text:
Bazardaki fiyatlar mevsimge köre deñişe. Malüm ki, meyva ve sebzeler yazda qışqa köre daa ucuz, şu sebepten olarnı bir-eki ay evelsi olğanlarnen degil, bir, üç, beş yıl evelsi olğan fiyatlarnen qıyaslamalı.
Amma bu tek mevsim sebze ve meyvalarında keçe. Et, balıq, süt ve yımırta fiyatları pek deñişmey. Şimdi ise bularnıñ fiyatları da artıp başladı. Tuvar eti bir kilogramm içün 480 rubleden satıla edi, bir ay evelsi ise 530 rublege qadar paalılaştı. Öyle baqsañ, çoq degil, amma tüşünseñ, 10% ola. Aylıq ve pensiyalar ise deñişmedi. Meşur Rusiye bardı yırlağanı kibi, «yaramay yaşayışıma yetmey».
Bazarda «ev tavuğını» satmağa tırışqan bir apayçıqnı kördim. Yahşı bir qarar: tükânda tavuq alıp, üstüne biraz yod sürtesiñ
Daa beteri – bu et, bu mal qaydan kele añlaşılmay. Bazarda «ev tavuğını» satmağa tırışqan bir apayçıqnı kördim. Yahşı bir qarar: tükânda tavuq alıp, üstüne biraz yod sürtesiñ ve mına saña «ev tavuğı, renkine baqıñız». Men baqam! Yaramay boyalağanlarını da körem, ayaqları beyaz. Bu apayçıqqa bir şey aytmayım, o, da aşamağa isteydir, para qazana. Amma bazar reberligi oña bir şey aytmaq kerektir. O, bu boyalanğan tavuq etini satsa, bazarnıñ iddiaları yoq, demek.
Ya da iyülniñ ortasında yaz qarpızları. Baqıp quvanam!
Yoq, fiyatta yazılğanı kibi, Qırım qarpızı degil. Qırımda şimdi böyle qarpızlar yoq. Endi ketirmeyler. Mında er vaqıt Hersondan qarpız ketire ediler. Şimdi ketirmeyler. Fotoresimdeki qavunğa da pek inanmayım. Qoqusı yahşı, pek yahşı, amma Qırımda ösmedi. Men de mında yaşayım, iyülniñ ortasında mında böyle qarpız ve qavunlar olmağanını bilem. Tek ketirilgen soyları ola!
Balıq satıcıları başqa bir yol sayladı. Alıcılarnıñ başını aylandırmamaq içün, bir kilo içün degil, yüz gramm balıq içün fiyat yazalar.
Alıcığa insaniy yanaşalar. Çünki beñli balıq içün 98 rublege dayanırsıñ, közüñe hoş kelir – amma tek 100 gramm içün. Ya da sevimli Qara deñiz elek balığı (onı tutmaq yasaq ola, ğaliba) – 100 gramm içün 75 ruble (haberi olmağanlar içün aytayım, qavurılğan elek balığından tek yarısı qala, qalğanı – qılıf ve kemik).
Sebzelerde de belli bir aenksizlik bar. Pomidorlarnıñ episi kesen-kes Qırımda östürilmedi. Ne qadar ucuz olsa, o qadar Qırım pomidorı. Çoqusı allarda olarnı Krasnodar ülkesinden köpürden ketireler, belki, daa uzaqlardan. Şeftali, nektarin vaziyeti de añlaşılmay.
Yerli sakinlerniñ aytqanına köre, bir yıl içinde Qırımda et 10-15%-ğa paalılaştı, qartop ve qapısta fiyatları da arttı. Şeftali ve almalar ne içündir pek paalı şimdi. Belki, sıcaq iyünniñ tesiri oldı.
İnternetni açıp, beş yıl evelsi Kefede olğan fiyatlarnı taptım.
Diqqat: beş yıl içinde Qırımda pomidorlar 4,5 qat paalılaştı, qapısta 3,5 qat paalılaştı, 2,5 qat – alma ve şeftali, 2 qat – yımırta, süt, qartop, qarpız. Tuvar eti, balıq, hıyarlar 70%-ğa paalılaştı. Rusiyege istegen pensionerler ne qadar da quvanğan edi!
Neticede ne oldı? Eki qat artqan pensiyalarına eki qat paalılaşqan aynı mahsullarnı ala bileler.
Armen Haçaturov, kefeli bloger (müellifniñ adı ve soyadı telükesizlik maqsadınen deñiştirildi)
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün


c: text/html

text:
Rusiye politsiyası, birinci Bağçasaray "Hizb ut-Tahrir davası"nıñ mabüslerine qoltutmaq içün Rusiye Yuqarı Mahkemesi yanına kelgen 50-den çoq adamnı tutıp aldı. Bugün mahkeme dört qırımtatarnıñ - Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutovnıñ ükmüne apellâtsiyanı baqa.
Bu aqta "Qırım birdemligi" cemiyet birleşmesi ve Rusiye uquq qoruyıcısı Aleksandra Krılenkova bildireler.
Faaller, "Balalarımız terrorist degil", "Qırımda basqını toqtatıñız" plakatlarınen mahkeme binası yanında tura edi.
Politsiya olarnı bilinmegen yerge alıp ketti.
2016 senesi mayıs 12-de Bağçasarayda Rusiye quvetçileri musulmanlar, qırımtatarlarnıñ evleri ve yerli qavehanede bir sıra tintüvler keçirdi. Neticede dört Bağçasaray sakini: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov yaqalanıp, terrorizmde qabaatlandı. Olarnı, Rusiyede terroristik tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinden şübheli sayalar.
2018 senesi dekabr ayında Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Enver Mamutovnı 17 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etti, Ruslan Abiltarov, Remzi Memetov ve Zevri Abseitov 9 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etildi.
Mabüslerden iç birisi qabaatını tanımadı. Olar cinaiy işniñ «siyasiy sebepleri bar», dep qayd etti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Apiske alınğan qırımtatarlarnıñ anaları tutulğan bütün qırımtatar faallerine qoltutmaq içün mayısnıñ 4-nde dua keçirdi. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat teşkilâtı Facebookta bildire.
«Siyasiy mabüs Yaşar Muyedinovnıñ evinde mubarek Ramazan ayı arfesinde siyasiy mabüslerniñ anaları tutulğan bütün qırımtatarlar, musulmanlar içün dua yaptı. Qadınlar Rabbiden qorantalarınıñ başına kelgen sınavlardan keçmek içün sabır ve küç bermesini, apiske alınğanlarnı tez vaqıtta azat ettirmesini, bütün siyasiy mabüslerniñ yaqınlarına qavuştırmasını istedi», – dep aytıla haberde.
Martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Rusiye FSBsi Qırımda tintüvler keçirilgenini tasdıqladı.
Martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi tutulğan faallerni apiske aldı.
Martnıñ 29-nda Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımdaki tintüvlerden soñ qıdırılğan qırımtatar faali Edem Yayaçikovnı tutıp aldı.
Remzi Bekirov, Riza İzetov, Ruslan Suleymanov, Farid Bazarov ve Şaban Umerov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısmına (terror gruppasınıñ faaliyetini teşkil etüv) istinaden qabaatlana. Qalğanları terror teşkilâtınıñ faaliyetinde (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmı) iştirak etkeninden şübheli sayıla.
Martnıñ 29-nda Qırımnıñ Rusiye ombudsmeni Lüdmila Lubina Qırım.Aqiqatqabildirgenine köre, Qırımda tevqif etilgen 23 qırımtatar faalini Rusiyege alıp ketkenler.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırım ilhaqından soñ, Ukrainanıñ qıta qısmında yerleşken Vernadskiy adına Tavriya milliy universiteti qırımlı abituriyentlerni qabul etmege azırmı? Ukraina aliy oquv yurtları (AOY) yarımada mezunlarına ne teklif etebile? Qıta qısmında oquvğa kirmeğe azırlanğan Qırım sakinleri nelerni bilmeli?
Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde bu ve diger suallerge Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetiniñ rektorı Vladimir Kazarin ve «Almenda» ukrain vatandaşlar tasili Merkeziniñ talilcisi Oleg Ohredko cevap bereler.
– Soravda iştirak etken talebeler, ilk-başta ders keçirilmesine uyğun olmağan sınıflar aqqında aytqan ediler. Bu mesele çezildimi?
Yazğace binalarnıñ maddiy ceetten ğayrıdan tiklev meselesi çezilir dep belleyimVladimir Kazarin
Kazarin: Biz qullanğan odalar bizge berilgenine bir yıl oldı. Dört binanıñ eki danesi 5 yıldan berli isitilmegen: bir zamanlarda borusı patlağan, binalarnı bizden evel qullanğanlar olarnı tamir etip oturmağan. Ondan da ğatrı Rıbalskiy adasında borç sebebinden bundan 4-5 yıl evelsi oquv binasınıñ elektrigi kesilgen. Olar yerine 1 million 200 biñ grivna cöreme tölemege mecbur qaldıq. Artıq elektrik tekrar bağlandı. Çezilmek kerek olğan soñki problema – isitmege başlamaq içün, Kirillovskayadan keçken borunıñ bir qısmı tamir etilmesinden ibaret. Yazğace binalarnıñ maddiy ceetten ğayrıdan tiklev meselesi çezilir ve diger meselernen oğraşılır, dep belleyim.
– Talebelerniñ sayısı artamı?
Kazarin: Ebet, zira Qırımdan ekinci, üçünci, dördünci kursqa keçkenlerniñ sayısı arta. Maña ikâye etip bergenlerine köre, bir buçuq afta evelsi Rusiyege bağlı Qırım federal universitetinde açıq qapu künü ilân etilgen ve tedbir, bizler beñzer tedbirler keçirgen zalda ötkerilgen, lâkin bu zal bom-boş eken, çünki abituriyentler kelmegen. Bu demektir ki, QFU bugünki künde talebe celp etmekte zorluq çeke. Ukraina tarafdarı olğanlar bizge ya da başqa ukrain AOY avuşa, Rusiye tarafdarı olğanlar ise, mesela, Krasnodardaki Kuban universitetine kete, çünki anda dünyada tanılğan diplomlar berile. QFU diplomını tek Rusiye tanıy. Yani, sentâbr ayından başlap bizim oquv binalarımız eki deñiş çalışacaq. Olar boş turmamalı.
– Yataqhane meselesi ne alda?
Kazarin: Bizim öz yerlerimiz da mevcut, ayrıca yataqhanege çevirilgen binamız da bar. Ondan da ğayrı, İlimler Akademiyasında yedeklengen muayyen yataq sayısı bar. Talebe sayısı artqan taqdirde yedek olaraq tutulğan soylârı da bar.
– İlhaq etilgen Qırımda Kyiv TMU aqqında menfiy şeyler aytıla. «RİA novosti Krıma»dan alınğan maqale adını misal ketirem: «Kyiv uydurıq TMU oquv odaları, yataqhane ve finansirlenüvi olmağan «AOY» olıp çıqtı». Bunı ne şekilde izaatlarsıñız?
Yataqhanelerde yerler bar ve Qırımdan avuşqan soylârını yer berileVladimir Kazarin
Kazarin: Yataqhanelerde yerler bar ve Qırımdan avuşqan talebelerni yernen teminleymiz. Siz misal etip ketirgen sözler ise – yalan, buña inanmaq yañlış olur. Stipendiyağa kelgende ise, devlet sımarışına köre bizim biñ talebelik yerimiz bar. Bir qısmı paralı oquvğa ya da ğıyabiy bölükke oqumağa kire, lâkin biz Tasil nazirligine mektüp yazıp, işğal etilgen territoriyalardan kelgen talebeler aqqında bildirerek, ilâve bücet paraları isteymiz. Ricalarımıznıñ 75% qanaatlendirile.
– Oleg, Qırımdan kelgenler içün Ukraina qıta qısmındaki AOY kirmek ne qadar qolay?
Rusiye basqısını arttıra, TMUğa keder etmek içün pek büyük iş alıp barılaOleg Ohredko
Ohredko: Evelki yıllarğa nisbeten, bu daa da qolay. Aynı zamanda Rusiye basqısını arttıra, TMUğa keder etmek içün pek büyük iş alıp barıla. Keçken sene hususan Qırım talebelerine bayağı basqı yapılğan edi. Amma eñ muimi – Ukrainanıñ yapqanlarıdır. Şimdi ne zaman ve ne yapılacağını belgilegen 238 sanlı qarar peyda oldı. Qırım.Aqiqatsaytında AOY kirüv aqqında sade ve añlayışlı infografika bekleymiz.
– Kirüvnen alâqalı nasıl bir hususlarnı qayd etmek ister ediñiz?
Ohredko: Mezunlar bilmek kerek olğan eñ muimi şu ki – AOY kirüv kampaniyası pek tez keçecegi içün, boşaşmamaq kerek. Bücet yerleri sıñırlı ve Qırım sakinleri yekâne imkânğa saip: bücetke kirüv arizasını tek bir AOY berebileler. Ondan da ğayrı, abituriyent qısqartılğan usulda kirgen olsa bile, erte-keç mektep attestatı kerek olacaq. Meselâ, çetelde oqumağa istese o illâtalap etile. Ekseriy allarda oquvğa kirgen soñ bu aqta unutip yibereler.
Kazarin: Abituriyentlerge ayrılacaq diger muim şey de: biz sizlerni er türlü pasportıñız ile bekleymiz. Rusiye pasportınen kelgenler qabul etilmey degenlerni diñlemeñiz. Pasportsız bile kelebilesiñiz, doğuv aqqındaki ukrain şeadetnemeñizni ketirseñiz bile yete. Attestatıñızda eki başlı qartal olsa da ola, biz bu malümatnı işlep, sizlerge ukrain analogını berermiz. Ukrain tili be ukrain edebiyatı imtianlarından da qoqmañız: olar mekteplerde, mektep programması boyunca keçe. Biz Qırım sakinleri oquvğa kirgenlerini isteymiz, biz sizlerge añlayış kösterirmiz. İç bir şeyden qorqmañız, er yerde problemalarnı çezüv usulları bar.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Greśiyä oppoziśionerı Törkiyägä möräcäğat' itte
"Kiyerenkelek berkem öçen dä faydalı tügel,”-dip söyläde Śipras
Greśiyädä töp oppoziśiyä liderı Aleksis Śipras Simi utrawına säfäre waqıtında Törkiyägä duslıq häm dialog xäbäre yulladı.
Säyäsätçe jurnalistlarğa interv’yusında Greśiyä xalqınıñ suverenlıq häm bäysezlek xoquqın saqlaw öçen berdäm ikänen citkerde. “Qarşılıqnı arttıru öçen ber säbäp yuq. Bigräk tä, Ägäyneñ här ike yağınıñ da totrıqlılıq häm duslıqqa ixtiyacı bulğan çorda,”-dide Aleksis Śipras.
Ul ike xalıq arasında kileşä almıy torğan problemanıñ bulmawın da äytte. “Kürşe däwlätneñ härwaqıt dialog häm tınıçlıqnı yaqlawçı demokrat grajdanlı köçlärenä möräcäğat’ itäm. Bu tırışlıq däwam itärgä tiyeş. Kiyerenkelek berkem öçen dä faydalı tügel,”-dip söyläde Śipras.
Bäyläneşle xäbärlär
Terrorçılarğa qarşı yaña operaŝiya başlatıldı
Türkiyäneñ Siirt vilayätendä “Êren Blokada Köz-Qış operaŝiyase” başladı
Ärdoğan: “Xıyal yulında yasalma kirtälär bulmağan atmosferanı östen qıldıq”
İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan berkem dä ışanuına, qaraşına, kilep çığışına qarap çitläşterelmägän, diskriminaśiyälänmägän, xıyallarına baruçı yulda yasalma kirtälär belän oçraşmağan atmosferanı il külämendä östen itülären belderde
Aşlıq koridorınnan küpme aşlıq çığarıldı?
Bu xaqta Milli saqlanu ministrlığı yazma açıqlawında citkerelde


text:
“Krımskaya roza” rayonınıñ qurulacaq yerinde olğan “narazlıq meydanı”nda bulunğan adamlar Avropa İnsan Uquqları mahkemesine muracaat etmege niyetlene, dep haber etti Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde faalci Zamir Anarbayev.
O hatırlattı ki, yerli sakinler endi eki yıl devamında qurdurıcınıñ vekilinen mahkemeleşe.
Anarbayevniñ aytqanına köre, şimdilik vesiqalar Moskova Kassatsion mahkemesinde. Faalciler bütün rusiye mahkemelerini keçmege azırlar, çünki onsız Avropa İnsan Uquqları mahkemesinde dava açmağa imkân yoq.
“Şimdi men añlamayım - ne içün olar (işçiler – Q.A.) biz yaşağan meydannıñ qapatmasını başladı. Çünki biz Moskovağa bergen kassatsion şikâyeti alâ daa mahkemede baqıluvda buluna”, - dedi o.
Oquñız: «Endi «kazak»lar da mında peyda oldı». Aqmescitte «narazlıq meydanı»na rusiye quvetçileri keldi (+video)
Anarbayev, faalciler aqlarını “tek mahkemelernen” qorçalacağı ve “küç mucadele qullanmacaqlarını” qayd etti.
Avgustnıñ 2-sinde rusiye quvetçileri, yerli sakinler qora qoyulmasına qarşı narazlıq köstergen, “Krımskaya roza” rayonınıñ qurulacaq yerine keldi.
Qırımtatarlar ev qurğan “Strelkovaya” “narazlıq meydanı”nıñ yerinde yañı 9 biñ adamlıq rayon qurmağa isteyler. Mesken evlerden ğayrı, mektepler, bala bağçaları, spor meydanları ve tükânlar qurmağa azırlanalar. Şimdilik anda esasen avdetçiler (repatriant) yaşay.


text:
Almatı oblısı Talğar audanında Kalininge arnalğan eskertkişter alınıp tastaldı. Twzdıbastaudağı Kalinin eskertkişi "Alaş" arıstarına arnalğan eskertkişke auıstırılğannan keyin, Talğar audardıq Mädeniet üyiniñ aldındağı Kalininge arnalğan tağı bir eskertkiş alınıp tastaldı.
Şarağa bastamaşılıq etken qoğamdıq wyım müşeleriniñ aytuınşa, otarlıq däuirdegi arıstarımızdıñ qwrban boluına, wlttımızğa qasiretti tañba basqan keñestik twlğalardı eskertkişin wlttıñ wlağattı öz perzentterine arnalğan eskertkiştermen auıstıru nağız ruhani jañğırğan eldiñ körinisi. Bwl otarsızdanu ürdisiniñ zañdılığı dep sanaydı.
Ayta keteyik, şara "Jeltoqsan aqiqatı" qoğamdıq wyımınıñ bastamasımen jüzege asuda jäne oğan Talğar audandıq Mädeniet böliminiñ qoldau körsetkenin de ayta ketu kerek.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenovnıñ bildirgenine köre, çarşenbe künü, aprelniñ 29-nda, yarımadanıñ koronavirus ile küreş şaraitlerinde angi cedvelge köre yaşaycağı belli olacaq.
Bu aqta o, aprelniñ 27-nde COVID-19 ile küreş operativ ştabınıñ toplaşuvında ayttı.
«Memleketniñ prezidenti (Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ – QA) ve memleketniñ operativ ştabı alğan qararlarına esaslanıp, mayısnıñ 1-nden olacaq nizamnı aprelniñ 29-nda ştab toplaşuvında ilân etecekmiz. Mayısnıñ 1-nden başlap belli saalarğa çalışmağa izin berecek olsaq, aprelniñ 29-na qadar er kesniñ azırlanmaq içün vaqtı bar. Mayısnıñ 11-ne qadar tatil ilân etilecektir», – dedi Aksenov.
Keçken aftanıñ soñunda Aksenov Qırımda koronavirus sebebinden sıñırlav tedbirleriniñ uzatıluvınen bağlı qarar kelecek afta ilân etilecek, dep bildirdi.
Aprelniñ 22-nde Aksenovnıñ aytqanına köre, işğal etilgen yarımadada koronavirusnen bağlı sıñırlavlar sebebinden qapatılğan obyektlerniñ hızmet saası işini yañıdan başlatmağa planlaştırıla.
Qırımda ve Aqyarda bir çoq müessise ve teşkilâtnıñ faaliyetini toqtatqan ve vatandaşlarnıñ özüni izolâtsiya etmesini belgilegen yüksek seviyeli azırlıq rejimi aprelniñ 30-na qadar devam ete.
Aprelniñ 27-nde saba Qırımda bir koronavirus hastası qayd etildi – İslâm Terek rayonınıñ tibbiyet hadimidir.
Al-azırda Qırımda 70 koronavirus hastası bar. 20-si çetelden keldi, 10-u Rusiyeden, 40-ı yerli ola. Aqyarda, soñki malümatqa köre, 31 COVID-19 hastası qayd etildi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Bütün Qırım boyunca 60-tan ziyade mahkeme, tintüvler ve tevqiflerge narazılıq köstermek maqsadınen bir kişilik piketlerge çıqqan qırımtatarlarğa qarşı memuriy cöreme tayin etüv aqqında qarar berdiler. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildire.
Yedi mahkeme oturışuvı başqa künge keçirildi, beş memuriy protokol ğayrıdan tahqiq etilüv içün yollanıldı. Faaliyetçilerniñ ekseriyeti üstüne 10 biñ rublelik (4700 hrivna) cöreme yazıldı.
Canköyde beş qırımtatarğa 15 biñ rublelik (7100 hrivna) cöreme tayin etildi.
Adliyeci Lilâ Gemeci, Qırım.Aqiqat içün bergen izaatta, qorçalayıcı taraf eñ başından aqlav qararlarınıñ berilecegini beklemedi, dep qayd etti.
«Adekvat mahkemeciler tam bir azlıqnı teşkil etti. Qorçalayıcı tarafqa işniñ materialları ile tanış olmaq içün pek az vaqıt berildi. O, ise 200 saifege yaqın edi. Qorçalayıcı tarafnıñ talapları mahkemeciler tarafından red etildi. İşniñ materiallarında, ötkerilgen piketlerniñ bir niyetnen yapılğanlarını sanki tasdiqlağan eñ azından bir ekspertiza hulâsası bar. Bu hulâsa zır-cailce, çalışuv muddeti bir yıldan az olğan mutehassıs tarafından azırlandı. Biz, daa evelki tecribemizge esaslanıp, memuriy cezalar mutlaqa olacağını bile edik. Bilmegenimiz tek şey, bularnıñ cöremeler, yoqsa islâh etici işler olacağı edi», – dedi Gemici.
Adliyeciler, mahkemelerniñ qararlarına qarşı appelâtsiya bermekni planlaştıra ve İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine şikâyetler azırlaylar.
Gemici: «Biz, appelâtsiyanıñ er şeyni olğanı kibi qaldıracağını bilemiz. İşlerniñ pek çoq olğanını köz ögünde tutıp, menim fikrimce, biz olarnı bölecekmiz. İşlerniñ bir qısmı İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine yollanacaq ve daa bir qısmı – BMTniñ İnsan aqları boyunca komitetine», – dep ilâve etti.
Dekabrniñ 18-nde Qırımda, daa evel tintüvler ve tevqiflerge cevaben bir kişilik piketlerge çıqqan qırımtatarlarğa qarşı 70-ke yaqın mahkeme oturışuvı ötkerildi. Faaliyetçilerge qarşı, tayin etilgen piket ötkerüv tertibiniñ bozulması munasebeti ile (Rusiyeniñ Memuriy tertip bozuv aqqında kodeksi, madde 20.2, 5-nci qısım) memuriy protokollar tizildi.
Mahkeme oturışuvları, cümleden, Aqmescit, Canköy, Aluşta, Suvdağ ve bunıñ kibi de İçki, İslâm-Terek, Qarasuvbazar ve Qurman rayonlarında ötkerildi. İçki işler nazirliginiñ Qırım boyunca ekspertiza merkezi tarafından «piketler bir maqsat, bir niyet ve umumiy teşkil etilüv ile birleştirileler» şeklinde çıqarılğan hulâsa, qabaatlav tarafınıñ esas delili olaraq qabul etilmekte.
Qırımda oktâbrniñ 14-nde, Rusiye tarafından ilhaq etilgen yarımadada telükesizlik hadimleriniñ qırımtatarlarğa, musulmanlarğa qarşı repressiyalarına narazılıq köstermek maqsadınen bir sıra bir kişilik piketler ötkerildi.
Rusiye tarafından ilhaqından soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtına alâqası bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evlerinde ketken sayın daa sıq surette tintüvler yapıla.


text:
«Martnıñ 1-de Vladimir Putin Federatsıyalar Şurasından Ukrainağa qarşı arbiy küçlerni qullanmaq içün qarar aldı, Martnıñ 18-de Rusiye Qırımnı işğal etti – dep aytıla petitsıyada, – Aprelnıñ 17-de Rusiye Prezidentı Vladimir Putin Qırımda vaziyetni kerginleşüvinde Rusiyeniñ iştiraginı «Ebet yerli samooborona küçleri ile Rusiye arbiyler olğan» sözlerinen tasdiqladı».
Petitsıya müellifleri şarqıy Ukrainada idare binalarnı zapt etmesinde kene de Rusiyenıñ alâqası olğanını qayd ettiler.
AQŞnıñ Prezidentı Barak Obama bu petitsıyanı baqmasını mecbur etmek içün, İyün 21-ne qadar ona 100 biñ kişi qol tutmaq kerek. Petitsıyağa er bir devletniñ grajdanı qol tuta bile.
Bundan evel, Mayıs ayında «Rusiyeni terrorizm sponsorı» olaraq tanıması içün petitsıya 100 biñ ariza topladı.
AQŞ Prezidentnıñ idaresi onıñ saytında yerleşken grajdan petitsıyaları eger olar bir müddette belli bir arizalar miqdarını toplanğan olsalar, baqmağa mecbur olacaq. Cevabı tek talaplarnıñ eda etmesinen sıñırlanmamaq kerek.


text:
Kreml nezareti altındaki mahkemeci Viktor Mojelânskiy, «Veciye Kaşka işi»niñ figurantı Kazim Ametovnıñ tevqif müddetini uzatır eken, mahkeme qararında başqa bir şahısnıñ, yani daa evel Bağçasarayda tevqif etilgen Ernest Ametovnıñ adı, soyadı ve doğğan kününi yazğan. Bu aqta özüniñ Facebook saifesinde advokat Emil Kurbedinov haber etmekte.
Onıñ sözlerine köre, uquqqoruyıcı organ hadimleri «buña istenilmeden hata yapıldı degen».
«Men ve menim müşterim tevqif müddeti uzatılğanına dair mahkeme qararını temyiz etüv aqqından marum etildik. Mahkemeniñ ilk baştaki qararında Kazim Ametovnıñ adı yoq edi ve, aslında, temyiz etmege bir esas yoq edi. Men ya da Kâzim ağa mahkemeniñ ilk qararını temyiz eterek, aynı zamanda başqa kişi yerine Kâzim ağanıñ adı yazılsın, siz yañlış kişini apiste tutasıñız, meni apiske alıñız deycek rica etecek degil ya. Saçmalıq!» – dep yaza o.
Kreml nezareti altındaki Qırım Yuqarı mahkemesi fevralniñ 9-nda «Veciye Kaşka işi»nen alâqalı şikâyetni baqmaqnı red etti. Qabaatlanğan biri olğan Bekir Degermenciniñ qadını Aliye Degermenciniñ sözleine köre, taqiqatçı eksiklikler tapılıp, iş tekrar birinci basamaq mahkemesine yollanılğanı aqqında haber etken.
Yanvarniñ 12-nde, Kreml nezaretindeki Aqmescit Kiev rayon mahkemesi «Veciye Kaşka işi» figurantlarınıñ tevqif müddetini daa eki ayğa uzatqan edi.
Noyabrniñ 23-nde kündüz Aqmescitte küç idaresiniñ hadimleri bir gruppa qırımtatarlar – Kâzim Ametov, Asan Çapuh, Ruslan Trubaç ve Bekir Degermencini tutıp aldı. Olar Türkiye vatandaşından para talap etüvde qabaatlana. Rusiye küç idaresiniñ hadimleri tarafından tutuluvlar esnasında qırımtatar milliy areketiniñ veteranı Veciye Kaşka yaramağan edi. Daa soñra qadın vefat etti.


text:
Aqmescitte ukrain gimnaziyasınıñ serlevasını deñiştirecekler. Bunı avgust 28 künü Aqmescit şeer şurasınıñ tasil idaresiniñ başı Tatyana Suhina Aqmescitte matbuat konferentsiyası devamında bildirdi», – dep haber ete «15 minut» haber neşiriniñ mühbiri».
«Ukrain gimnaziyasınıñ serlevası episi bir deñişecek. Birinciden, onıñ adı birden yañlış qoyuldı. O vaqıt Ukraina toprağında diger mektepler kimniñ edi? Bugün gimnaziya mektep şurası ile nasıl fenlerge diqqat etmege ve müessisege nasıl serlevanı bermege mevzularda muzakerelerni keçire. Aqmescit akademik ginmaziyası ola bile», – dedi Suhina.
Onıñ sözlerine köre, 2015 senesinde Qırımda bütün oquv yurtları Rusiye qaidelerine köre adlanacaq.
Suhina şunı da qayd etti ki, «ana-baba ve balalarnıñ istegi ile Ukrain gimaziyada ukrain tilini ögrenmege mümkün olur».
Haber etilgeni kibi, Aqmescit mektep-gimnaziyasında ukrain tili oqutuvı ile sınıflar qalacaq. Ukrain tilinde 160 bala, qırımtatar tilinde 80 bala oquycaq.


text:
Aqmescitte iyül 2 künü suv teminleviniñ söndürilmesi ve ealini haberdar etüv sistemasınıñ teşkerüvi planlaştırıla. Bu aqta şeer memuriyetiniñ matbuat hızmetinde bildireler.
Bildirilgeni kibi, suvnı saat 9:00 Vorovskogo-Neapolskaya, Komsomolskaya, Rubtsova, Griboyedova, Pograniçnikov soqaqlarında söndürecekler. Bunıñ ile olarğa yaqın olğan aralıq ve soqaqlarda da suv qapatılacaq. Yefremova, Tavriçeskaya, Proletarskaya, Lenina ve Krasnoarmeyskaya soqaqlarında suvnı alçaq basım ile berecekler.
Suv qapatıluvı suv teminlevi ağlarında tamir işleriniñ keçirilmesi ile bağlı, – deyler şeer memuriyetinde.
Bunıñ ile şu künü ealini fevqulâde vaziyetlerde haberdar etüv sisteması teşkerilecek. İyül 2-de saat 10-da sirenalarnıñ işletilmesi planlaştırıla.
Şeer memuriyetiniñ matbuat hızmetinde deyler ki, teşkerüv fevqulâde vaziyetler ile bağlı degil, şunıñ içün şeer sakinlerini raat olmağa çağıralar.


text:
Latviya tışqı işler naziri Edgars Rinkeviçs Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ (BMT) Baş Assambleyası çerçivesinde Avropa Şurasınıñ baş kâtibi Torbyern Yagland ile körüşti. Taraflar Ukrainada Rusiye istilâsından soñ aktual meseleni muzakere etip, qırımtatarlarnıñ kritik al-vaziyeti, em de separatistler zapt etken yerlerde insan aqqlarınıñ bozulmasına ayrı diqqat ayırdılar.
Bunı Latviya Cumhuriyeti tışqı işler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Edvard Rinkeviçs Avropa Şurası Ukrainada milliy azlıq qoruması aqqında konventsiyada qayd etilgen aq-uquqlarına riayet etilmesini temin ettirmege mecbur olğanını qayd etti.
«Rusiye Ukrainanıñ bir qısmı – Qırımnı – işğal etken soñ vaziyet kerginleşti. Qırımtatarlar yaşayışnıñ er bir saasında er daim diskriminatsiyağa oğratıla», – dep ayttı nazir.
Onıñ fikirince, Avropa Şurası Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım vaziyetine diqqatnen baqmalı.
Bundan ğayrı, nazir Rusiye kütleviy haber vastalarında tarkatılğan yañlış malümatqa da baş kâtipniñ diqqatını celp etti.


text:
Aqmescitte aprel 15-te Rusiyege boysunğan Qırım Yüksek mahkemesinde işğal etilgen Qırımnıñ Rusiye prokuraturası açtırğan Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetiniñ yasaqlanması davası boyunca toplaşuv başlandı.
«Argumentı nedeli Krım» bildirgenine köre, toplaşuv yarım saatke keç qalıp başlandı.
«Bugünki mahkemede esnasnıñ esas şahısları – Meclisni temsil etken Nariman Celâl ve Natalya Poklonskaya (Qırımnıñ Rusiye prokurorı – QA) yoq», – dep bildire neşir.
Qayd etilgeni kibi, havfsızlıq hızmetiniñ hadimleri bu sefer «kelgenlerni o qadar teşkermeyler», bina yanında nevbetçilik yapqan uquq qoruyıcılar da o qadar çoq degil.
Bu dava boyunca soñki mahkeme aprel 8-de olıp keçti. Kreml kontrol etken yarımada prokuraturası, onıñ fikirince, Meclis reisi Refat Çubarovnıñ Rusiye Federatsiyası topraq bütünligini bozacaq «ekstremistik çağıruvlarını» isbatlağan delillerni berdi.
Mahkeme Meclis vekilleriniñ malümatını ögrene bilmek içün vaqıt bermek muracaatını qabul etti. Nevbetteki toplaşuv aprel 15 kününe belgilendi.
Cumaaqşamı künü, aprel 7-de, mahkemede davacı, davalı ve celp etilgen taraflar – Qırım Adalet nazirligi ve yerli Milletlerara munasebetler komitetiniñ adliyecisi çıqışta bulundılar.
Meclisni temsil etken adliyeci Cemil Temişev mahkeme qararı yarın çıqarıla bile, dep ayta.
Esnas Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskayanıñ teşebbüsi ile başladı. Meclis reberleri prokuraturanıñ talapları yerine ketirilecegini tüşüneler.
Ukraina Tışqı işler nazirligi Meclis faaliyetini yasaq etecek olğan Rusiye akimiyetiniñ areketlerine qarşı narazılıq bildirdi. Birleşken Milletler Teşkilâtı Rusiye Federatsiyasını Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yasaq etilmesine yol bermemege çağırdı. Avropa birligi de Meclis faaliyetini yasaq etmek niyetlerinden qasevetlengenini bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Resey men Ukrainanıñ äskerleri Donbass aymağına toptalıp jatır, aldağı uaqıtta aymaq qaqtığıstıñ negizgi ortalığına aynalğalı twr. Osı twsta Resey prezidenti Vladimir Putin sirek mälimdemeleriniñ birin jasap, öziniñ tura şeşim qabıldağanın jäne közdegen maqsatqa jetuge jaqın ekenin ayttı.
«Bwl künde Ukrainadağı Donbasta arnayı operaciyağa qatısıp jatqan bizdiñ oficerler Donbas Halıq Respulikasına kömek berip, batırğa tän äreket etip, zamanaui erekşelikterge ie tehnikanıñ eñ jaña türlerin qoldanıp jatqanın bilemiz», – degen Putin sözinde. Ol bwğan qosa Reseydiñ Ukrainadağı äskeri müddesi dwrıs ekenin, äri onıñ jüzege asarına tolıqtay senetinin jetkizgen.
Resey prezidentiniñ sözinşe, eñ negizgi maqsattarı «Donbass eline kömek beru», osı maqsat boyınşa aqpan ayında Ukrainağa äsker kirgizbeuge amalsız qalğan eken. Ol jäne bwl şeşiminiñ dwrıs bolğanın qaytalap ötken.
Putinniñ mälimdemesi qarsañında Resey küşteri qorşauğa alğan Mariupol' qalasında himiyalıq qaru qoldandı degen äli de anıqtalmağan aqparat taradı. Qazirgi tañda Mariupol' qalasın «Azov» polkı Reseydiñ qarulı küşterine pärmendi soqqı berip jatır. Himiyalıq şabuıl jasadı degen mälimetti de osı «Azov» polki alğaş bolıp mälimdedi.
Atalğan polktıñ mälimetine say, üstinen reseylik dron wşıp ötkennen keyin ukrainalıq sarbazdardıñ bası aynalıp, tınıs aluı qiındağan. Bwl mälimetten keyin Pentagon jağdayğa jiti nazar audarıp otırğanın mälimdedi. Al, Britan biligi bolsa himiyalıq şabuıl jasalğanı anıqtalsa Reseydi jauapqa tartanının jetkizdi.
Resmi Mäskeu bwl turalı aşıq mälimdeme jasamadı. Ukraina prezidenti Zelenskyi bolsa Batıs elderine qarata mälimdeme jasap, barlıq şaralardı qoldana otırıp Reseydiñ jappay qırıp-joyuşı qarulardı qoldanuına şekteu qoyudı swradı.


text:
Bïıl üy bağacı 10-12% arzandaydı. 2015 jıldağı devalvacïyadan keyin älcirep ketken Qazaqctandağı jıljımaytın mülik narığı qayta qalıpqa tüce bactadı.
Carapşılardıñ pikirinşe, bïılğı jıldıñ alğaşqı üş ayında Qazaqctanda şamamen 50,7 mıñ kelicimşart jacalğan. Ékonomïkalıq öcimniñ älcirewi men ïnflyacïyağa qaramactan, 2016 jılı narıqtağı joğarı köterilgen trend bïıl da jalğacın tappaq.
«Eldiñ şetel valyutacında caqtağan qarajatınıñ arqacında qazir jıljımaytın mülik cawdacı qayta qarqın ala bactadı”, – deydi carapşı Anna Şackaya.
Onıñ aytwınşa, teñgeniñ turaqtanwı men şïkizat bağacınıñ qayta köterilwi eldiñ tölem qabiletine oñ äcer etwde.
Al carapşı Marïya Renniñ pikirinşe, ötken jıldıñ alğaşqı üş ayındağı jacalğan cawda kelicimşartı ötken jıldıñ ocı waqıtımen calıctırğanda 30,9 payızğa ulğayğan. Ecteriñizge cala keteyik, 2016 jılğı öcim 2015-pen calıctırğanda 10,1 payız ğana ulğayğan edi.
Conımen qatar jaña päterlerdiñ köptep calınwı eldiñ curanıcın arttırıp jatır. Al qaytalama narıqtağı bağa ocınıñ äcerinen qımbattamay, bir orınğa turaqtap tur.
Degenmen, key carapşılar bïıl qaytalama narıqtağı üylerdiñ bağacınıñ tücetinin aytadı. Ayta keteyik, jıl bacınan beri üş ayda qaytalama narıqtağı bağa recpwblïka boyınşa 4 payızğa arzandağan.
Aldın ala boljam boyınşa, jıl coñına deyin ocı qarqın caqtalıp, ay cayın şamamen bağa 0,9 payızğa arzandap otıradı. Nätïjecinde, 2017 jıldıñ coñına deyin bağa 10-12 payız arzandaydı degen joramal bar.
aqparat közi: egemen.kz


text:
Ukraina aq-uquq qorçalayıcıları dünya liderlerini, Rusiyede apis etilip, narazılıq köstererek muddetsiz açlıq ilân etken Ukraina vatandaşları Oleg Sentsov ve Volodımır Baluhnıñ mevzusını açmağa davet eteceklerine umüt eteler.
Bu maqsat içün qullanıla bilecek meydançıqlarından biri, tezden olacaq «Büyük yedilik» toplaşuvıdır. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde Ukraina aq-uquq qorçalayıcısı, «Sıñırlar olmadan» leyhasınıñ koordinatorı Maksim Butkeviç söyledi.
Butkeviç: «Rusiyede ya da işğal etilgen Qırımnıñ territoriyasında bulunğan Ukrainanıñ siyasiy mabüsleri meselesiniñ çezilmeyip qalğanı aqqında hatırlatma şimdi Almaniya ve Fransa liderlerine iriştirile. Yaqın vaqıtta, iyünniñ başında «Büyük yedilik»niñ toplaşuvı olacaq. Ve tabiiy ki, Kremlniñ ağrılı noqtalarına basmaq kerek. Rusiyede keçecek Futbol boyunca dünya çempionatı da böyle bir ağrılı noqta olacaq», – dep qayd etti.
Mevzuğa dair: «O, soñunace baracaq»: Sentsovnıñ açlığı Kremlniñ ukrain esirlerini azat etmege yardım etecekmi?
Volodımır Baluh: «Sıfır işareti»nde muvazene tutuv
Ukrain faaliyetçisi Volodımır Baluh Aqmescit tahqiqat izolâtorında mart 19-da ilân etken muddetsiz açlıqnı tutmağa devam ete.
Qırımda mahkeme Baluhnı, arbiy yedekler saqlağanında qabaatlı tanıp, 3 yıl ve 5 ayğa koloniya-qasabada azatlıqtan marum etilmesi ve, ondan ğayrı, 10 000 ruble (qararnen 4600 hrivna) miqdarında cöreme tölemesine dair uküm çıqardı. Faaliyetçige qarşı ekinci cinaiy iş Aqşeyh (Razdolnoye) qasabasındaki muvaqqat tutuluv izolâtorınıñ rehberi Valeriy Tkaçenkonıñ arizası esasında açıldı. O, Baluh onı kötekledi, dep iddia ete. Aynı zamanda faaliyetçi ve onıñ imayesi, Tkaçenko özü oña ucüm etkenini bildireler.
Baluhnıñ imayesi ve aq-uquq qorçalayıcıları, onıñ Ukraina vatanperveri olğanı sebebinden – eviniñ azbarında Ukraina bayrağı olğanı içün repressiyalar qurbanı olğanını iddia eteler.
Mayıs 16-da, Rusiyede mahküm etilgen Ukraina rejissörı Oleg Sentsovnıñ, Rusiye apishanelerinde bulunğan bütün Ukraina siyasiy mabüslerni azat etmek talabınen muddetsiz açlıq ilân etkeni belli oldı.
Sentsov ve Qırım sakini Aleksandr Kolçenko Rusiye mahsus hizmetleriniñ vekilleri tarafından Qırımda 2014 senesiniñ mayısında, yarımadada terroristik aktlar azırlağanlarında qabaatlanıp, yaqalandılar. 2015 senesiniñ ağustosında Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Sentsovnı, Qırım territoriyasındaki terroristik faaliyette qabaatlap, sert rejimli koloniyada 20 yılğa mahküm etti. Kolçenkoğa 10 yıl koloniya berildi. Ekisi de qabaatlarını tanımadı.
«Memorial» insan aqlarını qorçalav merkezi Sentsov ve Kolçenkonı siyasiy mabüsler cedveline kirsetti.
Ukraina TİNinde, Rusiye mahkemesi tarafından azatlıqtan marum etilgen Volodımır Baluh ve Oleg Sentsovnıñ ayatları içün telüke bar, dep bildirdiler.


text:
Qırımda yaqın künlerde ava bozulacaq, yağmur ve boranlı yağmurlar yağacaq. Bu aqta yarımadanıñ gidromettsentri bildire.
Sinoptiklerniñ malümatına köre, Aqmescitte iyülniñ 23-nde yağmur yağacaq, boranlı yağmur olacaq. Aqyarda da yağmur yağması beklenile, iyülniñ 23-nde künniñ ekinci yarısında boranlı yağmur yağacaq. Böyle ava iyülniñ 26-na qadar devam etecek.
Bazarertesi künü, iyülniñ 22-nde, yarımadada yağanaqlar yağmaycaq.
Daa evel Qırımnıñ gidromettsentri yarımadağa sıcaq ve quru ava qayttı, dep bildirdi.


text:
Aqyarda mahkeme qararı daa qanuniy quvetini almağanı içün, Sea Mall Ticaret merkezi (TM) qapatıldı. Bunıñ aqqında yerli Kütleviy haber vastaları (KHV) haber ete.
ForPostnıñ malümatına köre, avgustnıñ 1-inde mahkeme Sea Mall TM-niñ sıñırlayıcı tedbirlerini toqtattı.
“Avgustnıñ 1-inde Aqyarnıñ Leninskiy rayon mahkemesinde mahkeme oturuşı keçirildi. Anda davanıñ teminatı boyunca tedbirler qısmen toqtatılğan edi, amma bu mahkeme qararı (ükümni itiraz etüvi olmasa) 15 kün devamında qanuniy quvetini ala, bunı mahkemeci ayrıca prokuratura ve cevapkârğa añlattı. Lâkin, mahkeme icracılarınıñ malümatına köre, Sea Mall vekilleri öz başına müürlerni qoparıp, TM-niñ binasını açtı (buñı yapmağa aqları yoq), böylece, mahkeme icracıları onı kene qapatmağa ketti”, - dep yaza “Primeçaniye” matbuatı.
ForPost adlı Mahkeme icracıları federal hızmetiniñ Aqyar idaresiniñ matbuat hızmeti bu malümatnı tasdıqladı.
Mahkeme icracılarnıñ malümatına köre, Sea Mall TC-niñ reberlerine, merkezni müddetinden evel öz başına açqanları icün, memuriy çöreme berilecek.
Resmiy saytlarda Sea Mall qapatılması aqqında malümat yoq.
İyülniñ 17-sinde Aqyarda Generala Ostrâkova soqagında Sea Mall TM qapatıldı.
Bir kün evelsi Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi yanğın havfsızlığı qaideleri bozulğanı içün Merkeziy univermagnıñ (TSUM) işini toqtattı.
Mayısnıñ 24-ünde Kreml nezareti altındaki Aqyar şeer mahkemesi, aynı - yanğın havfsızlığı qaideleri bozulğanı içün, “Musson” TM-niñ işini toqtattı.
Qırım ve Aqyarda büyük sayıda adamlar toplanğan yerlerde itinanen yapılğan teşkerüvler martnıñ soñunda başlandı. Onıñ sebebi - Kemerovo rusiye şeerinde yüz bergen facia, anda yanğında, resmiy malümatqa köre, 64 adam elâk oldı.
Yanğın havfsızlığı qaideleri bozulması içün Aqmescitte “Kub” TM ve Gorkiy adına Qırım rus drama teatri qapatıldı. Yaltada mahkeme “Spartak” kinoteatri, “Dom torgovli” ve “Konfetti” TM-niñ işini vaqtınca toqtatmağa qarar berdi


text:
Yüksel: Diasporanıñ qırımtatar milliy-topraq muhtariyeti meselesindeki rolü müimdir
Qırımtatar diasporasınıñ qırımtatar milliy-topraq muhtariyeti meselesindeki rolü müimdir. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Gayana Yüksel QIRIM.Newske bunı añlattı.
Onıñ sözlerine köre, yaqın kelecekte Qırımnıñ taqdiri, işğalden azat etilecek soñ nasıl olacağı, qırımtatarlarnıñ andaki rolü nasıl olacağı ve qırımtatar milliy topraq muhtariyetiniñ yaratılıp yaratılmaycağı belgilenir.
Yüksek bildirdi ki, dünyanıñ 15 ülkesinde qırımtatarlar yaşaylar, şimdi ise cenk şartlarında diasporanıñ yerleşmesi 20 üklege arttı.
– Türkiyedeki qırımtatar diasporası – eñ büyük bir diasporadır. Türkiyede tahminen 5 mln qırımtatar yaşay. Anda 40 qırımtatar dernegi (diaspora teşkilâtı) çalışa. Yani er biri insanlarnı destek etmek içün ğayret köstere. Firkimce, mında insanlarnıñ ve Meclisniñ ğayretleri müim, – dep ayttı.


text:
Kremlge boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Andrey Zahteyni apiste qapattı, onı rusiyeli mahsus hızmetler Qırımda terakt teşkil etilmesinde şeklenip yaqaladı. Toplaşuv qapalı şekilde keçirildi, dep bildire «RİA Krım» agentligi.
Agentlik, şahsiy menbanıñ malümatına esaslanıp, bildire ki, Zahtey 1 ay ve 26 künge apiske qapatıldı.
Mahkeme saytında toplaşuv aqqında malümat yoq.
Avgust 11-de Rusiyege boysunğan Kiyev rayon mahkemesi Zaporojye vilâyeti sakini Yevgeniy Panovnı 2 ayğa apiske qapattı, o da Qırım territoriyasında «diversiya» yapqanında şeklenile.
Tünevin rusiyeli Tışqı işler nazirligi işğal etilgen Qırımda «terakt azırlaması» boyunca şeklenilgen ekinci yaqalanğan kişiniñ soyadını ayttı. Tışqı siyaset müessisesinde beyanatında qayd etilgenine köre, ekinci yaqalanğan kişi Zahtey Andrey Romanoviç ola.
Avgust 10-da, çarşenbe künü FSB Qırımda sanki bir sıra terakt azırlağan diversant taqımını yarımadada tutqanı aqqında ilân etti. Federal havfsızlıq hızmetiniñ malümatına binaen, mahsus ameliyat neticesinde eki rusiyeli uquq qoruyıcı elâk oldı. Zaporojye vilâyeti Energodar sakini Yevgeniy Panov terakt teşkilâtçısı olaraq ilân etildi, onı ukrain istihbaratına çalışqanında qabaatladılar.
Avgust 10-da, çarşenbe künü Rusiye prezidenti Vladimir Putin, Ukraina «Qırımda terakt» azırlağanı aqqında rusiyeli FSB-nıñ beyanatına izaat berip, ilân etti ki, Kiyev muzakereler yollarını qıdırmay, amma terrorğa keçe. O, «norman formatında» sammitni keçirmek «fayda yoq», dep qayd etti.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Kremlniñ Qırım boyunca qabaatlavlarını «mantıqsız ve tsinik» dep adlandırdı.
Ukraina Silâlı quvetler Baş ştabında Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ beyanatını red ete.
Ukraina Tışqı işler nazirligi ilân etti ki, Ukrainada Kiyevniñ işğal etilgen Qırımda «terrorizm» ile bağlı olğanı aqqında Rusiyeniñ beyanatlarını takbih eteler, bunıñ Kreml tarafından nevbetteki provokatsiya olğanını aytalar ve bütün bu qabaatlavlarnı delilsiz dep red eteler.
Avgust 11-de ukrain prezidenti Ukraina Silâlı quvetler, Milliy Gvardiya, Ukraina Havfsızlıq hızmeti bölüklerini Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırda ve Donbassta bütün sıñır boyunca qaviyleştirilgen arbiy azırlıq alına ketirmege emir etti.


text:
Prezidentten tartıp, memlekettik hatşığa deyin «Qañtar oqiğasına» qatıstı tergeu, sot isteriniñ ädil bolatının uäde etken edi. Alayda, külli el azamattarı köz tigip otırğan atalmış oqiğağa qatıstı alğaşqı sot ükiminiñ özi küdikti äri talastı pikirlerge tolı boldı.
El tarihındağı eleuli oqiğağa qatıstı alğaşqı sot ükiminde Öjet Jeñishan men Baqıt Oñtay qatarlı Almatı oblısı Esik qalasınıñ twrğındarına Almalı audandıq sotı Qılmıstıq kodekstiñ 291 babı 3 böligi boyınşa («Qarulı, oq-dirilerdi, jarılğış zattar men jarılıs qwrılğıların jımqıru ne qorqıtıp alu») ayıp tağıp 5 jıl jaza kesken.
Sottaluşılardıñ jaqındarı sot ükimimen kelispeytinin, balalarınıñ terorrist emes ekenin aytıp, prezident Toqaevtıñ iske aralasuın swrap otır. Aytalıq, Ojet Jeñishannıñ äkesi Jeñishan Äkrämwlı prezidenttiñ atına joldağan video ündeuinde: «Meniñ wlım terrorist emes. Eşqanday qılmıstıq wyımğa qatısı joq. Alañğa öziniñ talabın aytu üşin şıqtı. Beybit şeruge qatıstı. Sol kezde äldekimder qaru kezep, qorqıtıp, qolına qaru wstatıp jibergen. Ol qarudan oq atılmağan. Qwrmetti prezident, sizden wlımızğa araşa tüsudi tüsudi swraymız. Jaña Qazaqstandağı sot jüyesi ädil şeşim şığararın aytıp ediñiz, bizdiñ balamızğa ädiletsiz ükim şığarıp otır”, – deydi.
Ayıptalğan azamattardıñ jaqındarı olar wstalıp ketkennen sot ükimi şıqqanğa deyin jaqındarımen kezdestirmegenin aytadı. Al, memleket jağınan tağayındalğan advokat Qwralay Qaliasqarov ayıptaluşılardıñ ayıptı moyındağanın mälemdegen.
Jası jiırmadan endi ğana asqan, tepse temir üzetin eki jigittiñ isine qatıstı sot şeşimi eleuli oqiğağa qatıstı alğaşqı sot ükimi ekenin eskersek, beybit narazılıq bildirgeni üşin nemese kezdeysoq alañda bolıp qalğanı üşin tergeu abaqtılarına tüsken, policiyadan qiındau, azaptau körgen azamattardıñ isine qatıstı sot ükimderiniñ şınayılığı men ädildigi turalı küdikke jol aşadı.
Qazirgi tañda, «Qañtar oqiğası» kezinde alañğa beybit türde barıp öziniñ azamattıq pikirin jetkizbek bolğan talaylağan azamattıñ isti bolıp, tipti tergeu abaqtılarında azaptauğa wşırap jatqanı belgili. Tergeu abaqtılarında azaptau faktleriniñ bolğanın memleket tarabı da moyındağan. Eñ qiını azaptau arqılı qılmıstıq jauapkerşilikti moyınına jüktep jatqandarı da boluı äbden mümkin. Bwl prezident Toqaev aytqan «Jaña Qazaqstannıñ» sot jüyesine degen halıq senimine de qatıstı is bolıp otır.


text:
Qırımda terroristik bölükniñ teşkil etkeninde qabaatlanğan Aqyarlı Ruslan Zeytullayev boyunca mahkemeniñ alacaq qararı kelecekte aynı maddeki qararlarğa tesir etecek. Böyle fikirni mart 25 künü advokat Emil Kurbedinov seslendirdi.
«Bu arada Rostovda keçken Ruslan Zeytullayevniñ mahkemesi pek müim. Ağır maddede bu birinci tecribemiz, çünki Ruslannı bir añlaşılmağan bir zümreni teşkil etkeninde qabaatlaylar. Tezden mahkeme öz qararını çıqaracaq ve kelecekte bu aynı maddedeki qararlarğa tesir etecek», – dedi Kurbedinov.
Advokatnıñ sözlerine köre, mahkeme ketişatında «davanıñ bir sımarış olğanı açıqtan körüne. Ceza qararını çıqarmağa aşıqalar».
«Men bellesem, iyülge qadar Ruslan daa Rostovda bulunacaq, iyülniñ soñunda ise onı Rusiyeniñ bir de bir apishanesine yollarlar. Öz şaatlarımıznı çağırğanımız eki üç mahkeme toplaşuvı qaldı. Mart 29-30 künleri Ruslan bir qaç beyanat berecek, mahkemede bir de bir kütleviy haber vastası olsa, pek yahşı olacaq», – dep qoştı Kurbedinov.
Keçende Rostovda mahkeme «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabusı Zeytullayevniñ imayesinden kelgen muracaatlarnıñ 8-den ziyadesini red etti.
Ruslan Zeytullayevniñ davası boyunca nevbetteki mahkeme toplaşuvı mart 29 ve 30 künleri olacaq. Toplaşuvlarda imaye tarafınıñ şaatları ifade berecekler.
Rostov-na-Donu şeerindeki Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesi, iyün 1-de mahkemeni başlap, sentâbr 7 künü «Hizb ut-Tahrir» ile alâqalarınen qabaatlanğan Qırım musulmanlarınıñ işi boyunca ükmüni çıqardı. Mahkeme qararına binaen, Aqyar sakini Ruslan Zeytullayev «Hizb ut-Tahrir» bölügini teşkil etti dep yedi yılğa, Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primov ise beş yılğa qadar apiske alındı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
Ukraina Tışqı işler nazirligi, Rusiye akmiyeti tarafından yapılğan «nevbetteki safsata mahkemesini» takbih etti ve Rusiyeden deral ükümüni lâğu etmesini talap ete.


text:
Büyük Britaniya Tışqı işler naziri Philip Hammond dedi ki, Rusiye halqara uquqnı bozğanınen dünyada er kes içün telüke olğanını isbatlay.
«Rusiye halqara tertip qaidelerinden nefret etip, halqara sistema qaidelerini boza. Epimiz içün telükelidir», – dep ayttı Hammond Gürcistannıñ paytahtı Tbiliside çıqışta bulunğanda.
O, Rusiyeni dünyada konstruktiv bir rol oynamağa ve halqara sistema qaidelerine riayet etmege çağırdı.
Philip Hammond Gürcistanda memleketniñ baş naziri Giorgi Kvirikaşvili ile körüşecek ve BP Britaniya energetik çoq milletli şirketi operatorlıq yapqan Cenüp-Kavkaz boru ağını ziyaret etecek.


text:
"Qırım köprü mıtlaq viran etilecek, bu tek zaman meselesidir", - dedi Ukrayina İç işler naziriniñ mesleatçısı Viktor Andrusiv. Onıñ sözlerine köre, bu vazifeni eda etmek içün Ukrayina ordusında kerekli silâ bar, amma arbiylerge "Azaq deñiziniñ sailine ziyade yaqınlaşmaq" kerek.
"Vot tak" neşri qayd ete ki, bir qaç kün evel interenette Keriç boğazı üzerinden köprüniñ viran etilmesine qadar kerige sayğan saat peyda olğan. Güya bu mayısnıñ 9-nda olmaq kerek.
Bundan evel Letoniya Silâlı quvetleriniñ temsilcisi Yanis Slaydinş de Ukrayina arbiyleriniñ tam bu künde Keriç köprüne darbe endire bilecegini tahmin etti. O, keçitni "pek müim strategik obyekt" adlandırdı ve "onıñ bozulması Rusiyege ciddiy darbe olacaq, çünki bütün cenübiy yöneliş içün silâlar köpürden teslim etile".
Rusiye Keriç köprüni arbiy tehnikanı Rusiyeden Qırımğa ve keri taşımaq içün qullana.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net . Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Ukraina Adliye naziriniñ muavini, Avropa insan aqları mahkemesiniñ meselelerinden vekâletli İvan Lişçina, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda ve Donbasnıñ vaqtında işğal etilgen topraqalrında olğan vaqialar sebebinden ukrainlerniñ Avropa insan aqları mahkemesine tahminen 7000 ariza bergenlerini aytıp berdi.
“Mahkeme Qırım ve Donbas ile bağlı 7000-ge yaqın ariza bar olğanını ayttı, biz ise şimdilik tek 200-ge yaqı material aldıq, olarnıñ episi Donbas ile bağlı… Mahkeme, davacılarnıñ vatandaşı olğan devlet avtomatik olaraq davada üçünci taraf kibi iştirak etmege aqqı olğanına köre bu arizalarnı bizge yollamaq kerek”, – dep aytı Lişçina "Tsenzor.NET" ukrain neşrine intervyü bergende.
Yanvarnıñ 14-nde Avropa insan aqları mahkemesi Qırım ile bağlı Ukrainanıñ Rusiyege qarşı davası boyunca Büyük palatanıñ qararını ilân etti. Oña köre, mahkeme davanı “qısmen maqbul” tanıdı ve onıñ aslını baqıp başladı.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba Büyük palatanıñ Qırım ile bağlı qararını “Ukrainanıñ ğalebesi”, dep adlandırdı.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Aluştanıñ Rusiye prokuraturası «Aluşta» din cemiyetiniñ imamı Yusuf Aşirovğa qarşı köstergen «qanunsız missionerlik faaliyeti» içün memuriy dava açtı. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat teşkilâtı Facebookta bildire.
«Onı telefonnen prokuraturağa davet etip, bu davetniñ sebebini aytmadılar. Yusuf Aşirov kelgen soñ oña qarşı memuriy dava açılğanını ögrendi», – dep tarif etti advokat Lilâ Gemeci.
Onıñ aytqanına köre, qarar Yusufqa berildi, imayeci hızmetlerinden faydanlamaq aqqı ise bozuldı.
«Aşirov Yusuf onıñ areketlerini añlata bilecek dinşınasnı mütehassıs olaraq celp etmege talap etti. Prokuratura memuriy cinayetni 2019 senesi iyülniñ 25-nden saya, o künü Qırım cumhuriyetiniñ Yuqarı mahkemesi din cemiyetine qarşı memuriy dava açtı», – dep qayd etti Gemeci.
Onıñ bildirgenine köre, Aşirov resmiy şekilde qayd olğan cemiyet imamı ola, ve müminlerge vaaz etti, bu ise «qanunsız missionerlik faaliyeti» sayılmay, çünki böyle faaliyet diger din insanları ya da bu dinni kütmegenler arasında öz dinini yaymaqnen bağlı olmalı.
2019 senesi iyünniñ 10-nda keçirilgen tintüvlerden soñ «Aluşta» din cemiyetiniñ reisi Lenur Halilov ve teftiş komissiyasınıñ azası Ruslan Mesutov apiske alındı.
Rusiye FSBsi, tahqiqat tedbirleri 205.5 maddesine istinaden (terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ya da iştirak etüv) keçirile ve «Hizb ut-Tahrir» din teşkilâtınen bağlı, dep bildirdi.
Ukraina uquq qoruyıcı organları Rusiye quvetçileriniñ Qırımda keçirgen tintüvleri sebebinden cinaiy tahqiqat başlattı.
Ukraina Tış işler nazirligi Qırımda insanlarnıñ apiske alınuvına narazılıq bildirip, Rusiyege qarşı siyasiy, iqtisadiy ve sanktsion basaqını quvetleştirmege çağırdı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ford
Ford - Amerika avtomobil óndiriwshisi. Ol 1903 - jıl 16 iyunda Detroytda Genri Ford tárepinen tiykar salınǵan. Burınları Dirborndagi zavodta 100000 ǵa jaqın adam islegen. Házirde ol jeńil avtomobiller, júk mashinaları, avtobuslar, awıl xojalıǵı mashinaları hám mashinaları, IT-úskeneleri hám basqa ónimler islep shıǵaratuǵın avtomobilsozlik sanaatı daǵı iri kompaniya esaplanadı. Kompaniyada 246 mıńǵa jaqın xızmetker isleydi (2008-jıl iyunınan ). Ford AQShdagi ekinshi iri avtomobil óndiriwshisi hám dúnyadaǵı besinshi iri avtomobil óndiriwshisi.
Tariyxı[redaktorlaw | derekti jańalaw]
1908 - jılda Model T tuwıldı. 19 jıl hám 15 million T modelin óndiris shıǵarıwdan keyin, Ford Motor Company dúnyanı qamtıp alǵan iri sanaat kompleksine aylandı. 1925 - jılda Ford Motor Company Linkoln Motor Companyni satıp aldı hám sol at astında sánatli avtomobiller islep shıǵardı. 1930 -jıllarda " Merkuriy" atı ortasha bahadaǵı avtomobillerge tiykarlanǵan bólindine berildi. Ford Motor Company rawajlanıp bardı.
1930 -jıllarda Ford joqarılaw qawipsizlik ushın temperli old aynalı birinshi avtomobil bolǵan Model A ni usınıs etdi. 1932 jılda birinshi arzan v8 dvigatelin jumısqa túsirdi. 1948 jılda Ford F-ceriyali júk mashinaların islep shıǵarıwdı basladı. 20 jıldan kóbirek waqıt ótkennen, 1956 - jılda zavod tereńligi dúzilgen rul, old tor, birinshi qawipsizlik qamarları sıyaqlı jańalıqlardı óz ishine alǵan birinshi avtomobil qawipsizligi paketin usınıs etedi. arqa otırǵıshlar qorǵawı hám qálegen ásbaplar paneli. 1957 jılda qapı daǵı balalar qawipsizligi qulıplarınan tısqarı hám sol jılı birinshi tartıp alınatuǵın qattı tóbe hám ǵalabalıq islep shıǵarılǵan altı otırǵıshlı avtomobil. Ford Mustang islep shıǵarıw liniyasiga 1964 jılda hám keyingi jılda innovciyalıq qawipsizlik qamarın eskertiw shıraǵı menen tanıstırıldı.
1965 jılda Ford 1996 - jılda onı toqtatgan, biraq búgingi kúnde onı qayta jumısqa túsirgen Bronco sport -kommunal avtomobilin islep shıǵarıwdı basladı.
1976 jılda Ford óziniń kishi qala avtomobili Ford Fiestani járiyaladı, bul pul ushın jaqsı baha edi hám ol búgingi kúnde islep shıǵarılıp atır.
1980-jıllarda dúnya boylap Ford tárepinen bir neshe tabıslı avtomobiller usınıldı. Sonday etip, Ford brendga jańa klientlerdi tartıw hám avtomobillerin jáne de zamanagóyroq qılıw niyetinde óziniń birinshi úlken uranı "Siz aqırǵı payıtlarda Ford haydadingizmi? "1990 hám 1994 - jıllarda Ford Britaniya brendlari bolǵan Jaguar Cars hám Aston Martin ni satıp aldı. 1990 -jıllardıń ortalarında kompaniya Amerika hám Evropada kóplegen avtomobillerdi satıwdı dawam ettirdi, atap aytqanda Ford Focus (Arqa Amerika hám Evropada), Ford Galaxy (Arqa Amerikada islep shıǵarılǵan modellestirilgen Ford Aerostar), Ford. Ka (Evropada satıladı), Ford Mondeo (Amerika hám Evropa modelleri), Ford Puma (Amerika versiyası Mercury Cougar usılına uqsas usılǵa iye Ford Fiesta tiykarında ) turaqlı Amerika ekonomikasında tómen janar may bahaları menen. Jańa mıń jıllıqtıń keliwi menen den sawlıqtı saqlaw jobalarına sarplanǵan aqshalar, janar may bahasınıń eliriwi hám ekonomikanıń tómenlep baratırǵan bazarda krizisqa dús keliwi satıwdıń tómenlewine hám payda marjasining qısqarıwına alıp keldi. Búgingi kúnde kompaniya paydasınıń úlken bólegi Ford Motor Credit Company tárepinen usınıs etilgen kreditni finanslıq támiynlewden keledi.
2000-jıldan 2010 -jılǵa shekem Ford 2003-jılda C-Max, 2006 -jılda S-Max hám 2012-jılda B-Max'ni jumısqa túsirgen. 2008 jılda Ford avtomobil sınshıları arasında jaqsı abırayǵa iye bolǵan Ford Kuga orta ólshemli sport avtomobilin usınıs etdi. 2012-jılda Ford házirgi kúnde óziniń flagman pikap modellerinen birin, F ceriyali konstruktsiyaga tiykarlanǵan Ford Rangerni islep shıǵarıwdı basladı.
Sońǵı jıllarda Ford mıynet haqı hám islep shıǵarıw ǵárejetlerin kemeytiw maqsetinde qayta qurıw hám qayta qurıwdan ótti. Ol óz kolleksiyasidan Aston Martin, Land Rover, Jaguar hám volvo sıyaqlı birpara brendlarni sotdi. 2021 jılda ol elektromobil óndiriwshi Rivian menen sheriklik etiwge itibar qaratdı.


text:
Avropa Şurası Parlament Assambleyasında «Rusiye tarafından Qırım tamır halqlarınıñ siyasiy taqip etilüvi» mevzusında muzakereler keçirilmeycek. Bunı sentâbrniñ 27-nde PACE-deki Ukraina Yuqarı Radasınıñ daimiy delegatsiyasınıñ azası Lesâ Vasılenko bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, bunıñ sebebi qırımtatar halqınıñ aqları aqqında qarar bu seneniñ yazında qabul etilgenidir.
«Bizim delegatsiyamız tarafından teklif etilgen "Rusiye tarafından Qırım tamır halqlarınıñ siyasiy taqip etilüvi" mevzusında muzakereler bu mevzular tasdıqlanğan büro tarafından destek almadı. Sebep, qırımtatar halqınıñ aqları aqqında qarar bu seneniñ yazında qabul etilgenidir», – dep yazdı Vasılenko Facebook saifesinde.
Sentâbrniñ 9-nda Ukraina PACE eyyetiniñ azası, Yuqarı Rada deputatı Rustem Umerov Ukraina mezkür munaqaşalar keçirilmesi içün muracaat etti, dep bildirdi. Mektüp Avropa Şurası Parlament Assambleyasınıñ prezidenti Rik Daems adına berildi. İşbu muracaat yarımadada keçirilgen yañı tintüvler, qırımtatarlarnıñ tutulması ve apiske alınmasından soñ yollanıldı. Apiske alınğanlar arasında qırımtatar faali ve siyasetçi Nariman Celâl bar.
Hatırlatamız, Avropa Şurası Parlament assambleyası iyünniñ 23-nde Rusiye işğal etken Qırımda qırımtatarlarnıñ aqlarına dair qararnı qabul etti.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov PACE eyyetiniñ Rusiye işğal etken Qırımda qırımtatarlarnıñ aqlarına dair qararınıñ qabul etilüvi «esaslı» ola, dep ayttı.
Rusiye Devlet Dumasınıñ halqara işler komitetiniñ reisi Leonid Slutskiy Rusiye PACEniñ işğal altındaki Qırımda qırımtatarlarnıñ aqları bozuluvına dair qararnı yerine ketirmeycek, dep bildirdi.
Rusiye Devlet Dumasınıñ spikeri Vâçeslav Volodin PACEde qırımtatarlarnıñ aqları bozulğanına dair taqdim etilgen maruzanıñ müellifi, İslandiya vekili Sunna Evarsdottirniñ memleketke kirişini yasaqlamaq içün teşebbüsçi ola bile, dep bildirdi.
Ukraina eyyeti Qırımda insan aqlarınıñ vaziyeti, insanlarnıñ ğayıp oluvı ve yarımadada qanunsız apiske aluvlar, qırımtatarlarnıñ aqlarını qoruv, Rusiyeniñ Qırımtatar Milliy Meclisini «terror teşkilâtı» olaraq tanıma qararınıñ lâğu etilüvinen bağlı meselelerni Avropa Şurası insan aqları komissarı Dunja Mijatović ile muzakere etken edi.m


text:
Aqyar şeeri boyunca Federal migratsion hızmetiniñ İdaresi küzde Rusiye çetel pasportlarınıñ resmiyleştirilmesi içün vesiqalarnı qabul etip başlaycaq, dep yaza «Sevastopolskiye novosti» yerli neşiri.
Bunı Rusiyeniñ Aqyar şeeri boyunca FMHİ yolbaşçısı Oleg Kozüra bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, vesiqalar berilmesi içün tehnika ve binalar azırlanıla.
«Çetel pasportlarnı berüv dört noqtası çalışacaq ve bir danesi rayonlarğa qatnaycaq», – dep ayttı Oleg Kozüra.
Pasport içün vesiqalarnı tahminen 2014 senesi sentâbr ayında qabul etip başlaycaqlar.
Qırımlılar içün işbu hızmet bedava olacaqmı-yoqmı belli degil.
Avgustnıñ 4-de Rusiye Federal migratsion hızmetiniñ Aqyar bölügi «Bir saat içinde pasport» aktsiyasını keçirdi.


text:
Moda degen şey, belli olğanı kibi, bir yerde turmay, daima deñişe. Yañı taramalar peyda ola, yañı, berberlikniñ zemaneviy tehnologiyalar yaratıla. Meselâ, sıcaq yazda yarımadamızda saçlarnı afrikalı şekilde örmek mot ola.
Adından körüne ki, bu örme çeşiti sıcaq Afrikada peyda oldı. Afrika sakinleri ufaq örme saçlarnı qadimiy zamanlardan yapalar ve özlerini oñaytlı duyalar.
Olarnıñ saçları pek sert, qalın olğanından sebep olardan birde-bir tarama yapması qıyın, atta taramaq da ağır ola.
Bizde de soñki yıllarda yazda, sıcaq avada çoq qızlarnıñ başlarında afrikalı örmelerini körmek mümkün.
Adet üzre, örmeler sintetik malzemeler: akril, yipler ve ilâhre yardımınen yapıla. Örmelerni baş ortasından yapmağa başlaylar. Olarnıñ uzunlığı ve qalınlığı çeşit ola.
Böyle şekilde saçlarnı beş künde bir yuvmaq kerek. Yuvmaq içün sünger qullanıla. Şampun saçlarnıñ tamırlarına qoyula.
Afrikalı örmeler tahminen eki buçuq ay tura. Müddet örülgen saçnıñ sayısına bağlı. Adetince olar eki yüzge yaqın ola. Korrektsiya yapqan soñ, olarnı daa bir ay tutmaq mümkün. Örmelerni papadiye çayınen sökmek yengil ola.


text:
Törki Şura Däwlät başlıqları sammitı İstanbulda uzaçaq
Törki Şura Däwlät başlıqlarınıñ 8nçe sammitı İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan räislegendä 12nçe noyabr’dä İstanbulda ütkäreläçäk
Törki Şuradan yasalğan yazma belderügä kürä, yuğarı däräcäle oçraşuda Azärbaycan İlbaşı İlham Aliyev, Qazaqstan Däwlät başlığı Kasım Cömärt Tokayev, Qırğızstan İlbaşı Sadır Caparov, Üzbäkstan Däwlät başlığı Şäwkät Mirziyayev, Törekmänstan İlbaşı Ğorbangulı Bärdemöxämmädov, Macarstan (Vengriya) Baş ministrı Viktor Orban häm Törki Şura Ğomum särkätibe Bağdat Amreyevneñ qatnaşuı kötelä.
"Sanlı çorda yäşel texnologiyalar häm aqıllı şähärlär" teması belän oyıştırılaçaq sammitta liderlar, tığız kön tärtibe belän söyläşülär ütkärep, oyışmanıñ kiläçägen qızıqsındırğan berniçä möhim mäs’älädä qararlar qabul itäçäk.
Bäyläneşle xäbärlär
Çavuşoğlu: “NATO berlektäşlärebezdän yaqlaw kötäbez”
Türkiyä Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu: "Türkiyäne totqarlarğa tırışuçı kereşülärne küräbez. NATO berlektäşlärebezdän yaqlaw kötäbez"
Ğıyraqta idaräçe terrorçı täêsirsez xälgä kiterelde
Türkyä milli küzläw oyışması älege terrorçını tabu öçen centekle êş alıp bara


text:
Qırım Muhtar Cumhuriyeti Prokuraturasınıñ temsilcileri ve işbu şubeniñ yolbaşçısı olğan Gündüz Mamedov arbiy cinayetlerni taqiq etüv tecribesini gürcistanlı zenaatdaşlarından almaq niyetindeler. Bu aqta arpelniñ 21-nde QMC Prokuraturasınıñ matbuat hızmeti haber bermekte.
Haber etilgenine kore, ukrainalı prokurorlar Gürcistan Baş prokuraturasını ziyaret eterek, Halqara cinaiy mahkemesinen işbirligi yapmaqnen bağlı ameliy meselelerni muzakere etken.
«Qırım Muhtar Cumhuriyeti Prokuraturası öz işinde gürcistanlı zenaatdaşlarınıñ musbet tecribesini ve vaqtınca işğal etilgen Qırım yarımadasında işlengen cinayetlerni taqiq etüvge farqlı yanaşuvnı tatbiq etecek», - dep qayd etti Gündüz Mamedov.
QMC Prokuraturasınıñ temsilcileri Gürcistan Baş prokuraturasınıñ temsilcilerinen arbiy cinayetlerni taqiq etiv hususiyetlerini muzakere eterek, taqiqçiler söz yürsetilgen kategoriyadaki cinayetlerni taqiq etüv esnasında yapqan esas hatalarına diqqat ayırdılar, dep qayd ete matbuat hızmeti.
Arbiy cinayetler taqiq etilgende isbatlılıq bazasını temin etüv menbaları hususına ve Halqara cinaiy mahkemege yapılğan muracaatlardan alınğan neticelerge daa ziyade diqqat ayırıldı, dep haber etilmekte.


text:
Yañı yıl ve Milât bayramına Yalta sakinlerine suv berilüvi vaqtına uzutacaqlar, dep haber ete “Vodokanal YUBK”.
“Keleyatqan Yañı yıl bayramları sebebinden suv berilüvi dekabrniñ 31-den saba saat 6-dan 2021 senesi yanvarnıñ 1-nece aqşam saat 22-ge qadar ve yanvarnıñ 6-ndan saba saat 6-dan yanvarnıñ 7-nece aqşam saat 22-ge qadar suv olacaq”, – yazıla vodokanalnıñ beyanatında.
Müessiseniñ bildirgenine köre, diger künler suv evel tayin etilgen cedvellerge köre berilecek: saba saat 6-dan saat 9-ğace ve aqşam saat 6-dan saat 9-ğace.
Evel, “Vodokanal YUBK” müdir vazifesini vaqtınca icra etken Aleksey Grigoryev, suv teminatı ile bağlı vaziyet kergin qalmaqta dedi .Onıñ qayd etkenine köre, eki suv anbarındaki suv yedegi 2 million 33 biñ metr kub teşkil ete eken, bu sebepten suv berilüv cedvelleri lâğu etilmeycek.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ fikirince, Qırımda Azaq deñizi yaqınlarında tatlı suv yedekleri bar.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov, mütehassıslar Azaq deñizi yaqınlarında tatlı suv çıqaruv imkânlarını tedqiq etip başladı, dep bildirdi. Amma tatlı suv çoqrağınıñ keyfiyetinden şübhelendi.
Marat Husnullin, Aqyarda geologik araştıruv neticesinde yañı tatlı suv çoqrağı tapıldı, dep bildirgen edi. Bundan evel o, «Rosgeologiya» 2020 senesiniñ soñuna qadar yarımadada 30 quyu qazacaq, dep aytqan edi.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
"Ukrain diversantlar davası" boyunca maküm etilgen Vladimir Dudka ve Aleksey Bessarabovnı "Matrosskaya tişina" SİZOsından bilinmegen yerge avuştırdılar. Bunıñ aqqında Qırım.Aqiqat mühbiri Bessarabovğa yazğan mektüpke SİZO müdiriyetiniñ cevabından belli oldı.
"SİZO müdiriyeti, adresat başqa müessisege avuştırılğanı içün, mektüp berilmeycegini bildire", - denile mektüpniñ cevabında.
Vladimir Dudkanıñ oğlu İlya Kavernikov, Moskova SİZOsı babası içün ilâc almaqnı red etkenini haber etti. O, Dudka ve Bessarabovnı kene Qırımğa alıp kettiler, dep tüşüne.
"SİZOda babam içün ilâclarnıalmadılar, böyle mabüs olarda yoq, dep ayttılar. Bundan ğayrı, mektüplerime de aynıcavaplar keldi. Bellesem, olarnı kene Aqmescit SİZOsına alıp keteler", - aytıp berdi Kavernikov.
2016 senesi noyabrniñ 9-nda Aqyarda «Nomos» Qırım analitik merkeziniñ hadimleri Dmitriy Ştıblikov, Aleksey Bessarabov ve yaqın dostu Vladimir Dudka tutulğan edi. Üçü de Ukraina istihbaratınıñ isteginen Qırımda diversiya azırlağanında qabaatlandı.
Rusiye kontrolindeki Aqyar şeer mahkemesi aprelniñ 4-nde «ukrain diversantları» davasınıñ» mabüsleri Vladimir Dudka ve Aleksey Bessarabovnı 14 yılğa üküm etti. Mahkeme er birine para cezasını da berdi: Dudkağa – 350 biñ ruble, Bessarabovqa – 300 biñ ruble.
Oktâbr 15-inde Rusiye Yuqarı mahkemesi imayeniñ şikâyetini red etip, Dudka ve Bessarabovnıñ ükmüni tasdıqladı.


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/09-1
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Nurulla Ğarif (1.09.1960, TASSRnıñ Balıq Bistäse rayonı Yañasala awılı, RSFSR, / SSRB) — tatar yazuçısı, tarixçı-ğalim.
Qazan universitetın injener-radiotexnik häm radioastronom belgeçlege buyınça tämamlıy.
1988 yıldan xäzerge waqıtqaça Biektaw rayonı Daça bistäse mäktäbendä balalarğa informatika, fizika häm matematika fännären öyrätä.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
«Qırımtatar resurs merkeziniñ» reberi Eskender Bariyevniñ bildirgenine köre, Rusiye işğal etken Qırımda ukrain tili ögrenilgen tek bir mektep resmiy şekilde qayd etildi – Kefede.
Bu aqta o, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında ayttı.
«Ukrain tili ögrenilgen bir mektep Kefede çalışa, amma yerli sakinlerniñ malümatına köre, bu da yalan, anda til ögrenmeyler», – dedi Bariyev.
Onıñ malümatına köre, 2019 senesi «qırımtatar mekteplerini qapatmaq ıntıluvları devam etti».
«Resmiy malümatqa köre 16-sınıñ statusı deñişti: 7 mektep qırımtatar tili statusınen qaldı, 5 mektep eki tilli tasilge keçti, qalğan 4 mektep umumtasil oldı», – dep qayd etti Bariyev.
Qırımnıñ Rusiye Tasil nazirligi, 2018-2019 oquv yılında Qırımda 200700 bala oquy, olardan 6100-ü (3,1%) qırımtatar tilinde ve 249-ı (0,2%) ukrain tilinde tasil ala, dep bildirgen edi. Qırımnıñ Tasil nazirligi malümatına köre, yarımadada qırımtatar tilinde tasil bergen 15 mektep ve ukrain tilinde tasil bergen bir mektep, qırımtatar tili ögrenilgen 126 sınıf ile 27 mektep ve ukrain tili ögrenilgen 8 sınıf ile 5 mektep çalışa.
2018 senesi avgust ayında Qırımdaki Ukrain medeniyet merkeziniñ faali Leonid Kuzmin, yarımadada işğalden evel olğan 7 ukrain mektebinden tek bir danesi qaldı, dep bildirgen edi.
İşğal altındaki Qırımnıñ Rusiye akimiyeti umumtasil mekteplerde qırımtatar ve ukrain tili derslerini pek eksiltti. Akimiyet qırımtatarlarnı ana tilini ögrenmek imkânından marum qaldıra, dep bildirgen edi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ vekilleri. İşğalden soñ yarımadada qabul etilgen yañı «anayasanıñ» 10-uncı maddesi qırımtatar, ukrain ve rus tillerine devlet statusını bere.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiye Arbiy apellâtsiya mahkemesiniñ mahkemecisi Anatoliy Solin "Hizb ut-Tahrir davası" iştirakçisi olğan Aqyar sakini Enver Seytosmanovnıñ ükmüni deñiştirmey qaldırdı. Bunı Qırım.Aqiqatqa advokat Emil Kurbedinov aytıp berdi.
"İmaye tarafı IV Jeneva konventsiyasına ve müşterimniñ sağlıq alınen bağlı bir sıra muracaatlar bergenine baqmadan, mahkeme olarnı nezaretke almadı", - dedi advokat.
İmayeci, oturış üç taraflı video oturış şeklinde keçkenini añlattı. COVID-19 pandemiyası sebebinden Emil Kurtbedinov Aqmescit mahkemesinde, Enver Seytosmanov - Rostov-na-Donuda, Arbiy apellâtsiya mahkemesiniñ mahkemecisi ise Vlasiha şeerinde edi.
O qayd etti ki, Enver Seytosmanov "Qırımtatarlar kene silâ astında" futbolkasında mahkeme oturışında iştirak etkenini qaud etti.
Oturış qapalı şekilde keçti, Aqmescit mahkeme binasına diñleycilerni yibermediler.
Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesiniñ qadıları dekabrniñ 5-nde aqyarlı qırımtatarı Enver Seytosmanovnıñ ükmüni çıqardı. Onı bir yıl azatlıq sıñırlanmasınen 17 yıl sert rejimli koloniyada qalmasına mahküm ettiler.
Rusiye quvetçileri ağa-qardaş Ernes ve Enver Seytosmanovlarnı 2018 senesi mayısnıñ 10-nda Aqyarnıñ Balıqlava rayonınıñ Hayto (Tılovoye) köyünde tintüvlerden soñ tutıp alğan edi.
Ernesni daa soñra yiberdiler, Enverge ise cinaiy dava açılğanı aqqında haber etildi. Onı Rusiye Ceza Kodeksiniñ 205.5 maddesine (terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ya da iştirak etüv) istinaden qabaatlaylar.
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Seytosmanovnı siyasiy mabüs olaraq tanıdı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Xalıqara Atom Agentlığı İrannıñ atom eşçänlege turında xisap äzerläde
Xisap cämäğätçelekkä iğlan itelmäsä dä, mäğlümat agentlıqları, anıñ belän tanış buluların xäbär itä. Älege dokument 25nçe noyaber könne uzaçaq, Xalıqara Atom Agentlığınıñ idarä şurası cıyılışına äzerlängän. Agentlıq xisabında, İran, üzeneñ atom eşçänlege turında birgän barlıq mäğlümatlär iskä alındı, ämma "yäşergän mäğlümatlär dä bula ala", dielä. Agentlıq başlığı Möhammäd ElBaradei, İrannıñ yäşeren atom eşçänlege yuq dip näticä yasarğa äzer tügel. Xisapta, İran, xalıqara atom eşçänlegenä qarağan küp qağidäne bozdı, dielä. Xalıqara Atom Agentlığınıñ idarä şurası cıyılıp – İranğa qarşı çaralar kürü-kürmäw mäs'äläsen xäl itäçäk. Amerika Quşma Ştatları, İran yäşren räweştä atom qoralı citeşterä, dip, Berläşkän Millätlär Oyışması İminlek Şurasınıñ Tähranğa qarşı sanksiälär kertü kiräklege turında belderä.


text:
Qırımnıñ Rusiye prokuraturası «qanunsız missionerlik faaliyetini keçirgeni içün» Aqmescit imamı Rasim Dervişevge qarşı memuriy dava açtı, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Qararğa köre, cuma namazını qıldıruv ve vaaz berüv uquqnı bozuv olaraq tanıldı.
«Cuma namazı vaqtında uquq qoruyıcı organlarınıñ hadimleri kelip, kamerağa video çıqardı ve Rasimni qanunsız missionerlik faaliyetini keçirgeninde qabaatladı. Memuriy tahqiqatnı başlatuv qararını Kiyev rayonınıñ prokuror muavini Andrey Gritsayçuk çıqardı», – dep tarif etti advokat Ayder Azamatov.
Advokatnıñ bildirgenine köre, imamğa «basqı yapıla».
«Yañlış tanıtuv ola, Rasim Dervişev namaz qıldırdı, onı ise missionerlik faaliyetinde qabaatlaylar. Qanunğa köre missionerlik faaliyeti ne olğanına baqılsa, namaz qıldıruvı missionerlik faaliyeti sayılmay. Mence, imamğa basqı yapacaq olalar», – dep qoştı Azamatov.
Qırım prokuraturası vaziyetni şimdilik izaatlamadı.
2019 senesi oktâbr ayında Rusiye kontrolindeki Qırımnıñ Mirovoy mahkemesi Şumhay (Zareçnoye) köyüniñ cami imamı Arsen Kantimirovğa qarşı memuriy davanı qapattı. O, qanunsız missionerlik faaliyetinde qabaatlanğan edi. Mahkeme qararına köre, dava memuriy mesüliyetke çeküv müddeti bitkeni içün toqtatıldı.


text:
Sabıq Ukraina Tış işler naziri Pavlo Klimkin Rusiyedeki ilâvesinde Qırım ve Aqyarnı Rusiye toprağı olaraq qayd etken Apple Amerika şirketiniñ gacetlerinden vazgeçmege çağırdı.
«Apple Qırımnı Rusiye olaraq tanımağa azır olsa, onıñ mahsulatından vazgeçip olursıñızmı? Başqasına keçemiz, bunı ise artıq tanımayıq demege küç yetermi? Jobs yoq). Böyle brend 1 nomer olamaz, sağlıqnen qalıñız!», – dep yazdı Klimkin Twitterde.
Apple şirketi, Rusiyede Qırım ve Aqyarnı «Ava» ilâvesinde «Rusiye» toprağı olaraq qayd etip başladı. Esas Ukrainada ve işğal altındaki yarımadada Aqyar, Aqmescit, Keriç ve diger şeerler ne Ukraina, ne de Rusiye olaraq qayd etile.
Ukraina Tış işler naziri Vadım Prıstayko Apple Amerika şirketiniñ ilâvelerinde «Rusiyege ait» Qırım ve Aqyarğa cevap berdi.
Amerika şirketi bunı daa izaatlamadı. Qırım.Aqiqat, Apple şirketine izaat almaq içün muracaat etti.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Buş NATOnıñ Ğiraqta zur rol uynawın teli
Ul bu xaqta AQŞnıñ Georgia ştatı, Sea İsland urtawında “zur sigezlek” illäre sammitında belderde. NATOğa nindi rol bireläçäge turında Buş açıqlap tormadı. Bügen sammitta xalıqara iminlek problemnarı häm dönya iktisadındağı wağziät tikşerelä. Programmada iqtisadları alğa kitkän cide il häm Rusiä liderları, şulay uq Yaqın könçığış illäreneñ qayber citäkçeläre arasında söyläşülär ütte. Sammitqa kilüçelär arasında Ğiraqnıñ yaña prezidentı Ğazi äl Yäwir da bar. Söyläşülärdä, AQŞ prezidentı George Buş täğdim itkän, yaqın könçığışta totrıqlılıq häm demokratik reformalar planı iğtibar üzägendä.


text:
Ataulı äleumettik kömek tağayındalğanda oğan ötiniş bergen adam öz tabısın jasırsa, memlekettik järdemaqı zañsız tağayındalğan bolıp sanaladı jäne aqş..
Ukraina Memlekettik tergeu byurosı (GBR) eks-prezident Petr Poroşenkonıñ qatısı bar 13 qılmıstıq istiñ tizimin jariyaladı. Memlekettik tergeu byurosın..
Ekonomist älemdegi ekonomikalıq ahualdıñ eldegi jağdayğa äserin ayttı. «Astana Best Consulting Group» ekonomisi Arman Bayğanov aldağı jılı dollar ba..
Qazaqstan Sırtqı ister ministri Mwhtar Tileuberdi Gonkongtegi jağdayğa qatıstı resmi mälimdeme jasap, qazaqstandıq turisterge äzirşe atalğan qalağa ba..
Älemdik Antidoping agenttigi Reseydi halıqaralıq sport jarıstarınan 4 jılğa şekteu turalı wsınıs bildirdi. Bwğan Mäskeudiñ antidoping laboratoriyasınd..


text:
Qırım sakinleri vaqtı keçken ukrain pasportınen Herson vilâyeti ile memuriy sıñırdan maniasız keçe bileler. Bu aqta Qırım. Aqiqatqa Ukraina Devlet Sıñırı hızmetiniñ Herson sıñır bölüginiñ matbuat kâtibi İvan Şevtsov aytıp berdi.
“Bir vatandaşnıñ vaqtı keçken pasportı olsa – vesiqasını deñiştirip yañısı almaq içün Ukraina qıtasına kete bile… Devlet köç hızmetinde mahsus blank berile. Anda, olarnıñ pasport vesiqası azırlanğanı aqqında yazıla… Bu blankqa esaslanıp olar memuriy sıñırdan keçip olalar”, – añlattı İvan Şevtsov.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova Qırım. Aqiqatqa tasdıqladı: ukrain tarafı Qırım sakinlerini vaqtı keçken pasport ile memuriy sıñırdan keçire.
“Vaqtı keçken vesiqa ile Ukrainağa kirişni kimse yasaq etmez… Amma türlü allar ola bile, ne içün 45 yaşına kelip alâ daa yañı fotosı yoq… Kirmek kerek - yibererler”, – dedi ukrain ombusmeni.
2014 senesi Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ Ukraina qıtası ve yarımada arasında şekliy olaraq sıñır peyda oldı, amma asılında – kerçek. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış yoqlav keçiti çalışa – “Qalançaq”, “Çonğar”, “Çaplınka”.


text:
Bağçasarayda «Han sarayı» kompleksiniñ kirişi yanında yarımadanıñ tamır halqına ait bu medeniy miras abidesini qorçalamaq maqsadınen ekinci bir kişilik piket keçe. Belli olmağan erkek, üstünde «qırımtatar tarihınıñ yoq etilmesini» toqtatmaq talabı olğan plakatnen çıqtı.
Bir kişilik piket qayd etilgen videonı Facebookta Leylâ Yaşlavskaya derc etti.
Videoda, bir erkekniñ, üstünde «Restovratsiya adı ile yapılğan qırımtatar tarihınıñ yoq etilmesini toqtatıñız» yazılğan plakatnı qolunda tutqanını körmek mumkün.
Bundan evel aprel 19-da Han sarayı ögünde bir kişilik piket keçti. Onıñ esnasında iştirakçiniñ yanına Rusiye polis hadimi keldi. Bundan soñ piketçiniñ tedbiri toqtatıldı. Onı, «suhbet» keçirmek içün çetke alıp kettiler, dep bildire Qırım.Aqiqat muhbiri.
Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından bu hususta berilgen izaatlar yoq.
Qırımdaki Rusiye ukümeti Bağçasaraydaki Han sarayında «qazağa qarşı ilk nevbetteki işler»ni yapmağa devam ete. Ukraina Medeniyet nazirligi, Qırımdaki Rusiye ukümeti tarafından Bağçasaray qoruğınıñ territoriyasında işlerniñ yapılması neticesinde Han sarayınıñ baş binası içün mahv etilmek telükesi bar, dep iddia ete.
Bağçasaraydaki Han sarayı muzeyi – qırımtatarlarnıñ tarihı ile alâqalı olğan eñ belli muzey, Qırımda olğan Geray hanlarına ait yazlıq rezidentiya yeri. Muzey kompleskiniñ territoriyasında saray, harem binası, han mezarlığı ve cami bulunalar. O, UNESCOnıñ Dünya mirası cedveline kirsetilmege namzettir.


text:
Zäñgär Saray xalıqqa açıldı
Saraynı könenä 39 meñ tiräse keşe kilep kürä
Kön’yaq Koreyada ilbaşınıñ räsmi rezidenŝiyase bulğan Zäñgär Saray 74 yıldan soñ xalıqqa açıldı.
Yaña däwlät başlığı Yun Sok Yol’ wazifasına kereşkännän soñ berençe itep Zäñgär Saraydağı ofislarnı küçerde.
10nçı mayda xalıq öçen açılğan saraynı könenä 39 meñ tiräse keşe kilep kürä.
Yun AQŞtağı Aq Yortqa oxşaş saray tözüne maqsat itä.
Bäyläneşle xäbärlär
Peruda yaña ilbaşı ant itte, êlekkegesen törmägä yaptılar
Soğud Ğaräbstanı belän Qıtay arasında kileşülär
Soğud Ğaräbstanı belän Qıtay şirkätläre törle ölkälärdä 34 kapital salu kileşüenä qul quydı


text:
İşğal etilgen Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti dekabr 10-da Halqara insan aqları kününe bağışlanğan kütleviy tedbirlerniñ keçirilmesini yasaq etti. Rusiye uquq qoruycı strukturalarınıñ hadimleri Qırımtatar milliy Meclis temsilcilerini ve qırımtatar cemaat teşkilâtlarını mitingge çıqmaq ıntıluvları aqqında tenbiyeledi. Aqmescit merkezine politsiya ve mahsus hızmetlerniñ qoşma quvetleri kirsetildi.
İşğal etilgen Qırımda 2014 senesi dekabr 10 kününiñ adiseleri.
Qırımtatar faallerine insan aqlarını qoruv munasebeti ile mitingni keçirmege izin bermediler
Qırımtatar falleri devlet akimiyet organları tarafından vatandaşlarnıñ anayasa uquqlarınıñ bozuluvına qarşılığını köstermek maqsadı ile dekabr 10 kününe planlaştırılğan mitingniñ keçirilmesinden vazgeçtiler ve numayışqa akimiyetniñ resmiy iznini talap etmege tırışacaqlar.
Bu aqta Qırımtatar halqınıñ aqlarını qoruv komitetiniñ koordinatorı Eskender Bariyev bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Bariyev şunı da bildirdi ki, teşkilât mitingniñ keçirilmesine resmiy musaadeni talap etecektir. Bundan da ğayrı, faalli yerli akimiyetniñ qanunsız areketleri sebebinden mahkemege muracaat etecek ola.
«Biz bir de bir insan ile degil de, aq ve qıymetlerimiz oğrunda küreşemiz», – dedi Komitetniñ yolbaşçısı.
Qırımtatar halqınıñ aqlarını qoruv Komitetiniñ koordinatorlarına matbuat-konferentsiyasında zelönka septirdiler
Qırımtatar halqınıñ aqlarını qoruv Komitetiniñ koordinatorları – Eskender Bariyev, Sinaver Kadırov ve Abmecit Suleymanovğa Aqmescitte keçirilgen matbuat köneferentsiyası devamında zelönka septirdiler, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Tarikçi, konferentsiyağa keder etecek olıp, küfür sözlerni aytır eken, faallerge zelönkanı septirdi.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, tarikni meydanğa ketirgen erkek Eyvaz Ümerov – Mecilske muhalif küçlerniñ tarafdarı, sabıq faalli, şimdi ise, Bariyevniñ aytqanı kibi, Sudaq şeer başı namzeti ola.
Komitet koordinatorları işbu adise boyunca uquq qoruyıcı organlarına ariza yazdılar, politsiya çalışmaqtadır.
Qırımtatar faalleri insan aqlarını qoruv mitinginiñ yasaq etilmesi sebebinden mahkemege muracaat etecek olalar
Qırımtatar faalleri insan aqlarını qoruvı munasebeti ile miting keçirilmesiniñ yasaq olğanı sebebinden mahkemelerge muracaatlarnı azırlay
Aqmescitte dekabr 10 künü Halqara insan aqları Kününe bağışlanğan miting
keçirilmesiniñ yasaq etilgeni sebebinden qırımtatar halqınıñ aqları qoruvı boyunca Komitet Rusiye Federatsiyasınıñ insan aqları boyunca Vekâletli şahıs, mahkeme ve prokuraturağa muracaat etecek ola.
Bunı Komitet azaları çarşenbe künü Aqmescitte keçirilgen matbuat-konferentsiyasında bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Olarnıñ malümatına köre, Halqara insan aqları kününde «Qırım – Vatanım» mevzusında resimler yarışı, «Milliy areketniñ uquq qoruyıcı faaliyeti» serlevalı fotoserginiñ ve «Qırımda insan aqları: mesele ve perspektivalar» mevzusında konferentsiyanıñ keçirilmesi planlaştırıla edi.
Faqat Aqmescit akimiyeti işbu tedbirlerni şeerniñ merkezinde keçirmege izin bermedi. Faallilerge diger yerlerni teklif ettiler, olardan biri – Zenaat birligi medeniyet evi yanındaki meydan oldı.
Komitetniñ koordinatorları aytqanı kibi, teşkilât tedbirlerniñ işbu yerde keçirilmesi içün arizanı yollap, kene de menfiy cevap alğan edi.
«Qırım akimiyeti insan aqlarına bağışlanğan numayışlardan qorqa, bu – qırımtatarlarğa nisbeten devam etken genotsidniñ bir delili ola: konferentsiya, sergi, bala resimleri, numayışlardan qorqalar…»,– dedi Komitetniñ koordinatorı, Qırımtatar Milliy Meclis azası Eskender Bariyev.
Aqmescit merkezini OMON ve «samooborona» sarıp aldı, şeer sakinlerini metallodetektor vastasınen teşkereler
Çarşenbe künü, dekabr 10-da, İnsan aqlarını qoruv kününde, Aqmescit merkezini arbiyler sarıp aldı.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ malümatına köre, Lenin meydanında OMON, politsiya, em de «halq imayesi» vekilleri buluna.
Arbiylerniñ büyük qısmı Qırım Nazirler şurasınıñ binası yanında tura.
Meydan kirişi ve çıqışında metallodetektorlar bar. Şeerniñ merkeziy soqaqları ve er bir çarpazında DPS hadimleri buluna. Merkezge qomşu soqaqlardan da irişim yoq edi.
Matbuat vastalarınıñ vekillerine meydannı terk etmege tevsiye eteler, fotograflardan ise çıqarğan fotoresimlerni silmege talap eteler.
Eskender Bariyev: kendi aqları içün mitingge çıqacaq olğan qırımlılarnı qorquzalar
Aqmescit memuriyeti insan aqlarını qoruv tedbirler keçirilmesini yasaq etip, Rusiye Federatsiyasınıñ Anayasası ve №54 Federal qanunını boza, dep aytalar Qırımtatar halqı aqlarını qoruv komitetinde.
Teşkilât koordinatorı, Qırımtatar Milliy Meclis azası Eskender Bariyev Qırım.Aqiqatqa bergen malümatına köre, dekabr 10-da insan aqlarını qoruv tedbirlerinde iştirak etecek olğan qırımlılarnı qorquzalar.
«Rusiye Federatsiyası ve halqara uquq qanunlarını bozıp, Komitetke insan aqlarına dair tedbirler keçirilmesini yasaq eteler. Prokuratura vekilleri memuriyet bozuvlarını körmeyip, sakinlerni cezalarnen qorquza», – dep qayd etti o.
Komitette hatırlattılar ki, noyabr 28-de teşkilât Aqmescit yolbaşçılığına mektüp yollap, 2014 senesi dekabr 10-da Halqara insan aqları künü munasebetinen tedbir keçirecegini bildirdi. Dekabr 5-te Komitet Qırımda insan aqlarını bozuvğa qarşı piket keçirecegini bildirdi, dekabr 9-da ise piket yeriniñ belgilenmesi içün mektüp yolladı.
Lâkin faallerge tedbir keçirmege bermeyler, «prokuratura» ise planlaştırılğan aktsiyalar keçirilmesiniñ yasağı aqqında tenbiyeledi.
Komitet koordinatorları dekabr 10-da saat 11:30 (yerli saat) Aqmescitteki Çehov, 20 adresi boyunca matbuat konferentsiyasını keçirip, jurnalistlerni nevbetteki adımlarınen tanış etecek olalar.
«Prokuratura» qırımtatar faallerini taqip etip, miting keçirilmesiniñ yasağı aqqında qavehanede tenbiyeledi
Qırımda «prokuratura», FSB ve MVD hadimleri Qırımtatar halqı aqlarını qoruv komitetiniñ koordinatorları bulunğan qavehanege kelip, dekabr 10-da İnsan aqlarını qoruv kününde mitingler keçirilmesiniñ yasağı aqqında ihtar ettiler.
Bunıñnen bağlı videonı faal, Qırımtatar Milliy Qurultayı Teftiş komissiyasınıñ sabıq azası Kurtseit Abdullayev Facebook saifesinde yerleştirdi.
Onıñ aytqanına köre, buña baqmadan, çarşenbe künü, dekabr 10-da, yerli saatke köre üylede, Aqmescitteki Kiyevskaya soqağındaki Zenaat birlikleri evi yanında devlet akimiyetiniñ vatandaşlarnıñ Anayasa aqlarını bozğanına qarşı narazılıq aktsiyası ötkerilecek.
Komitet koordinatorı, Qırımtatar Milliy Meclis azası Eskender Bariyev dedi ki, «prokuratura» ve FSB hadimleriniñ qavehanege kelmesi Qırım faalleri taqip etilgenini ifadeley.
«Bugün bulunğan qavehanege prokuratura, MVD ve FSB hadimleriniñ kelmesi telefonlarımıznı diñlegenlerini ve taqip etilgenimizni isbatlay. Halqara insan aqları kününi keçirmege bermemek içün mına böyle olmaycaq sebepler», – dep yazdı o.
«Prokuratura» ve Aqmescit politsiyası Qırımtatar halqı aqlarını qoruv komitetini dekabr 10-da Halqara insan aqları kününde miting keçirilmesiniñ yasağı aqqında tenbiyeledi.
Çubarov: ilk sefer Qırımda İnsan aqları kününde tedbir keçirilmesi yasaq etildi
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov Qırımğa kirip olamağanında sebep ilk sefer İnsan aqlarını qoruv kününi Vatanından tış qayd etmege mecbur.
Bunı o Facebook saifesinde yazdı.
Aynı vaqıtta o, yarımadada qırımtatar halqına yapılğan basqı ve yasaqlarnı qayd etti.
«Soñki yıllar devamında ilk sefer İnsan aqları kününi Vatanımdan uzaq bir yerde qarşılayım... İlk sefer Qırımnıñ şimdiki akimiyeti İnsan aqları künü munasebetinen kütleviy tedbirler keçirilmesini yasaq etti... İlk sefer İnsan aqları kününde Qırımtatar Milliy Meclis azasını (bu sefer menim muavinim Ahtem Çiygoznı) sorğuğa çekeler...», – dep yazdı Çubarov.
Meclis reisi «qomşularnen barışıq içinde yaşama printsiplerinden keçkenlerni» ceza beklegenini ayta.
«Halqara vaqialar tecribesi köstere ki, qomşularnen barışıq içinde yaşama printsiplerinden keçken bütün insanlarnı ceza bekley. Demek ki, tezden bizler Mahsus halqara mahkemeniñ maznunlar yerinde bizge tanış olğan Qırım betlerini (ilk sefer) körecekmiz...», – dep yaza Çubarov.
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini sorğuğa çağırıldı
Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz Rusiye Taqiqat Komitetiniñ qırım idaresine şaat olaraq sorğuğa çağırıldı.
Çiygoznıñ aytqanı kibi, taqiqatçı ile körüşüv dekabr 10 künü yerli vaqıt boyunca saat 15:00 olmalı edi. Muzakereniñ tahmin etilgen mevzusı – mayıs 3 künü keçirilgen narazılıq numayışları.
«Maña telefon açıp, mayıs 3 künü işi boyunca Taqiqat komitetke çağırdılar. Mıtlaqa kelecegimni bildirdim. Taqiqatçı ile çarşenbe künü saat üçke añlaştıq»,– dedi Çiygoz.
O şunı da qayd etti ki, soñki zamanları qırımtatarlarğa nisbeten etilgen yaqalav ve cezalarnı köz ögüne alıp, «bu kibi tedbirlerniñ qanuniy olğanına» ümüt beslemege mümkün degil.
«Neni bekleyim? Vatandaşlarımıznı qanunsız sürette cezalaylar, «sımarış ile» yaqalaylar, men, elbette ki, bu kibi tedbirlernin qanuniy olğanını aytıp olamayım. Şunıñ içün özüm işbu Taqiqat komitetke ketem, soñra ise ne olacağını Allah bile», – dedi Çiygoz.
2014 senesi mayıs 3 künü Mustafa Cemilevni Qırımğa kirsetmediler. Bu sebepten qırımtatarlar Ermeni Bazarnıñ «sıñırında» narazılıq aktsiyanı keçirdiler.
Bundan soñ Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya Meclis reisi Refat Çubarovğa «ekstremist faaliyetiniñ yasaq etilgeni» aqqında tenbiyeni oqudı. Aks alda Meclis yoq etilecegini qayd etti Soğra narazılıq iştirakçilerine nisbeten mahkeme toplaşuvları keçirildi, neticede insanlarğa para cezalarını belgilediler.
Küzde yarımadada mayıs 3 künü işi boyunca yaqalavlarnıñ yañı dalğası yüz berdi.
Dekabr 10 künü işğal etilgen Qırımda qırımtatar faalleri Halqara insan aqları kününe bağışlanğan adetiy mitingni keçirmege planlaştıra ediler.
Bu sene mayıs aynda Qırımtatar Milliy Meclisine Aqmescit merkezinde sürgünlik yıllığı munasebeti ile matem mitngini keçirmege ilk sefer yasaq ettiler.


text:
Aqmescit rayonında 2019 senesine qadar bala bağçalarında qoşma 740 yer açmağa ve 800 talebeni sığdıracaq mektepni qurmağa planlaştırıla. Bunı Krıminform Kreml tayin etken Aqmescit memuriyetiniñ yolbaşçısı İrina Boykonıñ aytqanlarına esaslanıp bildire.
Boykonıñ aytqanına köre, al-azırda Suin-Acı (Denisovka) köyünde 100 yer olacaq bala bağçası qurula, Acı Qal (Çistenkoye) köyünde yılnıñ soñuna qadar 80 yerlik «Alenuşka» bala bağçası azır olacaqtır. Solneçnoye köyünde 80 yerlik «Gvozdiçka» bala bağçasında tamir işleri yapıla ve Bulğanaq Badraq (Pojarskoye) köyünde 240 yerlik «Skazka» bala bağçası bütünley tamir etile.
«2017-2018 seneleri Şumhay (Zareçnoye) ve Mamut Sultan (Dobroye) köylerinde 120 yerlik bala bağçalarınıñ qurulması beklenile», – dep ayttı Boyko.
Boyko şunı da ilâve etti, yarımadanıñ şimdiki akimiyeti Şumhayda qurulacaq mektepniñ leyha vesiqalarını azırlay.
Rusiye işğal etken Qırımnıñ bala bağçalarına ihtiyacı bar. Kreml tayin etken yarımada yolbaşçısı Sergey Aksenov dey ki, nevbetler yarımadağa «iş maqsadınen» kelgen Rusiye devlet hızmetçilerinden sebep peyda oldı.


text:
Ukrainanıñ tele ve radio yayınları milliy şurasınıñ azası Sergey Kostinskiyniñ fikirince, esapları blok etilgeni sebebinden qapanuv telükesi altında qalğan ATR qırımtatar telekanalınıñ vaziyeti işğal etilgen Qırım sakinlerini Ukraina televizion yayınlarından marum etecek. Konstinskiyniñ fikirince, Ukraina yarımadadaki informatsion cenkte yutturacaq.
«Ukrainanıñ büyük şahsiy telekanallarınıñ uydu signalı kodlaşqanı sebebinden Qırım içün yayın yapqanlar vaqtınca işğal etilgen yarımada sakinlerini ukrain yayınlarını temin etken yekâne tesirli media ola», – dep izaatladı Köstinskiy ATR vaziyetini Facebookta.
Onıñ qayd etkenine köre, qırımtatar mediası – «qırımtatarlarnıñ medeniy hazinesi, milliy til ve medeniyetni saqlav aletlerinden biridir».
«Ükümetniñ areketleri ya da areketsizligi neticesinde qırımtatar medialarınıñ qapatıluvı – Ukraina devletiniñ Qırımnı azat etüv, milliy medeniyetni saqlav ve qırımtatar halqınıñ azat etilüvi ve saqlap qaluvı meselelerinde beceriksiz ve lâqayt olğanınıñ timsalidir», – dep tüşüne Kostinskiy.
Onıñ fikirince, ATR kibi telekanallar olmasa, Ukrainağa yarımadada Rusiye propagandasınen informatsion cenkte daa zor olacaq.
«İnformatsion cenkte bir yutturuv. Ukrainağa ait qırımtatar medialarınıñ ğayıp oluvı devletniñ Qırımdan ve qırımtatarlardan vazgeçkenini köstere», – dep yazdı Kostinskiy.
Bazarertesi künü, fevralniñ 10-nda, ATR qırımtatar telekanalı esapları blok etildi, dep bildirdi.
Şu sebepten telekanal alıp barıcı ve musafirler olmağan yayınlarnen #SaveATR marafonını başlattı.
Daa evel sermiyası yetmegeni içün ATR telekanalı para toplap başladı.
ATR Ukrainadan sürgün etilgen qırımtatarlar ve diger millet insanlarını yerleştirüv bücet programmasına köre 2016 senesinden berli devlet bücetinden maddiy yardım ala.
2015 senesi aprelniñ 1-nde ATR Rusiye litsenziyasını alamayıp, işğal etilgen Qırımda yayınlarını toqtattı. Yayınlar 2015 senesi iyünniñ 17-nde yañıdan başladı – telekanal Kyivge köçti.


text:
Qomşu Rusiyede üç yaldayıcı Baykal gölüni yaldap keçti ve dünya rekordını qoydı. Olarnıñ arasında - eki qırımlı, dep bildirdi Kreml nezaretindeki Qırım sport nazirligi.
"Üç ekstremal yaldayıcı dünyanıñ eñ teren gölüni yaldap keçti. Olarğa, 45-inci kilometrden 55-incigece mesafeni keçmek içün bir künden az kerek oldı. Yaldav, İrkutsk vilâyetiniñ Listvânka köyünde avgust 5-inde saba saat 5:30-da başlandı ve Burâtiyada Vıdrina köyünde avgust 6-sında saat 4:35-te yekünlendi", - aytıp berdiler matbuat hızmetinde.
Yaldavnı, "Slava" Keriç sambo klubunıñ teşkilcisi Vâçeslav Timoşenko, klub sportçusı Yevgeniy Semenâkar ve Çeçenistan zemaneviy qılıç uruşı federatsiyasınıñ başlığı Zaur Zakrailov yaptı, dep bildirdiler müessisede.
"Temiz Baykal içün" adlı yaldavnıñ maqsadı - gölniñ bulaştıruvı meselesine cemiyetni diqqatını celp etmektir.


text:
Tamızdıñ 19-26 aralığında Almatı qalasında alğaş ret studentter arasında futzaldan Älem çempionatı ötedi. 17 memleketten jinalğan 25 komanda Halyk arena jäne «Almatı Arena» sport keşeninde baq sınasadı.
Elimiz 2015 jılı qazan ayında studentter arasındağı futzaldan 2018 jılğı älem çempionatın ötkizu qwqığın jeñip alğan bolatın. Bwl dübirli doda TMD elderi arasında alğaş ret Qazaqstanda ötkeli otır.
Halıqaralıq bäseke Qazaqstan Respublikasınıñ Studenttik sport federaciyası jäne Wlttıq studenttik ligasınıñ wyımdastıruında ötkeli otır. Wyımdastıru komitetiniñ qwramına QR Bilim jäne ğılım ministrligi, QR Mädeniet jäne sport ministrligi men Almatı qalasınıñ äkimdigi kirip otır.
Çempionattıñ aşıluı 19 tamız küni sağat 12:00-de. Qala twrğındarı men qonaqtarına kiru tegein.


text:
Aqyarda gece saat 3:40-larda patlav sesi eşitildi. Bu aqta Qırım.Aqiqat mühbiri haber ete.
Onıñ aytqanına köre, patlav ava mudafaa sistemasına oşadı.
Aqyarnıñ Rusiye yolbaşçısı Mihail Razvojayevniñ Telegramda yazğanına köre, gece Lübimovka rayonında Rusiye Qara deñiz flotu uçucısıznı tüşürdi.
Oktâbrniñ 29-nda gece ve saba Aqyarda patlav sesleri, top ve ateş sesleri eşitildi. Soñra şeerniñ Rusiye akimiyeti ve Rusiye Mudafaa nazirligi Rusiye Qara deñiz flotuna qarşı «terror» ücümi aqqında bildirdi. Olarnıñ malümatına köre, ücümde doquz uçucısız ve yedi deñiz uçucısızı işletildi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova İstanbulda Qırımtatar medeniyet ve yardımlaşma Dernegi İstanbul Şubesiniñ reisi Celâl İçten ile körüşti.
Onıñ qayd etkenine köre, körüşüvde Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda tutulğan 87 qırımtatarını azat etüv meselesinde işbirliginiñ yolları ve qorantalarına yapılacaq yardım muzakere etildi.
«Öz tarafından Celâl İçten «Ukrainanıñ tamır halqlarınıñ aqları aqqında» Ukraina qanunınıñ qabul etilüvini tezleştirmek içün Ukraina qanun teşebbüs qurulışlarına muracaat etmemizni rica etti. Bu qırımtatarlarınıñ aq ve serbestligi içün alıp barğan küreşine halqara toplulıqnıñ diqqatını celp etmege yardım etecek», – dep yazdı Denisova Facebookta.
Tünevin Yuqarı Radanıñ insan aqları vekâletlisi Türkiye ombudsmeni Şeref Malkoçqa Rusiye ve işğal altındaki Qırım apishanelerinde bulunğan ukrainalı siyasiy mabüslerniñ cedvelini berdi.
Sentâbrniñ 7-nde Ukraina ve Rusiye tutulğan şahıslarnı almaştırdı. 35 ukrainalı olğan uçaq «Borıspil» ava limanında qondı.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, qırımtatar faalleriniñ Rusiye apishanelerinden azat etilüvi Ukraina-Rusiye deñişiminiñ ekinci basamağı olacaq.


text:
Bir sıra malümatlarğa köre, Rusiye prezidentiniñ matbuat hızmeti Vladimir Putinniñ acele çıqışı aqqında malümatnı red ete, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Evel qayd etilgeni kibi, cumaaqşamı künü, avgust 18:30 (Moskva vaqtı boyunca) «Rossiya» telekanalında Vladimir Putinniñ acele çıqışı beklenile edi.
URA.ru haber agentliginiñ bergen malümatına köre, VGTRK bütün bölüklerine bu vaqıtta efirde iç bir şey olmamaq kerekligi aqqında bildirüv yollanıldı.
Tahmin etilgeni kibi, prezidentniñ çıqışı Ğarp memleketlerge nisbeten kösterilecek qararlar aqqında olacaq edi.


text:
«MTS-Ukraina» mobil bağınıñ operatorı yarımadada hızmeti toqtatıla bilecegi aqqında haber ete.
Şirketniñ matbuat hızmeti bunı qırımlı ortaq ve abonentleri ile grivna para birleminde esaplavnı keçirmege imkân olmağanı ile añlata.
Hatırlatamız, yaqında Qırımnıñ haber naziri Dmitriy Polonskiy «MTS-Ukraina» Qırımda ruble ile çalışqanını bildirgen edi.
«Üküm sürgen vaziyet kerginleşmege devam ete, bu ise bağnıñ bozuluvına ve işbu territoriyada hızmetniñ toqtatuvına ketire bile. Al-azırda «MTS-Ukraina» Qırımda keyfiyetli bağ hızmetini saqlamaq içün areket ete», – dep bildire matbuat hızmeti.
Şirket Qırım abonentlerine tehnikiy imkânı olğanı qadar hızmet emtege söz berdi.