c: application/epub+zip

text:
11•Dawıt ulı Sulayman o'z patshalıg'ın bekkemlep aldı. Qudayı Jaratqan İye onın' menen birge bolıp, ma'rtebesin ju'da' joqarılattı+. 2Bir ku'ni Sulayman pu'tkil İzrail xalqın – mın'basılardı, ju'zbasılardı, biylerdi, İzraildın' barlıq ko'semlerin ha'm a'wlad basshıların shaqırttı. 3Sulayman jıynalg'anlardı ertip, Gibon qalasındag'ı sıyınıw ornına jol aldı. Qudaydın' Ushırasıw shatırı sol jerde bolıp, onı Jaratqan İyenin' qulı Muwsa sho'lde tikken edi+. 4Dawıt Qudaydın' Kelisim sandıg'ın qoyıw ushın Erusalimde bir shatır tigip, sandıqtı Kiryat-Yarimnen sol shatırg'a alıp barg'an edi+. 5Biraq Xurdın' aqlıg'ı Uriydin' ulı Besalel qurg'an qoladan islengen qurbanlıq orın ele Gibondag'ı Jaratqan İyenin' Muxaddes shatırının' aldında turg'an edi. Sulayman ha'm jıynalg'an xalıq Qudaydın' erkin biliw ushın sol jerge bardı+. 6Sulayman Jaratqan İyenin' aldında Ushırasıw shatırının' aldındag'ı qoladan islengen qurbanlıq orıng'a ko'terilip, onda mın' bas maldı jandırıp qurbanlıqqa berdi.
7Sol tu'ni Quday Sulaymang'a ko'rinip, og'an:
– Tile tilegin'di, sorag'anın'dı beremen! – dedi. 8Sulayman Qudayg'a bılay dedi:
– A'kem Dawıtqa u'lken jaqsılıq islep, meni onın' ornına patsha etip qoydın'+. 9Endi Qudayım, Jaratqan İye, a'kem Dawıtqa bergen wa'den'di orınla! Aqırı, Sen meni jerdin' shan'ınday ko'p bolg'an xalıq u'stinen patsha etip qoydın'+. 10Bul xalıqtı basqara alıwım ushın, mag'an danalıq ha'm bilim ber. Bolmasa, bul ullı xalqın'a kim hu'kimdarlıq qıla aladı? 11Quday Sulaymang'a bılay dedi:
– Demek ju'regin'nin' qa'lewi usı. Sen baylıq, mal-mu'lik, dan'q-ataq yaki dushpanların'a o'lim tilemedin', ha'tte, o'zin' ushın uzaq o'mir de soramadın'. Qaytama, seni patsha etip qoyg'an xalqımdı basqarıw ushın danalıq ha'm bilim soradın'. 12Sonlıqtan sag'an danalıq ha'm bilim beriledi. Bug'an qosa, sag'an deyingi hesh bir patsha ko'rmegen ha'm sennen keyin de hesh bir patsha ko'rmeytug'ın baylıq, mal-mu'lik ha'm dan'q-ataq beremen+.
13Sulayman Gibondag'ı Ushırasıw shatırı ornalasqan sıyınıw ornınan Erusalimge keldi ha'm İzrail u'stinen hu'kimdarlıq qıla basladı.
14•Sulayman sawash arbaları menen atlardı ko'beytti. Onın' bir mın' to'rt ju'z sawash arbası ha'm on eki mın' atı bar edi. Olardın' bir bo'legin sawash arbaları saqlanatug'ın qalalarg'a, bir bo'legin o'zinin' janına, Erusalimge jaylastırdı+. 15Patsha Erusalimde gu'mis penen altındı a'piwayı taslarg'a ten' qılıp qoydı, al kedr ag'ashın batıstag'ı taw eteklerinde o'setug'ın jabayı a'njir ag'ashı sıyaqlı mol etti. 16Sulaymannın' atları Mısır menen Quweden alıp kelindi. Patshanın' sawdagerleri atlardı Quweden satıp alatug'ın edi+. 17Mısırdan ha'r bir sawash arbası altı ju'z shekel gu'miske, ha'r bir at bir ju'z eliw shekel gu'miske satıp a'kelinip, olar patsha sawdagerleri arqalı pu'tkil xettler menen aramlardın' patshalarına satılatug'ın edi.
21•Sulayman Jaratqan İyege arnap İbadatxana ha'm o'zi ushın bir saray qurıwdı buyırdı. 2Ol ju'k tasıw ushın jetpis mın', tawlarda tas kesiw ushın seksen mın' ha'm olardı qadag'alaw ushın u'sh mın' altı ju'z adam belgiledi. 3Sulayman Tir patshası Xiramg'a bılay dep aytıw ushın adamların jiberdi: «A'kem Dawıt o'zi jasaw ushın saray saldırg'anda jibergen kedr bo'renelerinen mag'an da jibersen'iz+. 4Ha'zir men Qudayım Jaratqan İyege arnap İbadatxana qurıp, İbadatxananı Og'an bag'ıshlamaqshıman. Sol jerde Onın' aldında xosh iyisli tu'tetkiler tu'tetilip, ha'rdayım usınılg'an nanlar turıwı kerek. Ja'ne de, ha'r ku'ni azanda ha'm keshte, Shabbat ku'nleri, Jan'a ay bayramlarında ha'm Qudayımız Jaratqan İye belgilegen bayramlarda jandırılatug'ın qurbanlıqlar usınılıwı tiyis. Bul ra'simler İzrail ushın ma'n'gi qag'ıyda boladı. 5Qudayımız basqa barlıq qudaylardan ullı bolg'anlıg'ı sebepli, Men quratug'ın İbadatxana da asa ullı boladı+. 6Biraq ko'kler, ha'tte, ko'klerdin' ko'kleri Onı sıyg'ıza almag'anda, Og'an arnap İbadatxana qurıwg'a kimnin' shaması jetedi? Og'an arnap u'y quratug'ınday, men kim bolıppan? Tek Onın' aldında qurbanlıqlardı o'rtep usınıw ushın bir orın qurmaqshıman+. 7Sol sebepli mag'an altın, gu'mis, qola ha'm temirden zat islewde, shım qızıl, qırmızı ha'm qızg'ısh ko'k ren'li jiplerden zat toqıwda ha'm oymashılıqta sheber usta bolg'an bir adam jibersen'iz. Ol a'kem Dawıt jetistirgen sheber ustalar menen birge Yahudada ha'm Erusalimde jumıs islesin+. 8Mag'an Lebanon tawlarınan kedr, sa'rwi ha'm sapalı arsha ag'ashların da jibersen'iz. Sebebi adamların'ızdın' Lebanondag'ı ag'ashlardı kesiwge uqıplı ekenin bilemen. Menin' adamlarım sizin' adamların'ız benen birge isleydi. 9Olar mag'an ju'da' ko'p mug'darda ag'ash kesip bersin. O'ytkeni men quratug'ın İbadatxana za'wlim ha'm saltanatlı bolıwı kerek. 10Men ag'ashlardı kesetug'ın adamların'ızg'a jigirma mın' kor jenshilgen biyday, jigirma mın' kor arpa, jigirma mın' bat sharap ha'm jigirma mın' bat za'ytu'n mayın jiberemen».
11Tir patshası Xiram Sulaymang'a xat arqalı bılay dep juwap berdi: «Jaratqan İye O'z xalqın su'ygenlikten, sizdi patsha etip qoydı»+.
12Xiram xatın bılay dawam etti: «Aspan ha'm jerdi jaratqan İzraildın' Qudayı Jaratqan İyege alg'ıslar bolsın! Ol patsha Dawıtqa Jaratqan İye ushın İbadatxana, o'zi ushın saray salatug'ın dana, aqıllı ha'm parasatlı ul inam etipti. 13Sizge Xuram-Abiy degen aqıllı ha'm sheber bir adamdı jiberemen+. 14Onın' anası Dan urıwınan, al a'kesi tirli. Xuram-Abiy altın, gu'mis, qola, temir, tas ha'm ag'ash penen, shım qızıl, qızg'ısh ko'k ha'm qırmızı ren'li jipler, ja'ne hasıl zıg'ır menen jumıs isley aladı. Ol oymashılıqtın' ha'mme tu'rlerine usta bolıp, qa'legen buyırtpan'ızdı orınlay aladı. Ol sizin' sheberlerin'iz ha'm a'ken'iz mırzam Dawıttın' sheberleri menen isleydi. 15Endi mırzam, o'zin'iz aytqan biyday, arpa, za'ytu'n mayı ha'm sharaptı qulların'ızg'a jibersen'iz. 16Bizler de Lebanon tog'aylarınan sizge kerekli ag'ashlardı kesip, bir-birine baylap sal sog'ıp, ten'iz arqalı Yafog'a jetkerip beremiz. Siz ag'ashlardı sol jerden Erusalimge alıp ketersiz»+.
17A'kesi Dawıt ju'rgizgen sol sanaqtan keyin, Sulayman da İzrailda jasaytug'ın barlıq shet ellilerdin' esabın aldı. Olardın' sanı bir ju'z eliw u'sh mın' altı ju'z boldı+. 18Olardın' jetpis mın'ın ju'k tasıwshı, seksen mın'ın tawlarda tas kesiwshi, al u'sh mın' altı ju'zin jumısshılar u'stinen qadag'alawshı etip belgiledi.
31•Sulayman Erusalimdegi Moriya tawında, ebuslı Ornannın' qırman jerinde İbadatxana qurılısın basladı. Bul jerdi a'kesi Dawıt aldın ala tayarlap qoyg'an bolıp, ol jerde Jaratqan İye Dawıtqa ko'ringen edi+. 2Sulayman qurılıstı o'z patshalıg'ının' to'rtinshi jılının' ekinshi ayının' ekinshi ku'ni basladı. 3Qudaydın' İbadatxanasının' irgetasının' o'lshemi eski o'lshem birligi boyınsha mınaday boldı: uzınlıg'ı alpıs shıg'anaq, eni jigirma shıg'anaq edi. 4İbadatxana imaratının' aldıng'ı jag'ındag'ı aywannın' uzınlıg'ı İbadatxana imaratının' enindey, yag'nıy jigirma shıg'anaq, biyikligi bir ju'z jigirma shıg'anaq edi. Sulayman İbadatxananın' ishin sap altın menen qaplattı. 5Onın' u'lken bo'lmesinin' diywalların sa'rwi taxtashalar menen, olardın' u'stin sap altın menen qaplattı. Altınnın' betine palma ag'ashları menen shınjır nag'ısların oydırıp saldırdı. 6Ol İbadatxananı qımbatbaha taslar menen a'sheko'yletti. Ol qollang'an altın Parwayım jerinen alıp kelingen edi. 7Sulayman İbadatxananın' to'besindegi o'relerdi, qapının' do'gerek ag'ashın, diywalların ha'm qapıların altın menen qaplatıp, diywallarg'a kerublardın' su'wretlerin oyıp saldırdı. 8Ol En' muxaddes bo'lmeni de qurdırdı. Onın' uzınlıg'ı da jigirma shıg'anaq, eni de jigirma shıg'anaq bolıp, İbadatxananın' eni menen birdey o'lshemde edi. Sulayman bul bo'lmenin' ishin altı ju'z talant jaqsı altın menen qaplattı. 9Onda qollanılg'an altın shegelerdin' awırlıg'ı eliw shekel edi. Joqarg'ı bo'lmelerdin' diywalları da altın menen qaplandı. 10En' muxaddes bo'lme ushın eki kerubtın' mu'sinin isletip, olardı altın menen qaplattı+. 11Kerublardın' qanatlarının' ulıwma uzınlıg'ı jigirma shıg'anaq edi. Bir kerubtın' bir qanatı bes shıg'anaq bolıp, ol İbadatxananın' bir diywalına tiyip turdı, al ekinshi qanatı da bes shıg'anaq bolıp, ol ekinshi kerubtın' qanatına tiyip turdı. 12Sol sıyaqlı, ekinshi kerubtın' da bir qanatının' uzınlıg'ı bes shıg'anaq bolıp, ol İbadatxananın' ekinshi diywalına tiyip turdı, al ekinshi qanatı da bes shıg'anaq bolıp, ol birinshi kerubtın' qanatına tiyip turdı. 13Kerublardın' jayılg'an qanatlarının' uzınlıg'ı jigirma shıg'anaq boldı. Eki kerub ta tik ayaqta turg'an qa'lipte islenip, ju'zleri u'lken bo'lmege qarap turdı. 14Sulayman qızg'ısh ko'k, shım qızıl, qırmızı jiplerden ha'm jin'ishke hasıl zıg'ır jiplerden tawar toqıttı ha'm olardın' betine kerublardın' su'wretlerin kesteletip, shımıldıq isletti+. 15Sulayman eki o're isletip, olardı İbadatxananın' aldına qoydırdı. Ha'r bir o'renin' biyikligi otız bes shıg'anaq, al olardın' u'stindegi to'beliginin' ha'r birinin' biyikligi bes shıg'anaq edi+. 16Ol halqa sıyaqlı oralıp turatug'ın shınjırlar isletip, olar menen o'renin' joqarısın bezedi. Ja'ne, ol ju'z dana anar miywesin isletip, olardı shınjırlarg'a ildirtti. 17O'relerdi İbadatxananın' aldına: birewin qubla ta'repine, ekinshisin arqa ta'repine qoydırıp, qubladag'ısın Yaxin*, arqadag'ısın Boaz* dep atadı.
41•Sulayman qoladan qurbanlıq orın da isletti. Onın' uzınlıg'ı jigirma shıg'anaq, eni jigirma shıg'anaq, biyikligi on shıg'anaq edi+. 2Keyin qolanı eritip, u'lken hawız quydırdı. Onın' bir erneginen ekinshi ernegine shekemgi aralıg'ı on shıg'anaq, biyikligi bes shıg'anaq, aylana uzınlıg'ı otız shıg'anaq edi+. 3Hawız quyılg'an waqıtta, onın' erneginin' astına eki qatar etip bug'alardın' ko'rinisleri qosıp quyılg'an bolıp, olar ha'r bir shıg'anaqqa on-onnan tuwrı keletug'ın edi. 4Hawız on eki bug'anın' u'stine ornatılg'an bolıp, olardın' u'shewi arqag'a, u'shewi batısqa, u'shewi qublag'a, u'shewi shıg'ısqa qarap turg'an edi. Bug'alardın' artqı jag'ı hawızdın' astında, ishte edi. 5Hawızdın' qalın'lıg'ı to'rt eli bolıp, ernegi kesenin' ernegine, ashılıp turg'an lala gu'lge uqsaytug'ın edi. Og'an u'sh mın' bat* suw sıyatug'ın edi. 6Sulayman on la'gen isletip, onın' besewin qubla ta'repke, besewin arqa ta'repke qoydı. Bularda jandırılatug'ın qurbanlıqlar juwılatug'ın edi. Al hawızda ruwxaniyler juwınatug'ın edi+. 7Sulayman berilgen ko'rsetpeler boyınsha on altın ha'ste isletip, olardın' besewin İbadatxananın' ishine on' ta'repke, besewin shep ta'repke qoydı+. 8Keyin ol on stol soqtırıp, onın' besewin İbadatxananın' ishine on' ta'repke, besewin shep ta'repke qoydı. Ja'ne altınnan ju'z dana qan sebetug'ın tabaq ta isletti. 9Ol ruwxaniyler ushın ha'wli ha'm u'lken ha'wli qurdırıp, ha'wliler ushın qapılar isletti ha'm qapılardı qola menen qaplattı. 10Hawızdı İbadatxananın' qubla-shıg'ıs ta'repine qoydırdı. 11Bunnan keyin Xuram ku'l salınatug'ın ıdıslar, ku'l alatug'ın belsheler ha'm qan sebetug'ın tabaqlar soqtı.
Solay etip, Xuram patsha Sulaymannın' tapsırması boyınsha Qudaydın' İbadatxanası ushın islep atırg'an mına islerin tamamladı: 12eki o're, o'relerdin' to'besine qoyılatug'ın eki to'belik, o'relerdin' to'beligin orap turg'an eki torlı a'sheko'y, 13o'renin' to'beligin jawıp turıw ushın arnalg'an ha'r bir tordag'ı eki qatar anar, yag'nıy eki tordag'ı to'rt ju'z anar, 14tu'beldirikler ha'm tu'beldirik u'stine la'genler, 15hawız ha'm hawızdın' astındag'ı on eki bug'a, 16ku'l salınatug'ın ıdıslar, ku'l alatug'ın belsheler, shanıshqılar.
Xuram-Abiydin' Jaratqan İyenin' İbadatxanası ushın patsha Sulaymang'a islep bergen ha'mme buyımları jıltıratılg'an qoladan islendi. 17Patsha bulardı İordan tegisliginde, Sukkot penen Sereda arasındag'ı saz ılaylı jerlerde quydırdı. 18Sulayman isletken buyımlar sonshelli ko'p bolg'anlıqtan, olar ushın ketken qolanın' o'lshemi anıqlanbadı.
19Sulayman Qudaydın' İbadatxanası ushın to'mendegi zatlardı isletti:
51Sulayman Jaratqan İyenin' İbadatxanasına tiyisli bolg'an barlıq islerdi tamamlag'annan keyin, a'kesi Dawıt atag'an ha'mme na'rseni: gu'mis, altın ha'm basqa zatlardı a'kelip, Qudaydın' İbadatxanasının' qaznalarına qoydı.
2•Patsha Sulayman Jaratqan İyenin' Kelisim sandıg'ın Dawıttın' qalası bolg'an Sionnan alıp keliw ushın İzraildın' aqsaqalların, İzrail xalqının' barlıq urıw ha'm a'wlad basshıların Erusalimge shaqırdı+. 3Ha'mme izraillılar jetinshi aydag'ı bayram waqtında patshanın' aldına jıynaldı. 4İzrail aqsaqallarının' ha'mmesi jıynalg'anda, lebiyliler sandıqtı jerden ko'terip aldı. 5Ruwxaniyler menen lebiyliler Kelisim sandıg'ın, Ushırasıw shatırın ha'm shatırdag'ı ha'mme muxaddes buyımlardı İbadatxanag'a tasıdı. 6Patsha Sulayman ha'm onın' janındag'ı pu'tkil İzrail ja'miyeti sandıqtın' aldında, san-sanaqsız qoy ha'm bug'alardı qurbanlıqqa shaldı. 7Ruwxaniyler Jaratqan İyenin' Kelisim sandıg'ın İbadatxananın' en' to'rine, En' muxaddes bo'lmege kirgizip, kerublardın' qanatlarının' astındag'ı o'z ornına qoydı. 8Kerublardın' qanatları sandıqtın' u'sti boylap sozılıp, sandıqtı da, onın' sırıqların da jawıp turdı+. 9Sırıqlar ju'da' uzın bolg'anlıqtan, olardın' ushları En' muxaddes bo'lmenin' aldındag'ı Muxaddes bo'lmeden ko'rinip turatug'ın edi. Biraq olar sırttan ko'rinbeytug'ın edi. Olar ha'zir de sol jerde tur. 10Sandıqtın' ishinde Muwsanın' Xoreb tawında qoyg'an eki tas taxtasınan basqa hesh na'rse joq edi. Mısırdan shıqqanda Jaratqan İye bul tawda izraillılar menen kelisim du'zgen edi+. 11Ruwxaniyler Muxaddes bo'lmeden shıqtı. Ol jerdegi barlıq ruwxaniyler qaysı toparg'a tiyisli bolıwına qaramastan, tazalanıw ra'siminen o'tken edi+. 12Barlıq lebiyli sazendeler: Asaf, Heman, Edutun, olardın' ulları ha'm ag'ayinleri juqa hasıl zıg'ırdan kiyim kiyip alg'an edi. Olar kimbal, arfa ha'm lira shertip qurbanlıq orınnın' shıg'ıs jag'ında turg'an edi. Olardın' janında ka'rnay shalatug'ın bir ju'z jigirma ruwxaniy turdı+. 13Ka'rnayshılar menen qosıqshılar birigip, ba'lent dawıs penen Jaratqan İyege alg'ıs-maqtawlar aytıp, Onı ta'riyipledi. Ka'rnay, kimbal ha'm basqa saz a'sbaplarına qosılıp qosıqshılar:
dep Jaratqan İyege alg'ıs-maqtawlar ayttı.
Sonda bir bult Jaratqan İyenin' İbadatxanasın toltırdı+. 14Bul bult sebepli ruwxaniyler xızmetin dawam ettire almadı. Sebebi Jaratqan İyenin' saltanatı Qudaydın' İbadatxanasın toltırıp turg'an edi+.
61Sonda Sulayman bılay dedi: «Jaratqan İye! Sen: „Qoyıw bultlar ishinde ma'kan qurıwdı qa'leymen“, – dep aytqan edin'+. 2Men Sen ushın saltanatlı bir İbadatxana, ma'n'gige jasaytug'ın bir qonıs qurdım».
3•Patsha burılıp, tik ayaqta turg'an pu'tkil İzrail ja'miyetine pa'tiya berdi+. 4Son'ınan patsha bılay dedi: «A'kem Dawıtqa O'z awzı menen aytqan so'zlerin O'z qolları menen orınlag'an İzraildın' Qudayı Jaratqan İyege alg'ıslar bolsın! Ol bılay degen edi: 5„Xalqımdı Mısırdan alıp shıqqan ku'nnen beri O'zimnin' atıma arnap bir İbadatxana qurıwı ushın, İzrail urıwlarına tiyisli qalalardın' hesh birin tan'lamadım. Sonday-aq xalqım İzraildı basqarıw ushın da birde bir adamdı tan'lamadım. 6Biraq endi Men atıma arnap İbadatxana qurıw ushın Erusalimdi, al xalqımdı basqarıw ushın Dawıttı tan'lap aldım“+. 7A'kem Dawıttın' ju'reginde İzraildın' Qudayı Jaratqan İyenin' atına arnap İbadatxana qurıw qa'lewi bar edi+. 8Biraq Jaratqan İye a'kem Dawıtqa: „Menin' atıma arnap İbadatxana qurıwdı niyet etipsen'. Bul jaqsı niyet. 9Degen menen, Menin' atıma arnap bul İbadatxananı sen emes, al senin' bel balan' quradı“, – dedi+. 10Jaratqan İye bergen so'zin orınladı. Jaratqan İyenin' aytqanınday, a'kem Dawıttan son' İzrail taxtına men otırdım ha'm İzraildın' Qudayı Jaratqan İyenin' atına arnap İbadatxana qurdım+. 11Sonday-aq, ishinde Jaratqan İyenin' İzrail xalqı menen du'zgen kelisimi turg'an sandıqtı usı İbadatxananın' ishine qoydım».
12•Sulayman Jaratqan İyege arnalg'an qurbanlıq orınnın' aldında, pu'tkil İzrail ja'miyetinin' qarsısında turıp, qolların ko'klerge jayıp duwa etti+. 13Qoladan uzınlıg'ı da, eni de bes shıg'anaq, biyikligi u'sh shıg'anaq bolg'an bir sıpa isletip, onı ha'wlinin' ortasına qoydırg'an bolıp, Sulayman sol sıpag'a minip turg'an edi. Ol pu'tkil İzrail ja'miyeti aldında dizerlep otırıp, qolların ko'klerge jayıp, 14bılay dedi:
«İzraildın' Qudayı Jaratqan İye! Ko'kte de, jerde de Sag'an ten' keletug'ın quday joq. Sen O'zin'e shın ju'rekten boysınıp ju'rgen qulların' menen du'zgen kelisimin'e sadıq qalıp, olarg'a miyrimin'di ko'rsetesen'+. 15Sen O'z qulın'a, a'kem Dawıtqa O'z awzın' menen aytqan so'zlerin'di bu'gin O'z qolların' menen iske asırdın'. 16Jaratqan İye, İzraildın' Qudayı! Endi a'kem Dawıtqa bergen mına so'zin'nin' de orınlanıwın qa'leymen. Sen og'an: „Eger urpaqların' da sag'an uqsap, Menin' Nızamlarıma a'mel qılıp, jollarınan adaspay ju'rse, senin' urpag'ın'nan İzrail taxtında otıratug'ın er adamnın' izi u'zilmeydi“, – degen edin'+. 17İzraildın' Qudayı, endi O'z qulın' Dawıtqa bergen so'zin'di orınlay go'r!+
18Rasında da, Quday jer betinde adamlar arasında jasar ma edi? Sen ko'klerge, ko'klerdin' ko'klerine de sıymaysan'. Onın' aldında men qurg'an mına İbadatxana ne bolıptı?!+ 19Solay bolsa da, Qudayım Jaratqan İye, qulın'nın' duwaların ha'm o'tinishlerin esitip, onın' jalbarınıwlarına ha'm duwasına qulaq sal. 20Ko'zlerin' ku'ni-tu'ni: „Menin' atım sol jerde boladı“, – dep O'zin' aytqan İbadatxanada bolsın ha'm qulın'nın' sol jerge qarap etken duwasın esit+. 21Usı jerge qarap duwa etkeninde, qulın'nın' ha'm xalqın' İzraildın' jalbarınıwların esite go'r. Ko'klerdegi O'z ma'kanın'nan olarg'a qulaq tutıp, olardı keshire go'r.
22Eger birew o'z jaqınına qarsı gu'na islewde ayıplansa ha'm onnan ant ishiw talap etilse, ol kelip, usı İbadatxanadag'ı Senin' qurbanlıq ornın' aldında ant ishse,+ 23Sen olarg'a ko'klerden qulaq salıp, tın'lap, qulların'dı O'zin' hu'kim ete go'r. Jazıqlını isine say jazalap, jazıqsızdı a'dilligine say aqlay go'r.
24Eger xalqın' İzrail Senin' aldın'da gu'na islegeni ushın dushpanlarınan jen'ilse ha'm qaytadan Sag'an ju'z burıp, atın'dı ta'n alsa ha'm usı İbadatxanada duwa etip, Sag'an jalbarınsa,+ 25onda Sen olarg'a ko'klerden qulaq salıp, O'z xalqın' İzraildın' gu'naların keshir ha'm olardı o'zlerine ja'ne ata-babalarına O'zin' bergen jerge qaytara go'r.
26Olar Sag'an qarsı gu'na islegeni ushın aspan jabılıp, jawın jawmag'anda, olar usı jerge qarap duwa etse, atın'dı ta'n alsa ha'm Sen olardı jazalag'anın'da, gu'nalarınan ju'z bursa,+ 27onda Sen olarg'a ko'klerden qulaq salıp, qulların'nın' ha'm xalqın' İzraildın' gu'naların keshire go'r, olarg'a ju'riwi tiyis bolg'an tuwrı joldı ko'rset ha'm xalqın'a mu'lik etip bergen jerin'e jawın jawdıra go'r+.
28Eger elde ashlıq bolsa, oba payda bolsa, eginler quwrasa yamasa kesellense, shegirtke ha'm qurt qaplasa, dushpanlar kelip, o'z qalalarının' birinde qamal qılsa, qanday da bir illet tarqasa yamasa apatshılıq basına tu'sse,+ 29sonda bir adam yamasa pu'tkil xalqın' İzrail duwa etip, jalbarınsa, ha'r bir adam o'zinin' basına tu'sken apatshılıqtı sezip, qayg'ırıp, usı İbadatxanag'a qaray qolların jaysa, 30Sen ko'klerdegi O'z ma'kanın'nan olarg'a qulaq sala go'r ha'm olardı keshirip, islegen islerine qaray juwap bere go'r. Sebebi adam balasının' ju'reginde ne barın tek Sen g'ana bilesen'+. 31Olar O'zin' ata-babalarımızg'a bergen bul jerde o'mir boyı Sennen qorqıp jasasın ha'm ba'rqulla Senin' jolın' menen ju'rsin.
32Eger xalqın' İzraildan bolmag'an jat jerli adam Senin' ullı atın', qu'diretli qolın' ha'm O'z xalqın'a qol sozg'anın' haqqında esitip, uzaq elden kelse ha'm usı İbadatxanag'a qarap duwa etse,+ 33ko'klerdegi O'z ma'kanın'nan og'an qulaq salıp, sorag'anların bere go'r. Solay etip, du'nyadag'ı barlıq xalıqlar xalqın' İzrail sıyaqlı Senin' atın'dı bilip, Sennen qorqsın ha'm men qurdırg'an usı İbadatxananın' Sag'an sıyınatug'ın orın ekenin bilsin.
34Eger xalqın' Sen jibergen jol boyınsha dushpanlarına qarsı sawashqa shıqsa ha'm Sen tan'lap alg'an qala menen Senin' atın'a arnap men qurg'an usı İbadatxanag'a qarap Sag'an duwa etse, 35ko'klerden olardın' duwalarına ha'm jalbarınıwlarına qulaq sala go'r ha'm olarg'a ja'rdem bere go'r.
36Eger olar Sag'an qarsı gu'na islese, sebebi gu'na islemegen birde bir adam joq, Sen g'a'zeplenip, olardı dushpang'a ta'slim etsen' ha'm dushpan olardı tutqın etip, jaqın yamasa uzaq bir elge alıp ketse,+ 37olar da tutqın bolg'an elde ju'rip, esin jıyıp alg'annan keyin ta'wbege kelip: „Gu'na isledik, nızamsızlıq qıldıq, ayıpdarmız“, – dep jalbarınsa,+ 38o'zleri tutqıng'a alınıp, su'rgin qılıng'an elinde ju'rip, shın ju'rekten ha'm jan-ta'ni menen Sag'an ju'z bursa, o'zlerinin' ata-babalarına bergen jerine, Sen tan'lap alg'an qalag'a ha'm Senin' atın'a arnap men qurg'an İbadatxanag'a qarap duwa etse,+ 39ko'klerdegi O'z ma'kanın'nan olardın' duwa ha'm jalbarınıwlarına qulaq sala go'r ha'm olardı qutqara go'r. Sag'an qarsı gu'na islegen xalqın'dı keshire go'r.
40Endi Qudayım, na'zerin' bizlerde bolsın ha'm usı jerde aytılatug'ın duwalarımızg'a qulaq sala go'r!+
71•Sulayman duwa etip bolıwdan-aq, aspannan ot tu'sip, jandırılatug'ın ha'm basqa qurbanlıqlardı jalmap ketti. Jaratqan İyenin' saltanatı İbadatxananı toltırdı+.
2Jaratqan İyenin' saltanatının' O'z İbadatxanasın toltırg'anı sonshelli, ruwxaniyler İbadatxanag'a kire almadı.
3Pu'tkil İzrail xalqı aspannan tu'sken ottı ha'm İbadatxana u'stindegi Jaratqan İyenin' saltanatın ko'rgende, tas to'selgen alan'da et-betinen jerge jıg'ılıp, ta'jim etti ha'm:
dep ta'riyipledi+.
4Son'ınan patsha ha'm pu'tkil xalıq Jaratqan İyege arnap qurbanlıq shaldı. 5Patsha Sulayman jigirma eki mın' bas bug'a ha'm bir ju'z jigirma mın' bas qoydı Jaratqan İyege arnap, qurbanlıqqa shaldı. Solay etip, patsha ha'm pu'tkil xalıq Qudaydın' İbadatxanasın bag'ıshladı. 6Ruwxaniyler o'z xızmet orınların iyeledi. Lebiyliler de Jaratqan İyeni ta'riyiplew ushın patsha Dawıt soqtırg'an saz a'sbapların qollarına alıp turdı. Dawıttın' o'zi de: «Onın' sadıqlıg'ı ma'n'gi dawam etedi», – dep ta'riyiplegende, usı a'sbaplardan paydalang'an edi. Lebiylilerdin' qarsısında turg'an ruwxaniyler ka'rnayların shaldı, pu'tkil İzrail xalqı tik ayaqta turg'an edi. 7Sulayman Jaratqan İyenin' İbadatxanasının' aldındag'ı ha'wlinin' ortang'ı bo'legin de muxaddes qılıp ayırıp, jandırılatug'ın qurbanlıqlardı ha'm tatıwlıq qurbanlıqlarının' mayların sol jerde berdi. O'ytkeni o'zi qoladan isletken qurbanlıq orıng'a jandırılatug'ın qurbanlıqlar menen g'a'lle sadaqaları ha'm de tatıwlıq qurbanlıqlarının' mayları sıymay ketti+. 8Sol waqıtta Sulayman ha'm u'lken ja'miyet – Lebo-Xamattan Mısır shegarasındag'ı sayg'a deyingi jerlerde jasaytug'ın pu'tkil İzrail xalqı Qos bayramın jeti ku'n nıshanladı+. 9Segizinshi ku'ni saltanatlı jıynalıs o'tkerdi. Olar jeti ku'n dawamında qurbanlıq orındı bag'ıshlaw ra'siminen o'tkergennen keyin, jeti ku'n bayramdı nıshanlag'an edi. 10Jetinshi aydın' jigirma u'shinshi ku'ni Sulayman xalıqtı u'ylerine qaytardı. Jaratqan İyenin' Dawıtqa, Sulaymang'a ha'm O'z xalqı İzrailg'a islegen jaqsılıqlarına quwanıp, olardın' ju'rekleri tolıp-tastı.
11•Sulayman Jaratqan İyenin' İbadatxanasın ha'm o'zinin' sarayın salıp, niyetlegen isinin' ha'mmesin tabıslı tamamlag'annan son', 12tu'nde Jaratqan İye og'an ja'ne ko'rinip, bılay dedi:
«Men senin' duwaların'dı esittim ha'm bul jerdi O'zime qurbanlıq shalınatug'ın İbadatxana qılıp tan'ladım+. 13Eger Men jawın jawmasın dep aspandı jawıp taslasam, yaki shegirtkelerge jer betindegilerdi jep taslawdı buyırsam, yaki xalqıma oba jibersem,+ 14sonda Menin' atım menen atalatug'ın xalqım Mag'an ta'wbe qılıp, duwa etse, Mag'an ju'z burıp, jaman jollarınan qaytsa, onda Men aspannan olarg'a qulaq salaman. Olardın' gu'naların keshirip, jerlerin shıpalayman+. 15Bunnan bılay, usı jerde qılınatug'ın duwalarg'a na'zerimdi salaman, qulaqlarım tu'riwli boladı+. 16Atımnın' ma'n'gige sol jerde bolıwı ushın, usı İbadatxananı tan'lap alıp, muxaddes qıldım. Menin' ko'zlerim ha'm ju'regim ba'rqulla sol jerde boladı+. 17Sag'an kelsek, Menin' aldımda a'ken' Dawıtqa uqsap ju'rsen', barlıq buyrıqlarımdı orınlap, qag'ıyda ha'm nızamlarıma boysınıp jasasan', 18onda: „İzrail taxtınan senin' urpag'ın'nın' izi u'zilmeydi“ – dep a'ken' Dawıtqa bergen so'zimde turıp, patshalıq taxtın'dı ma'n'gige turatug'ın qılaman+. 19Biraq eger sizler jolımnan tayıp, bergen qag'ıyda ha'm buyrıqlarıma boysınbay, ketip qalsan'ız ha'm basqa qudaylarg'a xızmet etip, olarg'a tabınsan'ız, 20onda Men İzraildı O'zim bergen jerden shıg'arıp taslayman ha'm O'z atım ushın muxaddes qılg'an mına İbadatxananı ta'rk etip, onı pu'tkil xalıqlar arasında a'psanag'a aylandırıp, ku'lkige qaldıraman+. 21Sonda ha'zir za'wlim bolıp turg'an mına İbadatxananın' janınan o'tip baratırg'an ha'r bir adam hayran qalıp, qorqınısh penen: „Jaratqan İye bul eldi ha'm mına İbadatxananı ne ushın bul awhalg'a saldı eken?“ – dep soraytug'ın boladı+. 22Keyin olar: „İzrail xalqı ata-babaların Mısırdan alıp shıqqan Qudayı Jaratqan İyeni ta'rk etip, basqa qudaylarg'a jabısıp aldı ha'm olarg'a tabınıp, xızmet etti. Sonlıqtan Jaratqan İye olardı usı apatshılıqqa duwshar etti“, – deydi».
81•Sulayman Jaratqan İyenin' İbadatxanası menen o'zinin' sarayın jigirma jılda pitkerdi+. 2Sonın' menen birge Sulayman o'zine Tir patshası Xiram bergen qalalardı da qayta qurıp, olarg'a izraillılardı ornalastırdı. 3Sulayman Xamat-Soba patshalıg'ına ju'ris qılıp, onı da qolg'a kirgizdi. 4Ol sho'ldegi Tadmor qalasın ha'm Xamat elindegi barlıq telekleri bar qalalardı qurıp pitkerdi. 5Joqarg'ı ha'm to'mengi Beyt-Xoron qalaların qayta salıp, diywal menen qorshap, ta'mbilenetug'ın da'rwaza qurdı+. 6Sonday-aq, Baalat qalasın, o'zine tiyisli barlıq telekleri bar qalalardı, barlıq sawash arbaları ha'm atları saqlanatug'ın qalalardı qayta qurıp, bekkemledi. Solay etip, Sulayman Erusalimde, Lebanon tawlarında ha'm qol astındag'ı ha'mme qalalarda qa'legen na'rselerin qurdı.
7U'lkede İzrail xalqınan bolmag'an xalıqlar: xett, amor, periz, xiw ha'm ebus xalıqları qalıp ketken edi. 8İzrail xalqı olardı tolıq joq qıla almag'an edi. Sulayman bul xalıqlardın' urpaqların ma'rdikarg'a aldı. Bul ha'zir de dawam etpekte. 9Biraq Sulayman İzrail xalqının' birewin de qara jumısqa salmadı. Olardı o'zine a'sker, a'skerbasılar, arbalı a'skerlerdin' basshıları etip qoydı+. 10Sulayman patshanın' xalıqtı basqarıp turg'an eki ju'z eliw qadag'alawshısı da izraillılardan edi.
11Sulayman: «Hayalım İzrail patshası Dawıttın' sarayında turmawı kerek. Sebebi Jaratqan İyenin' Kelisim sandıg'ı turg'an jer – muxaddes», – dep, faraonnın' qızın Dawıttın' qalasınan ol ushın saldırg'an sarayg'a ko'shirdi+.
12Sulayman İbadatxananın' aywanının' aldına qurılg'an qurbanlıq orında Jaratqan İyege arnap jandırılatug'ın qurbanlıqlar usınatug'ın edi+. 13Ol bul qurbanlıqlardı Muwsanın' ha'r ku'n ushın belgilep bergen qag'ıydasına muwapıq, Shabbat ku'nleri, Jan'a ay bayramlarında, jıldın' u'sh bayramında: Ashıtqısız nan bayramı, Ha'pteler bayramı ha'm Qos bayramı ku'nleri usınatug'ın edi+. 14Sulayman a'kesi Dawıttın' buyrıg'ı boyınsha, ruwxaniylerdi toparları boyınsha xızmetlerge qoydı. Lebiylilerdi bolsa alg'ıs-maqtaw aytıw ha'm ku'ndelikli islerde ruwxaniylerge ja'rdemlesiw xızmetine qoydı. Da'rwaza qarawılların da toparları boyınsha da'rwazalarg'a bo'lip qoydı. Sebebi Qudaydın' adamı Dawıt usılay buyırg'an edi+. 15Patshanın' ruwxaniylerge, lebiylilerge, sonday-aq qaznag'a baylanıslı bergen buyrıqları buljıtpay orınlandı.
16Sulayman islewdi qa'legen isler, Jaratqan İyenin' İbadatxanasının' negizin qoyg'an ku'nnen ol tamamlang'ang'a shekemgi isler tolıq orınlandı. Solay etip, Jaratqan İyenin' İbadatxanası qurıp bolındı.
17Patsha Sulayman Edom jerinde, ten'iz jag'asında jaylasqan Esion-Geber ha'm Elat qalalarına bardı+. 18Patsha Xiram Sulaymang'a ten'izdi jaqsı biletug'ın adamları menen birge kemelerin jiberdi. Olar Sulaymannın' kemeshileri menen birge Ofirge barıp, ol jerden patsha Sulaymang'a to'rt ju'z eliw talant altın a'kelip berdi+.
91•Sheba hayal patshası Sulaymannın' arttırg'an dan'qı tuwralı esitip, onı jumbaqlar menen sınaw ushın, xosh iyisli zatlar, ko'p mug'darda altın ha'm qımbatbaha taslar ju'klengen u'lken bir ka'rwandı baslap Erusalimge keldi. Ol kewlinde bar bolg'an ha'mme na'rsesin Sulayman menen bo'listi+. 2Sulayman hayal patshanın' ha'mme sorawlarına juwap berdi. Sorawlarda patsha tu'sindire almastay hesh na'rse joq edi. 3Sheba hayal patshası Sulaymannın' danalıg'ın, ol qurdırg'an saraydı ko'rdi. 4Ol ja'ne patshanın' dasturxanındag'ı tag'amların, wa'zirlerinin' otırıs-turısın, xızmetshilerinin' xızmetin ha'm olardın' kiyimlerin, sharap quyıwshıların ha'm olardın' kiyimlerin, onın' Jaratqan İyenin' İbadatxanasında bergen jandırılatug'ın qurbanlıqların ko'rgende, artıq o'zin uslap tura almadı.
5Ol patshag'a bılay dedi: «Sizin' islerin'iz ha'm danalıg'ın'ız haqqında o'z elimde esitkenlerim ıras eken. 6Biraq men kelip, o'z ko'zlerim menen ko'rmegenshe, sol so'zlerge inanbag'an edim. Mag'an sizin' danalıg'ın'ızdın' yarımın da aytpag'an eken. Siz esitkenimnen de artıq ekensiz. 7Sizin' adamların'ız ha'm xızmetshilerin'iz qanshelli baxıtlı! Olar ba'rqulla aldın'ızda turıp, danalıg'ın'ızdı tın'lay aladı. 8Sizge kewli tolıp, sizdi Qudayın'ız Jaratqan İyege xızmet etiw ushın patsha etip O'z taxtına otırg'ızg'an Qudayın'ız Jaratqan İyege alg'ıslar bolsın! Qudayın'ız İzraildı ma'n'gige bekkemlew ushın, onı su'ygenligi sebepli, a'dalattı ha'm tuwrılıqtı ju'zege asırıwın'ız ushın sizdi patsha etip qoydı»+.
9Sheba hayal patshası Sulayman patshag'a bir ju'z jigirma talant altın, ju'da' ko'p mug'darda xosh iyisli zatlar ha'm qımbatbaha taslar sawg'a etti. Sheba hayal patshasının' patsha Sulaymang'a sawg'a etkenindey da'rejede sapalı xosh iyisli zatlar hesh qashan alıp kelingen emes.
10Xiram menen Sulaymannın' Ofirden altın alıp kelgen adamları da sol jerden sapalı arsha ag'ashların ha'm qımbatbaha taslar alıp keldi+. 11Patsha sapalı arsha ag'ashlarınan Jaratqan İyenin' İbadatxanası ha'm o'zinin' sarayı ushın teksheler, qosıqshılar ushın lira ha'm arfa saz a'sbapların isletti. Bu'ginge deyin Yahuda elinde bunday sapalı arsha ag'ashın hesh kim hesh qashan ko'rmegen edi.
12Sulayman Sheba hayal patshasına o'zinin' a'kelgeninen de ko'birek sawg'alar berdi. Bunnan tısqarı, ol hayal patshag'a sorag'an ha'm qa'legen na'rselerinin' ha'mmesin berdi. Keyin, hayal patsha adamları menen birge o'z eline qaytıp ketti.
13•Ha'r jılı Sulaymang'a kelip turatug'ın altınnın' mug'darı altı ju'z alpıs altı talant edi. 14Bunnan tısqarı, usaqlap satıwshılar, sawdagerler ha'm Arabstannın' barlıq patshaları menen İzrail u'lkelerinin' ha'kimleri Sulaymang'a altın ha'm gu'mis alıp keletug'ın edi.
15Patsha Sulayman eki ju'z u'lken qalqan isletip, olardı altın menen qaplattı. Ha'r bir qalqang'a altı ju'z shekel* altın jumsaldı. 16Ja'ne altınnan ha'r biri u'sh ju'z shekel keletug'ın u'sh ju'z kishkene qalqan isletti. Patsha bul qalqanlardı Lebanon tog'ayı dep atalatug'ın sarayg'a qoydı+.
17Ol ja'ne pildin' su'yeginen u'lken taxt isletip, onı sap altın menen qaplattı. 18Taxttın' altı tekshedegi ha'm taxtqa bekitilgen altın taban tiregishi bar edi. Taxttın' otırg'ıshının' eki ta'repinde shıg'anaq qoyg'ıshı ha'm onın' janında eki arıslannın' mu'sini bar edi. 19Taxttın' altı basqaldag'ının' ha'r birinin' eki ta'repinde bir-birden on eki arıslannın' mu'sini tur edi. Hesh bir patshalıqta bunday na'rse joq edi. 20Patsha Sulaymannın' ishimlik ishetug'ın ıdısları altınnan islendi. Onın' Lebanon tog'ayı dep atalatug'ın sarayındag'ı ha'mme ıdıslar da altınnan islengen edi. Sebebi Sulaymannın' waqtında gu'mis qa'dirsiz bolıp qalg'an edi. 21Ten'izde Xiramnın' adamlarının' basshılıg'ında Sulaymannın' Tarshish sawda kemeleri bar edi. Bul kemeler u'sh jılda bir ma'rte qaytıp keletug'ın ha'm sonda altın, gu'mis, pil su'yegi, maymıllar ha'm tawıs qusların alıp keletug'ın edi+.
22Patsha Sulayman baylıqta ha'm danalıqta du'nyanın' barlıq patshalarınan u'stin boldı+. 23Qudaydın' Sulaymang'a bergen danalıg'ın tın'law ushın, jer betindegi barlıq patshalar onı ko'riwge qushtar edi+. 24Onı ko'riwge kelgenlerdin' ha'r biri ha'r jılı sawg'a ushın gu'mis ha'm altın ıdıslar, kiyimler, qural-jaraqlar, xosh iyisli zatlar, at ha'm g'ashırlar alıp kelip turdı.
25Sulaymannın' atları menen sawash arbalarına arnalg'an to'rt mın' qorası ha'm on eki mın' atı bar edi. Olardın' bir bo'legin sawash arbaları ushın ajıratılg'an qalalarg'a, bir bo'legin o'zinin' janına, Erusalimge jaylastırdı+. 26Sulayman Evfrat da'ryasınan filistlerdin' jerine ha'm Mısır shegarasına deyingi barlıq patshalıqlar u'stinen hu'kimdarlıq etti+. 27Patsha Erusalimde gu'misti a'piwayı taslarg'a ten' qıldı. Al kedr ag'ashı ju'da' ko'p bolg'anlıqtan, batıstag'ı taw eteklerinde o'setug'ın jabayı a'njir ag'ashına ten' bolıp qaldı. 28Sulaymannın' atları Mısırdan ha'm basqa barlıq u'lkelerden alıp kelinetug'ın edi+.
29•Sulaymannın' basqa isleri basınan aqırına deyin, Natan payg'ambardın' tariyx kitabında, shilolı Axiya payg'ambardın' payg'ambarshılıqlarında ha'm wa'liy İddonın' Nabat ulı Yarobam tuwralı ko'rgen ayanı bayan etilgen jazıwlarda jazılg'an. 30Sulayman Erusalimde pu'tkil İzrail u'stinen qırıq jıl patshalıq etti. 31Keyin Sulayman o'lip, ata-babalarına qosıldı ha'm a'kesi Dawıttın' qalasına jerlendi. Onın' ornına ulı Rexabam patsha boldı.
101•Rexabam Shexemge ketti. O'ytkeni pu'tkil izraillılar Rexabamdı patsha etip qoyıw ushın Shexemge toplang'an edi+. 2Patsha Sulaymannan qashıp, Mısırda jasap atırg'an Nabat ulı Yarobam bunı esitkende, Mısırdan qayttı+. 3İzraillılar Yarobamdı shaqırttı. Yarobam pu'tkil izraillılar menen birge Rexabamg'a kelip:
4– A'ken'iz moynımızg'a awır moyıntırıq salg'an edi. Siz a'ken'iz bizlerge ju'klegen awır ju'kti ha'm ol salg'an moyıntırıqtı jen'illetin'. Sonda sizge xızmet etemiz, – dedi+.
5Rexabam olarg'a:
– U'sh ku'nnen keyin qaytıp kelin'ler, – dedi. Xalıq tarap ketti.
6Patsha Rexabam a'kesi Sulaymannın' ko'zinin' tirisinde og'an xızmet etken aqsaqallar menen oylasıp:
– Mına xalıqqa ne dep juwap bereyin, qanday ma'sla'ha't beresizler? – dep soradı.
7Aqsaqallar og'an:
– Eger siz bul xalıqqa jıllı shıray ko'rsetip, kewlin alıp, jaqsı so'zin'izdi ayamasan'ız, olar sizge bir o'mir qul boladı, – dep juwap berdi.
8Degen menen, Rexabam aqsaqallardın' ma'sla'ha'tine qulaq aspay, o'zi menen birge o'sken jaslar menen ken'esip, 9olardan: – «A'ken'izdin' bizlerge salg'an moyıntırıg'ın jen'illetsen'iz», – dep atırg'an bul xalıqqa ne dep juwap bersem eken? Sizler qanday ma'sla'ha't beresiz? – dep soradı.
10Sonda o'zi menen birge o'sken jas jigitler og'an bılay dep juwap berdi:
– Sizge: «A'ken'iz moynımızg'a awır moyıntırıq salg'an edi, siz onı jen'illetsen'iz», – dep atırg'an xalıqqa: «Menin' shunatay barmag'ım a'kemnin' belinen de juwanıraq. 11A'kem sizlerge awır moyıntırıq salg'an bolsa, men moyıntırıg'ın'ızdı onnan da awırlataman. A'kem sizlerdi qamshı menen jazalag'an bolsa, men sizlerdi sım qosıp o'rilgen qamshı menen jazalayman», – dep aytın'.
12Patshanın': «U'sh ku'nnen keyin qaytıp kelin'ler», – degen so'zi boyınsha, u'shinshi ku'ni Yarobam ha'm pu'tkil xalıq Rexabamg'a keldi. 13Patsha aqsaqallardın' ken'esine qulaq aspay, olarg'a qatal juwap berdi. 14Ol jas jigitlerdin' ma'sla'ha'ti boyınsha xalıqqa: «A'kem sizlerge awır moyıntırıq salg'an bolsa, men onı ja'ne de awırlataman. A'kem sizlerdi qamshı menen jazalag'an bolsa, men sizlerdi sım qosıp o'rilgen qamshı menen jazalayman», – dedi. 15Patsha xalıqqa qulaq salmadı. Sebebi Jaratqan İyenin' shilolı Axiya arqalı Nabat ulı Yarobamg'a aytqan so'zleri orınlanıwı ushın Quday usılay isledi+.
16Pu'tkil izraillılar patshanın' o'zlerine qulaq salmag'anın ko'rgende, patshag'a bılay dep juwap berdi:
Usılardı aytıp, izraillılar ha'mmesi o'z u'ylerine qaytıp ketti+.
17Biraq Rexabam Yahuda qalalarında jasaytug'ın izraillılarg'a patshalıq etiwin dawam etti.
18Patsha Rexabam ma'rdikarg'a alıng'anlar u'stinen qadag'alawshı Hadoramdı İzrail xalqına jiberdi. Xalıq onı tas boran qılıp o'ltirdi. Sonda patsha Rexabam tez sawash arbasına mindi de, Erusalimge qashıp ketti+. 19Sol ku'nnen baslap ha'zirge deyin, İzrail xalqı Dawıttın' urpag'ına qarsı ko'terilip kelmekte.
111Rexabam Erusalimge bardı da, İzrail menen urısıp, o'z patshalıg'ın qaytarıp alıw ushın, Yahuda ha'm Benyamin urıwınan bir ju'z seksen mın' ag'la jawıngerdi a'skerlikke topladı. 2Biraq sol arada Qudaydın' adamı bolg'an Shemayag'a Jaratqan İyeden mınaday so'z tu'sti:+ 3«Yahuda patshası Sulaymannın' ulı Rexabamg'a, Yahuda ha'm Benyamin jerindegi barlıq izraillılarg'a bılay dep ayt: 4Jaratqan İye bılay deydi: „O'z tuwısqanların'ızg'a qarsı urıs ashıp, urıstı baslaman'lar. Ha'r birin'iz o'z u'yin'izge qaytın'lar. O'ytkeni bul islerdi islep atırg'an Men bolaman“». Jaratqan İyenin' bul so'zlerin esitken xalıq Yarobamg'a qarsı urısıwdan waz keship, izine qayttı.
5Rexabam Erusalimde jasadı ha'm qorg'anıw ushın Yahudadag'ı mına qalalardı diywallar menen qorshadı:+ 6Beytlehem, Etam, Teqoa, 7Beyt-Sur, Soxo, Adullam, 8Gat, Maresha, Zif, 9Adorayım, Laxish, Azeqa, 10Sora, Ayyalon ha'm Xebron. Bular Yahuda ha'm Benyamin jerlerindegi qorg'anlı qalalar edi. 11Rexabam usı qalalardın' bekinislerin ku'sheytip, bekinislerge a'skerbasılar qoydı ha'm olarda azıq-awqat, za'ytu'n mayı ha'm sharap saqlanatug'ın orınlar qurdı. 12Ha'r bir qalanı u'lken qalqan ha'm nayzalar menen ta'miyinlep, qorg'anıwdı bekkemledi. Solay etip, Yahuda ha'm Benyamin urıwları Rexabamnın' qol astında qaldı.
13İzraildın' barlıq aymaqlarındag'ı ruwxaniyler menen lebiyliler Rexabamnın' qasına toplandı. 14Lebiyliler, ha'tte, o'z jaylawları menen mal-mu'liklerin taslap, Yahuda ha'm Erusalimge ko'ship keldi. Sebebi Yarobam menen onın' ulları olardı ruwxaniy bolıp, Jaratqan İyege xızmet etiwden shetletken edi+. 15Yarobam teke ha'm tana mu'sinlerin isletip sıyınıw orınlarına qoydı ha'm ol jerlerge xızmet etiw ushın o'z ruwxaniylerin tayınladı+. 16İzraildın' barlıq urıwlarındag'ı İzraildın' Qudayı Jaratqan İyege shın ju'rekten umtılg'anlar o'zlerinin' ata-babalarının' Qudayı Jaratqan İyege qurbanlıq beriw ushın, ruwxaniyler menen lebiylilerge erip, Erusalimge keldi. 17Olar Yahuda patshalıg'ın bekkemledi ha'm u'sh jıl dawamında Dawıt penen Sulaymannın' jolı menen ju'rip, Sulaymannın' ulı Rexabamdı qollap-quwatladı.
18Rexabam Dawıttın' ulı Erimottın' qızı Maxalatqa u'ylendi. Onın' anası İshaydın' ulı Eliabtın' qızı Abihayıl edi+. 19Maxalat Rexabamg'a Eush, Shemariya ha'm Zaham degen ullardı tuwıp berdi.
20Maxalattan son' Rexabam Abshalomnın' qızı Maaxag'a u'ylendi. Ol Rexabamg'a Abiya, Attay, Ziza ha'm Shelomitti tuwıp berdi. 21Rexabam basqa hayalları ha'm toqallarına qarag'anda, Abshalomnın' qızı Maaxanı ko'birek jaqsı ko'rdi. Rexabamnın' on segiz hayalı ha'm alpıs toqalı bolıp, olardan jigirma segiz ul ha'm alpıs qızı bar edi. 22Rexabam Maaxadan tuwılg'an ulı Abiyanı o'z taxtının' miyrasxorı qılmaqshı bolıp, basqa tuwısqanlarına basshı etip qoydı+. 23Rexabam aqıllılıq penen is tutıp, basqa ullarının' ha'mmesin Yahuda menen Benyamin jerlerindegi qorg'anlı qalalarg'a bo'lip jiberdi. Olardı kerek-jarag'ı menen moldan ta'miyinlep, bir qansha hayallar alıp berdi.
121•Rexabam o'z hu'kimdarlıg'ın bekkemlep, ku'shke tolg'annan keyin, onın' o'zi de, pu'tkil İzrail xalqı da Jaratqan İyenin' Nızamınan ju'z burdı. 2Olar Jaratqan İyege qıyanet etti. Sonlıqtan Rexabamnın' patshalıg'ının' besinshi jılında Mısır patshası Shishaq Erusalimge hu'jim jasadı+. 3Shishaq o'zi menen birge Mısırdan bir mın' eki ju'z sawash arbasın, alpıs mın' atlı a'skerdi, sonday-aq liviyalı, suklı ha'm kushlı san-sanaqsız la'shkerlerdi alıp keldi. 4Shishaq Yahudanın' qorg'anlı qalaların basıp alıp, Erusalimge deyin jaqınlastı+. 5Sonda Shishaqtan qorqıp, Erusalimge jıynalg'an Rexabamg'a ha'm Yahuda basshılarına payg'ambar Shemaya kelip, bılay dedi:
– Jaratqan İye bılay deydi: «Sizler Meni ta'rk ettin'iz, endi Men de sizlerdi ta'rk etip, Shishaqtın' qolına tapsıraman»+.
6İzrail basshıları ha'm patsha o'z ayıpların ta'n alıp:
– Jaratqan İye a'dil, – dedi+.
7Jaratqan İye olardın' ayıpların ta'n alg'anın ko'rgende, Shemayag'a Onnan mınaday so'z tu'sti: «Olar gu'naların moyınladı. Sonlıqtan Men olardı qırıp taslamayman, qutqarılıwı ushın az-maz ja'rdem beremen. Erusalimge degen g'a'zebimdi Shishaq arqalı to'kpeymen. 8Biraq olardı Shishaqqa bag'ınıshlı qılaman. Sonda olar Mag'an xızmet etiw menen basqa ellerdin' patshalarına xızmet etiw arasındag'ı ayırmashılıqtı bilip aladı».
9Mısır patshası Shishaq Erusalimge bastırıp kelip, Jaratqan İyenin' İbadatxanasındag'ı ha'm patsha sarayındag'ı g'a'ziynelerdi tartıp alıp ketti. Ol ha'mme na'rseni, Sulayman soqtırg'an altın qalqanlardı da aldı+. 10Patsha Rexabam olardın' ornına qoladan qalqanlar isletip, olardı patsha sarayının' kirer awzın qorg'aytug'ın saqshılardın' basshılarına berdi. 11Patsha Jaratqan İyenin' İbadatxanasına ha'r barg'anda, saqshılar patshanın' qasında bul qalqanlardı alıp ju'retug'ın, son'ınan ja'ne saqshılardın' bo'lmesine aparıp qoyatug'ın edi.
12Rexabam gu'nasın moyınlag'anda, Jaratqan İye g'a'zepten qaytıp, Yahuda xalqın tolıq qırıp jibermedi. Yahudada ele de jaqsı isler bar edi+.
13•Patsha Rexabam Erusalimde patshalıg'ın bekkemlep, hu'kimdarlıq qıla berdi. Ol taxtta otırg'anda qırıq bir jasta edi. Rexabam Jaratqan İye O'z atın ornatıw ushın İzraildın' pu'tkil urıwları arasınan tan'lap alg'an qalası Erusalimde on jeti jıl patshalıq qıldı. Onın' anası ammon xalqınan bolıp, atı Naama edi. 14Rexabam Jaratqan İyege shın ju'rekten umtılmag'anı sebepli, jaman islerdi islep turdı. 15Rexabam islegen isler basınan ayag'ına shekem Shemaya payg'ambardın' jazıwlarında ha'm wa'liy İddonın' shejirege kirgizilgen jazıwlarında bayan etilgen. Rexabam menen Yarobam pu'tkil o'miri dawamında urısıp keldi+. 16Rexabam o'lip, ata-babalarına qosıldı ha'm Dawıttın' qalasına jerlendi. Onın' ornına ulı Abiya patsha boldı.
131•İzrail patshası Yarobamnın' patshalıg'ının' on segizinshi jılında Abiya Yahudag'a patsha boldı. 2Ol Erusalimde u'sh jıl patshalıq etti. Abiyanın' anası gibalı Urieldin' qızı Mixaya edi.
Abiya menen Yarobam ortasında urıs boldı. 3Abiya to'rt ju'z mın' ag'la a'skerdi sawashqa basladı. Yarobam bolsa, segiz ju'z mın' ag'la ha'm ma'rt a'skerin og'an qarsı sapqa dizdi. 4Abiya Efrayımnın' tawlı u'lkesindegi Semarayım tawına shıg'ıp, bılay dedi: «Ha'y, Yarobam ha'm pu'tkil İzrail, meni tın'lan'lar! 5İzraildın' Qudayı Jaratqan İyenin' buzılmas bir kelisim* boyınsha İzrailg'a patshalıq qılıwdı ma'n'gige Dawıtqa ha'm onın' urpaqlarına bergenin bilmeysiz be+? 6Biraq Dawıt ulı Sulaymannın' xızmetshisi Nabat ulı Yarobam o'z mırzasına qarsı bas ko'terdi+. 7Onın' qasına on'bag'an ha'm jaramas adamlar jıynalıp, Sulayman ulı Rexabamg'a qarsı shıqtı. Rexabam sol waqıtta jas ha'm ta'jiriybesiz bolg'anlıqtan, olarg'a qarsı tura almadı. 8Endi bolsa, Dawıttın' urpag'ının' qolında bolg'an Jaratqan İyenin' patshalıg'ına qarsı turmaqshısız. Awa, sizler ko'pshiliksiz! Bunın' u'stine, qudayın'ız dep Yarobam soqtırıp bergen altın tanalar da janın'ızda!+ 9Jaratqan İyenin' ruwxaniyleri bolg'an Xaronnın' urpaqların ha'm lebiylilerdi quwıp jibergen sizler emes pe? Olardın' ornına basqa xalıqlardın' da'stu'rine say, a'piwayı adamlardan ruwxaniylerdi qoyıp alg'an joqsız ba? Awa, bag'ıshlanıw ra'simine bir bug'a yamasa jeti qoshqar alıp kelgen ha'r bir adam jalg'an qudaylarg'a ruwxaniy bola aladı-da'!+ 10Al bizlerge kelsek, Jaratqan İye bizlerdin' Qudayımız! Bizler Onnan ju'z burmadıq. Jaratqan İyege xızmet etip atırg'an ruwxaniyler de Xaron urpag'ınan bolıp, lebiyliler olarg'a ja'rdem bermekte. 11Olar ha'r ku'ni azanda ha'm keshte Jaratqan İyege jandırılatug'ın qurbanlıqlar beredi, xosh iyisli tu'tetkiler tu'tetedi, arnawlı stolg'a usınılg'an nanlar qoyadı, ha'r ku'ni keshte altın ha'stedegi shıralardı jag'adı. Awa, bizler Qudayımız Jaratqan İyenin' tapsırmaların orınlap ju'rmiz. Al sizler bolsan'ız, Onı ta'rk ettin'iz. 12Quday bizler menen birge, Ol bizlerdin' jolbasshımız. Onın' ruwxaniyleri ka'rnaylar shalıp, sizlerge qarsı urısqa shaqıradı. İzrail urpaqları, ata-babaların'ızdın' Qudayı Jaratqan İyege qarsı urıspan'lar! Ba'ri bir jen'iske erispeysiz»+.
13Sol arada Yarobam a'skerlerinin' bir bo'legin Yahuda a'skerlerinin' artqı ta'repine buqqı qoyıw ushın jibergen edi. A'skerlerdin' tiykarg'ı bo'limi Yahuda a'skerlerinin' aldında turdı, al buqqıdag'ılar artqı ta'repinde edi. 14Yahuda a'skerleri burılıp, o'zlerine aldıdan da arttan da hu'jim jasamaqshı bolıp turg'anlardı ko'rgende, Jaratqan İyege jalbarındı. Al ruwxaniyler ka'rnayların shaldı. 15Yahuda a'skerleri su'ren salıp baqırıstı. Olar baqırısqanda, Quday Yarobamdı ha'm izraillılardı Abiya menen Yahuda aldında qırg'ıng'a ushırattı. 16İzraillılar yahudalılardın' aldına tu'sip qashtı ha'm Quday olardı yahudalılarg'a ta'slim etti. 17Abiya ha'm onın' a'skerleri izraillılarg'a awır soqqı berdi. İzraillılardın' bes ju'z mın' ag'la a'skeri qaza taptı. 18Solay etip izraillılar jen'iliske ushıradı. Al yahudalılar ata-babalarının' Qudayı Jaratqan İyege su'yengeni ushın jen'iske eristi. 19Abiya Yarobamdı quwıp ketip, og'an tiyisli Beyt-El, Eshana, Efron qalaların ha'm olardın' do'geregindegi awıllardı qolg'a kirgizdi.
20Yarobam Abiya da'wirinde o'zinin' burıng'ı qu'diretin tikley almadı. Jaratqan İye onın' janın aldı ha'm ol qaytıs boldı+. 21Al Abiyanın' hu'kimdarlıg'ı ku'sheye berdi. Ol on to'rt hayal alıp, olardan jigirma eki ul ha'm on altı qızlı boldı. 22Abiyanın' basqa isleri, islegen isleri ha'm aytqanları İddo payg'ambardın' tu'sindirme kitabında jazılg'an+.
141Abiya o'lip ata-babalarına qosılg'anda, Dawıttın' qalasına jerlendi. Onın' ornına ulı Asa patsha boldı. Asanın' da'wirinde elde on jıl tınıshlıq boldı.
2•Asa Qudayı Jaratqan İyenin' na'zerinde jaqsı ha'm durıs bolg'an islerdi isledi. 3Ol jat qudaylardın' qurbanlıq orınları menen sıyınıw orınların alıp taslap, kiyeli taslardı ha'm kiyeli ag'ashların buzıp tasladı+. 4Ol yahudiylerge ata-babalarının' Qudayı Jaratqan İyege ju'z burıp, Onın' nızam ha'm buyrıqların orınlawdı buyırdı. 5Ol Yahudanın' barlıq qalalarındag'ı sıyınıw orınların ha'm tu'tetki tu'tetiletug'ın orınlardı alıp tasladı. Onın' da'wirinde patshalıq paraxatshılıqta jasadı. 6Elde tınıshlıq hu'kim su'rgen waqıtta, Asa Yahudada qorg'anlı qalalar qurdı. Sol jılları onın' menen hesh kim urıspadı, sebebi Jaratqan İye og'an tınıshlıq sıylag'an edi+. 7Asa Yahuda xalqına bılay degen edi: «Mına qalalardı salıp, a'tirapın diywallar menen qorshayıq. Olarg'a minaralar ha'm ta'mbilenetug'ın da'rwazalar qurıp, qalalardı bekkemleyik. Bizler Qudayımız Jaratqan İyege ju'z burg'anımız ushın, bul el ele bizlerdiki. Awa, bizler Og'an ju'z burdıq ha'm Ol bizlerge ha'r ta'repleme tınıshlıq sıyladı».
Solay etip, olar qurılıstı baslap, tabıslı tamamladı.
8Asanın' Yahuda urıwınan u'lken qalqan ha'm nayza menen qurallang'an u'sh ju'z a'skeri, al Benyamin urıwınan kishkene qalqan ha'm oq jay menen qurallang'an eki ju'z seksen a'skeri bar edi. Olardın' ha'mmesi ma'rt jawıngerler edi.
9Kushlı Zerax millionlag'an a'skeri ha'm u'sh ju'z sawash arbası menen Yahudag'a atlanıp, Maresha qalasına jetip keldi+. 10Asa og'an qarsı atlandı. Olar Mareshag'a jaqın jerdegi Sefata oypatlıg'ında urısıw ushın sap tartıp turdı. 11Asa o'z Qudayı Jaratqan İyege: «Jaratqan İye! Ku'shlinin' aldında turg'an ku'shsizge Sennen basqa hesh kim ja'rdem bere almaydı. Qudayımız Jaratqan İye, bizlerge ja'rdem bere go'r! Sebebi bizler Sag'an su'yenemiz ha'm Senin' atın' menen mına sansız la'shkerge qarsı shıg'ıp turmız. Jaratqan İye, Sen bizlerdin' Qudayımızsan', insan zatının' O'zin'di jen'iwine jol qoyma!» – dep jalbarındı. 12Sonda Jaratqan İye Asa menen yahudalılardın' aldında kushlılardı qırg'ıng'a ushıratıp, kushlılar qasha basladı. 13Asa bolsa o'z a'skerleri menen olardı Gerarg'a deyin quwıp bardı. Kushlılardan qaza tapqanlar sonshelli ko'p bolıp, birde birewi aman qalmadı. Olar Jaratqan İyenin' ha'm Onın' ordasının' aldında qırıp taslandı. Yahuda a'skerleri ko'p olja menen qayttı. 14Gerar a'tirapındag'ı qalalarda jasaytug'ın xalıq Jaratqan İyeden qorqıp qalg'an edi. Yahudalılar olarg'a da shabıwıl jasap, qırg'ıng'a ushırattı ha'm talan-taraj etip, mol olja alıp qayttı+. 15Yahudalılar shopanlardın' shatırlarına da shabıwıl jasap, olardın' ko'p qoy-eshki ha'm tu'yelerin aydap ketti. Keyin olar Erusalimge qaytıp keldi.
151Oded ulı Azariyanın' u'stine Qudaydın' Ruwxı tu'sti+. 2Sonda Azariya patsha Asa menen ushırasıw ushın jolg'a shıqtı ha'm og'an barıp bılay dedi: «Ha'y, Asa! Ha'y, Benyamin ha'm Yahuda xalqı, mag'an qulaq salın'lar! Sizler Jaratqan İye menen birge bolg'an da'wirde, Ol da sizler menen birge boladı. Eger Onı izlesen'iz, tabasızlar. Al eger Onı ta'rk etsen'iz, Ol da sizlerdi ta'rk etedi+. 3Uzaq waqıt dawamında İzrail xalqı haqıyqıy Qudaydan, ta'lim beretug'ın ruwxaniyden ha'm Onın' Nızamınan alısta jasadı. 4Biraq qıyınshılıqqa ushırag'anında olar İzraildın' Qudayı Jaratqan İyege bet burıp, Onı izledi ha'm Onı taptı. 5Sol ku'nleri saparg'a shıg'ıw qa'wipli bolıp, ha'mme ellerdin' turg'ınları ushın g'awasatlı waqıtlar edi. 6Millet milletke, qala qalag'a qarsı urısatug'ın edi. Sebebi Quday olardı ha'r tu'rli apatshılıqlarg'a ushıratıp, albıratıp qoyg'an edi+. 7Biraq sizler bekkem bolın'lar! Tu'skinlikke tu'spen'ler! O'ytkeni miynetin'izdin' jemisin alasızlar»+.
8Oded ulı Azariya payg'ambardın' bul payg'ambarshılıq so'zlerin esitkende, Asa jigerlendi. Ol pu'tkil Yahuda menen Benyamin jerlerindegi ha'm Efrayımnın' tawlı u'lkesindegi o'zi qolg'a kirgizgen qalalardag'ı jerkenishli butlardı alıp tasladı. Sonday-aq, Jaratqan İyenin' İbadatxanasının' aywanının' aldına ornatılg'an Jaratqan İyenin' qurbanlıq ornın qayta tikledi. 9Bunnan keyin, Asa Yahuda ha'm Benyamin urıwı menen birge olardın' arasında jasap atırg'an Efrayım, Menashshe ha'm Shimon urıwınan bolg'anlardı topladı. O'ytkeni ko'p adamlar Quday İyenin' Asa menen birge ekenin ko'rip, İzraildı taslap, Yahudag'a ko'ship kelgen edi+. 10Olar Asa hu'kimdarlıg'ının' on besinshi jılının' u'shinshi ayında Erusalimge jıynaldı. 11Sol ku'ni olar urıstan alıp kelgen oljasınan jeti ju'z bas iri mal ha'm jeti mın' bas mayda maldı Jaratqan İyege arnap qurbanlıqqa berdi+. 12Xalıq ata-babalarının' Qudayı Jaratqan İyeni shın ju'rekten, jan-ta'ni menen izlew ushın kelisim du'zdi+. 13İzraildın' Qudayı Jaratqan İyeni izlemegen ha'r bir adam: jas bolsın, g'arrı bolsın, erkek bolsın, hayal bolsın ha'mmesi o'ltiriletug'ın boldı+. 14Olar baqırıp, ha'r tu'rli ka'rnaylar hawazları astında ba'lent dawıs penen Jaratqan İyege ant ishti. 15Pu'tkil yahudalılar bergen antı ushın quwanıshlı edi, sebebi olar shın ju'rekten ant ishken edi. Olar ıqlaslanıp Jaratqan İyeni izlegeni ushın, Onı taptı. Jaratqan İye olarg'a ha'r ta'repleme tınıshlıq berdi+.
16Patsha Asa kempir apası Maaxadan xanbiykelik atag'ın tartıp aldı. Sebebi ol Asherag'a arnap jerkenishli bir but soqtırg'an edi. Asa bul jerkenishli buttı shawıp taslap, maydalap, Kidron sayında jag'ıp jiberdi+. 17Ol İzraildag'ı sıyınıw orınların joq qılmasa da, o'mir boyı Jaratqan İyege sadıq qaldı. 18Asa a'kesinin' ha'm o'zinin' atag'an na'rselerin: gu'misti, altındı ha'm buyımlardı Qudaydın' İbadatxanasına alıp keldi. 19Asanın' patshalıg'ının' otız besinshi jılına deyin elde urıs bolmadı.
161•Yahuda patshası Asanın' hu'kimdarlıg'ının' otız altınshı jılında İzrail patshası Baasha Yahudag'a qarsı shıqtı ha'm Asanın' jerlerine hesh kimnin' kirip-shıqpawı ushın, Rama qalasının' bekinisin ku'sheytti. 2Sonda Asa Jaratqan İyenin' İbadatxanasındag'ı ha'm saray qaznasındag'ı gu'mis penen altındı aldı da, olardı xızmetshileri arqalı Damaskte jasaytug'ın Aram patshası Ben-Hadadqa jiberip, og'an bılay dedi:+ 3«A'kelerimiz arasında bolg'anı sıyaqlı, bizlerdin' aramızda da kelisim bolsın. Sizge gu'mis ha'm altın jiberip atırman. İzrail patshası Baasha menin' jerimnen ketiwi ushın, siz onın' menen du'zgen kelisimin'izdi buzsan'ız».
4Ben-Hadad patsha Asanın' usınısın qabıl etip, İzrail qalalarına qarsı a'skerbasıların jiberdi. Olar İyyon, Dan, Abel-Mayım qalaların, pu'tkil Naftaliy jerindegi barlıq telekleri bar qalalardı basıp aldı. 5Baasha bunı esitkende, Ramanın' qurılısın toqtatıp, isti taslap ketti. 6Patsha Asa pu'tkil yahudalılardı shaqırttı. Olar Rama qalasın qurg'anda, Baasha qollang'an tas ha'm ag'ashlardı Ramadan tasıp alıp ketti ha'm patsha Asa olardan Geba ha'm Mispa qalalarının' bekinisin ku'sheytti.
7Sol waqıtları ko'zi ashıq Xananiy Yahuda patshası Asag'a kelip, bılay dedi: «Siz Qudayın'ız Jaratqan İyege su'yenbey, Aram patshasına su'yendin'iz. Sol sebepli Aram patshasının' a'skerlerin qoldan shıg'ardın'ız+. 8Esin'izge tu'sirin', kushlılar menen liviyalılar ko'p sanlı sawash arbaları ha'm atlıları menen u'lken bir orda bolıp kelmep pe edi? Sonda siz Jaratqan İyege su'yengenin'iz ushın, Ol olardı sizge ta'slim etken edi+. 9Jaratqan İye O'zine shın ju'rekten sadıq bolg'anlarg'a ku'sh-quwat berip turıw ushın, pu'tkil jer ju'zine na'zer salıp turadı. Siz aqılsızlarsha is tuttın'ız, sol sebepli bunnan bılay sizin' basın'ız urıstan shıqpaydı»+. 10Asa ko'zi ashıqtın' bul so'zlerine g'a'zeplendi. Onın' g'a'zeplengeni sonshelli, ko'zi ashıqtı zindang'a taslattı. Sol waqıtları Asa xalqının' ayırımlarına qısım ko'rsetip, ezdi+.
11Asanın' barlıq isleri basınan ayag'ına shekem, Yahuda ha'm İzrail patshalarının' jılnama kitabında jazılg'an. 12Hu'kimdarlıg'ının' otız tog'ızınshı jılında, Asa ayaq awırıwına shalındı. Awırıwı asqınlap atırg'an bolsa da, ol Jaratqan İyege ju'z burmay, ta'wiplerden u'mit etti. 13Asa o'z hu'kimdarlıg'ının' qırıq birinshi jılı o'lip, ata-babalarına qosıldı. 14Onı ha'r tu'rli xosh iyisli zatlarg'a toltırılg'an tabıtqa jatqarıp, Dawıttın' qalasında o'zi ushın oydırg'an qa'birge qoydı. Onın' hu'rmetine u'lken ot jaqtı.
171Asanın' ornına ulı Ehoshafat patsha boldı ha'm İzrailg'a qarsı bekinisin ku'sheytti. 2Ol Yahudanın' barlıq qorg'anlı qalalarına a'skerlerin ornalastırıp, pu'tkil Yahuda jerinde ha'm a'kesi Asa Efrayım urıwınan basıp alg'an qalalarg'a saqshılar toparların qoydı+. 3Ehoshafat babası Dawıttın' da'slepki ju'rgen jollarınan ju'rgeni ushın, Jaratqan İye onın' menen birge boldı. Ol Baallarg'a sıyınbay, 4a'kesi Asa sıyıng'an Qudayg'a umtılıp, Onın' buyrıqlarına boysındı. Al İzrail xalqı islegen da'stu'rlerge ermedi+. 5Sonlıqtan Jaratqan İye Ehoshafattın' patshalıg'ın bekkemledi. Pu'tkil Yahuda eli og'an sıylıqlar alıp kelip turdı. Usılayınsha patsha mol baylıqqa ha'm hu'rmetke iye boldı. 6Onın' ju'regi Jaratqan İyege bag'ıshlang'an edi. Ol Yahudadag'ı sıyınıw orınların ha'm kiyeli ag'ashlarına arnalg'an kiyeli ag'ashlardı alıp tasladı.
7Ehoshafat o'z hu'kimdarlıg'ının' u'shinshi jılında o'zinin' xızmetkerlerinen Ben-Xayıldı, Obadiyanı, Zexariyanı, Netaneldi ha'm Mixayanı xalıqqa ta'lim beriwi ushın Yahuda qalalarına jiberdi.
8Olar menen birge lebiylilerden: Shemaya, Nataniya, Zebadiya, Asahel, Shemiramot, Ehonatan, Adoniya, Tobiya ha'm Tob-Adoniyanı, ruwxaniylerden: Elishama ha'm İoramdı jiberdi.
9Jiberilgenler Jaratqan İyenin' Nızam kitabın janına alıp ju'rip, Yahudada ta'lim berdi. Olar pu'tkil Yahuda qalaların aralap, xalıqqa u'yretti.
10Yahuda a'tirapındag'ı barlıq u'lkelerdin' patshalıqlarına Jaratqan İye qorqıw salg'anlıqtan, olardın' hesh biri Ehoshafatqa qarsı urıs ashpadı+.
11Bazı filistler sawg'a ha'm salıq sıpatında Ehoshafatqa gu'mis, al arablar mayda mal su'riwin: jeti mın' jeti ju'z qoshqar ha'm jeti mın' jeti ju'z teke alıp keldi.
12Ehoshafat ku'sheyip bara berdi. Ol Yahudada qorg'anlar ha'm telekleri bar qalalar qurg'ızıp,
13Yahuda qalalarında ko'p mug'darda kerek-jaraq jıynap qoydı. Al Erusalimde ta'jiriybeli bahadır jawıngerleri bar edi.
14Olardın' a'wladları boyınsha dizimi mınaday:
19Bul jawıngerler patshanın' pu'tkil Yahuda elindegi bekinisli qalalarına jaylastırg'an a'skerlerinen tısqarı a'skerleri edi.
181•Yahuda patshası Ehoshafat ju'da' bay bolıp, ataq-abırayı asıp ketti. Ol İzrail patshası Axab penen quda-tamır boldı+. 2Aradan bir neshe jıl o'tkennen son', Ehoshafat Axabtı ko'riw ushın Samariyag'a bardı. Axab Ehoshafattın' ha'm onın' menen barg'anlardın' hu'rmetine ko'plegen mayda ha'm iri mallardı soydı ha'm Giladtag'ı Ramot qalasına hu'jim qılıwg'a ko'ndirmekshi boldı+. 3Son'ınan İzrail patshası Axab Yahuda patshası Ehoshafattan:
– Giladtag'ı Ramotqa menin' menen birge barasız ba? – dep soradı.
Ehoshafat Axabqa:
– Meni o'zin'izdey, xalqımdı xalqın'ızday, ko'rin'. Siz benen birge urısqa baramız, – dep juwap berdi+. 4Son'ınan Ehoshafat:
– Da'slep Jaratqan İyenin' ne deytug'ının bilip alayıq, – dedi.
5Sonda İzrail patshası to'rt ju'z payg'ambardı toplap, olarg'a:
– Giladtag'ı Ramotqa qarsı urısıw ushın barayıq pa yamasa barmayıq pa? – dep soradı.
Olar:
– Barın', Quday qalanı sizge ta'slim etedi, – dep juwap berdi+.
6Biraq Ehoshafat:
– Bul jerde bulardan basqa Jaratqan İyenin' payg'ambarı bar ma? Onnan da sorayıq, – dedi+.
7İzrail patshası Ehoshafatqa:
– Jaratqan İyenin' erkin sorag'anday, ja'ne bir payg'ambar bar. Ol İmla ulı Mixa. Biraq men onı jaman ko'remen. Sebebi ol men tuwralı hesh jaqsı payg'ambarshılıq aytpaydı, ba'rqulla tek jaman payg'ambarshılıq aytadı, – dep juwap berdi.
Ehoshafat patshag'a:
– Patsha, bulay demen'iz, – dedi.
8Sonda İzrail patshası bir xızmetkerdi shaqırıp, og'an: «İmla ulı Mixanı tez alıp kel», – dep buyırdı.
9İzrail patshası Axab ha'm Yahuda patshası Ehoshafat patshalıq kiyimlerin kiyip, Samariyanın' da'rwazasının' kirer awzındag'ı maydanda, ha'r biri o'z taxtında otırg'an edi. Barlıq payg'ambarlar olardın' aldında payg'ambarshılıq etip atırg'an edi. 10Kenaana ulı Sedekiya o'zine temirden shaqlar islep: «Jaratqan İye bılay deydi: „Aramlılardı qırıp tawıspag'ansha, usı shaqlar menen su'ze beresiz“», – dedi+.
11Basqa payg'ambarlardın' ha'mmesi de: «Giladtag'ı Ramotqa hu'jim etin', jen'iske erisesiz. Sebebi Jaratqan İye olardı sizge ta'slim etedi», – dep, anıq sol so'zdi qaytaladı.
12Mixanı shaqırıw ushın ketken xızmetker og'an barıp:
– Mine, payg'ambarlardın' ha'mmesi bir awızdan patshag'a jaqsı boljawlardı aytıp atır. Sizin' so'zin'iz de olardiki menen birdey bolsın, siz de jaqsı boljaw aytın', – dedi.
13Biraq Mixa og'an:
– Tiri Jaratqan İye haqı ant ishemen: Qudayım mag'an ne dese, sonı aytaman, – dep juwap berdi+.
14Mixa patshag'a keldi. Patsha Mixadan:
– Mixa, bizler Giladtag'ı Ramotqa qarsı urısıw ushın barayıq pa yamasa men onnan bas tartayın ba? – dep soradı.
Mixa patshag'a:
– Bara berin'ler, jen'esizler, olar sizlerge ta'slim etiledi, – dep juwap berdi.
15Degen menen, patsha Mixag'a:
– Jaratqan İyenin' atı menen tek haqıyqattı aytıwın' ushın, sag'an neshe ma'rte ant ishkiziwim kerek? – dedi.
16Sonda Mixa patshag'a bılay dedi:
– Mag'an pu'tkil izraillılar tawlar u'stinde jayılıp ju'rgen shopansız qoylar sıyaqlı ko'rinip tur. Sonda Jaratqan İye mag'an: «Bulardın' xojayını joq. Ha'r biri aman-esen u'yine qaytsın», – dedi+.
17İzrail patshası Ehoshafatqa: «Bunın' men tuwralı jaqsı emes, al tek jaman payg'ambarshılıq aytatug'ının sizge aytqan joq pa edim?» – dedi.
18Mixa patshag'a bılay dedi:
– Onda Jaratqan İyenin' so'zin tın'lan'. Men Jaratqan İyenin' O'z taxtında otırg'anın, pu'tkil aspan barlıqlarının' Onın' on' ha'm shep ta'repinde turg'anın ko'rdim+. 19Sonda Jaratqan İye: «Giladtag'ı Ramotqa barıp, sol jerde o'liwi ushın, İzrail patshası Axabtı kim ko'ndire aladı?» – dep soradı. Birewi anaw, birewi mınaw dep turg'anda, 20bir ruwx aldıg'a shıqtı da, Jaratqan İyenin' aldında turıp: «Men ko'ndire alaman», – dedi. Jaratqan İye onnan: «Qalay?» – dep soradı. 21Sol ruwx: «Men jalg'an ruwxqa aylanıp, Axabtın' barlıq payg'ambarlarına jalg'an so'yletemen», – dep juwap berdi.
Jaratqan İye og'an: «Sen onı ko'ndirip, bunı isleysen'. Barıp, solay isle», – dedi. 22Mine, ha'zir Jaratqan İye sizin' sol payg'ambarların'ızdın' awzına jalg'an ruwxtı salıp qoyg'an. O'ytkeni Jaratqan İye sizge jamanlıq islewge qarar etti.
23Kenaana ulı Sedekiya Mixag'a jaqınlap, onın' betine shapalaq penen urıp jiberdi de:
– Jaratqan İyenin' Ruwxı senin' menen so'ylesiw ushın, mennen shıg'ıp ketken be eken? – dedi.
24Mixa og'an:
– Bunı sen jasırınıw ushın ishki bo'lmege tıg'ılg'an waqtın'da ko'resen', – dedi+.
25Sonda İzrail patshası bılay dedi: «Mixanı qala ha'kimi Amon menen patshanın' ulı İoashqa qaytıp alıp barın'lar. 26Olarg'a menin' mına so'zimdi jetkizin': „Men aman-esen qaytıp kelgenimshe, bul adamdı qamaqxanag'a qamap qoyıp, az-maz nan menen suwdan basqa hesh na'rse bermesin“»+.
27Mixa patshag'a: «Eger shınında da aman-esen qaytıp kelsen'iz, onda Jaratqan İye menin' awzım arqalı so'ylemegen boladı», – dedi, son'ınan xalıqqa: «Ha'mmen'iz bunı esitip qoyın'lar», – dedi+.
28İzrail patshası Axab ha'm Yahuda patshası Ehoshafat Giladtag'ı Ramotqa hu'jim jasaw ushın jolg'a shıqtı. 29İzrail patshası Ehoshafatqa: «Men patshalıq kiyimlerin kiymey, urısqa shıg'aman, al siz patshalıq kiyimlerin'izdi kiyip shıg'ın'», – dedi. Solay etip, İzrail patshası kiyimlerin o'zgertip, olar sawashqa shıqtı. 30Aram patshası o'z sawash arbalarının' a'skerbasılarına: «Kishkenesi menen de, u'lkeni menen de urısıp otırmay, tek İzrail patshası menen urısqa kirisin'», – dep buyırdı. 31Sawash arbalarının' a'skerbasıları Ehoshafattı ko'rgende: «İzrail patshası usı bolsa kerek», – dep oylap, og'an qaray bas saldı. Ehoshafat baqırıp jibergende, Quday İye og'an ja'rdemge kelip, hu'jim qılıwshılardı basqa jaqqa burıp jiberdi. 32O'ytkeni sawash arbalarının' a'skerbasıları onın' İzrail patshası emesligin an'g'arıp, izge qayttı. 33Sol arada bir adam tosattan oq jayın atıp jiberip, İzrail patshasın jaradar etti. Oq sawıttın' qosılg'an jerinen kirgen edi. Patsha arbakeshine: «İzge aylanıp, meni sawash maydanınan alıp shıq, men jaraqatlandım», – dedi+. 34Degen menen, sol ku'ni g'ıjlag'an sawash bolıp, İzrail patshası o'zinin' sawash arbası menen tıg'ılısta qaldı ha'm keshke shekem aramlılarg'a qarap turıwg'a ma'jbu'r boldı. Keshke taman patsha qaza taptı.
191Yahuda patshası Ehoshafat Erusalimdegi sarayına aman-esen qaytıp kiyatırg'anda, 2Xananiy ulı wa'liy Ehu Ehoshafattın' aldınan shıg'ıp, og'an bılay dedi: «Zalımlarg'a ja'rdem berip, Jaratqan İyeni jek ko'rgenlerdi su'yiwin' kerek pe edi? Bul isin' ushın sag'an Jaratqan İyenin' g'a'zebi to'gildi+. 3Degen menen, senin' jaqsı islerin' de bar. Sen eldi kiyeli ag'ashlarınan tazaladın' ha'm shın ju'rekten Qudaydı izledin'»+.
4Ehoshafat Erusalimde jasadı. Biraq ol tez-tez Beer-Shebadan Efrayımnın' tawlı u'lkelerine deyin jasaytug'ın xalıqtı aralap, olardı ata-babalarının' Qudayı Jaratqan İyege ju'z burıwg'a shaqırar edi. 5Ol Yahuda elindegi barlıq bekinisli qalalarg'a biyler qoydı+. 6Ol biylerge: «İslegen isin'izge dıqqatlı bolın'lar. Sebebi sizler adamlar atınan emes, al Jaratqan İyenin' atınan hu'kim shıg'arasızlar. Jaratqan İye hu'kim isinde sizler menen birge boladı+. 7Jaratqan İyeden qorqın', itibarlı tu'rde hu'kim shıg'arın'. O'ytkeni Qudayımız Jaratqan İye nahaqlıqqa, jalpıldaqlıqqa ha'm parag'a ko'z jumıp qaramaydı», – deytug'ın edi+.
8Ehoshafat Erusalimde de ayırım lebiylilerdi, ruwxaniylerdi ha'm İzraildın' a'wlad basshıların Jaratqan İyenin' Nızamına baylanıslı sheshimlerdi qabıllaw ha'm dawalardı sheshiw ushın tayınladı. Olar Erusalimde jasadı+ 9Patsha olarg'a mınaday buyrıq berdi: «Sizler o'z wazıypaların'ızdı Jaratqan İyeden qorqqan halda, sadıqlıq penen shın ju'rekten orınlan'lar+. 10O'z qalalarında jasap atırg'an tuwısqanların'ız: to'gilgen qan tuwralı bolsın, Jaratqan İyenin' Nızamına, buyrıqlarına, qag'ıydalarına yamasa qararlarına baylanıslı bolsın, qanday da bir dawa menen kelse, olarg'a Jaratqan İyege qarsı gu'na islemewdi qatan' eskertin'. Sonda gu'nadan qalıs bolasız. Bolmasa, sizge de, tuwısqanın'ızg'a da Jaratqan İyenin' g'a'zebi to'giledi+. 11Jaratqan İyenin' Nızamına baylanıslı islerde bas ruwxaniy Amariya, patshag'a baylanıslı islerde Yahudanın' urıwbasısı İsmayıl ulı Zebadiya basshılıq etedi. Al lebiyliler bolsa, bul islerdi qadag'alawda sizlerge ja'rdem beredi. Ma'rt bolıp iske kirisin', Jaratqan İye jaqsılıq islewshilerge yar bolsın!»
301Xizkiya pu'tkil İzrail ha'm Yahudag'a xabar jiberip, Efrayım ha'm Menashshe urıwlarına da xat jazıp, olardı İzraildın' Qudayı Jaratqan İyege arnap Qutqarılıw bayramın nıshanlaw ushın Erusalimdegi Jaratqan İyenin' İbadatxanasına mira't etti. 2Patsha, onın' wa'zirleri ha'm Erusalimdegi pu'tkil jıyın ken'esip, bayramdı ekinshi ayda o'tkeriwdi sheshti+. 3Olar bayramdı belgilengen waqıtta, birinshi ayda o'tkere almag'an edi. Sebebi pa'kleniw ra'siminen o'tken ruwxaniyler jetkiliksiz boldı ha'm xalıq ta Erusalimge jıynalıp u'lgermedi+. 4Bul usınıs patshag'a da, pu'tkil jıyıng'a da unadı. 5Solay etip, olar pu'tkil İzrail boylap, qubladag'ı Beer-Shebadan arqadag'ı Dang'a shekemgi pu'tkil xalıq İzraildın' Qudayı Jaratqan İyege arnap Qutqarılıw bayramın nıshanlaw ushın Erusalimge kelsin dep ja'riyalawdı sheshti. Sebebi bul bayram jazılg'ang'a say ulıwma xalıqlıq bayram sıpatında nıshanlanbay kiyatırg'an edi+. 6Patshanın' buyrıg'ı boyınsha, shabarmanlar patshanın' ha'm onın' xızmetkerlerinin' jazg'an xatın pu'tkil İzrail ha'm Yahuda boylap tarattı. Onda bılay dep jazılg'an edi: «İzrail xalqı, İbrayımnın', Isaqtın' ha'm İzraildın' Qudayı Jaratqan İyege qaytın'lar! Sonda Ol da sizlerge, Assiriya patshalarının' qolınan aman qalg'anlarg'a qaytadı+. 7Ata-babalarının' Qudayı Jaratqan İyege opasızlıq etken ata-babaların'ız ha'm tuwısqanların'ız sıyaqlı bolman'lar! Ko'rip turg'anın'ızday, Jaratqan İye olardı qorqınıshlı ko'riniske alıp keldi+. 8Ata-babaların'ız sıyaqlı qaysar bolmay, Jaratqan İyege boysının'lar! Onın' ma'n'gige muxaddes qılg'an Muxaddes ornına kelip, u'stin'izge do'nip turg'an Onın' lawlag'an g'a'zebinin' basılıwı ushın, Qudayın'ız Jaratqan İyege xızmet etin'ler!+ 9Eger Jaratqan İyege ju'z bursan'ız, ag'ayinlerin'izdi ha'm balaların'ızdı tutqında uslap turg'anlar olarg'a rehim etip, olardı usı elge qaytaradı. Sebebi Qudayın'ız Jaratqan İye miyrimli ha'm rehimli. Eger Og'an qaytsan'ız, Ol sizlerden ju'z burmaydı»+.
10Solay etip, shabarmanlar Efrayım ha'm Menashshe jerlerin Zebulong'a shekem qalama-qala aralap shıqtı. Biraq adamlardın' ko'pshiligi jarshılardın' u'stinen ku'lip, masqaraladı. 11Degen menen, Asher, Menashshe ha'm Zebulon urıwlarının' ayırımları boysınıp, Erusalimge keldi. 12Ju'reklerine birlik ruwxın sıylag'an Jaratqan İyenin' qolı da Yahuda u'stinde bolıp, xalıqta patsha ha'm onın' wa'zirlerinin' Jaratqan İyenin' so'zi boyınsha bergen buyrıg'ın orınlawg'a degen qa'lew tuwdırdı.
13Ekinshi ayda Ashıtqısız nan bayramın nıshanlaw ushın, ju'da' u'lken alaman Erusalimge jıynaldı. 14Olar iske kirisip, Erusalimdegi jat qudaylarg'a arnalg'an qurbanlıq orınlardı ha'm tu'tetki tu'tetiletug'ın barlıq qurbanlıq orınlardı qıyratıp, Kidron sayına ılaqtırdı+. 15Ekinshi aydın' on to'rtinshi ku'ni olar Qutqarılıw bayramına arnalg'an qurbanlıq qozısın shaldı. Ruwxaniyler menen lebiyliler uyalıp qalıp, o'zlerin pa'kledi ha'm Jaratqan İyenin' İbadatxanasına jandırılatug'ın qurbanlıqlar alıp keldi. 16Keyin olar Qudaydın' adamı Muwsanın' nızamı boyınsha, o'z orınların iyeledi. Ruwxaniyler lebiyliler a'kelip bergen qurbanlıq qanın alıp, qurbanlıq orıng'a septi+. 17Xalıq arasında o'zlerin pa'klemegen adamlar ko'p edi. Sonlıqtan tazalanıw ra'siminen o'tpegenlerdin' Qutqarılıw qurbanlıg'ın soyıw ha'm olardı Jaratqan İyege bag'ıshlaw lebiylilerge ju'klendi. 18Xalıqtın' ko'pshiligi, a'sirese Efrayım, Menashshe, İssaxar ha'm Zebulon urıwlarınan kelgenlerdin' ko'bisi pa'kleniw ra'siminen o'tpegen bolsa da, Qutqarılıw bayramının' asınan jep, qag'ıydanı buzdı. Biraq Xizkiya olar ushın bılay dep duwa etti: «İygilikli Jaratqan İye!+ 19Bul adamlar Muxaddes orınnın' nızamına say o'zlerin pa'klemegen bolsa da, olar ata-babalarının' Qudayı – Quday İyeni shın ju'rekten izledi, sonlıqtan olardın' ha'r birin keshire go'r!» 20Jaratqan İye Xizkiyanın' duwasın esitti ha'm xalıqtı keshirdi.
21Erusalimge jıynalg'an izraillılar jeti ku'n dawamında u'lken quwanısh penen Ashıtqısız nan bayramın nıshanladı. Lebiyliler menen ruwxaniyler Jaratqan İyeni ta'riyiplewge arnalg'an saz a'sbapları menen ha'r ku'ni Jaratqan İyege arnap alg'ıs-maqtaw ayttı+. 22Xizkiya Jaratqan İyege degen xızmetlerin sheberlik penen atqarg'an lebiylilerdi jigerlendirdi. Xalıq jeti ku'n dawamında tatıwlıq qurbanlıqların berdi, ata-babalarının' Qudayı Jaratqan İyege alg'ıslar aytıp, bayram asınan jedi.
23Pu'tkil jıyın bayramdı ja'ne jeti ku'nge sozıwg'a qarar etti. So'ytip, olar ja'ne jeti ku'n quwanısh penen bayram qıldı. 24Yahuda patshası Xizkiya jıynalg'anlarg'a mın' bug'a ha'm jeti mın' qoy-eshki berdi. Al ha'meldarlar bolsa, mın' bug'a ha'm on mın' qoy-eshki berdi. Ju'da' ko'p ruwxaniyler pa'klew ra'siminen o'tken edi. 25Pu'tkil Yahuda xalqı, ruwxaniyler, lebiyliler, İzraildan kelgenler, İzraildan kelip Yahudada jasap atırg'an jat jerliler quwanıshqa tolg'an edi. 26Erusalimde ullı quwanısh hu'kim su'rdi. Sebebi İzraildın' patshası Dawıt ulı Sulaymannın' da'wirinen beri Erusalimde bunday bayram bolıp ko'rmegen edi+. 27Ruwxaniyler menen lebiyliler xalıqqa pa'tiya berdi. Quday olardı esitti, olardın' duwaları ko'klerge, Onın' muxaddes ma'kanına jetip bardı+.
311Bayram tolıq tamam bolg'annan keyin, og'an qatnasqan izraillılardın' barlıg'ı Yahuda qalalarına barıp, kiyeli taslardı maydalap, kiyeli ag'ashların kesip tasladı. Olar pu'tkil Yahuda, Benyamin, Efrayım ha'm Menashshe jerlerindegi sıyınıw orınların ha'm qurbanlıq orınların birde birewin qaldırmay buzıp tasladı. Son'ınan izraillılar o'z qalalarına, o'z iyeliklerine qayttı+.
2Xizkiya ruwxaniyler menen lebiylilerdi atqaratug'ın wazıypalarına qarap, toparlarg'a bo'ldi. Olardın' ayırımlarına jandırılatug'ın qurbanlıqlardı ha'm tatıwlıq qurbanlıqların usınıw, ayırımlarına Jaratqan İyenin' ma'kanının' da'rwazalarında xızmet etiw, ayırımlarına ta'riyiplew ha'm alg'ıs-maqtaw qosıqların aytıw tapsırıldı+. 3Patsha Jaratqan İyenin' nızamına muwapıq, ha'r ku'ni azanda ha'm keshte, Shabbat ku'nleri, Jan'a ay bayramında ha'm Jaratqan İyenin' Nızamında belgilengen bayramlarda usınılatug'ın jandırılatug'ın qurbanlıqlar ushın o'z mal-mu'lkinen mallar ajırattı+. 4Ruwxaniyler menen lebiylilerdin' o'zlerin Jaratqan İyenin' Nızamın orınlawg'a bag'ıshlawı ushın, patsha Erusalimde jasaytug'ın xalıqqa ruwxaniyler menen lebiylilerge tiyisli bolg'an payların berip turıwdı buyırdı+. 5Bul pa'rman ja'riyalanıwdan-aq, izraillılar biydaydın', jan'a sharaptın', za'ytu'n mayının', paldın', jerden o'ngen barlıq o'nimlerdin' birinshi zu'ra'a'tinen saqıylıq penen alıp kele basladı. Sonday-aq qollarında bar bolg'annan mol etip u'sir berdi+. 6Yahuda qalalarında jasap atırg'an izraillılar menen yahudalılar da o'z su'riw ha'm padalarınan u'sir berdi, ja'ne Qudayı Jaratqan İyege arnalg'an muxaddes zatlarınan da u'sir berip, olardı bir jerge jıynap u'yin-u'yin qıldı+. 7Olar bul isti u'shinshi ayda baslap, jetinshi ayda tamamladı. 8Patsha Xizkiya ha'm onın' ha'meldarları kelip, u'yinlerdi ko'rgende, Jaratqan İyege alg'ıs aytıp, Onın' xalqı İzrailg'a pa'tiyasın berdi. 9Xizkiya ruwxaniyler menen lebiylilerden bul u'yinler haqqında sorag'anda, 10Sadoq tiyresinen bolg'an bas ruwxaniy Azariya juwap berip: «Xalıq Jaratqan İyenin' İbadatxanasına sadaqaların alıp kele baslag'annan beri, tamag'ımız toq, artıp ta qalmaqta. Jaratqan İye O'z xalqın jarılqag'anlıqtan, awısıg'ının' o'zi ag'ıl-tegil», – dedi+. 11Sonda Xizkiya Jaratqan İyenin' İbadatxanasına zat saqlanatug'ın bo'lmeler qurıwdı buyırdı ha'm olar qurıldı+. 12Bul bo'lmelerge barlıq sadaqalar, u'sirler, bag'ıshlang'an zatlar sadıqlıq penen aparıp qoyıldı. Bul islerdin' basında lebiyli Kenaniya turdı, al inisi Shimey onın' orınbasarı boldı. 13Patsha Xizkiya ha'm Qudaydın' İbadatxanasının' basqarıwshısı Azariyanın' tapsırması boyınsha, Exiel, Azaziya, Naxat, Asahel, Erimot, İozabad, Eliel, İsmaxiya, Maxat ha'm Benaya Kenaniya menen onın' inisi Shimeydin' qol astında baqlawshılar xızmetin atqara basladı. 14İbadatxananın' Shıg'ıs da'rwazasının' qarawılı lebiyli İmna ulı Qore Qudayg'a ıqtıyarlı tu'rde berilgen qurbanlıqlarg'a juwapker bolıp, ol Jaratqan İyege atalg'an sıylardı ha'm bag'ıshlap, arnawlı tu'rde berilgen sıylardı bo'lip beriw wazıypasın alıp bardı. 15Eden, Minyamin, Eshua, Shemaya, Amariya ha'm Shekaniya ruwxaniyler jasap atırg'an qalalarda ruwxaniylerge tiyisli u'leslerin toparları boyınsha, u'lken-kishisine birdey etip bo'lip beriwde Qorege ja'rdemlesti+. 16Bunnan tısqarı, Jaratqan İyenin' İbadatxanasına kirip, o'zinin' wazıypası ha'm toparına say ondag'ı ku'ndelikli jumıslardı atqaratug'ın u'sh jas ha'm onnan joqarı bolg'an, shejirege kirgizilgen erkeklerge, 17sonday-aq, a'wladları boyınsha shejirege kirgizilgen ruwxaniylerge, jigirma ha'm onnan joqarı jastag'ı lebiylilerge wazıypaları menen toparlarına say u'les bo'lip berdi+. 18Ja'ne de, ruwxaniyler menen lebiylilerdin' shejirege kirgizilgen na'restelerine, hayallarına ha'm ul-qızlarına da u'les tiydi. Sebebi olar o'zlerin sadıqlıq penen Qudayg'a bag'ıshlag'an edi. 19Qalalarının' a'tirapındag'ı awıllarda jasap atırg'an Xaron urpaqlarınan bolg'an ruwxaniylerge kelsek, olardan bolg'an barlıq erkeklerge ha'm lebiylilerdin' shejiresine kirgen ha'r bir adamg'a tiyisli u'lesin beriw ushın atları atalıp, ayırım adamlar tayınlandı.
20Xizkiya pu'tkil Yahuda boylap usılay is alıp bardı. Ol Qudayı Jaratqan İyenin' na'zerinde iygilikli, tuwrı ha'm hadal islerdi isledi+. 21Ol Qudaydın' İbadatxanasındag'ı xızmette ha'm Nızam menen buyrıqlarg'a a'mel qılıw islerinde neler islegen bolsa da, Qudayına boysınıp, shın ju'rekten ha'reket etti. Na'tiyjede ol tabısqa eristi.
321•Xizkiyanın' sadıqlıq penen islegen usınday islerinen keyin, Assiriya patshası Sanxerib kelip, Yahudag'a hu'jim jasadı. Ol qorg'anlı qalaların qamal qılıp, basıp alıwdı oyladı. 2Sanxeribtin' Erusalimge kelip, urıs ashpaqshı bolg'anın ko'rgen Xizkiya, 3wa'zirleri ha'm a'skerbasıları menen qala sırtındag'ı suw ko'zlerin pitep taslawdı ken'esti. Olar da patshanı qolladı. 4Ko'p xalıq jıynalıp: «Assiriya patshaları ne ushın mol suwg'a iye bolar eken?» – dep, el boylap ag'ıp turg'an barlıq suw ko'zlerin pitep, da'ryalardı bo'gep tasladı. 5Xizkiya ku'shin toplap, diywallardın' jıg'ılg'an jerlerin qayta tiklep, u'stine minaralar saldı. Ol diywal sırtınan tag'ı bir diywal o'rdirip, Dawıttın' qalasındag'ı Millonı bekkemledi. Ja'ne de, ol ko'plegen qural-jaraqlar ha'm qalqanlar isletti+. 6Patsha xalıqqa a'skerbasılar tayınlap, olardı qala da'rwazası aldındag'ı maydang'a jıynadı ha'm bılay dep jigerlendirdi: 7«Ku'shli ha'm ma'rt bolın'lar! Assiriya patshası ha'm onın' sansız ordası sebepli qorqıp, ruwxların'ız tu'spesin! Sebebi bizler menen Bolg'an, olar menen bolg'annan ku'shlirek!+ 8Olar ta'repte adam ku'shi bolsa, bizler ta'repte bizlerge ja'rdem beretug'ın ha'm bizler ushın urısatug'ın Qudayımız Jaratqan İye bar». Xalıq Yahuda patshası Xizkiyanın' so'zlerinen jigerlendi+.
9Bunnan keyin, Assiriya patshası Sanxerib pu'tkil la'shkerleri menen Laxish qalasın qamal qılıp turg'an waqıtta, Yahuda patshası Xizkiyag'a ha'm Erusalimdegi pu'tkil Yahuda xalqına mına xabardı jetkeriw ushın o'z xızmetkerlerin Erusalimge jiberdi: 10«Assiriya patshası Sanxerib bılay deydi: „Sizler nen'izge u'mit baylap, qamal ishinde qalg'an Erusalimde otırsız? 11Xizkiya sizlerdi: Qudayımız Jaratqan İye bizlerdi Assiriya patshasının' qolınan qutqaradı, – dep aldap, ashlıq penen sho'lden nabıt qılmaqshı. 12Qudayg'a arnalg'an sıyınıw orınların ha'm qurbanlıq orınların qıyratıp, Yahuda ha'm Erusalim xalqına: Tek bir qurbanlıq orında Qudayg'a sıyınıp, tek onın' u'stinde qurbanlıqlardı tu'tetip jandırın'lar, – degen usı Xizkiya emes pe+? 13Rasında da, men ha'm menin' ata-babalarımnın' basqa ellerdin' xalıqlarına ne islegenimizdi bilmeysizler me? Sol jerdegi xalıqlardın' qudayları o'z jerin menin' qolımnan qutqara aldı ma+? 14Ata-babalarım tolıq qırıp taslag'an usı xalıqlardın' qudaylarının' qaysı biri o'z xalqın menin' qolımnan qutqara aldı? Solay eken, qalayınsha sizlerdin' Qudayın'ız sizlerdi menin' qolımnan qutqara aladı? 15Xizkiyanın' o'zlerin'izdi aldap, joldan urıwına jol qoyman'lar! Og'an isenben'ler! Sebebi hesh bir xalıqtın' yaki patshalıqtın' qudayı o'z xalqın menin' qolımnan yamasa ata-babalarımnın' qolınan qutqara almag'an. Endi sizlerdi menin' qolımnan qutqara alatug'ınday, qudayın'ız kim bolıptı?!“»+
16Sanxeribtin' xızmetkerleri Quday İyege ha'm Onın' qulı Xizkiyag'a qarsı tag'ı bir talay so'zler ayttı. 17Bunın' u'stine, Sanxerib İzraildın' Qudayı Jaratqan İyege til tiygizip xat jazıp, Og'an qarsı mına so'zlerdi aytıptı: «Basqa jerlerdin' qudaylarının' o'z xalqın mennen qutqara almag'anınday, Xizkiyanın' Qudayı da O'z xalqın menin' qolımnan qutqara almaydı». 18Xattı alıp kelgenler bul so'zlerdi diywal u'stindegi Erusalim turg'ınlarına qaray evrey tilinde baqırıp ayttı. Olar xalıqtı qorqıtıp, hu'reyin ushırıp, qalanı tezirek qolg'a kirgizbekshi boldı. 19Olar Erusalimnin' Qudayı haqqında jer betindegi basqa xalıqlardın' adam qolı menen jaratılg'an qudayı haqqında aytqanday qılıp so'yledi.
20Patsha Xizkiya ha'm Amos ulı payg'ambar İyshaya usı ushın duwa etip, ko'klerge qarap jalbarındı. 21Sonda Jaratqan İye O'z perishtesin jiberdi. Perishte Assiriya patshasının' ordasındag'ı barlıq batır jawıngerlerdi, ko'semlerdi ha'm a'skerbasılardı qırıp tasladı. Sanxerib masqara bolıp eline qayttı. Bir ku'ni ol o'z qudayının' butxanasına kirgende, onı o'z ulları qılısh penen o'ltirdi+. 22Solay etip, Jaratqan İye Xizkiyanı ha'm Erusalim turg'ınların Assiriya patshası Sanxeribtin' ha'm basqa da dushpanlarının' qolınan qutqardı. Olardı ha'r ta'repleme qorg'ap-saqladı. 23Ko'pler Erusalimge kelip, Jaratqan İyege sıylar, Yahuda patshası Xizkiyag'a qımbatbaha zatlar alıp keldi. Sol waqıttan baslap, Xizkiya barlıq xalıqlar arasında joqarı hu'rmetke eristi.
24Sol ku'nleri Xizkiya awırıp, o'lim to'seginde jattı ha'm Jaratqan İyege duwa etti. Ol Xizkiyanı esitip, og'an qa'steliginen du'zeletug'ın belgi berdi+. 25Biraq Xizkiya o'zine ko'rsetilgen jaqsılıqqa shu'kirlik etpey, menmensip ketti. Sol sebepli Jaratqan İye og'an, Yahudag'a ha'm Erusalimge g'a'zeplendi+. 26Sonda Xizkiyanın' o'zi de, Erusalim turg'ınları da o'zlerinin' menmenligi ushın ta'wbe qıldı. Sonlıqtan Jaratqan İyenin' olarg'a Xizkiyanın' ko'zinin' tirisinde g'a'zebin shashpadı+.
27Xizkiya ju'da' bay ha'm abıraylı boldı. Ol o'zinin' gu'mis ha'm altını, qımbatbaha tasları, xosh iyisli zatları, qalqanları ha'm ha'r tu'rli qımbatbaha zatları ushın qaznalar saldırdı. 28Ja'ne de, ol da'n o'nimleri, jan'a sharap ha'm za'ytu'n mayı saqlanatug'ın orınlar, sonday-aq iri ha'm mayda mallar ushın qoralar qurdırdı. 29Quday mol baylıq inam etkenligi sebepli, patsha o'zine qalalar qurdırdı ha'm ko'p sanlı padalar menen su'riwlerge iye boldı.
30Gixon bulag'ının' joqarg'ı ag'ısın pitep taslap, suwın jer astı arqalı Dawıttın' qalasının' batısına ag'ızg'an da usı Xizkiya edi. Ol islegen ha'r bir isinde tabısqa eristi+. 31Biraq, Babilon hu'kimdarları jibergen elshiler elde bolg'an belgi haqqında sorastırıw ushın kelgende, Quday sınaw ha'm ju'reginde ne barın biliw ushın, Xizkiyanı o'z erkine qoydı.
32Xizkiyanın' basqa isleri, qılg'an jaqsılıqları Yahuda ha'm İzrail patshalarının' kitabındag'ı Amos ulı İyshaya payg'ambardın' ayanlarında bayan etilgen. 33Xizkiya o'lip, ata-babalarına qosılg'anda, Dawıt a'wladlarının' qa'birlerinin' joqarısına qoyıldı. Pu'tkil Yahuda ha'm Erusalim xalqı og'an hu'rmet ko'rsetti. Onın' ornına ulı Menashshe patsha boldı.
331•Menashshe on eki jasında patsha boldı ha'm Erusalimde eliw bes jıl patshalıq etti. 2Ol Jaratqan İyenin' İzrail xalqının' aldınan quwıp jibergen xalıqlardın' jerkenishli jaman islerine eliklep, Jaratqan İyenin' na'zerinde jaman bolg'an islerdi isledi. 3A'kesi Xizkiya qıyratıp taslag'an sıyınıw orınların qayta tikledi, Baallarg'a arnap qurbanlıq orınlar qurdı, kiyeli ag'ashların ornattı ha'm pu'tkil aspan denelerine tabınıp, olarg'a xızmet etti+. 4Menashshe Jaratqan İyenin' İbadatxanasına, yag'nıy Jaratqan İyenin': «Atım ma'n'gige Erusalimde boladı», – degen İbadatxanasına basqa qudaylarg'a arnap, qurbanlıq orınlar qurdırdı+. 5Ol Jaratqan İyenin' İbadatxanasının' eki ha'wlisine de barlıq aspan denelerine arnap qurbanlıq orınlar qurdı+. 6Ol Ben-Hinnom oypatlıg'ında o'z ulın otta jandırıp qurbanlıqqa berdi, pal ashtı, belgilerdi jorıdı, duwaxanlıq qıldı, a'rwaq ha'm ruwxlardı shaqırıwshılarg'a ma'sla'ha't saldı. Ol Jaratqan İyenin' na'zerinde jaman bolg'an islerdi ko'p islep, Onı g'a'zeplendirdi+. 7Menashshe o'zi isletken oyma buttı Qudaydın' İbadatxanasına qoydı. Quday Dawıtqa ha'm onın' ulı Sulaymang'a: «Bul İbadatxanada ha'm İzrail urıwları arasınan tan'lap alg'an qalam Erusalimde atımdı ma'n'gige ornataman. 8Eger olar Muwsa arqalı bergen barlıq Nızam, qag'ıyda ha'm pa'rmanlarıma baylanıslı buyrıqlarımdı muqıyatlı tu'rde orınlap jasasa, onda İzrail xalqın o'zlerinin' ata-babalarına belgilep bergen jerden qaytadan quwıp shıg'armayman», – degen edi+. 9Biraq Menashshe Yahuda xalqın ha'm Erusalim turg'ınların joldan azg'ırg'anı sonshelli, İzrail xalqı o'zinin' aldınan Jaratqan İye joq qılg'an xalıqlarınan da ko'birek jamanlıqlar isledi.
10Jaratqan İye Menashshege ha'm onın' xalqına eskertse de, olar qulaq salmadı. 11Sonlıqtan Jaratqan İye olarg'a Assiriya patshasının' a'skerbasıların jiberdi. Olar Menashsheni tutqıng'a aldı, murnına halqa o'tkerip, qola kisen menen kisenledi ha'm onı Babilong'a alıp ketti+. 12Ol azap shegip atırıp, Qudayı Jaratqan İyege jalbarındı ha'm ata-babalarının' Qudayı aldında shın ju'rekten bas iydi. 13Ol duwa etti, Jaratqan İye de onın' duwasın qabıl etip, jalbarınıwın esitti. Onı ja'ne Erusalimge, o'z taxtına qaytardı. Sonda Menashshe Jaratqan İyenin' haqıyqattan da Quday ekenin bildi+.
14Bunnan keyin, Menashshe Dawıttın' qalasının' sırtqı diywalın burıng'ıdan da biyik etip qayta qurdı. Bul diywal oypatlıqtag'ı Gixon bulag'ının' batısınan Ofel to'besin aynala o'tip, Balıq da'rwazasının' kireberisine shekem sozıldı. Patsha Yahudanın' qorg'anlı qalalarının' ha'mmesine a'skerbasılar tayınladı+. 15Menashshe Jaratqan İyenin' İbadatxanasınan basqa jerlerdin' qudaylarının' mu'sinlerin, o'zi qoydırg'an butlardı, İbadatxana jaylasqan tawdag'ı ha'm Erusalimdegi barlıq qurbanlıq orınlardı aldırıp, olardı qaladan shıg'arıp tasladı. 16Ol Jaratqan İyenin' qurbanlıq ornın qayta tiklep, onda tatıwlıq ha'm minnetdarshılıq qurbanlıqların usındı ha'm Yahuda xalqına İzraildın' Qudayı Jaratqan İyege xızmet etiwdi buyırdı. 17Degen menen, xalıq sıyınıw orınlarında qurbanlıq beriwin dawam etti. Biraq olar bergen qurbanlıqların Qudayı Jaratqan İyege arnaytug'ın edi. 18Menashshenin' basqa isleri, Qudayına arnalg'an duwası ha'm İzraildın' Qudayı Jaratqan İyenin' atınan og'an aytılg'an wa'liydin' so'zleri İzrail patshalarının' jılnama kitabında jazılg'an. 19Onın' duwası, Qudaydın' og'an rehim etiwi, barlıq gu'naları, opasızlıg'ı, sıyınıw orınlarına qurg'ızg'an butxanalarının' orınları, kiyeli ag'ashları, tabıng'an butları haqqında barlıg'ı Ko'zi ashıqlardın' jılnama kitabında jazılg'an. 20Menashshe o'lip, ata-babalarına qosılg'anda, o'z sarayına jerlendi. Onın' ornına ulı Amon patsha boldı.
21•Amon jigirma eki jasında patsha bolıp, Erusalimde eki jıl patshalıq etti. 22Amon da a'kesi Menashshege uqsap, Jaratqan İyenin' na'zerinde jaman bolg'an islerdi isledi. Ol a'kesi soqtırg'an barlıq butlarg'a qurbanlıq berip, olarg'a xızmet etti+. 23Amon a'kesi Menashshege uqsap, Jaratqan İyege qayta ju'z burmadı, kerisinshe, gu'na islewdi arttıra berdi+. 24Amonnın' xızmetshileri og'an qarsı til biriktirip, onı o'z sarayında o'ltirdi. 25Biraq u'lke xalqı patsha Among'a qarsı til biriktirgenlerdin' ha'mmesin o'ltirdi ha'm onın' ornına ulı İoshiyanı patsha etip qoydı.
341•İoshiya segiz jasında patsha bolıp, Erusalimde otız bir jıl patshalıq etti. 2Ol Jaratqan İyenin' na'zerinde tuwrı bolg'an islerdi isledi ha'm on'g'a da solg'a da burılmay, babası Dawıttın' jolınan ju'rdi+.
3İoshiya o'z patshalıg'ının' segizinshi jılında, ele jas bolsa da, babası Dawıttın' Qudayın izley basladı. Al o'z patshalıg'ının' on ekinshi jılı Yahuda menen Erusalimdi sıyınıw orınlarınan, kiyeli ag'ashlardan, oyma ha'm quyma butlardın' mu'sinlerinen tazalay basladı+. 4Onın' basshılıg'ında Baallarg'a arnalg'an qurbanlıq orınlar buzıp taslandı, olardın' janındag'ı tu'tetki tu'tetiletug'ın orınlar qıyratıldı, kiyeli ag'ashlar menen oyma ha'm quyma butlardın' mu'sinleri maydalanıp, usı butlarg'a qurbanlıq bergenlerdin' qa'birleri u'stine shashıldı+. 5İoshiya butqa xızmet etetug'ın ruwxaniylerdin' su'yeklerin o'zlerinin' qurbanlıq orınlarının' u'stinde otqa jaqtı. Usılayınsha ol Yahuda menen Erusalimdi pa'kledi+. 6Keyin İoshiya Menashshe, Efrayım, Shimon urıwlarının' qalalarınan Naftaliy jerlerine deyin ha'm olardın' qıyrap qalg'an aymaqlarındag'ı 7qurbanlıq orınlardı, kiyeli ag'ashlardı kesti ha'm butlardı maydalap ezdi. Ol pu'tkil İzrail eli boylap tu'tetki tu'tetiletug'ın orınlardı qıyratıp, son'ınan Erusalimge qaytıp keldi.
8O'z patshalıg'ının' on segizinshi jılında, eldi ha'm İbadatxananı pa'klegennen son', patsha İoshiya Asaliya ulı Shafandı, qala ha'kimi Maaseyanı ha'm jılnamashı Ehoaxaz ulı İoaxtı Qudayı Jaratqan İyenin' İbadatxanasın qayta tiklew ushın jiberdi. 9Olar bas ruwxaniy Xilkiyag'a barıp, Qudaydın' İbadatxanasına alıp kelingen barlıq gu'mislerdi og'an berdi. Bosag'adag'ı qadag'alawshı ruwxaniyler bolg'an lebiyliler bul gu'mislerdi Menashshe ha'm Efrayım xalqınan, basqa barlıq izraillılardan, barlıq Yahuda ha'm Benyamin xalqınan, ja'ne Erusalim turg'ınlarınan jıynag'an edi. 10Olar gu'mislerdi Jaratqan İyenin' İbadatxanasındag'ı islerdi baqlaw ushın tayınlang'an adamlarg'a berdi. Baqlawshılar bunı İbadatxananın' buzılg'an jerlerin du'zetip, qayta tiklep atırg'an jumısshılarg'a to'ledi. 11Qarjının' bir bo'legi ustalar menen qurılısshılarg'a da berilip, olar sol gu'mislerge Yahuda patshaları qarawsız qaldırg'an imaratlardı on'law ushın, jonılg'an taslar ha'm bag'analar menen arqalıq ag'ashlar satıp aldı. 12Bul adamlar jumısın hadal isledi. Olardın' u'stinen Merariy urpag'ınan lebiyli Yaxat penen Obadiyanı ha'm Qohat urpag'ınan lebiyli Zexariya menen Meshullamdı baqlawshı etip qoydı. Saz a'sbapların jaqsı shertetug'ın barlıq lebiyliler+ 13ju'k tasıwshılardı ha'm ha'r bir imarattag'ı ha'mme jumısshılardı baqlap ju'rdi. Lebiylilerden ayırımları xatkerler, qadag'alawshılar ha'm da'rwaza qarawılları xızmetin atqardı.
14•Jaratqan İyenin' İbadatxanasına a'kelingen gu'misti alıp shıg'ıp baratırıp, ruwxaniy Xilkiya Jaratqan İyenin' Muwsa arqalı bergen Nızam kitabın tawıp aldı+. 15Xilkiya xatker Shafang'a: «Men Jaratqan İyenin' İbadatxanasınan Nızam kitabın taptım», – dep, kitaptı Shafang'a berdi. 16Shafan kitaptı patshag'a alıp kelip, og'an: «Qulların'ız o'zlerine tapsırılg'annın' ha'mmesin islep atır. 17Olar Jaratqan İyenin' İbadatxanasındag'ı bar gu'mislerdi alıp, baqlawshılar menen jumısshılarg'a berdi», – dep xabar berdi. 18Son'ınan xatker Shafan: «Ruwxaniy Xilkiya mag'an bir kitap berdi», – dedi ha'm kitaptı patshag'a dawıslap oqıp berdi. 19Patsha Nızam kitabındag'ı so'zlerdi esitkende, kiyimlerin jırttı. 20Ol Xilkiyag'a, Shafan ulı Axiqamg'a, Mixa ulı Abdong'a, xatker Shafang'a ha'm o'z xızmetshisi Asayag'a bılay dep buyırdı:+ 21«Barıp, tabılg'an bul kitaptın' so'zleri haqqında men ushın da, İzrail ha'm Yahuda xalqının' qalg'anları ushın da, Jaratqan İyenin' erkin soran'lar. Jaratqan İyenin' u'stimizge jawdıratug'ın g'a'zebi ullı, sebebi ata-babalarımız Jaratqan İyenin' so'zine a'mel qılmadı. Olar bul kitapta jazılg'anlarg'a say is tutpadı»+.
22Ruwxaniy Xilkiya menen patsha jibergen adamlar barıp, Xasranın' aqlıg'ı Taqhattın' ulı bolg'an muxaddes kiyimlerge qarawshı Shallumnın' hayalı payg'ambar Xulda menen so'ylesti. Xulda Erusalimnin' taza bo'liminde jasaytug'ın edi+. 23Hayal olarg'a bılay dedi: «İzraildın' Qudayı Jaratqan İye bılay deydi: sizlerdi mag'an jibergen adamg'a bılay dep aytın'lar: 24Jaratqan İye bılay deydi: „Yahuda patshasının' aldında oqılg'an kitapta jazılg'an barlıq na'letlerdi, yag'nıy apatshılıqlardı usı jerge ha'm ondag'ı xalıqqa jawdırmaqshıman. 25Olar meni ta'rk etti ha'm basqa qudaylarg'a tu'tetki tu'tetip, pu'tkil isleri menen Menin' g'a'zebimdi keltirdi. Sonlıqtan bul jerge g'a'zebim to'giledi ha'm ol toqtamaydı“+.
26Jaratqan İyenin' erkin biliw ushın sizlerdi jibergen Yahuda patshasına bılay dep aytın'lar: İzraildın' Qudayı Jaratqan İye sen esitken so'zler tuwralı bılay deydi: 27„Bul jer ha'm ondag'ı xalıqqa qarsı aytqan so'zlerimdi esitkenin'de, ju'regin' ezildi ha'm Mag'an boysındın'. Sen Mag'an boysınıp, kiyimlerin'di jırtıp, Menin' aldımda jılag'anlıqtan, Men de seni esittim. Bul Jaratqan İyenin' so'zleri+. 28Sonlıqtan Men seni ata-babaların'a qosaman, tınıshlıq penen qa'birge qoyılasan'. Men bul jerge ha'm bul jerde jasaytug'ınlarg'a jawdıratug'ın hesh bir apatshılıqtı senin' ko'zin' ko'rmeydi“».
Olar bul xabardı patshag'a jetkizdi+. 29•Sonda patsha adam jiberip, Yahuda ha'm Erusalimnin' barlıq aqsaqalların jıynadı. 30Ol Yahuda xalqın, Erusalim turg'ınların, ruwxaniylerdi, lebiylilerdi ha'm u'lkeninen kishkenesine deyingi pu'tkil xalıqtı ertip, Jaratqan İyenin' İbadatxanasına bardı. Keyin patsha olarg'a Jaratqan İyenin' İbadatxanasınan tabılg'an Kelisim kitabın basınan ayag'ına deyin dawıslap oqıp berdi+. 31Patsha o'zinin' arnawlı ornında turıp, Jaratqan İyenin' aldında kelisim du'zdi. Ol Jaratqan İyenin' jolı menen ju'rip, Onın' buyrıqların, qararların ha'm qag'ıydaların shın ju'rekten, jan-ta'ni menen orınlawg'a, usı kitapta jazılg'an kelisim so'zlerine a'mel qılıwg'a ant ishti+. 32Ol Erusalimde ha'm Benyamin jerinde jasaytug'ın adamlarg'a usı anttı tastıyıqlawdı buyırdı. Erusalim turg'ınları Qudaydın', ata-babalarının' Qudayının' kelisimine sadıq qaldı.
33İoshiya İzrailg'a qaraslı barlıq aymaqlardag'ı jerkenishli butlardı alıp taslap, İzrailda jasaytug'ınlardın' ha'mmesine o'zlerinin' Qudayı Jaratqan İyege sıyınıwdı buyırdı. İoshiyanın' ko'zinin' tirisinde xalıq ata-babalarının' Qudayı Jaratqan İyenin' jolınan taymadı+.
351•İoshiya Erusalimde Jaratqan İyenin' hu'rmetine Qutqarılıw bayramın nıshanladı. Birinshi aydın' on to'rtinshi ku'ni qurbanlıq qozıları shalındı+. 2İoshiya ruwxaniylerdi o'z xızmetlerine qoyıp, Jaratqan İyenin' İbadatxanasındag'ı xızmetin orınlaw ushın, olardı jigerlendirdi. 3Ol pu'tkil İzrail xalqına ta'lim berip kelgen, Jaratqan İyege bag'ıshlang'an lebiylilerge bılay dedi: «Muxaddes sandıqtı İzrail patshası Dawıttın' ulı Sulayman qurdırg'an İbadatxanag'a qoyın'lar. Onı artıq iyinlerin'izde ko'terip ju'riwdin' ha'jeti joq. Endi Qudayın'ız Jaratqan İyege ha'm Onın' xalqı İzrailg'a xızmet etin'ler!+ 4İzrail patshası Dawıttın' ha'm onın' ulı Sulaymannın' ko'rsetpelerine muwapıq, a'wladın'ız ha'm toparların'ız boyınsha xızmetke tayarlanın'lar+. 5Muxaddes orında tuwısqanların'ız bolg'an xalıqtın' ha'r bir a'wladına lebiylilerdin' bir tobı xızmet etiwge tayar tursın. 6Qurbanlıq qozısın soyıp, o'zlerin'izdi pa'klen'ler ha'm Jaratqan İyenin' Muwsa arqalı buyırg'anınday, qozılardı tuwısqanların'ız ushın tayınlan'lar».
7İoshiya sol jerdegi xalıqqa Qutqarılıw qurbanlıg'ı ushın, mayda maldan otız mın' bas toqlı ha'm ılaq, iri maldan u'sh mın' bas bug'a sıyladı. Bulardın' ha'mmesi patshanın' jeke mu'lkinen berilgen edi+. 8Patshanın' wa'zirleri de ıqtıyarlı tu'rde xalıqqa, ruwxaniylerge ha'm lebiylilerge qurbanlıqlar sıyladı. Qudaydın' İbadatxanasının' basqarıwshıları Xilkiya, Zexariya ha'm Exiel de bayramg'a arnap, ruwxaniylerge Qutqarılıw qurbanlıg'ı ushın eki mın' altı ju'z mayda mal ha'm u'sh ju'z iri mal berdi. 9Sonday-aq, Kenaniya ha'm onın' tuwısqanları Shemaya menen Netanel, ja'ne de lebiylilerdin' ko'semleri Xashabiya, Eiel ha'm İozabad bayramda Qutqarılıw qurbanlıg'ına shalıw ushın lebiylilerge bes mın' bas mayda mal ha'm bes ju'z bas iri mal berdi.
10Xızmet ushın ha'mmesi tayar bolg'anda, patsha buyırg'anınday, ruwxaniyler o'z orınlarında, al lebiyliler o'z toparları menen tayar turdı+. 11Qurbanlıq qozıları soyılıp, ruwxaniyler o'zlerine berilgen qandı qurbanlıq orıng'a septi. Lebiyliler mallardı teriden ayırdı. 12Olar Muwsanın' kitabında jazılg'anlarg'a muwapıq, Jaratqan İyege usınıwı ushın, qurbanlıqqa jandırılatug'ın mallardı xalıqtın' ha'r bir a'wladına bo'lip berdi. İri mallardı da solay isledi. 13Qag'ıyda boyınsha, Qutqarılıw bayramının' qurbanlıg'ın otta quwırdı, muxaddes qurbanlıqlardı ha'r tu'rli qazanlarda asıp, pu'tkil xalıqqa asıg'ıs u'lestirdi+. 14Keyin lebiyliler o'zleri ha'm ruwxaniyler ushın awqat tayarladı. Sebebi Xaronnın' urpaqlarınan bolg'an ruwxaniyler qas qarayg'ansha jandırılatug'ın qurbanlıqlardı ha'm maldın' mayın o'rtew menen ba'nt edi. Sonlıqtan lebiyliler o'zleri ha'm Xaronnın' urpaqlarınan bolg'an ruwxaniyler ushın awqattı keyin tayarladı.
15Asaf urpag'ınan bolg'an qosıqshılar Dawıt, Asaf, Heman ha'm patshanın' wa'liyi Edutunnın' buyrıg'ı boyınsha belgilengen orınlarında turdı. Da'rwazalardag'ı da'rwaza qarawıllarına o'z orınların taslap ketiwdin' ha'jeti bolmadı, sebebi olardın' tuwısqanları bolg'an lebiyliler olar ushın ha'mmesin tayar qıldı+. 16Solay etip, sol ku'ni patsha İoshiyanın' buyrıg'ına muwapıq, Qutqarılıw bayramın o'tkeriw ha'm Jaratqan İyenin' qurbanlıq ornında jandırılatug'ın qurbanlıqlar beriwge baylanıslı Jaratqan İyege arnalg'an ha'mme xızmetler orınlandı. 17Sol ku'ni sol jerde bolg'an barlıq izraillılar Qutqarılıw bayramın nıshanladı ha'm og'an qosa, jeti ku'n boyı Ashıtqısız nan bayramın bayramladı+. 18Payg'ambar Samueldin' ku'nlerinen beri, İzrailda Qutqarılıw bayramı bunday etip nıshanlanbag'an edi. İzrail patshalarının' hesh biri de İoshiyanın' nıshanlag'anı sıyaqlı, ruwxaniyler, lebiyliler, pu'tkil Yahuda xalqı, sol jerdegi izraillılar ha'm Erusalim turg'ınları menen birge Qutqarılıw bayramın bayramlamag'an edi. 19Usı Qutqarılıw bayramı İoshiyanın' patshalıg'ının' on segizinshi jılında bolıp o'tti.
20•Bul waqıyalardan son', İoshiya İbadatxananı ta'rtipke keltirip bolg'anda, Mısır patshası Nexo urısıw ushın Evfrat da'ryası boyındag'ı Karkemish qalasına keldi. Patsha İoshiya da Nexog'a qarsı ju'ris qıldı+. 21Biraq Nexo İoshiyag'a elshileri arqalı mına xabardı jiberdi: «Ha'y, Yahuda patshası! Menin' menen ne jumısın' bar? Bu'gin sag'an qarsı emes, al o'zim menen urısatug'ın patshalıqqa qarsı urısqa shıqtım. Quday mag'an asıg'ıwdı buyırdı, Ol men ta'repte. Sonlıqtan Og'an qarsı shıqpa, bolmasa nabıt bolasan'».
22Biraq İoshiya Nexo menen urısıwdan waz keshpey, kiyimlerin o'zgertti. Qudaydın' Nexo arqalı aytqan so'zlerine de qulaq salmay, Megiddo oypatlıg'ında Nexo menen urısqa kiristi+. 23Sol jerde sadaqshılardın' og'ı patsha İoshiyag'a tiyip, ol xızmetshilerine: «Meni alıp ketin'ler, men awır jaraqatlandım», – dedi+. 24Xızmetshileri İoshiyanı arbasınan aldı da, basqa arbag'a mingizip, Erusalimge alıp keldi ha'm ol sol jerde qaytıs boldı. Onı ata-babalarının' qa'birine jerledi. Pu'tkil Yahuda ha'm Erusalim xalqı ol ushın joqlaw aytıp jıladı+. 25Eremiya payg'ambar İoshiyag'a arnap joqlaw jırın shıg'ardı. Usı ku'nge deyin qosıqshılar İoshiyanı joqlaw jırları arqalı eske aladı. Bul joqlawlar İzrailda da'stu'rge aylanıp, olar Joqlawlar kitabına kirgizilgen.
26İoshiyanın' basqa isleri, Jaratqan İyenin' Nızamında jazılg'anlarg'a say alıp barg'an iygilikli isleri, 27ha'mme waqıyalar basınan ayag'ına shekem İzrail ha'm Yahuda patshalarının' jılnama kitabında jazılg'an.
361•Yahuda xalqı a'kesi İoshiyanın' ornına ulı Ehoaxazdı Erusalimde patsha etip qoydı. 2Ehoaxaz jigirma u'sh jasında patsha bolıp, Erusalimde u'sh ay patshalıq etti. 3Mısır patshası Nexo onı Erusalimde taxttan tu'sirip, Yahuda eline ju'z talant gu'mis ha'm bir talant altın salıq saldı. 4Mısır patshası Nexo Yahuda ha'm Erusalim taxtına Ehoaxazdın' a'jag'ası Elyakimdi otırg'ızdı ha'm atın o'zgertip, Ehoyakim dep qoydı. Al Ehoaxazdı bolsa, Mısırg'a alıp ketti+.
5•Ehoyakim jigirma bes jasında patsha bolıp, Erusalimde on bir jıl patshalıq etti. Ol Qudayı Jaratqan İyenin' na'zerinde jaman bolg'an islerdi isledi. 6Babilon patshası Nabuxodonosor Ehoyakimge hu'jim jasadı ha'm onı qola kisenler menen kisenlep, Babilong'a alıp ketti+. 7Ol Jaratqan İyenin' İbadatxanasındag'ı bir qansha buyımlardı alıp ketip, Babilondag'ı o'zinin' butxanasına qoydı+.
8Ehoyakimnin' basqa isleri, ol islegen jerkenishli isler ha'm onın' basına tu'sken barlıq isler haqqında İzrail ha'm Yahuda patshalarının' jılnama kitabında jazılg'an. Onın' ornına ulı Ehoyakin patsha boldı.
9•Ehoyakin segiz jasında patsha bolıp, Erusalimde u'sh ay on ku'n patshalıq etti. Ol da Jaratqan İyenin' na'zerinde jaman bolg'an islerdi isledi. 10Erte ba'ha'rde patsha Nabuxodonosor adam jiberip, onı Babilong'a aldırttı. Kelgenler onın' menen birge Jaratqan İyenin' İbadatxanasındag'ı qımbatbaha buyımlardı da alıp ketti. Ehoyakinnin' ornına Ehoyakinnin' a'kesinin' inisi Sedekiyanı Yahuda ha'm Erusalimge patsha etip qoydı+.
11•Sedekiya jigirma bir jasında patsha bolıp, Erusalimde on bir jıl patshalıq etti. 12Sedekiya da Qudayı Jaratqan İyenin' na'zerinde jaman bolg'an islerdi isledi. Jaratqan İyenin' so'zin xabarlag'an Eremiya payg'ambar aldında boysınıwshılıq bildirmedi+.
13Sedekiya Qudaydın' atı menen o'zine ant ishtirgen patsha Nabuxodonosorg'a qarsı bas ko'terdi. Ol qaysarlıq penen qasarısıp, İzraildın' Qudayı Jaratqan İyege ju'z burmadı+. 14Bunın' u'stine, ruwxaniylerdin' ha'm xalıqtın' barlıq basshıları da barg'an sayın basqa xalıqlardın' jerkenishli islerine eliklep, opasızlıq qıldı ha'm Jaratqan İyenin' muxaddes qılg'an Erusalimdegi İbadatxanasın da haramladı+.
15•Ata-babalarının' Qudayı Jaratqan İye O'z xalqı ha'm O'z ma'kanına janı ashıp, O'z xabarshıları arqalı olarg'a qayta-qayta eskertti+. 16Biraq olar Qudaydın' xabarshıların mazaq qılıp, Onın' so'zlerin pisent etpedi ha'm Onın' payg'ambarlarının' u'stinen ku'ldi. Aqırında, Jaratqan İyenin' O'z xalqına g'a'zeplengeni sonshelli, endi qutqarılıwdın' sharası joq edi+. 17Quday kaldeylerdin' patshasın olarg'a qarsı atlandırdı. Qaldeylerdin' patshası olardın' jasların Muxaddes orında qılıshtan o'tkerdi, jastı da, qız balanı da, g'arrını da, aq shashlını da ayamadı. Jaratqan İye olardın' ha'mmesin Nabuxodonosordın' qolına berdi+. 18Ol Qudaydın' İbadatxanasındag'ı u'lken-kishi buyımlardın' ha'mmesin, Jaratqan İyenin' İbadatxanasının' qaznaların, patshanın' ha'm onın' wa'zirlerinin' qaznaların Babilong'a alıp ketti. 19Ol Qudaydın' İbadatxanasına ot qoydı, Erusalimnin' diywalın qulattı, ondag'ı barlıq a'hmiyetli imaratlardı jag'ıp jiberip, ondag'ı qımbatbaha na'rselerdin' ha'mmesin joq qıldı. 20Al qılıshtan aman qalg'anlardı bolsa, Babilong'a su'rgin qıldı. Olar Persiya patshalıg'ı ku'sheygenge shekem, Babilon patshasının' ha'm onın' ullarının' qulları boldı. 21Solay etip, Jaratqan İyenin' Eremiya payg'ambar arqalı aytqan mına so'zleri orınlandı: «Jer jetpis jıl bos qalıp, Shabbat dem alısların o'temegenshe dem aladı»+.
22•Persiya patshası Kirdin' patshalıg'ının' birinshi jılında* Jaratqan İye O'zinin' Eremiya payg'ambar arqalı aytqan so'zin a'melge asırıw ushın, Persiya patshası Kirdin' ju'regine tu'rtki saldı. Sonda patsha Kir mınaday pa'rman shıg'arıp, onı pu'tkil patshalıg'ı boylap ja'riyalawdı ha'm jazba tu'rde taratıwdı buyırdı:+ 23«Persiya patshası Kir bılay deydi: „Aspannın' Qudayı Jaratqan İye jer ju'zindegi barlıq patshalıqlardı mag'an berdi ha'm Yahudanın' Erusalim qalasına O'zi ushın bir İbadatxana qurıwdı mag'an tapsırdı. Aran'ızdag'ı Onın' xalqınan bolg'an ha'r bir adam Erusalimge barsın. Qudayı Jaratqan İye og'an yar bolsın!“»+
201Aradan biraz waqıt o'tkennen keyin, moablar, ammonlar ha'm maon xalqının' bir bo'legi Ehoshafatqa qarsı urıs ashıw ushın jolg'a shıqtı. 2Sonda xabarshılar kelip Ehoshafatqa: «Edomnan, O'li ten'izdin' arg'ı ta'repinen sizge urıs ashıw ushın u'lken orda kiyatır. Olar ha'zir Xaseson-Tamarg'a, yag'nıy En-Gediyge jetip qaldı», – dep xabarladı+. 3Qorqıp ketken Ehoshafat Jaratqan İyenin' erkin biliwge qarar etti ha'm pu'tkil Yahuda boylap oraza tutıwdı ja'riyaladı+. 4Sonda Jaratqan İyeden ja'rdem soraw ushın, Yahudanın' barlıq qalalarınan xalıq ag'ılıp kelip, Erusalimge jıynaldı.
5Ehoshafat Yahuda ha'm Erusalim jıyınında, Jaratqan İyenin' İbadatxanasının' jan'a ha'wlisi aldında turıp, 6bılay dep duwa etti: «Ha'y, ata-babalarımızdın' Qudayı Jaratqan İye! Ko'klerdegi Quday Sen emespisen'? Sen xalıqlardın' barlıq patshalıqlarına biylik etesen'. Ku'sh ha'm qu'diret Senin' qolın'da. Sag'an hesh kim de qarsı tura almaydı+. 7Qudayımız! Usı eldin' burıng'ı turg'ınların O'z xalqın' İzraildın' aldınan quwıp shıg'ıp, eldi O'z dostın' İbrayımnın' urpaqlarına ma'n'gige bergen Sen emespisen'+? 8Olar usı elde qonıs basıp, Senin' atın'a arnap Muxaddes orın qurdı ha'm bılay degen edi: 9„Eger apat, yag'nıy qılıshtan jazalanıw, illet yamasa ashlıq basımızg'a tu'sse, O'zin' bar bolg'an usı İbadatxananın' aldına, Senin' aldın'a kelip, qıyınshılıq ishinde Sag'an jalbarınamız, Sen de bizlerdi esitip, qutqarasan'“+. 10Mine, Ammon, Moab ha'm tawlı Seir u'lkesinin' turg'ınlarının' ne islep atırg'anına qara! İzraillılar Mısırdan shıqqanda, Sen olarg'a sol xalıqlardın' jerlerine kiriwge ruxsat bermedin'. Sonlıqtan olardı aylanıp o'tip, olardı qırıp jibermegen edi+. 11Endi bolsa, bul xalıqlardın' bizge berip atırg'an sawg'asına qarap qoy! Sen bizlerge mu'lik etip bergen jerden olar bizlerdi quwıp shıg'arıwg'a kiyatır. 12O Qudayımız, Sen olardı jazalay go'r! Sebebi bizlerde o'zimizge bastırıp kiyatırg'an bul u'lken ordag'a qarsılıq qılatug'ın ku'sh joq. Bizler ne qılıwdı bilmeymiz, biraq ko'z tigip, Sennen u'mit etemiz»+.
13Sol waqıtta pu'tkil Yahuda erkekleri na'resteleri, hayalları ha'm balaları menen birge Jaratqan İyenin' aldında turg'an edi. 14Sonda jıyın ortasında turg'an Yaxazielge Jaratqan İyenin' Ruwxı tu'sti. Asaf urpag'ınan shıqqan lebiyli Yaxaziel Mattaniyanın' quwlıg'ı, Eieldin' shawlıg'ı, Benayanın' aqlıg'ı, Zexariyanın' ulı edi+. 15Yaxaziel til qatıp, bılay dedi: «Ha'y, pu'tkil Yahuda menen Erusalim turg'ınları ha'm patsha Ehoshafat, tın'lan'lar! Jaratqan İye sizlerge bılay deydi: „Bul san-sanaqsız la'shkerlerden qorqıp, qa'weterlenben'. Bul urıs sizlerdiki emes, Meniki, yag'nıy Qudaydiki. 16Erten' olarg'a qarsı to'men qaray ju'risti baslan'. Olar Siske baratug'ın jol arqalı ko'terilip kiyatır. Sizler olardı Eruel sho'linin' aldındag'ı oyıpatlıqtın' aqırında ushıratasız. 17Biraq sizler urıspaysız. Tek barıp, ornın'ızdı iyelep turıp, Jaratqan İyenin' qutqarıwın ko'resiz. Ha'y, Yahuda ha'm Erusalim xalqı! Qorqıp, qa'weterlenben'. Erten' olarg'a hu'jim qılın', Jaratqan İye bolg'an Men sizler menen birge bolaman“»+.
18Ehoshafat bası jerge tiygenshe iyilip ta'jim etti. Pu'tkil Yahuda ha'm Erusalim xalqı da ta'jim etip, Jaratqan İyege sıyındı. 19Qohat ha'm Qorax urpaqlarınan tarag'an lebiyliler orınlarınan turıp, ba'lent dawıs penen İzraildın' Qudayı Jaratqan İyege alg'ıs-maqtaw ayttı+.
20Ehoshafattın' la'shkerleri erten'ine azanda erte turıp, Teqoa sho'line atlandı. Olar jolg'a shıg'ıp baratırg'anda Ehoshafat toqtap olarg'a: «Ha'y Yahuda ha'm Erusalim turg'ınları, meni tın'lan'! Qudayın'ız Jaratqan İyege isenin', sonda biyqa'ter bolasız! Onın' payg'ambarlarına isenin', sonda tabısqa erisesiz» – dedi+. 21Ehoshafat xalıq penen ken'esip bolg'annan keyin, Jaratqan İyege arnap qosıq aytatug'ın ha'm Onın' muxaddes saltanatın ta'riyipleytug'ın qosıqshılardı tayınladı. Olar a'skerlerdin' aldında ju'rip:
dep qosıq aytıwı kerek edi+.
22Olar qosıq ha'm alg'ıs aytıp baslag'an waqıtta-aq, Jaratqan İye Yahudag'a urıs ashıw ushın kelgen ammon, moab xalıqlarına ha'm tawlı Seir u'lkesinin' turg'ınlarına duzaq qurdı ha'm olar qırıldı. 23Sebebi ammon ha'm moab xalqı qırıp taslaw ushın, tawlı Seir u'lkesinin' turg'ınlarına bas saldı. Olardı qırıp bolg'annan keyin bolsa, Ammon ha'm moab xalqı bir-birin qıra basladı+.
24Yahuda xalqı sho'l daladag'ı gu'zetshi minarasına jetip, dushpan ordasına ko'z jibergende, olar tek jerde jatqan o'li denelerdi ko'rdi. Olardın' birewi de qashıp qutılmag'an eken. 25Ehoshafat o'z adamları menen olardan qalg'an na'rselerdi oljalaw ushın kelgende, ju'da' ko'p qural-saymanlar, kiyim-kenshekler ha'm qımbatbaha na'rselerdi taptı. Olar ko'tere alg'andayın alıp ketti. Oljanın' ko'pligi sonsha, onı jıynawg'a u'sh ku'n ketti. 26Al to'rtinshi ku'ni olar bir oypatlıqqa jıynalıp, Jaratqan İyeni alg'ısladı. Sonlıqtan ol jer bu'gin de Beraxa* oypatlıg'ı dep ataladı. 27Keyin pu'tkil Yahuda ha'm Erusalim xalqı Ehoshafattın' basshılıg'ında quwanısh penen Erusalimge qayttı. Sebebi Jaratqan İye olardı dushpanlarınan qutqarıp, quwanıshqa bo'legen edi. 28Olar lira, arfa ha'm ka'rnay naması astında Erusalimge kirip, Jaratqan İyenin' İbadatxanasına bet aldı. 29İzraildın' dushpanlarına qarsı Jaratqan İyenin' O'zinin' urısqanın esitkende, a'tiraptag'ı patshalar Qudaydan qorqıp qaldı+. 30Ehoshafattın' patshalıg'ında tınıshlıq hu'kim su'rdi. Onın' Qudayı og'an ha'r ta'repleme paraxatshılıq sıylag'an edi+.
31•Solay etip, Ehoshafat Yahudag'a patshalıq etti. Ol otız bes jasında patsha bolıp, Erusalimde jigirma bes jıl patshalıq etti. Onın' anasının' atı Azuba bolıp, ol Shilxiydin' qızı edi. 32Ehoshafat a'kesi Asanın' jolınan ju'rip, sol joldan shıqpay, Jaratqan İyenin' na'zerinde tuwrı bolg'an islerdi isledi. 33Biraq sıyınıw orınların joq qılmadı. Sonlıqtan xalıq ele ata-babalarının' Qudayına tolıq ju'z burmadı. 34Ehoshafattın' basqa isleri bastan aqırına deyin, İzrail patshalarının' jılnama kitabının' bir bo'limi bolg'an Xananiy ulı Ehu jazg'an jılnama kitabında bayan etilgen+.
35Keyinirek Yahuda patshası Ehoshafat jaman islerge ha'wes bolg'an İzrail patshası Axaziya menen tınıshlıq kelisimin du'zdi. 36Olar Tarshishke jiberiw ushın keme soqtırıwg'a kelisip aldı. Kemeler Esion-Geberde sog'ıldı. 37Sonda mareshalı Dodawahu ulı Eliezer Ehoshafatqa qarsı payg'ambarshılıq etip: «Sen Axaziya menen kelisim du'zgenin' ushın, Jaratqan İye senin' isin'di joq qıladı», – dedi. Kemeler apatqa ushırap, Tarshishke jete almadı.
211Ehoshafat o'lip, ata-babalarına qosıldı ha'm Dawıttın' qalasına, ata-babalarının' janına jerlendi. Onın' ornına ulı İoram patsha boldı.
2Ehoshafat ulı İoramnın' Azariya, Exiel, Zexariya, Azariyahu, Mixail, Shefatiya atlı inileri bar edi. Bulardın' ha'mmesi İzrail patshası Ehoshafattın' ulları edi. 3A'kesi Ehoshafat olarg'a mol gu'mis, altın ha'm qımbatbaha na'rselerge qosa, Yahudadag'ı qorg'an qalalardı da sawg'a etti. Al İoram tun'g'ısh perzent bolg'anlıqtan, patshalıqtı og'an berdi. 4•Biraq İoram a'kesinin' taxtına otırıp, onı bekkemlegennen son', barlıq inilerin ha'm bir qatar İzrail basshıların qılıshtan o'tkizdi. 5İoram patsha bolg'an waqıtta otız eki jasta edi. Ol Erusalimde segiz jıl patshalıq etti. 6Onın' hayalı Axabtın' qızı bolg'anlıqtan, ol da Axabtın' u'y-ishi sıyaqlı İzrail patshalarının' jolınan ju'rip, Jaratqan İyenin' na'zerinde jaman bolg'an islerdi isledi+. 7Biraq Jaratqan İye Dawıt penen du'zgen kelisimi sebepli, Dawıttın' u'y-ishin joq qılmadı. O'ytkeni Ol Dawıtqa ha'm onın' urpag'ına ma'n'gige so'nbeytug'ın shıraq beriwdi wa'de etken edi+.
8İoramnın' patshalıg'ı da'wirinde edomlılar Yahuda hu'kimdarlıg'ına qarsı bas ko'terip, o'zlerine patsha qoyıp aldı+. 9İoram a'skerbasıları ha'm barlıq sawash arbaları menen birge sol jerge ketti. Ol jerde edomlılar onı ha'm onın' sawash arbalarının' sa'rdarların qorshap aldı. Biraq İoram tu'nde turıp, qamaldı jarıp shıqtı. 10Sonnan baslap usı ku'nge deyin edomlılar Yahudanın' hu'kimdarlıg'ına boysınbay keledi. Sol waqıtta Libna qalası da İoramnın' hu'kimdarlıg'ına qarsı bas ko'terdi. Sebebi İoram ata-babalarının' Qudayı Jaratqan İyeni ta'rk etken edi. 11Sonday-aq, İoram Yahudadag'ı to'beshikli jerlerge sıyınıw orınların qurıp, Erusalim turg'ınların Qudayg'a opasızlıq qılıwg'a jeteledi ha'm Yahuda xalqın joldan azg'ırdı. 12Bir ku'ni İoramg'a payg'ambar İliyastan xat keldi. Onda bılay dep jazılg'an edi:
«Baban' Dawıttın' Qudayı Jaratqan İye bılay deydi: „Sen a'ken' Ehoshafattın' ha'm Yahuda patshası Asanın' jolınan ju'rmedin'+. 13Kerisinshe, İzrail patshalarının' jolınan ju'rdin' ha'm Axabtın' u'y-ishinin' islegeni kibi, Yahuda ha'm Erusalim turg'ınların opasızlıqqa basladın'. Bunın' u'stine, bir a'keden tuwılg'an, sennen jaqsıraq bolg'an o'z inilerin'di o'ltirdin'+. 14Sonlıqtan Jaratqan İye, yag'nıy Men senin' xalqın'a, hayalların'a, balaların'a ha'm pu'tkil mal-mu'lkin'e ullı apat jiberemen. 15O'zin'di bolsa awır ishek keselligine jolıqtıraman. İsheklerin' sırtqa to'gilgenshe, awırıw ku'nnen-ku'nge ku'sheye beredi“».
16Bunnan keyin Jaratqan İye filistlerdi ha'm kushlılardın' janında jasap atırg'an arablardı İoramg'a qarsı qozg'adı+. 17Olar Yahudag'a shabıwıl jasap, ishkerige bastırıp kirdi ha'm patshanın' sarayınan tapqan ha'mme baylıqlardı, sonday-aq patshanın' balaları menen hayalların alıp ketti. Tek İoramnın' Ehoaxaz atlı genje ulı g'ana o'zinde qaldı.
18Bul waqıyalardan keyin, Jaratqan İye İoramdı dawası joq ishek keselligine duwshar etti. 19Waqıt o'te berdi, aradan eki jıl o'tkende, kesellik sebepli onın' ishekleri sırtqa atılıp shıqtı. Ol qattı qıynalıp jan tapsırdı. İoramnın' ata-babaları o'lgende, xalıq olardın' hu'rmetine ot jag'ıw ra'simin o'tkergen edi, al İoramnın' hu'rmetine ot jag'ılmadı+. 20İoram taxtqa otırg'anda otız eki jasta bolıp, Erusalimde segiz jıl patshalıq etti. Ol ushın hesh kim joqlaw aytıp jılamadı. Ol Dawıttın' qalasına jerlengen bolsa da, patshalar qa'birine qoyılmadı.
221•Erusalim turg'ınları İoramnın' ornına onın' en' genje ulı Axaziyanı patsha etip qoydı. Sebebi arablar menen birge a'skeriy ordag'a shabıwıl jasag'an basqınshılar patshanın' Axaziyadan u'lken ullarının' ha'mmesin o'ltirgen edi. Usılayınsha, İoram ulı Axaziya Yahuda u'stinen patshalıq ete basladı. 2Axaziya jigirma eki jasında patsha bolıp, Erusalimde bir jıl patshalıq etti. Onın' anası İzrail patshası Omriydin' aqlıg'ı* bolıp, atı Ataliya edi+. 3Axaziya Axabtın' urpag'ının' jolınan ju'rdi. Sebebi anası og'an ma'sla'ha't berip, jaman islerdi islewge tu'rtki salıp otırdı. 4Axaziya Axab urpag'ı sıyaqlı Jaratqan İyenin' na'zerinde jaman bolg'an islerdi isledi. A'kesi İoram o'lgennen keyin, Axab urpaqları og'an ken'esshi bolıp, onı qulawg'a alıp keldi+. 5Axaziya olardın' ma'sla'ha'tine qulaq salıp, İzrail patshası Axab ulı İoramg'a erip, Aram patshası Xazael menen urısıw ushın Giladtag'ı Ramotqa ketti. Aramlılar İoramdı jaradar etti+. 6Patsha İoram Ramada, Aram patshası Xazael menen urısqanda, aramlılardan alg'an jaraqatın emletiw ushın İzreelge qayttı. Yahuda patshası İoram ulı Axaziya da jaradar bolg'an Axab ulı İoramdı ko'riw ushın İzreelge keldi.
7Biraq Quday Axaziyanı İoramdı ko'riwge kelgende o'ltiriwdi sheship qoyg'an edi. Axaziya kelgennen keyin, İoram menen birge Nimshiy ulı Ehudı qarsı alıwg'a shıqtı. Jaratqan İye Ehudı maylap, Axabtın' u'y-ishin joq qılıw ushın tan'lag'an edi. 8Ehu Axabtın' u'y-ishi u'stinen shıg'arılg'an hu'kimdi orınlap atırg'anda, Axaziyag'a xızmet etip atırg'an Yahuda basshıları menen Axaziyanın' a'jag'alarının' ullarına dus keldi ha'm olardı da o'ltirdi+. 9Keyin ol Axaziyanı izley basladı. Ehudın' adamları Axaziyanı Samariyadag'ı jasırıng'an jerinen taptı ha'm onı Ehug'a alıp kelip, sol jerde o'ltirdi. Keyin: «Bul o'zin shın ju'rekten Jaratqan İyege bag'ıshlag'an Ehoshafattın' ulı g'oy!» – dep, onı jerledi. Solay etip, Axaziyanın' u'y-ishinen patshalıq qılg'anday hesh kim qalmadı+.
10•Axaziyanın' anası Ataliya ulının' o'ltirilgenin esitkende, Yahudadag'ı patsha tuqımınan bolg'anlardın' ha'mmesin qırıp taslawdı sheshti+. 11Biraq patsha İoramnın' qızı Ehoshabat Axaziya ulı İoashtı patshanın' o'ltiriliwi kerek bolg'an ulları arasınan alıp qashıp, ta'rbiyashısı menen birge jatatug'ın bo'lmege jasırıp tasladı. Usılayınsha, patsha İoramnın' qızı, ruwxaniy Ehoyadanın' hayalı, Axaziyanın' o'gey qarındası bolg'an Ehoshabat balanı Ataliyadan jasırdı. Solay etip, Ataliya balanı o'ltire almadı. 12Ataliya el u'stinen patshalıq etip turg'anda, bala Qudaydın' İbadatxanasında olar menen altı jıl jasırın tu'rde jasadı.
231Ataliyanın' hu'kimdarlıg'ının' jetinshi jılı ruwxaniy Ehoyada ku'shke tolıp, ju'zbasılar: Eroxam ulı Azariya, Ehoxanan ulı İsmayıl, Obid ulı Azariya, Adaya ulı Maaseya ha'm Zixriy ulı Elishafat penen kelisim du'zdi. 2Olar Yahudanı aralap shıg'ıp, lebiyliler menen İzrail a'wladlarının' basshıların jıynadı ha'm Erusalimge alıp keldi. 3Solay etip pu'tkil ja'miyet Qudaydın' İbadatxanasında patsha menen kelisim du'zdi. Ehoyada olarg'a bılay dedi: «Jaratqan İyenin' Dawıttın' urpaqlarına bergen wa'desine muwapıq, patshanın' ulı patshalıq qılıwı kerek+. 4Endi sizler bılay isleysizler: Shabbat ku'ni xızmetke keletug'ın ruwxaniyler menen lebiylilerdin' u'shten biri da'rwazalardı qarawıllasın+. 5U'shten biri patshanın' sarayın, al qalg'an u'shten biri Tiykar da'rwazasın qorg'asın. Basqa adamlardın' ha'mmesi Jaratqan İyenin' İbadatxanasının' ha'wlisine jıynalsın. 6Ruwxaniyler menen xızmettegi lebiylilerden basqa hesh kim Jaratqan İyenin' İbadatxanasına kirmesin. Olar muxaddes bolg'anlıg'ı sebepli, ol jerge kire aladı. Basqa adamlardın' ha'mmesi Jaratqan İyenin' tapsırması boyınsha sırtta qalsın. 7Lebiyliler quralların qolg'a alıp, patshanı qorshap tursın. İbadatxanag'a kirgen ha'r bir adam o'ltirilsin. Patsha ishke kirgende de, shıqqanda da onın' janında bolın'lar».
8Lebiyliler ha'm pu'tkil Yahuda xalqı ruwxaniy Ehoyadanın' ha'mme buyrıqların orınladı. Ha'r bir ju'zbası Shabbat ku'ni xızmetke tu'setug'ın ha'm xızmetten shıg'atug'ın o'zinin' qol astındag'ı adamların alıp qaldı. Sebebi ruwxaniy Ehoyada toparlardın' hesh birinin' ketiwine ruxsat bermegen edi. 9Ruwxaniy Ehoyada Qudaydın' İbadatxanasındag'ı patsha Dawıttan qalg'an nayzalardı, kishkene ha'm u'lken qalqanlardı ju'zbasılarg'a tarattı. 10Patshanı qorg'aw ushın İbadatxananın' qublasınan arqasına deyin, qurbanlıq orınnın' ha'm İbadatxananın' a'tirapına qurallı saqshılar qoydı. 11Ehoyada ha'm onın' ulları patshanın' ulı İoashtı sırtqa alıp shıg'ıp, basına taj kiygizdi, qolına patshalıq nızamların berip, onı patsha dep ja'riyaladı. Onı maylap, patsha etip qoydı, keyin: «Jasasın patsha!» – dep qıshqırdı+.
12Ataliya juwırısqan ha'm patshanı alg'ıslap baqırısqan xalıqtın' shawqımın esitip, Jaratqan İyenin' İbadatxanasındag'ı jıynalg'an xalıqtın' janına keldi. 13Qarasa, patsha İbadatxananın' kireberisindegi o'renin' janında, al a'skerbasılar ha'm ka'rnayshılar onın' a'tirapında turg'an eken. Al pu'tkil u'lke xalqı bolsa, quwanısh penen ka'rnay shalıp, qosıqshılar bolsa saz a'sbaplarına qosılıp alg'ıs-maqtaw qosıqların aytıp turg'an eken. Sonda Ataliya kiyimlerin jırtıp: «Qıyanet, qıyanet!» – dep baqırdı+.
14Ruwxaniy Ehoyada Ataliyanın' Jaratqan İyenin' İbadatxanasında o'ltiriliwin qa'lemegenlikten, a'skerlerge juwapker ju'zbasılardı jiberip atırıp, olarg'a bılay dedi: «Onı aradan sırtqa alıp shıg'ın'lar ha'm og'an ergen ha'r bir adamdı qılıshtan o'tkizin'ler», – dedi. 15A'skerler Ataliyanı tutıp aldı ha'm saraydın' At da'rwazasına* a'kelip, sol jerde o'ltirdi+.
16Xalıqtın' Jaratqan İyenin' xalqı bolıwı ushın, Ehoyada o'zi, pu'tkil xalıq ha'm patsha arasında kelisim du'zdi. 17Son'ınan pu'tkil xalıq Baaldın' butxanasına barıp, onı qıyrattı. Ondag'ı qurbanlıq orındı ha'm mu'sinlerdi buzıp tasladı, al Baaldın' ruwxaniyi Mattandı qurbanlıq orınlardın' aldında o'ltirdi+. 18Keyin Ehoyada Jaratqan İyenin' İbadatxanasının' islerin alıp barıwdı lebiyli ruwxaniylerge tapsırdı. Olarg'a Dawıt belgilegen İbadatxana xızmetlerin orınlaw, Muwsanın' Nızamında jazılg'anlarg'a muwapıq, Jaratqan İyege jandırılatug'ın qurbanlıqlar usınıw ha'm Dawıttın' buyrıg'ına muwapıq, quwanıshlı tu'rde qosıq aytıw tapsırıldı+. 19Qanday sebep penen bolsa da, haram bolg'an adamnın' Jaratqan İyenin' İbadatxanasına kirip ketpewi ushın, da'rwazag'a qarawıllar qoydı+. 20Son'ınan Ehoyada ju'zbasılardı, aqsu'yeklerdi, xalıq basshıların ha'm pu'tkil u'lke xalqın ertip, patshanı Jaratqan İyenin' İbadatxanasınan alıp shıqtı. Olar Joqarg'ı da'rwaza arqalı o'tip, patshanı taxtqa otırg'ızdı. 21Pu'tkil u'lke xalqı shadlıqqa bo'lenip, qala tınıshlanıp qaldı. Sebebi Ataliya qılısh penen o'ltirilgen edi.
241•İoash jeti jasında patsha bolıp, Erusalimde qırıq jıl patshalıq etti. Onın' anası beer-shebalı bolıp, atı Sibiya edi. 2İoash ruwxaniy Ehoyadanın' ko'zinin' tirisinde Jaratqan İyenin' na'zerinde tuwrı bolg'an islerdi isledi. 3Ehoyada İoashqa eki hayal alıp berdi. İoash olardan ul-qızlar ko'rdi. 4Aradan biraz waqıt o'tkennen keyin, İoash Jaratqan İyenin' İbadatxanasın on'lawg'a qarar qıldı. 5Ol ruwxaniyler menen lebiylilerdi jıynap, olarg'a: «Yahuda qalalarına barıp, pu'tkil İzrail xalqınan Qudayın'ızdın' İbadatxanasın on'law ushın kelip tu'setug'ın jıllıq salıqtı jıynap kelin'. Bul isti tez orınlan'», – dedi. Biraq lebiyliler asıqpadı. 6Sonda patsha bas ruwxaniy Ehoyadanı shaqırtıp og'an: «Ne ushın siz lebiylilerdi Yahudadan ha'm Erusalimnen salıq jıynap keliwge jibermedin'? Jaratqan İyenin' qulı Muwsa ha'm İzrail ja'miyeti bul salıqtı Kelisim shatırının' qa'rejetleri ushın belgilep qoyg'an-g'o», – dedi+. 7Sebebi zalım hayal Ataliyanın' ulları Qudaydın' İbadatxanasına bastırıp kirip, ha'tte, ol jerdegi muxaddes na'rselerdi de Baallar ushın qollang'an edi.
8Patshanın' buyrıg'ı boyınsha bir qutı islenip, qutı Jaratqan İyenin' İbadatxanasının' da'rwazasının' sırtına qoyıldı. 9Qudaydın' qulı Muwsanın' sho'lde İzrail xalqı ushın belgilegen salıg'ın Jaratqan İyege alıp keliw Yahuda ha'm Erusalim boylap ja'riyalandı. 10Barlıq ha'meldarlar ha'm pu'tkil xalıq salıqtı quwanıshlı tu'rde alıp kelip, tolg'ansha qutıg'a tasladı+. 11Lebiyliler qutını patshanın' xızmetshilerine alıp keletug'ın edi. Olar qutının' tolg'anın ko'rgende, patshanın' xatkerine ha'm bas ruwxaniydin' ja'rdemshisine xabar beretug'ın edi. Olar da kelip, qutını bosatıp, keyin qaytadan ornına aparıp qoyatug'ın edi. Olar ba'rqulla solay isledi ha'm ko'p pul jıynadı. 12Patsha ha'm Ehoyada bul pullardı Jaratqan İyenin' İbadatxanasının' islerin ju'rgiziw ushın qoyılg'an adamlarg'a berdi. Olar bul pullarg'a Jaratqan İyenin' İbadatxanasın qayta tiklew ushın tas o'riwshilerdi ha'm ag'ash ustaların, sonday-aq İbadatxananı on'law ushın temir ha'm qolag'a islew beretug'ın jumısshılardı jalladı.
13Jumısshılar ıqlas penen isledi ha'm isler olardın' qolında alg'a ilgeriledi. Qudaydın' İbadatxanası da'slepki awhalına qaytıp, bekkemlendi. 14Olar islerin tamamlap, qalg'an pullardı patshag'a ha'm Ehoyadag'a alıp keldi. Bul pullarg'a Jaratqan İyenin' İbadatxanası ushın xızmette ha'm jandırılatug'ın qurbanlıqlar bergende qollanılatug'ın buyımlar, tostag'anlar, basqa altın ha'm gu'mis buyımlar islendi. Ehoyadanın' ko'zinin' tirisinde Jaratqan İyenin' İbadatxanasında ha'r ku'ni jandırılatug'ın qurbanlıqlar berilip bardı.
15Ehoyada mazmunlı o'mir su'rip, qartayıp, bir ju'z otız jasında du'nyadan o'tti. 16İzrailda Quday ha'm Onın' İbadatxanası ushın islegen xızmetleri esapqa alınıp, onın' denesi Dawıttın' qalasına patshalardın' qasına qoyıldı.
17•Ehoyadanın' o'liminen son', Yahuda basshıları patshag'a kelip, og'an ta'jim etti. Patsha da olarg'a qulaq saldı. 18Olar ata-babalarının' Qudayı Jaratqan İyenin' İbadatxanasın ta'rk etip, kiyeli ag'ashlarına ha'm basqa butlarg'a tabına basladı. Olardın' gu'nası sebepli, Yahuda ha'm Erusalimge Jaratqan İyenin' g'a'zebi keldi+. 19Jaratqan İye xalıqtı O'zine qaytarıw ushın payg'ambarlar jibergen bolsa da, payg'ambarlar olarg'a eskertken bolsa da, ba'ri bir xalıq payg'ambarlarg'a qulaq aspadı+.
20Sonda Qudaydın' Ruwxı ruwxaniy Ehoyada ulı Zexariyanı biylep aldı. Zexariya xalıqtın' aldına shıg'ıp, bılay dedi: «Quday bılay deydi: „Nege buyrıqlarıma qarsı shıg'ıp atırsızlar? Sizler tabısqa erise almaysızlar. Sebebi sizler Meni ta'rk ettin'ler, Men de sizlerdi ta'rk ettim“»+.
21Biraq Zexariyag'a qarsı til biriktirilip, patshanın' buyrıg'ı menen Jaratqan İyenin' İbadatxanasının' ha'wlisinde ol tas boran qılıp o'ltirildi+. 22Patsha İoash Zexariyanın' a'kesi Ehoyada ko'rsetken jaqsılıqlardı umıtıp, onın' ulın o'ltirdi. Zexariya jan berip atırıp: «Jaratqan İye bul islerin'izdi ko'rip, esesin qaytarsın!» – dedi+.
23Sol jıldın' aqırında, Aram ordası İoashqa hu'jim jasadı. Olar Yahuda ha'm Erusalimge kirip, xalıqtın' barlıq basshıların o'ltirdi, al alg'an oljalarının' ha'mmesin Damaskke, o'z patshasına jiberdi. 24Aram ordası ko'p sanlı bolmasa da, Jaratqan İye o'zlerinen ju'da' u'lken bolg'an ordanı olarg'a ta'slim etti. O'ytkeni Yahuda xalqı o'zlerinin' ata-babalarının' Qudayı Jaratqan İyeni ta'rk etken edi. Solay etip, İoash o'z jazasın aldı+. 25Aram a'skerleri İoashtı awır jaralang'an halda taslap ketti. Sonda İoashtın' xızmetkerleri ruwxaniy Ehoyadanın' ulının' qanı ushın o'sh almaqshı bolıp til biriktirdi ha'm İoashtı o'z to'seginde o'ltirdi. Onı Dawıttın' qalasına jerledi, biraq patshalardın' qa'birine qoymadı. 26İoashqa qarsı til biriktirgenler: ammon xalqınan Shimeat degen hayaldın' ulı Zabad ha'm moablı Shimrit degen hayaldın' ulı Ehozabad edi. 27İoashtın' ulları haqqında mag'lıwmat, İoashqa qarsı aytılg'an ko'p sanlı payg'ambarshılıqlar ha'm İbadatxananın' on'lanıwı haqqındag'ı mag'lıwmatlar Patshalar kitabında jazılg'an. İoashtın' ornına onın' ulı Amasiya patsha boldı.
251•Amasiya patsha bolg'anda, jigirma bes jasında edi, ol Erusalimde jigirma tog'ız jıl patshalıq etti. Onın' anası erusalimli bolıp, atı Ehoaddan edi. 2Amasiya Jaratqan İyenin' na'zerinde tuwrı bolg'an islerdi islese de, olardı shın ju'rekten islemedi. 3Amasiya o'zinin' patshalıq biyligin bekkemlep alg'annan son', a'kesi İoash patshanı o'ltirgen xızmetshilerdi o'ltirdi+. 4Biraq Muwsanın' Nızam kitabında jazılg'anına say is tutıp, olardın' balaların o'ltirmedi. Onda Jaratqan İye: «Balalar ushın a'keler, a'keler ushın balalar o'ltirilmesin. Ha'r bir adam o'z gu'nası ushın o'ltirilsin», – dep buyırg'an edi+.
5Amasiya Yahuda xalqın toplap, pu'tkil yahudalılar menen benyaminlilerge a'wladları boyınsha mın'basılar ha'm ju'zbasılar qoydı. Keyin jigirma ha'm onnan joqarı jastag'ılardı sanaqtan o'tkerip, a'skeriy xızmetke jaramlı ha'm nayza menen u'lken qalqandı islete alatug'ın u'sh ju'z mın' ag'la a'skerdin' bar ekenin bildi+. 6Bulardan tısqarı, ju'z talant gu'miske İzraildan ju'z mın' bahadır jawıngerdi jallap aldı. 7Sol arada Qudaydın' bir adamı Amasiyag'a kelip bılay dedi:
– Taqsır! İzrail a'skerleri siz benen birge barmasın, sebebi Jaratqan İye izraillılar, yag'nıy pu'tkil efrayımlılar menen birge emes. 8Jaqsısı, o'zin'iz barıp, iske kirisin' ha'm ma'rtlershe urısın'. Bolmasa, Quday sizdi jen'iliske ushıratadı. O'ytkeni Qudaydın' qollap-quwatlawg'a da, jen'iliske ushıratıwg'a da ku'shi jetedi.
9Amasiya Qudaydın' adamınan:
– Onda İzrail a'skerleri ushın to'lengen ju'z talant ne boladı? – dep soradı. Qudaydın' adamı og'an:
– Jaratqan İye sizge onnan da ko'biregin beriwi mu'mkin, – dep juwap berdi.
10Sonda Amasiya Efrayımnan kelgen a'skerlerdi u'ylerine qaytarıp jiberdi. Olardın' Yahuda xalqına degen g'a'zebi lawladı ha'm g'a'zepke tolıwı menen u'ylerine qaytıp ketti.
11Amasiya ma'rtlik etip, o'z a'skerlerin Duz oypatlıg'ına alıp bardı ha'm ol jerde Seirdin' adamlarınan* on mın'ın o'ltirdi+. 12Yahuda a'skerleri olardın' ja'ne on mın'ın tutqıng'a alıp, olardı jartastın' to'besine alıp shıqtı ha'm ol jerden to'menge iyterip jiberdi. Olardın' ha'mmesi bo'lek-bo'lek boldı+. 13Sol arada Amasiya o'zi menen urısqa barıwg'a ruxsat bermey izine qaytarıp jibergen a'skerler Samariya menen Beyt-Xoron aralıg'ındag'ı Yahuda qalalarına hu'jim qıldı. Olar u'sh mın' adamdı o'ltirip, ko'p olja alıp ketti.
14Amasiya edomlılardı qırıp qaytıp kelgende, Seir xalqının' butların o'zi menen birge alıp keldi. Ol bul butlardı o'zine quday etip qoydı ha'm olarg'a tabınıp, qurbanlıqlar berdi+. 15Sonda Amasiyag'a Jaratqan İyenin' g'a'zebi lawladı ha'm og'an bir payg'ambardı jiberdi. Payg'ambar patshag'a:
– O'z xalqın senin' qolın'nan qutqara almag'an sol xalıqtın' qudaylarına ne ushın ju'z burdın'ız? – dey bergende, 16Amasiya onın' ga'pin bo'lip:
– Qashannan beri sen patshanın' ma'sla'ha'tshisi bolıp qaldın'?! Bas qıl, bolmasa janın'dı alaman, – dedi.
Payg'ambardın' so'zi awzında qaldı, biraq son'ınan:
– Siz usılay etip, menin' so'zlerime qulaq salmag'anın'ız ushın, Qudaydın' sizdi joq qılıwdı qarar etkenin bilemen, – dedi.
17Yahuda patshası Amasiya ken'esgo'yleri menen ma'sla'ha'tleskennen son', Ehudın' aqlıg'ı Ehoaxazdın' ulı İzrail patshası Ehoashqa xabarshılar jiberip: «Kel, jekpe-jek alısayıq», – dep shaqırıq tasladı.
18İzrail patshası Ehoash ta Yahuda patshası Amasiyag'a mınaday juwap jiberdi: «Lebanon tawlarındag'ı shat tiken sol jerdegi kedrge: „Qızın'dı menin' ulıma hayallıqqa ber“, – dep xabar jiberipti. Biraq Lebanon tawlarındag'ı bir jabayı haywan sol jerden o'tip baratırıp, shat tikendi jenship ketipti+. 19Edomlılardı jen'dim dep, maqtanıp, ko'kiregin' ko'terilip ketipti. Jaqsısı, u'yin'de otır! Ja'njel baslawdın' ne keregi bar? O'zin'nin' de, Yahudanın' da basın ba'lege qaldırajaqsan'».
20Degen menen, Amasiya qulaq aspadı. Bul Qudaydın' isi edi. Amasiyanın' Edomnın' qudaylarına tabıng'anı ushın, Quday olardı dushpannın' qolına beriwge qarar qılg'an edi. 21İzrail patshası Ehoash Yahuda patshası Amasiyag'a qarsı ju'ris qılıp, olar Yahudanın' Beyt-Shemesh qalasında ju'zbe-ju'z keldi+. 22Yahudalılar izraillılar ta'repinen qıyratılıp, u'ylerine qaray qashtı. 23İzrail patshası Ehoash Ehoaxazdın' aqlıg'ı İoashtın' ulı Yahuda patshası Amasiyanı Beyt-Shemeshte tutqıng'a alıp, onı Erusalimge alıp keldi. Ehoash Erusalim diywalının' Efrayım da'rwazasınan Mu'yesh da'rwazasına shekemgi to'rt ju'z shıg'anaq aralıg'ın qulatıp tasladı+. 24Ol Qudaydın' İbadatxanasındag'ı Obed-Edomnın' juwapkershiligi astındag'ı ha'mme altın ha'm gu'mislerdi, ha'mme buyımlardı, patsha sarayındag'ı qaznanı, ja'ne de, kepilge qoyılatug'ın tutqınlardı alıp, Samariyag'a qaytıp ketti+.
25Yahuda patshası İoash ulı Amasiya İzrail patshası Ehoaxaz ulı Ehoashtın' o'liminen son', on bes jıl o'mir su'rdi. 26Amasiyanın' basqa isleri, basınan aqırına shekem Yahuda ha'm İzrail patshalarının' jılnama kitabında jazılg'an. 27Amasiya Jaratqan İyeden bas keshken ku'nnen baslap, Erusalimde og'an qarsı til biriktirile basladı. Ol Laxishke qashtı. Biraq til biriktiriwshiler Amasiyanın' izinen Laxishke adam jiberip, onı sol jerde o'ltirtti+. 28Olar Amasiyanın' denesin atqa artıp, alıp keldi ha'm ol Dawıttın' qalasına, ata-babalarının' janına jerlendi.
261•Bunnan keyin, Yahudanın' pu'tkil xalqı on altı jasar Uzziyanı* a'kesi Amasiyanın' ornına patsha etip qoydı. 2A'kesi Amasiyanın' o'liminen keyin, Elat qalasın Yahudag'a qaytarıp alıp, onı qaytadan qurg'an usı Uzziya edi+. 3Uzziya on altı jasında taxtqa otırıp, Erusalimde eliw eki jıl patshalıq etti. Onın' anası erusalimli bolıp, atı Exoliya edi. 4Uzziya da a'kesi Amasiyag'a uqsap, Jaratqan İyenin' na'zerinde tuwrı bolg'an islerdi isledi+. 5O'zine Qudaydan qorqıwdı u'yretken Zexariyanın' ko'zinin' tirisinde Uzziya Qudayg'a umtılıp jasadı. Ol Jaratqan İyege umtılıp jasag'anında, Quday onı tabıslı qıldı+.
6Uzziya filistlerge urıs ashıp, Gat, Yabne ha'm Ashdod qalalarının' diywalların qulattı. Keyin Ashdod janına ha'm filistlerge qaraslı basqa jerlerge qalalar qurdı. 7Filistlerge, Gur-Baalda jasaytug'ın arablarg'a ha'm meunimlilerge qarsı urısta Quday og'an ja'rdem berdi+. 8Ammonlar Uzziyag'a salıq to'leytug'ın boldı. Onın' ku'sheygenligi sonshelli, dan'qı Mısır shegaralarına deyin jetti+.
9Uzziya Erusalimde Mu'yesh da'rwazasının', Oypatlıq da'rwazasının' ha'm diywallardın' mu'yeshlerinin' u'stine minaralar qurıp, olardı bekkemledi+. 10Ol sho'lge de minaralar qurg'ızdı, ko'plegen suw saqlag'ıshlar qazdırdı. Sebebi onın' batıstag'ı taw eteklerinde ha'm ken'islikte bag'ılıp atırg'an malları ko'p edi. Al tawlarda ha'm o'nimdar jerlerde diyxanları menen ju'zim o'siriwshi bag'manları miynet etti. Uzziya diyxanshılıqtı su'ydi.
11Uzziyanın' toparlarg'a bo'linip, ha'rdayım urısqa tayar turg'an la'shkerleri bar edi. Olardı dizimge alıp, toparlarg'a bo'liw isin patshanın' wa'zirlerinen biri Xananiyanın' basshılıg'ında xatker Eiel ha'm qadag'alawshı Maaseya alıp bardı. 12Bul ma'rt jawıngerlerge jetekshilik etetug'ın a'wlad basshılarının' ulıwma sanı eki mın' altı ju'z edi. 13Olardın' qol astında urısqa jaramlı u'sh ju'z jeti mın' bes ju'z a'sker bolıp, patshag'a dushpanlarına qarsı urısıwda ja'rdem beretug'ın u'lken ku'sh edi. 14Uzziya pu'tkil ordanı qalqan, nayza, duwlıg'a, sawıt, oq jay ha'm saqpannın' tasları menen ta'miyinledi. 15Ol Erusalimdegi minaralar u'stine ha'm qala diywalının' mu'yeshlerine o'zinin' alımları oylap tapqan oq atatug'ın ha'm u'lken taslardı ılaqtıratug'ın urıs quralların ornattı. Onın' dan'qı alıslarg'a jayıldı. Ol Qudaydan u'lken ja'rdem alg'anlıqtan, qu'diretli patshag'a aylandı.
16Degen menen, Uzziyanın' qu'diretli bolıwı, onın' menmensip qulawına alıp keldi. Ol Qudayı Jaratqan İyege degen sadıqlıg'ın buzıp, tu'tetki tu'tetiletug'ın orında tu'tetki tu'tetiw ushın, Jaratqan İyenin' İbadatxanasına kirdi. 17Ruwxaniy Azariya menen Jaratqan İyenin' seksen batır ruwxaniyi patshanın' izinen ishke kirip, 18patshanın' jolın tosıp, og'an bılay dedi: «Uzziya, Jaratqan İyege arnap tu'tetki tu'tetiwge haqın'ız joq! Tu'tetki tu'tetiw – bul Xaron urpaqlarınan bolg'an bag'ıshlang'an ruwxaniylerdin' isi. Muxaddes orınnan shıg'ıp ketin'! Siz jınayatqa qol urdın'ız. Quday İye de bul isin'izdi maqullamaydı»+. 19Tu'tetki tu'tetiw ushın, xosh iyisli zatlar salıng'an tabanı qolına uslap turg'an Uzziya ruwxaniylerge qattı ashıwlandı. Sol waqıtta-aq, olardın' ko'z aldında Uzziyanın' man'layında jaman teri keselliginin' dag'ı payda boldı. Bul Jaratqan İyenin' İbadatxanasındag'ı tu'tetki tu'tetiletug'ın orın janında ju'z bergen edi. 20Bas ruwxaniy Azariya ha'm barlıq ruwxaniyler patshag'a qarag'anda, onın' man'layında jaman teri keselligi payda bolg'anın ko'rdi ha'm onı sırtqa shıg'arıwg'a asıqtı. Patshanın' o'zi de Jaratqan İyenin' jazasına jolıqqanın tu'sinip, ol jerden ketiwge asıqtı+. 21Ol bir o'mir jaman teri keselliginen qutıla almadı. Sonlıqtan ol Jaratqan İyenin' İbadatxanasına kire almay, bo'lek bir u'yde jasadı. Saraydı ha'm u'lke xalqın onın' ulı İotam basqardı+. 22Uzziyanın' basqa islerin basınan aqırına deyin, Amos ulı payg'ambar İyshaya jazıp qaldırg'an+. 23Uzziya o'lip, ata-babalarına qosılg'anda, jaman teri keselligi menen awırg'anlıg'ı sebepli, patshalar qoyılatug'ın qa'birge emes, al onın' qasındag'ı atızg'a jerlendi. Onın' ornına ulı İotam patsha boldı.
271•İotam jigirma bes jasında patsha boldı ha'm Erusalimde on altı jıl patshalıq etti. Onın' anasının' atı Erusha bolıp, ol Sadoq degen adamnın' qızı edi. 2İotam da a'kesi Uzziyag'a uqsap, Jaratqan İyenin' na'zerinde tuwrı bolg'an islerdi isledi. Onın' a'kesinen ayırmashılıg'ı, ol Jaratqan İyenin' İbadatxanasına bastırıp kirmedi. Degen menen, xalıq jawızlıqların dawam ete berdi+. 3İotam Jaratqan İyenin' İbadatxanasının' joqarg'ı da'rwazasın saldırdı ha'm qala diywalının' Ofel to'beshigindegi bo'legin on'lap, u'lken jumıslar isledi+. 4Bunnan tısqarı, patsha Yahudanın' tawlı u'lkesine bir qansha qalalar qurdırdı, ormanlı jerlerge qorg'anlar menen minaralar saldırdı. 5Ol ammonlardın' patshası menen urısıp, jen'iske eristi. Sol jılı ammonlar İotamg'a salıq retinde ju'z talant gu'mis, on mın' kor biyday ha'm on mın' kor arpa to'ledi. Ekinshi, u'shinshi jılı da olar solay isledi. 6İotam Qudayı Jaratqan İyege boysınıp jasag'anı ushın, qu'diretli patshag'a aylandı. 7İotamnın' basqa isleri, ju'rgizgen barlıq urısları ha'm basqa is-ha'reketleri İzrail ha'm Yahuda patshalarının' jılnama kitabında jazılg'an. 8İotam jigirma bes jasında patsha boldı ha'm Erusalimde on altı jıl patshalıq etti. 9İotam o'lip, ata-babalarına qosıldı ha'm Dawıttın' qalasına jerlendi. Onın' ornına ulı Axaz patsha boldı.
281•Axaz jigirma jasında patsha bolıp, Erusalimde on altı jıl patshalıq etti. Ol babası Dawıtqa uqsamadı, Jaratqan İyenin' na'zerinde tuwrı bolg'an islerdi islemedi. 2Axaz İzrail patshalarının' jolınan ju'rdi. Ha'tte, Baallarg'a tabınıw ushın quyma but mu'sinlerin isletti. 3Ol Ben-Hinnom oypatlıg'ında qurbanlıqlar jandırdı, ha'tte, Jaratqan İye İzrail xalqının' aldınan quwıp jibergen milletlerdin' jerkenishli da'stu'rlerine eliklep, o'z ulın otqa jag'ıp qurban etti+. 4Ol sıyınıw orınlarında, ha'r bir biyiklikte ha'm qoyıw japıraqlı terektin' astında qurbanlıqlar berip, tu'tetkiler tu'tetti+.
5Sol sebepli Qudayı Jaratqan İye Axazdı Aram patshasının' qolına berdi. Aramlılar onı jen'ip, xalqınan ko'p adamlardı tutqın etip, Damaskke alıp ketti.
Bunnan tısqarı, onı İzrail patshasının' da qolına berdi. İzrail patshası Axazdı u'lken qırg'ıng'a ushırattı+. 6İzrail patshası Remaliya ulı Peqax bir ku'nde Yahuda a'skerlerinen bir ju'z jigirma mın' bahadır jawıngerdi o'ltirdi. Sebebi olar ata-babalarının' Qudayı Jaratqan İyeni ta'rk etken edi. 7Efrayımlı Zixriy atlı batır a'sker patshanın' ulı Maaseyanı, saray basqarıwshısı Azriqamdı ha'm patshanın' bas wa'ziri Elqananı o'ltirdi. 8İzraillılar o'zlerinin' tuwısqanı bolg'an yahudalılardan eki ju'z mın' hayal ha'm balalardı tutqın qılıp, ko'p olja menen birge Samariyag'a alıp ketti.
9Samariyada Jaratqan İyenin' Oded atlı payg'ambarı bar edi. Ol qaytıp kiyatırg'an la'shkerlerdin' aldınan shıg'ıp, olarg'a bılay dedi: «Ata-babaların'ızdın' Qudayı Jaratqan İye Yahuda xalqına g'a'zeplengeni ushın olardı sizlerge ta'slim etti. Biraq sizlerdin' olardı qanday qa'ha'rge minip qırg'anın'ız aspang'a jetip bardı+. 10Bul az bolg'anday, endi bolsa Yahuda ha'm Erusalim turg'ınların o'zlerin'izge qul qılmaqshısız. O'zlerin'iz ne, Qudayın'ız Jaratqan İyege hesh gu'na qılmadın'ız ba? 11Sonlıqtan mag'an qulaq salıp, tutqıng'a alg'an tuwısqanların'ızdı izge qaytarın'lar! O'ytkeni, Jaratqan İyenin' lawlag'an g'a'zebi u'stin'izge do'nip tur!»
12Sonda Efrayım xalqının' ayırım ko'semleri: Ehoxanan ulı Azariya, Meshillemot ulı Berexiya, Shallum ulı Xizkiya ha'm Xadlay ulı Amasa urıstan qaytqanlarg'a qarsı turıp: 13«Tutqınlardı bul jerge alıp kelmen'ler. Bizler Jaratqan İyenin' aldında ayıplı bolıp qalamız. Yamasa gu'na ha'm ayıplarımızdı ja'ne de ko'beytiwdi qa'leysizler me? Onısız da ayıplarımız ko'p, Jaratqan İyenin' lawlag'an g'a'zebi İzraildın' u'stine do'nip tur», – dedi.
14Sonda a'skerler tutqınlar menen oljalardı ko'semler menen pu'tkil jıyın turg'an jerge qaldırıp ketti. 15Joqarıda atı atalg'an to'rt ko'sem orınlarınan turıp, tutqınlarg'a g'amxorlıq etti. Olardın' kiyimi joqlarına oljadag'ı kiyimlerden alıp, kiyim kiygizdi, ayaq kiyim berdi, ishkizip-jegizdi, jaralarına may jaqtı. Haldan tayg'anların eshekke mingizip, ha'mmesin palma ag'ashları o'setug'ın Erixo qalasındag'ı ag'ayinlerine alıp bardı. Keyin o'zleri Samariyag'a qayttı+.
16Sol arada patsha Axaz ja'rdem sorap, Assiriya patshasına elshi jiberdi. 17Sebebi edomlılar qaytadan Yahudag'a hu'jim jasap, adamların tutqın etip, alıp ketken edi+. 18Bunın' u'stine, filistler Yahudanın' batısındag'ı taw eteklerindegi ha'm qublasındag'ı qalalarg'a shabıwıl jasap, Beyt-Shemesh, Ayyalon, Gederot qalaların, sonday-aq Soxo, Timna, Gimzo qalaların a'tirapındag'ı awılları menen qosa basıp alıp, ol jerlerge qonıslanıp aldı+. 19Jaratqan İye Yahudanı patshası Axazdın' kesirinen ayaq-astı qıldı. Axaz Yahudanı gu'nag'a baslap, o'zi de Jaratqan İyege opasızlıq etken edi.
20Solay etip, Assiriya patshası Tilgat-Pilneser Axazg'a keldi. Biraq ol ja'rdem beriwdin' ornına, onı qısqıg'a ala basladı+. 21Axaz Jaratqan İyenin' İbadatxanasındag'ı, o'zinin' sarayındag'ı ha'm ha'kimlerinin' u'ylerindegi bahalı na'rselerdi alıp, Assiriya patshasına salıq retinde berdi. Biraq bul da og'an ja'rdem bermedi.
22Awır ku'nlerdi basınan keshirip atırsa da, Axaz Jaratqan İyege degen opasızlıg'ın burıng'ıdan da ku'sheytti. Awa, ol – patsha Axaz-da'! 23Ol: «Aram patshalarının' qudayları olarg'a ja'rdem berip kelmekte. Endi olarg'a qurbanlıq bersem, olar da mag'an ja'rdem berer», – dep oylap, o'zin jen'iliske ushıratqan Damask qalasının' qudaylarına qurbanlıqlar berdi. Biraq, tilekke qarsı, olar Axazdın' o'zinin' ha'm pu'tkil İzraildın' qulawına sebepshi boldı.
24Axaz Qudaydın' İbadatxanasındag'ı buyımlardı jıynap, maydaladı. Ja'ne, Jaratqan İyenin' İbadatxanasının' qapıların japtırıp tasladı ha'm Erusalim ko'shelerinin' ha'r bir mu'yeshine qurbanlıq orınlar qurdırdı. 25Ol basqa qudaylarg'a arnap tu'tetkiler tu'tetiw ushın, Yahudanın' ha'r bir qalasına sıyınıw orınların qurıp, ata-babalarının' Qudayı Jaratqan İyeni g'a'zeplendirdi. 26Axazdın' basqa isleri ha'm barlıq is-ha'reketleri bastan ayag'ına shekem Yahuda ha'm İzrail patshalarının' jılnama kitabında jazılg'an. 27Axaz o'lip ata-babalarına qosıldı ha'm Erusalim qalasında jerlendi. Biraq onı İzrail patshalarının' mazarına qoymadı. Onın' ornına ulı Xizkiya patsha boldı.
291•Xizkiya jigirma bes jasında patsha bolıp, Erusalimde jigirma tog'ız jıl patshalıq etti. Onın' anasının' atı Abiya* bolıp, ol Zexariyanın' qızı edi. 2Ol da atası Dawıtqa uqsap, Jaratqan İyenin' na'zerinde tuwrı bolg'an islerdi isledi.
3Xizkiya o'z patshalıg'ının' birinshi jılının' birinshi ayında Jaratqan İyenin' İbadatxanasının' qapıların ashıp, olardı du'zettirdi. 4Son'ınan ruwxaniyler menen lebiylilerdi shaqırtıp, İbadatxananın' shıg'ıs ta'repindegi maydang'a jıynadı ha'm 5olarg'a bılay dedi: «Lebiyliler, meni tın'lan'lar! O'zlerin'izdi tazalanıw ra'siminen o'tkerip, pa'klenin'ler, ata-babaların'ızdın' Qudayı Jaratqan İyenin' İbadatxanasın da pa'klen'ler! Haram na'rselerdi bul Muxaddes orınnan shıg'arıp taslan'lar! 6Ata-babalarımız opasızlıq qılıp, Qudayımız Jaratqan İyenin' na'zerinde jaman bolg'an islerdi isledi ha'm Onı ta'rk etti. Olar Jaratqan İyenin' qonısınan ju'z burıp, Og'an arqasın qarattı. 7Olar İbadatxana aywanının' qapıların jawıp taslap, shıraların da o'shirip qoydı. İzraildın' Qudayının' Muxaddes ornında tu'tetkiler de tu'tetpey, jandırılatug'ın qurbanlıqlardı da usınbay qoydı+. 8Sol sebepli, Yahuda menen Erusalim Jaratqan İyenin' g'a'zebine ushıradı. O'z ko'zlerin'iz benen ko'rgenin'izdey, Jaratqan İyenin' olarg'a islegenleri basqalardı qorqıtıp, hu'reylerin ushırdı. 9Qaran'lar, sonlıqtan a'kelerimiz qılıshtan qaza taptı, ul-qızlarımız benen hayallarımız tutqında ju'r. 10Endi men bizlerge degen lawlag'an g'a'zebinen qaytıwı ushın, İzraildın' Qudayı Jaratqan İye menen kelisim du'ziwdi qa'leymen+. 11Balalarım, biypa'rwa bolman'lar! Sebebi Jaratqan İye sizlerdi O'zinin' aldında turıp xızmet etiwin'iz ha'm qurbanlıqlar jag'ıwın'ız ushın tan'lap alg'an edi»+.
12Sonda mına lebiyliler xızmetti basladı:
15Bul lebiyliler tuwısqanların jıynap alıp, pa'kleniw ra'siminen o'tti. Son'ınan patshanın' buyrıg'ı boyınsha, Jaratqan İyenin' so'zine muwapıq, Onın' İbadatxanasın pa'klewge keldi. 16Ruwxaniyler Jaratqan İyenin' İbadatxanasın pa'klew ushın ishke kirip, onnan tapqan haram na'rselerdin' ba'rin ha'wlige shıg'ardı. Lebiyliler olardı alıp, Kidron sayına aparıp tasladı+. 17Olar birinshi aydın' birinshi ku'ni pa'klewdi baslap, sol aydın' segizinshi ku'ni İbadatxana aywanına jetti. Olar ja'ne segiz ku'n İbadatxananın' o'zin pa'kledi ha'm birinshi aydın' on altınshı ku'ni pa'klew isin juwmaqladı.
18Son'ınan patsha Xizkiyag'a barıp: «Bizler Jaratqan İyenin' İbadatxanasın, jandırılatug'ın qurbanlıqlar beriletug'ın orındı ha'm og'an tiyisli ha'mme na'rselerdi, usınılg'an nanlar qoyılatug'ın stoldı ha'm og'an tiyisli barlıq na'rselerdi tolıq pa'kledik. 19Axaz patshanın' o'z hu'kimdarlıg'ı waqtında Qudayg'a biyopalıq etip, shıg'arıp taslag'an na'rselerin tayarlap, pa'kledik. Olar ha'zir Jaratqan İyenin' qurbanlıq ornının' janında tur», – dedi+.
20Erten'ine patsha Xizkiya erte turıp, qala ha'kimlerin jıynadı ha'm olardı ertip, Jaratqan İyenin' İbadatxanasına jol aldı. 21Olar patshalıq, Muxaddes orın ha'm Yahuda xalqı ushın gu'naların o'tew qurbanlıg'ı etip jeti bug'a, jeti qoshqar, jeti toqlı ha'm jeti teke alıp keldi. Patsha Xaron urpaqlarınan bolg'an ruwxaniylerge bulardı Jaratqan İyenin' qurbanlıq ornı u'stinde qurbanlıqqa beriwdi buyırdı.
22Ruwxaniyler da'slep toqlılardı soyıp, qanın qurbanlıq orıng'a septi. Son'ınan qoshqarlardı soyıp, qanın qurbanlıq orıng'a septi, keyin qozılardı soyıp, qanın qurbanlıq orıng'a septi+. 23Aqırında, gu'na qurbanlıg'ı ushın berilgen tekelerdi patsha menen pu'tkil ja'miyettin' aldına alıp keldi. Olar tekelerdin' u'stine qolların qoydı+. 24Keyin ruwxaniyler tekelerdi soyıp, qanın pu'tkil İzrail xalqının' gu'nalardan tazalanıwı ushın, gu'nanın' qunı retinde qurbanlıq orıng'a septi. Sebebi patsha jandırılatug'ın qurbanlıqlar ha'm gu'na qurbanlıqları pu'tkil İzrail xalqı ushın berilsin, dep buyırg'an edi. 25Son'ınan patsha Dawıttın', onın' wa'liyi Gadtın' ha'm payg'ambarı Natannın' ko'rsetpesine muwapıq, lebiylilerge kimbal, arfa ha'm lira berip, olardı Jaratqan İyenin' İbadatxanasına ornalastırdı. Usılay islewdi Jaratqan İye O'z payg'ambarları arqalı buyırg'an edi+. 26Lebiyliler Dawıttın' saz a'sbapları menen, ruwxaniyler ka'rnaylar menen o'z orınların iyeledi+. 27Xizkiya jandırılatug'ın qurbanlıqtı qurbanlıq orında usınıwdı buyırdı. Qurbanlıqlar jandırıla baslag'anda, ka'rnaylarg'a ha'm İzrail patshası Dawıttın' saz a'sbaplarına qosılıp, Jaratqan İyege arnap qosıqlar aytıla basladı. 28Qurbanlıq jandırılıp bolıng'ansha, pu'tkil jıynalg'anlar ta'jim etip, qosıqshılar qosıq aytıp, ka'rnayshılar ka'rnayların shertip turdı. 29Qurbanlıq beriw tamam bolg'anda, patsha ha'm onın' janındag'ılar dizelerin bu'gip, sıyındı. 30Patsha Xizkiya ha'm onın' xızmetshileri lebiylilerge Dawıttın' ha'm wa'liy Asaftın' so'zleri menen Jaratqan İyege alg'ıs-maqtaw aytıwdı buyırdı. Olar quwanısh penen alg'ıs-maqtaw ayttı, sıyındı ha'm ta'jim etti.
31Keyin Xizkiya: «Mine, sizler o'zlerin'izdi Jaratqan İyege bag'ıshladın'lar. Endi jaqınıraq kelip, Jaratqan İyenin' İbadatxanasına qurbanlıqlar ha'm minnetdarshılıq qurbanlıqların alıp kelin'ler», – dedi. Sonda jıynalg'anlar qurbanlıqlar ha'm minnetdarshılıq qurbanlıqların berdi. Ayırım qa'lewshiler bolsa, jandırılatug'ın qurbanlıqlar alıp keldi. 32Xalıq alıp kelgen jandırılatug'ın qurbanlıqlardın' ulıwma sanı mınaday boldı: jetpis bug'a, ju'z qoshqar, eki ju'z toqlı. Bulardın' ha'mmesi Jaratqan İyege arnap jandırıw ushın alıp kelingen edi. 33Basqa muxaddes qurbanlıqlar ushın da altı ju'z bas iri mal, u'sh mın' bas mayda mal da alıp kelindi. 34Biraq ruwxaniyler dım az bolg'anlıqtan, jandırılatug'ın qurbanlıqlardın' terisin sılıp u'lgere almay atırg'an edi. Sol sebepli is tamam bolg'ansha ha'm basqa ruwxaniyler pa'kleniw ra'siminen o'tip bolg'ansha, lebiyli tuwısqanları olarg'a ja'rdem berdi. Sebebi lebiyliler pa'kleniw ra'simine ruwxaniylerge qarag'anda itibarlıraq edi. 35Tatıwlıq qurbanlıqlarının' mayı ha'm jandırılatug'ın qurbanlıqlar ha'm onın' menen beriletug'ın ishimlik sadaqaları mol boldı.
Usılayınsha Jaratqan İyenin' İbadatxanasının' xızmeti qayta tiklendi. 36Xizkiya ha'm pu'tkil xalıq Qudaydın' xalıq ushın islegen islerine quwandı. Sebebi bul is qısqa waqıt ishinde ju'z berdi.