text:
Sekiz aydan berli qırımlılar yañı şaraitlerde yaşaylar. Olarnı topraqnen beraber aldılar. Şimdi yañı saipler topraqnen beraber ne alğanını esaplamağa qarar berdiler. Qırımlılarnıñ nasıl bir mal-mülki bar, olar nelernen qullanalar ve ne tüşüneler?
Qırımda Rusiyeniñ ukrain yarımadasınıñ işğali vaqtında ealini ilk sefer cedvelge aldılar.
Kim ve nasıl etip qırımlılarnıñ evlerine kire edi, nasıl bir malümat topladılar – «24» haber telekanalındaki «Qırım.Aqiqat» yayınında.
Studiya musafirleri – Yaqın şarq tedqiqler Merkeziniñ müdiri İgor Semivolos ve İnsan aqları boyunca Qırım alan missiyasınıñ vekili Vissarion Aseyev.
Leyha efirge cumaertesi künü oktâbr 11-de saat 18:30 (Aqmescit vaqtı boyunca saat 19:30) ve bazar künü oktâbr 12-de saat 11:30 (Aqmescit vaqtı boyunca saat 12:30) çıqa.
Azatlıq Radiosınıñ yañı leyhası – işğal etilgen Qırımdaki vaziyetni ögrenmege istegenler içün azırlanılğandır.


c: text/html

text:
«Tebessüm ile yaşa» – bu «Tebessüm» bala vokal ansambliniñ şiarı ola.
Belli qırımtatar bestekârı ve yırcı Server Kakuranıñ reberliginde bala taqımınıñ kontserti keçken afta Aqmescitte keçirildi.
«Tebessüm» qırımtatar folklor «Qırım» ansambli yanında teşkil etildi. Onıñ solistleri – bütün Qırımdan 5-10 yaşındaki balalardır. Ansamblge keçmek içün olar, 3 basamaqlı kastingden keçti.
9 kiçik artist seyirciler içün aqiqiy bir bayramnı taqdim etti. Kollektivniñ repertuarında esasen bala yırları bar. Olarnıñ arasında «Tebessüm ile yaşa», «Ana tilini bilsem», «Elifbe».
Balalarğa qıymetli ediye berildi – olarnıñ ilk yır cıyıntığı, dep bildire Crimeantatars.club.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımda koronavirus qırğınlığı başlağanından berli 392 hasta qayd etildi. Soñki künde beş yañı hasta qayd etildi. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov haber ete.
«Üçü faal qayd etildi, epidemiologiye tahqiqat ve laborator skriningi neticesinde, ekisi tibbiy yardım içün muracaat etkende qayd etildi. Bütün hastalar yuqunç hastahanelerine alındı», – dep bildirdi Aksenov.
Böylece, bugünge qadar Qırımda 392 koronavirus hastası qayd etildi. 28-i çetelden keldi, 74-ü Rusiyeden kelgen ve olarnen alâqada olğan şahıslarda qayd etildi, 277 hasta tibbiy yardım içün muracaat etkende ve hastalarnen alâqada olğan soñ qayd etildi, 13-ü sağlam insanlarnıñ laborator skriningi yapılğanda qayd etildi.
247 insan tüzeldi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırım hanlığında Rusiyeniñ birinci diplomatik vekili Aleksandr Nikiforovnıñ faaliyeti mağlübiyetke oğradı, böyle etip Bağçasaray ve Peterburg arasındaki resmiy diplomatik munasebetler 20 yılğa kesildi.
Qırım ve qırımtatar tarihınıñ saifeleri – Qırım.Aqiqat leyhasında, Qırım tarihçısı Gülnara Abdullanıñ «Tuğra» video bloglarında.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır.
Tuğra – hanlarnıñ müüri, qırımtatar devletçiliginiñ timsali, Qırımnıñ şimdiki vaziyetini añlamağa yardım etken bir anahtardır
Metn müelifi ve alıp barıcı Gülnara Abdulla, rejissör Fatima Osmanova, operator ve montaj rejissörı Eldar Halilov, ğaye müellifi ve prodüsser Emine Ceppar.
Videoda «Larişes» müzeyi ve Dnevnik Murovlena saytından resimler, em de belli Qırım müellifleri ve icracıları Enver İzmaylov ve Afize Kasaranıñ muzıkası qullanıla.
Gülnara Abdulla, Qırım tarihçısı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışlarını aks ettirmey


text:
Qırımdan ukrain boksçusı, WBO versiyası boyunca qıtalarara çempionı Aleksandr Usik yarımadada boks mektebini inkişaf ettirecek ola. «Sayt Simferopolâ» neşirine boksçu öz planları aqqında tarif etti.
«Planlarımda endi çoqtan bar – tuvğan Aqmescitte boksnı inkişaf etmek. Amma tek boksnı degil – umumen sportnı, nesilimizniñ sağlam olması içün. 10 gençten eñ azından sekizi tükânğa bira almaq içün degil de, mineral suvu ya şira içün kirsin dep», – dey sportçu.
Aytqanı kibi, boks mektebiniñ inkişaf leyhası onıñ şahsiy teşebbüsidir, amelge keçirilmesine şimdi kimse daa qol tutmay. «Sportnı inkişaf etmek içün, muayyen imkânlar kerek, şu cümleden, maliyeviy, şimdi sağlam sport terbiyesini inkişaf etmek içün imkâniyetler yeterli degil», – dedi boksçu.
Şimdi Aleksandr Usik Aqmescitte buluna ve mında Yılbaş bayramlarını keçirmek niyetindedir. «Yañı yıl – aile bayramıdır. Ve, elbette ki, onı ailem, tuvğanlarım ve yaqınlarım ile qayd etecegim. Qırımda, tuvğan Aqmescitte», – dedi Usik.
Dekabr 12 künü Kiyevde Aleksandr Usik Pedro Rodriges ile küreşinde WBO versiyası boyunca qıtalarara çempionı unvanını qorçaladı.


text:
Qırım ile memuriy sıñırdan eşyalar taşımasını sıñırlağan Nazirler şurasınıñ 1035 sayılı qararınıñ birinci noqtası qanunğa uyğun olmağanına dair mahkeme qararı işke tüşürilgen soñ işğal altındaki yarımada sakinleri eşyalarını esas Ukrainağa sıñırsız çıqara bilecekler. Bunı Helsinki insan aqları ittifağınıñ uquqçısı Maksim Timoçko Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında ayttı.
«Birinci noqta lâğu etilse, qırımlılarnıñ eşyalarını taşıma mevzusında er angi sıñırı olmaycaq. Olarnı red etme sebepleri qalmaycaq. Qararnıñ bu noqtası qanunsız olaraq tanıldı, amma mahkeme qararı işke tüşürilmelidir», – dep ayttı Timoçko.
Uquqçınıñ aytqanına köre, memuriy mahkeme işleriniñ al etüv tertibiniñ kodeksine binaen, mahkeme qararı derc etilgen ya da apellâtsion mahkemeniñ qararından 10 kün keçken soñ işke tüşürile.
«Davalı, yani ükümet, şikâyet arizasını berse, soñki qarar apellâtsion mahkemeniñ ükmü çıqarılğan soñ alınacaqtır. Yani dava apellâtsiyada baqılacaq. Ükümet böyle bir şikâyette bulunacağından, ne içündir, şübelenmeyim», – dep qayd etti o.
Ukraina Helsinki insan aqları ittifağınıñ aq qorçalayıcıları işğal etilgen Qırımdan şahsiy eşyalarnıñ çıqarılmasını yasaq etken Ukraina Nazirler Şurasınıñ 1035 sayılı qararınıñ birinci noqtası qanunsız olğanını isbatladı.
Kyiv bölge memuriy mahkemesiniñ Ukraina Nazirler Şurasınıñ 1035 sayılı qararını qanunsız olaraq tanımasına dair davanıñ qararı mart 20-de «Mahkeme qararlarınıñ yekâne devlet cedveli» saytında derc etildi. Ukraina Helsinki insan aqları ittifağınıñ Qırım meselelerinen oğraşqan cemaat bölüginiñ uquqçısı Anna Rossomahinanıñ aytqanına köre, işbu qarar qırımlılarnıñ er angi eşyalarını taşımağa yasaq ete.


text:
Resmiy malümatqa köre, Belarusta aprelniñ 26-sında 10463 tasdıqlanğan COVID-19 hastası oldı. Akimiyet 72 ölümni tasdıqladı ve 1700-den ziyade adam yahşı olğanını qayd etti, bildire Azatlıq Radiosı.
"Belta" agentligi bildirgeni kibi, memlekette 150 biñge yaqın COVID-19 testi yapıldı.
Belarus prezidenti Oleksandr Lukaşenko, "iqtisadiyatnı toqtatmamağa" qarar alğanını bildirdi, çünki başqa türlü aqibetler "zengin ve küçlü memleketlerge tabi olmasınıñ ya da asıl boysunmasınıñ sebebi ola bile".
Belarus içtimaiy mesafeler içün tedbirler körmegeni ve koronavirus yayılması şaraitinde içtimaiy tedbirlerni sıñırlamağanı içün defalarca tenqit etildi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri Müftisi hacı Emirali Ablayev “Pandemiya zamanında Rusiye musulmanları diniy idareleri: içtimaiy hızmetniñ yañı usulları” halqara ilmiy-ameliy konferentsiyası çerçivesinde Dağıstan musulmanları diniy idaresiniñ eyyetinen iş körüşüvini keçirdi. Körüşüv devamında taraflar bir sıra meselelerni muzakere ettiler, şu cümleden, diniy tahsil, yaşlarnıñ maneviy, ahlâqiy ve vatanperverlik ananeler boyunca terbiyelenmesi, yıqıcı diniy fırqalarnıñ tesirine qarşı turulması meseleleri köterildi.
Qırım Cumhuriyeti ve Sevastopol şeeri Müftisi Dağıstan Cumhuriyetiniñ Müftisine selâm yollap, oña qaviy sağlıq ve semereli çalışmalar tiledi.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından «fevral 26» işi boyunca yaqalanğan ve Aqmescit SİZOsında tutulğan ATR telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyevni azat ettiler. Bunı iyün 18 künü ATR baş müdiriniñ muavini Lilâ Bucurova öz Facebook saifesinde yazdı, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
«Soñki ayları SİZOda bulunğan operator Eskender Nebiyevni azat ettiler. Onıñ ailesine yardım etken er keske minnetdarmız. Müftiy Emirali efendige ayrı teşekkür, onıñ yardımı olmasa, bu da olamaz edi», – dey Bucurova.
2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Onı 2015 senesi fevral 19-ğa qadar apiske aldılar, soñra da apis müddetini mayıs 19-ğa qadar arttırdılar.
Aprel 22-de işbu iş boyunca ATR qırımtatar telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyev apiske alındı, bundan evel ise Ali Asanov da apiske alınğan edi.


text:
Rusiye işğal etken Qırımda Docudays halqara insan aqları vesiqalı kino festivaliniñ programmasından vesiqalı levhalar kösterilmekte. Bunı Kreml kontrol etken Qırım ükümetiniñ matbuat hızmeti bildire.
«Qırım Cumhuriyetindeki festival programmasında GBU RK «Krımskiy kinomediatsentr» 14 levhanı numayış ete. Festival programmasınıñ levhaları Aqmescit, Ermeni Bazar, Saq, Kezlev, Bağçasaray, Yalta şeerleri, Or Qapı, Canköy, Seyitler, Saq, Bağçasaray, Aqmescit ve Curçı rayonlarınıñ medeniyet müessiselerinde ve oquv yurtlarında kösterilmektedir», – dep aytıla haberde.
Bu sene aprel ayında Kyivde Docudays UA insan aqları aqqında 13-ünci halqara vesiqalı kino festivaliniñ qapanış merasiminde Qırımnıñ siyasiy mabusı, Rusiyede mahküm etilgen kinorejissör Oleg Sentsovğa qoltutuv aktsiyası olıp keçti. Seyirciler ve jüri aktsiya vaqtında «Free Sentsov» levhalarını köterdi.
Qırım işğalinden soñ yarımadada insanlar, hususan, qırımtatarlar qaçırılmağa başladı. Rusiye kontrol etken Qırım Taqiqat komiteti «yarımadada qırımtatarlarnıñ kütleviy ğayıp olması yoq», dep israr ete.
Qırım uquq qorçalayıcı gruppası insanları Rusiye akimiyeti ve oña hızmet etkenler qaçıra bile, dep tahmin ete. Qırım akimiyeti insanlarnıñ ğayıp olmasını tanısa da, öz alâqalarını inkâr ete.


text:
Ukraina rejissörı Oleğ Sentsov, raatlıq künlerinde siyasetçiler, uquq qoruyıcılar, ve ekspertler istirak etecek yedinci "Azat Rusiye forumı"nda iştirak etmek içün Vilnüske keldi. Sentsov, Nastoyaşçeye Vremâ mühbirine Rusiyede esir olunğan ukrain siyasiy mabüslerniñ serbest etmek içün ne yapqanı aqqında ve apiste yazılğan stsenariyleri esasında filmlerniñ çeküv ketişatı aqqında aytıp berdi.
– Başından, siz şimdi nenen oğraşqanıñız aqqında, soñki intevyüleriñiz çoq aytılğan uquq qoruyıcı faaliyetiñiz aqında bilmege ister edim. Şimdi konkret ne yapasıñız?
– Şimdilik uquq qoruyıcı faaliyetnen oğraşam, dep aytıp olamayım. Men sadece çeşit-türlü körüşüvlerge barıp, alâ daa Putinniñ elinde olğan esirlerimiz aqqında tarif etem. Eñ azından 100 adam Rusiye türmelerinde buluna, olarnıñ ekseriyeti - qırımtatarlar. 227 kişi Donbassta, amma belki de çoqçadır, olar içün biz bilmeymiz, çünki anda barıp yetip olamaymız... Olar daa çoq ola bile.
– Eliñizde belli adam cedvelleri barmı?
– Bu açıq malümattır, o, uquq qoruyıcılarda bar, meni onen temin etler, çünki şimdilik özüm buña dalıp olamayım, ortalıqta bir çoq şey ola. Men er sefer adamlarnen laf ete bilem, alınmağan bile qararlar bağlı olğan adamlarğa añlata bilem, Rusiyege umumiy basqı toqtanmasın dep, anda tutulğan adamlar aqqında unutmasınlar dep. Rusiye alâ daa bizge qarşı agressiv cenki alıp barğanını, alâ daa adamlarımıznı esir etkeni aqqında unutmasınlar dep.
– Qarar almaq imkâniyeti olğan adamlardan kimnen laf etesiñiz?
Elbette ki, qarar Putinge bağlı, amma bu meselede oña basqı kütleviy ve ittifaqnen olmalı
– Macron (ebet, menim Makronnen körüşüvim oldı). Avropa Şurasınıñ reberligi. PACE başlıqları. Çeşit memleketlerniñ tış işler nazirleri. Çeşit-türlü seviyelerde ve türlü-türlü memleketlerde adamlarnen körüşem. Elbette ki, qarar Putinge bağlı, amma bu meselede oña basqı kütleviy ve ittifaqnen olmalı. Olar unutmasınlar dep, men böyle qonuşmalarnen hatırlatam.
Men, kerçekten aytsam, bütün bu ziyaretlerni pek sevmeyim, yalıñız kerek olğanı içün yapam - maña kerek, başqalarğa kerek, yigitlerimizge kerek. Ve maña deyler ki, sen - bir misalsiñ, seni azat eteceklerine çoqusı inanmasa da, sen içün küreşe ediler. Ve çıqarıp oldılar. Demek, olarnı da çıqarmaq mümkün. Ve sen, misal olıp, bu, böyle basqınıñ neticesi olğanını köstemek kereksiñ.
– "Moskova davası" iştirakçileri boyunca ayrı bir kampaniya alıp barasızmı?
Qırımnı Ukraina sayğan er adam - bizim ittifaqdaşımızdır, şahsen menim
– Menim mabüslerimizge kimerde vaqtım yetmey. "Moskova davası"nen oğraşmayım, bağışlañız, çünki bu biraz başqa meseledir. Bu bizim iç meselemiz. Er birimiz öz işinen oğraşsa, yahşı olur. Ve başqasınıñ işine kirişmese. Siz bizge aqıl ögretmeceksiñiz, biz - sizge. Siziñ fikriñiz ne olğanını bilmeyim, amma bizimki sadedir: Ukrananıñ yekâne duşmanı - Putin, ve onen küreşmege azır olğan er adam, - bizim ittifaqdaşımızdır. Qırımnı Ukraina sayğan er adam - bizim ittifaqdaşımızdır, şahsen menim. Oldı.
Amma bu adamlar içün küreşmek - biraz başqa iştir. Bu siziñ narazılıqlarıñız, Putinge qarşı narazılıq köstergeniñizge maşalla, sizge qol tutarmız, "Rus sidâşçaya" leyhası, Kostâ Kotov barlar. Olarğa qol tutam, amma prioritetlerime qoşıp olamayım, çünki Rusiye türmelerinde oturğan menim daa yaqın arqadaşlarım bar. İlk-evelâ olar aqqında ikâye ete edim.
– Konstantin Kotov aqqında soramağa isteyim. O, azat olğanda, sizni desteklep, çoq şeyler aytqan edi. Onıñ vaziyetiniñ tafsilâtını bilesizmi? Belki, advokatlarınen bağıñız bardır? Taqdirini közetesizmi?
– Çarem olğanı qadar közetem. Daa bir kere tekrarlayım, Rusiye türmelerinde 100 adamımız, esirlikte 227 adamımız tutula. Er kesniñ adını bilmeyim, er kesniñ soylarınen daa tanış olmadım. Kostâ Kostov maña ne qadar yahşı yanaşsa da, o, Moskovada otura, o rusiyeli. Menim ise, daa yaqın olğan qardaşlarım bar. Siz vaziyetki öz tarafıñızdan baqasıñız, men ise özümkinden.
Mennen bir evde yaşağan qızıma vaqtım yetmey, onı aftada eki saat körem.
– Aytqan körüşüvleriñiz, çoqusı alda siyasiy mabüslernenmi bağlı?
– Yalıñız siyasiy mabüslernen degil, Rusiye tecavuzınen bağlı Ukrainadaki vaziyetnen de. Ukrainanıñ içinde men sadece çeşit-türlü adamlarnen tanışam - studentler ve professorlarnen, cıyştırıcı ve nazirlernen. Çeşit-türlü adamlarnen qonuşam, çeşit-türlü adamlarnen tanış olam.
Birinciden, Ukrainada olğan şeylerni, adamlarnı añlamağa isteyim. Beş yılğa coyulğan edi, çoqusı şeylerni duymay qaldım. Umumem Ukraina vaziyeti aqqında bilem, amma terence baqmaq kerek - men ecnebiy adam degilim, men özümiziñkilerindenim, onıñ içün bu malümat müitine dalmağa tırışam, adamlarnen qonuşam. Nasıldır tanışlarım, yaqınlarım peyda ola. Bazıda adamnen körüşem, qonuşam, amma onen iç bir alâqam olmay bile - ve men onen ileride qonuşmaycağım. Amma şahsiy firkimni tizmek meraqlıdır, Saakaşvilini bile alsaq.
– İcadıñızğa vaqıt barmı? Aqlımda bar ki, çalışqanıñız üç stsenariy aqqında tarif ete ediñiz...
– Biraz yañlış. Üç stsenariyni türmede yazğan edim, bitirilgenler, eki stsenariyni türmeden evel bitirgen edim. Böylece, umumen beş bitirilgen, işke azır stsenariyim bar. Artıq olarnıñ ekisinen iş başlandı, bir danesiniñ cekimleri 2020 yılda yapılacaq, er şey yahşı olsa, ekincisini 2021 yılda yapacaqmız, er sey yahşı olsa. İleride de - yılda birer film, er şey yahşı olsa. Amma bu işni endi başladım.
– Biraz tafsilâtlıca mümkünmi: bu bediiy ya da vesiqalı filmler?
Men özümni daa çoq cemaatçı kibi körem, çünki men faal grajdaninim, memleketniñ er müim ve emiyetli mevzusında iştirak etemege azırım
– Men tek bediiy oyun filmlerinen çalışam. Birincisi "Kerkedan" ("Nosorog") adlı cinayet dramması olacaq. Bu, biz bir yıl azırlanğan, amma çekişlerni başlap yetiştirmegenimiz ve, ondan sebep, başından yapıp başlamaq mecbur olğanımız iştir.
İşimniñ soñuna çıqmağance, planlarımnı aydınlatmağa alışmadım. Bitirsem - buyurıñız, baqıñız. Şimdilik ise yoq: bu mevzunı tek çalışqan adamlarımnen, gruppamnen, yaqınlarımnen muzakere etem.
– Umumen alğanda, siz içün kinomı ya da şahsiy ikâyeñiz, uquq qorucılıqmı daa meraqlı?
– Siz añlamaq kereksiñiz ki, maña Avropada eñ büyük uquq qoruyıcı Saharov mukâfatını bergenleri içün, özümni 100% uquq qoruyıcı saymayım, meni öyle qabul etmege kerekmey. Men özümni daa çoq cemaatçı kibi körem, çünki men faal grajdaninim, memleketniñ er müim ve emiyetli meselesine qoşulmağa azırım. Su cümleden - esirlerimizniñ aq-uquq qorçalavı meselesine de. Keñce baqmaq kerek, Ve men teşkil etecek cemiyet teşkilâtınıñ da maqsatlarıkeñce olacaq.Yalıñız uquq qoruyıcı ya da medeniyet degil.


text:
TERCİMAN
Terciman gazetası Qırımda 1883 senesinden 1914 senesine qadar neşir etilip, rusiyeli musulmanlarnıñ umummilliy neşir organı, Rusiye ümmeti birligini timsali edi. Gazetanıñ ilk maqalesinde “Terciman” imkânı olğanı qadar musulmanlarğa medeniy ayattan sağlam, faydalı malümatlarnı bildirmege, ve aksine ruslarnı musulmanlarnıñ ömüri, baqışları ve itiyaclarınen tanış etecegi aytıldı. Rusiye ümmeti içün gazeta esas informatsiya menbası oldı.
“Terciman”nıñ tili onıñ muvafaqiyetiniñ baş sebebi oldı. Belli olğanına köre Gasprinskiy, umumtürk edebiy tilniñ tarafdarı edi. Onıñ neşir ettigi gazeta epsi türklerge añlayışlı olıp, onı bütün türk dünyası serbest ve raat oquğan. Bu ceetten “Terciman” unikal bir gazeta olğan, çünki ondan soñ çıqıp başlağan neşirler yerli tillerde basılıp, bu sebepten artıq umumtürk emiyetine malik olmağanlar.
“Terciman”nıñ abune fiyatı ucuz olğan. Bundan da ğayrı Gasprinskiy öz matbaasında basılğan kitaplarnı abunecilerge er yılı bedava yollağan ve böyleliknen oquyıcılarnı celp etken.
“Terciman”nıñ keyfiyeti yüksek olğan. İşbu gazetanı Moskva ve Peterburg kütüphanelerinde çoq yıllar devamında tedqiq etken professor İsmail Kerimov gazeta saifelerinde derc olunğan fotolarnıñ, metinlerniñ yüksek keyfiyetini qayd ete. Onıñ fikirince böyle keyfiyet ondan soñ çıqqan bir çoq neşirlerde endi olmağan.


text:
Qırımda keçken künü 322 yañı koronavirus hastası qayd etildi, bir kün evelsi qayd etilgen hastalarnıñ sayısı azca edi. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Facebookta bildirdi.
«Hasta olğanlarnıñ umumiy sayısından 258 hasta tibbiy yardım içün muracaat etkende qayd etildi, 64 kişi daa evel qayd etilgen hastalarnen alâqada oldı. Bir künde 470 kişi tüzeldi, bütün müddet devamında 66 886 insan yahşı oldı», – dep yazıla haberde.
Bir kün evelsi 308 yañı COVID-19 hastası aqqında haber etildi.
Keçken aftanıñ ortasından berli koronavirus hastalarınıñ sayısı arta.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresi bildirgenine köre, Qırımnıñ bir çoq rayonında koronavirus vaziyeti kerginleşti. Müessise, Qırımda dördünci koronavirus dalğası beklenile, lâkin qırımlılar daa az aşı olmağa başladı, dep qayd etti.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
COVID-19 koronavirus yuqunçı
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
İşğal etilgen Qırımnı 9 biñden ziyade qırımtatarı terk etti, dep bildirdi Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev Kiyevdeki matbuat konferentsiyasında.
«Bizler qaçaqlar meselelerinen oğraşqan BMT Yuqarı komissariatınıñ malümatına esaslanamız. Lâkin olar da tam degiller. Anda berilgen raqamlarğa köre, işğal etilgen Qırım ve Aqyarnı umumen 19 biñ kişi terk etti, olarnıñ yarısından ziyadesi ise – qırımtatarlar eken», – dedi Cemilev.
Dekabr 22-de Kiyevde «Qırımtatar halqınıñ Ukrainanınıñ tamır halqı olaraq aqlarını temin etüvde ukrain yolu» mevzulı konferentsiya keçirile.
Tedbir maqsadı – qırımtatar meselesini VIII çağırılış Yuqarı Rada içün aktual etmek ve icra akimiyet organları tarafından bar olğan qanunlarını amelge keçirmektir.
2014 senesi fevral soñunda mart başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ İl-76 uçağı Nepaldan mayıs 7-de saat 4-te kelip, Kiyevde Borispol yanındaki arbiy uçaq alanında endi. Uçaqta 75 ukrain, 11 kişi diger memleketniñ vatandaşı bar edi – Poloniya, Frenkistan, Gürcistan ve Rusiye.
«35 vatandaş Ukrainağa öz imkânlarınen qayttı, 21 vatandaş Nepalda qaldı, bu adamlar tahliye etilmekten vazgeçtiler, daa 46 kişi bağğa çıqmağanlarnıñ cedvelinde qalalar», – dep bildirdi Ukraina Tış işler nazirliginiñ vekili Yevgen Perebiynis.
Radio Svoboda mühbiri bildire ki, Devlet hızmetiniñ fevqulâde vaziyetler meseleleri boyunca reis vazifelerini eda etken Zorân Şkirâk Nepalğa «raatlanmaq içün degil, adamlarnı qurtarmaq içün» barğanını ve er bir areketni añlatmağa azır olğanını ayttı.
Aprel 25-te Nepalda yüz bergen yer teprenüviniñ qurbanı yedi buçuq biñden ziyade insan oldı, 14 000 insan zarar kördi.


text:
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi açlıq tutqan Vladimir Baluhnıñ ükmüni 5 yıl umumiy rejim koloniyasından 4 yıl ve 11 ayğa deñiştirdi, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Mahkeme imaye şikâyetini qanaatlendirmeli, amma «Vladimir Baluhnıñ müsbet hasiyetnamesini köz ögüne alıp», ükümni yımşattı.
Daa evel haber etilgeni kibi, Baluh vaqtınca tutuv izolâtorınıñ faaliyetini bozuv aqqında cinaiy işiniñ üküm şikâyetini baqqan Qırım mahkemesiniñ toplaşuvına ketirilmedi. Ukrain faali mahkemede video bağı vastasınen iştirak etmekten vazgeçip, kameradan çıqmadı.
Qırımda apiste tutulğan ukrain faali Vladimir Baluh 2018 senesi martnıñ 19-nda başlağan müddetsiz açlıqnı devam ete. Bir aydan berli bir şey aşamağan Baluh Arhiyepiskop Klimentni diñlep, kisel içmege, peksimet aşamağa razı olğan edi.
İyülniñ 5-nde Rusiye kontrol etken Aqşeyh rayon mahkemesi ukrain faali Vladimir Baluhqa 5 yıl apis cezası ve 10 biñ ruble (4 biñ grivna) para cezasını tayin etti.
FSB Vladimir Baluhnı 2016 senesi dekabrniñ 8-nde tuttı. FSB hadimleri Vladimir Baluh yaşağan evniñ çardaqında 90 patron ve bir qaç trotil taş tapılğanını bildirgen edi. Baluhnıñ imayesi ve aq qorçalayıcıları onıñ Ukrainağa qoltutqanı içün repressiyalarnıñ qurbanı oldı, dep tüşüneler. Onıñ evinde Ukraina bayrağı bar edi.


text:
Moskovadan Aqmescitke uçqan "Ural ava yolları"nıñ Airbus A321 uçağı, Moskova yanında mecburiy qonğanından soñ, 23 adamnı hastahanege qoydılar, olardan beşi - bala. Bunı Radio Svoboda bildire.
Rusiye Sağlıq Nazirliginiñ malümatına köre, yaralanğan adamlarnıñ yaşayışına telüke yoq.
Uçaqta 234 adam bar edi, olardan yedisi ekipaj azaları. Şimdi bilingenine köre, 10 adam yaralandı, olarnıñ arasında üç bala bar.
Qaza sebebini köçüricige oğrağan quş sürüsinden köreler, dep bildireler avia şirketinde. Bundan sebep köçürici yanıp başladı.
Yolcularnı şişirme merdivenden tahliye ettiler.
Uçaq, Jukovskiy ava limanından ilhaq etilgen Qırımğa doğru kete edi. O yerde olğan adamlarnıñ videolarında sağ köçüriciniñ yanğını körüne.
Tahqiqiy komitet cinaiy dava açacağını bildirdi.


text:
Ukraina aq qorçalayıcıları Mariya Tomak Britaniya parlamentiniñ tış işler komitetiniñ azası Robert Sillige «Magnitskiy aktınıñ» kenişletilmesi içün Rusiye işğal etken Qırımda insan aqlarını bozğan rusiyeli ve ukrainalılarnıñ soyadları cedvelini berdi.
Bu aqta aq qorçalayıcılar ve Rusiyede tutulğan ukrainalı Pavlo Grıb ve Yevgen Panovnıñ soy-soplarınıñ Britaniya deputatı ile London körüşüvinde olğan Radio Svoboda mühbiri bildire.
«Bu insanlarğa qarşı «Magnitskiy aktınıñ» keniştilmesi mümkün olğanını tüşünemiz, çünki Avropa insan aqları konventsiyası bozula, laf azap aqqında kete», – dedi Tomak.
«Magnitskiy aktınıñ» qullanılması aqqında Robert Silli şöyle dedi: «Britaniya ükümetiniñ Skripalniñ zeerlenmesine ayırğan diqqatı Rusiye yapqan cinayetlerge semereli bir qarşılıq olğanını tüşünem».
Aq qorçalayıcılar Silli ile körüşmezden evel cedvelni Büyük Britaniyanıñ Tış işler nazirligine berdi. Şimdilik bu cedvel aydınlatılmay.
Körüşüvde Olga ve İgor Grıblar, Pavlo Grıbnıñ tatası ve babası, em de siyasiy mabüsler qorantalarınıñ birlik reberi ve «ukrainalı diversantlar» davasınıñ mabüsi Yevgen Panovnıñ qardaşı İgor Kotelânets bar ediler. Onıñ qayd etkenine köre, Büyük Britaniya kibi memleketlerniñ beyanatları Rusiye apishanelerinde tutulğan Ukraina vatandaşlarına qarşı azaplarnı toqtatmağa yardım ete.
«Bugün Tış işler nazirliginiñ vekillerinen körüşip, bütün ukrainalı siyasiy mabüsler aqqında hatırlatmağa istedik. Oleg Sentsov bunıñ içün açlıq tuttı – yalıñız özüne degil, qanunsız mahküm etilgen diger insanlarğa da diqqat celp etmege istedi», – dedi Kotelânets.
Robert Silli – Britaniya parlamentiniñ cemiyetler palatasınıñ Konservativ firqasınıñ azası, tış işler komitetiniñ iştirakçisidir. O, Rusiye prezidenti Vladimir Putinni tenqit etip, Rusiyege qarşı sanktsiyalarnıñ tarafdarı oldı. «Kirli Rusiye parasınen» küreşmek içün ise «Magnitskiy aktınıñ» qullanılmasına qoltuta.
«Magnitskiy aktı» – ABD ve bir sıra diger memleketlerniñ qanunı, o, insan aqlarını bozğan şahıslarnıñ kirişini yasaq ete ve iqtisadiy sanktsiyalar kirsete. Bu sene mayıs ayında qanunnı Büyük Britaniya parlamenti tasdıqlağan edi.


text:
Yanvarniñ 16-sında zapt etilgen ukrain arbiy, “Nikopol” zırhlı katerniñ komandanı Bogdan Nebılitsa 25 yaşını toldurdı. Bu aqta Facebookta advokat Nikolay Polozov yazdı.
“Bogdan - Ukrainanıñ aqiqiy vatanperveri! Daa 2014 senesi, Qırımda “Rus baari”niñ eñ qızğın vaqtında, o, Aqyardaki Nahimov adına arbiy-deñiz oquv yurtunıñ kursantı olaraq, öz arqadaşlarınen beraber rusiye arbiylerniñ tüfegine baqıp, Ukraina gimnini icra ete edi”, - yazdı advokat.
Polozovnıñ aytqanına köre, Rusiye FSB hadimleri, Bogdan Nebılitsağa psihologik basqı yapıp, qabaatını tanıttırmağa ve şaatlıq yaptırtmağa tırışa.
“Oña küç, sabır, cesürlik ve çıdam tilleymiz. Ve esası - öz tuvğanlarına yaqın vaqıtta qaytqanını!”, - dep qoştı advokat.
Evel haber etile edi ki, Moskovada mahkeme, 24 Ukraina deñizcisinde 20-siniñ tevfiq müddetini uzattı. Olardan 17-si aprel 24-ünece apiste bulunacaq, Andrey Eyder, Andrey Artemenko ve Vasiliy Soroka ise aprel 26-sınace SİZOda tutılacaq.
Daa evel Qırım yalısı yanında FSB zapt etken 24 ukrain arbiyi, cenk esirleri olğanını tahqiqatqa beyan etti.
Noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Bunı o aprel 17 künü «Vladimir Putin ile canlı bağ» efirinde Aqyar sakininiñ sualine cevap bergende añlattı. Sual Ukraina vaziyetine farqlı noqtaiy-nazarları olğan qoranta azaları arasında tartışmalarnı nasıl etip toqtatmaq mümkün olğanı aqqında edi.
«Epimiz şimdi eyecannı yaşaymız. Eger de biz bir-birimizi sevsek ve ürmet etsek, bir-birimizni añlamaq kerekmiz. Devlet seviyesine köre, bir qoranta içinde bunı yapmağa qolay», – dedi o.
Bundan da ğayrı, Putin qayd etti ki, Ukraina Rusiye qomşusını añlamaq kerek.
«Devlet seviyede de biz añlaşıp olurmız. Bir-birimizden qaçıp olamamız. Ukrainada yaşağan insanlar Qırım sakinleriniñ saylağan yolunı ürmet etmek kerekler», – dedi Putin.


text:
Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımnı ziyaret etken alman siyasetçileri arasında Almaniya eñ yüksek timsaliy organınıñ iç bir deputatı yoq.
Deutsche Welle haber etkenine köre, Bundestagqa sayısı 93 olsa da, «Almaniya içün alternatif» fraktsiyası adından Qırım seyahatına kimse qoşulmağan.
Alman KHV malümatına köre, yarımadağa «Almaniya içün alternatif» firqası adından Berlin, Brandenburg ve Şimaliy Rein Westfalenden yerli parlamentleriniñ üç deputatı barğan eken. Olar fevralniñ 9-na qadar Qırımda qalacaqlar.
Rusiyeli informatsion agentlikleri bildirgenine köre, ziyaret esnasında siyasetçiler Qırımnıñ yolbaşçıları ve yarımadanıñ milliy-medeniy birleşmeleriniñ reberlerinen körüşecek, qurulğan büyük obyektlerni ve Qırımnıñ bir ziraat hocalığını ziyaret etecek ekenler. Bazar künü olar artıq Qırımnıñ Yalı boyunı ziyaret etkenler.
Bundestagqa yapılğan eñ soñki saylâvdan soñ, «Almaniya içün alternatif» firqası bir sensatsiya olğan edi. İşbu sağ konservetiv ve açıq-açıq Rusiye tarafdarı olğan siyasiy küç içün aman-aman 13% saylâvcı rey bergen edi.
Fevralniñ 3-nde Rusiye KHV, devletniñ yerli parlament temsilcisi olğan «Almaniya içün alternatif» firqasınıñ üç alman siyasetçisi ilhaq etilgen Qırımğa kelgeni aqqında haber etken edi.
Ukrainanıñ Almaniya elçisi Andrey Melnik bir qaç alman siyasetçisiniñ ilhaq etilgen Qırım yapqan seyahatını «mesuliyetsiz seyahat» dep adlandırğan edi.
Qırımğa çetel vatandaşlarını davet eterek, yarımadanıñ rusiyeli akimiyeti ilhaqnı qanuniyleştirmek istey.
Ukraina tış işleri nazirligi daima çetel vatandaşları ve vatandaşlığı olmağan şahıslarnı Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımğa faqat Ukraina qanunları ve halqara qanunlarğa uyaraq kermege çağıra.
Ukraina MİDi daa evel, çetel siyasetçileriniñ Qırımğa kirişleri resmiy olmağanını beyan etken edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Ankara, martnıñ 3-nde Suriyeniñ şimal-ğarbinde Türkiye arbiyleri yerli ükümet quvetleriniñ uçağını tüşürdi, dep bildirdi.
Türkiye Mudafaa nazirliginiñ malümatına köre, darbeTürkiye quvetleri yolbaşçılığında prezident Başar Asadnıñ ordu mevzilerine qarşı yapılğan ücüm vaqtında endirildi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Müessise bildirgenine köre, tüşürilgen uçaq Aero L-39 «Albatros» ola. O, daa Çehoslovakiyada yapılğan edi ve dünyanıñ onlarnen memleketinde, Suriyede de bar, dep qayd ete «İnterfaks».
Bu ay Türkiye arbiyleri Suriye şimalinde Suriye arbiy ava quvetlerine ait eki Su-24 uçağını tüşürdi, dep bildirgen edi.


text:
Kreml nezaretindeki Aqmescit Merkeziy rayon mahkemesi dekabrniñ 15-nde «26 fevral işiniñ» oturışuvını başqa künge keçirdi. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında advokat Edem Semedlâyev haber etmekte.
«Oturışuv yapılmadı ve eki advokat başqa davalarnen oğraşqanı sebebinden oturışuv dekabrniñ 18-zi, bazaertesi kününe keçirildi», – dedi Semedlâyev.
2015 senesinde bir gruppa qırımtatar faallerine qarşı, 2014 senesi fevralniñ 26-sında Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq maqsadınen yapılğan mitingde iştirak etkenleri içün mahkeme başlatıldı. Olar kütleviy qarışıqlıqlarda iştirak etkenlerinde qabaatlandı.
Daa soñra mahkeme «Fevral 26 işi»ni ekige ayırdı: qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri Ahtem Çiygoznıñ işi, davanıñ diger figurantları olğan Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nabiyevniñ işinden ayırıldı.
Rusiye akimiyeti oktâbrniñ 25-nde Qırımda mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnı azat etip, Türkiyege teslim etti. Daa soñra Umerov ve Çiygoz Kyivge keldiler.


text:
Türkçe Korece çevrimiçi çeviri
Kelimeleri, kelime öbeklerini ve cümleleri Korece-Türkçe çeviri ve sözlük hizmetimiz sayesinde ücretsiz olarak çevirin. Bir metni Korece'den Türkçe'ye çevirmek için, metni yukarıdaki pencereye girin. Türkçe metin otomatik olarak aşağıdaki pencereye kopyalanacaktır. Metni Türkçe'den Korece'ye çevirmek için ikinci pencerenin altında yer alan gri butona tıklayın.
Alternatif Türkçe Korece tercüme
Türkçe'den Korece'ye çevirmek istediğiniz metni yukarıdaki pencereye girin. Türkçe metin otomatik olarak alttaki pencereye kopyalanacaktır. Metni Korece'ye çevirmek için aşağıdaki pencerenin altında yer alan gri butona tıklayın. Bu çevrimiçi Türkçe-Korece çeviri hizmeti aynı anda 1000 karakterden fazlasını çevirememektedir.
Ayrıca bkz: Afrika-Dili Türkçe çeviri, Almanca Türkçe çeviri, Arapca Türkçe çeviri, Bulgarca Türkçe çeviri, Cekce Türkçe çeviri, Cince Türkçe çeviri, Danca Türkçe çeviri, Endonezya-Dili Türkçe çeviri, Estonyaca Türkçe çeviri, Farsca Türkçe çeviri, Felemenkce Türkçe çeviri, Fince Türkçe çeviri, Fransizca Türkçe çeviri, Hirvatca Türkçe çeviri, Hintce Türkçe çeviri, Ibranice Türkçe çeviri, Ingilizce Türkçe çeviri, Ispanyolca Türkçe çeviri, Isvecce Türkçe çeviri, Italyanca Türkçe çeviri, Japonca Türkçe çeviri, Lehce Türkçe çeviri, Letonca Türkçe çeviri, Litvanca Türkçe çeviri, Macarca Türkçe çeviri, Malezya-Dili Türkçe çeviri, Norvecce Türkçe çeviri, Portekizce Türkçe çeviri, Romence Türkçe çeviri, Rusca Türkçe çeviri, Slovakca Türkçe çeviri, Slovence Türkçe çeviri, Tay-Dili Türkçe çeviri, Ukraynaca Türkçe çeviri, Vietnamca Türkçe çeviri, Yunanca Türkçe çeviri


text:
Rusiyede maküm etilgen Hayser Cemilevniñ adliyecisi Nikolay Polozov imayesi altında olğannıñ müddetten evel şartlı azat etüvi aqqında şefaatını azırladı.
«Astrahanniñ Sovet rayon mahkemesine Hayser Cemilevniñ müddetten evel şartlı azat etüvi aqqında şefaatımnı berdim», – yazdı o twitterde.
Advokat şuña diqqat etti ki, Hayser yalıñız silâ ve qurşunlarnıñ saqlanuvı ve hırsızlavı sebebinden apiste yata.
Rusiye Federatsiyasında maküm etilgen Hayser Cemilev – qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevniñ oğlu – Astrahan şeeriniñ №10 koloniyasında buluna.
Rusiye Federatsiyasınıñ Yuqarı mahkemesi Hayser Cemilev içün Krasnodar diyarı mahkemesi tarafından berilgen beş yıllıq apis müddetini bir buçuq yılğa qısqarttı. Rusiye ükmü ve 2015 senesi aprel ayında Kiyevniñ Dnepr mahkemesi tarafından belgilengen müddet arasında üç aylıq farq bar – 3 yıl 8 ay.
Hayser Cemilevni 2013 senesi mayıs 27-de onıñ Bağçasaraydaki evinde yaqaladılar. Anda 44 yaşında Fevzi Edemov öldürilgen edi. Militsiya Cinaiy kodeksniñ 115-inci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (planlaştırılğan öldürüv) cinaiy iş açtı.
Bıltır iyül 10 künü İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesi Hayser Cemilevni SİZOdan azat etmek qararını çıqardı. Rusiye bunı yerine ketirmedi.


text:
Uquqimayeci, jurnalist ve blogerler martnıñ 22-nde rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri tutıp alğan cemaat jurnalisti, qırımtatar faali Nariman Memedeminovnıñ tez vaqıtta azat etilmesini talap eteler.
İnsan aqları malümat Merkezi haber etkenine binaen, uquqimayeci teşkilâtlar ve qırımtatar faalleri «tez vaqıtta cemaat jurnalisti, faal, «Qırım birdemligi» teşkilâtınıñ temsilcisi Narimam Memedeminovnıñ taqip etmekni toqtatıp, azat etimesi ve ayrıca, onıñ qanunsız tutulıvunı taqiq etmege talap eteler».
Açıq talapqa artıq insan aqları media teşebbüsi, KrımSOS teşkilâtları, advokat Nikolay Polozov, belli jurnalist ve qırımtatar falleri qoşuldı.
Polozov öz Facebook saifesinde qayd etkenine köre, Memedeminov tutulıp alınğab soñ, Rusiye ve ilhaq etilgen Qırımdaki siaysiy mabüslar sayısı 65-ke yetken.
Martnıñ 23-nde Kreml nezareti altındaki Aqmescit Kiev rayon mahkemesinde qırımtatar faali Nariman Memedeminovke sıñırlav tedbiri tayin etilmesi boyunca mahkeme oturışuvı başlandı.
Bir kün evel rusiyeli küç idaresinin hadimleri ve uquqqoruyıcılar Nariman Memedeminovnıñ evinde tintüv yapqan ediler. Tintüvden soñ onı Aqmescit FSB idaresine sorğulamaq içün alıp ketken ediler.
Teşkilât 2016 senesi fevralnn 11-nde Memedeminovnıñ evinde artıq tintüv yapılğan edi ve 2017 senesi iyülniñ 13-nde Bağçasaray rayon mahkemesi Memedeminovke qarşı memuriy iş açıp, 2017 senesi aprelniñ 13-nde Seydamet Mustafayevniñ evinde tüntüv yapılğan maalde, onıñ evi ögünde sanki dersiñ, qanunsız miting keçirdi dep qabaatlan edi. Tintüv maalinde semetdeşine qol tutmaq maqsadınen pek çoq qırımtatar kelgeninde, olarnıñ arasında Nariman da Memedeminov da bar edi.
Qırım ilhaqından soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Qırımda mevsim devamında qıtaiy Ukraina turistleriniñ sayısı 4 million adamğa qadar yete edi. Bu sene yarımadanı eñ çoq 500 biñ ukrainli ziyaret etecek.
Bunı Qırım kurort ve turizm sabıq naziri Aleksandr Liyev Qırım.Aqiqat saytına bildirdi.
«Lugansk, Donetsk, em de Harkov ve Dnepropetrovsk öyle de turistler olmasına hızmet etecekler», – dep tüşüne sabıq Qırım naziri.
Turistik şirketleriniñ malümatına köre, yarımada işğalinden sebep er yıl Qırımda raatlanğan ukrainliler bu sene Odessa vilâyetine ya da Zakarpatyege yol alacaqlar.
«Adrenalin» faal raatlanuv bütünukrain klubınıñ reberi Aleksandr Podolânnıñ aytqanına köre, yaz tatilini Qırımda keçirmege tırışqan Ukraina sakinleri artıq Karpatı tarafına yol alalar.


text:
«Vedomosti» gazetası bildirgenine köre, Moskvanıñ yañı territoriyasında yapılğanı kibi, Qırımda da topraqlar infrastruktura yaratmaq içün alınacaq. Topraqnı tez alınması Qırımda mahsus iqtisadiy zona yaratmaq aqqında qanunında yazılğan.
Bütün Qırım toprağı 49 yılğa mahsus iqtisadiy zona (MİZ) olaraq tayinlendi. MİZ Qrımğa Rusiyeden para kelmesi, Qırım ve Aqyar gur inkişaf etilmesine sebep olur, dep ayta edi Vladimir Putin.
İnfrastrukturanıñ qurulışı içün topraq ve taşınmaz mallarnı almaq kerek olur. Qanun leyhasında topraq ve taşınmaz malnı em kiracılardan em de saiplerden alması közde tutula.
Amma şimdi almağa şey yoq, çünki topraq içün vesiqalar ukrain qanunlarğa köre berilgen ve topraq damartıları ayrılmağan.
Federal memurlerden birisi topraq alınması çoq vaqıtqa sozulacaq dep ayttı. Amma qanun leyhasında bu problemniñ çezilüvini de yazğanlar: alınacaq topraq saibi adından kadastr işlerini memurlar özüleri başlata bile. Topraq saibine qarar alınğan soñ yedi kün devamında haber eteler. Mülkçü üç ay devamında berilgen tazminge razı olmaq kerek, aks alda o topraqnı mahkeme qararı ile alacaqlar. Bu qararnı kene de mahkemede lâğu etmek içün saipniñ 10 künü olacaq.
Amma al-azırda bu qanun leyhası üstünde daa çalışalar dep bildidi gazetağa İqtisadiy inkişaf nazirliginiñ temsilcisi.


text:
«Rusiye-Ukraina sıñırınıñ qaviyleşmesine hususiy diqqat ayırmağa kerek, esasen onıñ Qırım qısmında. Memleketimizge Ukrainalı radikal ve boyeviklerge kirişni qapatmaq kerek», – dedi o.
Onıñ sözlerine köre, Qırımda endi idare organları teşkil olundı ve şahsiy erkânnıñ sıñır idare bölükleriniñ teşkil etilmesi devam ete. Olarğa Ukraina devlet sıñır hızmetiniñ arbiyleri de kirecek eken.
«Sabıq ukrain arbiy hızmetçilerniñ 80% Rusiye vatandaşlıqnı qabul etti ve pasportlarnı elde etti», – dedi Kulişov.
O şunı da qayd etti ki, Qara ve Azaq deñizledre Qara deñiz flotu ile birlikte sıñır gemi ve katerlerniñ hızmeti peyda oldı.
İşğal olunğan Qırım ve qıtaiy Ukraina ile sıñır devlet olaraq aprel 25-den işlemege başladı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskayanıñ Rusiye terroriyasında Meclis faaliyetiniñ yasaq etilmesi aqqında davasınıñ kopiyasını aşkâr etti.
Facebookta aşkâr etilgen kopiyada Poklonskaya cevap berici taraf olaraq «Qırımtatar Milliy meclisi cemaat birligini» qayd ete.
Bunıñ ile Qırım Rusiye prokurorı 2004 senesi Qurultayda – qırımtatarlarnıñ milliy qurultayında qabul etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyeti aqqında qararlarğa esaslana.
«Meclisniñ birindij vazifelerinden biri – qırımtatar halqınıñ milliy ve siyasiy aqlarınıñ ğayrıdan tiklenmesi ve onıñ öz milliy territoriyasında milliy-devlet belgilev aqqınıñ amelge keçirilmesidir… Bu maqsatnı yerine ketirmek içün Ukraina terkibinde Qırım statusınıñ milliy-territorial printsipi boyunca belgilevini talap ete», – denile beyanatta.
Facebookta Meclis saifesinde aşkâr etilgen metinde bildirilgeni kibi, Meclisniñ Rusiyede «devlet qaydını almağan ve bu kibi ariza ile muracaatta bulunmadı».
İşbu dava metninde Meclisniñ eñ «şamatalı» aktsiyası olaraq 2014 senesi fevral 26 künü Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Radası yanında yüz bergen vaqialar belgilene. Bir taraftan Ukraina topraq bütünligine qoltutqanlar bar edi. Ekinci taraftan – Qırımnıñ şimdiki «yolbaşçısı» Sergey Aksenov idare etken «Rus birligi» firqasınıñ faalleri. Yüz bergen çatışmada eki insan can berdi, taqiqat malümatına köre, 79 kişi zarar kördi.
Oktâbr 23 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Cemaat palatası Rusiye Baş prokuraturasına muracaat etip, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini ekstremizmge teşkermege rica etti. Böyle muracaatnıñ sebeplerinden biri – Qırımnıñ Herson vilâyeti tarafından «ticariy» qamaçavı oldı. Qırımnıñ rusiyeli prokurorı Natalya Poklonskaya Meclisniñ «ekstremist teşkilât» olaraq tanılacağını ve faaliyetiniñ yasaq etilecegini nazarda tutqanını bildirgen edi.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi baarde işğal etkeninden soñ, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevge yarımada kirişini beş yılğa yasaq ettiler.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay


text:
Qırım ve esas Ukraina arasındaki memuriy sıñırda Rusiye sıñırcıları qırımtatar faali ve siyasetşınas Lenora Dülberni tuttı. Bunı Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Facebook saifesinde bildirdi.
«FSB hadimleri tutıp aldı. «Subetler olğan» odağa alıp ketkenler. Şimdilik tek bu belli», – dedi Smedlâyev.
Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
Rusiye küç qurulışları vaziyetni izaatlamay.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».


text:
Közüme bir resim tüşti: cemaat arasında ukrain milliy urba kiygen eki erkek buluna, er kes kibi uzaqqa baqalar. Aqmescitte olıp keçken vaqia, nasıldır devlet bayramı. Meni ne şaşırttı: bu insanlarnı körip, qasevet etip başladım. Adamlarnıñ yüzleri tınç, amma, olarnıñ Aqmescitte vışivanka kiyip yürgenleri qasevetke daldıra.
Bu ukrainler Gitler zamanında yeudiylerni añdıralar, qollarında şeritler olğan soyları. Pek oşaylar. Tamam böyle.
Ukrain milliy urbası David yıldızına teñ kele. Bu timsaller taqip etilgen, quvulğan kimseniñ alâmetidir. Onı ille taqip etmek kerek. Em de ayırmaq qolay – üstünde işaret bar.
Ukrainanı añdırğan er şey Qırım işğalcilerniñ açuvını çıqara, tamam faşistlerni yeudiyler açuvlandırğan kibi. Bese-belli şey. Şimdiki Qırım-Rusiye ve o vaqıttaki nemselerniñ nefreti biri-birine beñzey.
Şimdi Aqmescit soqaqlarında vışivanka kiyip yürmege, sanki yeudiy içün Berlinde 30-ncı seneleri dolanmaq kibidir.
Öylemi? Ebet, böyle. Siz, qıtada vışivanka kiygen adamnı soqaq ya da tükânda rast ketirseñiz ne duyasıñız? Ya Qırımda? Tek qasevet çekseñiz, eyi. Amma, #Qırımbizimki ğayeniñ tarafdarları, ya imayeciler, ne duyalar, aceba? Tek qasevetmi? Ya da, 30-ncı seneleri yeudiyni rast ketirgen natsist is etkenleri içinde qaynaymı?
İvan Ampilogov, Qırımdan rus yazıcı
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
«Sebat» cemaat teşkilâtınıñ azalarını Qırım «narazılıq meydanlarında» qanunsız sürette aqça toplağanında qabaatladılar. Bu aqta işbu «narazılıq meydanları»nıñ temsilcileri dekabr 22 künü Aqmescitte keçirilgen konferentsiyada bildirdiler, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Şu cümleden, Aqmescit rayonında Dubki köyünde «narazılıq meydanı»nıñ iştirakçisi olaraq özüni tanıtqan Remzi Aşirov Aqmescit rayonınıñ uquq qoruyıcı organlarına mezkür mesele boyunca endi 20 ariza berilgeni aqta bildirdi.
«Fikrime köre, daa yüzden ziyade muracaat olur. İnsanlar kütleviy sürette kete, aqça qanunsız sürette toplanğanı aqqında arizalarnı yazalar. Aqça belgisiz bir yerge yoq oldı. Aqça nege masraf etildi kibi sualge añlaşılmağan cevaplar berille. Demek, para dolandırıcılar tarafından saipleştirildi. Bunı al etmek kerek», – dedi Aşirov.
Şunı qayd etti ki, aqçalarnı Kiyevde keçken narazılıq numayışlarına toplay ediler, amma masraflar aqqında esabatnı kimse bermey edi.
Nikolayevkada «narazılıq meydanı»nıñ büyügi olaraq özüni tanıtqan Asan İzzetdinov «Sebat» cemaat teşkilâtından zarar körgen» qırımtatarlarğa Qırımnıñ milletlerara munasebetleriniñ «Devlet komitetine» muracaat etmege tevsiye etti.
Bunıñ ile Aşirov matbuat konferentsiyasından evel onı «Sebat» azaları qorqutmağa areket etkenini bildirdi.
«Mında oturıp, kendi ve tuvğanlarımıznıñ yaşayışını telüke altına ketiremiz»,– dedi o.
«Sebat» matbuat hızmetiniñ temsilcisi Suleyman Yakubov Qırım.Aqiqatqa bütün bu malümatnı saçmalıq olaraq adladı.
Onıñ aytqanı kibi, Asan İzzetdinov ve matbuat konferentsiyasında bulunğan Dilâver Alimov «narazılıq meydanları»nıñ iştirakçileri olmay eken.
«Bu insanlarnı Daniyal Ametov («narazılıq meydanlarınıñ» sabıq iştirakçisi, «Selâm» diniy cemiyetiniñ imamı, «Samozahvatlarnıñ qıralı» kibi belli olğan – muar.) topraq damartları ile keçirgen aldavları sebebinden quvğan edi. Olar tahminen 40 damartanı gizlediler. «Sebat» tarafından aqça toplanılğanı aqqında aytacaq olsaq, bir saçmalıqtır, çünki biz iç bir vaqıt «narazılıq meydanları»nıñ iştirakçilerinden aqça almay edik. İç olmağanda, göñülli sürette bere ediler…Aqça daa «Avdet» teşkilâtı vaqtında toplanıla edi: biz Yuşçenko zamanında eki afta Kiyevde edik, 100 kün Yuliya Vladimirovnada, tahminen 40 kün – Yanukoviçte, umumen ise 200 kün Kiyevde bulundıq. Buña aqça toplanğan edi, amma o vaqıt daa başqa teşkilât edi. Sualler olsa bile, bizim alâqımız iç te yoq. Biz aqça cıymadıq», – dedi Yakubov.
Dekabr 22 künü Aqmescitte «Sebat» cemaat teşkilâtınıñ vekilleri matbuat-konferentsiyasını keçirdiler. «Narazılıq meydanlarınıñ» iştirakçileri topraq meselesiniñ çezilmesi boyunca Qırım «Devlet şurasına» muracaat yazğanlar.


text:
Bunı Yuqar Şurasında brifing devamında Qırımdan Ukrain arbiyleri, tehnik ve mülkiyet aqqında muzakerelerinden soñ qaytqan «Batkivşçina» firqasından halq deputatı, Prezident Administratsiyasınıñ başı muavini Andrey Sençenko bildirdi.
Sençenkonıñ aytqanına kore, Ukrain tarafına arbiy qısımlarından «Qırım halq imayesi» otrâdlarınıñ çıqacağı aqqında vade berildi.
Vaqtınca işğal etilgen Qırımdan arbiyleriniñ çıquvında Ukrain tarafından Ukraina Silâlı quvetleriniñ Baş ştabınıñ baş muavini, general-polkovnik Gennadiy Vorobyov mesülietlidir.
Birinci nevbette Qırımdan «Kirovograd» desant gemisi ve «Ternopol» körveti çıqacaqlar. Rusiyeliler Ukrain arbiy gemileriniñ çıqması içün Donuzlav gölüniñ çıqışını açacaq oldılar.
Sençenko qayd etti ki, arbiy tehnikanıñ avuştıruvı ve onıñ azırlav tamir işleriniñ alıp baruvı içün komandalar endi azırlandı. Eger de Rusiye öz sözüni tutsa, bu areketleriniñ başlanması bu aftağa planlaştırıla. Onıñ aytqanına köre, işğalciler Ukrain tehnikanıñ bir qısmını, şu cümlede uçaqlarnı da, bozğanlar.
Ukrain tarafı Rusiyeden kursantlarnıñ ve Rusiye bayrağı altında qalğan arbiy oquv yurtlarda tasil alğan talebeleriniñ telükesizligini kefalet etmege talap etti. «Olarnıñ qıtaviy Ukrainağa köçip ketken vaqıtta olarğa ruhiy basım köstermemege vade ettiler», – dedi Sençenko.


text:
Qırımdaki Rusiye Taqiqat komiteti Qırımda qırımtatarlarğa qarşı açılğan bir sıra davada imayeci olaraq iştirak etken Rusiye advokatı Nikolay Polozovğa qarşı cinaiy iş açmağa razı olmadı.
Taqiqattan aldın teşkerüv sentâbr ayından berli Rusiye ceza kodeksiniñ üç maddesi boyunca yapıldı: prokuror ya da taqiqatçınıñ işine kirişme; mahkemege sayğısızlıq; akimiyet vekiliniñ açıq aqaretlenmesi.
Taqiqat komitetiniñ işbu qararı advokatnıñ yapqanlarında cinayet olmağanından qabul etildi, dep bildirdi Polozov Qırım.Aqiqatqa.
İmayeci qayd ete ki, teşkerüv vaqtında oña nisbeten baqılğan yalıñız eki madde aqqında haber etilgen edi.
«294-ünci madde – adaletke mania olma – menim içün sürpriz oldı. Kene yahşı, bunı cinaiy iş açılmasınıñ red etme qararında kördim. Kerçekten, küldürecek bir sebep, çünki eki lingvistik teşkerüv oldı, prokurornıñ canı ağırğan internet laflarında bir de bir aqaret tapılmağan edi. Adaletke mania areketleri, esnas iştirakçilerine aqaretleme de olmadı. Bu sözler kimge ait bile belli degil. Bese-belli, Qırım prokuraturası maña basqı yapacaq edi», – dep ayttı advokat.
Polozovnıñ fikirince, Qırım prokuraturasınıñ böyle bir teşebbüsi sabıq ukrain hadimleriniñ Rusiye yolbaşçılığı ögünde «sadıq körünmek» istekleri ile bağlıdır.
İş açılmasa da, advokat «basqı devam etkenini» qayd ete.
«Al-azırda Federal havfsızlıq hızmeti tarafından İlmi Ümerovnıñ davası boyunca basqı yapıla. Meni advokat sırı olğan malümatlar boyunca şaat olaraq sorğuğa çekecek olalar. Qanun bu alda advokatnı sorğuğa çekmege yasaq ete», – dep qoştı Polozov.


text:
Rusiye FSBsi tarafından terrorizmge yardım etkeninden şübheli sayılıp tutulğan eki Qırım sakininden biri eki ayğa apiske alındı. Bu aqta cuma künü Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesiniñ saytında haber etile.
«Tahqiqat elde etken malümatqa köre, A. «cihadqa» – «kâfirlerge», yani diger din vekillerine qarşı «qudsiy cenkke» davet etken islâmnıñ eñ agressiv şeklini küte, zorbalıqnı ve terrorizm mefküresini doğru sayıp, «Hayyat Tahrir aş-Şam» azası ile bağ qurdı. Soñra 2020 senesi devamında «Hayyat Tahrir aş-Şam» içün maddiy yardım olaraq para toplamaq içün qullanılğan cep telefonına qayd etilgen Qiwi-cüzdanına bir çoq sefer para yolladı», – dep aytıla haberde.
Mahkemeniñ malümatına köre, qabaatlanğan kişi akimiyet organlarına vaqtında haber etmedi ya da «Hayyat Tahrir aş-Şam» faaliyetine yol bermemek içün başqa bir şey yapmadı.
«A., Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.1 maddesiniñ 1.1 qısmına istinaden cemaat telükesizligine qarşı ağır cinayet yapqanından şübheli sayıla, bu cinayet içün ömür boyu qadar apis cezası berilmesi mümkün», – dep aytıla haberde.
Rusiye mahkemesi, şübhelini 2021 senesi iyünniñ 8-ne qadar apiske almağa qarar berdi. İşbu qarar istinaf esasında şikâyet etile bile.
Rusiye FSBsi, Aqmescitniñ tasil müessisesinde terror ücümini azırlağan 1992 ve 1999 senesi doğma eki vatandaş tutulğanı aqqında bildirdi.
«Hayyat Tahrir aş-Şam» 2017 senesi yanvar ayında quruldı ve «Cebhat an-Nusra» aydutları tarafından idare etile. Teşkilâtqa tahminen 20 biñ aydut kire, olar Suriyeniñ İdlib şeerinde terror faaliyetinen oğraşa.
2020 senesi Rusiye Yuqarı mahkemesi Rusiye baş prokurorı İgor Krasnovnıñ davasını qanaatlendirip, «Hayyat Tahrir aş-Şamnı» terror teşkilâtı dep tanıdı.


text:
Aqmescitte iyünniñ 10-nda, cumaertesi künü yağğan küçlü sağanaqtan sebep şahsiy müessiseler saipleri zarar kördi, dep haber ete Qırım.Aqiqatnıñ muhbiri.
Eñ çoq yağanaqlar tüşken yerlerde market ve kafelerni suv bastı. İlk evelâ: demiryol vokzalı civarında, Moskva alqası etrafında, Pobeda cedesinde, em de Raketnaya, Kuban, Kiyev ve Tolstoy soqaqları yanında.
Market sipleriniñ biri Qırım.Aqiqatqa dedi ki, taşqın aqibetinde bina içindeki mal yararsız alğa keldi. Onıñ sözlerine köre, zararnıñ kölemi 50 biñ rublege yaqın oldı. Bu çeşit türlü ğıda mahsulatı ve şırınlıqlar edi.
Aqmescitniñ demiryol vokzalı yanında ava afatından sebep bir-qaç yol qazası yüz berdi, bir-qaç trolleybus ve yengil maşna suvda qaldı. Bu maşnalarnıñ bazıları endi tamir etilmek kerek.
İyünniñ 10-nda Aqmescitte yağğan sağanaqtan soñ şeerniñ Demiyol rayonınıñ bir qısımnı ve şahsiy sektorde bir-qaç soqaqnı suv bastı.
«Qırım gidrometeorologiya ve etraftaki müitniñ nezaret idaresi» tarafından bildirilgen malümatqa köre, iyünniñ 10-nda Aqmescitte küçlü saqanağ devamında asılında orta esapnen bir ayda yağması kerek olğanı qadar yağanaqlar tüşken.


text:
Mahkeme mayıs 3-te qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevni qarşılav aktsiyası vaqtında politsiya hadimine ücüm yapılmasında qabaatlanıp FSB hadimleri tarafından yaqalanğan qırımlı Musa Apkerimovnı dekabrniñ 15-ne qadar apste qaldırdı.
İnsan aqları boyunca Qırım alan missiyası Facebookta bergen malümatqa köre, Musa Apkerimov içün ceza olaraq 2014 senesi dekabr 15-ne qadar asp cezası belgilendi.
«Aqmescit ş. Kiyev rayon mahkemesiniñ mahkemecisi Mihail Belousov şeklengen insannıñ qabaat tanığanına, em de aileniñ alı (ağır ayaqlı apayı olğanına) qulaq asmayıp, prokuraturanıñ fikri bar diye, Apkerimov azatlıqta şaatlarğa tesir etmemesi içün onıñ içün eñ ciddiy ceza belgiledi», – aytıla beyanatta.
Yaqalanğan insannı Rusiye Cinaiy Kodeksi 318-inci maddesi 2-nci qısmı boyunca «Ömrü ve sağlığı içün telükeli ola bilecek akimiyet vekillerine qarşı zorbalıq areketleri» cinayette qabaatlaylar, bundan sebep onı beş yıldan on yılğa qadar apske alına bile.
Lâkin mahkemede seslendirilgen malümatqa köre, politsiya hadimine ketirilgen zarar sağlıq ve ömür içün telükeli degil edi, – dep haber ete Qırım alan missiyası.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Qırımtatar halqı Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiya reberi Zair Smedlâyevniñ bildirgenine köre, oktâbr 15-te aqşam mayıs 3-te qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevni qarşılağanı sebebinden Musa Apkerimov yaqalandı.


text: Müstecib ÜLKÜSAL Emel , Köstence, 1940. İçindekiler: Tabii Yapılışı/ Arazisi ve İklimi / Zenginliği / Eski Zamanda Dobruca / Dobruca”da Şimal Türkleri / Dobruca İsminin Aslı / Dobruca”da Cenub Türkleri / Dobruca”da Türk Olmayan Milletler / Taksimat ve İdaresi / Türk-Rus Harbleri / Harblerden Sonra Vaziyet / Harblerden Sonra Nüfus / Türk Köyleri / Dobruca”ya Gelen Son Kırım Türkleri / 1877 Türk-Rus Harbi / Meşguliyetleri / Yaşayışları / Ahlak ve Adetleri / Halk Edebiyatı / İlmi Teşkilat ve Müesseseleri / Dini Teşkilat ve Müesseseleri / Milli Uyanış / Türk Matbuatı / Kültür Cemiyetleri / Akalliyet Meselesi ve Türkler / Son Göçler ve Nüfus / Kırımlı Türklerde Milli Hareket


text:
Yarımadanıñ Rusiye akimiyeti alğan tedbirlerge baqmadan, koronavirusqa oğrağan qırımlılarnıñ sayısı arta. Qırım ve Aqyarda koronavirus yuqunçınıñ tarqaluvına yol bermemek içün «yüksek seviyeli azırlıq» rejimi ilân etildi. Qırımda özüni izolâtsiya etüv rejimi aprelniñ 30-na qadar, Aqyarda aprelniñ 12-ne qadar uzatıldı.
«Özüni izolâtsiya etmemek – aselet yuqturmaqtır, bunıñ cezası bar. Bir aman olamaz», – dep ayta Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov.
Qırımlı siyasetçi, Rusiye Kommunist firqasınıñ sabıq azası Spetan Kiskin yarımadada koronavirus tarqaluvına qarşı tedbirlerni izaatlap, akimiyet böyle telükege azır degil edi, dep qayd etti.
«Koronavirus – apansızdan çıqqan, pek ciddiy ve telükeli bir şey. Oña qulaq asmağa ve hafif almamağa kerek. Şunıñ içün federal seviyede ve Qırımda, region seviyesinde, akimiyet bu meselege ciddiy yanaştı. Lâkin belediyeler seviyesinde böyle mesüliyet pek alçaq ya da iç yoq. Yaşağan Aqmescit şeerine köre ayta bilem. Pandemiya vaqtında memuriyetniñ fevqulâde vaziyet içün yedegi yoq, areket planı yoq, eali ile bağ yoq, teşviqiy ve profilaktika işi pek az. Şeer memuriyeti özüni izolâtsiya etti sanki, koronavirus ile küreş qararlarını Sergey Aksenov yolbaşçılığında cumhuriyet ştabı ala kibi kele», – dep izaatladı vaziyetni Qırım.Aqiqatqa siyasetçi.
Qırımnıñ Rusiye tarafdarı cemaatçısı ve iş adamı Boris Yaremkonıñ fikirince, yarımadada koronavirus tarqaluvına qarşı tedbirler kereginden çoq oldı,
«Alınğan tedbirler qabartıldı. Qırımda qırğınlıq yoq – bir-eki hasta bar! Amma epimizni izolâtsiyağa yolladılar. Nasıl yaşaycaqmız? Bir yerge barmaycaqmızmı? Er bir qırımlı devlette çalışmay, ve er ay aylıq almay. Tezden aşacaq şeyimiz qalmaycaq», – dep bildirdi fikrini Qırım.Aqiqatqa cemaatçı.
Qırımğa köçken rusiyeli bloger Aleksandr Gornıy emin ki, kerek olsa, Qırımda karantin tedbirleri quvetleştirilecek.
«Vaziyet bir qarar. Ştab ve akimiyetniñ işini közetip, vaziyet kontrol altında buluna, dep ayta bilem. Çoq şükür, qabartmaylar. Qırım qorqunç Moskva stsenariylerine oğramaycağına inanmağa isteyim. Şunı da qayd etmeli ki, Qırımda Aksenovğa pek qol tutalar, diger regionlarnıñ valilerinde bu yoq, ve eminim, epidemiologik vaziyet kerginleşse, onıñ ricası Qırım sakinlerini azırlar ve karantin tedbirlerini qolay quvetleştire bile», – dep ayttı Qırım.Aqiqatqa bloger.
Qırımnıñ Rusiye tarafdarı keriçli faal Stepan Gluhovnıñ fikirince, qoruv maskalarınıñ olmaması Qırımnıñ qırğınlıqqa azır olmağanını kösterdi.
«Maskalarnıñ qıtlığı böyle fevqulâde vaziyetke azır olmağanını kösterdi. Qıtlıq spekulâtsiya sebebi oldı. Aprelniñ 3-nde Keriç politsiyasına 102 nomera vastasınen telefon etildi, amma cevap alınamadı. Nevbetçi külip cevap berdi: «Bu cinayetmi? Aydı, bir şeyler yapmağa tırışırmız». Büyük ciddiyet ve mesüliyet kerek olğanda böyle şeyler ola», – dep bildirdi Qırım.Aqiqatqa faal,
«Serbest Qırım» cemaat birleşmesiniñ faali Reşad Memetov Qırım.Aqiqatqa izaat berip, koronavirus pandemiyası yarımadadaki Rusiye akimiyetiniñ böyle vaziyetlerge azır olmağanını kösterdi, dep qayd etti.
«Bu vaziyet ealini pek açuvlandıra. Akimiyet böyle vaziyetke ne içün azır degil? Olar azır olmağanda mecburiy izolâtsiyağa yollanılğan qırımlılar ne içün zarar köre? Özüni izolâtsiya etüv rejiminiñ bozuluvına dair protokollarnı tizmezden evel regionnı virus tarqaluvına azırlamağanlarğa qarşı protokollar ne vaqıt tizilecegini körmege ister ediler. Amma bunı körmeycekmiz dep tüşünem. Epimiz içün ders olmalı, özüñden başqa, kimsege inanmaycaqsıñ», – dep qayd etti faal.
Al-azırda Qırımda 26 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 20-si ketirildi, altısı üç qorantadan yerli ola. Yedi insan tüzelip, yuqunç hastahanesinden çıqarıldı. Aqyarda beş koronavirus hastası aqqında haber etildi, dördü tüzelip yahşı oldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırımda mayıs 21 künü faaller ve «İnter» telekanalı jurnalistleriniñ yaqalanuvı Rusiye politsiyası tarafından planlaştırılğan edi. Bunı Qırım.Aqiqatqa Ermeni Bazarnıñ İçki işler rayon bölüginde bir qaç saat bulunğan Veldar Şukurciyev bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, bu «politsiya tesadüfi» degil, politsiya hadimleri evelden faallerni tutacaq edi.
«Bizni yavaş-yavaş quvmaqtalar. Daimiy basqı mehanizmi işletildi. Belli ki, er bir telefon subetimizni diñleyler, er bir adımımız – taqip etile», – dedi Veldar Şukurciyev.
Faali şunı qayd etti ki, bu kibi yaqalanuvlarnıñ maqsadı – farqlı tüşüngenlerni Qırımdan quvamaq ve digerlerge nasiat etmek.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, mayıs 21 künü «İnter» ukrain telekanalınıñ üç mühbirini ve Ukrainağa qoltutqan dört faalni Rusiye politsiyası Aqmescit-Ermeni Bazar yolunda yaqaladı. Faallerniñ malümatına köre, yaqalanğanlarnı rayon bölügine şahsiyetlerini belgilemek içün alıp keteler.
Ermeni Bazar şeeriniñ İçki işler rayon bölüginde olğan çoq saatlik sorğudan soñ yaqalanğan Leonid Küzmin, «İnter» telekanalınıñ operatorı Vitaliy Zâtkovskiy ve daa eki faalni azat ettiler
Küzmin aytqanı kibi, politsiya hadimleri fallerden olarnıñ Ermeni Bazarda ne iş yapqanları aqta soray ediler. Parmaq izlerini aldı, foto yaptılar
Qırım faalleri Leonid Küzmin ve Veldar Şukurciyev Aqmescitte mart 9-da Taras Şevçenkonı añma aktsiyasında yaqalanğan ediler. Mahkeme olarnı ukrain timsallerini qullanğanlarından sebep 40 saatlik mecburiy işelr ile cezaladı. Soñra ise cezanı deñiştirip, er birine 10 biñ rublelik para cezasını belgiledi. Faaller Qırımdaki Ukrain medeniyet merkeziniñ tesisçileri olalar.


text:
Qırım qamaçavınıñ teşkilâtçıları Ukraina prezidentiniñ memuriyeti yanında yarımada energetik qamaçavınıñ devam ettirilmesini talap etecek faallerge qol tutmaylar. Bu aqta qamaçav idarecisi Lenur İslâmov bildirdi.
«Men, Qırımnıñ «vatandaşlıq qamaçavı» baş ştabınıñ reberi olaraq bildirem:
Bugün Bankovayada keçirilmesi planlaştırılğan aktsiyağa alâqamız yoq. Bu mitingge faallerimizni yollamaymız», – dep yazdı .
«Birinci duşmanımız – Putin. Dağılmamaq kerekmiz», – qayd etti o.
Qırım energetik qamaçavı toqtatılmasına qarşı çıqqanlar salı künü, dekabr 8-de, Kiyevde Ukraina prezidenti memuriyeti yanında narazılıq numayışını keçirip, «Qırım meselesini» Minsk añlaşmalarına qoşmağa talap etecek olalar.
Qıtaiy Ukrainadan işğal etilgen Qırımğa elektrik energiyasını bergen yolaqlardan biri «Kahovka – Titan» yolağı elektrik energiyasına bağlandı.
Yaqında Qırım qamaçavı ştabınıñ reberi Lenur İslâmov ştab «Ukrenergo»ğa «Kahovka-Titan» elektrik yolağını Qırımğa ceryannı bermek içün tamamınen azırlamağa ruhset bergenini bildirdi. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi, Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Refat Çubarovnıñ sözlerine köre, faaller tamirlengen elektrik yolağını qullanmağa fırsat berirler. Dekabr 7 künü «Pravıy sektor» ve «Aydar» temsilcileri bunıñ ile razı olmağanlarını ve aktsiyada artıq iştirak etmeycegini bildirdiler.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım qamaçavı teşebbüsçileri dekabr 6 künü qıtaiy Ukrainadan yarımadağa elektrikniñ bir yolaq vastası ile berile bilecegi aqqında bildirgen ediler. Bunı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko tasdiqladı.


text:
Qırımda Keriç boğazında köpür qurulacaq territoriyasında yaşağan Keriç sakinleriniñ yerleştirilmesi içün 20 million ayırmağa söz bereler. Qırım bücetine mütenasip deñişmelerniñ Kremlge boysunğan Qırım parlamentiniñ nevbetten tış umumiy toplaşuvında kirsetilmesi planlaştırıla, dep bildire Keriç şeer memuriyetiniñ matbuat hızmeti.
Evleri köpür qurulması territosiyasında bulunğan Keriçteki Tsementnaya slobodka sakinleriniñ yerleştirilmesine para ayırılması aqqında Qırım parlamenti reisiniñ birinci muavini Konstantin Baharev bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, Tsementnaya slobodka sakinleriniñ yerleştirilmesiniñ teşkil etilmesi içün umumiy masraflar 246 million rubleni, bu cümleden, Rusiye bücetinden 226 millionve Qırım bücetinden 20 million rubleni teşkil etecektir.
«Endi kelecek afta köçecekler içün Nijniy Solneçnıy maallesinde çoq daireli evler quruvınıñ başlatması planlaştırıla, bunıñ içün, yapıcınıñ (podrâdçik) vaqtında işini başlap olması içün, nevbetten tış umumiy toplaşuvnıñ keçirilmesi kerek oldı», – dep qayd etti Baharev.
Onıñ sözlerine köre, işlerniñ bitirilmesi ve yañı evlerniñ işke tüşürilmesi bu sene noyabr ayına planlaştırılğan.
Umumen olaraq, Tsementnaya slobodkada 8 ev sakinleriniñ yerleştirilmesi planlaştırıla, o yerde 185 insan yaşay. Köçecekler içün yañı evler 2016 senesi oktâbr ayınıñ soñuna qadar qurulmaq kerek, dep söz bereler memuriyette.
Keriç sakinlerine olarnıñ kelecekte ola bilecek evleriniñ leyhasını kösterdiler, ve bu evler «komfort» olacağını vade ettiler. Tsementnaya slobodka maalesinde yaşağan Keriç sakinleri bundan evel Keriç köprü quruvı içün köçmege, amma tek «keyfiyetli ve musaviy qıymetli dairelerge», razı olğanlarını bildirdi. Yerli akimiyet ile añlaşmasalar, Moskvağa şikayet etmege niyetlengenler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımda rus tili ve iç til siyasetiniñ mükemmelleştirme şurası çalışıp başladı. Bu organnıñ teşkil etilmesi aqqında ferman Kreml nezaretinde olğan Qırımnıñ başı Sergey Aksönov tarafından imzalandı.
«Rus tiliniñ Rusiye Federatsiyasınıñ devlet tili kibi inkişafını, qorunmasını ve destegini temin etmek ve Qırım Cumhuriyetinde til siyasetini mükemmelleştirmek içün rus tiliniñ qullanuv ve iç til siyasetiniñ mükemmelleştirüv meseleleri şurasını meydanğa ketirmege buyuram», – dep yazıla vesiqada.
Fermanda ayrıca şura bir mesleatçı ve koordinatsiya etici organ olğanı, esas vazifesi ise Qırımda rus tiliniñ inkişafı, qorunması ve desteklenmesi içün prioritet saalarınıñ ve mehanizmlerniñ belgilenmesi içün teklifler azırlamaq olğanı bildirile.
Yaratılğan şuranıñ başı Sergey Aksönov oldı. Şuranıñ terkibine Rusiyeniñ Qırımdaki qanun çıqarıcı ve icra akimiyeti organlarınıñ, ilmiy cemiyetiniñ ve Qırım Cemaat palatasınıñ temsilcileri kirdi.
Evel, Qırım Rusiye parlamentiniñ başı Vladimir Konstantinov, yarımadada ecnebiy tillerde levhalarnı yasaq etken bir qanun leyhasınıñ azırlanılması aqqında bildirgen edi.
Qırımda üç devlet tili bar: rus, ukrain ve qırımtatar.
Qırımtatar faali Zair Smedlânıñ fikrince, yañı şuranıñ meydanğa ketirilmesiniñ siyasiy sebepleri bar.
Biraz unutlğan «rus tili oğrunda küreş» şiarini qullanacaqlar, çünki adiy vatandaşlar arasında iqtisadiy eyiallığınıñ artması yoqZair Smedlâ
«Saylavlar adlandırılğan nevbetteki ameller yaqınlaşa ve endi yañı tehnologiyalar alâ daa uydurıp çıqarılmağanda, eskilerini qullanmaq kerek. Artıq vade etkenlerinden daa çoq vade etecekler ve biraz daa tabi ki berecekler. Elbette ki, biraz unutlğan «rus tili oğrunda küreş» şiarını qullanacaqlar, çünki adiy vatandaşlar arasında iqtisadiy eyiallığınıñ artması yoq. UNESCO qırımtatar tilini yoq olayatqan tiller cedveline kirsetti, amma qırımtatarlarnıñ tarihiy toprağında faaliyet köstergen iç bir ükümet qırımtatar tilini qorumağa ve onıñ qorunması ve inkişafı içün tedbirler körmege aşıqmay, aksine, onı yoq etmek içün mümkün olğan er şey yapıla. Qırımtatar ve ukrain tilleri Qırımda rus tilinen beraber devlet tiller olğanına baqmadan, bu tillerde oqutuv aselet eksiltile. Böyle meyil devam etse, bir qaç yıldan soñ qırımtatar mektepleri yoq ola bile, yazıq ki, ukrain mektepleri artıq qalmadı», – faal Qırım.Aqiqatqa öz fikrini bildirdi.
Zair Smedlâ, yaratılğan şuranıñ bazı saçma vazifelerini qayd ete.
Hatırlatam: spiker, parlament, nazir, polis, federatsiya, cumhuriyet, komitet, reglament, matbuat ve ilâhre, diger bir çoq söz kibi başqa tillerden kelgenZair Smedlâ
«Şuranıñ teklif etilgen vazifelerinden biri, başta reklamada, daa soñra yaşayışta rus olmağan sözlerniñ qullanılmaması içün ceza tayin etüv mahanizmlerniñ azırlanılması planlaştırıla. Normal memleketlerde yardım eteler, mında ise aksine. Az qaldım unutmağa, memurlarğa ve strukturalarğa faaliyet ya da areketsizlige köre yalıñız rus tilinde bir añlam bergen sözlerni qullanmağa tevsiye etem. Hatırlatam: spiker, parlament, nazir, polis, federatsiya, cumhuriyet, komitet, reglament, matbuat ve ilâhre, diger bir çoq söz kibi başqa tillerden kelgen», – dedi o.
Qırımtatar faali Edem Dudakov, bu şuranıñ meydanğa ketirilmesi, Rusiyede propaganda etilgen rus dünyası mefküresine uyğundır, dep saya.
Zemaneviy Rusiyeniñ mevcut melletçi mefküresine uyğundır: baş - imperiya – «rus dünyası»Edem Dudakov
«Rus dünyası mefküresi içün rus satrapları ve başlıqları altında bu kibi rus şuralar adiy bir şeydir. Zemaneviy Rusiyeniñ mevcut milletçi mefküresine uyğundır: baş - imperiya – «rus dünyası». Aksönov siyasiy yolunı bu mefküre üzerinde qurğanını unutmañız. Yani, onıñ bu kibi ıntıluvları pek yahşı añlayışlı. Hususan, Moskvadan kelgen umumiy tendentsiyağa uyğun kelse – yerli tillerni ezmek ve rus halqınıñ aqlarını qorumaq adı altında yerli muhtariyetlerniñ statusını eksiltmek. Qırımğa kelgende, olar bu rus olmağan meseleni primitiv bir şekilde al ettiler – kâğıtqa devlet tili dep yazdılar. Asılında ise Qırımnıñ bütün yaşayış saalarından çıqarılğan. Bala bağçalarından tuvğan til yoq demek mümkün, 14 qırımtatar mektebi ise qırımtatar tili oqutuvınen rus mekteplerine çevirildi», – dedi faal.
Qırımda qırımtatar ve ukrain tillerini qorçalamaq kerek, dep saya Edem Dudakov.
«BMT-niñ yoq olayatqan interaktiv atlasına kirsetilgen avtohton tilniñ qorunması içün iç bir areket yoq. Amma rus tiliniñ qorunması içün şura bar. Ve bu ukraian tili tam şekilde sıqıştırıp çıqarılğanda», – dey faal.
Qırım faali Pavel Stepançenko, Qırımda rus tiliniñ onsuz da bütün diger tilliyer arasında üstün olğan böyle bir şuranıñ yaratılması saçma-sapan bir şey dep saya.
Qırım Ukraina terkibinde olğanda, Russkoye yedinstvo siyasiy birleşme (Sergey Aksönov azası edi)daima til meselesini kötere edi, tamam oz aman bu Moskvadan sımarış olğanı belliPavel Stepançenko
«2017 senesi Qırımnıñ Devlet Şurası Qırım Cumhuriyetiniñ devlet ve diger tilleriniñ işlemesi aqqında qanun qabul etken edi. Milletlerara qonuşma tili rus tili tayin etilgen edi. Bundan ğayrı rus tili Rusiye Anayasasınen qorçalana. Qırım sakinleriniñ çoqu rus tilinde laf ete. Aksönovnıñ rus tiliniñ qorçalanması aqqında fermanınıñ sebebi ve Qırımda rus tiilniñ aqqına kim qast etkenini añlap olamayım. Evel, Qırım Ukraina terkibinde olğanda, Russkoye yedinstvo siyasiy birleşme (Sergey Aksönov azası edi) daima til meselesini kötere edi, tamam, o zaman bu Moskvadan sımarış olğanı belli, amma şimdi ne olğanını añlamayım », – dedi jurnalist.
Onıñ fikrince, bu şuranıñ yaratılmasınıñ siyasiy sebepleri bar.
«Rusiye Anayasasına binaen, rus tili devlet tilidir, amma neçündir onı qorçalamaq kerek ve daa nasıldır fermanlar çıqarmaq. Böyle bir fermanlar ne Çeçenistan, ne Moskvada bar edi. Çünki ihtiyac yoq. Yani, bu fermannıñ siyasiy sebepleri ve populizm bar. Eki diger devlet qırımtatar ve ukrain tiliniñ vaziyeti pek fena. Misal olaraq, Yaltada yekâne ukrain mektebi bar edi, şimdi o da yoq. Radio, telekanallar er şey rus tilinde. Yani bu ferman, rus tiliniñ qorunması ve cemiyetniñ birleşmesi içün degil de, aksine dağılması içün sebep olacaq. Qırımda diger meseleler, qıyınlıqlar olğanda, insanlarnı rus tiliniñ qorunması asla meraqlandırmay», – dep bildirdi o
Qırım jurnalisti Aleksey Nazimovnı bu şuranıñ meydanğa ketirilmesi yalıñız taaciplendire.
«Aksönovnıñ bu fermanınıñ yayınlanması meni taaciplendirdi. Maña belli olğanına köre, rus tili evelleri de eziyet çekmedi ve Qırımda qonuşma ve resmiy yazışuvlar içün esas til edi. Külecegim kele! Diger eki tilge kelgende (ukrain ve qırımtatar) olarnıñ tesiri yalıñız devlet ve belediye müessiselerniñ resmiy blanklarında ve levhalarında yazılarnen bite», – dedi jurnalist.
Ukraina Nazirler kabineti aperelniñ 7-nde olıp keçken oturışı vaqtında qırımtatar tiliniñ inkişaf kontseptsiyasını qabul etti.
Yanvarniñ 27-nde Ukrainanıñ işğal etilgen topraqlarnıñ reintegratsiya meseleleri nazirligi «cemaatçılıq ile elektron mesleat» keçirmek içün qırımtatar tilini inkişaf ve populârlaştıruv kontseptsiyasınıñ leyhasını aydınlattı.
Ukraina reintegratsiya nazirligi Google LLC korporatsiyasına muracaat etip, qırımtatar tilini Google Translate servisine kirsetmege rica etti. Nazirlik Duolingoşirketine – çetel tillerini ögrenüv platformasına muracaat etip, olarnıñ servisi esasında qırımtatar tili kursını başlatmağa teklif etti.
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilüvi
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Bağçasarayda 92 yaşında qırımtatar quyumcısı, ustaz Ayder Asanov vefat etti. Bu aqta Facebookta Qırım jurnalisti Şevket Memetov yazdı.
“Ayder ağa Asanov madencilik saasında bir sıra işhanelerde yolbaşçı, teşkilâtçı ve ustaz olaraq tanıldı. Halq arasında ise 40 ünerge saip insan edi. Çeşit çalgı aletlerinde çalmaqnen beraber, yasay ve ustalıqnen tamirley edi. Demir aletleri, maden ve çelik, baqır ve kümüş, altın ile çeşit original - özgün ciyezlerniñ ...müellifi ola. Onlarnen şagirtlerge ustazlıq etip, Bağçasaray ustahanesinde Milliy vaariyetimizni, unutılgan qadimiy asabalığımıznı ğayrıdan tiklemege sebepçi oldı”, - denile beyanatta.
Ayder Asanovnıñ cenazesi Bağçasarayda mayıs 26-sınde olacaq, dep qoştı Memetov.
Qırım quyumcısı Ayder Asanov 1928 senesi Bağçasarayda esnafçılar ailesinde doğdı. Sürgünlik vaqtında onıñ qoranyasını Özbekistanğa çıqardılar. 1990 yılı o, Qırımğa qaytıp, quyumcılıq derslerini berip başladı.


text:
Çarşenbe künü, aprelniñ 24-ünde Aqmescitte bir qaç soqaqta yarıq söndürilecek. Bu aqta “Krımenergo” müessisesiniñ saytında bildirile. Qayd etile ki, bunıñ sebebi - elektrik tayanğıçlarnıñ deñiştirilmesi.
Hususan, saat 8:00-dan saat 17:00-ğace böyle adreslerde yarıq olmaycaq: İndustrialnıy aral., 1-9, 41; Kalinina soq., 20-28, 33-37; Kalinina soq.; Spera soq., 24-66, 37-53; Eskadronnaya soq., 16, 15-23.
Aprelniñ 23-ünde saba saat 9:30-da Aqyar merkezi yarıqsız qaldı. Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgenine köre, Nahimova caddesinde, Lazarev meydanında, Odesskaya ve Bolşaya Morskaya soqaqlarında üçfenerler çalışmadı.
Aprelniñ 22-sinde bazarertesi künü Keriçniñ merkeziy rayonı yarıqsız qaldı.
Martnıñ 18-inde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Aqyarğa keldi, anda ise Balıqlava TES-iniñ açılışında iştirak etti.
Martnıñ 18-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Aqyarğa keldi. O, işğal etilgen Qırımda Siemensturbinalı eki elektrostantsiyasınıñ işke başlamasını buyurdı. Videoda onıñnen beraber Tavriya issilik elektrostantsiyası ve Tamandaki «Port» alt stantsiyasınıñ mütehassısları bar edi.
2015 senesi dekabr ayından başlap, Herson vilâyetinde elektrik direkleriniñ bozulmasından sebep, Qırımğa qıtaiy Ukrainadan elektrik aqımı toqtatıldı. Şimdiki vaqıtta Qırım özü çıqarğan energiya, Rusiyeden yarımadağa ketirilgen generator ve Rusiyeniñ Krasnodar vilâyetinden keçirilgen energo köpür ile elektriknen temin etile.
2016 senesi baarde rus energoköprüniñ üçünci pıtağı işini başlağanına baqmadan, Qırımda yarıq söndürmeleri devam etmekte. 2015 senesi dekabrden başlap Herson vilâyetinde energetik tiremelerniñ bozulğanından soñ, Ukrainadan Qırımğa elektroenergiya berilmey. Şimdilik Qırım öz generatorları, Rusiye generatorları ve Kuban energoköprüniñ elektrik ağını qullana.


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Memet Belâlovnıñ soy-soplarınen körüşüv yasağınen bağlı itiraz arizasını red etti. Mahkeme, böyle körüşüvler «tahqiqatqa zarar ketire bile», dep bildirdi.
Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsi Facebook saifesinde bildire.
Yanvarniñ 16-nda Kreml kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Memet Belâlov ve Seyran Saliyevniñ tevqif müddetiniñ uzatılmasına qarşı bergen şikâyet arizalarını red etken edi.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Barak Obama artda da mejitge barajaq
Özü Qoşuluşğan Dewletleni başçısı bolğanlı birinçiley Barak Obama Amerika mejitge barıp, busurmanlanı aldında söz aytajaq. Bu yañılıqnı BBC bere.
Xamisgün erten Merilendni Baltimor şaharın busurman camiyatını mejitinde Amerikanı Qoşuluşğan Dewletlerin başçısı Obama söylejek.
Başçını administrasyonuna göre bu barıw din azatlıqnı güçletsin uçun etile.
Amerika-busurman aralıqnı oyçuluğu aytağanğa göre artdağı waqtiler mejitlege
qarşı köp zaral işler etilgen. Parisde bolğan terrorçuluqdan soñ qarşılıqlar güçlengen. Camiyatnı busurmanlıqdan qorquwu başçılıqğa kandidat D. Trampnı sözlerinden soñ artdı.
Busurman camiyatnı wakilleri aytağan küyde halgi zamanda yimik bek ummetde qorquw bir de güçlü bolmadı.
Bir cuma alda Obama Cuhut dewletni elçiliginde söyledi.
Mejitlege barmay turğanı, Obama busurman degen xabar çıqğan sayalıdır. Esge salabız, bir-eki yıl alda Obama çerpes dinlimen deygen busurman dep xabar çıqğan edi. Bulay söylewler artmasın dep Obama mejitlerden saq wa arek turğandır deygen pikrunu dünya basmalar ortağa çığardı.
Qoşuluşğan Dewletler — CoeдиHeHHыe шTaTы
Oyçuluq — coBeT


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Donetsk ava limanı içün cenkleşken ukrain askerleri aqqında «Kiborğı» filmini çıqarğan qırımtatar asıllı Ukraina rejissörı Ahtem Seitablayev ile körüşti.
«Samimiy insanlarnen keçirilgen bu sıcaq körüşüvler ömür boyu unutılmay. Ahtem Seitablayev ve İvanna Dâdüranıñ musafirçen evi «Kiborğı» efsaneviy filmini çıqarğan insanlarnı, askerlerni, hususan, Donetsk ava limanındaki ceennemden keçkenlerni bir masa başında topladı», – dep tarif etti Poroşenko Facebook saifesinde.
Onıñ aytqanına köre, bütün laflar «cenk ve zafer, Qırım, Donbasnıñ qaytuvı ve Ukrainanıñ bahtlı keleceginen» bağlı edi.
Bundan ğayrı, Poroşenko rejissör ve taqımınen «hususan cenk vaqtındaki sanat inkişafı» aqqında laf etti.
«Film çekimlerinden qalğan ikâyelerni diñlemege ve ukrain yırlarını beraber yırlamağa pek meraqlı oldı. Bu insanlarnen qoqulı pilâv da kelişe, tıpqı Bağçasarayımızda olğanı kibi», – dep yazdı Ukraina Devlet yolbaşçısı.
Onıñ qayd etkenine köre, devlet ukrain kinosını, ilk evelâ da cenk filmlerini maliye etmeli – «yaralar açıq olğanda, kerçek unutılmağanda ve saqlanmanılmağanda».
«Quvanam, çünki Ahtem (Seitablayev – QA) Rusiye-Ukraina cenkiniñ qaraman tedbirleri aqqında yañı levha üzerinde çalışa. Eminim ki, bu film «Kiborğı» kibi tek ukrain seyircilerini degil, Avropa ve dünya seyircilerini ayrette qaldıracaq», – dep yazdı Poroşenko Facebookta.
«Kiborğı» filmi 2017 senesi dekabrniñ 7-nde Ukraina kinoteatrlerinde kösterilmege başladı. Levha memleketniñ şarqındaki Ukrainanıñ terrorizmge qarşı tedbirleri vaqtında Donetsk ava limanı içün uruşlarnı köstere. Rejissör Seitablayevniñ qayd etkenine köre, filmi cenk draması ola.
Levha Ukraina Devlet kinosınıñ aman-aman 24 million ğrıvnâ maddiy yardımını aldı, masraflarnıñ yarısını qarşıladı.
2017 senesi dekabrniñ 6-nda Poroşenko Ahtem Seitablayevge III derece «Fazilet» nişanını berdi.


text:
Ermenistan paytahtı Erevanda uquq qoruyıcılar ve reine tutqan «Tesis parlamenti» muhalif birleşmesiniñ silâlı temsilcileri arasında dava ekinci kün devam ete.
Ücüm etkenlernen muzakereler alıp barıla, amma ermeni ükümette ücüm etkenlerniñ esas talabını – keçken ay yaqalanğan, ükümetniñ keskin tenqitçisi olğan, muhalif birleşmesiniñ yolbaşçısı Jirayr Sefilânnı azat etmek talabını ömürge keçirmek imkânsız olğanını saya.
İyül 17-de saba tahminen «Tesis parlamenti» azaları olğan 30 silâlı erkek kişi taqımı, erevanlı Erebuni rayonında politsiya bölügine kirdi. Atışma neticesinde politsiya hadimi elâk oldı, daa ekisi yaralandı. Beyanatlarğa binaen, bunen beraber, ücümcilerden biri de yaralandı.
Ücümciler bölğkte bir qaç reine tuttı. Muzakereler devamında bir qaç reine azat etildi. Radio Svobodanıñ ermeni hızmeti Radio Azatutünniñ malümatına binaen, şimdiki vaqıtta ücümcilerniñ elinde bir qaç reine bar, olarnıñ arasında Erevan politsiya yobaçşısınıñ muavini Valeriy Osipân.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov Ukraina reberligini, yanvarnıñ 12-nde Rostov-na-Donuda qırımtatarlarğa çıqarılğan yañı ükümge cevap bermesine çağıra. O, Rusiye akimiyeti tarafından qırımtatar halqına qarşı etilgen zulumnıñ qarşısını almaq içün angi muayyen areketler yapılğanını eşitmege istey.
“Ukraina prezidenti, Ukraina Yuqarı Radası ve Ukraina ükümetini, Ukrainanıñ siyasiy fırqalarnıñ ve cemaat teşkilâtlarınıñ liderlerini qırımtatar halqınıñ rus işğalcileri tarafından taqip etilmesi ve basqılarnıñ sertleştirilmesi sebebinden teklif etken muayyen areketlerniñ ilân etilmesinen çıqışta bulunmağa çağıramız”, – dep yazdı Çubarov Facebook saifesinde.
O, Milliy Meclis adından Rusiyede apis cezasına mahküm etilgen qırımtatarlarnıñ apaylarına, balalarına ve ana-babalarına destek bildirdi.
“Qırımtatar Milliy Meclisi, Rusiye apishanelerinden qırımlı siyasiy mabüslerniñ azat etilüvi ve Qırımnıñ işğalden qurtarıluvı içün ileride de küreşmege devam etecek”, – dep qoştı o.
Rostovda, üküm ilân etilgen mahkeme binası yanında ve Aqmescitte, Rusiye nezaretinde olğan Qırım garnizon mahkemesi yanında qırımtatarlar toplaştı.
Keçenlerde qırımtatar faalleri Qırımdan Rostov-na-Donuğa yolğa çıqtılar. Amma yanvarnıñ 11-nde Keriç köpründe Rusiye polisiniñ hadimleri vesiqalarnı teşkermek içün qırımtatarlarnı toqtatıp başladı. Saba er kes Qırımğa qaytmağa mecbur oldı.
Yanvarnıñ 12-nde, salı künü, Rostov-na-Donudaki Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesi Qarasuvbazar “Hizb ut-Tahrir davası”nıñ mabüslerine üküm çıqardı: Enver Ömerovğa 18 yıl Ayder Cepparovğa 17 yıl, Riza Ömerovğa 13 yıl.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova, yanvarnıñ 12-nde Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesi Qarasuvbazar “Hizb ut-Tahrir davası”nıñ mabüslerine çıqarğan ükümni takbih etti ve halqara toplulıqnı küç-quvetini birleştirmege davet etti.
Ukraina TİN Rusiyeden Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesiniñ Qarasuvbazar “Hizb ut-Tahrir davası” boyunca bugünki qararınıñ lâğu etilmesini ve “mahküm etilgen Enver ve Riza Ömerovlar ve Ayder Cepparovnıñ ve diger ukrain siyasiy mabüsleriniñ deral azat etilmesini” talap ete.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ukraina Tışqı işler nazirligine Suriyeniñ parlament spikeriniñ işğal altındaki Qırımnıñ Rusiyege bağlı olmasına dair beyanatından sebep bu memleketniñ vekili çağırıldı. Bunı Ukraina TİN matbuat kâtibi Maryana Betsanıñ aytqanlarına esaslanıp Radio Svoboda bildire.
«Oktâbr 20-de Tışqı işler nazirligi Ukrainada Suriye işlerinden vaqtınca mesüliyetli olğanını çağırıp, narazılıq bildirdik ve bu uquqqa zıt bir şey olğanını, Suriye tarafından dostluqnı bozğan bir adım olğanından açuvlanğanımıznı aydınlattıq», – dedi o.
Betsanıñ qayd etkenine köre, Qırım halqara uquq esasında Ukrainanıñ bir parçası olıp qala, bunı 2014 senesi mart ayında qabul etilgen Birleşken Milletler Teşkilâtı Baş assambleyasınıñ Ukraina topraq bütünligi aqqında rezolütsiyası da tasdıqlay.
Suriye Rusiye 2014 senesi işğal etken Qırımnı Rusiyeniñ «ayırılmaz bir parçası» olaraq tanıdı, bunı Suriye parlamentiniñ reisi Hadiya Abbas keçken afta Sputnik Rusiye devlet agentligine bildirdi.
Rusiye Suriye akimiyetiniñ esas siyasiy ve arbiy ortağı ola.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
«Qırım Cumhuriyetinde yerli idare organlarnıñ struktura ve adlanuvı boyunca» mütenasip qanunnı bugünki «Cumhuriyet Devlet şurası»nıñ toplaşuvında qabul ettiler, dep bildire matbuat hımzeti.
Endiden şeer başını şeer şurasınıñ deputatları, köy başını – köy şurasınıñ deputatları saylaycaqlar.
«Bunıñ ile deputatlar mütenasip tertibat ve qapalı cedveller boyunca saylanılacaq»,– dep ayttılar «Devlet şurasınıñ» matbuat hızmetinde.
«Devlet şurasınıñ» öz başına tayinlengen spikeri Vladimir Konstantinovnıñ sözlerine köre, qabul etilgen qarar tayin etilgen şeer ve qasaba başlarınıñ «mesülietiniñ arttıracaqtır».


text:
Uquqimayeciler, Rusiye SİZOsında tutulğan ve 21 künden berli açlıq tutqan qırımlı Emir-Usein Kukunıñ sağlığını qasevet ete.
«Sağlığı ketken sayın fenalaşqanını köremiz. Oña glükoza inyektsiyası yapılmaq kerek», – dep ikâye etti bazaertesi künü kKyivde keçken matbuat konferentsiyasında «Krım-SOS» cemaat teşkilâtınıñ yolbaşçısı Tamila Taşeva.
Ükümetke bağlı olmağan Amnesty International halqara teşkilâtnıñ matbuat kâtibi Mariya Guryeva, onıñ telkilâtı Kukunı glükoza almaq açlıqtan vazgeçmek manasına kelmegeninde inanadıracağına ümit besley.
«Şimdi bizler Emir-Usein Kukuğa mektüp yazıp, bu (glükoza imyektsiyaları –QA) – açlıqnı toqtatmaq manasına kelmey, bu yalanadır dep qayd etmek istemiz», – dep haber etti Guryeva.
İyülniñ 10-nda Emir-Usein Kukunı Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeeri SİZOsından belli olmağan tarafqa alıp ketilgen. SİZO hadimleri Sergey Loktevke onıñ imayesi altındaki şahıs ne yerge bulunğanı aqqında aytmaqnı red etkenler. Daa soñra Kukunı tibbiy muessisege teşkerüv içün alıp ketkenleri aqqında belli oldı.
Mevzunen bağlı olaraq: «Onı qanunsızlıq mecbur etti»: Emir-Usein Kuku bir aftadan berli açlıq tuta
Mayıs ayınıñ soñunda Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi»niñ altı iştirakçisiniñ tevqif müddetini üç ayğa uzattı.
Bu iş boyunca qabaatlanğan Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Useyin Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk 2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada tutlğan ediler. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» siyasiy İslâm teşkilâtına alâqadar olğanlarında qabaatlana.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi»ni Aqmescitte ötkerilgen köçüci oturışuvlarında baqa edi. Ondan soñ tevqif etilgen Qırım sakinleri Rostov-na-Donu şeerine yollandı.
Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltalı «Hizb ut-Tahrir işi» iştirakçileriniñ azat etilmesini talap ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Rusiye ukümeti, Qara deñiz bölgesinde üstünlikni qazanmaq içün ilhaq etilgen Qırımda öz Silâlı quvetleriniñ hadimlerini, silâlarını ve tehnikasını yerleştire. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı içün bergen intervyüde arbiy ekspert, Ukraina Silâlı quvetleri ştabınıñ sabıq spikeri Vladislav Seleznöv söyledi.
Onıñ aytqanına köre, al-azırda Rusiye, Qırımda bulunğan arbiy tehnikanıñ yardımınen cümleden Qara deñiz bölgesindeki devletler içün de telüke doğura bile.
«Fiolent burnunda nevbetteki ava mudafaası divizionınıñ işke tüşürilmesi, Qırımnı batırılmaz uçaq taşıyıcısına çevirüv yani Qara deñiz bölgesinde üstünlikniñ temin etilmesine doğrultılğan küçlü arbiy gruppirovkanı meydanğa ketirüv strategiyasına tolusınen uymaqta», – dedi Seleznöv.
Bu hususta daa tafsilâtlı malümat – yaqın künlerde Qırım.Aqiqat saytında derc etilecek intervyüdedir.
Fevralniñ ortasında Qara deñiz suvlarına Amerikanıñ «Karni» esminetsi kirdi. AQŞ Arbiy-deñiz quvetlerindeki 6-ncı flotnıñ matbuat hizmetinde esminetsniñ kelüvini, havsızlıq içün zarur olğan operatsiyalarnı yapmaq kerekligi ile añlattılar.
Fevralniñ 28-nde Ukrainada NATO ofisi mudiriniñ muavini Ann-Kristin Bergene, Qırımnıñ arbiyleştirilmesi ve Qara deñiz bölgesinde Rusiye arbiy mevcudiyetiniñ kenişletilmesi munasebeti ile endişelengenini bildirdi.


text:
Bir yıldan ziyade ukrain Qırımı Rusiye Federatsiyasınıñ işğali altında qala. Faqat bu müddet devamında ukrain malı ve elektrik energiyası yarımadağa toqtamay berile. Ukraina vatandaşları Qırımğa kire ve Qırımdan çıqa bileler. Lâkin yaqın vaqıtta er şey deñişe bile. Belki, Qırımğa aşayt mahsulatı da berilmez. Yarımadağa barmaq içün ise – mahsus izinni almaq kerek olacaq.
Qırımğa kiriş ve çıqış qaideleri ve işğal etilgen yarımada qamaçavınıñ aqibetleri aqqında – «Qırım.Aqiqatnıñ» yañı yayınında «24» haber telekanalında.
Studiya musafirleri – Ukraina halq deputatı Sergey Vısotskiy ve adliyeci, OO «Regionalnıy tsentr prav çeloveka» eksperti Sergey Zayets.
Programma cumaertesi künü saat 18:30 ve bazar künü saat 11:30 efirge çıqa. Radio Svoboda ve Qırım.Aqiqat saytlarında saat 18:30 seyir etmek mümkün.
Radio Svobodanıñ yañı leyhası – işğal etilgen Qırım vaziyetini bilmege istegen insanlar içün azırlandı.


text:
Rusiyeniñ mahsus hızmetleri Qırımda işletken yöñelişlerinden biri – haber vastalarına basqı. Böyle işlerden biri – Nikolay Semenanıñ işi, onı «ruslarnıñ duşmanı ve Putinni nefret etken biri» olaraq tanıtmağa tırışalar. Bunı Kyivte yanvar 13 künü keçirilgen matbuat konferentsiyasında advokat Emil Kurbedinov añlattı.
«Nikolay Semenanıñ işi ve Qırımdaki jurnalistlerde keçirilgen tintüvler –Qırım Muhtar Cumhuriyetinde çalışqan jurnalistler öz faaliyetini toqtatmaq kerek olğanlarını añlasınlar dep yapılğan. Ruslarnıñ duşmanı, Putinniñ duşmanı, eñ negativ şekilde onı köserecekler, çünki o sadece bazı siyasiy vaziyetlerge qıymet kesip öz noqta-i nazarını bildire edi», – dedi Kurbedinov.
Advokat hatırlattı ki, Nikolay Semenanıñ cinaiy işinde malümatnıñ 80% – jurnalistniñ kompyüterinde olğan malümatlarnıñ ekran resimleridir. Kurbedinovnıñ fikirine köre, Semenanıñ qabaatını tasdiqlaycaq iç bir temelli isbatı yoq. Rusiye mahsus hızmetleriniñ ekspertizalarına ise advokat «keskin tenqit» ile davrana.
Baarde Qırımda Qırım.Aqiqat ile işbirliginde şeklengen jurnalistlerniñ evlerinde tintüvler olıp keçti. Radio Svoboda müellifi Nikolay Semenağa qarşı Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini bozmaq çağıruvları şeklenmesi ile cinaiy iş açıldı. Rusiye taqiqatı oña yarımadanı terk etmege yasaq etti.
Nikolay Semenanıñ imayesi, Halqara ve Avropa Jurnalistler Federatsiyası, em de Söz serbestligi boyunca OSCE temsilcisiniñ ofisi, Rusiye Federal telükesizlik hızmetini – jurnalistni, tedaviylenmek içün, Qırımdan yibermege çağırdı, şimdige qadar musbet cevap daa alınmadı.


text:
Qırımtatar asıllı professional-boksçı Artur Ziyatdinov aveskârlıq boksında 140 dane uruş keçirdi 120 danesinde ğalebe qazandı. 2017 senesi Artur professional boksqa keçe. Canadalı promouter şirketinen muqavele imzalay. Al-azırda Artur Canadanıñ Monreal şeerinde yaşay. Onıñ nevbetteki uruşı sentâbrniñ 7-nde keçecek. Özüniñ sport karyerası ve ayatı aqqında Artur Qırım.Aqiqatqa bergen intervyusında ikâye ete.
– Artur, siz ne yerde doğdıñız, Qırımğa nasıl etip keldiñiz?
– Taşkentte doğdım, 2008 senesi Aqmescitke köçip keldim.
– Sport avesligi ne zaman peyda oldı?
– Sportnen balalığımda oğraşıp başladım, lâkin iç bir yerde üç aydan ziyade qalmay edim ve esasen, birge-bir küreşlerniñ farqlı çeşitlerinen oğraştım.
– Boksnen ne vaqıt oğraşıp başladıñız? Ocañız kim edi?
– Boksnen 2010 senesi oğraşıp başladım, idmancım Lapin Sergey Yuryeviçedi.
– Aveskârlıq boksında nelerge nail oldıñız?
Defalarca Ukraina biriciliginiñ ğalibi, Avropa birinciliginiñ tunç medal saibi oldum
– Aveskârlıq boksında defalarca Ukraina birinciliginiñ ğalibi, Avropa birinciliginiñ tunç medal saibi, çeşit turnirlerniñ ğalibi ve medal saibi oldım, Ukraina ve Rusiye sport ustasım.
– Ne sebepten professional boksçı olmağa qarar berdiñiz?
– Başından berli men zaten professional boksnı seve edim. 16 yaşından berli men professional boksçı olurım dep hayal etip keldim.
– Promouteriñiz kim?
– Promouterim Kamill Estefan. O, «Eye of the tiger management» şirketiniñ promouteri ola.
– Professional karyerañız yahşı devam etemi?
– Porfessional ringte altı dane uruş keçirdim.Beş danesini nokautnen bitirerek, epsinde ğalip çıqtım.
– Rentingkke köre qaçıncı yerdesiñiz?
90,7 kgğace olğan ağır çekidekiler dünya reytinginiñ 159 yerinde turam
– 90,7 kgğace olğan ağır çekidekiler dünya reytinginiñ 159 yerinde turam.
– Yaqında başlı uruşlar olacaqmı?
– Allah qısmet etse yaqındı başlı ve büyük uruşlar keçecek.
– Canadağa ne sebepten köçtiñiz?
– Canadalı şirket professional boks saasında kontrakt imzalamaqnı teklif etti. Oqup çıqqan soñ, begendim.
– Bu devlette nelerni begenesiñiz?
– Bu devlette yaşağan insanlarnıñ mentaliteti ve istiqrarnı begenem.
– Qırımtatar diasporasınen körüşesiñizmi?
– Ğarpta men pek çoq qırımtatarnen tanıştım.
– Qırımğa barıp turasıñızmı?
– Vatanımğa sıq barmağa sıra tüşmey, lâkin kim olğanımnı asla unutmayım.
– Qırımnıñ ne yerinde raatlanmağa sevesiñiz?
– Deñizde, hususan yarımadanıñ ğarbiy sailinde.
– Boş vaqtıñız nasıl keçe?
– Boş vaqtımnı ailem ve yaqınlarımnen beraber keçirmege areket etem.
– Bokstan ğayrı başqa zenaatıñız barmı?
– Ebet, uquq fakultetiniñ beşinci kursında oquyım.
– Semetdeşiñiz Oleksandr Usikniñ Murat Gassiyevnen keçirgen uruşına nasıl qıymet keser ediñiz?
– Oleksandr Usik ve onıñ taqımı mukemmel bir iş yaptı, doğru strategiyanı belgilediler ve bilgenimiz kibi neticesi - ğalebenen yekünlendi! Bu uruşqa baqıp bir çoq boksçı Murat Gassiyev kibi bir raqip, bir boksçınen nasıl uruşmaq kerek olğanını ögrenmesi mumkün.