text:
Berençe çiratta qayda-qayçan Sabantuylar buluı turındağı mäğlümat iğtibarğa layıq. Bıyılğı üzençälek – här rayonda berär genä Sabantuy belän çiklänü. Çığarma bulıp Çarlaqlı häm Qarsun rayonnarı tora: ber ük könne - ikeşär awılda. Tatar awılları bulmağan Terenğa häm Radişçev rayonnarı tatarları rayon üzäklärendä bäyräm itäçäklär. Bäyrämnär iyünneñ 2ceHдә başlana häm 27ceHдә tämamlana. Ölkä üzägeneke – 16 sında bulaçaq.
“Ömet”neñ tulı ber säxifäse pedagogiä universitetınıñ tatar törkemenä bağışlanğan. Eçtälege – talibälärneñ niçek uquları häm küñel açuları turında. Yazmanıñ maqsatı – isemendä: “Tatar bülege sezne kötä!”.
Bu sanında gäzit ayıruça Dimitrovgrad dip ataluçı Mäläkäs şähärendä yäşäwçe millättäşlärebez tormışına zur iğtibar birgän. Rawil Şäfiğullinnıñ Mäläkäs avtonomiäse räise Rival' İdrisov belän äñgämäse ayıruça ğibrätle. Anda Rival' äfände başqalarğa sabaq bulırday eş täcribäse belän urtaqlaşa.
Mäläkäsneñ tatar mäktäbe xällärenä dä tulı ber säxifä birelgän. Anıñ direktorı Mönirä Djumaeva äytüençä, bıyıl 1-sıynıfqa 35 ğariza birgännär. Ämma bülmälär citmäw säbäple, parallel' sıynıf açu mömkin tügel, konkurs nigezendä saylap alırğa turı kiler. Bıltırğı uqu yılında 190 bala bulsa, bıyıl soñğı qıñğıraw çarasında 226 bala qatnaşqan. Alarnıñ 40 protsentı bik yaxşı häm yaxşı bilgelärenä genä uqıy, 19-ı – gel bişlegä genä. Tatar mäğärif uçağı Ölkä Mäğärif departamentı oyıştırğan attestatsiäne dä uñışlı ütkän. “Kiläçäktä bezneñ mäktäpkä gimnaziä statusın wäğdä itälär”, - di Mönirä xanım.
Mäktäplärgä qağılışlı tağın ber ğibrätle yazma iğtibarğa layıqtır. “Novıye izvestiä” gäzite yazğança, Ul'yan qalası mäktäpläreneñ direktorları ata-analardan balaların soñğı qıñğıraw tantanasınnan soñ öydän çığarmaw turında ışanıç käğäzläre yazdırıp alğannar. Bu çara alarnı faciğädän saqlap qalu maqsatınnan oyıştırılğan ikän. Çönki uzğan yıllarda bäyräm pikniklarında balalarnıñ ülem-kitem oçraqları da bulğalağan.
Ayrat İbrahim, Sember


c: text/html

text:
Herson vilâyetiniñ Geniçesk rayonında avgust 24-te Ukraina mustaqillik künü munasebetinen avtoyürüş keçirildi. Geniçesk rayonı devlet memuriyetiniñ reis muavini Gülnara Bekirova Qırım.Aqiqatqa bildirdi ki, Herson vilâyetiniñ yerli meclisleri avtoyürüşniñ teşkil etilmesi ve keçirilmesinde faal iştirak ettiler.
Otuzdan ziyade maşina qırımtatar ve ukrain bayraqları ile Geniçesk rayonını dolaştı. Soñra avtoyürüş iştirakçileri Geniçeskte bayram tedbirleri keçirilgen yerge keçtiler.
«Bu bizim bayramımızdır. Can-yürekten Ukraina ile berabermiz», – dep ayttı Bekirova Qırım.Aqiqatqa.
«Bizler Ukrainağa qoltutamız! Qırımda yaşağan vatandaşlarımıznen bağ tutamız. Olar yañı akimiyetni zornen qabul eteler. Qıtağa çıqsalar, mında nefes almaq bile qolay olğanını aytalar. Qırım Ukraina terkibinde olacağına ümüt etemiz ve isteymiz», – dep qayd etti Novoalekseyevka qasabasındaki Meclisniñ yañı saylanğan reisi Veyser Sarıbelâlov Qırım.Aqiqatqa.
Yarmalıqta qırımtatar ustalarınıñ eserleri taqdim etildi, kontsertte ise qırımtatar icracıları çıqışta bulundılar.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırım ile memuriy sıñırda yük maşinalarınıñ aydavcılarında vesiqalarnı teşkergen bir qaç taqiqat gruppası çalışa. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Herson vilâyetinde Ukraina İçki işler nazirliginiñ reber muavini İlya Kiva bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, uquq qoruyıcı ve gümrük organlarınıñ temsilcilerinden ibaret olğan taqımlar yük maşinalarınıñ aydavcılarından vesiqalarnı, şu cümleden gümrük beyannamelerini teşkereler.
«Sentâbr 21 künü saat 14:00 vaziyet nezaret altındadır» – dedi Herson vilâyetinde Ukraina İçki işler nazirligi idaresiniñ reberi Artur Merikov.
«Yük maşinalarınıñ aydavcılarından militsiyağa şikâyet kelmey. Cemaat nizamınıñ bozuluvı qayd etilmegen», – deyler mında.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti böyle areketlerni takbih ete, amma yarımada sakinleri «erzaq qamaçavı»nıñ aqibetlerini duymaz, dep tüşüne.


text:
Moskva nezareti astında bulunğan Qırım prokuraturasınıñ talabı ile, endiden arabalarnıñ ukrain nomeralarını rus türlerine deñiştirüv protseduralarını tezleştirmek içün, Aqmescit MREOsı 24 saat çalışacaq.
Matbuat hızmeti bildirgeni kibi, böyle qarar mezkür mesele boyunca mart 16 künü keçirilgen toplaşuvından soñ alındı.
«Bugünden başlap, Qırım Cumhuriyeti boyunca çalışqan İç İşler Nazirliginiñ GİBDD MREOsı, arabalarnıñ teşkerüvini ve vesiqalarnıñ deñiştirmesini üzlüksiz şekilde kerçekleştirecek. Bunıñnen bir sırada, gece saatleri çalışmaq içün, hızmetçilerniñ cedveli deñişecek», - dep aytıla mesacda.
Prokuraturada qayd etkenleri kibi, hızmetniñ 24 saat çalışması, vesiqalarnıñ tez sürette yañartuvında yardım eter, böyleliknen GİBDD ögünde turğan arabalarnıñ üyürı da toqtatılır.
Rusiye nezareti astında bulunğan Qırım prokuraturasınıñ başı Natalya Poklonskaya bildirgenine köre, aprel 1 qadar arabalarnıñ ukrain türü nomeralarını rusiye türlerine deñiştirip yetiştirmegen aydavcılar, daa 3 ay devamında memuriy mesülietke çekilmeycek.
Rusiye İç İşler Nazirligi, akimiyet qararına bazı deñişmeler kirsetti. Olarğa köre, qırımlı aydavcılar aprel 1 kününe qadar elde etken arabalarnıñ ukrain türlerini rusiye türlerine deñiştirmek kerek.
Ukraina Nazirler Şurasınıñ iş gruppası, aprel 1- nden soñ esasiy Ukraina boyunca rusiye türleri olğan qırım arabalarınıñ areket etüvinen bağlı meselesini çezmekteler.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Aqmescit – «Qırım Cumhuriyetinde» Devlet Şurasına birinci kere ötkerilecek saylavlarğa azırlıq kete. Saylavlarğa eki ay qalğanda, saylav kampaniyasına ise eki afta qaldı. Bir sıra bütün rusiye siyasiy firqaları yarımadada temsilciliklerini açtı ve namzetler cedvellerini taqdim ettiler. Amma, bu ceryanda saylaycı kimni seçecegini bilmey.
Mütehassıslarnıñ fikirince, bu saylavlar bir qaç hususiyetlernen belgilene. Hususan, Ukraina ve bütün dünyada yarımadanıñ işğali qabul etilmegeni sebebinden, saylavlarnıñ neticeleri şübe doğura. Faqat, martnıñ referendumından soñ, qırımlılar qarşılaşqan meselelerni Qırımnıñ yañı akimiyeti saylavlar sayesinde unuttıra bile. Er alda, küzdeki saylavlar ne ukrain, ne de halqara cemaatçılığı tarafından qabul etilmeycek.
Ne vaqıt ve kimni saylamaq?
Asılında, qırımlılar, saylavlar ne vaqıt olacağı ve kimni saylaycaqlarını bilmeyler. Em de siyasiy küçlerni, firqalarnıñ faaliyetini bilmegenleri añlaşıldı.
«Saylavlar olacağını bilem, sentâbrde olacaq, firqalarnı bilmeyim. Qayda? Bunı da bilmeyim», - dep ayttı Qırım.Aqiqatqa Aqmescit sakini Yelena.
Onıñ vatandaşı Tatyana Nikolayevna Yelenadan daa çoq bile: «Sentâbrniñ 17-nde rayon ve şeer şuralarına saylavlar ötkerilecek…Ukrain firqalarnı biz bilemiz, rusiyelilerni bilmeymiz. Kimge qol tutacaqmız, bilmeyim».
Qırımlılar martnıñ 16-ndan soñ, saylavlarğa suvuq baqacaqlar, – mütehassıs
Qırımlı siyasetşınas Aleksandr Formançuknıñ fikirince, küzdeki saylavlarnıñ esas hususiyeti, mart ayındaki vaqialardan soñ üküm sürgen keyfler altında ötkerilecek.
«Mında bu devirniñ hususiyeti de bar… Qırımlı saylayıcı, ukrain firqalarnı igrenip hatırlay, bu cümleden, Regionlar Firqasını da istemeyip hatırlaylar. İç bir kimse Ukrainanı ve ukrain firqalarnı aqlınıñ ücüna bile ketirmeycekler. Qırımlılar, martnıñ 16-ndan soñ, lâqayd şekilde saylavlarğa qatnaşacaqlar», – dep bildirdi o Qırım.Aqiqatqa.
Formançuknıñ fikirince, bu sene saylavlarnı ötkermek qararı doğru dep saya. Çünki, üküm etken akimiyetni deñiştirmek kerek, dep saya. Sakinler, fiyatlarnıñ ösüvi, ve diger qıyınlıqlar yerli akimiyet organlarınıñ sebebinden, yüz bergenini dep belleyler, amma, Rusiyeniñ eñ yuqarı organları, prehidentine işanalar.
Bunen beraber, siyasetşınas saylavlar ğayet muvafaqiyetli keçecegini tahmin ete.
Tanılmağan cumhuriyette tanılmağan saylavlar?
Saylaycaılar komitetiniñ Qırımdaki bölüginiñ sabıq reisi Andrey Krisko Qırım.Aqiqat saytına bildirgeni kibi, ukrain teşkilâtları bu saylavlarnı nezaret etmeycekler, çünki «Qırımda aq-uquq cietinden imkânları yoq ve havfsızlıqnı bir kimse temin etip olamay, em de ukrain akimiyetinen añlaşılmağan alda, işğal etilgen territoriyalarda iç bir areket yapılmağanını» bildirdi. «Devlet şurasına saylavlarına elbette ki, ukrain akimiyeti ruhset bermedi», – qayd etti Krisko.
Em de halqara, rusiyeli teşkilâtlar da nezaret etip olamazlar.
«Bu vaziyette sual doğa, aqqı bozulğan saylaycı kimge muracaat etmeli? Çünki saylavlarnıñ neticeleri tanılmasa bile, olarğa köre qırımnıñ kelecegi inkişaf etecek», – qayd etti ekspert.
Hatırlatamız, «Qırım Cumhuriyeti Devlet Şurası» birinci çağıruvnıñ deputatlarınıñ saylavları sentâbr 14 künü, 2014 senesi ötkerilecek. Bu aqta qarar iyün 11 künü «parlamentniñ» toplaşuvında qabul etildi


text:
Türkiye Cumhuriyetinde şimdi Rusiye Federatsiyası ve Qırımda üküm sürgen «Türkiyege qarşı keyfni» «delilik» olaraq tanıylar, dedi Qırım.Aqiqatqa Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev, qırımtatar yetekçileriniñ Türkiyedeki iş ziyaretiniñ neticelerini izaatlap.
Aytqanı kibi, bu memlekette Türkiye iş adamlarınıñ quvulğanı ve Türkiyede oquğan insanlarnıñ casuslıqta qabaatlavını añlamaylar.
«Olar deyler: delilik. Öyle bir şey olacağını beklemey ediler: biznes – o bir, siyaset – başqa. Ne içün bu memleket özüni öyle alıp bara ve ileride onıñnen mümkünmi… Umumen, Türkiye iş adamlarınıñ Rusiyege qarşı işançi seviyesi eksile», – dedi Mustafa Cemilev.
Qırım belediye akimiyeti yarımadanıñ şimdiki başı Sergey Aksenovnıñ Türkiye qardaş şeerleri ile işbirlikniñ toqtatılması aqqında avalesini yerine ketire. Bunı etmek zaruriyeti aqqında Aksenov dekabr 8 künü bildirdi.
Qırımda türk mahsulatını satqan tükânlar Türkye aqqında hatırlatmamaq içün levhalarını qapatmaq mecbur.
Noyabr 24 künü Türkiye-Suriye sıñırında Rusiye arbiy uçağı tüşürilgeninden soñ Rusiye-Türkiye arasında munasebetler bozulmağa başladı


text:
Qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev qırımtatarlar, ilk malümatqa köre, Ukraina prezidenti saylavlarında ğalebe qazanğan Volodımır Zelenskıyge «konstruktiv muhalifette» olacaq, dep bildirdi. Bu aqta Cemilev aprelniñ 22-nde Qırım.Aqiqatqa ayttı.
«Bizler – Petro Poroşenkonıñ taqımı – ve qırımtatarlar oña faal sürette qoltutalar. Bes-belli, bizler muhalifette, amma konstruktiv muhalifette olacaqmız. Yañı prezidentniñ devletniñ hayrı içün yapacaqlarında ve doğru meselelerde oña qoltutacaqmız. Amma bizim ğayelerimiz, Ukraina devletine, halqımızğa zıt bir şey olsa, indemeyip oturmaycaqmız», – dep ayttı Cemilev.
Cemilevniñ bildirgenine köre, al-azırda Ukraina içün müim olğan şey – istiqrarnı saqlap qalmaqtır.
Daa evel Cemilev Ukraina prezidenti namzeti, tele alıp barıcısı ve şoumen Volodımır Zelenskıyge muracaat etip, oña işğal etilgen Qırımnen bağlı beş sual bergen edi.
Zelenskıynıñ taqımı qırımtatar halqı lideriniñ açıq muracaatına cevap berdi.
Merkeziy saylav komissiyasınıñ ilk malümatlarına köre, Volodımır Zelenskıy Ukraina prezidenti saylavlarında reylerniñ 73%-ını qazanıp ğalip çıqa. Devletniñ şimdiki yolbaşçısı Petro Poroşenko reylerniñ 25%-ını qazana.
Aprelniñ 21-nde Ukraina prezidenti saylavlarınıñ ekinci turı keçirildi. Saylayıcılarnıñ 62,07%-ı rey berdi.
Merkeziy saylav komissiyası 2019 senesi mayısnıñ 1-ne qadar saylavlarnıñ soñki neticelerini çıqarmalı. Yañı saylanğan prezidentniñ inauguratsiyası iyünniñ 3-ne qadar keçirilmeli.


text:
Aqşam, iyün 25-de, Kiyevde Ukraina tarihınıñ milliy müzeyinde iyün 26 künü qayd etilgen Qırımtatar Bayrağı Kününe bağışlanğan sergi açılacaq.
Bu aqta Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisiniñ matbuat hızmeti bildire.
Tedbirniñ anonsında aytılğanı kibi, «Qırımtatar bayrağı» sergisini Ukraina tarihınıñ milliy müzeyi, «Tamğa» medeniyet ve üner merkezi ve «El-Cheber» cemaat teşkilâtı azırladı.
Sergide Ukraina tarihınıñ milliy müzeyi toplamından unikal eksponatlarını taqdim etecekler.
Bundan da ğayrı, «Qırımtatar bayrağı» foto sergisi taqdim etilecek. Onıñ azırlığında Qırım, Lviv, Kiyev ve Amerikadan 9 fotograf iştirak etti.
Tedbir Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yardımı ile azırlanıldı. Tantanalı açılışı cumaaqşamı künü saat 19:00 olmalı.
Cuma künü Ukrainada Qırımtatar bayrağı Kününe bağışlanğan tedbirler keçirilecek. Kiyevde tedbir iştirakçileri, Ukrainada eñ büyük qırımtatar bayrağını açıp, birlik timsaline toquna bilecekler.
Evel bildirilgeni kibi, iyün 3 künü Kiyevde fleş mob başlandı, maqsadı – qırımtatar bayrağını Ukraina şeerlerinden keçirip, destek timsali olaraq onı qırımlılarğa bermek. Kiyevde Qırımtatar milliy bayraq Kününi marş, avto yürüşi, sergi ile qayd etecekler. «Eki bayraq – bir memleket» kampaniyası Ukrainada bu afta başlandı.
Qırımtatarlarnıñ bayrağı – üstünde altın tamğa tasvir etilgen kök tüslü ketendir. Qırımtatar bayraq künü 2009 senesi teşkil etildi.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko UNESKO icraiy şurasınıñ nevbetteki toplaşuvlarında iştirak etecek Ukraina eyyetiniñ terkibini tasdiqladı. Eyyet terkibine yedi insan kirdi, olardan qırımtatarlarnıñ yetekçileri – Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov.
Bu aqta Ukrana prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işleri boyunca vekâletlisiniñ matbuat hızmeti bildire.
Eyyet üç yılğa tizile, 2017 senesine qadar. Mütenasip avale devlet başınıñ saytında aşkâr etilgen.
«Qırım işğali vaqtında UNESKOda qırımtatar halqınıñ sedası ğayet emiyetlidir. Yarımadanıñ azat etilmesinden soñ da aktual olacaq», – deyler ofiste.
Mında şunı da qayd ettiler ki, UNESKO tasil, ilim, medeniyet, milliy medeniyetniñ inkişafı, medeniyet abideleriniñ qoruvı kibi meselelerni nezaret etmekte. Qırımda işbu saallarnıñ halqara toplulığı tarafından qorulması zarurdır.


text:
Berdi Bolat
Berdi Bolat (ukraince ПpиBiлbHe, Бepди-БoлaT, rusça ПpиBoлbHoe, Бepды-БyлaT) — Qırımnıñ Krasnoperekopsk rayonında bir köydir. Ealisiniñ sayısı 538 kişi (2001 senesi).
Atıflar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ Bu meskün yer Rusiye ve Ukraina arasında çatışuvğa sebep olğan Qırım yarımadasında buluna. Qırımnı de-fakto idare etken Rusiyeniñ qanunlarına köre yarımadada bulunğan Qırım Cumhuriyeti ve Aqyar federal emiyetli şeeri - Rusiye terkibindeki eki federatsiya subyektidir. Ukraina qanunlarına köre yarımadada Ukraina terkibindeki Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar mahsus statuslı şeeri buluna.
- ↑ Ukraina qanunlarına köre.
- ↑ Rusiye qanunlarına köre.


text:
Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine domuz etli aş bermege devam eteler. Bu aqta Server Mustafayevniñ advokatı Lilâ Gemeci Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Aynı aşlar, küf aş, galet peçenye, çay, sebze ezmesi ve domuz terili paştet bermege devam eteler. Bugün üyle teneffüsinde müvekkilim Server Mustafayev çay içti, peçenye aşamadı, çünki küfi bar edi, ezme aşamadı, o teneke qutusında ola ve onı tek SİZOğa kelgende bereler. Olarnı SİZOdan qaçta çıqarğanlar tam olaraq aytıp olamayım, amma saat 10:00-da mahkemede ediler, 8:00-dan keç çıqmağanlar, dep tüşünem, çünki bütün protseduralarnı keçeler», – dep qayd etti Gemeci.
Advokatnıñ aytqanına köre, çoqusı allarda qabaatlanğanlar aqşam yemegine barmay, çünki mahkeme oturışuvları saat 18:00-dan soñ bite.
«Olarnı SİZOğa ketirgence, baqılğance, kameralarına qaytqance – aqşam yemegi bite. Bugün mabüsler olarğa insaniyetsizce yanaşalar dep muracaat etti ve bu işkence ola. Eki künden berli yahşı aşamaylar. Qadı buña emiyet bermedi», – dep tarif etti Lilâ Gemeci.
Advokat Nazim Şeihmambetov musulman olğan Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine mahkeme oturışuvları vaqtına domuz etli aşlar berile, dep haber etti.
Noyabrniñ soñunda Bağçasaraydaki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüslerine Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki №1 SİZOsında küflü ve domuz etli ag berildi, dep haber etilgen edi.
2017 senesi oktâbr ayında Rusiye telükesizlik hısmetiniñ hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tutup alan edi. FSB olarnı Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Qırım birdemligi» cemaat teşebbüsiniñ koordinatorı Server Mustafayev ve qırımtatarı, musulman Edem Smailov 2018 senesi mayısnıñ 21-nde Qırımda Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutulğan edi. Olarnıñ davası Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasına» ilâve etildi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
“Trampnıñ aqçasına moxtac tügelbez"
Ahäd Tamimi Franśiyädä ber tapşıruda AQŞ ilbaşı Donal’d Trampqa möräcäğat’ itte
Fälästinneñ qıyu qızı bularaq tanılğan Ahäd Tamimi Franśiyädä ber tapşıruda AQŞ ilbaşı Donal’d Trampqa möräcäğat’ itep: “Bezgä sezneñ aqçağız kiräk tügel,”-dide.
Tamimi İzrail xärbi törmäsendä 8 ay utırıp çıqtı. Anıñ qıyulığı häm köçle ruxı turında dön’yanıñ böten poçmağında işettelär.
Ahäd Tamimine Franśiyädäge ber tapşıruğa çaqırdılar. Ul Parijda bik küp tıñlawçı qarşında çığış yasadı. Anda qıyu qız AQŞnıñ Qudüsne İzrailneñ başqalası dip iğ’lan itüe häm İzrailgä bik küp mäs’älädä teräk buluların belderde. Ul: “Trampnıñ aqçasına moxtac tügelbez, axırğa qadär nıq toraçaqbız,”-dide.
Bäyläneşle xäbärlär
İzrail çüplären Fälästingä iltep tügä
Fälästin xökümäte räise Möxämmät İştiyyä İzrailneñ üzlären çüplek bularaq qullanuınnan zarlandı


text:
Fotoresimde – 2008 senesi, Qırım, Yañı Qapu rayonı, Berdi Bolat köyü, oña 1944 senesi mayıs 18 qırımtatar sürgünliginden soñ Privolnoye adı berildi.
Ev damına sarılıp ketken yüzüm bağı altında sıcaq bir yaz künü eki sadık dost otura: babam Abduraman (soldan) ve Reşat ağa Abibullayev.
Babam 2014 senesi martnıñ 30-nda, Qırım Rusiye ordusı tarafından işğal etilgende vefat etti. Bütün Qırımdan biñden çoq insan kelgen cenazesi köyni toldurğan Rusiye mahsus hızmetleri hadimleriniñ yüzsüz közetüvi altında keçti.
Soñki yolğa ozğarıp olamağan yaqın insanlarımnıñ cedvelini endi tizmeyim...
Bir qaç aydan soñ Rusiye quvetçileri maña Qırımda yaşamağa yasaq etti ve o vaqıttan berli Reşat ağanı körmedim, amma ara-sıra ondan selâm aytıp, balqurtlığından çöl balını ketire ediler. Meni 70-lerniñ başlarında Milliy areket ikâyelerini diñlemege sevgen oğlançıq olaraq tüşünmege devam etken edi.
Bugün saba saat 4.40-ta Messengerde Reşat ağanıñ qızı Leniyardan kederli mesac keldi: «Refat ağa, babam keçindi…».
Soñki yolğa ozğarıp olamağan yaqın insanlarımnıñ cedvelini endi tizmeyim… Ebet, qabaatlılarnı bilem, amma daa qolay olmay, çünki bu normal bir şey degil.
Reşat ağa maña, amma başqaları da eşitsin dep, bir şey ayttı: «Qırımnı qaytarmağance bir yerge ketmeycem».
…2014 senesi martnıñ 31-nde, babam defin etilgen ve dua oqulğan soñ, Reşat ağa maña, amma başqaları da eşitsin dep, bir şey ayttı: «Qırımnı qaytarmağance bir yerge ketmeycem».
Reşat ağa sözüni tuttı, bir yerge ketmedi ve Qırım toprağında defin etilecek, amma ne o, ne de biz Qırımnıñ Rusiye işğalcilerinden qurtarılğanını daa körmedik.
Elvida, Reşat ağam! Elvida!
P.S. Reşat ağanıñ taqdiri aqqında bir şeyler bilmege isteseñiz, onıñ aqqında kiçik maqale oqumañız mümkün.
Refat Çubarov, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
(Refat Çubarovnıñ Facebook saifesinden alındı)


text:
«Kavkaz halqlarınıñ Rusiye kongressi» umumrusiye cemaat areketiniñ reisi Aliy Totorkulov qırımtatarlar Qırımnıñ Rusiyege qoşuluvından memnün qalğanında emindir.
Bunı o, Şimaliy Kavkaz eyiyetiniñ işğal etilgen Qırımnıñ akimiyeti ile körüşüvde bildirdi, dep haber etile Qırım «ükümeti»niñ saytında.
«Qırımnıñ ziyareti vaqtında cumhuriyet territoriyasında qırımtatarlarğa hususiy munasebet olğanını añladıq. Siz bu halqnıñ vekillerine ğayet muqayt yanaşasıñz, bu al bizni quvandıra. Sürgün etilgen halqlarnıñ aqlavı boyunca qanunnı imzalağan prezidentimizge can-yürekten minnetdarmız. Çeşit qırımtatar teşkilâtlarınıñ vekilleri ile qonuştıq, qırımtatarlar Rusiye Federatsiyasına qoşuluvından memnün qalğanını eminliknen ayta bilem. Rusiye olar içün yalıñız eyilikni itsegenini añladılar», – dedi Totorkulov.
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğalinden soñra bir sıra uquq qorçalayıcı teşkilâtlar yarımadada insan aqlarınıñ bozuluvı ve qırımtatarlarğa nisbeten etilgen repressiyalar aqqında bildire edi.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq tanıylar.


text:
Yaqıpbay ÁJIMOV
(Dawamı. Bası ótken sanda.)
Marsiyanlardıń bul usınısına hámmemiz tań qalıp jaǵamızdı usladıq. «Isenbeysizler me?»-dedi olar. «Eger, isenbey turǵan bolsańız, biz házir-aq iske kirisemiz». Marsiyanlar tarelkalarına mindi de, demde jáhánniń bultın aydap kelip, Araldıń ústine topladı. Jer tas túnek bolıp ketti. Bir gezde jawın sheleklep emes, bochkalap quyıp ketkendey boldı. Buǵan jıynalǵanlardıń barlıǵı da hayran qaldı. Solay etip, simpozium ótkerilmey qaldı. Hámme tarqasıp ketti. Abıraydı marsiyanlar aldı. Olar bir maydanda Araldı toltırdı da tasladı.
Hámme teńizdiń jaǵasına jıynalǵan. Jaǵada úlken bayram ótkerilip atır. Birewler: «Moynaqtıń hákimi sóylesin! Moynaqtıń hákimi sóylesin!»-dep baqırıp atır. Qarasam, men minberge kóterilip baratırǵan ekenmen. Sonda barıp men hákim bolǵan qalamnıń atı Moynaq ekenin bildim. Minberge kóterilip, jıynalǵanlardı bul quwanısh penen qutlıqladım. Hámme ǵawqıldasıp: -«Áne, haqıyqıy hákim! Naǵız dáwletli jigit eken. Ol hákim bolaman dep qalamız da, dalamız da ózgerdi. Eń baslısı, «Aralımız toldı» dep meni kóklerge kóterip maqtap atır. Soń bayaǵı balıqshılardan qalıp, qábiristanǵa aynalǵan kemelerge birden «jan enip» teńizge túsip ketti. Balıqshılar altınday sap-sarı sazanlardı, bekirelerdi tuta basladı. Kóp uzamay Xelsinki qalasınıń hákimi menen shártnama dúzip úsh mıń adam jumıs isleytuǵın balıq zavodın qurdıq. Zavodımızdıń konservaların eksportqa shıǵara basladıq. Qalamız dollarǵa bayıp ketti. Endi qalamızǵa teńiz arqalı jolawshılar tasıytuǵın kemeler de kele basladı. Kóp uzamay biziń qala Tokio, Parij, Ankaraday xalıqaralıq statusqa iye qalaǵa aylandı. Qala dárwazasına «Moynaq-iri sanaat hám doslıq qalası»-dep úlken etip jazdıq. Zavodlardı robotlastırıw jumısları qızǵın baslanıp ketti. Tiri marjanlarımız altınǵa aylanıp, qala xalqınıń turmısı qurǵınlasıp ketti. Ayırım firma iyeleri menshigine vertolyot satıp ala basladı.
Bir kúni men qattı nawqaslanıp qaldım. Qan basımım eki júzden asıp ketti. Dúnya júzi ellerinen professorlar keldi. Olar meni ólimnen aman alıp qalıw ushın ilimniń jańa jetiskenliklerinen bar múmkinshiliginshe paydalandı. Solardıń ishinde yapon texnikalarınıń járdemi kúshli boldı. Meni aman alıp qaldı. Soń qaladaǵı barlıq emlewxanalardı sol texnikalar menen úskenelettim. Hesh bir nawqas dári-dármaqtan tarıqpadı. Biraq, bunday el basshılarınıń dushpanı kóp boladı eken. Hátteki eń jaqın dostıń da satqınlıq etedi eken. Bir kúni úkelerim menen shay ishıp otırsam, qońsı qalanıń hákimi, ózim menen bir klasta oqıytuǵın dostım Shansharbay kirip keldi. Qolında pistoleti. «Qáne, sırıńdı ash, sen dúnya júzilik abırayǵa qalay eristiń? Qalańdı ekinshi Parijge aylandırdıń. Hámmeniń tilinde seniń atıń. Ayt! Bolmasa házir-aq atıp taslayman!»-dep dápindi. Onı qızǵanshaqlıq otı órtep barar edi. «Joq dostım sen de basıńdı islet. Miynet et. Házir qanday zaman ekenin bileseń be? Isbilermenlik zamanı. Bazar qatnasıǵına ótip atırmız. Jalqawlıqqa orın joq!,-dep ashıwın taǵı da better qozdırdım. Ol qattı ǵázeplenıp shıdamay ketti hám pistoletin úsh mártebe kóshirdi. Men «gúrs» etip edenge quladım. Kózimdi ashıp qarasam, kátten qulap túsip ketippen. Altı jasar úkem men oyınshıq dúkanınan ákelip bergen oyınshıq pistoletin shaqıldatıp: «Ájaǵa, túrgel, apam shaqırıp atır, shayǵa kelsin deydi»,-dedi. Men kórgen túslerime hayran bolıp, ornımnan turdım. Bet qolımdı juwıp, dasturxan átirapına keldim. Kórgen túsimdi apama bayan etip berdim. Apam bolsa: «aynanayın, usı balamnan bir nátiyje shıǵadı-aw» dep jawırınımnan qaqtı da qoydı.
(Tamam.)


text:
Türkiye Cumhuriyetiniñ Ukrainadaki fevqulâde ve salahiyetli elçisi Yönet Can Tezel, «2014 senesi olıp keçken vaqialar, iç bir zaman qanuniyleştirilmez», dep beyan etti, dep haber ete fevralniñ 26-nda «Ukrinform».
«2014 senesi olıp keçken vaqialar (Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqı - QA), iç bir zaman qanuniyleştirilmez. Vaqıt keçken sayın bu bir fakt olayata», – dep bildire KHV diplomatnıñ fevralniñ 26-nda Kyivde keçken «Zapt etilgen yarımada: dört yıllıq tirenüv» adlı dördünci halqara forum çerçivesinde aytqan sözlerini.
Qırım.Aqiqat haber etkenine köre, elçi qırımtatar halqınıñ «Qırımdaki yaşayışı ve barışıq» aqqında da söz yürsetti.
«Ukrainanıñ Qırımğa nisbeten yürsetken siyaseti barışıq dialogı üzerinde qurulğanını da qayd etemiz. Belki de, belli bir vaqıttan soñ, bu dialogqa Rusiye de qoşulır. Qırım añlaşmalar elementi olmalı. Men, bir realist olaraq, ukrainalılar cemiyetçılıqnıñ siyasette emiyetli olğanını köstergenlerini qayd etmek isteyim. Qırımtatarlar da bizim devletimiz qol tutqanı ve ürmet etkeni içün, tesir etip olalar», – dep qayd etti elçi.
2014 senesi martnıñ 20-nde Ukraina Yuqarı Radası qırımtatarlarnı Qırımnıñ tamır halqı dep tanıdı. Bu qararğa 283 halq deputat rey berdi. Ukraina qırımtatar halqınen diger milliy azlıqlarnıñ Ukrainanıñ tamır halqı olaraq etnik, medeniyet, til ve din kimliginiñ saqlap qalması ve inkişafını kefil olmaqta.
Fevralniñ 26ünde Kyivde «Zapt etilgen yarımada: dört yıllıq tirenüv adlı dördünci halqara forum ötkerildi.
Ukrainada fevralniñ 26-sı kününi «Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv künü» olaraq qayd etilmesi teklif etile. 2014 senesi bu künü Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukraina torpaq bütünligine bağışlanğan miting ötkerilgen edi. O zaman miting iştirakçilerine Rusiye tarafdarı olğan faaller, şu cümleden «Rus birligi» firqasınıñ vekilleri qarşı çıqqan edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda Kremlge boysunğan Yuqarı mahkeme mayıs 6-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ apiste bulunma müddetiniñ uzattırılmasını lâğu etmek muracaatını baqaçaq. Bu aqta Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl Facebook saifesinde yazdı.
«Yarın, saat 9:00-da Aqmescitte Yuqarı mahkemede Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi tarafından 29.04.2016 qabul etilgen Ahtem Çiygoznıñ apiste bulunma müddetini mayıs 22-ge qadar uzattırmaq qararını lâğu etmek Çiygoznıñ imayecileri bergen muracaatı baqılacaq», – bildirdi Celâl.
Aprel 29-da mahkemede Çiygoz onıñ Qırımnı terk etmege niyeti yoq olğanını ve o telükeli olmağanını kene de ilân etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ, yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahkeme etmege başladılar.
Vaqialar 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken edi. Rusiye taqiqatınıñ malümatına köre, yüz bergen çatışmada eki insan elâk oldı, 79 kişi zarar kördi. 2016 senesi fevral ayında rusiyeli Qırım Yuqarı mahkemesiniñ toplaşuvında bu işni tekrar taqiq etilmesine yollamağa qarar alındı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Pakstan xärbiläre wäkile general mayor Wahit Arşad höcüm barışında 40-lap suğışçı üterelde, küp kenä başqa suğışçılar qaçarğa mataşqanda totıldı häm mäçetneñ berençe qatı tiz genä yaqlap alınğanda qayber totıqlar isän-min qaçıp qotıla aldı dide.
"Qorılmadan qaçuçı 24 keşe totıldı, alar xäzer iminlek köçläre qulında. Totqınnardan isä irtän 20 bala qaçtı häm alar iminlek köçläre yanında. Monnan tış älegä isäpkä alınmağan xatın-qızlar häm balalar da bulırğa mömkin" dide Arşad.
Anıñ äytüençä, bäreleş töştän soñ da däwam itep barlığı 50-läp qorallı şäkert birelgän yäki qulğa alınğan. Şulay da Arşad yaxşı öyrätelgän terrorçılar avtomat, raketaatqıç häm granatalar belän iminlek köçlärenä qatı qarşılıq kürsätä dide.
Pakstan eçke eşlär ministrı Aftab Äxmätxan Şerpao Azatlıq radiosına suğışçan din ähele, mäçettäge suğışçılarnıñ citäkçese Ğäbderäşit Ğazi suğışçılar belän mäçetneñ bazına qaçqan bulırğa oxşıy dip belderde. Soñraq Pakstan däwlät televideniese atışlar waqıtında Ğazineñ üterelüe turında xäbär itte.
Arşad äytüençä, atışlarda töştän soñğa tabaraq barlığı sigez Pakstan xärbie ülgän, 29-ı yaralanğan. Ul mäçetneñ 70-läp protsentı xökümät köçläre qaramağında, barlığı 50-läp suğışçı üterelde dide.
Xärbilär adım-adım, bülmädän bülmägä aqrınlap qorımlanıñ zur bazına taba bara.
"Ul bik zur qorılma. Anda 75-tän artıq bülmä bar. Bazların isäplämägändä. Bazlar üzläre genä dä bina qädär zurlıqta. Bazlar üzläre ber qatna alıp tora. Anda da bülmälär bik küp. Şuña kürä bu bik aqırın bara torğan eş" dide xärbilär wäkile Arşad.
Anıñ äytüençä, cir astında da küp kenä xatın-qız häm bala totıqlar buluı turında xäbärlär alınu säbäple xärbilär qorbannar sanın kimetü öçen qolaqnı tondıra torğan granatalar qullana. Arşad suğışçılar qorılmanıñ qayber urınnarına şartlatqıçlar quyıp qaldırğan dide.
Mäçetne yawlaw äle tämamlanıp ta ölgermäde, säyäsi analitiklar monıñ bulırğa mömkin näticäläre turında üz fikerlären belderä başladı.
Londondağı Chatham House analitik üzägeneñ Aziä bülege wäkile Farzana Şäix Azatlıq radiosına Islamabadnıñ ber atna däwam itkän Qızıl Mäçet qarşılığın çişü ğämälläre ezlekle häm täwäkkäl bulmadı di.
"Qısqa aranı alğanda, bälkem Prezident Pärwäz Möşärräf mäçetne yawlaw häm suğışçılarğa qarşı täwäkkäl çara kürü qararı Könbatış başqalalarında üzenä qarata fikerne yaxşırtır, häm Pakstandağı Islam ekstremizmına qarşı toruçı häm älbättä terrorğa qarşı suğışta ışanıçlı berektäş bularaq üzeneñ pozitsiäsen nığıtır dip ömetlänäder" di Şäix.
Ämma anıñ äytüençä, Pakstannıñ üzendä bu Möşärräf öçen bik qurqınıç säyäsi näticälärgä dä kiterergä mömkin. Oppozitsiädäge säyäsi firqälärMöşärräfkä basımnı arttırır dip kötelä. Bu şulay uq köç qullanular, häm intixarçı şartlatuçılar qatnaşındağı höcümnärgä dä kiterä ala di Şäix.
Naif Aqmal


text:
Saudiy Arabistan koronavirus tarqaluv telükesi bar dep, umrege kelgenlerniñ Mekkege kirişini ve Medinede Peyğamber camisini ziyaret etkenlerniñ kirişini vaqtınca toqtata, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Fevralniñ 27-nda Saudiy Arabistan akimiyeti koronavirus qayd etilgen memleketlerden kelgen ve turist vizaları olğan insanlarnıñ kirişini toqtattı.
Tış işler nazirligi, em vatandaşlarını, em çetel vatandaşlarını qorumaq içün tedbir alğanını bildirdi. Şimdilik muvaqqat sıñırlar kirsetildi.
Saudiy Arabistan memlekette koronavirus qayd etilgenini resmiy şekilde bildirgen edi, amma qomşu Küveyt 61 yaşında Saudiy Arabistanda koronavirus yuqunçı qayd etildi, dep ayttı. Qomşu İranda bu hastalıqtan eñ az 19 kişi öldi.
İyülniñ soñunda başlanması kere acılıq vaqtında sıñırlar olacaqmı yoqmı şimdilik bir malümat yoq.
Fevralniñ 27-ne qadar 82 164 kişi yañı koronavirusqa oğradı, 33 biñ yahşı oldı.


text:
Rusiädä Estoniägä qarşı başlanğan höcümnär şawqımı Başqortstanğa da kilep citte. “Universal-treyding” säwdä çeltäreneñ Başqortstandağı kibetläre üzlärendä Estoniädä citeşterelgän azıq-tölekne häm başqa kiräk-yaraqlarnı satudan tuqtawları xaqında belderde. Älege säwdä çeltäre üzendä Başqortstanda häm Mäskäwdä urnaşqan “Matritsa” isemle 31 kibetne berläşterä. Alarğa respublikadağı tanılğan tatar ğalime Xämit Ğizzätullinnıñ ulı Timur citäkçelek itä.
Älege qarar turında fikeren tulıraq belü öçen, bez Timur äfändeneñ üzenä möräcäğät itärgä uylağan idek. Ämma anıñ Ufada bulmawı turında äyttelär. “Universal-treyding” aksionerlar cämğiäteneñ matbuğat süzçese Zarema Mirsäyapova äytüençä, Estoniädän kertelüçe mallarnı satunı tuqtatu qararı östän quşu belän eşlängän eş tügel. “Monı säwdä çeltäre citäkçelege üze şulay qarar ite, - di ul. – Häm bu tıyu küpme kiräk şulqädär waqıt däwam itäçäk. Bez Estoniädän moña qädär alınğan tawarlarnı häm azıq-tölekne başqa töbäklär häm illär rizıqları belän almaştırabız. Şuña da bu ğämäldän satıp aluçılar zıyan kürmäyäçäk”.
Şulay itep bar Rusiädä Estoniägä qarata tiskäre qaraş başlanu Başqortstannıñ da çitlätep ütmäde. Üzlären çın patriotlar dip isäpläwçelär biredä dä bu şawqımğa därräw quşıla. Kemnärder bu ğämälläre belän başqalar arasında ayırılıp toru, reklama yasaw öçen dä qulay ısul kürä şikelle.
Elegräk tä xäbär itelüençä, Başqortstanda moña qädär dä Estoniägä tiskäre mönäsäbät belderü oçrağı bulğan ide. Ufanıñ Dim rayonında Tallin isemle uram bar. Menä şul uramnıñ isemen üzgärtüne taläp itüçelär bar. Älege başlanğıçnı başqala deputatları da kütärep aldı. Alar bu mäsäläne üzläreneñ 17 mayda ütäçäk çirattağı utırışında tikşerergä kileşkän. Şulay itep yuqtan ğına başlanğan ğämällär zur säyäsätkä äylänep kitte.
Fänis Fätxi, Ufa


text:
Uzğan tapşıruda bez sezgä Rusiäneñ Uñ köçlär berlege citäkçese Boris Nemtsov belän äñgämä täqdim itkän idek. Ul Pragada urnaşqan Azatlıq radiosında bulıp, radiobıznıñ tatar-başqort redaksiäsenä dä kerep çıqtı. Häm bezneñ sorawlarıbızğa da cawap birde. Boris Nemtsovnıñ älege äñgämädä äytelgän fikerläre, ayırım alğanda milli mäs’älälär, xalıqlar mänfäğätlärenä qağılışlıları iğtibarnı cälep itärlek ide. Rusiädäge Uñ köçlär berlege firkäse citäkçelärennän berse, elekke Rusiä xökümäte vitse-premyerı Boris Nemtsovnı xäzer TV yäisä radioda ällä ni yış kürep bulmıy. Nemtsov häm ul citäklägän firkäneñ qaraşları, fikerläre dä xalıqqa bik barıp citä almıy. Şuña da, Uñ köçlär berlegeneñ eşçänlege, alarnıñ saylawlarğa äzerlege xaqında işetü şaqtıy qızıqlı buldı. Äñgämä waqıtında Boris Nemtsov xalıqlar xoquqları, milli mäs’älälärgä qağılışlı sorawlarğa da cawapların citkerde. Ayırım alğanda, ul Rusiä berdäm däwlät bulırğa tieş, anda Tatarstan kebek territorial' moxtariät öçen urın yuq, dip isäpli.
Mondıy qaraş Rusiä säyäsätçese öçen ällä ni ğäcäplänerlek bulmasa da, Tatarstanda qayberäwlär uñçı säyäsätçe öçen bu beraz aptıraşqa qaldırırlıq närsä, dip sanıylar. Säyäsät belgeçe, jurnalist Räşit Äxmätov mäsälän, Boris Nemtsovtan älege fikerne işetü säyerräk, dip uylıy.
Älbättä, Evropa qimmätlärenä tabına torğan keşedän mondıy süzlär işetü säyerräk inde. Bu, küräseñ, belep betermäwdän, añlamawdan kilä. Xäzerge demokratik Yevropa ul bit millätçelektän üsep çıqqan. Bu anda milli däwlät tözärgä mömkinlek birde häm demokratiäneñ nigez buldı disäñ dä bula. Çönki millätlärneñ irekkä xoquqın tormışqa aşırğanda, här keşe üze dä irekkä omtılışın añlıy aldı. Läkin şunısın da äytergä kiräk, bezneñ demokratlar alar bit yartılaş qına demokrat. Häm älege mäs’älälärdä bigräk tä sığılmalıq kürsätälär. Anatoliy Çubaysnıñ da liberal’ imperiä turındağı süzläre oçraqlı ğına tügel. Läkin minemçä, mondıy artıq sığılmalılıq mäskäw «demokratiäsen» xasil itä. Bu oçraqta min demokratiäne quştırnaqlarğa alam. Bezneñ demokratlarğa imperiäne dä saqlap qalası kilä, töbäklärdän 80 protsent keremne dä alıp yaxşı ğına yäşäp yatası kilä, häm şul uq waqıtta liberal bulıp ta qalası kilä. Şunısın da äytergä kiräk, dönyadağı böten imperiälär cimerelde. Boris Nemtsov xup kürgän barı xalıqlarğa barı tik milli-mädäni moxtariätne genä birü, ul mäsälän Avstr-Vengriä imperiäsendä bulğan. Läkin tarixtan kürengänçä, älege däwlät tarqaldı, andağı xalıqlar irek aldı Äytergä kiräk, Rusiädä törle säyäsi qiblalı säyäsätçelär törle mäs’älälärdä ber-bersenä şaqtıy qapma-qarşı fikerdä torsa da, milli sorawlar, xalıqlar mänfäğätlärenä kilgändä, alar yış qına berdäm qaraşta tora. Bu alarnıñ barısınıñ da asılda imperiäçellär buluı belän añlatıla, di Räşit Äxmätov.
Alar barısı da älege nigezdäge mäs’älädä ber, alarğa faydalı bulğan qaraşta toralar. Milli mäs’älälärgä qarata alarda nindider añlaşılmağan qurqu xise bar. Monda bik säyer wazğiät kilep tua. Rusiä xalıqları bernindi oçraqta da irekkä omtıla almıy. Nindider Afrika xalıqları azatlıq alırğa layıqlı, ä bez – yuq. Rusiädä xalıqlar haman da keçe ene rolendä qalırğa mäcbürSez jurnalist, qazanda näşer itelüçe Zvezda Povolj’ya gäciteneñ baş möxärrire Räşit Äxmätovnı işettegez. Ul Boris Nemtsovnıñ milli mäsälälärgä qağılışlı fikerlärenä üz mönäsäbäten belderde.
Gölnaz İlgizär


text:
Ukraina hafsızlıq hızmeti (SBU) Ukrainağa qarşı mevamını bildirgen Frenkistan aktörı Gerard Depardieu içün Ukraina kirişini beş yılğa yasaq etti.
«Gerard Depardieu içün Ukraina kirişini beş yılğa yasaq etmek kibi qarar Ukraina Medeniyet nazirliginiñ muracaatı esasında alındı», – dedi Qırım.Aqiqatqa SBU spikeri Yelena Gitlânskaya.
Malüm olğanı kibi, frenk aktörı Gerard Depardieu, cemaatçılıqnıñ fikrine köre, Ukraina tele ve radio alanında çıqışları yasaq etilmek kerek olğan 567 ecnebiy-medeniyet erbabı cedveline kirsetildi.
Cedvelni Medeniyet nazirligi tarafından Havfsızlıq hızmeti, SNBO ve Telekorüv ve radioyayınlav meseleleri boyunca milliy şurağa yollanıldı.


text:
Oktâbr 23 künü Rusiye Federatsiyasınıñ Cemaat palatası Rusiye Baş prokuraturasına muracaat etip, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini ekstremizmge teşkermege rica etti. Bunı Cemaat palatasınıñ matbuat hızmeti bildire.
«Qırım cumhuriyeti sakinlerni ile keçirilgen körüşüvler devamında defalarca Meclis ekstremist faaliyetine şikâyetler kele edi», – dedi baş prokuror Yuriy Çaykağa yazılğan muracaatta Rusiye Cemaat palatasınıñ milletlerara ve dinlerara munasebetlerinden komissiyasınıñ reisi muavini Maksim Grigoryev.
Böyleliknen, muracaatta o Qırım ile memuriy sıñırda yük naqliyatına «Pravıy sektor» temsilcileriniñ «ücüm»lerini qayd ete ve bunı «reket» olaraq tanıy.
Vesiqada aytılğanı kibi, iş adamları Meclis temsilcileri tarafından olğan «qorquzuvlar» sebebinden öz ticariy faaliyetini toqtatmaq mecburlar.
Grigoryev Yuriy Çaykağa yazğan mektübinde qayd etkeni kibi, Qırımnıñ «energetik» qamaçavına çağıruvdan soñ «belgisiz şahıslar Melitopol-Canköy yolağınıñ tiremelerini patlattılar».
Bunıñ ile Meclisni «Krım» batalyonınıñ teşkil etilmesinde qabaatladılar. İşbu batalyon arbiyleri Donbassnıñ «cezalav ameliyat»ında iştirak ete eken ve sanki Suriyede İGİL tarafında cenkleşe.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl aytqanına köre, «Rusiye soñ vaqıtları Rusiye Federatsiyası territoriyasında keçken adiselerde özüne mahkemeci rolüni almağa başladı».
Onıñ degeni kibi, Rusiye territoriyasında, «Qırım şimdi Rusiye Federatsiyasınıñ nezareti altında olğanını nazarğa alıp, Meclis iç bir qanunsız areket yapmağan».
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Oktâbr ayında, faallerniñ aytqanı kibi, yarımadanıñ «energetik» qamaçavı da başlandı.


text:
Rusiye ükümeti işğal altındaki Qırımda Kreml nezaretindeki eki redaksiyağa maddiy yardım olaraq 210 million ruble (93 ml. grivna) ayıracaq.
Rusiyeli KHV (SMİ) bildirgenine köre, iyünniñ 16-nda «2017 senesi ve 2018-2019 senelerdeki muddetnen bağlı Federal bücet» aqqındaki mütenasip qanun leyhası, Rusiye Devlet duması tarafından ekinci oquvda qabul etildi.
«Bütünrusiye devlet televizion ve radioeşittirüv kompaniyası (VGTRK) çerçivesinde Qırım ve Aqyar territoriyasında çalışması içün teşkil etilgen eki yayınlav teşkilâtına, kirsetilgen tüzetüvlerde 210 million rublelik yardım ayırılması közde tutulmaqta», – denilmekte rusiyeli TASS agentliginiñ haberinde.
Ayrıca, Qırım aqqındaki eki dane vesiqalı filmniñ yekünlenmesi içün, daa bir tüzetmege binaen, ilâve 5 mln. ruble (2,2 mln. grivna civarında) ayırılması aqqında da söz yürsetrilmekte.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiye matbuat vastaları kene de Ukraina ile Avropa arassındaki munasebetlerni kerginleştirmege tırışalar. Bu sefer, ukrainlilerni Poloniya tarafından mahkeme şikâyetleri ile qorquzalar. Aynı zamanda, rusiyeli internet qaynağı, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ siyasetine qol tutqan Valeriya yırcısınen birlikte çıqışta bulunmaq istegi sebebinden ukrain yırcısı Oleg Skripkanı Ukrainanıñ mahsus hızmetleri taqip eteler, dep bildirdi.
«Rossiya-24» Rusiye devlet kanalı seyircilerine, Ukraina Avropa Şurasınen assotsiyaatsiya aqqında añlaşmanı tizgen soñ, tüşecek «nevbetteki qapqanı» aqqında ikâye etti.
Haberler alıp barıcısı şunı bildirdi: «Restitutsiya (eski aqlarınıñ tiklenüvi) aqqında söz yürütile. Galiçina topraqlarına, misal içün endi çoqtan 80 biñ poloniyalı iddia etmekte. Mahkeme işleri de çoqtan yutturıldı, tek kerekli qanunlarnıñ qabul etilüvi beklenile. Em de, ukrainlilerniñ topraqnen paylaşuvını istegen daa çoq kimseler bar».
Faqat, PAUCI ukrain-poloniyalı işbirlikniñ Fondu müdiri Yan Pyeklo Paдio CBoбoдa-ğa bildirgeni kibi, bu malümat rusiyeli matbuat vastalarınıñ nevbetteki uydurmasıdır. Onıñ fikirince, rusiyeli matbuat vastaları ğarbiy ukrainliler ve poloniyalılarnıñ qavğa etmelerini isteyler.
«Men, restitutsiya meselesini kerçek dep bellemeyim. Eñ esası, ukrain-poloniyalı munasebetlerniñ kerginleşüvi içün bir sebep tapmaqtır. Bu vaziyet boyunca yekâne izaatım – bunıñ episi uydurmadır», – dep qayd etti Pyeklo.
Aytqanına köre, Poloniya, Ukraina ve ya Aqrusiyede mal-mülkü qalğan vatandaşlarına endi çoqtan tazminat berdi. «Ekinci kere tazminatnı elde etmek ğayet küçtir», - dep añlattı Pyeklo.
«Ukrain mahsus hızmetleri Skripkanı Valeriya sebebinden qorquza»
«VV» taqımınıñ yetekçisi Oleg Skripka, ukraina mahsus hızmetleriniñ qorquzuvları sebebinden, rusiyeli yırcı Valeriya ile birlikte Londrada yırlamağa red etti. Bu malümatnı Super rusiyeli internet qaynağı neşir etti.
Kontsert oktâbr ayında Londranıñ Royal Albert Hall-da keçirilecek. Amma, qoruyıcı organlarınıñ basqısından Skripka bu tedbirde iştiraketmege red etti. Bunı internet – neşirine Valeriyanıñ aqayı ve prodüseri İosif Prigojin bildirdi.
«Men Skripkanen laqırdı ettim, o maña Ukraina havfsızlıq hızmeti onı soravğa çağırtıp, rusiyeli yırcınen beraber yırlasa onı apis cezası bekley, dep qorqızdılar», – añlattı Prigojin.
Bunen beraber, bu malümatnı aydınlatqanı yırcığa zarar ketirmez dep, ümüt besledi.
Faqat, Skripka YouTube-ta mühlislerine muracaatını yerleştirip, kontserte iştirak etmeyceginiñ diger sebeplerini bildirdi.
«Suzivkı»de bulunğan ürmetli mühlislerim, men ne qırımğa, ne de Londrağa Valeriyanen yırlamağa barmaycam. Men Ukrainağa qol tutam. Ukrainanıñ bütünligini destekleyim. Ve «Suzivka»ğa ukrain yırlarını icra etmek içün yol alam. Yaşasın Ukraina», - dedi Skripka. Em de şimdiki vakıtta informatsion cenk ketkeni, o da yalanlarnıñ qurbanı olmağa boldurğanın ilâve etti.


text:
İşğal etilgen Aqmescitte ava şaraitlerinden sebep hastahaneler rıqma-rıq tolu. Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, Aqmescitniñ 6-ncı şeer hastahanesinde bazareretsi künü, yanvarniñ 12-de, nevbette 30-ğa yaqın insan tura edi.
Qol ve ayaq yaraları ile insanlar tibbiy yardımnıñ kösterilmesini bekleyler. Olarnıñ sözlerine köre, şeer soqaqları şimdi piyadeler içün ğayet havflıdır.
«Qaldırımlarda biraz sepeler, amma bu yeterli degildir. İnsanlar yıqıla, yaralana. Bir kimse yıqıldı, turdı ve yoluna devam etti», – dey qırımlı Anastasiya.
Aqmescitniñ bazı sakinleri taksini hastahane qapılarına qadar çağıra, çünki kene de yaralanmağa qorqalar.
«Taksini hastahane qapılarına qadar çağıramız. Ya ne yapmalımız? Daa bir kere yıqılmağa istemeymiz de», – dep tarif ete Qırım.Aqiqatqa Lüdmila.
Qırım.Aqiqat endi haber etkeni kibi, Qırımda yanvarniñ 13-ne qadar furtuna havfı saqlanılacaq. Qırımda bazı yerlerde qoyu tuman, yollarda buzlavuqnıñ olması tahmin etile.
Bazarertesi künü, yanvar 12-de, Qırım boyunca furtuna havfı ilân etilgen edi.


text:
OSIDAN 14 JIL ALDIN ISTAMBULDA “ZAMANDAS KEŞTERİ”
Bir qıs küni Yaşar (Nasibullah) ağamızben suhpat etip otırğanda tün asıp kün ağarıp sağat 05.00 bolıp azan şaqırıp jatır eken. Sonda Nasibullah ağamız “Äbeke, jiyi jiyi bas qosıp turuv kerek eken. Aytar söz, tıñdaytın äñgime köp eken” dedi. Söytip är juma keşki sağat 18.00’de jiynaluvğa vädelestik. Biraq qayda jiynaluv kerek? Qoğam, qor (dernek, vakıf) giymarattarında jıynalayıq desek, oğan birev keledi, birev kelmeydi. Sondıqtan beytarap bir jer bolsın dep şeştik, däl sol tusta menin Halit Kırbaş degen inim Zeytinburnunda kafe aşıptı.
Sonın ekinşi qabatın juma künderi alatın boldıq. Jıynalısımızğa da “Zamandas Keşteri” degen at qoydıq. Sol keşterde äñgime de, muvzika da boldı. Muvzika jağın önerpaz Besir Kose basqardı. Eñ aldımen muvzikaga Qazaqstan änuranın jattavdan bastadıq. Türli türli änder aytıldı. Äñgimeler soğıldı. Şay tegin. El ketkennen keyin qalğan üş-tört adam kafenin şay aqşaların tölep turdıq. Onıñ üstine Bagiyla jeñgemiz üyinen bavırsağın pisirip, süt qosqan aq şayın da äkelip turdı. Qısqa vaqıtta tobımız köbeyip ketti. El juma küni bolatın “Zamandas Keşterin” sağına kütetindikterin aytatın boldı. Sol kezde jergilikti saylavlar boldı. AK Parti, MHP, CHP sındı bedeldi bükil partiyalardın kandidattarı bizdin keşimizge qatısıp özderine davıs berilüvin suraytın boldı. Nege? Öytkeni qalıq köp. Sonda olardıñ köbi suray kelgen davısın umıtıp bizben birge öleñ aytıp, tipti äserlenip köz jasın sürtip otırdı. Söytip keremet keşter ötkizdik. Marqum Nasibullah ağamız, öte bilimdi jan edi. Onda tariyqiy angime de, ölen de bar edi. Jatqan jeri torqa, barğan jeri ujmaq bolsın. Jogardagı foto, Yenidogan Mahallasına akim (muhtar) bolgısı kelgen kandidat Hüseyin Sarıyıldız. Bizden davıs surap kelip otır. Berdik natiyjede akim boldı. Äkim bolgannan keyin rahmetin aytıp qoy soyıp qazaqtarğa şay berdi.Bizge ar qaşan qol uşın berip tur. Osıdan 14 jıl aldın osınday mağnalı da keremet keşter ötkizgen edik. Qayran zaman!


text:
İyül 10 künü ukrain yırcısı Camalanıñ “1944” cıyıntığı dünya yüzü kördi. Endiden soñ onı Avropa ve AqŞta satın almaq mümkün.
Disk 12 kompozitsiyadan ibaret, olardan 8 – inglis tilinde, 3 – ukrain, esas kompozitsiya ise “1944”.
Avdet bildirgeni kibi, doğma Qırımlı ukrain yırcısı Camala özüniñ “1944” türküsi ile seyirci ve jüri azalarınıñ eñ yüksek reylerini qazanıp, “Yevrovideniye-2016” yarışınıñ ğalibi oldı.
Cıyıntıq dünyada eñ meşur Universal Music Group tarafından çıqarıldı. Camalanıñ Facebook saifesinde bildirilgeni kibi, AqŞta neşir meselesinen Universal Music Group erkânına kirgen ve Ariana Grande, Drake, Florence + The Machine, John Newman, Nickelback, Nicki Minaj, The Weeknd kibi belli yırcılar ile çalışqan Republic Records oğraşa.


text:
Sinoptikler Qırımda cumaaqşamı künü, iyülniñ 8-nde, sıcaq ve quru ava başlaycaq, dep tahmin eteler. Bu aqta Qırımnıñ Gidromettsentri bildirdi.
«Küçlü yağmurlar yarımadada iyülniñ 7-ne qadar yağacaq. İyülniñ 8-nden itibaren sıcaq, esasen quru ava olması beklenile. Kündüzleri ava arareti +28…+33°, gece +18…+23°, yalı boyunda +25° olacaq. Qırımnıñ cenübiy yalısında deñiz suvınıñ arareti +22…+24°, ğarbiy yalıda +22°, şarqiy yalıda +23°, Azaq deñizinde +26° olacaq. Afat «ücümlerine» baqmadan, sıcaq Qırım yazı devam ete», – dep aytıla haberde.
Bir kün ögüne Qırımnıñ Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirligi iyülniñ 7-nde kün devamında küçlü sağanaqlar, boranlı yağmur, bazı yerlerde burçaq yağması beklenile, yel süratı saniyede 20-25 metr esecek, dep tenbilegen edi.
Yağanaqlar sebebinden Qırımda iyülniñ 4-nde Bağçasaray rayonındaki bir sıra meskün yerni suv bastı. Akimiyet suv taşqını sebebinden fevqulâde vaziyet rejimini kirsetti.
Bundan evel Qırımnıñ Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ idaresi 2021 senesi iyünniñ 16-ndan 18-ne qadar küçlü yağanaqlar sebebinden Yaltada ve şarqiy Qırımda 426 azbarnı, 356 evni, 18 içtimaiy ceetten müim obyektni suv bastı, dep bildirgen edi. Umumen suv basqan yerlerden 1783 kişi tahliye etildi.


text:
İyül 6-na Donbass ve Qırımdan köçken 1 mln 369 844 insan qayd etildi, haber ete Ukraina İçtimaiy siyaset Nazirligi.
Kiyev şeer devlet memuriyeti ve vilâyet memuriyetleriniñ ealiniñ içtimaiy qoruvı boyunca bölükleriniñ malümatına köre, Qırım ve Donbasstan köçip kelgen 1 mln 72 biñ 964 qoranta qayd etildi.
Nazirlikte bildirilgeni kibi, 80% ya da 335 biñ 390 aile endi maliyeviy yardımnı elde ete. Ödenilgen yardımnıñ miqdarı – 1,62 mlrd grn teşkil etti.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi mart ayında işğal etkenden soñra yerli sakinler yarımadanı terk etip, qıtaiy Ukrainağa köçmege başladı. 2014 senesi Donbassta terrorizmge qarşı ameliyat başlandı ve alâ devam ete.


text:
«Bizim yat Qırımımız» - bu ibareni bir qaç kere eşitim, kerçek olğanını «referendum»dan soñra özüm is ettim. Aynı soqaq, ev, adamlar, teatr, qavehane, hastahane ve tükânlar. Amma, tamam şu soqaqlarnı boylap yürgende, tamam şu insanlarnıñ yüzlerine baqqanda özüñni sanki yat bir yerde bulunğanını duyasıñ. Qırım «bundan evel» ve «soñraki» ayatqa bölündi.
«Soñraki» ayatta soqaqlarda qırımtatarlar ğayıp oldılar, musulman qabristanında qabirler artıp başladı, ava boğucı oldı, Milliy Meclisniñ üzerindeki ukrain bayraq ile birlikte serbestlik yoq oldı.
«Soñraki» ayatta qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler ötkerilip başladı, cinaiy işler açılıp, para cöremeleri belgilendi, tınç toplaşuvlar yasaq etildi. Fiyatlar üç qat östi. Adamlar laf etmege qorqalar.
«Soñraki» ayatta Rusiyeden «mesleatçılar» Qırımğa qatnap başladılar, olar bilgisayarda çalışmağa alışqan bank hadimlerini ğayrıdan defterlerni toldurmağa ögrettiler.
«Soñraki» ayatta ev donatmalarnı tek Rusiyeden sımarlamaq mümkün, «tuvğan» istisalcı endi Kiyev, Odessa, Ujgorod ya da Çernigov degil, başqa şeerler oldı.
Ukraina, Cemilev ve Çubarov aqqında laqırdı etmek nezaketsiz degil, havflı sayıla.
«Soñraki» ayatta milletlerara zıddiyet daa da kerginleşti. Qırımnıñ bazı sakinleri, qırımtatarlarnı ğayrıdan sürgün etilecegini arz etip, olarnıñ evlerine köz taşlap yürdiler. Örtüli qadınlar başqalarnı ne içündir raatsızlap başladı. Qırımtatar nutqı «añlamağan» adamlarnıñ kene de açuvını çıqara.
Qırım yuqu içinde
Kesken pıçaqnıñ ağırtısını duymağan hasta kibi, yarımada sakinleri arbiy gelikopterlerniñ ve «Rossiya 24» şuvultısı tesirinde «soñraki» ayatqa alışmaqtalar. Rusiyeli mobil bağı, rubl, matröşka, kökoşnik, çaqmaq alışqanlığı, müddeti bitken lidokain ve parasız tibbiyet, alçaq seviyede olğan banklar, «Qırım»nıñ portaqal ve mus meyvaları, parom keçitindeki uzun nevbetler, bozulğan yazlıq mevsimi – işte, «putinererde» (müel.).
«Soñraki» ayatta Aqmescitteki mekteplerniñ birinde müdirnen intervyü yazğan edim. Qadın, büyük eyecan ve mesülietliknen divarğa Putinniñ süretini asqan edi. Onıñ işançını bozmağa qorqqanını aytqan edi. Tamam şu mektepniñ müdir muavini, mektepte mühbirler ya da talebeler sıfatında ukrain terroristleri atılıp kireceklerinden saqına edi. Müdir odasında bulunğan qadınlar şurası sovet ükümetine ait keçmiş ve «ukropllar» quvğan Donbasstan qaçaqlar aqqında titrep-titrep laf ete ediler.
Meclis binası zapt etilgende, yanından keçken qadın itirazını bildirdi. Üç balanıñ anası olğan şu hanım – bu ukrainliler yapqan tarik olğanında emin edi, maskalı belgisizler ve politsiya ise, qırımtatarlarnı Ukrainadan qorumaq içün celp etilgen emiş.
Perevalnoye qasabasında, ruslarnıñ tarafına keçken askerlerniñ apayları ayat ne qadar eyileşkenini aytqan ediler. Ebet, işanam, çunki Ruside yahşı yaşayış «qurğan» - mühbirler ve askerlerge büyük para bereler. Faqat, Krasnodar ülkesinde Qırımğa yardım köstermek içün emşire ve ocalarnıñ aylığını eki kerege qısqartalar.
Ve niayet, «soñraki» ayat başlağanınen Qırımdan Herson ve başqa şeerlerge bir yutum serbestlik içün seferler yapılıp başlandı. Tanışlarım, «sıñırnı» keçken soñ, «bol nefes almaq mümkün» deyler. Ukrain timsalleri, Macdonaldstan bürger ve fri, Lvovdaki ustahaneden tatlı Putin – yolculıqnıñ esas qısımı oldı.
Bizim Qırım yat körüne, amma ep bir tuvğan ve dülber! İşte, er şey bitken soñ, Qırım yuqudan uyanır ve tuvğan mekânım kene de sarı-mavı tüslerge boyalanır, ev donatmalarnı kenede Lvovda sımarlamaq mümkün olur, Kiyevde yaşağan dostuma roumingsiz telefon açmağa mümkün olur, havfsızlıqnı tüşünmeyip aqiqatnı aytmağa imkân peyda olur, tuvğan tilde saqınmayıp laqırdı etmege, mümkün olur , Ukrainanı şereflemege mümkün olur, ateş söndüricilerni tenbiyelemeyip, çoq qatlı bina üstünde qırımtatar bayrağını asmağa mümkün olur, Türkiyeden portaqallarnı, Eksvadordan muslarnı aşamağa mümkün olur.
Eñ esası, yuqu biter, Mustafa Cemilev Qırımğa, Vatanğa qaytır, onıñ içün endi oğlunı da qurban etti.
Mizmiz hanim, Qırımlı mühbir
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Rusiye sıñırcıları Qırım kirişnde fevral 5 künü Ukraina tarafdarı Veldar Şukurciyevni yaqaladı, dep bildire Qırım uquq qoruyıcı gruppası.
«Sebebi belgisiz, bir saattır sıñırcılar ve FSB ile «subette» buluna. Şukurciyevni «Kalançak» kiriş noqtasında yaqaladılar», – denile beyanatta.
Şukurciyevniñ Qırım kirişinde Rusiye mahsus hızmetleri tarafından birinci yaqalanuvı degildir.
2015 senesi noyabr 24 künü «Kalançak» kiriş noqtasında onı yaqalap, 7 saat tutqan ediler.
Şukurciyev Qırımda Ukrain medeniy merkeziniñ teşkilâtçılarından biri ola. Aqmescitte ukrain timsalleriniñ qullanılması içün bir qaç kere yaqalanğan edi.
Rusiye uquq qoruyıcırı organlarından bu aqta resmiy izaat yoqtır.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Rusiye nezaretinde olğan Aqyarnıñ başlıqları teatrlarda ve kinoteatrlarda spektakller ve kinofilmelerniñ yüzde 50 tolmasınen kösterilmesine izin berdiler. Bunı şeerniñ başı Mihail Razvojayev bildirdi.
“Endi eki aftadan berli epidemiologiya vaziyetiniñ yahşılaşmasını köz ögüne alıp, kinotearlar ve teatrlarnıñ tolmasını yüzde 50-ge qadar arttırmaqnıñ mümkünligini baqıp çıqmağa teklif etem. Bu, kerekli mesafeni qorucaq, aynı zamanda müessiselerimizniñ özlerine daa işançlı is etmelirini temin etecek”, – matbuat hızmeti Razvodayevniñ aytqanlarından alıntı ketire.
O, bunıñ kütleviy sport tedbirleri keçirilgen qapalı zallarğa da ait olğanını qayd etti.
Fevralnıñ başından teatrlar, kinoteatrlar ve qapalı sport zalları yüzde 30 tolduruvnen çalışalar.
Aqyar akimiyeti, şeerde koronavirus tarqaluvı yavaşladı, dep bildire.
Aqyarda fevralnıñ 16-nda 78 yañı koronavirus hastası qayd etilgen, aynı zamanda 167 adam tüzelgen soñ hastahaneden çıqarılğan. 62 yaştan 86 yaşqa qadar dört hasta öldi.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Prezidentniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilcisi Boris Babin, Rusiye prezidentiniñ saylavı ötkerilgen soñ Qırımnıñ Rusiye ükümeti yarımadanıñ bütün sakinlerine qarşı repressiyalarnı arttıracaq, dep tüşüne.
Martnıñ 7-sinde «5-nci kanal»nıñ efirinde Babin: «Bizde, teessüf ki, sözde «saylav»dan soñ repressiyalarnıñ bayağı büyük bir yañı dalğası olacağına dair malümat bar. Ve artıq anda yaşap, tazyiq altında bulunğan tamır qaırımtatar halqına qarşı degil. Umumen ealiniñ bütün kategoriyalarına qarşı. Çünki olar qol tutuvnıñ aqiqiy neticelerini körecek, ve endi, belki de, qorquzuv ve tazyiqqa dair munasip buyruqlar bar. Ve, teessüv ki, biz daa beter, Şimaliy Kavkazdakine oşağan adiselerni bekleymiz», – dedi.
Onıñ malümatına köre, şimdi «cezalamaq, öldürmek, eziyetlemek, zorlamaq ne olğanı bilingen» bölgelerden FSB hadimlerini Qırımğa avuştıralar.
Babin: «Biz buña munasip olğan (Qırımdaki repressiyalarğa – QA) qarşılıq kösterilmesiniñ havsızlığı meselelerini, munasip halqara yanaşuvını azırlamaq kerekmiz», – dedi.
Rusiye prezidenti saylavınıñ ötkerilmesi 2018 senesi mart 18-ne – Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqınıñ yıllığına tayın etildi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dünya toplulığını ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidentiniñ kelecekteki saylavı neticelerini tanımamağa davet etti.
Martnıñ 1-nde Yuqarı Rada BMT Telükesizlik Şurası ve Baş Assambleyası, Avropa Birligi, NATO, halqara teşkilâtlar, çetel parlamentleri ve ükümetlerini Qırımda Rusiye saylavınıñ qanuniyligini tanımamağa davet etti.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenüvi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» eki mabüsi Uzeir ve Teymur Abdullayevlerniñ anası Dilâra Abdullayevanıñ fikirince, oğullarınıñ qabaatlavı Rusiye rejiminiñ devlet cinayeti ola.
«Tek eki oğlum bar, ekisi de tutuldı ve SİZOda nezaret altında buluna. Repressiyalarnıñ qurbanı oldılar. Rejim terrorizm ile küreşkenini bildirip, regionnı farqlı tüşüngen, küçlü, boysunmağan insanlardan temizley, olarğa terrorist dep ayta», – dep ayttı o, Qırım.Aqiqatqa.
Onıñ aytqanına köre, Uzeir ve Teymur Abdullayevler iç bir vaqıt qanunnı bozmadı ve cinayet işlemediler.
«Bu devlet cinayeti, qanunsızlıq. Şeref ve itibar ayatını saylağan qabaatsız oğullarımız apiske alındı. Advokatlar bir şey yapıp olamasa, mahkemelerge basqı yapılsa, prokuratura, taqiqat ve mahkemeler bir olsa, olarnıñ qabaatsız olğanını nasıl isbatlamaq mümkün?», – dedi o.
Rostov-na-Donudaki Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi sentâbrniñ 5-nde keçken ilk oturışuvında Aqmescitteki «Hizb ut-Tahrir işinen» bağlı materiallarnı ilâve tahqiqat yapılmaq kerekligi sebebinden prokuraturağa keri qaytardı.
Qabaatlanğan beş kişi Rustem İsmailov, Ayder Saledinov, Emil Cemadinov, Uzeir ve Teymur Abdullayevniñ tevqifi üç ayğa uzatılğan edi. Olar yanvarniñ 11-ne qadar SİZOda qalacaq.
Daa evel avgustnıñ 21-nde Rıstov-na-Dobıuda aynı mahkeme Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işinen» bağlı materiallarnı da Qırım prokuraturasına keri qaytarmağa qarar bergen edi.
2016 senesi oktâbrniñ 12-nde Qırımda beş musulman qorantasında tintüvler yapıldı. Neticede, Rusiye ve o ilhaq etken Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinde qabaatlanğan beş qırımtatar: Rustem İsmailov, Uzeir Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov ve Ayder Saledinov tevqif etildi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Qırımlılarğa vannada yuvunmamağa muracaat ettiler: suv israfı pek büyük. Bu haber internetni patlattı. Teşkerdim: feyk degil, bu haberni rusiyeli "RİA Novosti" saytı bile derc etti. Ne aqqında aytam? "Vodı Krıma" müessiseniñ başı İrina Râbenko Qırım sakinlerine, vannada yuvunmayıp, duşnı qullanmağa rica ete.
"Bu, er adamnıñ öz saylavıdır, amma iqtisadiyat baqımından, vannağa köre, duşnı qullanmaq daa semerelidir. Duşta yuvunğanda, biz, 15 kere azca suvnı qullanamız", - añlattı memur.
Bunıñnen beraber o, Qırımda eali içün suv yeterli olğanını qayd etti, amma onı şimdige köre tutumlıca masfar etmek kerek.
Suv meselesini sesli aytıp başlağanları - alâmetli bir adisedir. Mına "24" Qırım telekanalı, yağmursızlıq agrariylerni ve suv hocalığınıñ işçilerini quvandırmay, dep ikâye ete. Qurğaqlıq ve özen ile suv anbarlarınıñ quruğanı, soñki vaqıtlarda aktual mevzulardan birisi oldı.
Men artıq qurğaqlıq aqqında ve Kefede tek altı yağmur yağğanını - o da sağanaq degil - yazğan edim. Amma vaziyet daa müşkül eken. Keliñiz, sadece ekspertler degil de, Qırımgidrometeomerkezi yazğanını baqayıq.
Oktâbrniñ başında çoqusı özenlerniñ havzalarında yağanaq yetmemezligi qayd etilgen edi. Olar, ayrı-ayrı yerlerde ve qısqa müddet devamında edi: Qırımnıñ Cenübiy yalısınıñ özenleri havzalarında, Qaçı, Belbek, Büyük Qarasuv, Küçük Salğır özenleriniñ havzalarında - yağanaqlar normadan tahminen 31-67%, başqa özenlerniñ havzalarında ise 18-20% edi. Yağanaqlar yağmağanı ve sıcaq ava olğanından sebep, Alma, Çorğuna ve Aluşta, Sudaq, Kefe civarındaki özenlerniñ yuqarı aqıntıları qurudı.
Suv anbarlarında tabiiy aqmalarnıñ suvları az edi: Qarasuvbazar yapma gölü - 0,61 mln kubometr, Aqmescit yapma gölü - 0,58 mln kubometr, Büyük Özenbaş yapma gölü - 0,61 mln kubometr. Avgustnıñ 28-inden başlap, Çorğuna suv anbarına suv kelmedi, Partizanskoye suv anbarına ise - avgustnıñ 31-inden başlap.
Yarımadanıñ ekseriy qısmında yağanaq olmadı, tek çöl tarafında ve cenübiy yalıda hafif yağmurlar yağdı. Yağanaq kölemi 0,0-0,2 mm-den çoq olmadı. Yağanaq qıtlığından sebep, qışlıqlarnıñ çimlenmesi ve ösmesine uyğun degil ava şaraiti edi. Bazı rayonlarda avgustnıñ ekinci dekadasından berli yağanaq olmadı. Topraq quru olğanı içün, Canköy rayonında 30 kün içinde qışlıqlarnıñ urluqları çimlenmedi, İslâm Terek ve Qurman rayonlarında ekinler siyrek olğanını ve ösümlikler solğanı qayd etildi.
Qırımgidrometeomerkezi, Ermeni Bazar ve Krasnoperekopsk civarlarında ava bulaşmasınıñ seviyesi yükselmesini qayd ete.
Ermeni bazardaki eki statsionar noqtasınıñ nezaret malümatına köre, 2019 senesi noyabr 11-18-inde şeerde ava bulaşuvnıñ seviyesi yüksekçe, dep belgilendi.
Krasnoperekopskta da aynı vaziyet. Bunıñ yağmurlarğa ne alâqası bar? Mesele şunda ki, Ermeni Bazardaki "Titan" zavodı, öz qalımtılarını toplayıcı suv anbarına töke. Amma şimdilik onıñ suv seviyesi pek alçaq. Böyle alğa 2018 senesinde rastkelgen edik, o vaqıt fevqulâde vaziyet ilân etilgen edi.
Hatırlatayım, bıltır avgust ayında zavodda zararlı maddelerniñ ava taşlanması oldı. Şeerden balalarnı tahliye etip başlağan ediler. Soñra, suv anbarını suvnen toldurdılar, vaziyet yahşılaşıp başladı. Amma şimdi endi üçünci aydan berli Qırımgidrometeomerkezi, Ermeni Bazarda ve qomşu Krasnoperekopskta ava bulaşması seviyesi köterilgen, dep bildire.
Bu vaziyette ne yapmalı? Yañı teren qurularnı qazmalı. İçki rayonında sakinlerni suvnen temin etmek içün, beş million rublelik eki yañı quyu qazıldı. Bunı Qırım köy hocalığı naziri Andrey Rümşin haber etti.
Ya daa neler yapa? Belki, suv aqıp ketmesin dep, borularnı tamirley? Belki, amma pek aşıqmayıp. Kefede Garnayeva soqağından tanışım telefon etti: 12 saattan berli soqaqta özen aqa. Vodokanalğa da, meriyağa da telefon ettiler: "Bekleñiz, brigada yaqında olacaq".
Eñ azından on kün Oktâbrskaya soqağından suv aqa - aqamı, aqsın. Eki kün evel Pobeda soqağında boru yarıldı - amma mında yarım künde tamirlediler.
Siz ise, Qırım sakinleri, vanna almañız, çeşme tübünde yalıñız strategik yerleriñizni yuvuñız, Qırımğa suv qıtlığını yeñmege yardım etiñiz.
Armen Haçaturov, kefeli bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


text:
0532 570 22 24 Cihangir Eski İpek Halısı Alanlar, Cihangir İkinci El İpek Halı Alan Yerler, Cihangir İpek El Halısı Kimler Alır, Cihangir İpek El Dokuma Halı Alanlar, Cihangirde Yün İpek Halı Satanlar, Cihangirde Hereke İpek Halı Alanlar, İstanbul Cihangir 2.El İpek Halı Alım Satım, Cihangirden İkinci El Çin İpek Halı Satın Alan Firmalar, Cihangir Eski İpek Halı Alan Dükkanları, Cihangir Kullanılmış Kayseri İpek Halısı Alan İşyerleri, İpek Halı Satmak İstiyorum, Cihangirden İpek El Halısı Kimler Alır, Cihangir El Dokuma İpek Halı Alıcıları, Cihangir İpek Hereke Halı Alanlar, Cihangir Değerli İpek Halı Alan Yerler, İstanbul Cihangir İran İpek Halısı Alan Yerler Cihangir Halıcılar, Cihangir İpek Halısı Alan Yerler, İpek Halı Al Sat, Cihangirde İpek Halı Nasıl Satabilirim, Eski İpek Halıları Nakit Alanlar, Cihangirde İpek El Dokuma Halıları Değerinde Alan Yerler
İletişim & WhatsApp
0532 570 22 24
Doğan Tunca


text:
Qırımda daa eki COVID-19 hastası qayd etildi. Bu aqta aprelniñ 15-nde Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya yañı koronavirus yuqunçınıñ tarqaluvına qarşı meseleler operativ ştabınıñ toplaşuvında ayttı.
Hastalardan biri – martnıñ 25-nden aprelniñ 6-na qadar Moskvada tedaviylengen qırımlıdır.
«Sarğılav yapmaq içün Aqşeyh hastahanesine barğanına baqmadan, alâqada olğan insanlar pek az. Daa soñra Kezlev şeer hastahanesine alındı. Uçaqta alâqada olğan insanlar belli ve tibbiy közetüv altına alındı. Yaqından alâqada olğanlar – qorantası – observatorğa alındı. Tibbiy yardım köstergen dört tibbiyet hadimi de tibbiy közetüv altında buluna», – dep ayttı Penkovskaya.
Onıñ bildirgenine köre, ekinci hasta Yaltada qayd etildi. Penkovskayanıñ qayd etkenine köre, bugün Yalta hasta sayısına köre lider ola.
«Bu Moskva sakinleri, qoranta azalarınıñ bir qısmı martnıñ 19-nda Yaltağa keldi, martnıñ 24-nde daa bir qoranta azası keldi. 11-nde hastanıñ ilk alâmetleri oldı. Yalta yuqunç hastahanesine keldi ve hastahanege alındı», – dedi Penkovskaya.
Rospotrebnadzor vekili qayd etkenine köre, bu qoranta azaları ve olarnıñ alâqaları ile problem bar.
«Qorantağa observatorğa alınacaqlarına dair qarar berildi. Olar istemediler. Şimdi Yalta şeer mahkemesi içün malümat azırlanıla, observatorğa mecburen alınacaqlar, altı kişi observatsiyağa alınmalı», – dep qoştı müessise yolbaşçısı.
Aqyarda aprelniñ 15-nde saba COVID-19 diagnozı tasdıqlanğan dört kişi yuqunç hastahanesinde yata, 1312 insan tibbiy közetüv altında qala.
Qırımda özüni izolâtsiya etüv rejimi aprelniñ 30-na qadar, Aqyarda ise aprelniñ 19-na qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluh, mart 19-da Aqmescitniñ tahqiqat izolâtorında ilân etken muddetsiz açlıqnı toqtatmamaq niyetinde. Bunı mayıs 24-te Qırım.Aqiqat muhbirine Baluhnıñ advokatı Dmitriy Dinze bildirdi.
Advokat, Baluhnıñ açlıq formatını deñiştirmek ve cılap kiselini içmege başlamaq mecbur olğanını tasdiqladı. Baluhnıñ öz beyanatına binaen, o, cemiyet qorçalayıcısı arhiyepiskop Klimentnen aqıl tanışqan soñ «zornen aşatmalarına maksimal şekilde imkân bermemek içün» bunı yaptı.
Advokat: «Baluh biraz başqa rejimde açlıq tuta, o kisel içe. Advokat olaraq, bu yahşıdır, deycegim. Buña baqmadan o, açlıqtan vazgeçmek niyetinde degil», – dedi.
Volodımır Baluh, özü uydurmalardır degen, mahkeme taqipleri ile razı olmağanı içün mart 19-da ilân etken muddetsiz açlıqnı tutmağa devam ete.
Mevzuğa dair: Volodımır Baluh: «sıfır işaretinde» muvazene tutuv
Qırımda mahkeme Baluhnı, arbiy yedekler saqlağanında qabaatlı tanıp, 3 yıl ve 5 ayğa koloniya-qasabada azatlıqtan marum etilmesi ve, ondan ğayrı, 10 000 ruble (qararnen 4600 hrivna) miqdarında cöreme tölemesine dair uküm çıqardı.
Faaliyetçige qarşı ekinci cinaiy iş Aqşeyh (Razdolnoye) qasabasındaki muvaqqat tutuluv izolâtorınıñ rehberi Valeriy Tkaçenkonıñ arizası esasında açıldı. O, Baluh onı kötekledi, dep iddia ete. Aynı zamanda faaliyetçi ve onıñ imayesi, Tkaçenko özü oña ucüm etkenini bildireler.
Rusiye FSBsi Volodımır Baluhnı 2016 senesi dekabr 8-de yaqaladı. FSB hadimleri Volodımır Baluh yaşağan evniñ tavanında 90 patron ile bir qaç trotil şaşkasını taptılar, dep iddia ete ediler.
Baluhnıñ imayesi ve aq-uquq qorçalayıcıları, onıñ Ukraina vatanperveri olğanı sebebinden – eviniñ azbarında Ukraina bayrağı olğanı içün repressiyalar qurbanı olğanını iddia eteler.


text:
Qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq mabusı Mustafa Cemilev, yaqında Odessa limanına kirgen “Donald Cook” amerikan gemisine mindi. Bu aqta qırımtatar halqınıñ aqları boyunca vekâletliniñ Facebook saifesinde yazılğan.
“ABD-niñ raketalı esminitsniñ Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv kününde Qara deñizge kirgeni müsbet alâmettir”, - denile beyanatta.
Daa evel Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, “Donald Cook” gemisinde amerikan delegatsiyasınen körüşti ve bu - Qırım - Ukraina olğanınıñ Kremlge signalı dep ayttı.
Fevral 25-inde Odessa limanıña “Donald Cook” amerikan raketalı esminets kirdi.


text:
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti Aqmescitte Kozlov soqağındaki çarşıda çalışqan iş adamlarına tazminatnı ödemege söz bere. Bunı Qırımnıñ şimdiki başı Sergey Aksenov bugün, iyül 7 künü, brifingde bildirdi, – haber ete Qırım.Aqiqat.
Aksenovnıñ sözlerine köre, şimdi Aqmescitte Kozlov soqağındaki çarşıda çalışqan iş adamlarına destek programması daa azırlanıla, tazminatnıñ planlaştırılğan miqdarı «bir 100 biñ rubleni teşkil etecek»’.
«Aqmescitniñ Merkeziy çarşı rayonında qanunsız qurulışlarnıñ yıqıluvı boyunca ketişat devam etecek. Ticaret muayyen territoriyalar içerisinde alıp barılmalı. Bütün ayat «ne yerde istesem, anda quracam» ümdesine köre yaşap olamamız. Vaziyetke doğru qıymet kesken iş adamlarına minnetdarım. Yardım programması azırlanıla, iş adamlarına bir 100 biñ ruble miqdarında tazminatnıñ olması planlaştırıla», – dey Aksenov .
Aqmescit memuriyetiniñ başı Gennadiy Baharev çarşınıñ yıqılması afta soñuna qadar bitirilecegini bildirdi.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, saba iyül 6 künü Aqmescitte politsiya Kozlov soqağında yerleşken çarşını sarıp aldı, mında ticaret noqtalarını yıqmağa başladılar. Aqmescitniñ şeer memuriyetiniñ başı Gennadiy Baharev dey ki, «tedbirler Nazirler Şurasınıñ RK№465 «Topraq damartılarınıñ kapital qurucılıq obyektleri olmağan obyektlerden temizlevi ile bağlı sualler aqta» ve şeer memuriyetiniñ №25 «Topraq damartılarınıñ kapital qurucılıq obyektleri olmağan obyektlerden temizlevi ile bağlı sualler aqta» qararları negizinde keçirile».
Aqmescitniñ Kozlov soqağındaki yıqılayatqan çarşınıñ satıcıları Qırım Nazirler Şurası binasınıñ yanında numayış keçirgen ediler.
Evel şeer memuriyetinde aytılğanı kibi, mında ticaret qanunsız sürette keçirile eken. Aqmescitniñ Kozlov soqağındaki çarşını endi bir qaç sene devamında yıqacaq olalar, amma iş adamlarınıñ narazılığı keder ete edi.


text:
Keriçte Mitridat merdiveniniñ bazı qısımlarınıñ denontajını başladılar. Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgeni kibi, işçiler, merdivenniñ taş boşluqlarından direklerni alıp başladılar ve bazı qorqulıqlarnı bozdılar. İşler, Keriçniñ rusiyeli akimiyeti ilân etken merdiven rekonstruktsiyası çerçivesinde yapıla.
Mitridat bayırınıñ caplarında yerleşken mesken soqaqlarğa ketken merdiven qısımlarına qora qoyula.
Rıbakova, Verhnâya Mitridatskya, Esplanadnaya soqaqlarında olğan evlerniñ sakinleri, azbarlarına yol qapatılır, dep qorqa.
Daa evel, tış icracısı, Büyük ve Küçük Mitridat merdivenleriniñ rekonstruktsiyasını 2020 senesi sentâbr 1-inece yekünlemek kerek olğanı bildirile edi. Kontrakt fiyatı - 651,6 million ruble. Memurlarnıñ malümatına köre, leyhanıñ tış icracısı - "Bavarskiy dom" teşkilâtı.
Sentâbr 4-ünde, tış icracısı Keriçte Mitridat merdivenleriniñ rekonstruktsiyasını başlağanı bildirilgen edi.


text:
Rusiyeli siyasetşınas Födor Kraşeninnikov, Vladimir Putinniñ Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnı ziyaret etmesi, yarımadanıñ ealisi Çeçenistan misali prezident saylâvları içün saylâv resursı olaraq azırlana dep saya. Böyle bir fikirni ekspert Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde beyan etti.
«Vladimir Putin içün Tıva, Sankt-Peterburg, Soçı – Qırım da olardan biri olmaq üzre, bir qaç aziz olğan region bar. Anda onıñ aytqan sözleriniñ epsi, bütün Rusiyege degil de, yalıñız o regionlarğa aytılğan sözlerdir. «Rusiyeniñ Mekkesi» aqqındaki laflar Aqyar sakinlerine aytılğanında şube yoq. Vladimir Putin Qırımnı, Çeçenistan misali yüksek faizde rey berecek eali, onıñ özek saylâvcıları yaşağan saylâv resursı olaraq azırlay», – dep qayd etti siyasetçi.
Rusiye prezidenti Vladimir Putin ve baş nazir Dmitriy Medvedev avgustnıñ 18-nde işğal altındaki Qırımğa kelip çıqtı. Olar «Buhta Kazaçya» tasil merkezini, «Hersones Tavriçeskşiy» qoruq-muzeyini ve «Hersones operası» muzıkalı festivalini ziyaret ettiler. Vladimir Putin Rusiye tarafından tayinlengen Aqyar gubernatorı Dmitriy Ovsyannikovnen körüşti. Avgustnıñ 20-nde Putin Qırımnıñ Streguşeye qasabasında ötkerilgen «Tavrida» tasil forumunı ziyaret etti.
Ukraina Tışqı işleri nazirligi Rusiye prezidenti Vladimir Putin işğal etilgen Qırımnı ziyaret etkeni sebebinden Rusiye tış siyaset şubesine narazılıq mektübi yolladı.


text:
Teatr ve kino aktrisası Liya Ahecakova, Rusiyede «terrorizm» içün mahküm etilgen rejissör Oleg Sentsovnı, «siyasiy ayın-oyunlar» içün qullanıla bilecek rein saya. Bunı aktrisa «Qırım.Aqiqat TV» içün bergen intervyüde söyledi.
Ahecakova: «Maña köre, o, nasıldır rein… men bilmeyim, bu siyaset, ya da nasıldır ayın-oyunlar. Ukrainağa qarşı yapılğanlar, men buña ne deycegimi de bilmeyim. O, bizim bugünki bütün milliy ğayemizniñ reinidir. Ve bu, umumen, abayladıñızmı – qaşqır avı yapıla, medeniyet erbaplarınıñ avı? Ve şahıs ne derecede büyük olsa, onı bastırmaq, aşalamaq, mahv etmek de o derecede daa elverişlidir», – dedi.
Oleg Sentsovnıñ talihi aqqında daa tafsilâtlı surette «Qırım.Aqiqat TV» yayınından bilmek mumkün.
2014 senesiniñ mayısında Qırımda Rusiye mahsus hizmetleriniñ vekilleri Ukraina rejissörı Oleg Sentsovnı, yarımadada terroristik aktlarını teşkil etkeninde qabaatlap, yaqaladılar. 2015 senesiniñ ağustosında Rusiyedeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ Rostov-na-Donu şeerinde bulunğan arbiy mahkemesi Sentsovğa, Qırım territoriyasında terroristik faaliyetinde qabaatlav boyunca 20 yıl sert rejimli koloniya cezasını berdi. O, qabaatını inkâr ete.
«Memorial» aq-uquq qorçalayıcıları merkezi Sentsovnı siyasiy mabüsler cedveline kirsetti.
Al-azırda Sentsov qomşu Rusiyedeki Yamalo-Nenetsk muhtar okrugınıñ Labıtnangi şeeri koloniyasında buluna.


text:
Ukraina Rusiyeden FSB tarafından «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını qurğanında qabaatlanğan qırımlı Aleksandr Sizikovnı azat etmesini talap ete.
«Rusiye repressiyaları Qırımda eñ sert KGB usullarını qullana. İşğalciler qırımlı siyasiy mabüs, 1-inci derece saqatı Aleksandr Sizikovnı psihologik ekspertizağa yolladı. Sağlıq vaziyetine baqıp azat etmek yerine «psihiatrik hastahanege» yollap, terror faaliyeti aqqında sahte üküm çıqaracaqlarına oşay», – dep bildirdi Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Twitterde.
Bundan evel Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi, qırımlı Sizikovnı «ceza psihiatriyasından qorumağa» niyetlene, dep bildirdi.
Müessise, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar Milliy politsiyası 2020 senesi iyül ayından berli Qırımda Sizikovnıñ qanunsız şekilde taqip etilgenini tahqiq ete.
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi oktâbrniñ 14-nde Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Aleksandr Sizikovnı Aqyar şeer psihiatrik hastahanesine mahkeme-psihiatrik ekspertizasına bir ayğa yollamağa qarar aldı.
Tintüvler iyülniñ 7-nde saba erte yedi qırımlınıñ evinde keçirildi: Qurman rayonınıñ Büyük Onlar qasabasında yaşağan Emil Ziyadinov, Aqmescit rayonınıñ Kurtsı qasabasında yaşağan İsmet İbragimov, Bağçasaray rayonınıñ Jeleznodorojnoye köyünde yaşağan Seyran Hayretdinov, Bağçasaray rayonınıñ Sevastyanovka köyünde yaşağan Aleksandr Sizikov, Aqmescit rayonınıñ Bavurçı (Kamenka) qasabasında yaşağan Vadim Bektemirov ve Aluştada yaşağan Dilâver Memetovnıñ evinde.
Rusiye FSBsiniñ malümatına köre, «Qırım sakinleri arasında terror mefküresini yayğan, qırımlı musulmanlarnı özüne celp etken» «Hizb ut-Tahrir» bölügini qurğanından ve iştirak etkeninden şübheli sayılğanlar tutuldı.
İyülniñ 7-nde Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını qurğanından şübheli sayılğan Sizikovnı ev apsine yolladı. Sizikov birinci derece saqatı olı, 2009 senesi soqurlaştı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Qırım MC ve Aqyar şeeriniñ qanunsız işğalinden soñ RF Ükümeti devlet organlarınıñ ve yerli özidare organlarınıñ yurisdiktsiyasında olğan devlet mülküniñ istimlâqını ve devletleştirüvini başladı. Çoqusı allarda, Ukrainanıñ Qırım MC toprağında devlet mülküniñ qanunsız devletleştirilüvi «Qırım Cumhuriyeti Devlet şurası»nıñ qararları ve «Qırım Cumhuriyeti Nazirler şurası»nıñ buyurıqlarınıñ qabul etilmesi yolu ile ömürge keçirile edi.
2014 senesi saban ayınıñ 17-den ilk küz ayınıñ 3-nece «QC DŞ» 15 qarar çıqardı, olarnıñ esasında Ukraina İnfraterkip nazirliginiñ, Ukraina agrar siyaseti ve erzaq nazirliginiñ, Fevqulâde vaziyetlerden Ukraina devlet hızmetiniñ, Ukraina Ekologiya ve tabiat resursları nazirliginiñ, Ukraina Tasil ve ilim nazirliginiñ, «Ukraina deñiz limanları memuriyeti», AAŞ «Ukraina yerastı baylıqlar» Milliy aktsiyalı şirket» kibi devlet müessiseleriniñ, Ukraina devlet hızmetler ve teftişiniñ ve ilâhre mülküni istimlâq etti.
Bundan ğayrı, 2014 senesi devamında yarımadada faaliyet köstergen eñ büyük müessise ve maliye teşkilâtlarnıñ mülkü de devletleştirildi. «Qırım Cumhuriyeti parlamentiniñ» çıqarğan 28 qararı esasında AAŞ «Krimavtotrans» Aktsiyalı şirket», AAŞ «Ukrtelekom», HAŞ «Kıyivstar», HAŞ «Şarqiy Qırım yenergetika şirketi», AAŞ «Krımenergo»nıñ Qırımdaki filialları, AAŞ «Kerçgaz», «Ukrgazprom» hususiy şirket ve digerleri devletleştirildi. Devletleştirüv saiplerine iç bir kefalet berilmeden, şu cümleden tazminat berilecegi aqqında, ömürge keçirildi ve asılında hususiy mülkniñ istimlâqı oldı.
Misal olaraq, 2020 senesi aralıq ayında «Rusiye» bankınıñ terkibindeki «Cenübiy leyha» sıñırlanğan mesüliyetli şirket Ukrainanıñ devlet mülkü olğan «Massandra» Milily sanayı-agrar birleşmesini qanunsız olaraq satın aldı. Şarap zavodı içün 5 milliard 327 million ruble berildi (73 million dollar).«Rusiye» bankı müdirler şurasınıñ sabıq reisi ve esas aktsiyacısı Yuriy Kovalçuktır, haber vastaları oña «Putinniñ kassacısı» deyler.
İstimlâq hususiy ve uquqiy şahıslarğa da tesir etti. 2014-2017 seneleri devamında Qırım MC ve Aqyar şeerinde işğalciler Ukraina devlet organlarınıñ mülkiyet aqqı qararını ğayrıdan baqıp çıqqan soñ eñ azından 3800 arazi tutıp alındı.
Böyle bir qararnıñ misali, RF prezidentiniñ 2020 senesi saban ayınıñ 3 tarihlı 201 nomeralı Fermanı oldı. Oña köre, işğal etilgen yarımadanıñ aman-aman bütün topraqları «çetel vatandaşlarınıñ, vatandaşlığı olmağan şahıslarnıñ ve çetel uquqiy şahıslarınıñ mülkiyet aqqınen topraq saibi ola bilemeycek sıñır boyu topraqlar cedveline kirsetildi» (RF prezidentiniñ 2011 senesi qara qış ayınıñ 9 tarihlı 26 nomeralı Fermanı ile tasdıqlanğan).


text:
AQŞ prezidenti Donald Tramp aprel 13 aqşamında Suriyedeki nişanlarğa avadan darbelerniñ endirilmesine dair emir berdi, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Devletke televizion muracaatında bulunğan Tramp, darbelerniñ Suriyede himiyeviy silânıñ istisalı programması ile alâqalı olğan obyektlerge qarşı endirilgenini bildirdi. Amerika prezidentiniñ aytqanına köre, keçken raatlıq künleri himiyeviy ucüm neticesinde onlarca barışıqlı sakini öldürilgen Duma şeerindeki «qıyır-çıyır», «deşetli rejim tarafından himiyeviy silâ qullanuv teşebbüsleriniñ eskalatsiyasıdır».
Operatsiya yekünlegen soñ yapılğan matbuat brifinginde AQŞ mudafaa naziri Ceyms Mettis ve Ştablar rehberleriniñ birleşken komiteti rehberi general Cozef Denford, darbelerniñ üç obyektke endirilgenini bildirdiler: Damask civarındaki himiyeviy silâ işlep çıqılğan ilmiy teşkerüv merkezi, himiyeviy silânıñ parçaları saqlanğan anbarlar ve Homs şeeriniñ yanındaki Suriye ordusınıñ komanda noqtası.
Mettisniñ aytqanına köre, ittifaqdaşlarda himiyeviy silânıñ istisalı ve saqlanması ile bağlı olğan obyektlerniñ keniş bir cedveli bar. Olardan yalıñız üçü saylandı, çünki ittfaqdaşlar tarafından, barışıqlı eali arasında tesadüfiy qurbanlarnıñ olmaması içün hususiy bir ğayret kösterildi. Keçken sene Suriyedeki Eş-Şayrat bazasına 59 qanatlı raketa qullanılıp endirilgen darbe ile qıyas etilgende bu sefer «eki qat ziyade raketa uçurıldı».
General Denford, Rusiye tarafınıñ azırlanğan darbeler aqqında haberdar etilmegenini ayrıca qayd etti. Oña yalıñız mahsus alâqa hattı vastasınen, ittifaqdaşlarnıñ aviatsiyası Suriye üstündeki ava boşluğınıñ muayen zonalarında operatsiya ötkerecek, dep bildirildi.
Darbeler, qanatlı raketalar vastasınen endirildi. Operatsiyada olardan ğayrı uçaqlar iştirak etti. Rusiye özüniñ avadan mudafaa vastalarını qullanıp-qullanmağanına dair şimdilik malümat yoq. General Denfordnıñ bildirgenine köre, suriyeliler öz avadan mudafaa sistemalarını qullanmağa tırıştı.
Ucümniñ neticeleri aqqında tafsilâtlı malümat cumaertesi saba Pentagonnıñ matbuat brifinginde taqdim etilecek.
Kongresste raketa darbelerini endirmek qararına zıddiyetli qarşılıq kösterildi. Demokrat senator Tim Keyn, prezidentniñ qararına qanunsız dedi, çünki o, Kongressniñ sanktsiyasını almadı. Vekiller palatasında demokratlarnıñ başlığı Nensi Pelosi, Suriyedeki avadan darbeler, açıq-aydın, tolu mıqyaslı areketler strategiyasınıñ yerini tutamazlar, dedi. Cumhuriyetçiler, Suriye ukümetiniñ cinaiy areketlerini cevapsız qaldırmaq olmağanını qayd etip, prezidentniñ qararına qol tuttılar.
Ukümetke muhalif olğan «Beyaz miğfer»niñ vekilleri ve diger gruppalarnıñ faaliyetçileri, aprel 7-de Suriyedeki Duma şeerine helikopterden toksik gazlı bombalar atıldı, dep iddia eteler. Onlarca elâk olğanlar ve yüzlerce zararlanğanlar aqqında bildirilgen edi.
Ğarp devletleri Suriye prezidenti Başar Asadnıñ rejimi, Rusiye ve İrannı ihtimallı himiyeviy ucüm içün mesuliyetli sayalar. Damask ve Moskva himiyeviy ucümniñ olğanını inkâr eteler.
Aprel 12-de AQŞ prezidenti Donald Tramp, Suriyege qarşı darbe «ya yaqın vaqıtta, ya da asıl da yaqın vaqıtta degil» endirilmek mumkün, dedi. Bu bildirüv, Ğarp liderleri ihtimallı himiyeviy ucümge cevap olaraq ihtimallı darbege azırlanğanda peyda oldı.
Bundan evel Amerika prezidenti tvit yazıp, onda Kremlni Vaşingtonnıñ Suriyedeki darbesine azırlanmağa davet etti.


text:
İbrahim Kalın: "Awrupa Tyurkofobi häm qurqınıç belän kiläçäk" (1)
Awrupa Parlamentı artqan rasaçılıq häm çit il döşmanlığı, qaçaqlarğa qarşı bulğan törkemnär radikalläşü, çit bulu häm İslamofobiya kebek çın mäsälälär belän şöğıllänä almağan ber waqıtlarda Törkiyägä qarşı skandal ber qararğa qul quyğan.
Awrupa Tyurkofobi häm qurqınıç belän kiläçäk.
Awrupa Parlamentı artqan rasaçılıq häm çit il döşmanlığı, qaçaqlarğa qarşı bulğan törkemnär radikalläşü, çit bulu häm İslamofobiya kebek çın mäsälälär belän şöğıllänä almağan ber waqıtlarda Törkiyägä qarşı skandal ber qararğa qul quyğan. Awrupa üzeneñ êçke mäsälälärne, mikro-milliyätçeleklär häm Brexit barışınıñ qatnaşuı belän strategik qaraşın taraltqan bäylämen yuqqa çığarğan.
Awrupa Parlamentınıñ 24nçe noyabr könendä alğan Törkiyä belän söyläşülärne tuqtatıp torırğa qararnı, yalğış añlaşılğan qurqular, iske aldan uq yalğış fikerlär häm säyäsi populizmnı üz êçenä alğan kiñ ber qısada bäyälänerga tiyeş .
Qarar qanunlı bularaq bäylänee bulmawına qaramastan APtäge ağulı säyäsi klimatı häm tarayğan strtategik qaraşın kürsätä.
Bu wazğiyät Awrupada artqan töreklärgä qarşı säyäsi popülizmdän xuplaw ala.
İske qıtğanıñ töreklärgä häm Törkiyägä qarşı bulğan iske aldan uq yalğış fikerlärne kiterä. Fäqat bu qarar ber üze Törkiyägä söylägänennän tağın da kübrägen Awrupa säyäsi ofıqnıñ êçendä bulğan totıl öçen söyliy.
Kön sayın Awrupada beräwläre faydalı ber êş wazğiyätenä kilgän Törkiyägä häm Törek däwlät başlığı Räcäp Tayyip Ärdoğanğa höcüm yasaw häm ballarnı qazanu öçen şansın sınıy.Säyäsätçelär, jurnalistlar, komiklär, säñğätçelär häm başqaları Ärdoğanğa şuşındıy nıq birelgännär ki “Ärdoğan” süze Törkiyä cömhüriyäteneñ ilbaşı buluı keşegä işarät itmiy, fäqat monıñ urınına bu keşelär oppoziśiya bulaçaq waqıtnı kötälär, ul waqıtta alarğa yärdäm itü möräcäğätne kötep qalalar.
Be bu Êrdoğanğa qarşı bulğan keşelärneñ mısqıl itülärne, tübän töşerergä tırışqan tänqıtläre belän bergä, qurqıtunı tudırırğa tırışıp mondıy provokaśiyälärneñ bilgele reakśiyağa yul açaqrğa ömet itkän waqıtlarnı da kürdek- kürergä ömet itkän reakśiyäläre, soñınnan qabat Ärdoğannı dä ixtiyacı bulğan här cirdä här waqıt qullanılaçaq, bik qullanışlı bert ermin “Ärdoğan xuplawçılarnı” şäytanlaştıru öçen qullanaçağı tördän. Törek-Germaniya möselma ber xatın-qız bulğan Elif Zehra Kandemirnıñ beldergän kebek: “Ärdoğan- mısqıl itü wazğiyätena kilde. Êlekke aldan uq yalğış fikerlärne kürsätkän, ülmiy torğan doşman. Ärdoğan- Awrupada urını bulmağan bar närsä”.
Bu yaña terminniñ ürnäge häm däwamli Ärdoğanğa höcüm itergä iyäläşkän Germaniyanıñ “Der Spiegel” jurnalınıñ sentyabr ayında maxsus çığarılışında kürä alabız. Jurnlanıñ al bitendäge fotoräsemendä Ärdoğan qoyaş küzlege belän ber “mafiya atası” bularaq ike manarası raketağa äyländerelgän Soltanahmät mäçetenä qarağanda kürsätelgän. Raketağa äyländerelgän manaralarnıñ küreneşe Ärdoğannıñ mafiya küreneşen birgän qoyaş küzleklärneñ pıyalasında yanğın, ut häm zolım mäğnäsenä turı kilä. Jurnalnıñ başçası isä böten bu taswirlılıqnıñ citkeregä tırışqan yullamasın açıqlıy:“Törkiyä azatlığın yuğalta.”
“Der Spiegel” neñ bu albite uñışsız Gülänçe tüntäreleş kerşüennän barı tik ike aydan soñ basıp çığarılğan çınlıq şaqqatırlıq. Bälki dä Germaniya jurnalı tüntäreleşneñ uñışsız buluınnan şat bulmağandır.
Bu jurnal häm anıñ Awrupadağı tarafdarları ayıruça PKKlı terrorçılarnı Germaniyada häm bar Awrupada qabul itep, yäşätüneñ niçek itep demokratiyağa qarşı bulmawın häm terrorçılıqqa qarşı köräş buluın açıqlıy alırğa tiyeş. Köln şähärendä oyıştırılğan tüntäreleş kereşüenä qarşı ber çaranıñ ni öçen alman mediasında zur problemağa äylänüen añlata alırğa häm annan berniçä atnadan soñ oyıştırılğan başqa PKK yaqlı cıyınğa ni öçen röxsätneñ birelüen, bernindi qıyınlıq tumıyça alman mediasında niçek itep urın aluın añlatıp birergä tiyeş.
NSUnıñ rasaçı cinayätlären legal’läşterü häm qaplaw öçen qayber sixerle yullar taba alalar. Üz rasaçı neo-naśist höcümnären xaqlı itep kürsätü öçen Germaniyadäge töreklärne provokaśiyaläw oşıy. Xıyalıy Gitler simvolın barlıqqa kiterep, dönyağa naçarlıqnıñ üzlärennän çıqmawın kürsätergä tırışa alalar. Holokost däxşäte kiterep çığarğan ğayeplelek xis-toyğısın beraz da bulsa azaytu öçen yaña genosid xikäyälären uylap çığara alalar, h.b.
Alarnıñ Ärdoğannı kürä almawı yaxşığa tügel. Çınında tağın da kiñ mäs’älälärneñ häm bälki dä tirñn psixologik problemalarnıñ çığuına işarätter. Bu Awrupada yäşäwçe töreklär häm möselmannardan barlıqqa kilğan tınıçsızlıq arqasında Germaniya kanślerı Angela Merkel’ Törkiyä belän tözegän qaçaqlar kileşüenä qadär däwam itä. Ayıruça yaqınlaşuçı mäs’älälärdän qaçu öçen dä yuanıç bulıp tora. Rasaçılıqnı normal’ xälgä kiterä, säyäsi söylämne çiktän tış uñçı, sulçı häm İslamofobik totışlarğa êtärä.
“Der Şpigel’”neñ berençe bite dä ayıruça rasaçı häm islamofobik: mäçet manaraların raketa bularaq kürsätä, İslamnı terrorçılıqqa oxşata, Ärdoğannı yaña dulqın dini terrorçılıqnı tudıruçı bularaq añlata.
Awrupa Parlamentı, “Der Şpigel’” häm oxşaş gazet-jurnallar Ärdoğanğa häm qıyu törek xalqına tünätereleş kereşüen tuqtatqananrı öçen höcüm itü urınına xörmätlären citkerergä tiyeş. Törek xalqı 15nçe iyul’ könne barı tik Törkiyä demokratiyasen genä tügel, ä bar cirdäge demokratiyane qotqardı. Törkiyäneñ iminlegen genä tügel, törek xalqı ayıruça Balkan häm Awrupanın da iminlegen qotqardı ul töndä. Şul räweşle Awrupadağı PKK terror oyışması xuplawçıların yaqlaw häm qıyulandıru urınına terrorçılıqqa qarşı tögäl totış kürsätergä tiyeşlär. Bu qapma-qarşılıqlı bäyleleklär çorında barıbız da imindä tügelbez ikän, berebez dä imindä bula almabız. Awrupalılar Törkiyägä höcüm itüçe härkemne qabul itü belän zur xata yasıylar. Törkiyäne yuğaltu Awrupanı tağın da yaxşı yäisä tağın da imin urın yasamayaçaq.
Yänä dä Törkiyägä qarşı buluğa rizasızlıq belderüçe, säyäsi forsat ağımına quşılmağan şaqtıy raśional’ häm sizger keşe bar Awrupada. Qalğan millätlär turında süz barğanda ayırıp qaramıyça, demokratiya, irek häm xoquq östenlege qimmätlärenä bale qaluçı keşelär alar. Global’ häm artuçı qapma-qarşılıqlı-bäyle xälgä kilgän dönyabıznıñ aşığıç problemaları öçen bergä êşçänlek başqaruıbıznıñ ähämiyäten kürälär. Awrupadağı qaçaqlarğa qarşı tügellär, çit il keşelärennän näfrät itmilär. “Demokratiya bezneñ mänfäğatlärgä xezmät itkändä yaxşıdır” pragmatist qaraşın kire qağalar. Möhacirlekne bu dönyanıñ çınbarlığı bularaq uñay qabul itä häm anı äxlaqi, säyäsi cawaplılıq êçendä çişü yaqlı. Törkiyäne doşman bularaq tügel, ä partner bularaq kürä.
Mondıy keşelär Awrupanıñ säyäsi forsat êzläwgä buysınudan tağın da yaxşısın başqaruına ışanuçı häm Awrupanıñ Törkiyä häm dönya belän bulğan qızıqsınuın, bäyläneşen saqlar öçen köräş quyuçılardır. Awrupanıñ soñğı yartı ğasırda kürelgän iñ zur qaçaqlar kirizisına kürsätkän reakśiyasennän oyatqa qalalar häm monıñ öçen berärnärsä başqarırğa telilär. Törek xalqın tüntäreleş häm terror oyışmalarına qarşı xuplıylar. Törkiyä iminlegeneñ Awrupanıñ da iminlege buluın añlıy alar. Barlıq tiskäre närsälärgä qaramastan Awrupanı qarañğıdan çığaraçaq keşelär dä alardır.


text:
Mayıs 5-te Kiyevde yırcı Jamalanıñ resmi ile bediiy zarf ve mektüp pulu taqdim etildi.
«Ukrpoşta» №1 Kiyev bölüginiñ baş ameliyat salonında «Pervıy den» («Birinci kün») asıl ştempel ile mektüp pulunıñ mahsus tamğalanma merasimi keçirildi, dep bildire «Qırım.Aqiqat».
«Ukrpoşta» böyle mektüp pulunı «Eurovision» halqara yır yarışınıñ keçirilmesine bağışlap çıqardı.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.
Foto: Qırım.Aqiqat


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerov FSB tarafından sorğuğa çağırıldı. Sorğunıñ keçirilmesi oktâbr 20, cumaaqşamı kününe belgilendi. Bunı Facebookta Qurultaynıñ Merkeziy saylav komissiya reisi Zair Smedlâyev bildirdi.
«İlmi Umerov bügün saat 15.00-ke FSB idaresine sorğuğa çağırıldı», – dep yazdı Smedlâyev.
Oktâbr 10 künü Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerov degen edi ki, o mecburiy ekspertizadan keçip klinikadan çıqqan soñ, işğal etilgen Qırımda Rusiye silâlı quvetlerniñ vekilleri onnen bağlanmay ediler.
Rusiyeli FSB Umerovnı mayıs 12-de Bağçasarayda yaqaladı. Rusiyeli uquq qoruyıcı organları bu sene mayıs ayında İlmi Umerovğa qarşı «separatizm» maddesi boyunca cinaiy iş açtı.
Avgust 11-de mahkeme zalında İlmi Umerovnıñ alı yaramaylaştı. Ekimler onı infarkt havfı ile hastahanege ketirdi. Bundan soñ Rusiyege boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Umerovnıñ statsionar psihiatrik-mahkeme ekspertizadan keçirilmesi aqqında qarar aldı. O, psihiatrik hastahanege avgust 18-de ketirildi.
Sentâbr 7-de İlmi Umerov klinikadan çıqtı.


text:
Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen Qırımnıñ «halq imayesinde» yerli meclis vekilleriniñ ve «ğayıp olacaq» qırımtatarlarnıñ cedvellerini tizdiler.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına qırımtatar halqınıñ yetekçisi, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev bildirdi.
«Bağçasaray ve Sudaq meclisleri boyunca cedveller bar… İnsanlar ya özleri ğayıp olmalı, ya da olarğa ğayıp olmağa yardım eterler», – dedi o.
Bunıñ ile Mustafa Cemilev qırımtatarlar cevap olaraq işbu «halq imayesi» vekilleriniñ cedvelini tizecegini bildirdi, amma, episi bir, Qırım tamır halqınıñ milliy areketi içün adetiy olğan barışıq printsipiniñ tarafdarı olacaqlar.
Sentâbr 17 künü «Qırım» Fondı»nıñ başı Riza Şevkiyevge Fondnıñ binasında bulunğan bütün qırımtatar teşkilâtları binanı terk etmege mecbur olğanı aqqında qararnı oqudılar.
Bundan evel, sentâbr 16 künü, Meclis binasında tintüvler keçirildi. Olarnıñ neticesinde qırımtatar milliy Meclis toplaşuvlarınıñ protokolları, bilgisayarlar ve Ukraina halq deptutatı Mustafa Cemilevniñ şahsiy şeyleri tutıp alındı.
Evel qayd etilgeni kibi, mahkemeciler Şmidta, 2 ve Jidkov, 40 adresi boyunca yerleşken binalarnı em de «Yıldız» mecmuasınıñ muarririyeti yerleşken ofisni qapatmağa qararını çıqardılar. Bu binalarnıñ içinde qırımtatar milliy Meclis ofisleri, «Avdet» gazetasınıñ muarririyeti ve diger teşkilâtlar buluna.