text:
İşğal etilgen Qırımda Rus taqiqatı, 2016 senesi esir etilgen Dünya Qırımtatar Kongressiniñ icra şura azası Ervin İbragimovnıñ ailesinen «qonuşmağa istemey». Bunı Qırım.Aqiqatqa uquq qorçalayıcı, «CrimeaSOS» cemaat teşebbüsiniñ reberi Tamila Taşeva tarif etti.
«Tuvğanları, er daim alâqalı olmağa istese de, taqiqatçılar olarğa iç bir malümat bermey. Soñki vaqıtları taqiqatçı telefonını bile almay ve Ervinniñ babasına cevap bermey. İş mürekkep, çünki Ervinni kim ve nasıl qaçırğanı aqqında bütün malümat endi toplanılğan edi, amma taqiqat işleri ögge sürülmey, bunıñ sebebi – taqiqatçılarnıñ isteksizligi», – dedi Taşeva.
Onıñ sözlerine köre, Rusiyeniñ hızmetlerine tesir etmek içün tapılğan malümat mümün olğanı qadar keñiş surette yayılmaq kerek, bu cümleden halqara meydançıqlarda da.
Böyle etip, İnsan aqları boyunca BMT Şurasınıñ mecburiy ve zoraki qaçıruvlar boyunca işçi gruppasınıñ toplaşuvında failler İbragimovnıñ esir etilüvi aqqında tarif etmege niyetli.
Bunen beraber «CrimeaSOS» cemaat teşebbüsi İbragimovnıñ ğayıp olmasınen bağlı şikâyetni Avropa İnsan aqları mahkemesine (AİHM) yollamağa azırlana.
Bügün, iyülniñ 17-nde, Ervin İbragimov 32 yaşını toldurdı. Bu künü bir yıl evelsi ğayıp olğannıñ evi yanında qırımtatarları dua keçirgen edi, o vaqıt 300-ge yaqın adam onıñ qorantasını desteklemek içün kelgen edi.
Dünya qırımtatar kongressi icra şurasınıñ azası Ervin İbragimov 2016 senesi mayısnıñ 24-de Bağçasarayda belgisiz insanlar tarafından qaçırıldı. Video nezareti kamerası Rusiye yol inspektorları urbasında eki adam İbragimovnıñ maşinasını toqtatıp, onı mikroavtobusqa oturtqanını qayd etti.
Qırım işğalinden soñ yarımadada insanlarnıñ, ekseriyeti qırımtatarlarnıñ, ğayıp olma adiseleri sıqlaştı. Bunen beraber Rusiyeniñ Qırımdaki Taqiqat komiteti tasdiqlay ki, «qırımtatarlarnıñ büyük sayıda ğayıp olması qayd etilmey».
Qırım uquq qorçalayıcı gruppasınıñ tahminlerine köre, insanlar Rusiye akimiyeti ya da onıñ kontroli altında bulunğan taqımlar tarafından qaçırıla bile. Qırım akimiyeti insanlarnıñ ğayıp olmasını tanıy, amma onıñ alâqası bar olğanını inkâr ete.


c: text/html

text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğannı işğal altındaki Qırımnıñ yañı Cuma Cami açılışına davet etti, dep bildirdi. Bu aqta Putin martnıñ 18-nde Aqmescitte cemaatçılıq vekillerinen körüşip ayttı.
Onıñ bildirgenine köre, ziyaret qararı Erdoğannıñ işine bağlı. Aynı vaqıtta Putin dey ki, Türkiye prezidenti bu teklifke «pek müsbet» baqtı.
«Vaqtı (Erdoğannıñ – QA) olacaqmı, kelmege çaresi olacaqmı, buña bağlı. Bu munasebetlerni inkişaf ettirecekmiz», – dep yaza Putinniñ aytqanlarını Rusiye kütleviy haber vastaları.
Erdoğannı Qırımğa davet etmege Putin ile körüşken Rusiye altındaki Qırım müftisi Emirali Ablayev teklif etti.
Recep Tayyip Erdoğannıñ bunıñnen bağlı açıq izaatları daa olmadı.
Leyhağa binaen, Aqmescitteki Cuma Cami 5,7 biñ metre kârelik olacaq, 2,6 biñ insannı sığdıracaq. Cami eki qısımdan ibaret – qubbeli esas bina ve kolonna ve abdesthaneli arqa azbar.
Cami 2016 senesi oktâbr ayından berli qurula, qurucılıq işlerini 2019 senesiniñ soñunda bitirmege planlaştırıla.
2018 senesi iyün ayınıñ soñunda Aqmescitte Qırım Cuma Camisiniñ büyük qubbesini qurıp başladılar. Küzde qurucılar beton işlerini, büyük qubbe qurulışını bitirip, binalarnıñ içini yapıp başladılar. 2018 senesi oktâbrniñ soñunda camide liftler bağlandı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Beş yıl evel Rusiye Qırım yarımadasını işğal etti. O vaqialarnı biz “Qırım: işğal kündeligi” mahsus leyhamızda tasvirleymi
2014 senesi zemaneviy qırım tarihinde ilk sefer ve şimdigece sonki sefer martnıñ 8-i künü öz manasını ifade etti - Qadın-qızlar aqları oğrunda küreş.
Kün ketişatı
Martnıñ 8-ine gece rusiye quvetçileri “Şçölkino” ukrain sıñır hızmetiniñ bölügini, silâhanesini ve, sıñırcılarnıñ qorantalarını azbarğa quvıp, evlerini zapt etti.
“Şçölkino” ukrain sıñır hızmetiniñ bölüginiñ zapt etüvi, 2014 senisi, mart 8
Saba Aqmescitte “Qırım samooboronası”ndan 3 avtobusnen kelgen 100 silâlı adam cumhuriyet arbiy komitetini elge alıp, anda öz ştabını teşkil etti.
Rusiyede, Sankt-Peterburg şeerinde Mars tarlasında silâğa qarşı - Ukrainada rus ordularınıñ olmasına qarşı - miting keçti.
Aqmescitke uçıp kelgen halq mebusı Oleğ Lâskonı “Qırım samooboronası” ava limanında tuttı.
Aqmescitte Merkeziy medeniyet parkında “vatanperver” cıyıştıruv keçti.
Bir qaç yüz faalci park yolaqlarını sarı-mavı renkte olğan sipirtkilernen sipirdi, sarı ve mavı çantalarğa çöplük cıydı. Qadınlar sarı-mavı şeritlerni saçlarına ördi, aqaylar Ukraina bayraqlarınen oldı.
Rusiye kinocılarından 50-den çoqu Rusiye interventsiyasına qarşı mektüpni imzaladı.
Rusiye askerleri Çonğar qasabasını ve Herson vilâyetine ait olğan Arabat beliniñ simaliy tarafını elge aldı.
Aqmescitte “Qırım samooboronası”zapt etilgen arbiy komitetke kelgen Kyiv faalcilerine atıp başladı. Keççe Moskova tarafdarı olğan adamlar on ukrain jurnalistke ücüm etti.
Aqmescit arbiy komitetinin yanında atuvlar, 2014 senesi, mart 8
Aqmescit merkezinde bir qaç yüz adam "referendum" ve rusiye qanunsız kirişine qarşı mitingge çıqtı.
"Referendum"ğa qarşı miting Aqmescitte, 2014 senesi, mart 8
Bütün Qırım boyunca (Çonğar, Novooleksiyivka, Canköy, Qurman, Kezlev, Aqmeçit, Bağçasaray, Keriç, Kefe, Eski Qırım, Qarasuvbazar, Zuya, Aluşta, Aqmescit)12 biñden çoq qız-qadın cenkke ve rusiye işğaline qarşı aktsiyalarğa çıqtı.
Qadınlar ukrain ve qırımtatar bayraqlarınen Qırım yolları boyunda canlı sıranı tizdi.
“Biz barışıq içün” qadın aktsiyası, 2014 senesi, mart 8
50 adamdan teşkil olğan “Qırım samooboronası”nıñ birinci “rota”sı Gagarin parkında “Qırım halqına sadıqlığı”nda yemin etti.
Poloniya Aqyardaki konsullığınıñ işini toqtattı ve hızmetçilerini Odessağa tahliye etti.
OBSE közetüv komissiyasını üçünci kere Qırımğa yibermediler. Anda olğanlar avağa tenbiyelici atışlar olğanını ayta edi.
Qırımda OBSE missiyasına atuvlar, 2014 senesi, mart 8
Aqmescitke Qarasuvbazar tarafından rusiye askerlerinen 70-ge qadar arbiy maşna kirdi.
Rusiye arbiy masnalarını kolonnası Aqmescitte, 2014 senesi, mart 8
Ermeni Bazarda “Diamond” Ukraina sıñı devriye uçağına attılar. Uçucılar zararlanmadı.
Ukrain sıñırcılarnıñ uçaqına atuvlar, 2014 senesi, mart 8
Prezident vazifelerini becergen Oleksandr Turçinov, Qırımda Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ Baş idaresiniñ başı rütbesine Oleg Absalâmovnı tayin etti.
Blok etilgen ukrain arbiy qısımlar yürek şeklinde tizilip, qadınlarnı bayramnen hayırladı.
Ukrain arbily adamları Qırım qadın-qızlarını mart 8-inen hayırlay


text:
Imaševa Bayan, Qazaqstannıñ eñbek siñirgen artisi.
1941 ž. Oñtustik Qazaqstan oblısı Tulkibasaudanı Borsıqsay auılında duniege kelgen.
1958-1960 žž. M.Âuezov atındağı akademiyalıq drama teatrı žanındağı eki žıldıq studiyanı oqıp-bitirdi. Öner žolın Qarağandı oblıstıq S.Seyfullin atındağı drama teatrında bastap, birneše bastı rol orındadı.
1964 ž. aktrisa M.Âuezov atındağı akademiyalıq drama teatrına auıstı.
Sahnadağı negizgi rolderi:
Ûlttıq dramaturgiyada: M.Âuezovtiñ «Qara qıpšaq Qobılandısında» Qûrtqa, «Qaragözinde» Tekti, «Tungi sarınında» Sâruar, Ğ.Musirepovtiñ «Qozı Körpeš-Bayan sûluında» Kunikey, S.Mûqanovtıñ «Šoqan Uâlihanovında» Ayžan, Q.Šañğıtbaev pen Q.Bayseyitovtıñ «Beu, qızdar-ay!» komediyasında Nûrsûlu, M.Âuezov, Â.Âbiševtiñ «Namıs gvardiyasında» Valya Panfilova, Š.Qûsayınovtıñ «Ukili Ibırayında» Ûrqiya, B.Rimovanıñ «Abay-Âygeriminde» Ayğız, A.Suleymenovtiñ «Žetinši palata» drama-dialogında medbike Bayan, Â.Tarazidiñ «Kulmeytin komediyasında» Perizat, E.Dombaevtıñ «Želikken žeñgeyler» komediyasında Alma, D.Isabekovtiñ «Kiškentay auılında» Hadiša, Iran-Ğayıptıñ «Šıñğıs han» dramasında Börte, R.Mûqanovanıñ «Mâñgilik bala-beynesinde» Raqiya, A.Tasımbekov pen Q.Isqaqtıñ «Kebenek kigen arularında» Ana t.b.
Âlemdik žâne bauırlas elder dramaturgiyasında: A.Čehovtıñ «Šağalasında» Polina Andreevna, A.Abdullinniñ «Ûmıtpa meni, kuniminde» bašqûrt qızı Яgda, V.Uahitovtıñ «Qûdalar» komediyasında Qadiša, B.Žakievtiñ «Žureyik žurek auırtpay…» dramasında Sıpayı âyel, t.b.
Sahnadağı körkem rolderi ušin teatr festivalderinde žuldelerge ie boldı.
Aktrisa «Ömir žolı», «Köšpeliler», «Uzilmegen umit», t.b. körkem filmderge, «Qazaqstan» telearnasınıñ «Bolašaq» serialına tusti. «El arnanıñ» «Tilašar» bağdarlamasında Mûğalim rolinde körindi.
Qazaqstannıñ eñbek siñirgen artisi (1998), «Qazaqstan Respublikasınıñ Tâuelsizdigine 25 žıl» medali (2016).


text:
Usı jıl 16-oktyabr kúni Nókiste zamanagóy kino-konsert zalı paydalanıwǵa tapsırıldı.
Ellikqala rayonı "Qırq qız" awılındaǵı "Rozimboy bobo" feremer xojalıǵı baslıǵı Telman Sultanovqa "Bo'ston Cluster" JShJ tárepinen "Tracker" avtomobili sawǵa etildi.
Búgin «Ózsanaatqurılısmaterialları» asociaciyası járdeminde qamıstan DSP islep shıǵarıw joybarı boyınsha Qıtaydıń «Panjin Jijia» Co LTD kompaniyası hám «Toshkent Plast Polimer» JShJ arasında investiciyalıq kelisimge qol qoyıldı.
Tilekke qarsı, hár jılı alıp barılıp atırǵan profilaktikalıq ilajlarǵa qaramastan gúz hám qıs máwsimlerinde, brakonerler, nızamsız túrde toǵay ósimliklerin qoparıp yaki shawıp alıwshılar tárepinen tábiyatqa kóplep zıyan keltiriletuǵınlıǵınıń gúwası bolamız.
Qaraqalpaqstan Respublikasında Ózbekstan Respublikası Prezidentiniń usı jıl 3-maydaǵı “Ruwxıy hám bilimlendiriw jumıslar natiyjeliligin asırıw boyınsha qosımsha ilajlar tuwrısında”gi sheshimi atqarıwı sheńberinde “Ruwxıylıq festivali” bolıp ótti.


text:
Ermeni Bazarda (Armânsk) bir qaç saat bulunğan vaqtımda, ekşiliknen zeerlengen yollarnı yuvğan iç bir mahsus maşna kormedim. Eki afta evelsi olğanı kibi püskürgiçnen yürip, qatlı evlerniñ bala meydançıqlarnı temizlegen işçilerni de körmedim.
Şeer prokuraturası yanında bir qaç Rusiye FVN-niñ hadimini, büyük ihtimal, yanğın söndürüci KamAZnıñ bütün bölügidir, işte olarnı kördim. Amma olardan tek birisi binanıñ divar ve pencerelerine küçlü aqımnı doğrulttı, başqaları ise onıñ areketlerini közete edi.
Amma yerli sakinler meni qandırğanı kibi, kommunalciler er gece soqaqlarnı yuva. Memurlar ise, şeer ve cumhuriyet hızmetlerinden bu işke celp etilgen maşnalarnıñ doğru sayısını bildire - 15. Söz sırası, evelde suvğa kaltsiy sodasını qoşa ediler, amma soñ bu ğayeden vazgeçtiler - çünki bunıñ neticesinde, sanki, himiyaviy reaktsiyalar peyda ola.
Mındaki azbar hızmetçilerniñ işi bayağı arttı. Yaqın yerleşken “Qırım titanı” zavodınıñ ekşilik yanıqları şeer park ve raatlıq bağçalarında apansızdan yapraq tökülüvine sebep oldı. Kimer terekler asıl yapraqsız qalğan, bu ise - adet üzre keç küzniñ alâmetidir. İşte, tırnavuç ve sipirtkili yardımcılarsız olmaz.
Tam sükünet ve boşluq “taz” sayfiye massivinde üküm süre edi. Sessizlikni tek qarğalarnıñ igrenç ğaqıldısı boza edi. Kimer yapraqsız alma ve armut tereklerniñ (keç pişken çeşitlerdendir) üstü daa pişmegen meyvanen tolu.
Sayfiye evçikleri, evelleri suv tolu olğan Şimal Qırım kanalınıñ şeerden qarşı taraf yalısında yerleşken. Körünüşine köre, olarnıñ yarısında çoqu endi bıraqılğan, buña şaatlıq eterek yıqma ev ve etraftaki azbarçıqlar tura.
Bir vaqıtları, 2014 senesine qadar, yıllarnen adamlar Dnipro suvunen tolu keñ kanaldan qopqanen suv taşıp, topraqlarında ösken ve bereket bergen bütün şeyni suvara edi. Şimdi ise onıñ tübünde, daa keçken yılı gür otlar arasında körüngen, soñki küçük bataqlıqnıñ izi de qalmadı. Buña baqmadan, sayfiyeciler, ayaqmaşnalarnen plastik şiselerde bostanlarına çeşme suvunı ketirip, ep baarde saçqanını qurtamağa tırışa. Amma “Qırım titanı”nıñ “bahşışı” olarnıñ sebze bereketine bütün ümütlerini berbat etti. Böyle insanlardan birisi - Vasiliy Kondratenko.
Vasiliy Gordeyeviçnen biz sayfiye massivine kanaldan keçken köpürde tesadüfen tanıştıq. O, yetmiş beş yaşında. O, sovetlerniñ “asır qurulışı” - Baykal-Amur magistralinde çalışqan, soñra - çilengir olaraq “Qırım titanı”nda da. Onıñ apayı atta bu zavodnı qurğan eken.
“Bütün bereket yoq oldı. Endi bilmeyim - bundan soñ aşılağan Simirenko alma teregi ya da Ukrainadan, tuvğan Kirovograd vilâyetimden ketirgenim başqa çeşit almam ösüp çıqarmı, yoqmı. Baba Mariya deyim oña. Bütün bulardan soñ şeftaliler ve başqa aşılanğan tereklerim tüzelirmi”, - dep yana qartiy.
Himiyacılarnıñ şeerindeki “yeşil” meydançıqları aslı acınıqlı alda - sanki dersiñ, ahiret künü: mında tabiatnıñ solmasına adam ve bala olmamazlığı da qoşuldı. Cansız kibi mektep, bala bağçaları ve oyun meydançıqları tura. Tatilge dersiñ, tek balalarnı degil de, birden büyüklerniñ de çoqusını alıp ketkenleri kibi kele.
Er zaman üküm sürgen yayğara ne şeerniñ merkezinde, ne de “Titan” adlı Medeniyet ve raatlıq merkeziniñ ögündeki meydançıqta da yoq. Sadece azbar hızmetçisi olğan qadınlarnıñ tırnavuçları tübünde yapraq şıtırdısı eşitile. “Titan” yanında yerleştirilgen büyük ekranda ise, şeer vaziyeti aqqında “Krım-24” kanalınıñ soñki haberlerini yayınlay ediler.
İntervyü bergenler - “Qırım titanı” zavodı başlığınıñ vekilleri, Qırım baş nazir müavini İgor Mihayliçenko ve şeer memuriyetiniñ başı Vasiliy Telijenko - qayta-qayta (“taze”, tünevinki haberlerni toqtamayıp qaytarıp köstere ediler) ekşilik taşlantılarınıñ aqibetlerini yoq etüvinde yeñişlerini aytıp bere ediler.
Er zamanki yayğara ne şeerniñ merkezinde, ne de kenarında bar. Sadece azbar hızmetçisi qadınlarnıñ tırnavuçları tübünde yapraq şıtırdısı eşitile
Bir qaç adam toplanmasını,esasen esli başlılar, sadece satış yerlerinde körmek mümkün. O da kimerde bir. Gaydar soqağı ve Aqmescit yolu çaprazındaki yekâne kvas satıcısınıñ canı sıqılğanı aydın körüne edi.
Aselet belli bir vaqıt taqip ettim - yarım saatte içinde iç bir müşteri kelmedi. Bu da - sıcaq üyle maalinde.
General Vasilyev mikrorayonında qatlı evler kirişlerindeki skemlelerde yañğız pensionerler vaqıt keçire edi. Olardan birisi, evelleri “Qırım titanı” zavodında çalışqan işçi, bugüngece “mına saña evden çıqmağanı” aqqında ayttı. Şimdi ise, endi er şey yahşı dey, soñki künleri çeşmeden aqqan totlü suvnı diqqatqa almasañ. “Adamlar anda qırq beşer yıl çalışa - ve olarğa bir şey olmay”, - dep yekünley sübetdeşim.
Pensiyoner qadınnıñ, başqalar aqqında ne aytqanı bilmeyim, amma Qırım federal universitetiniñ yerli bölük studentleriniñ yüregine yatmaz edi dep tüşünem. Biz studentler yataqhanesiniñ kirişi yanında olarnen sübetleştik. Yaqın arada olğan ekşilik taşlantıları olarnıñ sınıfdaşı içün himiyaviy yanıqqa çevirilgen. Şimdi o qız Aqmescit hastahanesinde yata eken. “O, yahşı olur dep ümüt etemiz, bağ tutamız”, - dedi onıñ dostu.
Maksim Denisov, Qırım blogeri
«Blog» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkü


text:
Kiyev – Cuma künü, mart 20-de, Türkiye prezidenti Recep Tayip Erdoğan Kiyevni ziyaret etmek kerek. O, Ukraina akimiyetiniñ vekilleri, em de qırımtatar halqınıñ liderlerinen körüşecek. Soñki bir qaç ay devamında Ukraina ekspertleri ve qırımtatar siyasetçileri Qırım işğali meselesinde ardı-sıra areket etmegen ve Rusiyege qarşı cezalarğa qoşulmağan Ankaranı tenqid eteler. Faqat, mütehassıslarnıñ fikirince, bu vaziyette Kiyev Türkiye yardımını körmek içün diplomatik ğayret köstermeli.
Kiyevde Erdoğan Ukraina prezidenti Petro Poroşenko ve Nazirler Şurasınıñ reisi Arseniy Yatsenük ile körüşecek. O, mart 20-de Ukraina-Türkiye yüksek dereceli İşbirlik şurasınıñ 4-ünci toplaşuvında iştirak etecek. Bundan ğayrı, Türkiye lideri qırımtatar halqınıñ liderleri ile ayrı körüşüvni keçirecek ola. Tedbirde Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev ve Meclis reisi Refat Çubarov iştirak etecekler.
«Körüşüvde Meclis azaları da iştirak etecekler, Qırımda artqan basqıdan sebep Kiyevde olarnıñ sayısı artmaqta. Bu körüşüvde iştirak eteceklerni – liderlerimiz tedbir arfesinde belgileycekler», – dep bildirdi Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisiniñ faaliyetni temin etüv bölüginiñ müdiri Arsen Jumadilov Qırım.Aqiqatqa.
Onıñ malümatına köre, qırımtatar halqınıñ liderleri Erdoğan ile Qırımda insan aqları vaziyetini ve Türkiyeniñ Rusiyede yapqanlarına munasebetini muzakere etmege planlaştıralar.
Jumadilov: Türkiyeniñ Rusiye ile yaqın olmasında fayda bar
Qırımtatar halqınıñ vekilleri Türkiye prezidenti ile keçken sene noyabr 25-te Ankarada körüşken ediler. Erdoğan Rusiye akimiyeti tarafından Qırımdan aman-aman sürgün etilgen Mustafa Cemilevniñ ve Refat Çubarovnıñ yarımadağa kirişine izin berilmesi içün yardım etmege vade etken edi. Körüşüvde Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Türkiyede ötkerilmesi ve Ankaranıñ Qırımda insan aqlarınıñ bozulmasına cevabı muzakere etilgen edi.
Faqat dekabr 1-de Recep Tayip Erdoğan Vladimir Putin ile körüşip, Rusiyeniñ işğal etilgen yarımadada yapqan areketlerine sert şekilde qıymet kesmekten vazgeçti. Daa doğrusı, o, Rusiye akimiyetiniñ qırımtatarlarğa munasebetini müsbet dep adladı.
«Bizler (Rusiyeniñ – muar.) qırımtatarlarğa munasebetini müsbet olaraq kördik. Olar (Rusiye tarafınıñ vekilleri – muar.) deyler ki, olar qırımtatarlarğa bundan evel olmağan aqlarnı bermege azırlar», – dep tekrarladı Türkiye Cumhuriyeti prezidetiniñ aytqanlarını Anadolu agentligi.
Qırımtatar Milliy Meclisi reberliginiñ fikirince, Türkiye Rusiyege iqtisadiyat ve energetika ceetinden bağlı, bu sebepten Erdoğan Kremlge nisbeten sert şekilde areket etmey. Lâkin, Arsen Jumadilovnıñ aytqanına köre, Ankaranıñ Moskva ile sıq munasebetleri Qırım meselesinde fayda ketire bile.
«Türkiye – bu yönelişte ciddiy iş yapılsa, Ğarp ve Rusiye arasında köpür, Qırım mevzusında ise Ukraina ve Rusiye arasında köpür ola bile. Böylece Kreml diger noqtaiy nazarını eşitip, onı Ğarp tarafından şekillendirilgenini tüşünmeyip, kerçekten obyektiv fikir olaraq qabul ete bile», – dep qayd etti Jumadilov.
Maydan Erdoğan ve Putinni yaqınlaştırdı
Türkiye Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Qırım işğalini takbih etip, Ukraina topraq bütünligine qoltutqan rezolütsiyasına rey bergen memleketlerden biridir. Bundan ğayrı, Türkiye Tış işler nazirligi Rusiye tarafından qırımtatarlarnıñ aq-uquqları bozulmamaq kerek, dep toqtamayıp tekrarlay. Faqat, Kelecek tedqiqler halqara merkeziniñ eksperti Anton Krutniñ zanınca, Türkiye Qırım meselesinde Ukrainağa yalıñız vesiqalar esasında qoltuta, amelde ise Rusiye Federatsiyası ile ortaq munasebetlerni devam ettire.
«Ğarp dünyasındaki memleketlerniñ çoqusı cezalar kirsetse, Türkiye keçken seneniñ avgust ayında Rusiyege ayvanasravcılıq ve ösümlikler, süt sanayısını arttırmaq içün ayrı protokolnı imzalay», – dep qayd ete Krut.
Ekspertniñ qayd etkenine köre, al-azırda Türkiye BMT rezolütsiyasını bozıp, Qırım limanlarına kirgen gemilerniñ sayısına köre Avropa memleketleri arasında ekinci yerde buluna.
«Köremiz ki, Ukraina ve Rusiye arasında ticaret 34 milliard dollarnı teşkil etti, Türkiye-Ukraina ticareti ise 4,5 milliardnı teşkil ete. Tabiiy ki, Türkiye ticaret munasebetlerini tüşünse, onıñ içün Rusiye Ukrainadan daa da faydalı ortaq olacaq», – dedi Krut.
Kelecek tedqiqler halqara merkeziniñ yüksek mütehassıssı Anatoliy Oksitükniñ fikirince, bugünki Türkiye ve Rusiye yalıñız iqtisadiyatta degil, siyasette de bir-birine pek yaqınlar. Ekspertniñ qayd etkenine köre, Türkiye devletinde, Rusiyede olğanı kibi, avtoritarizm pekitile, Erdoğan ise avtoritar lider olğan Putinnen raat ve serbest iş tuta.
«Belli qaynaqlarda aytıla ki, Türkiye Ukraina devletine qorqa-qorqa baqa, çünki Türkiyede vaziyetni kerginleştirmek ıntıluvları bar edi, Erdoğan ise akimiyetni deñiştirüv ukrain vaqialarını kendi memleketi içün telükeli olğanını tüşüne», – dep ayttı Oksitük.
Bir şeyge baqmadan, qoltutuvnı qazanmaq
Ukraina diplomatlarınıñ zanınca, Türkiye Rusiye ile ticaret munasebetlerinde sıq bağlı, bu sebepten Kreml areketlerine sert qıymet kesip olamay. Lâkin Ukraina Tış işler nazirligi dey ki, Erdoğan Putin ile soñki körüşüvinde ğayet tınç olsa da, Ankara Qırımnı Ukraina akimiyetiniñ nezareti altına qaytarmaq içün Kiyevniñ ortağı olıp qada.
«Türkiyeniñ munasebeti deñişmey qala. Türkiye munasebetini deñiştirecegini tasavur etmeyim bile. Türkiye cemaatı qırımtatarlar em tarih, em din, em de er bir ceetten türk milletiniñ qanı ve bedeni olğanından emin. Şunıñ içün olarnıñ buña razı olacağını tüşünmek – imkânsız», – dep ayttı Ukrainanıñ Türkiye elçisi Sergey Korsunskiy Qırım.Aqiqatqa.
Ekspertlerniñ fikirince, Ankara Kremlge ne qadar yahşı yanaşsa da, Kiyev Qırım meselesinde Erdoğannıñ maksimal yardımını körmege tırışmalı.
Yaqın şarq tedqiqler merkeziniñ müdiri İgor Semivolosnıñ fikirince, Ukraina Türkiye prezidenti ögünde Qırım limanlarına Türkiye bayrağı altında gemilerniñ kirsetilmemesi aqqında meseleni qoymaq kerek.
Putinniñ Erdoğan ile muzakerelerinde seslendirilgen fikirler añlaşılmağan edi! Olar qırımtatarlarnı teslim ettilerİgor Semivolos
«Ekinciden, Ukraina ile şindirilgen gaz berilmesi aqqında muzakerelerge başlamaq kerek. Üçüncisi, qırımtatarlarğa nisbeten tam ve añlaşılğan bir yanaşma olmaq kerek. Qırımtatarlar Türkiyeden bu yardımnı beklediler. Lâkin Putinniñ Erdoğan ile muzakerelerinde seslendirilgen fikirler añlaşılmağan edi! Olar qırımtatarlarnı teslim ettiler», – dep tüşüne Semivolos.
Ukraina İnterpolınıñ Milliy merkeziy bürosınıñ sabıq yolbaşçısı Kirill Kulinovnıñ fikirince, Ukraina Türkiye reberligine Rusiye Federatsiyasınıñ Qara deñiz flotu gemileriniñ İstanbul boğazından keçmesini yasaq etmege teklif etmeli.
«Qara deñiz – iç deñizdir. Qara deñiz flotunıñ küçü aqqında ne qadar çoq aytsaq da, İstanbul boğazı olmasa, Qara deñiz flotu da yoq. Türkiye izni olmasa, iç bir gemi mında kiremez», – dep qayd etti Kulikov.
Ekspertlerniñ fikirince, Türkiye Ukrainağa qoltutmaq içün ata bilecek esas adımlardan biri – Qırım işğalinden sebep iqtisadiy cezalarnıñ kirsetilmesi. Mütehassıslar deyler, Türkiye tarafından böyle areketlerniñ yapılması sual altında olsa da, Kiyev Erdoğannıñ ziyareti vaqtında bu meseleni qayd etmek kerek.


text:
Aq köke
(äñgime)
Nağaşımnıñ azan şaqırıp qoyğan atı – Toqtar, nege ekenin bilmeymin ol kisiniñ öñi qayıstay qara bolsa da, biz es bilgeli beri «Aq köke» dep ataytınbız. Onıñ qwrdastarı bolsa auız toltırıp «Aq Toqtar» desetin. Ondayda «Aq kökem» tämpiş tanauın kökke köterip, qwddı bäkene boyı kök tirep twrğanday-aq jatıp kep şirenetin.
Auıldıñ eli kün köre almay qalağa ağılğan äneu bir jıldarı Aq kökeme qwdaydıñ zarın qıldım qalağa taman kel dep. «Ketpeymin auıldan! Ata-babamnıñ süyegi jatqan atajwrtın tastap eşqayda barmaymın!» degen. Nesine qızığatının it bilsin, suı borsığan, topırağınan sor wşqan, ne toğayı, ne özeni joq kün qaqtağan qu medien dalanı da kisi östip qimaydı eken-au! Tau tügili töbesi joq sortañdı qızılasıqtan keşip jürgen Aq kökem jöbişöñki kisige keudesin bastırmaydı. Attan tüsse de üzeñgiden tüspeytin özine jeterlik qiyas minezi bar. Onı da qoydıq, qwdanıñ qwdıreti – işten oqıp tuğanday tehnikanıñ tiline jettik bäle, döñgelegimen jüretin ne bauırımen jorğalaytın sınğan temir-tersekke emşi-täuip bolatın. Şarapqa sılqiya toyıp alğanda bolmasa «äu» degendi bilmeytin, dombıra tıñqıldatıp körmegen Aq kökemdi jwrttan qadirli körsetetin öneri jansız temirdiñ tilin suırıp alatını. Sodan bireuden bir qap wn, bireuden tışqaq laq aqı alıp jürip, el qoñız terip ketkende bwl kün köriske jeterlik däulettiñ basın qwrap alğan. Qwyarğa benzin tappay, bwtartarğa jarata almay esik közine qañtarıp qoyğan Şäñgereydiñ kök mäskeuişine qwda tüsip, bir isek qoy berip aldı da, qanttay ğıp qatırıp, mersedes aydağanday jüytkip jürdi. Oqta-tekte esik aldınan şañdatıp ötken Aq Toqtardı körgende Şäñgereydiñ işi qız-qız qaynap, kök mäskeuişiniñ qarası üzilgenşe soñınan qarap twrar edi. Kök mäskeuiş te Aq kökemdi qayda süyremedi deysiñ, tauğa da, tasqa da, oyğa da, qırğa da aparğan. Künderdiñ küninde kök Mäskeuiştiñ tübine bwl da jetken, mwnıñ tübine de kök mäskeuiş talay jete jazdağan. Ömir de jansebil mäskeuiş sekildi eken birde zımırap, birde toñqalañ asatın. Kütpegen jerden Aq kökemniñ qoñırqay ömiri kürt özgergen...
Nağaşı jeñgem Külpan auırmay, sırqamay ayaqastı qaytıs boldı. Aq kökem qabırğası qaqırap, jünjip keter dep oylağanbız. Öytpedi. Tipti közinen bir tamşı jas şığarmadı. Şiettey bes balanıñ aldında ünjırğamdı tüsirmeyin dedi me eken, boyın tiktep, üy tirliginiñ tizginin öz qolına aldı. Eki söziniñ birinde: «Sıbolış qatınnan osılay op-oñay qwtılamın dep oyladım ba! Aq Toqtar endi ayına bir qatın aladı» dep otıratın. Bos söz eken, sodan qaytıp üylenbedi. Kelin tüsirdi, qız wzattı. Eşkimniñ qolına qarağan joq, qolğanatsız bir özi twrıp jattı. Äneu jılı ülken wlı Amangeldi bir jolıqqanda jön swradım «Aq kökem qalay?» dep. Ünsiz basın izegen.
– «Sıbolış qatınnan qwtıldım» dep börkin aspanğa atıp otıruşı edi nağaşım, bas qwramay ma? – dedim äzildep. Amangeldi tereñ kürsindi.
– Ağa, men bilsem Aq kökeñ endi qaytıp üylenbes...
– Qoy-ey!
– Şın aytam. Bwrınğıday emes, «Külpan tüsimnen şıqpaydı» degendi jii aytatındı şığardı. Bir küni keşte üyine barsam, esik şalqasınan aşıq jatır, üy işi tas qarañğı, äkey joq. Zärem wşıp şegine bergenim sol edi, bir bwrışta äkemniñ jürelep otırğanın bayqadım. «Sıbolış, Külpan, meni tastap ketip o düniede ne qızıq körip jürsiñ! Qu molada qu tizemdi qwşaqtap qaşanğı jatayın. Balalardı jetkizdim, ayaqtandırdım, ne sen kel mwnda, ne men barayın anda...» dep tügesilip, küyinip otır eken... Ayağımnıñ wşımen basıp tısqa şıqtım. Közimnen aqqan jastı tiya alsamşı! Äkemdi,qu tomarday qara şaldı qattı ayadım. Şeşemdi äli künge esinen şığarmay jürgen kisiñ qalay üylensin, ağa!?
Odan beri de talay zaman ötken.
Bwrnağı jılı köktemde auılğa jol tüsti. Astımdağı qara volganı tebitip Aq kökemniñ jwpını laşığın süze kelip toqtadım.Üydiñ esigin bastırıqpen tirep ketipti, tiri jan joq. Körşi üydegi Zada apa şığıp, amandıq swrastıq.
– Aq kökeñ qayda ketedi deysiñ, molanıñ basında jürgen şığar! – dedi Zada swraqtan bwrın jauap berip.
Boyım mwzdap ketti.
– Onda ne isteydi? - dedim jorta.
– Meniñ şalım men Aq Toqtardıñ Külpanı qatar jatqan soñ kempirin qızğanadı da...
Zada apa öz sözine özi razı. Äñgimeni arıdan bastaytın ıñğay tanıttı.
– Äy, mına nağaşıñ, Aq kökeñ bar ğoy, nağız Qojanasır, qwtırıq! Bıltır jazdıñ bir küni tağı östip ayaqastı joq bolıp ketti. «Bwğan ne boldı? Auırıp qalğan joq pa eken» dep esigin wrsam, adam joq. Qaydan adam bolsın, ol üyde Aq kökeñ, bwl üyde men ğanamız ğoy. «Bireulerdikine qıdırıp ketken şığar» dep otırğam. Bir kezde kep twr, qabaq degen salbırap, öñi qaşıp, ünjırğası tüsip ketken. «Sağan ne jetti-ey!?» demeymin be.
– Oybay, Zada, bir swmdıqtı kördim...Masqara! Masqara!!!
– Ne deysiñ, şal!
– Bağana kempirimniñ molasınıñ basına barğam. Barsam, beyittiñ jartısı aşıq, işi üñireyip bos twr. «Oy, Alla, bwğan ne boldı?» dep tañdanıp, ayat oqıp otırğam. Bireu iığımnan qağadı. Qarasam, bıltır küzde qaytıs bolğan «Soqır Maqan». Ana köşeniñ basındağı oñ közi soqır, sol ayağı aqsaq, taz bar ğoy... şaş degeniñ kömirdey qap-qara,bwp-bwyra bolıp ösip ketipti, ayaq sap-sau , köz jaynap twr...Üstinde appaq kebin. Toba!
– Ne istep otırsıñ, qwrdas? – deydi mağan.
– Ne istegeni nesi, kempirime bağıştap qwran oqıp otırmın.
– Qwran tıñdaytın kempiriñ joq mwnda, äneu «Sorkölşikte» şomılıp jür.
– Ölgen adam suda şomıladı degendi estisem kereñ bolayın!
– Kereñ bolğanşa, öz köziñmen kör, – dep meni jeteley jönelsin.
«Sorkölşikke» barğanda, Qwday-au, öz közime özim sensemşi! Anadan jaña tuğanday tır jalañaş meniñ kempirim men seniñ şalıñ tizeden keletin şalşıq suda jüzip jür. Kempirime qarasam jap-jas qız bayağı, laqşa oynaqtaydı. Seniñ şalıñ da jas jigittey özgerip ketipti, bizdiñ kempirdi balaşa köterip, suğa alıp wradı. Anau kelip seniñ şalıñnıñ moynına asıladı...It jınım wstap ayqay salayın: «äy, qatın, äy, esek!» dep baqırayın. Estimeydi. Ekeuin qosaqtap twrıp öltireyin dep qasımdağı kördiñ jeñdibilektey ağaşın jwlıp ap, twra wmtıldım. Mañdayım birdemege tars etip soğılıp, közimnen ot jarq ete tüsti. Ortada äynek pe, plastik pe, közge körinbeytin bir qabırğa bar. Olar meni körip te, estip te twrğan joq. Arı ayqayladım, beri ayqayladım, boqtadım, qarğap-siledim, äy, qorlıq-ay, itsiñ be, kisisiñ be, elep te qoymaydı, käpirler!.. «Soqır Maqan» işegi qatqanşa külip twr,tabalağan türi de. Bwdan asqan ne mazaq bolsın, taltüste lıpasız tır jalañaş sayran salğan ekeuin körgende jarılıp kete jazdap, jılap jiberdim. Zığırım qaynadı.Ne deyin, ne isteyin, öle qalayın ba!?... Sol aşumen sağan kelgen betim, Zada...Biz jürmiz jwma sayın jeti şelpek pisirip, qwran oqıp, osılar razı bolsın dep. Bwlar kördiñ tübinde äldeqaşan topıraqqa aynalğan şığar dep oylauşı em, şıqqır közim ne körmedi bügin! Sen jürsiñ mañqiıp, auzıñ aşılıp. Biz ğoy tiri pändemiz, o düniedegileriñ siqın kördiñ, Qoy! Eki jartı qosılıp bir qareket jasamasaq, mına qorlıqtarına şıdamay jazım bop ketermiz...
Qattı sastım. Şınımdı aytsam aytqanına senip qappın.
– Äy, Aq Toqtar, Qwdayı tapsın olardı! Qwdayı tapsın! –deppin.
Qarasam, Aq kökeñ işek-silesi qatıp külip otır. Äzil ekenin bilip, jınım qozıp «joğal albastı,közime körinbey!» dep qolıma ilingen zattı laqtırayın kep, Aq kökeñ qoranı aynalıp, qarasın körsetpey ketti, tü-üyt jındı!..
Zada apanıñ äñgimesine işek-silem qatıp otırğanda Aq kökem anadayda kele jattı. Bwrınğığa qarağanda bäkene boyı şögip, jauırını quşiıp, qartayıp qalğanday körindi mağan. Biik taudıñ da alasaratın kezi boladı eken.
Tünimen äñgime-düken qwrıp, sırlasıp tañ atırdıq. «Bas qwra» dedim. «Atama!» dedi. «Balalardıñ biriniñ qolında twr» dedim. «Kelinge jautañdatpa!» dedi. «Tım bolmasa irgeñde twrğan Zadanı kirgizip al». «Qaqpasqa künim tüspesin!» dedi. «Qalağa köş» dedim. «Süyegim osı üyden şığadı!» dedi. Osımen söz tämam.
Ertesi ketip bara jatıp «oylan, Aq köke, meniki şın janaşırlıq» dedim ağımnan jarılıp. «Menen de jamandıq kütpe!» dep qolın bir siltedi.Ne degen qırsıq, qiyañqı adam! Jalğızdıq kimge jarassın, ien üyde aram ölip qala ma degen qorqınış qoy bizdiki. Maşinanıñ aynasınan artıma qarap kelem, Aq kökem bwrılğan da joq, esik aldındağı jalpaq orındıqqa qwyrığın basıp, temekisin twtatıp jattı...
Keñes zamanında kartada ornı joq «Aqtöbe» deytin kişkentay auıl öz aldına şağın memleket sekildi bolatın. Osı ölkeniñ astı şılqığan mwnay desetin. Ol kezde eñbekke jaraytındardan jwmıssız adam bolmaytın. Tañ ata domalaq sarı avtobusqa er-äyel tizerlese otıratın. Eki sağatta mwnay qwdığınıñ basına jetken jwrt tiesili şaruaların tındırıp, qarañğı tüspey üylerine oralatın. Sodan keyin äyteuir bir üyde otırıs-toy boladı: tuğan kün be, şildehana ma, twsaukeser me... sıltaudıñ san türi tabılatın. Tün ortası auğanşa toy tarqamaytın. Aq kökem aqsaqaldardıñ qatarınan orın alatın, sarı avtobustıñ iesi, şopır degen darday atı bar, ülken bedeldiñ adamı. Künde osınday qızıq-duman jalğasa beretin edi ayaqastı Säbet ükimeti jalp etip qwlamağanda. Sarı avtobus ta ketti, sayran da bitti. Qarap otırsa, Aq kökemniñ ömiriniñ köbi sarı avtobus pen kök mäskeuiştiñ rölinde ötken eken.
Arada üş-tört ay ötkende, tosınnan mınaday bir oy keldi: Aq kökem jetim şal bop jüre beretin sekildi. Jasında qañğıbas, Qwdaydan nesin jasırayın, jındısuğa äues bolıp edi, jası keldi, säjdege bas qoyatın mezgil jetti. Jağdayım barda aldımdağı jalğız nağaşımdı Mekkege bir aparıp keleyin. Bwl da bir Aq kökem aldındağı parızım bolsın, qalğan ömirinde qwlşılıq qıp öter dedim. Osını Aq kökeme aytıp edim, şorşıp tüsti: «käri orıs mwsılman bolmaydı» degendi bilesiñ be, menen taqua jasap şarşamay-aq qoy. Aqşañdı şığındama. Bası säjdege timedi dep, men ölgende janazasız-aq köme salıñdar. Ana düniede jauabın özim beremin. Ömiri orısşağa kelmegen til arabşağa sınadı deysiñ be, qaltaña simay jürgen aqşaña balalarıñdı oqıt, qatınıñdı kiindir onan da...
Men de aytqanınan qayta qoyatın kisi emespin. Aq kökeme tölqwjat jasattım, viza aştırttım tu sırtınan. Jolğa şığardan bir kün bwrın auılğa qwyındatıp bardım da, Aq kökemdi qoyarda qoymay kiindirip, dedektetip maşinağa mingizdim. Esikti bastırıqpen jauıp jatqan Aq kökem:
– Ittiñ küşigi! Kimge tartıp qırsıq bolğan nemesiñ!? – dedi şadırayıp.
– Nağaşıma!
... Qağıbanıñ qara tasın aynalıp jürmiz. Miliondağan adam Aq kökem ekeuimizdi qaqpaqıl ğıp qağıp, kieli tasqa jaqındatar türi joq. Aq kökemdi qolınan tas qıp wstap dedektetip qayta süyreymin, adamdar tolqını bir taban jaqındatsa, eki taban artqa laqtıradı... Ölip ketsem de qasietti tasqa qol tigizbey ketpespin dep iştey qasarısamın. Östip jürgende Aq kökem qolımnan şığıp ketsin, kimelegen jwrt meni alğa süyrep äketti. Qarğa boylı qayran kökem özenniñ kök iirimine şım batqanday joq. Zärem wşıp janwşıra artqa qayttım, Aq kökem señ soqqan balıqtay anda bir, mında bir teñselip jür eken, äzer degende jettim-au. Öñ-siıq joq, beti-jüzin ter basıp ketipti, ökpesi qabınıp, salğan jerden ayğayğa bassın:
– Äy, Uaqit, kettik bwl jerden! Büytken qajılığıñ bar bolsın! Mekkeñ de qwrısın, äne twrğan qara tasıñ da qwrısın!!!
– Oybay, Aq köke, auzıña ie bol!...
Wyalğanımnan jerge kirip kete jazdadım. Bir täuiri töñiregimizde bizdiñ tilimizdi tüsinetin bir kisi joq,qazaqşanı qwlaqqa qıstırmay, qara tasqa qaray omıraulay wmtılıp baradı el.
– Kettik, Aq köke!
Qolınan jetelep qayta süyredim... Es ketip, jan şıqqanda Qağıbanıñ qara tasına iek artıp, sausağımızdıñ wşın tigizdik, äyteuir. «Iä, Alla! Osı körsetkeniñe de mıñ şükir!» dep men twrmın jüregim örekpip. «Müyiziñ şıqtı ma?!» dep Aq kökem twr. Mwndayda ne küleriñdi, ne jılarıñdı bilmeydi ekensiñ...
Qajılıqqa attanarda Nasiridin degen özbek körşim Mekkede twratın tuısınıñ atı-jönin, meken-jayın jazıp, sälem-sauqat berip jibergen. Imdap jürip qalanıñ jartısın kezip, jartı künde äzer taptıq. Qarama-qarsı esiktes , bölmeleri köp jer üy, aulası şağın bolğanımen,jap-jasıl baq eken barğan üyimiz. Otağası bala küninde bizdiñ elden ketken Nizami attı jigit eken, oraşolaq orısşası bar, birdeme ğıp tüsinistik. Bes qızı, äyeli, jesir enesi barın ayttı. Salttarı qızıq : özi şäy qwyıp otır, älgi aytqan köp äyeldiñ biri dastarqan basına jaqındamaydı. Nizamimen şüldirlesip otırğanımda Aq kökem temeki tartatın bolıp tısqa şığıp ketken, şäy qaynatım uaqıttan soñ bir-aq oraldı. Betine barlay qarasam, aqırın ğana közin qısadı. Däude bolsa birdemeni büldirgen şığarsıñ dep topşıladım iştey.
Nizamimen qoştasıp, bılay şığa:
– Al, Aq köke,söyle! – dedim.
– Älginde temeki tartayın dep şığıp kettim ğoy, kireberis küñgirt eken, sırtqı esikti taba almay, ana esikti bir aşam,qap-qara kiingen bir qatın otıradı, mına esikti bir aşam, onda da bir qap-qara qatın...üşinşisin, odan törtinşisin aşam... tağı sol qap-qara kiingen qatındar... Közim küñgirttikke üyirleskendey bolğan soñ bir esiktiñ twtqasına jarmasa bergenim sol, bosağada qap-qara kiingen jastau bir kempir otır eken, älginiñ enesi bolu kerek. Eki közi ğana jıltıraydı. «Esik qayda?» desem, qaydan tüsinsin, tömen qarap, janarın menen taydırıp äketedi. Bir esikti körsetip osı ma degendey ımdasam, közimen «sol ğoy» degendey işara jasaydı. «Qaydan şıqsa odan şıqsın» dedim de kempirge közimdi qısıp, ernimdi şürşitip, «süyiseyik» degendey belgi berip edim, kempir baj ete tüskeni. Dalağa atıp şıqtım. «Ölgen jerim osı-au» dep tısta arı twrdım, beri twrdım, sen şıqpağan soñ qayta kirsem, kempir de joq, saytan da joq. «Üh!» dedim...
Qajılıq saparğa kelgen kisiniñ siqı. «Mınauıñız wyat emes pe!» dedim öñimdi suıtıp. «Qatını joq adamğa nesi wyat» deydi miz baqpay.
Mekke şärisin şır aynalıp, äbden diñkeleppiz. Basım jastıqqa tier-timesten şwr ete tüstim. Qanşa wyıqtağanım esimde joq, kübirlegen, qıstığıp jılağan oqıs dauıs estilgendey boldı. Öñim ekenin, tüsim ekenin ayıra almay közimdi aştım. Baqsam, Aq kökem tösek basındağı jwmırtqaday şıraqtı jağıp qoyıp bir suretke telmirip jılap otır, söylep otır.
Moynımdı sozıp aqırın qarasam apamnıñ sureti! Aq kimeşek kigen, közi şüñireygen, jağı sualğan apam otır surette. Apam degenim Aq kökemniñ şeşesi. Oy, Alla-ay, mwndayda boladı eken-au! Bayağıda süyegine qına bitken şeşesiniñ jalğız suretin Mekkege alıp kelipti Aq kökem! «Tiri keziñde öziñdi Qwdaydıñ üyine arqalap apara almasam da, suretiñdi aparayın» dep niet etip saparğa şıqqan eken ğoy meniñ Aq kökem.
– Men sağan ne körsettim, apa?! Ömir boyı renjittim seni, tım qwrığanda üstiñe iletin jibi tüzu bir köylek alıp beruge jaramağan men sorlını keşir, apa... Öziñ körmeseñ de suretiñ körsin, ruhıñ sezsin degen oy ğoy meniki...
Bwdan arğı sözdi estuge jüregim daualamadı, közimnen aqqan jas jastığımdı juıp, teris qarağan beti ötirik wyıqtağan bolıp jata berdim. O,asıl kökem-ay! Qay qazaqtıñ balası qay ğasırda şeşesiniñ suretin Mekkege köterip äkeldi deysiñ! Anağa degen qwrmetti däl sendey jasağan kiside arman bar ma, däl osı tirligiñ üşin qanday bir auır künäñ bolsa da meyirimdi Alla qalayda keşetin şığar! Jası jetpisten assa da jındılığın qoymağan aljığan qara şal dep men seni işimnen bolsa da beker küstänalap jürippin. Üyde omalıp, qitığıp Mekkeñe barmaymın degeniñ ber jağıñ eken-au. Jüregiñe iman wyalap, qıbılağa betiñdi bwrıp, isi mwsılmannıñ astanasına tekke kelmegen ekensiñ, Aq köke...
Jwrt qatarlı parızımızdı ötep, artınıp-tartınıp aman-esen elge de jettik.
– Osı saparğa razısız ba, Aq köke? – dedim bizdiñ üydiñ bosağasın attay bere söz tartıp.
– O ne degeniñ, Uaqit... eki düniede de razımın sağan, menen qaytpağanı Alladan qaytsın! Tübi bir ötermin qarızıñdı...
– Bwl qarız emes, jieniñizdiñ parızı.
– Solay ma? Endeşe, qajılığımızdı jaqsılap bir juayıq ta...
– Ket, arı! – deppin.
Aq kökem eki közin sığıraytıp külip twr. Meni mazaq qılğanı.
– Auılğa jetkesin jesir kempirleriñizge juarsız.
– Tapqan ekensiñ juatın kisileriñdi. Men ğoy qajıdan kelgen kisimin, ol kempirlerdiñ bäri haram...
...Qaladağı küyki küybiñmen janwşırıp jürip Aq kökeme habarlaspağanıma da jıldıñ jüzi bolıptı. Tüs äletinde şäyimdi aldıma ala bergenim sol edi, telefon şır ete tüsti. Aman-sälem joq, telefonnıñ arğı jağınan Aq kökem dürse qoya bersin:
– Sen meniñ janazama keleyin dep jürsiñ be?!
Jöpeldemede auzıma jöndi söz tüspey «jwmıs qoy...tirlik qoy...» dep miñgirley berippin.
– Senen basqa kiside jwmıs, senen basqa kiside tirlik joq pa!?
Oñbay sürindim.
– Osı jeksenbide auılğa keletin bol!
Sebebin swray almay, «ne bop qaldı eken-ä?...» dep berekem qaşsın. Endi şeginetin jer joq.
Aytqan küni Aq kökemniñ auılına tüske taman jettim. Üydiñ mañı qaraqorım adam, jeroşaqtıñ tütini aspanğa şapşıp, kölikter qaptap ketipti. Jüregim tas töbeme şıqtı: «Aq kökem alay-bılay bop ketpesin!»...
Joq, mına jiınnıñ beti basqa körinedi. Esik aldında Aq kökem twr bayqasam. Saqal-mwrttı basqan. Üstinde äppaq kostyum-şalbar, ayaqta aq tufli, basında aq taqiya. On-on bes jasqa jasarıp ketkendey körindi mağan. Qasında tura Aq kökemdey äppaq kiingen jas äyel. Aq kökem kelgen qonaqtardı bauırına basıp, bäyek bolıp amandıq-saulıq swrasıp, qonaqtar jağı «qwsıñız qwttı bolsın,bärekeldi!» aytısıp jatır. Mässağan! Däl toydıñ üstinen tüsippin...
Osındayda qaydağı eske tüsedi. Aq kökem Külpan jeñgemmen üylenetin jılı, toy künin belgilep qoyğanbız. Toyğa üş kün qalğanşa kökem joq. Eki kün qaldı, jäne joq. Bir kün qaldı, tağı joq. Qoyşı, qonaq şaqırılıp, mal soyılıp, alıs-jaqındağılar tügel tüsel tüsip jatqan. Küyeu joq, küyeuden habar joq. Söytse, Aq kökemniñ qaladan bir jan dostarı keledi, Aq kökem olardı ertip jaylauğa tartadı. Es-aqıldan ayırılğanşa dürildeydi, qısqası , toy bolatın kündi wmıtadı bwlar. Toy kökemsiz ötti. Imandı bolğır Külpan jeñgem osı üşin bir de bir ret şu şığarmadı, qayta Aq kökem bolsa «keşir, keşir» deumen jartı ömirin ötkizdi... Ondayınıñ qay birin aytayın, bes bala tuılğanda da kökemiz körşi auılda, qalada, jaylauda, küzeude... toylap jürdi. Kökemiz dumandatıp, sauıq-sayran qwrıp tüzde jürgende, balalar ret-retimen ömirge kelip jatatın. Qabaq şıtqan jeñgeydi körmeysiñ, küyeuiniñ jamanın jasırıp, jaqsısın asırıp: «oybay-au, bala-şağanı asırau oñay deysiñ be, erkektiñ tirligi tüzde ğoy» dep jaybaraqat otıratın. «Külpannıñ mineziniñ keñin-ay» desetin biletinder.
Toy dürkirep ötti. Aq kökemniñ üylengenine naq bir özim üylenip jatqanday qabağat quandım. Jeñgey de minezdi, aqılına kelbeti say janday körindi. Äyel adam kelgen soñ üydiñ öñi kirip qaldı. Qazan köterilip, oşaqtan şäynek tüspeytin, bosağadan qonaq üzilmeytin boldı...
Qırıq jıldı qalada ötkizgende şıqqan müyiz, jiğan dünie bolmaptı. Jasım zeynetke tolğan küni qızmetten birjola qısqarttı. Ne üyge, ne qalağa simaymın. Deni sau, tamağı toq adamğa tañ atsa, keş batpaydı eken, sendeldim de qaldım. Bala-şağa demesem, auılğa ketip-aq qalar edim, auılğa barğanda kimge kerekpin?!... östip sandalıp jürgende bir küni Äbil degen sınıptasım kezdese ketsin. Mektepte jürgende qoy auzınan şöp almas momın edi. Üyinde on ba, on eki me, bir qora bala bar edi. Qaşan körseñ jamau-jırtıq kiinip jüretin Äbil... Mektepten keyin körip twrğanım osı. Kigen kiimin, astındağı maşinasın körseñ, öziñ wyalasıñ... Jaqın mañdağı meyramhanağa kirip söylestik. Jasap jatqan tirligin swrama, qısqası, şirigen bay. «Mamandığıñ zañger ğoy dedi. Är oblısta kompaniyam bar, är kompaniyadan jalaqı töleymin, mağan sen siyaqtı senimdi adam kerek» dedi. İştey barmaqtı bügip eseptep körsem jalaqıdan milionnıñ qwlağı qıltiıp twr, jığıla jabıstım.
Söytip bası bar da, ayağı joq şıtırman tirlikke qaytadan küp berdim. Bayağı bos künderim közden bwlbwl wşqan. Nağaşıma barmaq tügili, habarlasuğa mwrşa tappaymın. «Auılğa aparşı» dep nemerelerim jılaydı, «keler jılı apalarıñ bar, ağa-täteleriñ, men bar, tügel baramız» dep alday salam. Odan beri de talay «keler jıl» ötti, nemereler de ösip keledi, wyat-ay deşi...
Auıldan kelgen wzınqwlaqtardan Aq kökemniñ amandığın swrap twramın. Qazir atağınan at ürketin ülken molda deydi. Jamağattan pitir-sadaqa jinap, şağın meşit saldırıptı deydi. Özi sol meşittiñ imamı deydi. Tañ atqannan kün batqanşa meşit pen üydiñ arasında şauıp jüredi deydi...
Ğalım Qalibekwlı
Abai.kz


text:
Bāzār-e Tālah şehrindeki veya Diğer Arapça Hocası.
Verbling platformunda bütçenize uygun bir öğretmen keşfedin ve dilediğiniz yerden 1 e 1 canlı dersler alın. Bulunduğunuz şehirde ders almak yerine evinizden ve hatta telefonunuzdan bile derse katılabilirsiniz.
Arapça Hocası - Bāzār-e Tālah
Nart
$14.00-16.00USD/h
Arapça
Suriye
1.351
Angie
$11.00-12.00USD/h
Arapça
Suriye
1.568
Rofayda
$9.00-10.00USD/h
Arapça
Mısır
304
Video'yu İzle
Arapça Hocası yakındakiler: Bāzār-e Tālah
Khulm Arapça Hocası | Kunduz Arapça Hocası | Dowr-e Rabāţ Arapça Hocası | Aliabad Arapça Hocası | Baghlān Arapça Hocası | Aībak Arapça Hocası | Langar Arapça Hocası | Dūāb Arapça Hocası | Rū-ye Sang Arapça Hocası | Khudāydād Khēl Arapça Hocası | Bāzār-e Tālah Arapça Hocası | Ḩukūmatī Dahanah-ye Ghōrī Arapça Hocası | Pul-e Khumrī Arapça Hocası | Khinjān Arapça Hocası | Dōshī Arapça Hocası | Banū Arapça Hocası | Pul-e Ḩişār Arapça Hocası | Deh-e Şalāḩ Arapça Hocası | Nahrīn Arapça Hocası | Būrkah Arapça Hocası | Khanabad Arapça Hocası | Afaki Arapça Hocası | Taloqan Arapça Hocası | Ţāqchah Khānah Arapça Hocası | Khānaqāh Arapça Hocası | Farkhār Arapça Hocası | Now Dahānak Arapça Hocası | Khinj Arapça Hocası | Kirāmān Arapça Hocası | Alah Sāy Arapça Hocası | Dowlat Shāh Arapça Hocası | Mandōl Arapça Hocası | Mehtar Lām Arapça Hocası | Sarōbī Arapça Hocası | Tagāb Arapça Hocası | Ḏanḏar Arapça Hocası | Chakaray Arapça Hocası | Qal‘ah-ye Na‘īm Arapça Hocası | Muḩammad Āghah Wuluswālī Arapça Hocası | Bagrāmī Arapça Hocası | Pul-e Sangī Arapça Hocası | Kabul Arapça Hocası | Mīr Bachah Kōṯ Arapça Hocası | Deh-e Now Arapça Hocası | Surkh Bilandī Arapça Hocası | Chandal Bā’ī Arapça Hocası | Paghmān Arapça Hocası | Zargarān Arapça Hocası | Istālif Arapça Hocası | Qāshqāl Arapça Hocası | Charikar Arapça Hocası | Jabal os Saraj Arapça Hocası | Ibrāhīm Khān Arapça Hocası | Ghulām ‘Alī Arapça Hocası | Qarah Bāgh Bāzār Arapça Hocası | Kalakān Arapça Hocası | Shērwānī-ye Bālā Arapça Hocası | Ḩājī Khēl Arapça Hocası | Sidqābād Arapça Hocası | ’Unābah Arapça Hocası | Bāzārak Arapça Hocası | Bāgh-e Maīdān Arapça Hocası | Siyāhgird Arapça Hocası | Dahan-e Jarf Arapça Hocası | Bāmyān Arapça Hocası | Bulōlah Arapça Hocası | Wulêswālī Bihsūd Arapça Hocası | Ōkak Arapça Hocası | Mīrān Arapça Hocası | Jalrēz Arapça Hocası | Maydanshakhr Arapça Hocası | Markaz-e Sayyidābād Arapça Hocası | Tōrmay Arapça Hocası | Kalān Deh Arapça Hocası | Charkh Arapça Hocası | Baraki Barak Arapça Hocası | Pul-e ‘Alam Arapça Hocası | Khōshī Arapça Hocası | Ḩukūmatī Azrah Arapça Hocası | Panjāb Arapça Hocası | Nayak Arapça Hocası | Larkird Arapça Hocası | Dehī Arapça Hocası | Lab-Sar Arapça Hocası | Āq Kupruk Arapça Hocası | Tukzār Arapça Hocası | Sang-e Chārak Arapça Hocası | Tagāw-Bāy Arapça Hocası | Sōzmah Qal‘ah Arapça Hocası | Dehdādī Arapça Hocası | Mazār-e Sharīf Arapça Hocası | Balkh Arapça Hocası | Chimtāl Arapça Hocası


text:
HSN: Çonğarda Qırımğa yayınlav içün telequlle qoyuldı
Bugün, yanvar 25 künü, Herson vilâyetindeki Çonğar köyünde teleradioberici ctantsiyanıñ qurulışı soñuna keldi. Yañı qulleniñ yuksekligi – 150 m, şimdi donatmalar montajı keçirile.
Bu aqqında Serğiy Kostınskıy, televizion ve radioyayınlav meselelerinden Ukraina Milliy şurasınıñ azası. Kostınskıyniñ sözlerine köre, fevral başından Perşıy kanala Ukrayinskoğo radio, Meydan, Radio KrımçRealiyi, Herson FM kibi ukrain radio stantsiyalarınıñ signalı Qırımğa da berilmege başlycaq. Nevbetteki basamaq – dijital televizionnı teşkil etmek.
“Qulle qurulışı 2 ayğa yaqın devam etti. Bütün başqa vaqıt, 9 ayğa yaqın, sayüvdan ve radiodalğalarnıñ halqara koordinatsiyasından işler, yer ayırıluv, radiodalğağa könkurs keçirilmesi oldı”, - dedi Kostınskıy.
Ukraina haber siyaseti Nazirliginiñ Devşet kâtibi Artem Bidenko bildirdi: “İnvestorlar ve Herson devlet-vilâyet memuriyeti küçünen ve devlet organlarınıñ birlikte yapqan işi sayesinde, Qırımğa yayınlav içün telequlle tez quruldı. Bu vaqia – yarımadanıñ muvafaqiyetli haber reintegratsiyasına yolda daa bir adım”.
Hatırlatamız, qulle qurulışı Herson vilâyetinde teleradioyayınlav inkişafı Strategiyasınıñ ömürge keçirilüvi ve 2016-2017 ss. Qırım territoriyasına yayınlav teşkil etüv çerçivesinde keçirildi. 2016 senesi dekabr 2-de Çonğar köyünde teleradiokommunikatsion qulle qurulışına birinci blok qoyulışı oldı. Qulle leyhası ömürge keçirilüvinde Ukraina haber siyaseti Naziri, Ukrainanıñ vaqtınca zapt olunğan territoriyaları meselelerinden Nazirlik, televizion ve radioyayınlav meselelerinden milliy Şura, Herson devlet-vilâyet memuriyetinde, Ukraina devlet radiodalğalar merkezi, Ukraina milliy Cemaat televizionu ve “Ukraina teleağları” investorı qatnaştı.
Cedvel


text:
Derc
E.Ceppar Media etc. 3.0 milliy mukâfatınıñ ğaliplerini eñ yahşı videoreportaj içün mukâfatlandırdı
30 Qural ay, 11:24
E.Ceppar: Qırım haber reintegratsiyasınnı strategiyası işğalniñ menfiy neticelerini de közde tuta
29 Qural ay, 09:31
HSN: Tınç toplaşuvlar vaqtında uquqimayeciler ve jurnalistlerniñ işbirligi effektivliginden trening keçti
28 Qural ay, 14:21
HSN: Ekspertler dezinformatsiyağa qarşı qanun yaratılmasınıñ perspektivalarını muzakere ettiler
28 Qural ay, 13:12
HSN: "Seyat kibatı. Ukrayina" degen mültimedia leyhası taqdim etildi
27 Qural ay, 15:21
Mayısnıñ 29-nda V.Jemçugov Milliy aviatsiya universiteti studentlerinen körüşüv keçirecek
23 Qural ay, 15:04


text:
Kayıtlı
Muammer Ahmet Şiirleri, İsmail Gül Şiirleri, Seyide Doyran Şiirleri, Abdurrahim Karakoç şiirleri , Ahmed Arif şiirleri , Ahmet Hamdi Tanpınar şiirleri , Ahmet Selçuk İlkan şiirleri , Ahmet Telli şiirleri , Ali Erdinç şiirleri , Arif Nihat Asya şiirleri , Asil Mavi şiirleri , Aslan Avşarbey şiirleri , Aşık Veysel şiirleri , Ataol Behramoğlu şiirleri , Attila İlhan şiirleri , Ayfer Yazıcı şiirleri , Ayhan Yıldırım şiirleri , Bahattin Karakoç şiirleri , Bahtiyar Vahapzade şiirleri , Bayram Mecit şiirleri , Bedirhan Gökçe şiirleri , Bedri Rahmi Eyüpoğlu şiirleri , Behçet Necatigil şiirleri , Birgül Alp şiirleri , Burcu Seul şiirleri , Cahit Sıtkı Tarancı şiirleri , Cahit Zarifoğlu şiirleri , Can Yücel şiirleri , Cemal Gören şiirleri , Cemal Safi şiirleri , Cemal Süreya şiirleri , Cengiz Numanoğlu şiirleri , Cihan Balcıoğlu şiirleri , Didem Madak şiirleri , Edip Cansever şiirleri , Emin Çelimli şiirleri , Emine Çerçi şiirleri , Emine Şafak şiirleri , Ercan Baş şiirleri , Erdal Ercin şiirleri , Faruk Nafiz Çamlıbel şiirleri , Fazıl Hüsnü Dağlarca şiirleri , Fuzuli şiirleri , Gaffar Güllü şiirleri , Gelincik şiirleri , Gülsen Tunçkal şiirleri , Hacı Kısır şiirleri , İbrahim Karaçay şiirleri , İbrahim Sadri şiirleri , İbrahim Sağır şiirleri , İclal Aydın şiirleri , İsmail Gül şiirleri , İsmet Ulaş şiirleri , Kahraman Tazeoğlu şiirleri , Karacaoğlan şiirleri , Kevser Dostagüler şiirleri , Küçük İskender şiirleri , Mahmut Çiçekdağı şiirleri , Marlyn Hand şiirleri , Mehmet Akif Ersoy şiirleri , Mehmet Ali Kalkan şiirleri , Mehmet Çetin şiirleri , Melek Avcı Coşkun şiirleri , Melih Cevdet şiirleri , Melike Yıldız şiirleri , Mevlana Celalettin Rumi şiirleri , Muammer Ahmet Sağlam şiirleri , Muharrem Kubat şiirleri , Murat Meral şiirleri , Mustafa Hebip şiirleri , Muzaffer Tayyip Uslu şiirleri , Mücahit Şen şiirleri , Nazım Hikmet Ran şiirleri , Necip Fazıl Kısakürek şiirleri , Nur Uygun şiirleri , Nurullah Genç şiirleri , Orhan Veli Kanık şiirleri , Ömer Hayyam şiirleri , Özdemir Asaf şiirleri , Polat Tek şiirleri , Rabia Barış şiirleri , Sabahattin Ali şiirleri , Selaattin Çoban şiirleri , Seyide Cinaloğlu Doyran şiirleri , Sezai Karakoç şiirleri , Şevki Dinçal şiirleri , Tevfik Fikret şiirleri , Turgut Uyar şiirleri , Uğur Arslan şiirleri , Uğur Işılak şiirleri , Ümit Yaşar Oğuzcan şiirleri , Yahya Kemal Beyatlı şiirleri , Yavuz Bülent Bakiler şiirleri , Yavuz Dogan şiirleri , Yıldız Toksöz şiirleri , Yılmaz Erdoğan şiirleri , Yunus Emre şiirleri , Yusuf Hayaloğlu şiirleri , Zikrettin Karaca şiirleri , Ziya Osman Saba şiirleri , şiir şiir sokağım şiir türleri şiir sokakta şiir nedir şiire gazele şiir kitapları şiir bilgisi şiir defteri şiir aşk şiir oku şiir yarışması 2018 şiir adam şiir adam live şiir alıntıları şiir adam live instagram şiir antolojisi şiir antoloji şiir akımları şiir atölyesi şiir alp a şiiri a şiir evi a şiiri yavuz bülent bakiler a şiir evi ankara a.şiir solak a şiir sokakta a.kadir şiirleri a köpek şiiri a karakoç şiirleri a ile şiir şiir bilgisi test şiir biter şiir biçimleri şiir başlıkları şiir blog şiir bulmaca şiir bilgisi pdf şiir butik otel şiir blogları b şiiri b keskin şiirleri bayrak şiiri b sesi şiir b harfi akrostiş şiir şiir can yücel şiir cafe şiir cafe ortaköy şiir cemal süreyya şiir cumhuriyeti şiir cahit zarifoğlu şiir çeşitleri şiir can şiir ceketli adam kitabı şiir cemal safi ç şiiri behzat ç şiir behzat ç şiir sözleri gökçenur ç. şiirleri c.süreya şiirleri c ile şiir c.bukowski şiirleri gökçenur ç şiir kitabı c vitamini şiirleri c.zarifoğlu şiirleri şiir çözümleme şiir çözümleme yöntemi şiir çeviri şiir çiçek şiir çok güzel şiir çevirisi şiir çevirileri şiir çözümleme yöntemi nurullah çetin şiir çay ç ile şiir şiir dinletisi şiir dizeleri şiir dergileri şiir duygusal şiir duvarda şiir dünyası sözleri şiir denizi d&r şiir kitapları d.bakır şiiri d ile şiir d&r şiir defteri d madak şiirleri d.günü şiirleri d.bakır şiir sözleri d ali erzincanlı şiirleri d.h. lawrence şiirleri şiir eş anlamlısı şiir ekşi şiir edebiyat şiir en güzel şiir ezberle şiir etkinlikleri şiir edip cansever şiir evi şiir ezberleme şiir eloğlu e şiir kitabı şiirler e ödev şiir e book şiirli e kartlar e müfredat şiiri eş e şiir atatürk'e şiir e güzel şiirler öğretmen e şiir şiir fm şiir fon müziği indir şiir falı şiir fonları şiir fonu şiir fotoğrafları şiir film şiir fotoları şiir festivali f.nietzsche şiirleri f ferruhzad şiirleri f gülen şiirleri f ile şiir f akrostiş şiir necip f şiirleri f ile ilgili şiir melek şiiri f nafiz çamlıbel f n çamlıbel şiirleri ilhan berk f şiiri şiir gibi şiir gözlüm şiir güzel şiir gibi sözler şiir gibi kadın şiir günaydın şiir gemisi şiir gece şiir gecesi ğ şiiri g ile şiir anneler g şiirleri ğ akrostiş şiir ğ vitamini şiiri g sesi şiir ğ başlayan şiir g harfi ile şiir ğ ile ilgili şiirler ğ şiir ğüzel şiir öğretmene şiir posta şiir öğretmenler ğünü şiir onur ünlü şiir ğ ile şiir ğ sesi şiir ğ harfi ile şiir şiir hikayeleri şiir hakkında bazı mülahazalar şiir hastanede şiir her yerde şiir hayat şiir hakkında sözler şiir hangi metin grubuna girer şiir hakkında bilgi şiir hangi metinler grubuna girer şiir hasret h şiirist h.ergülen şiirleri atom h şiiri h.cibran şiirleri h ile şiir h harfi şiir h.izgören şiirleri h sesi şiir h nihal atsız şiirleri h ile başlayan şiirler şiir ısmarla şiir ısmarla eylül'ü konuşalım şiir instagram şiir ıhlamurlar çiçek açtığı zaman şiir ılık ılık akıtam şiir ışık şiir ırmak ıhlamur şiir ışıklar şiir ıssız şiir ı şiirler aşk-ı şiir ı ile şiir ı akrostiş şiir ı.ahmet şiirleri bab-ı şiir ı ile başlayan şiirler ı ile ilgili şiirler şiir ingilizce şiir indir şiir ile ilgili sözler şiir isimleri şiir istanbul şiir incelemesi şiir ingilizcesi şiir için fon müzikleri şiir iletişim i şiirler i şiir perisi i şiir sözleri şiir i kamer şiir-i aşk ile şiir şirpençe şiirler i hızırla kırk saat şiir i leyal şiir-i divan şiir jandarmada şiirt jetpa şiir jenerik müzikleri sigir jelatin şiirt jöh şiir janya şiirt judo şiirt jigolo japonca şiir japon şiir türü j ile şiir bay j şiir j.l.borges şiirleri j harfi ile şiir j.j. rousseau şiirleri j ile ilgili şiirler j harfiyle başlayan şiirler şiir konuları şiir kitapları pdf şiir kesitleri şiir karaoke şiir köşesi şiir konusu şiir kısa anlamlı şiir kadın k şiirleri k.iskender şiirleri k.maraş şiirleri k ile şiir k.tazeoğlu şiirleri 555k şiiri bünyamin k şiirleri k.maraş şiir yarışması k.kurultay şiirleri k.tazeoğlu şiir sözleri şiirler şiir lekesi şiir listesi şiir leyla şiir leblebi tozu şiir leyla ile mecnun şiir lirik şiir lise şiir lavinia şiirler kısa satirik l şiir örnekleri l akrostiş şiir l aşk şiirleri l.aragon şiirleri l harfli şiirler atilla ilhan l şiirleri şiir müzikleri şiir mısraları şiir mevlana şiir mavi şiir mektebi ortaokulu nasıl bir okul şiir me şiir mutluluk şiir mektebi iletişim şiir mavisi şiir m.akif ersoy türkiye m şiiri m.mungan şiirleri m harfiyle şiir m akrostiş şiir m.altıok şiirleri m. azad şiirleri türkiye'm şiiri turgut uyar m.akif şiirleri kısa m.ikbal şiirleri şiir ne demek şiir nedir kısaca şiir nasıl okunur şiir nedir özellikleri nelerdir şiir nazım şiir necip fazıl kısakürek şiir nasıl yazılır kuralları şiir ne demek ingilizce n.hikmet şiirleri n.fazıl şiirleri en güzel şiirler n.tevfik şiirleri fatma n şiirleri çetin'in şiir tahlilleri n akrostiş şiir n.kemal şiirleri n aşk şiirleri şiir otel şiir okuyan şiir onedio şiir okuyan erkek şiir okumak şiir okuyan adam şiir okuma kılavuzu şiir orhan veli şiir okulu o şiiri o şiirleri doğuran yalnızlık şairleri öldürür o şiir bitti başka mısra gerekmez o şiiri ahmet haşim o şiir bir daha yazılamaz o şiirler tek başına okunmuyor gel yalvarırım o şiirleri çocuğa yazsaydım o şiir ne demek şiirin o ince küllerini toplayanlar şiir o ki sadece cananını kasteder şiir örnekleri şiir özdemir asaf şiir özellikleri şiir önerileri şiir özlem şiir ödülleri şiir ölçüleri şiir örnekleri kısa şiir ödülleri 2018 şiir özledim ö ile şiir ö harfiyle şiir ö.s.ö şiirleri ö.ç.m şiirleri ö harfi ile şiir akrostiş şiir ö şiir parkı şiir perisi şiir penceresi şiir pdf şiir paylaşım şiir programı şiir parçaları şiir posterleri şiir papatya şiir programları p harfiyle şiir p valery şiirleri p sesi şiir p ile başlayan şiir çeşitleri şiir resimli şiir romantik şiir resmi şiir radyo şiir radyosu şiir resitali şiir rap şiir roots şiir replikleri şiir rastgele r siz şiir r akrostiş şiir r ilgili şiir r t erdogan şiirleri şiir sitesi şiir sokağı şiir sözler şiir sevgiliye şiir sayfası şiir sokakta aşk şiir siteleri s şiiri ş.erbaş şiirleri s.karakoç şiirleri s ile şiir yes şiiri ş akrostiş şiir ş sesi şiir s.ali şiirleri cemal sa şiirleri s.o.s şiiri şiir şiir şiir şarkıları şiir şairleri şiir şekilleri şiir şiir türkiye şiir şantiyede şiir şeklinde fabl şiir şükrü erbaş şiir şekil özellikleri şiir şehri ş ile şiir ş.yahya şiirleri ş 23 nisan şiirleri şiir tahlilleri şiir türleri nelerdir şiir tanımı şiir türleri test şiir turgut uyar şiir tanımları şiir tahlilleri mehmet kaplan şiir temaları şiir t shirt şiirt t.uyar şiirleri t ile şiir t erdoğan şiir 500t şiiri t aşk şiirleri t s eliot şiirleri baki ayhan t şiirleri t.tuğba baş şiirleri şiir uzun şiir umut şiir uygulaması şiir uzun aşk şiir unsurları şiir uzaktan sevmek şiir uyak şiir uyku şiir usta u şiiri ü ile şiir ü harfiyle şiirler hüsrev ü şiirini kim yazmıştır atatürk'ü şiiri ü akrostiş şiir hüsn ü şiir ayın 14 ü şiiri u ile akrostiş şiir şiir üzerine şiir ünlü şiir ümit yaşar oğuzcan şiir üzerine yazılar şiir ülkü ocaklarında şiir üzerine düşünceler suut kemal yetkin şiir ülkü tamer şiir üstadlarımız şiir üzerinde sıfat bulma şiir ünlü şairler ü.y.o şiirleri ü ile ilgili şiirler ü.y.oğuzcan şiirleri şiir ve inşa şiir video şiir ve tefekkür kulübü şiir ve kadın şiir ve zihniyet şiir ve inşa türü şiir vatan şiir ve sözler şiir ve şair şiir ve gelenek v şiir v ile şiir v.hugo şiirleri v sesi şiir orhan v şiirleri v for vendetta şiir v for vendetta şiiri remember v harfi ile şiir aga b v şiirbaz - ondan oldu zaar sözleri şiir yarışmaları şiir yazmak şiir yazarları şiir yaz şiir yazma şiir yarışması 2019 şiir yürek şiir yarışmaları 2018 y faktörü şiiri y kemal şiirleri y.odabaşı şiirleri y'ol şiiri y.emre şiirleri y başlayan şiirler y ile ilgili şiirler y harfi ile şiir y 23 nisan şiirleri akrostiş şiir y harfi şiir zamanı şiir zaman şiir zarifoğlu şiir zıt anlamlısı şiir ziya paşa şiir zindandan mehmete mektup şiir ziya gökalp şiir zulmü alkışlayamam şiir zeynep şiir zeytin z özger şiirleri z ile şiir z raporu şiir z akrostiş şiir a ve z şiiri a.c.z şiirleri z ile ilgili şiirler şiir 0 6 yaş 01 şiir 00 00 şiir 0 kasım şiirleri 0 kasımla ilgili şiir şiir 10.sınıf şiir 1 kıta şiir 1000kitap şiir 15 temmuz şiir 1.sınıf şiir 15 temmuz kısa şiir 19 mayıs şiir 10 kasım şiir 12. sınıf dil ve anlatım şiir 18 mart çanakkale şiirler 1 kıtalık şirinler 1 1 mayıs şiirleri 1.sınıf şiirleri kısa kaldırımlar 1 şiiri 1. sınıf şiirleri 2 kıtalık 1 kıtalık şiirler doğa 1 kıtalık şiirler ve şairleri 1 kıtalık şiir örnekleri şiir 2018 şiir 2 kıtalık şiir 2. sınıf şiir 29 ekim şiir 23 nisan şiir 29 ekimle ilgili şiir 29 ekim cumhuriyet bayramı şiir 2 satır şiir 2017 şiir 23 nisanla ilgili 2 şiiri şiirler 2 kıtalık şiir 2 kıta şiirler 2 kıtalık aşk şiirler 2 sınıf için dağ 2 şiir 2 kıtalık şiirler doğa 2 kıtalık şiir örnekleri şiir 365 şiir 3 kıtalık şiir 3. sınıf şiir 30 ağustos şiir 35 yaş şiir 3 kıtalık aşk şiir 3 kıtalı şiir 30 tane şiir 33 kurşun şiir 30 yaş 3 şiir anlayışı şiirler 3 kıtalık şirinler 3 şiirler 3 kıtalık kısa 3. şahsın şiiri 3 kıtalık şiirler edebiyat 3.sınıf şiirleri 2 kıtalık şiir 4 kıtalık şiir 4 lük şiir 4. sınıf şiir 40 yaşındasın şiir 4 kıtalık aşk şiir 4 mısradan oluşan her bölümüne ne denir 40 şiir 40 şair 40 şiir ve bir şiirler 4 kıtalık ünlü şairlerden 40 şiir 40 şair pdf 4 şiir 1 şehir şiirler 4 kıtalık şiirde 4'lük nedir şiirler 4 mısralık şiirdeki 4 satıra ne denir şiirler 4 5 kıtalık şiir 5. sınıf şiir 5 kıtalık şiir 5 sınıf konu anlatımı şiir 500 şiir 5n1k 555k şiir 5 şiir biçim ve içerik yönünden incelenmesi 571 şiir 5 şiir türü 50 şiir 50 şair 5 şiiri biçim ve içerik olarak inceleme 5 şiirin incelenmesi şiirler 5 kıtalık şiirde 5 mısraya ne denir 5 hececilerin şiir ve sanat anlayışı 5 kıtalık şiirler necip fazıl kısakürek şiir 6. sınıf şiir 6 kıtalık şiir 6 ekim 6 şiir türü şiir türleri 6. sınıf şiir bilgisi 6. sınıf şiir türleri 6.sınıf test şiir bilgisi 6. sınıf test şiir türleri 6. sınıf tonguç akademi şiirler 6.sınıf şiirler 6 kıtalık 6.sınıf şiirleri türkçe dersi 6. sınıf şiir örnekleri 6. sınıf şiir bilgisi çalışma kağıdı 6.sınıf şiir bilgisi 6.sınıf şiir bilgisi test 6.sınıf şiir türleri test şiir 7.sınıf şiir 7 güzel adam şiir 7 kıta 724 şiir şiirler 7 kıtalık 724 şiir neden kabul edilmedi 7 kıtalık şiir şiir türleri 7. sınıf şiir türleri 7.sınıf test şiir bilgisi 7. sınıf testleri 7 şiiri şiirde 7 hececiler kimlerdir şiirler 7. sınıf 7 heceli şiirler 7. sınıf şiir bilgisi test soruları 7.sınıf şiir türleri 7.sınıf şiir bilgisi 7.sınıf şiir türleri test şiir 8.sınıf şiir 8 kıta şiir 8 mart 8 şiir 80 sonrası şiir 835 şiir şiir bilgisi 8. sınıf şiir türleri 8. sınıf test şiir bilgisi 8. sınıf test almanca şiir 8 kıtalık 8 şiiri şiirler 8 kıtalık 8 heceli şiirler 8.sınıf şiir bilgisi 8 satırlık şiirler 8.sınıf şiir türleri test 8. sınıf şiir bilgisi test 8 sınıf şiir bilgisi çalışma kağıdı şiir 9.sınıf şiir 9. sınıf edebiyat şiir 9. sınıf test şiir 9 sınıf ders notları 90lar şiir şiir türleri 9. sınıf şiir türleri 9.sınıf edebiyat şiir gelenekleri 9.sınıf şiir bilgisi 9. sınıf test şiir türleri 9. sınıf test 9 şiiri 9.sınıf şiir türleri 9 eylül şiirleri 9.sınıf şiir bilgisi çalışma kağıdı 9. sınıf şiir örnekleri 9.sınıf şiir inceleme örnekleri


text:
Bu aftanıñ soñuna qadar Aqmescitte ambrosia otunı yoq etmek içün iş başlatılacaq. Bu ve bazı başqa tedbirlerniñ alınılması içün «Gorzelenhoz» şirketine şeer bücetinden 5 million ruble (2 million grivnâdan ziyade – QA) köleminde subsidiya ayırıldı. Bunı Kremlniñ nezaretindeki Aqmescit şeer memuriyetiniñ yolbaşçı muavini Kirill Skorohodov istismar-iqtisadiy toplaşuv devamında bildirdi.
«Büyük diqqat şeerniñ merkez soqaqlarına ve bala meydançıqlarına berilecek», – dep aytıla bildirüvde.
Aprel ayında, işğal etilgen Qırımda «ambrósia artemisiifólia» otu sebebinden karantin fitosanitar rejimi qabul etilgen edi.
Ambrosia – çiçek tozunen saman allergiyasına sebepçi olğan eñ telükeli kiyik otlardan biridir. Ambrósia artemisiifólia – eñ telükeli ve zararlı ot çeşitlerinden biri olıp, Qırımda çoq yerde öse, em de Ukrainanıñ başqa yerlerinde ve qomşu Rusiyeniñ Krasnodar vilâyetinde çoq ösmekte.


text:
Şri Lanka akimiyeti yuzni qapatqan urbanı kiymege yasaq etti. Azatlıq Radiosınıñ bildirgenine köre, bu yasaq 250 insannıñ ölümine sebep olğan patlavlardan soñ kirsetildi.
Qanun aprelniñ 29-nda işke tüşürile. Qarar ükümetniñ teklifinen qabul etildi. Baş nazir Ranil Vikremesingniñ tevsiyesinen sıñır tedbirleri islâm din adamlarınen mesleatlar içün qaldırılğan edi.
Şri Lanka politsiyası aprelniñ 21-nde katolik Pashanıñ qayd etilüvi vaqtında yüz bergen patlavlarnı teşkil etüvden şübheli sayılğan eki insannı yaqalap apiske aldı. Yerli kütleviy haber vastalarınıñ bildirgenine köre, yaqalanğanlar ağa-qardaş ola. Olarnıñ adları – Mohammad Sadik Abdul-Hak ve Mohammad Şahid Abdul-Hak.
Aprelniñ 21-nde Şri-Lankada patlavlar oldı. Canlı bombalar Pasha qayd etilgen bir qaç kilsege ve çetel turistleri qalğan musafirhanelerge ücüm etti. «İslâm devleti» terror teşkilâtı mesüliyetni öz boynuna aldı.


text:
Mayısta Qurman (Krasnogvardeyskiy) rayonında Driftten beşinci Qırım kubogı keçirilecek. Onıñ dört basamağı olacaq, yarış SSSR-niñ Qara deñiz flotunıñ eñ büyük aerodromlarından birisinde olacaq. Bu aqta Qırım mediası yazmaqta.
Sport avtomobil qoşusı Büyük Onlar qasabasında ötkerilecek. Esas yarış mayısnıñ 5-ine tayinlendi. Ekinci basamağı iyülniñ 6-7-sine, üçünci - avgustnıñ 3-4-üne, dörtüncisi - sentâbrniñ 21-22-sine. Şimdilik tedbir teşkilcileri çalışmağan aerodromnıñ yollarını temizlep qoralaylar.
“Eñ azından 30 iştirakçini bekleymiz. Qırım drift yarışınen Yekaterinburg, Moskova, Sankt-Peterburg, Nijniy Novgorod, Soçi, Adler, Krasnodar, Rostov-na-Donu, Anapadan qoşucıları meraqlana. Keçken yıl seyirci olğanlar bu yıl öz maşnalarınen qoşu aydavcıları kibi yarışqa kelmek istegini bildirdi”, - dep yaza Drift Crimea Cup matbuat hızmetiniñ başı İrina Yalosnıñ sözlerinden “RİA Krım” Rusiye matbuatı.


text:
Betti PDF ta'rizde ju'klep ali'w (74 Kb) Versiyasi' Betti doc ta'rizde ju'klep ali'w (74 KB)
Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Ken`esi Baslıg`ının` orınbasarı
Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Ken`esi Baslıg`ının` orınbasarı
Jaslar siyasatı, sotsiallıq rawajlandırıw ha`m ruwxıy-ag`artıwshılıq isleri Kompleks basshısının` funktsiyalıq wazıypaları haqqında
REJE
1-bab. Ulıwma qag`ıydalar
1. Bul Reje Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Ken`esi Baslıg`ının` orınbasarı
– Jaslar siyasatı, sotsiallıq rawajlandırıw ha`m ruwxıy-ag`artıwshılıq isleri Kompleks baslıg`ının` (keyingi orınlarda Kompleks baslıg`ı dep ataladı) funktsiyalıq wazıypaların belgileydi.
2. Kompleks baslıg`ı Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarg`ı
Ken`esinin` Baslıg`ına ha`m Ministrler Ken`esinin` Baslıg`ına esap beredi.
3. Kompleks baslıg`ı o`z jumısında O`zbekstan Respublikası menen Qaraqalpaqstan Respublikasının` Konstituttsiyaları ha`m nızamlarına, O`zbekistan Respublikası Oliy Majlisi palatalarının` qararlarına ha`m basqa da hu`jjetlerine, O`zbekstan Respublikası Prezidentinin` pa`rmanlarına, qararları menen biyliklerine, Ministrler Kabinetinin` qaralarına ha`m biyliklerine, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarg`ı Ken`esinin` qararlarına ha`m basqa da hu`jjetlerine, Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Ken`esinin` qararları menen biyliklerine, sonday-aq, usı Rejege a`mel etedi.
4. Komleks baslıg`ı komplekstegi jumıslardın` jag`dayı ushın juwap beredi, tiyisli ma`mleketlik ha`m xojalıq basqarıw uyımları, sho`lkemler jumısının` muwapıqlastırılıwın ha`m qadag`alanıwın, Komplekstin` jumısına kiretug`ın ma`seleler boyınsha Ministler Ken`esine kirgizilgen usınıslar menen hu`jjetler joybarlarının` ha`r ta`repleme ko`rip shıg`ılıwın ta`miyinleydi.
5. Kompleks basshısının` jumısı jaslar, sotsiallıq rawajlandırıw ha`m ruwxıy-ag`artıwshılıq isleri boyınsha ma`selelerdi sheshiwge bag`darlang`an.
6. Kompleks basshısı statusına bola Qaraqalpaqstan Respublikası Hu`kimetinin` ag`zası bolıp tabıladı.
Kompleks basshısı Ministrer Ken`esi ha`m onın` Prezidiumı ma`jilislerinde tikkeley qatnasadı.
2-bap. Kompleks basshısının` wazıypaları ha`m funktsiyaları
7. To`mendegiler Kompleks bsshısının` tiykarg`ı wazıypaları bolıp tabıladı:
a) Jaslar siyasatı tarawında:
jaslar, yag`nıy otız jastan aspag`an shaxslar, atap aytqanda, bilimlendiriwge qamtıp alıng`an jaslar, ja`mlespegen jaslar, jas qa`nigeler, isbilermen jaslar, jas fermerler, jas shan`araqlardı ha`r ta`repleme qollap-quwatlaw boyınsha ilajlardı a`melge asırıw;
ulıwma bilim beriw mekteplerinin` 9-klas pitkeriwshilerin ka`sipke bag`darlaw ha`m olardı son`g`ılıg`ında orta arnawlı, ka`sip-o`ner bilimlendiriw sistemasında oqıw menen tolıq qamtıp alıw, ka`sip-o`ner kolledji pitkeriwshilerin jumısqa ornalastırıw boyınsha sistemalı jumıslardı sho`lkemlestiriw;
akademiyalıq litseylerdin` jumıs na`tiyjeliligin arttırıwg`a qaratılg`an komleksli ilajlardı a`melge asıradı, sonın` ishinde, olardı aymaqlar kesiminde optimal ornalastırıw, talantlı jaslardı qamtıp alıw, oqıw protsesinin` sapasın arttırıw;
joqarı bilimlendiriw bag`darları ha`m joqarı mag`lıwmatlı kadrlar tayarlaw ko`rsetkishlerinin` aymaqlar boyınsha optimal bo`listiriliwi boyınsha tiykarlang`an usınıslar islep shıg`ıw, pitkeriwshilerdin` teren` professional bilimge iye bolıwına qaratılg`an ilajlardı a`melge asırıw;
bilimlendiriw sistemasının` barlıq basqıshlarında oqıw protsesinin` sapasın, oqıwshı studentlerdin` dawamlılıg`ın ta`miyilew boyınsha anıq ilajlar ko`riw ha`m qadag`alaw, bul bag`darda bilimlendiriw ma`kemesinin`, ma`ha`llenin`, ma`mleketlik emes kommertsiyalıq emes sho`lkemlerdin`, profilaktika inspektorları menen ata-analardın` o`z-ara birge islesiw jumısların muwapıqlastırıw;
xalıqtın`, a`sirese, jaslardın` kitapqumarlıq ma`deniyatın arttırıw, milliy a`debiyatımızdın` ha`m ja`ha`n a`debiyatının` en` jaqsı u`lgilerin ken`nen u`git-na`siyatlaw, «g`alabalıq ma`deniyat»tın` ko`rinislerine qarsı ruwxıy profilaktikalıq jumıslarg`a basshılıq etiw;
bilimlendiriw sistemasının` barlıq basqıshlarında shet tillerge, komp`yuter texnologiyalarınan ha`m internet resurslarınan paydalanıwdın` aldıng`ı ko`nlikpelerine u`yretiw boyınsha kompleksli ilajlardın` orınlanıwın qadag`alaw;
jaslardın` bos waqıtların mazmunlı sho`lkemlestiriw boyınsha olardın` pikir-usınısların inabatqa alg`an halda anıq ha`m ma`nzilli ilajlar bag`darlamaların islep shıg`ıw, ha`r qıylı do`gereklerge, sonın` ishinde, balalar muzıka ha`m ko`rkem o`ner, balalar ha`m jas o`spirimler sport mekteplerine qamtıp alıw jumısların sistemalı sho`lkemlestiriw;
jaslardı joqarı a`dep-ikramlılıq jaqtan ta`rbiyalaw, olardı ideologiyalıq qa`wip-qa`terlerden qorg`aw ha`m ja`miyette joqarı ruwxıylıq ortalıg`ın qa`liplestiriw bag`darındag`ı jumıslarg`a basshılıq etiw;
jaslardı erkin turmısqa tayarlaw, xalıqtın` ja`miyetlik belsendiligin artırıw, jaslar ta`rbiyası ma`selelesinde ja`miyetlik qadag`alawdı sho`lkemlestiriw, ja`miyette tınıshlıqtı ha`m tatıwlıqtı ta`miyinlew tarawındag`ı wazıypalardı na`tiyjeli orınlawg`a bag`darlang`an ilajlardı a`melge asırıw;
ata-analardın` pedagogikalıq ma`deniyatın arttırıwg`a, ba`rkamal a`wlad ta`biyasında «shan`araq-ma`ha`lle-bilimlendiriw ma`kemesi» ja`miyetlik ken`esi jumısların a`melge asırıwg`a basshılıq etiw;
ja`mlespegen jaslardın` ma`plerin a`melge asırıwda qatnasatug`ın ma`mleketlik uyımlardın`, ma`kemelelerdin` ha`m ma`mleketlik emes kommertsiyalıq emes sho`lkemlerdin` jumısın muwapıqlastırıwg`a ja`ne jaslardın` ja`miyetlik belsendiligin arttırıwg`a qaratılg`an tiykarg`ı bag`darlardı belgilew;
ja`mlespegen jaslardın` mashqalaların anıqlaw ha`m sheshiw ushın olardın` talapların anıqlaw boyınsha monitoring alıp barıw ha`m bahalaw, ka`sipke u`yretiw, jumısqa ornalastırıw, sonın` ishinde, kishi ha`m orta bizneske ha`m shan`araqlıq isbilermenlikke ken`nen tartıwg`a, huqıqbuzarlıq ha`m jınayatshılıqtın` aldın alıwg`a qaratılg`an ilajlardı belgilew;
jas qa`nigelerdi jumısqa ornalastırıwdın` sistemalı monitoringin sho`lkemlestiriwge, miynet bazarında olardın` ba`sekige shıdamlılıg`ın ta`miyinlewge qaratılg`an arnawlı bag`darlamalardı islep shıg`ıw ha`m onı a`meliyatqa engiziw, jas kadrlardı tayarlaw, qayta tayarlaw ha`m mamanlıg`ın arttırıw boyınsha jumıslardı a`melge asırıw;
jaslardın` isbilermenligin ha`m jas fermerlerdin` jumısın rawajlandırıw ushın qolaylı sharayatlar jaratıw, jaslardın` isbilermenligin sho`lkemlestiriwge ko`meklesiw, jen`illikli kreditler beriw, orın ajıratıw, materiallıq ha`m texnikalıq qurallar menen ta`miyinlewge baylanıslı bag`darlamalardı islep shıg`ıw ha`m a`melge asırıw:
jas shan`araqlardı ruwxıylıq ha`m materiallıq jaqtan qollap-quwatlaw, olar ushın mu`na`sip turaq jay ha`m sotsiallıq-turmıslıq sharayatlardı sho`lkemlestiriw boyınsha ilajlar sistemasın a`melge asırıw, kem ta`miyinlengen jas shan`araqlarg`a nızam hu`jjetlerinde belgilengen ta`rtipte materiallıq ja`rdem beriw ilajların ko`riw.
b) Sotsiallıq rawajlandırıw tarawında:
xalıqqa sotsiallıq xızmet ko`rsetiwdin` da`rejesin ha`m sapasın artırıw, o`miri ha`m miynet jolı, joqarı meditsinalıq ja`rdem alıwdı, ma`deniy miyraslar menen tanısıwdı, dene ta`rbiyası ha`m sport penen shug`ıllanıwdı, dem alıwın sho`lkemlestiriw ushın qolaylı sho`lkemlestiriwshilik-huqıqıy ha`m sotsiallıq sharayatlardı jaratıw ha`m sapa jag`ınan jan`a da`rejege ko`teriw boyınsha sistemalı jumıslardı a`melge asırıw;
xalıqtın` sotsiallıq mu`ta`jlikleri menen talapların u`yreniw tiykarında aymaqlarda sotsiallıq rawajlandırıw bag`darlamaların islep shıg`ıw ha`m orınlanıwın monitoring etiw;
densawlıqtı saqlaw sistemasın reformalaw, xalıqqa joqarı mamanlıqtag`ı meditsinalıq ja`rdemdi ko`rsetiw, densawlıqtı saqlaw ma`kemelerinin` materiallıq-texnikalıq bazasın bekkemlew, olardı zamanago`y meditsinalıq a`sbap-u`skeneler menen ta`miyinlew ha`m kadrlardın` potentsialın arttırıw bag`darında sistemalı jumıslardı a`melge asırıw;
awıllıq shıpakerlik punktlerinin` ha`m shan`araqlıq poliklinikalardın` jumıs na`tiyjeliligin arttırıw, ha`r bir insan ha`m pu`tkil shan`araq shen`berinde en` ko`p ushıraytug`ın keselliklerdin` profilaktikasın ha`m emlew protsesin sho`lkemlestiriw, shan`araqlardı patronaj sisteması menen tolıq qamtıp alıw, xalıqtın` meditsinalıq ma`deniyatın arttırıw, salamat turmıs ta`rizin, sonın` ishinde, salamat awqatlanıwdı u`git-na`siyatlaw ilajların a`melge asırıw;
xalıqtın` reproduktivlik samalamatlıg`ın bekkemlew, analardın`, balalardın` ha`m jas o`spirimlerdin` densawlıg`ın qorg`aw, tuwma ha`m na`sillik keselliklerdin` aldın alıw, rawajlanıw nuqsanı bolg`an balalardı meditsinalıq-sotsiallıq reabilitatsiyalaw sapasın arttırıw, olardın` ja`miyetlik turmısta tolıq qatnasıwı ushın za`ru`r sharayatlardı jaratıw;
xalıqqa diagnoz qoyıwdın` zamanago`y usılların engiziw ha`m joqarı mamanlıqtag`ı qa`negelestirilgen meditsinalıq ja`rdemnin` ko`lemin bunnan bılay da ken`eytiw. Ja`ha`n standartları da`rejesindegi en` na`tiyjeli, qurmalı ha`m joqarı texnologiyalı usıllarg`a bolg`an xalıqtın` talabın qanaatlandırıwg`a bag`darlang`an ilajlardın` orınlanıwın ta`miyinlew;
xalıqtı da`ri-da`rmaqlar menen ta`miyinlewdi bunnan bılay da jaqsılaw, jergilikli o`ndirisshiler ta`repinen islep shıg`arılg`an sapalı da`ri-da`rmaqlar ha`m meditsinalıq buyımlar menen ta`miynat da`rejesin arttırıw, jergilikli farmatsevtika sanaatına investitsiyalar kirgiziw ushın shet el jetekshi kompaniyaları menen investorların tartıw boyınsha ilajlardı a`melge asırıw;
sport tarawında alıp barılıp atırg`an jumıslardın` ko`lemin bunnan bılay da ken`eytiw, sporttın` g`alabalıg`ın arttırıw, qızlar arasında sporttı rawajlandırıw, barlıq aymaqlarda, a`sirese, en` alıs awıllarda xalıqaralıq talaplarg`a juwap beretug`ın materiallıq-texnikalıq bazag`a iye en` zamanago`y sport ob`ektlerin qurıw;
xalıqtın` turmıslıq ma`deniyatın ha`m sapasın artırıwg`a qaratılg`an bilimlendiriw, kewilli dem alıw, ba`ntlik, turmıslıq xızmetler ko`rsetiw, ma`deniyat, ko`rkem o`ner ha`m sport tarawları ma`kemelerinen paydalanıw ko`lemin ken`eytiwge qaratılg`an kompleksli ilajlardı a`melge asırıw;
ma`kan puqaralar jıyınları, hayal-qızlar, nuraniyler, jaslar sho`lkemleri, puqaralıq ja`miyetleri institutları, g`alaba xabar qurallarının` tınısh-tatıw turmısımızdı saqlawg`a ha`m bekkemlewge qaratılg`an wazıypalardın` orınlanıwın muwapıqlastırıw.
v) Ruwxıy-ag`artıwshılıq isler tarawında:
xalıq arasında elimizde a`melge asırılıp atırg`an ma`mleketlik siyasattın` tiykarg`ı bag`darların, ken` ko`lemli reformalardın` mazmun-ma`nisin, qabıl etilgen nızam hu`jjetler menen ma`mleketlik bag`darlamalar a`hmiyetinin` u`git-na`siyatlanıwın sho`lkemlestiriw;
xalıqtın` ruwxıylıq mashqalaları menen talapların u`yrenip barıw tiykarında aymaqta ruwxıy ortalıq salamatlıg`ın ta`miyinlew, sho`lkemlestiriwshilik-huqıqıy usılına qaramay barlıq sho`lkemlerdin` ruwxıy-ag`artıwshılıq jumısın muwapıqlastırıw ha`m basshılıq etiw;
xalıqtın` ruwxıy-a`dep-ikramlılıq, diniy-ag`artıwshılıq, ma`deniy da`rejesin arttırıw ha`m onın` turaqlı tu`rde o`sip atırg`an intellektual, estetialıq ha`m ma`deniy talapların ta`miyinlew, ruwxıy-ag`artıwshılıq miyrastı, u`rp-a`detler menen qa`driyatlardı saqlaw, u`git-na`siyatlaw jumıslarına basshılıq etiw;
aymaqta salamat turmıs ta`rizin, milletleraralıq tatıwlıqtı, o`z-ara miyrim-sha`pa`a`t ortalıg`ın bekkemlewge qaratılg`an g`alabalıq ilajlardı ta`miyinlew ha`m sho`lkemlestiriw ma`selelelerin muwpıqlastırıw, ilajlardın` maqsetli, ta`rtipli sho`lkemlestiriliwin ha`m ta`rbiyalıq na`tiyjeliligin ta`miyinlew ilajların ko`riw;
aymaqta jınayatshılıqtın` ha`m huqıqbuzarlıqlardın` aldın alıw, adamlardı sergeklikke ha`m abaylı bolıwg`a shaqırıw, jaslarda jat ideyalarg`a qarsı ideologiyalıq immunitetti bekkemlew, huqıqıy ma`deniyattı arttırıw, puqaralarda nızamg`a hu`rmet, huqıqbuzarlıq jag`daylarına jol qoymaw sezimin ku`sheytiwge qaratılg`an na`tiyjeli u`git-na`siyat sistemasın jolg`a qoyıw;
xalıq arasında diniy ekstremizm, terrorizm, na`shebentlik, adam sawdası, nızamsız migratsiya, «g`alabalıq ma`deniyat» qa`wipinen eskertiwge qaratılg`an profilaktikalıq ag`artıwshılıqqa, ta`rbiyalıq ilajlarg`a basshılıq etiw;
xalıq arasında miyrim-sha`pa`a`t, mu`riybet ha`m hu`rmet, insap ha`m diyanat, hu`jdanlılıq, awızbirshilik ha`m tatıwlıq, pidayılıq, watan su`yiwshilik, joqarı ma`rtebelilik ha`m basqa da pazıyletlerdi u`git-na`siyatlaw ja`ne ruwxıy-ag`artıwshılıq jumıslardı rawajlandırıwda ma`ha`lle institutının` ornın ha`m rolin arttırıw bag`darındag`ı jumıslarg`a basshılıq etiw;
elimizde alıp barılıp atırg`an ruwxıy-ag`artıwshılıq jumıslar boyınsha siyasattın` maqset ha`m wazıypalarınan kelip shıg`ıp, aymaqta sho`lkemlestiriletug`ın ilajlardın` mazmunın, na`tiyjeliligin talqılaw, salalardın` sistemalı jumısın sho`lkemlestiriw.
8. Kompleks basshısı o`zine ju`klengen wazıypalarg`a muwapıq:
O`zbekstan Respublikası Prezidenti Apparatının` tiyisli xızmetleri, Ministrler Kabineti ha`m Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarg`ı Ken`esi menen jaslar siyasatı, sotsiallıq rawajlandırıw ha`m ruwxıy-ag`artıwshılıq isleri ma`seleleri boyınsha o`z-ara birge islesedi;
Kompleks quramına kiretug`ın sho`lkemlerdin` kadrların tan`law;
ornı-ornına qoyıw, tayınlaw ha`m wazıypasınan azat etiw boyınsha kompleksli ilajlardı orınlawda respublikalıq ha`m oraylıq strukturalardın` basqarması menen birge islesedi.
Komplekske qaraslı basshı lawazımlarg`a a`meldegi ha`m perspektivalı kadrlar rezervin jetilistiriw boyınsha usınıslar kirgizedi. Rezervke kirgizilgen talabanlardı tayarlap barıw jumısların sho`lkemlestiredi.
Ministrler Ken`esi Baslıg`ı qararları menen biylikleri joybarlarına kelisim ushın qol qoyadı.
O`z wa`killigi shen`berinde O`zbekstan Respublikası ha`m Qaraqalpaqstan Respublikası hu`kimet uyımlarında Ministrler Ken`esinen wa`killik etedi.
Ministrler Ken`esinin` jaslar siyasatı, sotsiallıq rawajlandırıw ha`m ruwxıy-ag`artıwshılıq isler ma`seleleri boyınsha sekretariat baslıqların ha`m bas qa`nigelerin qayta tayarlaw, olardın` mamanlıg`ın arttırıw, xoshametlew ha`m olarg`a qarata ta`rtiplik jaza sharaların qollanıw haqqında Ministrler Kabinetinin` Baslıg`ına usınıslar kirgizedi.
9. Ministrler Ken`esinin` Baslıg`ı ha`m Ministrler Ken`esi Baslıg`ının` orınbasarı basshılıq etetug`ın komissiyalardın` (ken`eslerdin`) jumısın, sonday-aq, olardın` qararlarının` orınlanıwın sho`lkemlestiriw boyınsha qadag`alawdı ta`miyinleydi.
3-bap. Kompleks basshısının` huqıqları ha`m juwapkershiligi
10. Kompleks basshısı o`zine ju`klengen wazıypalar menen funktsiyalardı orınlaw ushın to`mendegi huqıqlarg`a iye:
Ministrler Ken`esinde ko`rip shıg`ılatug`ın ma`selelerdi talqılaw ha`m tayarlaw ushın za`ru`r bolg`an materialllar menen mag`lıwmatlardı ma`mleketlik ha`m xojalıq basqarıw uyımları, jergilikli atqarıwshı ha`kimiyat uyımlarınan ha`m basqa da uyımlar menen sho`lkemlerden belgilengen ta`rtipte soraw ha`m alıw;
ma`mleketlik ha`m xojalıq basqarıw uyımları, ma`mleketlik atqarıwshı ha`kimiyat uyımları, basqa da uyımlar ha`m sho`lkemler basshıları menen wa`killerinin` qatnasıwında ma`jilisler o`tkeriw;
juwapkershilik ju`klengen ministrliklerdin`, ma`mleketlik komitetler menen vedomstvolardın`, ma`mleketlik ha`m xojalıq basqarıw uyımları kollegiyalıq uyımlarının` ma`jilislerinde, sonday-aq, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarg`ı Ken`esi Baslıg`ının` ha`m Ministrler Ken`esi Baslıg`ının` tapsırmaları boyınsha – ma`mleketlik basqarıw uyımlarının`, ma`mleketlik emes kommertsiyalıq emes sho`lkemlerdin` ha`m basqa da sho`lkemlerdin` Kompleks basqaratug`ın tarawg`a kiretug`ın ma`seleler boyınsha o`tkeriletug`ın ma`jilisleri menen jıynalıslarında qatnasıw;
ma`mleketlik ha`m xojalıq basqarıw uyımları, ilimiy ma`kemeleler ha`m basqa da sho`lkemlerdin` basshıları menen wa`killerin Ministrler Ken`esinde ko`rip shıg`ılatug`ın ma`selelerdi islep shıg`ıw ushın belgilengen ta`rtipte tartıw, tiyisli ma`seleler boyınsha waqtınsha jumısshı toparlar du`ziw;
«Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Ken`esi haqqında»g`ı Qaraqalpaqstan Respublikası nın` Nızam talapları buzılg`an jag`dayda tu`setug`ın hu`jjetlerdi qaytarıw.
Kompleks basshısının` za`ru`r materiallardı, mag`lıwmatlardı usınıw, sonday-aq, O`zbekstan Respublikası menen Qaraqalpaqstan Respublikasının` nızamları, O`zbekstan Respublikası Prezidentinin` pa`rmanları, qararları ha`m biylikleri, Ministrler Ken`esinin` qararları ha`m basqa da hu`jjetleri, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarg`ı Ken`esinin` qararları ha`m basqa da hu`jjjetleri, Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Ken`esinin` qaraları ha`m biylikleri joybarların puqta islep shıg`ıw boyınsha talapları menen tapsırmaları belgilengen mu`ddetlerde orınlanıwı kerek.
Kompleks basshısının` o`zi basqaratug`ın ma`seleler boyınsha ministrliklerdin`, ma`mleketlik komitetlerdin`, vedomstvolardın`, xojalıq birlespelerinin`, ka`rxanalardın` ha`m basqa da sho`lkemlerdin` basshılarına tapsırmaları belgilengen ta`rtipte orınlanwı ma`jbu`riy bolıp tabıladı.
11. Kompleks basshısı:
o`zine ju`klengen wazıypalardın` za`ru`r da`rejede ha`m sapalı orınlanıwı ushın;
O`zbekstan Respublikası menen Qaraqalpaqstan Respublikası nızamlarının`, O`zbekstan Respublikası Oliy Majlisi palatalarının` qararları menen basqa da hu`jjetlerinin`, O`zbekstan Respublikası Prezidenti pa`rmanlarının`, qararlarının`, biylikleri menen tapsırmalarının`, Ministrler Kabineti, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarg`ı Ken`esi ha`m Ministrler Ken`esi basqarıw tapsırmalarının` jaslar siyasatı, sotsiallıq rawajlandırıw ha`m ruwxıy-ag`artıwshılıq isler kompleksinin` quramına kiretug`ın ma`mleketlik ha`m xojalıq basqarıw uyımları, sho`lkemler ta`repinen o`z waqtında ha`m sapalı orınlanıwın ta`miyinlew ushın;
Ministrler Kabinetinin` «Atqarıw ta`rtibin bekkemlew ilajları haqqında»g`ı 1999-jıl 12-yanvar`dag`ı 12-sanlı qararına muwapıq atqarıw ta`rtibinin` bekkemleniwi ushın juwap beredi.
4-bab. Kompleks basshısının` jumısın sho`lkemlestiriw
12. Kompleks basshısının` isleri «Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Ken`esi haqqında»g`ı Qaraqalpaqstan Respublikasının` Nızamı, O`zbekstan Respublikası Prezidentinin`, O`zbekstan Respublikası Bas ministrinin`, Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarg`ı Ken`esinin` ha`m Ministrler Ken`esi Baslıqlarının` tapsırmalarına, usı Nızamg`a muwapıq, sonday-aq, Miistrler Ken`esinin` rejeleri ha`m jaslar siyasatı, sotsiallıq rawajlandırıw ha`m ruwxıy-ag`artıwshılıq isler kompleksinin` is rejesi tiykarında sho`lkemlestiriledi.
Komplekstin` is rejesi kompleks basshısı ta`repinen tastıyıqlanadı.
13. Kompleks basshısının` O`zbekstan Respublikası menen Qaraqalpaqstan Respublikası nızamlarının`, O`zbekstan Respublikası Prezidenti parmanlarının`, qararları menen biyliklerinin`, hu`kimet qararlarının` juwapkershilik ju`klenetug`ın ma`mleketlik ha`m xojalıq basqarıw uyımlarında, sho`lkemlerde, jergilikli atqarıwshı ha`kimiyat uyımlarında a`melge asırılıwının` sistemalı monitoringin ta`miyinlew boyınsha jumısı Ministrler Ken`esinin` is rejesine, sonday-aq, Miistrler Ken`esi baslıg`ının` tapsırmalarına muwapıq kompleksli u`yreniwlerdi a`melge asırıw jolı menen, Ministrler Ken`esinin` Prezidium ma`jilislerinde jaslar siyasatı, sotsiallıq rawajlandırıw ha`m ruwxıy-ag`artıwshılıq isleri ma`seleleri kompleksinin` esapların tın`lag`an halda sho`lkemlestiriledi.
5-bap. Kompleks basshısı ta`repinen jumısları sho`lekemlestiriletug`ın komissiyalar ha`m ken`esler
Kadrlar tayarlaw milliy bag`darlamasın a`melge asırıw boyınsha Respublikalıq komissiyası;
Respublikalıq epidemiyag`a qarsı gu`resiw ayrıqsha komissiyası;
AİV infektsiyasının` tarqalıwına qarsı gu`resiwge baylanıslı ilajlardı muwapıqlastırıw boyınsha Respublikalıq kishi komissiyası;
Narkotik zatlardı qadag`alaw boyınsha Respublikalıq komissiyası;
Geografiyalıq ob`ektlerge atama beriw ha`m qayta atama beriw ma`seleleri boyınsha Respublikalıq komissiyası;
Tasqın suwlar, sel ag`ımları menen ko`shiwlerdi qa`wipsiz o`tkeriwdi ta`miyinlew boyınsha suw tasqınına qarsı gu`res boyınsha Hu`kimetlik komissiyası;
Respublialıq ma`limleme-kitapxana sistemasının` jumısın muwapıqlastırıwshı vedomstvolararalıq Ken`esi;
2020-jılı Yaponiyada o`tkeriletug`ın XXXII jazg`ı Olimpiyada ha`m XVI Paralimpiya oyınlarına O`zbekistan sportshıların tayarlawdı sho`lkemlestiriw ha`m jetilistiriw boyınsha Respublikalıq komissiyası;
«Nawrız» ulıwmaxalıqlıq ha`m «G`a`rezsizlik» bayramların belgilewdi sho`lkemlestiriw boyınsha turaqlı jumıs alıp baratug`ın Respublikalıq komissiyası;
Ministrler Ken`esi janındag`ı jas o`spirimler isleri boyınsha komissiyası;
O`zbekistan jaslar awqamı Qaraqalpaqstan Respublikalıq Ken`esi;
«Ma`mleketlik til haqqında»g`ı Qaraqalpaqstan Respublikasının` Nızamın a`melge asırıw ha`m latın jazıwı tiykarında qaraqalpaq a`lipbesin enigiziw komissiyası;
Densawlıqtı saqlaw sistemasın reformalaw, ma`mleketlik bag`darmalardı a`melge asırıwdı sho`lkemlestiriw ha`m qadag`alaw boyınsha Respublikalıq komissiyası;
Ja`miyetlik ko`nlikpe orayı isleri boyınsha jumıs alıp baratug`ın Respublikalıq komissiyası;
Respublikalıq a`skeriy xızmetke shaqırıw boyınsha komissiyası;
Tuberkulez keselliginin` aldın alıwdı ha`m og`an qarsı gu`resiwdi ku`sheytiw boyınsha vedomstvolararalıq komissiyası;
Balalardı jazg`ı dem aldırıw ha`m salamatlandırıw boyınsha Respublikalıq turaqlı komissiyası.
Ko'rip shi'g'i'ldi': 4559
Betler
- Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining o‘rinbosari
- Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Ken`esi Baslıg`ının` orınbasarı
- Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Ken`esi Baslıg`ının` orınbasarı
- Qoraqalpog'iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining o‘rinbosari
- Qaraqalpaqstan Respublikası Miistrler Ken`esi Baslıg`ının` orınbsarı
- Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining o‘rinbosari
- Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Ken`esi Baslıg`ının` orınbasarı


text:
Kamboçyaca Türkçe çevrimiçi çeviri
Kelimeleri, kelime öbeklerini ve cümleleri Kamboçyaca Türkçe çeviri ve sözlük hizmetimiz sayesinde ücretsiz olarak çevirin. Kamboçyaca Türkçe çevirmenimizin aynı anda 5000 karakterden fazlasını çevirmediğini unutmayın. Bir metni Kamboçyaca'den Türkçe'ye çevirmek için, metni yukarıdaki pencereye girin. Kamboçyaca metin otomatik olarak aşağıdaki pencereye kopyalanacaktır. Metni Kamboçyaca'den Türkçe'ye çevirmek için ikinci pencerenin altında yer alan gri butona tıklayın.
Ayrıca bkz: Türkçe Arnavutça çeviri, Türkçe Azerice çeviri, Türkçe Baskça çeviri, Türkçe Belarusça çeviri, Türkçe Bengalce çeviri, Türkçe Boşnakça çeviri, Türkçe Burmaca çeviri, Türkçe Cava Dili çeviri, Türkçe Cebuano çeviri, Türkçe Chicheva çeviri, Türkçe Ermenice çeviri, Türkçe Esperantoca çeviri, Türkçe Filipince çeviri, Türkçe Frizon Dili çeviri, Türkçe Galce çeviri, Türkçe Galiçyaca çeviri, Türkçe Gücerat Dili çeviri, Türkçe Gürcüce çeviri, Türkçe Habeşçe çeviri, Türkçe Haiti Creole Dili çeviri, Türkçe Hausa Dili çeviri, Türkçe Havai Dili çeviri, Türkçe Hmong Dili çeviri, Türkçe Hosa çeviri, Türkçe İgbo Dili çeviri, Türkçe İrlandaca çeviri, Türkçe İzlandaca çeviri, Türkçe Kannada çeviri, Türkçe Katalanca çeviri, Türkçe Kazakça çeviri, Türkçe Kırgızca çeviri, Türkçe Korsika Dili çeviri, Türkçe Kuzey İskoç Dili çeviri, Türkçe Kürtçe çeviri, Türkçe Laoca çeviri, Türkçe Latince çeviri, Türkçe Lüksemburgca çeviri, Türkçe Madagaskar Dili çeviri, Türkçe Makedonca çeviri, Türkçe Malayalam çeviri, Türkçe Malta Dili çeviri, Türkçe Maori Dili çeviri, Türkçe Marathi çeviri, Türkçe Moğolca çeviri, Türkçe Nepalce çeviri, Türkçe Özbekçe çeviri, Türkçe Pencap Dili çeviri, Türkçe Peştuca çeviri, Türkçe Samoaca çeviri, Türkçe Sesotho Dili çeviri, Türkçe Seylanca çeviri, Türkçe Shona çeviri, Türkçe Sırpça çeviri, Türkçe Sint çeviri, Türkçe Somalice çeviri, Türkçe Sundanizce çeviri, Türkçe Svahili Dili çeviri, Türkçe Tacikce çeviri, Türkçe Tamil çeviri, Türkçe Telugu Dili çeviri, Türkçe Urduca çeviri, Türkçe Yidce çeviri, Türkçe Yoruba çeviri, Türkçe Zulu çeviri


text:
Batu xan
Batí xan (Batu xan, Sain xan) (1207 tiräse – 1256), Mongol imperiäseneñ ğäskär başlığı, cihangir, Altın Urda ilen nigezläwçe xan. Çıñğız xan onığı,Cüçi ulı.
Atası wafatınnan soñ olıs idaräçese (1227). Mongol imperiäse qorıltayı quşuınça İdel buyı Bolğarına, Rus kenäzleklärenä häm Könbatış Awrupa illärenä yawlar oyıştıra (q. İdel buyı Bolğar däwlätenä Monğol yawları). 1236 yılda İdel buyı Bolğarın, 1237-1240 yıllarda Rus kenäzleklären üzenä buysındıra, 1240-1242 yıllarda Pülşä, Macarstan, Çexiä häm Bolgariäne basıp ala. 1242-1256 yıllarda Cüçi olısınıñ Cäyek yılğasınnan alıp Könbatış çigenä qädärge bilämäläreneñ baş idaräçese. İdel tübän ağınında Altın Urda yaña başqalası Saray äl-Mäxrusä tözelgänçe Bolğar şähärendä torıp idarä itä. Üz bilämälärendä hönärçelekkä, kürşe il-mämläkätlär belän säwdä itügä, Tübän İdel buyında şähärlär tözeleşenä zur iğtibar birä. Saray äl-Mäxrusä şähäre tözeleşenä Bolğardan, Urta Aziädan, Qawqazdan ostalar kiterä.


text:
Qırım uquqimaye gruppası martnıñ 18-nde yarımadada qomşu Rusiye prezidenti saylâvlarınen alâqalı olaraq qırımlılarğa yapılğan tazyıqnın bir qaç faktını qayd etken. Bu aqta gruppanıñ saytında haber etilmekte.
QUG malümatına köre, Qırımnıñ «Qartlar ve saqatlar Oktâbrskiy pansionatı»nıñ reberleri saylâvlarğa barmağan qırımtatar hadimlerini işten boşatacağınen qorquzğan.
«QUGniñ diger bir menbası, Qırım mektepleriniñ birinde ana-baba toplaşuvı keçirilecegi aqqında haber etilgen ve anda mektep müdiri ocalarnıñ epsine saylâvlarnen bağlı resim sergisi keçirmekni avale etken. Ağzaviy buyruqnen müdir bütün ocalarnı saylâvlarda iştirak etmege zorlağan. Qırımnıñ diger mekteplerinden birinde balalarnı Rusiye prezidentiniñ saylâvlarınen bağlı plakatlar sızmağa mecbur ete ekenler. Bu aqta eki ayrı sınıfnıñ farqlı menbaları haber etken. Balalarnı yarışta iştirak etecekleri aqqındaki malümatnı kündeliklerine yazmağa mecbur etkenler. Yarış içün sızılğan resim martnıñ 13-ne qadar mektepke ketirilmeli eken», – denilmekte haberde.
Qırım uquqimaye gruppasınıñ yolbaşçısı Olga Skripnik yarımadanıñ Kreml nezareti altındaki akimiyetiniñ bu areketlerini qabul etilmez ve qanunsız areketler dep adlandıra.
«Yarımadada saylâvlarnı teşkil etken Rusiye akimiyeti bir daa halqara mecburiyetlerni inkâr ete. Qırımtatarlarnıñ saylâvlarda iştirak etmege red etkenleri içün işten boşatılacağınen qorquzılğanı, olarnıñ ictimaiy ve iqtisadiy uquqlarınıñ qaba bir şekilde bozıluvı, aynı zamanda etnik hususiyetine köre aşalanuv sayıla. Mektep talebeleriniñ er angi bir siyasiy teşviqatta iştirak etüvi, Rusiye qanunlarını köre bile qanunnıñ qaba bozıluvı sayıla. Qırımda Rusiye prezidentiniñ saylâvları içün insanlarnıñ mecbur etilüvinen bağlı iç bir areketlerniñ qabul etilmesi mümkün degil ve olar deral toqtatılmalıdır», – dep bayan etti Skripnik.
Qırımtatar halqınıñ Milliy Meclisi martnıñ 12-nde öz muracaatını bildirerek, qırımtatarlarnı ilhaq etilgen Qırımda keçirilecek Rusiye prezidentiniñ saylâvlarında iştirak etmemege.
Rusiye prezidenti saylavlarınıñ ötkerilmesi 2018 senesi mart 18-ne – Qırım ilhaqınıñ yıllığı qayd etilgen künge tayın etildi.
Martnıñ 1-nde Yuqarı Rada BMT Telükesizlik Şurası ve Baş Assambleyası, Avropa Birligi, NATO, halqara teşkilâtlar, çetel parlamentleri ve ükümetlerini Qırımda Rusiye saylavlarınıñ qanuniyligini tanımamağa çağırdı.


text:
Noyabrniñ 6-nda ilhaq etilgen Qırımda yarımadanıñ Rusiye tarafından ilhaqını qanuniyleştirmek içün «Qırım dostları» birleşmesi meydanğa ketirildi. Rusiyeniñ TASS haber agentligi bildirgeni kibi bu, Rusiyege tabi akimiyet tarafından teşkil etilgen «Zemaneviy halqara munasebetleri noqtai-nazarından Qırım. Qırım dostlarınıñ forumu» konferentsiyasınıñ neticesidir.
Haber agentligi, konferentsiya iştirakçileri Ğarp tarafından «2014 senesi referendumı ve Qırım halqınıñ öz kelecegini özü tayin etmek aqqı qanuniy» tanılmaları içün ğayret köstermek kerekligi hususında qarar berdiler ve bu sebepten birleşme meydanğa ketirildi, dep daa tafsilâtlı malümat bermekte.
Rusiyege tabi akimiyet, konferentsiyağa 30 ülkeniñ vekilleri keldi, deye iddia ete.
Yañı teşkilâtnıñ qurucıları, işbirligini «halq diplomatiyası usulları»nen yapmaq niyetindeler.
Noyabrniñ 6-sında Yaltada «Qırım dostlarınıñ forumı» açıldı. Tedbir Livadiyada ötkerile. Kremlniñ kontroli altında bulunğan Rusiye Devlet dumasındaki Qırım vekili Mihail Şeremet bildirgen malümatqa binaen yarımadağa 90-ğa yaqın çetel musafiri keldi.
2014 senesi martnıñ 16-sında Qırım ve Aqyar şeeriniñ territoriyasında yarımadanıñ statusına dair dünya tarafından qanuniy olaraq tanılmağan referendum ötkerilip, neticesinde Rusiye Qırımnı öz toprağına ilhaq etti. Referendumdaki rey berüvniñ neticelerini ne Ukraina, ne Avropa Birligi, ne de AQŞ tanıdı. Martnıñ 18-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırımnıñ Rusiyege «öz isteginen qoşulğanını» ilân etti.
Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-sinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko münasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña “tarihiy adaletniñ tiklenmesi”, dey.


text:
Aqmescitte yaqın saatlarda sağanaqnen boranlı yağmur, burçaq yağacaq ve saniyede 20-25 metr süratlı yel esecek. Bu aqta Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirligi Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Qayd etilgenine köre, yaramay ava Aqmescitte iyülniñ 16-nda künniñ soñuna qadar devam etecek.
Müessise suv basuv aqqında tenbilep, mağazlarda ventilâtsiyanı qapatmağa, andan mallarnı çıqarmağa, ayvan ve quşlarnı suv basqan yerlerden telükesiz yerlerge çıqarmağa, em de tahliye vaziyetinde kerek olacaq vesiqa, şahsiy eşya ve mülk cedvelini tizmege tevsiye ete.
Keçken afta Aqmescit ve Kezlevde sağanaqlar yağğan edi. Aqmeçit rayonında qasırğa yeli yerli kemping evçiklerini bozdı. Yağmurlar Keriçteki köyündeki yollarnı yuvıp ketti.


text:
Oñtüstik Kavkazda tağı da şekara mäselesine baylanıstı janjal tuıldı. Şekara janjalı Şeşenstan men Dağıstan twrğındarı arasında bolğan. Taraptar jol jiegine qoyılğan belgi taqtayşağa baylanıstı kelispeuşilik tanıtuda.
Dağıstan twrğındarı Kizlyar audanında jol jiegine «Şeşenstan Respublikası Şelkovskoy audanı» (Çeçenskaya respublika Şelkovskoy rayon) degen belginiñ qoyılğanına narazılıq tanıtqan bolatın. Köp ötpey äleumettik jelilerde bwl belgi taqtayşanı dağıstandıqtardıñ alıp tastağanı turalı videolar taradı.
Bwdan keyin Şeşenstan Parlamentiniñ törağası Magomed Daudov mälimdeme jasap: «Şeşenstan öz jerin eşkimge bermeydi. Biz bir süyem jerimizdi de eşkimge bermeymiz. Jol belgisin ornına qoyıp qoyıñdar. Sebebi, ol sol jerde twruı kerek», – degen. Bwl mälimdemeden keyin dağıstandıqtar men şeşenstandıqtar arasındağı qayşılıq birden asqındı.
Bwlan keyin BAQ şeşenstandıq qauipsizdik küşteri şekara öñirine köliktermen toptasqanın habarladı. Al, bügin tañerteñ ertemen Daudov jol belgisi qoyılğan şekarağa barıp, Dağıstan resmilerimen kezdesken.
Kavkaz öñirindegi aqparat qwraldarı naurız ayında Şeşenstannıñ Qizlyar audanındağı talastı şekara aymağın bir taraptı özderiniñ territoriyası retinde belgilep alğanın habarlağan bolatın. Körşiles respublikalar şekaranı bekitu turalı söylesuleri tolıq nätije bermegen. Säuir ayınıñ soñında eki eldiñ parlament törağaları memlekettik isterge baylanıstı şekara bekitu mäselesin uaqıtşa toqtata twruğa kelisken.
Kavkazdağı şekara dauı
Oñtüstik Kavkazdağı şekara daularında eñ belsendi el – Şeşenstan. 1991 jılı Şeşen-Inguş ASSR-ı tarağannan keyin Şeşenstan men Inguşetiya Resey Federaciyası qwramındağı eki respublika retinde jariyalandı. Alayda, ol kezde anıq şekara sızığı bekitilmegen. Şeşenstan men Inguşetiya arasında da şekara janjalı birneşe ret boldı. 2018 jılı qırküyekte bwl eki körşi aymaq adminstrativtik şekara kelisimine qol qoydı.
Şekara bekitu kezinde Inguşetiya twrğındarı «köp territoriyamız Şeşenstanğa ketip qaldı» degen narazı pikirlermen mıñdağan adam qatısqan şeruler de ötkizgen. Qazir Inguşetiya Resey Federaciyasındağı jer kölemi eñ şağın respublika bolıp sanaladı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ fikrince, Rusiye ne qadar zayıflaşsa, yarımada o qadar tez işğalden azat etilecektir.
Bu aqta o, «Apostrof» neşriyatına bergen intervyusında ayttı.
«Qırımnıñ qaytarılması, onıñ qaytarılmasınıñ müddeti Rusiyeniñ zayıflaşqanına mütenasiptir. Bunıñ içün Rusiyeniñ iqtisadiy, siyasiy ve arbiy zayıflaşmasına alıp barğan faktorlar ne qadar çoq olsa, Qırımnıñ qaytarılmasınıñ ihtimali o qadar büyüktir», – dep ayttı Çubarov.
«Böyle etip, er angi devletniñ Rusiyenen munasebetleriniñ keñleşmesi bizim içün maqbul olunmaz. Amma! Bu aqta laf etmege başlağanda, birden sual peyda ola: ne içün siz, balalar, sizge ücüm etken devletnen alış-veriş yapasıñız, aceba», – dep qoştı Çubarov.
Tünevin peyda olğan malümatqa köre, Avropa birligine kirmek içün namzet devletleri olğan Montenegro ve Albaniya, Avropa iqtisadiy meydanına kirgen Avropa serbest ticaret assotsiatsiyasınıñ devletleri olğan Lihtenşteyn ve Norvegiya, bunen beraber, Ukraina ve Gürcistan Avropa Şurasınıñ Rusiyege qarşı sanktsiyalarnıñ Qırım işğali sebebinden 2017 senesi iyün 23-ke qadar uzattırmaq qararına qoşuldı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qırımda oktâbr 12-de qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler olıp keçti. Qırım siyasetşınası Eleonora Dülber Facebook saifesinde sabadan Rusiye uquq qoruyıcıları kelgen insanlarnıñ adlarını ve yaşağan yerlerini yazdı.
«Tintüv keçirilgen qırımtatarlar cedveli: Rustem İsmailov, 32 yaşında, Boğurça (Kamenka), Abdullayev Uzair, 42 yaşında, Mamaq (Strogonovka), Abdullayev Teymur, 41 yaşında, Mamaq (Strogonovka), Cemadenov Emil, Saledinov Ayder», – dep bildirdi Dülber.
Qırımtatar Milliy Qurultayı Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev Facebookta bildirdi ki, tintüv keçirilgen soñ Ayder Saledinov FSB idaresine alıp ketirildi.
Advokat Emil Kürbedinovnıñ Facebookta bildirgenine köre, tintüv keçirilgen bazı qırımtatarlar Mekkege acılıqqa barğan edi.
«Tintüvler din kütken qırımtatar musulmanlarınıñ evlerinde keçirile, olar yaqında acılıqqa barğan ediler, – demek ki, iş «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etme qabaatınen bağlı olacaq», – dep tahmin etti advokat.
Qırım.Aqiqat qoşma malümat almaq içün Emil Kürbedinov ile bağlanmağa tırışa, faqat şimdige qadar advokat telefonını açmay.
YouTube kanalında Qırım Haberleri qullanıcısı Mamaq köyünde keçirilgen tintüvlerniñ bir qaç videosını yerleştirdi.
Advokat Edem Semedlâyev çarşenbe künü, oktâbr 12-de, bildirdi ki, oña Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ hadimleri qanunsız tintüv keçirgen evniñ saibinen körüşmege izin berilmedi.
«Saat 6:50 müşterim Emil Cemadinovğa keldim. Taqiqatçı advokatnı tintüvge almay. İnsanlar toplaştı. Taqiqatçınıñ bu areketlerinden şikâyet etecekmiz. Bu tintüv qanunsız tanılacaqtır», – dep bildirdi Semedlâyev.
Qırım işğalinden soñ yarımadada mustaqil jurnalistler, qırımtatar faalleri ve Meclis azalarında tintüvler sıqlaştı. Ukraina Tışqı işler nazirligi (TİN) Ukrain vatandaşları işğal olunğan Qırımda taqip etilgenlerinden raatsız olğanını beyan etip, basqılarnı toqtatmapa çağırdı. Bunıñnen beraber TİN Dünya toplulığına muracaat etip, bütün mumkün olğan siyasiy ve uquqiy imkânlar ile Rusiyege tesir etmege, onıñ totalitar usullarınen insan aqları ve söz serbestligini yoq etmesini toqtatmağa, ve apis etilgen ukrain siyasiy mabuslarnı azat etmege çağırdı.