text:
Qırım Halq Cumhuriyeti
Qırım Halq Cumhuriyeti – 1917 senesi dekabr 26-da I Qırımtatar Qurultayında ilân etilgen bir cumhuriyettir. Aynı zamanda Müslüman bir Halq tarafından qurulğan birinci demokratik Cumhuriyettir.
Halqara vaziyetDeñiştir
Osmanlı DevletiDeñiştir
Osmanlı Devletiniñ soñ eki yüz yılına baqqanımızda bir çoq vilâyetlerinde topraq coyğanını köremiz.
Avropalılarnıñ Osmanlığa “Hasta Adam” aytmaları, devletniñ ne qadar küçsüz olğanını köstere. Küçsüz olğanı içün Avropa Devletleri Osmanlı Devletini Almaniyanıñ tarafında I Cian Cenkine qoşulmağa mecbur ettiler.
1913 senesi. Osmanlı Devletinde, ükümetke kelgen İttihat ve Teraqqi Fırqası devlette yañılıqlar ve deñişiklikler ketire. Bu yañılıqlar şübesiz Qırımnıñ siyasiy ayatına da tesir etti. Qırımtatar talebelerniñ “Vatan Cemiyeti”, “Milliy Fırqa” kibi siyasiy areketler o künlerde quruldı.
Rusiye İmperiyasıDeñiştir
I Cian Cenkinde ağır ğayıplar alğan Rusiyede muhalefet ayaqlana ve imperator II Nikolaynı tahttan çekeler. Ükümetke “Vaqtınca Ükümet” (BpeMeHHoe ПpaBиTeлbcTBo) keçe. Monarhiyadan vazgeçip, bütün zemaneviy dünyada olğanı kibi, Rusiye de deñişmege mecbur edi.
O vaqıtlarda Rusiye devletiniñ bir parçası olğan Qırım yarımadasında da ihtilâl yelleri esmege başlay.
İsmail Gasprinskiy, Noman Çelebicihan, Asan Sabri Ayvazov, Abdureşit Mediyev ve diger qırımtatar liderleri Sankt Peterburg, Moskva, Ades, Voronej şeerlerinde tasil alğanlarında, çalışqanlarında bu deñişikliklerden tesir etileler.
UkrainaDeñiştir
Rusiye İmperiyasınıñ bu qıyın zamanlarında, Ukraina topraqlarında milletçi sesler yükselmege başlay. 1917 senesi martta Ukrain milletçileriniñ başı sayılğan Mıhaylo Gruşevskiy Merkeziy Radanı toplay.
1917 senesi noyabr 7 (22)-de Rada mustaqil Ukraina Halq Cumhuriyetini ilân etti. Bu vaqia Rusiye topraqlarında yaşağan bütün azlıqlar içün bir misal olıp mucadelelerine yarıq tuttı.
Qırımda VaziyetDeñiştir
Qırım o zamanlarda Rusiye İmperiyasınıñ içinde Tavrida Guberniyasınıñ (vilâyetniñ) bir parçası sayıla edi.
1917 senesi. Aprel 7 künü Aqmescitte “Bütünqırım Musulmanları Kongressi” toplandı. Bu toplaşuvğa Qırımnıñ çeşit şeer ve köylerinden 1500-den çoq kişi qatıldı. Kongresste eñ aktiv olğanlar Vatan Cemiyetinden Seyitcelil Hattat, Ablâkim İlmiy, Asan Sabri Ayvazov kibi milletçiler edi. Kongresste Qırım Musulmanları Merkeziy İcra Komiteti tayin etildi. Noman Çelebicihan komitetniñ reisi ve Qırım müftisi saylandı, Cafer Seydamet ise o küngece Rusiye Ükümetiniñ ellerinde olğan Vaqıf Komissiyasınıñ reisligine saylandı. Ekisi de o zaman Qırımda degil, cenkte ediler.
Bu vaqıtlarda er kesniñ aqlından keçken “Qırım Qırımlılarnıñdır!” fikri aydınlarımız tarafından cesürce aytılmağa başlandı.
1917 senesi oktâbrde Musulman İcra Komitetiniñ bir toplaşuvında Noman Çelebicihan Qırımnıñ kelecegini saylanması Qurultaynıñ toplanmasınen mümkün olacağını söyledi ve bu fikir qabul etilip Qurultaynıñ toplanması qararı alındı.
Qurultayğa 76 vekil saylandı. Olardan 24-dü Yalta uyezdinden, 19-ı Aqmescit uyezdinden, 16-sı Kefe uyezdinden, 11-i Kezlev uyezdinden ve Or Qapı uyezdinden 6 vekil. Vekillerniñ aralarında dört qadın: Şefiqa Gasprinskaya, Anife Bodaninskaya, İlhan Tohtar, Hatice Avcı da bar edi.
QurultayDeñiştir
Qurultay dekabr 9 künü Bağçasaraynıñ Hansarayında açıldı.
Bir çoq toplaşuvnıñ artından dekabr 26-da Qurultay Qırımtatar Esas Qanunını qabul etti. Eñ müim maddeleri:
Rusça Vikitekada Qırım Halq Cumhuriyetiniñ Esas Qanunı bar
- Madde 1 Qurultay er bir milletniñ öz iradesi ile milliy ayatını idare etmesini qabul ete.
- Madde 4 Meclis-i Mebusannıñ (parlamentniñ) alelhusus toplaşuvları öz tarafından tayin eteler. Fevqülade toplaşuvlar ise azalarnıñ üçte birisiniñ resmiyen talabı ile toplanır.
- Qurultay Meclis-i Mebusannıñ (Parlament) qurulmasına qarar bere. Milliy Parlament içün saylavlar er üç senede bir kere yapılacaq. Mecliske saylav hususları:
- - Saylama-saylanma aqqı qadın-erkek 20 yaşını toldurğan er kes içün birdir. (Bu husus islâm ve türk dünyasında ilk olıp, tarihqa keçti)
- - Gizli rey.
- - Açıq saylav.
- Bu hususlar zemaneviy Avropada bile çoq daa keç qabul etilgen edi. Meselâ Türkiyede bu müim mesele 1930-larda qabul etile.
- Madde 7 Qurultay qanun yaratıcılıq akimiyetiniñ, icralıq akimiyetiniñ, uquqiy akimiyetiniñ er biriniñ bütünleyin mustaqilliklerni qabul etmeknen milliy idarede er bölükniñ öz dairelerinde uquqiy ceetten saip olmasını qabul eter.
- Madde 17 Qurultay Qırımda tatarlar arasında olğan mırzalıq, beylik, çelebilik, duhovnıylıq, dvorânlıq, knâzlıq, meşçanlıq, poselânlıq kibi unvanlarnı ve olarnıñ bergen imtiyazlarını lâğu ete.
- Mırza, bey, çelebi, knâz kibi lağaplardan vazgeçildi.
Qurultay bu yañılıqlarnıñ yalıñız demokratik bir devlette mümkün olacağını diqqatqa alıp, Qırım Halq Cumhuriyetini ilân etti.
Devlet SimvollarıDeñiştir
Geray hanlarınıñ taraq tamğalı mavı bayrağı cumhuriyet bayrağı oldı. Noman Çelebicihannıñ “Ant Etkenmen” şiiri Milliy Gimn sayıldı.
OrduDeñiştir
Cumhuriyetniñ ordusını, Rusiye İmperiyasınıñ ordusınıñ içinde olğan Qırım Süvari polku ve qırımtatar piyade askerleri teşkil etti.
ÜkümetDeñiştir
Dekabr 28-de Qurultay Cumhuriyetniñ Ükümetini qurdı. Ükümet Reisi ve Adalet naziri - Noman Çelebicihan, Hariciye ve mudafaa işleri naziri - Cafer Seydamet, Maarif işleri naziri – Amet Özenbaşlı, Maliye ve vaqıf işleri naziri – Seyitcelil Hattat, Diyanet işleri naziri – Amet Şükri saylandı.
Cumhuriyetniñ soñuDeñiştir
Ukraina Radası Qurultay toplaşuvına hayırlama mektübini yolladı, Rusiyeniñ bolşevik ükümeti ise Qırımtatar qurultayını ve ükümetini tanımadı.
Rusiyede ükümetke kelgen bolşevikler yaş cumhuriyetni devirip yarımadada kommunist rejimini qurmaq istey ediler. Bunıñ içün Aqyarda toplanğan Arbiy İhtilal Komiteti Qara Deñiz flotunıñ gemilerini Aqyardan Kezlev, Yalta, Kefe, Keriç ve diger şeerlerge yollap Cumhuriyet askerlerinen qattı uruşmağa başladı.
Yanvar 16-da fevralniñ başına qadar Alma özeni, Aqyar ve Bağçasaray yaqınlarında cenk süre edi. Süyren köyüniñ yaqınlarında 40 biñlik bolşevik ordusınen cenkleşken 3 biñ kişilik Cumhuriyet ordusı mağlüp oldı. Bunıñ artından, Qırımnı istilâ etken bolşevikler Cumhuriyetiniñ feshini ilân ettiler. Qırım Cumhuriyeti ükümetiniñ reisi Çelebicihan Aqyarda zindanğa qapatıldı. 1918 senesi fevral 23-de de idam etildi.
Böyleliknen tarihta ilk Qırımtatar Cumhuriyeti yoq oldı.
MenbalarDeñiştir
- QIRIM.net 10 mayısnıñ 2010 s. arhivlengen.
- Yunus Qandım "Küreş meydanını ot basmaz", Aqmescit, 2002


c: text/html

text:
Brahmannar
Brahmannar yä braminnar (sanskrit ब्राह्मण, Brāhmaṇa) şulay uq Vipra, Dvica, Dvicotama, Bhusura - Hinduist cämğiäteneñ yuğarı kastası (varna) dip bilgeli.
Brahmannar - Hindstannıñ härber ştatında toruçı ictimäği törkeme yä varna. Awrupa ruxaniları analogı.
Brahmannar kastasınnan ozaq waqıt däwamında yazuçılar, küçerüçelär, ruxanilar, uqıtuçılar, ğalimnär, türälär çıqqannar.
XX ğasırnıñ berençe yartısında brahmannar däwlät xezmäte urınnarınıñ 75% ın bilägän.
hindstannan tış braminnar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Qayber braminnar Birma Buddaçılıq patşalıqlarında 18-ençe häm 19-ınçı ğasırlarda yoğıntı yasıy torğan törköm formalaştırğannar. Asaba saray yanı braminnarı Punna dip atalğan. Konbaung dinastiyäse waqıtında Buddaçılıq tarafdarları patshaları patshalıqqa izgeläştergändä neçkä lekle tseremonijälärdä häm säjäsi soraularn ıçişü öçen saraj braminnarına tajanğan. Leyder äfände raslağança, hindu braminnarnıñ Budda çı lıq patşalığında bu role hindu tekstlarda şundıy ictimağıy rituallar häm säjäsi tseremonijälär turında kürsätmälär bulğanğa kürä.
Braminnar şulay uq hindstannan tış zakonnı tapşıruda, üseştä häm täemin itüdä kiñäş itkän. hindu Dharmaşastralar, ajeruça bramin Manu tarafinnan yazılğan Manu zakonnarı, Reyd Entoni äfände raslağança “Birmada (Mjanma), Siamda (Tailand), Kambodcada häm Yava-Balida (Indoneziya) patşalar yaqlarğa tijeş zakon häm tärtip bilgelәüçe dokumentlar bularaq bik ihtiram itelgän. Alarnı küçergännär, tärcemä itkä nnär häm asaba zakon kodeksına kertkännär, Birmada häm Siamda original' tekstqa bik yaqın itep häm Yavada (Indoneziya) asaba ixtiyaclarğa caylaştırıp.
Kambodcanıñ mifik kilep çıgışı braminnardan çıqqan Kaundinjağa qarıy, ul diñgez aşa kilgän häm su basqan cirlärdä Naga printsessasına öjlä ngän. Kaudin'ya Kambudja-deşanı nigezlägän, yäki Kambudjanı (ul Kampuçea jäki Kambodia dip transliteratsijälänä). Kaundin'ja hind dinen kertkän, bigräk tä Brahmanı, Vişnunı, Şivanı häm hariharanı (yarım Vişnu, yarım Şiva) häm bu fikerlär bezneñ eraniñ berenç e meñ'jıllıqta kөnjaq-könçığış Azijädä üskän.
Çam xalqınıñ Balamon (hindu Bramin Çamnarı) Vjetnamda Çam xalqınıñ küpçelegen täşkil itä. Tailandta braminnar patşa tradisijäneñ ölöşö bulğan, aeruça Buddaçılıq patşalarnıñ jıl sajın cir mullılığı ritualların bilgeläü häm izgelä shterü öçön. 1784 yılda Tailandnıñ patşası Rama I nigezlägän keçkenä brahmanik Devasthan ğıjbadäthanäsendä şunnan birle etnik Tai braminnar idarä itkän. Ğıjbadäthanädä Phra Phikanesuan (Ganeşa), Phra Narai (Narajana, Vişnu), Phra Itsuan (Şiva), Uma, Brahma, Indra (Sakka) häm başqa hind dine Ilahları bar. Tradision räweştä Tai braminnarı Varanasi izge şähärennän häm könjaq Tamil Nadu ştatınnan, alarn ıñ titulları Pandita häm alar başqarğan törlö yıl sajın rituallar häm däülät tseremonijaläre Buddaçılıq häm hind dine ritualları quşılmas ı bulıp tora. Tai patşasınıñ tac kijü tseremonijäsen tulısınça patşa braminnarı başqara.
Ädäbiät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Swami Sahajanand Saraswati Rachnawali (Selected works of Swami Sahajanand Saraswati), Prakashan Sansthan, Delhi, 2003.
- Baldev Upadhyaya, Kashi Ki Panditya Parampara, Sharda Sansthan, Varanasi, 1985.
- Christopher Alan Bayly, Rulers, Townsmen, and Bazaars: North Indian Society in the Age of British Expansion, 1770–1870, Cambridge University Press, 1983.
- Anand A. Yang, Bazaar India: Markets, Society, and the Colonial State in Bihar, University of California Press, 1999.
- Bibha Jha, Bhumihar Brahmins: A Sociological Study, PhD thesis submitted to the Patna University.
- M. N. Srinivas, Social Change in Modern India, Orient Longman, Delhi, 1995.
- Mahavir Prasad Dwivedi essays.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
2017 senesi fevral ayından başlap, İnsan aqları boyunca Ukraina Helsinki gruppası Hersonda Qırım ve vaqıtınca yaşağan yerini deñiştirgen vatandaşlarnıñ işleri boyunca cemaat qabulhanesini çalıştıracaq.
İnsan aqları boyunca Ukraina Helsinki gruppasırnıñ işleri boyunca cemaat qabulhanesiniñ Facebook saifesinde böyle aytıla: «Qırım sakinleri içün Hersonğa yetişmege daa oñaytlı ola, onıñ içün de adliyeviy yardım almaq içün muracaat etmege daa qolay olacaq. Biz muvaqqat işğal sebebinden zarar körgen ve mecburen yerini avuştırğan şahıslarnıñ aqlarını qorçalaymız».
2016 senesi noyabr ayında Qırım «vatandaşlıq blokadası» qıtaiy Ukrainanen memuriy sıñırında qırımlılar içün uquqiy yardım köstermek maqsadınen cemaat qabulhanesini qurıp başladılar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Canköyde noyabrniñ 17-ne keçer gecesi küçlü patlavlar eşitildi, yerli Telegram kanalları ava mudafaa sistemasınıñ işi aqqında bildire.
«Ava mudafaa sisteması çalıştı, telâşlanmañız», – dep haber etti «Tipiçnıy Canköy» Telegram kanalı.
«Krımskiy veter» telegram kanalı öz menbalarına esaslanıp, Canköyde Rusiye arbiy uçaq alanına darbe endirildi, dep haber ete. Şeerde gece patlavlarından soñ ışıq problemleri oldı, dep haber ete «Krımskiy veter» abunecileri.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti ve Rusiye Mudafaa nazirligi resmiy malümat daa bermedi. Ukrayına arbiyleri ve resmiy şahısları da şimdilik bir izaat bermedi.
Yerli sakinler Canköyde oktâbrniñ 17-nde olğan patlavlar aqqında bildirgen edi. Canköy saifeleri bu yıl avgust ayında olğan patlavlardan soñ snarâdlarnı mayınsızlaştıruv işleri aqqında bildirgen edi.
Avgust ayından berli Qırım ve Aqyarda aman-aman er kün patlav sesleri eşitile. Rusiye akimiyeti «Ukrayına uçucısızlarına» atış ve «ava mudafaa sistemalarınıñ işi» aqqında ayta.
Avgustnıñ 16-nda Canköy rayonındaki silâ anbarlarında patlavlar oldı. Rusiye Mudafaa nazirligi buña «diversiya» dep ayttı.
Sentâbrniñ 7-nde Ukrayına Silâlı quvetleriniñ baş komandanı Valeriy Zalujnıy 2022 senesi avgust ayında Qırımdaki Rusiye arbiy obyektlerine qarşı Ukrayına arbiyleriniñ raketa darbelerini tanıdı. Ukrayına mudafaa nazirligi qırımlılarnı Qırımdaki Rusiye ordularınıñ yerlerini «eVoroğ» çat-botuna bildirmege çağırdı.
The New York Times neşiri Ukrayına memurınıñ malümatına esaslanıp, Qırımdaki patlavlar «elit Ukrayına arbiy bölügi» yardımınen kerçekleştirildi, dep bildirdi. Memur gizli qalmaq şartınen laf etti.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Kyiv şeeriniñ yigirmiden ziyade mektepniñ talebeleri fleşmobda iştirak etti, onıñ çerçivesinde balalar, Qırım yanında zapt etilgen ukrain deñizcilerge mektüp ve resimlerni azırladı.
Bu aqta dekabr 17-sinde öz Facebook saifesinde Ukraina halq mebusı Dmitriy Belotserkovets yazdı.
Onıñ sözlerine köre, biñden ziyade resim ve mektüpler azırlanıldı.
“Metinlerden, talebeler, bu vaqianı ne qadar yaqın ve teren sezgeni körüne. Ümüt etem, bu mektüp ve resimler ukrain deñizcilerine küç ve ilham berir. Bu fleşmobqa bütün memleketimiz qol tutsın ve bütün Ukraina talebeleri ukrain mabüslerini yazıp başlağanını ister edik”, - dedi mebus.
Noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev aytqanı kibi, Ukraina Qırımnıñ işğalci rejimini teminlememeli. Bunı o Kiyevde keçirilgen matbuat konferentsiyasında bildirdi, haber ete Qırım.Aqiqat.
Cemilevniñ malümatına köre, Qırımğa aşayt malınıñ 80% qıtaiy Ukrainadan kele, elektrik energiyasınıñ 85% Ukrainadan Qırımğa berile, Qırımda bostan suvınıñ bir 80% – ukrain suvu. Amma «böyle al işğalcilerniñ vaziyetini tek qaviyleştire». İlân etilgen aktsiya qıtaiy Ukrainadan Qırımğa aşayt malınıñ ketirilmesini toqtatmalı.
«Anda vatandaşlarımız yaşay, şunıñ içün olarnı elektrik energiyası, suv ve aşayt mallarından marum qaldırıp olamaymız degen laf – saçmalıq, çünki, halqara qaidelerge köre, işğalci territoriyalarnıñ uquqiy, maliyeviy, içtimaiy vaziyeti içün işğal etken memleket mesüliyetlidir. Toprağı işğal etilgen memleket degil», – dep añlata Cemilev.
O şunı da bildirdi ki, yarımadağa Ukraina tarafından ketirilgen malnıñ 80% parom keçitinden Rusiye territoriyasına kete, «qalğan qısmı işğalcilerniñ arbiy bölüklerine, vatandaşlarımıznı qıynağan samooborona otrâdlarına yollanıla».
Böyleliknen, ukrain mallarınıñ yarımadağa ketirilmesi, Cemilevniñ sözlerine köre, manasızdır. Aynı zamanda, Ukrainağa sadıq qalğan Qırım vatandaşlarınıñ mahsulatnı satın almaq imkâniyetini saqlamaq kerek. Bu maqsat ile qırımtatarlar Herson vilâyetinde bu kibi tükânlarınıñ ağını açmağa teklif eteler.
«Satqın olmağan er namuslı insan Herson vilâyetine kelip, qıtaiy Ukrainada olğan fiyatlar boyunca özüne kerekli şeylerni alsın dep, şaraitlerni meydanğa ketirmek kerek. Satqınlar ve kollaborantlar Krasnodar diyarına barsın, olarnıñ problemleridir», – dep qoştı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov.
Hatırlatamız, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Qırım ile memuriy sıñırnı blok etip, işğalci yarımadağa ukrain malınıñ ketirilmesini toqtatmaq niyetindeler.


text:
«İlk esap añlaşmağa köre tizildi – sutkada 114 million kubometr. Raatlıq kunlerini köz ögüne alıp, NAK «Naftogaz Ukrainı» bu esapnı iyün 2-ne qadar ödemek kerek, ve, iyün 3-den başlap, şirket Ukraina qullanıcılarına gaz bermek içün tek ödenilgen gaz alacaq», – dep ayttı o.
«Gazprom» spikeri dedi ki, al-azırda Ukraina borcı tahminen 3,5 milliard dollarnı teşkil ete.
Rusiye tarafı aytqan edi: aprel ödevleri olmasa, iyün 1-den başlap Ukraina evelden para berecek.
Ukraina ükümetiniñ reberi Arseniy Yatsenükniñ aytqanına köre, «Gazprom» Ukrainağa biñ kubometr içün 268,5 dollar miqdarında gaz fiyatını belgilese, Ukraina Rusiyege borc tölemege azır.
Al-azırda Rusiye Ukraina içün eñ yüksek gaz fiyatını belgiledi – biñ kubometr içün aman-aman 500 dollar. Frenkistan biñ kubometr içün 550 dollar töley.


text:
Deşt-i Qıpçaq
Deşt-i Qıpçaq - Kavkaz Dağlarınıñ şimalinde, Turlanen Ertiş özenleri arasında qalğan topraqlarnıñ tarihiy adı. Deşt-i Qıpçaq (farsça دشت قپچاق) fars tilinden Qıpçaq Çölü olaraq tercime etile.
Ertiş özeni betinden ğarpqa doğru köçken Qıpçaqlar, bugünki Rusiye ve Ukrainanıñ cenüp betini alayın elge keçirdiler ve bu yerlerde köçebe bir devlet qurdılar. Qıpçaqlarnıñ bu yerde qurğan devletiniñ akim olğan topraqlar Deşt-i Qıpçaq dep aytıldı ve XVIII asırğa qadar qullanıldı. XIII asırda Moğollarnıñ Qıpçaq akimiyetine soñ bermesinden soñra bu yer Altın Ordu adını aldı. Deşt-i Qıpçaq adı da qullanılmağa devam etti. Deşt-i Qıpçaq topraqlarından deñişik yerlerge dağılğan Qıpçaqlarnıñ bir bölümi, Mısırda Bahriye Memlükleri olıp bilingen hanedannı qurdı.
Qırım Hanlığı qurulğanından soñ onıñ ükümdarları da öz unvanında Deşt-i Qıpçaq ismini qullandılar.


text:
ABD Senatınıñ halqara munasebetler komitetiniñ reisi, demokrat Bob Menendes, «Ukraina halqı ile beraberlikte Qırımnıñ Rusiye tarafından devam etken qanunszı işğalini tanımaycaq», dep bildirdi.
«Kremlniñ aytqanından ya da yapqanında iç bir şey Qırımnıñ Ukraina qısmı olğanını deñiştirmeycek ve Kongress Birleşken Devletler Rusiye tarafından Ukrainanıñ suveren toprağını işğal etmege ıntıluvlarına qatiyen qarşı çıqmaq kerek olğanını defalarca bildirdi», – dep aytıla senatornıñ Qırım ve Aqyarnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv künü munasebeti ile yapqan beyanatında.
Onıñ aytqanına köre, Rusiye Qırım sakinleriniñ aqlarını bozmağa devam ete.
«Rusiye iskenceler ve tevqif etüvler qullanıp, Qırım sakinleriniñ, hususan qırımtatarlarnıñ aqlarını pek boza. Keçken ayda qabul etilgen İnsan aqları Avropa mahkemesiniñ qararını alğışlayım. Birleşken Devletler Qırımda insan aqlarınıñ adden aşır bozuvlarına qarşı turmalı. Ümüt etem ki, bu yıldönüm ğaretlerimizni daa arttırmaq içün sebep olur», – dedi o.
ABD prezidenti Joe Biden, Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv kününe bağışlanğan bildirmesinde Vaşington Ukraina Qırımınıñ Rusiye tarafından işğaline iç bir vaqıt ray olmaz, dep bildirdi.
Amerikanıñ Devlet kâtibi Entoni Blinken, ABD Rusiyeni Qırımnıñ işğalini toqtatmağa çağırğanını bildirdi.
Prezident ofisi Ukraina devlet başınıñ ABD prezidenti Joseph Biden ile körüşüvini ve telefondan qonuşmasını azırlay. Kyiv Donbasta vaziyetniñ tınç çezilmesi ve Qırımnıñ işğalden azat etmesi ile bağlı aytışmalarğa ABD-ni daa ziyade celp etmek içün çalışacaq.
2020 senesi oktâbr ayında ABD diplomatları Qırımnı işğalden qurtaruv platformasını qurmaq içün Kyiv ile işbirligi yapmağa azır, dep bildirgen edi.
2018 senesi iyülniñ 25-nde o vaqıt ABD devlet kâtibi olğan Mike Pompeo Amerika Birleşken Devletleri Rusiyeniñ Qırım ilhaqını iç bir vaqıt qabul etmeycegi aytılğan «Qırım beyannamesini» çıqardı. Pompeo, ABD Ukraina topraq bütünliginiñ ğayrıdan tiklenmesini kene israr etecek, dep bildirdi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Noyabrniñ 23-nde bir grup qırımtatar faaliyetçileriniñ yaqalanmasına sebepçi olğan Türkiye vatandaşı, qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ parasını hırsızladı.
Qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçisi Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa, faaliyetçiler bu paranı qaytarmağa istey ediler, dep ikâye etti.
«Türkiye vatandaşı Yusuf Aytan, bir dolandırıcıdır. O, belli bir qırımtatar (qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşkanıñ – QA) ailesiniñ işançını qazanıp, ondan büyük miqdarda para hırsızladı. Yaqalanğan faaliyetçiler bu qorantanıñ alını bilip, türkni paralarnı qaytarmaq kerekliginde qandırmağa tırışa ediler. Neticede ya türkniñ özü bu diqqattan qurtulacaq oldı, ya da telükesizlik hadimleri bu faaliyetçilerge tazyıq etmek içün vaziyetten faydalanacaq oldılar», – dedi Celâl.
Bu haberni Azatlıq Radiosı rus hizmetiniñ muhbiri de tasdiqlay.
İşğal etilgen Qırımdaki FSB idaresiniñ iddiasına köre, yaqalanğan faaliyetçiler, Türkiye vatandaşından «hususan büyük miqdarda mal-mülk veya para talap etüv»de qabaatlanalar.
Noyabrniñ 23-nde, kündüz ilhaq etilgen Aqmescitte telükesizlik hadimleri bir grup qırımtatar faaliyetçilerini yaqaladılar. FSB yaqalanğanlarnı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları olaraq tanıttı. Qırımtatar halqınıñ temsiliy organında bu malümat red etildi.
Bir grup qırımtatar faaliyetçileriniñ işbu yaqalanuvı esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramay oldı. Adise yüz köstergen yerinden onı «acele yardım» alıp ketti. Daa soñra qadınnıñ vefat etkeni aqqında haberler keldi.
Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından açıq menbalarda buña dair izaat berilmedi.
Rusiye tarafından yapılğan ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınen alâqası bar deye zan etilgen Qırım musulmanlarınıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler yapılmaqta.


text:
Ukraina Yuqarı Radası Volodımır Groysman reberligi altında Ukraina ükümetiniñ yañı erkânına rey berdi. Buña 239 deputat qoltuttı.
Ükümet reisi Stepan Kubivni baş nazirniñ birinci muavini olaraq tayinlemege teklif etti. Baş nazir muavinleri Vladimir Kistion, İvanna Klimpuş-Tsintsadze (Avropa ve Avropaatlantik integratsiyasından mesülietli olacaq), Pavel Rozenko, Vâçeslav Kirilenko ve Gennadiy Zubko (regional inkişaf naziri olacaq) oldılar.
Groysman diger tekliflerni de aydınlattı.
Ükümet erkânına Sağlıq saqlav nazirliginden ğayrı, altı baş nazir muavini ve bütün nazirliklerniñ reberleri kirdi. Sağlıq saqlav naziri vazifesi şimdilik boş.
Aprel 14-te Yuqarı Rada Arseniy Yatsenükniñ istifa ricasını qabul etip, yañı baş nazir vazifesine Volodımır Groysmannı tayin etti.


text:
Esteriñizde bolsa osıdan bir jarım jıl aldın osında Auğanstan(Afganistan) jäne Ortalıq Aziya taqırıbı boyınşa bir swhbat jasağan edik. Sondağı keybir..
"Hamas" wyımınıñ joğarı jetekşileriniñ biri Izrail'men jaqın arada oq atıspau turalı kelisimge qol qoyatındarın mälimdedi. Alayda, qazirgi kezdiñ özin..
AQŞ prezidenti Djo Baydenniñ äkimşiligi Izrail'ge 735 million dollarğa joğarı däldiktegi qaru-jaraq satudı maqwldadı. The Washington Post mälimetinşe,..
Tayau Şığıstağı 2014 jıldan bergi eñ ülken qaqtığıs jetinşi künge sozıldı jäne deeslakaciya belgileri köriner emes. Halıqaralıq qauımdastıqtar Izrail'..
Tayau Şığıstağı jağday künnen künge uşığıp baradı. Bügin Izrail' äskeri Gaza sektorın zımıranmen atqıladı. Al palestindikter Izrail'ge qaray 130-dan a..


text:
Moskva faaliyetçileri aprel 18 aqşamında «Strategiya-18» ananeviy Qırım sakinlerine qol tutuv tedbiri ile soqaqlarğa çıqtılar. Bu sefer Rusiye paytahtınıñ sakinleri ukümetke ve vatandaşlarğa qırımtatar halqınıñ tarihındaki facialı künni hatırlatmağa qarar berdiler. Bunı Qırım.Aqiqatqa mitingniñ iştirakçisi Vera Lavreşina bildirdi.
Lavreşina: «1938 senesi aprel 17-de Aqmescitte NKVD apishanesinde qurşun cezaları icra etildi. Casuslıq ve milletçilik içün qırımtatarlarnıñ eñ yahşıları – milletniñ eñ parlaq vekilleri qurşunğa tizildi. Bu, qararnen yigirmi isim. Olarnıñ arasında jurnalistler, yazıcılar, Qurultaynıñ reisi, muzeyniñ mudiri yer ala ediler. Biz qırımlılarğa taziye bildiremiz», – dedi.
Ondan ğayrı faaliyetçiler, vatandaş jurnalisti olaraq çalışqan ve yarımadadaki tevqiflerni aydınlatqan, şimdi apis etilgen qırımtatar faaliyetçisi Nariman Memedeminovğa qol tutqanlarını bildirdiler.
Tedbirniñ iştirakçisi hanım: «Qırımda mustaqil jurnalistika böyle etip öldi. Biz Nikolay Semenanıñ işini de unutmaymız. Jurnalistlerni bir-biri artından tevqif eteler. Olarnıñ yerine ise blogerler kele», – dedi.
Faaliyetçiler Tverskaya soqağında: «Vatandaş jurnalisti Nariman Memedeminov, FSB tarafından pancalandı», «Qırımdan tatarlarnıñ hibrid şekilde sürgün etilmesi – cinayettir», «Nikolay Semena: söz serbestligine qarşı mahkeme qararı», «Qırımda telükesizlik hadimleriniñ qanunsız areketleri toqtatılsın» yazıları ile plakatlarnı açtılar.
Sankt-Peterburg ve Moskvadan olğan Rusiye faaliyetçileri, qırımtatarlarnıñ 1944 senesi mayıs 18-de sürgün etilüvi hatırasına «Strategiya-18» adlı muddetsiz tedbir içün birleştiler. Er aynıñ 18-nci kününde faaliyetçiler, ilhaq etilgen Qırımdaki vaziyet aqqında ikâye etmek ve Rusiye cemaatçılığına insan aq-uquqları ve ürriyetleriniñ bozuluvı vaqiaları aqqında haber bermek içün şeerniñ soqaqlarına çıqalar.


text:
Gabriel Garcia Marquez
'+Gabriel José de la Concordia García+ Márquez' y₩q(tuwılg'an: 6 mart, 1927) Latın Amerikasında Gabo laqabına iye Kolumbiyalı jazıwshı, dramaturg ha'm jurnalist. Ol 20-a'sirdin' en' ko'rnekli jazıwshılarınan biri dep esaplanıp, 1982-jılı Nobel sıylıg'ın alıwg'a miyassar bolg'an. Ol jurnalistika menen shug'ıllanıw ushın universitettegi yuridika fakultetindegi oqıwın taslap ketken. 1958-jılı Mercedes Barchag'a u'ylengen, olardın' Rodrigo ha'm Gonsalo degen balaları bar.
Ol jurnalist retinde ko'plegen qısqa gu'rrin'ler ha'm basqa a'debiy shıg'armalardı jazg'an, biraq onın Ju'z jıllıq jalg'ızlıq (1967) ha'm Xolera waqtındag'ı muhabbat (1985) romanları og'an du'nya ju'zlik danq alıp keldi. O'zinin' shıg'armalarında Márquez siyqırlı realizm a'debiy stilinen ko'p qollang'an, ha'm bul stildin' basqalardan o'zgesheligi a'piwayı ha'm real jag'daylarda sıyqırlılıq elementlerinen paydalanıwı bolg'an.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/06-7
Möämmär bän Möxämmät Äbü Mänyar Ğabdel Saläm bän Xämit äl-Qaddafi (7.06.1942 - 20.10.2011, Sirt, Liviä) — Liviä Cämähiriäse başlığı, palkawnik.
Mäktäptä uqığan waqıtta uq ul, yäşeren säyäsi oyışmağa nigez salıp, antikolonial çaralar ütkärä başlıy. Mäktäptän soñ Qaddafi Böyekbritaniä xärbi kolledjında uqıy. Annarı Liviä elemtä ğäskärlärendä xezmät itä başlıy. 1967 yılda, Misır - İsrail suğışı däwamında, Liviä patşası İdris İ röxsäten almıyça, Qaddafi üz ğäskären Misırğa yärdämgä cibärä. 1969 yılda 27 yäşendäge Qaddafi Libiä xärbiläreneñ patşağa qarşı xäräkäten citäkli häm patşanı bärep töşerä.
1970 yıllarda isä Qaddafi üzeneñ «Yäşel kitap» dip atalğan mäşhür xezmätendä xalıqnıñ säyäsät häm iqtisad belän üzallı, xäkimiätkä ixtıyac kiçermiçä genä idärä itä aluın isbatlarğa tırışa. Ul bu teoriägä nigezlänep Liwiäne dä «Cämähiriä» (xalıqnıñ turı xäkimiäte) dip atıy başlıy.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
İyül 22-de Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov Qırımdaki rusiyeli Federal havfsızlıq hızmetiniñ idaresine çağırıldı, dep bildire Meclis reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl.
Onıñ sözlerine köre, Umerovnıñ taqiqatçığa çağırılğanı sebebi, ekspertiza neticeleri oldı.
«Belli olğanına köre, uzaqtan ekspertiza neticesi keldi. Buña binaen, sözlerine uquq qoruyıcılarnıñ merağını doğurğan videodaki insan, kerçekten de, İlmi Umerov ola, amma o bunı red etmegen edi», – dep yazdı Celâl Facebook saifesinde.
Qırımda uquq qoruyıcılar İlmi Umerovğa qarşı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesi (separatizm) boyunca cinaiy iş açtı.
Mayıs 19-da Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini İlmi Umerovğa rusiyeli Federal havfsızlıq hızmetiniñ Qırım idaresinde sorğudan soñ qabaatlavnı taqdim ettiler. Mayıs 12-de onıñ evinde tintüv keçirildi, Rusiye FSB-niñ Qırım idaresiniñ taqiqatçısı oña çıqmamaq şartını bildirgen vesiqanı berdi. Bundan soñ taqiqatçılar İlmi Umerovnı iş malümatını faş etmemesi aqqında imza qoymağa mecbur ettiler.
Umerov, Kremlge boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesine oña qarşı cinaiy iş açılması aqqında qararğa qarşı şikâyet arizasını berdi.Bunen beraber, o, FSB taqiqatçısı adına ambulatoriyada mahkeme-psihiatrik ekspertizadan öz isteginen keçmege red etkeni aqqında arizanı berdi, bunı şahısnı itibardan tüşürme ve iş adı-sanını aşalama ıntıluvı olaraq körgenini bildirdi.
Rusiyeli adliyeci Mark Feygin «Memorial» uquq qoruyıcı merkezine İlmi Umerovğa siyasiy taqip etilgen statusınıñ berilmesini rica etti.


text:
Reseyden Süriyağa S-300 zenittik-zımırandarı jetkizilip jatır. BWW-dağı baspasöz mäslihatında Resey SİM Sergey Lavrov osınday mälimdeme jasadı. «Biz o..
Gaza sektorına jaqın mañda palestinalıqtar men Izrail' äskerileri qaqtığısıp, saldarınan bes jüzge juıq adam jaraqattanğan. Qazirgi uaqıtta zardap şek..
Facebook mälimetterine hakerlik şabuıl jasalıp, 50 millionğa juıq paydalanuşınıñ sandıq kodtarın wrlağan. Bwl turalı Reuters habarladı. Şabuıl jasağan..
Indoneziyada alapat cunami kesirinen artı-artınan orın alğan zilzala qazirgi uaqıtqa deyin 384 adamnıñ ömirin jalmadı. Tabiği apat qwrbandarı sanınıñ..
Birikken Ştattar Süriya Arab Respublikasına ekonomikalıq qatañ sankciya salatının aytıp, eskertu jasadı. Bwl turalı AQŞ-tıñ Süriya jönindegi arnayı ök..


text:
Vladimir Putin Armeniya prem'er-ministri Nikol Paşinyanmen Taulı Qarabaqtağı ahual jöninde söylesti. Resmi Kreml' jariyalağan habarlamada: «Taulı Qara..
Koronavirustıñ «Del'ta» dep atalatın ündi ştamı älemniñ 90 elinde tirkeldi. Mälimetter boyınşa, indettiñ bwl türi adamğa öte tez jwğadı, äri tez taray..
Şımkenttegi Naurız toyınıñ daulı byudjetine qatıstı swraqqa qala äkimi Mwrat Äytenov jauap berdi. Üş ay bwrın memlekettik satıp alu portalındağı resmi..
Bügin, 24 mausımda Almatıda 50-ge tarta adam Medeu audandıq policiya böliminiñ aldına jinalıp, eki kün bwrın Qıtay konsuldığı aldında "zañsız piket wy..
Japoniya ükimeti Kuril araldarında äskeri jattığu bastağan Resey ükimetine narazılıq notasın joldadı. Ministrler kabinetiniñ bas hatşısı Katsunobu Ka..


text:
Özbekistanda Samarkand şeerinde keçken gece merkeziy soqaqlarnı ve bağçalarnı temizlevnen oğraşqan abadanlaştıruv idaresiniñ hadimleri sentâbr 2-de öz işini devam etti.
Radio Svobodanıñ Radio Ozodlik Özbek hızmetiniñ bildirgenine köre, Samarkand şeerinde prezident İslam Karimovnıñ cesedini defin etilmesi içün mahsus dürbe qurula.
Şahi Zind dürbesine yaqın yerleşken Hazrat Hizr camisi yanında dürbe quruvı boyunca işler faal şekilde yapıla, Radio Ozodlik menbalarınıñ malümatına binaen, qurucılıq işlerine yüzden ziyade adam celp etildi, bu yerde ekskavator, kran ve diger tehnika çalışa.
İslam Karimov doğğan Samarkand şeerinde camige alıp barğan yollarğa bir gece içinde asfalt qoyuldı.
Sentâbr 2-de Özbekistan devlet televizionı prezident İslam Karimovnıñ ölümi aqqında ilân etti, böyleliknen, Orta Asiyanıñ eñ çoq nufuslı devletiniñ lideri endi ölgeni aqqında çoq devam etken mühtekirlikke noqta qoydı. Resmiy beyanatqa köre, prezident sentâbr 2-de, cuma künü aqşam, yerli vaqtınen saat 20:25-te vefat etti.
Cenaze sentâbr 3-te, cumaertesi künü Samarkand şeerinde keçirilecek. Bunen beraber, cumaertesi kününden başlap, Özbekistanda üç kün matem ilân etildi.
İslam Karimov 78 yaşında edi. O, soñki 27 yıl devamında Özbekistan yolbaşçısı edi.


text:
Mariupolde Rusiye işğalcileri yüzlernen silâsız adam ateşten saqlanğan Dramatik teatriniñ binasına avadan bomba taşladılar. Bunı Mariupol şeer şurasınıñ matbuat hızmeti haber etti.
"Bu deşetli ve insaniyetsiz areketniñ büyükligini qıymetlendirmek şimdilik imkânsız, çünki şeerde meskün maallelerniñ ateşke tutulması devam ete. Malüm olğanı kibi, bombalavdan soñ Dramatik teatriniñ merkeziy qısmı yıqılğan, sınıq parçaları ise binadaki bomba sığınağına kiriş dağınıqlar altında qaldı. Zarar körgenlerniñ sayısı daa belli degil", - dep haber ettiler yerli başlıqlar.
Evel Rusiye arbiyleri Mariupoldeki vilâyet hastahanesiniñ ekimlerini ve hastalarını esirlikke alğan edi.
Yerli başlıqlarnıñ malümatına köre, şeer er kün toplardan, "Grad"lardan ve mina topularından atekşe tutula. Şeerde yıqılmağan evler aman-aman qalmağan.
Fevralniñ 24-nde saba saat 5-te Rusiye prezidenti Vladimir Putin «DNR» ve «LNR» gruppirovkalarınıñ «muracaatından» soñ Donbasta «mahsus operatsiya» başlatqanını ilân etti. Bundan soñ Kyiv, Harkiv, Odesa, Kramatorsk, Berdânskta patlav ve raketa darbeleri aqqında haber etildi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy umumiy seferberlik buyruğını imzaladı. Ğarp memleketleri Ukrainağa yapılğan ücüm sebebinden Rusiyege qarşı yañı sanktsiyalarnı qullanıp başladı.
Doğrudan ücümge baqmadan, Kreml Ukraina işğali niyetini inkâr ete. Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire.
Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire. Başta Rusiye arbiyleri ölgenini inkâr ettiler. Amma fevralniñ 27-nde Rusiye Federatsiyası Mudafaa nazirliginiñ resmiy vekili İgor Konaşenkov Ukrainada ölgen ve yaralanğan Rusiye askerleri bar, dep ayttı. Sayısını aytmadı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
"Türkiyedä imzalanğan aşlıq kileşüe global’ azıq-tölek krizisın totqarladı"
Bu xaqta Türkiye ilbaşı idaräseneñ êlemtä bülege başlığı Fäxrettin Altun belderde
Türkiye ilbaşı idaräseneñ êlemtä bülege başlığı Fäxrettin Altun Avstriyädä urnaşqan APA xäbär agentlığınıñ sorawlarına cawap birde.
Altun 22 nçe iyün’dä Türkiyedä Ukraina häm Rusiya belän imzalanğan aşlıq kileşüe arqasında global’ azıq-tölek krizisınıñ totqarlanuın äytte.
Êlemtä bülege başlığı beldergänçä, Türkiye 24 nçe fevral’dän birle suğışqan Rusiya häm Ukraina arasında diplomatik häm tınıç yul belän çişeleş tabu öçen êşlärgä äzer.
Altun aşlıq koridorı xaqında ”Xäzerge waqıtta kimçeleksez êşlägän mexanizm bezne tağın da kiñräk kereşülär başqarırğa êtärä” dide.
Fäxrettin Altun global’ täräqqiyät’lärneñ Türkiye häm Awrupa Berlegen ber-bersenä yaqınaytuın da assızıqladı.
“Bu tempta Türkiyeneñ Berlekkä äğ’za bulu söyläşüläreneñ qabat tizlänüe bezne ğacäpkä qaldırmayaçaq”,- dide ul.
Altunğa Finlyandiya häm Şveśiyäneñ NATOğa äğ’zalıq möräcäğät’läre xaqında da soraw birdelär.
İlbaşı idaräsenen êlemtä bülege başlığı Fäxrettin Altun äytüençä, alar ike däwlätneñ Türkiyeneñ qurqınıçsızlığına qarata êçkersez totışta bulıp bulmawların kürergä telilär.
Bäyläneşle xäbärlär
Çavuşoğlu: “NATO berlektäşlärebezdän yaqlaw kötäbez”
Türkiyä Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu: "Türkiyäne totqarlarğa tırışuçı kereşülärne küräbez. NATO berlektäşlärebezdän yaqlaw kötäbez"
Ğıyraqta idaräçe terrorçı täêsirsez xälgä kiterelde
Türkyä milli küzläw oyışması älege terrorçını tabu öçen centekle êş alıp bara


text:
Cumaertesi künü, dekabr 12-de, Ukraina tarihı milliy müzeyi binasında Qırım tarihçısı, tarih ilimler namzeti Sergey Gromenko Qırım tarihı aqqında ders ve muzakereni keçirecek.
Ders Açıq Tarih Mektebi leyhası çerçivesinde keçe. Vatanperver teşebbüsleri cemaat teşkilâtı ve Likbez. Tarihiy cebe. internet-portalınıñ umumiy içtimay leyhasıdır.
Tedbir teşkilâtçıları bildirgeni kibi, lektsiya Qırım tarihınıñ başlanuvı, Rusiyeniñ rolü, yarımadanıñ zemaneviy ealisiniñ şekillenüvi, tatar, ukrain, ruslarnıñ rolüne bağışlanacaq. Bunıñ ile derste Aqyar «rus şüreti şeeri» edimi kibi mesele baqılacaq. Ve ne sebepten böyle efsaneler peyda ola edi?
Ders Kiyev vaqtı boyunca saat 16:00 başlanacaq.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Konskovolâ
Konskovolâ (lehçe Końskowola) — cenüp-şarqiy Lehistandaki bir köydir. O Lüblin voyevodalığında Lüblin (Lublin) ve Pulavı (Puławy) şeerleri arasında, Kuruvka (Kurówka) özeni boyunda buluna. Konskovolâ köyü Konskovolâ gminasınıñ (yani köy şurası) merkezidir. Ealisi - 2188 adam (2004 s.).
Köy XIV asırda qurulğan edi. 1532 - 1870 senelerinde şeer statusı bar oldı.
Meşur leh yazıcı Henrık Senkeviç "Ateş ve Qılıçnen" romanında Konskovolânı añdı:
— "(…)Şu Konskovolâda ne de yaramay bira bar! — Zagloba ayttı.(…)"


text:
Rusiyeli adliyecilerden tizilgen mahsus iş eyyeti halqara mahkemelerge Qırımğa nisbeten kirsetilgen sanktsiyalarğa qarşı itiraz etmeknen oğraşmnaq niyetinde. Bu aqta noyabrniñ 6-nda «Qırım dostlarıñ forumında» ekspert-adliyeciler eyyetiniñ başlığı Aleksandr Molohov ikâye etip berdi.
«Bizler Lüxemburgtaki adalet mehkemesi ve Avropra insan aqları mahkemesinde Qırımnen bağlı sanktsiyalarğa itiraz etüv boyunca uquqiy iş başlataraq, itiraz etmek niyetindemiz», – dep bilidire Molohovnıñ sözlerini TASS informagentligi.
Eyyet başlığınıñ sözlerine köre, daa bir yıl evelsi sanktsiyalar rejimi lâğu etilecegi ya da yımşatılacağınen bağlı fikirler beyan etilgen edi.
«Yazıq ki, iç bir şey olmadı. Rusiye ve Qırımğa nisbeten sanktsiyalar devam ete, atta sanktsiyalar rejimi daa ziyade quvetleşti», – dep ilâve etti Molohov.
ABD, «Yediler gruppası» devletleri, diger bir qaç devletnen bir arada AB de, Rusiyeniñ ilk evelâ Qırım, soñradan Donbassnıñ bir qısmı olaraq Ukrainağa tecavuz etken vaqtından başlap, birleşerek bir qaç adımdan ibaret olğan, hususan, Rusiye, işğal altındaki Qırım, donbasslı ve qırımlı separatistler ve Ukraina akimiyetiniñ sabıq temsilcilerine nisbeten paket şeklinde sanktsiyalar kirsetken edi. Bazı sanktsiyalar Rusiye iqtisadiyatınıñ belli bir dallarını bütünley qaplap almaqta.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Yañı Zelandiyanıñ White Island adasında apansızdan fışqırmağa başlağan yañardağ neticesinde 20-den çoq kişi ğayıp oldı, dep bildire Azatlıq Radiosı.
Fışqıruv vaqtında adada 50-ge yaqın insan bar edi. Soñki malümatqa köre, beş kişi elâk oldı. 20-den çoq insan qurtarıldı, bazılarınıñ ciddiy yaraları bar. Fışqıruvdan bir qaç daqqa ögüne, video kameralarınıñ malümatına köre, kraterde bulunğan Avstraliya turistleriniñ vaziyeti belli degil.
Fışqıruv başlağan soñ yañardağ küli peyda oldı, o, qurtaruv tedbirlerini zorlaştıra. Adağa qurtaruv vertolötları yollanıldı.
White Island – Yañı Zelandiyanıñ eki eñ büyük adadan biri olğan Şimaliy adanıñ şimaline doğru yerleşken yañardağ adasıdır. Ada turistler arasında populârdır. O, yañardağ töpesi ola. Soñki fışqıruvı 2016 senesi qayd etilgen edi.


text:
Bäräncärlär
Bäräncärlär (Bäläncärlär) , Törki qäbilälär berläşämäse. Ğäräp yazmalarında 6. yöz urtalarınnan telgä alına. 370. yıllarda Tönyaq Qawqazğa Ural artyağınnan Hunnar belän bergä kilgännär dip farazlana. 6. yözneñ 2. yartısınnan Törki Qağanlıqqa buysındırğannar. 630. yıllarda Qaspí Diñgezenä qoya torğan Terek belän Sulaq yılğaları arasındağı tübänlektä berläşmä isemendä däwlät häm şähär tözelä. 630. yıllar azağında ul däwlät Xäzär Qağanlığına buysındırıla. 9-10. yözlärdä bu qäbilälärneñ ber öleşe Bilär şähäre tirälärenä küçep utıra häm İdel buyı Bolğarı xalqı eçtälegenä kerä.


text:
Keriçte parom keçiti nevbetinde yürekleri yaramağan eki insanğa «acele yardımnı» çağırdılar. Bu aqta Kerç.FM bildire.
«Parom keçitinde iyül 23 künü saat 17:31 acele yardım Keriçke paromda yol alğan 77 yaşında erkekke kerek oldı. Adamnıñ yüregi tutuştı. Ekimlerniñ aytqanı kibi, erkek seyahatından evel üç infarktnı yaşadı. Şimdi hastahanede buluna, alı ağırdır», – denile beyanatta.
Daa bir qadınnı Keriçke Temrüksk acele yardımınıñ maşinası ketirdi. 61 yaşında qadınnıñ da yüregi tutuşqandır.
Aynı zamanda, kerch.com saytı bildirgeni kibi, Keriçte paromlarğa nevbet ep arta. İyül 24 künü aqşamına nevbet «Stroygorodok» rayonında bite edi.
Tahminlerge köre, raatlıq künleri turistlerniñ Qırımdan qaytuv aqımı daa da artacaqtır.


text:
Qırımtatar çapıcısı Leylâ Acametova paralimpik dünya çempionatında yengil atletikada altın medal qazandı.
Ukrainadaki Milliy paralimpik komitetiniñ Facebookta bildirgenine köre, o, 100 metr mesafeli çapuvda eñ eyi netice içün altın medal qazandı.
Umumen Ukraina taqımı 13 medal aldı, olarnıñ arasında beşi altın, dördü kümüş ve dört tunç muyeyafat bar, em de beş rekord – eki dünya, eki Avropa ve bir şahsiy.
Leylâ Acametova – qırımtatar asıllı ukrain yengil atleti. Yaz Paralimpik oyunlarınıñ çempionı ve ğalibi. Ukraina sport ustası namzeti. Özbekistanda doğdı. 1999 senesi qorantasınen beraber Qırımğa qayttı.


text:
Qırımtatar oyuncısı ve rejissöri Ahtem Seitablayev bugün 47 yaşını toldura.
O, «Haytarma», «Başqasınıñ duası», «Kıborğı», «Zahar Berkut» filmleri üzerindeki rejissör işinen bellidir.
Soñki vaqıtları rejissör Oleg Sentsovnıñ pyesası esasında «Nomeralar» levhası üzerinde çalıştı. Ahtem 25-ten çoq film ve serialda oynadı.
Eñ yañı soyları – 72-nci Cannes halqara kinofestivaliniñ programmalarından birinde iştirak etip, 10-uncı Odesa kinofestivalinde Grand Prix qazandı.
Ahtem Seitablayevniñ doğğan künü munasebetinen Qırım.Aqiqat muarririyeti 2015 senesinden başlap ayatınıñ eñ müim fotoresimlerini derc ete.


text:
Finlândiya tış işleri naziri Timo Soini 2014 senesi fevral-mart aylârında Rusiye tarafından Qırımnıñ ilhaq etilüvini takbih etti.
Bu aqta Soini martnıñ 5-nde Kyivde Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkin ile keçirgen ortaq matbuat konferentsiyasında söz yürsetti.
«Finlândiya Ukrainanıñ topraq bütünligi ve suverenitetine qol tutıp, öz noqta-i nazarından vazgeçmey. Eki aftağa barmay biz Qırımnıñ qanunsuz ilhaqınıñ dört yıllığını hatırlaycaqmız. Biz Qırımnıñ ilhaqınen Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı yapqan areketlerini takbih etemiz», – dep bilidire UNİAN Soininiñ sözlerini.
Diplomat Donbassta daimiy tınçlıq sulhını arttırmaq zarur olğanını ve muzakerelernen Minsk añlaşmalarınıñ amelge keçirilüvi bunıñ içüb yekâne yol olğanını qayd etti.
«Çatışmanı çezmek içün berilecek teklifler beklene, ancaq olar Ukraina tarafından qabul etilmeli» – dep ilâve etti Soini.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
"Global’ azıq-tölek krizisın çişügä zur öleş kertäçäkbez"
İlbaşı bu xaqta Kayserida yasağan çığışında citkerde
Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Kayserida metall sänäğäte êşçeläre belän oçraşu programmasında çığış yasadı.
Ärdoğan üz çığışında Ukrainadan aşlıq cibärü kileşüenä qağılışlı “Bez aldağı könnärdä başlanaçaq köymä xäräkäte belän global’ azıq-tölek krizisın çişügä zur öleş kertäçäkbez” dide.
”Bıyılnıñ berençe yartısında 126 milliard dollar külämendä êksport başqardıq, yıl axırında bu kürsätkeç yaqınça 300 milliard bulaçaq” dip süzlären däwam itte ilbaşı.
Törkiyä ilbaşı Ukraina belän Rusiya arasında tınıçlıq urnaşqançı diplomatik tırışlıqlarınıñ däwam itäçägen assızıqladı.
Kiçä İstanbulda Törkiyä, Rusiya, Ukraina häm BMO arasında “Ukraina portlarınnan aşlıq häm azıq-tölek produktların qurqınıçsız cibärü dokumentı”na qul quyılğan ide.
Bäyläneşle xäbärlär
Ber ğaskäri şähit buldı
Ğıyraqnıñ tön’yağında “Pänçä-Kilit” operaśiyase töbägendä separatist terror oyışması äğ’zaläre açqan êzärlekläw utı näticäsendä yaralanıp xastaxanägä salınğan ber ğaskäri şähit buldı


text:
Roskomnadzor malümatına köre, işğal etilgen Qırımda Rusiye qanunlarına binayen, qırım matbuat vastalarınıñ tek 15% qayd olundı.
Oktâbr 13 künü Roskomnadzor matbuat kâtibi Vadim Ampelonskiy aytqanı kibi, qırım matbuat vastalarınıñ yalıñız 48 qayd olundı, – haber ete TASS.
«Ukrain reyestrniñ malümatına köre, Qırımda tahminen üç biñ matbuat vastası qayd etilgen. Añlağanımızğa köre, olardan tek 300 çalışa»,– dedi Roskomnadzor temsilcisi.
Böyleliknen, ğayrıdan tek 15% qayd etildi. Qırımnıñ Rusiye Federatsiyasına qoşuluvı aqqında Federal qanunına köre, keçici müddet 2014 senesi dekabr 31 künü bite.
«Qırım matbuat vastalarınıñ ğayrıdan qayd eilüvi aqqında meseleniñ baqıluvı 2015 senesi yanvar 1-ne qadar yekünlenmeli», – deyler idarede.
Yanvar 1-den bu ketişat içün devlet bergini alacaqlar, – dep haber ete Qırımnıñ öz başına tayin etilgen akimiyetiniñ «ruporı» Krıminform saytı.
Rusiyeniñ Jurnalist Birliginiñ halqara bölüginiñ reberi Timur Şafir qayd etkeni kibi, qırım jurnalist toplulığı rusiye toplulığı ile «faal sürette keçe». O şunı da hatırlattı ki, bu sene Qırımda birlikniñ bölügi peyda oldı ve qırım jurnalistleri umumrusiye professional birliginiñ azaları olmaqta.
«Bundan da ğayrı, regionda rusiyeli matbuat vastalarınıñ bölükleri peyda ola», – dedi Şafir.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
14-18 sintäber könnärendä Qazaqstannıñ Semi şähärendä söyekle cırçıbız Räşit Wahapov istälegenä häm Qazaqstanda Rusiä yılına bağışlanğan V xalıqara tatar sänğäte festivale bulıp uzdı. Anıñ töp oyıştıruçıları Semi şähäreneñ tatar sänğäte mäktäbe häm tatar mädäniät üzäge buldı. Cirle xakimiätneñ yärdäme dä sizerlek ide : şähär üzägendäge mähabät bina - “Forsaj” isemle mädäniät sarayı 5 kön buyına tüläwsez tatarlar qaramağına birelde, festival'' ütkärüdä totılğan çığımnarnıñ dürttän ber öleşen aqimat kütärde. Başqa çığımnar iğanäçelär isäbennän buldı .
Festival'' ğädättägeçä 4 nominatsiädä ütte. Qatnaşuçılar näfis süzdä, cırda, biyudä, häm törle muzıka qorallarında uynawda köç sınadılar. Alarnıñ yäşe dä çiklänmägän ide. Konkursta 3 yäşlek nänilär dä, 80-gä citkän ölkännär dä qatnaştı. Tatar sänğäte mäktäbe direktorı häm tatar mädäniät üzäge räise Gabdulxak äfände Axunjanov tatar sänğäteneñ kiläçäge balalar qulında dip sanıy. Sänğat mäktäbenä ul 3-4 yäşlek nänilärne dä cälep itkän , alar belän “Görläwek” ansamble tözegän. Gabdulxak äfändeneñ öyränçekläre 3 yäşlek Al''bina Gabitovanıñ tırışıp-tırışıp “Kerpe” cırın başqaruına, rus millätennän bulğan 4 yäşlek Varvara Semenovanıñ moñlı itep “Zöläixä” ne suzuına soqlanmağan keşe qalmağandır.
Töp maqsatı - mömkin bulğança kübräk keşene tatar sänğätenä cälep itü häm yaña talantlar açu bulğan bu cır bäygese çın mäğnäsendä üzeneñ moradına ireşte disäk yalğış bulmas. Ğomum qatnaşuçılarnıñ sanı bu festival''dä 500 gä yaqın buldı. Şunsı da iğtibarğa layık, qatnaşuçılar anda tatar millätennän kenä tügel, nemes, qazax häm rus millätlärennän dä buldılar. Ayıruça vokal nomenatsiäsendä. Pedagogiä institutınıñ xorı, sänğät häm pedagogiä kolliätläre kollektivları “Sarman”, “Şäl bäylädem”, “Ay bılbılım”, “Ziläylük” kebek xalıq cırların üzlärenä ber ostalıq belän başqardılar. Xor häm ansambl’lär arasında berençe urınnı pedagogiä institutı xorı yauladı.
Festival''neñ tağı ber maqsatı - borıñğı cırlarnı tergezü, alarnı xalıqqa citkerü ide. Bu maqsat ta tormışqa aştı kebek. Härber qatnaşuçı Räşit Vahapov repertuarınnan ber cır häm ber ozın köy başqardı. Şunsı da quanıçlı, ölkännär dä, yäşlär dä tıñlawçığa tatar xalıq cırlarınıñ neçkäleklären citkerä aldılar. 17 yäştän 35 yäşkäçä bulğan nominatsiädä xalıq cırın başqaruda Çuwaşstan yegete İldus Şäydullinğa tiñnär bulmadı. Festival''neñ gran-prie dä aña xalqıbıznıñ “Täftiläw” cırın moñlı , matur itep başqarğanı öçen birelde.
Festival''dä yäş talantlar da açıldı. Tomskidan Näzirä Männäfovanıñ, Tübän Qamadan Marat Fäyruşinnıñ häm Ayrat İbrahimovnıñ, Semeydan Qamilä Nurbekovanıñ, Älfiä İsxakovanıñ häm Aqmaral Akıynovanıñ, Ust''-Kaminnan Dilärä İşmuratovanıñ, Novosibirskidan Älmirä Mirgayazovanıñ, Astanadan Radion Quzyäyewnıñ häm tağın küp kenä başqaruçılarnıñ çığışları jyuri tarafınnan yuğarı bäyälände. Här nominatsiädä dä ciñüçelär bilgelände, alarğa diplomnar häm büläklär birelde. Äytergä kiräk, iganaçelär yärdäme belän yunätelgän büläklär şaqtıy qimmätle ide. Gran-pri büläge - sanaq buldı. Berençe, ikençe häm öçençe urınnarnı yaulawçılarğa törle markalı fotoapparatlar, ciñel maşina suıtqıçları häm başqa törle qimmätle büläklär birelde. 7 yäştän 11 yäşkäçä bulğan nomenatsiädä ciñüçelärgä qayrı tunnar büläk itelde.
Festival''neñ qayber lawreatlarına Tatarstan mädäniät ministrlığınıñ büläkläre dä tapşırıldı. Aña Gabdulxak äfände Axuncanov citäklägän Semey tatar üzägeneñ ölkännär ansamble “İstälek” häm Qamilä xanım İsmailova citäklägän ölkä balet mäktäbeneñ biyu törkeme layıq buldı. Yarışlarda berençe urınnı aluçılarnı Bötendönya tatar kongressı isemennän dä büläklädelär. Alarğa Räşit Wahapovnıñ icatı turındağı al''bom, anıñ cırları yazılğan disklar häm kassetalar birelde.
Festival'' barışında törle töbäklärdän kilgän qatnaşuçılar öçen törle oçraşular, aralaşular da qaralğan ide. Tatarstannan, Çuaşstannan, Seber yağınnan – Omski, Tomski, Novosibirski şähärlärennän kilgän qunaqlarnı qazax xalqınıñ böyek şäxese Abay häyqale yanına alıp bardılar, köndezge häm kiçke şähär, istälekle urınnar belän tanıştırdılar. Programmada Qazaxstan xalıqları assambleyasında bulu da qaralğan ide. Anda assambleya citäkçelege häm tatar üzäge aktivistları belän oçraşu buldı. Bu çaralar älbättä festival''dä qatnaşuçılar arasında cılı möğamälälär urnaşuğa yärdäm itmi qalmadı. Anda 5 kön buyına duslıq, tuğanlıq, berdämlek xisläre xökem sörde.
Saniä Mirxaleeva, Omski


text:
Yaponiya sıñırlarına yaqın yerde amerikalı esminets fillipinli konteyner taşığan geminen çarpışqan. Bu aqta iyünniñ 17-nde ABD Arbiy deñiz quvvetleri (ADQ) idaresi ve Yaponiya sahil qoruvı bildirmekte.
Yaponiya sahil qoruvı bildirgenine köre, 7 amerikalı arbiy coyulğan, gemi erkânındaki bir kişi ise, vertolöt yardımınen qurtarılğan.
Çarpışma, Tokionıñ cenübine 70 km mesafede bulunğan yapon Yokosuka limanınıñ cenübiy-ğarbiy tarafında yüz bergen. «Fitzgerald» esminetsi teşilgenine baqmadan yapon limanına özü qaytmaqta olğanı aqqında bildirilmekte.
ABD Pasifik flotu qazanen bağlı taqiqat yapılğanı aqqında bilidrmekte.


text:
Bunı «Krımpoçta» müdiri Andrey Mineyev bildirdi, dep haber ete KİA.
Böyle bir yañılıq adamlarğa poçta bölüklerinde kommunal hızmetlerni ödemege imkân berecek.
«Bu «Krımpoçta» ve Rusiye milliy ticariy bankınıñ bir leyhasıdır. Grivna yavaş-yavaş qullanmay qalacaq, ödevler ise tek grivna birleminde qabul etile, vatandaşlar grivnanı poçta bölüginde rublge komissiyasız ve RNKB kursına köre boza bilecekler», – dep ayttı müdir.
Onıñ bildirgenine köre, Ukraina parası bar olğanına qadar kommunal ödevlerni grivna birleminde qabul etecekler.
2014 senesi iyün 1-den başlap grivna Qırım ve Aqyarda qullanılmaycaq, dep bildirgen edi Rusiye Federatsiyası Devlet dumasınıñ reisi Sergey Narışkin.


text:
Avropa Birliginiñ 27 memleketi Ukrayinağa resmiy olaraq Avropa Birligine qoşulmaq içün namzet statusını bermek niyetindeler. Bunı Bloomberg agentilgi bildire.
Agentlikniñ malümatına köre, bazarertesi künü olıp keçken AB memleketleri elçileriniñ körüşüvinde iç kimse bu qararğa qarşı çıqmağan. Böyle statusnı Moldovağa da bermek azırlar.
Namzet statusınıñ berilmesi ya da berilmemesi aqqında soñki qarar iyünniñ 23-24-nde Brükselde keçirilecek sammit vaqıtnda alınacaq.
Keçken afta Avropa Komissiyası Ukrayina ve Moldovağa Avropa Birligine qoşulmaq içün namzet statusını bermege tevsiye etti.
Fevralniñ 28-nde Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıy AB azalıq arizasını imzaladı.
Ukrayinağa azalıq namzeti statusınıñ berilmesine dair qarar bir ağızdan qabul etilmelidir.
Ukrayinağa "namzet statusı" berilgen taqdirde tam azası olmaq içün memlekette bir sıra islâat keçirmek kerek olacaq.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Ankara Rusiyeniñ Qırım ilhaqını qabul etmedi ve qabul etmeycek, qırımtatarlarğa ise qol tutmağa devam etecek. Bu aqta Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ile keçirgen matbuat konferentsiyasında ayttı.
«Ukrainanı regionımızdaki telükesizlik ve istiqrarlıq ceetinden müim memleket olaraq köremiz. Bu çerçivede suverenitet ve Qırımnen beraber topraq bütünligine qol tuttıq ve qol tutacaqmız. Türkiye Qırım ilhaqını qabul etmedi ve etmeycek», – dep qayd etti Erdoğan.
Onıñ bildirgenine köre, Türkiye Cumhuriyeti Ukraina devlet organlarınen beraber qırımtatarlarğa qol tutmağa devam etecek.
«Şimdi qırımtatar qardaşlarımız içün ev leyhasını kerçekleştirmek ve Kyivde cami qurmaq içün iş yapıla. Bugünki muzakerelerde bu meselelerni muzakere ettik», – dep qayd etti o.
Volodımır Zelenskıynıñ aytqanına köre, Türkiye prezidenti ukrainalı siyasiy mabüslerni azat ettirmek içün küçüni sarf etmege devam etecek.
«Türkiyeniñ Ukraina suvereniteti ve topraq bütünligine qol tutması bizim içün pek müim. Prezident Erdoğan siyasiy mabüsler – ukrain ve qırımtatarlarnı – azat etüv meselelerinde faal şahsiy ğayretini kösterecek, dep işandırdı», – dep qayd etti Volodımır Zelenskıy.
Ukraina ve Türkiye prezidentleriniñ oktâbrniñ 16-nda aydınlatqan beyanatlarında Ankara yarımadanı işğalden qurtaruv Qırım platforması çerçivesinde Ukraina ile işbirligi yapmağa azır, dep aytıla.


text:
Yaponiyäneñ êlekkege xökümät räisen attılar
Abe Şinzo bik awır xäldä
Yaponiyäneñ êlekkege xökümät räise Abe Şinzoğa Nara şähärendä utlı qoraldan attılar.
Yaponiyä däwlät telekanalı NHKnıñ xäbärenä qarağanda, Abe Liberal-demokratik partiyä namzäteneñ saylaw kampaniyäsenä yärdäm itü öçen açıq hawada uzuçı çarada çığış yasıy. Şul waqıtta anıñ kükrägenä atalar. Qan êçendä qalğan säyäsätçene aşığıç räweştä xastaxanägä iltälär. Awır yaralanğan Abenıñ xäle citdi buluın belderälär.
Höcümçe waqıyğa urınınnan yıraq kitä almıy, anı qullanğan mıltığı belän bergä êläkterälär. Ul êlek xärbi diñgez flotında xezmät itkän 41 yäş’lek Yamagami Tetsuya bulıp çığa.
Abe Şinzo 2012-2020nçe yıllar çorında xökümät räise wazıyfasında ide. Ul ilneñ iñ ozaq waqıt xakimiyättä qalğan prem’yer-ministrı buldı. Abe 2 yıl êlek sälamätlege naçarayu arqasında wazıyfasınnan kitte.


text:
Qırım hanları
Aşağıda Qırım Hanlığını üküm etken Geray sülâlesine ait olğan hanlarnıñ hronologik cedveli buluna.
* Canibek Geray (1624 s.) ve Maqsud Geraynıñ (1771-1772 ss.) saltanatları cedvelde kösterilmegen. Bu hanlar Osmanlı sultanı tarafından resmiy olaraq tasdıqlanğanına baqmadan tahtta yer alıp Qırım Hanlığını idare etmegenler. Aslında bu vaqıtlarda Qırımnı III Mehmed Geray ve II Sahib Geray idare etkenler.
Bazı menbalarda añılğan Şahbaz Geray (1787-1789) ve Baht Giray (1789-1792), 1783 senesi Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım Hanlığını idare etmegenleri içün cedvelge kirsetilmegen.
Arap urufatında Geray ismi ananege binaen كراى olaraq (yani گ yerine ک ile) yazılğan edi.
BağlantılarDeñiştir
- Qırım hanlarınıñ hronologik cedveli 10 dekabrniñ 2011 s. arhivlengen. (Rusça)


text:
Málimlemelestiriw hám telekommunikaciyalar tarawında Qaraqalpaqstan Respublikasında ámelge asırılıp atırǵan jumıslar
- By ApMaH --
- Thursday, 08 Sep, 2022
Búgingi kúnde barlıq kárxana, mákeme hám shólkemler tárepinen “Máhállebay” islew sisteması boyınsha mákan puqaralar jıyınları turǵınları menen ushırasqan halda bir qatar unamlı jumıslar ámelge asırılmaqta.
Bul baǵdarda “O’zkomnazorat” mámleketlik inspekciyası Qaraqalpaqstan Respublikası aymaqlıq inspekciyası tárepinen usı jıldıń ótken dáwirinde Qaraqalpaqstan Respublikası aymaǵı boyınsha jámi 30 dan aslam aymaqlarda kórsetilip atırǵan telekommunikaciya xızmetleri,baylanıs liniya-kabel xojalıǵı jaǵdayları, pochta baylanıs obektleriniń zamanagóy telekommunikaciya infrastrukturası menen támiyinlengenligi hámde pochta obektlerinde tutınıwshılarǵa bank hámde mámleketlik xızmetler kórsetiliwi jolǵa qoyılǵanlıǵı, kórsetilip atırǵan xızmetlerdiń sapası úyrenilip barılmaqta. Alıp barılǵan jumıslar nátiyjesinde anıqlanǵan kemshilikler úyreniw dawamında saplastırılıp unamlı nátiyjelerge erisilmekte.
Atap aytatuǵın bolsaq, usı jıldıń avgust ayında Ellikqala, Xojeli, Taqıyatas rayonları hám Nókis qalasındaǵı mákan hám awıl puqaralar jıyınları aymaqlarında jaylasqan 10 pochta baylanıs obektlerinde
33 túrdegi mámleketlik xızmetlerdiń kórsetiliwi, kórsetilip atırǵan xızmetler sapası,tutınıwshılarǵa jaratılǵan qolaylıqlar, sonday-aq, 143dana kóp qabatlı úylerdiń telekommunikaciya infrastrukturası menen támiyinlengenligi, baylanıs liniya-kabel xojalıǵınıń tártipke keltirilgenligi boyınsha úyreniwler alıp barıldı.
Úyreniwler dawamında anıqlanǵan kemshiliklerdi saplastırıw boyınsha telekommunikaciya hám pochta baylanıs xızmetlerin kórsetiwshi subektlerge kórsetilip atırǵan xızmetler sapasın hám kólemin asırıw, tutınıwshılarǵa qolaylıqlar jaratıw máseleleri boyınsha tiyisli usınıslar berilip, islep shıǵılǵan is-ilajlardıń orınlanıwı aymaqlıq inspekciya tárepinen qadaǵalawǵa alındı.
Bul baǵdardaǵı jumıslar respublikamızdıń barlıq aymaqlarında ámelge asırıw baslı wazıypalardıń biri etip belgilep alındı.


text:
Cenüp qutubı
Cenüp qutubı (coğrafik ya da yerli Cenüp qutubı) - Yerniñ hayaliy dönüm köçeri ile episi coğrafik tuldaireleri birleşken, dünya üzeri kesilişiniñ eki noqtasından biridir. Cenübiy yarımkürrede yerleşe, dünyanıñ eñ cenübiy noqtası, dünyanıñ Şimal qutubından qarşı tarafında buluna. Cenüp qutubı, Antarktidanıñ Qutup platosı sıñrında, deñiz seviyesinden tahminen 2800 metr yüksekligindedir.
Coğrafiya[deñiştir | kodunı deñiştir]
Çoqusı allarda coğrafik Cenüp qutubı, aylanma Yer köçeri Yer üzerini kesken eki cenübiy noqtadan biri olaraq tayin etile (digeri Şimal qutubı oladır). Aqiqatta, faqat aylanma yer köçeri nutatsiya ve pretsesiya esnasında, pek az olsa da, belli bir teprentilerge oğray, şunıñ içün qutupnıñ bir qaç koordinat tayin etilüvinden faydalanalar: qutup bir anlik (muayyen bir vaqıt anine ait), orta (belli bir devirge) ve efemeridli (ögünden esap etilgen) ola bile.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün, «Fikir» rubrikası
TASS neşiriniñ ingliz versiyasında World Congress of Crimean Tatars did notrepresenr Crimea's Tatar population maqalesi derc etildi, onıñ içinde Dünya qırımtatar kongressiniñ iştirakçileri qırımtatar halqını temsil etmediler, dep qayd etile. Refat Çubarov, Mustafa Cemilev ve kongressniñ onlarca iştirakçisi qanuniy alda saylanğan Qurultay ve Meclis azaları olalar, kongressniñ diger iştirakçileri ise bütün dünyada qayd etilgen qırımtatar teşkilâtlarını temsil eteler, bu sebepten bunıñ kibi malümatlar «TASS Vladimir Putin, Dmitriy Medvedev, Devlet duması ve Federatsiya şurasınıñ deputatları Rusiye Federatsiyasınıñ halqını temsil etmey», dep bildirse edi, aynı olur edi.
Maqale ne tenqit, ne de kerçek vaziyetini aydınlatqan fikir ve tefsirlernen tolu.
Kongress ruslarğa qarşı degil, imperiyağa qarşıdır
Kongress iştirakçileri Rusiye imperiyasınıñ milliy siyasetini qırımtatarlarnıñ genotsidi, 1783 ve 2014 seneleriniñ adiselerini ise Qırım işğali olaraq belgilediler, böylece, TASS tefsircileri aytqanı kibi, kongress ruslarğa qarşı degil. Aksine, kongress delegatları ruslar arasında qırımtatar halqınıñ vatanına qaytuv oğrunda küreşken faal ve ziyalı, uquq qorçalayıcılar çoq olğanını, qırımtatar milliy areketinde iştirak etkenini bir qaç kere qayd etken ediler. Kongress Qırım işğali ve genotsid aqqında aytıp, olarnıñ qaynağı Rusiye devletiniñ imperatorlıq siyaseti, II Yekaterina, İosif Stalinniñ siyaseti, Putinniñ diktator rejimi olğanını tam olaraq qayd ete edi. Rusiyeni imperatorlıq siyaseti, genotsid, Qırım işğali, Ukrainada cenk başlatmasında qabaatlağan tek Dünya qırımtatar kongressi olmadı. Birleşken Milletler Teşkilâtı, Avropa birligi, OSCE, bir çoq memleketniñ ükümeti qabul etken resmiy vesiqalarda da bu faktlar qayd etile, olarnı yalıñız Rusiyeniñ özü ve onıñ bir qaç ortaq memleketi tanımaylar. Böylece, aqlı ve qabaatlı olğanlar birden körüne.
Rusiye bunı red etip olamay, bu sebepten onıñ teşviqatçıları halqnıñ tarihına iftira ata
Bundan ğayrı, kongress bergen malümatlar tarihiy vaqialarğa esaslana. Bir qaç Rusiye-Türkiye cenki ve Qırım seferleri, 1783 senesiniñ Qırım işğali neticesinde bütün dünya tanığan Qırım hanlığı yoq etildi, millionlarca qırımtatarı vatanından quvuldı, Qırımnıñ iqtisadiyatı, içtimaiy saası, tabiatı yoq etildi. 1918 senesi Moskvadan yollanğan silâlı bolşevikler Qırım halq cumhuriyeti ve halq saylağan akimiyet organlarını yoq etip, halq liderlerini öldürdi ve 120 biñ kişini öldürgen qızıl terrorğa başladılar. 30-ıncı seneleri iç bir sebep olmağanda halqnıñ ziyalıları ve liderleri yoq etildi, 1944 senesi halq vatanından sürgün etildi, onıñ Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyeti sıfatında devletçiligi kene de yoq etildi.
Sürgünlik aqibetinde birinci yıl devamında halqnıñ 56,2% elâk oldı. Bu raqam bunı genotsid olaraq tasnif etmek içün yeterlidir. Rusiye bunı red etip olamay, bu sebepten onıñ teşviqatçıları halqnıñ tarihına, onıñ temsilcileri ve saylanğan organlarına iftira ata, mevamları ve maqsadlarına tesir etecek ola.
2009 senesi, Birinci Bütündünya qırımtatar kongressi Aqmescitte keçirilgen edi, lâkin dünyanıñ 12 memleketinde yaşağan qırımtatarlarnıñ milliy teşkilâtlarıdan da iştirakçiler saylanğan edi. Er bir kongress vekilini halqnıñ teşkilâtları tasdıqladı, oña qırımtatar halqı aktual sayğan problemlerniñ al etilmesi boyunca teklifler de seslendirildi.
Moskva ve Qırımda keçirilgen bir sıra çıqış teşviqat kampaniyasınıñ bir qısmıdır, böyle etip ruslarğa kongressniñ kerçek malümatlarını degil, onıñ iştirakçileri, maqsadları ve qararları aqqında yalan aytacaq olalar. Kongress başlamazdan evel Moskva Rusiye tarafından çoqtan taqip etilgen halq adından dünya seviyesinde II Yekaterina ve Putin zamanlarına qadar milletlerara siyasetniñ kerçekleri aydınlatılacaq, dep qorqa edi. Ve aydınlatıldı. Dünya onı eşitti. Özüni barıştırıcı kösterecek olğan Kreml daa bir kere zarar kördi.
Qırım odalarında marginallar
Eski teşviqat ananelerine köre, TASS izaatlayıcıları qabaatını hasta baştan sağlam başqa yükleycek olalar. TASS kongress iştirakçileri – 12 memleketniñ milliy cemiyetleri yollağan, halqnıñ öz idare organlarını temsil etken aman-aman 800 adamnı marginal olaraq tanıta. Qırım akimiyeti tarafından maqtalğan ve «ükümet» ve tanılmağan «devlet şurasınıñ» deputatları qoltuqlarına oturtılğan satqınlarğa halq vekilleri dep ayta. Bu ne mantıq, ne de kerçek vaziyetke uya. Marginallar Qırım odalarında oturıp, kongress iştirakçilerini künney ve olarğa iftira ata.
Bu qadar alçaq iftirağa kelmek – Zatulinniñ marginal olğanınıñ isbatıdır
Dünya tarihı bile ki, Rusiye imperatorlığı, Sovetler Birligi ve şimdi Putinniñ Rusiyesi yapqan halqlarğa qarşı bir sıra işğal aktsiyası ve cenkler, – 1783 senesi Qırım işğali, keçken asırnıñ başında Finlândiya ile cenk, 1939 senesi Gitler ile beraber Poloniyağa ücüm, Macaristan, Çehoslovakiyağa istilâ, qoqla GDRniñ (Almaniya Demokratik Cumhuriyeti) meydanğa ketirilmesi, – bu memleketlerde marginallarnıñ rejimlerine tayanğan edi, çünki inkişaf etken ve qanuniy organ ve siyasiy teşkilâtlar buña iç bir vaqıt qoltutmaz edi. 2014 senesi Qırım işğali de aynı sırada. Rusiye silâlı quvetleriniñ 60 biñli taqımı Qırımda qırımtatarlar arasında Remzi İlyasov, Ruslan Balbek, Zaur Smirnov kibi insanlarğa, ruslar arasında da – Qırımda keçirilgen soñki saylavlarda reylerniñ 3% qazanğan «Rus birligi» lideri Sergey Aksenov kibi marginal strukturalar, marginal siyasetçiler, marginal «halq yetekçilerine» tayana bile. Er şey ortada!
TASS izaatlayıcıları açıq-aydın şeylerge köz yumalar. Tatarlarğa qarşı çıqqan Konstantin Zatulin dey ki, Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevniñ Qırımdan ketmesi – «olarnıñ istegi», faqat olarnıñ Qırımğa kirişleri Rusiye akimiyeti tarafından yasaq etildi. Bu qadar alçaq iftirağa kelmek – Zatulinniñ marginal olğanınıñ isbatıdır.
Para hırsızlığından sebep mahkeme tarafından taqip etilgen Ruslan Balbek, berilgen malümatqa köre, Rusiye Taqiqat komiteti tarafından «Qırım baari» vaqtında Qırım banklarından altın hırsızlığında şeklengen Rustam Temirgaliyev Qırımdaki cemaat arasında itibarlı birileri degiller, ve dünyada sabıq sovet dissidenti Mustafa Cemilevniñ seviyesi ile qıyaslanmazlar. Olarnıñ qıymet kesüvleri zaten belli, TASS olarnı qullanıp, tecribesini ve obyektiv olğanını bozmaqta.
Rusiyeniñ siyasiy talil institutınıñ müdiri Aleksandr Şpuntnıñ bildirgenine köre, yañı Rusiye akimiyeti qırımtatar meselesini bir yıl içinde al etti ve Qırımda bir de bir milliy problem yoq
Rusiyeniñ siyasiy talil institutınıñ müdiri Aleksandr Şpuntnıñ bildirgenine köre, yañı Rusiye akimiyeti qırımtatar meselesini bir yıl içinde al etti ve Qırımda bir de bir milliy problem yoq. Qırımtatar halqınıñ problemleri olmasa, o qadar qavğa qaydan çıqa? Tamır halq onıñ statusında tanılmağan, onıñ temsil organları ve kütleviy haber vastaları Qırımdan quvulğan. Qoruvğa muhtac olğan ve halqara toplulıq tarafından yoq olma havfı altında bulunğan tiller cedveline kirsetilgen til devlet tili tanılsa da, amelde ne akimiyet organları, ne de qanun tarafından bu statusta qabul etile, mektep ve aliy oquv yurtlarında onı ögrenmeyler. Din, milliy iqtisadiyat, medeniyet, milliy kütleviy haber vastalarınıñ canlanması, «sürgün olunğan» milliy toponimikasınıñ ğayrıdan tiklenmesi al etilmedi. Problem yoqmı?
Kün-künden Qırımda qırımtatarlarnıñ tarihı yañlış tanıtıla, onıñ medeniyet ve tarih yadikârlıqları yoq etile, bazılarını Rusiye arbiy bölükleri zapt etti, vandallar musulman mezarlıqlarını viran ete. Halq söz sörbestliginden marum qaldı, toplaşmaq, milliy ve din bayramlarını keçirmek yasaq, Qırımnıñ uquq qoruyıcı organları delegatlarnıñ Ankarağa çıqmasına keder ettiler, cemaat teşkilâtlarınıñ faaliyeti yasaq etildi, halqnıñ faalleri taqip etile, bazıları öldürilgen ve qaçırılğan, bazıları esir tutula. Qırımdan, halqnıñ vatanından, kene de 10 biñge yaqın temsilcisi quvulğan. Problem yoqmı? TASS halqnıñ aq-uquqları bozulmağanını bildiremi? TASS bütün dünya buña işanacağını tüşünemi?
İmperiyalar boysundırılğan halqlarnıñ milliy-azatlıq areketlerine er vaqıt qarşı çıqa ediler. Ankarada olıp keçken Bütündünya qırımtatar kongressi – vatan Qırımnı Rusiye işğalinden azat etüv yolunda barışıq usullarnı qullanğan qırımtatar milliy areketi dünya derecesine çıqıp, dünya toplulığı, halqara uquq institutları, dünyanıñ çoqusı devlet ükümetleri tarafından yardım körgeniñ bir isbatıdır. Ve aksine – Ukrainada Rusiye istilâsı dünya toplulığı tarafından takbih etile. Bu sebepten Bütündünya qırımtatar kongressi – Kreml siyasetiniñ halqara alanda daa bir mağlübiyetidir. Moskva añlay: bütün dünya, halqara teşkilâtlar, uquq institutları onıñ istilâsına qarşı çıqa. Kongress çoqtan bitti, Moskva ise alâ daa qorqudan titrey ve yalan aytıp aqlanacaq ola. Lâkin bu sefer de olmadı.
Valentin Gonçar, siyasiy közetici
«Fikir» rubrikasında aks ettirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını ifadelep, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmamas mümkün


text:
Donetsk ava limanında cenk uruşları toqtamay. Bunı çarşenbe künü, yanvar 21-de, ATO ştabınıñ matbuat merkezi bildire.
«Duşman qarşılıq köstere, lâkin imayecilerimiz vazifelerini becereler. Qanunsız silâlı birleşmeler ava limanı civarındaki Tonenkoye, Peski, Avdeyevka mesken yerleri yanında ukrain askerlerine ateş açalar», – aytıla beyanatta.
Ştab malümatına köre, Lugansk vilâyetinde 29 ve 31 blokpostları rayonında vaziyet deñişmey qala. Boyevikler ukrain askerlerine minaatıcı, top ve «Gradlardan» ateş açalar.
Mariupol civarındaki ATO quvetlerine sıq-sıq ateş açılıp başladı. Gnutovo civarındaki ukrain askerleriniñ noqtalarına minaatıcı, top, tank ve «Gradlardan» sekiz kere ateş açıldı.
Berilgen malümatqa köre, boyevikler Çermalık ve Talakovka mesken yerleri yanında ukrain askerlerine ateş açtılar, Pavlopol ve Pervomaysk civarında minaatıcılar qullanıldı.
Bir kün içinde ATO quvetlerine 72 kere ateş açıldı.
Keçken afta Donetsk ava limanında ukrain askerlerine faal sürette ateş açıp başladılar. Boyevikler kendi saytlarında ava limanınıñ zapt etilmesi aqqında bildireler, lâkin ATO ştabı bu malümatnı red ete.


text:
Üzbäkstan ilbaşı qayğı belän urtaqlaştı
Üzbäksandağı İlbaşı Rezidenŝiyaseneñ matbuğat ofisınnan yazma açıqlaw yasaldı
Üzbäkstan ilbaşı Şäwkät Mirziyayev Qara diñgezdäge su basu fäläkätendä ğomere özelüçelär öçen Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğannıñ qayğısı belän urtaqlaştı.
Üzbäksandağı İlbaşı Rezidenŝiyaseneñ matbuğat ofisınnan yasalğan yazma açıqlawda tübändägeçä citkerelde: “Däwlät başlığı Şäwkät Mirziyayev Törkiyäneñ tön’yağında barlıqqa kilgän su basuda şaqtıy keşeneñ yaqtı dön’yadan kitüe arqasında Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan häm barlıq Törkiyä xalqınıñ qayğısın urtaqlaştı, yaralanuçılarğa da şifalar teläde.”
Bäyläneşle xäbärlär
Finlyandiya saqlanu ministrı TRTgä äñgämä birde
Finlyandiya saqlanu ministrı Antti Kaikkonen, İspaniya başqalası Madridta imzalanğan öç yaqlı memorandumğa bäyle buluların belderep: "Türkiyä memorandumnı ütäw mäs’äläsendä bezgä ışana ala”, - dide


text:
Rusiyeniñ kontroli altında olğan Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesinde mayıs 14-te «fevral 26 işi»niñ maiyeti boyunca oturışuvda qabaatlanğanlar soñki söz ile çıqışta bulundı. Mahkeme ukmüni iyün 4-te çıqaracaq ola, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Advokatnıñ aytqanına köre, qabaatlav tarafı Ali Asanov ve Mustafa Degermenci içün 3 yıl ve 6 ay sınav muddeti ile şartlı olaraq 5 yılğa azatlıqtan marum etilmelerini ve işniñ diger figurantları içün aynı sınav muddeti ile şartlı olaraq 3 yıl ve 6 ayğa azatlıqtan marum etilmelerini istedi.
Mahkeme protsessi bitken soñ advokat Edem Semedlâyev, mahkeme binası yanına kelip iş figurantlarına qol tutqan Qırım sakinlerine ve tevqif etilgenlerniñ ailelerine qol tutqanlarnıñ episine minnetdarlığını bildirdi.
2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radası binasınıñ divarları yanında Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq maqsadınen yapılğan mitingde iştirak etkenleri içün bir gruppa qırımtatar faaliyetçilerine qarşı mahkeme 2015 senesinde başlandı.
Daa soñra mahkeme «Fevral 26 işi»ni ekige böldi: qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri Ahtem Çiygoznıñ işi, davanıñ diger figurantları olğan Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nebiyevniñ işinden ayırıldı.
2017 senesi oktâbr 25-te Rusiye ukümeti Qırımda mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnı azat etip, Türkiyege teslim etti. Daa soñra Umerov ve Çiygoz Kyivge keldiler.


text:
Tasil keyfiyetine qıymet kesüv Ukraina merkeziniñ müdiri İğor Likarçuk bildire ki, qırımlılar Tışqı mustaqil imtianını Ukrainada berecekler.
«Bizler Qırım mezunlarına iyülniñ 16-na qadar qayd etilmege imkân berdik», – dep bildirdi o.
Onıñ aytqanına köre, Qırım mezunları Ukrainanıñ imtian keçirilecek er angi şeerinde ğayrıdan qayd etile bileler.
Bundan ğayrı Merkez müdiri tışqı imtiannıñ 3 sessiyası ötkerilecegini bildirdi. Birinci ve esas basamaq iyün ayında ötkerilecek, onıñ iştirakçileri aprelniñ 30-na qadar qayd etilmeli. Ekinci sessiya iyül ayında keçirilecek, mezunlar mayısnıñ 1-den başlap iyünniñ 15-ne qadar ğayrıdan qayd etilmeli. Üçünci sessiyağa ğayrıdan qayd etüv iyünniñ 16-dan başlap iyülniñ 16-na qadar sürecek.
Bundan evel Likarçuk 2014 senesi tanılmağan Qırım Cumhuriyetinde tışqı mustaqil imtianını keçirmek imkân olmaycağını bildirgen edi.


text:
Bügin, 10 qaraşa keşke Almatı qalasınıñ äuejayına el köpten kütken koronavirusqa qarsı Pfizer vakcinasınıñ partiyası jetkiziledi. Bwl turalı Almatı ha..
Qazaqstanda koronavirus pen oğan wqsas pnevmoniyağa şaldıqqandar sanı tağı 1,3 mıñğa artıp, jalpı esebi 1 mln 32 mıñnan astı. Bwl salıstırmalı türde b..
Qazaqstanda koronavirus pen oğan wqsas pnevmoniyağa şaldıqqandar sanı bes ayda alğaş ret mıñnan kemip, jalpı esebi 1 mln 31 mıñğa jetti. Bwl salıstırm..
Elimizde koronavirusqa qarsı ömirin saqtandıratın twrğındar sanı artqan. Virusqa qarsı saqtandırudıñ qwnı 5-8 mıñ teñge aralığında. Al adam koronaviru..
Qazaqstanda koronavirus pen oğan wqsas pnevmoniyağa şaldıqqandar sanı tağı bir mıñğa artıp, jalpı esebi 1 mln 30 mıñğa jetken. Bwl salıstırmalı türde ..


text:
Üsnühat
Üsnühat (güzel yazı, hattatlıq, kalligrafiya olaraq da belli) - oqunaqlı, güzel ve açıq-aydın yazısınen yazmaq sanatı, qadimiy kitaplarnıñ, resmiy vesiqalarnıñ elyazma urufatınıñ kemalatlı şekli.
Kitaplar matbaalarda basılıp başlanmazdan evel üsnühat büyük bir inkişafına yetip, bir çoq medeniyetlerniñ müim qısmı olıp qala.
Tarih[deñiştir | kodunı deñiştir]
Umumiy añlam[deñiştir | kodunı deñiştir]
Yazınıñ tarihı - tehnikiy alışqanlıqlar, malümatnı paylaşuv suratı ve insan, vaqıt ve fezanıñ maddiy sıñırlar çerçivesinde inkişaf etken bediyat añlamları inqqiyatınıñ tarihı. Adette urufat, eli ya da elifbe kibi tasvir etilgen mektüp üslübi.
Zemaneviy üsnühat çeşit-türlüdir - varaqalardaki elyazma turmuş yazılardan yüksek sanatqa qadar. Soñkisinde elnen yazılğan işaretniñ ifade quveti, er vaqıt açıq-aydın arif şekillerini doğurmaz. Nümüneviy kalligrafiya, urufat işlerinden ve standart olmağan elyazma şekillerden pek farq ete, hattat ekisini yapmaq ve bilmek kerek olsa da; arifler, böyle şekillerge tarih boyu teşkil olunğan, lâkin bunen beraber olar çoqusı allarda daima öz başına ve yazğan ande doğa.


text:
Rusiye prezidenti işleri idaresi yañı yıl munasebeti ile keçirilecek merasimlerge endi azırlıq körmege başladı. Bu sene umumrusiye naratqa ilk sefer işğal etilgen Qırımdan balalarnı davet etecekler.
«Bayram dekabr 26 kününe belgilendi, – dedi o. Bu sene Kremlde endi 14-nci kere keçirilecek umumrusiye naratqa Qırım balaları da davet olunacaq», – dep bildire Rusiye prezidenti işlerini idare etkenniñ matbuat kâtibi Viktor Hrekovnıñ sözlerini Qırımnıñ öz başına tayin etilgen akimiyetiniñ ruporı Krıminform agentligi.
Onıñ sözlerine köre, «teşkiliy komitet şimdi numayışnıñ stsenariy yazıcısını ve rejissörlarnı qıdıra».
Adet üzre, umumrusiye naratqa bütün memleketten balalar davet olunacaq – alâ oquğanlar, ilmiy olimpiada ğalipleri, çoq balalı qorantalardan ve bala evlerinden balalar.


text:
İyül 26-da ukrain baykerler başlatqan «Ukraina ve Qırım birligi» motoyürüşi iyül 29-da işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda, «Çonğar» kiriş/çıqış nezaret noqtası yanında yekünlendi.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ bildirgenine köre, ukrain baykerler kolonnanen ukrain ve qırımtatar bayraqları ile yürip keçti, yarımada qamaçavı aktsiyası keçirilgen Çonğar köyü yanındaki territoriyasını ziyaret etti, o yerde qamaçav faalleri mototsiklistler içün üyle aşını azırladı.
Yerli qırımtatar milliy meclisleriniñ temsilcileri motoyürüş iştirakçileri ile körüşti ve olarnıñ qırımtatarlarğa bergen diqqatı içün teşekkür bildirdi.
«Ukraina ve Qırım birligi» motoyürüşi Ujgorod şeerinde başlandı. Merasimniñ Facebook saifesinde baykerler böyle aktsiya vastasınen devletniñ birligini köstermege istegeni qayd etile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, ilhaq etilgen Qırım sakinlerine Rusiye prezidentiniñ saylâvlarını boykot etkenleri içün minnetdarlıq bildirdi.
«Ciddiy basqı yapılğanına baqmadan, bu farsta iştirak etmegen Qırım sakinlerine minnetdarlıq bildirem. Olarnı qorquzıp, mecbur ete, uydurılılğan saylâv bölüklerine ediyeler berilecek dep çağıra ediler. Lâkin olarnıñ sessiz narazılığı – Qırım – Ukrainağa bağlı olğanını kösterdi!» – dey Poroşenko.
Ukraina devletiniñ yolbaşçısı ayrıca, Kyivniñ halqara partnörlarına «qanunsız saylâvalar arfesinde olar neticesini tanılmaycağı aqqındaki açıq ve uzlaşılmaz pozitsiyasını ilân etkeni» içün teşekkür bildirdi.
Martnıñ 18-nde Rusiyede ve ilhaq etilgen Qırımda prezident saylâvları ötkerildi. Resmiy Kyiv, ayrıca bir qaç halqara teşkilât ve dünyanıñ bir çoq devleti yarımadada keçken saylâvlarnı tanımay.
Ukraina MİDi daa evel martnıñ 18-nde ilhaq etilgen Qırımda ötkerilgen saylâvlar qomşu Rusiyedeki prezident saylâvlarınıñ qanuniyligini şübe doğurğanını aqqında beyan etken edi.
İlhaq etilgen Qırımda Rusiye prerzidentiniñ saylâvları tanılmaması aqqında ABniñ çetel işleri ve havfsızlıq siyaseti boyunca yüksek temsilcisi Federika Mogerininiñ beyanatında söz yürsetilmekte.
OSCE Rusiyedeki saylâvlarnı taqip etecek Demokratik institutlar ve insan aqları Bürosının (DİİAB) közeticileri, ilhaq etilgen Qırımdaki saylâv bölüklerinde iştirak etmegenleri aqqında haber ettiler.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
Ukraina havfsızlıq hızmeti tarafından aşkâr etilgen videoda 39 yaşında olğan adam snayper olğanını ve Çeçenistan toprağında arbiy areketlerde iştirak etkenini bildire. Onıñ sözlerine köre, Ukrainağa ketmezden evel o, Rostov-na-Donu tarafından talimattan keçti.
«Öz işi içün» o mukâfatnı elde etmek kerek edi: ukrain adiy askeriniñ öldürüvi içün – 100 dollar, zabitniñ – 1000 dollar, qaytıp kelgende ise daa 2000 avro»,– denile Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ beyanatında.
Adamnı «Harkov-Passajirskiy» demir yol stantsiyasında yaqaladılar. Şimdilik o apiste buluna. Taqiqat devam ete.
Ukraina havfsızlıq hızmeti cinayet boyunca malümatnı Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 114 maddesi 1 qısmına köre – casuslıq, mahkemeden evel taqiqatlarnıñ Yekâne reyestrine kirsetti.


text:
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, adamlar Aqmescitteki «Zapadnaya» avtomobil stantsiyası yanında toplaştılar. Olar yarım saat devamında yol keçitinde yürip, areketni blok ettiler.
Qırım «GİBDD» hadimleri bu yerge kelip, yolnı blok etmemege rica ettiler ve memuriy ceza aqqında tenbiyelediler.
Bundan soñra faaller yol kenarına çekildiler. Olarnıñ qollarında qırımtatar milliy bayraqları ve Ukraina devlet bayraqları bar edi.
Olarğa Mustafa Cemilev Kiyevge qaytqanını bildirdiler. Onıñ içün olarnıñ faalligi eksildi.
Al-azırda bu yolda areketni Qırım GİBDD hadimleri nezaret ete.


text:
Keriç parom keçitiniñ yük ve yolcu yolağı dörtünci kün çalışmay. Keçitte maşinalardan nevbet ep artmaqta.
Bunı Yekâne naqliyat müdirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Müessiseniñ malümatına köre, Keriç boğazından keçken kün devamında iç bir sefer yapılmadı.
«Al-azırda Novorossiysk limanında nevbette 250 yük maşinası, Keriç balıq limanında – 460 yük maşinası turmaqta. «Kavkaz» limanınıñ yolcu yolağında 320 maşina, «Krım» limanında – 245 avto nevbetni bekley», – deyler müdirlikte.
Müessisede qayd etkenleri kibi, yük ve yolcu yolaqları ava şaraitlerniñ eyileşüvine qadar qapalı olacaq. Saba, oktâbr 27 künü, Keriç boğazında yel suratı 15-20 m/s, deñizniñ dalğalanuvı 15-25 dm edi.
Qırımda furtuna havfı oktâbr 27 kününe qadar ilân etilgendir.


text:
Bunı «5 kanal» efirinde AQŞ fevqulâde ve vekâletli elsiçi Geoffrey Pyatt bildirdi, dep haber ete «UNİAN».
Onıñ sözlerine köre, eger de Rusiye saylavlarğa keder etecek olsa, AQŞ cezalarnıñ arttırmasına başlaycaq.
«AQŞ, Avropa şeriklerimiz kibi, şunı bildirdi ki, eger de Ukraina vaizetini kerginleştirmek içün areketler devam etse, biz cezalarımıznı kirsetecekmiz. Biz mayıs 25 künü keçirilecek saylavlarnı diqqat ile nezaret etecekmiz, çünki bu kün Ukraina ayatında müim tarihiy adisedir»,– dedi elçi.
Onıñ fikrince, kerçek ve adaletli saylavlar Rusiye istilâsına güzel cevap olur.
«Çoq kere aytqan edim: Rusiyeniñ Qırım işğaline, istilâsına, memleketniñ şarqında vaziyetniñ kerginleşüvine mayıs 25 kün serbest, kerçek, adaletli idare bildirüvinden güzel cevap olamaz. İleride cezalar ile vaziyet – açıq sualdir ve ümüt etemiz ki, prezident Putin Slavânsk, Donetsk, Luganskta yüz bergen zulum ve tünevinki basımlarğa olğan tesirini qullanır», – dedi Pyatt.


text:
Avgustnıñ 1-de Türkiyede keçken sene memlekette olğan muvafaqiyetsiz devlet avdarması teşebbüsine alâqası olğanında şeklengen 500 kişiniñ davası boyunca mahkeme başlana.
Şeklengen 486 insandan bir çoqu ömür boyu apiske alına bile. Olarnı Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğanğa ücüm etme ve öldürme teşebbüsinde qabaatlaylar.
İşbu mahkeme 2016 senesi iyül ayında aman-aman 250 insannıñ ölümine ketirgen devlet avdarması teşebbüsi sebebinden Türkiyedeki onlarnen esnasnıñ birisi ola.
Türkiyede bıltır iyül ayındaki devlet avdarmaı teşebbüsinden soñ ilân etilgen fevqulâde vaziyet devam etmekte. Akimiyet yüz biñlernen insannı apiske aldı, uquq qorçalayıcılar ve ğarp paytahtları bu areketlerni tenqit etmekte.
Devlet avdarması teşebbüsinden soñ Türkiyeniñ havfsızlıq küçleri tahminen 50 biñ insannı apiske aldı, 100 biñden ziyade kişi azat etildi.


text:
Ukraina vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri nazirligi web saytınıñ qırımtatar versiyasınıñ test rejiminde açtı, dep bildire.
«Tamır halqlarnıñ tiline qol tutuv ve inkişaf çerçivesinde Reintegratsiya nazirligi tarafından atılğan adımlardan biri resmiy saytlarınıñ qırımtatar tiline tercime etmesi oldı. Bu qarar qırımtatar tiliniñ inkişaf kontseptsiyası ceetinden müim ola ve «tamır halqlar» qanunınıñ leyhasını yerine ketirmek içün kerek», – dep bildirdi müessise.
Nazir muavini Snaver Seythalilev, müessiseniñ maqsadı «devlet tilinen beraber Ukraina tamır halqları tilleriniñ yaşayışnıñ bütün saalarında er taraflama inkişafını ve qullanuvını temin etmek» ola, dep qayd etti.
Qayd etilgenine köre, şimdilik olğan malümat tercime etile ve qırımtatarca yañı malümat qoyula.
2-3 ay içinde, bütün tehnik işler bitken soñ, sayt tolusınen çalışıp başlaycaqtır.
Aprelniñ 1-nde Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiyası ve içtimaiy siyaset meseleleri ükümet komitetiniñ toplaşuvında qırımtatar tiliniñ inkişaf kontseptsiyasınıñ leyhasına qol tutqanlar.
Ukraina reintegratsiya nazirligi Google LLC korporatsiyasına muracaat etip, qırımtatar tilini Google Translate servisine kirsetmege rica etti. Nazirlik Duolingo şirketine – çetel tillerini ögrenüv platformasına muracaat etip, olarnıñ servisi esasında qırımtatar tili kursını başlatmağa teklif etti.


text:
Cheef inkjet Printer
Tatil Promosyon Çözümü
IMAJE Kullanılan 9028 Mürekkep Püskürtmeli Yazıcılar CIJ Yazıcı Yazdırma KoduDaha fazla
İkinci el videojet lazer makinesi 3330 normalde yazdırırDaha fazla
UV Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı CF-JAG5-A2 Baskı Aşı Test Kartı Yüksek Hızlı Üretim HattıDaha fazla
UV Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı CF-JAG5-A1 Üretim Hattı İçin Baskı ÇantalarıDaha fazla
IMAJE 9040 1.2G Mürekkep Püskürtmeli Yazıcılar CIJ Yazıcı Kodu YazdırDaha fazla
İMAJE İkinci El Mürekkep Püskürtmeli Yazıcılar 9040 CIJ YazıcıDaha fazla
IMAJE Mürekkep Püskürtmeli Yazıcılar 9040 1.2g CIJ Yazıcı Kartonları Gibi Baskı MalzemeleriDaha fazla
IMAJE TTO Isı Transferi Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı X30Daha fazla
Linx Kullanılan 7300 Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı CIJ YazıcıDaha fazla
Citronix Kullanılan 3300 Küçük Karakter Mürekkep Püskürtmeli Yazıcı CIJ YazıcıDaha fazla
Citronix kullanılan 3200 inkjet yazıcı CIJ yazıcıDaha fazla
EvÖnceki1234567SonrakiUç
Copyrigt © 2009 2029 mürekkep püskürtmeli mürekkep üretici-www.inkjetinkfactory.com tüm hakları saklıdır   Adres: No 168 Fengting Avenue Endüstri Parkı Suzhou City, Jiangsu Province, Çin


text:
Qırımda sentâbrniñ 22-de Kreml nezaretindeki Merkeziy rayon mahkemesi «fevral 26 davasınıñ» oturışını oktâbrniñ 3-de keçirmege qarar aldı. Dava mabüsi Ali Asanov qabaatlayıcı qararnıñ deñişmelerini ögrenip yetiştiremedi.
Bu aqta Qırım advokatı Edem Semedlâyev tarif etti.
«Fevral 26 davasınıñ» mahkeme oturışı başlamazdan bitti. Ali Asanovğa qabaatlayıcı qararnıñ deñişmelerine dair muracaat bir kün evelsi berildi, o, tanış olmağa yetiştirmeyip azırlanamadı. Bu sebepten oturış oktâbrniñ 3-ne saat 9:30-ğa qaldırıldı», – dedi Semedlâyev video muracaatında. Onı Facebookta faal Nariman Celâl derc etti.
Prokuratura qabaatlayıcı qararnı ne içün deñiştirgenini advokatlar aytıp olamadı.
2017 senesi sentâbrniñ 8-de olğan mahkemede Rusiye prokurorı qabaatlayıcı qarardan 83 yaralı olğanını ve mahkümler binağa kirmege tırışqanını alıp taşlamağa teklif etti. O, Eskender Kantemirovnı qalabalıqlarda ve yaralı Berbenetske beden zarar ketirmesinde, Mustafa Degermenci ve Eskender Emirvaliyevni yaralı Şlâginge beden zarar ketirmesinde, Ali Asanov ve Arsen Yunusovnı ise yaralı İvkinge qarşı zorbalıq qullanmasında qabaatlamağa teklifte bulundı.
Kreml kontrol etken Aqmescit Merkeziy rayon mahkemesi iyülniñ 20-de «fevral 26 davasınıñ» mabüsleri Ali Asanov ve Mustafa Degermenciniñ ev apsinde bulunma müddetini oktâbrniñ 7-ne qadar uzattı.
«Fevral 26 davasınıñ» mabüsleri Mustafa Degermenci ve Ali Asanov aprelniñ 6-dan berli ev apsinde bulunalar. Bundan evel ise Aqmescit SİZOsında yatqan ediler.
2015 senesi yarımadada qırımtatar faallerini 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün mahküm etmege başladılar. Olarnı qalabalıqlarda iştirak etkeninde qabaatlaylar.
Soñra mahkeme «fevral 26 davasını» ekige böldi: Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca esnasnıñ diger iştirakçileri olğan Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nebiyev davası şeklinde.


text:
Cuma künü, mayıs 22-de, Rusiye işğalinden soñ «Aqmescit akademik gimaziyası» olğan Aqmescitniñ ukrain mektep-gimnaziyasınıñ telebeleri «soñki çañ» bayramına vışıvanka kiyip keldiler. Bu esasen ukrain tilli başlanğıç ve orta sınıflarnıñ talebeleri edi, haber ete Qırım.Aqiqat.
Tantanalı tedbirde olimpiada, yarış ve sport yarışlarınıñ ğalipleri ile mezunlarnı taqdirlediler. Fahriy yarlıqlarnı gimnaziyanıñ eñ eyi oca ve talebeleri, em de mektep ayatında faal iştirak etken ana-babalar aldılar.
Balalar kökke kürrelerni yolladı, bayramnıñ soñunda mezunlar öz soñki dersine yol aldı. Bıltır gimnaziyada soñ çañ bayramı Rusiye gimni ile keçti.
Aqmescit mekteplerinde mayıs 20 kününden «soñki çañ» bayramları başlandı. Qırımnı öz nezareti altına alğan Rusiyede «soñki çañ» bayramı keçirilecek bir kün belgilenmegen. Er oquv yurtu bayram kününi özü saylay bile. Mayısnıñ 25 kününe kelgen birinci devlet imtianından evel olmalı. Ukraina mekteplerinde Soñki çañ bayramları mayıs 29 künü keçirilecektir.


text:
Qırımda tibbiy hadimlerniñ zenaat birligi areketiniñ faali ve vatandaş jurnalisti İrına Danilovıç apiske alındı. Bu aqta ZMINA aq qorçalayıcı merkezi ve Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi mayısnıñ 2-nde menbalarına esaslanıp bildirdiler.
Qırım.Aqiqat alğan malümatqa köre, İrına Danilovıçnıñ aprelniñ 29-nda saba saat 6-larda Köktebelden Oy Quyuğa (Vladislavovka) işten qaytqanda uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimleri tarafından tutulğanı tahmin etile. Saba saat 10-larda Oy Quyuda, İrına ana-babasınen yaşağan evde tintüv keçirildi. Advokat Ayder Azamatovnıñ Qırım.Aqiqatqa haber etkenine köre, tintüvde altı insan bar edi: eki şaat ve dört balaklavalı hadim. Tehnika, kitaplar, vesiqalar ve çalışmağan soyları da olğan cep telefonları alındı.
Evde İrınanıñ babası bar edi. Oña mahkemeniñ tintüv keçirüv qararı kösterildi, amma kopiyası qaldırılmadı. Babasınıñ aytqanına köre, İrına Danilovıç 10 künge apiske alındı. «Hadimlerden biri, babası aytqanına köre, ükümetnen alâqası olmağan teşkilâtnıñ gizli olmağan malümatnı bergeni içün 10 künge tutulğanını ayttı», – dep ayta Ayder Azamatov.
Operativciler bütün cep telefonlarını evden çıqarğan soñ qorantanıñ bağlanmaq içün bir imkânı qalmadı. İrına Danilovıçnıñ tutulğanından uquq qoruyıcılar tek mayısnıñ 2-nde haberdar oldı. «Tanışları sorap başladı, İrina qayda dep, ana-babası ise cep telefonları alınğanı içün telefon etip olamağan edi», – dep ayta advokat.
Ayder Azamatov Danilovıçnıñ imayecisi ola, çünki imzalanğan añlaşmaları bar. Faqat müvekkiliniñ bulunğan yerini ne advokatı, ne de İrına Danilovıçnıñ ana-babası bilip olamay.
Mayısnıñ 2-nde İrina Danilovıçnıñ ailesi poliske çağırıldı. Qırımnıñ Rusiye polis hadimleri kelip sorav keçirdi. Advokat Ayder Azamatov Danilovıçnıñ ğayıp oluvınen bağlı muracaatnı Qırımnıñ Rusiye prokuraturasına yazdı.
«Qayda tutulğanını bilmeymiz. Onı başta Sudaq şeeriniñ vaqtınca tutuv izolâtorında qıdırdıq, anda yoq. Qarasuvbazar, Aqmescit, Saq, Kezlev, Aluşta ola bile – Qırımnıñ er angi noqtasında tutulması mümkün. Polis, prokuratura hadimleri eñ azından bir şey ögrenip, bulunğan yerini ve sebebini haber eterler, dep ümüt etemiz», – dep bildirdi Azamatov.
İrına Danilovıç Beyazrusiyeniñ Vitebskinde doğdı, Rusiyeniñ Belgorod şeerinde yaşadı. Rusiye işğalinden evel Ukrainanıñ Qırımına köçti, 2014 senesiniñ başında Ukraina vatandaşlığını aldı. Qırımda İrına Danilovıç sağlıq sistemasında çalıştı, tibbiy hadimlerniñ zenaat birligi areketinde iştirak etti. Kefede «Ekimlerniñ birligi» yerli zenaat birligi teşkilâtı qurulğan soñ ve tibbiyet hadimleri Putin vade etken, amma regional akimiyet tarafından bütünley berilmegen «kovid parasını» talap etken soñ, İrına ve zenaatdaşları idariy basqığa ve işten boşatuv telükesine oğradı. O vaqıt Danilovıç Kefe tibbiy birleşmesiniñ narkotik hızmetinde çalışa edi, amma onıñ ve bir qaç işdeşiniñ «isyanından» soñ onı işten çıqarğanlar, ve atta alğan kovid parasınıñ bir qısmını mahkeme tahqiqatınen qorquzıp qaytarmağa talap etkenler.
Daniloviç cemaat faaliyetini toqtatmadı. Soñki vaqıtları vatandaş jurnalisti olaraq Qırım sağlıq sistemasınıñ problemlerini aydınlattı. İçtimaiy ağlarda saqlıq hadimleriniñ aqlarını qoruv aqqında yaza ve bu saanıñ problemlerini aydınlata edi. Yarımadada olğanlarnı Qırım, Rusiye ve Ukraina kütleviy haber vastaları içün izaatlay edi. Hususan, Qırım.Aqiqat içün. Koronavirus pandemiyasınıñ eñ zor zamanlarında Qırımnıñ sağlıq saasındaki kerçek vaziyet aqqında tarif etken pek az Qırım tibbiyet hadimlerinden biri edi. Danilovıç em zenaatdaşlarınıñ aytqanlarından, em özü körgen ve qorantasınıñ tecribesine esaslanıp, Qırım sağlıq nazirliginiñ ciddiy hataları aqqında tarif etken edi. 2021 senesi babası yürek ameliyatından soñ yatqan İslâm Terek rayon hastahanesinde koronavirusqa oğradı.
Tenqit çoq olsa da, bu hastahaneniñ baş ekimi tek bir qaç kere hastahanege yatqızılmağan ağır ayaqlı Yelizaveta Bugay koronavirustan ölgen soñ işten boşatıldı.
Qırım.Aqiqat vaziyetni taqip etmege devam ete.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.
Sergey Mokruşin, Qırım.Aqiqat alıp barıcısı


text:
Öz memleketinde akimiyet zulumı altında olğan rusiyelilerni Ukraina qorçalay bile. Bu içün olarğa siyasiy qaçaq statusını bermek kerek, dey ATR telekanalınıñ baş müdiri muavini Ayder Mujdabayev.
Bu aqta o Rusiyede Ukraina tarafdarı olğan ve Rusiye ordusında hızmet etmege istemegen genç Vlad Kolesnikovnıñ öz-özüni öldürmesini izaatlap ayttı.
«Adiy insaniyetlik. Adiy normal insaniyetliktir. İçtimaiy icret degil, bu siyasiy sığınaqtır. Şimdi böyle insanlarnı qurtarmağa kerek. Çünki Rusiyeniñ bügünki rejimi şaraitlerinde mışıqlarnıñ başlarını kesip atqanlar devlet tarafından alğışlanıla. Olarğa er şey mümkün», – dedi Mujdabayev.
Programmanıñ diger musafiri «Çeteyel işler maydanı» teşkilâtınıñ eksperti Andrey Klimenko dey ki, Ukrainada şimdi Ukrainağa qol tutqan rusiyeliler içün ukrain vatandaşlığınıñ elde etüv ketişatını sadeleştirmek kerek. Aytqanı kibi, fondu mütenasip leyhanı işlep çıqardı – «Rusiye adilleri».
«Ğayesi Qırım işğaline, Rusiyeniñ Ukraina şarqındaki istilâsına qarşılığını bildirgen Rusiye vatandaşlarına ukrain vatandaşlığını berüv ketişatınıñ sadeleştirüvinden ibaret», – dey o
Samara vilâyeti Jigulevsk şeerinde 18 yaşında Vlad Kolesnikov öz-özüni öldürdi. Genç 2015 senesi iyün ayında derslerge «Qırımnı qaytarmaq!» yazısı ile futbolkanı kiyip kelgeninden ve Podolskte cenkke qarşı şiarnı asqanından soñ belli oldı.
Bundan soñ Vlad oquv yurtundan quvulğan edi. Rusiye mahsus hızmetleri onıñ ile meraqlandı. Vlad Kolesnikovnıñ ikâyesi belli ola, onıñ aqqında Rusiye ve ğarbiy matbuat vastaları yaza. Amma Jigulevskta Vlad tuvğanları ve yaşdaşları ile añlaşıp olamay edi.
Dekabr 25 künü Vlad Kolesnikov ilâclarıñ öldürici dozasını içti. Politsiya Radio Svoboda mühbirine aytqanı kibi, onı qurtarıp olamadılar.


text:
Bunı Meclis matbuat hızmetiniñ reberi Lilâ Müslimova bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, toplaşuv Bağçasaray rayonındaki Medeniyet evinde ötkerilecek.
VI Qurultayınıñ nevbetten tış 2-nci sessiyasında «Qırımda içtimaiy-siyasiy vaziyet ve qırımtatar halqı milliy idare organlarınıñ vazifeleri aqqında» mesele baqılacaq.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ sabıq reisi Mustafa Cemilev evelden Qurultaydanıñ nevbetten tış sessiyasını başqa künü keçirmege rica etken edi.
Amma, Meclis reisi Refat Çubarov VI Qurultayınıñ nevbetten tış sessiyasınıñ keçirüv sanı deñişmey qalacaq, dep bildirdi.


text:
Dnepropetrovsk vilâyet devlet memuriyeti yanında cuma künü «Kommunizm ğalebesi qaçınmaz» yazısı ile Lenin abidesini devirdiler.
Azatlıq Radiosı mühbiriniñ malümatına köre, kommunal hızmetçileriniñ işini seyir etmek ve hatıra içün fotolarnı çekmek içün Dnepropetrovsknıñ onlarce sakini keldi. Abide turğan yerinde iştirakçiler bor ile: «Evge, Moskvağa ketti. Ukrainağa şan-şüretler olsun» degen yazını qaldırdılar.
Dnepropetrovsk vilâyetiniñ milliy qoruv ştabı yolbaşçısı Yuriy Berözanıñ sözlerine köre, abideni ştabnıñ teşebbüsi ile devirdiler. Leninni müzeyge berecekler. Onıñ yerine Ukraina qaramanlarına ve ATO alanında elâk olğan ukrain arbiylerine abideni tikleycek olalar.
«Dnepropetrovsk vilâyetinde milliy imaye ştabınıñ qararı ile bugün Ukrainada totalitar rejiminiñ «bir noqtası» yoq etildi. Biz çet putlarnı saqlap ve qorçalap olamaymız. Vatanperverler ise onı endi bir qaç kere yoq etmege tırışqan edi. Biz vatanperverler olıp, bunı cemaat ögünde yapıp, tarih çöplük obasına yolladıq, yeri andadır. Mında tek Maydan Qaramanlarnıñ yolçuğı degil de, Ukrainanıñ Qaramanları yolçuğı olacaq», – dedi Beröza.
2014 senesi fevral ayında «Pravıy sektor» Dnepropetrovsk faaliyetçileri şeerniñ merkeziy meydanında Lenin abidesini devirdiler.


text:
Qırımtatarlarğa qarşı propaganda
Qırımtatar milleti aqqında propaganda
Bu maqalede qırımtatar milleti aqqında esas propaganda tezisleri inceleneler ve meydanğa çıqaralar.
«Hainlik»[deñiştir | kodunı deñiştir]
Ukrainanı (Ukrainada milliy qurtulış areketi)[deñiştir | kodunı deñiştir]
Tezis: Qırımtatarlar Ukrain getmannı Boğdan Hmelnıtskıynı hiyanet ettiler, şunıñ içün o Rusiyede yardım soradı
Aqiqat: Hmelnıtskıy özü belli Qırım hanı III İslâm Gerayda inayetini soradı (Qırım hanı Hmelnıtskıydan yardım soramadı). İslâm Geray Hmelnıtskıyğa red etmedi. 1648 s. mayısnıñ 16 qırımtatarlar qazaqlarnen beraber Sarı Suvlarda (Jovti vodı) Jeç Pospolitanıñ Ştefan Pototski ordularnı yeñdiler. 1648 s. mayısnıñ 26 Korsun yanında qırımtatarlar keni ğalibe qazandılar.
Amma buña baqmadan Boğdan Hmelnıtskıy 1648 s. iyüniñ 8 (belli ğalibelerlden eki afta da keçmedi) Qırım hanına hainlik yapqan. O, İslâm Geraynı haber etmeyik Moskova çarığına Aleksey Mihail oğluna mektüp yazdı ve bu mektüpte Rusiye tarafından imayeni soradı.
1648 s. sentâbrnıñ 23 qırımtatarlar Lviv yanında Hmelnıtskıyna bir qaç ğalibelerni almağa yardım ettiler. Şu ğalibelernıñ soñ Hmelnıtskıy qaysı kere qırımtatarlarğa demeyip Moskovağa elçilikni ciberdi, birligini sorayıp.
Qırım Hanlığı veziri Sefer Ğazı ağa Pereyaslav radasından soñ söyle dedi:
Türkiyeni (Viyana dögüşi, 1683)[deñiştir | kodunı deñiştir]
Tezis:
Aqiqat
ŞSCBni/Rusiyeni (Ekinci Cian cenki)[deñiştir | kodunı deñiştir]
Tezis:
Aqiqat
Ücümleri[deñiştir | kodunı deñiştir]
Tezis:
Aqiqat
Qul ticareti[deñiştir | kodunı deñiştir]
Tezis:
Aqiqat
Etnogenez[deñiştir | kodunı deñiştir]
Tezis:
Aqiqat