text:
Oktâbr 14-te işğal etilgen Aqmescitte Sevastopolskaya soqağı rayonında ğayıp olğan eki studentlerden biri – Belâl Belâlovnıñ – cesedi tapıldı. Bunı Qırımnıñ öz başına ilân etilgen ükümetine yaqın olğan Krıminform saytı bildire.
«İlk malümatlarğa köre, genç tütün qarışması ile («spays») zeerlendi. Ekinci student, Artöm Dayrabekovnı, ekimler qorçaladılar», – dep yaza neşir.
Qırım.Aqiqat Artömniñ soy-soplarından haberni ögrenecek oldı, lâkin onıñ ğayıp olmasını bildirgen tizesi izaatlardan vazgeçti.
Qırımnıñ MVD bölüginde de işbu vaqianı tefsir etmeyler.
Aynı vaqıtta Artöm «Vkontakte» içtimaiy ağındaki saifesinde er şey yerinde olğanını yaza.
Bazarertesi künü, oktâbr 13-te, Qırımda eki genç ğayıp olğanını bildirdiler. Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetiniñ birinci kurs talebesi Artöm Dayrabekov, ve onıñ dostu Belâl Bilâlov, Qırım müendislik pedagogika universitetiniñ birinci kurs talebesi, ğayıp oldılar.
Gençlerniñ aqrabaları politsiyağa muracaat ettiler.
Sentâbr 27-de Qarasuvbazar civarındaki Sarı-Su köyünde belgisiz şahıslar eki genç İslâm Cepparov ve Cevdet İslâmovnı esir aldılar. Olarnı alâ daa tapmadılar.
Sentâbr 29-da Kezlevde qırımtatarı Edem Asanov ğayıp oldı. Oktâbr 6-da onı ölü taptılar. Qırımtatar Milliy Meclisi Qırım.Aqiqatqa bergen malümatqa köre, oğlan asılğan alda tapıldı.
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Ukrainada insan aq-uquqlarına riayet etüv aqqında soñki maruzasında Qırımdaki vaziyet, şu cümleden qırımtatar halqı vekillerine nisbeten basqı qayd etile.
BMT İnsan aqları boyunca idare Qırım akimiyeti ve Rusiye akimiyetine qırımtatarlarğa qarşı basqı, qorquzuv areketlerini toqtatmağa ve yarımadanıñ er bir sakinine esas aqlarını kefil etmege çağıra.


c: text/html

text:
Merkeziy Afrika Cumhuriyetinde (MAC) rusiye jurnalistlerniñ öldürilmesi aqqında yañı tafsilât peyda ola. Jurnalist Orhan Cemal, resissör Aleksandr Rastorguyev ve operator Kirill Radçenko “Vagner şahsiy arbiy şirketi” (“Vagner ŞAŞ”) («ЧBK BarHepa») ile bağlı vesiqalı film üzerinde çalıştı.
Üç Rusiye vatandaşı Sibü şeerinden 23 kilometr uzaqlığında şossede öldürilgen tapılğan dep haber etti AFT agentligi. Yanlarında jurnalistlik vesiqaları bar edi. Cesetler BMT (Birleşken Milletler Teşkilâtı) barıştırıcılarınıñ bazasına ketirildi. Olar yürgen maşnanıñ aydayıcısı ğayıp oldı.
Jurnalistler sanki ülkeniñ şimalindeki Kaga-Bandoro şeerinden qayta ekenler. MAC-niñ paytahtı – Bangi şeerinde bulunğan Rusiye askerlerinden birisi, MAC-ndeki Rusiye vekilligi ülkede Rusiye jurnalistlerniñ bulunması içün bilmegenini, AFP agentligine haber etti.
“Taqiqatlar idaresi Merkezi”niñ reberi Andrey Konâhin, “MБX Meдиa”-ğa bergen malümatqa köre, “Orhan Cemal ve Aleksandr Rastorguyevnen beraberlikte leyha azırlanıla edi. O Merkeziy Afrika meselesine bağışlanğan. Bu leyha boyunca yaznıñ başından iş yürsetilmekte edi.”
Konâhin, evel haber etilgeni kibi, ölülerniñ yanında “İzvestiya”nıñ press-kartaları olğanı aqqında iç bir şey bilmegenini qoştı. “Belki de, Orhannıñki bar edi, o bir vaqıtları anda çalıştı”, - dedi Andrey Konâhin ve yarın, avgustnıñ 1-inde, olıp keçken vaqia aqqında resmiy malümat almaq içün Moskovadaki MAC-niñ elçiligine baracağını haber etti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Bağçasarayda Han sarayını qorçalamaq maqsadınen yapılğan bir kişilik piketniñ iştirakçisini poliske alıp kettiler. Bunı «Qırım birdemligi» cemiyet birleşmesi bildire.
Bildirüvde: «Birinci piketçini bölükke alıp ketti, ifadelerini aldı ve yıberdiler», – denile.
Aprel 19-da Han sarayı ögünde bir kişilik piket keçti. Onıñ esnasında iştirakçiniñ yanına Rusiye polis hadimi keldi. Bundan soñ piketçiniñ tedbiri toqtatıldı. Onı, «suhbet» keçirmek içün çetke alıp kettiler.
Daa soñra «Han sarayı» kompleksiniñ kirişi yanında yarımadanıñ tamır halqına ait bu medeniy miras abidesini qorçalamaq maqsadınen ekinci bir kişilik piket başlandı. Belli olmağan erkek, üstünde «qırımtatar tarihınıñ yoq etilmesini» toqtatmaq talabı olğan plakatnen çıqtı.
Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından bu hususta berilgen izaatlar yoq.
Qırımdaki Rusiye ukümeti Bağçasaraydaki Han sarayında «qazağa qarşı ilk nevbetteki işler»ni yapmağa devam ete. Ukraina Medeniyet nazirligi, Qırımdaki Rusiye ukümeti tarafından Bağçasaray qoruğınıñ territoriyasında işlerniñ yapılması neticesinde Han sarayınıñ baş binası içün mahv etilmek telükesi bar, dep iddia ete.
Bağçasaraydaki Han sarayı muzeyi – qırımtatarlarnıñ tarihı ile alâqalı olğan eñ belli muzey, Qırımda olğan Geray hanlarına ait yazlıq rezidentiya yeri. Muzey kompleskiniñ territoriyasında saray, harem binası, han mezarlığı ve cami bulunalar. O, UNESCOnıñ Dünya mirası cedveline kirsetilmege namzettir.


text:
Rusiye nezaretindeki Qırım FVN-niñ başı Sergey Şahov, rusiyeli Qırım başı Sergey Aksönovnıñ buyruğı ile yarımadada maska rejimi daa eki ayğa uzatılğanını bildirdi.
Müessise beyanatında aytılğanı kibi, maskalarnı yalıñız umumiy yerlerde taqmaq kerek.
Mayısnıñ 18-nden itibaren Qırımda özüni izolâtsiya etüv rejimi lâğu etile, amma maska taquv rejimi qala.
Qırımda tünevin eki yañı koronavirus adisesi qayd etildi - bir adise Aluştada, daa birisi ise Kezlevdedir.
Rusiye nezaretindeki Aqyar akimiyeti, iyün 1-ine qadar şeerde daa dört yañı koronavirus adisesi tasdıqlanğanını bildire.
Şimdilik Qırımda 387 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 28-i çetelden keldi, 74 kişi qomşu Rusiyeden keldi. 11 insan vefat etti. Aqyarda 161 COVID-19 hastası bar, üç kişi vefat etti.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Bunı DTEK «Krımenergo» matbuat hızmeti bildire.
Onıñ malümatına köre, müessisege «Qırım energetik tertibatı»ndan eki mektüp kelgen eken. Mında qazaiy söndürüvler cedveli boyunca ola bilecek yükletüvniñ tüşmesi ve eki yolaqnıñ tamir işleri aqqında yazıla: Aqmescit-Bağçasaray 220kV ve Canköy-Aqmescit 330 kV.
«Biz yolaqlarnıñ tamir işleriniñ grafigi ile tanışmız: Canköy-Aqmescit mayıs 18 ve 25 künleri saat s 6:00-19:00 ve aynı vaqıtta mayıs 22 künü Aqmescit-Bağçasaray»,– denile messacta.
«Magistral yolaqlarnıñ ola bilecek qazaiy söndürüvlerde «Qırım energetik tertibatı»nıñ dispetçeri DTEK «Krımenergo»dan qazaiy söndürüv grafigini (QSG) kirsetmege talap ete bilecek. QSG içtimaiy emiyetli obyektlerge ait degil», – qayd eteler matbuat hızmetinde.


text:
Tawlı Qarabaxtağı xärbi bäreleşlär (2016)
Tawlı Qarabaxtağı xärbi bäreleşlär - 2016 yılnıñ 2 aprelendä başlanğan Tawlı Qarabax çige yanında ber yaqtan Ärmänstan häm tanılmağan Tawlı Qarabax Cömhüriäte, ikençe yaqtan Azärbaycan qorallı köçläre arasındağı aktiv xärbi nizağ, daimi Qarabax nizağınıñ däwamı.
1994 yılda Qarabax suğışın tuqtatu turında «Bişkäk» Solıx kileşüe imzalana, läkin ul atışlar belän yış bozıla. Tik 2016 yılda başlanğan bäreleşlär bik kiskenläşä.
Nizağnıñ ike yağı ber-bersen kileşüne bozuda häm atışlarnı däwam itüdä ğäyepli häm artilleriä, hawa köçlären qullanılu belän aktiv suğış xäräkäte, küp qorbannar xaqında belderä.
Qorbannr sanı xaqında qarşılıqlı mäğlümat kiterelä:
- 5 aprelgä:
- ärmän yağı - 20 häläk, 26 xäbärsez yuğalğan, 35 yaralanğan, 5 tank yuğalğan
- azäri yağı: 16 häläk, 1 boralaq, 1 tank yuğalğan
4 apreldä BMO Tawlı Qarabaxta kimendä 33 keşe häläk bulğan, 200 keşe yaralanğan dip belderä.
4 apreldä Azärbaycan saqlanu ministrlığı Tawlı Qarabaxta üzläre yağınnan qorallı bäreleşlärne tuqtatuın iğlan itte. Üzbilgelängän Tawlı Qarabaxnıñ saqlanu ministrlığı da kileşügä ireşüne rasladı. Läkin Azärbaycan saqlanu ministrlığı ärmän yağın Tawlı Qarabaxta utnı tuqtatu kileşüen 115 märtäbä bozuda ğäyepläde. Üzbilgelängän Tawlı Qarabaxta atışlarnı tuqtatu kileşüe 5 aprel qabul itelde.
Üzbilgelängän Tawlı Qarabax räsmiläre 5 apreldä häläk bulğannarnıñ sanın iğlan itte: 29 xärbi ülgän, 28 xäbärsez yuğalğan, 72 xärbi yaralanğan. Azärbaycan yağında 31 xärbi häläk bulğan.


text:
Qırımda ukrain mahsulatını ketirüv yasağını vaqtınca lâğu ettiler, dep bildirdi FTS reberiniñ muavini Tatyana Golendeyeva. Onıñ qayd etkenine köre, Rusiye Federatsiyasında işbu yasaq öyle de qala, dep haber ete Qırım «akimiyetiniñ» ruporı Krıminform saytı.
Böyle bir qararnı Rusiye Federal gümrük hızmeti müşterilerniñ ihtiyaclarını qanaatlendirmek içün qabul etti.
Golendeyevanıñ aytqanına köre, ukrain mahsulatı yarımadağa maniasız kelip çıqa.
«Olarnı Rusiyeniñ qalğan territoriyasına çıqarmaq niyetleri olsa, anda Gümrük ittifağı çerçivesinde qabul etilgen vesiqalarnı, tehnikiy reglamentlerni talap etecekler», – dep añlattı FTS reber muavini.
Belgilengen rejim «keçici müddet» devamında olacaq – 2015 senesiniñ başına qadar.


text:
Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi fevral 14-de advokat Nikolay Polozovnıñ Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesiniñ mahkemecisi Viktor Mojelânskiyniñ Rusiye FSB taqiqatçısı İgor Skripkağa onı «Ümerovnıñ işinde» şaat olaraq sorğuğa çekme ruhsetinden bergen şikâyet arizasını red etti. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
Birinci instantsiya mahkemesiniñ qararı deñştirilmedi. Böylece, Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi yanvar 25-de Polozovnıñ yaqalanmasını qanunğa uyğun dep tanıdı.
Mahkeme zalında olğan Radio Svoboda mühbiriniñ bildirgenine köre, közeticiler mahkemeciniñ qararını «Masqaralıq!» sözlerinen qarşıladı.
Yanvar 25-de Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ altı hadimi Polozovnı Aqmescitniñ Serov soqağındaki musafirhane yanında yaqalap, onı sorğuğa alıp kettiler. Advokat bunı qaçıruv olaraq tanıp, advokatlar toplulığını bu areketlerge cevap bermege çağıra.
Dekabr 20-de Qırımda advokat Nikolay Polozovğa qarşı cinaiy iş ğayrıdan açıldı. Uquq qorçalayıcılar Rusiye uquq qoruyıcı sistemasınıñ bu areketleri Polozovnı «fevral 26 davasınıñ» imayesinden ayırmaq içün yapıla, dep tüşüne.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ qırımtatarlar yarımadada Rusiye akimiyetini tanımadı. Böylece, Qırımnıñ şimdiki akimiyeti ve uquq qoruyıcıları olarğa qarşı basqı yapmağa başladılar. Dünya toplulığı Qırımda insan aqlarını qorçalamağa çağıra, Rusiyeden ise yarımadada insan aqlarına riayet etmesini talap ete. Qırımda bir sıra mahkeme esnası keçirile, tintüv ve apis cezaları devam ete. Uquq qorçalayıcılar Rusiye akimiyetiniñ Qırımda yapqanları «siyasetnen bağlıdır» deyler.
Qırımda bir sıra mahkeme davası devam ete, qırımtatar halqınıñ temsilcileri yaqalana, evlerinde tintüvler keçirile. Qırımdaki Rusiye akimiyetiniñ bu yapqanlarını uquq qorçalayıcılar «siyasiy sebeplernen» bağlay.


text:
Üzbäk räsmiläre Üzbäkstan aşa röxsätsez narkotik taşu arta bara di
Bügen Taşkentta narkotiklarnı yandıru çarasında çığış yasap üzbäk räsmie Üzbäkstanda röxsätsez narkotik taşu arta bara dide. Soñğı yıllarda Üzbäkstan häm Üzäk Aziädäge başqa elekke Sovetlar Berlege respublikaları Äfğänstanda yasalğan narkotiklarnı röxsätsez räweştä Rusiägä häm Ewropağa taşu yulına äwerelde. Taşkentta bügen konfiskatsiälängän 566 kilogram narkotik utqa taşlandı. Anıñ yartısınnan artığı heroin ide. Äfğänstanda zur miqdärdä heroin citeşterü däwam itä. 2002-nçe yılda Äfğänstanda 3 meñ 400 tonna äfyün citeşterelgän bulsa, bıltır 3 meñ 600 tonna citeşterelgän. Äfyünnän herion yasala. Äfğänstanda dönyasa iñ küp äfyün citeşterüçe il. Anda citeşterlgän narkotiklarnıñ öçtän bere elekke Sovet respublikaları aşa ütä.


text:
Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ matbuat hızmeti bildire ki, endiden soñ Ukrainağa qanun boyunca kelgen Rusiye vatandaşları birinci kirüvden başlap 180 kün devamında mında eñ çoq 90 kün devamında buluna bileler.
Rusiye vatandaşları işbu şartlarnı yerine ketirmese, Ukraina Devlet sıñır hızmeti devlet sıñırından keçmege imkân bermeycek, Ukrainadan çıquv vaqtında bulunuv müddeti bozulsa, böyle vatandaşlar memuriy mesülietke çekilecek.
Malüm ki, aynı böyle bir talaplarnı Rusiye tarafı Ukraina vatandaşlarına nisbeten yanvarniñ 1-de kirsetti. Ukrainanıñ bu adımı ise buña cevap oldı.


text:
Qırım «Nazirler şurası» Aqmescitte Qırımnıñ üç tarihiy devirine abideni qoymağa teklif etti. Soñki devir – zemaneviy Qırımnı «nezaketli insanlar»ğa abide ile aydınlatmağa isteyler.
Bunı ye-Krım bildire.
Bu kibi teşebbüsi ile «Devlet Şurası» prezidiumnıñ toplaşuvında Qırımnıñ birinci «baş nazir muavini» Mihail Şeremet çıqışta bulundı.
«Biz Ageyev Viktor Nikolayeviç (Aqmescit şeer şurasıniñ reisi – muar.) Puşkin soqağınıñ tamir işleri vaqtında acayip abidelerni tiklemek ğayeni muzakere ettik. Halq imayesi arasında da eykelciler bar, olar öz qolları ile abidelerni yapmağa azırlar. Qırım cenki, Ulu Vatan cenki ve bugünki künlerimiz – «nezaketli insanlar». Şübesiz ki, anda «Qırım baari» vaqtında elâk olğan insan cedvelleri olacaq», – dedi o.
«Nezaketli insanlar» – böyleliknen yerli insanlar Rusiyege Qırımnıñ işğalini keçirmege yardım etken nişansız, qapalı yüzlü insanlarnı adladılar.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq tanıylar.


text:
Noyabrniñ 8-nde saba Aqmescitte qırımtatar faali Abduraman Mecitovnıñ evinde de tintüv yapılğan. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında qırımlı uquqqoruyıcı Rustem Kâmilev ikâye etip bere.
«O, Aqmescitli. Bügün onıñ evinde de tintüv yapılğan. Demek ki, bu beşinci tintüv. Onı alıp ketkenler ve bizler alâ daa onıñ ne yerde olğanından haberimiz yoq», – dey Kâmilev.
Uquqqoruyıcınıñ sözlerine köre, o faalni ne içün ve ne yerge alıp ketkenlerini bilmege areket ete eken.
Noyabrniñ 8-nde Bağçasaray, Eski Qırım ve Aqmescit rayonınıñ Şumhay (Zareçnoye) köyünde yaşağan faaller ve cemaatçılarnıñ evlerinde tintüvler ötkerildi.
Rusiyeli küç idareleri şimdilik bu hususnen bağlı açıq izaat bermey.
Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, FSB yarımadada muntazam surette, jurnalist, faaller ve qırımtatar cemaat erbaplarını sorğulay, Ukraina tarafdarı, muhalefetçi olğan vatandaşlarnen diniy azlınlıq temsilcileriniñ evlerinde tintüvler keçirip, apiske ala. Uquq qorçalayıcılar rusiyeli küç idareleriniñ bu areketleri siyasitnen bağlı, dep saya.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Avropa Birliginen olacaq vizasız rejimi 2016 senesiniñ ortasında berilecegini bekley. Bu aqta, o, gumanitar meseleleri ve krizis vaziyetleriniñ çezüvi boyunca avropa komissarı Kristos Stilianidesnen keçirilgen körüşüvden soñ bildirdi.
«Brüssel ziyareti devamında, aprel ayında Avropa Şurasına ve Avropa Parlamentine qoşulacaq qanun teklifleri aqqında añlaşma tizildi. Bu tekliflerge köre, Ukraina bu seneniñ ortasında vizasız rejimine nail olacaq», - dep ayttı Poroşenko.
Mart 17 künü Brüsselde Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonen keçirilgen körüşüvden soñ, Avropa komissiyasınıñ yolbaşçısı Jan - Klod Yünker bildirgenine köre, Ukraina vizalı rejimi boyunca kerekli olğan şaraitlerni ömürge keçirdi. Bu ise, aprel ayında Avropa komissiyası tarafından Avropa Birligi ve Parlamentine ukrainliler içün vizanıñ lâğu etilmesi boyunca teklifini kirsetmege imkân bere.


text:
Rusiye, Qırımnıñ işğalden boşatıluvınıñ halqara seviyesinde açıq muzakere etilmesinden saqına. Bunı "Ukrinform" agentligine Ukraina bas naziriniñ üavini Dmitriy Kuleba, Washington seferi vaqtında ayttı.
"Şübesiz, Rusiye bu lafardan ateşten kibi qorqa, olardan vazgeçe, amma biz qırımnı eñ müim meselelerimizniñ cedvelinden iç bir vaqıt silmemiz!", - dep qayd etti o.
"Birinciden, Qırım - Ukrainanıñ. Medeniyetli memleketlerniñ iç birisi onıñ Rusiye Federatsiyasına aitligini qabul etmey. Amma bu az, bundan toqtanmaq olmaz, konkret bir usullarnı işlep çıqarmaq içün çalışmaq kerek", - qoştı Kuleba.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, Parijde dekabr 9-ında keçken "Normandiya formatı"ndaki körüşüvden soñ matbuat konferentsiyasında çıqışta bulunğanda, Ukraina ve onıñ halqı içün bozulmaz printsiplerni belgiledi. Hususan, o, Donbass ve Qırım Ukrainanıñ bir parçası olğanını qayd etti.
"Normandiya dortü" - Ukraina, Rusiye, Frenkistan ve Almaniya - liderleriniñ üç yıl içinde ilk körüşüvi Parijde dekabrniñ 9-ında keçe. Ukraina prezidenti Frenkistan prezidenti Emmanuel Macron, Almaniya kantsleri Angela Merkel ve Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile eki taraflı körüşüvler keçirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, Volodımır Putinnen Qırım meselesini muzakere etmege azırlana edi, dep ayttı, amma eki taraflı körüşüvde laf oñace barmadı.


text:
Qırımda sentâbr 30-ında, bazarertesi künü küçlü yel ve bazı yerlerde yağmur beklenile. Bunı Qırım gidrometeomerkezi bildire.
Sinoptiklerniñ tahminlerine köre, Aqmescitte deñişici bulutlılıq, yağanaqlarsız. Cenübiy yel, kündüz 7-12 m/s. Ava arareti kündüz 20…22º.
Aqyarda deñişici bulutlılıq. Gece ve saba küçük yağmur; kündüz yağanaqlarsız. Şimal-ğarbiy yel 10-15 m/s. Ava arareti kündüz 20…22º.
Qırımnıñ cenübiy yalısında deñişici bulutlılıq, yağanaqlarsız. Cenüp-ğarbiy yel 7-12 m/s, bazı yerlerde 15 m/s qadar. Ava arareti kündüz 22…24º.
Keriçte deñişici bulutlılıq. Saba bazı yerlerde küçük yağmur, duman. Şimal-ğarbiy yel 6-11 m/s. Ava arareti kündüz 20…22º.
Bundan ğayrı, Gidrometeomerkez, sentâbr 20-sinden 25-inece olacaq furtuna ihtarı aqqında bildire.


text:
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksönov Qırımda istihkam inşaatlar qurulğanını tasdıqladı.
"Qırımnıñ topraqlarında menim nezaretim altında istihkam işler keçirilmekte, olarnıñ maqsadı qırımlılarnıñ telükesizligini temin etmek", - dedi Aksönov.
Tafsilât belli degil.
İstihkam inşaatlar - ordunı ve ealini mudafaa etmek ve silâ ve arbiy tehnikanı semereli qullanmaq içün qurulğan inşaatlar.
Sentâbrniñ 11-nde Ukrayina Silâlı Quvetleriniñ Baş ştabı, Rusiye ordusı Dnipronıñ sol yalısında ve işğal etilgen Qırımnıñ şimalinde istihkam inşaatlarnı mükemmelleştirgenini bildirgen edi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırımtatar faali İsmail Ramazanov Qırımdaki repressiyalarğa oğrağan edi. Bir yıl evelsi Rusiye uquq qoruyıcıları evini tintti, bir künden soñ ise ektremizmde ve patronlarnı saqlağanında qabaatladılar. Yarım yıldan soñ Ramazanov SİZOdan ev apsine yiberildi, imaye patronlarnı saqlav qabaatınıñ lâğu etilmesine irişip oldı, soñra ise – ekstremizm davasınıñ ekstremizm davasınıñ qapatılmasına.
Nasıl dayandı, yarımadadaki vatandaş cemiyetiniñ vaziyeti, qırımtatar halqına olğan munasebet ve Qırımnıñ umumiy vaziyeti aqqında İsmail Ramazanov Qırım.Aqiqat intervyüsında tarif ete.
– Siziñ ikâyeñizde eñ qorqunçlı şey ne edi?
Olar yaqınlarımnı yoq eterler dep qorquzğan ediler, eñ qorqunçlı şey bu ediİsmail Ramazanov
– Olar yaqınlarımnı yoq eterler dep qorquzğan ediler, eñ qorqunçlı şey bu edi. Men özüm içün qorqmadım, amma bu eñ qorqunçlı şey edi.
– Dayanmağa ne yardım etti?
– Birinciden, dinim dayanmağa yardım etti – İslâm, Allahqa olğan imanım, Allahnıñ imayesine olğan işançım. Ve, elbette, tutulğan yerimde – Aqmescit SİZOsında bütün siyasiy mabüsler biri-birine qoltutmağa tırışqan ediler, eñ azından maneviy ceetten. Pencerelerden sıcaq sözler, qoltutuv sözlerini ayta edik, kimse maneviy ceetten ruhtan tüşmesin dep tırışqan edi. Bu pek yardım ete edi, pek. Birinci ay Üsein Abdullayev ile tutulğan edim, onıñ kibi insanlar, soñra Ernes Ametov, Rustem Abiltarov, olarnıñ bergen nasiatlarınen daa qolay edi. Olar alâ daa azatlıqtan marum qalalar.
– Qırımda mustaqil faal, bloger, cemaatçılarnıñ küçü artamı?
– Qırımda bu küç artadır, belki, amma bu kösterilmey. Faallerniñ mustaqilligi taqip etile. Mence, er bir vatandaş, er bir qırımlı, ukrainalı içinde faal ola. O, adaletsizlik körse, bunı aytacaq, imkânı olsa qayd eter ve paylaşır.
– Siziñ fikiriñizce, akimiyetke sayğısızlıq içün ceza aqqında Rusiyeniñ soñki qanunları qırımlı faallerni qorquza bilemi, olarnıñ faaliyetini eksilte bilemi?
Bu qanunlar, tabiiy ki, repressiyalarnı quvetleştirmek içün azırlanılaİsmail Ramazanov
– Bu qanunlarnı aytsaq, bunı beş yıldan berli köremiz. Bundan evel Rusiyede ne olğanını iç meraq etmegen edi, amma şimdi, ne yazıq ki, bunı er künlik ayatımızda köremiz. Bu qanunlar, tabiiy ki, repressiyalarnı quvetleştirmek içün azırlanıla. Amma kene de, mence, daa çoq faallerni maneviy ceetten bastırmağa, qorqmağa mecbur etmege tırışalar.
Kim qabaatlı olğanını aytıp olamayım, rusiyeliler buña qarşı çıqa bile, amma, körgenimiz kibi, çoqusı bunı istemey. İstegenler ise – repressiyalardan qorqa, yaqınlarını tüşüne.
– Rusiyeniñ akimiyetke sayğısızlıq qanunı işke tüşürilse, Qırımda repressiyalar artarmı?
Qırımda qabaatsız insan apiske alına, öldürile, ölümge qadar olmasa da, büyük qorquğa qadar köteklene
– Bu qanunlar qabul etilgen soñ Qırımda repressiyalar arta bile. Amma, tarih köstergeni kibi, bu qanunlar olmağanda da Qırımda qabaatsız insan apiske alına, öldürile, ölümge qadar olmasa da, büyük qorquğa qadar köteklene.
– Qırımda olğan cemaat birleşmelerinden angilerini eñ faydalı dep sayasıñız?
– Qırımdaki cemaat birleşmeleri arasında «Qırım birdemligini» qayd ete bilem, o, faal sürette çalışa, mahkemelernen bağlı bütün tedbirlerni ilân ete ve ilâhre. «Bizim balalar» birleşmesi siyasiy mabüslerniñ qorantalarına pek yardım ete ve fayda ketire. Keçken sene «Ana-babalarnıñ teşebbüsi» birleşmesi çalışıp başladı, o, esasen tasil meselelerinen, hususan qırımtatarlarnıñ ana tilinde tasil almaq aqqınen oğraşa. «Serbest Qırım» cemaat birleşmesiniñ inkişafını körem, bu arekette em qırımtatarlar, em ukrain, em ruslar bar. Qalğanlarını aytqanda er bir insan ayrı, er biri cemaat içün faydalı bir şey yapa bile, çünki Qırımdaki cemaat birleşmeleri ekstremist olaraq tanıla bile, faalleri ise uquq qoruyıcılar tarafından taqip etile bile.
– Qırımda qırımtatar milliy areketinde nesiller bağı qalamı?
– Ne yazıq ki, hoşsuz bir şey aytmağa mecburım: körgenim kibi, gençler bunıñ kibi tedbirlerde iştirak etmege istemey, tek bazıları babalarınıñ işini devam ettirmege azırlar. Aqsaqallarımız, areket veteranları yıl-yıldan daa az qala.
Elbette, faal oğlan, qızlar bar, yahşı balalar. Er biri – qaramandır! Er biri halqı, medeniyeti içün faydalı bir şey yapa. Bu ne qadar büyük? Belki, yarın belli sebeplerden añ uyanır da, yaşlar qırımtatar milliy areketine kütleviy şekilde qoşulır.
Ancaq bu şekilde, birligimizni körip, özüni duşmanımız kibi körgenler çekile bileİsmail Ramazanov
Bu menim eñ büyük arzum – böyle balalar çoqça olsun, çette qalmasınlar, qomşularına beklenmegen «musafirler» kelse, bütün qomşular çıqıp qoltutmalı. Ancaq bu şekilde, birligimizni körip, özüni duşmanımız kibi körgenler çekile bile. Birdem halqnı iç bir repressiv maşina yeñemez. Birlik halqnı qorquzamazlar.
– Rusiye propagandası qırımtatar halqına nasıl tesir ete?
– Bir ata sözü bar: «Zornen güzellik olmaz». Bizde de öyle. Halqımız tarihını büyüklerden eşite, olarnıñ arasında Stalinniñ repressiyalarını körgenler bar. Bizim añımıznı iç bir şey, iç bir propaganda deñiştirip olamaz.
Bunı balalarğa qarşı qullanalar, olarnı bu yaşta mektep vaqtında aldatmaq mümkün. Qırımnıñ tamır halqı satqın olaraq kösterilgen «Qırım tarihı» dersligi üzerinden de, misal olaraq, bunı yapacaq ediler. Canını ağırtmaq içün aselet yapalar. Amma bu faallerimizni areketke keçmege mecbur etti.
Bu derslik kibi provokatsiyalarnı aytsaq, bu «Qırım baarinden» soñ beş yıl içinde olar pek çoq edi. Er bir provokatsiyanıñ maqsadı Qırımnıñ tamır halqını ya da olarnı istemegen Qırım ealisini qızıştırmaq içün yapıla.
Birinciler arasında – Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaqlanuvı. Bizge yapılğan küçlü bir darbe edi, çünki Meclisniñ faaliyeti qırımtatar halqınıñ kimligi, onıñ medeniyeti, hususiyetleri ve er bir halq içün müim olğan şeylerniñ saqlap qalmasından ibaret. Meclisten soñ Qırımda ATR yekâne qırımtatar telekanalı qapatıldı. Ukraina sayesinde bu acayip kanalnı uydu vastasınen seyir ete bilemiz. Tek ATRni degil, Qırımda qapatılğan «Lâle» bala telekanalını da. Soñra küçük provokatsiyalar başlandı, Aqmescitteki Lenin soqağında Rusiye imperatriçesi II Yekaterinanıñ abidesi kibi, anda qırımtatarlar onıñ ögünde tiz çöke. Hanlar Sarayına qarşı yapılğan vandallıqnı da qayd etmeli. Qırımda qırımtatar ve ukrain olğan şeylerge bunıñ kibi vandallıqlar yete.
– Siziñ fikiriñizce, Qırımda insan aqları daa nasıl bozula?
– Qırımda soñki beş yıl içinde diniy baqışlar içün de taqip etmege başladılar. İslâm dinini kütken insanlar terrorizmde qabaatlana, Quran-ı Kerimni oquğanları içün olarğa qorqunç apis cezaları berile. Neticede endi yüzden ziyade bala babasız qaldı.


text:
Avropa parlamenti oktâbr 27, cumaaqşamı künü Strasbourgta keçirilgen umumiy toplaşuvda rey çoqluğınen «Özek telükesizligi ve tarqatılmaması» rezolütsiyasını qabul etti.
Rezolütsiyada Avropa deputatları Rusiye tarafından özek silâsını qullanacağı aqqında qorqutuvlar seslendirilgeninen raatsız olğanlarını bildireler ve devletlerni atom silâsınıñ sayısını ve arbiy doktrinada atom quvetleriniñ emiyetini eksilmege çağıralar.
Avropa parlamenti ayrıca «Rusiye arbiy idmanlarında Poloniyağa qarşı böyle silânıñ qullanılmasını taqlit etkenine, Rusiye Qırımda özek silâsını yerleştirmege aqlı olğanı aqqında resmiy şahıslarnıñ beyanatlarına, Litvaniya ve Poloniyağa qomşu olğan Kaliningrad regionında özek raketalarını taşıp olğan İskander sistemalarınıñ açılmasına» diqqat ayırdı.
Deputatlar Qırımnıñ zapt etilmesini doğrudan-doğru «Ukraina devletine aiy olğan topraqlarınıñ işğal etilmesi» olaraq adlandırdılar.
«Rusiye ve AQŞ ya da İndistan ve Pakistan kibi özek silâsına saip çıqqan devletler arasında munasebetler kerginleşken vaqıtta, Rusiye özek silâsını qullanacağınen ya da onı Avropada daa çoq sayıda yerleştireceginen qorqutqan vaqıtta, AB telülesizligi saasında vaziyet ep ziyade qızıştırıla», – dep aytıla rezolütsiyada.
Avropa deputatları özekli devletlerni atom silâsınıñ sayısını azlaştırmağa, yerleştirilgen yerlerinden anbarlarğa saqlamağa ve arbiy doktrinada onıñ emiyetini eksiltmege çağırdı.
Rezolütsiyada qayd etilgenine köre, 2016 senesi yanvar ayında doquz memleket: AQŞ, Rusiye, Büyük Britaniya, Frenkistan, Çin, İndistan, Pakistan, İsrail ve Şimaliy Koreyada, cemi olaraq, aman-aman 15 400 dane özek silâsı bar edi.
İşğal etilgen Qırımda rus arbiyleri er zaman özek silâsınıñ qullanılması boyunca idmanlar keçire. Rusiye Mudafaa naziri Sergey Şoygu 27 iyülde Moskvada nazirlikniñ kollegiya toplaşuvında Qırımda tam yeterli sayıda rusiye ordusı yerleştirilgenini beyan etken edi.
Moskva işğal etilgen yarımadada arbiy nevbetçilikke C-400 «Triumf» ve «Pantsır-C» zenit-raketa komplekslerini yerleştirdi, Qara deñiz flotunı yañı gemilernen, uçaqlarnen ve tehnikanen teminlemege devam ete.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina tış işler nazirligi qırımtatar matbuat vastalarınıñ temsilcilerine destek bildire ve Qırımda noyabr 2 künü keçirilgen tintüvlerni «mümkün olmağan repressiyalar» olaraq adladı.
Bu aqta Ukrain Tış işler nazirliginiñ matbuat kâtibi Maryana Betsa Twitterde yazdı.
«ATR qırımtatar telekanalına nisbeten repressiyalar, kanal jurnalistlerinde keçirilgen tintüvler – mümkün degil. İşğalci akimiyetniñ areketlerini takbih etemiz», – denile beyanatta.
«Rusiye işğalci akimiyeti insan aqlarını ve qanuniy serbestlikni, şu cümleden matbuat vastalarınıñ serbestligini boza. Qırımtatar matbuat vastalarına destek bildiremiz. İşğalcilerniñ qanunsız areketlerine halqara toplulıq qıymet kesmeli», – dey o.
Saba noyabr 2 künü Rusiye Merkeziy Bankı İslâmovğa ait «Just Bank» şirketiniñ litsenziyasınıñ qaytarılması aqqında malümatnı aşkâr ettti. Qırımtatar iş adamı Qırım.Aqiqatqa aytqanı kibi, işbu areketlerni Qırım qamaçavı ile bağlay.
Ukraina Tış işler nazirligi Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı boyunca eki cinaiy işni açtı.
Sentâbr 20 künü qırımtatarlarnıñ yetekçileri tarafından teşkil etilgen Qırımğa mal taşığan yük naqliyatınıñ qamaçavı başlandı.


text:
Kyivdeki «Qırım ailesi» qırımtatar medeniyet-tasil merkezinde sentâbrniñ 22-nde yañı oquv yılınıñ tantanalı açılış merasimi olıp keçti.
Bunı «Ukrinform» haber ete.
Tedbirde qırımtatar cemiyetiniñ temsilcileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov ve reis muavini Ahtem Çiygoz iştirak ettiler.
Merasim «Ant etkenmen» qırımtatar gimni ve Ukraina devlet gimniniñ icra etilmesinden, em de duadan başladı.
Kyivdeki merkez yerleşken 165-inci mektebiniñ müdiresi Lüdmila Vaşkulat toplaşqan musafirlerni selâmlap, dört yıl devamında faaliyet köstergen «Qırım ailesi» Qırımdan köçip kelgen balalarnıñ birleşmesi ve inkişafına büyük isse qoşqanını qayd etti.
«Oğlan ve qızçıqlar ana tilini ögrene, yırlay ve oynaylar. «Qırım ailesiniñ» talebeleri Ukrainanıñ oyun ve yır festivallerinde faal iştirak ete, qırımtatar medeniyetini çetelde de temsil eteler», – dedi o.
Mektep müdiri, 2014 senesi qurulğan merkezniñ talebeleri çeşit cemaat tedbirleri ve aktsiyalarında söz ustaları, yırcı ve oyuncılar olaraq iştirak etkenini tarif etti. Aqımdaki sene küçük istidatlı balalarnıñ ustalığını Türkiye ve Frenkistandaki halqara festivallerniñ seyircileri ve iştirakçileri kördi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız dep tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı.


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyeti Yuqarı Şurasınıñ deputatı, «Fiolent» zavodınıñ direktorı, «Ukraina qaramanı» unvanınen taqdirlengen Aleksandr Batalin, Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaq etkenine qol tutqanı içün devlet hainliginde qabaatlanmaqta.
Bu aqta ATR telekanalına bergen izaatında Qırım MC prokurorının muavini Aleksandr Udoviçenko ikâye etip berdi.
«Qırım MC prokuraturası mahkemege Ukraina Cinaiy kodeksiniñ «devlet hainligi»nen bağlı 111 maddesi 1 qısmı mucibi Batalinen bağlı qabaatlav aktı yolladı. Bu qabaatlav onıñ 2014 senesi rey berüvi esasında diger şeylerden ğayrı yarımadanıñ ilhaq etilmesine sebep olğanı içün yollanıldı», – dey Udoviçenko, Qırım MC prokuraturası Facebookta derc etken izaatında.
Başqa-başqa yıllarda «Ukraina qaramanı» unvanınen taqdirlengen Qırımnıñ beş sakini Qırımnıñ ilhaq etilüvine qol tutqan ediler. Olar arasında Yekaterina Gordeyçuk, Fevzi Yakubov, Nikolay Boyko, Aleksandr Batalin ve artıq alemden keçken Nikolay Bagrov bar.
2017 senesi dekabr ayı itibarınen, Qırım MC Yuqarı Şurasınıñ 75 deputatı qıdıruvda bulunmaqta.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı boyunca dünyada qabul etilmegen referendum ötkerildi. Bunıñ neticesinde Rusiye Qırımnı özüne qoşqanını ilân etti. Ukraina, Avropa birligi ve ABD bunı tanımayıp, Qırım Rusiye tarafında işğal etilgenini tasdiqladılar. Martnıñ 18-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırımnı Rusiyege «qoşulğanı» aqqında ilân etti.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Federal Tır, Dorse, Çekici, Kamyon, Kamyonet, Otobüs ve diğer tüm ağır vasıta ticari araçlar için fren disk tornalama makinası. Ağır Vasıta Disk Torna Makinası, Disk Torna Makinaları, Disk Tornalama Makinası, Fren Disk Torna Makinası, Ağır Vasıta Disk Torna, Dorse Disk Torna Makinası, Ağır Vasıta Kampana Ve Disk Torna Makinası, Kampana Disk Torna Makinası, Kampana Ve Disk Torna Makinaları Fiyatı, Kampana Torna Cihazı, Disk Torna Cihazları, Disk Torna Cihazı Fiyatı, Kamyon Disk Torna Cihazları, Fren Disk Torna Makinası Fiyatları,Disk Torna Makinası, Disk Torna Makinası Fiyatı, Disk Torna Makinası İkinci El, Disk Torna Makinası Fiyatları, Araç Üstü Disk Torna Makinası, Disk Torna Makinesi, Fren Disk Tornası, Disk Torna Makinası Fiyatı, Fren Disk Torna Makinası,Kampana Disk Torna Makinası, Araç Üstü Disk Torna Makinası, Araç Üstü Disk Torna Makinası, Araç Üstü Disk Torna Makinası Fiyatları, Araç Üstü Disk Tornası
FEDERAL AĞIR VASITA DİSK TORNA MAKİNALARI
Ağır Vasıta Disk Torna Makinası, Disk Torna Makinaları, Disk Tornalama Makinası, Fren Disk Torna Makinası, Ağır Vasıta Disk Torna, Dorse Disk Torna Makinası, Ağır Vasıta Kampana Ve Disk Torna Makinası, Kampana Disk Torna Makinası, Kampana Ve Disk Torna Makinaları Fiyatı, Kampana Torna Cihazı, Disk Torna Cihazları, Disk Torna Cihazı Fiyatı, Kamyon Disk Torna Cihazları, Fren Disk Torna Makinası Fiyatları, Disk Torna Makinası, Disk Torna Makinası Fiyatı, Disk Torna Makinası İkinci El, Disk Torna Makinası Fiyatları, Araç Üstü Disk Torna Makinası, Disk Torna Makinesi, Fren Disk Tornası, Disk Torna Makinası Fiyatı, Fren Disk Torna Makinası,Kampana Disk Torna Makinası, Araç Üstü Disk Torna Makinası, Araç Üstü Disk Torna Makinası, Araç Üstü Disk Torna Makinası Fiyatları, Araç Üstü Disk Tornası
FEDERAL KAMYON DİSK TORNA MAKİNASI
Ağır Vasıta Disk Torna Makinası, Disk Torna Makinaları, Disk Tornalama Makinası, Fren Disk Torna Makinası, Ağır Vasıta Disk Torna, Dorse Disk Torna Makinası, Ağır Vasıta Kampana Ve Disk Torna Makinası, Kampana Disk Torna Makinası, Kampana Ve Disk Torna Makinaları Fiyatı, Kampana Torna Cihazı, Disk Torna Cihazları, Disk Torna Cihazı Fiyatı, Kamyon Disk Torna Cihazları, Fren Disk Torna Makinası Fiyatları, Disk Torna Makinası, Disk Torna Makinası Fiyatı, Disk Torna Makinası İkinci El, Disk Torna Makinası Fiyatları, Araç Üstü Disk Torna Makinası, Disk Torna Makinesi, Fren Disk Tornası, Disk Torna Makinası Fiyatı, Fren Disk Torna Makinası,Kampana Disk Torna Makinası, Araç Üstü Disk Torna Makinası, Araç Üstü Disk Torna Makinası, Araç Üstü Disk Torna Makinası Fiyatları, Araç Üstü Disk Tornası
FEDERAL TIR, ÇEKİCİ, DORSE FREN DİSK TORNA MAKİNASI
Ağır Vasıta Disk Torna Makinası, Disk Torna Makinaları, Disk Tornalama Makinası, Fren Disk Torna Makinası, Ağır Vasıta Disk Torna, Dorse Disk Torna Makinası, Ağır Vasıta Kampana Ve Disk Torna Makinası, Kampana Disk Torna Makinası, Kampana Ve Disk Torna Makinaları Fiyatı, Kampana Torna Cihazı, Disk Torna Cihazları, Disk Torna Cihazı Fiyatı, Kamyon Disk Torna Cihazları, Fren Disk Torna Makinası Fiyatları, Disk Torna Makinası, Disk Torna Makinası Fiyatı, Disk Torna Makinası İkinci El, Disk Torna Makinası Fiyatları, Araç Üstü Disk Torna Makinası, Disk Torna Makinesi, Fren Disk Tornası, Disk Torna Makinası Fiyatı, Fren Disk Torna Makinası,Kampana Disk Torna Makinası, Araç Üstü Disk Torna Makinası, Araç Üstü Disk Torna Makinası, Araç Üstü Disk Torna Makinası Fiyatları, Araç Üstü Disk Tornası


text:
«Odessa deñiz akademiyası» Milliy universitetiniñ Ukraina Arbiy deñiz quvetleri (ADQ) fakultetiniñ kursantları gruppası Poloniya Cumhuriyeti ADQ oquv gemisinde stajlamadan keçmege başladı. Bu aqta Ukraina Silâlı quvetler ADQ komandanlığınıñ matbuat hızmeti bildire.
«Kelecekte flot zabitleri olacaq kursantlar zenaat boyunca ameliy alışqanlıqlar alması maqsadınen keçirilgen stajlama bu sene iyül soñuna qadar devam etecek. Planğa binaen, ukrain kursantları Avropanıñ diger devletlerinden zenaatdaşları ile, oquv gemisi ketken yoluna esaslanıp, Portugaliya Cumhuriyeti, İspaniya qırallığı, Montenegro ve İrlandiya limanlarını ziyaret etecekler», – dep aytıla beyanatta.
Stajlama arbiy tasil mükemmelleştirilmesi boyunca NATO programmasınıñ ömürge keçirilmesi çerçivesinde ve Ukraina Silâlı quvetlerniñ arbiy işbirligi merasimleri cedveline köre teşkil etile, dep bildireler Ukraina ADQ ştabında.
2016 senesi Odessadaki arbiy deñiz litseyiniñ 44 mezunından 38 kişi aliy oquv yurtlarına kirmege planlaştıra, bunen beraber, olarnıñ çoqusı Odessa milliy deñiz akademiyasınıñ arbiy deñiz fakultetine kirecek ola.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Ukraina Arbiy deñiz quvetleri ştabı Odessada yerleşe. Gemiler birleşmesi Nikolayev, Oçakovda da buluna.


text:
Aqmescit – Meclisni darma-darğın etken soñ, nevbetteki darbe – qırımtatarlarnıñ milliy keñeşi Qurultayğa uruldı. Amma, resmiy olaraq akimiyetniñ buña alâqası yoq. Daa bir Qurultaynıñ meydanğa ketirilüvi ğayesini sabıq ukrain devlet hadimi, şimdiki vaqıtta ise, «Qırım birligi» cemaat teşkilâtınıñ reberi olıp, devlet organları ve qırımtatarlar arasında bir köpür olmağa niyet etmekte. Ekspertler eminler, qırımtatar an-aneviy teşkilâtlarğa ücümlar devam etmekte, yaqında halq adından çıqış yapacaq daa çoq şahıslar peyda olur.
«Qırım birligi» cemaat teşkilâtı peyda oluvınen, Mecliste rusiyeli akimiyet tarafından oña kelişken qurumlarnıñ peyda etilmesi aqqında söz yürütip başladılar.
Teşkilât reberi vazifesine iş adamı Seytumer Nimetullayev keçti. Qırım işğalinden evel, özüni «ukrain tamırları olğan qırımtatarı» kibi tanıtıp, 1967 senesinden berli Ukrainada yaşadı, ticaretnen beraber siyasiy alanında da çalıştı, 2006 senesi Geniçesk rayonnıñ başı oldı. Siyasiy karyerasını eñ yüksek noqtasında yerli Regionlar firqasınıñ reisi oldı.
Geniçesk rayon şurasınıñ deputatı olaraq Seytumer Nimetullayev öz başına tayin etilgen baş nazir Aksönovnen beraber Putin ve qırımtatar «vekilleri» ile olıp keçken körüşüvde iştirak etti. Rusiye kanallarınıñ levhalarında Nimetullayev Vladimir Putinniñ sözlerini yazıp qayd etkeni yahşı körüne.
Yañı Qurultaynı 2015 senesiniñ oktâbr ayına qadar meydanğa ketirmege vade eteler
«Qırım birliginiñ» yañı Qurultaynı teşkil etmek ğayesi ile birlikte «Qırım Cumhuriyeti reisi» vazifesini eda etken Sergey Aksönovnıñ Mecliske qarşı teñqidni seslendirdi. Aksönovnıñ aytqanı kibi, «Rusiye qanunları boyunca resmiyleştirilmegen teşkilât ile muzakereler alıp barmaq mantıqsız». Nimetullayev ise, yañı Qurultay rusiyeli qanunlarına köre çağıracağını vade etti.
«Qırım birligi» teşkilâtı reisiniñ fikirince, şimdiki Qurultay «Ukraina qanunları boyunca çalışa, onıñ içün de-yüre çalışıp olamaycaq». Eñ meraqlısı şu ki, Nimetullayev özü Qurultaynıñ deputatı olıp, qırımtatarlarnıñ keñeşi uzun yıllar devamında faaliyet etip, Ukraina tarafından tanılmağanını «unutqandır».
ATR kanalınıñ efirinde Seytumer Nimetullayev şunı ayttı: «Menimce, olğan qurultay qırımtatarlarnıñ iradesini numayış etip olamaz. – Bugünde bügün şu Qurltaynı dağıtıp, yañı saylavlarnı belgilep olarnı keçire bilemiz».
Planlarnıñ ciddiy olğanını köstermek içün, saylavlar ötkerilecek tarihler de aydınlatıldı, – oktâbrniñ 2015 senesi.
«Parallel» Qurultay öz başına tayinlenecek, – ekspert
«Qırım birliginiñ» teşebbüsini izaatlap, saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev, vekillerniñ saylanuvı aqqında qarar tek Qurultayda qabul etilgenini qayd etti.
«Saylavlar aqqında qararnı alar («Qırım birligi» vekilleri – Müel. qaydl.) almaycaq. Qurultay vekilleri 5 yılğa saylanalar», – dedi Smedlâyev QHA agentligine. – Bu kibi adlı teşkilâtnı meydanğa ketirecek olsalar ya «rus tatarlarnıñ qurultayı» ya da «aksönov tatarlarnıñ» qurultayı dep adlanlansınlar».
Seytumer Nimetullayev özü de qayd etkeni kibi, teşkilâtnıñ qurultaynı çağırmağa aqqı yoq. Amma, adliyecilernen laf etip, Rusiye Federatsiyası qanunuları arasında istegini qanaatlendirecek çare tapmağa istey.
Yaqın şarqiy taqiqatlar Merkeziniñ eksperti İgor Semivolos emin. Bu kibi qurum tek rusiyeli akimiyetniñ desteginen teşkil etile bile.
«Körgenimiz kibi, qırımtatarlarnıñ tek 5 fayızı kollaboratsiyağa meiller, qalğanları milliy areketniñ tarafdarları olıp qalalar. Böyle şaraitlerde Meclis ve Qurultay kibi qurumlarnı meydanğa ketirmek ğayelerni yerine ketirmek küç olacaq. Meclisni zapt etip, soñra özüni Meclis ve Qurultay olaraq adlandırmaq mümkün ve o vaqıt vekiller tayinlenecekler».
«İç bir sımarlanğan leyha halq ğayelerni akis etip olamaz», – Meclis
Ekspertlerniñ fikirince, Qurultaynıñ siyasiy fiyatı bir kapik olacaq, çünki yarımadanıñ qırımtatar ealisi ekseriyetiniñ fikirini aydınlatmay. Amma, rusiyeli akimiyet bu leyhanı qullanıp, qırımtatar milliy areketini yoq etmege mümkün.
Meclis reisi muavini Ahtem Çiygoz sentâbr 29 künü Rusiye prezidentiniñ Qırımdaki vekili Oleg Belaventsev ile körüşti. Meclis vekiliniñ aytqanına köre, onı eyi qabul etkenlerine baqmadan, rusiyeli akimiyetniñ kerçek maqsadları bes-belli.
«Meclisniñ printsipleri akimiyetke kelişmey. Misal içün, mart 29 künü Qurultay devamında bizim öz kelecegimizni belgilemek aqqı aqqında aytqanımız. Qırımtatarlarnıñ siyasiy ceryanlarda iştirak etüvleri, icraiy akimiyetinde iştiragi. Belli bir şeyler aqqında añlaşmadıq. Dailog tek dialog içün kerek degil»,– dedi Çiygoz.
Onıñ sözlerine köre, atta ATR kanalında «Gravitatsiya» yayını devamında ötkerilgen sorav neticelerine köre, yañı Qurultaynıñ keçirüvine qarşı iştirakçilerniñ 94% fayızı çıqtı.
«İç bir qoqlalar, iç bir sımarlanğan leyha halqnıñ fikirini akis etip olamaz. Halq öz noqtai nazarını başqa bir usulnen bildirip olur. Şimdi ise, Meclis qırımtatarlarnıñ öz toprağında telükesiz yaşamaları içün imkânlar qıdıra», – dedi Meclis reisiniñ muavini.
Aynı zamanda, Çiygoznıñ fikirince, Meclis ve Qurultaynıñ, milliy areket iştirakçilerge qarşı basqı devam etecek.


text:
Rusiyeniñ nezaretinde olğan Qırımnıñ yolbaşçısı Sergey Aksönov Qırımnıñ içtimaiy ağlarında Ermeni Bazardan sakinlerniñ tahliyesi ile bağlı "sahte malümat" darqalğanını bildirip, "tahliye keçirilmegenini" ve Qırım sakinlerini "yalıñız işançlı malümat menbalarına inanmağa" çağırdı.
"Telegram kanallarındaki Ermeni Bazardan tahliye ile bağlı haberler aqqında. Bu sahte malümat. Tahliye keçirilmey", - dedi Aksönov.
Rusiyeniñ nezaretinde olğan Qırımnıñ yolbaşçısınıñ mesleatçısı Sergey Krüçkov, dersiñ Qırımnıñ içtimaiy ağlarında rus askerleriniñ adından yerli sakinderniñ Ermeni Bazardan tahliyesi ile bağlı malümat darqalğanını bildirdi.
Ermeni Bazarnıñ Rusiye yolbaşçısı Vasiliy Telijenko da bu malümat sahte ve şeerde vaziyet turğun olğanını bildirdi.
"Şeerde vaziyet turğundır. Şeerniñ episi işhaneleri ve müessiseler er vaqıttaki kibi çalışalar. Tahliye aqqındaki malümatqa kelgende, bütün bu sahtedir. Er kesni sakin olmağa ve tek işançlı malümatqa inanmağa çağıram", - dedi o.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
İşğal etilgen yarımadada musulman ve islâm müessiseleriniñ tintüvlerine «Ukrainanı birinci olıp satqan bazı musulmanlar» qoltuta, – dep ayttı Ukraina musulmanları Diniy idaresiniñ müftisi Said İsmailov.
Bunı o, aprel 15-te «Qırımnıñ din cemiyetleri: aq-uquqlarınıñ bozulması ve siyasiy sebeplerden taqip» adlı brifingde bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
İsmailovnıñ aytqanına köre, bunıñ kibi adamlarnıñ çoqusı habaşılarnıñ areketlerine ait.
«Tavriya müftiyatınıñ açılmasını ilân etip, işğal devamında din ve millet erbapları, oquv yurtlarını Rusiyege qarşı çıqqanlarında, Ukrainağa qoltutqanlarında qabaatlaylar. İç bir sebepsiz ekstremizmde bile qabaatlaylar. Ve bunıñ kibi qabaatlardan soñ tintüvler keçirile», – dedi müfti.
Böyle etip, onıñ aytqanına köre, Qırımnıñ işğalci akimiyeti Rusiyege qoltutqan din erbaplarını qullanıp, dindaşlarını qabaatlamalarını isteyler, soñra ise tintüv keçirile ve dindarlarğa basqı yapıla.
Rusiye uquq qoruyıcılar qırımlılarnıñ evlerinde tintüv keçirmege devam eteler. Bu afta Qarasuvbazar regional meclisiniñ reisi, em de ağa-qardaş Velilâyevlerniñ qorantasında Qarasuvbazarda tintüv keçirildi.
Qurultay Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Qırım.Aqiqatqa tahminlerini aydınlatıp, qırımtatar faallerini olarnıñ eski ortaqları çaqa bile, dep ayttı.
Keçken sene Qırımda Tavriya müftiyatı adlı yañı diniy teşkilât peyda oldı. Onıñ reisi habaş areketiniñ Qırım musulmanları diniy merkeziniñ vekili oldı.


text:
Linx yedek parça
Linx Machine L Tip CJ400 Siyah Mürekkep Pompası PP0514Daha fazla
Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı Yedek Parçaları L Tipi MK7 Baskı Kafası Filtresi 0495 Linx Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı içinDaha fazla
Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı Yedek Parçaları L-Tipi MK7 Beyaz Mürekkep Baskı Kafa Filtresi 0162 Linx Inkjet Yazıcı IçinDaha fazla
Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı Yedek Parçaları Basınç Dönüştürücü Boot (Paket) 74140 Linx Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı içinDaha fazla
Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı Yedek Parçaları LB 13422 Linx Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı için Şamandıra Anahtarı MontajıDaha fazla
Mürekkep püskürtmeli yazıcı yedek parçaları Linx çipi 8900 servis kiti A11100-CHDaha fazla
Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı Yedek Parçaları Bakım Seti için Linx 8900 - Çip ile A11100 DahilDaha fazla
Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı Yedek Parça Pompası için 4900 (Kısa Rotor) Linx 4900 Inkjet Yazıcı için LB74147Daha fazla
Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı Yedek Parçaları Linx 5900 Inkjet Yazıcı için LA-PL0320 LCDDaha fazla
Imaje yedek parça Imaje 9232 mürekkep püskürtmeli yazıcılar için ASSEMBLED OLUK SENSÖRÜ ENM38973Daha fazla
Mürekkep püskürtmeli yazıcı yedek parçaları Linx mürekkep püskürtmeli yazıcı için Linx 10 servis modülü FA12111Daha fazla
Mürekkep püskürtmeli yazıcı yedek parçaları 8900 linx hava filtresi FA11043 Linx mürekkep püskürtmeli yazıcı içinDaha fazla
Mürekkep püskürtmeli yazıcı yedek parçaları 8900 servis kiti - çipli - Linx mürekkep püskürtmeli yazıcı için yaklaşık 6000 saat FA11100 / YDaha fazla
Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı Yedek Parçaları Opak Yazıcı 2910 için 3 Yollu Karıştırma Değeri Linx Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı içinDaha fazla
Mürekkep püskürtmeli yazıcı yedek parçaları MK7 BASKI KAFASI VANA FİLTRE MONTAJI 35 MICRON LB74221 Linx mürekkep püskürtmeli yazıcı içinDaha fazla
Mürekkep püskürtmeli yazıcı yedek parçaları L tipi 4800 filtre 5 parçalı set Linx mürekkep püskürtmeli yazıcı için DB-PG0222Daha fazla
EvÖnceki123456SonrakiUç
Copyrigt © 2009 2029 mürekkep püskürtmeli mürekkep üretici-www.inkjetinkfactory.com tüm hakları saklıdır   Adres: No 168 Fengting Avenue Endüstri Parkı Suzhou City, Jiangsu Province, Çin


text:
Turkish Airlines aviaşirketi yolcuları içün Qırımdan Hersonğa ve keri qatnağan avtobusnı teşkil etti. Aviaşirketniñ müşterileri olmağanlar ayırı ücret boyunca keçeler.
Bu aqta öz Facebook saifesinle qullanıcılardan biri yazdı.
«Herson-İstanbul-Herson seferi ile seyahat etken Turkish Airlines yolcuları içün Aqmescit-Herson marşrutı boyunca transfer teşkil etildi», – denile beyanatta ve em rus, em ukrain telefon nomeraları berilgen.
Qırım.Aqiqatqa aytılğanı kibi, işbu naqliyat aftada bir qaç kere yüre, aviaseferleri olğanda – çarşenbe, cuma, cumaertesi ve bazar künleri.
Mında şunı da qayd ettiler ki, işbu imkânnı yalıñız avaşirketiniñ yolcuları degil de, er kes qullana bile.
«Sizge kerek olsa, sizni de alıp barırmız. Amma evelden telefon açıp, yerlerni ayırtmaq kerek. Yer olsa, Hersondan Aqmescitniñ demir yol vokzalına qadar ve keri ketiremiz», – dep añlattı Qırım.Aqiqatqa adam.
Onıñ aytqanı kibi, yol parası 1500 ruble (tahminen 500 grn) miqdarındadır.
Dekabr 27 künü yolcularnıñ havfsızlığını temin etmek içün «Ukrzaliznitsâ» Qırım yönelişi boyunca qatnağan trenlerniñ marşrutını Novoalekseyevka ve Hersonğa qadar sıñırladı.
Qıtadan Qırımnıñ Herson vilâyeti ile sıñırına kelgen yolcular cayav ya da toqtağan maşinalar ile Canköy şeerine barıp çıqmağa mecburlar.


text:
Aqmescitniñ Kiyev rayonı Rusiye Taqiqat komiteti mayısnıñ 22-nde fail Bilâl Adilovnı sorğuğa çağırdı. Mart ayınıñ soñunda uquq qoruyıcılar onı Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesiniñ binası yanında mabüslerniñ azat etilmesi içün dua oquğanda tutqan edi.
«Bugün Kiyev rayon Taqiqat komitetine daa bir taqiqat tedbirine ketemiz. Hatırlatayım, Bilâl Adilovğa qarşı Rusiye Federatsiyası Ceza kodeksiniñ 318-inci maddesi boyunca cinaiy iş açıldı. Barğan soñ taqiqatçı ne istegenini añlap, ileri planlarımıznı bilecekmiz», – dep ayttı Adilovnıñ advokatı Edem Semedlâyev Qırım.Aqiqatqa.
Martnıñ 29-nda Kreml kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesiniñ binası yanında belgisiz insanlar Bilâl Adilovnı qaçırğan edi.
Video çıqarğan şaatnıñ telefonını yerge atıp, Adilovnı mikroavtobusqa mindirip alıp kettiler. Onı Qırımdaki Taqiqat komitetiniñ Rusiye idaresine alıp kettiler.
Failge qarşı cinaiy iş açıldı, onı akimiyet vekiline qarşı zorbalıq qullanması ve telükege oğratmasında qabaatlaylar.
Kreml kontrol etken Aqmescitniñ Kiyev rayonı mahkemesi Bilâl Adilovnı azat etmege qarar çıqardı. Taqiqatçınıñ apis cezasını berme muracaatı red etildi. Al-azırda Bilâl Adilov çıqmamaq şartı altında qala.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, cemaat failleri, Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanlarında şeklengen Qırım musulmanları, qırımtatar Milliy areket failleri, Meclis azalarınıñ evlerinde tintüvler sıqlaştı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Bчepa B 21:53 B пoceлke ИзMaйлoBo пpoизoшлo BoзropaHиe capaeB
Ulyanovskta tatar yäşläre diskotekası uzdı – “intertat”
02.10.2009
1 üktäbdä Ulyanovsknıñ «Bişençe qoyaş» tönge klubında Tatar yäşläre üzäge «Tatar drive» dip isemlängän diskoteka ütkärde. Pult artında kiç buyı di-djey Gradus uynadı. Çaranı Marsik Tämne, Alinä Safina häm İldar Xälitov alıp bardı. Tatar yäşläre üzäge mondıy diskotekalarnı yıl sayın oyıshtıra. Ä byıl diskoteka berençe tapqır «Bişençe qoyaş»nıñ zur zalında uzdı.
Diskotekada Ruslan Mamedaliev, Gölşat Qaratayıva häm Älfiä Yusupova kebek yäş cırçılar muzıkal küçtänäçlären büläk itte. Bäygelärdä milli elemenlar da çagıldı. Mäsälän, çäk- çäk watıp aşau küreneşe xäzer diskotekanıñ kürkäm traditsiäsenä äverelde. Şulay uq bäygelär barışında yäşlär cämäğat transportında tatarça tanışu küreneşlären dä kürsätte. Diskotekada tatar cırlarnıñ remiksları, çit il cırları häm xätta Salawat repertuarındağı cırlar da yanğıradı. Bigräk tä yäşlär tatar xalıq biyü köylärenä därtlänep biyede. Mäxäbbät xatları yäisä oyıştıruçığa räxmät süzläre belderergä telüyçelär öçen foyyıda maxsus yäşik quyıldı, anda salınğan yazmalar säxnädän uqıldı.
Rafael Dävätayıv, Ulyanovsk
Intertat.ru


text:
Mortaza Räximov sotsial taşlamalardan faydalanaçaq
14nçe may Ufa şähär Sovetı utırışı bulıp ütte. Anda öç keşegä “Ufanıñ Poçetlı grajdaninı“ digän maqtawlı isem birelde. Büläklänüçelär arasında respublika prezidentı Mortaza Räximov ta bar. Bu isemne yörtüçe bik küp taşlamalardan faydalana ala. Mäsälän.şähärneñ cämägätçelek transportında buşlay yörü, fatirğa tülämäw,ülgäç buşlay kümelü, h.b. Şähär Sowetı , şulay uq, Ufanıñ Vorovskiy uramın Salawat Yulaev prospektı itep üzgärtü turında da qarar çığardı. 16nçı may SPİDtan märxüm buluçılarnı iskä alu köne.Bu kön uñayınnan qayber sannarğa möräcägät itik.Bügen älege yaman wirusqa iä 4418 çirle isäptä tora, şularnıñ 86 protsentı 18dän 30ğa qädärlelär.1987nçe yıldan biş meñgä yaqın infeksiäle terkälgän, şularnıñ 223e ülgän.Älege afätkä yulıqqan xatınnardan 250 bala tuğan, şularnıñ 41e bıyıl .


text:
Bektur Iskender: Qyrğyz qoldonğon latyn aribi qandaj bolğon?
OбHoBлeHo: 9 дek. 2019 r.
KÖÑÜL BURUÑUZDAR! Bul tekstte tybyştardyn tuura ajtylyşyn taq bilüü üçün El aralyq fonetikalyq alfavit pajdalanylat. Sizder al belgilerdin tizmesin bul sajttan taap, alardyn qajsyl tybyştarda qoldonularyn bile alasyzdar.
Avtor: Bektur Iskender
Men mekendeşterim menen turistterge körsötüünü caqtyrğan Bişkektegi acajyp cajlardyn biri — bul Abdrahmanov cana Frunze köçölörünün kesilişinde cajğaşqan unikalduu imarat.
Al qyrğyzdar 1928-1940-cyldar aralyğynda qoldonğon latyn aribindegi cazuu saqtalyp qalğan Bişkektegi capadan calğyz imarat. Al cazuunu bişkektikterdin köbünün bajqabaj cürgöndügü da tañ qalyçtuu.
«Memlekettik emgek saqtbq kassasb — mamlekettik emgek saqtyq qassasy»
Tilekke qarşy, al cazuuğa 2011-cylğa çejin ötö naçar mamile bolup kelgen. Anyn sovettik, andan kijin köz qarandysyz qyrğyz bijligi üçün da ança maanige ee emes bolğonduğu körünüp turat. Qajsyl bir mezgilde — menimçe, 2000-cyldardyn ortosunda bolso kerek, al imaratta «Astra Qlub» degen qazino açylyp, al taryhyj cazuunun üstünö öz körnögün ilip qojğon.
Qaçan 2011-cyly qazinolorğo tyjuu salynyp, «Astra Qlub» imaratty taştap ketkenden kijin anyn alynğan körnögünün artynda «emgek» cana «saqtq» sözdörünün e cana s tamğalary synyp tüşüp qalğan.
Bul oquja bijliktin Qyrğyzstandyn cañy taryhyna, anyn içinde latyn aripterinin taryhyna bolğon mamilesin açyq körsötüp turat. Misaly, men mektepte oqup cürgöndö Qyrğyzstandyn taryhy bojunça kitepterde 1917-cyldan daroo ele 1991-cylğa attap ketkendigi tañ qaltyrğany esimde.
Negizinen Qyrğyz SSRinin taryhy calpy SSSRdin qontekstinde, tüzdön-tüz Qyrğyzstandyn ajmağyndağy oqujalardyn detalduu taldoosusuz ele calpysynan ajtylat ce bolboso Brecnev mezgilindegi rasmij sovettik propağandanyn negizinde ajtylat. Al emi al propağandada qyrğyzdar pajdalanğan latyn aribine orun coq bolup qalğandaj.
Men coq degende oşol boştuqtun bir bölügün bolso da tolturuunu qaalajm.
Jañalif
Qyrğyz tili latyn aribin 1928-cyldan 1940-cylğa çejin pajdalanğan. SSSRde 20-cyldardyn ajağynda latyn aribine qyrğyz tilin ğana emes, a ağa çejin arab cazuusun qoldonup kelgen ölkönün slavjan emes tilderinin bardyğyn ötkörüşkön.
Türk tildüülördün latyn aribine ötüüsünün başqy sebebi qatary arab cazuusu menen alardyn fonetikasynyn naçar ajqalyşy ajtylğan.
Negizinen sovettik türk tildüülördün latyn aribinin üstünön Tatarstanda işteşken, oşonduqtan anyn atylyşy da tatarça bolğon — «jañalif» (tatarçadan jaña əlifba ce «cañy alfavit»).
Alfavitter borborloşturulğan negizde tüzülgöndüktön türk tildüülördün ar başqa tilindegi oqşoş tybyştar bir ele möör tamğalar menen belgilengen. Öz kezeginde al köptögön nerselerdi ceñildetken (misaly, muğalimderdi dajardoonu ce basma maşinqalardy çyğaruunu). Biroq SSSRdegi bardyq ele türk tildüülör Tatarstanda ojlonulup çyğarylğan 33 belginin toluq toptomun pajdalanyşqan emes.
Başqa tilderdej ele qyrğyz tilin da latyn aribine ötkörüügö 1926-1927-cyldary, latyn aribin kirgizüü tuuraluu aqyrqy çeçim çyğarylğan 1926-cylqy Baqudağy Türkologijalyq qonğressten köp ötpöj dajardap baştaşqan.
Taryh
Oşol cyldary arab cazuusunan latyn aribine ötüü prosessi Türkijada da bolup catqan. Köz qarandysyzdyq üçün bolğon küröş ajaqtağandan soñ 1923-cyly Türk Respublikasy negizdelip, anyn lideri Mustafa Kemal Atatürk başqa reformalar menen qatar ele türk tilin latyndaştyruuğa kirişken, biroq qonservativdik cana dinij toptordun qarşylyq körsötüülörünö tuş bolğon.
Atatürk tildin cazylyşyn özgörtüü türk tilin carğa baryp taqajt degen qonservatorlordun bildirüülörünö qontrarğument qatary sovettik türk tildüülördün latyn aribine ötüü faqtysyn pajdalanğan.
Biroq sovettik cana türk tilçileri öz araketterin biri-biri menen maquldaşyşpağan oqşojt, antkeni «atatürktük» latyn aribi menen janaliftin ortosunda qyjla ajyrmaçylyqtar bolğon, a prinsipialduu oqşoştuğu biröö ğana — SSSRde da, Türkijada da [ʃ] tybyşyn «Ş» tamğasy menen (bügün al tybyş qyrğyz tilinde «Ş» tamğasy menen belgilenet) belgilöö çeçimine kelişken.
Oşonduqtan menin oqurmandarymdyn türk tilin caqşy bilgenderi üçün da janalifte cazylğan tekstterdi oquuğa könüp ketüü oñoj bolbojt.
Sovet lingvistteri janalifte «W» tamğasynan başqa latyn aribinin bardyq standarttuu tamğalarynyn pajdalanylyşyn tabyşqan.
Biroq al 25 tamğa türk tilderinin bardyq baj fonetikasyn körsötüü üçün cetişsiz bolğon.
Oşonduqtan diakritikalyq belgileri bar (orus tilinde andaj belgiler «Ë» cana «Й» tamğalarynda bar) tamğalardy kirgizüü, ce bolboso cañy tamğalardy ojlop tabuu çeçimi qabyl alynğan.
Cyjyntyğynda jañalifke segiz qoşumça belgi kirgizilgen.
Alardyn beşöösü standarttuu latyn tamğalaryna negizdelgen, biroq diaqritikalyq belgilerge ee boluşqan. Alar «Ç», «Ɵ», «Ş», «Ƶ» cana Unicode'dun belgiler bazasyna caqynda ele kirgizilgendikten sizderdin qompjuteriñizderde körünböşü mümkün bolğon tañ qalyçtuu «Ꞑ» tamğalary boluşqan.
Sovettik lingvistter tarabynan dağy üç tamğa ojlonup tabylğan cana alar ceke men üçün qyjla ele qyzyq sezildi — «Ə», «Ƣ» čana «b» tamğalary ağa çejin latyn aribinin negizinde tüzülgön düjnödögü bir dağy alfavitte pajdalanylğan emes.
Qyrğyz jañalifi
Calpysynan jañaliftin birotolo bekitilgen versijasynda 33 tamğa bolğon, biroq qyrğyz tilinde qoldonuuğa alardyn bardyğy teñ ötkön emes.
Misaly, qyrğyz tilinde tatar, qazaq cana azerbajcan tilderinde bar bolup, «Ə» tamğasy menen belgilengen [æ] tybyşy coq, oşonduqtan al tamğa qyrğyz alfavitine kirgizilgen emes.
Cyjyntyğynda, rasmij türdö 1928-cyldan tarta qoldonulup baştağan latyn aribinin negizinde tüzülgön rasmij qyrğyz alfaviti 30 tamğadan turğan («Ə» tamğasynan syrtqary qyrğyz tiline «Ƶ» cana «H» tamğalaryn da kirgizbej ele qojuu çeçimi qabyl alynğan bolçu).
Qyrğyz tilinin latyn aribinin negizinde tüzülgön tamğalary tömöndögüdöj bolğon:
Emi qyrğyz jañalifinin eñ qyzyqtuularyna köz çaptyrsaq.
Tañ qalyçtuu «Ƣ» cana «b» tamğalary
«Ƣ» tamğasy [ʁ] tybyşyn ce kekirtekten çyğuuçu «Ğ» tybyşyn belgilöödö qoldonulğan. Bügünkü kündö qyrğyz tilinde bul tybyş üçün atajyn bir özünçö tamğa coq, al «G» tamğasy menen ğana belgilengen.
Misal: «mağa» at atooçu jañalifte «maƣa» dep cazylçu, antkeni anda dal «Ğ» kekirtekten çyğuuçu tybyşy pajdalanylat.
«b» belgisi — bul kirilicadağy içkertüü belgisinin qalqasy, biroq jañalifte al bügünkü kündö «Y» qyrğyz tamğasy menen belgilengen [ɤ̆] tybyşyn körsötçü.
Misal: «sağyn» etişinde kekirtekten çyğuuçu «Ğ» tybyşy da, «Y» tamğasy da bar. Oşonduqtan misaly «Men seni sağyndym» frazasy latyn aribinde tömöndögüdöj dep cazylğan: «Men seni saƣbndbm».
«C» cana «Ç» belgilerinin özgöçö pajdalanylyşy
Biroq al bügünkü kündün köz qaraşy menen qarağanda ğana özgöçö sezilet. Türk tilin bilgender anda «C» tamğasy [dʑ] tybyşyn, a «Ç» tamğasy [tɕ] tybyşyn körsötörünö könüp qalyşqan.
Qyrğyz tilinde baary başqaça bolğon.
Misaldar:
«Çelek» sözü jañalifte «celek» dep cazylçu. Eger qyrğyz tili türk alfavitin pajdalanğanda, anda al söz «çelek» dep cazylmaq;
«Carym» degen söz jañalifte «çarbm» dep cazylmaq.
«Y» tamğasynyn «sqandinavijalyq» pajdalanylyşy
Düjnödö danijalyqtardyn cana norvegijalyqtardyn tilinde latyn aribindegi «Y» tamğasy [y] tybyşyn körsötüü üçün qoldonulat. Emnegedir al praqtika jañalifke da ötkön. Kijin dal uşunun taasiri astynda qyrğyz tilinde bügünkügö çejin qoldonulup kele catqan «Y» kirillisa tamğasy tüzülgön şekildüü.
Misal: «ümüt» sözü jañalifte «ymyt» dep cazylçu.
Kijin kirillicağa ötüp ketken cañy «Ɵ» tamğasy
Sovettik lingvistter «O» tamğasynyn negizinde diaqritikalyq «Ɵ» belgisin ojlop tabyşqan. Al grekterdin fitasyna abdan oqşoş, biroq andan ajyrmalanyp [ø̆] ündüü tybyşyn körsötöt. Kijin ağa oqşoş belgi qyrğyz kirillisasyna kirgizilgen.
Maanilüü uçur! Unicode belgilerinin maalymattar bazasynda latyn aribindegi «Ɵ» cana kirillisadağy «Ɵ» tamğalary bar, alar tehnikalyq caqtan biri-bininen acyratylyp körsötülgön! Biroq anyn bul düjnödö menden başqa dağy kimge maanilüü ekenin bilbejm.
Misal: «köpölök» sözü jañalifte «kɵpɵlɵk» dep cazylçu.
«Q» tamğasy kekirtekten çyğuuçu «K» tybyşy üçün
Latyn aribindegi «Q» tamğasy bügünkü kündö qyrğyz tilinde özünçö bir tamğa qatary belgilenbegen [q] (kekirtekten çyğuuçu «K») tybyşyn körsötçü.
Misal: «qalys» sözü jañalifte «qalbs» dep, a «Qyrğyzstan» sözü «Qbrƣbzstan» dep cazylçu.
«J» tamğasynyn «nemis tilinde» qoldonuluşu
Janalifte [j] tybyşy nemis tilindegidej ele «J» tamğasy menen belgilençü. Bügün al «Й» qyrğyz tamğasy menen belgilenet.
Maanilüü uçur! Bügün qyrğyz tilinde «Ë», «Ю» cana «Я» tamğalary pajdalanylat, alardyn ar biri [j] tybyşynan baştalğan eki tybyştyn qoşuluusunan turat. Jañalifte myndaj bolğon emes, oşonduqtan misaly «Ю» tamğasy «Ju» tamğalarynyn ajqalyşyna tuura kelçü.
Misaldar:
«Maй» sözü jañalifte «maj» dep cazylğan;
«Taяk» sözü jañalifte «tajaq» dep cazylğan;
«KoëH» sözü «qojon» dep cazylçu.
Özgöçölüü «B» kiçinekej tamğasy
Men coğoruda cazğandaj, jañalifte syrtynan latyn aribindegi kiçinekej «b» tamğasyna abdan oqşoş bolğon özgöçölüü «b» tamğasy bar bolğon. Çataşuulardyn bolboşu üçün kiçinekej «b» tamğasyn jañalifte «ʙ» tamğasyna almaştyryşqan. Basa, bul belgi Unicode'do özünçö cajğaştyrylğan!
Misal: «Belek» sözü jañalifte «belek» dep emes, a «ʙelek» dep cazylçu. Ce misaly, «ata-babalar» degen söz «ata-ʙaʙalar» dep cazylçu.
Qompjuterde körsötüü qyjyn bolğon özgöçölöngön «Ꞑ» belgisi
Bügünkü kündö qyrğyz tilinde «Ñ» tamğasy menen körsötülgön [ŋ] tybyşy al kezde «Ꞑ» tamğasy menen belgilençü. Eger «Ꞑ» tamğasy sizderdin qompjuteriñizderde körünbösö tañ qalbajm — al belgi Unicode'ğo caqynda ele kirgizilgen cana azyrynça «Times» şriftinde arip stilinde ğana bar.
«X» tamğasy «iks» bolup eseptelçü emes
Antkeni al [h] ce [x] tybyşyn körsötçü. Bul «X» tamğasy dal uşul tybyştar üçün qoldonulğan sejrek kezdeşüüçü praqtika. Al praqtika zamanbap latyn aribine azerbajcan cana özbek tilderi üçün ötkön.
Misal: «mahabat» sözü jañalifte «maxaʙat» dep cazylçu.
Munun bardyğy praqtikada qandaj bolot?
Azyrqy uçurda cazylğan tekstterdi jañalifke qotoruu qyjla qyzyq.
Misaly, Moskvada «Astra» degen muzyqalyq lejbl açqan qyrğyzstandyq Uluqbek Qanaşevdin maeginin üzündüsü tömöndögüdöj bolot:
«Lejʙldin negizgi maqsatb — muzbqanttardbn relizderin: brlarb menen alʙomdorun çajbltuu. Biz alardb Google Store, iTunes sbjaqtuu çerlerde sataʙbz, internette çajbltaʙbz. Oşondoj ele ʙiz konsertterdi ujuşturaʙbz, alʙomdordun ʙetacarlarbn ɵtkɵrɵʙyz, kee ʙirde Orusijanbn ajmaqtarbn qbdbrƣan ancalbq coᶇ emes turlardb ujuşturaʙbz».
Anyn bul ajtqandarynyn tüp nusqasy tömöndögüdöj bolğon:
«Lejbldin negizgi maqsaty — muzyqanttardyn relizderin: yrlary menen albomdorun cajyltuu. Biz alardy Google Store, iTunes syjaqtuu cerlerde satabyz, internette cajyltabyz. Oşondoj ele biz qoncertterdi ujuşturabyz, albomdordun betaçarlaryn ötköröbüz, kee birde Orusijanyn ajmaqtaryn qydyrğan ançalyq çoñ emes turlardy ujuşturabyz».
Bi-bi-si qyrğyz qyzmatynyn qaçqyndar menen venger polisijanyn çek aradağy qağylyşuulary tuuraluu cañylyğynyn üzündüsü:
«Migranttar venger polisijasb menen qaƣblbştb
Serʙijanbn cek arasbn ʙuzup kiryygɵ araket qblƣan çyzdɵgɵn migranttarƣa venger polisijasb kyc qoldondu.
Bi-Bi-Sinin qaʙarcbsb ʙildirgendej, migranttar «Darʙazanb acqbla» dep, taş brƣbta ʙaştaşqanda, polisija alarƣa qarşb kɵzdɵn çaş cbƣaruucu gaz cbƣarbp, suu cacuucu vodomjottordu qoldonuuƣa ɵtkɵn.
Qaƣblbş ʙolƣon ajmaqqa qoşumca atajbn polisija qbzmatkerlerinin qoşuundarb çana ʙrondolƣon texnikalar çɵnɵtylgɵn.
Çergiliktyy telekanaldar Serʙija tarapta polisijanbn çana tez cardam qbzmatbnbn unaalarbnbn turƣandbƣbn, oşondoj ele Vengrija tarapta kɵp sandaƣb polisijalardbn çyrgɵndygɵn kɵrsɵtyydɵ.»
Tüp nusqasy:
«Migranttar venger polisijasy menen qağylyşty
Serbijanyn çek arasyn buzup kirüügö araket qylğan cüzdögön migranttarğa venger polisijasy küç qoldondu.
Bi-Bi-Sinin qabarçysy bildirgendej, migranttar «Darbazany açqyla» dep, taş yrğyta baştaşqanda, polisija alarğa qarşy közdön caş çyğaruuçu ğaz çyğaryp , suu çaçuuçu vodomettordu qoldonuuğa ötkön.
Qağylyş bolğon ajmaqqa qoşumça atajyn polisija qyzmatkerlerinin qoşuundary cana brondolğon tehnikalar cönötülgön.
Cergiliktüü telekanaldar Serbija tarapta policijanyn cana tez cardam qyzmatynyn unaalarynyn turğandyğyn, oşondoj ele venğrija tarapta köp sandağy policijalardyn cürgöndügün körsötüüdö.»
Ajağynda materialymdy Qyrğyz Respublikasynyn Qonstitucijasyndağy men eñ caqşy körgön berene menen ajaqtağym kelet:
Qbrƣbz Respuʙlikasbnbn Konstitusijasb
33-ʙerene
Ar kim maalbmattb erkin izdɵɵ, aluu, saqtoo, pajdalanuu çana anb oozeki, çazuu çyzyndɵ çe ʙaşqa bqma menen çajbltuu uquƣuna ee.
Ar kim mamlekettik ʙijlik organdarbndaƣb, çergiliktyy ɵz aldbnca ʙaşqaruu organdarbndaƣb, mekemelelerdegi çe ujumdardaƣb ɵzy çɵnyndɵgy maalbmattar menen taanbşuuƣa uquqtuu.
Ar kim mamlekettik ʙijlik organdarbnbn, çergiliktyy ɵz aldbnca ʙaşqaruu organdarbnbn çana alardbn qbzmat adamdarbnbn, mamlekettik ʙijlik organdarb çana çergiliktyy ɵz aldbnca ʙaşqaruu organdarb qatbşqan juridikalbq çaqtardbn, oşondoj ele respuʙlikalbq çana çergiliktyy ʙydçetterden qarçblanƣan ujumdardbn işteri tuuralu maalbmattardb aluuƣa uquqtuu.
Ar kimge mamlekettik organdarbn, çergiliktyy ɵz aldbnca ʙaşqaruu organdarbnbn çana alardbn qbzmat adamdarbnbn qaramaƣbnda ʙolƣon maalbmattardb aluuƣa kepildik ʙerilet. Maalbmat ʙeryynyn tartiʙi mbjzam menen anbqtblat.
Ec kim adamdbn ar-nambsbn çana ʙedelin çamanattb qblƣan çe kemsintken maalbmattardb taratqandaƣb ycyn qblmbştbq çazaƣa tartblbşb mymkyn emes.
Maqalanyn tüp nusqasy: БekTyp ИckeHдep: Kыprыз koлдoHroH лaTыH apиби kaHдaй бoлroH?


text:
SİZOda tutulğan "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ iştirakçisi Riza Ömerovnıñ, avgust 9-ında oğlu doğdı . Bunı "Qırım birdemligi" cemiyet birleşmesi haber etti.
Riza Ömerov - Qarasuvbazar, Aluşta ve Aqmescit rayonlarında tintüvlerden soñ tutulıp alınğan sekiz adamlardan birisidir.
Haber etilgeni kibi, iyünniñ 10-nda saba Aluşta, Qarasuvbazar ve Aqmescit rayonlarında qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerden soñ 8 er adam tutuldı.
Rusiye FSBsi tahqiqat tedbirleri 205.5 maddesi (terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ya da iştirak etüv) boyunca cinaiy dava çerçivesinde keçirile ve «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı, dep bildirdi.
Ukraina uquq qoruyıcı organları Qırımda Rusiye quvetçileri keçirgen tintüvlerden sebep cinaiy tahqiqat başlattı.


text:
Qırımdaki rusiye akimiyeti, qırımtatarlar yarımadanıñ ilhaqını qabul etmegeni içün, olarnı ekstremist ve terrorist olaraq kstermege tırışa. Terrorcılıqta qabbatlav ise qolay basqı aleti oldı. Bu aqta halqara uquq qoruyıcı Human Rights Watch teşkilâtınıñ Avropa ve Merkeziy Asiya boyunca müdiri Hugh Williamson bildirdi.
"Rusiye akimiyeti, işğalni qabul etmegen qırımtatarlarnı "terrorcı" ve "ekstremist" kibi köstermege tırışa. Cinaiy terrorcılıq faaliyetinde qabaatlav ise qolay basqı aleti olıp qaldı", - dedi o.
Human Rights Watch iyül 12-sinde derc etken maruzasında, Qırımda terrorcılıqta qabaatlanıp mahkemelengen 24 qırımtatar bar, olarnıñ 20-si Rusiye quvetçileri yapqan tintüvlerden soñ tevqif etildi, dep yazıla.
Uquq qoruyıcılar qayd ete ki, apis etilgen qırımtatarlardan dörtü işkencege oğradı; tintüv ya da tevqif vaqtında advokatlarnıñ o yerde bulunmaqnı red etile edi; quvetçiler özleri tintüv vaqtında dedillerni ketirip taşlay ediler.
Uquq qoruyıcılar, Rusiye akimiyetini tutulğan faallerni yibermege çağırta.
Rusiye tarafı Human Rights Watch beyanatını şimdilik tefsir etmedi.


text:
Qırımtatar cemaat teşkilâtlarınıñ temsilcileri Qırımtatar Milliy Qurultayında «Qırım» firqasını teşkil etip, ileride Meclis reisi Refat Çubarovnı deñişterecek olalar.
Bunı mart 3 künü keçirilgen matbuat konferentsiyasında «Qırım» qırımtatar halqınıñ cemiyet areketiniñ kâtibiyet reberi Murat Yazıcıyev bildirdi, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onıñ sözlerine köre, firqağa Qurultaynıñ 248 vekilinden 105 insan kirdi, olardan çoqusı – «Qırım» areketiniñ faalleri.
«Şimdi toqtamaycaqmız. Kelecekte firqanı keñişletirecekmiz», – dedi Yazıciyev.
Bundan da ğayrı, firqa vekilleri aprel-mayısta Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ nevbetten tış toplaşuvını keçirip, Meclis ve onıñ reisi Refat Çubarovnıñ faaliyetine qıymet kesecek olalar.
«Qurultay vekilleri toplaşıp, bugünki künde buzlatılağan Meclis faaliyetine qıymet kesmeli. Meclisniñ bazı azaları bugünde-bugün aselet işni soza. Toplaşuvlar ise qıtadan skyp vastası ile keçirile. Bizim içün maqbül degil bir şey. Bizimce, yetekçi öz halqı ile olmalı», – dedi yañı teşkil olunğan firqağa kirgen Qurultay vekili Refat Derdarov.
O şunı da hatırlattı ki, kvorum içün Qurultay vekilleriniñ üçte eki qısmı olmalı. Şimdi faaller diger vekiller ile muzakerelerni keçireler. Ümüt etemiz ki, olar bizni añlap, bizim tarafımıznı alarlar. Em Qurultay, em Meclisni saqlamaq isteymiz. Vaqıt kelgende, reisni deñiştirmek. Misal içün, milliy areket yetekçisi yerinde Remzi İlyasovnı köremiz ve onıñ namzetini telkif etecekmiz», – dedi Derdarov.
Yaqında, Mecliste temsilciligi toqtatılğan Qırım parlamentiniñ spiker muavini Remzi İlyasov martnıñ ekinci qısmında «Qırım» firqasınıñ teşkil etilecegi ve Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ toplaşuvı olacağı aqqında bildirdi. O şunı bildirdi ki, sanki endi yüz vekil milliy toplaşuvnı çağırmağa razı olğan eken.
Qırımtatar Milliy Meclis azası İlmi Ümerov bu malümatnı «yalan» olaraq adladı.


text:
Aqmescitte iyünniñ 16-nda üyleden soñ boranlı yağmur yağdı, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
40 daqqa içinde şeerniñ alçaq qısmında yollarnı suv bastı.
Kiyevskaya, Mate Zalki, Gurzufskaya, Kötsübinskogo soqaqlarından özenler aqtı7
Naqliyat areketini yavaşlattı, bazı yerlerde tıqanıqlıqlar oldı. Yağmur boruları vazifesini yapamadı, maşinalar teren gölçiklerde areket etti.
Şimdi furtuna bitti, amma yağmur yağmağa devam ete.
Aqmescitniñ Rusiye memuriyeti şeerde yaramay ava olacaq, dep tenbilegen edi: yağanaq, boranlı yağmur, yel süratı saniyede 17-22 metr.


text:
İşğal etilgen Qırımda Rusiye quvetçileri tarafından yaqalanğan Server Bariyevge qarşı dava açtılar, amma ketmemezlik senetinen evge yiberdiler. Bunı "qırım birdemligi" cemaat birleşmesi haber etti.
Advokat Edem Semedlâyevniñ sözlerine köre, Bariyevni içtimaiy ağlarda paylaşım içün yaqalanğan.
İmayeciniñ bildirgeni kibi, Server Bariyevge qarşı Rusiye Federatsiyasınıñ Ceza Qanunnamesiniñ 205.2 maddesiniñ 2-nci qısmına binayen cinayet davası açılğan (İnternet vastasınen terrosistik areketlerge açıq çağıruvlar). Bu VKontakte içtimaiy ağında islâm mevzusında bir paylaşım edi.
"Maddeniñ sanktsiyası üç yüz biñden million ruble qadar miqdarda ve ya da maaş miqdarında ya da mahkümniñ üç beş yıl müddetti arasında diger keliri miqdarında cöremeni ya da belli bir vazilerde bulunmaq aqqından marum etüv ile beraber beş ve yedi yıl arasında azatlıqtan marum etilmesini közde tuta", - dep yazıla bildirmede.
Aprelniñ 6-da saba Server Bariyevniñ evinde tintüv keçirilgeni aqqında belli oldı. "Qırım birdemligi" cemaat birleşmesi haber ettkeni uibi tintüvden soñ Bariyevni alıp kettkenler.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net . Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Harkovnıñ şimaliy qısmında qoşma mudafaa inşaatları 2015 senesiniñ birinci üç ayı devamında qurulacaq. Bunı UNİAN Harkov vilâyet devlet memuriyetiniñ yolbaşçısı İgor Balutanıñ aytqanlarına esaslanıp bildire.
«Bu seneniñ birinci üç ayı devamında şeerniñ şimaliy qısmında qoşma mudafaa inşaatlarnı quracaqmız», ─ dedi Baluta.
Onıñ aytqanına köre, Harkov civarındaki blokpostlar yañı donatmalarnen temin etilecek.
Al-azırda Harkov etrafında 6 blokpost mevcut. Vilâyet yolbaşçısınıñ bildirgenine köre, Harkov rayonınıñ Tsirkunı qasabasında volontörlar tarafından qurulğan yedinci blokpost yanvar 7-den itibaren işke başlaycaq. Vilâyet devlet memuriyetiniñ yolbaşçısı qayd etti ki, Harkovniñ şimal tarafında daa bir blokpost teşkil etilmeli.


text:
Donald Trump, Vekiller palatsı impiçmentni ilân etken Andrew Johnson ve Bill Klintonden soñ AQŞ-nıñ üçünci prezidenti oldı, dep bildire "Nastoyaşçeye vremâ".
İmpiçment, demokratlar köstergen eki qabaatlav maddesine - üküm suistimalı ve kongress işine mania oluv - köre ilân etildi.
Birinci maddege köre rey berüvde 230 adam impiçmentke qol tuttı, 197 adam qarşı çıqtı. Cumhuriyetçilerniñ iç birisi impiçmentke rey bermedi, amma eki demokrat qarşı çıqtı. Ekinci maddege köre impiçmentke qarşı üç demokrat rey berdi, demek umumen "razım" dep 229 adam rey berdi, "qarşım" dep - 197.
Şimdilik Trumpnıñ işten çıqarıluvını AQŞ Senatı baqacaq. Qararnı amelge keçirmek içün reylerniñ üçten ekisi kerek, Senatta ise cumhuriyetçiler çoqluqta, böylece, demek mümkün ki, Donald Trump öz vazifesinde qalacaq.
İmpicment davası 2019 senesiniñ ortasında ortağa çıqtı, o vaqıt amerikan mahsus hızmetlerniñ menbaası olğan adam, onıñ fikrince, Tramp üküm suistimalını yapa, dep reberligine bildirdi.
Kongress işine mania oluvda qabaatlav ise, Beyaz Ev, yüksek vazifeli memurlarnıñ tahqiqatnen bağlı şaatlıq etüvine ve vesiqasınıñ köstermesi yasağınen bağlı.


text:
Maykl Djordannıñ "soñğı biyüe"...
Basketbol legendası häm ul uynağan komanda turında fil'm kürsätelä
Barlıq zamannarnıñ iñ yaxşı basketbolçısı sanaluçı Maykl Djordan 90nçı yıllarda “Çikago Bulls” forması belän üz êzen qaldırdı. Anıñ liderlığında komanda 1991 yıldan başlap 1998nçe yılğa qadär 6 tapqır çempion buldı.
ESPN kanalı “Çikago”nıñ ligada östenlek itkän yıllarınıñ artqı planın “Soñğı biyü” dip ataluçı dokumental’ fil’mda kürsätäçäk. Maykl Djordan yäkşämbe könne êfirğa çığaçaq tapşıru turında söyläde.
Basketbol legendası koronavirus säbäple ğailäse belän Floridadağı öyendä buluın belderde.
Maykl Djordan “Çikago” belän qazanğan soñğı çempionlıqların “täcribä yılı” dip atıy.
“Ul yılnı barıbız berär närsä sınap qarıy idek. Baş trenerıbız Fill Djekson bıyıl soñğı biyüebez dide. Şuña kürä êşebezdän läzzät alu yağın qaradıq. Näticäsen uylamıyça uynadıq. Närsä teläsäk, anı sınap qaradıq häm axırında çempion buldıq,”-dip söyli danlıqlı basketbolist.
10 bülektän toruçı “Soñğı biyü” fil’mı xalıqara tapşıru platforması yärdämendä böten dön’yadağı basketbol söyüçelärgä barıp ireşäçäk.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi istinaf diñlevlerinde Kezlev şeer mahkemesiniñ Abdulla İbragimovnı 2013 senesi «VKontakte» içtimaiy ağında Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ timsallerini paylaşqanı içün üç künge apiske almaq qararını qanunğa uyğun dep tanıdı.
«Qırım birdemligi» advokat Rustem Kâmilevniñ malümatına esaslanıp bildirgenine köre, qabaatlanğan kişi ve advokat oturışuvda iştirak etip yetiştirmedi, qarar 15 daqqada seslendirildi.
«Oña qarşı sımarlanğan bir dava olğanını tüşünemiz. Deliller çoq edi: em istinaf şikâyetinde, em birinci instantsiya mahkeme oturışuvında. Faqat buña qulaq asılmadı, ve bugün beklengen bir qarar aldıq. Ebet, bu qararnı teslim alğan soñ ileri şikâyet etecekmiz. Bu dava Avropa insan aqları mahkemesine ketecek ve esas imaye aqlarına riayet etilmegeni aqqında aytqan davalarımıznen bir olacaq», – dedi Rustem Kâmilev. O, İbragimovğa qırımtatarcadan rusçağa çevirecek terciman berilmedi, dep hatırlattı.
2021 senesi iyülniñ 22-nde Kezlevde qırımtatarlar İbragimovlarnıñ evinde ve qorantalarına ait tükânda keçirilgen tintüvlerden soñ, Abdulla İbragimov memuriy maddege istinaden üç künge apiske alındı. Bunıñ sebebi «VKontakte» içtimaiy ağında İbragimovnıñ saifesinde derc etilgen Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ timsalleri oldı.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Kezlevde Ali İbragimovnıñ evinde keçirilgen tintüv yekünlendi, eki büyük oğlu Mustafa ve Abdulla İbragimovlarnı Rusiye quvetçileri belli olmağan yerge alıp ketti.
İyülniñ 22-nde saba Rusiye quvetçileri 57 yaşında Ali İbragimov ve 27 yaşında oğlu Mustafa İbragimovnıñ evini tintip başladı. Daa soñra Ali İbragimovnıñ evine acele yardım maşinası keldi.
Rusiye quvet müessiseleri vaziyetni açıq şekilde izaatlamay.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası Rusiye quvetçileriniñ Kezlevde 57 yaşında Ali İbragimov ve 27 yaşında oğlu Mustafa İbragimovnıñ evinde keçirgen tintüvleri sebebinden cinaiy tahqiqat başlatıldı, dep bildirdi.
Bundan evel Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova halqara toplulıqnı Rusiye quvetçileriniñ yapqanlarına cevap bermesine çağırdı.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Rusiye quvetçileriniñ Kezlevde qırımtatarı Ali İbragimovnıñ evinde keçirgen tintüvini«qırımtatarlarnı ayrı qorquzuv şekli» ve «esas insan aqlarını ihmal etüv» dep adlandırdı.


text:
«Elifbe» qırımtatar tilini ögrenüv leyhası tilini ögrenmek imkânını berip, medeniyet ceetinden de zenginleşmege yardım ete. Bugünki yayın sergige bağışlana.
Luğat: sanat – iskusstvo, şekil – forma, renk – tsvet, şahsiyet – individualnost.
Sanat – iskusstvo, şekil – forma, renk – tsvet, şahsiyet – individualnost.Luğat
Elifbe – arap sözüdir. Qırımtatar tiliniñ video dersleri –Qırım.Aqiqatnıñ daa bir leyhasıdır.
Metn müellifi ve alıp barıcı Halise Zinedin, rejissör Fatima Osmanova, operator ve montaj rejissörı Eldar Halilov, ğaye müellifi ve prodüser Emine Ceppar.
«Elifbe» ile ögren, idraq et ve qullan!


text:
Birleşken Milletlerniñ Baş Assambleyası dekabrniñ 9-nda Rusiyeni işğal etilgen Qırımdan ordusını çıqarmasına ve Ukraina topraqlarınıñ vaqtınca işğalini toqtatmasına çağırğan qararnı qabul etti. Vesiqa Ukraina, AB memleketleri, ABD, Kanada ve Türkiye tarafından azırlanıldı ve «Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri, Ukraina, em de Qara ve Azaq deñizleriniñ askeriyleştirilüv problemi» adını aldı. Rezolütsiyanıñ mündericesi ve emiyeti aqqında Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında aytıldı.
Ukraina halqara uquqçısı Boris Babin yañı qararnıñ halqara munasebetlerdeki emiyetini Qırım.Aqiqatqa añlattı.
Er angi memleket bu qarar esasında qanunlarını azırlap, sanktsiyalarnı qullana bileBoris Babin
– Bu qarar keçken seneniñ qararını devam ettire, müimi bu. Böylece, Qırım boyunca eki sızıq er yıllıq rezolütsiyamız bar. Biri üç yıl devam etip, insan aqları, hususan tamır halqlarınıñ aqları sıñırlanmasınen bağlıdır. Ekincisi yarımadanıñ askeriyleştirilüvinen bağlıdır. Birinciden, bu vesiqalar BM vekâletli şahısları ve olarğa ait teşkilâtlar içün mecburiy ola, şunıñ içün bu dünya qurulışı çerçivesinde biz ve ortaqlarımız bu qararnı Rusiye istilâsına ve askeriyleştirüvge qarşı areketlerde semereli qullana bilemiz. BM aza devletleri böyle vesiqalarğa riayet etmege mecbur olmasa da, göñülli olaraq riayet ete bile. Er angi memleket bu qarar esasında qanunlarını azırlap, sanktsiyalarnı qullana bile.
Boris Babin, qararğa qoltutqan Qara deñiz ve Aq deñiz regionınıñ memleketleri onıñ esasında Rusiye tarafından arbiy telüke vaziyetinde milliy telükesizlikni temin etmek içün tedbir ala bile, dep qayd ete.
Rusiye anda tek insan ve tamır halqlarnıñ aqlarını bozmay, Qırımnı ilerideki istilâ içün silâ olaraq qullanaBoris Babin
– Qırım yalıñız işğal etilmedi, Rusiye anda tek insan ve tamır halqlarnıñ aqlarını bozmay, Qırımnı ilerideki istilâ içün silâ olaraq qullana, bunı BM isbatlağan edi. Bu qararda Ukraina içün eñ müimi bu. Aslında, Rusiye yarımada askeriyleştirilüvinde quvetlerni eksiltmege endi mecbur – silâ, tehnikanı – halqara diqqat sayesinde. Ekinciden, bir sıra rezolütsiyadan soñ BM Baş kâtibiniñ Qırımnıñ askeriyleştirilüvini ögrenmek içün mahsus maruzalar olmalı. Mence, dünyanıñ bir çoq memleketi bunı tafsilâtlıca tedqiq etip, BM-de, hususan Havfsızlıq şurasında muzakere etmege isteycek. Bu rezolütsiyalar Ukrainağa Qara ve Azaq deñizlerinde aqları bozulğanına dair akemliklerde küç bere.
Rusiye Devlet dumasınıñ işğal etilgen Qırım deputatı Ruslan Balbek RİA «Novosti» neşirine izaat berip, BM Baş Assambleyasınıñ yañı qararını tenqit etti:
«Mudafaa hatlarını toplamaycaqmız, silâ taşlamaycaqmız, Qırımdan ordularımıznı çıqarmaycaqmız, Rusiye Federatsiyasınıñ milliy menfaatları bunı talap ete. Qırım halqnıñ iradesinen Rusiye regionı oldı, birisine insanlar nasıl yaşaycağını aytmaq tabiiy degildir».
Ukraina Razumkov Merkeziniñ tış siyaseti ve halqara telükesizlik programmalarınıñ reberi Mihail Paşkovnıñ qayd etkenine köre, halqara toplulıq Qırım ilhaqını tanımay ve bunıñnen bağlı müim problemlerge diqqat ete.
– Bu qarar normand sammitinen tesadufen bir vaqıtqa rastkeldi, ve Dünya dopingge qarşı agentligi Rusiye sportçılarını çetleştirdi. Kreml içün «qara aqquşlar» sürüsi oldı. Yañı rezolütsiya 2014 senesi Qırımnı işğalden qurtaruv meselesindeki Baş Assambleya fikrini devam ettire. Bu devam ete, ve 2018 senesi rey berüv neticelerine baqsaq bile, 2019 senesi de netice aynı oldı. İşğal bitmesine qoltutqanlar bar, şu cümleden Avropa Birligi, ve qarşı çıqqanlar bar: Sudan, Zimbabve, bazı eski sovet memleketleri. Qarar maddelerinde Azaq deñiziniñ askeriyleştirilüvi Donetsk vilâyetiniñ içtimaiy-iqtisadiy vaziyetine menfiy tesir etkenini qayd etmek mümkün. Anda Keriç köprü aqqında da aytıla.
Mihail Paşkov, yañı qarar Ukraina izin bermegen çeşit memleketlerniñ resmiy şahıslarınıñ işğal etilgen Qırım ziyaretlerini takbih ete, dep qayd etti.
– Ukraina bayağı zayıf olğan regionlarnen çalışmaq kerekmiz. Olarnı doğru diplomatiya ve ortaq ve ittifaqdaşlarımız – ABD, Kanada, diger memleketler – vastasınen quvetleştirmek kerek. Rusiye tesiri Afrika qıtasında ve Asiya-Tınç okean regionında yahşı körüne. Ukraina daa faal tesir geografiyasını kenişletmek kerek, hususan BM Baş Assambleyasınıñ milliy eyyetlerinen daa yahşı çalışmalı.
Rusiyeniñ BM daimiy vekiliniñ muavini Dmitriy Polânskiy qarar alınmazdan evel Baş Assambleyanı Qırımnı askeriyleştirüv problemi olmağanına işandırmağa tırıştı:
«Yalan üstünde yalan. Serlevada bile yalan bar. «Qırımnı askeriyleştirüv» problemi yoq. Bilgiñiz içün: 2014 senesine qadar, Rusiye-Ukraina añlaşmalarına köre, memleketimizniñ yarımadada 25 biñge qadar arbiyni tutmaq aqqı bar edi. Amelde ise olarnıñ sayısı 12 biñ edi, 15 biñ de ukrain arbiyi bar edi. Bugün olarnıñ sayısı daa az, ve bizler bunı halqara toplulıqqa açıq bildiremiz».
Ukraina Tış işler naziriniñ muavini Yegor Bojok, işğal etilgen Qırımda 2019 senesi küzde 31,5 biñ arbiy, ve tahminen 1000 dane tehnika, hususan tank, zırhlı maşina, küçlü top, aviatsiya ve flot vastaları bar, dep bildirdi. Bojoknıñ aytqanına köre, 2025 senesine qadar Rusiye arbiyi ve silâsınıñ sayısı bir buçuq qat artacaq.
Telükesizlik meseleleri eksperti, tış istihbarat veteranı, general-leytenant Vasiliy Bogdan Rusiyeniñ BM daimiy vekiliniñ muavini Polânskiyniñ aytqanlarını red ete.
Rusiye Qırımda nükleer silâ qoymağa başladı dep aytmaq içün bütün sebepler barVasiliy Bogdan
– Rusiye propagandası ne olğanını pek yahşı añlaymız. Elbet, Rusiye diplomatı yalan ayta: Qırım Rusiyeniñ arbiy-deñiz, arbiy-ava bazasına çevirile. Bu Rusiyeniñ Arktikadan Aq deñizge qadar «çelik kemerni» quruv strategiyası çerçivesine uya. Şübhesiz, bu planlarda Qırım bayağı müim region ola. Yarımadanıñ qanunsız ilhaqından soñ Rusiye Qara deñiz flotuna yañı gemi ve suvastı gemilerini almağa başladı, anda qoşma arbiylerni qoydı – şimdi olarnıñ sayısı 40 biñge qadar arttı. Rusiye anda yañı raketa komplekslerini, uçaqlarğa qarşı sistemalarnı qoydı. Bundan ğayrı, Rusiye Qırımda nükleer silâ qoymağa başladı dep aytmaq içün bütün sebepler bar. Bu onıñ tarqatılmaması añlaşmasına zıt kele. Vasiliy Bogdan, Ukrainanıñ soñki diplomatik muvafaqiyetlerine kene de müsbet qıymet kese.
– Ukraina diplomatiyasını rezolütsiyanıñ 60 memleketten çoqu tarafından qabul etilgeninen tebrikley bilemiz – Rusiye adına bayağı ciddiy bir darbe oldı. Moskva normand sammitinde de «şamar aşadı», anda Ukrainağa gaznen bağlı tekliflerni «tıqtırdı». Açıq malümatqa köre, Ukraina öz "qırmızı sızıqlarnı» tutıp, milliy menfaatlarını satmadı. Bu rezolütsiya doğru qullanılsa, ileride Ukraina akimiyetiniñ qoluna «normand formatındaki» muzakereler içün ciddiy alet berecektir.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)
Aleksandr Yankovskiy, qırımlı jurnalist, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ müellifi ve muarriri


text:
«Qırım platforması» sammitinde Qırımnıñ işğalden azat etüv strategiyasını ABD, Avropa Birliginiñ memleketleri, NATO ve halqra teşkilâtlarnıñ temsilcileri muzakere etmek niyetindeler, dep bildirdi Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba. Çoqmı bu, azmı, kim sammitte olacaq, kim ise olmaycaq bunıñ aqqında Qırım.Aqiqat aytıp bere.
Qırım platforması – Ukraina tarafından başlatılğan yañı halqara mesleatlaşma ve koordinatsiya formatı. Platformanıñ resmiy faaliyetiniñ temeli 2021 senesi armanıñ ayınıñ 23-nde Kyivde tesis Sammitinde qoyulacaq. Sammitte, Qırım ile bağlı halqara siyasetiniñ esas parametrlerini belgileycek Ortaq beyanname qabul etilecek.
Tış işler nazirliginde qayd etkenlerine köre, sammitniñ kelecek iştirakçileri ile muzakerelerni gizli keçirgenler. Rusiyeniñ tazyığı ve atta tehditleri sebebinden, sammitte iştirak etmege razı olğa memleketelrniñ cedveli uzun müddet ilân etilmedi.
İştirakçilerni soñuna qadar gizlediler
İlk künlerden başlap, Rusiye, bu onıñ topraq bütünliigne qast etüv olğanını bildirip, «Qırım platforması»na qarşılıq kösterip başladı.
Rusiye temsilcileri sammitni itibardan tüşürmek içün açıq bir malümat kampaniyasını keçireler. Ukraina TİN bildirgenine köre, Rusiye TİN başlığında Avropa memleketleriniñ temsilcilerine "tehdit tilini" qullanıp, olarnı tedbirge qatılmaqtan çekindirgen «Qırım platforması»na qarşılıq gruppaları teşkil etilgen.
«Onıñ diplomatik temsilcilikleri vastasınen «Qırım platformasını» itibardan tüşürmege tırışalar. Bu malümatnı ortaqlarımızdan da alamız. Olar Rusiye elçilerinen yapılğan körüşüvler, bu körüşüvlerde «Qırım platforması» aqqında ne aytalar ve oña qoşulacaq memleketlerge nasıl yanaşaqlarını aytalar. Bu telüke tilidir. Er bir memleketniñ bu telükelerni körmemezlikke uracaq imkânı yoq. Rusiye ile işbirligi iqtisadiya ya da arbiy işbirligi ceetinden tenqidiy olğan bir sıra memleket bar. Buña da doğru yanaşmalımız.», – dedi Ukraina TİN birinci muavini Emine Ceppar.
Rusiyeniñ tazyığı sebebinden Qırım platforması iştirakçileriniñ cedvelini soñuna qadar gilediler. Ve tek avgustnıñ 19-nda tam cedvelni ilân ettiler.
Ukraina TİN Dmıtro Kuleba avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilecek «Qırım platforması»sammiti iştirakçileriniñ tolu cedvelini ilân etti. Onıñ malümatına köre, sammitte 44 memleket ve halqara teşkilât iştirak etecek, olarnıñ arasında 14 devlet, ükümet ve AB başları.
Avgustnıñ 20-nde memleketlerniñ sayısı 45 oldı. Olarğa daa İslandiya qoşuldı.
Qırım platforması iştirakçileri arasında Avropa Şurası, GUAM, NATO, Avropa komissiyası.
Sammitke Avropa Birligi (şu cümleden prezidenti), G7 ve NATO memleketlerniñ temsilcileri kelecek.
Evel Qırımtatar haklı lideri Mustafa Cemilev, Yaponiya elçisi Kurai Takaşi ile körüşken soñ, bu memleketniñ başlıqları sammitte iştirak etip olamacaqlarını, amma beyannameni imzalaycaqlarını bildirdi. Yaponiyanı avgustnıñ 23-nde elçi temsil etecek.
Ukraina öz strategik ortağı adlandırğan memleketler arasında sammitte Azercaycan ve Çin temsiljileri olmaycaq. Qırım platformasında iştirak etmekten red etken memleketlerniñ açıq mevamı şimdilik yoq.
«Bütün qabaatnı Rusiyeniñ tazyığına atmaq kerekmey»
Ukraina prezidentiniñ Qırım MC-deki Temsilciligi, Qırım platforması iştirakçileriniñ terkibini yarımadanıñ işğalden azat etilmesinde Ukrainağa büyük destek kibi qıymetlendire. muavini Tamila Taşeva
«Pandemiya, iqtisadiy buhran ve diger global telükeler şaraitinde bu qadar iştirakçi, Qırımnıñ işğalden azat etilmesi meselesinde devletimizge büyük destek olğanını köstere. Uzun müddet Ukraina yarımadanıñ qatarılması ile bağlı faal mevam bildirmedi, amma şimdi vaziyet bam-başqa. Bütün esas ortaqlarımız Qırım platforması sammitinde iştirak etecek», – dedi Ukraina prezidentiniñ Qırım MC-deki temsilcisiniñ muavini Tamila Taşeva.
Öz nevbetinde Halqara munasebetlerniñ araştırılması merkeziniñ müdiri Nikolay Kapitonenko, Qırım platforması iştirakçileriniñ cedveli halqara kün tertibinde Qırım meselesiniñ seviyesini pek yahşı köstermey, dep saya.
«Devlet ve ükümet seviyelerinde temsil olunğan memleketler çoq degil. Tış işler nazirleri seviyesinde Ğarbiy Avropa memleketleri temsil etilgen. Olar bizim içün müim, çünki telükesizlik saasında Avropanıñ siyasetini köstereler. Nazirler seviyesinde Büyük Britaniya ve ABD, elçiler seviyesinde bir qaya diger memleket temsil etilgen. Olarnıñ çoqusı bizim qomşularımz. Bu, Qırım global seviyeli meseleden, yalıñız qomşularnı raatsızlağan tar mıntaqaviy meselege çevirilgenini köstere. Ukraina yahşı etip tüşünmei: kerçeklik doğru qabul etilemi?», – dedi o.
Onıñ fikrince, Ukraina TİN aytqanı kibi Rusiyeniñ tazyığı memleketlerniñ Qırım platforması sammitinde iştirak etmek qararını global tesir etip oladı.
«Rusiye Qırım platforması sammitine qarşılıq köstergeni mantıqlıdır. Bir şey yapmasa edi, hucur olur edi. Amma menim fikrimce, bütün qabaatnı Rusiyeniñ tazyığına atmaq kerekmey. Qırım platformasına kelmecek ya da devlet başları yerine elçilreni yollaycaq bütün memleketlerniñ bunı Rusiye tazyığı altında yapqanlarını tüşünmek yañlıştır. Bunıñ sebebi, Qırım meselesi bu yıllar içinde dünyanıñ kün tertibiyeden yoq olğanıdır», – dep saya Kapitonenko.
«Qırım platforması»
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Birikken Wlttar Wyımınıñ bas hatşısı Antoniu Guterriş arnayı mälimdeme jasap, Ukrainadağı atıstı toqtatuğa şaqırdı.
Halıqaralıq qauımdastıqtıñ bas hatşısı mälimdemesinde, soğıs bolıp jatqan Ukrainada 12 millionğa juıq adam gumanitarlıq kömekke mwqtaj ekenin alğa tarttı. Atıs bolıp jatqan aymaqtardan beybit twrğındardı evakuaciyalau jäne gumanitarlıq kömek jetkizu üşin taraptardı 24 säuirde Pasha merekesine oray 4 kün atıs toqtatuğa şaqırdı.
Guterriş alğa tartqan BWW mälimetine say, gumanitarlıq kömekke zäru bolıp otırğan adamdar sanı köp wzamay 15,7 millionğa jetui mümkin.
Ukraina SİM basşısı Kuleba BWW bas hatşısınıñ mälimdemesine qarata äleumettik jelide pikir bildirip, Reseydiñ halıqaralıq qauımdastıq wsınısın qabıldauı kerek ekenin ayttı. «Resey Ukrainadağı soğısın toqtatuı nemese gumanitarlıq üzilis berui kerek», – degen Dmitriy Kuleba.


text:
Reseyde Mi-8 tikwşağı apatqa wşıradı – dep habarlaydı «Korrespontent» basılımı. Resey tötenşe jağdaylar ministrliginiñ mälimetinşe, Irkutsk oblısında ..
Soñğı eki jılda Qıtay sotımen sottalğan 15 adam Qazaqstanğa qaytarılğan. Bas prokuratura baspasöz qızmetiniñ mälimetinşe, soñğı eki jılda Qıtay tarapı..
Türkiya prezidenti Rejep Tayıp Erdoğan Qırğızstan astanası Bişkekte ötken biznes-forumda halıqaralıq saudadağı dollardıñ üstemdigine nükte qoyuğa şaqı..
Bügin Qırğızstannıñ Şolpan-Ata qalasında türki tildes memleketterdiñ ıntımaqtastıq keñesiniñ VI-sammiti ötpek. Bwl turalı Qırğızstannıñ «nazarnews.kg»..
Franciya sırtqı ister ministri Jan-Iv Le Drian: «Süriyadağı soğısta Başar Asad jeñiske jetti» – dep mälimdedi. Jergilikti BAQ ökilderiniñ habarlauınşa..


text:
Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan cumaertesi künü Frenkistan prezidenti Emmanuel Macronnı musulmanlarğa qarşı munasebeti sebebinden sert bir şekilde tenqit etti. Erdoğan, Macronnıñ «ruhiy tedaviylevge ihtiyacı bar», dep bildire Azatlıq Radiosı.
Macron ve Erdoğan arasında Libiya, Suriye ve soñki vaqıtları Dağlıq Qarabağ buhranı sebebinden şarqiy Aq deñizdeki uquqiy meselelerde añlaşamamazlıqlar bar.
«Farqlı dinlerni kütken millionlarnen insannı ruhiy tedaviylenmesine çağırğan devlet yolbaşçısı aqqında ne aytmaq mümkün», – dep ayttı Erdoğan.
Macronnıñ memleketniñ lâdiniy qıymetlerini radikal islâmdan qorumaq çağıruvları Türkiye ükümetini açuvlandırdı.
Macron, bu ay islâmnı «dünya buhranında» olğan din dep adlandırdı. Prezident, dekabr ayında Frenkistan ükümeti kilseni Frenkistan devletinden ayırğan 1905 senesiniñ qanunını pekitecek qanun leyhasını taqdim etecek, dep bildirdi.


text:
Bunı «Argumentı nedeli – Krım» haber agentligine tanılmağan Qırım Cumhuriyetiniñ tasil, ilim ve gençlik naziri Natalya Gonçarova bildirdi.
«Bugün bizler bu meseleni mektepte oquğan talebelerniñ ana-babalarınen muzakere etmek içün qarar alamız. Olar Aqmescitniñ sakinleri olıp, bir cemiyet olaraq, şeerdeki er bir mektepniñ kelecegini belgiley bileler, bu meseleni de al etmege aqqları bar», – dep ayta Gonçarova.
Nazirniñ aytqanına köre, işbu sual rey berüvge çıqarılacaq.
«Rey bermek içün anketa olacaqtır, amma bunı da ana-babalar belgileycek. Rey berüv açıq-qapalımı olacaq, rezolütsiya şeklinde olacaqmı – olarnıñ qararı», – dey «nazir».
O, şunı qayd etti ki, Ukraina gimnaziyası cemiyetniñ kommunal mal-mülkine ait, onıñ içün tasil tilini şeer akimiyeti belgileycek.


text:
Qırımnıñ Aqköz (Gornostayevka) köyünde Keriçteki ücüm neticesinde elâk olğanlardan biri, musulman Ruden Curayevniñ cenazesi qılına. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri oktâbrniñ 19-nda bildire.
«Bugün qardaşımız ve oğlumız Rudenni soñki yolğa ozğardıq. O, 2002 senesi dünyağa kelgen edi. Oğlançıq tek 16 yaşında edi, ayatında daa bir şey körip yetiştirmedi. Köyde onı pek seveler, köyde er kesnen eyi munasebeti bar edi. Adiy bir qorantada östi, anası ev bikesi, babası qurucı, olarnı acıyım. Ana-babalarınıñ balalarını defin etmesini körmek pek kederli bir şey. Eñ qorqunç şeydir», – dep tarif etti imam Munir Abhairov.
Onıñ aytqanına köre, Aqközli daa 5 talebe Keriç politehnik oquv yurtunda açılğan ateşte yaralandı, biri ağır alda.
Haber etilgeni kibi, Keriç politehnik kollecinde elâk olğanlarnen vedalaşuv merasimi şeerniñ merkeziy meydanında yekünlengen soñ naaşları mezarlıqqa ketirildi.
Cuma künü yerli kütleviy haber vastaları bildirdi ki, elâk olğanlarnıñ tuvğanları duyğularına dayanamayıp, Lenin meydanındaki vedalaşuv merasimini toqtatmağa rica ettiler.
Keriç politehnik kollecinde olğan kütleviy öldürüv qurbanlarınen vedalaşuv merasimine biñlernen insan keldi.
Keriç politehnik kollecinde kütleviy öldürüv qurbanlarınen vedalaşuv merasimi vaqtında Keriçte yollar qapatıldı ve cemaat naqliyatınıñ marşrutları deñiştirildi.
Şeerniñ Rusiye memuriyeti facia neticesinde 20 insan elâk olğanını bildirgen edi.
Patlav çarşenbe künü Keriç politehnik kollecinde oldı. Rusiyeniñ terrorizmge qarşı milliy komiteti, kollecde bomba patlağanını bildire.
Rusiye Tahqiqat komitetiniñ malümatına köre, Keriç politehnik kollecinde olğan patlavnı 4-ünci kurs studenti, 18 yaşında Vladislav Roslâkov kerçekleştirdi. O, «özüni öldürdi».
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Keriç politehnik köllecinde olğan patlavnı terror ücümi olaraq tasnif ete.


text:
Tamır halqları ve uquq qorçalayıcı teşkilâtlar Rusiyeni ve Ukrainanı Qırımdaki tamır halqalrınıñ öz taqdirlerine dair iradelerini ürmet etmege ve olarnıñ tabiiy aqlarını desteklemege çağırdı. Bu aqta muracaatname Tamır halqlarınıñ aqlarına bağışlanğan BMT sessiyası devamında qabul etildi, dep haber ete Qırımtatar Maaliy Merkezi.
«Eki tarafnıñ basqısı astında qalğan Qırımnıñ tamır halqlarına: qırımtatarlarına, qaraylarğa ve qırımçaqlarğa – diqqat celp etilmek kerek», – dep aytıla beyanatta.
Bunen beraber qayd etile ki, Qırımtatar Milliy Meclisi kibi tamır halqınıñ temsil organı «alelhusus basqığa oğratıla ve imaye, ürmet ve destekke muhtac» qala.
«Biz Rusiye ve Ukrainanı Qırım tamır halqlarınıñ iradesini ürmet etmege, olarnıñ söz serbestligini desteklemege rica etemiz», – dep buyurıla petitsiyanıñ metininde.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, cemaat failleri, Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanlarında şeklengen Qırım musulmanları, qırımtatar Milliy areket failleri, Meclis azalarınıñ evlerinde tintüvler sıqlaştı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.