text:
Aqyarda oktâbrniñ 8-nde 32 yañı COVID-19 hastası qayd etildi, bir hasta vefat etti. Bu aqta şeerniñ Rusiye ükümetiniñ matbuat hızmeti haber ete.
Qayd etilgenine köre, hastalar – altı aylıq baladan 83 yaşına qadar, episi – yerli sakin. 79 yaşında er adamı vefat etti, hronik hastalıqlarınen beraber eki taraflı virus pnevmoniyası oldı.
Yılnıñ başından Aqyarda 1253 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı. Şimdi 311 kişi hastahanede buluna. 829 insan tüzeldi, 36 kişi vefat etti. 273 insan yuqunç hastahanesinde, 234 kişi №9 şeer hastahanesinde buluna. 411 insan yaşağan yerde közetile. «İzumrud» ve «Solnışko» pansionatları observator rejiminde çalışa.
Hatırlatamız, oktâbrniñ 8-nde Aqyarda 30 koronavirus hastası qayd etildi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


c: text/html

text:
Bunı Rusiye tasil ve ilim Nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Berilgen malümatqa köre, Ukrainada tasil alğan Qırım sakinleri içün çetel tasil ve çetel ihtisas tanılmasınıñ umumiy tertibi bar. Rusiye ve Ukraina arasında qarşılıqlı tanuv aqqında bir sıra añlaşmalar mevcut. Bu añlaşmalar devlet tasil vesiqaları, ilmiy unvanlarğa mensüp. Lâkin 1992 senesi mayısnıñ 16-dan 2000 senesi mayısnıñ 26-na qadar alınğan tasil vesiqaları bu añlaşmalarğa riayet etmey.
Böyle etip, 1992 senesinden başlap 2000 senesine qadar elde etilgen vesiqalarnı ğayrıdan resmiyleştirmek kerek. Vesiqalarnıñ tanılması içün tasil nezareti hızmetine ariza ve tasil almañıznı tasdıqlağan vesiqalarnı yollamaq kerek. Müsbet qıymet kesilse, vatandaşlarğa tanuv aqqında şeadetname berilecek.
Qırımlılar bu meselenen bağlı tafsilâtlı malümatlarnı FGBNU «Glaveksperttsentr» telefonları boyunca ögrene bileler: 8 (495) 317-17-10)(Operatornıñ fiyatları boyunca; İş künleri Moskva vaqtı boyunca saat 9:00 başlap saat 18:00 qadar).

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
8-Nöwetlik xelq'araliq anatoliye medeniyet we sen'et bayrimida sherqiy türkistan kéchisi ötküzüldi
2011.09.12
Bayramning échilish murasimi parattin ötüsh bilen bashlandi. Bu parattin ötüsh murasimigha etimesqut rayonluq hökümet bashliqi enwer demirel, milletchi heriket partiyisi mu'awin bashliqi, parlamént ezasi sadir durmaz, parlamént ezaliri, herqaysi siyasiy partiyilerdin wekiller, 30 etrapida ammiwi teshkilatning mes'ulliri, türkiy jumhuriyetlerdin kelgen diplomatlarlardin bolup köp sanda kishi qatnashti.
8-Nöwetlik xelq'ara etimesqut medeniyet we sen'et féstiwalining échilish murasimida rayonluq hökümetning bashliqi enwer demirel söz qildi. U sözide “Türk medeniyiti, sen'iti, örp-aditini eks ettürgen buyumlarni bu yerde bir yerge élip kelduq” dédi. Adriyatik déngizidin seddichin'giche bolghan keng zémindiki türk dunyasini bu bayramda uchrashturghanliqini bayan qilghan enwer demirel, musteqil bolghan türk jumhuriyetliri we musteqil bolalmighan türkiy milletlernining medeniyet we sen'iti heqqide téximu köp melumat igisi élish üchün pütün xelqni bu meydandiki bölümlerni ékskursiye qilishqa chaqirdi.
Bu medeniyet sen'et bayrimi enqerening gherbige jaylashqan etimesqutta chong bir meydanda ötküzülmekte. Meydanning etrapida türkiyining 35 wilayitidin kelgen jem'iyet we weqipler achqan bölümler bar, bular bölümlerde shu rayonning örp -adet we medeniyetliri eks ettürülgen buyumlar we yémek-ichmekler sétilmaqta. Bulardin bashqa ezerbeyjan, türkmenistan, qazaqistan, qirghizistan, iraq türkmenliri, tatarlar we Uyghurlarmu bölüm échip öz dölitini we örp-adetlirini tonushturmaqta.
8-Nöwetlik xelq'ara anatoliye medeniyet we sen'et bayrimining 2-küni ezerbeyjan, sherqiy türkistan we türkiyining tokat wilayitige a'it bolup, bular özlirining sen'et nomurlirini körsetti. Uyghurlardin 4 yashtiki mujahit qeshqerli bilen 11 yashtiki sümeyya qeshqerli déklamatsiye qilghan “Bir wetenki sherqiy türkistan” namliq shé'ir minglarche kishining qattiq alqishlishigha érishti. Sherqiy türkistan kéchilikide yene hayrulla ependi söz qilip sherqiy türkistanning hazirqi weziyiti heqqide melumat berdi we etimesqut rayonluq hökümetning bashliqi enwer demirelge Uyghurlar namidin sowghat buyumliri teqdim qildi. Kéyin ezerbeyjanliq sen'etchiler sen'et nomurliri körsetkendin kéyin türkiyining dangliq naxshichisi nadide sultan konsért berdi. 9-Ayning 10-künidiki sherqiy türkistan, ezerbéyjan we tokat kéchiliki bu konsért bilen axirlashti.
10 Kün dawamlishidighan bu sen'et bayrimida ottura asiya türkiy jumhuriyetliri we türkiy milletler her axsham sen'et nomurliri körsetmekchi. Uning üstige her axsham türkiyining dangliq sen'etchiliridin biri konsért bermekte. Bular qirach, nadide sultan, orxan haq'almaz, hülya polat, ibrahim erqal, élif qarli, xatiche, murat kekilli, ferhat göcher qatarliq sen'etchilerdin ibaret. 8-Nöwetlik xelq'araliq anatoliye medeniyet we sen'et bayrimi 9-ayning 18-küni axirlashmaqchi.


text:
Mañğıstau oblısında Soltüstik Bozaşı kenişin igerumen aynalısatın «Bozaşı opereyting» (Buzachi Operating Ltd) kompaniyası jwmısşılarınıñ arnayı mälimdeme jasadı. Azattıq radiosınıñ habarlauınşa, onda jwmısşılar qazaqstandıq eñbek tabına tän mäseleler boyınşa jalaqı ösirudi, ıntalandıratın sıyaqılardı qalpına keltirudi talap etken.
Türli deñgeydegi jauaptı bilik ökilderine joldağan videomälimdemede jwmısşılar narıqta mwnay bağası qımbattasa da, keniş igerip jatqan mekeme jwmısşılarınıñ jalaqısı sol küyinde qalğanın, mekeme basşılığına wsınıs jasağanmen äzirge mäseleleriniñ şeşilmegenin aytadı.
«Biz basşılıqqa jalaqı ösirudi jäne 2015 jılı mwnay bağasınıñ qwldilauına baylanıstı alınıp tastalğan ıntalandıratın tölemdi qaytarudı swrağanbız. Alayda osı künge deyin qoldanğan şaralardıñ bäri nätijesiz ayaqtaldı» deydi jwmısşılar ündeuin oqığan adam.
Olardıñ sözine qarağanda, 2020 jılı jwmıs beruşi kompaniya «birjaqtı türde jalaqı qorın azaytqan». Olar jaqın arada kompaniya kenişti igeru boyınşa kelisim-şart merzimin 2046 jılğa deyin wzartuğa qol jetkizetinin aytıp, bwl kompaniya men akcionerlerine osı uaqıt aralığında twraqtı kiris aluına jağday jasaytının aytıp, säykesinşe jwmısşılardıñ da jağdayı jaqsaruı tiis dedi.
«Negizgi kelisimniñ 6.8 punktinde körsetilgen Qazaqstanda layıqtı eñbek principin jüzege asırudı qamtamasız etudi talap etemiz. Sonımen birge şınayı jalaqı mölşerin ösiretin şaralar keşenin jüzege asırudı, halıqtıñ kirisi men ömir sapasın jaqsartu sayasatın jetildirudi talap etemiz» dedi jwmısşılar.
Kompaniya jwmısşılarınıñ biri eger «bwl jolı nätije şıqpasa, narazılıqqa köşuge tura keledi» deydi.
– Äzirge, eşqanday eñbek şartı bwzılıp jatqan joq. Bäri zañ boyınşa. Qazir kenişte jwmıs jalğasıp jatır. Bwğan deyin jwmıs beruşige hat joldağanbız. 2015 jılğı dağdarıs kezinde memlekettik qızıl merekelerde beriletin sıyaqılar qısqartılıp qaldı. Sodan keyin birneşe qısqartular boldı. Ol kezde dollarğa şaqqanda «okladımız» mıñ dollarğa juıq bolğan. Qazirgi tañda sol dollardıñ ösip ketuine baylanıstı, importtıñ ösip ketuine baylanıstı aylıqtarımız ökinişke qaray ol somağa jetpeydi. Sol mäsele boyınşa jwmıs beruşige hat joldağanbız. Käsipodağımız 11 jäne 13 qazanda bas direktormen söylesken bolatın. Ökinişke qaray, oñ nätije bolmay twr, – deydi ol.
Kompaniyanıñ kadr böliminiñ atı-jönin aytpağan qızmetkeri jwmısşılardıñ bwğan deyin basşılıqqa talaptarın hatqa tüsirip, jetkizgenin rastadı.
– Wjımdıq kelisim-şart turalı zañ ayasında onı talqılaudı wsındıq. Biraq soğan qaramastan olar jwmıs beruşimen kelissöz ötkizbey jatıp videomälimdeme jasağan. Eñbek kodeksine säykes, kelissöz jürui tiis. Eger qanday da bir tarap wjımdıq kelisim-şartqa özgeris engizudi talap etse, kelissöz boluı tiis. Solay boladı dep te oylaymın, - dedi kompaniya qızmetkeri.
Soltüstik Bozaşı kenişi Mañğıstau oblısınıñ ortalığı Aqtau qalasınıñ soltüstigine qaray 250 şaqırım jerde ornalasqan eldegi iri kenişterdiñ biri.
Basılımnıñ jazuınşa, «Bozaşı opereyting» kompaniyasınıñ akcioneri – qıtaylıq CNPC kompaniyası.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım parlamenti ükümet reisi vazifesine Yuriy Gotsanükni tayin etti. Qarar oktâbrniñ 1-nde nevbetten tış parlament sassiyasında qabul etildi.
Gotsanükniñ namzetine bir ağızdan qoltutqanlar.
Bazarertesi künü, sentâbrniñ 30-nda, Aksenov Qırım yolbaşçısı ve ükümet reisi vazifelerini birleştirmekten vazgeçip, Qırım parlamentine vekâletlerni ayırmağa teklif etti.
Sentâbrniñ 20-nde Qırım parlamentiniñ sessiyasında Aksenov beş yılğa Qırımnıñ yolbaşçısı olaraq tekrar saylanğan edi.
Gotsanük 2016 senesinden berli Qırım Nazirler şurasınıñ reis muavini vazifesinde edi. Rusiyeniñ Qırım işğalinden evel o, Seyitler ve Curçı rayon devlet memuriyetleriniñ reisi olğan edi. «Ukrainada nam qazanğan köy hocalığı işçisi» ve «Qırım Muhtar Cumhuriyetinde nam qazanğan yerli idare hadimi» unvanlarına nail olğan edi.


text:
Ukraina Yuqarı Radasına işğal etilgen Qırım ve Aqyarnı esas Ukrainadan suvnen temin etüv laflarınen bağlı beyanat aqqında qarar leyhası kirsetildi. Vesiqa martnıñ 12-nde Ukraina parlamentiniñ saytında qayd etildi.
Parlament saifesinde derc etilgen malümatqa köre, işbu beyanat baqıluvınıñ teşebbüsçileri «Avropa birdemligi», «Ses» ve «Halq hızmetçisi» ukrain firqalarınıñ 28 deputatı ola.
«Ukraina Yuqarı Radası, vaqtınca işğal altında qalğan Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeerini Şimal-Qırım kanalı ya da başqa bir yolnen suvnen temin etüv ıntıluvları, ya da böyle ihtiyac aqqında laflar Ukrainanıñ halqara vazifelerine zıt kele, insan, azlıq ya da tamır halqlarnıñ aqlarını qorumay ve Ukrainanıñ devlet menfaatlarına zıt kele, Ukraina suvereniteti, topraq bütünligi ve toqunılmamazlığı, mudafaa küçü, devlet ve iqtisadiy telükesizligine zarar ketire, dep bildire», – dep aytıla beyanatta. Onıñ tolu metnini «Ses» firqası derc etti.
Martnıñ 12-nde Rusiye kontrolindeki Qırım ükümetiniñ reisi Yuriy Gotsanük suv hatlarınıñ eskirüvi sebebinden yarımadada içme suvınıñ 50 fayızı coyula, dep bildirdi.
Martnıñ 5-nde Ukraina baş naziri Denis Şmıgal «Akimiyet aqqı» («Pravo na vladu») yayını vaqtında onıñ Nazirler şurası «Qırımdaki ukrainalılar içün suvnı qapatmaycaq» ve suv berilmese, «gumanitar felâket ola bile», dep ayttı.
Daa soñra Facebookta yazğanına köre, Ukraina akimiyeti yarımada işğalden qurtarılğanına qadar Qırımğa suv berip olamay, çünki «insanlarğa ve arbiy bazalarğa (Rusiyege ait – QA) ketecek suvnı bölmege çare yoq».
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ fikirince, Ukraina Qırımğa suv berüv meselesini «şantaj silâsı» olaraq köre.
Martnıñ 6-nda Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Kyiv, işğal etilgen Qırımğa Dnipro suvını berüv imkânlarını baqmay, dep ayttı.
Ukraina akimiyeti, işğal altındaki Qırımnıñ suv teminlevi yalıñız yarımada işğalden qurtarılğan soñ ğayrıdan tiklenecek, dep çoq bildirgen edi.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.


text:
Bunı çarşenbe künü, mayıs 7-de, Şimaliy atlantik birliginiñ yolbaşçılığında bildirdiler, dep haber ete Radio Svoboda.
Çarşenbe künü Rusiye prezidenti Vladimir Putin Moskvada matbuat konferentsiya devamında Rusiye Ukraina sıñırından öz ordularını çağırğanını ve şimdi olarnıñ daimiy talimlerni keçken poligonda bulunğanını bildirdi
Putin işbu malümatnı istihbaratnıñ zemaneviy vastaları ile teşkermek mümkün olğanını qayd etti.
NATO ve AQŞ malümatına köre, Rusiye Ukraina sıñırında tahminen 40 biñ arbiyini topladı, Kiyev ise aynı zamanda Ukraina şarqında Rusiye tarafını alğan separatistlerge muqavemet köstermege devam ete.


text:
Bunı Qırım «baş nazirniñ birinci muavini» Rustam Temirgaliyev bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Biz Rusiyeniñ eñ büyük banklarınıñ birisi mında işke başlaycağını çoqtan bekley edik. Bilgenime köre, bu banknıñ bayağı bölükleri açılacaq ve Qırım Cumhuriyetiniñ bank çarşısındaki liderlerinden biri olacaqtır»,– dey Temirgaliyev.
Yarımadanıñ sakinlerine nisbeten cezalar kirsetilecekmi degen sualge Temirgaliyev kirsetilmeycegini ayttı.
O şunı da qayd etti ki, al-azırda Qırımda Rusiye banklarınıñ 300 bölügi çalışa, faqat kelecekte olarnıñ sayısı 900-ge artacaqtır.
Qayd eteyik ki, «Rossiya» isse senetli bankı mart 20 künü AQŞ cezalav cedveline qoşulğan edi, nevbetteki künü Visa ve MasterCard «Rossiya» bankı tarafından çıqarılğan varaqaları boyunca ödev amelâitlarını blok etti.
İşbu bank 2014 senesiniñ birinci yarısınıñ neticesine köre, aktivlerniñ kölemi boyunca «İnterfaks-100» cedvelinde 16 yerinde turmaqta.


text:
Qırımtatar iş adamı ve hayriyecisi Resul Velilâyevnıñ, sözde saqlama muddeti bitken azıqlar içün yaqalanmasınıñ aqiqatta bir qaç sebebi olmaq mümkün. Olardan biri – «qırımtatar işine tazyiqtır». Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde Qırımtatar resurs merkezi idaresiniñ başlığı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyev bildirdi.
«Birinci (sebep – QA) – daa bir qırımtatarlarnı qorquzuv teşebbüsidir. Biz yañı bir repressiyar dalğasına şaat oldıq. Ekinci maqsat – qırımtatar işine tazyiq. Neçün deseñiz, Resul Velilâyevniñ işi, yalıñız bütün Qırımğa yayılğan ticaret ağı ve biñlerce iş eri degil de, o, aynı zamanda öz işi içün «Krımopt»tan mal alğan biñlerce küçük ve orta iş adamları… Üçünci sebep – qırımtatar menligine darbe, çünki Resul hayriyeci sıfatında da faaliyet kösterip, Qırım ve qırımtatar tarihi, edebiyatı ve tilşınaslığı boyunca tetqiqatlarğa maliy yardım ete edi. Dörtünci sebep de, qırımtatar halqınıñ birdemligi, cöremeler tölevinde bir-birine qol tutması, siyasiy mabüslerniñ balaları ve ailelerine, yoqsullarğa yardım etmesi işğalci ukümetni asabiyleştire», – dedi Bariyev.
Aprel 26 sabasında Qarasuvbazarda «Güzel» ticaret ağı ve «KrımOpt» şirketinniñ tükânlarında Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından tintüvler yapılğanı belli oldı.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov qırımtatar iş adamları, hayriyeciler ve qırımtatar milliy areketiniñ iştirakçileri Ali Bariyev, Asan Bariyev, Remzi Velilâyev, Resül Velilâyev, Ekrem Velilâyev, Zera Velilâyeva ve olardan ayrı yaşağan yetişken balalarınıñ evlerine Rusiye telükesizlik hadirmleriniñ tintüvler ile kelgenini bildirdi.
Çubarovnıñ malümatına köre, Rusiye telükesizlik hadimleri Resul Velilâyev ve Ali Bariyevni Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırım boyunca idaresine alıp kettiler. Olarnı üç saattan ziyade sorğulağan soñ Rusiye territoriyasına alıp kettiler.
«RİA Krım»nıñ bildirgenine köre, Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırım boyunca idaresinde, «al-azırda adresleri boyunca tintüvler yapılğan iş adamları ya da şirketlerge qarşı idare tarafından alıp barılğan işler yoq», dediler. Rusiyedeki «Kommersant» neşiriniñ malümatına köre, tintüvni OMON uruşmacılarnıñ yardımı ile FSB hadimleri keçirdi.
«Güzel» ticaret ağı ve «KrımOpt» şirketi iri bir iş adamı ve hayriyeci Resül Velilâyevge aitler.
İlhaqtan soñ Qırımnı aqiqatta idare etken Rusiye ukümet organları muntazam surette mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerini kütleviy şekilde tinteler.


text:
Qırımtatar milliy areket iştirakçisi Sadıq Berberovnıñ aytqanına köre, Kreml nezareti asıtnda bulunğan qırım akimiyeti eki yıl evel topraqlarnı resmiyleştirmege vade etti, amma buña baqmadan, şimdi qırımtatarlarnı evlerniñ yıqtırmasınen qorqutmağa devam eteler. Bu aqta Berberov Qırım.Aqiqat radiosınıñ yayınıda bildirdi.
«Qırımda böyle tedbirlerge çoqtan azırlanalar, olar (qırım akimiyeti) böyle areketlerni kerçekleştirecekleri aqqında aytqan ediler. Bu qorqutuvlar bu künge qadar devam ete. Eñ başında, topraqnen bağlı bütün meseleler qırımtatarlar içün müsbet tarafından çezilecegi aqqında aytılğan edi, amma eki yıl keçken soñ biz, meseleler çezilmegenini, qırımtatarlar ise topraqlarnı resmiyleştirip olamaycaqlarını köremiz», - dep ayttı qırımtatar faali.
Öz nevbetinde qırım uquq qoruyıcısı Jan Zapruta topraqnen bağlı davalı meselelerni makemeniñ yardımı ile çezmege teklif ete.
«Prokuraturağa yazmağa, makemege muracaat etmege, makeme mudafaasını qıdırmağa, bu areketlerni qanunsız olaraq tanımağa kerek. Asılında, Qırımda böyle tedbirler amelde rast kele, olarnıñ arasında atta müsbet çezilüvler de bar. Şer şurasınıñ qararı lâğu etile bile. Amma bu meseleler uquqiy taraftan çezilmek kerek», - dep ayttı Zapruta.
Evel haber etilgeni kibi, mart 23 künü Sudaq şeherinde qırımtatarlarnıñ 6 tane evleri ve bazarı yıqtırılacaq edi. Alçaq massivine qırımtatarlarnıñ evlerni yıqtırmaq içün, 100 - ge yaqın silâlı uquq qorçalayıcılar keldi. OMOn ve makemeciler bir qaç saatten soñ massivni terk ettiler. Yerli akimiyet qırımtatar evleriniñ saiplerine kompromiss variantını teklif etti, evler yer yüzünden silingenini istemeseler, on kün içinde 76 mln. ruble ödemek kerekler ya da binalar mecburen yıqtırılacaq.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Ukrainadağı soğıstıñ jetinşi küni. Ne bolıp jatır?
2 naurız. Ukrainadağı soğısta däl qazir ne belgili?
- Särsenbige qarağan tüni Resey Jitomir qalasına äueden şabuıl jasalıp, kemi eki adam qaza tauıp, on üy qirağan. Resey osığan deyin Kiev, Har'kov jäne basqa da qalalarğa şabuıl jasağan.
- Ukraina tarabı 5840 reseylik äskeriler opat bolğanın mälimdedi. Biraq soğıs kezinde bwl derekterdi tekseru öte qiın. Resey jağı äskeriler arasında qaza bolğandar barın birneşe ret aytqanımen, naqtı sanın aytpay otır.
- Qazaqstan prezidenti Toqaev pen Resey prezidenti Putin telefon arqılı söylesip, Ukrainadağı jağdaydı talqılağan. Aqordanıñ habarlauınşa, Toqaev Ukrainadağı jağdayda “kelisimge qol jetkizudiñ asa mañızdı ekenin atap ötken”.
- Boeing reseylik äue kompaniyalarına tehnikalıq qızmet körsetpeytinin mälimdedi. AQŞ Resey wşaqtarına äuesin japtı.
- BWW Bosqındar jönindegi komissarınıñ baspasöz qızmeti soğıs bastalğalı Ukrainadan 835,928 adam bosıp ketkenin habarladı.
- “OVD-Info” dereginşe, Reseyde soğısqa qarsı narazılıq kezinde jeti mıñday adam wstalğan.
- Ukrainalıq äskeriler Kievtegi telemwnarağa “Kalibr” qanattı raketadan şabuıl jasalğanın anıqtadı, mwnday eki raketa atılğan. 1 naurızda Resey Kievtegi telemwnarağa äueden şabuıldap, kemi bes adam qaza tapqan edi.
- Europa odağı Reseyge euro valyutasın jetkizuge tıyım saldı.
- EO VTB, “Rossiya”, “Otkrıtie”, Novikombank, Promsvyaz'bank, Sovkombank jäne VEB bankterin SWIFT jüyesinen öşirdi.
- Reseyde bir dollar qwnı 110 rubl'ge jetip qaldı.
- Har'kovqa bügin tağı raketadan şabuıl jasalğanı habarlandı. Şabuıldan qalalıq keñestiñ jäne sonıñ janındağı ğimarattardıñ terezesi sınğan.
-
BWW Bas assambleyası Reseydiñ Ukrainadağı basqınşılığın toqtatıp, äskerin şığarudı talap etetin rezolyuciyanı qabıldadı. Bwl turalı reseylik «Novaya gazeta» habarladı.
Rezolyuciyanı 141 el qoldasa, 5 el qarsı boldı, 35 el qalıs qaldı. Qazaqstan qalıs qalğandardıñ qatarında.
Qarsı bolğandar – Resey, Belarus', Soltüstik Koreya, Siriya jäne Eriteriya.
Qazaqstannan bölek Qırğızstan, Täjikstan, Armeniya da qalıs qaldı. Äzerbayjan, Türkimenstan, Özbekstan delegaciyası dauıs bermedi.


text:
Bügin jelide payda bolğan Qazaqstannıñ bwrınğı prem'er-ministri Asqar Maminniñ, Mäjilistiñ bwrınğı spikeri Nwrlan Nığmatulin jäne Qazaqstan futbol federaciyasınıñ bwrınğı prezidenti Ädilbek Jaqsıbekovpen birge tüsken sureti köpşiliktiñ nazarın audarttı, dep jazdı Araşa portalı.
Bwl suret elordadağı Lugano italiya meyramhanasında jaqında tüsirilgen, onı Maminniñ öz de rastadı. Bwl meyramhana Maminge tiesili. Köpşilikti bwlar neni talqılauı mümkin degen mäsele alañdatqan edi. Köp wzamay Maminniñ özi oğan qatıstı mälimdeme jasap, bwl «sırğa salu» toyın talqılau maqsatında ötkizilgen jiın edi degen jauap qattı. Biraq bwl öte sätsiz şıqqan jauap boldı desek boladı.
«Qazaqstan Prezidenti Qasım-Jomart Toqaev kezekten tıs prezidenttik saylau turalı aytılqalı mwnday jiınnıñ wyımdastırıluı tekten-tek emes. Onıñ üstine soñğı kezderi eldegi qoğamdıq-sayasi jağdaydı twraqsızdandıru üşin mektepterge, äuejay, memlekettik jäne jeke mekemelerge jarılğış zat qoyılğanı turalı ananimdi qoñıraular köptep tüse bastağan»,- dep jazdı nursolovej telegram kanalı.
Tipten, jurnalist Mihail Kozaçkov Qostanaydağı dala örti de qasaqana wyımdastırıluı mümkin degen boljam jasap otır, onı sol jerdiñ twrğındarı da qostaydı.
Almatı oblısında orın alğan tağı bir iri ört jağdayı diversiya turalı aqparattı rastay tüsetindey, yağni «eski Qazaqstannıñ» keybir ıqpaldı ökilderiniñ isi boluı mümkin, eger rasımen solay bolsa, olarğa tiisti jauap beriledi degen söz.
«Osınday radikaldı äreketterge Mamin, Nığmatullin jäne Jaqsıbekovtıñ qatısı bar ma, degenmen olardıñ kezdesui kezekten tıs prezident saylauına qatıstı bolğanı sözsiz. Onıñ üstine prezident saylauı kampaniyasına ıqpal etkisi keletini nemese saylauğa tüskileri keletini de ayqın. Saylauğa Nığmatulin tüsui äbden mümkin, ol wlı jüzden bolmağanımen, şapıraştınıñ qızın alıp otır. Alayda, Nığmatulinniñ etnikalıq tatar ekenin eskersek, Nazarbaevtar otbasınıñ basqa ökilderi onıñ töñiregine birigui öte kümändi, sonımen qatar banditizm, reket jäne wldarınıñ jönsiz minez-qwlqına baylanıstı ol üşin saylau nauqanınıñ özi sıbaylas jemqorlıqqa qatıstı janjalğa aynaluı mümkin», – dep jazdı telegram kanalı.


text:
Qırımda 11 yañı koronavirus hastası qayd etildi. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Facebookta bildire.
«3 hasta tibbiy yardım içün muracaat etkende, 2 hasta qırğınlıq ile küreş tedbirleri neticesinde qayd etildi, 2 hasta çetelden keldi, 4 hasta sağlam insannıñ skriningi neticesinde qayd etildi. Hastalar hastahanege alındı, alâqada olğanlar belli, profilaktika tedbirleri keçirile», – dep aytıla haberde.
Qırımda 723 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 565 insan tüzeldi.
İyülniñ 3-nde Qırımda COVID-19 pandemiyası başlağanından berli 30 kişi vefat etti.
Daa evel iyülniñ 1-nden itibaren Qırımda koronavirus pandemiyası sebebinden işini toqtatqan akvapark, SPA-kompleksleri ve saunalar açılacaq, dep haber etildi.
Qırım akimiyetiniñ qayd etkenine köre, iyül ayında yarımada milliondan bir buçuq millionğa qadar turistni qabul ete bile.
Bu mevsimde Qırımda 400 plâjdan ziyadesini açmağa tüşüneler, akimiyet olar koronavirus pandemiyası şaraitlerinde qırğınlıq ile küreş tedbirlerine riayet etecek, dep işandıra.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Postimpressionist Van Gogtıñ bwğan deyin tek jeke kollekciyada saqtalğandıqtan köpşilik üşin beymälim bolğan kartinası alğaş ret Parijde körmege qoyıl..
Mädeniet jäne sport vice-ministri Säken Mwsaybekov wstaldı dep habarladı derekközge süyengen QazTAG agenttigi. «Mwsaybekovti Sıbaylas jemqorlıqpen kür..
Mwhtar Äuezov atındağı Wlttıq drama teatrında prem'eralar aptalığı bastaldı. 18 aqpan Tölen Äbdiktiñ «Oñ qol» äñgimesiniñ jelisi boyınşa sahnalanğan h..
Bügin, 29 qañtar küni Almatı qalasındağı «Dostıq üyinde» birqatar ädebiet jäne öner ökilderine prezident stipendiyası tabıstaldı. Şarağa memlekettik h..
Biıl küzde Jambıl oblısınıñ äkimi Berdibek Saparbaev eki birdey qımbat monumenttiñ lentasın qiğan. Qorday qaqtığısınan keyin «krizis menedjer» Saparba..


text:
Eski siyasiy mabüs, qırımtatar faali Edem Bekirov eki aftadan berli Geniçesk merkeziy hastahanesinde infarktnen yata. Bu aqta ömür arqadaşı Gülnara Bekirova Facebook saifesinde bildirdi.
«Edemniñ infarktnen Geniçesk merkeziy hastahanesinde bulunğan 14-ünci künüdir. 11 ay içinde Aqmescit SİZOsında körgen deşetniñ aqibetlerini köremiz. Qırımtatar halqınıñ vatandaki vaziyeti raatsızlay. Yürek parçalana. Balalar qanunsız alda Rusiye apishanelerinde tutula, ana-babaları, qorantaları, balaları olarnı bekley», – dep yazdı o.
Gülnara, Edem Bekirov zor alını yeñip oldı, dep bildirdi ve ekimlerge köstergen yardımları içün teşekkürler bildirdi.
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi evelki instantsiya mahkemesiniñ qararını deñiştirmeyip, eski siyasiy mabüs, qırımtatar faali Edem Bekirovnı qıdıruvğa ilân etti.
Mayısnıñ 14-nde Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi 2019 senesi sentâbr ayında Ukraina ve Rusiye arasında tutulğan şahıslarnı deñişüv neticesinde SİZOdan azat etilgen qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ cinaiy davasını yañıdan baqıp başladı. Daa soñra aynı mahkeme faalni mahkemege «zornen ketirmege» qarar berdi. Mayısnıñ 22-nde prokurornıñ muracaatınen qadı Bekirovnı qıdıruvğa ilân etmege qarar aldı.
Edem Bekirovnıñ fikirince, Qırımda yañıdan başlatılğan mahkeme esnası ve qıdıruvğa ilân etilüvi qabaatlayıcı ükümnen yekünlenecek.
Sentâbrniñ 7-nde deñişim çerçivesinde rusiyeliler tutqan 35 ukrainalı Ukrainağa qayttı, Rusiyege Ukrainada çeşit cinayetlerde, şu cümleden Vatanğa hainlik yapqanında qabaatlanğan 35 Rusiye ve Ukraina vatandaşı teslim etildi. Oleg Sentsov, Oleksandr Kolçenko, Volodımır Baluh, Edem Bekirov, Yevğen Panov, Pavlo Ğrıb, Stanislav Klıh, Mıkola Karpük, Roman Suşçenko, Artur Panov, Oleksiy Sizonovıç ve 2018 senesi noyabrde zapr etilgen 24 deñizci azat etildi.
Kyivdeki Rusiye elçihanesi Ukraina tarafından azat etilgenlerniñ fotoresimini derc etti, amma anda aytılğan 35 insandan tek 24-ü bar. Rusiyege teslim etilgenlerniñ resmiy cedveli alâ daa yoq. Rusiyege MH17 uçaq seferiniñ davasında şübheli Vladimir Tsemah ve «RİA Novosti Ukraina» baş muarriri Kirill Vışinskiy teslim etilgeni belli.


text:
Bazar künü, iyünniñ 29-da, Aqyardaki Nahimov meydanında aman-aman yüz insan toplaşıp, qabarcılıqqa qarşı narazılıq aktsiyasını ötkerdi.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, mitingde «Halq qabarcılıqqa qarşı» Rusiye siyasiy küçüniñ tarafdarları, «Sobol» kazaklar cemiyetiniñ vekilleri, iş adamları, Aqyar bank işleri institutı (SİBD) temsilcileri, studentler, nefaqacılar, em de Qırımnıñ sabıq prezidenti Yuriy Meşkov iştirak ettiler.
Miting iştirakçileri kendi teşkilâtlarnıñ bayraqlarınen keldiler ve SİBD zapt etilmesine qarşı şiarlarnı seslendirdiler.
«Sobol» kazaklar cemiyetiniñ reisi Vladimir Tünin mitingde çıqışta bulunıp, dört ay devamında Aqyarda Rusiye akimiyeti «qabarcılıqqa qarşı bir şey yapmağanını» bildirdi.
O, Aqyar gübernatorı vazifelerini eda etken Sergey Menâylonıñ şeerde qurucılıqnı yasaq etmek qararını tenqit etti.
Kazaklar cemiyetiniñ reisi bildirdi ki, Aqyarda fiyatlar arta, işnen bağlı problemler çoqlaşa, akimiyetni deñiştirmek vadeler ise öyle de yerine ketirilmedi.
SİBD müdir vazifelerini eda etken Boris Dadaşev ve bu aliy oquv yurtındaki ana-babalar komitetiniñ vekili Vladimir Rudenko bildirgenlerine köre, mayısnıñ 15-de institut binası silâlı adamlar tarafından zapt etildi. Bundan sebep olar şeer ve Rusiye akimiyetlerine onlarnen muracaat yazdılar, lâkin cevap bile kelmedi.
Dadaşevniñ aytqanına köre, 2010 senesi qurulğan SİBD binasını memurlar begendiler ve onı şahsiyleştirecek olalar.
Qırımnıñ sabıq prezidenti Yuriy Meşkov ukrain vaqıtları akimiyette olğan, ve şimdi Qırımda akimiyet organlarına kirgen siyasetçilerni tenqit etti.
Qırımda başlanğan saylavaldı kampaniyası aqqında aytıp, Qırımnıñ sabıq prezidenti «bir sıra pezevenkler kene akimiyetke kirecek ola», dedi.
«Sobol» kazaklar cemiyetiniñ vekili Sergey Kiselöv bu mevzunı devam etip, «Regionlar firqası Aqyardaki akimiyetke muvafaqiyetnen keçkenini» ayttı.
ÇP «Bratya Lukaşevı» müdiri İgor Lukaşov bir qaç yüz iş adamı adından çıqışta bulunıp, şeer gübernatorı vazifelerini eda etken Sergey Menâylo ve şeer şurasınıñ reisi Yuriy Doynikovğa muracaatnı seslendirdi ve iş adamlarına şeer bazarlarında içki satmaq ruhsetini soradı.


text:
Bunı Çerkasstaki Devlet sıñır hızmetiniñ başı vazifesini eda eken Oleg Kovalge esaslanıp, Çerkass vilâyet memuriyetiniñ matbuat-hızmeti bildire.
Onıñ aytqanına köre, Qırımdan kelgen 16 yuridik şahıs bergilerni Çerkasslarda ödey.
«Olarnıñ arasında 3 teşkilât ve 13 filial, esas ofisleri bugün bizim şeerimizde buluna», – qayd etti Koval.
Matbuat hızmetinde şunı da bildirdiler ki, Qırım ve Aqyarda resmiyleştirilgen şahıslar bulunğan yerinde devlet şahısqa muracaat etmek kerek. Yekâne devlet reyestrinden malümatnı elde etken soñ, bergi organları olarnı esapqa ala.


text:
Qırımda Yevromaydannıñ teşkil etilmesi sebebinden mesüliyetke çekile bilecek insanlarnıñ cedveli qanunsızdır, iştirakçilerni ayırım bekley.
Bu kibi fikirni Qırım.Aqiqatqa matbuat vastalarında aşkâr etilgen «Poklonskaya cedveli»niñ bir sıra iştirakçisi bildirdi.
«Şidmi olğan adiseler iç bir uquqiy qaidelerge boysunmay. Ne Maydan adiseleriniñ taqiqatı, ne mayıs 3, fevral 26 künleri vaqialarınıñ taqiqatınıñ iç bir uquqiy negizi yoqtır. Şunıñ içün bugün uquq qoruyıcılar qanun tarafında turacağı aqqında aytmağa kerekmey. Aksine, qanunsızlıq tarafını alırlar», – dedi Qırımtatar milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiya reisi Zair Smedlâyev. Onıñ özü de işbu cevdelge kire.
Cedvelde narazılıq numayışlarnıñ iştirakçisi ve «muhalifetke qol tutqan» insan olaraq qayd etilgen Qırımtatar Milliy Meclis azası, temsiliy organnıñ tış alâqa bölüginiñ reberi Ali Hamzinniñ fikrine köre, bu kibi cedvellerniñ bar olması – Qırımda 2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti binası yanında keçken mitingde iştirak etken qırımtatarlarnıñ qanunsız sürette taqip etilgeninden soñ Rusiye prokuraturası ve FSB tarafından beklenilgen bir arekettir».
«İşbu cedveller – FSB ve Qırımda Rusiye prokuraturasınıñ uquqiy ameliyatında bozuluvlarnıñ açıq misalidir», – dedi Hamzin.
Bir qaç kün evelsi Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya Qırımda Yevromaydan iştirakçilerini toplap, olarnı Kiyevge yollağan bütün komandanlarnıñ adları belgilengeni aqqında bildirgen edi.


text:
Qırımda dekabr 1 künü meşur qırımtatar «Ey, güzel Qırım» yırına azırlanılğan klipni taqdim ettiler, dep haber ete «QHA».
Bu türkü qırımtatarlar arasında keñiş tarqalğan ve Vatanğa avdetni temsil etedir. Muzıkacı Rolan Salimov (DJ Bebek) bü yırnıñ nağmesini deñiştirip yazdı, bir-çoq belli qırımtatar şahıslarnıñ iştiraginen çekilgen klipni ise Qaradeniz Production merkezi azırladı.
«Ey, güzel Qırım» türküsini bilmegen qırımtatarı barmı? Bu yırnen bizim halqımız öz tuvğan toprağına qayta edi. Men inanam, Qırımnı mecburen terk etken bizim dostlarımıznı ve tuvğanlarımıznı da bu yır kene de qaytarır. Bu bizim olarğa çağıruvımız. Ve men bilem, olarnıñ çoqusı anda, ğurbetlikte, usanmadan çalışa, öz evine yol aça, serbest Qırımğa yolumıznı aça», – dedi Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl.
Klipniñ taqdiminde Nariman Celâldan ğayrı İlmi Umerov, qırımtatar faalleri ve Qırım medeniyet ve sanat erbapları iştirak etti.


text:
Dekabr 5-inde Rusiye kontrolindeki Qarasuvbazar rayon mahkemesi, «Taygan» arslanlar parkınıñ işini 30 künge toqtattı, şimdilik parknıñ kirişi müürlengen.
Bunı Qırım.Aqiqatqa parknıñ saibi Qırım iş adamı Oleg Zubkov haber etti.
"Mahkeme, satlıqtan çıqarılğan ve ayvanat bağçasına yollanılğan turna balığı ve daa 600 gramm suvutılğan balıqnı ayuvlarğa aşatqanımız içün, parknıñ işini 30 künge toqtatmağa qarar berdi. Ekinci sebep - Krasnodardan kelgen 1 tonna 200 kilogramm tuvar eti - onıñ da satlıq müddeti bitken edi ve veterinar şeadetnamesi bar edi. Etni ayuvlarğa aşattıq - er şey yahşı. Kimse zarar körmedi. Amma veterinarlar, bu ciddiy bozma dep, bizni qabaatladı. Biz ayvanlarnıñ sağlığını telüke astına qoyğan ekenmiz, bundan memuriy dava yapıp, parknı bir ayğa qapattılar", - dep haber etti Zubkov.
Onıñ aytqanına köre, mahkeme icracıları "Taygan" arslanlar parkını endi müürledi.
«Qarar birden işke tüşürildi. Daa parkqa kelmedim, vekiller qapı, kassa, kirişlerni endi müürledi. Er şey qapalı», – dedi Zubkov.
"Krıminform" Qırım haber agentligine Qırım veterinariya komitetiniñ reisi Valeriy İvanov bildirgeni kibi, qarar, Rusiye Memuriy cinayetler kodeksiniñ 19.3 maddesiniñ 1-inci qısmına köre tizilgen protokolnıñ baqılğanından soñ qabul etildi.
Noyabrniñ 14-nde Zubkov, mahkeme park işini toqtatsa, 30 ayuvnı öldürmege mecbur olacaq, dep bildirdi. Qırımnıñ rusiyeli Tabiat Nazirligi, Zubkovnıñ ayuvlarnıñ ihtimallı "atuvı ya da evtanaziyası" aqqında aytqanı içün, qanun bozmasında saqındırdı.
Kreml kontrolindeki Yalta mahkemesi noyabrniñ 21-nde Oleg Zubkovdan ayvanlarnı musadere etüv davasını baqmağa başladı.
2014 senesi Rusiyeniñ yarımada ilhaqına qoltutqan qırımlı iş adamı Oleg Zubkovnıñ Qırımnıñ Rusiye akimiyetinen zıddiyeti bar. Oleg Zubkov, mal-mülki bulunğan topraq damartılarınıñ vesiqalarını beş yıldan berli resmiyleştirip olamay, dep bildire.
Qırım işğali devamında Zubkov Kreml kontrolindeki Qırım akimiyeti tarafından oña nisbeten para cezaları ve qabaatlavlarnen bağlı tahminen 500 mahkeme oturışuvına bardı.


text:
Rusiye muhalifi Aleksey Navalnıyrusiyelilerni soqaqlarğa çıqıp, Rusiye prezidenti Vladimir Putiniñ istifasını talap etmege çağırdı.
O, bunı mahkeme qararından soñ seslendirli, işbu qararğa köre, dolandırıcılıq işi boyunca Navalnıy üç buçuq yıl şartlı qapalma, qardaşı ise – umumiy rejim kolloniyasında 3,5 yıl apis cezasına oğradı, haber ete Radio Svoboda.
«Bu kibi rejimniñ olması mümkün degil. Onı yoq etmek kerek. Bugün soqaqlarğa çıqıp, anda qabaatsız insanlarnı cezalağan rejim yoq olmağanına qadar turmağa çağıram», – dedi Navalnıy.
Onıñ sözlerine köre, Rusiye akimiyeti yalıñız siyasiy raqiplerini yoq etmege degil de, olarğa, tuvğanlarını qıynap, basqı etmege çalışa.
Moskvanıñ Zamoskvortskiy mahkemesi ağa-qardaş Aleksey ve Oleg Navalnıylerni «İv Roşe» işi» boyunca qabaatlı olaraq tanıdı.
Taqiqatçılarnıñ fikrine köre, Aleksey Navalnıy «Kirovles» devlet şirketinden ve «İv Roşe» frenk kosmetik şirketinden 31 million rublehırzıslağan eken.
Mahkemeniñ qararına binayen, ağa-qardaş 500 000 ruble (er biri –8,5 biñ dollar) ve olarnı dolandırıcılıqta qabaatlağan şirketke 4 mln ruble (70 000 dollar) miqdarında tazminatnı ödemek kerektir.
Navalnıy işbu qabaatnı tanımay ve onıñnen qardaşına qarşı olğan işni siyasiy olaraq adlay.
Olarnıñ adliyecileri mahkeme qararına itiraz bildirecek olalar.


text:
Irak astanası Bağdatta DAIŞ terrorlıq wyımı wyımdastırğan qarulı qaqtığıs kezinde 8 adam qaza tauıp, 12 twrğın auır jaraqat aldı. Bwl turalı uronews.c..
Armeniyadağı prem'er-ministr saylauına jalğız özi tüsken oppoziciyalıq toptıñ lideri Nikol Paşinyan prem'er-ministr retinde saylanu üşin jetkilikti da..
Qazaqstanda "Altın qalam" ädebi bayqauı bastaldı. Qazaq tilinde jazılğan üzdik roman avtorı aldağı küzde anıqtaladı. Ötinişterdi qabıldau 15-qırküyekk..
Oñtüstik Koreya men Soltüstik Koreya basşılarınıñ 27 säuirdegi tarihi kezdesuinen keyin, bügin, 2 mamır Qıtay sırtqı ister ministri Uañ I KHDR ortalıq..
Ötken aptada tağayındalğan AQŞ Memlekettik hatşısı Mayk Pompeo Iran yadrolıq mäselesine baylanıstı mälimdeme jasap, Irandı «jasırın yadrolıq bağdarlam..


text:
Qırımdaki suv qıtlığı 2021 senesiniñ mevsiminde turist aqınına tesir etmeycek, dep tüşüne Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov. Bu aqta o, iyünniñ 4-nde Peterburg halqara iqtisadiyat forumında ayttı.
«Qırım bu yıl 10 millionnı qabul ete bile. Biletlerge baqıp köremiz: Aqmescit ava limanı 6 milliondan çoq yolcu qabul etecek», – dep bildire Aksenovnıñ aytqanlarını TASS.
Sergey Aksenov, suv vaziyeti aqımdaki sene «daa yahşı olacaq», çünki yarımadanı stabil suv teminlevi planınıñ esas tedbirleri yerine ketirilecek, dep qoştı.
Aksenovnıñ qayd etkenine köre, onıñ fikirince, Qırımda hızmet keyfiyeti turist aqınına menfiy tesir ete bile.
Hatırlatamız, Qırım Gidromettsentriniñ malümatına köre, Aluşta, Sudaq ve Kefe özenleri qurıp qalmağa devam ete.
Bundan evel Qırımnıñ Gidromettsentri tabiiy aqım suv anbarlarında suv kelüvi mayısta «bayağı eksildi», dep bildirdi.
Sergey Aksenov, Qırım suv teminleviniñ «buhran tübüni» keçti, dep bildirgen edi.
Rusiye baş nazir muavini Marat Husnullin Qırımda bulunıp, yarımada «yaqın yıllarğa suvnen temin etildi», dep işandırdı. O, yaznıñ başında yarımadanı tehnik suv ile temin etecek quyular qazılacaq, dep ilân etken edi.
Aqyarnıñ Rusiye ükümeti şeer hocalığı departamentiniñ müdir muavini Sergey Juravlev Çernoreçenskoye suv anbarınıñ suv yedekleri aynı şekilde qullanılsa, şeer 2022 senesi yanvar ayına qadar suvnen temmin etilecek, dep ayttı.
Qırımnıñ suv teminlevi
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
Qırım gazetaları koronavirus infektsiyasınıñ yarımadada nasıl yayılğanı, vicdansız kommunal hızmetler işçileri ve distantsion tasilniñ hususiyetleri aqqında yaza.
"Krımskaya pravda" ("Qırım aqiqatı") gazetası "Boş atuvlar" olmaz" maqalesinde keçken raatlıq künlerinde Qırımda koronavirus infektsiyası ile yoqulanğanlarnıñ sayısında künlük "rekord" qırılğanını haber ete, bir künde on adam oldı. COVID-19 sebebinden tibbiy nezaret altında olğanlarnıñ da sayısı pek arttı. "Aynı zamanda, özüni izolâtsiya etüvniñ şimdiki şeklini devam etmek mümkün degil - adamlarnı ve biznesni desteklemek içün daa radikal, böylece daa paalı tedbirlerni kirsetmek kerek olacaqtır. Qırım akimiyeti, ülke prezidentiniñ fikrine ve bölgedeki epidemiologiya vaziyetke esaslanıp, qarar alacaq. Elbette ki, bir künde yahşılaşuv olacağınıñ ihtimalı pek az", - yaza gazeta.
"Komsomol aqiqatı. Qırım" ("Komsomolskaya pravda. Krım") gazetası "Sadece taqlit etüv" maqalesinde, qırımlılarnıñ neçün öz podyezdlerini özleri yuvmaq mecburiyetinde qalğanları aqqında yaza. "JKH Kontrol" müdiri Anatoliy Petrov aytqanı kibi, mart ayınıñ soñundan başlap Qırımda podyezdlerniñ dezinfektsiya etilmesine dair şikâyetler içün acele hat açıldı. Telefonğa ve elektron poçtasına 100-den ziyade muracaat keldi. Esasen Keriç, Aqmescit ve Kezlevden er kün 5-6-şar kere çan qaqıla. Onıñ aytqanına köre, kirişlerniñ dezinfektiyası yapılğanda, "kerçekten yapılmay, sadece taqlit etile". "Yerlerde, atta bütün idareler qaysı kirişleri ilâclanğanını ve qaysıları yapılmağanını bilmey. Çoq şükür, bizde virus kütleviy yayılmadı, aysa bütün bu taqlitniñ neticeleri yahşı olmaz edi", - dedi Petrov. İdare etüv şirketleri çoq qatlı evlerniñ tahminen 30%-ını ilâclay, qalğan iş ise sakinlerniñ özlerine qala. "Ne içün nizamsız yapıla? Çünki idare etüv şirketler ve sakinler arasındaki añlaşmada podyezdlerniñ dezinfektsiyası kibi madde yoq", - bildire gazeta.
"Krımskaya gazeta" ("Qırım gazetası") yarımadada talebeler içün distantsiya tasiliniñ jususiyetleri aqqında yaza. "Balalar, ana-babalar ve ocalar şaşmalap qaldı: distantsion tasilniñ aletleri tamamınen teşkerilmedi, kimerlerniñ kompyuter ya da inteneti olmağanı içün bu vastanı qullanmaq atta imkânsızdır. Tevsiye etilgen tasil platformalarına talebelerniñ büyük aqıntısı sebebinden olar sanki "boğuldı". Ocalar 24/7 rejiminde çalışmaq mecbur. Amma aynı zamanda, belli oldı ki, olarnıñ er kesi degil kompyuternen çalışmağa bile", - yaza matbuat. "Bazıları içtimaiy ağlarda distantsion tasil muvafaqiyetsiz olğan, dep netice çıqarmağa aşıqtı. Amma Qırım İçtimaiy palatası vekilleri, Tasil nazirliginiñ hadimleri, ocalar ve ana-babalarnıñ toplaşuvında bu fikirnen razı olmadılar. Qırım mektepleriniñ dörtten biri distantsion tasil esnasına keçüv muvafaqiyetli olğanını ayta bile. Tasil nazirliginiñ malümatına köre, mekteplerniñ tahminen 25%-ınıñ ekektron platforması ve kerekli tehniynik vastaları bar, olar ekektron jurnalına ve elektron kündelikke de bağlanğanlar", - qoşa gazeta.
Maqalede ilhaq etilgen yarımadada qullanılğan ıstılaat işletil


text:
Sentâbrniñ 29-da Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti Ukraina içün casuslıq yapmasında şeklengen eki Rusiye vatandaşı yaqalanğanını bildirdi. Bu aqta Rusiye haber neşirleri FSB Cemaat bağları merkeziniñ malümatına esaslanıp haber ete.
«Aqmescitte Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ hadimleri Rusiye vatandaşları Suhonosova Anna Stanislavovna ve Dolgopolov Dmitriy Aleksandroviçni yaqaladı. Soñkisi Qırımda arbiy hızmette buluna. Bu şahıslar Qara deñiz flotunıñ faaliyetine dair malümat toplap, Ukraina mahsus hızmetlerine devlet sırını aydınlata ediler», – dep aytıla haberde.
Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ matbuat hızmeti Qırım.Aqiqatqa bunıñnen bağlı bir izaat bermege azır olmağanını bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl Mustafa Cemilevniñ vaziyeti mahkeme qararlarına bağlı olmağanından emindir. Cemilevge Qırımğa kirişi yasaq etilmesiniñ siyasiy negizi bardır. Onıñ fikrine köre, işbu yasaq yarımada tamır halqı içün ciddiy bir toqattır.
Bunı Qırımtatar Milliy Meclisniñ matbuat hızmeti bildire.
Meclisniñ reis muavini aytqanı kibi, bugün onıñ yaşdaşı olğan semetdeşleri, em de gençler içün qırımtatarlarnıñ avdeti oğrunda küreşi pek emiyetlidir, Mustafa Cemilev ise bu küreşniñ mücessemi ola
«İtibarlı insan, Sovet birligi kibi devlette dissident olğan, halqınıñ aqları oğrunda ve sovet totalitar ya da avtoritar rejimine qarşı küreşken insan nasıldır bir devlet tarafından böyle munasebetke lâyıq degildir», – dey Nariman Celâl.
Şu cümleden, o, qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisiniñ Qırımğa kiriş yasaqlığı ile bağlı davası boyunca mahkeme toplaşuvınıñ başqa künge qaldırılmasından çorlandı.
«Öz yaşayışını bu kurşke feda etken, neticede yıllar devamında sovet lagerlerinde bulunğan insanğa Vatanına kirişini yasaq etmek – Rusiye akimiyeti tarafından qırımtatarlarğa nisbeten etilgen ciddiy bir toqattır. Şunıñ içün buña Rusiye Federatsiyasınıñ diqqatı hususiy olmalıdır ve doğru netice ve qararlar alınmaq kerektir. Mahkemede çeşit delil ketirile bile, amma bu meseleniñ yuridik, cinaiy ya da başqa bir negizi yoqtır. Mında yalıñız siyasiy bir mana bardır. Cevabı da siyasiy olmalıdır», – dep qayd ete Meclisniñ reis muavini.
Rusiye Federatsiyasında Moskvanıñ Basman mahkemesi keçirilüvi cumaaqşamı künü, yanvar 22-ne, planlaştırılğan Mustafa Cemilevniñ Rusiye Federal migratsion mahkemesine olğan davası boyunca toplaşuvnı fevral 12-ne qaldırdı, Mustafa Cemilev mahkemeden ğalip çıqacağına inanmasa da, atta böyle vaziyet oña Qırımğa qaytmağa yardımcı ola bilecegini tüşüne.
Cemilevge Rusiye tarafından işğal etilgen yarımadağa kirişni 2014 senesi mayıs ayında yasaq ettiler.


text:
Efsane
Qadimiy zamanlardan Qırımnıñ dağlarında ve çöllerinde adamlar özara tınç ve muabbet, bir qoranta kibi yaşağan. Dağlarda yaşağanlar bağça ve bağlar asrağanlar, avcılıq yapqanlar, tuz tapqanlar, kömür azırlağanlar. Çöllerde yaşağanlar ise ayvan baqqanlar, yün işlep, urba tikkenler, kilimler toquğanlar.
Cinler ise adamlarnı özara qavğalaştırmağa başladılar. Çünki qavğalı adamlarnı boysundırmaq, yaşağan yerlerinden quvmaq qolaydır. Dava de sakinley, de yañı küçnen tutaşa edi. Qabilelerniñ hanları batırlarnı ölüm-qalım tutuşuvına çıqara ediler. Ayvanlar ve quşlar bile özara davalı olğanlar.
Vaqıt keçe, dağ qabileleri hanınıñ oğlu olğan. Han-zadeniñ terbiyesini çölde doğıp ösken askerge buyuralar. Qart asker onı em arbiy sanatına ögrete, em de Qırım çölleriniñ alanlıqları, at çapuvları, ay kibi dülber qızları aqqında ikâye ete edi.
Çöl halqınıñ hanında ise qızı öse edi. Onıñ dülberligi, aqılı aqqında laflar dağlarğa da yetti.
Han-zade er şeyni bilgen bazirgânlardan çölde büyük bayram olacağını eşitti. Bu bayramda han-qızına kiyev seçilecek eken. Han-zade çoban urbasını kiyip, sevgen atını egerley de, çölge çaptıra. Çöldeki bayramğa meşur batırlar, cesür yigitler yetip keldiler. Han-zade qıznı körgende, yüregine süngü sançıla. O, küreşte yeñgen soñ, han qızınen yay atuvda yarışmaq kerek ola. Qız yay çekti, artından han-zade attı. Onıñ oqu han-qızınıñ oquna yetip, ekige böle. Qız atta yel kibi uçıp kete, lâkin yigit oña yete ve olar han çadırına beraber qaytalar.
Han-zade çoban urbasını deñiştire ve o, kim olğanını er kes bile. Qırımda tınçlıq olması içün çöl hanı yaşlarğa evlenmege razılıq bere.
Vaqıt keçip, hannıñ qızı oğul tapa. Ustalar altından beşik yasap, onı tılsımlı örneklernen yaraştıralar. Beşik sallanğanda aynenni sesi çıqa eken. Dağ halqınıñ hanı ğayıp olğan oğlunı çoq qıdıra. O, duşmanları tarafında bulunğanını añlağan soñ, cenk ilân ete. Eki büyük ordu biri-biriniñ qarşısına cenkke azır olıp tizile.
Bu arada dağ halqınıñ ordusı qarşısına han-zade ve onıñ qadını çıqalar. Olar öglerinde içinde oğlan balaçıqları yatqan altın beşikni tuta ediler. Dağ halqı han-zadeni, han da öz oğlunı ve kelinini tanıdılar. Cenk yerine şeñ bayram oldı.
Lâkin cinler altın beşikni hırsızladı. Çölde bu işni dağda yaşağan adamlar yaptı, dağlarda – çöl halqınıñ işi, degen emiş-demişler tarqatıldı. Kene dava qozğaldı. Kene adamlar elâk olmağa başladılar.
Künlerniñ birinde yedi oğlu olğan bir bağcınıñ qapusına bir qart kele. O, altın beşikni cinler padişası hırsızlağanını ve zalımnı tek onıñ oğulları yeñip olacağını ayta.
Babası oğullarına bu sırnı ayta. Yigitler cinlerniñ padişasınen uruşmağa keteler. Tañdan kün batqance tutuşuv kete. Yigitler cinlerniñ padişasını yeñeler. Amma o, soñki nefesini bermezden evel yigitlerni taşlarğa çevire.
Altın beşikni ise bugünge qadar birde-bir dağnıñ qobasında cinler saqlı tuta. O, cesür, azamat, Vatanını can-yürekten sevgen yigitlerni bekley.
Öz Altın beşigini tapqan halq Yurtuna saip olur!
ANA-VATAN – ALTIN BEŞİKTİR!


text:
Kyiv vaqtınen saat 22 İsrailde Tel Aviv Sergi Merkezinde “Evrovision-2019” yır yarışınıñ birinci yarıfinalı başlandı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Mayısnıñ 14-ünde aqşam 17 iştirakçi sanada çıqış yapacaq, olardan 10-u finalğa keçecek. Olar seyircilerniñ reylerinen ve milliy jüriniñ baalarınen belgilenecek.
Böylece, bugün seyirciler Kipr, Montenegro, Finlândiya, Poloniya, Sloveniya, Çehiya, Macaristan, Belarus, Sırbıstan, Belgiya, Gürcistan, Avstraliya, İslandiya, Estoniya, Portugaliya, Yunanistan ve San-Marino vekilleriniñ çıqışlarını körecek.
“Evrovision-2019”nıñ ekinci yarıfinalı mayısnıñ 16-sında, finalı ise mayıs 18-inde olacaq. Yır konkursınıñ açılışı bazar künü yapıdı.
Ukraina bu yıl «Eurovision-2019» yır yarışında iştirak etmey.
Fevralniñ 23-nde «Eurovision-2019» ukrain milliy saylavında yırcı Maruv ğalebe qazandı. Maruv Rusiyede çıqışta bulunğanını aytqan edi. Daa soñra MARUV «Eurovisionğa» barmaycağı aqqında belli oldı. O, Ukraina milliy devlet teleradiokompaniyası ile añlaşıp olamadı.
Daa soñra Freedom-jazz, Kazka ve Brunettes Shoot Blondes taqımları yarışta iştirak etmekten vazgeçti.


text:
Qırımtatarlarnıñ tarihı aqqında montenergo tilinde ilk kitap neşir etildi, bunıñ aqqında Montenegroda Ukraina Elçiliginiñ Facebook saifesinde bildirile.
Kitapnıñ basıp çıqarılmasına Montenegro İslâm birliginiñ yardım etkeni bildirile.
"Qırımtatarlarnıñ genotsidi qurbanlarınıñ kününde #RememberGenocideMay18 Edin Smajlović (Edin Smayloviç) ve Bozidar Prorocic (Bojidar Proroçiç) tarafından "Qırımtatarlar: başından bugüngece" adlı qırımtatarlarnıñ tarihına dair montenegro tilinde ilk kitap neşir etildi", - qayd etile elçilikte.
Müessiseniñ malümatına köre, ktapta 1944-ünci yılnıñ sürgünligine ayrıca diqqat etile. Müellifler oquyıcılarnı halqnıñ zengin medeniy mirasınen tanıştıra.
Mayıs 18-inden başlap Ukrainada "Ortaq ağrı. Umumiy ikâye" şiarlı qırımtatar halqı ile birdemlik aftası başlana, onıñ çerçivesinde qırımtatar halqınıñ sürgünliginiñ yıl dönümine bağışlanğan bir sıra uquq qoruyıcı ve media leyhaları yapılacaq.
Mayısnıñ 18-nde Ukrainada ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını añalar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Qırımnıñ türlü şeerlerinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri keçe.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayısnıñ 18-i Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Gruziya eks-prezidenti Mihail Saakaşvili sırttay altı jılğa sottaldı – dep habarlaydı Interfaks aqparat agenttigi.
Mausım ayınıñ 28-i küni Tblisi qalalıq sotı eks-prezident Mihail Saakaşvilidi sırttay altı jılğa bas bostandığınan ayırdı. Oğan «2006 jılı parlament deputatı bolğan Valeriy Gelaşvilige jasalğan şabuıldı wyımdastırdı» degen ayıp tağılğan. Sotta Gruziya parlamentiniñ bwrınğı törayımı Nino Burdjanadze Saakaşvilidiñ Gelaşvilige jasalğan şabuıldı qalay wyımdastırğandığı jöninde aytqan.
Valeriy Gelaşvilige 2005jılı işki ister ministrleginiñ qızmetkerleri şabuıl jasağan. Policiya qızmetkerleri Gelaşvili köligin Tblisi ortalığında toqtatıp, eks-deputattı soqqığa jıqqan. Atalmış oqiğağa baylanıstı qılmıstıq is 2013 jılı Gruziyada bilik auısqannan keyin qayta qozğalğan.
Mihail Saakaşviliden bölek Gelaşvili isi boyınşa eks-işki ister ministri Vano Merabişvili men İİM qarastı arnayı qızmet departamentiniñ bwrınğı basşısı Irakliy Kodua sottalğan.


text:
Keriç yaqarlıq stantsiyalarında fiyatlar ket-kete ucuzlaşa.
Qırım.Aqiqat mühbiri bergen malümatına köre, 1 litr benzinni 11-13 grivnağa satın almaq mümkün.
Evelleri yaqarlıq fiyatı 15 grivna edi, şunıñ içün fiyatlarnıñ eksiltilmesi duyula.
Qayd etmek kerek ki, şimdi yaqarlıqnıñ fiyatları monitorlarda Rusiye rubleleri ile kösterile.
Misal içün, aprel 28 künü «Ukrnafta» AZS-da A-95 benzin fiyatı 38,13 ruble, dizel yaqarlığı 34,10 ruble tura. Bir ay evelsi 95-nci mında 43 ruble, dizel yaqarlığı 42 ruble edi.
Qırımlılar ise benzin içün Rusiye fiyatlarnı beklemekte, olarnı aynıñ başında öz başına tayinlengen Qırım parlamentiniñ birinci baş nazir muavini Rustam Temirgaliyev vade etken edi.
Qırım memurları benzin fiyatını eskiltip, onı Rusiyeniñ orta fiyatına ketirmege vade ettiler – yani 1 litr içün 31-35 ruble.


text:
QR prezidenti Nwrswltan Nazarbaev bügin latın grafikasınağı qazaq tili älipbiiniñ jaña nwsqasın bekitti. Prezident qaulısı Aqordanıñ resmi saytında jariyalandı.
1. «Qazaq tili älipbiin kirillicadan latın grafikasına köşiru turalı» Qazaqstan Respublikası Prezidentiniñ 2017 jılğı 26 qazandağı №569 Jarlığına (Qazaqstan Respublikası PÜAJ-ı, № 50-51-52, 326-qwjat) mınaday özgeris engizilsin:
atalğan Jarlıqpen bekitilgen latın grafikasına negizdelgen qazaq tili älipbii osı Jarlıqqa qosımşağa säykes jaña redakciyada jazılsın.
2. Osı Jarlıq jariyalanğan küninen bastap qoldanısqa engiziledi.
Ayta keteyik, bwğan deyin Qazaqstan «Ğalımdar odağınıñ» müşeleri 2017 jıldıñ 26 qazanındağı qazaq tili älipbiin kirillicadan latın grafikasına köşiru turalı jarlıqqa qatıstı QR prezidenti Nwrswltan Nazarbaevqa aşıq hat joldağan.
Osılayşa ğalımdar QR prezidentine latınnegizdi älipbidiñ jaña Jobası turalı koncepciya negizdemesin wsınğan edi.


text:
Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıy berilgen 90 tank içün halqara ortaqlarğa teşekkür etti. Bunı o noyabrniñ 5-nde bildirdi.
"Felemenk, ABD ve Çehiyağa emiyetli ve şimdi soñ derecede kerekli destek - 90 T-72 tankı içün minnetdarmız. Ukrayina Silâlı Quvetleri ileriley ve olarnıñ bu tehnikağa ihtiyacı bar", - dedi o.
Keçenlerde Ukrayina prezidenti ofisiniñ yolbaşçısı Andriy Yermak Ukrayina ABD-den 400 million dollarlıq yañı arbiy yardım alğanını haber etken edi.
Pentagonda keçirilgen brifing vaqtında qayd etkenleri kibi, söz Phoenix Ghost 1100 kamikadze dronları, 250 zırhlı taşıyıcısı, 40 zırhlı kater ve sovet T-72 tankları aqqındadır.
ABD Ukrayinağa er kesten çoq arbiy yardım köstergen memlekettir, fevral ayından başlap Amerika Ukrayinağa 18 million dollarlıq arbiy yardım berdi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
2005 yıl Başqortstanda eçüçelek, narkomaniä häm tämäke tartuğa qarşı yıl bulaçaq
Başqortstan Prezidentı qarşındağı cämägät kiñäşmäse utırışı bulıp ütte.Anda aldağı yılnı narkomaniä , eçkeçelek häm tämäke tartu belän bäyle sotsiäl awırularnı kisätü yılı dip iğlan itü mäsäläse qaraldı.Älege afätkä qarşı aqtivraq eşlärgä çaqırıp respublik xalqına möräcägät qabul itelde. 4nçe dekäbr Ufada töbäkära fänni-ğämäli konferensiä bulıp üttte.Ul “Küpmillätle Rusiä cämägätçelege üseşe problemnarı“ dip ataldı.Anda Başqorstan ildäge millätara stabil üseşkän töbäk bularaq bilgelände. Başqortstandağı iñ zur sänägät berläşmäsendä qarşılıqlar başlandı.Süz Ufa motorlar tözü berläşmäse xaqında bara.Qarşılıq zawodqa kerü tärtiplären üzgärtkännän soñ başlanğan.Zawod citäkçelege terror aqtlarınnan saqlanu öçen dip , sumka , paket , barsetka kebek äyberleläre bulğannarnı kertmäw turında qarar çığarğan ide.Näticädä eşkä kerälmäwçelär zawodnıñ saq xezmäten bärep ütkän.Aqsiädä qatnaşuçılarnı eştän qısqartu belän yanağannar.Zawod citäkçelege eşçelär belän oçraşudan baş tartqan , hönär berlekläre eşçelärne yaqlawdan tıyılıp tora.


text:
Qaraqalpaq tili
Qaraqalpaq tili — Qaraqalpaqstan Respublikasında jasawshı qaraqalpaq xalqınıń ana tili. Qaraqalpaq tili — Qaraqalpaqstan Respublikasınıń qorǵawında bolıp, bul haqqında arnawlı nızam shıǵarılǵan. Nızamda qaraqalpaq tili Qaraqalpaqstan Respublikasınıń pútkil aymaǵında mámleketlik til sıpatında qollanılıwına huqıq tiykarları belgilengen. Qaraqalpaq tiline mámleketlik til biyliginiń beriliwi respublikanıń aymaǵında jasawshı milletlerdiń hám xalıqlardıń óz ana tilin qollanıwda olardıń konstitutsiyalıq huqıqların sheklemeydi. Bul nızam jeke adamlardın arasındaǵı qarım-qatnasıqlardıń, áskeriy bólimlerde, diniy hám dástúriy úrp-ádetlerdi belgilewde tillerdiń qollanılıwın qatań bir tártipke salıp taslamaydı. Qaraqalpaq tili — Qaraqalpaqstandaǵı qaraqalpaqlar sóylesetuǵın turkiy til. Arqa-shıǵıs qaraqalpaq hám qublası-shıǵıs qaraqalpaq dialektlerine bólinedi. Ol ózbek hám qońsılas qazaq tilleri menen birge rawajlanıp, eki tildiń de tásiri astında rawajlanǵan. Tipologiyalıq tárepten qaraqalpaq tili turkiy tillerdiń qıpshaq bólimine tiyisli bolıp, qazaq tili menen bekkem baylanıslı hám óz-ara túsinikli[1].
«Til millettiń ruwxıy ǵáziynesi» Ana tilim-sen basqada ayırmam, Sen turǵanda men de ádewir shayırman Sonsha qatal súrginlerde joǵalmay, Bul kúnlerge jetkenińe qayılman I.Yusupov.
KlassifikaciyasıRedaktorlaw
Qaraqalpaq turkiy tillerdiń qıpshaq bólimine tiyisli bolıp, oǵan qazaq, bashqurt, tatar, qumıq, qarashay-balkar, noǵay hám qırǵız tilleri kiredi. Ózbek tiline jaqınlıǵı sebepli, qaraqalpaq tiliniń sózlik hám grammatikasınıń úlken bólegi ózbek tili tásirinde bolǵan. Turkiy tillerdiń kópshiligi sıyaqlı qaraqalpaq tilinde de únleslik nızamı, aglutinativlik, grammatikalıq belgisi joq. Sóz tártibi ádette baslawısh-ob'ekt-feyil boladı. Qaraqalpaq tili shıǵısı boyınsha altay tilleri tuwısınıń túrkiy tiller toparına kiredi. Qaraqalpaq milletiniń payda bolıwı menen onıń tili de qáliplesti. Qaraqalpaq milleti yamasa qaraqalpaq ataması XIV–XVI ásirlerde Noǵaylı Ordasınıń tarqawı menen payda boldı.
Geografiyalıq bóliniwiRedaktorlaw
Qaraqalpaq tilinde, tiykarınan, Ózbekstan Qaraqalpaqstan Toliq huqıqlı Respublikasında sóylesedi. Awǵanstanda 2000 ǵa jaqın xalıq hám Rossiya, Qazaqstan, Turkiya hám dúnyanıń basqa bólimlerinde kishilew diasporalar qaraqalpaq tilinde sóylesedi.
Rásmiy mártebesiRedaktorlaw
Qaraqalpaq tili Qaraqalpaqstan Toliq huqıqlı Respublikasında rásmiy mártebege iye. 1989-jılı 1-dekabrde Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń sessiyasında qaraqalpaq tiline mámleketlik til biyligi berildi. Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mámleketlik til haqqındaǵı Nızamınıń 1-statyasında: „Qaraqalpaq tili Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mámleketlik tili bolip tabıladi. Qaraqalpaqstan Respublikası óziniń aymaǵında tilge baylanıslı barlıq máselelerdi sheshiw huqıqına iye‟,— dep kórsetilgen. Bul jaǵday til erkinligin, tillerdiń aldaǵı waqıtları keń rawajlanıwın támiyinleydi.
DialektleriRedaktorlaw
Etnolog qaraqalpaq tiliniń eki dialektin ajıratıp kórsetedi: Arqa-Shıǵıs hám Qubla-Batıs. Menges Ferǵana oypatlıǵında sóylew múmkin bolǵan úshinshi dialektti aytıp ótedi. Qubla-batıs dialektinde arqa-shıǵıs /ʃ/ (sh) ushın /tʃ/ (ch) bar. Qaraqalpaq milliy tiliniń payda bolıwı menen ádebiy tiliniń jazba turi de qáliplesti. Ádebiy tildiń jazba túriniń qáliplesiwi onıń ulıwma xalıqlıq awızeki sóylew túrine tiykarlanadi. Qaraqalpaq tiliniń ulıwma awızeki sóylew tili arqa hám qubla dialekt (jergilikli ózgeshelik) bolıp ekige bólinedi. Arqa dialektlik ózgesheliklerdi respublikamızdıń arqa rayonları, al qubla dialektlik ózgeshelikerdi Tórtkúl, Ellikqala, Beruniy rayonlarınıń aymaqların qamtıydı. Qaraqalpaq ádebiy tili usı eki ózgesheliktiń tiykarında, kóbirek arqa dialektlik ózgesheliklerdi qamtıw arqalı qáliplesti. Qaraqalpaq jazba tili XX ásirdiń basında-aq Orta Aziya xalıqları ushın ortaq shaǵatay jazıwı tiykarında payda boldı. Biraq bul jazba ádebiy til jergilikli xalıqtıń basım kópsiliginin‘ sawatsız bolıwına hám qaraqalpaq xalqınıń ulıwma xalıqlıq sóylew tilinin barlıq jergilikli ózgesheliklerin óz ishine qamtıy alıwına baylanıslı turaqlı ádebiy til retinde qáliplesken. Qaraqalpaq xalqınıń bul eski jazba tili qaraqalpaq ádebiy tiliniń eski jaziwi retinde uyreniledi. Jazba ádebiy til dep hár qanday ádebiyatlardıń, kórkem shıg‘arma, jámiyetlik-siyasiy, ilimiy-texnikalıq, publitsistikalıq, oqıw qurallarınıń hám t.b. jazıw arqali iske asatugin ádebiyatlardıń tiline aytiladi.
Ádebiy tildiń jazba hám awızeki sóylew túrleri házirgi waqıtta radio hám telekórsetiwlerdiń, gazeta-jurnallardıń, mámleketlik mekemelerdiń, mádeniy orınlardıń áhmiyetli qatnas quralı retinde xızmet etedi. Ásirese bul jaǵday „Qaraqalpaqstan Respublikasınıń mámleketlik tili haqqındaǵı‟ Nızam qabıllanǵannan keyin jedel iske asırılmaqta. Sonlıqtan hár bir sawatlı hám mádeniyatlı insan ádebiy tildiń qádirine jetip, onın qaǵıydaların jazıw hám sóylewde durıs hám tilge bolǵan hu‘rmetti arttıradı, sóylew mádeniyatlılıǵın támiyinleydi.
"Qaraqalpaq haqqında sóz"
Qara taban, qara puqara Babam ǵaybar kisi bolǵan Kóńli aq qalpaǵı qara Jaw menen kóp isi bolǵan
Attan qulap, atırǵanda Qan maydanda súyep onı «Bir wásiyat aytıp ket onda» Dep soraptı onnan ulı
Wásiyat eken al sondaǵı Aytıp ketken urpaǵına «Tir jalańash qalsańdaǵı Bek bol, bala qalpaǵıńa!...»
FonologiyasıRedaktorlaw
Qaraqalpaq tilinde 25 dawıssız ses bar bolıp, ózge sózlerde tórt ayriqsha bolmaǵan fonema úzliksiz qollanıladı. Jergilikli bolmaǵan dawıslar qawıs ishinde kórsetilgen.
Dawıssız seslerRedaktorlaw
Dawıslı seslerRedaktorlaw
Dawıslı ses uyǵınlıǵıRedaktorlaw
Qaraqalpaq tilinde de basqa turkiy tillerdegi sıyaqlı dawıs muwapıqlıǵı bar.Rus yamasa basqa tillerden ózlestirilgen sózler únliler muwapıqlıǵı qaǵıydalarına ámel etpewi múmkin, biraq ádette tómendegi qaǵıydalar qollanıladı:
Jazba kórinisiRedaktorlaw
1928-jılǵa deyin qaraqalpaq tilinde jazıw ushın arab álipbesi qollanılǵan. 1928 hám 1940-jıllar aralıǵında latın grafikası qollanılǵan, hám onnan keyin kirill grafikasına ótilgen. Ózbekistan Respublikasınıń ǵarezsizliginen keyin latın grafikasına qaytıwǵa qarar etildi hám házirgi waqıtta Qaraqalpaqstanda basqıshpa-basqısh ótiw ámelge asırılmaqta. Tómende úsh álipbe hám háriplerdiń Xalıqaralıq fonetikalıq álipbe (IPA)daǵı belgilewleri kórsetilgen. Latın álipbesinde sáwlelendirilmegen kirill háripleri juldızsha menen belgilengen. Jańa qaraqalpaq álipbesine sońǵı ózgertiwler 2016-jılda kiritilgen: apostroflı háripler ornına ótkir noqatlı háripler kiritilgen[2]. Solay eken, jańa qaraqalpaq álipbesi de tap jańa qazaq hám ózbek álipbelerin ańlatıp ketedi, yaǵnıy ótkir háripler menen háreket etedi.
2009-jılǵa shekem C Ts retinde, al I hám Í noqatlı hám noqatsız I retinde jazılǵan[3].
ÁlipbesiRedaktorlaw
Qaraqalpaqlar tiykarınan Latın jazıwına tiykarlanǵan qaraqalpaq álipbesinen paydalanadı. Házirgi qaraqalpaq álipbesi:
ÁdebiyatlarRedaktorlaw
- Baskakov N.A.. Karakalpakskiy yaznk, t. 1 - 2, M. - L., 19 5 1-52;
- Berdimuratov Ye., Házirgi zaman qaraqalpaq tiliniń leksikologiyası, Nókis, 1968;
- Baskakov N.A., Vvedeniye v izucheniye tyurskix yazmkov, 2-izd., M.. 1969;
- Berdimuratov Ye.. Umarov A.. Bekimbetov P., Karakalpakskiy yazj (fonetika, morfologiya, sintaksis), Nókis. 1983.
DereklerRedaktorlaw
- ↑ Karakalpak Etnolog. Alınǵan 12.03.2016
- ↑ "ЛaTыH жaзыўыHa TийkapлaHғaH қapaқaлпaқ әлипбecи". Kapakaлпakckий rocyдapcTBeHHый yHиBepcиTeT иM. Бepдaxa (Qaraqalpaq tilinde). Tiykarǵı nusqasınan arxivlendi 12-24-2017. Alınǵan 01-27-2018.
- ↑ Karakalpak translitator Qaraqalpaq kirill - (Eski / Jańa) latın transliteratorı


text:
Aprelniñ ilk künleri Kyiv vilâyetiniñ büyük şeerleri azat etilgen soñ bir çoq jurnalist anda kirip oldı.
Reuters, AFP agentlikleri ve diger media yapqan fotoresimlerde elâk olğan vatandaşlarnıñ cesedleri bar. Ukraina paytahtı civarında ealisi büyük olğan bir şeer olğan Buçanıñ soqaqları ceset tolu.
Buçada 280 insan toplu mezarda defin etildi, dep bildirdi Buçanıñ şeer yolbaşçısı Anatoliy Fedoruk AFPge. Rusiye zapt etken topraqlarda cenk cinayetleri aqqında Human Rights Watch aq qorçalayıcı teşkilâtı bildirdi: olarnıñ arasında martnıñ başında Buçada qurşunğa tizilgen vatandaşlar bar edi.
Ukraina prezidenti ofisiniñ yolbaşçı muavini Mıhaylo Podolâk da elâk olğanlarnıñ fotoresimlerini aydınlatıp, bunı Avropağa qatqan ve Rusiye tarafından yapılğan «eñ qorqunç natsizm cinayetleri» dep adlandırdı. Moskva buña resmiy şekilde şimdilik cevap bermedi.
Ukraina şeerlerine toqtamağan raketa darbeleri ve Ukrainanıñ şimali, cenübi ve şarqında zapt etilgen meskün yerlerine baqmadan, Rusiye akimiyeti onıñ maqsadı arbiy infrastrukturanıñ yoq etilüvi ve «Donbasnıñ azat etilüvi» ola, dep bildire.
Rusiye Federatsiyası Ukrainağa ücüm etkeninden berli 10 million ukrainalı evlerini terk etmege mecbur oldı. Birleşken Milletler, fevralniñ 24-nden martnıñ 31-ne qadar 1276 vatandaşnıñ öldürilüvini qayd etti. Bu malümat tam degildir.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Eski Qırım orman müdirliginiñ Kefe (Feodosiya) qısmında tünevin 750 metr kvadratr mıntaqada yapraq-pıtaqlar yandı, dep yaza Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
Beyantqa köre, yanğın aqqında iyün 18-inde saat 17:46 haber etildi, yanğınnı 22:17 söndürdiler.
“Umumen yanğın söndürilmesine 11 adam ve 3 maşna celp etildi”, - denile beyanatta.
İyün 14-ünde Eski Qırım orman müdirliginde ormanda yerge tüşken yapraq-pıtaqlar yanıp başlağan edi. Yanğın 1,15 gektarnı qaplap aldı. Ateşni söndürmek içün orman müdirliginiñ hadimleri celp etildi.
Rusiye FVN-niñ Qırm idaresiniñ malümatına köre, büyük yanğın telükesi sebebinden böyle şeyler yasaq: quru ot yanında, ormanda tereklerniñ yanında ateş yaqmaq, manğal qullanmaq, açıq ateşi olğan tertibatnı qullanmaq; ateşni baqılmaz qaldırmaq; sigaret içmek, yanğan sernik ve sigaret tüplerini atmaq; pirotehnik şeylerni qullanmaq.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/06-4
[[1]]
Lena Ğalimcan qızı Şakircanova (Şağircan, 1945 yılnıñ 4 iyün, / SSRB, RSFSR, TASSR, Aqtanış rayonı Puçı awılı) — tatar şağiräse.
1968-1973 yıllarda, TASSR däwlät cır häm biü ansamblendä cırçı-artistka bulıp eşli, 1974 yılda ul Tatarstan radiokomitetına tärcemäçe xezmätenä küçä.
Berençe şiğerläre mäktäptä uqığan yıllarında rayon gäzetasında basılalar. 1970 yıldan birle şiğri tsiklları belän daimi räweştä respublikanıñ köndälek matbuğat orğannarında qatnaşıp kilä. 1982 yılda “Mölderämä küñel” digän möstäqil kitabı dönya kürä.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Soñki beş yılda Putinniñ Rusiyesi, onı 2014 senesi sıcaq selâmlağan Qırım faallerini öz tenqitçilerine çevirgeni şaşırta. Olarnıñ çoqusı endi, maqalelerde olarğa "Rusiye tarafdarı olğan faaller" dememege rica ete.
Oleg Zubkovnıñ "cenkâver arslanları"nı epimiz hatırlaymız, o, olarnı "benderovets"lerge qarşı çıqaracaq edi. Şimdi ise Qırım iş adamı, "tuvğan nenesine qaytqanına" tekrar-tekrar peşman ola, ve: "Evge qayttıq, dep belledik, kerçegi ise - esirlikke", dep ayta. Keçken afta Zubkov, nemseler 1941 senesi Sibirni zapt etmegenine yazıqsına, dep ayttı, çünki, onıñce, başqa türlü tayga gektarlarnen yanmaz edi. Rusiye ve onıñ şımdiki rejiminiñ qabiliyetlerinden közü qaytqanı açıq-aydın körünip tura.
Rusiye kerçeginden, söz ve fikir ifade etüviniñ serbestligi içün endi bir qaç kere politsiya bölügine tüşken, Qırım blogeri Oleg Koçerovnıñ da közü qayttı.
"Olar, aqiqatnı aytqan, bundan ğayrı - öz fikrini ve noqta-i nazarını adamlarnıñ ögünde açıqtan-açıq beyan etken adamlardan qorqsalar, ve bunıñ içün biñlerce "kosmonavtlarnı" tutsalar, böyle rejimge - çürügen tüp deyler. Qırımlılar Rusiyege kete edi, amma çürüp turğan eReFiyağa tüştiler... Yaşayış devamında qusurlı olğan, aqıldan zayıf pigmeylerniñ şahsiy kompaniyasına", - dedi bloger.
"Açuv künü" yaqınlaşa - bunıñ aqqında Qırım faalleri de ayta
Daa çoq böyle misallerni ketirmek mümkün, amma maiyeti onsız da añlayışlı. Vladimir Putin vaziyetni baş etip olamay. Ve bu tek Qırımda degil, bütün qomşu Rusiyede, ve esası - Moskovada. "Açuv künü" yaqınlaşa - bunıñ aqqında Qırım faalleri de ayta.
"Men añlayım, esli prezident, turğunlıqnı istey, amma islâat yapılmasa, ve aşlav yerinden ve mumuriy resurslardan "Yekâne Rusiye" alıp taşlanmasa, er şey halq afaqanınen bitecek", - dep tahmin ete, özüni Rusiye tarafdarı sayğan, Qırım faali Sergey Dudçenko.
Mesele "çezüvine" yaqınlaşa, dep Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Cubarov da tüşüne. Onıñ ise vaziyetke dair siyasiy baqışlarina işanmaq mümkün.
"Ne deyim, Rusiye işğalcileri ve olarnıñ Qırımdaki hızmetkârları, endi kerçekten qorqıp başlañız: Rusiyede siyasiy krizis açıqlanıp ve küç toplap başlağanına osay. Neticede Rusiye tek Qırımdan degil qaçacaq...", - dey Meclis başı.
Mında endi ise başqa sual peyda ola: Ukraina Qırımda nasıp etip ğayrıdan integratsiya yapacaq? Qırımlılarnıñ pek çoqusı Rusiyege peşman olğanına baqmadan, çoqusı özüni kollaboratsionizmnen bulaştırdı. Belki de Kyiv, Rusiye orduları Qırımdan çıqsa, onı birden raat azır almaq mümkün, dep sayalar, amma yoq. Ve kelecekte az buçuq bile tirenüv olmasın dep, şimdiden başlap Qırım ve qırımlılarnıñ ğayrıdan integratsiyası meselesini tüşünmek kerek. Yarımada sakinleri, Ukraina Qırım üzerinde nezaretini qaytrsa, olarnen, mal-mülklerinen, perspektivalarınen ne olacağını şimdiden añlamaq kerekler.
Qırımlılar, Qırımğa Ukraina akimiyeti qaytsa, ne olacağını alâ daa bilmey. Bu pek yaramay, böyle al qorqu yarata
Bu mevzuda prezident Volodımır Zelenskıynıñ taqımını begenmek mümkün. Olar qan ihtiyacında degiller, çünki bugünge qadar Ukraina, tecavuzcı qomşusı içün öz eñ güzel oğullarınıñ bayağı qanını tökti. Onıñ içün reintegratsiya protsesi, qırımlılar içün silâsız ve zararsız keçer degen ümüt bar.
Bu mesele aqqında daa eki yıl evelsi yazğan edim, yazğan edim, çünki, menimce, bütün qırımlılar içün amnistiya olmalı, amma, yazıq ki, o vaqıtta berli vaziyet pek deñişmedi. Qırımlılar, Qırımğa Ukraina akimiyeti qaytsa, ne olacağını alâ daa bilmey. Bu pek yaramay, böyle al qorqu yarata.
Demek, "açuv künü"nde şimdiki Kreml rejimi yıqılsa, qırımlılarnı ne bekley? Dos-doğru cevabını istegen sual budır.
Zarema Seitablayeva, qırımlı, bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
İnternette ağğa bağlanmanı şifr etmege ve er angi saytqa anonim olaraq kirmege imkân bergen Private Internet Access ecnebiy VPN-servisi Rusiyeden «Yarovaya paketi» içün kete, dep bildire Radio Svoboda.
Şirketniñ beyanatında bildirile ki, Rusiyede onıñ serverlerinden bazıları yaqında ükümet tarafından, evelden haber etilmeyip ve uquqtan vazgeçip, alındı. Şirketniñ işandırğanına köre, ükümetke müşterilerniñ malümatlarına irişim berilmedi.
Rusiye Devlet Duması deputatı İrina Yarovaya ve Federatsiya Şurası azası Viktor Ozerov tarafından işlep çıqarılğan, antiterroristik qanunlarını qaviyleştirgen qanunlar paketi iyül 7-de prezident Putin tarafından imzalandı. Qanunlarnıñ biri ağ operatorlarını yarım yıl devamında müşterilerniñ yazışmaları ve laflarını, bunen beraber, üç yıl devamında bağlamalar aqqında malümatnı saqlap tutmağa mecbur ete.
Ağ operatorları bir qaç sefer qayd etken edi ki, qanunnıñ ömürge keçirilmesi şirket tarafından büyük masraflarnı talap etecek, bu sebepten ise, hızmetler fiyatları köterilecek.
Qanunlar poçta ağları operatorlarını, yollanmalarda silâ, patlatıcı maddeler ve diger yasaq etilgen madde ve eşyalarnıñ yoq olmasında emin olmaq içün, rentgen-televizion ve radioskop aletlerini, maden detektorları ve diger aletlerni qullanmağa mecbur ete.


text:
Jergilikti biliktiñ habarına qarağanda, bir jankeşti Auğanstan ortalıq qalası Kabuldağı şitterdiñ mwsılman mädeniet ortalığında jarılıs jasap, 41 adam..
Biıl Qazaqstan az şarua atqarğan joq. EKSPO-2017 halıqaralıq körmesin, qısqı Universiadanı ötkizdi. Arasında körşi Qırğızstanmen de daulasıp aldı. Jıl..
Qazaqstannıñ jwmıspen qamtu orındarında tirkelgen jwmıssızdardıñ sanı eki ese ösken. Euraziyalıq ekonomikalıq komissiya wsınğan statistikağa sensek, 2..
Soñğı kezderi Qıtay ükimeti Orta Şığıs elderimen bolğan qarım-qatınasın damıta tüsti. Bwl ürdis Beyjiñde qazan ayında ötken QKP-nıñ qwrıltayınan keyin..
QR Prezidenti Nwrswltan Nazarbaev Qorğanıs ministrliginiñ basşılıq qwramımen kezdesti, dep habarlaydı, Aqordanıñ baspasöz qızmeti. Kezdesu barısında M..


text:
Yaltada Nikita nebatat bağçasınıñ kollektsiyasından çiçeklerniñ ananeviy sergisi açıldı. Kelgenlerde, sergi meydançığında nebatat bağçasınıñ kollektsiyasından türlü güllev seviyesinde olğan 73 biñ lâleni körmek imkânı bar edi.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, keçken yıllardan farqlı olaraq, tedbirniñ bu senedeki tantanalı qısmı daa sade şekilde, muzıkalı temaşa olmadan keçti. Ananeviy olğan şeer ve qasaba rehberleriniñ selâmlav nutuqları da olmadı.
Bu yıl kiriş biletiniñ fiyatı 100 ruble (qararnen 41 hrivnanı – QA). Açılış kününde vatandaşlarnıñ imtiyazlı kategoriyaları ve molbertlernen kelgen ressamlar içün kiriş bedava edi.
Nebatat bağçasınıñ hadimleri ziyaretçiler içün floristik master-klassnı keçirdiler. Onda musafirlerni dekor etme qaideleri ve deste içün kesilgen çiçeklerniñ tazeligini saqlama usulları ile tanış ettiler.
Nikita nebatat bağçasındaki birinci «Lâleler paradı» 1999 senesinde olıp keçti.


text:
Udmurtiya Tahqiqat komitetiniñ idaresi ijevskli alim Albert Razinni özüni öldürmege mecbur etüv aqqında cinaiy davanı qapattı.
«Ne vekâletli şahıslar, ne de adiy insanlarnıñ qabaatı tapılmadı», – dep bildire Rusiye müessisesi.
2019 senesi sentâbr ayında Rusiyeniñ İjevsk şeerindeki Udmurtiya Devlet şurasınıñ binası öşünde alim Albert Razin özüni ateşke berdi. O, udmurt qavmini qorumağa talap etti. Razinniñ yanında yazuvlı şiarlar tapıldı, olardan biri – «Yarın tilim yoq olsa, bugün ölmege azırım».
Alim hastahanege kritik alda ketirildi. Onı ilâclarnen yuqlattılar, amma bir qaç saattan soñ Razin can berdi.
Albert Razin 79 yaşında edi. O, felsefe ilimleri namzeti, dotsent, Udmurtiyada nam qazanğan ilim erbabı, «Udmurt Keneş» udmurt milliy areketiniñ iştirakçisi edi.
Razinniñ ölüminden soñ Human Rights Watch aq qorçalayıcı teşkilâtı Rusiye akimiyetini til siyasetini yañıdan baqmasına ve memleketniñ etnik ve til azlıqları rastkelgen «teren tamırlı problemlerni» al etmesine çağırdı.