text:
UNESCO İcra şurasınıñ 200-ci sessiyasınıñ netice oturışında oktâbr 18 künü «Qırım Muhtar Cumheriyetinde (Ukraina) vaziyetniñ közetüvi» qararı alındı. Onda Qırımğa monitoring eyyetiniñ yollanılması aqqında da söz yürsetile. Bunı oktâbr 18 künü UNESCO meseleleri boyunca Ukraina Milliy komissiyasınıñ Kâtibiyetinde bildirdiler.
«Vaqıtınca işğal etilgen yarımadada UNESCO mesuliyetine ait olğan meselelerde keskin problemlerniñ çezilmesi boyunca tevsiyeler azırlamaq maqsadınen Qırımğa nezaret missiyasınıñ yollanılması beklenile», – dep aytıla bildirüvde.
Milliy komissiyanıñ Kâtibiyetinde qayd ettiler ki, qarar alınmazdan ögüne sessiya çerçivesinde 11 oktâbrde Tışqı muameleler ve programma meseleleri boyunca Komissiyanıñ toplaşuvnda UNESCO baş mudiri bu mevzuda maruzasını taqdim etken edi. Maruzada UNESCO Kâtibiyetiniñ tedbirleri ve Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyardaki vaqilar aqqında ukrain tarafı ve halqara teşkilâtlarından berilgen malümatlar yer alğanı qayd etile.
Vesiqada ayrıca «qanunsız Rusiye işğalinden soñ yarımadada UNESCO mesuliyetindeki saada vaziyet ep beterleşkeni» kösterile.
UNESCO baş mudiriniñ vekili yarımadadaki vaziyetni o yerden közetmek imkânlarını ukrain tarafınen işbirlikte incelemege niyetli olğanını ayttı. Monitoring UNESCO mesüliyetligine ait olğan saalarda keçirile bile.
Haber etilgeni kibi, iç bir devlet Rusiye eyyetiniñ teklifine qol tutmadı ve «Qırım Muhtar Cumheriyetinde (Ukraina) vaziyetniñ közetüvi» qararını rey berüvge çıqarmağa istemedi. Böylece ilk sefer İcra şurasında Qırımdaki vaziyetniñ monitoringi baqılğanda qarar fikir birligi ile qabul etildi.
Qarar qabul etilgen soñ ukrain eyyetiniñ azası, Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov sözge çıqıp, Qırımda «işğalci rus akimiyeti tarafından UNESCO mesüliyetindeki saada insan aqlarınıñ, ilk evelâ qırım tatarları ve ukrainlilerniñ aqlarınıñ bozulmasına misaller ketirdi».
Çubarov qayd etti , Rusiye tarafından Qırımrtatar Milliy Meclisniñ areketi yasaq etilgeni «işğalcilerniñ böyle siyasetine eñ yaman misal» ola.
Refat Çubarov UNESCO tarafından Qırım MC ve Aqyarda vaziyetniñ nezaret etilmesine dair Baş müdirniñ niyetlerini alğışladı. «Ukraina böyle nezaret muntazam ve keñiş sürette alıp barılacağını bekley. Bu niyetniñ amelge keçirilmesi içün biz Kâtibiyetnen, İçra şurasınıñ azalarınen ve UNESCO azaları olğan devletlernen muzakerelerimizni devam ettirmege ve küçlendirmege azırmız», – dedi Çubarov
Bilfirile ki, AQŞ ve AB eyyetleri UNESCO tarafından doğrudan doğru yarımadada közetüv alıp barmaq niyetine qol tuttılar ve Ukrainanıñ territorial butünlikini desteklediler.
UNESCO Baş müdiri bu meselede nevbetteki maruzasını kelek sessiyada 2017 senesi aprel ayında taqdim etecek. Bunı teikilâtnıñ matbuat-hızmetinde bildirdiler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


c: text/html

text:
Ukraina baş prokuraturası Qırım Yuqarı Şurasınıñ 76 deputatını qıdıruvğa ilân etti. Bunı cumaaqşamı, mart 26-da, Baş prokuraturanıñ cemaatçılıq ve matbuat vastaları ile alâqa boyunca İdaresinde bildirdiler.
Baş prokuraturada deyler ki, mahkemeniñ mülkniñ tutıp alınuvı boyunca ola bilecek qararınıñ amelge keçirilmesini temin etmek maqsadı ile işbu şahıslarnıñ 1,2 milliard grivna miqdarında mülki apis etildi.
Taqiqatçınıñ qararı ile şeklengenler qıdıruvğa ilân etilgenler.
Malüm olğanı kibi, 2015 senesi fevral 28-de Qırım Yuqarı Şurasınıñ 76 sabıq deputatı boyunca mezkür muracaatlar yazılıp, mart 2 künü Ukrainada Rusiye Federatsiyasınıñ elçihanesinden şeklengenlerge yollanıldı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukraina Yuqarı Radası «Ukraina Rusiye Federatsiyası yedinci çağıruv Federal Toplaşuvı Devlet Dumasına saylavlarnıñ, bunıñ neticeleriniñ ve uquqiy aqibetleriniñ, veyedinci çağıruv Federal Toplaşuvı Devlet Dumasınıñ terkibi, vekâleti, qararlarınıñ qanuniy olğanını tanımağanı munasebetinen Ukraina Yuqarı Radasınıñ beyanatı aqqında» qarar leyhasını qabul etti.
Mütenasip qararğa 264 halq deputatı qol tuttı. Bu aqta malümatnı Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
Büyük Britaniya işğal etilgen Qırımda keçirilgen Rusiye Devlet Dumasına saylavlarnıñ neticelerini tanımadı.
Rusiye Devlet Dumasına saylavlar sentâbr 18-de keçirildi. Bir sıra devletler, bu cümleden, AQŞ, Kanada, Frenkistan, İsveçiya işğal etilgen Qırım territoriyasında saylavlarnıñ qanuniy olğanını tanımağa red etti.
Poloniya Tışqı işler nazirligi Rusiye Devlet Dumasına bütün parlament saylavlarınıñ qanuniy olğanını şübeli saydı.


text:
Bir vaqıtları Qırımdaki «makeyevkalılar» taqımınıñ yolbaşçısı Anatoliy Mogilev qırımtatarlarğa olarnıñ vatanlarında «diaspora» dedi. Bazıları Nazirler şurasınıñ reisi bilgisiz ve tasilsiz, dep ayttılar. Digerleri ise onıñ bu sözleri eñ büyük tamır halqlardan birini aşalamaq içün aselet seslendirildi, dep tüşüngenler, çünki qırımtatarlarnıñ çoqusı akimiyetke kirgen Donbass aydutlarından nefret ete edi. «Diaspora» sözü yunan tilinden kele ve tuvğan tilde «tarqaluv» manasını taşıy. Kremldeki ideolog-imperetsler ve Qırımdaki qoqlaları bu qadar teren baqmaylar. Amma olarnıñ areketleri ve yapqanları sözniñ tam manasına uya. Malüm ki, Qırımdaki Rusiye akimiyetiniñ ğayreti qırımtatar cemiyetiniñ tuvğan toprağında atomizatsiyağa yönelgen. Qayd etmeli ki, bunı Mogilevniñ eski firqa ortaqları yapa, onı ise ara-sıra Kiyev soqaqlarında köreler.
Rusiye akimiyetiniñ tam bir areket planı yoq. Olsa da, yañlış şeylerge esaslanğan, çünki qazan ve qırımtatarlarnıñ bir halq olğanını tüşündiler. Böyle olmağanını añlağan soñ ve Qazan sakinleriniñ lafları neticesiz olğan soñ, işğalciler Meclisni deñiştirmege qarar bergenler. Başta liderleriniñ kirişini yasaq ettiler, soñra olarğa qarşı cinaiy işler açıldı. Moskva bu organnıñ itibarını özü isbatladı, amma anda öz adamlarını qoymaq içün Qurultaynı kontrol altına almaq kerek edi. Lâkin Moskvanıñ küçü buña yetmedi.
Küçük satqın gruppları Meclisniñ alternativası olamadılar. Tintüv, apis cezaları ve insan qaçıruvları qırımtatar liderlerini teslim olıp işğalni tanımağa mecbur etip olamadılar. Milliy idare icra organını kontrol etmek ıntıluvları neticesinde yüz bergen iç yayğara areketlerniñ ardı-sıra olmağanında is etildi. Başta «Qırım prokurorı» Natalya Poklonskaya mahkemege muracaat etip, Meclisni «ekstremistik» teşkilât olaraq yasaq etmege talap etti, soñra Rusiye akimiyetiniñ vekilleri Meclis azalarını toplap, onıñ reberligini ğayrıdan saylamağa talap ettiler. Ratsional şekilde yanaşacaq olsa ediler, bu areketler bam-başqa olacaq edi.
Poklonskaya qırımtatar milliy areketine qarşı qoyulğan maqsatlarğa irişip olamay, bu sebepten de bir şeyler yapılğanını kösterecek ola
Binası çoqtan alınğan qayd olmağan Meclisni yasaq etmek adamlarğa olarnı raatsızlağan müim meselelerniñ muzakere etilmesi içün toplaşmağa yasaq etmeknen aynı mananı taşıy. Meclisniñ işğal etilgen topraqlarda faaliyeti Rusiye uquq alanında qayd etilmedi, böylece bu yasaq da nezaret etilemez. Faqat Poklonskayanıñ arizası boyunca mahkeme qararı FSB hadimlerine ekstremistler toplandı dep, evlerge ya da cemaat binalarına daa raat kirmege imkân berecek. Rusiye mahsus hızmetleri öyle de tintüv keçire ve adamlarnı yaqalay. Hizb ut-Tahrirniñ uydurılğan azalarına qarşı öyle yapılğan edi. Demek ki, Meclis yasağı aqqında ses-şamata yalıñız informatsion alanda yer alacaq, amma kerçek işlerge tesiri olmaz. Poklonskaya qırımtatar milliy areketine qarşı qoyulğan maqsatlarğa irişip olamay, bu sebepten de bir şeyler yapılğanını kösterecek ola. Meclis etrafında birleşken ve birleşmege devam etken halqnı dağıtmaq maqsadına irişilmeycek – belâ ve telüke adamlarnı birleşmege mecbur ete. Yekâne netice – qırımtatarlarnıñ işğal etilgen yerlerde indememesi. Amma onıñ devamlı sürmesi de şübe doğura. Şimaliy Kavkazda Rusiye idaresiniñ tecribesi köstere ki: ekstremistler olmasa, mahsus hızmetler iş olsun diye, olarnı meydanğa ketireler. Putinniñ neostalin sisteması bir kün saylamağa mecbur olacaq: qırımtatarlarnı raat qaldırmaq ya da bütün halqnı ekstremistler sırasına yazdırmaq.
Anvar Derkaç, jurnalist
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını aydınlatıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Qırımda diger yerlerde Hıdırlez keçirilmesini yasaq etip, ükümet tarafından teşkil etilgen Hıdırlez bayramına adamlarnı toplaylar. Hususan, Yaltada yerli sakinlerge bu bayramnı keçirmege yasaq ettiler, bunı havfsızlıq tedbirlerini teminlemek imkânı olmağanınen añlattılar.
Yalta memuriyeti tarafından red etüv boyunca mütenasip vesiqa Qırım.Aqiqatnıñ maiyetindedir.
«2016 senesi mayıs 3-te Köreiz köyünde Hıdırlez bayramını keçirmek muracaatıñıznı baqıp, Yalta memuriyeti bu merasimniñ keçirilmesine, havfsızlıq tedbirlerini teminlemek imkânı olmağanı sebebinden, rushset bermey», – dep aytıla vesiqada.
«Mayıs 3-te Bütün Qırım milliy qırımtatar Hıdırlez bayramı «Şaherezada» medeniy-eglence merkeziniñ territoriyasında teşkil etile. Yalta memuriyetiniñ havfsızlıq tedbirlerini teminleme imkânları işbu bayram merasimine berilecek», – dep qayd eteler memuriyette, ve istegenlerge Hıdırlez bayramını qayd etmek içün Bağçasaray rayonına yol almağa tevsiye eteler.
2016 senesi mayıs 3-te Rusiyege boysunğan Qırım ükümeti qırımtatar Hıdırlez bayramını teşkil ete. Bayram programmasında Qırımnıñ çeşit regionlarından ketirilgen milliy çadırlar tiklenilecek. Bu yerde qırımtatar halqınıñ ayat tarzı ve adetleri, dekorativ-ameliy sanat ustaları işleriniñ sergisi, milliy aşlar ve Dağıstanlı canbazlarnıñ çıqışları taqdim etilecek.
İçtimaiy ağlarda rusiyeli Qırım ükümeti devlet müessiselerde çalışqanlarnı ve mektep talebelerini bayramğa kelmege mecbur etken vesiqa derc etildi.
Bundan evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileri Qırımnıñ rusiyeli ükümeti tarafından teşkil etilgen Hıdırlez bayramına bağışlanğan merasimlerde iştirak etmege red etkenlerini bildirdi. Böyle merasimlerden vatandaşlarnı da vazgeçmege çağırdılar.
Qırımdan köçkenler Hıdırlez bayramına bağışlanğan merasimlerni qıtaiy Ukrainada teşkil eteler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Bu aqta mayıs 27 künü Brüsselde olıp keçken sammit neticesinde qabul etilgen Avropa birligi memleketleriniñ ükümet ve devlet başlarınıñ beyanatında bildirile, dep haber ete Radio Svoboda.
«Rusiye Federatsiyası ilk evelâ Ukrainağa silânıñ ketirilüvini ve separatistlerniñ sıñırdan keçüvini toqtatmalı. Bu sebepten biz Rusiye Federatsiyasını açıq-aydın muzakerege başlamağa çağıramız», – denile beyanatta.
Mayıs 27 künü Brüsselde Avropa birliginiñ ükümet ve devlet başlarınıñ körüşüvi olıp keçti. Mında Avropa parlamentine saylavlarnıñ neticelerini ve prezident saylavlarından soñ Ukraina ile işbiriligini muzakere ettiler.
Körüşüv neticesinde, Aropa komissiyasınıñ prezidenti Jose Manuel Barroso Avropa birligi Ukrainağa ve yañı saylanğan yolbaşçılığına qol tutmağa azır olğanını qayd etti.


text:
Sentâbr 22 künü New-Yorkta başlağan BMT tamır halqlarnıñ meseleleri boyunca Bütündünya konferentsiyasında Ukraina çetel işler naziri Pavlo Klimkin çıqışta bulunıp, işğal etilgen yarımadada qırımtatarlarnıñ vaziyetine diqqat ayırdı.
Bunı BMT haber hızmeti bildire.
«Yazıq ki, tamır halqlarnıñ aqları bozulğanı ile bağlı vaziyet keçmişte qalmadı», – dedi Ukraina çetel işler naziri. – Qırımnıñ Rusiye işğali ile istilâ ve açıq territorial qabaatlar ile bağlı halqara aqiqatqa qayttıq. Adet üzre, birinci sırada milliy azlıqlar qurban ola. İşğal küneşli ve musafirçen yarımadanı kerginlik, istilâ ve sabırsızlıqqa çevirdi».
Klimkin qayd etkeni kibi, «tünevin Qırımnıñ çoq milletli ve dostane yüzüniñ qısmı olğan taqımlar bugün istenilmez azlıqlarğa çevirildi».
«Böyle taqımlardan biri – qırımtatarlardır. Bugün qırımtatarlar, qavmiy ukrainliler ve diger azlıqlar açıq-aydın ayırımğa rastkeleler», – dedi Klimkin.
Nazir şunı bildirdi ki, «Rusiye Federatsiyası öz orduları ile Qırımğa nefret ğayesini kirsetti». Onıñ sözlerine köre, «insanlar başqace fikir etse, kiyinse, tüşünse, olarnı cezalaylar».
«Olarnıñ siyasiy, til ve medeniy aqlarınıñ bozuluvı boyunca er kün yañı şikâyetlerni alamız», – dedi nazir.
O şunı da qayd etti ki, bu sene qırımtatarlarnıñ sürgünlik faciasına 70 yıl ola. «2014 senesi yañı tarihiy qıyınlıqlar ile belgilenmezmi?», - dey Ukraina çetel işler naziri.
BMT tamır halqlarnıñ meseleleri boyunca Bütündünya konferentsiyasında qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilev ve qırımtatar milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov da iştirak eteler.
Rusiye konferentsiya işinde qırımtatar milliy Meclisiniñ iştiragi sebebinden öz narazılığını bildirdi. Qırımda bulunğan ve andan konferentsiyağa yol almağa planlaştırğan qırımtatarlardan pasportlarını tutıp aldılar.


text:
Varşavada oktâbr 11 künü ukrainliler ve qazan tatarlarğa destek numayışı keçirildi. Bunı Azatlıq Radiosı bildire.
Varşava sakinleri soqaqlarğa: «Tatar sakinlerine ve Nadejda Savçenkoğa nisbeten ayırım – Putinniñ tarafından Groznıy siyasetiniñ devam etilmesidir», «Qazanda işğalcilerge abide bar, Qazannıñ qoruycılarına – ne vaqıt?», «1552 senesi – Rusiye tarafından tatar halqınıñ qul etüv tarihıdır», «Ukrainliler ve tatarlar azatlıq oğrunda fikirdeşler», «Moskva, tatarlarğa qazan şapkeni – Qazanda İvan Groznıy tarafından qırsızlanğan Monomah şapkesini qaytar», ve diger plakatlar ile çıqtılar.
Numayışnıñ teşkilâtçısı qazan tatarı, bir qaç yıl devamında Ukrainada, şimdi ise Poloniyada yaşağan Rusiye siyasiy qaçağı Nafis Kaşapov oldı.
Onıñ sözlerine köre, numayışnıñ iştirakçileri Ukrainadaki vaziyetni 1552 senesi olğan qazan tatarlarınıñ genotsidi ile qıyasladılar.
«Qazan Hanlığı padişa İvan Groznıy tarafından devirildi. Qazannıñ zaptı vaqtında Rusiye ordusı qazan tatarlarnı öldürip, cesetleri Astrahan saillerine barması içün olarnı Edilge bıraqa ediler. Anda astrahan tatarları yaşaylar, olar – rusiyelilerniñ tüşüngeni kibi, bunı körip, Rusiye padişasına boysunmasalar, olarnen ne olacağını añlamaq kerek ediler», – dep tarif etti Nafis Kaşapov.
Varşava Avromaydan teşkiliy kömiyetetiniñ reisi Nataliya Pançenko aytqanı kibi, 1552 senesi vaqiaları ve Ukrainada olğanı ile arasında bağ açıq-aydındır.
«Bugün ukrainliler qazan tatarlarğa öz birdemligini numayış eteler, çünki rusiyeliler o vaqıt olarnen yapqanını bugün ukrainlilerge yapalar. Şunıñ içün olarnıñ azatlıq oğrundaki küreşini biz qol tutamız. Tatarlar – tili ve nice asırlıq medeniyeti olğan millettir, amma rusiyeli imperialistik siyaseti sebebinden olar 400 yıldan ziyade devletsiz yaşaylar», – dedi o.
Nafis Kaşapov aytqanı kibi, plakatlar ukrain, leh, tatar, ingliz ve rus tillerinde yazılğan edi.
Qazannıñ zapt etüvi künü – işbu faciada elâk olğan askerlerniñ hatırasına ötkerilgen adetiy tedbirdir. Adet üzre, Qazanda oktâbr 12-13 künleri qayd etile. İşbu tedbirde «1552 senesini hatırlayım» ve «1552 senesi – tatar halqınıñ holokostı» degen şiarlar qullanıla.


text:
Ázerbayjan
Ázerbayjan - Aziya hám Evropada jaylasqan mámleket. Xalqınıń sanı shama menen 9 milliong'a shamalas. Paytaxtı - Baku qalası.
Ázerbayjan Kavkazartında Kaspiy teńizi (Ázerbayjanda Hazar teńizi delinedi) batıs qırǵaqlarında jaylasqan. ǴMDA, BMSh, Túrkiy Keńes kibi shólkemler aǵzası. Xalqınıń sanı 10,5 mln. adam bolıp jıldan-jılg'a ósip atır. Urbanizaciya 54%. Iri qalaları sıpatında Baku, Ganja, Naxichevan, Sumgait qalaların kórsetiw múmkin. Tawlı Qarabaǵda armyanlar, arqada kavkaz túrkiyleri jasaydı. Valyutası Ázerbayjan manatı.
Ekonomikası: Ázerbayjan ekonomikası rawajlanıp atırǵan industrial-agrar mámleket. Tábiyiy resurslardıń barlıq túrleri menen jeterli dárejede támiyinlengen. Kavkaz tawlarında metal, kómir, Kaspiy boyında neft, gaz, as duzı, tas duzı qazıp alınadı. Aǵash penen de jeterli dárejede támiyinlengen. Kaspiy boyında, Kavkaz tawlarında turizm rawajlanǵan. Awıl xojalıǵında sharwashılıq (qaramal, qoy, jılqı, úy qusları), balıqshılıq, diyxanshılıq (Citrus miyweler, palız ónimleri, baǵshılıq (ánar, ánjir), júzimshilik rawajlanǵan.


text:
Ukraina ifratertibi naziri Vladıslav Krıkliy, Rusiye poyezdlerniñ Keriç köpründen qatnaması qanunsızdır, dep ayttı. O, "Rusiye nevbetteki sefer Ukrainanıñ territorial bütünligini ve halqara uquqnı boza", dep qayd etti.
"43 saatlıq yol ve Rusiyeniñ ilhaq etilgen Qırımnıñ sakinlerine nevbetteki tesir etüv usulı, böyle poyezd - tıpqı idealogik arekettir", - yazdı Krıkliy Facebookta.
O, Ukraina akimiyeti Rusiye amellerini tenqit etkenini ve halqara meydanlıqta "infrastruktura ücümlerine qarşı" küreşkenini qayd ete.
Qırım vaqtınen qararnen saat 2:00 Sankt-Peterburgdan ilhaq etilgen Aqyarğa ketken "Tavriya" poyezdi Keriç köprüni ötti. Dekabr 25-inde saba saat 9:25 Aqyarnıñ demiryol vokzalına "Tavriya" rusiye passajir poyezdi kelip çıqtı. Dekabrniñ 26-sında Aqyar demiryol vokzalından poyezd Rusiyeniñ Sankt-Peterburg şeerine ketti.
Dekabrniñ 23-ünde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Keriç boğazından keçken köpründe poyetlerniñ yürmesini başladı.
QMC prokuraturası Keriç köpründen ilhaq etilgen Qırımğa Ukraina devlet sıñrından adamlarnıñ qanunusız keçirilmesi sebebinden cinaiy dava açtı.
Ukraina TİN Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Qırımnı ziyaret etkeni ve Keriç köprüniñ demiryol qısmını açqanından sebep keskin narazılıqnı bildirdi.
Avropa Birligi Keriç köpründen demiryol naqliya areketiniñ açılmaşına Ukrainanın territorial bütünliginiñ bozması dedi.


text:
Qırımda, Kapsel körfezi yanında, cumaaqşamı künü küçlü yel, qayıqlarda yaldağan eki aqaynı deñizge alıp ketti.
Bunı Rusiye FVN-niñ Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti bildirmekte.
"Qurtaruv operatsiaysını keçirgende, aqaylarnıñ ekisini ve qayıqlarnı gemige köterip, yalığa alıp kettiler. Raatlanıcılarnen, suvda özüni alıp baruv qaideleri, hususan havfsız deñiz qayıq yaldaması aqqında subet keçirildi", - aytıp berdiler matbuat hızmetinde.
Müessise malümatına köre, yılnıñ başından yarımadada 98 suv qazası oldı, 106 adamnı qurtardılar, olardan 25-i bala.
Avgust 21-isinde Sudaq yanında Qapsihor (Morskoye) köyünde "Çoban Qale" plâjında aqıntı, qadınnı deñizge alıp ketkeni aqqında bildirgen ediler. Qazağa oğrağannı yalıdan 1,5 kilometr mesafede tapıp, qarağa alıp çıqtılar ve hastahenege qoydılar.


text:
«Krım SOS» cemaat teşebbüsi ve Ukrainada Avropa Şurasınıñ Ofisi Lvovda «Qırımtatarlar kimlerdir?» interaktiv lektsiyalarını teşkil eteler. Bu aqqında Qırım.Aqiqat saytında olğan teşkilât mektübinde aytıla.
«Qırım işğalinden soñra bir buçuq biñden ziyade qırımtatarı Lvov vilâyetine köçip keldi. Lektsiya maqsadı – Lvov sakinleri ve şeer musafirlerini qırımtatarlarınıñ medeniyeti, tarihı ve dininen tanış etmek, medeniyetlerara dialogğa temel qoymaqtır», – aytıla beyanatta.
Birinci lektsiyanı belli qırımtatar tarihçısı, Ukrain PEN-klub azası Gülnara Bekirova keçirecek. Onıñ mevzusı «Qırımtatar milliy areketi: kendi aqları içün küreş» olacaq. Gülnara Bekirova qırımtatarlarnıñ sürgünlik yerlerinde sovet sistemasına qarşı küreşken eñ küçlü barışıq areketlerinden birini meydanğa ketirgenleri aqqında tarif etecek. Lektsiya salı künü, noyabr 18-de, saat 18-30 Kladoçnaya, 2A adresi boyunca yerleşken İlk Lvov kütüphanesiniñ binasında keçirilecek.
Lektsiyalarınnı teşkilâtçıları «Krım SOS» cemaat teşebbüsi ve Ukrainada Lvov şeer şurası Medeniyet idaresiniñ qol tutuvı ile Avropa Şurasınıñ ofisi, İlk Lvov kütüphanesi, MO «Dziga», «E-97» ve «Uliçnıy universitet» teşebbüsleri oldılar.


text:
Kiyevde mayıs 26 künü Rusiye siyasetçisi İlya Yaşin, öldürilgen Rusiye muhalif siyasetçi Boris Nemtsovnıñ safdaşı, Ukraina şarqında arbiy istilâ aqqında «Putin. Cenk» maruzasını taqdim ete.
Şimdilik maruzanıñ taqdimi Ukrain buhranğa qarşı merkezinde keçe. Salı künü saat 19:30 Yaşin şu maruzanı «Kiyevo-Mogilânskaya akademiya»sında oquycaq.
Evel maruzanı Rusiye şeerlerinde taqdim etken etiler.
«Putin. Cenk» maruzası 3 biñ nusha miqdarında basıldı. 14 neşriyat, akimiyet basqısından qorqıp, maruzanı çıqarmağa razı olmadı.
Maruzada Ukraina şarqında Rusiye ordusınıñ bulunuvı ve Rusiye bücetinden cenkke ketken ziyanı aqqında añlatıla.


text:
Uqıtuçılar köne
24 nçe noyabr’dä Türkiyädä Uqıtuçılar köne bilgeläp ütelä
24 nçe noyabr’dä Türkiyädä Uqıtuçılar köne bilgeläp ütelä.
Uqıtuçılar cämğiyät’ne uqıtıp-öyrätügä üzlärennän zur öleş kertä.
Alar söyü,şäfqät’ xisläre belän balalarnı tärbiyäläp,uqıtıp-öyrätep alarnı kiläçäkkä äzerli.
Kiläçäkne tözü alar belem birgän yäş’lär qulında.
Barı tik uqıtuçılar ğına başqalarınıñ balalarına söyü häm märxämät kürsätä ala.
Xörmätle uqıtuçılarnı bäyrämnäre belän qotlıybız, izge xezmätlärendä uñışlar telibez.


text:
Qırımda FSB tarafından silâ ve patlayıcı maddelerni qanunsız saqlağanında qabaatlanğan qırımtatar faali Edem Bekirov «qan şekeri yükselir dep, pek az aşay». Bu aqta advokat Aleksey Ladin Aqmescit SİZOsında Bekirovnı ziyaret etken soñ Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
Faal Aqmescitteki Semaşko hastahanesine çıqarılğanını, qan talilleri alınğanını (qan şekerini teşkermek içün) ve kardiolognıñ mesleatı içün kardiomerkezine çıqarılğanını imayecige tasdıqladı.
«Ekimlerniñ işi 20-30 daqqa devam etti, neticede hulâsa çıqarıldı. Yani hastahanege daa bir kere formal şekilde çıqardılar. Ekimlerniñ aytqanına köre, qan şekeri normada. Amma Bekirov qan şekeri yükselir dep, SİZOda pek az aşamağa başladı, şu sebepten şekeri tüşti, dep bildirdi. Maña öyle de ayta: «Şekerim yükselir ve vaziyet komağa qadar kete bile dep, aşamaqtan qorqam», – dep tarif etti Ladin.
Advokatnıñ qayd etkenine köre, kardiolog sağlıq telükesiniñ seviyesini «pek yüksek» dep tanıdı.
İyünniñ 11-nde Avropa insan aqları mahkemesi Qırımda silâ ve patlayıcı maddelerni saqlağanında qabaatlanğan qırımtatar faali Edem Bekirovnıñ davası boyunca qarar çıqardı. Mahkeme onıñ hastahanege acele yatqızılmasını talap etti.
Daa evel Avropa insan aqları mahkemesiniñ qararına baqmadan, Qırımdaki Rusiye Federal telükesizlik hızmeti idaresiniñ üyken tahqiqatçısı İvan Romanets işğal etilgen Qırımnıñ Aqmescit SİZOsında tutulğan qırımtatar faali Edem Bekirovnı hastahanege yatqızmağa razı olmağanını bildirgen edi.
Qırımnıñ Rusiye prokuraturası FSBniñ Bekirovnı hastahanege avuştırmamaq qararına qoltuttı.
Herson vilâyetindeki Novooleksiyıvka qasabasınıñ sakini Edem Bekirov dekabrniñ 12-nde saba Qırım kirişinde Rusiye uquq qoruyıcıları tarafından tutıldı. O, 78 anasını ve aqrabalarını ziyaret etmek içün Qırımğa ketti. Daa soñra onı Aqmescitteki Rusiye FSB binasına alıp ketkenler. Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Bekirovnı eki ayğa apiske aldı.
Advokat Aleksey Ladinniñ bildirgenine köre, Bekirov Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesiniñ 2-nci qısmı ve 222.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca (patlayıcı madde ve patronlarnı saqlav ve berüv) şeklene. Uquqçı Lilâ Gemeci qayd etkenine köre, faal 10 kilogramm trotil ve 190 muarebe patronını taşuv ve tarqatuvda qabaatlana.


text:
Bu fikirni o İTAR-TASS-qa bergen intervyüsinde bildirdi.
Kaşin Rusiyeniñ qayd etilgen regionlarnıñ suv ceetten olğan meselelerine diqqat celp ettirdi.
"Don ya da Kuban özenlerinden suvnı keçirmege mümkün degil. Kavkaz ve Krasnodar ülkesi özleri de suv muhtaclığını çekeler. Bu yerde, belki de, bir mearetlik kösterip, tek Keriçni suvnen teminlemek mümkündir. Amma ondan ziyade degil", – esap ete akademik.
Suvnıñ bütilâtsiya usulınen alıp ketirmesi biraz kerçekke yaqınca.
"Yarımadağa keyfiyetli suvnıñ ketirmesinde bir mesele körmeyim. Eki yarım milliondan biraz artqaç eali – o qadar büyük degildir. Elbette, raatlanmağa kelgen ziyaretçiler bu miqdarnı emiyetli arttıra, amma diger taraftan, bizler 12-millionlıq Moskvanı qolaylıqnen bütillâtsiya suvınen teminlep olamız. Bir şey degil, bir mesele çıqmay", – dedi Kaşin.
O, böyle usulnen suvnıñ ketirilmesi güzel bir biznes olğanını da qayd etti.
"Suvnıñ bir litri – bir litr benzinden, bir litr sütten palı çıqa. Tüşünip oturmağa da kerekmey, mında biznes çalışacaq. Amma, böyle ketirüvniñ içtimaiy yönelişi yahşı işlenmek kerek. Biznes, ebet, biznestir, amma ealini, hususan, içtimaiy ceetten qorçalavğa muhtac tabaqalarnı, ıncıtmağa iç bir vaqıt olmay", – qayd etti akademik.
Rusiye köy hocalığı naziri Nikolay Födorov Qırımdaki suv teminlevi meselelerini tolusınen tek eki-üç yıldan soñra çezmege mümkün olacanını ilân etti.


text:
Aqmescit – Qırımtatar milliy idare organı – Qurultay, gizli ve doğru şekilde saylanğan halq vekilleriniñ milliy keñeşidir, bu sistemanıñ icraiy dalı – Meclisniñ şimdiki faaliyeti bayağı zorlaştı. Milliy liderlerge 5 yıl devamında Qırımnı ziyaret etmege yasaq ettiiler, Meclisniñ binası apis etildi, mesken-evlerde tintüvler ötkerile, esaplar apis etile, Meclis azalarını FHH sorğuğa çeke, soylarını taqip ete - bunıñ episi rusiyeli akimiyetniñ Qırımdaki siyasiy alannı bütün raqiplerden temizlemege istegini isbatlay. Közeticilerniñ fikirince, şimdiki vaziyette Qurultaynı keçirmege imkân yoq. Faqat, Qurultaynıñ Teftiş komissiyası reisi Ali Özenbaş emin, Qurultaynı keçirmek kerek, amma Qırımdan tış bir yerde. Bunı o Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
– Meclisniñ şimdiki vaziyetine nasıl qıymet kese bileñiz?
– Durğunlıq vaziyeti. Komissiyamıznıñ işi Meclisni teñqid etmek degil, onı teşviq etmekten ibaret. Qurultaynıñ Teftiş komissiyası keñeş toplanmağanı vaziyette, onıñ qararlarını yerine ketirilüvini temin ete. Doğrusını aytayım, men Meclisniñ işinen memnün degilim. Amma, qırımtatarlarnıñ siyasiy durumı o qadar ağır ki, böyle alda Meclisni teñkid etmek yañlıştır. Meclis daa faal çalışqanını ister edik, amma, onı tınç zamanları içün saylağanını unutmayıq. Saylanğan adamlar da, barışıq vaqtında çalışmaq içün azır ediler.
– Şimdiki vaqıtta Qurultay-Meclis eyi çalışması içün ne yapmalı?
– Adamlarnı deñiştirmek kerek. Daa icadiy, daa az bağlı olğan soylarını. Men olarğa qorqaqlar, dep aytıp olamam, iç bir şeyden tek deli qorqmay, normal bir insan daima qorqa. Amma, neden qorqmağa sual doğa? Er şeyni coymağa qorqmağan cesür yürekli adamlar bar. Lâkin, "menim qorantam, balalarım bar" degenleri peyda olmaq mümkün. Bu adiy bir şey, olarğa siyasetnen oğraşmağa kerek degil. Kün kelir, tınçlıq olur, olar kene de vekil olaraq saylanırlar. Şimdi ise ketmek kerek. Bizim qolumızda Qurultaynıñ eki azasından istifa aqqında arizaları bar. Sebeplerni añlatmadılar. Men bu adamlarnı öpkelemeyim. Er kesni atıp taşlasalar bile, bu qurum çalışacaq. Meclis çalışmaq kerek. Meclis azalarını apis etseler, olarnıñ yerine başqaları kelir. Ayatta qalmaq içün bir şey yapmayıp, amma azalıqnı toqtatmağanları eñ yaramaydır. Bu eñ yaramay şey. Olarnı işten boşatmaq kerek, lâkin, Qurultaynı çağırmazdan bunı yapıp olamaycaqmız.
– Teftiş komissiyası ne teklif ete?
– Vesiqalarğa deñişmeler kirsetmege müim. Asılında men saylav komissiyasında çalışqanda, merkeziy saylav komisiyası Meclisniñ muracaatına seslenip, Teftiş komissiyasınıñ çıqarğan neticlerine esaslanıp, Qurultaynıñ er angi vekiliniñ azalığını toqtata bilmek kerek, kibi teklifnen çıqqan edim. Bu işke acele kirişmek içün imkân açar edi. Bazı vekiller asılında duşmannıñ tarafını tutalar. Bazıları ayatta qalmağa tırışalar. Olarnıñ sebebinden, faal olğanları bir şey yapıp olamaylar. Onıñ içün Qurultaynı toplamaq kerek, dep belleyim.
– Yañı Qurultaynıñ kün tertibine daa nasıl meselelerni kirsetmek kerek?
– Qurultaynıñ kün tertibi, soñki toplaşuvda olğanı kibi, aşıqıp-puşıqıp qabul etilmemek kerek. Biz qaidelerni baqıp çıqmaq ve deñiştirmelimiz. Vekiller vesiqa leyharnı evelden ögrenmek kerekler. Azır olmasalar, bu olarnıñ qusurı olacaq. Bizge mekânnı deñiştirmege kerek. Biz başqalar alıp barğan cenkniñ esirleri oldıq. Vazifemiz nasıl? Ayaqta qalacaq olsaq, ayırı şahıslar kibi degil de, millet kibi qurtulmaq kerekmiz. Onıñ içün birleştirecek bir şey kerek. Ğaye lâzim. Nazariye sıfatında olmaz, ameliy bir ğaye. Ne aytsalar da, tilsiz, birlik olmağan millet yoq. Bizni din birleştirecek deyler, amma bu yañlış. Çünki din milliy meselelerni biri-birine bağlamaz. Bunı adamlar minberden aytmalılar.
– Teftiş komissiyasınıñ reisi olaraq siz teñqidni bildire bilesiñizmi?
– Bizim tekliflerimiz belli, olar saytta neşir etilgen. Bu gizli degil, açıq malümattır. Sade bir misal. Mart ayında, biz akimiyetniñ bütün organlarına muracaat etip, imayeciler taqımlarını dağıtmağa talapnı seslendirmege teklif ettik, çünki bu taqımlar Rusiye Federatsiyasınıñ politsiyası ile birlikte faaliyet etip olamazlar. Akimiyet işke başlağan olsa, nizamnı teminlemek kerek. Bunıñ içün politsiya, ordu, prokuratura çalışmali, imayeciler degil. Meclis, bunıñ episi qanunsız, dep bildirgen edi.
Amma, biz Teftiş komissisınıñ azaları başqa şeyni istegen edik. Biz resmiy muracaat yollanılmasını talap ettik. Ve imayecilerge qarşı cinaiy işler açılmamasını da tahmin ettik. Bu qararlarğa mahkemelerde, atta insan aqları boyunca Avropa mahkemesinde şikâyet etmege planlaştırdıq. Halqara uquq qorçalayıcı cemaatçılıqnıñ bundan haberi olur edi ve Meclis bunıñ teşviqatçısı ыфHшдшk edi, em de bu doğru, çünki tamır halqnıñ yekâne milliy idare organı odır. Yapacaq şeyimiz bu edi. Amma, vaqtında yapılmadı.
– Akimiyetniñ Meclis ve Qurultayğa oşağan qurumlarnı tizmek planları aqqında ne aytrsıñız?
– Qurultay qaideleri, umum insaniy, diniy noqtai nazarından bunı yaptırğan adamlarnı aqlamağa iç te mümkün degil. Olar, adiy hıyanetler. Bu vazifelerge çoq tanılmağan adamlar razı olğan olsa ediler, daa añlaşıla, olar halqqa yardım etmege istediler..Amma, ukrain akimiyeti yanında bulunıp, diqqat merkezinde olıp, barqlı, nufuzlı adamlar, yañı akimiyet kelgeninen birden başqa tarafqa qoşulğanı ayıptır.
– Olarnı halq destekleycekmi?
– Siz asılında ne aqqında aytasıñız? Men ne bazarğa barmayımmı, adiy adamlarnen laf etmeyimmi? Olardan episi nefret ete.
– Qurultaynı Qırımdan tış bir yerde keçirmege teklif bar
– Bu yekâne doğru yol. Qırımda, vaziyetni köz ögüne alsaq, Qurultay mustaqil olmaz. Ukraina ya da Türkiye tedbirniñ keçirilüvini destekleseler, kendi diplomatik pişkinligi ve halqara cemaatçılığı arasında müimligini kösterirler.
– Qurultay-Meclis içün eñ eyi ve eñ yaramay şey nedir?
– Eñ eyisi – vekillerniñ deñiştirüvi ve olarnıñ tesirini arttırmaqtır. Yaramay ise…Men Rusiyeden qorqmayım. Men Qırımdan qorqam. Qırımda bugün vaqtınca bulunğan akimiyet o qadar agressiv ki, vaqtınca olğanını añlap, daa beter qutura. Olar daa çoq şey yapa bileler. Rusiyeniñ ise, biznen şimdi işi yoq. Körgenime köre, yapqanlarını añlatmaq içün delilleri qalmadı. Bu küçsüz mevamını köstere. Amma, Rusiyeniñ dağıluvı küçsiz qaluvından daa da telükeli. Men bugün oqudım, Rusiyeniñ başqa regionlarında da imayeciler taqımları peyda etildi. Bu, regionlar yolbaşçıları, baylarnıñ şahsiy orduları meydanğa ketirilgenini köstere, yani Rusiye dağılsa, olar onı parça-kesek eterler, zararnı ise, qorçalanmağa imkânı olmağan adiy adamlar yani, sizlernen biz körecekmiz.


text:
Sentâbr 6-da, salı künü Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda bir qaç mahkeme davası keçirilecek. Kremlge boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi «fevral 26 işi» çerçivesinde «Ahtem Çiygoznıñ işi» boyunca toplaşuvnı devam etecek. Zararlanğanlarnıñ sorğuğa çekilmesiniñ devam etmesi planlaştırıla.
Aynı bu kün Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi «Hizb ut-Tahrir» işi» boyunca şeklenilgen eki kişi, yani yaltalı Vadim Siruk ve Refat Alimovnıñ apiste bulunması müddetiniñ uzattırılması aqqında meseleni baqmağa planlaştıra.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Fevral 11-12 künleri Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımda islâm dinini kütkenlerniñ evlerinde bir sıra tintüv keçirip, insanlarnı yaqaladılar. Umumen 14 insan yaqalandı, olardan dörtü apiske alındı: Yaltada İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku, Yalta rayonınıñ sakini Enver Bekirov, Aluşta rayonınıñ sakini Müslim Aliyev ve Yaltalı Vadim Siruk. FSB taqiqatçıları olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmeleri ile qabaatladılar. Refat Alimov 2016 senesi aprel ayında rusiyeli uquq qoruyıcılar tarafından aynı «Hizb ut-Tahrir» ile bağlı olğanında şeklenilip, yaqalandı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev yoq etilgen Qırım işleri Nazirligi yerine Qırım ve Aqyar işleri ükümet komissiyasını meydanğa ketirmege teklif ete.
Kremlniñ matbuat hızmeti bildire ki, böyle bir teşebbüs Rusiye Federatsiyasınıñ prezidenti Vladimir Putin ile körüşüvde seslendirildi.
«Böyle komissiyalar, söz sırası, Şimaliy Kavkaz ve Uzaq Şarqta bar. Qırım işleri boyunca komissiyanı ükümet seviyesinde de tikley bilemiz», – dedi Medvedev.
O, Qırım işleri Nazirliginiñ sabıq yolbaşçısı Oleg Savelyev Rusiye ükümetiniñ apparatına keçsin ve bu komissiyanıñ mesüliyetli kâtibi olsun istedi.
Bundan ğayrı, Rusiye baş naziri Qırım Rusiye Federatsiyasına iqtisadiy ve içtimaiy ceetten alışmağa devam etmek kerek, dep tüşüne. «Bu tez bitecek bir esnas degil. Memleketimizniñ diger topraqlarına baqqanda Qırım ne qadar keri qalğanını bilemiz», – dep qayd etti o.
Medvedev hatırlattı ki, Rusiye ükümeti yanında üç territorial Nazirlik qurulğan edi – Uzaq Şarq işleri, Şimaliy Kavkaz işleri ve Qırım işleri. Bunıñnen beraber, «idare sermiyasını arttırmaq ve federal organlarınıñ işini daa da faydalı yapmaq içün» yalıñız Qırım nazirligi yoq etile.
Qırım işleri Nazirligi 2014 senesi baarde Qırımnıñ Rusiyeniñ uquq ve iqtisadiyat boşluğına kirsetmek maqsadı ile meydanğa ketirilgen edi. Nazirlik Qırım ve Aqyarnıñ 2020 senesine qadar Federal maqsat inkişaf programmasını azırladı. Nazirlikniñ yolbaşçısı Oleg Savelyev olğan edi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Kreml, Türkiyeniñ işğal etilgen Qırımda Devlet Duma saylavlarınıñ neticelerini tanımağanını tefsir etti.
«Böyle beyanatlarnı (Qırımda saylavlarnıñ neticelerini tanımama – QA) qabul etmeymiz ve Türkiye zenaatdaşlarımızğa bunı açıq-açıq aytamız. Qırım mevzusı – fikirlerimiz diametral şekilde farqlı olğan bir mevzu. Türkiyeniñ böyle fikirleri yazıqsındıra, amma vaqıt keçkeninen siyasiy irade kösterilir ve Türkiye aqiqat ve kerçek vaziyetke emiyet berip, fikrini deñiştirir, dep ümüt etemiz», – dep bildire Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskovnıñ aytqanlarını TASS agentligi.
Kreml vekili, Türkiye Rusiyeniñ ortağı ola ve «fikirleri zıt olğan meseleler eki taraflı munasebetlerniñ inkişafı ve bir sıra regional meselelerde işbirligi içün mania olmamalı», dep bildirdi.
Bundan ğayrı, Peskov, Rusiye «Qırımnen bağlı fikrini deñiştirmeycek, bu mesele er angi muzakere çerçivesinde degil», dep kene qayd etti.
«Rusiye tarafı Qırımnen bağlı fikirlerini deñiştirmeycek. Qırım ola bilecek er angi muzakere tışında qala. Mında subetdeşlerimizge qırımlılarnıñ saylavını añlatmaq kerek ve bunı yapacaqmız», – dedi Peskov.
Rusiye Tış işler nazirliginiñ spikeri Mariya Zaharova, Rusiye Türkiye Tış işler nazirliginiñ beyanatını «diqqatsız qaldırmaycaq», dep bildirdi.
Ankara, Moskvanıñ beyanatlarını daa tefsir etmedi.
Türkiye Tış işler nazirligi derc etken beyanatta Ankara işğal etilgen Qırımda Rusiye Devlet Dumasınıñ saylavlar neticelerini tanımaycaq, dep bildirdi.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Qırımda keçirilgen Rusiye Devlet Duma saylavlarınıñ neticelerini ve rey berüv esnasını Büyük Britaniya, ABD ve AB memleketleri tanımay.
Sentâbrniñ 17-nde Ukraina Tış işler nazirligi Qırımda teşkil etilgen Rusiye saylavlarına ve işğal etilgen Donetsk ve Lugansk vilâyetleri rayonlarınıñ rey berüvge celp etilmesine qarşı narazılıq bildirdi.
Ukraina milliy telükesizlik ve mudafaa şurası işğal etilgen Donbastan ve Qırımdan kösterilgen 33 namzetke qarşı sanktsiyalar kirsetti.
Ukraina milliy telükesizlik ve mudafaa şurası Qırımda ve Donbasta Rusiye Devlet Duması saylavlarında komissiya erkânına kirgen, teşviqatçılar, namzetler ve közeticilerge qarşı sanktsiyalar kirsetmege vade ete.
Rusiye Qırımnı Rusiye toprağı dep saya ve, Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov 2016 senesi bildirgenine köre, halqara toplulıqnıñ işğal altındaki yarımadada saylavlarnıñ keçirilüvine bergen cevabına «qulaq asmay».


text:
Ukrayina deñiz limanlarından erzaqnıñ ihrac etilmesi içün zahire koridorı bugün üyle vaqtında işini yañıdan başaladı. Bunı Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan Anadolu ve Reuters agentliklerine bildirdi.
Zahire koridorı işniñ yañıdan başlamasına dair malümatnı Rusiye Mudafaa nazirligi tasdıqladı
Nazirlikniñ malümatına köre, Rusiye tarafı Ukrayinadan arbiy areketler içün deñiz gumanitar koridorını qulanmaycağına dair yazılı kefalet alağan.
Ukrayin tarafı şimdilk bu malümatnı izaatlamadı.
Oktâbrniñ 29-nda Rusiye Mudafaa nazirligi Qara deñiz zahire koridorı ile ukrayin mahsullarınıñ ihracına dair añlaşmada iştiragini toqtatqanını bildirdi. Sebep, dersiñ Ukrayina Rusiye Qırım deñiz flotunıñ gemilerine ve zahire koridorı içün telükesizlikniñ temin etilmesinde iştirak etken Rusiye gemilerine qarşı "terroristik eylem" olğan.
Moskvanıñ beyanatlarına baqmadan oktâbrniñ 31-nde BMT, Türkiye ve Ukrayina zahire añlaşmasını yerine ketirmekni devam etti.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Donal'd Tramp pen Vladimir Putin videokonferenciya retinde ötken G20 sammitinde jahandıq hal-ahualdı talqıladı.
Aq üy baspasöz qızmetkeri Djadda Diranıñ aytuınşa, taraptar älemdi jaylağan koronavirus pandemiyasınan keyingi ekonomikalıq dağdarıstıñ aldın alu, virusqa qarsı vakcinanıñ jasaluı jäne energetika salasındağı baylanıstardı söz etken. Sonımen qatar Venesuela dağdarısına toqtalıp ötken Tramp qazir Karakas pen Uaşingtonnıñ qarım-qatınası naşarlap ketkenin ayttı.
Eki el basşısınıñ köp toqtalğan taqırıbı — koronavirus pandemiyası. Soñğı derekterge süyensek, älem boyınşa 785 825 adam dertke şaldığıp, 37 mıñnan astam adam köz jwmğan. Qazir dert Amerikanı dendep baradı: ştatta är 17 minut sayın ölim tirkelude. Amerikalıq ğalımdar virusqa qarsı vakcinanı sınaqtan ötkizudi bastadı. Alayda vakcina oñ nätije körsetkenniñ özinde, altı aydan keyin ğana qoldanısqa jiberiledi.


text:
İyül 1-den qırımtatarlarnıñ tarih ve medeniyetiniñ müzeyi – «Han saray»ğa kiriş fiyatı 100 ruble tura. Bundan da ğayrı, müzey sergileriniñ birisine qoşulmaq içün evelden 80 ruble tolemege kerek.
Han saraynıñ obyektleri boyunca esas ziyaretniñ fiyatı 225 ruble tura. Böyle alda kiriş içün ayırı ödev olmamalı.
Bağçasaray ve Bağçasaray rayonınıñ sakinleri yaşağan yerini isbatlasalar, saray bağçasına bedava kire bileler.
Müzey yolbaşçılığından resmiy izaatnı Qırım.Aqiqat mühbirleri alalmadı.
Büyük han Caminiñ ziyareti seyyalar ve Qırım musulmanları diniy idaresi tarafından keçirilgen diniy bayramlarnıñ iştirakçileri içün bedavadır. Bu aqta Bağçasaray tarihiy-medeniy qoruğı saytında aytıla.
Bunıñ ile müzeyni bedava ziyaret etmek aqqı Sovet Birligi Qaramanlarında, Rusiye Federatsiyasınıñ qaramanlarında, Şüret nişannıñ askerlerinde, 18 yaşına qadar balalarda (er bir aynıñ birinci bazarertesi künü), çoq balalı qorantlarada er bir aynıñ birinci bazarertesi künü) bar eken.
Aqmescit sakinleri arasında Qırım.Aqiqat saytı tarafından keçirilgen sorav neticesinde Han saraynıñ ziyaretçileri paalı kiriş sebebinden çorlamağanı belli oldı.
Bağçasaraynıñ yerli sakini Han saraynıñ azbarında kezmege alışqan turistlerni bu kibi yañılıq suvuta bilecegini tüşüne.


text:
Ukrayinanıñ G20 sammitinde iştiragi Rusiye lideriniñ anda olıp olmaycağına bağlıdır, dep bildirdi Ukrayina prezidenti Volodımır Zelenskıy Yunanistan prezidenti Yekaterina Sakellaropulu ile ortaq matbuat konferentsiyamı vaqtında.
"Menim şahsiy fikrim ve Ukrayinanıñ baqışı şundan ibarettir ki, Rusiye prezidenti sammitte iştirak etecek olsa, Ukrayina anda kelmeycek", - dedi o.
Aynı zamanda Ukrayina prezidenti qayd etti ki, ukrayin delegatsiyası sammitke alâ daa davet etilgen.
"Körecekmiz. Bir qaç kün qaldı", - dep qoştı devlet başı.
Evel, noyabrniñ 3-nde Ukrayina devlet başı bu sene G20 sammitinde iştirak etecek İndoneziya prezidenti Coko Vidodo ile laf etkenini bildirgen edi.
Onıñ sözlerine köre, digeri arasında olar sammitke azırlıqnı da muzakere etkenler.
Avgust ayında İndoneziya prezidenti Coko Vidodo Vladimir Putin G20 sammitinde iştirak etmek niyetinde olğanını bildirgen edi. Sammiti noyabrni 15-16 künleri Balide keçirilecek.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Ukrayina Mudafaa quvetleri tünevin Ukrayina Mudafaa nazirliginiñ "Cenüp" operativ komandanlığınıñ mesüliyeti mıntaqasında rusiye ordusına qarşı 7 kere avadan darbe endirilgen, dep haber ete matbuat hızmeti.
Ukrayina Silâlı Quvetleriniñ memleketniñ cenübindeki raketa ve top bölügi tahminen 110 ateş missiyasını yerine ketirgen.
"Duşman şularnı ğayıp etti - arbiyler, "Msta-S" tipli özyürer top sistemaları, mina topuları, zırhlı araba ve tank, piyadelerniñ arbiy arabaları ve diger avtomobil tehnikası zarar kördi. Borozenskiy rayonında duşmannıñ nezaret etüv noqtası yoq etilgen. Eki arbiy yedekler anbarı patlatılğan. Qalğan malümat alına", - dep haber etile.
Aarbiy areketler sebebinden bu malümatnı teşkermek imkân yoq.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
İyün 17-de, cuma künü Avropa birligi Şurası qanunsız Qırım ve Aqyar işğali içün Rusiyege qarşı sıñırlama tedbirlerini bir yılğa uzattırdı, dep bildire Radio Svoboda mühbiri.
Sanktsiyalar, Qırım ve Aqyardan olğan mahsulatnıñ itali, bundan da ğayrı, Avropa birligi devletleriniñ işğal etilgen territoriyağa ihracatı, bu regionlarğa yatırım yasağından ibaret. Yarımadada turizm saası da sıñırlana. Qararğa binaen, sanktsiyalar 2017 senesi iyün 23-ke qadar devam etecek.
Avropa birligi Rusiye tarafından Qırım işğalini takbih etkeni aqqında noqta-i nazarını yañıdan tasdıqladı ve böyle areketlerni tanımağanını qayd etti.
Kelecek afta Avropa birligi, Ukraina şarqında alıp barğan faaliyeti sebebinden, Rusiyege qarşı iqtisadiy sanktsiyalarnıñ daa yarım yılğa uzattırılması boyunca qararnı qabul etmek kerek.
Em Avropa birligi, em de Amerika Qoşma Ştatları ve «Yedi gruppası» devletleriniñ qayd etkenlerine köre, Rusiyege qarşı sanktsiyalar Minsk añlaşmalarınıñ tolusınen ömürge keçirilmesine qadar devam etecek. AQŞ-da sanktsiyalar prezident tarafından kirsetile ve uzattırıla, Avropa birliginde ise, sanktsiyalarnıñ uzattırılması er sefer bütün aza devletleriniñ razılığını talap ete.
Avropa birligi liderleriniñ ilân etkenlerine köre, sanktsiyalar, Frenkistan, Macaristan, Sloveniya, İtaliya, Yunanistan ve AB-niñ diger devletleriniñ qarşı olğanına baqmadan, daa yarım yılğa uzattırılacaqtır.


text:
Qomşu Rusiyeniñ Qırım işğali «Rusiyeniñ regiondaki maqsadları içün bir deñev poligonı ola», çünki onı em Suriyede, em Libiyada körmek mümkün. Bu aqta Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar Daily Sabah intervyüsında ayttı.
Onıñ qayd etkenine köre, Qırım «Ukraina topraq bütünligi ğayrıdan tiklengenine qadar halqara toplulıqnıñ kün tertibinde qalmalı».
«Rusiye – Ukrainağa qarşı cinayet yapqan devlet, işğalden mesüliyetli olğan memleket ve Qırımnı işğalden azat etecek memleket ola, dep tüşünemiz», – dep qayd etti Ceppar.
Rusiyeniñ Qırım platformasında iştirak etüv ihtimalinen bağlı sualge diplomat bu memleketke resmiy davet yollanılacaq, amma onı qabul etecek, dep beklemeyler, dep ayttı.
«Ebet, bugün Rusiyeniñ kerçek yüzünen bağlı bir hayalımız yoq, ve, ne yazıq ki, Rusiyeniñ şimdiki akimiyeti medeniy bir baqış köstermegen ve insanlıqqa qarşı cinayet yapqan bir akimiyet olğanını aytmağa mecburmız», – dedi o.
Daa evel qırımlı deputat Türkiyeniñ yarımadanı işğalden qurtaruv platformasına qol tutmaq niyetini tenqit etti: «Türkiye, aslında Qırımğa qarşı bir ittifaq olğan, qırımlılarğa qarşı duşmanlıq yapqan Kyivniñ «Qırım platforması» degen leyhasına qoşulsa, ciddiy bir strategik hata yapar», – dedi Qırımnıñ Rusiye parlamentiniñ halq diplomatiyası ve milletlerara munasebetler komitetiniñ yolbaşçısı Yuriy Gempel «RİA Novosti» neşirine.
Onıñ aytqanına köre, Türkiye «Rusiye kibi sadıq bir ittifaqdaşını ve Rusiye turistlerini coya bile».
Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan, memleket Yarımadanı işğalden qurtaruv Qırım platforması çerçivesinde Ukraina ile işbirligi yapmağa azır, dep bildirdi. Kyiv ve Ankara Qırımda insan aqlarını qorçalav ve «qanunsız tutulğan Ukraina vatandaşlarını» azat ettirüv meselelerinde ğayretlerini birleştirmege devam etmek niyetleri bar olğanını tasdıqladılar.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Demirören türk haber agentligine intervyü berip, Qırımtatar Milliy Meclisi ve Türkiye Qırımnı işğalden qurtaruv platformasınıñ işinde iştirak eterler dep ümüt etkenini bildirdi.
Meclis reisi Refat Çubarov Qırım.Aqiqatqa izaat berip, qırımtatarlarnıñ temsiliy organı yarımadanı işğalden qurtaruv platformasında iştirak etmege azır, dep bildirdi.
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiyeniñ onı halqara muzakerelerde kötermege niyeti yoq, dep qayd etken edi.


text:
Aqmescitniñ Şpolânskaya soqağında yerleştirilgen beş qatlı eviniñ dam qısmı yıqıldı.
Bu aqta, Rusiye nezareti astında bulunğan Aqmescit memuriyetiniñ matbuat hızmeti bildirmekte.
«Aqmescitte, küçlü yelniñ sebebinden, Şpolânskaya soqağında yerleştirilgen beş qatlı eviniñ dam qısmı yıqıldı. Bizim hızmetlerimiz acele sürette qaza olğan yerge barıp, yolnı açtılar, territoriyanı sıñırlap, er şeyni temizlediler. Yaralanğanlar yoq», - dep ayttı MUP «Kiyevskiy Jilservis» niñ reisi Öleg Küzmin.
Onıñ qaydlarına köre, binanıñ tamir işleri eki kün içinde keçirilecek.
Keçenlerde, şeer memuriyeti, sakinlerni avanıñ bozulması aqqında tenbiyeledi.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Aqyardan Herson vilâyetine arbiy areketler mıntaqasına tahminen 2 biñ seferber etilgen rusiye arbiyi yollandı, dep haber etti Ukrayina Silâlı Quvetleriniñ Baş ştabı.
"Sentâbrniñ 27-nden Aqyardan Harson vilâyetine Qırımda seferber etilgen tahminen 2 biñ kişi yollandı", - dep haber etile. Aynı zamanda, yarımadanıñ rusiye yolbaşçıları rusiye arbiyleriniñ başta arbiy areketler mıntaqasına degil, talimlerge yollanacağını bildirgen ediler.
Bundan ğayrı, Ukrayina Baş ştabınıñ malümatına köre, Qırımdaki rusiye arbiy komissarları "qırımtatarlarnıñ rusiye işğalci quvetleriniñ sıralarına celp etilmesiniñ prioritetleştirilmesi, olarnıñ eñ kergin bölgelerge yollanmasını na dair buyurıq alğanlar".
"Sentâbrniñ 26-sı devamında tek Saq rayonında 21 qırımtatar seferber etildi", dep haber ettiler Baş ştabda.
Faal arbiy areketler şaraitinde çatışma taraflarınıñ malümatınıñ mustaqil tasdıqını elde etmek mümkün degil .
Sentâbrniñ 21-nde Rusiyede ilân etilgen qısmiy seferberlik sebebinden Qırım ve Aqyarnıñ Rusiye akimiyeti askerlikke aluv komissiyalarını quruv aqqında bildirdi. Sergey Aksenov esas Ukrayınağa 1200 «göñüllini» yolladı ve daa eki batalyon azırlay, dep bildirdi.
Qırımdaki Rusiye kütleviy haber vastaları «añlaşmalı arbiy hızmetniñ» reklamasını yapa.
İşğal etilgen Qırımnıñ tahminen 5000 sakini Rusiye prezidenti ilân etken qısmiy seferberlikten soñ arbiy komissarlıqqa celpname aldı.
Daa evel berilgen malümatqa köre, Qırım ve Aqyarda Rusiyeniñ Ukrayınağa qarşı cenkinde ölgen Rusiye arbiylerini defin etmege devam eteler.
Ukrayına prokuraturasınıñ malümatına köre, 2015 senesinden başlap Rusiye Qırımda Rusiye Federatsiyasınıñ silâlı quvetlerine askerlikke aluv qanunsız kampaniyasını 15 kere keçirdi. Aq qorçalayıcılar Qırım ve Aqyar sakinleriniñ Rusiye ordusına aluvını halqara uquq bozuluvı dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırım işleri naziri vazifesine Çubarovnı tayin etmege teklif eteler
Qırım işleri boyunca ukrain nazirliginiñ reberi vazifesine Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı tayin etmege teklif eteler.
Onıñ namzetini şimdi Ukraina Yuqarı Radasında ötkerilgen Kiyev tögerek masasında siyasetşınas Taras Berezovets teklif etti, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Men Ukraina Yuqarı Radasınıñ sabıq deputatı Refat Çubarovnıñ namzetini teklif etem. O, Qırımda büyük ürmet qazanğan genç bir siyasetçidir. Bu namzet razılaşma ola bile», – dep ayttı Berezovets.
Çubarovdan ğayrı daa bir namzet teklif etildi – Qırım faali Anatoliy Kovalskiy. Oña cemaatçılıq qol tuta.
«Onıñ devlet hızmetinde bayağı tecribesi bar. O, Yevromaydan-Krım areketinde özüni lâyıq bir şekilde kösterdi», – dep bildirdi Qırımdan köçip kelgenlerniñ koordinatorlarından biri Andrey Şçekun.
Ne Çubarov, ne de Kovalskiy tedbirde olmadılar.
Hatırlatamız, bugün Kiyevde Rusiyeniñ Qırım işğalinden sebep Qırım işleri boyunca ukrain Nazirligini meydanğa ketirmek ihtiyacı muzakere etilgen tögerek massa ötkerile.
Tögerek masanıñ teşkilâtçıları «Ukrainskiy meridian» içtimaiy tedqiqler Merkezi, «Qırımdan mecburen köçip kelgenlerniñ koordinatsion şurası» ve Ukrainanıñ Avropa firqası oldılar.


text:
Muhalifet firqalarnıñ ve areketlerniñ aktivistleri «Doğru ve mustaqil matbuat vastaları içün», «Teleekranlardaki yalanğa qarşı» kibi şiarlernen çıqışta buluna, dep bildire Radio Svoboda.
Mitingde aktrisa Liya Ahecakova, animator Garri Bardin, şair ve jurnalist Dmitriy Bıkov, aktör Aleksey Devotçenko, yırcı Aleksey Kortnev, aktör Aleksandr Filippenkonıñ çıqışları da beklenile.
Bundan da ğayrı, mitingde bir qaç namzetlikte çeşit «mukâfatlar» berilecektir – «Utanmayıp aldata», «Yüregimiz qarışa» ve digerleri. Mukâfatlar belli şahıslrğa, ilk evelâ federal telekanalarnıñ yolbaşçılarına berilecektir.
Numayış Moskva akimiyeti ile uyğunlaştırıldı. İştirakçilerniñ beklenilgen sayısı – 50 biñ. Böyle tedbirler diger şeerlerde de keçirile bilecek.


text:
Aqyarda oktâbrniñ 9-nda 221 yañı COVID-19 hastası qayd etildi, dep bildirdi şeerniñ Rusiye ükümeti.
«38 yaşından 83 yaşına qadar beş insan vefat etti. Umumen Aqyarda 28 950 insan tüzeldi, , 1 154 kişi vefat ettiı», – dep yazıla bildirmede.
Tünevin Aqyarda 213 yañı koronavirus hastası aqqında haber etildi.
Qırımda sentâbrden başlap koronavirus hastalarınıñ sayısı arta. Yerli Rospotrebnadzor idaresi dördünci koronavirus dalğası olacaq, faqat qırımlılar daa az aşı ola, dep bildirdi. Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov, yarımadada COVID-19 hastalarınıñ sayısı artsa da, akimiyet qoşma sıñırlavlar kirsetmeycek, dep ayttı.
Rospotrebnadzor eñ çoq koronavirus hastası qayd etilgen Qırım regionlarını aydınlattı. Aqmescit ve Aqmescit rayonı lider ola. Aqmescit akimiyeti koronavirus epidemiyası sebebinde eki mektepni qapattı.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
COVID-19 koronavirus yuqunçı
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Xalıqaralıq studentler kúni
17-noyabr - studentler kúniniń óz tariyxı bar. Bul baxıtlı jaslıq dáwiri hám romantikalıq bayram bolǵanı menen kúnniń tariyxında kewilsiz waqıyalar bolǵanlıǵın atap ótiw kerek.
Kún tariyxı[redaktorlaw | derekti jańalaw]
Ekinshi jer júzilik urıs waqtı menen baylanıslı bul waqıya tómendegishe: 1939-jıldıń 28-oktyabr kúni fashistler basqınshılıǵında qalǵan Praga qalasındaǵı joqarı oqıw orınlarınıń studentleri hám oqıtıwshıları Chexoslovakiya mámleketiniń dúzilgen kúnine arnap demonstraciyaǵa shıqqan. Demonstraciya waqtında basqınshılar studentlerge qarsı shıǵıp, medicina fakultetiniń Yan Opletal isimli studentine qaray oq atqan hám jaradar etken. Jaraqatı emleniwine qaramastan student 11-noyabr kúni qaytıs bolǵan. Studentti jerlew máresimi 15-noyabr kúni bolıp ótken hám onıń dawamı narazılıq akciyasına aylanıp ketken. Narazılıq akciyası waqtında onǵa shamalas student uslanıp, qamalǵan. 17-noyabr kúni fashistler tań azanda studentler jataqxanasın qorshap alıp, narazılıq akciyasına qatnasqan 1200 den aslam studentti qolǵa alǵan hám olardıń kópshiligin Zaksenxauzendegi konclagerge jibergen. Toǵız student hám studentler háreketiniń jetekshileri hesh qanday sud sheshimisiz Ruzina rayonındaǵı qamaqxanada atıp óltirilgen. Gitlerdiń buyrıǵı menen chexlardıń barlıq joqarı oqıw orınları urıstıń sońına shekem jabılǵan. Aradan eki jıl ótkennen soń 1941-jılı London qalasında nacizmge qarsı gúresip atırǵan studentlerdiń xalıqaralıq ushırasıwı bolıp ótken. Onda chexoslovakiyalı Otto Shlingtiń usınısı menen usı sáneni hár jılı qaytıs bolǵanlar esteligi ushın Studentler kúni sıpatında belgilew qararı qabıl etilgen.
Bul sáne 1946-jıl 17-noyabrden baslap xalıqaralıq kólemde belgilenedi.
Dárekler[redaktorlaw | derekti jańalaw]
- BoлkoBa C. (11 2008). B чeM coлидapHы cTyдeHTы? (7 дHeй). pp. 24. "13"


text:
“Strategiya-18” Rusiye teşebbüsiniñ faalleri Moskovada, ukrain deñizcilerni azat etmek talabınen bir kişilik piketlerni keçirdi. Bundan ğayrı, faaller ukrain rejissör, siyasiy mabüs Oleg Sentsov ve qırımlı Volodımır Baluh içün hatırlattı ve aois etilgen qırımtatarlarğa qoltutuvını bildirdi.
Narazılıq iştirakçileri Tverskaya soqağına plakatlarnen çıqtı, amma birazdan, provokatsiyalar sebebinden, narazılıq yerini deñiştirmege mecbur oldı. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa faalci Vera Lavreşina bildirdi.
“Pikette kergin edi, artımızdan provokator yüre edi. Ahır soñu, trolleybusqa oturıp, Triumfalnaya meydanınace ketmege mecbur oldıq, anda ise avtozak keldi. Bizde endi er şey yasaq, er şeyge ilişeler. Ve daa biz qırımtatar bayrağını açtıq. Moskova “politsayları” oña “ekstremist” bayrağı” dey”, - aytıp berdi Lavreşina.
Aprelniñ 17-sinde Moskovanıñ Lefortovo mahkemesi, Qırım yalısı yanında zapt etilgen dört ukrain arbiy adamnıñ tevqif müddetini iyülniñ 24-üne qadar uzattı.
Noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Cumaertesi künü, iyül 11-de, Bosna şarqında Srebrenica şeerinde on biñlerce insan toplanıp, 20 yıl evelsi Bosnalı sırblarnıñ tarafından öldürilgen sekiz biñ musulmannıñ hatırasını añacaqlar.
İştirakçiler arasında AB tış siyaseti başı Federica Mogherini, Türkiye baş naziri Ahmet Davutoğlu, Ürdün qıraliçesi Nur, AQŞ sabıq prezidenti Bill Clinton ve diger ecnebiy şahıslarnıñ adları qayd etilgen.
Tedbir çerçivesinde DNA analizi yardımı ile belgilengen daa 136 qurbannıñ cenazesi keçirilecek.
1995 senesi iyül 11 künü, Bosnada üç yıllıq cenkniñ soñunda, sırb orduları BMT göñüllilerini quvıp, musulmanlarnıñ yerleşüv yerini öz nezareti altına aldılar. Biñlerce musulman ormandan qaçacaq edi, amma sırb askerleri olarnı taqip etip, öldüre edi.
Sırb askerleri felemenk orduları bazasında qalğan 2000 erkekni qadın ve balalardan ayırıp, idam etti ve qardaş mezarlıqlarına attılar.


text:
Xastaxanägä höcüm
6 grajdannıñ ğomere özelde, 15 watandaş yaralandı
Äsäd rejimı häm xuplawçısı İrannıñ kontrolendäge terrorçı törkemnär Xälebneñ İdlib Kiyerenkelekne azaytu töbägendä utnı tuqtatunı bozıp, xastaxanägä höcüm itte. Höcümdä berse bala bulğan 6 grajdannıñ ğomere özelde, 15 watandaş yaralandı.
Süriyädäge Aq beretlılarnıñ media ofisınnan cawaplı İbrahim Ebu Layis Äsäd köçläreneñ El Eterip rayonındağı xastaxanägä ut açuların belderde....
-
06.12.2022
-
-
06.12.2022
-
06.12.2022
-
06.12.2022

seg_langs: ayr_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn unk unk unk unk unk unk unk unk unk


text:
Aqmescit - İyün 28-ne keçer gecesi Qırım musulmanları Ramazan ayını qarşıladılar. 30 kün devamında musulmanlar orazasını tutıp, maneviy temizlikke ıntılacaqlar. İslamnı kütkenler içün bu ay nasıl hususiyetler ile belgilengenini ögrenmege teklif etemiz.
Ramazannıñ eñ müim qısımı – orazadır, o bir ay devam etip, kündüzleri suv ve yemekten vazgeçmek ile keçirile. Yemek tek belli bir zamanda aşala. Belli ki, insannıñ eñ adiy ve kerekli ihtiyacalarından vazgeçip, musulmanlar sabırlarını pekiteler.
Maneviy temizlik ve faqır-fuqarelerge yardım
Oraza devamında sögünmek, yalan söylemek, açuvlanmaq ve ğıybet etmege yasaqtır. Tıştan temiz olıp, iç dünyanıñ temizligi üzerinde çalışmalı, adamnı lekelegen er türlü tüşünce ve areketlerden özüni qorumalı. Yapqan işi ve fikirleri qara olğan musulmannıñ orazası kerçek degil, dep aytalar. Musulmanlar eminler, Ramazan ayında tolusınen tutılğan oraza göñüllerine eyi tesir ete.
Ramazanda musulmanlar eyi areketler yapıp, hasta, ihtiyaclarğa yardım qolunı uzatmalılar, sadaqa tarqatmalılar. Fitr, bu ayda mutlaqa berilgen paranıñ bir qısımıdır.
Şimdiki vaqıtta, bu paranı hayriye işlerinen oğraşqan mahsus fondlarğa bermek mümkün. Fitrniñ miqdarı yerli diniy idare tarafından, ealiniñ yaşayış seviyesine köre belgilene. Qırım musulmanları diniy idaresi bildirgeni kibi, bu sene er musulman içün fitr miqdarı 100 rubleni teşkil etecek.
Bundan da ğayrı, imkânları olğanlar digerler içün iftarlarnı teşkil ete bileler.
Oraza borcundan kim boşatıla bile
Orazanı çağına yetken er musulman tutmalı. Onı tek qart adamlar, daimiy sürette hasta olğanlar, balalar, yüklü qadınlar, emizdirgen analar tutmay bileler. Yolda-izde olğanlar ve orazanı tutmağa şartları olmağanlar orazadan boşatılalar. Bir qaç künni qaçırğanlar, başqa ayda tuta bileler.
Orazanı bütün qaidelerge köre tutulması, em maneviy taraftan, em sağlıq taraftan eyi tesir ete. Bir yıl içinde aşap-içken adamnıñ vucudı bu ay içinde raatlana ve toksinlerden boşana. Oraza immunitetni pekite, hafızanı çalıştırta, bedenniñ içinde olğan ceryanlarnı eyileştire.
Qırım musulmanları Ramazan ayı aqqında fikirlerinen paylaşalar
Sudaqnıñ sakini Lenora Dülberniñ fikirince, Ramazan ayında orazanı tutmaqtan ğayrı, kendi aciz taraflarını ögrenmek mümkün. «Kendi-kendinen bir qalıp, özüni aldatıp, ayın-oyunlar yapıp, ajizligini kösterip olmazsıñ. Bazıda, tamam bu ay biz maneviy temizlik çoqrağına soñsuz derecede dala bilmemizni tüşünem. Bütün ömür devamında Rabbimizniñ közü altında bulunamız, bu künleri ise, bağımız daa ziyade qaviyleşkenini tüşünem. Ve elbette ki, bu ümüt ve dua zamanıdır», – dey Lenora.
Aqmescit sakini İbraim Ümerovnıñ qorantasında Ramazan büyük bayram deviri sayıla. «Men, yahşılıqqa ümüt etip, günâhlarımnıñ afu etilmesine işanğanım içün orazanı tutam», – dey o. – Er yıl bu adden tış ay menim hatıramda yañı duyğular qaldıra. Amma, birinci kere orazanı nasıl etip tutqanımnı hatırlamayım. Demek, ana-babam bu mubarek ayı sayesinde peyda olğan quvançnı ta balalıqta is ettirdiler. Onıñ içün, Allaha ve olarğa minnetdarım».
Aqmescitli Dilâra Karikova orazanı endi onuncı kere tutacaq. «Er yıl Ramazannıñ arfesinde men daa bahtlı ve eyi niyetli olam! Bu sene Ramazannıñ başlanuvı sevimli memleketimniñ Anayasa Kününen bir kele. Ayatımda olğan imtianlar eyilikke çevirilgenine işanam. Bütün musulmanları hayırlap, epimizge küçlü iman, sabır ve eyilikler tileyim».
Oraza bayramı
Ramazan bitkeninen, cemi musulmanlar üç kün devam etken Oraza bayramını qayd eteler. Musulmanlar biri-birine musafirlikke barıp, bayramlaşıp, qartnı-yaşnı hayırlap, balalarğa ediyeler bağışlaylar.


text:
Qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilev ve Meclis reisi Refat Çubarov aprel 1 künü Avropa birliginiñ ileri ekspertleri ile körüşüvni keçirecekler. Onıñ çerçivesinde ATR midaholding terkibine kirgen qırımtatar matbuat vastalarını umumavropa leyhasına çevirmege teklif etecekler.
Bunı Refat Çubarov öz Facebook saifesinde bildirdi.
Onıñ malümatına köre, körüşüvde belli siyasetçiler de olacaq.
«2015 senesi mayıs 21-22 künleri olacaq AB Riga sammitiniñ meselelerini muzakere etecekmiz. Teklifim –ATR telekanalı, «Lâle» bala kanalı ve «Meydan» radiosı, qırımtatar elektron matbuat vastaları olaraq, umumavropalı medeniy leyha olmalı. Menimce, meni añlarlar...», – dey Çubarov.
Aprel 1 kününden ATR yayınlavı toqtaldı. Buña sebep – Roskomnadzor tarafından yayınlav izniniñ berilmemesidir.
Teleşirket bir qaç kere Roskomnadzorğa vesiqalarını bere edi, amma çeşit sebeplerden olarnı qaytara ediler. ATR şirketine kirgen Lâle qırımtatar bala telekanalı, «Meydan» ve «Lider» radiosı, «15 minut» internet neşiri de şimdi aynı vaziyettedir.
Qırımtatar matbuat vastalarından Rusiye qaydını yalıñız rus tilinde basılğan «Golos Krıma» gazetası aldı. Neşirde aytılğanı kibi, gazeta endi 6 biñ nusha ve «Golos Krıma New» serlevası ile çıqacaq.


text:
Behice Boran
Behice Boran (1910-1987) - belli qırımtatar tamırlı Türkiyeli ilk qadın siyasiy fırqa reisi.
Behice Boran, 1910 senesi mayıs 1-de Bursada doğdı. Qırımdan köçken ailesiniñ üyken qız balası edi. Tasilini litseyni bitirip İstanbulda aldı. Stipendiya qazanıp AQŞniñ Miçigan Universitetinde içtimaiyat (sotsiologiya) tasili aldı. Türkiyege 1939-da qaytqan Behice Boran orta mektepte ingliz tili dersleri berdi. Daa soñra Ankara Universiteti Til, tarih ve coğrafiya fakultetine kirdi. Mında dotsent vazifesinde çalıştı, 1948-de siyasiy körüşleri sebebinen universitetten çıqarıldı. 1946-da neşriyatçı Nevzat Hatkonen evlendi. 1950-de Türk barış severler cemiyetiniñ temelcileri içinde yer alğan Behice Boran mında temelci ve reis vazifesini aldı. Koreya cenkine asker yibergen Adnan Menderes ükümetini tenqit etken bir telegramma yibergeni içün qabaatlanıp 15 ay apis cezası aldı. 1961-de qurulğan Türkiye işçi fırqasına (Türkiye İşçi Partisi, TİP) 1962-de aza oldı, 1965-de millet vekili olıp saylandı. 1970-de TİPniñ IV Qurultayında umumiy reis oldı. 1971-de 15 yıl ceza aldı ve 1974 afusınen apisten çıqtı. 1975 senesi mayıs 1-de TİPni yañıdan qurdı. 1980 senesi sentâbr 12-den soñ Türkiyeden çıqtı ve 1987 senesi oktâbr 10-da Brükselde vefat etti.
KitaplarıDeñiştir
- İş Bölümü ve Kadının Sosyal Mevkii,
- Toplumsal Yapı Araştırmaları,
- Türkiye ve Sosyalizm Sorunları,
- İki Açıdan Türkiye İşçi Partisi Davası,
- Niye Birleşiyoruz, Ne İstiyoruz, Niye Dönüyoruz
TercimeleriDeñiştir
- Platon (1944) Devlet Adamı,
- Granville-Barker, Harley (1946), Voysey Mirası,
- Steinbeck, John (1964) Sardalya Sokağı,
- Fast, Howard Melvin (1966) Hürriyet yolu
Tış bağlantılarDeñiştir
- Behice Boran 8 dekabrniñ 2008 s. arhivlengen.
- ↑ 1,0 1,1 Bibliothèque nationale de France идeHTифиkaTop BNF (фp.): açıq malümat platforması — 2011.
- ↑ Behice Boran // FemBio: БaHk iHфopMaцiï пpo BидaTHиx жiHok, Frauendatenbank, БaHk дaHHыx o Bыдaющиxcя жeHщиHax, Görkəmli qadınlar haqqında məlumat bankı


text:
Qırımnıñ rusiyeli ükümetiniñ kurort ve turizm naziri Sergey Strelbitskiy emindir ki, eger de BMT aza memleketleri Qırımnı Ukraina akimiyetiniñ musaadesi olmadan ziyaret etken Rusiyelilerge qarşı cezalarnı kirsetse, Rusiye turistlerini coya bile.
Bu aqta o RİA Novosti agentligine bildirdi.
«Eger de Avropa yarımadağa diger yollar ile (Ukrainadan degil – muar.) kelgen turistlerni qaydğa almağa istese ve olarnıñ Eski Alem memleketlerini ziyaret etmege aqlarını sıñırlasa, Avropa turizmi içün büyük zarar olur", – dey Strelbitskiy.
Evel İstimalcı aqlarını qoruv cemiyeti Rusiyelilerge Qırımğa Ukraina akimiyetiniñ musaadesi olması ile kirmege tevsiye etti, böylece kelecekte Şengen vizasınıñ resmiyleştirilüvi ile problemlerniñ ögüni almaq mümkün.
Qayd etile ki, halqara uquqnıñ qaidelerine köre, Qırım ve Aqyar işğal etilgen territoriyalar olaraq sayıla ve kiriş nizamınıñ bozuluvı içün cinaiy mesüliyet ola bile.


text:
Türkiyedeki Ukraina elçiliginiñ vekilleri, Ankarada mayıs 13-te qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatırasına bağışlanğan mitinginde iştirak ettiler. Elçilikniñ Twitterdeki resmiy saifesinde bildirilgenine köre, diplomatlar birleşmege ve «Rusiyege repressiv usullarnı cezasız qullanmaq içün imkân bermemege» davet ettiler.
Bildirüvde: «Bugünki miting – 1944 senesinde elâk olğan ve esir etilgenlerniñ hatırasına ürmettir. Sovet ukümetiniñ qorqunçlı cinayeti olğan qırımtatarlarnıñ sürgün etilmesini beraber hatırlaymız. Bundan soñ Rusiyege repressiv usullarnı cezasız qullanmaqnı iç bir vaqıt bermeycekmiz», – denile.
Türkiyedeki Ukrainanıñ elçisi Andriy Sıbiha mitingde Tış işleri naziri Pavlo Klimkinniñ muracaatını oqudı.
Sıbiha Twitterde: «Sürgün etilüvniñ 74-nci yıllığına bağışlanğan qırımtatarlarnıñ mitinginde Pavlo Klimkinniñ muracaatını oqudım. Qırımtatar qardaşlarımız ile umumiy ağrımıznı paylaşamız. Sürgün etilüv halqara uquq tarafından genotsid olaraq tanılmalı. Umumiy ğalebe içün çalışamız», – dep yazdı.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ malümatına köre, Ankarada mayıs 13-te qararnen 5-6 biñ kişiniñ toplanması planlaştırıla. İstanbulda miting mayıs 20-de Rusiye baş konsullığı qarşısında yapılacaq.
Daa evel Çubarov, qırımtatarlarnı ilhaq etilgen Qırımda mayıs 18-de, Qırımtatar halqını Qırımdan sürgün etüv qurbanlarını hatırlama kününde umum Ukraina sükünet daqqasına qoşulmağa davet etti.
O, Ukrainanıñ qıtadaki qısmında, qırımtatar halqını sürgün etüv qurbanlarınıñ hatırasına matem tedbirleri Herson vilâyeti, Geniçesk rayonı, Novoalekseyevka, Odesa, Lviv ve tedbirler ukrain ve yeudi cemaatlarınıñ iştiraki ile Holokost muzeyinde yapılacaq Dneprde keçecekler, dep qayd etti.
Qırımdan qırımtatar halqını sürgün etüv qurbanlarını hatırlama künü er yıl mayıs 18-de qayd etile. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.


text:
Keriç Boğazında Rusiye tarafından zapt etilgen Ukraina deñiz askerleriniñ aileleri Amerika Birleşken Devletleriniñ Ukraina elçisi Marie Yovanovitch ile körüşip, Amerika ükümetine Ukraina askerleriniñ azat etilmesi içün küreşmek muracaatınen mektüp berdi. Bu aqta Ukraina Yuqarı Radası reisiniñ birinci muavini İrına Geraşçenko dekabrniñ 5-nde Facebookta bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, Ukraina askerleriniñ qorantaları ABDden «Ukraina akimiyeti ile beraber askerlerniñ azat etilmesi içün küreşmesini» rica ete.
«Dünyağa cenk esirlerine ayırğan diqqatları içün minnetdarmız ve deñizcilerniñ, em de Kremlniñ diger esirlerini azat ettirmek içün Rusiyege basqı yapmaq içün sert areketler olacağını bekleymiz», – dep qayd etti Geraşçenko.
Onıñ aytqanına köre, Ukraina askerleriniñ qorantaları bergen malümatqa köre, «cenk esirlerine qorantalarınıñ qoltutuv mektüpleri alâ daa berilmedi ve Ukraina konsulları ve diplomatlarınıñ kirmesine izin berilmedi».
Tünevin Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Keriç Boğazında Rusiye tarafından zapt etilgen Ukraina askerleriniñ qorantalarınen körüşti.
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri Keriç hastahanesinde bulunğan 3 yaralanğan askernen beraber 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı.
Ukraina Arbiy deñiz quvetleri bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Qırımdaki Rusiye FSB idaresi bildirgenine köre, noyabrniñ 25-nde Ukrainağa ait üç arbiy gemi «Rusiyeniñ devlet sıñırından qanunsız» keçip, Keriç boğazı yolunda «telükeli areketler» yaptı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescit akimiyeti şeerde alâ daa qızdırılmağan ev, bala bağçaları ve tibbiy müessiseler bar olğanını tasdıqladı.
Bu aqta Aqmescit şeer memuriyetiniñ saytında haber etile.
«Bugünki künde 91 qazan dairesi çalışa. Tek Kiyevskaya, 29/1 ve Çehov, 23 soqaqlarındaki eki qazan dairesi qızdırmay. Qızdıruv ve ev içindeki ağ tamiri hızmetleriniñ alınmasına dair vesiqalar olmağanı içün çalışmaylar», – dep tarif etti Aqmescit Rusiye memuriyetiniñ yolbaşçı muavini Sergey Titarenko.
Onıñ aytqanına köre, bugünki künde Krımskih Partizan, 4/55 ve Bela Kuka, 35 soqaqlarındaki evler qızdırılmay. Radişçeva soqağındaki №75 bala bağçası qızdırılmay, 8 Mart soqağındaki İç işler idaresi yanındaki yetimhane, Çehov soqağındaki bala poliklinigi ve Lugovaya soqağındaki poliklinika kerekli kibi qızdırılmay, dep bildirdi memur.
Aqmescitte oktâbrniñ 28-nde qızdıruv mevsimi başlandı.
Oktâbrniñ 15-nde Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov yarımadanıñ içtimaiy ceetten emiyetli olğan müessiselerni qızdırmağa avale etti. Noyabr ayında Aqmescitniñ №6 acele tibbiy yardım klinik hastahanesinde tek sol tarafı qızdırıla, dep bildirildi.


text:
Cuma künü, sentâbr 27-sinde, rusiye quvetçileri Sudaqta qırımtatar faali İlver Ametovnıñ evinde tinrüv keçire.
Qırım.Aqiqatnıñ menbaası bildirgeni kibi, quvetçieler, Ametovnıñ mülkiyeti olğan bütün binalarnı tintmege buyurğan qararnı kösterdi. Tintüvni advokatsız yapalar.
Qırımtatar milliy meclis reisi Refat Çubarov, bildirgeni kibi, İlver Ametov - Qırımtatar bölge meclisiniñ başı ola.
Qırım.Aqiqat tafsilâtnı bilmege tırışa. Qırımnıñ rusiyeli küç organları, bu hususta resmiy haberi etmey.
Bu, İlver Ametovnıñ evinde yapılğan birinci degil tintüv, 2017 senesi mayıs ayında quvetçiler endi onıñ evine kelgen edi ve o vaqıt oğlunı tutıp alğan edi.


text:
ABD, Ankarağa qarşı Rusiyeden S-400 zenit-raketa komplekslerini satın alğanı ve Şimaliy Suriyede arbiy tedbirler keçirgeni içün sanktsiyalar kirsetse, Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan, Türkiyedeki «İncirlik» Amerika ava bazası qapatıla bile, dep ayttı.
Dekabrniñ 15-nde Erdoğan A Haber telekanalına intervyü berip, Avropa raketağa qarşı mudafaa sistemaları olğan «Kürecik» bazası da qapatıla bile, dedi. Türkiye prezidentiniñ aytqanına köre, böyle qarar Türkiye akimiyeti tarafından «kerek olsa» alına bile, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Türkiyege qarşı sanktsiyalar yaqın künlerde Kongress tarafından tasdıqlanacaq ABD arbiy bücetiniñ leyhasında bar. Olar Rusiyege qarşı kirsetilgen sanktsiyalarnen bağlı.
Türkiyege qarşı daa sert sanktsiyalar keçken afta ABD Senatınıñ halqara komitetinde tasdıqlanğan edi. Bundan ğayrı, Senat Osmanlı devletinde ermeni genotsidiniñ tanılmasına dair qararğa ilk sefer qoltuttı.
Erdoğan, ne ABD, ne de Rusiye Türkiyede terrorist sayılğan silâlı kürt taqımlarınıñ Suriyeniñ şimaliy rayonlarını terk etmesine irişip olamadı, dep bildirdi. Onıñ aytqanına köre, Türkiye terrorizm ile küreşmek içün «bayağı qararlı». Erdoğan, Türkiye Suriye Şimaliyende arbiy tedbirlerni kene başlatacaqmı aytmadı.
Bu tedbirler NATOda bir çoq munaqaşanıñ sebebi oldı, Frenkistan prezidenti Emmanuel Macron alyanstaki vaziyetni «miy ölüminen» qıyasladı.
«İncirlik» bazasında esasen ABD Arbiy ava quvetleriniñ yardım uçaqları buluna. Baza Yaqın Şarqta Amerika taqımınıñ teminatında müim rol oynay.


text:
Qırım studentleriniñ fikirleri ekige bolündi: bir qısmı Rusiye terkibinde olğan Qırımda, digeri ise tuvğan, inqilâp adiselerden yorulğan, amma tuvğan Ukrainada yaşamağa istey. Olarnıñ ekseriyeti mustaqil Ukrainada doğdı ve özlerini onıñ grajdanları olaraq saya. Olar öz kelecegini Rusiye Federatsiyasında kormeyler ve Ukraina aliy oquv yurtlarına keçmege isteyler. Öz fikirlerinen Tavriya Federativ Universitetiniñ (aynı oyle olacağını Tavriya Milliy Universitetinde endi ilân ettiler) studentleri paylaştılar.
Vernadskiy adına TMUniñ riyaziyat ve informatika fakultetiniñ studenti Oleksandr Zagorulâ: «Men 3 yıl ukrain aliy oquv yurtında oqudım, neticede de ukrain diplomını almağa isteyim. Yabancı memleketniñ diplomını almağa, em de tasilimni şu memleketniñ territoriyasında devam etmege iç te istegim yoq. Bu birinciden. Ekinciden ise, men rusiye grajdanlıqnı qabul etmeycem, em çift grajdanlıqnı da almaycam. Demek, vizalı rejim kirsetilse (bunıñ yaqında yüz bereceginde eminim) maña mında bulunmaq içün qoşma ruhset almağa kerek olur».
Amma eñ esası, qayd ete Oleksandr Zagorulâ, tuvğan memlekette yaşamağa istegi içün oña «banderovets», «faşist», «rus halqınıñ satqını» dep aytqan insanlarnen bir şeerde bile yaşamağa onıñ içün oñaytsız olur. «Özüne guzel yaşayış arağan, Rusiyede yaşamağa istegen insanlarnı, belki de, añlayım. Amma boyle olsa da, şeerde sarı-mavı tusteki şeritçiknen yürgen, ya da ukrain tilinde laf etken insanlarnı aşalamağa kerekmey. Boyle al şimdi ise butün Qırımda uküm sürmekte. TMU – pek guzel universitettir, oña iç bir iddiam yoq. Bizde tecribeli ocalar çalışa, bizlerge yapılğan er şey içün olarğa minnetdarım. Ve, aqiqiaten, onı qaldırmağa mecbur olğanımdan pek yazıqsınam. Amma şimdi özüm içün mında qalmaq fırsatnı kormeyim», – dey Oleksandr.
Buña yaqın kelgen fikirni V.İ. Vernadskiy adına TMUniñ ecnebiy filologiya fakultetiniñ studenti Viktoriya Sabinina da bildire: «Men şimdi ukrain aliy oquv yurtlarına telefon açıp, öz ihtisasım boyunca fakultetlerni qıdıram. Başqa universitetke keçecem, çünki Rusiyede öz kelecegimni kormeyim. Men rusım, amma menim vatanım – Ukrainadır. Öz gruppamnı ve universitetimni pek sevsem bile, federativ aliy oquv yurtınıñ studenti olmağa istemeym. Rusiye diplomını da elde etmege istemyim. Ebet, men balalıqtan Aqmescitte yaşayım, şunıñ içün şimdi er şeyni taşlap ketmege qıyın olur, amma Rusiyede, tanılmağan ve işğal olunğan toprağta yaşamağa istegim yoq. Asılında, şeerde uküm sürgen muitini begenmeyim, özümni mında yaramay duyam», – qayd etti Viktoriya.
Qırım Maarif Nazirliginde tınçlıqqa çağıralar
Amma, studentler arasında başqace tüşüngenler de bar. Vernadskiy adına TMUniñ psihologiya fakultetiniñ studenti Olena Retkus başqa aliy oquv yurtına keçmege istemey, çünki TMUnı pek seve eken. «Men başqa universitete degil de, daima mında oqumağa istey edim. Em de TMU federativ universitet olacağına umüt etem. Çünki Rusiyede boyle oquv yurtlarnıñ sayısı pek çoq. Bizim universitetimiz içün de bu pek emiyetli bir adım olur», – emindir Olena.
TMUniñ tarih fakultetiniñ studenti Mıhaylo Popov: «Men başqa universitetke keçmege istemeyim. Menim evim, ailem, toprağım mındadır. Boyle qararımnıñ bir qaç sebebi bardır. Birincisi – hususan menim zenaatım, ğaliba, bir şeyden marum qalmaz. Ebet, bazı deñişmeler olur. Amma şu yerde al etici bir deñişüvler aqqında söz yürsetilmey. Yahşıca olurmı, yoqmı, bilmeyim. Zanımca, Rusiyede Ukrainağa kore, perspektivalar daa da çoqtır», – dey Mıhaylo.
TMU press-kâtibi Artur Mazin olduqça pozitiv tahminlerni bere, şimdi diger ukrain universitetlerine keçken studentlerniñ sayısı çoq olmağanını qayd ete. Aytqanına kore, şimdi başqa aliy oquv yurtlarına tek Ukrainadan mında kelgen studentler keçe, olarnıñ sayısı da 10-dan ziyade degil eken.
Öz-özüni tayinlegen Qırım Cumhuriyetiniñ tasil naziri Natalya Gonçarova qayd ete ki, rusiye oquv sistemasına keçüv yaldamlı olacaq. Şunıñ içün aleket qoparmaqtan evel, em musbet, em menfiy taraflarnı tüşünmek kerek. Butünley keçmek içün 2-3 yıl kerek olur. Amma al-azırda 1-4 kurs studentleri endi rus diplomlarnı elde etecekler, dey Gonçarova.
Bundan da ğayrı, «nazir» bildirdi ki, aprel ayında qırım studentleri stipendiyanı tolusınen alacaq. «Şimdi ayta bilem ki, qırım oquv yurtlarnıñ episi, tehnikumlarnıñ episi Qırım Cumhuriyeti tarafından teminlev sistemasına keçtiler. Demek, aprel ayında studentler stipendiyalarnı Qırım bücetinden alacaqlar», – bildire Natalya Gonçarova.
müellif: Nadiya Datsük


text:
Almaniya Ukrayinanıñ Avropa Birliginde tam azalığında israr ete, dep bildirdi Almaniya Tış işler naziri Annalena Berbok.
"Biz Ukrayinanıñ Avropa Birliginde tam azalığında israr etemiz. Biz Avropa Birliginde teren islâ keçirmege isteymiz ve bu, bu tecavuziy cenkten soñ bir ibret olacaq. Şimdi maddelerni baqıp çıqmağa veqıt degil ve bunı açıq-aydın aytmağa isteyim. Şimdi cenk ve sulh arasında noqta-i nazarımıznı bildirmege vaqıt keldi", - dedi Berbok Kıyivde matbuat konferentsiyası vaqtında.
Berbok, Almaniya Ukrayinanıñ AB-nde iştiragi içün bir yol tapacağını bildirdi ve Ukrayinanıñ AB-niñ azası olğanını tasdıqladı.
Mayısnıñ 9-nda Ukrayina Avropa Birliginde azalıq namzeti statusını almaq içün anketanıñ ekinci qısmını toldurğanı belli oldı.
Ukrayinanıñ AB-ne azalıq namzeti statusını almaq içün anketanıñ birinci qısmını prezident Zelenskıy bu yılnıñ aprel ayında AB-niñ Ukrayinadaki temsilciliginiñ resi Matti Maasikasuğa berdi.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net . Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Aluştadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Lenur Halilov, Eldar Kantimirov ve Ruslan Nagayev SİZO-1-den Rusiyeniñ Rostov-na-Donudaki SİZO-5-ke avuştırıldı, şunıñ içün fevralniñ 1-ne belgilengen mahkeme oturışuvı Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesinde olmadı. Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi advokat Emil Kurbedinovnıñ aytqanlarına esaslanıp bildire.
«Bugün mahkeme olmadı. Reis qadınıñ aytqanına köre, tahqiqat izolâtorına ariza berildi. Amma müvekkillerimizniñ başqa SİZOğa avuştırılğanı aqqında belli oldı. Hususan, Halilov, Nagayev ve Kantimirov SİZO-5-ne avuştırıldı, (Ruslan – QA) Mesutov ise SİZO-1-de qaldı. Mahkeme yañı muracaat berip yetiştiremedi, şunıñ içün mahkeme oturışuvı fevralniñ 9-ı, 10-u ve 11-ne belgilendi», – dedi imayeci.
Nevbetteki mahkeme oturışuvlarında qabaatlav tarafı delillerini bermege devam etecek, Rusiye FSBsi tarafından gizli yapılğan ses qaydları diñletilecek, dep qoştı advokat.
Rusiye penitentsiar hızmeti mezkür dava mabüsleriniñ başqa yerge avuştırılğanı aqqında resmiy malümat bermey.
Aluştadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mahkeme esnasında qadınıñ hastalığı sebebinden uzun teneffüs ilân etildi. Dava 2020 senesi dekabrniñ 22-nde yañıdan baqılıp başladı.
2019 senesi iyünniñ 10-nda Aluşta, Qarasuvbazar ve Aqmescit rayonlarında keçirilgen tintüvlerden soñ 8 kişi tutuldı: Ruslan Nagayev, Eldar Kantimirov, Ruslan Mesutov, Lenur Halilov, Riza Ömerov, Enver Ömerov, Ayder Cepparov ve Eskender Suleymanov.
Rusiye FSBsi, tahqiqat tedbirleri 205.5 maddesine istinaden (terror teşkilâtını quruv ya da anda iştirak etüv) açılğan cinaiy dava çerçivesinde keçirile ve «Hizb ut-Tahrir» diniy teşkilâtınen bağlı, dep bildirdi.
Ukraina uquq qoruyıcı organları Rusiye quvetçileriniñ Qırımda keçirgen tintüvleri sebebinden cinaiy tahqiqat başlattı.
Ukraina Tış işler nazirligi, Qırımdaki apiske aluvlarğa qarşı narazılıq bildirip, Rusiyege qarşı siyasiy, iqtisadiy ve sanktsiyalar basqısını quvetleştirmege çağırdı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
«Açıq Dialog» fundatsiyası «LetMyPeopleGo» uquq qoruyıcı kampaniyası çerçivesinde «Qırımda qırımtatar halqınıñ liderlerine qarşı repressiyalar» maruzasını derc etti.
Maruzada «qırımtatar halqınıñ Meclisi ve onıñ eñ parlaq erbaplarına qarşı rusiyeli ükümet tarafından etilgen repressiyalarnıñ qurbanları olğan» Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov aqqında söz yürsetile.
«Olarğa qarşı cinaiy işler siyasiy ve evelden yapılğan ola, ve bunıñ maqsadı, qırımtatar liderlerini itibardan tüşürmektir. Halqara cemaatçılıq, Rusiye tarafından Qırım yarımadasınıñ tamır halqına qarşı yapılğan cinaiy terrornı toqtatmaq içün, vaziyetke qarışmaq ve Meclis liderlerini qorçalamaq kerek», – dep qayd etile maruzada.
Uquq qoruyıcılar, maqsatqa irişmek içün konkret adımlarnı belgiledi. Hususan, Rusiyede ve işğal etilgen Qırımda siyasiy mefküre sebebinden qanunsız cinaiy taqip etilgen ukrain vatandaşlarını qorçalama boyunca LetMyPeopleGo halqara kampaniyasına malümat, siyaset ve maliye taraflarından destek köstermeli.
Bundan da ğayrı, maruzada Qırımtatar Milliy Meclisi azaları ve Qırım musulmanlarına qarşı açılğan cinaiy işler aqqında tafsilâtlı malümat bildirile.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Russkoye Yedinstvo» («Rus Birligi») firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay. Ahtem Çiygoz mahkemede özüni qabaatlı tanımadı.
İşğal etilgen Qırımda rusiyeli uquq qoruyıcı organları İlmi Umerovğa qarşı «separatizm» maddesi boyunca cinaiy iş açtı. Rusiyege boysunğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi Umerovnıñ statsionar psihiatrik-mahkeme ekspertizadan keçirilmesi aqqında qarar aldı. O, psihiatrik hastahanege avgust 18-de ketirildi. Sentâbr 7-de İlmi Umerov klinikadan çıqtı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Zarar körgen mühbirniñ aytqanına köre, o, qırımlılarnıñ yerleştirüvi boyunca ştabnıñ areketi ile tanış olmaq içün Dnepropetrovskqa qaçaq rolünde kelgen eken.
«Mende Dnepropetrovskta qırımlılarnı, başqa regionlarda olğanı kibi, musafirhanelerge degil de, yataqhanelerge yerleştirgenleri aqqında malümat bar. Bunı teşkermek maqsadım ile Dnepropetrovskqa keldim ve yarımadanı terk etmege mecbur olğan qaçaq kibi qayd etilmege tırıştım», – dep tarif ete Svetlana Yereşçenko.
Dnepropetrovskqa kelip, jurnalist yardım ştabına muracaat etti. Anda boş ayatta sofrada aş payı ile olğan bir qaç torbaçıqnı taptı. Kimge ayırılğanı belli degil.
Svetlana Yereşçenko olarnı fotoğa çıqardı. Faqat bunı qomşu kabinette bulunğan belgisiz adam kördi. O, kabinetten çıqıp, ştabnıñ binasında foto çıqarmağa yasaq olğanını aytır eken, jurnalistke atıldı. O, özüni ştab yolbaşçısınıñ muavini olaraq tanıttı. Erkek jurnalistten fotoapparatnı küç ile çekip çıqarıp, öz kabinetine alıp ketti.Soñra milis hadimlerini çağırdı.
«Milis hadimleri kelgende, men fotoapparatımnıñ hırsızlanğanını ve jurnalsit faaliyetime keder etkenlerini ayttım. Qanunnı bozğanlarğa nisbeten qarar çıqarmağa rica ettim. Milis hadimleri ise meni odadan türtmege başladılar. Men qırımlı olğanımnı ve yardım körmek içün mında kelgenimni añlattım. Amma bu da yardım etmedi. Meni soqaqqa alıp çıqardılar. Soñra fotoapparatımnı qaytardılar», – dedi Svetlana Yereşçenko.
Ştabda etilgen fotoresimler ve ziddiyet videosı yoq etilgendir.
Jurnalsit ziddiyet yüz bergen yerge milis hadimlerini çağırdı. Al-azırda olar vaziyetni ögreneler.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
İlhaq etilgen Qırımnıñ vekilleriniñ OSCE-niñ insan ölçüsi ile bağlı er yıllıq muşaveresinde çıqışı, Rusiye diplomatiyasınıñ "sessiz ekspansiya"nıñ daa bir nümünesidir, bunıñ yardımınen o, halqara topluluq yarımadanıñ Rusiye statusını tanığanını istey.
Biri olmasa, başqası ola. Tanıma beyannamesinen olmasa - halqara meydançıqlarda Qırım vekilleriniñ çıqışlarınen razılaşmaqnen. Qırım memurlarını körmege istemeysiñizmi - "cemiyet vekilleri"ni diñleñiz. Belli olğanı kibi, "adiy adamlar"nıñ bir şeyde qabaatı yoq. Olarnıñ umumiy meseleleri bar, status munaqaşalarına dalmayıp, olarnı muzakere etmek kerek.
Er angi işğalciniñ eski ve teşkirilgen taktikasına oşay. Suv sorağan ğarip üşügen balağa qapını açmaq yeterli - artından evge, saiplerniñ altın-kümüşini qıdırğan bir sürü süyrip kelip.
İşğalci ketirgen "cemiyet vekilleri"ne yol açıñız - ve yarın, resmiy delegatsiyalarda çıqarıla bilmeycek Qırım memurları artlarından kelir, ve asıl - olar ayatiy bir meselelerni muzakere eteler.
Qırım memurlarına yol açıñız - ve yarın Moskova, Qırımnen halqara ava alâqalarını qaytarmasını talap etecek
Qırım memurlarına yol açıñız - ve yarın Moskova, Qırımnen halqara ava alâqalarını qaytarmasını talap etecek, çünki "adiy adamlar" uça da, bu olarnı cezalaylar, akimiyetni degil.
Avada halqara alâqalarnı açıñız - deñiz taşımaları ve kruizlerni qaytarmağa talap eterler, o da adamlar içün.
Bütün Ğazrbiy sanktsiyalardan tek bir hatıra qalğance, köz de yümip yetiştirmezsiñiz, Qırımnıñ özü ise - sesli beyanatlarsız olsa da, amma etraftaki dünya tarafından Rusiye Federatsiyasınıñ ayırılmaz qısmı kibi qabul etilecek.
Moskova, halqara meydançıqlarnı Qırımda öz nezaretiniñ, Qırımğa öz aqqınıñ ve Qırımda öz bulunmasınıñ isbatı kibi qullanğanda, ğaliba, buña ümüt ete.
Ukraina bu siyasetke tesirli ve devamlı qarşılıq köstermese, eminim, Rusiyeniñ muvafaqiyetine iç bir türlü keder etip olamaz.
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikirler, muelliflerniñ öz fikirlerini ifade ete ve muarririyetniñ noqtai-nazarını er vaqıt aks etmezler


text:
Aqyarda koronavirus tarqalması telükesinden sebep katerlerniñ adam taşımasında sıñırlavlar qoyuldı. Bunı "Aqyar deñiz limanı" saytında bildireler.
"Yolcu katerler ve parom adiy rejimde çalışa. Katerlerge eñ çoqu 60 adam yibereler, onıñ içün cedvelge uymamazlıq ola bile", - denile beyanatta.
Qırımda tasdıqlanğan 53 COVID-19 adisesi bar, Aqyarda - 25. Qırım ve Aqyarda özüni izolâtsiya etüv rejimi aprelniñ 30-ınace uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Qırımda «qırımlı musulmanlar davası» boyunca apiske alınğan vatandaş jurnalisti Vilen Temeryanov Aqmescitteki psihiatrik hastahanede buluna. Advokatı Marlen Halikovnıñ bildirgenine köre, Temeryanov mahkeme ekspertizasından keçe.
Temeryanov Rusiye mahkemesiniñ qararına köre 20 künden berli hastahanede buluna ve tezden tahqiqat izolâtorına qaytacaqtır.
Avgustnıñ 11-nde Rusiye FSBsiniñ hadimleri Canköy rayonınıñ Frayleben (Volnoye) qasabasında «Qırım birdemligi» ve «Grani.ru» mühbiri Vilen Temeryanovnıñ evini tintti. Onı Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» İslâm siyasiy firqasında iştirak etkeninde qabaatladılar. Rusiye quvetçileri o künü tintüvler vaqtında beş qırımtatar faalini apiske aldı.
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi tutulğan qırımtatarlarnı apiske aldı.
«KrımSOS» aq qorçalayıcı teşkilâtı avgustnıñ 11-nde Qırımda tintüvlerden soñ tutulğan qırımtatarlarnı siyasiy mabüs dep adlandırdı.
Ukrayına prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerni takbih etti.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
«Aqiqiy arbiy areketlerniñ yüz bergenini köz ögüne alıp, sakinler kendi planı boyunca areket etmege mecburlar»,– dedi Peskov ve şimdi «bir şeyni evelden aytmağa qıyn» olğanını qoşıp ayttı.
Putinniñ matbuat kâtibi şunı da qayd etti ki, Rusiye prezidenti federalizatsiya tarafdarlarını «referendum»nı başqa künge keçirmege rica etmedi, yalıñız tevsiye etti eken.
Rusiye prezidentiniñ temsilcisi Ğarpnıñ Putiniñ bildirüvlerine olğan cevaplarını ve Ukrainanıñ yañı akimiyetine köstergen destegini takbih etti.
«Olar içün saylavlarnı keçirip, etilgen avdarmanıñ qanuniy olğanı aqqında yuridik suallerni qapatmağa eñ müimdir», – dedi Putiniñ matbuat kâtibi
Mayıs 11 künü Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde regionlarnıñ statusı aqqında «referendum»lar keçti. Neticeler mayıs 12 künü saat 15:00 soñ aşkâr olacağı beklenile.
Ukraina qanunlarına köre, işbu saylavlarda yuridik negiz yoq ve onı AB, AQŞ, OBSE ve dünyanıñ diger memleketleri tanımaycaq.


text:
İşğal etilgen Qırımda Ukraina tarafdarı saqlı faal Oleg Prihodko tutuldı. Bu aqta kezlevli ukrain faali, yedinci çağırılış Ukraina halq deputatı Eduard Leonov Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Bunı Oleg Prihodkonıñ qızı haber etti. Çarşenbe aqşamı evini sürip kirgenler ve babasını FSBge alıp ketkenler, dep ayttı. Olğan urbada alıp ketkenler. Sebep belli degil, ne tuvğanları, ne men alâ daa bir şey bilmeymiz», – dedi Leonov.
Rusiye quvet ve uquq qoruyıcı müessiseleriniñ bir de bir izaatı şimdilik yoq. Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almağa tırışa.
2019 senesi fevralniñ 8-nde Qırımdaki FSB idaresiniñ hadimleri Saq rayonınıñ Orehovo köyünde Oleg Prihodkonıñ evini tintken edi. Quvetçiler ukrain timsalleri, «Svoboda» firqasınıñ bayraqları, qırmızı-qara bayraqlar, Stepan Banderanıñ süretleri, tehnika ve ev CD-disklerini aldı. Tintüvden soñ Prihodkonı Aqmescitke alıp ketkenler, anda faaliyeti ve esas Ukraina ile bağları aqqında sorap sorğuğa çekkenler.
Rusiye quvetçileri Prihodkonıñ evinde keçirilgen tintüvni izaatlamadı. 2016 senesi iyün ayında Rusiye quvetçileri faalni maşinasındaki ukrain nomeraları içün tutqan edi.


text:
Ukrain rejissörı Kseniya Cornonıñ «Qırım» vesiqlı filmini Birlişken Arap Emiratları paytahtında Abu-Dabide kösterecekler.
Facebookta «Qırım aqqında ve ilâhre» gruppası bildirgeni kibi, film oktâbr 3 künü kösterilecek.
«Qırımtatar halqı ile bugün ne olğanına baqmadan, insanlar yaşamağa devam ete, ümüt, işanç ve sevgi ile ailelerni quralar. Amma olar iç bir vaqıt öz keçmişini unutmay!» – denile beyanatta.
Rejissör Kseniya Corno aytqanı kibi, filmde qırımtatarlarnıñ üç nesili kösterile – 70 yıl evelsi sürgünlikni yaşağan, avdet olğan ve Qırımda doğğanlar.
2015 senesi mayıs 18 künü «Qırım» vesiqalı filmni Short Film Corner leyhası çerçivesinde Cannes şeerinde taqdim ettiler.
«Qırım» filmi Bronze Remi Award halqara mukâfatını qazandı.
Kseniya Corno – Ukraina vatandaşı, Birleşken Arap Emiratlarında çalışa.


text:
Yaqın Şarq tedqiqleri Merkeziniñ müdir muavini Sergey Danilovnıñ fikirince, soñki eki afta devamında Rusiyeniñ Suriyede endirgen arbiy darbeleri kimni ura kösterildi, ve bu «İslâm devleti» degil.
Bunı Danilov oktâbr 13-te Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde ayttı.
«Bugünki künde tam bir şey aytmaq mümkün, Rusiye Suriye muhalifeti, «Serbest Suriye ordusı» ve «Azat etüv cebesi» ile cenleşe – bu Al-Kaida ile bağlı olğanı tüşünilgen islâm teşkilâtlarınıñ koalitsiyasıdır. Olar Asadnıñ (Suriye prezidenti) ve ailesiniñ doğma yeri, Latakiya vilâyetine yaqlaşqan ediler, bu yer Suriyeniñ şimdiki rejimine qoltutqan esas bazadır», – dedi ekspert.
Onıñ aytqanına köre, «Rusiyeniñ endirgen darbeleri «İslâm devletini» urmadı».
«Bundan ğayrı, soñki dört kün devamında «İslâm devleti», tırnaqlar içinde ya da yoq, Rusiye Federatsiyasınıñ yardımından faydalanıp, Suriyede ücümge başlamaq içün bulunuv alanını kenişletti», – dep qayd etti Danilov.
Sentâbr soñunda Rusiye Suriyede ava darbelerine başladı, resmiy olaraq – «İslâm devletine» qarşı.
Faqat bu darbeler «İslâm devletine» qarşı degil de, onıñ raqipleri – diger islâmcılar, em de Ğarp ve arap dünyası qoltutqan muhalifetke qarşı endirile kibi haberler bar.
Ğarp memleketleri ve Suriye muhalifeti bildireler ki, Rusiye ekstremizm ile küreş içün degil, Suriye prezidentiniñ akimiyetini qaviyleştirmek içün arbiy kampaniyanı qullana.


text:
«Ukrenergo» şirketinde bildirilgeni kibi, dekabr 7-de, Ukraina energetika ve kömür sanayı Nazirliginiñ, uquq qoruyıcı organlarınıñ temsilcileri ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yolbaşçılığı ile muzakerelerniñ neticesinde «kerginlikniñ ğayrıdan berilmesine elektrik yolaqlarınıñ azırlav işleriniñ soñunace becerilmesi aqqında añlaşma qabul etildi».
«Ukrenergo» saytında bildirilgeni kibi, 220 kV Kahovka-Titan yolağınıñ işlettirilmesi, ilk evelâ, Herson vilâyetiniñ eki rayonına elektrik teminlevini qaytarır.
Bunıñ ile şunı da qayd eteler ki, podstantsiya «soñki afta devamında bir qaç sefer qazaiy şekilde söndürile edi».
«Yolaqnıñ işlettirilmesi – Herson ve Nikolayev vilâyetleriniñ energetik teminlevini yerine ketirgen «Kahovka» stantsiyasınıñ normal çalışmasına ilk adımdır», – denile beyanatta.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil.
Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım qamaçavı teşebbüsçileri dekabr 6 künü qıtaiy Ukrainadan yarımadağa elektrikniñ bir yolaq vastası ile berile bilecegi aqqında bildirgen ediler. Bunı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko tasdiqaldı.