text:
Aprelniñ 9-nda Qırımda 3139 insan koronavirus sebebinden tibbiy közetüv altında buluna, olardan 405-i soñki künde qoşuldı.
Bu aqta Rusiye kontrolindeki Qırımnıñ sağlıq naziri İgor Çemodanov koronavirus tarqaluvına qarşı operativ ştabınıñ toplaşuvında ayttı.
«Ermeni Bazardaki vaziyetni köz ögüne alıp, tünevin daa 305 insan közetüv altına alındı. Qırımda 405 kişi közetüvge alındı ve bugünki künde 3139 insan közetüv altında qala, olardan 2944-ü evde dinamik közetüv altında buluna. Umumen 26 insannıñ COVID-19 testi müsbet çıqtı, sekiz kişi tüzelip hastahaneden çıqtı, 18-i tedaviylene. Ağır hastalar yoq», – dep bildirdi o.
Qırımnıñ Rusiye Sağlıq nazirliginiñ malümatına köre, 52 insan hastahanede, 143 kişi observatorlarda buluna.
Qırımda 36 yañı koronavirus hastası qayd etildi. 20-si ketirildi, altısı üç qorantadan yerli ola. Yedi insan tüzelip, yuqunç hastahanesinden çıqarıldı. Aqyarda beş koronavirus hastası aqqında haber etilgen edi, dördü tedaviylendi.
Qırımda özüni izolâtsiya etüv rejimi aprelniñ 30-na qadar, Aqyarda ise aprelniñ 12-ne qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


c: text/html

text:
Advokat Safiye Şabanovanıñ aytqanına köre, Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Eskender Suleymanov, Asan Yanikov, Akim Bekirov, Seitveli Seytabdiyev, Rustem Seythalilov, Tofik Abdulgaziyev, Vladlen Abulkadırov, İzzet Abdullayev, Mecit Abdurahmanov, Bilâl Adilov Aqmescit tahqiqat izolâtorınıñ tutuv şaraitlerini şikâyet ete.
Olarnıñ aytqanına köre, anda qızdıruv ve yahşı tatlı suv yoq.
«Olarnıñ aytqanına köre, dekabrniñ 29-nda SİZO alâ daa qızdırılmay, olar tış urbada yuqlay, divarlarda mantar bar. Aşlarnı pek şikâyet etkenler, et yoq, ilâc olmağanını aytqanlar, tibbiy yardım kösterilmey ve içme suvı yoq. Olarnıñ aytqanına köre, musluqtan qaverenki totlu suv aqa, içmege çare yoq», – dep tarif etti advokat «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesine.
Qırımdaki Rusiye cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ saytında Aqmescit SİZOsınıñ tutuv şaraitlerine dair malümat yoq. Qırım.Aqiqat, müessisege muracaat etti.
2019 senesi martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Umumen Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkeninde qabaatlanğan 24 faal tutulğan edi.
OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désir martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvlerden soñ «Qırım birdemligi» faalleriniñ apiske alınuvını takbih etip, olarnıñ Rusiye SİZOsından acele azat etilüvine çağırğan edi.
Rusiye Tış işler nazirligi OSCE kütleviy haber vastalarınıñ serbestligi vekili Harlem Désirniñ apiske alınğan «Qırım birdemliginiñ» faallerini, Qırımdaki vatandaş jurnalistlerini azat etmek çağıruvları «şaşıra», dep bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Eger halqara cemaatçılıq Rusiye Qırımnı ilhaq etkenini qabul etse, Moskva halqara uquqnı bozmağa devam eter, dep haber ete Poloniya TİNniñ matbuat hızmeti, Poloniya tış işleri naziriniñ muavini Bartosz Cichockiniñ sözlerine esaslanıp.
«Rusiye Qırımdan keter. Bu zaman meselesidir. Ancaq, eger bizler Rusiye yarımadanı işğal etkenini qabul etsek, Rusiye başqa devletlerde de halqara uquqnı bozmağa devam eter», – denilmekte beyanatta.
Nazir muavini, Qırım meselesine «köz yumma siyaseti» Avropa birligine qarşı havfsızlıq telükesini arttıracağını da qayd etti.
ABniñ tış işleri ve havfsızlıq siyaseti boyunca yüksek temsilcisi Federika Mogerini martnıñ 19-nda Ukrainanı ziyaret etken vaqtında, Avropa Birliginiñ Ukraina içün tolu siyasiy ve maliyeviy yardımını em de Qırımnıñ qanunsız işğalini tanımama meselesinde qatiy noqta-i nazarını tasdıqlağanını haber etken edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Avropa insan aqları mahkemesi, mahkeme reglamentiniñ 39-ıncı qaidesine köre, Qırımda tintüv vaqtında öldürilgen Özbekistan vatandaşı Nabi Rahimovnıñ ömür arqadaşı Özbekistan vatandaşı Sohiba Burhanovanen bağlı qarar çıqardı. Avropa insan aqları mahkemesiniñ qararına köre, mahkeme Burhanovanı Özbekistanğa quvuv qararını qabul etip olamaz. Bu aqta mayısnıñ 27-nde advokat Darya Trenina Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Sohiba Burhanovanıñ istinaf şikâyeti baqılmazdan evel Avropa insan aqları mahkemesine muracaat ettik. Özbekistanğa qaytarılsa, anda işkencege oğratılacaq, dep aytamız. Avropa mahkemesine muracaat etip, 39-ıncı qaide qullanılmalı, dep iqna etip oldıq. Bu nasıl çalışa: Avropa mahkemesi sürgün etilmesi içün sebep yoq, dep qayd ete. Rusiye akimiyeti çoqusı allarda Avropa mahkemesiniñ böyle qararlarını yerine ketire ve insannı böyle telüke olğan memleketke sürgün etmey. Soñra sürgün qararına qarşı şikâyet arizasını beremiz, yarın lâğu etilmese, Avropa mahkemesi baqmağa devam etecek. Mahkeme bu şikâyetni baqqanda onı Özbekistanğa sürgün etip olamazlar», – dep ayttı Darya Trenina.
Advokatnıñ aytqanına köre, Avropa insan aqları mahkemesi insannıñ ayatı ve sağlığına zarar ketirüv telükesi olğanda 39-ıncı qaideni qullana.
Tintüv vaqtında öldürilgen Özbekistan vatandaşı Nabi Rahimovnıñ ömür arqadaşı Sohiba Burhanovanıñ temyiz şikâyeti mayısnıñ 28-nde baqılacaq.
Advokat Marina Dubrovina Moskva kontrolindeki Qırımnıñ İçki rayon mahkemesiniñ Sohiba Burhanovanı azat etip Rusiyeden ketmesi içün quvma qararını lâğu etmege rica etecek ola.
Mayısnıñ 14-nde Rusiyeniñ Krasnodar ülkesindeki Çetel vatandaşlarını vaqtınca tutuv merkezinde advokatlar Edem Semedlâyev ve Siyar Paniç Sohiba Burhanovanı ziyaret etti.
Daa evel belli olğanına köre, Sohiba Burhanova çetel vatandaşı ya da vatandaşlıqsız şahıs tarafından Rusiyege kiriş qaidelerini ya da bulunuv rejimini bozğanında (Rusiye Memuriy bozuv kodeksiniñ 18.8 maddesiniñ 1.1 qısmı) qabaatlana.
Hatırlatamız, mayısnıñ 11-nde İçki rayonınıñ Yanış Taqıl (Zavetnoye) köyünde tintüvden soñ Nabi Rahimovnıñ ömür arqadaşı Sohiba Burhanova ve 15 yaşında oğulları Taqyuddinni tapıp olamağan ediler. Faaller, qadınnı İçki rayonındaki Rusiye İç işler nazirliginiñ migratsiya meseleleri bölügine alıp ketkenler, dep bildirgen edi.
Mayısnıñ 11-nde saba faaller Qırımda İçki rayonınıñ Yanış Taqıl (Zavetnoye) köyünde Ayub Rahimovnıñ evinde keçirilgen tintüv aqqında bildirdi.
Daa soñra «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi Aqmescit civarındaki Dubki köyünde daa bir tintüv başlandı, dep bildirdi. Anda İçki rayonı Yanış Taqıl (Zavetnoye) köyündeki evinde tahqiqat tedbirleri keçirilgen Ayub Rahimov buluna, dep tahmin etilgen edi.
Qırım ve Aqyardaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi «uquq qoruyıcı organları hadimleriniñ ayatına qast etkeninden» şübheli sayılğan 49 yaşında Aqmescit sakinine qarşı cinaiy dava açıldı, dep bildirdi. Müessise, erkek «operativ vazifede» olğan FSB hadimlerine qarşı ateş açtı, dep bildirdi.
Şübheliniñ adı ve soyadı, adiseniñ tafsilâtları Tahqiqat komiteti tarafından aydınlatılmay.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası, Özbekistan vatandaşı Ayub (Nabi) Rahimovnıñ Aqmescit civarındaki Dubki köyünde öldürilüviniñ tafsilâtlarını bilmek içün «kerekli tedbirler» alına, dep bildirdi.


text:
Avgust ayı devamında Qırımda kitap tükânları ve ayırı satıcılarda FHH hadimleri teşkerüvler keçirip, bazı kitaplarnı sebeplerni añlatmadan tahliye ettiler. Bunı «Facebook» saifesinde Meclis reisi Refat Çubarov yazdı.
Onıñ aytqanına köre, şu kitaplar sırasında qırımlı tarihçı Gülnara Bekirovanıñ 2014 senesi çıqqan «Mustafa Cemilev: Yıllar devamında qırımtatarlarnıñ sesi eşitilmedi» kitabı da bar.
«Bu kitap qırımtatarlar lideri Mustafa Cemilevniñ cemaat, uquq qorçalayıcı, siyasiy faaliyetini aydınlata. Onıñ içinde qırımtatarlarnıñ milliy areketiniñ teessis etilüvini añlatqan mahkeme qararlar aqqında yazıla, P.Grigorenko, A.Saharov kibi belli uquq qorçalayıcılarnıñ M. Cemilevge bağışlanğan hatırlavlarından parçalar, 1976 senesi Omsk mahkemesinde ayırı halqlarnı repressiyalarğa oğratqan qurumnıñ cinayetlerinen bağlı aytqan soñki sözü bar», – dep yaza Refat Çubarov.
Bildirgenine köre, kitapqa qırımtatar halqı Qırımğa avdet etken soñ, Mustafa Cemilevniñ çeşit neşirlerge bergen intervyüsı, Yuqarı Rada minberinden çıqışı, Yevromaydan sanasında aytqanları, 2014 senesi martnıñ 31 –nde BMT Havfsızlıq Şurasında aytqan nutqı kirsetildi.
Evelden aytılğanı kibi, Qırım «akimiyeti» iyül 5 künü yarımadağa Meclis reisi Refat Çubarovğa kirişni 5 yılğa yasaqladı. Bundan evel tamam şu yasaqqa Mustafa Cemilev oğradı.


text:
Kyivde Rusiye tarafından Qırımnıñ ilhaq etilgeni ve repressiyalar aqqında «Boz tüsteki zonanıñ» insanları» adlı kitapnıñ taqdimnamesi yapıldı.
Kitapnıñ muellifleri– qırımlı jurnalist, Qırım.Aqiqat muellifi Anna Andriyevskaya ve Ukraina mlliy hatıra institutınıñ mutehassısı Olena Halimon.
«Bu kitapta sizler Rusiye ordusı Qırımnı nasıl işğal etkeninen, insanlar, faaller nasıl munasebet köstergenlerinen bağlı tafsilâtlı malümat tapabilesiñiz. Bu 2014 senesi fevralnıñ 26-sı Qırımnıñ işğal etilüvini iç olmağanda bir kün keçiktirgen kündir. Ayrıca kitapta, Keriçte parom vastasınen insanlar kelerek, Rusiye timsalleri alıp yarımadada kezgenlerini, Qırımnıñ bahtlı sakini olğanın köstermege areket etkenlerini körmek mumkün. Muim bir bölük Qırımda yapılğan repressiyalarğa bağışlana. Eñ şiddetli qısım qıynavlarğa bağılşlana: XXI asırnıñ insanları işbu sovet maşnasınıñ bütün maiyetini öz başlarında keçireler.
Diger muellif Olena Halimonnıñ sözlerine köre, bu kitapqa şahsiy ikâyeler kirgen.
«Bu ikâyelerniñ epsi kerçek. Er bir insannıñ hususiy ikâyesi – pek ağırttırıcı, er kesniñ öz taqdiri bar. Bu kitapta yer alğan 57 şaat, dost ve qomşularıilhaqnı nasıl qabul etkeni aqqında yaza. Biz bu insanlarnıñ eyecan ve başlarından keçirgenleri bu kitapta aks olunğanını istedik. Biz olarnı iç taraftan köstermege areket etttik», – dedi o.
Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilip başladı.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Kreml nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesiniñ qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri İlmi Umerovnıñ davası boyunca oturışında imaye şaatlarınıñ sorğusı beklenile. Davanıñ on birinci oturışı avgustnıñ 16-da kündüz ötkerilecektir.
«Qırımtatarca şaatlıq etmege istegen imaye şaatlarınıñ sorğusı olacağını bekleymiz», – dep yazdı Umerov Facebookta.
İyünniñ 7-nde işğal etilgen Qırımda Kremlniñ nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi İlmi Umerov davasınıñ esasını baqıp başladı. Er afta çarşenbe künleri mahkeme oturışları olacağı haber etile.
2016 senesi FSB taqiqatçıları İlmi Umerovqa qarşı ektremizm maddesi boyunca cinaiy iş açqan edi. Qırımtatar milliy areketiniñ belli iştirakçisi, qırımtatar Meclisi reisiniñ muavini olğan İlmi Umerovnıñ tutulıp alınuvı, evindeki tintüv ve oña qarşı cinaiy işniñ açılması, mecburiy surette mahkeme-psihiatrik ekspertizanıñ keçirilmesi içün onıñ delihanege yerleştirilmesi – cemiyette ve dünyada rezonans çıqarğan edi.
İlmi Umerovnıñ özü bu mahkeme davası sımarışnen yapılğanını, ükümi ise – evelden belli olğanını tüşüne, ve taqiqatçılar, stenogramma kibi tanıtılağan sözme-söz tercimeniñ lisaniy ekspertizasını qullanıp, añlamlarnı qarıştırğanını ayta.


text:
Qırım mektepleri 1-4-ci sınıf talebelerini sabalıqnen teminlemek içün 2017 senesi cumhuriyet bücetinden 427 million ruble alacaq.
Bu aqta malümat ükümetniñ resmiy portalında yerleştirilgen Qırım Nazirler şurasnıñ qararında bildirile.
«Qırım Cumhuriyeti bücetinden 2017 senesi belediye tasil müessiseleriniñ 1-4-ci sınıf talebelerini künde bir kere bedava sıcaq aşnen (sabalıq) teminlemek içün belediye müessiselerine para yardımını tarqatmaq», – dep aytıla qararda.
Qararğa binaen, eñ çoq para Aqmescit (97 million), Kezlev (26,6 million), Yalta (26,5 million), Aqmescit rayonı (26,3 million), Keriç (25,6 million), Kefe (23,8 million) ve Bağçasaray rayonı (21,1 million) alacaq.
Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız


text:
Şimdi Vatanğa – Qırımğa kirip olamağan qırımtatarlarnıñ milliy lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev ve qırımtatar milliy Meclis reisi Rusiye territoriyasına kiriş yasağını tasdiqlağan vesiqanı elde etmediler. Demek, bu qararğa mahkemede itiraz bildirmege de imkânları yoq.
Bunı Ukraina Yuqarı Şurasınıñ insan aqları boyunca vekâletli Valeriya Lutkovskaya Qırım.Aqiqat saytına bildirdi.
«Şübesiz, bu insan aqlarınıñ bozuluvıdır. Şu sebepten Ella Pamfilovağa eki sefer muracaatta bulundım. Mustafa Cemilev aqqında cevap aldım, lâkin mahkemede itiraz bildirmek içün vesiqanı bermediler. Çubarov ile bağlı cevap daa yoqtır», – dedi o.
Cemilev ile bağlı cevapta Rusiye Federatsiyası sıñır hızmetiniñ mevamı aks oluna. Lutkovskaya degeni kibi, Cemilevniñ «Qırım Cumhuriyetinde» daimiy meskeni olmağanı içün onı Rusiyege kirsetmediler.
«Añlağanıñız kibi, bu cevap samalıqtır. Küreşmege devam etecekmiz»,– dedi Lutkovskaya.
İyül 5 künü Herson vilâyetinden Meclis toplaşuvından qaytqan Refat Çubarovnı Qırımğa kirsetmediler. «Çonğar» kiriş noqtasında Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya oña «ekstremist faaliyeti» aqqında tenbiyeni seslendirdi.
Bundan da ğayrı Meclis resine Qırımğa kirişi 5 yılğa yasaq olğanı aqqında bildirüv berildi.
Bundan evel böyle yasaq Mustafa Cemilevge berilgen edi.


text:
57 biñge yaqın ukrain vatandaşı göñülli olup Ukraina Silâlı quvetlerine, Milliy gvardiyağa ve diger hızmetlerge kontrakt añlaşmasınen kirdi, dep beyan etti Ukraina prezidenti Petro Poroşenko.
«Tek bu sene devamında 57 000 ukrain göñüllisi kontrakt imzaladı. Hızmet etip evge qaytqanlardan ise endi 100 000 asker sayısında birinci nevbet acele yedegi teşkil etildi. Ve devletimizniñ tarihında ilk kere yedektekilerniñ iştiraginen ciddiy idmanlar keçirildi», – dedi Poroşenko Ukraina qoruyıcısınıñ Kününde, İ. Bogun adına Kiyev arbiy litseyiniñ talebeleri tantanalı surette yemin ketirgenleri merasimde.
«2014 senesi baarde kerçekten ordu olmağanı vaqıtta cebege göñülliler batalyonları yollanılğan edi. Soñra qısım mobilizatsiyalarına emiyet berildi. Şimdi ise biz mudafaamız öyle bir inkişaf etti ki, biz ihtisaslı ordumıznı qura bilemiz», – dep qoştı ukrain prezidenti.
Poroşenkonıñ sözlerine köre, ukrain ordusınıñ arbiy bölüklerinde tahminen 10 000 qadın hızmet ete.
Donbastaki çatışmalar vaqıtında, prezidentniñ malümatına köre, 2533 ukrain askeri elâk oldı.
Ukrainanıñ şarqında silâlı dava 2014 senesi baarde, Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ başlanğan edi. Ukraina ve Ğarp separatistlerniñ dekteklenmesinde Rusiyeni qabaatlay. Kremlin bu qabaatlarnı inkâr ete ve Donbasta rusiyeli «göñülliler» bulunmaq mumkün olğanlarını bildire. BM malümatına köre, dava devamında tahminen 10 000 insan elâk oldı.
Ukraina qorçalayıcısınıñ künü 2014 senesi oktâbr 14 künü Ukraina prezidenti tarafından tain etildi. Tarih olaraq bu bayram Meryemananıñ Qorunması diniy bayramınen bağlı, Zaporozhye kazakları onı özlerine imayeci olaraq qabul ete ediler.


text:
Ukraşna nazirler Şurasınıñ binasında Ukraina Haber siyaseyi Nazirligi ve Qırımtatar Maliye Merkeziniñ teşebbüsinen, Qırımda öldürilgen ve ğayıp olğanlarğa bağışlanğan foto-sergi açıldı. Bunı mart 1 künü Ukraina Haber siyaseti naziriniñ birinci müavini Emine Ceppar Facebook saifesinde haber etti.
«Bu insanlar – qarşılıqnıñ timsalleri. Olarnıñ çağına yetmegen balaları, cemi sayıda 70 ziyade olıp, babasız ösmek zorundalar! Bu – insanlarnıñ, ailelernıñ ve halqlarnıñ büyük acısıdır. Bu resimler, Ukrainanıñ devler hızmetçilerine er kün Qırımnı hatırlatmaq kerek! Bu umumiy facia», – dep yazdı Ceppar.
Kyivde fevral 25-26 künleri ötkerilgen «Qırım işğal altında: Ukraina ve dünyağa olğan tesiri» Halqara forumı devamında Radio Svoboda jurnalistleriniñ 27 fotoresimi taqdim etilgen edi. Resimlerde ukrain yarımadanıñ Rus orduları tarafından işğal etilgeniniñ ilk künleri qayd olunğan,fotoresimler Qırım sakinleriniñ Rus devletiniñ areketlerine qarşı kütleviy narazılığını ve 2014 senesi mayıs 18 künü qırımtatarlarnıñ sürgünü hatırasına soñki matem merasimlerini akis ete.


text:
Sälimiyä mäçete
Törkiyädä turizm 9
Sälimiyä mäçete Törkiyäneñ tanılğan tarixi mäçetlärennän berse. Ul Ğosmanlı-Törkiyä arxitektura tarixında häm dönya miğ’marlıq tarixı şedevrları arasında urın ala.
Sälimiyä mäçete İstanbul ciñep alınğançı Ğosmanlı imperatorlığı başqalası bulğan Ädirnäda 16 nçı ğasırda tözelä. Ul - dönyaküläm tanılğan arxitektor Sinannıñ äsäre.
Soltan Sälim 2 nçe tözetkän Sälimiyä mäçete häm kölliyäte texnik yaqtan da, ülçämnäre häm êstetik qıymmätläre belän dä barı tik ul çornıñ ğına tügel, annan soñğı däwerlärneñ dä iskitkeç äsäre itep qabul itelä.
Kürkäm,häybät küreneşe belän üzenä cälep itüçe Sälimiyä mäçete 1586 nçe yılda tözelä başlıy häm yaqınça 15 meñ keşeneñ xezmäte belän 1575 nçe yılda ğına tämamlana. Kürkämlege şaqtıy yıraqtan iğ’tibarnı cälep itsä dä êçenä kerü belän soqlanuığız tağın da arta.
Sälimiyä mäçetendä gömbäz arxitektor Sinannıñ üz hönarendä iñ yuğarı noqtağa citüen kürsätä. Şundıy kiñ gömbäze buluğa qaramastan gömbäzne totıp toruçı bağanalarnıñ êçke mäydannı bülüenä mömkinlek birelmägän. Mäçettä 6 meñ keşe namaz uqıy ala.Mäçetneñ 4 poçmağında urnaşqan manaralar dönyadağı iñ näfis manaralar arasında. Manaralar êçenä iskitärlek ostalıq belän 3 törle basqıç urnaştırılğan.
Bötendönya arxitektura tarixına bersennän berse mähabät, kürkäm äsärlär qaldırğan arxitektor Sinan bu mäçetne “ostalıq äsärem” dip bäyäli. Mäçet êçendä qullanılğan taş, märmär,ağaç,perlamutr, fayans motivları belän gömbäz häm arkalardağı bizäklär,işegaldı,kitapxanäse ,uqıtu-öyrätü oyışmaları belän sänğät’ töreneñ iñ yuğarı noqtasın çağıldıra.
Arxitektura sänğäteneñ iñ kürkäm, iñ qupşı ürnäklärennän berse bulğan häm keşe icatı dahilığınıñ şedevrı bularaq qabul itelgän Sälimiyä maçete häm kölliyäte 2011 nçe yılda YUNESKOnıñ Bötendönya mirası isemlegenä kertelä.
Bu iskitkeç mäçetne kürü öçen Ädirnägä barasız häm säyäxätegez iyül’ ayına turı kilä ikän 600 yıldan kübräk däwam itüçe mäşhür Kırkpınar maylı köraşlären dä qarıy alasız.
Şähärdä yäşäwçe çegännär oyıştıruçı Kakava cıyınnarında qatnaşu öçen biregä may ayında kilergä kiräk.
Biregä kiläsez ikän Ädirnädäge sälamätlek saqlaw, Törek-İslam äsärlären, Balkan suğışı muzeyların kürmiçä qalmağız.Tabada qızdırılğan bawır,mindal’ izmäsen tatıp qararğa, xuş isle sabın häm aq sır satıp alırğa onıtmağız.


text:
Gürcistanda oktâbr 8, cumaertesi künü parlament saylavları keçirile. Rey berüvde üç buçuq milliondan ziyade saylayıcı iştirak ete bile. Saylavlar saat 8-de başlandı.
Radio Svoboda haber etkeni kibi, 55 saylav bölügi Gürcistandan tış 40 memlekette açılacaq.
Soravlar köstereler ki, saylayıcılarnıñ ekseriyeti öz siyasiy saylavını daa belgilemedi.
Tahminlerge köre, akimiyetteki «Gürcistannıñ arzusı – Demokratik Gürcistan» firqasınıñ esas raqibi kene de 2012 senesine qadar akimiyette olğan «Yekâne milliy areket» firqası olacaqtır.


text:
Qurtarıcılar Aqmescit rayonınıñ Kürlük-Baş ayırığında orman yanğınını söndürmege devam ete. Qırımnıñ Rusiye fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ noyabrniñ 16-nda bildirgenine köre, «vaziyet stabil», yanğın alanı artmay.
«Ormandaki qorlanğan ateşler söndürile, ateş merkezleriniñ etrafı qazıla, qorlanğan terekler pıçıla. Fevqulâde adise alanında monitoring keçirmek içün Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ Mi-8 vertolöti köterildi», – dep aytıla haberde.
Daa evel yanğın alanı 52 gektarğa tarqaldı, amma noyabrniñ 15-nde aqşam söndürildi, dep haber etilgen edi.
Yanğın noyabrniñ 14-nde çıqtı. Ertesi künü Aqmescit rayonında fevqulâde vaziyet rejimi ilân etildi. Yanğınnı söndürmek içün qurtarıcılar aviatsiyanı celp etti.
Yüksek yanğın telükesi sebebinden yarımadada furtuna havfı ihtarını noyabrniñ 18-ne qadar uzattılar.


text:
Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından silâ ve patlayıcı maddelerni qanunsız saqlağanından şübheli sayılıp tutulğan qırımtatar faali Edem Bekirovğa tibbiy teşkerüvden soñ berilgen insulin iñektsiyaları allergiya yaptı. Bu aqta advokat İslâm Velilâyev müvekkilini Aqmescit SİZOsında ziyaret etip, Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
«Tünevinki (martnıñ 13-ü – QA) insulin iñektsiyasından soñ alt dudağı şişti. Daa evel de olğan edi – insulin allergiya yapa. SİZO tibbiy bölüginiñ ekimi çağırıldı, o, allergiyağa qarşı ine yaptı», – dedi advokat. Müvekkili tibbiy yardım alıp özüne keldi.
Advokatnıñ aytqanına köre, Bekirovnıñ şekeri yüksek qala.
«Onıñ alını stabil yaramay dep aytar edim. Şeker seviyesi pek yüksek, künde üç kere insulin berile, faydası yoq. Nefes tarlığı başlandı, nefes almaqta zorlana. Kene oturıp yuqlamağa başladı», – dedi Velilâyev.
İmaye Bekirov SİZOda nezaret altında buluna bile kibi netice çıqarğan tibbiy teşkerüv qararını şikâyet etmege ve Bekirovnıñ Semaşko hastahanesinde yañı tibbiy teşkerüvden keçmesini ve tedaviylenüvini talap etmege niyetelene.
«Onı iç olmağanda tibbiy bölükke alsa ediler, daa bir qarar olur edi, er daim ekimlerniñ nezareti altında olacaq edi», – dep tarif etti Velilâyev.
Advokatnıñ bildirgenine köre, Bekirov tutulğanından üç ay keçse de, bir de bir tahqiqat tedbiri keçirilmedi.
Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisova Ukrainadaki AB Missiyasınıñ yolbaşçı muavini Annika Valdemann ile körüşip, silâ ve patlayıcı maddelerni qanunsız saqlağanında qabaatlanğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ sağlıq vaziyetini muzakere etken edi. o, Bekirov ekimlerniñ yardımına ve kerekli tutuluv şaraitlerine muhtac, dep qayd etti.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
İşğal altındaki Qırımda qırımtatarlarıı olarnıñ liderleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnıñ azat etilmesini quvançnen qarşıladı, lâkin «olarnı qanunsız şekilde vatanlarından marum etkenleri içün muayyen bir qayğı bar». Oktâbrniñ 26-nda Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında, qırımtatar milliy areketiniñ faali Nariman Celâl böyle bir fikir beyan etti.
«Qırımtatarlarınıñ ekseriyeti ictimaiy ağlar ve doğrudan telefon vastasınen biri-birini tebrik etken edi: iç olmağanda eki siyasiy mabüs azatlıqqa qavuştı. Temelli bir malümat olmasa da, er kes olarnı vatanından marum etkenleri aqqında aytmaqta. Bilgenime köre, ekisi de Qırımğa kirmege areket etip baqacaqlarını ayttı. Ancaq büyük ihtimal kirişlerini yasaqlağan gizli qarar bar. Eki qırımtatarı vatanından marum etilgeni hususınen bağlı muayyen bir qayğı bar. Lâkin olarnıñ azat etilgeninen bağlı quvanç, bu meseleni bastırıp keçe», – dedi Celâl.
İşğal altındaki Qırımda mahküm etilgen qırımtatar milliy areketiniñ liderleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov oktâbrniñ 25-nde teslim etildi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko oktâbrniñ 25-nde, Türkiye Cunhuriyetiniñ prezidenti Recep Tayyip Erdoğannı Qırımda mahküm etilgen qırımtatar milliy areketiniñ liderleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnıñ azat etilmesinde ğayret köstergeni içün teşekkür bildirdi.
Kreml nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi sentâbrniñ 27-nde Umerovnı eki yıllıq yaşav tarzındaki koloniyada qalmasına üküm etip, eki yıl devamında açıq faaliyetnen oğraşması ve kütleviy haber vastalarında çıqış yapmasını yasaqlanğan edi. Umerov kutleviy surette separatizmge çağırmaqta qabaatlanğan edi. Onıñ özü oña qarşı qozğatılğan cinaiy iş siyasiy renk taşığanını aytqan edi.
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoznı 8 yıllık koloniya cezasına mahküm etken edi. O, 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Yuqaru Şurası binasınıñ ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulıp alınğan edi. Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti Çiygoznı kutleviy nizamsızlıqlar teşkil etmekte qabaatlay.


text:
Qırım.Aqiqat mühbiri bergen malümatına köre, turmaq içün başqa yer tapalmayıp, aydavcılar Rusiye Federatsiyasınıñ yol areketiniñ qaidelerini bozıp, öz maşnalarını qaldırımda qaldırdı.
Aydavcılar birden bir qaç qaideni bozdı. Qaidelerniñ 15.10 maddesine köre, qaldırımlarda turaq yasaqtır.
Bundan da ğayrı, «polis»niñ baş komiteti binasınıñ qarşısında turaqnı belgilegen iç bir yol işareti ya da bir de bir cedvel yoq edi.
Bunıñnen beraber, yuqarıda añılıp keçken maddege köre, piyadelerge keder etecek yerlerde maşnalarnı qaldırmağa yasaq oluna. Maşnlar ise qaldırımdan ketken insanlarğa yolnı qapattı – olar zornen maşnlaranı dolanıp keçe edi.
Qırım uquq qorçalayıcıları, öz nevbetinde, qaidelerni bozğan insanlarğa nisbeten iç bir çare körmedi. Maşnalar öyle de qaldırımda tura edi.


text:
- Marka: TAM NARGİLE
- Ürün Kodu: KÖZ TAVASI (KÜÇÜK)
- Stok Durumu: Stokta var
-
15,00TL
Etiketler: küçük köz tavası, 1 LEVENT Köz Tavası, 4 LEVENT Köz Tavası, ACARKENT Köz Tavası, ACIBADEM Köz Tavası, ADALAR Köz Tavası, ADATEPE Köz Tavası, AĞVA Köz Tavası, AKARETLER Köz Tavası, AKATLAR Köz Tavası, AKSARAY Köz Tavası, ALEMDAĞ Köz Tavası, ALİBEYKÖY Köz Tavası, ALTINTEPE Köz Tavası, ALTUNİZADE Köz Tavası, AMBARLI Köz Tavası, ANADOLU HİSARI Köz Tavası, ANADOLU KAVAĞI Köz Tavası, ARNAVUTKÖY Köz Tavası, AŞAĞI DUDULLU Köz Tavası, ATAKENT Köz Tavası, ATAKÖY Köz Tavası, ATAŞEHİR Köz Tavası, ATATÜRK OTO SANAYİ Köz Tavası, ATIŞALANI Köz Tavası, AVCILAR Köz Tavası, AVRUPA YAKASI Köz Tavası, AYAZAĞA Köz Tavası, BAĞCILAR Köz Tavası, BAĞLARBAŞI Köz Tavası, BAHARİYE Köz Tavası, BAHÇEKÖY Köz Tavası, BAHÇELİEVLER Köz Tavası, BAHÇEŞEHİR Köz Tavası, BAKIRKÖY Köz Tavası, BALAT Köz Tavası, BALMUMCU Köz Tavası, BALTALİMANI Köz Tavası, BAŞAKŞEHİR Köz Tavası, BATI ATAŞEHİR Köz Tavası, BAYRAMOĞLU Köz Tavası, BAYRAMPAŞA Köz Tavası, BEBEK Köz Tavası, BEŞİKTAŞ Köz Tavası, BEYAZIT Köz Tavası, BEYKOZ Köz Tavası, BEYLERBEYİ Köz Tavası, BEYLİKDÜZÜ Köz Tavası, BEYOĞLU Köz Tavası, BOSTANCI Köz Tavası, BULGURLU Köz Tavası, BURGAZ ADA Köz Tavası, BÜYÜK ADA Köz Tavası, BÜYÜK BAKKALKÖY Köz Tavası, BÜYÜK DERE Köz Tavası, BÜYÜKÇEKMECE Köz Tavası, CADDEBOSTAN Köz Tavası, CAĞALOĞLU Köz Tavası, ÇAĞLAYAN Köz Tavası, ÇAMLICA Köz Tavası, ÇAPA Köz Tavası, ÇATALCA Köz Tavası, ÇAVUŞBAŞI Köz Tavası, ÇEKMEKÖY Köz Tavası, ÇELİKTEPE Köz Tavası, ÇENGELKÖY Köz Tavası, CEVİZLİ Köz Tavası, ÇİÇEKÇİ Köz Tavası, ÇİFTEHAVUZLAR Köz Tavası, CİHANGİR Köz Tavası, DAVUTPAŞA Köz Tavası, DEKANG LİKİT Köz Tavası, DELIRIUM Köz Tavası, Dokunmatik ekran, DRAGOS Köz Tavası, DUDULLU Köz Tavası, EMİNÖNÜ Köz Tavası, EMİRGAN Köz Tavası, ERENKÖY Köz Tavası, ESENLER Köz Tavası, ESENTEPE Köz Tavası, ESENYURT Köz Tavası, ETİLER Köz Tavası, EYÜP Köz Tavası, FATİH Köz Tavası, FENERBAHÇE Köz Tavası, FENERYOLU Köz Tavası, FİKİRTEPE Köz Tavası, FINDIKZADE Köz Tavası, FİRUZKÖY Köz Tavası, FLORYA Köz Tavası, FULYA Köz Tavası, GALATASARAY Köz Tavası, GAYRETTEPE Köz Tavası, GAZİOSMANPAŞA Köz Tavası, GÖZTEPE Köz Tavası, GÜLTEPE Köz Tavası, GÜMÜŞYAKA Köz Tavası, GÜNEŞLİ Köz Tavası, GÜNGÖREN Köz Tavası, GÜRPINAR Köz Tavası, GÜZELCE Köz Tavası, HADIMKÖY Köz Tavası, HALICIOĞLU Köz Tavası, HALKALI Köz Tavası, HARAÇÇI Köz Tavası, HASANPAŞA Köz Tavası, HASKÖY Köz Tavası, HAVUZBAŞI Köz Tavası, HAZNEDAR Köz Tavası, HİSARÜSTÜ Köz Tavası, İÇERENKÖY Köz Tavası, İDEALTEPE Köz Tavası, İKİTELLİ Köz Tavası, İSTİNYE Köz Tavası, Joyetech Köz Tavası, JOYETECH EROLL Köz Tavası, JOYETECH LİKİT Köz Tavası, KADIKÖY Köz Tavası, KAĞITHANE Köz Tavası, KALAMIŞ Köz Tavası, KANDİLLİ Köz Tavası, KARAKÖY Köz Tavası, KARTAL Köz Tavası, KASIMPAŞA Köz Tavası, KAVACIK Köz Tavası, KAYIŞDAĞI Köz Tavası, KAYNARCA Köz Tavası, KEMERBURGAZ Köz Tavası, KILIS Köz Tavası, KİLYOS Köz Tavası, KIZILTOPRAK Köz Tavası, KOCAMUSTAFAPAŞA Köz Tavası, KOŞUYOLU Köz Tavası, KOZYATAĞI Köz Tavası, KÜÇÜKBAKKALKÖY Köz Tavası, KÜÇÜKÇEKMECE Köz Tavası, KÜÇÜKYALI Köz Tavası, KUMBURGAZ Köz Tavası, KUMKAPI Köz Tavası, KURTKÖY Köz Tavası, KURTULUŞ Köz Tavası, KUZGUNCUK Köz Tavası, LALELİ Köz Tavası, LEVENT Köz Tavası, MAÇKA Köz Tavası, MAHMUTBEY Köz Tavası, MALTEPE Köz Tavası, MASLAK Köz Tavası, MECİDİYEKÖY Köz Tavası, MERTER Köz Tavası, MİMAROBA Köz Tavası, MODA Köz Tavası, NAKKAŞTEPE Köz Tavası, NİŞANTAŞI Köz Tavası, OKMEYDANI Köz Tavası, ÖMERLİ Köz Tavası, ONUR Köz Tavası, ORTAKÖY Köz Tavası, OVALE Köz Tavası, OVALE LİKİT Köz Tavası, PENDİK Köz Tavası, PERPA Köz Tavası, POLENEZKÖY Köz Tavası, RAHMANLAR Köz Tavası, RED KİWİ Köz Tavası, REŞADİYE Köz Tavası, RUMELİ HİSARI Köz Tavası, SAHRAYICEDİT Köz Tavası, SARIGAZİ Köz Tavası, SARIYER Köz Tavası, ŞAŞKINBAKKAL Köz Tavası, SEFAKÖY Köz Tavası, ŞEHREMİNİ Köz Tavası, SELAMİÇEŞME Köz Tavası, SELİMİYE Köz Tavası, SELİMPAŞA Köz Tavası, SEYRANTEPE Köz Tavası, ŞİLE Köz Tavası, SİLİVRİ Köz Tavası, ŞİRİNEVLER Köz Tavası, ŞİŞLİ Köz Tavası, SUADİYE Köz Tavası, SULTANBEYLİ Köz Tavası, TAKSİM Köz Tavası, TARABYA Köz Tavası, TEŞVİKİYE Köz Tavası, TOPAĞACI Köz Tavası, TOPKAPI Köz Tavası, TUZLA Köz Tavası, UĞUR MUMCU Köz Tavası, ULUS Köz Tavası, ÜMRANİYE Köz Tavası, UNKAPANI Köz Tavası, ÜSKÜDAR Köz Tavası, YAKACIK Köz Tavası, YEDİKULE Köz Tavası, YENİBOSNA Köz Tavası, YENİKÖY Köz Tavası, YEŞİLKÖY Köz Tavası, YEŞİLYURT Köz Tavası, ZEKERİYAKÖY Köz Tavası, ZEYTİNBURNU Köz Tavası, ZİNCİRLİKUYU Köz Tavası, ZİVERBEY Köz Tavası


text:
Qırımda «separatizmge» açıq çağırğanından eki yılğa şartlı olaraq üküm etilgen Kefe sakini, qırımtatar faal Suleyman Kadırov sınav müddeti bitkeni içün cezadan azat etildi. Bu aqta advokat Aleksey Ladin martnıñ 2-nde Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Rusiye Ceza kodeksiniñ 73-ünci maddesi esasında 2 yıl sınav müddetinen 2 yıl şartlı apis cezasından azat etildi, 2020 senesi martnıñ 1-nde sınav müddeti bitkeni içün cinaiy-icra inspektsiyasınıñ esabından çıqarıldı», – dep aytıla Aleksey Ladinniñ Qırım.Aqiqatqa bergen vesiqasında.
2018 senesi martnıñ 1-nde mahkeme Kadırovnı «separatizmge» açıq çağırğanında qabaatlap, eki yılğa şartlı olaraq apiske aldı.
2018 senesi mayısnıñ 3-nde qırımtatar faali Suleyman Kadırovnıñ ükmüni deñiştirmedi.
Qabaatlavnıñ versiyasına köre, Kadırov 2016 senesi martında, özüni Aqmescitten bir qırımtatar olaraq tanıtqan ve Ukrainanıñ kontroli altında olmağan Donetsk ve Lugansk vilâyetlerini azat etmek içün «Qırım» batalyonınıñ meydanğa ketirilmesi aqqında bildirgen nasıldır Demyan Demyanenkonıñ videoroligini repost etti.
Bir qaç aydan soñ repostnıñ altında, içinde, cümleden, «Qoltutam, Qırım evelden de, şimdi de ve kelecekte Ukraina olacaq» sözleri olğan Kadırovnıñ izaatı peyda oldı. Oña qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesi boyunca iş açıldı. Qabaatlav FSB ekspertleri tarafından yapılğan ve Kadırovnıñ izaatında Rusiyeniñ topraq bütünliginiñ bozulmasına davet olğanını isbatlağan ekspertizağa esaslana.
2017 senesiniñ aprelinde Rusiyeniñ maliy monitoringi boyunca hizmeti Kadırovnı ekstremistler ve terroristler cedveline kirsetti.
Kadırov özü, cinaiy işi – öz noqtai-nazarını faal surette ifade etkenine ve aq-uquqnı qorçalav saasındaki faaliyetlerine cevaben mahsus hizmetler tarafından yapılğan provakatsiyadır, dep iddia ete.


text:
Aqmescitte yaramay ava olması tahmin etile, furtuna havfı ilân etildi. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Qırımnıñ gidrometeorologiya ve tabiat monitoringi» Federal devlet bücet müessisesiniñ malümatına köre, iyünniñ 5-nde saba Aqmescitte küçlü yağmur yağması, bora, burçaq, saniyede 20-25 metr süratlı yel esmesi beklenile», – dep bildirdi Kreml kontrolindeki Qırımnıñ fevqulâde vaziyetler naziri Sergey Şahov.
Kelgen yaramay ava sebebinden qurtarıcılar yarımada sakinleri ve musafirlerini binadan ve şeerge çıqmaqtan vazgeçmege çağıra. Bu imkânsız olsa, yerastı keçitlerge kirmemege, reklama levhaları, büyük terek ve elektrik ağlarınıñ yanında turmamağa tevsiye etile. Qurtarıcılar aydavcılarnı maşinalarnı terek altında ve levhalar tübünde qaldırmamağa çağıra.
Fevqulâde vaziyetler nazirligi bütün Qırımda furtuna havfını ilân etti. Sinoptiklerniñ tahminlerine köre, iyünniñ 4-nde ve 5-nde yarımadada boranlı yağmur ve ruzgâr beklenile.


text:
BMO Nizamı
BMO Nizamı yäki BMO Statutı — 1945 yılnıñ 26 iyünendä San-Fransisko şähärendä imzalanğan xalıqara Berläşkän Millätlär Oyışmasına nigez salğan xalıqara kileşü.
Kileşügä 50 il wäkile qul quyğan, şul isäptän SSRB häm ayırım itep Belorus SSR, Ukrain SSR.
BMO Nizamı 1945 yılnıñ 24 oktäberendä BMO İminlek Şurasınıñ daimi äğzaları tarafınnan raslana.
Nizamğa qul quyğan illär maddälären ütärgä tieş, BMO Nizamı buyınça yöklämälär bütän xalıqara kileşülärdän östen bula.
Küpçelek illär BMO Nizamın raslağannar, Vatikan küzätüçe statusına iä bula.
TarixYзrәpTү
1944 yılnıñ avgust-oktäberendä AQŞ Dumbarton-Ouksta SSRB, Böyekbritaniä, AQŞ, Qıtay wäkilläre BMO proyektın eşkärtä.
1945 yılnıñ 26 iyünendä 50 il Nizamğa qul quya, Polşa soñraq imzalıy.
24 oktäberdä BMOnı oyıştıruçı illär Nizamnı raslıylar, şul kön BMO köne itep bilgelänä.
Nizam 19 bülektän tora.
BMO Nizamı buyınça köç yanaw häm qullanu tıyıla, läkin çığarma oçraqlar bar:
- şäxsi yäki kümäk üzsaqlanuı
- BMO İminlek Şurasınıñ qararı buyınça köç qullanu


text:
Tatarstan soñğı arada çit illär belän elemtälären nığıta. Törle yaqlı xezmättäşlek östendä respublika xökümäte wäkilläre dä, sänäğät tarmağı da, eşquarlar da tırışa. Tatarstan parlamentı wäkilläre dä qalışmıy. Küptän tügel genä Däwlät Şurası räise Färit Möxämmätşin citäkçelegendäge törkem Qazaqstannan qayttı. 17 mayda säfärneñ näticäläre, üzläreneñ tä’sirläre belän Qazaqstanda bulğan deputatlar jurnalistlar belän dä büleşte.
Jurnalistlar belän oçraşu räsmi säfärneñ qayber mizgellären taswirlağan videotasma kürsätüdän başlanıp kitte. Anı qarağanda şul açıqlandı, Tatarstan wäkillärenä Qazaqstannıñ başqalası bik oşağan ikän. Ul şundıy zamança, matur şähär, qazaqstanlılar bezgä kilgäç, Qazan öçen beraz caysızraq ta bulır inde bezgä, dip uftandılar oçraşuğa kilgän Rimma Ratnikova häm Räzil Wäliev. Ğomumän, räsmi säfärneñ barışı, anıñ näticäläre belän dä qänäğät qalğan tatarstanlılar. Üzläreneñ tä’sirläre belän urtaqlaşqanda deputat Räzil Wäliev menä nindi üzençäleklärne iskä aldı.
Qazaqstan bit ul ayırım däwlät, däwlätle xalıq bötenläy başqaçaraq xis itä inde üzen. İkençedän, monda il belän citäkçelek bik aqıllı oyıştırılğan. Citmäsä, alarnıñ qazılma baylıqları da bik küp. Minemçä, Qazaqstannıñ kiläçäge bik zurFärit Möxämmätşin citäkçelegendäge respublika parlamentı wäkillären Qazaqstannıñ yuğarı parlamentı Senat häm tübän pulatı – Mäcles eşe belän tanıştırğannar, anda qızıqlı oçraşular da uzğan. Tatarstan deputatları fikerençä, qazax kollegalarınnan alarğa öyränerlek närsälär bar.
Bilgele bulğança, Qazaqstanda tatar tarixına bäyle cirlär baytaq, bezneñ xalıqlar, alarnıñ telläre dä bik yaqın. Şuña da, ike arada humanitar, icadi xezmättäşlekne ayıruça arttırırğa kiräklege turında süz barğan Qazaqstanda. Andağı bezneñ millättäşlärebez dä iskä alınğan. Astanadan qaytqan deputatlar süzlärenä qarağanda, andağı tatarlar öçen xäzer şartlar tudırıla başlağan. İlneñ 14 töbägendä tatar ictimaği berläşmäläre eşläp kilä, 3 tatar deputatı da saylanğan ikän. Alay da, elekkege 300dän artıq millättäşebezdän xäzerge köndä Qazaqstanda 250 meñ genä keşe yäşäp yata.
Tatarstan parlamentı wäkilläre Qazaqstanda çağında älege il öçen bik möhim ber waqiğa da buldı. Prezident Nursoltan Nazarbaev ilneñ parlamentına östämä wäkälätlärne tapşıru turındağı täqdim yasadı. Bu Qazaqstannıñ demokratiä yulınnan tağın ber adım yasawı, dip bäyäläde monı Däwlät Şurası räise urınbasarı Rimma Ratnikova.
Qazaqstan belän Tatarstan arasındağı xezmättäşlek iqtisat ölkäsendä dä bulaçaq, älbättä. Ayıruça qazaqstanlılarnı KamAZ, boralaqlar berläşmäse qızıqsındıra ikän. Älege yünäleştäge elemtälär dä iğtibar üzägendä toraçaq Tatarstanda.
Gölnaz İlgizär


text:
Oktâbr 23 künü qırımtatarı Ernest Umerovnıñ evinde keçirilgen tintüvni maşnanıñ hırsızlanuvı ile bağlaylar, buña Ernestniñ babasınıñ alâqası bar eken. Amma özü ise bunı babasınıñ qırımtatar milliy lideri Mustafa Cemilevniñ Ermeni Bazarda qarşılav tebdirde iştirak etkeni ile bağlay.
Bunı o 15 minut saytına bildirdi.
Onıñ aytqanı kibi, tintüvni dört uquq qoruyıcı keçire edi.
«Saba saat 6:30 keldiler. Maski-şou kibi bir şey yoq edi. Mahkeme avalesini kösterdiler, anda tintüvniñ keçirilmesi aqqında qarar bar edi. 50 yaşında olğan babamnı Lanos maşnasınıñ hırsızlanuvında qabaatlaylar», – dedi Ernest Usmanov.
O şunı da qayd ete ki, uquq qoruyıcılar «hırsızlanğan maşinada olğan şeylerni» qıdıra ekenler. Neticede sanki vesiqalar olmağanı sebebinden mototsiklni alıp kettiler.
Usmanov tintüv onıñ babası mayıs 3 künü Ermeni Bazarda Mustafa Cemilevni qarşılamağa ketkeni ile bağlı olğanını tüşüne.
Qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüv ve yaqalanuvlar devam ete. Çarşenbe künü, oktâbr 22-de, Eski Qırımda politsiya hadimleri Qurultaynıñ Merkeziy saylav komissiya reisi, qırımtatar faaliyetçi Zair Smedlâyevniñ qardaşını Tair Smedlâyevni yaqaladılar. Maşinasını politsiya hadimleri taqip ete edi, oña toqtatmağa emir ettiler, soñra ise blok etip, özlerini tanıttılar. Soñra onı Aqmescitte Franko caddesinde vaqtınca bulunuv izolâtorına ketirdiler.
Hatırlatamız, keçken afta Qurman qasabasında eki qırımtatarnı yaqaladılar. Olarnı qırımtatar milliy lideri Mustafa Cemilevni mayıs 3 künü Ermeni-Bazarda qarşılav tedbiri vaqtında uquq qorçalayıcı organlarnıñ hadimlerine zarar ketirgenine qabaatlaylar. İnsanlarnı Rusiyeniñ FSB SİZOsında tutalar.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusınen bağlı referendum ötkerildi, onıñ neticelerine köre, Rusiye Qırımnı kendi terkibine kirsetti. Ukraina, Avropa birligi, AQŞ bu saylav neticelerni qabul etmediler, Rusiye Qırımnı işğal etti, dep sayalar.


text:
Aprel 22-de, cuma künü Aqyardan Keriçke er kün yürecek ilk tren işke tüşürildi. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Aqyar demiryol vokzalınıñ malümat hızmeti bildirdi.
Yerli kütleviy haber vastalarında derc etilgen cedvelge köre, tren er kün Aqyardan saat 21:30 çıqa ve Keriçke kelecek kün saba saat 06:00-da kele. Yol 8 saat 30 daqqa ala. Keriçten tren er kün saat 22:10 çıqa ve Aqyarğa kelecek saba saat 6:50 kele. Yol 8 saat 40 daqqa ala.
Aqyardan Keriçke qadar kupe vagonınıñ bilet fiyatı 1532 ruble (600 grivnadan biraz ziyade), bu fiyatqa yataq çamaşırı kire, platskart bileti ise eki qat ucuz – 828 ruble (tahminen 331 grivna).
Eki tarafqa ketken trenler Canköy ve Aqmescit stantsiyalarını keçe.
Aqyar demiryol vokzalınıñ malümat hızmetiniñ bildirgenine köre, Canköy ve Keriçni keçken «Aqmescit – Moskva» treni «endi çoqtan lâğu etilgen». Bundan evel Qırımdaki Rusiye memurları tren rentabel olmağanını, yani kereksiz olğanını bildirgen ediler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Büyük Britaniya Ukraina elçisi Melinda Simmons noyabrniñ 5-nde Hersonda «qanunsız işğalniñ insanlarnıñ ayatına nasıl tesir etkenini bilmek» içün qırımtatar faallerinen ve Qırımdan köçip kelgenlernen körüşti. O, Rusiyeni işğal altındaki yarımadada repressiyalarnı toqtatmasına ve «Qırımnı Ukrainağa qaytarmasına» çağırdı.
«Bozuvlar arasında – qorantalarnı ayıruv, Ukraina vatandaşlarını Rusiye vatandaşlığına mecbur etüv ya da tuvğan yerinden sürgün etüv, insan aqlarınıñ bozuluvı, hususan qırımtatarlar olğan etnik ve diniy gruppalarnı siyasiy sebeplerden taqip etüv», – dep aytıla elçihane haberinde.
Melinda Simmonsnıñ qayd etkenine köre, «evlerini terk etmege mecbur olğan qırımtatarlarnıñ ne yaşağanını eşitmek qıyın edi».
Rusiye Tış işler nazirligi Büyük Britaniya elçisiniñ aytqanlarını şimdilik izaatlamadı.
Melinda Simmons Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy vekili Anton Korınevıçnen beraber Qırım ve Herson vilâyetiniñ memuriy sıñırındaki «Kalançak» keçiş noqtasını ziyaret etti.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırım vaqtınca işğal etilgeni sebebinden Ukraina 800-den ziyade bala tedaviylev ve raatlıq müessisesini coydı, dep bildireler Ukraina İçtimaiy siyaset nazirliginde.
Ukraina nazirliginiñ malümatına köre, umumiy sayıdan Qırımdaki bala müessiseleriniñ, tedaviylev müessiseleriniñ 122 danesi, bu cümleden er sene 30 biñden ziyade bala tedaviylengen «Artek» Halqara bala merkezi, raatlıq müessieleriniñ 680 danesi.
Umumen olaraq, İçtimaiy siyaset nazirliginiñ malümatına binaen, Qırımdaki bala müessiselerinde er sene 148 biñden ziyade bala tedaviylene ve raatlana edi.
Nazirlikte qayd etilgenine köre, bu sene Kiyevde Puşa-Ozernaya şifahanesi bazasında Ukraina prezidenti meseleleriniñ Devlet idaresiniñ «Artek» Halqara bala merkezi çalışmağa başlay. Lagerde tedaviylev kampaniyası 2016 senesi iyün 22-den başlanacaq.
2016 senesi aprel ayında Kiyev Obolon mahkemesi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda yerleşken «Artek» lageriniñ mülkiyetini yaqaladı.
Mahkeme qararına apis etilgen «Artek» Qırım kompleksi obyektleriniñ tafsilâtlı cedveli, bu cümleden havuzlar, kommunikatsiya ve elektrik ağları, Aqmescitteki baza-musafirhane ve Oreandadaki «Glitsiniya» pansionatı kire.
2015 senesi sentâbr ayında Qırım Muhtar Cumhuriyeti prokuraturası rusiyeli Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönovğa «Artek» Halqara bala merkezi» adlı Ukraina devlet müessisesiniñ mülkiyetini qanunsız şekilde öz mülkiyetine alğanı sebebinden cinayet yapqanında şeklenilgenini bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İşğal etilgen Qırımda «samooborona» şekillendirilmesiniñ beş yılına bağışlanğan «hatıra abidesi» açıldı. Bu aqta Rusiye kontrolindeki Qırım ükümetiniñ saytında iyülniñ 26-nda haber etile.
«Yubiley kününe 6 tahtadan ibaret hatıra abidesi açıldı, anda halq göñüllileriniñ tarihı aqqında malümat, Qırım baariniñ basamaqları, Rusiye Federatsiyası ve Qırım Cumhuriyetiniñ devlet bayramları aqqında malümat, Donbasta elâk olğan qırımlı göñüllilerniñ adları ile hatıra tahtası bar», – dep aytıla haberde.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar milliy politsiyası 2019 senesiniñ başından Qırım «samooboronasınıñ» 28 azasını qıdıruvğa ilân etti.
2018 senesiniñ başında QMC Günduz Mamedov Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Qırım «samooboronasınıñ» beş yüzden ziyade azasınıñ malümatını bildi, dep haber etken edi. Daa soñra Ukraina baş prokurorı Yuriy Lutsenko Ukraina uquq qoruyıcıları Qırım «samooboronasınıñ» 900 azasınıñ kimligini ögrendi, dep bildirdi.
Qırım «samooboronası» yarımada ilhaqı arfesinde peyda olıp, Rusiye ilhaqına yardım etken edi. 2014 senesi iyünniñ 11-nde Kreml kontrolindeki yarımada parlamenti qanunnı qabul etip, bu teşkilâtnı qanunlaştırdı.
Aq qorçalayıcılar bu silâlı birleşmeniñ Qırımda çoqusı alâ daa tahqiq etilmegen bir sıra cinayetke alâqası bar olğanını bildirgen edi.


text:
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, tintüv Hamzin yaşağan ve qayd etilgen yerlerde keçirildi.
Qırım.Aqiqat haber agentligine Aqmescit rayonınıñ Mamaq köyündeki (Stroganovka) «Vasiyet» qırımtatarlar toplu yaşağan qasabasınıñ Meclis azası Edem Mustafayev bildirdi ki, bugün saba saat 7:00 Rusiye mahsus hızmetleriniñ hadimleri Ali Hamzin resmiy şekilde qayd etilgen onıñ evini tintmek içün keldiler.
«Aqmescit Kiyev rayon mahkemesiniñ qararını kösterdiler. Olar eki saat devamında terroristik faaliyetinen bağlı patlav maddeleri, silânı qıdırdılar. Olarnıñ aytqanına köre, Hamzinniñ soyadı taqiqat deñevi vaqtında qayd etildi», – dep tarif ete Mustafayev.
Al-azırda Ali Hamzin Kiyevde buluna. Onıñ Qırım.Aqiqat agentligine bergen malümatına köre, bugün onıñ Bağçasaraydaki şahsiy evinde de tintüv keçirildi.
«Olar oğluma terroristik teşkilâtqa alâqam olğanını ifadelegen senetni kösterdiler. Tintüvni ondan ziyade FSB hadimi keçirdi, eki Ural, «Berkut» hadimlerini alıp keldiler, yolnı qapattılar. Qorantamnı o qadar qorquzdılar ki, qaynanam yaramadı – az qaldı insult olacaq edi», – dep qayd etti o.
Hamzin bunıñ kibi qabaatlavlarnı absurd olaraq tanıy ve tintüv sebeplerini añlap olamay.
«Menim varaqamnı «Pravıy sektor» azasında tapqan ekenler. Bugün saat 17:00 oğlumnı Aqmescitke FSB idaresine davet etkenler», – dedi o.


text:
Cumaaqşamı künü, iyül 30-da, «prokuratura» hadimleri Aqmescitte Şmidt,2 soqağı boyunca yerleşken «Qırım Fondı» hayriye teşkilâtına, işbu binada qırımtatar milliy Meclisi de buluna, yañı celpname ile keldi.
Bunı Qırım.Aqiqat saytına qırımtatar milliy Meclisiniñ tış alâqalar idaresiniñ yolbaşçısı Ali Hamzin bildirdi.
«Ketirilgen celpnamege binayen, «Qırım Fondı» bugün prokuraturağa kelip, öz faaliyeti aqqında esabat bermeli. Amma bu olacaq bir şey degil, çünki bu kibi esabatlarnı azırlamaq içün eñ azından bir qaç kün kerek», – dedi Hamzin.
Onıñ sözlerine köre, böyle talaplar atta Rusiye qanunlarına köre yükseltilgendir. Bunıñ ile celpnamede nasıldır bir muayyen qararlar aqqında bir şey yazılmay.
Hamzin qayd etkeni kibi, bugünki «akimiyet» böyleliknen Meclisni sıqıştarmağa devam ete. O, «Qırım Fondı»nıñ faaliyetini yasaq etmege tırışqanlarını tüşüne.
«Qırım Fondı bizim içün pek müim bir teşkilâttır, terkibimizniñ hayriye teşkilâtıdır, – dey Hamzin. – Menimce, olar mıtlaqa nasıldır bir bozuluvlarnı uydurıp çıqarırlar ve bu Fondnıñ faaliyetini de yasaq ete bilirler».
O şunı da qayd etti ki, Fond qırımtatar halqınıñ Qurultayı tarafından teşkil etildi. Onıñ prezidenti ise qırımtatarlarnıñ milliy lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevdir. Bunı nazarda tutmaq kerek, dep tüşüne Hamzin.
«Biz basım duymaqtamız. Bizge fikrimizni bildirmege bermeyler, Qurultay ve Meclisni yoq etmek yönelişte endi Rusiye qanunları bile bozula», – dey o.
Onıñ sözlerine binayen, eger de vaziyet kerginleşse, Fond ve Meclis destek ve qoruvnı halqara uquqiy terkiplerde qıdıracaq.


text:
Ukraina arbiyleri ve Rusiyege qol tutqan separatistler arasında eñ deşetli uruşlar olğan İlovaysk şeerine yardım etmek içün «Qırım» ayrı taqımı keldi.
«Bugün «Qırım» ayrı taqımından bizim qardaşlarımız İlovaysk civarında bulunalar, andaki vaziyet daa da kergin. Er keske dua etmege rica eteler!» , – dep aytıla olarnıñ Facebook resmiy saifesinde, haber ete Sobıtiya Krıma.
«Qırım» adlı taqım esasen qırımtatarlardan ibarettir, dep yaza neşir.
Hatırlatamız, al-azırda Donbassta strategik bir şeer İlovaysk içün qıyın uruşlar ketmekte.
Şeerniñ bir qısmı «Donbass» batalyonı ve «Dnepr» batalyonınıñ nezareti altında qala.
Rusiyege qol tutqan separatistler ve Rusiye ordusınıñ arbiyleri tank ve artilleriya vastasınen olarğa ücüm eteler.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Aman-aman bütün dünya ülkeleriniñ reberleri koronavirus yayılmasınıñ qarşısını almağa yönetilgen tedbirlerni muzakere ete, vatandaşlarına hitap ete, muşavereler keçire. Deyerli er kes - demokratik memleketlerniñ liderleri de, avtoritar ükümranlar da - telükeniñ ne qadar büyük olğanını añlay ve bu telükenen küreşmege azır olğanlarını numayış etmege tırışa.
Bu vaziyette Vladimir Putin Qırımğa kete. Ukrain yarımadanıñ ilhaqınıñ altıncı yıldönümini qayd etmek içün. Tarafdarlarnı mükâfatlandırmaq içün. Rusiyege "tarihiy hızmetlerini" hatırlatmaq içün.
Bu taaciplidir, amma bir çoq rusiyeliniñ Kreml propagandası uydurğan degil, amma aqiqiy telüke içinde olğanı bir şaraitte, olarnıñ ömür boyu prezidentlik yapmağa qarar alğan prezidenti, Qırım ilhaqından başqa bir şey teklif etip olamay, ğaliba. Aytılğanı kibi - qurabiye aşasınlar!
Bir çoq rusiyeliniñ Kreml propagandası uydurğan degil, amma aqiqiy telüke içinde olğanı bir şaraitte, olarnıñ ömür boyu prezidentlik yapmağa qarar alğan prezidenti, Qırım ilhaqından başqa bir şey teklif etip olamay, ğaliba
Amma başqa taraftan - olarğa daa ne teklif etip ola? Cermay fiyatları aşağı tüşti. Rusiye rublesi de artından ketti. Ülke nevbetteki bir iqtisadiy ve içtimaiy burhannıñ ögünde, amma bu sefer - pandemiyanen bir vaqıtqa tüşkeni içün - bu burhannıñ neticeleri yaqın keşmişke nisbeten daa ciddiy ola bile. Bu vaziyette, yalıñız "topraq toplaması" ve "öz limanını qaytuv"nı hatırlatmaq qala.
Ancaq bütün bu propaganda klişeleri, Rusiye sakinleri kerçek telüke ve aqiqiy faqırlıqnen qarşılaşmağance yaşhı edi. Şimdi olar ekisine de yaqın. Putin, statistikanı teşkil etmesini tüşünmek degil de, pandemiya aqibetleriniñ ögüni almaqnı, yarın koronavirus qurbanları olacaq ya da koronavirus sebebinden sadece iş coyacaq adamlarğa kerçek yardım etmesini tüşünmeli edi. Böyle alda kerçekten bayramlarğace barmay.
Amma körgenimiz kibi, o şeñlenmek istey. Qırım, Rusiye prezidenti vazifesinde bulunma müddetiniñ yañartuvı, soñra Ğalebeniñ 75 yıllığına bağışlanğan parad. Taun vaqtında bayram ne olğanını bilmege istese ediñiz, bu, eminim ki, tamam şu aqiqiy taun vaqtındaki bayramdır, onıñ iştirakçileriniñ ise sıcağını baqalar ve analizlerini alalar (ve bu mecaz degil, Putinge hımet etken jurnalistlerni koronavirus hastalığınıñ olıp-olmamasına teşkereler).
Ve bu deli bayram yalıñız Qırım işğaliniñ ahlâqsızlığını qayd ete.
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Vitaliy Portnikov, Kyivli jurnalist, Qırım.Aqiqat müellifi


text:
Avropa şurasınıñ reisi Donald Tusk , Avropa şurasınıñ Rusiye taarfından ilhaq etilgen Ukrainağa bağlı Qırımnıñ tanılmamasınen bağlı pozitsiyası deñişmey.
İyülniñ 9-nda bu aqta o Brüsselde, Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ve Avropa komissiyasınıñ prezidentiJean Clayde Junker ile keçken Ukraina – Avropa birligi sammitiniñ ortaq matbuat konferentsiyası neticesinde ayttı.
«AB Ukraina topraq bütünligi, suvereniteti ve mustaqilligine qol tutmağa devam ete. Qırım ve Aqyarnıñ qanunsız ilhaqını tanımayuvımız da deñişmey qalmaqta», – dedi Tusk.
O, AB «yaqında Avropa Birligine kirmege yasaq etilgen şahıslarnıñ cedveli kenişletilgenini» da qayd etip keçti.
«Bu adım Qırım yarımadasında Rusiye prezdentiniñ saylâvları ve Ukrainadan izin alınmadan Keriç köpüri qurulmağa başlağanından soñ atıldı», – dep ilâve etti o.
İyünniñ 18-nde Avropa Birliginiñ Şurası Rusiye ilhaq etken Qırımğa qarşı sanktsiyalarnı daa bir yılğa uzattı.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Baş ofisi Ankarada olğan Qırımtatarlarnıñ medeniyet ve yardımlaşma dernegi Türkiye tasil nazirligine Türkiye mekteplerinde qırımtatar tili derslerini kirsetmege teklif etti. Bunı cumaaqşamı künü, mayıs 7-de, QHA agentligi bildire.
Qırımtatar tilini Türkiye mekteplerinde «Mevcut olğan til ve şiveler» programmasına kirsetmege teklif ettiler. Qırımtatarlarnıñ medeniyet ve yardımlaşma dernegi zaruriy şeylerni temin etmege azırlığını bildirdi.
Mektüpte aytılğanı kibi, 1783 ve 1922 seneleri, «1783 senesi çar rejiminiñ basqısı altında milliondan ziyade qırımtatarı zemaneviy Türkiye territoriyasına köçmege mecbur oldı».
«1883-1914 seneleri ulu mütefekkir ve maarifçi İsmail Gasprinskiyniñ «Terciman» gazetası sayesinde qırımtatar tili türk dünyasınıñ umumiy timsali edi, bugünde-bugün ise UNESKO tarafından yoq olayatqan tillerniñ cedveline kirsetilgen»,– denile beyanatta
Qırımtatarlarnıñ medeniyet ve yardımlaşma dernegi şimdi Qırımda 15 milliy mektep bar olğanını qayd etti. Bunıñ ile qırımtatarlarnıñ tuvğan tiline Qırım müendis-pedagogik universiteti ve Vernadskiy adına QFU Tavriya akademiyası negizinde ögreteler. Bütün bular Türkiye yardımı ile açılğan edi , – yaza neşir.
Türkiyede qırımtatar tilini Gazi Universitetinde zemaneviy türk şiveleri ve edebiyatı kafedrasında ögreteler. Bundan da ğayrı qırımtatar tili kurslarını Qırımtatarlarnıñ medeniyet ve yardımlaşma dernegi de azırlay.


text:
Rusiyeniñ Qırımdaki FSB idaresi oktâbrniñ 18-nde qırımtatar faili Suleyman Kadırovqa onıñ qabaatnamesini taqdim etken. Rus taqiqatı Kadırovnı, Rusiye Cinaiy Kodeksiniñ 280.1 mad. 2-nci qısımı esasında qabaatlay – «Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini bozmaq içün halq ögünde yapılğan çağıruvlar». Bunı Qırım.Aqiqatqa advokat Aleksey Ladin bildirdi.
«Bu davanıñ hususiyeti – bu dava bir yıl evelsi – 2016 senesi oktâbrniñ 11-nde açılğan edi. Adliyeviy ceetten bütün iddialarnıñ delil ve easasları şekilsizdir. Davanıñ malümatlarında olğan ekspertizalarğa binayen, taqiqatnıñ Suleyman Kadırovqa ait olğanını tüşüngen şu repost ve izaatlarda bir de bir çağıruvlar mevcut degil. Olarda alğışlav, razılıq bildirüvi mevcut, amma çağıruvlar yoq. Kodeksniñ maddesi ise areketlerde çağıruvlar olmaq kereklini bildire», – dedi Ladin.
O şunı da qayd etti ki, «taqiqatnıñ keyfiyetine» dair bir sıra sualler peyda ola.
Kadırovnıñ özü qabaatlarnı red ete.
2016 senesi oktâbrniñ 5-de Rusiye uquq qoruyıcıları qırımtatar faili Suleyman Kadırovnıñ evine tintüv keçirmege keldi. Tintüv vaqtında bilgisayar ve telefon alındı. Tintüv qadı Rodionovnıñ Rusiye Federatsiyası sıñırlarını tanımamaq ve «Asker» qırımtatar batalyonına qoltutmaq çağıruvlarını ögrenmek Qararı esasında keçirilgen.
2016 senesi oktâbrniñ 11-de Suleyman Kadırovğa qarşı «separatizm» esasında cinaiy dava başlatıldı.
2017 senesi aprel ayındaqırımlı fail ve uquq qorçalayıcı Suleyman Kadırov, o, ekstremistler cedveline kirsetilgeni aqqında beyan etti.
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, cemaat failleri, Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen bağlı olğanlarında şeklengen Qırım musulmanları, qırımtatar Milliy areket faalleri, Meclis azalarınıñ evlerinde tintüvler sıqlaştı.
Ukraina Tışqı işler nazirligi (MİD) işğal etilgen Qırımda ukrain vatandaşlarınıñ taqip etilmesinden qasevet çekkenini bildirdi


text:
“Veciye Kaşka davası”nıñ mabüsleri Ruslan Trubaç ve Kazim Ametovnı Aqmescit SİZOsınıñ mahsus blokına avustırdılar dep bildire öz Facebook saifesinde jurnalist Anton Naumlük.
Onıñ aytqanına köre, mabüsniñ ekisi de bütün kün devamında video çekken kameraları olğan odalarğa oturttılar.
Aynı vaqıtta, Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygöz, Ruslan Trubaçnı yaqında tevfiq etilgen Edem Bekirovnıñ kamerasına “yardım etmek içün” oturtılğanını bildirdi.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.
2017 senesi noyabrniñ 23-nde Aqmescitte Rusiye telükesizlik hadimleri, Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldı.
Sentâbrniñ 11-nde Rusiye nezaretindeki Aqmescit Kiyev rayon mahkemesi, "Veciye Kaşka davası"nıñ iştirakçilerini eki ayğa daa apiste qaldırdı. Olar Türkiye vatandaşı Yusuf Aytandan para talap etüvde şeklene. Rusiye telükesizlik hadimleri olarnı tutqan maalde qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramay. Daa soñra qadın vefat ete.
Qırımtatar milliy areketiniñ faali Nariman Celâl, Türkiye vatandaşı, Veciye Kaşkanıñ qorantasından para hırsızlağan edi, dep bildire.
İşbu dava iştirakçileriniñ sağlıq problemleri bar. Degermenci – astma hastasıdır, Çapuh SİZOda mikroinsult keçirdi.
İşğalden soñ Qırımdaki faktik Rusiye akimiyeti mustaqil jurnalistler, vatandaş faalleri, Qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalı olğanlarından şübheli sayılğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde muntazam surette kütleviy tintüvler ötkere.


text:
Sudaqta kecken "Tavrida-ART" Rusiye gençler festivalinde avgustnıñ 24-ünde arbiy uçaqlar ve vertolötlar iştiraginen ava kösterişi kösterilecek. Bunı Rusiye Qara Deñiz flotunıñ matbuat hızmeti bildire.
"Arbiy uçucılar, Su-30SM, Ka-27PS, An-26 ve Be-12 uçaqlarınıñ idare etmesinde öz ihtisaslılığını numayış etecekler", - denile beyanatta.
Daa evel ilhaq etilgen Qırımda Sudaq yolunıñ bir qısmında kündüz yol areketi qapatılacaq, dep bildirilgen edi. Naqliyat yürüşiniñ sıñırlavı, "Tavrida - Art 2019" Rusiye gençler festivaliniñ keçirilmesinen bağlı.
Festival saytında yazılğanı kibi, "Tavrida - Art" - Rusiyede ilk icadiy topluluqlarnıñ festivalidir. Onıñ ğayesi "Tavrida" forumınıñ mezunlarında peyda oldı.


text:
Kefe bölgesinde tibbiyet hadimleri yetişmeme meselesi pek keskin tura. Bu aqta dekabrniñ 21-nde Kefe tibbiyet merkeziniñ reberi Aleksandr Fomenko haber etmekte.
«Kadrlar meselesinde büyük problema bar. Bu esasen tar saa mütehassıslarınen bağlı. Meselâ, onkologqa qayd etilgen 6 biñ hastamız bar, amma bütün Kefege o bir özü baqa. Bütün şeer boyunca bir köz ekimi, bir nevrapotolog, mahalliy terapevt ve pediatrlarlarnıñ sayısı ihtiyacımıznıñ yarısıbile qapatmay, revmatolog, ebanay-ginekolog, bala nevrologları, cerrah, travmotolog ve kardiologlar kerek», – dep sıralay Fomenko.
Onıñ sözlerine köre, şimdiki zamanda tar saada çalışğan mütehassısqa kirmek içün hasta öz nevbetini eki aftadan başlap, bir ayğace beklemek kerek.
«Kadrlar problemasını çezmek içün cumhuriyet yolbaşçısı mutehassıslarnı esas topraqtan çağırıp, mesken masarflarını qarşılamaqnı teklif etken edi. Eger bu mesele çezilse, biz kadrlar yetişmemesi meselesini qapatqan olurmız. Ondan da ğayrı, kelecek seneden başlap, bizim aylıqlarımız bayağı köterilmek kerek, onıñ içün adamalar işke kelir, dep belleyim», – dep qayd ete Fomenko.
Rusiye vatandaşları mevburiy tibbiy sigorta vastasınen devlet ve şeer tibbiy muessiselerine muracaat etkende pek uzun muddet beklegenlerine (bularnıñ 56 faizi bu öz başından keçirgen), oñaytsız şartlar (42 faiz), kerek alet ve donatma, ilac ve saire (40 faiz dep qayd ete qomşu Rusiye sakinleri), professional olmağan ekimler, yañlış qoyulğan diagnoz ve saylânğan tedavi usulı (soralğanlarnıñ 37 faizi qarşılaşqan)boyunca şikâyet eteler. Bütünrusiye ictimaiy fikir ögrenüv merkezi (VTSİOM) sorav neticesi bunı köstere.


text:
Oktâbrniñ 13-nde, Qırımda qurucılar Keriç köpürindeki avtoyol kemerini yerleştirgenleri aqqında esabat berdi. Bu aqta Qırım köpüriniñ informatsion markezi bidirmekte.
«Qırım köpürindeki avtoyol kemeriniñ yerleştirmesinen bağlı deñiz operatsiyası yekünlendi. Kemer suv üstüne 35 metrlik proyekt yüksekligine köterilip, destek direkleri üzerine sabitlendi», – denilmekte haberde.
Rusiye qurulayatqan köpür destek direkleri üzerine kemer yerleştirlmesi sebebinden 11-14 oktâbr arasında Keriç boğazından gemilerniñ keçişini yaşaqlağan edi.
Rusiyeniñ proyektine binayen, qurucılıq bitken soñ, Keriç köpürinen deñiz seviyesi arasındaki yükseklik 33 metrni teşkil etecek.Ondan da ğayrı, eger Keriç boğazından 200 metr uzunluğundaki gemiler keçişine izin berilgen olsa, şimdi Rusiye yalıñz 160 metr uzunluğundaki gemiler keçecek degen sıñırlama kirsete.
Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyalar nazirligi, Rusiyeniñ Keriç boğazından keçecek gemilernen bapşı sıñırlaması BMTniñ (OON) deñiz uquqı Konventsiyasına zıt kelgenini bidire.
Keriç boğazında köpür qurulması kerekligi aqqında Putin ta 2014 senesi işğalden soñ aytqan edi. Köpür 2018 senesine qadar qurulıp, 2019 senesi işke tüşürilecegi aqqında söz berigen edi.
Ukraina Rusiyenen Keriç köpüriniñ qurulışı ile bağlı añlaşmadan 2014 senesi, Rusiye Qırımnı işğal etken soñ çıqtı.


text:
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba OSCE baş kâtibi Helga Schmid telefonda laf etip, «Rusiye, Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde ve Qırımda telükesizlik vaziyetini muntazam sürette kerginleştire», dep haber etti. Bu aqta Ukraina Tış işler nazirliginiñ saytında derc etilgen beyanatta aytıla.
Qayd etilgenine köre, «Rusiye Federatsiyası ateşsiz rejimine sadıq qalğanını isbatlamağa istemegen soñ» vaziyet kerginleşe.
Kuleba, OSCE Ukraina Mahsus monitoring missiyasınıñ mandatını uzatmaq ve bücetini qabul etmek qararını alğışladı.
«Mahsus monitoring missiyasınıñ mandatını uzatuv Rusiye yapqan kergin telükesizlik vaziyetinde pek müim. Er şeyni körip eşitken OSCE monitorları şimdi Donetsk ve Lugansk vilâyetinde pek kerek», – dep bildire Kulebanıñ aytqanlarını Ukraina Tış işler nazirliginiñ matbuat hızmeti.
Nazir, Rusiyeniñ ordusını Ukrainağa yaqın yerlerde arttırğanını aytıp, kontrol etilmegen Rusiye-Ukraina devlet sıñırı boyunca OSCE patrul bazalarını açmaq müim ola, dep qayd etti.
«OSCE, Rusiye Federatsiyasınıñ areketlerini diqqatnen taqip etmeli», – dep hulâsa çıqardı Dmıtro Kuleba.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov, Rusiye ordusınıñ Ukraina sıñırlarına ve işğal etilgen Qırımğa çekilgenini izaatlap, «Rusiyeniñ memleket topraqlarında istegeni kibi ordu avuştırmağa aqqı bar», dep ayttı.
Bu afta Ukraina Silâlı Quvetleri Baş ştabınıñ yolbaşçısı Ruslan Homçak bildirdi ki, martnıñ başında Novorossiysk ve Stavropolden işğal etilgen Qırımğa talimler içün avuştırılğan Rusiye ordusı yarımadada qalmağa devam ete.
Onıñ qayd etkenine köre, Rusiye Ukraina sıñırına ordusını çeke.
Ukraina Silâlı quvetleri Arbiy deñiz küçleriniñ komandanı Oleksiy Neijpapa, yedi yıl devam etken Qırım işğali vaqtında Rusiye Qara deñiz flotunıñ gemi ve suvastı gemi erkânı 45% arttı, dep bildirdi.
Mart ayında yarımadada Rusiye arbiyleriniñ muntazam talimleri keçirildi. Rusiye Mudafaa nazirligi martnıñ 16-nda Qırımda Opuk poligonında başlağan Ava desant ordularınıñ taqım ştab talimleri aqqında bildirgen edi.
2014 senesinde Qırım ilhaq etilgen soñ Rusiye yarımadada muntazam surette arbiy talimlerni yaptıra. Ukrainanıñ Baş ştabında, Rusiyeniñ Qırımdaki areketlerine qanunsız deyler.
2018 senesi yanvar ayında Fiolent burnunda S-400 Rusiye uçaqquvar-raketa kompleksleri arbiy nevbetçilikke başladı. Sentâbr ayında bunıñ kibi kompleksler Kezlevde de yerleştirildi. 2018 senesi noyabrniñ soñunda Canköyde S-400 uçaqquvar-raketa kompleksiniñ dörtünci divizionı arbiy nevbetçilikke başladı.


text:
Sośial’ çeltärlärdä özeklek
Facebook, Instagram häm WhatsApp platformalarına kiçä kiç yaqınça 6 säğat’ ireşü täêmin itelmäde
Facebook, Instagram häm WhatsApp platformalarında dön’ya külämendä bulğan özeklek beterelde. Älege çeltärlärdä kiçä kiç yaqınça 6 säğat’ ireşü täêmin itelmäde. Monıñ ber yalğış konfiguraśiyädän kilep çığuı häm qullanuçı mäğ’lümatlarınıñ urlanuına dälil tabılmawı belderelde.
Facebook asqorma mödire Santoş Janardxan şirkätneñ säxifäse aşa açıqlaw yasadı. “Platformalarda bu...
-
23.10.2021
-
23.10.2021
-
-
-
23.10.2021

seg_langs: crh_Latn azj_Latn crh_Latn crh_Latn unk unk unk unk unk unk unk unk


text:
Kreml nezareti altındaki Aqmescit rayom mahkemesi ekstremizm propagandasında qabaatlanğan İsmail Ramazanovnıñ işi boyunca taqiqatçınıñ muracaatını qısmen qanaatlendirdi ve imaye tarafınıñ iş materialınen bağlı muddetni sıñırladı. Bıu aqta Qırım.Aqiqat muhbiri haber ete.
Ramazanov ve onıñ adliyecisi Aleksey Ladin iyülniñ 13-ne qadar işnen tanışıp çıqmalı. Taqiqatçı mahkemeni Ladin işni enqastan uzatqanını ve «faktik olaraq taqiqat tedbirini uzata» dep iddia etti. Bu arada adliyeciniñ özü oturışuvlarda onıñ imayesi altındaki şahısnıñ taqiqat işleri uzatılğanı aqqında defalarca aytıp, taqiqat tezce yürmesi içün qabaatlağan taraf tenbiyelgenini rica etken edi.
«Saat 9-dan 16-ğace demek qulaqqa pek hoş kele (taqiqatçı iş künlerinde iyülniñ 4-nden 13-ne qadar tanışqanını temin etmek – QA). Tevqif etilgenlerni SİZOdan saat 10:00 ya da 10:30da çıqara ve 12:00 keri alıp kireler. Üyleden soñ saat 14:30da ya da 15:00de çıqarıp, saat 16:00de alıp kireler. Vaziyet böyle eken, Ramazanov kün devamında işni sadece üç saat devamında oqup olur (240 saifeden ibaret 2 cılt – QA). Ayrıca taqiqatçı SİZOda Ramazanovqa maddiy isbatnı kösterip olamay, albuki olarnen ille ki, tanışmaq kerekmiz», – dep añlattı Ladin.
Mevzunen bağlı olaraq: Aleksey Ladin: «Milliy mensubiyeti – İsmail Ramazanovniñ işini ağırlaştırğan unsurdır»
Bir kün evel «Agora» halqara uquimaye gruppasınıñ adliyecisi Aleksey Ladin, Aqmescit SİZOsında tutulğan vaqıt içinde Ramazanov iç bir kere olsa da taqiqat areketine celp etilmedi dep ayta.
İsmail Ramazanov, yanvarniñ 23-nde Rusiye telükesizlik hadimleri Novıy Mirdeki evini tintken soñ ekstremizm propagandasında qabaatlanğan edi. Daa soñra mahkeme, şübheli dep tanılğan şahısnı tevqif etti.
Rusiyeniñ Qırım boyunca Tahqiqat komiteti, internet rediosı vastasınen ekstremistik materiallarnıñ tarqatılmasında qabaatlanğan Aqmescit rayonınıñ sakinine qarşı taqiqatçılar tarafından cinaiy iş açılğanı bildirdi.
Qırım ilhaqından soñ yarımadada rusiyeli akimiyet mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar Milliy areketiniñ faalleri, Meclis azaları ve «Hizb ut-Tahrir» ile alâqası olğanında şeklengen musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilmege başladı.


text:
Marlen Mustafayevniñ ömür arqadaşı Elnara, fevral 21 künü saba Boğurçada faalniñ evindeki tintüvi aqqında tavsilâtlı şekilde tarif etti.
«Bizde kitaplarnı, bilgisayarımıznıñ sistem blokını, telefonnı tutıp aldılar. Dolaflarda bütün şeylerni baqıp çıqtılar. Olar tintüv keçirgence, maña balanen başqa odağa keçmege ayttılar», – dedi apayı.
Elnara dey ki, tintüv neticesinde silâlı hızmetler vesiqa azırladı, tintüvde ise eki şaat buluna edi.
«Sakin bir adamğa keldiler, ne sebepten de bileyim. Biz bunı beklemey edik ve buña nasıl davranmağa da bilmeymiz», – dedi Mustafayevniñ ömür arqadaşı.
Qırımda, Aqmescitniñ Boğurça qasabasında, fevral 21 künü saba, Rusiyeniñ silâlı hızmetleri, Marlen Mustafayevniñ evinde tintüv ötkerdi.
Bunen beraber Marlen Mustafayevni desteklemek içün kelgen insanlardan da 10-den ziyadesi yaqalandı. İnsanlarnı yaqalamazdan ögüne, politsiya hadimleri megafon vastasınen, toplaşqanlar kütleviy merasimler aqqında qanunlarını bozğanlarını ilân ettiler.
Rusiye silâlı hızmetleri Boğurçada ötkergen areketlerini izaatsiz qaldıralar.
Ukraina Tışqı işler nazirligi defalarca zapt etilgen Qırımda Ukraina vatandaşlarına qarşı basqı ve taqip areketleri yapılğanınen raatsız olğanını bildire edi, ondan da ğayrı Rusiyeni yerli sakinlerge basqını toqtatqanını ve ukrainalı siyasiy mabuslarını azat etilmege çağıra edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Qırım adliyecisi Rustem Kâmilev, Kremlniñ kontroli altında olğan Bağçasaray rayon mahkemesiniñ, Bağçasarayda «Salaçıq» qırımtatar qavehanesiniñ çalışmasını toqtatuv aqqında qararına qarşı şikâyet bermek niyetinde. Bunı qorçalayıcı Qırım.Aqiqat muhbirine bildirdi.
Kâmilev: «Salaçıq» qavehanesi boyunca mahkeme protsessindeki siyasiy komponenti aqqında söz yürsetilmedi. Prokuratura tarafından dava açmaq içün berilgen arizada, eñ azından, beş sanitariya-epidemiologiya normasınıñ bozuluvı aqqında aytıla: suvnıñ keyfiyetinden tutıp, aşnıñ pişirilmesi içün ayrı odalarnıñ olmamasına barğance. Biz, bugünki qararnı qolğa alğanımız ile, oña qarşı mutlaqa şikâyet berecekmiz», – dedi.
Aynı zamanda Kâmilev, prokuraturanıñ, qavehaneniñ işinde sanki bozuluvlarnıñ tapılması aqqında qararı «tam manada siyasiy harakterge malik», dep saya.
Buña ilâve olaraq o: «Er kesniñ bilgenine köre, qavehaneniñ saibi – qırımtatar Marlen Asanov. Şimdi o, «Hizb ut-Tahrir işi» figurantı. Bugün mahkeme qavehaneniñ işini toqtatmaq qararını çıqardı. Biz buña, Marlenniñ qorantasına tazyiq etüv, dep qıymet kesemiz», – dedi.
Kremlniñ kontroli altında olğan Bağçasaray rayon mahkemesi mayıs 24-teki oturışuvında «Salaçıq» kervan-sarayı faaliyetiniñ toqtatılmasına dair qarar aldı.
Daa evel qavehaneniñ memuriyeti, «Rusiye mahkemesiniñ qararı ile» «Salaçıq» öz işini vaqtınca toqtata, dep bildirdi.
2017 senesiniñ oktâbrinde Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif etilgen Marlen Asanov muessiseniñ saibi ola.
2017 senesiniñ oktâbrinde Rusiye telükesizlik hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakinini yaqaladı. Bular – Timur İbragimov, Marlen Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametov. FSB olarnı Rusiye ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesi, dep köstereler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. 2003 senesinde Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir»ni, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetip, yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, taqipniñ diniy alâmetke köre yapılğanını tüşüne. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri olğanını qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğal etken devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Rusiyede Qazan şeerinde 10-uncı sınıf gimnaziya talebesisınıfdaşlarını ve ocasını esir etmege istedi. Bu aqta Tatarstan İİN-ne esaslanıp Azatlıq Radiosı yazmaqta.
Acele hızmetken telefon etken bir talebeniñ ana-babalarınıñ sözlerinden, ösmürniñ
yanında pnevmatik pıştaf ve aş pıçağı bar edi. Amma keççe acele hızmetlerde “İnterfaks” rusiye haber agentligine bildirdiler ki, pıştaf mulâj edi.
Tatarstan İİN-nde aytıp bergenlerine köre, 17 yaşındaki genç sınıfqa kirip, oca masası başına oturdı ve pıştafnı sallap, özüni agressiv alıp barıp başladı. Onıñ iç bir talapları olmadı.
Onı mektepke kelgen polis hadimleri tutıp aldı. Vaqia neticesinde kimse yaralanmadı. Ücümciniñ sebepleri belli degil.
Talebeniñ ya da ana-babasınıñ tefsirleri şimdilik yoq.


text:
Aqmescitte «narazılıq meydanı»nıñ faali Fazıl İbraimovke qarşı cinaiy iş açıldı, dep haber ete fevralniñ 15-nde Qırım uquqimaye gruppası.
Uquqimaye teşkilâtınıñ saytında haber etilgenine binaen, rusiyeli küç idaresiniñ hadimleri İbraimovke dolandırıcılıq sebebinden cinaiy iş açılğanı aqqında beyan etken. Bu aqta tutulıp alınğan şahısnıñ qadını Mumine İbraimova bidirmekte.
«Meger o eñ azından yedi yıl devamında «Strelkovaya» narazılıq meydanı iştirakçilerinden topraqlarını mülk edinmeleri içün yardım etecek dep, para toplağan emiş. İbraimovnıñ qadını aytqanına köre, tintüv qararında faalniñ «areketlerinden» zarar körgen dört kişiniñ soyadı ve 4,8 mln rubleni (2 mln grn ziyade - QA) teşkil etken umumiy zarar miqdarı yazılğan eken», – denilmekte haberde.
Mumine İbraimova iddia etkenine köre, ne o, ne de onıñ qocası o insanlarnı tanımay eken ve faal olardan asla para almağan. İbraimovke tüntüv qararınıñ kopiyası berilmegen, dep biidire uquqimayecileri.
Ayrıca, tintüv esnasında Fazıl İbraimovnıñ seyfte muafaa etilgen qaydlı avcı tüfegi tutulıp alınğan.
Rusiye MVDsi Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti haber etkenine köre, fevralniñ 15-nde Aqmescitniñ Strelkovaya soqağı etraflarında dolandırıcılıq areketlerinde şeklenüv sebebinden açılğan bir cinaiy iş çerçivesinde, topraq damartısını işğal etip alğan bir teşkilâtçınıñ evinde ruhsetli tintüv yapilğan edi.
Muessise qayd etilgenine köre, mezkür şahısnıñ Rusiye Cinaiy-protsesual kodeksiniñ 91 maddesine binaen (cinayet işlegninde şeklenüvi sebebinden) tutulıp alınuvı muzakere etilmekte. Taqiqat devam ete.
Fevralniñ 15-nde Aqmescitniñ Strelkovaya soqağı etraflarında Rusiye MVDsi Qırım idaresiniñ hadimleri «topraq damartısını işğal etip alğan bir teşkilâtçınıñ» evinde tintüv yapılğan edi. Rusiye politsiyasınıñ hadimleri «narazılıq meydanı»nıñ faali olğan Fazıl İbraimovnı tutıp alaraq, Rusiye MVD idaresiniñ şeer bölügine ketirgen ediler. Qırım KHV haber etkenine köre, İbraimov resmi olaraq «Rusiye Cinaiy-protsesual kodeksiniñ 91 maddesine binaen cinayet işlegninde şeklenüvi sebebinden tutulıp alınğan edi».
Fazıl İbraimov, sürgünden soñ avdet etken qırımtatarlar işğal etip alğan topraqlar yani «narazılıq meydanlarınıñ» resmiyleştirilmesi içün alıp barğan kürüşinen meşurdır.


text:
Qırımda mayıs 3 künü Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilevge kiriş yasaq etilgenine qarşı keçirilgen narazılıq numayışınıñ iştirakçisine Qarasuvbazar rayon mahkemesi 10 biñ ruble miqdarında para cezasından ğayrı, mecbur işlerni maküm etti.
Bunı Rusiye mahkeme federal hızmetinde bildirdiler.
«Onıñ areketleri RF Memuriy bozuluvlar aqqında kodeksiniñ 20.2.2 maddesiniñ 1-nci qısmına köre «içtimaiy nizamnıñ bozuluvı ve naqliyatnıñ areketine keder etüv» olaraq belgilene», – deyler müessisede.
Qırımlığa 10 biñ ruble miqdarında para cezası berildi, o, onı ödemedi, şunıñ içün mahkemeci oña 20 saatlıq doğrultuv işlerni belgiledi.
Evel qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarov numayışnıñ iştirakçilerine yollarnıñ qapatuvı sebebinden 10 biñ ruble miqdarında para cezası berilgenini bildirgen edi.


text:
Ukrainada iyülniñ 3-üne qadar 46 763 COVID-19 hastası qayd etildi, 1212 adam vefat etti, 20 558 hasta yahşı oldı.
Bunı Ukraina Mudafaa ve Milliy Telükesizlik Şuraşınıñ koronavirus epidemiyasınıñ tarqalaması monitoringi sistemasınıñ malümatı köstere, bildire Azatlıq Radiosı.
Tünevin 876 yañı hastalıq adisesi tasdıqlandı. 505 adam yahşı oldı, 27 adam vefat etti.
Dünyada 10,9 millionğa yaqın koronavirus hastası qayd etildi. 521 298 adam vefat etti, 5,7 milliondan ziyade adam yahşı oldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, sentâbr 25-inde Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Baş Assambleyasınıñ 74-ünci sessiyasında umumiy muzakerelerde çıqışta bulunğanda, onıñ "esas maqsadı - bütün işğal etilgen topraqlarnıñ qaytarması", dep ayttı.
"Cenkniñ toqtatılması, bütün işğal etilgen topraqlarnıñ qaytarılması - menim maqsadımdır, amma onıñ fiyatı - vatandaşlarımız, Ukrainanıñ öz taqdirini belgilemek aq ve azatlığı olmamalı. Tamam bunıñ içün biz dünya qol tutuvına muhtacmız. Men añlayım ki, mında bulunğan er kesniñ öz devlet qaseveteri bar. Ve birevniñ problemaları sizni özünkilerinden çoq raatsızlamaq kerekmey. Men añlayım. Bu yaşayış. Amma zemaneviy dünyada "birevniñ" cenki yoq artıq. Avropada cenk olğance, kimse özüni telükesiz duyıp olamaz', - dedi Zelenskıy.
Ziyaret vaqtında Volodımır Zelenskıy turğun inkişaf boyunca sammitte iştirak etip, bir sıra eki taraflı körüşüvler keçirecek, şu cümleden Amerika prezidenti Donald Trumpnen de.
Beyaz Ev, Trump ve Zelenskıynen birinci körüşüvi sentâbr 25-inde olacağını bildirdi.
Bundan ğayrı, ziyaret vaqtında, Ukraina prezidenti, AQŞ ukrain cemiyetiniñ liderlerinen, AQŞ eudi teşkilâtlarınıñ reberlerinen ve Amerika iş adamlarınıñ vekillerinen körüşecek, dep bildirdiler Prezident Ofisinde.


text:
Noyabr 9-na Ukrainada vaqtınca köçip kelgen 455 175 insan qayd etildi. İşğal etilgen Qırımdan diger regionlarğa 19221 insan, ATO zonasından – 435954 insan köçti.
Bunı Kiyevde brifing devamında Fevqulâde vaziyetler boyunca Ukraina devlet hızmetiniñ reisi Sergiy Boçkovskiy bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, soñki künleri Fevqulâde vaziyetler boyunca Ukraina devlet hızmeti mecburen köçip kelgenler sayısınıñ artmasını qayd etmegen edi eken.
Ukraina, Moldova, Aqrusiye qaçaqlarınıñ işleri boyunca BMT Yuqarı komissar İdaresiniñ malümatına köre, oktâbr 30-na Ukrainada 442219 köçip kelgen insan qayd etilgen edi.
Oktâbr 20 künü Yuqarı Şura «Köçip kelgen insanlarnıñ aq ve serbestliginiñ teminlevi aqqında» qanunnı qabul etti, işbu vesiqa şimdi Ukraina prezidenti Petro Poroşenkonıñ imazalanuvındadır.


text:
Patarada tağın 2 häykäl tabıldı
Borınğı şähärdäge arxeologik êşçänlek bıyıl ayırım ber ähämiyätkä iyä
Antaliyaneñ Kaş rayonındağı böten dön’yağa tanılğan Patara antik şähärendä arxeologik qazınular waqıtında yözlärçä yıllıq ike häykäl tabıldı.
Bilgele bulğança, Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan tarafınnan 2020nçe yıl Patara yılı dip iğ’lan itelde. Şunnan soñ cirlektä qazınular tuqtawsız däwam itä. Soñğı 2 häykäl belän bergä bıyıl tabılğan tarixi äsärlär sanı 10nan arttı.
Akdeniz universitetınıñ qazınular törkeme başlığı, professor Havva İşkan Işık yaña tabıldıqlar turında sośial’ media akkauntınnan yazma urtaqlaştı. Ul älege äsärlär belän bäyle centekle mäğ’lümatnıñ mädäniyät häm turizm ministrlığı tarafınnan beldereläçägen citkerde.
Uzğan atnada isä antik qalanıñ teatr säxnäse binasındağı qazınularda 1,57 metr biyeklektäge Rim çorına qarawçı başsız häykäl tabıldı.
Bäyläneşle xäbärlär
Fil’m töşerü törkeme dön'yağa qayttı
Rusiya törkemne 5 nçe oktyabr’dä fil’m töşerü öçen Xalıqara ğaläm stanśiyäsenä cibärgän ide


text:
Qırım qamaçavınıñ lideri Lenur İslâmovnen bağlanğan «SimSitiTrans» işhanesiniñ avtobusları yerine başqa taşıyıcınıñ naqliyesini keçirdiler. Bunıñ aqqında Rusiyegeboysunğan Aqmescit memuriyetiniñ reisi Gennadiy Baharev bildirdi.
«Tahminen 100 avtobus belediye marşrutlarına çıqtı. Bu başqa taşıyıcılarnıñ, em de belediye tehnikası», – dep ayttı o, haber ete bölükniñ matbuat hızmeti.
Mayısta Baharevniñ bildirgenine köre, memuriyet «SimSitiTrans» şirketinen yedi avtobus marşrutı boyunca añlaşmanı bozdı.
Bu yılnıñ mayıs ayında, Baharevniñ bildirgenine köre, memuriyet «SimSitiTrans» şirketinen bir sıra avtobus marşrutı boyunca añlaşma munasebetlerini toqtattı. «Böyle vaziyet beklenilgen edi. Memuriyet yahşıca qoralandı», – dep qayd etti o.
Baharevniñ aytqanına köre, iyün 29-da, çarşenbe künü, «taşıma litsenziya işiniñ toqtatması sebebinden» «SimSitiTrans» şirketiniñ avtobusları şeer marşrutlarına çıqmadı.
Mahkeme temsilcileriniñ federal hızmeti saat 6.00-da işhaneniñ faaliyetini toqtattı, dep bildirdi çarşenbe künü Qırım jurnalisti Elzara İslâmova.
Lenur İslâmov ise vaziyetni tefsir etmiy. «SimSitiTrans» muessise reberliginiñ izaatları da yoq.
Rusiye uquq qoruyıcıları «SimSitiTrans» işhanesinde bir qaç kere tintüv keçirdiler. Uquq qoruyıcılar muessisege bundan evel belgilengen bozmalar aqqında ihtarnı bermek içün keldi, dep bildirgen edi Rusiyege boysunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Oktâbrniñ 30-ında Aqmescitniñ soqaqları tıqalıp qaldı. Google haritalarınıñ malümatına köre, Kiyevskaya soqağı, Franko bulvarı ve Pobedı caddesinde naqliyat yürüşiniñ vaziyeti zor edi.
Bundan ğayrı Aleksandra Nevskogo soqağında ve Kirova caddesinde tıqanıqlıq bar edi.
Tolstogo soqagı qapalğanı içün, demiryol vokzalı yanında Lenina bulvarı ve Moskalöva soqağı da tıqalıp qaldı. Gogolâ ve Pavlenko soqaqlarında da tıqanıqlıq.
"RİA Novosti Krım" haber etkeni kibi, Yalta trassası tarafından Aqmescit kirişinde yol qazası oldı - maşna endekke tıüşti.
Avgust 4-ünde "Tavrida" trassasında tahminen 20 kilometrge uzanğan maşna tıqaqlığı oldı.


text:
AQŞ Devlet kâtibi John Kerry, Minsk añlaşmaları eda etilmese, Rusiyege qarşı sankstiyalar devam ettirilecegini beyan etti.
«Minsk añlaşmalarınıñ becerilmesi içün biz Rusiyege basqı yapmaq kerekmiz. Açıqtan beyan etmelimiz ki, nevbetteki aylar devamında bu añlaşmalar amelge keçirilmese, yaptırımlarnıñ mıtlaq devam ettirilecekler. Bu bizim istegimiz degil, lâkin, biz ileri keçip olamasaq, bu bizim yekâne çaremiz olacaq», – dedi Kerry okâbr 7 künü Washington şeerinde Frenkistan Tışqı işler naziri Jean-Marc Ayrault ile birlikte matbuat konferentsiyası devamında.
Ukraina ve Ğarp devletleri defalarca Rusiyeni Donbasta ve Qırımda vaziyetniñ bozulmasını toqtatmağa çağırdı. Qırımnıñ işğal etilmesi ve Ukrainanıñ şarqında cenkâverlerge destek berilmesi sebebinden Moskvağa qarşı sanktsiyalar qullanıldı.
Rusiye Ukrainanıñ şarqındaki vaqialarda iştiraq etkenini inkâr ete. Ayrıca, Moskva Donbasnıñ işğal olunğan qısımında rus ordusı olmağanını, ancaq «göñülliler» olğanını tasdiqlay.
Minsk añlaşmaları, hususan, Ukrain topraqlarından çet devletlerniñ arbiy tehnikasınıñ ve qurumlarnıñ çıqarılmasını talap ete.


text:
1938 senesi aprel 17 künü sovet akimiyeti mahkeme ve taqiqatsız qırımtatar halqınıñ eñ namlı vekillerini «antisovet unsurları», «halq duşmanları» olaraq adladı ve belli medeniy ve siyasiy erbaplarnı, yazıcılarnı, alimlerni qarşunğa tizdiler.
«Muqaddes Quranda Yüce Rabbi bizge vefat etkenlerni dua ile añmağa buyura, şunıñ içün şeit ketken qabaatsız ziyalılarnı añmağa bizim borcumızdır», – dedi Qırım müftisi haci Emirali Ablayev.
Bunı Qırım musulmanları diniy idaresiniñ matbuat-hızmeti bildirdi.
Aqmescitte cuma namaznıñ vaqtı aprel 18 künü Moskva vaqtı boyunca saat 13.50 keçecek.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Romaniya devlet başı Klaus Yohannis ile telefonnen laf etkende onı bu yılnıñ avgust ayına qararlaştırılğan «Qırım platformasınıñ» sammitinde iştirak etmege davet etti.
«Volodımır Zelenskıy Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen Qırım yarımadasınıñ devamlı arbiyleştirilüvi aqqında soñki malümatnen paylaştı ve yarımadada gumanitar vaziyetiniñ süreki fenalaşuvına diqqat çekti. O, Romaniya prezidentini Qırım platformasınıñ tesis sammitinde ve Ukraina Mustaqilligi yıldönüminiñ munasebeti ile tedbirlerde iştirak etmege davet etti», – dep haber etti Prezident ofisi.
Bundan ğayrı Zelenskıy, Klaus Yohanniske yaqınlarda Rusiye tarafından Ukraina sıñırında vaziyetniñ kerginleşmesi aqqında da aytıp berdi.
«Prezident (Volodımır Zelenskıy – QA) «Buharest 9» memleket liderleriniñ RF-nıñ Qara deñiz bölgesindeki siyasetiniñ telükeleriniñ añlaması tasdıqlanğan Ortaq bildirmesini alğışladı», – dep qoştılar Prezident ofisinde.
Mayısnıñ 8-nde Letoniya prezidenti Egils Levits Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ile vedeo konferentsiyası vaqtında «Qırım platforması» sammitinde iştiragini tasdıqladı.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Poloniya zenaatdaşı Andrzej Duda 2021 senesi avgust ayında «Qırım platforması» sammitine kelmege razı oldı, dep bildirdi.
ABD Devlet kâtibi Entoni Blinken ABD-niñ «Qırım platforması»nıñ tesis sammitinde iştirak etmege azır olğanını tasdıqladı.
Ukraina prezidenti ofisiniñ reber muavini İğor Jovkva «Qırım platforması» boyunca halqara sammit Ukrainada 2021 senesi avgustnıñ 23-nde olacaq, dep bildirgen edi.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yaynında, kelecek yılnıñ mayıs ayında keçirilmesi planlaştırılğan yarımadanı işğalden azat etüv «Qırım platforması»sammitiniñ neticelerine köre muvafıq beyanname qabul etilecek, dep bildirdi.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharovanıñ aytqanına köre, Rusiye tarafı Ukraina teşebbüsinen keçirilecek Qırım platformasında iştirak etmege azır, amma meydançıqta yarımada problemleri muzakere etilmeli – suv teminlevinden naqliyatqa qadar.
«Qırım platforması»
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Şeer şurasınıñ reisi Vladimir Konstantinov Kiyev akimiyeti Qırım «parlamentiniñ» muracaatlarına qulaq asmağanına şikâyet etti, şunıñ içün olar «Odessa vilâyet şurasındaki zenaatdaşlarını insaflı olmağa çağırtacaqlarını» qarar aldılar.
«Qırımda elâk olğanlar içün kederleneler. Bandera izdeşleriniñ vahşiy areketlerine Odessa vilâyet şurası deputatlarınıñ indememezligi ayrette qaldıra. Bu sene yanvar ayında, «Maydan» vakhanaliyası vaqtında, siz Prezident Viktor Yanukoviçten cemaat nizamı ve tınç vatandaşları aqlarınıñ teminlevini talap ete ediñiz. Bugün ise «Pravıy sector» boyeviklerine Lvov ya da Kiyevde degil de, tuvğan şeeriñizniñ yollarında arbiycesine yürmege, faşist canavarları Hatın sakinlerini yaqqanı kibi Odessa sakinlerini yaqmağa musaade etesiñiz», – dep aytıla Qırım deputatlarınıñ beyanatında.
«Odessa vilâyet şurasınıñ deputat korpusı susmamaq kerek! Susmaq – hainlik yapmaqtır! – denile beyanatta. – Seçim yapqan sizsiñiz! İnanamız ki, seçimiñiz ğalip nesilniñ evlâtlarına lâyıq olur».
Mayıs 2 künü Odessada Ukraina ve Rusiye tarafdarları arasında yüz bergen çatışma neticesinde 46 insan elâk oldı. Olarnıñ çoqusı Odessa zenaat birliginiñ Evinde olğan yanğın aqibetinde boğulıp qaldı. Ukraina havfsızlıq hızmetinde Odessadaki çatışma ve tertipsizlikler tanılmağan Pridnestrovye territoriyasından Rusiye diversion taqımları tarafından idare etilgenini haber ettiler.


text:
Yalta civarındaki «Mriya» şifahane-kurort kompleksiniñ büyük salonında Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Rusiye Devlet Duma firqalarınıñ yolbaşçı ve azaları ile körüşüvi başlandı. Mında Rusiye baş naziri, reis Dmitriy Medvedev, Devlet Duma spikeri Sergey Narışkin, federal nazirleri iştirak ete.
Kremlniñ matbuat-hızmeti bergen malümatına köre, körüşüvde «parlamentariyler ile memleketniñ müim meseleleri boyunca açıq subetniñ keçirilmesi beklenile».
Avgust 13 künü Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımğa eki künlük iş ziyareti ile keldi. Ukraina İçki işler nazirliginde bu körüşüvni mümkün olmağan bir şey olaraq tanıdılar.
Çarşenbe künü Putin Aqyarda Rusiye havfsızlıq Şurasınıñ azaları ile toplaşuvnı keçirip, Qırımnıñ havfsızlığı ve qabarcılıq ile küreş kibi meselelerni muzakere etti.


text:
Türkiyede qırımtatar diasporasınıñ esas vazifelerinden biri – işğal etilgen Qırımğa nisbeten memleketniñ resmiy mevamını saqlamaqtır. Ankarada Bütündünya qırımtatar kongressiniñ prezidenti, Meclis reisi Refat Çubarov jurnalistlerge añlatqanı kibi, bu – Türkiye iş adamlarınıñ Qırımnıñ Rusiye akimiyeti ile işbirlikniñ olmamasıdır.
Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
«Türkiye diasporası iş adamlarınıñ bazılarına tesir etmeli, çünki bazıda gemiler de qatnay, bazıda Türkiye iş adamları işğal etilgen Qırım ile ticaret alıp barmağa istey. Bunı toqtatacaqmız. Türkiyede de bunıñ ile iç bir zorluq olmamaq kerek, çünki Türkiyeniñ resmiy mevamı – Qırım işğalini tanımamaq, Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı cenkine qol tutmamaq, Ukraina topraq bütünligini bozmağa imkân bermemektir», – dey Çubarov.
O şunı da qayd etti ki, diger memleketlerde diaspora vekilleri memleket yolbaşçılıqlarını Rusiyege qarşı areket etmek ve «onı toqtatmaq» mecbur etmeli.
Evel Qırımğa yarımadada 12 mlrd dollar miqdarında yatırım leyhalarını amelge keçirmege azır olğan Türkiye Cumhuriyetiniñ iş adamlarınıñ ziyareti aqqında bildirilgen edi. Ziyaret neticesinde Qırımnıñ Rusiye Nazirler şurası ve Kayseri şeeriniñ «Sanayi sektor teşkilâtı» arasında İşbirlik memorandumı imzalanıldı.
Rusiye Qırımnı 2014 senesi mart ayında işğal etti. Ğarp memleketleri işğalni tanımay ve Rusiyege nisbeten sanktsiyalarnı kirsete.


text:
Aqmescitte, tarihçılarnıñ aytqanına köre, Qalğa Sultannıñ sarayı ve Birinci Mengli Giray qurğan XV asırnıñ camisi yerleşken cami yerinde qurucılıq işleri toqtatıldı.
Qırım musulmanları Diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildirdi ki, böyle bir qarar Qırım Müftisi acı Emirali Ablayevniñ Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov ile körüşüvinde qabul etildi.
«Bu yerde, ilk malümatlarğa köre, çoq qatlı evniñ qurucılıq işleri başlanğan edi, qora qoyuldı, ekskavator çalışqan edi. Al-azırda bu işler toqtatıldı, qora yıqıldı», – aytıla beyanatta.
Qırım.Aqiqat saytı bildire ki, Müftiyat Qırım prokuraturasına muracaatta bulunıp, Aqmescit şeer şurası tarafından bu topraq damartısınıñ ayırılmasını teşkermege rica etken edi.
Mart 28-de Qırım müendislik pedagogika ünivesitetinde «Aqmescitniñ tarih-medeniyet mirasını ögrenüv ve saqlap qaluv meseleleri. Qalğa Sultan: tarihı, atiqiyatı, ögrenüv meseleleri» tögerek masası olıp keçti. Tedbirde alim, cemaat erbapları, Qırım müzeyleriniñ vekilleri, Qırım Medeniyet nazirliginiñ hadimleri iştirak ettiler. QMDİ adından tedbirde Qırım Müftisiniñ muavini Ayder İsmailov iştirak etti.


text:
Ukraina Yuqarı Radası insan aqları, milliy alıqlar ve milletlerara munasebetler komiteti çerçivesinde fevralniñ 1-nde, Avropa Şurası ve Avropa Birliginiñ «Ukrainada milliy azlıqlarnıñ imayesini pekitüv» adlı yañı ortaq leyha muzakere etildi. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa körüşüv iştirakçisi, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov ikâye etip berdi.
O, leyhanıñ maqsadı – milliy azlıqlarnı imaye etmek içün uquqiy ve institutsional esaslarni pekütüv içün Ukraina ükümetine yardım etmekten ibaret olğanını ayttı.
«Körüşüvde men, soñki dört yıl içinde Rusiye kibi küçlü bir devlet qurbanı olğan devletniñ cemiyeti ukrain devletiniñ ayaqta qalmasına telüke olğanını is ete yatqanını ayttım. Cemiyetimiz özüni, bu mürekkep dünyada onı qorçalaycaq dep sayğan bütün yönelişlerde imaye etmege mecbur», – dedi Çubarov.
Qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev bergen malümatqa köre, Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ, yarımadanı onıñ 20 biñ sakini terk etmege mecbur qalğan.
2014 senesi martnıñ 20-nde Yuqarı Rada qırımtatarlarnı Qırımnıñ tamır halqı dep tanıdı. Bu qararğa 283 deputat qoltutqan edi. Ukrainanıñ tamır halqı olğan qırımtatarları ve diger milliy azlıqlarnıñ etnik, medeniyet, til ve din hususiyetleriniñ saqlanıp qalması ve inkişafına kefil olacağını vaad etti.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
«Men olarnıñ istek, teklif ve rast kelgen meselelerni ögrenmege isteyim», – dedi jurnalistlerge Aqmescitte bulunğan Pamfilova.
O, öz başına tayin etilgen Qırım baş naziri Sergey Aksönovnıñ qırımtatarlarnıñ sürgünliginiñ 70 yıllığına bağışlanğan matem tedbirleriniñ keçirilmesi arfesinde imzalağan «emir»ni da izaatladı.
«Fikrimce, yasaqlar ile ciddiy sualler al etilmey, menim qattı işançımdır», – dedi o.
O şunı da qayd etti ki, Rusiyede miting, yürüş, numayışlar aqqında qanun bar ve «bütün qararlar bu qanunğa riayet etmeli».
«Kontaktnı tapmaq kerek, er şey medeniy ve vatandaşlar içün havfsız sürette keçirilmesi içün qararlar alınmalı. Bunıñ ile vatandaşlıq ve diger aqlarğa ziyan ketirmemek kerektir», – dedi ombudsmen.
O, Rusiyege qırımtatarlarnıñ yetekçisi Mustafa Cemilevniñ Rusiyege kirişi yasaq etilgeni aqqında peyda olğan malümat ile bağlı muracaatlarnı bütün mütenasip organlarğa yollağanını da hatırlattı.
«Bizde çetel vatandaşlar aqqında qanunımız bar, 11*nci madde Rusiye Federatsiyası meydanlığında çetel vatandaşlarnıñ serbest bulunğanını temin ete. Eger de bozuluv qayd etilse, tabiiy ki, men Rusiye qanunları ve Anayasağa köre areket etecem», – dedi Pamfilova.
Bugün Qırım «akimiyetiniñ» resmiy Facebook saifesinde «Ukraina cenübiy-şarqındaki adiseler sebebinden kütleviy tedbirlerniñ keçirüv sıñırlanğanı aqqında emir» yerliştirildi. yasaq 2014 senesi iyün 6-na qadar işleycektir.
Bu sebepten Meclis azaları mayıs 16 künü üyleden soñ matem mitingi boyünca acele toplaşuvnı keçirecekler.


text:
Aqyar şeer mahkemesi Hizb ut-Tahrir teşkilâtınıñ faaliyetinde iştirak etüvde qabaatlanğan Ruslan Zeytullayevniñ tevqifi aqqında qararnı lâğu etmedi, dep haber ete 15 minut saytı.
Adliyeci Emil Kürbedinov neşirge bildirdi ki, Aqyar şeer mahkemesinde fevral 16 künü itiraz muracaatı baqılğanda, mahkemeci onı deñiştirmemek qarar aldı.
O şunı da qayd etti ki, toplaşuvda ne yaqalanğan şahıs, ne onıñ imayesi bar edi.
«Qaba bozuluvdır, qabaatlanğan insan toplaşuvda mıtlaqa bulunmalı», – dedi adliyeci.
Ruslan Zeytullayev – yanvarniñ soñunda Federal havfsızlıq hızmetiniñ hadimleri trafından yaqalanğan üç musulmandan biridir. Mahkeme o vaqıt oña 2 ayılq apis cezasını belgiledi.
Hizb ut-Tahrir teşkilâtınıñ faaliyeti Rusiye Federatsiyasında yasaq etilgen. Erkekni Rusiye Federatsiyası Cinaiy Kodeksiniñ 205,5 maddesiniñ bozuluvında qabaatlaylar («Terroristik teşkilâtnıñ teşkil etüvi ve işbu teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv»).


text:
Qırım sakinleri vaqtı keçken ukrain pasportınen Herson vilâyeti ile memuriy sıñırdan maniasız keçe bileler. Bu aqta Qırım. Aqiqatqa Ukraina Devlet Sıñırı hızmetiniñ Herson sıñır bölüginiñ matbuat kâtibi İvan Şevtsov aytıp berdi.
“Bir vatandaşnıñ vaqtı keçken pasportı olsa – vesiqasını deñiştirip yañısı almaq içün Ukraina qıtasına kete bile… Devlet köç hızmetinde mahsus blank berile. Anda, olarnıñ pasport vesiqası azırlanğanı aqqında yazıla… Bu blankqa esaslanıp olar memuriy sıñırdan keçip olalar”, – añlattı İvan Şevtsov.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Qırım. Aqiqatqa tasdıqladı: ukrain tarafı Qırım sakinlerini vaqtı keçken pasport ile memuriy sıñırdan keçire.
“Vaqtı keçken vesiqa ile Ukrainağa kirişni kimse yasaq etmez… Amma türlü allar ola bile, ne içün 45 yaşına kelip alâ daa yañı fotosı yoq… Kirmek kerek - yibererler”, – dedi ukrain ombusmeni.
2014 senesi Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Ukraina qıtası ve yarımada arasında şekliy olaraq sıñır peyda oldı, amma asılında – kerçek. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış yoqlav keçiti çalışa – “Qalançaq”, “Çonğar”, “Çaplınka”.