıñ kişisi degilim, mına Aliye, eñ kiçkene bala, onı alıñız», – dep hatırlay Aliye.
Anası keçingen soñ emcesi onı Cermay Qaşıqtan yaşağan Pamuq qasabasına ala.
Cenkte Aliyeniñ qartbabası Qırım partizanlarına yardım etken edi. Bunı işğalciler ögrenip, Alime Abdennanovanıñ tizesine keldiler. O, babalarnı uvup yuqlamağa yatqızğan edi. İşğalciler tizeni alıp kettiler, bundan soñra o keri qaytmadı.
«Belli bir vaqıttan soñ onı köyden çıqarıp, qurşunğa tizgenlerini ayttılar. O kün yedi insannı ölüm cezası aqqında üküm bekley edi: Alime tize ve onıñ ortaqları, olarnıñ arasında yalıñız qırımtatarlar degil, slavânlar da bar edi», – dep hatırlay Aliye apte.
Soñra ise 1944 senesiniñ mayıs 18 sabası keldi. Saba erte – saat 5-6-larda – olarnıñ evine sovetlerniñ askerleri keldi. Azırlanmaq içün 15 daqqa berip, evden quvdılar.
Evimizde Sovetler Ordusınıñ podpolkovnigi yaşağan edi
«Babam oca olğan, sayğılı bir adam olğan, evimizde Sovetler Ordusınıñ podpolkovnigi yaşağan edi, evimizde balaban harita bar edi. Bir kün şu podpolkovnik haritada bir yerni kösterip ayta eken: «Mında öyle yerler bar ki, yımırta qoysañ, pişe», – ve Özbekistannı kösterdi. Anam sürgünlik olacağını añladı, lâkin podpolkovnik yoq olıp ketken, sabasına bizni çağırğanlar», – dep ayta Aliye Mennanova.
Aliye apte Pamuq qasabasından sürgün etilgen edi, doğmuş ağa ve tataları – Cermay Qaşıqtan, olar Samarqandqa, Aliye apte ise Andijanğa tüşti.
«1952 senesi, 12 yaşında olğanda, öz babamnı kördim. Anam babam olğanını aytqan edi, men onı ğıyabiy şekilde tanıy edi. 14 yaşında ise ağam ve tatamnen körüştim», – dep ayta Aliye apte.