text:
ÜMER İPÇİ ‘AÇLIQ HATİRELERİNDEN’
Ümer İpçi
AÇLIQ HATİRELERİNDEN
(ikâye)
1922 senesiniñ mart ayı edi. Biz: men, diger bir oca daa, soñra köy qartlarından Seyid-Amet
aka hamsi balığı almaq içün yalığa tüşemiz.
Köy içinden keçkende bizge açlar rastkeleler. Onlarnıñ yüzleri, közleri şişken, sararğan,
ağarğan… Üst-başları uryan-puryan. Sandıraqlap, ayaqlarını qıyış basıp, duvarlarğa dayanıp zorle
yüreler…
Açlarnıñ ellerinde topraq çanaqlar bar. Onlar “açlarğa yardım qazanı”na aş almağa keteler.
Biz de toq degilmiz, lâkin yüzlerimiz şişmegen. Belki, beş-on künlerden biz de onlar kibi
olurmız…Tek şimdi şişmemek içün oğraşamız, hamsi almaq içün yalığa tüşemiz.
Poçta yolğa keldik. Onda da açlar toplanğanlar. Onlar qave ögünde ölgen bir atnı paylaşalar.
Onlarnıñ üst-başları, bet-közleri leşniñ qanına boyanğan… Onlar bu leşni pay eteler. Bir taraftan
da toqtamay kesek-kesek etlerni çaynamay kesek-kesek yutalar. Kenarda turğan bir qaç köpek
nevbet bekley, insanlar leş başından çekilse, onlar yanaşacaqlar. Biz yolumızğa ketemiz…
Poçta yoldan ayırılıp, bağ yoluna keçemiz. Bağ içine kirgenimiz kibi, Seyid-Amet aka bir şey
körip toqtaldı. Bizge de kösterdi. Bağnıñ divarı altında birisi yata. Barıp baqtıq. Bir ölü!..
Seyid-Amet aka onı tanıdı:
– Yuqarı köylerden iş araştırıp kelgen edi. Zavallı bulamadı zar… Alla ramet eylesin – dedi.
Bağ boylap aşağı sarqmağa başladıq. Yol eniş olsa da, tizlerimiz qaltıray. Tez yürip
olamaymız. Çünki bizler de aç, taqatsızmız…Tek yüz ve közümiz şişmegen.
Balıq alacaq yerimizge keldik. İçleri kümüş tüslü hamsi ile tolu qayıqlarğa yanaştıq. Bunlar
Balıqlava rumlarnıñ qayıqları. Onlar balıqnı mında kelip Ayuv Dağ tübünden tutalar da, bizge
satalar. Biz de bar-yoqumıznı berip onlardan hamsi ala ve açlıqtan, aç ölümniñ pancasından
qurtulmağa çalışamız.
Biz onlarğa biraz soğan, biraz da tütün ketirdik. Seyid-Amet aka bir nusfiye altın ketirgen.
Deñiştik… Sepetlerimizni, torbalarımıznı hamsige toldırdıq. Yüklendik! Endi köyge qaytamız.
Biz bayır aşağı tüşkende yorula, boldura edik. Lâkin bayır yuqarı nasıl çıqarmız?..
Seyid-Amet aka bizge yürek bere:
– Davranıñ, ocalar! Rabbi-Taalâ bizge quvet berir! – dey.
Lâkin yol ağır. Rabbi de bizge quvet bermey… Ayaqlarımız kesile. Beş-on adımda bir toqtap
nefes ala, biraz raatlanamız.
Yarı yolğa kelgende, artıq dayanamadıq, yüklerimizni taşlap, yerge uzandıq. Balıqlar bizim
iştaamıznı aça, açıqtıralar. Seyid-Amet aka özüni tutamadı:
– Aydıñız, ocalar, ateş yaqayıq da hamsi pişireyik – dedi.
Biz razı oldıq. Çalı-çurpu toplap ateş yaqtıq. Bağ horasından üzgen tellerge hamsilerni tize
de pişirip aşaymız, şay da lezzetli…
Hamsi kebabından soñ Seyid-Amet aka eli ile ufatqan yapraq tütünni kitap kâğıtına sarıp
sigar yaşadı. Em onı savura, em de ayta:
– Şükürler olsun Rabbime… deñiz yaratqan. Deñizde de balıq yaratqan.
Arqadaşım oca sözge qoşula:
– Balıqlarnı tutmaq içün Balıqlava rumlarını yaratqan – dey.
Seyid-Amet aka onıñ közlerine baqa. Arqadaşımnı añlay. Tek indemey, terenden-terenden
bir ah çeke… Biz kene yüklenip bayırğa tırmaşamız. Endi biraz aruvca ketemiz, amma kene sıqsıq
toqtalamız.
Bağğa yettik. Poçta yoluna yaqınlaştıq. Men duvar astındaki ölüni közlerimle araştırdım. O
kene anda, evelki yerinde, burulıp yata edi.
Poçta yoluna çıqtıq. Duvar tübüne oturdıq. Pek yorulğanmız. Laqırdı bile etalmaymız. Seyid-
Amet aka kene sigar sarıp tütetti, soñ duvar astına baqtı da:
– Rametli, böyle bir sepet balıq tapqan olsañ, belki, sen ölmez, bizler kibi sigar savurırdıñ –
dep öz-özüne mırıldandı, ölünen şaqalaştı…
Biz qave ögünden keçkende, andaki açlar artıq dağılğan ediler. At leşiniñ yanında beş-on
köpek peyda olğan. Onlar at süyeklerini kemireler. Leşte et qalmağan. Onı açlar aşağan ve
taşığanlar…
Aqşamdan soñ Seyid-Amet aka maña oturmağa keldi. Men oña eyi sigar kâğıtnı berdim, o
sevindi.
– Oca, bilesiñmi ne?
– Ne?
– Arqadaşıñ ocanıñ aytqan sözü meni tüşündirdi. Bütün kün şunı tüşünip yürdim. Men
arqadaşıñnıñ aytqanlarını unutqan edim, soradım. Seyid-Amet aka biraz maña alıştı da:
– Oca söyledi: Balıqlarnı tutmaq içün Tañrı rumlarnı yaratqan – dedi. Ya biz niçün
tutmaymız, ne… deñiz ayağımıznıñ altında, dağ ise üstümizde… Qayıq içün kerek ağaç, tahtanı
istedigiñ qadar bulmaq mümkün. Bütün bu zenginlikler baş ucumızda turğanda, biz açlıqtan
ölemiz. Eger Balıqlava rumları yüzlernen vörst uzaqtan kelip bizge balıq tutıp bermeseler,
epimiz şay ölip, mahv olıp ketecekmiz…
Men artıq dayanamadım:
– Ya niçün yapmaysıñız? – dedim.
– Ana, men de şunı aytam. Niçün yapmaymız, niçün hamsini özümiz tutmaymız – deyim.
Yoqsa bizim rumlardan eksik yerimiz barmı!
Seyid-Amet aka çoq söyledi, atta arqadaş bulsa, bugünden qayıq yasamağa başlaycağını
aytıp taşladı.
O evine qaytmaqçün turdı. Men de onı ozğarıp çıqtım. Savlıqlaşqanda, bugün qave ögündeki
at leşini aşağanlarnıñ cümlesi qursaqları şişip ölgenini söyledi.
– Hamsi aşağan bolsalar, ölmez ediler – dedi de tekrar-tekrar arqadaş tapsa, qayıq yasap
deñizge tüşecegini, balıqçılıq yapacağını ilâve etti.
Biz yazğa qadar er gece tañda turır ve Ayuv Dağ tübünde Balıqlava rumlarınıñ qayıqları olıp
olmağanını közler edik. Onlarnıñ qayıqlarını körsek, sepet ve torbalarımıznı alır da hamsi almaq
içün yalığa tüşerdik.
Aradan beş yıl keçti. Men, at leşi asap ölgen açlarnı, yalıdan Balıqlava rumlarınıñ tutqan
hamsilerini arqamızğa yüklenip köyge çıqarğanımıznı, Seyid-Amet akanıñ vaatlarını unutmadım.
Şimdi şeerde Seyid-Amet akanıñ köydeşlerini körsem, onlardan qayıq yasalıp-yasalmağanını
sorayım. Onlar Seyid-Amet akanıñ alâ özüne arqadaş bulamağanını aytalar. Aqılıma kele:
“Yoqsa Seyid-Amet akalar ekinci bir açlıq bekley ekenlermi?” – deyim…
1927 s. aprel
Facebook Hesabınızla Yorum Yapabilirsiniz
BENZER HABERLER
KÖŞE YAZARLARITüm Yazarlar
-
Milli mentalitet, türk törəsi, yaxud milli dəyərlər?! Əslində necə deyilməlidir? Aynur Talıblı
-
Kengerler.. Sümer Medeniyetini Kuran Türk Boyu Aziz Dolu Atabey
-
-
-
Täze 2018 ýyl baýramy bilen tüýs ýürekden gutlaýarys! Uzman Dr. Muhtar Fatih
-
-
NASIL AHMET AQAY DED MOROZNIÑ(AYAZ BABA) PABUCUNU DAMĞA ATQAN Muhamed Ali SULAYMANOV
-
-
MEHMET AKİF DÜNYADA DÜRÜSTLÜĞÜN ANITI VE SİMGESİDİR Prof. Dr. Nazif Gürdoğan
-
Nakam-İsmayıl bəy Hacı Məhəmməd bəy oğlu və yaxud Səid Ünsizadənin milli mətbuat uğrundakı mübarizəsində inandığı və güvəndiyi əqidə dostları Nazim Nasreddinov
-
-
TÜRKMENİSTANDA EVLİLİK ÖNCESİ DÜĞÜN HAZIRLIKLARI Dr.Shurubu kayhan


c: text/html

text:
Aqmescitte mahkeme eki Qırım sakinini maşna yaqması içün apiske qapattı
Rusiyege boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi aselet maşnalarnı yaqqanında qabaatlanğan 20 ve 18 yaşındaki eki Aqmescit sakinine qarşı açılğan cinaiy iş boyunca qarar aldı. Bu aqta işğal etilgen Qırım rusiyeli prokuraturası matbuat hızmeti bildire.
«Qabaatlanğanlar keçken sene oktâbr – noyabr ayları devamında onğa yaqın maşnanı yaqqanı, bunen beraber, olarnıñ sözlerine köre, yaramazlıqtan başqa maqsatları yoq olğanı belgilendi», – dep aytıla beyanatta.
Müessiseniñ malümatına köre, 4,8 million ruble zarar ketirildi, bu zarar taqiqat ceryanında bütünley ödelendi.
Mahkeme qararına binaen, Qırım sakinleriniñ 4 ve 1 yılğa apiske qapatılması belgilendi. Olar koloniyada bulunacaq.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bugün Ukrainada Matem künü
İyün 15 künü Ukrainada Matem künü olaraq ilân etildi. Malüm ki, cumaertesi künü Lugansk ve Donetsk vilâyetinde terrorizmge qarşı tedbirlerniñ iştirakçileri – arbiy adamlar elâk oldı. Böyle bir buyruqnı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko imzaladı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Devlet akimiyeti, yerli idare organları, devlet müessiseleri ve teşkilâtlarınıñ binaları ve inşaatlarında Ukraina devlet bayrağı endirilecek. Eglence-kontsert tedbirleri, sport yarışları lâğu etildi, kütleviy haber vastaları tele- ve radioyayınlarnıñ cedveline bunıñnen bağlı deñişmeler kirsetmeli.
Saat 12:00 elâk olğanlarnı sükünet daqqası ile añacaqlar.
İyünniñ 14-de gece Lugansk ava limanında boyevikler İL-76 Ukraina Silâlı Quvetleriniñ Ava quvetleriniñ arbiy-naqliye uçağını urıp tüşürdiler. Bu uçaq arbiylerni başqa yerge avuştıracaq edi. Uçaqta 49 arbiy adam bulundı.
Devlet akimiyeti, yerli idare organları, devlet müessiseleri ve teşkilâtlarınıñ binaları ve inşaatlarında Ukraina devlet bayrağı endirilecek. Eglence-kontsert tedbirleri, sport yarışları lâğu etildi, kütleviy haber vastaları tele- ve radioyayınlarnıñ cedveline bunıñnen bağlı deñişmeler kirsetmeli.
Saat 12:00 elâk olğanlarnı sükünet daqqası ile añacaqlar.
İyünniñ 14-de gece Lugansk ava limanında boyevikler İL-76 Ukraina Silâlı Quvetleriniñ Ava quvetleriniñ arbiy-naqliye uçağını urıp tüşürdiler. Bu uçaq arbiylerni başqa yerge avuştıracaq edi. Uçaqta 49 arbiy adam bulundı.


text:
Telejürgizwşiniñ aytwınşa, qaşan da qız balağa qonaq retinde qarağan qazaq xalqı bul ustanımdı keri paydalana bastadı. Yağnï, «bäribir özgeniñ otın tutatadı» degen analar büginde qızdan göri ulına köbirek köñil böletin bolğan.
«Bügingi tañda analar ul balalardı artığıraq jaqsı körip, solarğa köbirek qamqor boladı degen pikirmen kelisemen. Qazirgi zamanda qızdardıñ bilimi joğarı, olar tabıstı, jas äri ata-anasımen birge tursa da, özderin qamtamasız ete aladı. Yağnï qız qamqorlıqtı qajet etpeydi, oda onsız da barlığı bar. Burınıraqta qız balanıñ qayda jürgenin, onıñ jüris-turısın, kimmen aralasıp jürgenin, onıñ artıq ret eşkimmen söylespewin äkesi ne ağası qadağalap otıratın. Al mına zamanda qızınıñ nemese qarındasınıñ artınan jüretin er adamdar az. Munday ürdis keybir Kavkaz elderi men Türkïyanıñ key aymaqtarında saqtalğan. Al biz qızdarğa azıraq qamqorlıq körsetetin bolğan sïyaqtımız – ol keşki waqıtta üyge özi qaytadı, awır sömkelerdi de özi köteredi. Tipti, ağası bar qızdardıñ özderi solay!
Al analardıñ er balalarğa asa köp qamqorlıq tanıtwı olardıñ azamat retinde damwına keri äserin tïgizedi. Olar ömirdiñ qatal tärtibine beyimdele almay qïnaladı, jawapkerşilikti, mañızdı şeşimdi talap etetin qïın jağdayğa tap bolsa adasadı. Qazirgi jigitter sändi kïinip, özderine kütim jasağandı unatadı. Bul rette uqıptı bolw – bölek äñgime, al dükennen şıqpay qoyu – bizge, yağnï äyelder qawımına tän qasïet Häm ädet», – dedi ağınan jarılıp ol.
Budan keyin telejürgizwşi älsiz erkekterdiñ qaydan payda bolatının tüsindirdi.
Aqırında ulımızdı älpeştep, erkeletip, mäpelep ösiremiz, al qızımızdı äbden şınıqtıramız. Sosın ulımız üylengen soñ, ata-anasın umıtıp, qayın-jurtqa qızmet ete bastasa tañğalamız! Sebebi ata-anağa, äpke-qarındasqa qamqor bolw kerektigin oğan jastay eşkim üyretken joq. Ol tek özgelerden alatın maxabbat pen nazardı, materïaldıq reswrstardı «tutınıp» üyrendi. Sondıqtan otbasılı bolğan soñ ol jaña äyeldiñ «qamqorlığına» ötedi, bar bolğanı osı», – deydi Läylä Sultanqızı.
Derekköz: Stan.kz
Kommentarïï


text:
Aqmescit «atıcını» qıdırıp, politsiya hadimleri Yağmurça qasabasınıñ sakinleri aqqında malümatnı yazıp ala
Aqmescitte acele yardım stantsiyasınıñ hadimlerine ücüm etken şahısnı qıdırğan uquq qoruyıcılar şeerge yaqınlaştı – qırımtatarlarnıñ toplu yaşağan «Yağmurça» («Fontanı») qasabasına kelip yettiler.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, qasabağa yetken 60 let Oktâbrâ soqağında şimdilik silâlı insanlar tura.
Bundan da ğayrı, hadimler ev-evge yüre. Politsiya hadimleri «Yağmurça» sakinlerine Bekir Nebiyevniñ fotosüretini köstere ve insanlardan onıñ aqqında malümatnı ögrenmege tırışalar. Bunıñ ile uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimleri er şahsiy evde yaşağanlar aqqında, çağına yetmegen balalar aqqında da, şu cümleden, malümatnı yazıp alalar.
Bunı ne maqsat ile yapalar kibi sualge cevap bermeyler.
Cumaertesi künü, sentâbr 26-da, av tüfegi ile silâlanğan erkek Aqmescitte Sevastopolskaya soqağında yerleşken «acele» yardım binasına kirip, hastahaneniñ dört hadimine ateş açtı. Eki hadim elâk oldı. Yaralanğan feldşer bazar kününe keçer gecesi ameliyattan keçti, alı ağır. Ücüm etici vaqia yerinden maşinağa oturıp qaçtı. Birazdan uquq qoruyıcıları bildirgeni kibi, ücüm etken – Aqmescit sakini 1960 senesi doğğan Bekir Nebiyevdir. Qıdıruv alıp barıla.
Qırım boyunca Rusiye Federatsiyasınıñ Taqiqat komitetiniñ baş idaresi Rusiye Cinaiy Kodeksiniñ 105 maddesi 2-nci qısmına binayen cinaiy işni açtı (eki ve ziyade insannıñ öldürilmesi).
Sentâbr 29 künü Rusiye İçki işler nazirligi şeklengen insannıñ bulunuv yeri aqqında bildirgen insanğa 500 biñ ruble vade etti.


text:
Polozov: Umerov alâ daa ağır alda buluna
Avgust 22-de, bazarertesi künü rusiyeli adliyeci Nikolay Polozov İlmi Umerovnı psihiatrik hastahanede ziyaret etkeni aqqında añlattı. Bu aqta Polozov Facebook saifesinde bildirdi.
Adliyeciniñ sözlerne köre, Qırımtatar Milliy Meclisi reis muavininiñ sağlığı alâ daa yerinde degil.
«Tedaviylenüvden keçken kardiologiya hastahane bölüginden FSB hadimleri tarafından psihiatrik klinikağa mecburen keçirilgen İlmi ağanıñ sağlığı alâ daa yerinde degil», – dep qayd etti Polozov.
Onıñ qayd etkenine köre, İlmi Umerovnıñ hastalıqları boyunca statsionar nezaret etüv içün şarait yoq.
Polozovnıñ sözlerine binaen,yaqında kelgen taqiqatçı Umerovğa ve onıñ soy-soplarına «qıçırmamağa, şamata kötermemege, ekspertiza keçireyik da, er şey yahşı olur», dep tevsiye etken.
«Ğaliba, bu FSB-nıñ noqta-i nazarıdır. Demek ki, aksine yapmaq kerektir, şamata kötermek, İlmi Umerovnıñ qanunsız taqip etilmesine qarşı imayesine daa çoq insan celp etmek, em Ukrainada, em de bütün dünyada», – dep ayttı Polozov.
Bazar künü İlmi Umerovnıñ soy-sopları onıñ sağlığı yaramay olğanını bildirdi.
Qırımda rusiyeli ükümet İlmi Umerovnı «separatizm» içün mahküm ete. İlmi Umerovnıñ alı avgust 11-de oña qarşı psihiatrik ekspertizanıñ belgilenmesi boyunca mahkemede yaramay oldı, onı Aqmescit hastahanesine infarkt havfı ile alıp kettiler. Avgust 18-de onı, adliyecilerniñ narazılığına baqmadan, mecburen psihonevrologik dispanserge keçirdiler.
Umerovnıñ adliyecisi Mark Feygin ilân etti ki, onıñ imaye etilgen kişiniñ psihiatrik hastahanege keçirilmesine qıynav olaraq baqa. Onıñ sözlerine köre, imayeciler FSB taqiqat organlarınıñ areketleri boyunca Strasburg şeerinde Qıynavlarğa qarşı Avropa komitetine muracaat etmege niyetlene.
Ukraina Tışqı işler nazirliginde Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ sağlıq alı aqqında qasevet çekkenlerini bildirdiler ve işğal etilgen Qırımnıñ rusiyeli ükümetinden zorbalıq usullarını deral toqtatmağa talap eteler. Hususan, bu aqta Twitter saifesinde Ukraina Tışqı işler nazirliginiñ spikeri Maryana Betsa yazdı.
«Memorial» rusiyeli uquq qorçalayıcı merkezinde Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovğa qarşı işğal etilgen Qırımda cinaiy taqipni qanunsız ve siyasiy sebeplerden olğanını ayttılar, çünki o, zorbalıq areketlerine çağırmay edi.


text:
Al katarlıq şenewnikter 15 mıñğa jwıq tüye men 10 mıñ qoydıñ şekaradan ötip ülgergenin xabarladı. Katarda swı men azıq-tüligi bar waqıtşa turaq salınğan. Janwarlardıñ qojayındarına kömektesw üşin zoologtar, jürgizwşiler men basqa da qızmetkerler jetkizilgen.
Sawd Arabïyası buğan deyin katarlıq şarwalardıñ maldarın şekarada jayuına şektew qoymağan.Şarwalar Er-Rïyadtıñ bul jolğı qılığına narazılıq tanıtıp otır. Sebebi Katardıñ köptegen azamattarı jayılım jetpegendikten maldarın Sawd Arabïyasında ustaydı.
Mawsım ayınıñ basında birqatar arab elderi, atap aytqanda Sawd Arabïyası, Birikken Arab Ämirlikteri, Baxreyn, Egïpet, Yemen, Lïvïya Katarmen dïplomatïyalıq baylanıstı üzgen bolatın. Olar Katardı ekstremïster men terrorïsterdi qoldadı dep ayıptadı.
Derekköz: VVS
Kommentarïï


text:
Hollande ve Merkel Moskvağa Ukraina vaziyetini muzakere etmege keteler
Frenkistan prezidenti François Hollande ve Almaniya kantsleri Angela Merkel cuma künü Ukraina şarqındaki vaziyetni muzakere etmek içün Moskvağa kelecekler.
Bunı Frenkistan prezidenti Parijdeki matbuat konferentsiyasında bildirdi.
Almaniya ükümetiniñ vekili qayd etti ki, soñki vaqıtta Ukraina şarqında vaziyet kerginleşkeninden sebep Frenkistan ve Almaniya zıddiyetni barışıq yollar ile al etmek içün elinden kelgenini yapmağa tırışalar.
Hollandeniñ aytqanına köre, Frenkistan ve Almaniya Ukraina topraq bütünligine esaslanğan yañı teklifni azırladılar.
Cumaaqşamı künü Frenkistan ve Almaniya liderleri Kiyevde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ile körüşmek kerekler. Fevral 5-te Amerika Qoşma Ştatlarınıñ devlet kâtibi John Kerry Kiyevde buluna.


text:
- Arxïv 17.01.2018
ŞIMKENT. QazAqparat - Oñtüstik Qazaqstan oblısında jurttı jumısqa turğızamın dep aldağan alayaq ustaldı. Onıñ 8 alayaqtıq qılmısına qatısı bar ekeni anıqtalıp otır, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
2018 jılğı 17 qañtar 06:55
2018 jılğı 17 qañtar 06:30
QOSTANAY. QazAqparat - Oblıstıq tärtip saqşıları akkwmwlyator batareyalarınıñ urlığı derekterine qatıstı Äwlïeköl awdanınıñ eki turğının ustadı, dep xabarlaydı QazAqparat oblıstıq IID baspasöz qızmetine silteme jasap.
2018 jılğı 17 qañtar 06:05
ASTANA. QazAqparat - Oñtüstik Qazaqstan oblısınıñ Arıs qalasında qwatı 14 megavatt bolatın kün elektr stansası salınadı, dep xabarlaydı oblıstıq äkimdiktiñ baspasöz qızmeti.
2018 jılğı 17 qañtar 05:25
ASTANA. QazAqparat - Erlan Qoşanov Qarağandı oblısı fwtbol qawımdastığına törağa boldı. Bul şeşim fwtbol qawımdastığınıñ kezekti konferencïyasında qabıldandı, dep xabarlaydı äkimdiktiñ baspasöz qızmeti.
2018 jılğı 17 qañtar 04:31
QOSTANAY. QazAqparat - QR Äskerï sotınıñ alqası QR Ulttıq gvardïyasınıñ 6697 äskerï bölimşesi komandïriniñ orınbasarı, mayor Esbolat Tölegenovke qatıstı ükimdi qayta qaradı, dep xabarlaydı «QazAqparat» XAA tilşisi.
2018 jılğı 17 qañtar 03:51
ORAL. QazAqparat - Batıs Qazaqstan oblısında mal urlığı ötkir küyinde qalıp otır, dep xabarlaydı «QazAqparat» tilşisi.
2018 jılğı 17 qañtar 03:31
ASTANA. QazAqparat - Prezïdent Donald Tramp AQŞ pen Qazaqstan arasındağı keñeytilgen strategïyalıq äriptestikti talqılaw üşin Qazaqstan Respwblïkasınıñ Prezïdenti Nursultan Nazarbaevtı Aqüyde qabıldadı.
2018 jılğı 17 qañtar 02:59
Qazaqstan Korey tübegindegi yadrolıq qarwğa qatıstı mäselede senimdi äriptesimizge aynaldı - Donald Tramp
VAŞÏNGTON. QazAqparat - Qazaqstan Korey tübegindegi yadrolıq qarwğa qatıstı mäselede AQŞ-tıñ senimdi äriptesine aynaldı. Bul twralı bügin Aq üyde Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaevpen ekewara kezdeswden keyin birlesken mälimdeme jasaw barısında Amerïka Qurama Ştattarınıñ Prezïdenti Donald Tramp ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat.
2018 jılğı 17 qañtar 02:41
VAŞÏNGTON. QazAqparat - AQŞ Qazaqstandı Ortalıq Azïyadağı älewetti strategïyalıq äriptes retinde qarastıradı. Bul twralı bügin Aq üyde Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaevpen ekewara kezdeswden keyin birlesken mälimdeme jasaw barısında Amerïka Qurama Ştattarınıñ Prezïdenti Donald Tramp ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat.
2018 jılğı 17 qañtar 02:25
AQTÖBE. QazAqparat - Änşi Dïmaş Qudaybergen bir apta boyı twğan jeri Aqtöbe qalasında demaldı. Ol Qıtaydağı twrnesin qayta jalğastıradı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
2018 jılğı 17 qañtar 02:13
VAŞÏNGTON. QazAqparat - Qazaqstan men AQŞ iskerlik toptarınıñ otırısında 7 mlrd dollardıñ kelisimşartı jasaladı. Bul twralı bügin Aq üyde Amerïka Qurama Ştattarınıñ Prezïdenti Donald Tramppen ekewara kezdeswden keyin birlesken mälimdeme jasaw barısında Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaev ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat.
2018 jılğı 17 qañtar 02:06
VAŞÏNGTON. QazAqparat - Qazaqstandı Resey men AQŞ qarım-qatınasınıñ naşarlawı alañdatadı. Bul twralı bügin Aq üyde Amerïka Qurama Ştattarınıñ Prezïdenti Donald Tramp ekewara kezdeswden keyin birlesken mälimdeme jasaw barısında Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaev ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat.
2018 jılğı 17 qañtar 01:53
VAŞÏNGTON. QazAqparat - Bügin Aq üyde Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaev pen Amerïka Qurama Ştattarınıñ Prezïdenti Donald Tramp ekewara kezdeswden keyin birlesken mälimdeme jasadı, dep xabarlaydı QazAqparat.
2018 jılğı 17 qañtar 01:46


text:
Qırımda Ukraina içün em hristianlar, em musulmanlar dua ettiler
Rusiyeli yarımadanıñ kilse ve camilerniñ ekseriyetinde cuma künü, sentâbrniñ 5-nde Ukrainada amanlıq, barışıq olması içün dua merasimleri teşkil etildi. Tedbirler Qırım dinlerara şurası tarafından teşebbüsinen ötkerildi.
Aqmescitniñ Pötr ve Pavel kafedral kilsesinde Aqmescit ve Qırım mitropoliti Lazar reberliginde dua merasimi keçirildi. Merasimniñ soñunda Lazar toplaşqanlar ögünde çıqışta bulundı, Ukrainada tınçlıq, sevgi, birlik, barışıq üküm sürmesi içün dua etmege rica etti.
«Viran etilgen evler, ğayıp etilgen ömürler, qayğı, insanlarnıñ çekişmeleri. Bunıñ episine baqqanda, insan günâhınıñ havflığı aqılına kele», – dedi o.
Saba kilsege kelgen sakinlerniñ bazıları dua ne sebepten keçirilgenini bilmegenler. Qırım ve Aqmescit mitropoliti muracaatta bulunğan vaqıtta, adamlar barışıqnıñ tiklenmesi içün çıraqlarnı yaqtılar. İhtiyar yaşına kelgen dindarlar köz yaşlarını tutalmadılar.
Qırımnıñ baş cuma camisi Kebir camisinde Ukrainanıñ şarqında ateşniñ toqtatılması içün Allahqa yalvardılar. Yüzlerce musulmanlar Aqmescit merkezinde toplaştılar.
«Aqmescitniñ merkeziy camisi, em de yarımadanıñ er camisinde dua merasimleri ötkerildi, Allahqa Ukrainanıñ cenüp-şarqındaki cenkni toqtatması, qan tökülmesi, ağa-qardaşnıñ öldürüvine yol bermemesi içün dua etildi», – dep bildirdi Qırım müftisiniñ muavini Ayder İsmailov.
O qayd etkeni kibi, qırımtatarlar Allahnıñ olarğa birlik ve amanlıq, em de barışıq olğan yerde onı saqlap qalmasını rica ettiler.
Ukrainada barışıqnıñ pekitilmesi içün dua keçirmek teşebbüsi, sentâbr 4 künü, Qırımnıñ Milletlerara şurasınıñ «Dünya – Allahnıñ emaneti» toplaşuvında seslendirildi. Şu toplaşuvda Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov iştirak etken edi.


text:
İslâmovnıñ iflâsı: Qırım iş adamınıñ mal-mülki kimniñ eline keçti
Qırım siyasetçisi ve iş adamı Lenur İslâmovnıñ taşılmaz mülki auktsiondan satılıp başlandı. Satıluv neticesinde elde etilecek para, «Qırım qamaçavı» teşkilâtçısınıñ 1,5 milliard rublege yaqın borcu olğan «Sberbank Rossiyi» bankınıñ malı olacaqtır. Qırım.Aqiqat muhbiri, Rusiyede İslâmovnıñ işini nasıl iflâs etilgenini ve mülkünden neler auktsion çöküçi altına kirgenini ögrendi.
Lenur İslâmov – ticariy banklar, naqliyat şirketleri, ticaret ağları, telükesizlik, reklama ve media şirketleri kibi türlü saalarda çalışqan onlarnen şirketniñ saibidir. Evelden işiniñ büyük qısmı Qırımda ve qomşu Rusiyede buluna edi.
2014 senesi aprelinde Lenur İslamov Sergey Aksönovnıñ akimiyetinde baş nazirniñ muavini vazifesine tayin etildi. Bu vazifege o, «qırımtatar halqınıñ yerleştirlmesi ile bağlı ameliy meselelerniñ çezilüvi içün» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcisi sıfatında teklif etilgen edi. Mayısnıñ soñunda Rusiyeniñ kontroli altında bulunğan Qırım parlamenti, İslâmov «ögünde qoyulğan vazifelerni becermege azır olmağanını kösterdi» dep, onı eda etken vazifesinden azat etti.
Yerli akimiyetnen zıddiyet başta işine tesir etmedi. Lâkin 2015 senesiniñ aprelinde Roskomnadzor İslâmovnıñ mediaholdingine kirgen ATR ve Lâle telekanalları ile Meydan ve «Lider» radiostantsiyalarına Rusiyede çalışmaq ruhsetini bermedi. İş adamı, ATRniñ televizion yayınlarını Kyivden kösterecegini bildirip, açıqtan Rusiyeniñ Qırımdaki areketlerine qarşı çıqtı.
Aynı zamanda Rusiye, Qazaqıstan ve Ukrainada maşina distribyuteri olğan onıñ Moskvadaki «Kvingrup» şirketinde problemler peyda oldı. «Petrol Plüs Region» Açıq Anonim Şirketi (OOO), onıñ muflis (bankrot) olaraq tanılmasını talap etip, oña qarşı mahkeme davasını açtı. Davağa 16 kreditor qoşulıp, İslâmovnıñ şirketi olarğa 1,5 milliard ruble borclu olğanını bildirdiler. Bu paradan 1,1 milliard ruble – «Rusiye Sberbankı»nıñ talap etken parasıdır.
2015 senesi dekabriniñ soñunda Moskva vilâyetiniñ Arbitraj mahkemesi Lenur İslâmovnıñ «Kvingrup» Açıq Anonim Şirketini muflis olaraq tanıdı.
Er biri bir buçuq millionlıq eki maşina yeri
2016 senesi yanvar ayında «Sberbank», Lenur İslâmov ve onıñ ömür arqadaşı Elvirağa qarşı mahkeme davasını açıp, olarnıñ muflis tanılğanını talap etti. Maliy muessiseniñ matbuat hizmeti RBK içün bergen izaatında, banknıñ bu yolnen iş adamından borcunı almaq istegenini bildirdi.
Bank, üçünci şahıs tarafından iflâs davası açılğan «Kvingrup» Açıq Anonim Şirketine evelden bergen kreditleri boyunca borclarnıñ keri qaytarıluvı işlerini yapa. Şirketten ğayrı işniñ benefitsiarları olğan İslâmovlarğa da talaplar taqdim etildi. Olarnıñ tarafından vaziyetniñ konstruktiv şekilde al etilmesine dair iç bir teklif alınmadı. Bu sebepten bank, berilgen qanuniy aqqından faydalanıp, 2016 senesi yanvarniñ 28-nde olarnıñ iflâsı aqqında ariza berdi», – dep bildirdi matbuat hizmeti.
2016 senesi iyulniñ 18-nde Moskva Arbitraj mahkemesi Lenur İslâmovnı muflis olaraq tanıdı ve on künden soñ ömür arqadaşı da muflis tanıldı. Mahkeme, mülkleriniñ satılacağına dair qarar berdi. 2017 senesniñ martından başlap, arbitraj idarecisi Aleksandr Korobko İslâmovnıñ beş obyektini auktsionlarğa çıqardı.
Birincisi – Moskvada Maşkova soqağı, 6 adresi boyunca bulunğan ve meydanlığı 149 kv. m. olğan mesken kvartirasıdır. Ondan ğayrı kvartiranen aynı adresi boyunca bulunğan 7-sanlı maşina yeri auktsionğa çıqarıldı. Bu obyektler boyunca auktsionlar eki kere yapıldı – 2017 senesiniñ mart ve aprel aylarında. Lotnıñ başlanğıç fiyatı 47,5 million ruble edi. Faqat auktsionda iştirak etmek içün yeterli sayıda arizalar berilmegeni içün auktsionlarnıñ ekisi de keçirilmedi dep ilân etildi.
Bundan soñ İslâmovnıñ kvartirasını auktsionğa çıqarmadılar. Aynı zamanda kene şu, Moskva, Moşkova soqağı, 6 adresi boyunca bulunğan 17 ve 18-sanlı diger eki maşina yeri satıldı. Olar birinci kere auktsionğa mayısta çıqarılıp, yalıñız noyabrniñ 16-nda satın alındı. Auktsion esnasında lotnıñ fiyatı eki qat eksildi – 3,3-ten 1,6 million rublege qadar. Maşina yerleriniñ ekisini de Murat Bitokov satın aldı.
Beş qat ucuz
Auktsionda İslâmovnıñ eki Qırım obyekti de satıldı. Birincisi – Gurzuftaki sport ve sağlamlaştıruv merkezi. Onıñ umumiy meydanlığı 423,6 kv. m. Lotnıñ başlanğıç fiyatı 106 million ruble edi. Lâkin auktsionnıñ soñuna qadar bu raqam 21 millionğace tüşti yani 5 qat eksildi. Bu fiyatqa Gurzuftaki merkezni iş adamı Konstantin Purim satın aldı.
O, Rusiyeniñ eñ büyük mustaqil naqliyat-logistika holdingi olğan «Sovfraht-Sovmortrans» şirketler grubunıñ saibi Dmitriy Purimniñ doğmuş qardaşıdır. Ağa-qardaş Purimler Moskvada yaşasalar da, ekisi de Qırımda doğdı. Mal-mülkleriniñ bir qısmı Qırımda buluna. Qırımnıñ yalı boyunda olarnıñ «Gurzuf-2013» idariy şirketi çalışa. Onıñ esasçısı, Konstantin Purimdir.
Auktsionda satılğan İslâmovnıñ daa bir taşılmaz mal obyekti – meydanlığı 480 kvadrat metri olğan Aqmescitniñ merkezindeki (Kirov caddesi 74a adresi boyunca bulunğan) ofis meydanı. Auktsionda başlanğıç fiyatı 29 million ruble edi, lâkin neticede o, 14,5 millionğa satıldı. «Maestro audit» şirketiniñ müdiri Natalya Kuskeviç ofis meydanınıñ yañı saibi oldı.
İslâmovnıñ ömür arqadaşı Elvira üzerine yazılğan «Kvinmedia», «Kvinbroker» ve «Krımskaya avtomobil’naya kompaniya» şirketleri de auktsionğa qoyuldı. Arbitraj idarecisi olarnı ağustos ayından berli satacaq ola, lâkin şimdilik auktsionda iştirak etmek içün kimse ariza bermedi.
Qırım.Aqiqat tafsilâtlı izaatlar almaq içün telefon vastasınen Lenur İslâmovğa muracaat etti. İş adamı daa soñra telefon etmege rica etti, amma ondan soñki çañ qaquvlarnıñ iç birisine cevap bermedi. Qırım.Aqiqat ile yazışmalarında o, «işğal etici akimiyetniñ bütün yapqanları qanunsızdır» ve «endi qıtadaki QMC prokuraturası vastasınen halqara mahkemelerde davalar açtım» dep, qısqa beyanatlar ile sıñırlandı.


text:
Rusiye Türkiye akimiyetini bayağı açuvlandırdı
Türkiye prezidenti Rusiye arbiy uçaqları memleketniñ ava boşluğını tekrar bozsa, onıñ memleketi cevap berecegini ve Moskva Ankaranı dost olaraq ğayıp etecegini ayttı. NATO bildirgenine köre, Rusiye tarafından yapılğan bozuvlar tesaduf degildir. Kreml ise eki memleketniñ işbirligi devam etecegine ümüt ete.
Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğan hatırlata ki, onıñ memleketi-NATO azasına ücüm etilse, bütün Şimaliy atlantik ittifağına ücüm etildi kibi sayılacaq. O, Brüssel ziyareti devamında qomşu Suriyedeki kampaniyada iştirak etken Rusiye arbiy uçaqları tarafından onıñ memleketiniñ ava boşluğı bozulğanını qayd etip, ileride böyle bir şeyge yol berilmeycegini aydınlattı.
Rusiye bir sıra meselede iş tutqan Türkiye kibi dostunı coysa, o, bir çoq şeyden marum qalacaq, bunı añlamaq kerekRecep Tayip Erdoğan
«Rusiye bir sıra meselede iş tutqan Türkiye kibi dostunı coysa, o, bir çoq şeyden marum qalacaq, bunı añlamaq kerek», – dep tenbiyeledi Türkiye devlet yolvaşçısı.
Kremlde Rusiye prezidentiniñ vekili Dmitriy Peskov bunıñnen bağlı adise eki memleketniñ işbirligine, şu cümleden «Türk aqımı» gaz borusınıñ qurulmasına, zarar ketirmeycek dep ümüt etkenini bildirdi.
NATO Rusiyeniñ aqlamalarına inanmay
Türkiye ve NATO cumaertesi ve bazar künleri Rusiye aviatsiyası tarafından eñ azından eki kere bozuv yapılğanını bildireler.
Rusiye yalıñız bir bozuvnı qabul etti, ekincisi, Moskvanıñ bildirgenine köre, daa taqiq etile. Rusiye arbiyleri o kün «ava yaramay» edi (aynı o kün, oktâbr 3-te, Rusiye devlet televideniyesi Suriyede ava bombardıman etmek içün uyğun olğanını bildirgen edi), dep aytalar. Rusiye bu bozuv bir qaç saniye sürgenini bildire. Bu vaqiadan sebep bazarertesi künü acele toplaşuvnı keçirgen NATO ittifağı bunı red ete. NATO baş kâtibi Jens Stoltenberg bu bozuvlarnıñ mevzusına qaytıp bunı dedi: «Bizim içün tesaduf bir şey degil. Ava boşluğınıñ ciddiy bozuvıdır – raatlıq künleri eki bozuv oldı, bu tesaduf olmağanını isbatlağan bir fakttır. Avropanıñ diger yerlerinde olıp keçken bozuvlarğa köre, bular devamlı sürdi, biz buña pek ciddiy yanaşamız».
Rusiye Suriyede kimni ura?
Stoltenberg Rusiye «İslâm devleti» ekstremistik gruppirovkasını degil de, Suriye prezidenti Başar Asadnıñ rejimi içün esas telüke olğan Suriye muhalifeti, em de vatandaşlar ealisini urğanını tahmin ete. Böyle malümatlar kün-künden arta. Moskva Suriyege kirişkeniniñ maqsadı «İslâm devletine» qarşı areketler olğanını bildirgen edi.
AQŞ da aynı qasevetler olğanını ilân etti. Devlet departamentiniñ vekili Josh Earnest dey ki, Washington Rusiye Suriyede muhalifet gruppalarını ayırmağanını köre, Moskva «İslâm devletini» uramız dep aytsa da, olarnıñ darbeleri «İslâm devletiniñ» küçleri aman-aman yoq ya da iç olmağan yerlerge endirile.
Rusiyeniñ taktikası da, strategiyasını da şübe altına qoymaq içün bir sıra sebep bar, menim fikirimce, bu areketler neticesinde Rusiye etraftaki müitten daa çoq ayırılacaqJosh Earnest
«Rusiyeniñ taktikası da, strategiyasını da şübe altına qoymaq içün bir sıra sebep bar, menim fikirimce, bu areketler neticesinde Rusiye etraftaki müitten daa çoq ayırılacaq, ya da Suriyeniñ musulman ealisini ve Rusiyeniñ musulman ealisini açuvlandıracaq», – dep tenbiyeledi Devlet departamentiniñ vekili.
Amma Rusiyede Mudafaa naziri Anatoliy Antonov darbe endirmeden evel Rusiye istihbarat ve Suriye ordularınıñ ve kâinat, ava istihbaratınıñ malümatlarını talil etkenini bildire. «Nişanğa uracağımıznı yüz fayız bilip, darbe endiremiz», – dep ayttı o.
Metnniñ asıl nushası – Radio Svoboda saytında


text:
Mekemeniñ bas ğılımï qızmetkeri Vyaçeslav Dodonov bügin Ortalıq kommwnïkacïyalar qızmetinde jwrnalïstermen brïfïng ötkizdi. Sarapşınıñ aytwınşa, aldağı 2-3 jıldıñ köleminde älemdik ekonomïkanıñ da damwı bayawlaydı. Buğan AQŞ-tıñ memlekettik qarızı, sonday-aq Qıtay qor bïrjasındağı jäne Ewroodaqtağı, äsirese Grekïyadağı jağdaylar äser etwde. Ekonomïst: «Bul faktorlar Qazaqstan ekonomïkasına belgili mölşerde äser etkenimen, alañdawşılıq bildirwge negiz joq», – deydi. Vyaçeslav Dodonov, QR Prezïdentiniñ janındağı QSZÏ-dıñ bas ğılımï qızmetkeri -Alañdawşılıq bildirwge negiz joq. Sın sağattar artta qaldı. Bul jerde men negizgi kiris közimiz sanalatın munay bağasınıñ kürt quldırağanın aytıp otırmın. Endi qara altınnıñ qunı lezde arzandawı mümkin emes. Ïran munay öndirw kölemin arttırğannıñ özinde, bağa birden tömendemeydi. Uzasa 1-2 dollarğa arzandawı mümkin.
Derekközi: khabar.kz
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Eki şağın uşaq äwede soqtığısıp, Los-Andjeles aylağınıñ qasında Tınıq muxïtqa quladı. Qazirgi kezde tiri qalğandar twralı mälimet joq, dep xabarladı jergilikti bïlikke silteme jasay otırıp «Assoşïeyted Press» agenttiginen.
AQŞ-tıñ jağalaw küzetiniñ aqparatınşa, uşaqtar jergilikti waqıt boyınşa sağat 15:30-da soqtığısqan.
«FOX Los Angeles» telearnasınıñ xabarlawınşa, uşaq bortında eki er adam men bir äyel bolğan.
Oqïğa ornında izdew-qutqarw jumıstarı jürgizilip jatır. Los-Andjeles aylağına barar jol jabılğan.
Kommentarïï


text:
Aqmescit camisine teşkerüv ile keldiler
Qırımtatarlarnıñ toplu yaşağan Yağmurça qasabasında uquq qorçalayıcılar yerli camide teşkerüvni keçireler, dep haber ete vaqia yerinde bulunğan Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onıñ malümatına köre, camiden prokuratura temsilcisi çıqıp, jurnalistlerge «içeride teşkerüv keçirilgenini» bildirdi, amma işbu tedbir aqqında tafsilâtlı malümatnı bermedi.
«Qırımtatarlarnı cebir etmege tırışalar, eger de aynı tarzda devam etecek olsalar, politsiya hadimleri bizim evlerimizde yaşaycaq»,– dey cami teşkerüvi aqqında ögrengen yerli sakin.
Sentâbr 17 künü silâlı insanlar ile politsiya maşinıları Aqmescit civarında yerleşken Bulğanaq köyüne keldi. Silâlı şahıslar qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvlerni keçirmege başladı.
Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, saba sentâbr 16 künü qırımtatar milliy Meclis azası Eskender Bariyevniñ evinde de tintüv keçirildi, neticede onıñ bilgisayarı tutıp alındı.
Bundan soñ qırımtatar milliy Meclis binasını da sarıp aldılar, anda tintüvler keçirdiler.
Qarasuvbazar regional Meclisiniñ reisi Mustafa Asabanıñ evinde de tintüvler keçirildi, bundan soñ onı sorğuğa alıp kettiler.


text:
Tışqı êşlär ministrı Yaponiyağa säfär yasıy
Säfär 20-22 nçe iyün' könnärendä
Törkiyä tışqı êşlär ministrı Mävlüt Çavuşoğlu 20-22 nçe iyün’ könnärendä Yaponiya tışqı’eşlär ministrı Fumio Kishidanıň çaqıruı buyınça bu ilgä säfär yasayaçaq.
Çavuşoğlunıň säfär qısasında Yaponiya tışqı êşlär ministrı, iq’tisad,säwdä häm sänäğät’ ministrı, Yaponiya-Törkiyä parlamentlar arası duslıq törkeme äğ’zaları ,prem’yer-ministr belän küreşep söyläşüe häm “Sasakawa tınıçlıq waqıfı” isemle töşençä oyışmasında “Yaqın Könçığıştağı täräqqiyät’lär häm Törkiyäneň role “isemle çığış yasawı kötelä.
Oçraşularda ike il mönäsäbätläre, xezmättäşlek mömkinlekläre qaralaçaq, regional’ häm xalıqara mäs’älälär söyläşeläçäk.


text:
“PKK” maqsatlarına hawa xäräkäte
Operaśiyädä täêsirsez xälgä kiterelgän terrorçı sanı 16 ğa citte
Törkiyädä Şırnak Bestler Dereler qırlarına hawa xäräkäte oyıştırıldı.
Operaśiyädä töbäktäge mäğarälärneñ bersendä bilgelängän 11 terrorçı täêsirsez xälgä kiterelde.
”PKK” terror oyışmasınıñ qaçarğa tırışqan qayber terrorçılarına boralaq atışı belän höcüm yasaldı.
Şulay itep operaśiyädä täêsirsez xälgä kiterelgän terrorçı sanı 16 ğa citte.
Hawa xäräkätendä 2 qoral nığıtması da yuqqa çığarıldı.
Töbäktä operaśiya däwam itä.


text:
Qwırdaq — maldıñ moyın, töstik eti men men ökpe-bawırın, büyregi men maylı işek-qarının usaqtap twrap qwırıp jasaytın tağam. Onı dayındaw oñay äri tez. Ulttıq asxana jayında söz qozğalğanda, qwırdaq bir tağam retinde jalpılay aytıla saladı. Alayda bul tağamnıñ birneşe türi barın köpşilik bile bermeydi. Sonı eskerip, bügin biz sizderge qwırdaqtıñ türleri jaylı aytıp bermekpiz. Nazar salıñızdar.
Soğım qwırdağı. Bul qwırdaq soğım soyğan maldıñ öz mayına qwırıladı. Onı dämdendire tüsw üşin tatımına qaray tuz, burış, döñgelektep twrap pïyaz saladı.
Bal qwırdaq. Köbinese jas maldıñ jumsaq etinen dayarlanadı. Basqa qwırdaqtan munıñ erekşeligi — etti mayğa emes pisirilgen süttiñ betinen tüsken qaymaqqa ğana qwırılwında. Öte juğımdı, jürekke köp tïmeytin qwırdaqtıq bul türin köbine qart kisilerge, sıylı qonaqtarğa beretin bolğan.
Sw qwırdaq. Ettiñ özin ğana öz söline qwırıñqırap alıp, sodan soñ swın moldaw quyıp, tuzın şığarıñqırap sorpasımen işip jeytin bolğandıqtan osılay atalğan. Bul qwırdaqtıñ sorpası asa närli, juğımdı, dämdi bolğan. Sondıqtan köbinese awırğannan awzınıñ dämi ketip qalğan, endi-endi tamaqqa qaray bastağan kisige berilgen. Bul sw qwırdaqtıñ ädette tuzınıñ şığıñqı, aşı-tuşı dämdewişteriniñ moldaw bolğanı durıs.
Qara qwırdaq. Kileñ ökpe men bawırdan, jürek pen büyrekten äzirlenedi. Bawır tez pisetin bolğandıqtan, keşirek salınadı. Munıñ qara qwırdaq dep atalatın sebebi, bawırlıq qara mayğa qwırılğanda qwırdaqtıñ öñin qaraytıp jiberedi.
Kise qwırdaq (işek-qarın qwırdağı). Bul qwırdaqta eñ negizgisi maldıñ qarnı bolğan. Äsirese sïır malınıñ qarnınıñ tügin jïditip, tazartqan soñ usaqtap twrap, etpen birge az swğa qaynatıp aladı da, jürek, büyrek, işek, bawırın qosıp, mayğa qwıradı.
Sırbaz qwırdaq. Sirnege uqsas jeñsik tağam. Qay maldıñ bolsa da jaña soyğan jas etin qazanğa salıp, bïe sütin quyıp, tuz salıp aqırın ğana qaynatqan kezde öz bwımen pisedi. Key jerlerde munı "buqpa qwırdaq" dep ataydı. Pisken kezde eti sağızday sozılıp turadı. Atalğan dämdi sıylı kisiler men qart adamdarğa tartadı.
Sür et qwırdağı. Qwırdaqtıñ bul türi sürlengen etten dayındaladı. Munday ettiñ qışqıltım dämi bolatındıqtan onı bir qaynatıp, süt pisirim waqıt salqındatıp qoyıp, sorpasın tögip tastaydı. Osıdan soñ et jibip jumsarıp, oñay twraladı. Artınşa qazanğa azdap sw, mölşerlep may quyıp, türli basqa da dämdermen qosıp etti qwıradı.
Joñqa qwırdaq. Jañadan soyılğan mal bolmağandıqtan ökpe-bawır, işek-qarınsız, tek qana surpı etten qwırılğan qwırdaq osılay ataladı. Qwırdaqtıñ bul türine azdap kartop, küriş, şï kespe salıp ta dayarlaytın bolğan.
massaget.kz
Tegï: As mäziri,
Kommentarïï


text:
Älemdegi eñ iri bayqawlardıñ biri «Eurovision» bayqawında endi qazaqstandıqtarda qatıswı äbden mümkin. Atalmış, bayqawdıñ uyımdastırwşılarına Qazaq ulttıq öner wnïversïtetiniñ rektorı Ayman Musaqojaeva osınday usınıs bildiripti. Oğan elimizdiñ atınan şığatın önerpaz da dayın. Ol ärïne «Slavyan bazarı» bayqawınıñ jeñimpazıDïmaş Qudaybergenov. Änşiniñ özine xabarlasqanımızda, bul aqparattı rastadı.
Alayda, äzirge naqtı qol qoyılmadı. Degenmen, barlığı öz sätin tabar degen senimdemiz. Naqtıraq, jaqın arada belgili boladı.
Derekközi: gakku.kz
Tegï: Mwzıka,
Kommentarïï


text:
Sonımen, jaqsı tınığw üşin qajet 15 keñes qanday?
1. Uyıqtar aldında kitap oqımañız, teledïdar körmeñiz
Eger uyıqtar aldında teledïdar körw nemese kitap oqw tez uyıqtawğa kömektesedi dep oylasañız, qatelesesiz. Kitap oqıp nemese teledïdar körgennen keyin sizdiñ mïıñız birneşe sağat boyı demalmaydı. Sol sebepti, tätti uyqığa ketw üşin de tağı biraz waqıt joğaltasız. Äsirese, tünimen uyıqtay almaytın dertke uşırağan jandar üşin uyıqtar aldında teledïdar körgen qawipti.
2. Uyqıñız kelgende ğana jastıqqa bas qoyıñız
Jaqsı uyıqtap, densawlığıñızdı bir qalıpta saqtaw üşin ağzañız şarşap, şınımen uyıqtağıñız kelgende ğana demalıñız. Eşqaşan da, «uyıqtaytın waqıt boldı» dep jatıp qalmañız. Eger siz sağat 9-da jatıp, tüngi 12-ge deyin uyıqtamaytın bolsañız, bul densawlığıñız zïyanın tïgizedi. Sonımen qatar, uyqı rejïmi buzılğan soñ, biraz waqıtıñızdı joğaltasız.
3. Uyıqtar aldında belsendi qïmıldawdan bas tartıñız
Mamandar keştiñ ekinşi böliginde belsendi qïmıldawdan bas tartw kerektigin aytadı. Erteñgi künniñ josparları men türli mäselelerdi uyıqtardan bir jarım sağat burın talqılağanıñız jön. Bul waqıt ağzanıñ tınığwı üşin jetkilikti. Osıdan soñ, jaqsı uyıqtaytınıñızğa tolıq kepildik bar.
4. Tınıs alw jattığwların orındañız
Köptegen medïcïna mamandarınıñ pikirinşe, tınıs alw jattığwların orındaw jaqsı uyıqtawdıñ kepili. Munday jattığwlar tätti uyqığa dayındıq esebinde orındaladı. Sonımen qatar, şarşağanıñızdı basıp, jaqsı tınığwğa äserin tïgizedi. Mamandar pikirine sensek, jatar aldında kerilip-sozılw densawlıqqa öte paydalı.
5. Erkin demalatın istermen şuğıldanıñız
Kerewet - jaqsı uyıqtap, demalatın orın. Eger sizdiñ 15-20 mïnwt boyı uyqıñız kelmese, basqa närsemen aynalısw kerek. Mısalı, öziñizdi tınıştandıratın ispen aynalıssañız, bul jaqsı uyıqtawğa äserin tïgizedi.
6. Jatar aldında uyıqtaytın bölmeniñ awasın tazartıp alıñız
Jaqsı demalw üşin taza awa qajettigi bärine belgili jayt. Sondıqtan, kün sayın uyıqtaytın bölmeni jeldetip alw kerek. Onıñ üstine, jatın bölmedegi awa taza bolğan sayın, salqınıraq bolatının umıtpañız. Al däl osınday jağday sizdiñ tätti uyqığa tez berilwiñizge kömektesedi.
7. Qoy sanawdıñ qajeti joq
Ülkender jağınıñ uyqısı kelmese qoy nemese pil sanaytın ädeti bar. Al şın mäninde munıñ uyqığa eş äseri joq. Eger durıstap bağamdasañız, sanawğa kirisken soñ, mï kündizgi waqıttağı sekildi, belsendi jumıs isteydi. Bul sizdiñ tezirek uyıqtawıñızğa äser etpeydi. Sondıqtan, jatar aldında eşteñe sanamağan jön.
8. Keşkisin sportpen şuğıldanbañız
Uyıqtar aldında fïzïkalıq turğıda belsendi qïmıldaw uyqığa keri äser etetinin psïxologtar bayağıda däleldedi. Ağza tügeldey belsendi jumısqa kirisken soñ, uyqınıñ awılı alıstap ketedi. Eger siz keşkisin jügirip kelwdi ädetke aynaldırsañız, bul jattığwdı uyıqtardan 2-3 sağat burın orındağan durıs. Ağza demalıp, uyıqtar aldında qanday da bir qïındıq bolmaw üşin bul waqıt jetkilikti.
9. Uyıqtar aldında köp tamaq jemeñiz
Uyıqtar aldında eşqaşan köp tamaq jewge bolmaydı. Meyilinşe, jatardan 2-3 sağat burın tamaqtanğan jön. Osı waqıt aralığında asqazandağı as qorıtılıp, ağza demalwğa dayın boladı. Eger qarnıñızdı toydırıp alıp, uyıqtawğa bet alsañız, ağza bir tünniñ işinde tolıqqandı qalpına kelmeydi de, kelesi küni öziñizdi jaysız sezinesiz.
10. Kündiz qalğımañız
Kündizgi waqıtta qalğıp ketw ärkimde bar ädet. Alayda, meyilinşe bul ädetten qutılwğa tırısıñız. Sebebi, kündiz qalğığan tünde jaqsı uyıqtawğa keri äser etedi. Ağza mïğa demalıp, uyıqtaytın waqıt bolğanı jöninde sïgnal beredi. Al bul bar bolğanı qalğw bolğan soñ, tez üzilip qaladı. Sol sebepti, keşkisin uyıqtaw siz üşin ülken qïındıq twdırmaq.
11. Öziñizdi qïnap uyıqtawğa tırıspañız
Keyde tün ortasında oyanıp ketip, qaytadan uyıqtay almaytın kezder boladı. Munday waqıtta öziñizdi qïnap uyıqtawğa tırıspañız. Mamandar munday kezde tösekten turıp, basqa tınıştandıratın şarwamen aynalısw durıstığın aytadı. Tek şarşap, uyqıñız kelgende ğana qaytadan jastıqqa bas qoyıñız.
12. Jatar aldında alkogoldi önim qabıldamañız jäne şılım şekpeñiz
Şılım jäne alkogol sizdiñ densawlığıñızğa ğana emes, jaqsı uyıqtawıñızğa da keri äser etedi. Sonday-aq, jatar aldında kofe işpegeniñiz jön. Bul zattardıñ barlığı mïdıñ belsendi jumıs istewine äkeledi. Sondıqtan, uyıqtap ketw qïındıq twdıradı. Köpşiliktiñ pikirinşe, alkogol önimderin qabıldağan soñ, uyıqtap ketw oñay sekildi körinedi. Alayda, bul pikir durıs emes. Kerisinşe, däl osı qalıpta uyıqtaw sizdiñ densawlığıñızğa keri äserin tïgizedi.
13. Qorqınıştı tüsterden qorıqpañız
Keyde tün işinde qorqınıştı tüsten oyanıp ketetin kezder bärimizdiñ ömirimizde kezdesedi. Bul jağdayda, tüsti jaqsığa jorıp jatıñız.
14. Jan dünïeñizdi tınıştandıratın äwender tıñdañız
Eger tezirek uyqıñız kelgenin qalasañız, mwzıka tıñdağan durıs. Bul jerde äñgime asıqpay orındalatın äwender twrasında. Äsirese, uyıqtar aldında klassïkalıq äwender tıñdawğa keñes beremiz. Bul ağzanıñ demalwı men sizdiñ jaqsı uyıqtawıñızğa köp kömektesedi. Eger siz munday äwenderdi awtotrenïngpen baylanıstırsañız, äseri jaqsıraq boladı.
15. Bir şay qasıq baldan bas tartpañız
Baldıñ adam ağzasın bosañsıtıp, uyqı şaqıratın qural retinde qoldanılatını bağzı zamannan beri belgili. Sol sebepti, uyıqtardan jartı sağat burın bir stakan bal qosılğan jılı sw işken jön. Munday swsın jaqsı uyıqtawğa ğana emes, jüyke jüyesin qataytwğa kömektesedi.
Derekközi: confederation.kz
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Qırım mahkemesi yanvar 15 künü «fevral 26 işi» boyunca qararnı seslendirecek – Poklonskaya
Qırımnıñ Rusiye Yuqarı mahkemesi yanvar 15 künü Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz, Mustafa Degermenci, Ali Asanovğa nisbeten «fevral 26 işi» boyunca qabaatnı seslendirecek. Bu aqta jurnalistlerge Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi.
«Yanvar 15-de nevbetteki toplaşuv olacaq, qabaat seslendirilecek. Devletniñ qabaatlav qararına qol tutacaq prokurorlar gruppası, onıñ reberi menim, qabaatlayıcığa da men qol tutacam», – dedi o.
Mustafa Degermenci, Ali Asanov ve Ahtem Çiygoz bir buçuq yıl evelsi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve «Russkoye yedinstvo» («Rusiye birligi») firqasınıñ faalleri arasında teşkil olunğan «kütleviy tertipsizliklerde» iştirak etüvleri içün qabaatlana.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Ahtem Çiygoz, Mustafa Degermenci, Ali Asanov, Arsen Yunusov ve Eskender Emirvaliyevge nisbeten nevbetteki mahkeme toplaşuvları 2016 senesi yanvar 15-de keçirilecek.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Qırım bankı Visa ve MasterCard kartlarını işletmege azır olğanını qayd ete
Aqmescitte qayd etilgen «Genbank» aktsiyalı şirketi halqara töleme sistemalarınıñ Visa ve MasterCard kartlarını işletmege azır olğanını qayd ete. Bu aqta müessiseniñ matbuat hızmeti bildire.
«Qırımğa kelgenler içün «Genbank» Rusiye Federatsiyası territoriyasında bütün bank hızmetlerini taqdim etmege azır, bu cümleden bankomattan para alma, para yiberme ve tölemeler, esas halqara sistemalarnıñ (Visa, MasterCard) bank kartlarınıñ işletilmesi», – dep qayd ettiler matbuat hızmetinde.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ eki eñ büyük halqara töleme sisteması – Visa ve MasterCard – yarımada territoriyasında çalışqan rusiyeli banklarınıñ kartlarını işletilmesini toqtattı.
2016 senesiniñ başında «Genbank» yarımadada Visa töleme kartlarınıñ işletilmesi mümkün olğanı aqqında ilân etken edi. Amma Visa töleme sisteması Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda işletmeniñ sıñırlanmasını red etmegenini bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Zañğa säykes depozïtterge mindetti kepildik berw jüyesine qatıswşı bankterde ornalastırılğan jeke tulğalardıñ depozïtteri boyınşa kepildik berilgen ötemniñ eñ joğarğı soması 5 mïllïon teñgeden 10 mïllïon teñgege deyin ulğaytıldı. Ulttıq valyutanıñ şetel valyutasına qarağanda basımdılığın qamtamasız etw maqsatında şetel valyutasındağı depozïtter boyınşa kepildik berilgen ötemniñ mölşeri burınğı deñgeyde qaldırıldı, yağnï 5 mïllïon teñgeden aspaydı.
Osılayşa, qatıswşı bank mäjbürlep taratılğan jağdayda Qazaqstannıñ depozïtterge kepildik berw qorı depozïtor – jeke tulğalarğa ulttıq valyutadağı kepildik berilgen depozïtteri boyınşa on mïllïon teñge jäne şetel valyutasındağı depozïtter boyınşa bes mïllïon teñgeden aspaytın mölşerde bir depozïtorğa bir qatıswşı bank boyınşa kepildik berilgen ötem töleydi.
Sonday-aq, Zañ boyınşa depozïtor bir qatıswşı bankte türi men valyutası boyınşa ärtürli birneşe kepildik berilgen depozït aşqan jağdayda, Qazaqstannıñ depozïtterge kepildik berw qorı olar boyınşa on mïllïon teñgeden aspaytın somada jïıntıq kepildik berilgen ötemdi töleydi.
Ïslam bankin qospağanda, Qazaqstan Respwblïkasındağı barlıq 37 ekinşi deñgeydegi bankter depozïtterge mindetti kepildik berw jüyesiniñ qatıswşıları bolıp tabıladı.
Qarjı jüyesiniñ turaqtılığın qamtamasız etw, qazaqstandıq bank jüyesine senimdi qoldaw körsetw jäne depozïtorlardıñ quqıqtarı men zañdı müddelerin qorğaw maqsatında Qazaqstannıñ depozïtterge kepildik berw qorı qatıswşı bankterde ornalastırılğan jeke tulğalardıñ depozïtterine kepildik beredi, yağnï jeke tulğalardıñ barlıq banktik şottarındağı, onıñ işinde tölem kartaların qoldanwımen, aqşasınınıñ qaytarılwına kepildik beredi.
2015 jıldıñ 1 nawrızındağı jağdayğa säykes qatıswşı bankterde ornalastırılğan jeke tulğalardıñ banktik şottarınıñ (depozïtteriniñ) 99,6 %-ğa jwığı tolıq kölemde kepildendirilgen. Osılayşa, Qazaqstannıñ depozïtterge kepildik berw qorı Zañda qarastırılğan öz qızmetterin orındaw üşin barlıq qajetti reswrstarğa ïe.
Derekközi: kdif.kz
Tegï: Qarjı jäne ekonomïka, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Osman Öztunç - Ölüm Şarkısı
Sanatçı : Osman Öztunç
Türkü : Ölüm Şarkısı
Etiketler : Osman Öztunç - Ölüm Şarkısı türkü indir, Osman Öztunç - Ölüm Şarkısı türkü dinle, Osman Öztunç türküleri, Ölüm Şarkısı mp3 indir, Osman Öztunç türküleri Ölüm Şarkısı türküsü, Ölüm Şarkısı sözleri, Osman Öztunç mp3 dinle, Osman Öztunç download, Ölüm Şarkısı bedava mp3, Osman Öztunç türkü sözleri, Osman Öztunç türkü dinle, Osman Öztunç son albüm indir
Osman Öztunç Türküleri
Osman Öztunç - Geri Gelen Mektup
Osman Öztunç - Binboğalar
Osman Öztunç - Karahan Dede
Osman Öztunç - Yılgınlığına İnat
Osman Öztunç - Giriş
Osman Öztunç - Dünya
Osman Öztunç - Susmam Ben
Osman Öztunç - Efulim
Osman Öztunç - Abdal Musa
Osman Öztunç - Bu Aşk
Osman Öztunç - Üsküdar
Osman Öztunç - Gitme
Osman Öztunç - Abdülkerim
Osman Öztunç - Türkün Türküsü
Osman Öztunç - Üç Ayak Bir Şafak


text:
Aşık Edebiyatı Araştırmaları-Erman Artun Aşık Edebiyatı Araştırmaları Aşık Edebiyatı Araştırmaları (E.Artun) AŞIK EDEBİYATI ARAŞTIRMALARI MEHMET YARDIMCI Aşıklık Geleneği ve Aşık Edebiyatı Aşıklık Geleneği ve Aşık Edebiyatı Erman Artun SDR@ EMİNÖNÜ MERKEZLİ AŞIK EDEBİYATI PROF. DR. AŞIKLIK GELENEĞİ VE AŞIK EDEBİYATI Aşık Edebiyatı Aşık Edebiyatı Metin Tahlilleri Aşık Tarzı Edebiyat Geleneği ve İstanbul TÜRK EDEBİYATI DERGİSİ aşık elesger azeri şair ALEVİ BEKTAŞİ EDEBİYATINDA ERMENİ AŞIKLARI Gençlik Edebiyatı ve İlkgençlik Romanı-Hikmet As EDEBİYATIMIZDA SEÇME HİKAYELER REFİKA TANER – AS
Aşık EdebiyatıYayınlandı: Ocak 14, 2013 / Dunya Edebiyati
Etiketler:Aşık, Aşık Edebiyatı, Edebiyatı, genel
Aşık Edebiyatı Araştırmaları-Erman Artun Aşık Edebiyatı Araştırmaları Aşık Edebiyatı Araştırmaları (E.Artun) AŞIK EDEBİYATI ARAŞTIRMALARI MEHMET YARDIMCI Aşıklık Geleneği ve Aşık Edebiyatı Aşıklık Geleneği ve Aşık Edebiyatı Erman Artun SDR@ EMİNÖNÜ MERKEZLİ AŞIK EDEBİYATI PROF. DR. AŞIKLIK GELENEĞİ VE AŞIK EDEBİYATI Aşık Edebiyatı Aşık Edebiyatı Metin Tahlilleri Aşık Tarzı Edebiyat Geleneği ve İstanbul TÜRK EDEBİYATI DERGİSİ aşık elesger azeri şair ALEVİ BEKTAŞİ EDEBİYATINDA ERMENİ AŞIKLARI Gençlik Edebiyatı ve İlkgençlik Romanı-Hikmet As EDEBİYATIMIZDA SEÇME HİKAYELER REFİKA TANER – AS


text:
Adliyeci: Moskva mahkemesi Cemilevniñ Qırımğa kiriş yasağı aqqında arizasını baqacaq
Moskvanıñ Basman rayon mahkemesi qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevniñ Rusiye Federal migratsion hızmetiniñ Qırımğa kiriş yasağı aqqında qararını qanunsız olaraq tanılması aqqında arizasını baqacaq.
Bunı Cemilevniñ adliyecisi Mark Feygin Twitterde yazıp, mahkeme haberini aydınlattı.
Mayıs 2-de Mustafa Cemilevge beş yıl devamında işğal etilgen Qırımğa kelmege yasaq etildi, iyül 5-te aynı yasaq Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarovğa seslendirildi.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Bul jañalıqpen el azamatı öziniñ Instagram-dağı paraqşasında bölisti.
«Assalawmağaleyküm qazaq eli! Osıdan 5 jıl burın ğılımï dïssertacïya jazıp, zerttew jumıstarımen aynalısa bastadım. Ärïne ğalımdardıñ jetekşiligimen. Ayaq astınan ğalım bolayın demedim. Balalar oyınşığın şığara bastağanımda da maqsatım oyınşıq satw emes, urpaq tärbïesine at salısw edi. Balalarmen jumıs isteytin balabaqşa ädiskerlerine ğılımï negizdegi ädistemeler jasawdı közdedim. Mektep jasına deyingi balalardı tek qana ğılım erejelerimen, ğılım qağïdaları boyınşa damıtıp, tärbïelew, pedagogïka, etnopedagogïka, etnopsïxologïya ğılımdarı negizinde Bilim mïnïstrliginiñ mektep jasına deyingi balalardı tärbïelew jüyesin jasay otırıp, altın qazıq qağıp tastaw edi tüpki maqsat. Onday ülken isti ğılımsız jasaw –aqımaqtıq! Montïsorïdan bastap, nebir älem ğalımdarın oqıp, oqığanımdı zerttep, öz ğalımdarımızben birge ğılımï dïssertacïya jazıp, onı Resey ğalımdarınıñ aldında qorğap şıqtım. Dïssertacïya qorğağannan keyin Resey Akademïyası xalıqaralıq PgD doktorı ğılımï därejesin bergen bolatın. Etnopedagogïka ğılımında meniñ jumıstarım "now-xaw" texnologïyalanğan ğılımï zerttew retinde, jañalıq retinde atalıp ötti. Bir jıl tolmay jatıp, reseylik ğalımdar monïtorïng jasatıp, meniñ basqa da jumıstarımdı zerttep, nazar awdarıp, bağalap, osınday marapattı şaqırtw jiberip otır. Bizdiñ şenewnikter marapattamaq tügili famïlïyamızdı da suramaydı. Ükimet "zaslwjennıyın" bermese de, Anglïya patşayımınıñ ordenin, Resey ğalımdarınıñ marapatın bergizip, abıroyımdı asqaqtatıp otırğan Allağa sansız madaq!»-dep jazğan.
Şaqırtw qağazında Qıdıräli Bolmanğa Ğılım akademïyasınıñ «Bilim men ğılımğa eñbek siñirgen qızmetker» atağın bergeni xabarlanğan. Al marapattaw räsimi aldağı qazan ayınıñ 9-12 juldızında Soçï qalasında ötedi. Quttı bolsın deymiz!
Kommentarïï


text:
Dekabrniñ 11-nde Kyivde, Qırımdaki siyasiy mabüslerge qol tutmaq içün kino kösterilüvi ötkerilecek
Dekabrniñ 11-nde Kyivdeki «Azat Rusiye evi»nde Qırım siyasiy mabüslerine qol tutmaq içün qırımtatar lideri Mustafa Cemilev aqqında «Mustafa» filminiñ hayriye kösterilüvi ötkerilecek.
Kino kösterilüvini saat 19:00-da başlamağa planlaştıralar, dep bildire teşkilâtçılar Facebookta.
Bildirüvde, tedbirden evel film içün alınğan biletler hayriye bedeline deñiştirilecekler. Hayriye bedeliniñ başlanğıç miqdarı 70 hrivna, dep bildirile.
Teşkilâtçılar, kino kösterilüvniñ iştirakçileri siyasiy mabüsler içün tebrik kartı imzalay bilir ya da mektüp yaza bilirler, dep bildireler.
Tedbir, iştirakçilerden evelden qayd etilmelerini talap ete.
Bundan evel Moskvada «Oktâbr» kinoteatrı «Artdokfest» vesiqalı kino festivalinde kösterilecek olğan «Mustafa» filmini, sebebini añlatmayıp, kösterilüvden alıp taşladı.
«Mustafa» filmi seyircige Ukraina siyasetçisi ve cemiyet erbabınıñ ayatı, sovet akimiyeti zamanında qırımtatarlarnıñ Qırımğa qaytuvı oğrundaki küreşi, apis etilüvi ve açlıq tutqan zamanı aqqında ikâye ete. Film qırımtatar milliy lideriniñ harakterini añlata, Cemilevniñ ayatında şimdiki dönemi ve Qırımnıñ işğaline qarşı küreşini köstere. Ayatınıñ ikâyesini qaramannıñ özü, tarihçılar, Cemilevniñ eñ yaqın etrafındakileri ve Sovet Birliginiñ dissidentleri aytıp berdiler. Rejissör Ahmed Sarıhalil em oyun kadrları – qırımtatar lideriniñ hatırlavlarından ayrı anlarnı, em de intervyu parçaları, vesiqalı hronikalarnı qullandı.


text:
Sevgil Musayeva – qırımlılarğa: Olıp keçken adiselerni müthiş bir tüş kibi hatırlaycaqmız
Kiyev – Ukrainağa qoltutqan qırımlılar olarnıñ memleketniñ qıtaiy qısmında olarnı unutmağanlarını eşitmek ihtiyacları bar, dep ayta ediler. İşğal etilgen yarımadada insan aqları bozula, söz serbestligi yoq etile ve azlıqlarnıñ aq-uquqları sıñırlana, olar ise qoltutuvğa muhtaclar.
Qırım.Aqiqat saytı muracaatlarnı toplay – memleket kene bir olacağına inanğan meşur ve pek meşur olmağan insanlar qırımlılarğa qoltutqanlarını bildireler.
Ukrain jurnalisti, «Ukrainskaya pravda» internet neşiriniñ baş muarriri Sevgil Musayeva semetdeşlerine qoltutıp, tezden bu adiselerni müthiş bir tüş kibi hatırlaycaqlarına inanğanını ayttı.
– Qıymetli semetdeşlerim, qıymetli qırımlılar! Bilem, şimdi zor vaziyettesiñiz, men de zor aldam: Qırımda olğanlarnı körmek pey qıyın.
İnsan aqlarınıñ bozulmasını bilemiz, Ukrainağa qoltutqan adamlarğa anda yaşamaq ne qadar qıyın olğanını bilemiz.
Asretlik, keder, bir yıldan ziyade keçti. Bu adiselerge inanmaq ve qıymet kesmek alâ daa pek qıyın: 21-inci asırda işğal.
Al-azırda siziñ içün printsipleriñiz, Vatanğa sadıq qalmaq ne qadar qıyın olğanını añlayım. Qırım içün böyle bir kelecekni iç bir vaqıt tasavvur etmegen edim ve o deşetli martnıñ olmasını istemez edim.
İnsan olıp qalmağa tilemek isteyim. Bir yıldan soñ bunı müthiş bir tüş kibi hatırlamamıznı ister edim, printsipler azatlıq, amanlıq ve bazıda, belki de, ömürge teñ kelgen vaziyette yaşaysıñız, şunıñ içün cesür ve sabırlı oluñız.
Geceniñ eñ qaranlıq saati – tañdan evel. Erte ya da keç, faqat tañ ata. O, bizim içün, memleketimiz içün, Qırım içün atacağına inanam. Epimiz büyük bir aile olacaqmız
Ukraina akimiyetiniñ areketsizligi içün afu soramaq ister edim. Qıtaiy Ukraina ile demir yol alâqalarınıñ olmamasına yazıq. Bir sıra problem, bir sıra qıyınlıq. Amma, eminim, olğan qıyınlıqlar hulâsa çıqarmamız içün berille. Er bir insan dayana bilecek qıyınlıqlarğa rastkele.
Aytalar ki, geceniñ eñ qaranlıq saati – tañdan evel. Erte ya da keç, faqat tañ ata. O, bizim içün, memleketimiz içün, Qırım içün atacağına inanam. Epimiz büyük bir aile olacaqmız. Bu vaziyetten doğru hulâsalar çıqarıp, ileride bunıñ kibi şeylerge yol bermeycekmiz.


text:
Poroşenko Ukraina musulmanlarını Oraza bayramınen qırımtatarca hayırladı
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Ukraina musulmanlarını bu sene iyül 17-de qayd etilgen Oraza bayramınen hayırlay.
Qırımtatarca yazğan hayırlav sözleri Twitterde Poroşenkonıñ ve Ukraina prezidenti memuriyetiniñ resmiy saifelerinde yerleştirildi.
«Oraza Bayraminiz hayirli olsun!», – dep aytıla mesaclarda.
Oraza bayramı – Ramazan ayınıñ orazası bitkenini ifadelegen islâm taqviminiñ eki büyük bayramından biridir. Bu sene bayram iyül 17-ge rastkeldi, bayramnı üç kün boyunca qayd eteler. Cuma künü Qırım ve Aqyarda tatil ilân etildi.
Bu kün saba saat 6-da Qırımda bayram namazı qılındı. Zenaat birlikleri sarayında tahminen 800 kişi toplaştı. Qırım musulmanları müftisi acı Emirali Ablayev vaaz berdi. Bayram namazları Qırımnıñ bütün camilerinde qılındı.


text:
İslâm
İslâm, İslâmiyet ya da Musulmanlıq (arapça الإِسْلاَم – el-islām) – tek tañrını qabul etken semaviy dinlerniñ soñkisi, üç cian dinleriniñ birisidir. Hristianlıqtan soñ dünyanıñ eñ tarqalğan ekinci dinidir. İslâm dini bu dinniñ peyğamberi – Muhammed vastasınen VII asırda yayılmağa başladı. İslâm dinine inanğan adamlarğa mümin, İslâm dininiñ emirlerine boysunmağa tırışqan adamlarğa musulman deyler. Musulmanlar, İslâmnıñ muqaddes kitabı Qurannı teşkil etken sureler Cebrail adlı melek vastasınen, sözlü olaraq, Muhammed peyğamberge vahiy etilgenine (endirilgenine) inana.
Musulmanlarnıñ eñ büyük eki aqımı Sünniylik ve Şiiyliktir. Bulardan ğayrı uquq, itiqat kibi çeşit kategoriyalarda bir çoq fikriy ceryan ve mezhep bardır. İslâm dininiñ temelinde bütün büyük mezhepleriniñ qabul etken tevhit esası tura ki, bu añlam tek Allahnıñ barlığı ve birligine inanmaq manasına kele.
İslâm peyğamberi Muhammed İslâm dinini yayğan esnada İslâm Devletini de qurdı, daa soñra bu İslâm Devleti mühtelif hanedanlar tarafından uzun bir vaqıt devamında idare etilgen. Bu devletlerniñ başlıqları halife unvanını taşığan ediler. Çeşit bölgelerde yaşağan halqlar İslâmnı qabul etmege başlağandan soñ, mühtelif ve yañı musulman devletleri de peyda oldı.
Sözniñ manası[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
İslâm sözü arap tilindeki "S-L-M" tamırından kele, bu tamır da "barışıqlıq", "sulh", "tınçlıq", "amanlıq", "bütünlik", "sağlamlıq", "sağlıq" manalarını ifade ete. Bunen beraber bu sade tamırdan yapılğan "esleme" fiili "teslim olmaq", "boysunmaq" manalarına kele. Bu fiilniñ masdarı (isimfiili) "islâm " olıp, "teslimiyet", "boysunuv" manalarını ifade ete. Musulman ise, "teslim olğan", "boysunğan" demektir. Musulman tek bir Tañrı olğanı qabul etilgen Allahqa teslim ola, Oña boysuna. İslâm dinine mensup adamlarnı adlandırmaq içün qullanılğan "mümin" sözü "kesen-kes inanğan" manasına kele.
İslâmnıñ beş şartı[deñiştir | Viki metnini deñiştir]
İslâm dininiñ emir etkeni, yapılmasını farz (kerekli) qılğanı qulluqlarnıñ bütünidir. İslâm dini muqaddes kitabı olğan Quran-ı Kerimde farz olaraq emir etilgen er ibadet ve areketniñ yapılması, inanğanlarğa şarttır.
- Kelime-i şeadet ketirmek
- Namaz qılmaq
- Oraza tutmaq
- Zekât bermek
- Acılıqqa barmaq


text:
RNBO: barışıq devamında 648 ukrain arbiyi azat etildi
Ukraina şarqında ateş toqtatılğan soñ separatistler esir alğan 648 ukrain arbiyi azat etildi.
Milliy havfsızlıq ve mudafaa şurasınıñ vekili Andriy Lısenkonıñ malümatına köre, 500 asker esir olıp qala.
Özüni Donetsk halq cumhuriyeti olaraq tanıtqanlar bildirdiler ki, salı künü 36-ğa 36 shema boyunca esirlerni almaştıracaqlar. Umumen 300 separatist azat etilmek kerek, dep haber etti Ukraina havfsızlıq Hızmetiniñ vekili Vasıl Vovk.
Donbasstaki mahsus tedbirler devamında 723 ukrain arbiyi elâk oldı, dep bildirdi Ukraina Silâlı Quvetleri grajdanlıq-arbiy emekdaşlıq reberi Oleksiy Nozdraçev. RNBO malümatına köre, elâk olğan askerlerniñ sayısı 900 kişini teşkil ete.
Birleşken milletler teşkilâtınıñ insan aqları boyunca bölük reberi Zeid Raad al-Husseyn bildirgenine köre, Ukraina şarqındaki zıddiyet devamında tahminen üç biñ kişi elâk oldı.
Sentâbr 5-te Minskte Ukraina-OSCE-Rusiye üç taraflı kontakt gruppası Ukraina şarqında ateş toqtatılması aqqında vesiqanı imzaladı. Oña köre, esir alınğanlarnı almaştırmaq, gumanitar yardım köstermek, sıñırda ateş toqtatılmasını nezaret etmek kerekler.


text:
Aqyarda yüzümniñ 70% toplanılğanını beyan eteler
Aqyarda yüzümniñ 70% toplanılğanını ayttılar. Bunı Rusiyeniñ kontrolündeki Aqyar akimiyeti beyan etti.
Müessisede yüzüm cıyuvı avgustnıñ ilk künlerinde başlanğanını ve oktâbrniñ soñunda bitecegini ayttılar.
«Regionda bereket bergen yüzümliklerniñ umumiy meydanlığı 4363,4 gektar teşkil ete, 70% çıyıldı. Mahsuldarlıq bu sene bir gektardan 35 tsentnerni teşkil ete», – dediler müessisede.
Rusiye tarafından tainlengen Aqyar akimiyetiniñ malümatına köre, eñ büyük topraqlar, yüzümliklerniñ 1626,9 gektarı, Ltd «Kaçinskiy +» şirketine ait. Onlardan 1430 gektarı cıyıldı. Şirket tehnikiy ve sofra yüzümleriniñ 15 çeşitini östüre.
«Çoqusı sofra yüzümleri (Muskat Gambugskiy, Vostorg, Muskat Yantarnıy ve Ottonel) endi cıyıldı. Tehnikiy çeşitlerniñ cıyılması daa devam ete. Ltd «Vinograd plus» kibi kiçik şirketler, 63 gektarlıq yüzümliklerge saip olup, bereketni endi bütünley cıydılar», – qayd ettiler müessisede.
2015 senesi sentâbrniñ soñunda Qırımdaki şarapçılar Qırımda işlenilgen yüzümniñ kölemi, 2014 yılına nisbetten, aman-aman üç qat azlaşqanını bildirdiler. Keçken sene tabiat şaraitleri yüzümge yaramay tesir etken edi, Rusiyeniñ davranışı ise yüzümni qorçalamağa bermegen edi.


text:
2017 jıl halıqaralıq mañızdı oqiğalarğa, sayasi şeşimder, kelisimder men qaqtığıstarğa tolı jıl boldı. Bwl jılda halıqaralıq geosayasatta birqatar auqımdı özgeristermen birge, jaña bastamalar köterildi. Sayasi arenada jaña twlğalar men köşbasşılar payda boldı. Älemniñ keybir aymaqtarındağı şielenister şeşim tapsa, keybir öñirdiñ qayşılığı uşığıp, twtas älemdik beybitşilik pen qauipsizdikke qaterlerdi de küşeyte tüsti. Olay bolsa osı jıldağı halıqaralıq mañızdı degen oqiğalar men özgeristerge şolu jasap körelik.
2017 jıldıñ qañtar ayınıñ alğaşqı künderi Birikken Wlttar Wyımında birqatar özgerister boldı. Qañtardıñ alğaşqı küni BWW Qauipsizdik keñesiniñ twraqtı emes müşeleriniñ tizimdigi jañardı. Qazaqstan Ortalıq Aziyadan atalğan älemdik qauımdastıqtıñ mañızdı keñesine twñğış ret müşe bolıp, 2017 jıldağı älemdik sayasi özgeristerdiñ parağın aşqan edi. 2 qañtar küni Birikken Wlttar Wyımınıñ jaña Bas hatşısı Antonio Guteriş resmi türde qızmetke kiristi.
Jıldıñ basındağı eleudi geosayasi oqiğalar qatarında Donal'd Tramptıñ Qwrama Ştatqa 45-şi kezekti prezidenti bolıp saylanuı boldı. Donal'd Tramp 2017 jıldıñ 20-şı qañtarınan bastap qızmetke kiristi jäne qızmetiniñ alğaşqı küninen bastap, Qwrama Ştattıñ sayasatına az bolmağan özgeristerdi alıp keldi. Solardıñ qatarında, ğalamdıq jılınudıñ aldın aluğa jasalğan «Parij klimat kelisiminen» bas tartu, AQŞ-qa migranttardıñ kiruin şekteu, AQŞ-qa tiimsiz dep tapqan halıqaralıq sauda kelisimderinen şığu, Orta Şığıstağı sonıñ işindegi Auğanstandağı äskerlerin köbeytu, Soltüstik Koreyağa qarsı qatañ qısım şarasın jasau tağı basqaları bar.
Bir jıldan bergi halıqaralıq habarlarğa şolu jasaytın bolsaq AQŞ prezidentine Tramptıñ kelui älemdik sayasatqa da ülken ıqpal jasağanın anıq bayqauğa boladı. Tramp tipti qwramında älemdik iri derjavalar kiretin NATO wyımın da AQŞ-qa kereksiz, tım wlğayıp ketken wyım retinde bas tarta jazdağan edi. Tramp bilikke keluden bwrın, soñğı jıldarı şielenise tüsken AQŞ pen Resey qatınasın retke salıp, eki eldi tatu etuge tırısatının jetkizgen. Alayda, ol qızmetke kirisken alğaşqı ayında-aq, Uaşingtonnıñ biligi Tramptıñ oylağanın iske asırtpadı. Aq üydiñ prezident bölmesine kiruden bwrın Qıtaydıñ AQŞ-qa ädiletsiz saudasına tosqauıl jasap, ziyan şekken amerikalıq käsipkerlerge bolısatının aytqan Tramp, prezidenttiginiñ alğaşqı jılında bwl uädesi üşin birqatar mañızdı qadamdarğa da bardı.
Soñğı jıldarı şırmalıp kelgen Korey tübegi mäselesi jıl basınan tartıp şielenise tüsti. Soltüstik Koreya köktem aylarınan bastap, zımıran sınaqtarın bastadı. Bwl Soltüstik Şığıs Aziya qayşılığın wlğayta tüsti. Qıtay men Oñtüstik Koreya arasında AQŞ-tıñ «Sad» zımıranğa qarsı jüyesine baylanıstı diplomatiyalıq dağdarıs orın aldı. AQŞ-tıñ Soltüstik Koreyağa qaratqan qısımı artqan sayın, tübekte yadrolıq soğıstı qauipi de arta tüsti. Küz aylarında Soltüstik Koreya men AQŞ arası tipti de uşığıp, Tramptıñ Aziya saparı kezinde AQŞ-tıñ alıp äskeri tehnikaları Soltüstik Koreyağa jaqın su alabına keldi. Soñğı bir ayda ğana AQŞ pen Soltüstik Koreya arası birtindep qalıpqa tüse bastağanı bayqaladı. Tek, ötken aptanıñ soñında Qauipsizdik keñes qabıldağan jaña sankciyadan keyin, aşulı KHDR qayta otaluı qauipi bar.
Oñtüstik Koreyanıñ bwrınğı prezidenti 2017 jıldıñ bas şeninde bilikten ketip, eki aydan keyin, mamır ayında Mün Jayn Oñtüstik Koreya prezidenti bolıp saylandı. Ol sırtqı sayasatta birqatar özgerister alıp keldi. Alğaşqı saparın, Qwrama Ştattan bastağan Mün Jayın, Qıtaymen aradağı qatınastardı retteu üşin qaraşa ayında Beyjiñge resmi saparmen bardı. Oñtüstik Koreyanıñ Korey tübegi mäselesindegi şeşuşi orının körsetti.
Jalpı, 2017 jılı älemdegi bir qatar elde prezident saylau ötti. Biılğı jılı eleuli prezident saylauların qatarğa tizer bolsaq mınaday.
Aqpanda – Türkimenstanda saylau dästürli nätijede ayaqtaldı.
Säuirde – Franciya prezident saylauında Marin Lependi jeñip, tarihtağı eñ jas Franciya prezidenti Emanuel Makron taqqa otırdı.
Mamırda – 19 mamır küni Iranda saylau bastaldı. Nätijesinde Hasan Ruhani qaytalay prezident bolıp saylandı.
Oñtüstik Koreyada Mün Jayn bilikke keldi.
Mausımda – Moñğoliyada prezident saylauı ötti, eldiñ Halmagayn Battulga moñğol eline basşı bolıp saylandı.
Tamızda – Germaniyadağı saylau qırküyekke şegerildi, Angela Merkel' ornında qaldı.
Şildede – Ündistanda özgerissiz saylau nätijesi boldı.
Qazanda – Qırğızstanda besinşi prezident bolıp Sauranbay Jienbekov saylandı.
Tauıq jılındağı halıqaralıq oqiğalar arasında «Breksit» mäselesi salmaqtı taqırıptardıñ biri boldı. Ötken jıldan bastalğan Wlıbritaniyanıñ EO-dan bas tartu mäselesi biıl şeşimin taptı. Jıl basında eki taraptıñ kelissözderi köptegen qiındıqtarğa wşıradı. Onıñ bastı sebebi Wlıbritaniya EO-dan ketu üşin «qol üzu aqısın» töleuine tura keldi. Onı EO Komissiyası alğaşında 60 mlrd euro dep körsetken. Sonımen birge, Wlıbritaniyanıñ azamattarı jappay Irlandiya azamattığın ala bastadı. Bwl eki jaqqa da kelissözderdiñ şarttarın qiındata tüsti. Qaraşa ayındağı tabıstı kelissözderden keyin qos tarap bir mämlege keldi. Wlıbritaniya qol üzu aqısın beretin boldı, biraq onı alğaşqı 60 mlrd emes, 40 mlrd euro töleuge kelisti. EO Wlıbritaniya işindegi twraqsızdıqtardı şeşuge kömektesetin bolıp kelisti.
2017 jılı älemde eñ salmaqtı äri kürdeli bolğan mäsele – Korey tübegi qayşılığı. Soltüstik Koreya osı jılda tarihtağı eñ köp zımıran sınağın jäne eñ qauipti yadrolıq sınağın ötkizdi. Birneşe zımıranı Japoniyanıñ keñistiginen ötip, Tınıq mwhitına qwladı. Tipti AQŞ-tıñ äskeri bazası ornalasqan Guam aralına zımıran şabuılın jasaytın bolıp qorqıttı. Soltüstik Koreya jöninen alıp aytqanda, 2017 jıl yadrolıq bağdarlaması men ballistikalıq zımırandı damıtu isteri üşin tabıstı jıl bolıp qaldı. Sebebi, biıl KHDR zımıran sınaqtarı arqılı qwrlıqaralıq ballistikalıq zımıranın atmosfera qabatınan şığaru, qayta engendegi temperaturağa tözimdilik qatarlı jaqtarda tabısqa jetti. Sonımen birge, Soltüstik Koreya zımırandarı AQŞ-tıñ mañızdı qalalarına jete alatın boldı.
Qıtayda biıl az bolmağan özgeristerge wşıradı. Qazan ayında ötken QKP-nıñ XIX qwrıltayına deyin de, Korey tübegi mäselesi, Oñtüstik Qıtay teñizi mäselesinde, Ündistanmen şekaralıq janjal isterinde az bolmağan qarsılıqtar men qiındıqtarğa tap boldı. Qwrıltaydan keyin Şi Jinpiñ ökiletti merziminiñ ekinşi kezeñi bastalıp, eldi tübirli reformalarmen jañartatının alğa tarttı. Sonımen birge bwl elde älemdik mañızı bar «Bir beldeu, bir jol» strategiyasınıñ mañızdı basqosuı bolıp ötti. Bwl Qıtaydıñ ıqpalın arttıratın mañızdı bağdarlama dep qaraldı. Oğan är öñirde ärtürli jauaptar boldı. Tramptıñ Qıtayğa saparı kezinde Qıtay-AQŞ arasındağı sauda-ekonomikalıq baylanıstar retteldi. Degenmen, Tramp Qıtaydıñ älemdik saudadağı ädiletsizdigin alğa tartıp, Qıtay ekonomikasın narıqtıq ekonomika dep moyındamağan wstanımında qaldı.
Qıtayda etnikalıq qazaqtarğa jasalğan quğın-sürgin de 2017 jıldağı asa salmaqtı taqırıbınıñ biri deuge boladı. 2016 jıldıñ qırküyek ayınan bastalğan quğın-sürgin, «Şınjañ ornıqtılığı» jeleuimen qandastarımızğa jasalğan ädiletsizdikter men qwqıq bwzu äreketteri Qıtaydıñ soltüstik-batıs öñirindegi jağdaydı qiındata tüsti. Äri Qazaqstandağı jwrtşılıqtıñ küşti narazılığına wşıradı. Basında «bilmeppizge» salğan Aq orda, keyin bwl mäselege swrau saldı. Qıtaydağı qandastardıñ basına üyirilgen qara bwlt äli de seyile qoyğan joq. Bwl Qıtay men Qazaqstan arasındağı diplomatiyalıq baylanıstarğa belgili därejede äser etti.
Osı jıldağı älemdegi 2 mlrd-qa juıq mwsılman qauımı üşin eñ ülken narazılıq tudırğan oqiğanıñ biri M'yanmadağı mwsılman genocidi boldı. Soñğı kezdegi Şekarasız därigerler wyımınıñ bergen mälimetine qarağanda M'yanmanıñ qarulı küşteri rohinja mwsılmandarınıñ 6000 adamın qırıp, jüzdegen auıldardı örtegen. 3 mıñ adam qauipsizdik küşterinen jan sauğalay qaşıp bara jatqan joldarda qaza tapqan. 700 mıñğa juıq rohinjalar Bangladeşke panalap qaşıp barğan. Bwl älemde zor dümpu tudırğan oqiğanıñ biri bolıp, 2017 jıldıñ tarihında qaldı.
Ayaqtaluğa jaqın qalğan tauıq jılında diplomatiyalıq dağdarıstar da köp boldı. Onıñ bastısı AQŞ pen Resey qarım-qatınasınıñ tarihtağı eñ tömengi deñgeyge tüsui. Sonımen birge, AQŞ-Kuba, AQŞ jäne 6 mwsılman eli qarım-qatınasınıñ salqındauı. Qıtay-Oñtüstik Koreya, Qıtay-Ündistan, Saud Arabiyası bastağan altı el men Katar arasındağı «Katar diplomatiyalıq dağdarısı» qatarlı jağdaylardı qatarğa tizuge boladı. Türkiya men AQŞ jäne Europa elderi arasında da dau-damaylar jii tuılıp otırdı.
Äskeri äreketter de 2017 jılda tınış küyde bolğan joq. Soltüstik Koreyağa qarsı AQŞ pen Oñtüstik Koreyanıñ birlesken äskeri jattığuları aqpan ayınan tartıp jeltoqsannıñ bas şenine deyin jalğastı. Onıñ keybireui Korey tübegindegi soğıs qauipin eselep arttırdı. AQŞ Auğanstandağı äsker sanın qayta köbeytti. Resey jeltoqsannıñ basında Süriyadan äskerin şığaratının mälimdedi. Bwdan sırt Qıtay men Resey alğaş ret kölemdi äskeri jattığudı birlese ötkizse, qırküyek ayında Resey jağı Belarus'pen birlesken «Batıs-2017» äskeri oqu-jattığuın ötkizdi. Bwl Reseydiñ tarihtağı eñ iri äskeri jattığuınıñ biri bolıp qaldı. Äri, NATO-nıñ Reseyden alañdauşılığın küşeyte tüsti.
Orta Şığısta 2017 jıl oñdı özgeristerdiñ bolğanı da belgili. Onıñ eñ bastısı «Islam memleketi» terrorlıq wyımına qarsı küres aytarlıqtay tabıstı boldı deuge boladı. Irak pen Süriyada atalğan wyımğa qarsı küres jeñiske jetkenin sol elderdiñ ükimeti jäne AQŞ, Resey, Iran, Türkiya qatarlı elder jarısa mälimdedi.
Tek jeltoqsan ayında Tayau-Şığısta Izrail' men Palestina qaqtığısın qayta örşitetin bir oqiğa boldı. Ol bolsa, AQŞ prezidenti Tramptıñ Ierusalim qalasın Izrail' astanası dep moyındauına baylanıstı tuılğan alauızdıqtar. Palestina men Türkiya bastağan birqatar mwsılman elder bwl şeşimge qarsılıq tanıttı. Soñında BWW Qauipsizdik keñesi bwl şeşimdi teristedi. Degenmen, daudıñ bwltı äli seyile qoyğan joq.
Jıldıñ soñğı kürdeli halıqaralıq kürdeli qayşılıqtardan sayabır tartıp qaldı. Solay bola twrsa da är elde, är öñirde türli oqiğalar, janjal, qaqtığıs, kelisim men ıntımaqtastıqtardıñ legi tolassız bolıp jatır. Jalpı twrğıdan alğanda 2017 jıldıñ soñğı kürdeli qayşılıqtan ada küyinde ötetindey. Degenmen, ötken apta soñında bastalğan Soltüstik Koreyağa jaña sankciya şeşimi şığıstağı örtti qozdata tüsui de ğajap emes.
Degenmen, 2017 jıldıñ bir erekşeligi älemniñ ekonomika, äskeri ister, ğılım-tehnikadağı köşbasşısı sanalatın elderdiñ auqımdı özgeristeri men reformaları qatar bolğanı deuge layıq. Wlıbritaniya derbes damu jolın taldap, EO-dan irge bölse, AQŞ älemdik köşbasşılıq orının nığaytuğa şındap kiristi. Qıtay Aziyadağı jäne älemdegi ıqpalın arttıru üşin "Bir beldeu, bir jol" bağdarlamasın jüzege asıruğa belsene kiristi. Mwnay teñizinde otırğan Saud Arabiyanıñ özi "mwnaysız el" bolu josparına qadam qoydı. Franciya biligi jastardıñ qolına ötip, jaña serpin aldı. Türkiya Europadan bet bwrıp, Arab elderi, özge islam elderi jäne Reseyge beyimdik tanıttı. 40 jıldan astam uaqıt toqtap qalğan ğarış salasın zertteu jwmıstarı qayta jandandı. Jaqında AQŞ Ayğa ğarışker attandıru jobasın bekitti. Odan arı Marstı zertteuge de keme attandıru josparların atap ötti. Osınıñ bäri 2017 jıldıñ eleuli oqiğaları retinde tarih uaqıtı qısqarğan däuirdiñ mañızdı özgeristeri bolıp qaldı.


text:
Nesïe sizge şınımen payda äkelw üşin jäne sizdi qurdımğa uşıratpaw üşin, onı alw kezinde barınşa muqïyat bolıp, egjey-tegjeyli oylastırğanıñız jön.
Strategïyalıq josparlaw
Ömiriñiz şeksiz tölemder tizbegine aynalıp ketpew üşin bir waqıtta ekewden artıq nesïe almawğa tırısıñız. Qarızdardı tek qana öz (otbasılıq) tabısıñızğa qarap tölew kerek, asıra nesïelendirw jaña şığındarğa alıp kelip, nätïjesinde sizdi qarız tuzağına tüsiredi. Mümkindikteriñizdi bayıppen tarazılañız. Qazirgi tabısıñızdıñ nesïe kezeñiniñ soñına deyin saqtalatındığına senimdisiz be? Senimdi bolmasañız, onda talaptar men merzimderdi qayta qarastırğanıñız jön. Tölemniñ somasın eseptegen kezde onıñ sizdiñ ay sayınğı tabısıñızdıñ 20 %-nan aspaw kerektigin umıtpañız. Nesïeni tölep jürgen kezde neden bas tartw kerektigin elestetip köriñiz, söytip eseptewleriñizdiñ barlığın qağazğa jazıp qoyıñız – awırtpalıqtıñ awqımın jäne byudjettiñ jağdayın osılay bağalağan oñay. Eger qawip meylinşe az bolsa jäne şektewlerden qorıqpasañız, onda räsimdewdi jalğastıra beriñiz.
Nesïe alw üşin bank tañdaymız
Bankke (nemese birden birneşe bankke) nesïe alwğa ötiniş bermes burın ol twralı meylinşe köp bilip alwğa tırısıñız. Munday aqparattı ğalamtordan – forwmdarda nemese reseylik bankterge arnalğan betterde op-oñay tawıp alwğa boladı. Nesïe alw üşin talap etiletin qujattar jïıntığın bayqap köriñiz: talap neğurlım joğarı bolsa, artıq köp aqşa tölemew ıqtïmaldığı da soğurlım joğarı boladı. Eger jalaqı sizdiñ banktik kartoçkañızğa awdarılatın bolsa, onda aldımen «sizdiñ bankiñizdiñ» korporatïvtik klïentterge usınatın nesïelendirw talaptarımen tanısw mañızdı. Siz tek aqşañızdı (tömendetilgen payızdıq mölşerleme) ğana emes, waqıtıñızdı da ünemdeysiz, öytkeni bank sizdiñ tölem qabilettiligiñizden xabardar jäne qosımşa anıqtamalardı talap etpeydi. Nesïe boyınşa, yağnï jarnamadağı emes, şın mänindegi tïimdi mölşerlemeniñ qanşa ekenin mindetti türde bilip alıñız. Klïenttiñ qarızdı paydalanğanı üşin töleytin somasına ädette bank nesïe bergeni, şottı jürgizgeni jäne t.b. üşin şığındardı qosadı. Zañ boyınşa bank qızmetkeri sizge barlıq bolwı mümkin şığındar twralı mälimdewge tïis, biraq bunı öziñiz bilip alğanıñız jön.
Şart
Şartqa qol qoymas burın qujattı, äsirese, kişkentay ärippen jazılğan joldarın muqïyat oqıp şığw qajet. Ädette alwan türli komïssïyalıq tölemder, tölemderdi keşiktirgeni üşin ayıppuldar men ösimpuldar twralı aqparat osınday joldarda boladı. Nesïe mamanımen dawlı tustardıñ barlığın talqılañız, öytkeni banktiñ ğana aqşasın emes, öziñizdiñ de aqşañızdı salğalı jatırsız. Esiñizde bolsın: şartqa qol qoyılğanğa deyin nesïeden bas tartwğa jäne eñ layıqtı jolın tañdawğa tolıq quqığıñız bar.
Derekközi: kz.everydayme.com
Tegï: Narıq jäne turmıs, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Mıñğa jwıq adam bï bïlep jatqan saxnanıñ astında belgisiz untaq sebilip, ol örtenip ketken. Budan keyin demalwşılar örtke orandı.
Zardap şegwşilerdiñ işinde 450-i Tayvan azamatı, qalğandarı şetelden kelgender. Densawlıq saqtaw departamenti zardap şekkenderdiñ tizimin jarïyaladı. Aldın-ala derekterge qarağanda, 1-adam qaytıs bolğan. Mamandardıñ aytwınşa, 188 adam awır xalde jatır.
Oqïğa senbi küni, jergilikti waqıt boyınşa 20:30-da boldı. Aldın-ala, naqtı emes mälimettere qarağanda bïlep jatqan saxnanıñ astında belgisiz untaq sebilgen, sol untaq jarılısqa, sosın örttiñ şığwına türtki bolğan-mıs.
Derekközi: RBK
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Aynıñ sorawı
Ğinwar' ayınıñ sorawı
AйHың copaBы (kиpил xәpeфләpe бeләH)
Böten dönyada Santa-Klaus dip tanılğan Aziz Nikolaos Törkiyäneñ qaysı şähärendä tuğan?
- İzmir
- Antalya
- Mardin
Bezgä döres cawap cibärgän tıňlawçılarıbız arasında ütkäreläçäk ciräbädä bilgelänäçäk 3 keşegä “Törkiyä awazı” radiosınıň büläge bireläçäk.
Cawaplarığıznı 2018nçe yılnıň 31nçe ğinwar’ (ğıynwar’) könenä qadär faks nomerıbızğa, poçta aşa yäisä tübändäge blanknı tutırıp cibärä alasız.
Faks nomerıbız: 463 -34- 54
Törkiyä kodı - 90, Änkara kodı-312.
Poçta adresıbız :Latin xärefläre belän , poçta tartması PK 333, poçta indeksı – 06443, YENİŞEHİR, ANKARA, TÜRKİYE.
Uňışlar teläp qalabız.


text:
Aqmescitte sağanaq asfaltnı yuvıp taşladı
Aqmescitte iyün 9 künü küçlü sağanaqtan soñ bazı yollarda asfalt yuvuldı.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, asfaltsız qısmen Krılova soqağı qaldı. Mında yollarda alâ daa asfalt parçalarını körmek mümkün, sakinler asfaltnıñ büyük bir qısmını keçitlerge cıyıştırdılar. Aqmescitte «eski şeer» soqağında asfalt parçaları yerli sakinniñ maşinasını yerden itedi. Onıñ sözlerine köre, tirkeme olmasa, maşinası soqaqta suv aqımından yaldar eti.
Aqmescitliler çorlana, çünki işbu yollarnıñ tamiri yaqınları keçirilgen edi. «Yollarnı nasıl tamir ettiler? Endi olğanı kibi qaldırsa, daa yahşı olur edi», – deyler olar.
Amma bazıları dey ki, aqımdan yıl evelsi qoyulğan asfalt yuvuldı.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, sağanaq sebebinden iyün 9 künü Aqmescitte şeer merkezini suv bastı.
Aqmescit şeer memuriyeti saytında bildirilgeni kibi, iyün 10 künü yağmur, burçaq, ruzgâr beklenile.
Bu sebepten Aqmescit akimiyeti şeer boyunca areketni sıñıramağa ve fena ava şaraitlerinde areket qaidelerine boysunmağa çağıra.


text:
Lavrov: Qırımnıñ qaytaruvı aqqında muzakereler keçirilmey
Rusiye Tış işler naziri Sergey Lavrov Rusiye işğal etilgen Qırımnıñ Ukrainağa qaytarılması boyunca muzakerelerni keçirmeycegini bildirdi.
«Qaytarılacaq bir şey yoq, Qırımnıñ qaytarılması aqta muzakerelerni kimsenen keçirmeymiz. Qırım halqınıñ iradesi boyunca Qırım Rusiye territoriyasıdır», – dey Lavrov.
Rusiye tış işler naziri Qırımnıñ qaytarılması mümkün olmağını aqqında defalarca bildirgen edi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Qırımnıñ işğal etilmesi boyunca muzakerelerniñ yañı halqara şeklini kirsetmek zaruriyeti aqqında bildire. Yanvar 14 künü Poroşenko matbuat konferentsiyasında işbu muzakerelerge Ukrainanıñ Avropa birligi ve AQŞ şeriklerini celp etmege kerek olğanını qayd etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
AQŞnıñ Ukrainadaki elçisi: Kerç köprüniñ quruluvı Ukrainanıñ limanlarına yüklerniñ ketirilmesini sıñırlay
AQŞnıñ Ukrainadaki elçisi Mari Yovanoviç, Rusiye tarafından Kerç boğazından köpürniñ qurulması Ukraina tarafından halqara bazarlarınen naqliyat alâqasınıñ amelge keçirilmesine keder ete, dey.
Bunı o, Kyivde Deñiz telükesizligi boyunca halqara konferentsiyasında çıqışta bulunaraq söyledi, dep bildire noyabrniñ 28-nde «İnterfaks-Ukraina».
«Rusiye tarafından Kerç köprüniñ qurulmasını devam etüv, Ukrainanıñ Azav deñizindeki limanlarına yüklerniñ ketirilmesini büyük ölçüde sıñırlay. Bu limanlar, Ukrainanıñ kömürü, madeni ve zahiresiniñ halqara bazarlarına alıp barğan yol boyunca taşılmaları içün müim qapılar olalar», – dep bildire Yovanoviçniñ sözlerini haber agentligi.
Kütleviy haber vastalarınıñ malümatına köre, ondan ğayrı Yovanoviç, Ukrainanıñ Qırım işğali neticesinde arbiy-deñiz flotunıñ 70%-nı ğayıp etkenini söyledi. Bunıñnen beraber o, Rusiye tarafından Ukrainanıñ Qara deñizdeki gaz ocaqlarınıñ qullanılğanını tenqit etti.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kerç boğazından köpür qurmaq kerekligini Qırımnıñ ilhaqı artından, 2014 senesiniñ martında söyledi. Köpürni 2018 senesine qadar qurmaq ve 2019 senesiniñ yazında işletüv içün teslim etmege söz berdiler.
Ukraina tarafı Rusiye ile köpür quruv aqqında añlaşmadan 2014 senesinde Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ çıqtı.
Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
AQŞ Ukrainağa qorğanıs qaruın bermek
AQŞ Ukrainağa “egemendigi men territoriyasınıñ twtastığın qorğauğa jäne agressiyanıñ öristeuin tejeuge” kömektesu üşin qorğanıs maqsatındağı qaru-jaraq beredi. Bwl turalı Vaşingtonda AQŞ memlekettik departamentiniñ resmi ökili Hizer Noyert mälimdegen.
Ol Ukrainağa kömek “tek qana qorğanıs sipatında” jäne AQŞ-tıñ Ukrainanıñ şığısındağı janjaldı Minsk kelisimine say retteuge beyil ekeni turalı aytqan.
Ukrainağa qaru-jaraqtıñ qanday türi beriletinin Noyert naqtılağan joq. Bwğan deyin AVS telearnası AQŞ memlekettik departamentindegi derek közderine silteme jasap, Ukrainağa beriletin qaru-jaraqtıñ arasında tankige qarsı qoldanatın 210 Javelin zımıranı jäne 35 iske qosu qondırğısı bar dep habarlağan. Äskeri kömektiñ jalpı kölemi 47 million dollarğa bağalanadı. AVS telearnasınıñ habarlauınşa, AQŞ prezidenti Donal'd Tramp Ukrainağa qaru-jaraq beru turalı wsınısın jaqın uaqıtta Kongreske joldamaq. Kongress 30 künniñ işinde onı qarap, şeşim qabıldaytın boladı.
AQŞ-tıñ bwrınğı prezidenti Barak Obamanıñ kezinde Aq üy äkimşiligi Ukrainağa Reseymen janjalda qoldau tanıtıp, Qırım anneksiyası jäne Donbastağı qarulı qaqtığıstarğa baylanıstı Mäskeuge qarsı sankciyalar engizgenimen Kievke soğıs qaruların bermegen edi.
Resey prezidenti Vladimir Putin bwğan deyin Ukrainağa qaru-jaraq beru “Donbastağı jağdaydı özgertpeytini”, biraq Reseydiñ qoldauına süyenetin separatisterdiñ de “olarğa problema tudırıp otırğandarğa sezinetindey” etip “janjaldıñ özge aymaqtarına” qaru-jaraq tarata bastauına türtki boluı mümkin dep mälimdegen. Alayda Putin neni meñzep otırğanı turalı aşıp aytpağan.
Jeltoqsannıñ 23-ine qarağan tüni Ukrainanıñ şığısındağı janjal aymağında “jaña jıldıq bitim” küşine enui tiis bolatın. Alayda qarsılas taraptar kelisimdi bwzıp otır dep bir-birin ayıptadı.
Azat Europa / Azattıq radiosı


text:
Äzerbayjanda şetel valyutaların ayırbastayın beketter jabıldı. Bul twralı NEWS.am xabarladı.
«Bakwde valyuta ayırbası beketteriniñ jabılwına baylanıstı 6 mıñğa jwıq adam jumıssız qaldı», – delingen xabarlamada.
Äzerbayjan BAQ-tarı xabarlağanday, qazirgi tañda Bakwde is jüzinde barlıq ayırbas beketteri jumıstarın toqtatqan. Jalpı alğanda, osı salada jumıs jasap jürgen 6 mıñ adam käsipterinen ayrılğan.
Budan bılay Äzerbayjanda şetel valyutaların tek bankter men olardıñ fïlïaldarınan ğana alwğa boladı.
Derekközi: ras.kz
Tegï: Glavnaya, Älem ekonomïkası,
Kommentarïï


text:
Rustem Qazaqov
Rustem Qazaqov (1947 s. d.) - belli qırımtatar Olimpiya Çempionı küreşçi.
Rustem Qazaqov 1947 senesinde Özbekistanda sürgünlikte dünyağa keldi. 12 yaşında ekende Refat Ablayevniñ trenerliginde küreşke başladı. 1972 Münih Olimpiya Oyunlarında yunan-roma küreşi 57 kg çempionı oldı. Bundan başqa eki kere Dünya çempionlığı qazandı. (1969 - Mar del Plata, Argentina ve 1971 - Sofiya, Bulğaristan). 1970 - Edmonton Dünya Çempionatında üçünci, 1973 - Tehran Çempionatında ekinci oldı. Rustem Qazaqov, şu vaqıtta Qırımnıñ Aqmescit rayonında küreş trenerliginen oğraşa.


text:
Moskvada Boris Nemstov abidesine ücüm ettiler – uquq qorçalayıcılar
Fevral 11 künü Büyük Moskvoretskiy köpürinde rusiyeli siyasetçi Boris Nemtsovnıñ abidesi yanında nevbetçilikte olğan cemaat faali Grigoriy Simakov tarif etti: gece «Gormost» belediye şirketiniñ hadimleri küç ile yağmacılıq yaptılar. Bunı «OVD-İnfo» Rusiye uquq qorçalayıcı media-leyhasınıñ sitesi bildire.
«OVD-İnfo» bildirüvinde: «Bekçilik yapqan Grigoriy Simokov ve Pavel Kolesnikov, adise aqqında haber etmek içün, Kitay-Gorod polis bölügine ketkende, olar «Gormost» hadimi Dmitriy Zaytsevniñ maşnasını rast keldiler. Köpürde nevbetçilik yapqan faallernıñ şahsiy şeylerden bazılarını şu maşnadan köterip attılar. Arabadan «Alıñız» dep dep bağırdılar», – dep aytıla.
Bu vaqıtke qadar adise aqqında Moskva uquq qoruv organları tarafından resmiy izaat bermediler.
Nemtsov 2015 senesi fevral 28-ge keçer gecesi öldürülgen edi. Bu iş boyunca Zaur Dadayev, Şadid ve Anzor Gubaşevlar, Temirlan Eskerhanov ve Hamzat Bahayev yaqalanğan ediler.
Taqiqat bu cinayetniñ teşkilâtçısı olaraq Ruslan Muhudinovnıñ adını bildire, evelleri bu insan Çeçenistan İİN «Sever» batalyonunda ofitser edi. Bu cinayetni sımarlağanlar – «bellgilenmegen insanlar» sayıla.
Nemtsovnıñ aqrabalı ve safdaşları taqiqatnıñ ketişatınen memnün degiller. Olar Çeçenistan yolbaşlçısı Ramzan Kadırovnı sorğudan keçirmege ve işniñ özüni «Devlet ya da cemaat erbabınıñ ayatına suiqast» olaraq taqiq etmge talap eteler.


text:
Kasparov: Qırım, bütün halqara muqaveleler bozulıp zapt etilgen territoriyadır
Rusiye mahalefet siyasetçisi, santıranç ouyunı boyunca dünyanıñ sabıq çempionı Garri Kasparov KacпapoB.ru neşirine bergen intervyude nevbetteki kere: Qırım – «dava etilgen degil de, bütün halqara muqaveleler bozulıp zapt etilgen territoriyadır», – dep qayd etti.
O, Kuril adalarınıñ taqdirini de hatırlattı.
Neşir, Kasparovnıñ sozlerini ketire: «Qırımda «referendum» aqqında qıçırğan boşboğazlarğa, Kuril adalarında Yaponiyağa qoşuluv hususında referendumnıñ ötkerilmesini teklif etmek isteyim. Neticesi olarnı taaciplendire bilir… Ondan ğayrı Kenigsberg guberniyasında bunıñ kibi referendum ötkermek mümkün…»
Kasparov, 2013 senesinde Rusiyeden ketip, 2014 senesinde Hırvatistan vatandaşlığını aldı. Bugün o, Nyü-Yorkta çoq vaqıt keçire.
Santıraç oyunı boyunca dünya çempionı Garri Kasparov al-azırda Rusiye muhalefetiniñ eñ muim figuralarından biri, Azat Rusiye forumınıñ teşkilâtçısıdır.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Memleket bacşıcınıñ «Törtinşi önerkäciptik revolyucïya jağdayındağı damwdıñ jaña mümkindikteri» attı Joldawımen jan-jaqtı tanıcqan «Qazfocfat» JŞC «Qarataw» taw-ken öñdew keşeniniñ ujımı jumıcqa qızw cerpinmen kiricti. Joldawda «Käciporındarımızdı jañğırtwğa jäne cïfrlandırwğa bağıttalğan, önimniñ ékcportqa şığwın közdeytin jaña quraldardı äzirlep, cınnan ötkizw qajet. Bular, birinşi kezekte, texnologïyalardıñ tranccfertin ıntalandırwğa tïic. Elimizdiñ birneşe önerkäciptik käcipornın cïfrlandırw jönindegi pïlottıq jobanı icke acırıp, bul täjirïbeni keñinen taratw kerek» dep atap körcetilgen.
Mïneraldı tıñaytqış öndirici üşin focfor unı men carı focfor şığarwğa qajetti ucaqtalğan focfor kenin şığaratın käciporınğa qaractı «Kökcw», «Kökjon», «Jañatac», «Döñgelek» jäne «Toğızbay» ken orındarında aldağı tört jılda öndiric kölemi birşama ulğayadı dep kütilwde.
– Qatarımızğa jaña öndiric orındarınıñ qocılıp jatqanı xïmïya calacınıñ keleşegi zor ekendigin körcetedi. Zaman talabına cay öndiricti jaña texnologïyalarmen jabdıqtay otırıp, cïfrlıq jüyeni engize bactadıq. Bul Elbacınıñ Joldawınan twındaytın mañızdı da keşendi mindet, – deydi «Qarataw» taw-ken öñdew keşeniniñ dïrektorı, oblıctıq mäclïxattıñ depwtatı Muratqalï Cärcenov.
Onıñ aytwınşa, aldağı waqıtta taw-ken önerkäcibine qajet texnïkaları men qurılğıların alw maqcatındağı ïnvectïcïya kölemi de artpaq. Conımen qatar, 2016 jılmen calıctırğanda 2021 jılı taw jınıcın şığarw – 249,2, ken öndirw – 190,4, FKT-11 önimi – 346,7, focfor unın öndirw 306,5 payızğa öcedi dep jocparlanıp otır eken. «Şolaqtaw» taw-ken öñdew keşeni boyınşa büginde 5 ken ornı jumıc icteydi. 2021 jılğa qaray olardağı jumıcşı canı 1552 adamnan 2000-ğa deyin artadı, al ortaşa aylıq jalaqı 100 517 teñgeden 135 000 teñgege deyin öcedi dep kütilwde.
Keşende jumıcşılardıñ älewmettik jağdayların jaqcartw bactı mindetterdiñ biri canaladı. Bir awıcımda 60 adamğa qızmet körcetetin emdew-cawıqtırw keşeni men «Juldız» balalardı cawıqtırw ortalığı käciporındağı barlıq mamandarğa jäne olardıñ balalarına qızmet körcetedi. 2017 jılı «Köktal» emdew-cawıqtırw keşeninde 1030 jumıcşı-qızmetker men «Juldız» balalardı cawıqtırw lagerinde 872 bala demaldı.
Jalpı, käciporın mamandardı dayarlawdı, jac mamandarğa tälimgerler bekitwdi jüyeli jolğa qoyğan. 2017 jıldan bactap barlıq ötiniş bildirwşilerge jumıcşı biliktilikteri boyınşa tegin texnïkalıq jäne käciptik bilim alwğa mümkindik berildi. Bul – jactarğa mekteptiñ joğarı catıcında birinşi jumıcşı biliktiligin tegin üyrenip, qocalqı quzıretter aldıq, üzdikciz käciptik dayarlıqtıñ taptırmac jolı.
Keşen bacşıcı Muratqalï Cärcenovtiñ negizgi uctanımı – öndiric calacına qajetti mamandardı jergilikti turğındar aracınan dayarlaw. Käciporınnıñ Jañatac köpcalalı kolledjimen birge aymaqtıq eñbek narığınıñ joğarı bilikti mamandarğa curanıcın ötew, bilikti jumıcşı kadrlardı birlece dayarlaw maqcatında ärtürli ic-şaralardı qolğa alıp otırğanı da, condıqtan. Kolledjde 2007 jıldan beri «Taw-ken élektromexanïkalıq jabdıqtarın jöndew jäne texnïkalıq qızmet körcetw», «Markşeyderlik ic», «Ken orındarındağı paydalı qazbalardı aşıq türde qazw» mamandıqtarı oqıtılwda. Älewmettik ceriktec retinde Jañatac köpcalalı kolledjimen aradağı kelicimşart ta jıl cayın jañartılıp otıradı. Atalğan oqw ornımen jumıc berwşi taraptar aracındağı kelicimge cäykec negizgi öndirictik täjirïbeden ötw, memlekettik tapcırıc boyınşa tülekter qabıldaw, dwaldı oqıtw jüyecin damıtw jüzege acırılwda.
Käciporın kolledj tülekterin dayarlawda täwelciz bağalaw capacı ürdicine jäne memlekettik emtïxan qabıldawda älewmettik ceriktec retinde belcendi qatıcıp keledi. Keşende 2016 jılı – 86, al ötken jılı 95 ctwdent täjirïbeden ötken. Oğan kolledjdiñ 8 arnayı pän oqıtwşıları men öndiric şeberleri de tartıldı. Oqw ornında dwaldı jüyege köşwdiñ alğaşqı qadamdarı jacaldı. Conıñ arqacında bıltır ocı oqw ornın bitirgen 47 maman keşenge jumıcqa da qabıldanğan. Kolledj bilimgerleri men Carıcw awdanı äkimdiginiñ bilim bölimine qaractı mektepterdiñ oqwşıların öndiricpen tanıctırw jäne oqwğa tartw maqcatında «Qarataw» TKÖK bazacına cayaxat uyımdactırılıp turadı. Kombïnattıñ eñbek ardagerlerimen, eñbekkerlerimen ötkizilgen kezdecwler men döñgelek üctelder bilimgerlerdiñ taw-ken mamandıqtarına qızığwşılığın arttıratını anıq.
Jergilikti atqarwşı organdarmen jacalğan memorandwm talabına cay 2017 jılı birde-bir jumıc ornı qıcqartılmağanın, kericinşe, 200-ge tarta awdan turğındarı jumıcqa tartılğanın atap ötken jön.
Öndiricti örkendetw üşin zamanawï texnïka men texnologïyalardı paydalanw qajet. Öndiricte jäne älewmettik calada da jaña ülgidegi texnïka men qural-jabdıqtar catıp alınıp, ornatılwda. Atap aytqanda, 2015 jıldan bactap barlıq kölemdegi avtokölikterge «GPS» qondırğıların ornatw bactaldı. «GPS» – jerceriktik jelilik qondırğı. Eñ aldımen avtoköliktegi janar maydıñ ünemdi jäne tïimdi paydalanılwın qadağalaydı. Conımen qatar, caparğa şıqqan avtoköliktiñ belgilengen bağıttan awıtqımawın baqılawda uctaydı. Qondırğı qadağalap, baqılap qana qoymaydı, qanday da bir awıtqwşılıqtar orın alğan jağdayda jerceriktik jeli arqılı keşen bacqarmacında ornalacqan dïcpetçerlik ortalıqqa aqpar jetkizip, monïtor arqılı körcetedi jäne lezde dabıl qağadı. Al dïcpetçerler tïicti qızmetterge xabarlap, der kezinde şara qoldanıladı. Jumıctı tïimdi uyımdactırwğa qondırğınıñ tïgizer ceptigi mol.
Dïcpetçerlik jüyeni keşenniñ «aqıl ortalığı» dewge de boladı. Cebebi, ken öndirw, öñdew, olardı tacımaldaw bağıtındağı atqarılğan jumıctar twralı barlıq derek ocında jïnaqtaladı jäne kündelikti atqarılatın jumıctardıñ kölemi ayqındalıp, tïicti orındawşılarğa naqtı tapcırmalar beriledi. Tapcırmalardı orındaw da ocı ortalıqtan bactaw aladı.
Muratqalï Cärcenovtiñ bactamacımen keşen bacqarmacına ornatılğan dïcpetçerlik jüye kabïneti de jañartılıp, zamanawï ülgidegi keñce jïhazdarı qoyılğan. Memleket bacşıcı Nurcultan Nazarbaevtıñ «Bolaşaqqa bağdar: rwxanï jañğırw» attı bağdarlamalıq maqalacına oray keşende birqatar ic-şaralar atqarılwda.
Jetpic jıldıq tarïxı bar «Qarataw» taw-ken öñdew keşeniniñ bolaşağı jarqın bolarına cenim köp. Bügingi tañdağı käciporınnıñ tınıc-tirşiligi buğan naqtı dälel bola aladı.
Qudaybergen MÄMBETOV,
jwrnalïct
Carıcw jäne Talac awdandarı


text:
Qırımtatar batalyonını teşkil etecekler çetel devletlerge muracaat etmey edi – Çubarov
Qırımtatar göñülli batalyonını teşkil etmege istegenler çetel devletlerden yardım soramadı. Bu aqta öz Facebook saifesinde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bildirdi.
Çubarovnıñ aytqanı kibi, batalyonnıñ teşkil etilmesi şimdi çeşit ştablarda ögrenile. «Amma bugün şunı aytmaq mümkün ki, işbu arbiy bölük ne milliy, ne diniy olacaq, amma işbu faktorlar hızmetniñ teşkil etilmesi vaqtında nazarğa alınacaq; bu bölük Ukraina Silâlı quvetleri ve İçki işler nazirligi erkânında açılacaq», – qayd etti Meclis reisi.
Evel «Qırım vatandaşlıq qamaçavı» idareceisi Lenur İslâmov aytqanı kibi, «Ukraina Mudafaa nazirligi daa bir şey yapmay, Türkiye Mudafaa Nazirligi ise bizge endi yardım etmege başladı».
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Qamaçav iştirakçileriniñ talapları arasında – siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, Qırımda insan aqlarına riayet etüv ve yarımadağa halqara eyyetlerniñ kirsetilmesi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Yaşın uruvı neticesinde bir sıra Qırım köyleri yarıqsız qaldı – «Krımenergo»
Avgust 4-te, cumaaqşamı künü yaşın elektrik ağı yolağına urğanı neticesinde Krasnoperekopsk rayonındaki bir qaç köy yarıqsız qaldı, dep bildire «Krımenergo» matbuat hızmeti.
Elde etilgen malümatqa köre, yaşın, 35 kV Ermeni Bazar –Nasoslı – 118 elektrik ağı yolağına urğanı saat 01:05-te qayde etildi. Bunıñ neticesinde tel yırtıldı ve «Ermeni Bazar» stantsiyasınıñ ava ağlarına tüşti.
«Neticede Krasnoperekopsk rayonındaki Pâtihatka, Filatovka, Karpova Balka köylerinde qısmen elektrik energiyası söndürilmesi qayd etildi.Cumaaqşamı saat 7:00-de qadar olğan vaziyetke köre, 570 istimalcı yarıqsız edi, qaza aqibetleri çezile», – dep aytıla beyanatta.
Tahminlerge köre, qullanıcılarnı elektrikanen teminlenüvni cumaaqşamı künü saat 13:00-ke qadar tüzetmege planlaştırılğan.


text:
Aqmescitniñ rusiyeli yolbaşçısı Baharev istifa etti
Kreml nezaretindeki Aqmescit şeer memuriyetiniñ yolbaşçısı Gennadiy Baharev, sağlığınıñ zayıf olması sebebinden işten boşaycağınen bağlı ariza yazdı, dep bildire avgustnıñ 29-nda öz Facebook saifesinde Kreml tarafından tayin etilgen Qırımnıñ yolbaşçısı Sergey Aksönov.
«Onıñ vazifesini şimdilik şeer memuriyeti yolbaşçısınıñ yardımcısı, Aqmescit memuriyeti apparatınıñ reberi Aleksandrova Galina Viktorovna yürsetecek», – dep qayd ete o.
Aksönovnıñ sözlerine binaen, şeerde acele çezilmesi kerek olğan problemalarnıñ adı-esabı yoq ve onıñ fikrine köre, Aqmescitniñ başına «eyi bir idareci, işkir, sistematik bir şekilde çalışmağa bilgen, ekstremal iş tempine ayaq uyduracaq, doğru, zaman-zaman standart olmağan qararlar berecek, şeerdeki vaziyet içün üzerine mesuliyet alabilecek bir reber kerek».
Aksönov yaqında, Aqmescit şeer memuriyetiniñ yolbaşçılığı içün ilân berilecegini de qayd etti.
Şimdilik Gennadiy Baharevniñ meselenen bağlı daa iç bir izaatı yoq.
Qırımda Aqmescitniñ rusiyeli memuriyetiniñ istifa etme ihtimali aqqında çoqtan berli söz yürsetile edi. Tafsilâtlıca Qırım.Aqiqat materialında oquñız.
Gennadiy Baharev 2006-2014 seneleri arasında Aqmescitniñ Jeleznodorojnıy rayon şurasına yolbaşçılıq yapqan edi. Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen Baharev Aqmescit şeer memuriyeti reisi vazifesine tayin etildi. Sentâbrniñ soñunda o Aqmescit memuriyeti yolbaşçısı vazifesinin vaqtınca tayin etilere, 2014 senesi noyabr ayında öz vazifesinde tamamile tasdıqlandı.


text:
Advokat: Moskvada Cemilevniñ Federal migratsion hızmetine davası boyunca mahkeme toplaşuvı keçirilecek
Cumaaqşamı künü, yanvar 22-de, Moskvada qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilevniñ Federal migratsion hızmetine davası boyunca mahkeme toplaşuvı keçirilecek. Cemilev Qırımğa kirişi yasaq etilgenine itiraz bildire.
Bunı advokat Mark Feygin twitterde bildirdi.
Advokatnıñ malümatına köre, mahkeme toplaşuvı saat 15:00 başlanacaqtır.
Mustafa Cemilevge işğal etilgen Qırımğa kiriş yasaq etilgeni sebebinden dava daa 2014 senesi oktâbr ayında açılğan edi.
2014 senesi baarde Cemilevge Qırımğa kirişini 5 yılğa yasaq ettiler, birazdan, iyül ayında, mütenasip qarar Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa da nisbeten alınğan edi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Türkiyede talebelerni taşığan avtobus köpürden tüşti, 14 insan elâk oldı
Mayıs 5-te Türkiyeniñ cenübinde yüz bergen mektep talebelerini taşığan avtobus qazası neticesinde eñ azdan 14 insan elâk oldı. Türkiye haber agetlikleriniñ malümatına binaen, elâk olğan 14 kişiden altı insan orta mektep talebesidir. Umumen olaraq, 24 adam yaralandı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Avtobus İstanbul civarındaki yolda köpürden kanalğa tüşti. Avtobus yolcuları o yerge, Karatepe arheologik qazmaları keçirilgen belli yerge, ekskursiyağa kete edi.
İlk malümatlarğa köre, aydavcı avtobusnı idare etip olamadı. Qaza boyunca taqiqat devam ete.