text:
26 Aralık künü sabanın erken saatlerinde üyden çıqıp Aqmescit merkezine keldim. Kamenka Milli Mektebi ocapçesi ve Maarifçi Teşkilatı’nın yaşlardan sorumlu reisi Elvira Bari ile anlaşqanımız yerde buluştuq. Sabanın o saatlerinde mınmesı bek zor olğan “Hoş Keldi” marşrutkasına tıqıştıq. Şehir tışında olğan Kamenka Mahallesi’ne doğru yolğa çıqtıq.
Daha evvel almağanım izinni o kün alğan edim. Bir milli mektebimizde bayram tedbiri nasıl keçirile körmek isteğen edim. Bu milli mektebimiznin sadece 1. sınıflarının ders körgeni bir binaları bar. Bu mektep binası Kamenka Camisi ve faaliyetke kirmeğen sağlık merkezi ile yanyana tizilgen. Demek ki Qırımtatarları samozahvat yasağanda plan yapıp bular içün yer ayırğandır dep tüşündüm.
Mektepke doğru yürgende güzel bir bina körüp Elvira’ğa bu binanın ne binası olğanını soradım. İşte bu bizim mektebimiz dep ayttı. Güzel bağçasından yürüp binağa qırdıq. Ayaqqaplarımızdaki qarnı süpürüp mektepnin temizlik işlerine baqqan apaqay ile selamlaştıq.
Mektepnin iç qısmı bir salon kibi. Sınıflar bu salonnun etrafında tizilğen. 5-6 sınıf bar. Evvela bu salonun kenarında olğan boks ringi közüme tiydi. Soradım, balaban mektepte boks yapqan ballar aqşamları bu yerde çalışa ekenler. Sınıflar temiz edi. Duvarlarda balaçıqlarnın resimleri asılğan edi. Bu aralar yasalğan resimlerde yılbaşı ağacı resimlerinin çoqluğu dikkatimi çekti.
Tavan odalarına çıqqan merdivenin sonunda olğan asma katta bu mektepnin yasalmasında maddi yardımlar yapqan devletnernin bayraqları bar edi. Kanada ve Danimarka, Birleşken Milletler vasıtasınen bu mektepnin yasalmasına para berğenler. Daha sonradan öğrengenime köre bu devletlernin berğeni para ile daha balaban ve daha güzel pektep yapmam mümkün eken. Faqat Birleşken Milletler adına çalışqan yavurlar kiçkenecik mektep yasayabilğenler. Ne de bolsa, o yerde asılğan Kanada ve Danimarka bayrakları, “işte bunlar büyük millet, büyük devlet” dep tüşündürte. Mence bu devletler bu işi hayrına değil, “büyük devlet olğanları” içün yaptılar. Keşke Birleşken Milletler içinde Qırımtatar idareciler olsaydı da Qırım’ğa daha çoq faydalı işler yapılsa edi.
1. sınıf talebelerinin Qurban Bayramı tedbiri Fatiha ile başladı. Surelerni ezberleğen balalar boks ringi için de qullanılğan sahnağa sıra ile çıqıp dualar ve ilahiler oqudular. Mahallenin imamı ve Kamenka’nın din cemiyeti reisleri de sahnağa çıqıp kiçkene ballarğa dinimiz aqqında sözler aytıp bayramlarını qayırladılar. Balaların ana ve babaları da ayaqta olarnı seyrettiler.
Balalarnın qısqa zaman içinde hazırlandıqları bu tedbirde bazı ifak hatalar, anılarımızda tatlı bir külümsireme olaraq qaldı. Bazı tuşları yahşı çalışmağan piyanonun ve ara sıra sesnin kesilmesine sebep olğan mikrofon, ocapçelernin mükemmeliyet çabalarına kölge tüşürse de dinimizni yaşatma çabalarına engel olamadı.
Bayram programasının sonunda din cemiyeti azaları erkek balalarğa takke, qız balalarğa da baş örtüsü dağıttı. Velilernin parası ile de 1 muz ve 2 mandalinalık meyve paketi berildi. Şimdi tüşünem de aslında birevlerine “biz sizi unutmadık” demenin bedeli hiçbir şey… Balalarğa daha evvelden de yılbaşı hediyeleri berilğen, aqaylarğa araba, qızlarğa bebek. Ocapçemizğe soradım, velilerden kaçar grivna topladınız dep. O mana 25 grivna yani 5’er dolar toplağanlarını ayttı.
Şimdi tüşündüm de Qırım’daki balalarğa “biz yaşaymız, yoq olmadıq, sizni hatırlaymız” diyebilsek, KELECEK’te aralarından birkaçı belki sadece Qırım’daki Qırımtatarlar’nı değil qalğan dünyadaki Qırımtatarlar’nın da Qırımtatar olğanını bilip millet içün faydalı işler yasar. Çünki diasporadaki millet azalarımız da millet içün pek qıymetli. Diasporanın künün birinde vetanğa qaytacağı ümidini hiçbir zaman yoq etmememiz kerek.
Mektepten çıqqan soñ Kamenka’nın balaban mektebine bardıq. Bu mektep, milli mektepler arasında balabanlarından biri. Yañı tamir etildi. Daha doğrusu, bu bina başqa maqsatlarnen qurulup daha soñra mektepke çevrilğen. Mektebin sport salonu, birkaç yüz kişilik konser salonu, kitaphanesi, yemekhanesi, tışarsında spor saaları vs. bar. Mektep binasının mektep içün yasalmağanını anlamak qolay. Ses izolasyonu pek fena. Koridorları mekteplerde olması kerekken kibi keñ değil.
Bu balaban mektep yasalğan soñ kiçkene mektepni Qırımtatarlar’nın elinden almaq istegenler. Ocalar ve Kamenka’daki Qırımtatarları buna razı olmağanlar. O sebepneñ kiçkene mektepni 1. sınıflar içün ayırğanlar. Daha ilerde bala bağçasını da mında qurmaq isteyler.
Milli mektebin ocalarının çoqusu qadın. Olarnen tanış oldum, mektepnin musafir odasında qavelerini içtim.
Öğle vakti mektepten ayrılıp Bahçesaray’ğa doğru yolğa çıqtım.


c: text/html

text:
HSN: Ukrainada dava vaqtında haber telükesizliginden tevsiyelernen qullanma peyda oldı
2017 senesi avgustnıñ 2-de Kiyevde “Dava vaqtında İnternette haber telükesizliginden tevsiyeler” neşriyatı taqdim etildi.
Ukraina haber siyaseti Nazirliginiñ Devlet kâtibi Artem Bidenko tedbir vaqtında qayd etti: “Biz böyle qullanmanıñ işlep çıqarılmasına tek qol tutamız, çünki o, akimiyet organları ve grajdan cemiyeti arasında işbirlik effektivligini köstergeninden ğayrı, silâlı dava şaraitinde ağlarda telükesiz qullanuv aqqında müim tevsiyeler bere”. Onıñ sözlerine köre, Nazirlik bu qullanmanı başqa akimiyet organları ve cemiyet arasında kenişletecek.
“HSN de, qullanmada berilgen tevsiyelerni becerecek, ve endi olardan bazılarını işke kirsetti. Hususan, Creative Commons Attribution4.0 International kibi litsenziya idarelikniñ saytında endi çoqtan yerleşken”, - dep, qoştı Bidenko.
“İnternyüz-Ukrayina” cemaat teşkilâtında yañı media programmalarınıñ reberi Vitaliy Moroznıñ sözlerine köre, tevsiyeler araştırmalar ve dava vaqtında İnternet serbestligi regülirlemesinde başqa memeleketlerniñ (AQŞ, Baltiya memleketleri, İsrail) tecribesi esasında yaratıldı. “Biz, mayıs-iyül ayları devamında, grajdan ve ekspertler muzakerelerinen 6 iş ziyaretini Ukrainanıñ böyle şeerlerinde keçirdik: Odessa, İvano-Frankivsk, Lviv, Svâtoğirsk, Vinnıtsâ, Harkiv ve ilâhre”, - dep qayd etti Vitaliy Moroz. O qoştı, muracaatlar yonelişi içün episi kommunikatsiya kanallarını nasıl effektiv qullanmaq mümkün olğanını bilmek içün tevsiyeler yaratıldı.
Qullanmağa duyğulı tüsü olğan terminler qullanılması aqqqında akimiyet organlarınıñ hadimleri içün tevsiyeler kirsetilgen; anda memurlar ne yazğanları ve tefsir etkenleri içün mesüliyeti aqqında aytıla; dercke tehnikiy yanaşma ve ecnebiy KHV müellif aqqını bozmayıp qullana bilgen videolarnıñ devlet institutsiyalarnıñ vekillerinen tarqatılmasını tasvirley.
Qayd etemiz, “Dava vaqtında İnternette haber telükesizligini nasıl quvetleştirmek” tevsiyeleri Ukraina tasil Nazirligi, Ukraina telükesizligi hızmeti, HSN, mediasaa vekilleri, halqara teşkilâtlarnıñ, “İnternyüz-Ukraina” cemaat teşkilâtında İT-toplulığınıñ iştiragı ile, ve, 2017 senesiniñ birinci yarısında Ukrainanıñ 6 şeerinde keçirilgen İnternet serbestligi boyunca ekspert muzakereleri esasında yaratıldı.
Tedbirde iştirak etti: Artem Bidenko, Ukraina haber siyaseti Nazirliginiñ devlet kâtibi; Vitaliy Moroz, “İnternyüz-Ukrayina” cemaat teşkilâtında yañı media programmalarınıñ reberi; Tetâna Popova, kommunikatsiyalardan ekspert, “Haber telükesizligi” cemaat teşkilâtı; Mıkola Kostınân, dijital telükesizlikten ekspert.
Cedvel

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Siyasetşınas: Eger de Cemilevni Sürgünlik künü yarımadağa kirsetmeseler, qırımtatarlar arasında radikalizmniñ küçü artacaqtır
2014 senesi mayıs 18 künü qırımtatar sürgünligine 70 yıl olacaq. Eger de Rusiye akimiyeti öz qararını lâğu etmeyip, qırımtatar halqınıñ yetekçisi Mustafa Cemilevge Qırımğa yol bermese, ciddiy ziddiyetler ola bile, dep tüşüne siyasetşınas, Ukraina NAN yaqınşarqiy taqiqat İnstitutınıñ müdiri İgor Semivolos, dep yaza gordonua.com.
«Keliñiz adiselerniñ eki türlü çezilişini baqayıq. Birincisi: Mustafa ağanı Qırımğa kirsetmeyler. Bu – kütleviy ziddiyetniñ başlanması, çünki mayıs 18 künü hatıra mitingi Cemilevniñ şahısı ve onıñ qırımtatar halqınıñ tarihındaki rolü etrafında qurula. Demek, eger de Mustafa ağağa Qırım kirişini yasaq etseler, qırımtatarlar arasında radikalizmniñ küçü da artacaqtır. Bes-belli, böyle al Rusiye milletçiliklerde memnüniyetsizlik doğurır. Çatışmalar ve açıq kütleviy ziddiyet ola bilir», – dep tüşüne Semivolos.
Ekinci variant, ekspertniñ fikrince, eger de Rusiye akimiyeti Türkiyeniñ basımı altında Cemilevge mayıs 18 künü Qırımğa kelmege musaade etse, o vaqıt Rusiye bunı kendi mağlubiyeti kibi sayar ve qırımtatarlardan riayetkârlıqnı talap eter. Misal içün, sürgünlik qurbanlarınıñ hatıra kününi Rusiye stsenariyi boyunca keçirmek.
«Tüşünem ki, Meclis buña razı olmaz», – dedi Semivolos.
Ekspert şunı da qayd etti ki, adiselerniñ bu eki yolu – fevqulâde vaziyettir. O, razılaşma tapıla bilecegini de red etmey. Misal içün, Cemilevni Qırımğa kirseteler, rusiyeliler qarışmay, qırımtatarlar mitingni öz stsenariy boyunca keçireler, amma radikal şiar ve Ukraina bayraqlarısız.
«Qırımtatarlar içün olarnıñ yetekçisine Vatanğa kirmek yasaqlığı – pek sezgir mevzudır. Mında razılaşmanı tapmağa pek qıyın. Rusiyelilerge Cemilev ile böyle etmege kerekmey edi. Bu al Qırım tamır halqınıñ duyğularını pek aqaretley», – qayd etti Semivolos.
Mayıs 3 künü Mustafa Cemilevni, oña yarımadağa kirişi 5 yılğa yasaq oğanını ilân etip, Qırımğa kirsetmediler. Cevap olaraq biñlernen qırımtatarı, yarımadağa ketken yolnı blok etmek içün Ermeni Bazar nezaret-kiriş noqtasına keldi. Neticede, Cemilev, eger de bütün qırımtatarlarnı Herson vilâyeti ile sıñırından yarımadağa kirsetseler, Kiyevge keri qaytacağını ilân etti.
«Qırım» prokuraturası ve Rusiye taqiqat komiteti ve Federal havfsızlıq hızmeti cinaiy taqipni başlamaq içün eki qararnı azırladı. Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya qırımtatarlarnı «ekstremist tabiatlı qanunsız narazılıqlarda» qabaatladı.
«Keliñiz adiselerniñ eki türlü çezilişini baqayıq. Birincisi: Mustafa ağanı Qırımğa kirsetmeyler. Bu – kütleviy ziddiyetniñ başlanması, çünki mayıs 18 künü hatıra mitingi Cemilevniñ şahısı ve onıñ qırımtatar halqınıñ tarihındaki rolü etrafında qurula. Demek, eger de Mustafa ağağa Qırım kirişini yasaq etseler, qırımtatarlar arasında radikalizmniñ küçü da artacaqtır. Bes-belli, böyle al Rusiye milletçiliklerde memnüniyetsizlik doğurır. Çatışmalar ve açıq kütleviy ziddiyet ola bilir», – dep tüşüne Semivolos.
Ekinci variant, ekspertniñ fikrince, eger de Rusiye akimiyeti Türkiyeniñ basımı altında Cemilevge mayıs 18 künü Qırımğa kelmege musaade etse, o vaqıt Rusiye bunı kendi mağlubiyeti kibi sayar ve qırımtatarlardan riayetkârlıqnı talap eter. Misal içün, sürgünlik qurbanlarınıñ hatıra kününi Rusiye stsenariyi boyunca keçirmek.
«Tüşünem ki, Meclis buña razı olmaz», – dedi Semivolos.
Ekspert şunı da qayd etti ki, adiselerniñ bu eki yolu – fevqulâde vaziyettir. O, razılaşma tapıla bilecegini de red etmey. Misal içün, Cemilevni Qırımğa kirseteler, rusiyeliler qarışmay, qırımtatarlar mitingni öz stsenariy boyunca keçireler, amma radikal şiar ve Ukraina bayraqlarısız.
«Qırımtatarlar içün olarnıñ yetekçisine Vatanğa kirmek yasaqlığı – pek sezgir mevzudır. Mında razılaşmanı tapmağa pek qıyın. Rusiyelilerge Cemilev ile böyle etmege kerekmey edi. Bu al Qırım tamır halqınıñ duyğularını pek aqaretley», – qayd etti Semivolos.
Mayıs 3 künü Mustafa Cemilevni, oña yarımadağa kirişi 5 yılğa yasaq oğanını ilân etip, Qırımğa kirsetmediler. Cevap olaraq biñlernen qırımtatarı, yarımadağa ketken yolnı blok etmek içün Ermeni Bazar nezaret-kiriş noqtasına keldi. Neticede, Cemilev, eger de bütün qırımtatarlarnı Herson vilâyeti ile sıñırından yarımadağa kirsetseler, Kiyevge keri qaytacağını ilân etti.
«Qırım» prokuraturası ve Rusiye taqiqat komiteti ve Federal havfsızlıq hızmeti cinaiy taqipni başlamaq içün eki qararnı azırladı. Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya qırımtatarlarnı «ekstremist tabiatlı qanunsız narazılıqlarda» qabaatladı.


text:
Matbuat vastaları: Putinniñ «mayıs emirlerine» baqmadan, ekimler ve ocalarnıñ aylıqlarını arttırmaycaqlar
Rusiye prezidenti «mayıs emirleriniñ» talaplarına baqmadan, ekimler ve ocalarnıñ aylığını arttırmaycaqlar. 2015 senesiniñ federal bücetinde ükümet bücette çalışqan adamlarnıñ aylıqlarına belgilegen paranı bayağı eksiltti, dep yaza Kommersant.
Rusiye Esap palatasınıñ malümatına köre, 2014 senesi olarnıñ miqdarı 120 milliard rubleni teşkil etti. 2015 senesiniñ bücet leyhasında buña yalıñız 80 milliard belgilengen.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ «mayıs emirlerine» binaen, 2012 senesinden itibaren ocalarnıñ aylığı regionda orta olmalı, 2018 senesi ise medeniyet hadimleri ve ocalarnıñ, ekim ve ilmiy hadimleriniñ aylığı regiondaki orta aylıqtan eki qat ziyade olmalı.
Zdorovye» fondu keçirgen monitoring neticelerine köre, regionlarnıñ çoqusında ekim ve emşireler 20 biñ ruble bile almaylar.
Ekim ve ocalar narazılıq aktsiyalarğa çıqacaq olalar.
Böylece, noyabr 30-da Moskvada sağlıq saqlav ve tasil saalarında islâatlar keçirilmesine qarşı eki yürüş ve mitingler planlaştırılğan.


text:
AB Ukraina buhranı sebebinden cezalar boyunca işini kelecek afta devam etecek
AB Ukraina buhranı sebebinden sıñırlı qararlar boyünca işini devam ete, dep bildirdi cuma künü Brüsseldeki brifingi devamında Avropa diplomatiyaniñ başı Catherine Ashton temsilcisi Mayya Kosyançiç, haber ete İnterfaks-Ukraina.
Onıñ sözlerine binayen, bu afta «siyaset ve havfsızlıq sualleri boyunca komitet seviyesinde ve elçilerniñ körüşüvi çerçivesinde şiddetli munaqaşalar keçirildi». «Bu iş kelecek afta devam etecek», – dep qoştı M. Kosyançiç.
Onıñ sözlerine binayen, bu afta «siyaset ve havfsızlıq sualleri boyunca komitet seviyesinde ve elçilerniñ körüşüvi çerçivesinde şiddetli munaqaşalar keçirildi». «Bu iş kelecek afta devam etecek», – dep qoştı M. Kosyançiç.


text:
6. Sınıf Türkçe Meb Yayınları Çalışma Kitabı Cevapları sayfası mondschein tarafından yüklenilmiştir ve yayınlanmıştır. 6. Sınıf Çalışma Kitabı Cevapları bölümünden diğer cevaplara bakmanızı tavsiye ederiz. Sitemizden veya indirdiğiniz dosyadan memnun kalırsanız, yazıya yorum yaparsanız veya sosyal medya hesaplarımızdan bizleri takip ederseniz çok teşekkür ederiz.
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 67
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 68
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 69
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 70
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 71
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 72
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 73
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 74
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 75
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 76
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 77
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 78
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 79
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 80
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 81
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 82
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 83
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 84
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 85
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 86
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 87
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 88
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 89
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 90
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 92
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 93
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 94
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 95
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 96
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 97
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 98
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 99
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 100
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 102
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 103
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 104
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 105
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 106
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 107
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 108
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 109
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 110
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 111
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 112
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 113
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 114
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 115
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 116
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 117
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 119
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 120
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 122
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 123
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 124
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 125
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 126
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 127
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 128
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 129
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 130
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 131
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 132
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 133
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 134
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 135
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 136
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 137
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 138
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 139
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 140
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 141
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 142
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 143
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 144
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 145
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 146
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 147
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 148
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 150
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 151
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 152
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 153
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 154
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 155
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 156
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 157
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 158
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 159
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 160
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 161
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 162
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 163
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 164
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 165
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 166
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 167
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 168
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 170
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 171
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 171
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 172
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 173
6.Sınıf Türkçe MEB Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Sayfa 174
6. Sınıf Türkçe MEB Yayınevi Cevapları Sayfa 10-20
6. Sınıf Türkçe MEB Yayınevi Cevapları Sayfa 100-110
6. Sınıf Türkçe MEB Yayınevi Cevapları Sayfa 110-120
6. Sınıf Türkçe MEB Yayınevi Cevapları Sayfa 120-130
6. Sınıf Türkçe MEB Yayınevi Cevapları Sayfa 130-140
6. Sınıf Türkçe MEB Yayınevi Cevapları Sayfa 140-150
6. Sınıf Türkçe MEB Yayınevi Cevapları Sayfa 150-160
6. Sınıf Türkçe MEB Yayınevi Cevapları Sayfa 20-30
6. Sınıf Türkçe MEB Yayınevi Cevapları Sayfa 30-40
6. Sınıf Türkçe MEB Yayınevi Cevapları Sayfa 40-50
6. Sınıf Türkçe MEB Yayınevi Cevapları Sayfa 50-60
6. Sınıf Türkçe MEB Yayınevi Cevapları Sayfa 60-70
6. Sınıf Türkçe MEB Yayınevi Cevapları Sayfa 70-80
6. Sınıf Türkçe MEB Yayınevi Cevapları Sayfa 80-90
6. Sınıf Türkçe MEB Yayınevi Cevapları Sayfa 90-100


text:
Yengil maşinalarnı teşkerip yürgen qamaçav iştirakçileriniñ areketleri qanunsızdır – «Yol nezareti»
Qırım qamaçavı aktsiyasınıñ iştirakçileri yarımadağa taba ketken maşinalarnı teşkerip, ukrain qanunlarını boza. Bunı «Yol nezareti» leyhasınıñ faali Aleksey Zadorojnıy Qırım.Aqiqat Radiosınıñ aqşam efirinde bildirdi.
«Böyle areketlerde cinaiy cinayet alâmetleri bar – göñülli batalyon temsilcilerine vekâletlerniñ berilmesi. Qanuniyetke köre, naqliyat vastalarını, yolcu, aydavcılarnı toqtatmaq, teşkermek kibi aq yalıñız yol areketini nezaret etken devlet organlarınıñ hadimlerinde bar», – dey o.
Onıñ sözlerine köre, vatandaşlar, aqları bozulsa, uquq qoruyıcı organlarğa – MVD, prokuratura, SBU – muracaat etmeli.
ATR qırımtatar telekanalınıñ müdir muavini, qamaçav idarecilerinden biri Ayder Mujdabayev qamaçav iştirakçileriniñ bu kibi areketlerini añlatır eken, anda aktsiya başlanuvından berli tarikler beklenilgeni aqqında bildirdi. «Anda başlanuvdan berli tariklerni bekleyler. Biri granata ketirip, blokpostqa atacağını bekley ediler», – dey o.
Mujdabayev Qırımğa yol alğan vatandaşlar ve qamaçav iştirakçileri arasında olğan ziddiyetlerni ciddiy dep saymay.
«Üç ufaq ziddiyet oldı. Bu qadar… Zulum degil, aylarnen muzakere etilecek bir şey yoq edi… Ufaq-tüfek ziddiyetlerdir», – qayd etti qamaçav teşkilâtçılarından biri.
Em şunı da bildiri ki, «neravlanğan» iştirakçiler Qırım kirişinde teşkerüvlerden çetleştirilgen.
«Bir buçuq yıl devamında qırımtatarlarnı zorlaylar, cinaiy taqiplernen qıynaylar, memuriy taqipler, bu aqta laf eteyik. Qapalı bagajnik sebebinden yigirmi daqqa laf etmege azır olğanlardan nefret duyam. Olar qırımtatarlar, anda apiste yatqan Ukraina vatandaşları ile olğanı aqqında otuz saniye bile laf etmege azır degiller. Bu, fikrime köre, ahlâqsız, maneviysizdir», – dey o.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.


text:
«Eurovision-2016» teşkilâtçıları yasaqlanğan bayraqlar içün afu soradı – Kütleviy haber vastaları
«Eurovision-2016» yır yarışınıñ teşkilâtçıları Stokgolmde keçirilecek yarış devamında qullanmağa yasaq etilgen bayraqlarnıñ cedvelini bildirgen derc etilgen vesiqa içün afu soradı.
BBC-niñ bildirgenine köre, beyanat «Avropa yayınlama birligi»niñ (European Broadcasting Union, EBU) resmiy Facebook saifesinde derc etildi.
Beyanatta yarış teşkilâtçıları evel derc etilgen vesiqa bugünki «Eurovision»nıñ bayraqlar boyunca siyasetiniñ azırlıq şekli olğanı aqqında bildirile.
«Bu vesiqa derc etilmemek kerek edi», – dediler birleşmede.
«Teşkilâtçılar bu sebepten özüni aqaretlengen duyğanlardan afu soray», – dep qayd eteler beyanatta.
Bayraq qullanılması siyasetini añlatqan vesiqanıñ soñki şekli Eurovision.tv saytında derc etilecektir.
Yasaq etilgen bayraqlar cedveline «Qırım Cumhuriyeti» bayrağı, qırımtatarlarnıñ bayrağı ve «Donetsk Halq Cumhuriyetiniñ» bayrağı kirdi.
Bu sene yır yarışında Ukrainanı Jamala qırımtatarlarnıñ sürgünligi aqqındaki «1944» yırınen temsil etecek.
«Eurovision-2016» yarışınıñ yarım finalları Stokgolm şeerinde mayıs 10 ve 12 künleri, finalı ise mayıs 14-te keçirilecek. Jamala ekinci yarım finalda 15 sanlı nevbette sanağa çıqacaq.


text:
The Opening of the of Turkic Theaters' Festival
At the night of 15th May at the square in front of the Tatar theater
has officially opened the 10th International Theater Festival of
Turkic Nations - Nauruz. The Opening of the of Turkic Theaters' Festival
has officially opened the 10th International Theater Festival of
Turkic Nations - Nauruz. The Opening of the of Turkic Theaters' Festival
Kazanda törki teatrlar oçraştı
Kazanda törki xalıklarınıñ X «Näürüz» Xalıkara teatr festivaleneñ tantanalı açılışı buldı. G.Kamal teatrı karşındagı mäydan üzenä cır-moñ söyuçe, teatr sängaten yaratuçı bik küp xalıknı cıelgan ide. Törki dönyanıñ törle taraflarınnan kilgän teatr kollektivları: Xakasiya, Altay, Gagauz, Äzerbaycan, Törkiya, Başkortstan, Tıva, Dagıstan, Kırgıgızstan, Çuaşiya, Issık-Kül, Törekmän, Kazaxstan artistları kunakçıl Kazan cirendä küreşte. Kazanda törki teatrlar oçraştı
Intertat.ru - möselmannar turındagı iñ yaxşı internet çıganak
Intertat.ru gazetı jurnalistı Ayziräk Gäräeva möselman gammävi mäglümat çaralarınıñ “Kaläm” konkursında “Möselmannar turındagı iñ yaxşı internet çıganak” nominasiyasendä ciñde häm diplom belän büläklände. Üzäkläşterelgän dini oeşma – TR Diniya näzaräte Islam mädäniyatenä, fänenä häm mägarifenä yardäm fondı bulışlıgında uzdırgan älege konkurska näticälär 31 mayda yasaldı. Bu könne Diniya näzarätendä din temasın yaktırtuçı jurnalistlarga maxsus master-klass uzdırıldı. Annarı Tatarstan möftie Ildus xäzrät Fäiz, TR Prezidentınıñ Dini berläşmälär belän üzara bäyläneşlär idaräse citäkçese Marat Gatin, Jurnalistika häm sosiologiya fakultetı dekanı Vasıyl Garifullin häm başka kunaklar katnaşında büläkläü tantanası buldı. Çarada şulay uk Başkortstannan, Orenburgtan häm bütän töbäklärdän, şähärlärdän kilgän din ähelläre dä bar ide. Intertat.ru - möselmannar turındagı iñ yaxşı internet çıganak
Yaş köräşçelärebez – berençe!
Uzgan yal könnärendä Perm kalasında tatar milli sport köräşe buença 15-17 yaşlek egetlär arasında Rossiya külämendä täüge yarışlar uzdı. Älege bäygedä Tatarstannıñ yaş batırlarına tiñnär tabılmadı. Yaş köräşçelärebez – berençe!
Mönirä Bulatova vafat buldı
Tatarstannıñ muzıkal cämägatçelege zur yugaltu kiçerä. 2011 elnıñ 31 maenda opera cırçısı, pedagog, Rossiya Federasiyaseneñ häm Tatarstan Respublikasınıñ xalık artistkası Mönirä Zakir kızı Bulatova vafat buldı. M.Z.Bulatova 1914 elnıñ 19 maenda Arxangelski şähärendä tua. 1930 elda Kazan industrial texnikumın tämamlıy, 1934 - 1936 ellarda Kazan muzıka uçiliçesında, 1936-1938 ellarda Mäskäü konservatoriyase karşındagı Tatar opera studiyasendä ukıy. 1953 elda Mäskäü konservatoriyaseneñ vokal fakultetın tämamlıy.Mönirä Bulatova vafat buldı
"Näürüz" festivale açılışı
30 may kiç belän Kamal teatrı karşındagı mäydanda törki xalıklarınıñ X «Näürüz» Xalıkara teatr festivalen açu tantanası ütte. Märtäbäle kunak bularak Tatarstan Respublikası prezidentı Röstäm Miñnexanov ta kilgän ide. Prezident fikerençä, bu tügäräk sanlı festivalne ütkärü respublika öçen bik möhim çara. Kunaklarga möräcägat itep: "Minem kollegalarım bu könnärdä sezneñ öçen uñaylı şartlar täemin itäçäklär dip süz biräm", - dip vägdä itte Röstäm Miñnexanov. "Näürüz" festivale açılışı
ПoдпиcaTbcя Ha: CooбщeHия (Atom)


text:
Yaqalanğan Çiygoznıñ evi yanında yigirmi insan toplandı, mında tintüv keçirile
Tünevin yaqalanğan Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ Bağçasarayda yerleşken evine onıñ tuvğanları, yaqınları kele. Mında yanvar 30 künü sabadan uquq qoruyıcı organları tarafından tintüv keçirile.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, mında tahminen yigirmi insan toplandı. Evge kimseni kirsetmeyler, içeri yalıñız Çiygoznıñ apayı – Elmira buluna.
Şimdi Çiygoznıñ evi yanında bulunğan Bağçasaray rayonınıñ sabıq yolbaşçısı İlmi Ümerovnıñ malümatına köre, sabadan evge silâlı insanlar, Taqiqat komiteti, Federal havfsızlıq hızmeti ve prokuratura hadimleri ile beyaz «Gazel» kelip çıqtı.
«Olarnıñ tam raqamını aytmağa qıyın, men mında kelgende, tintüv endi başlanğan edi», – dey Ümerov.
Bağçasarayda yerleşken Çiygoznıñ evinde tintüv saba saat 7-de başlandı.
Taqiqat tedbirleri Rusiye Federatsiyası Cinaiy Kodeksiniñ 212-nci madde, 1-nci qısmı («kütleviy numayışnı teşkil etüv») boyunca keçirile.
Ahtem Çiygoznıñ evi yanında onıñ özü yolbaşçılıq etken Bağçasaray regional meclisiniñ vekilleri toplaştı.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ cezasını belgilep, onı 2015 senesi fevral 19-na qadar apiske almağa qarar aldı
Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ resmiy vekili Vladimir Markin bildire ki, Çiygoznı «kütleviy numayışnı teşkil etüv ve iştirak etüvde» şekleyler.
Onıñ aytqanına köre, 2014 senesi fevral 26-da Aqmescitteki Qırım parlamentiniñ binası yanında keçirilgen narazılıq aktsiyası aqqında laf kete.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Çiygoznıñ yaqalanmasını izaatlap, Qırımda qırımtatar milliy areketiniñ faallerine yapılğan basqınıñ yañı basamağı başlanğanını ayttı.


text:
Ukraina devlet sıñır hızmeti: cumağa keçer gecesi Rusiye mahsus hızmetleri «Kalançak» kiriş noqtasını qapattı, Qırım çıqışında – büyük nevbetler
Cuma künü, avgust 12-ne keçer gecesi, Rusiye mahsus hızmetleri tarafından işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırdaki «Kalançak» kontrol-kiriş noqtasınıñ qarşısındaki kiriş qapatıldı. Bunı Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ spikeri Öleg Slobodân Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Qırım ile memuriy sıñırdaki kontrol-kiriş noqtaları yavaş çalışa. Tünevin kiriş bir qaç kere toqtatıldı ve aqşam üstü ara berildi: rusiyeliler «Kalançak» kontrol noqtasında işğal etilgen yarımağa kiriş-çıqışnı qapattılar. Teneffüs bir buçuq saat sürdi. Gece insanlarnıñ kirişi açıldı», – dep ayttı o.
Slobodân qayd etti ki, Ukraina devlet sıñır hızmeti vatandaşlarına Qırım ziyaretlerinden vazgeçmege tevsiye ete.
Rusiye tarafı memuriy sıñırnıñ qapatılmasını izaatlamadı.
Şaatlarnıñ Qırım.Aqiqatqa bergen malümatına köre, insanlar diger kiriş noqtalarına, şu cümleden Herson vilâyetindeki «Çaplınka» noqtasına keçmege mecbur edi. Al-azırda anda 500 insan nevbetini bekley. Qırımdan çıqmaq içün beş saat beklemek kerek, ukrain tarafında kiriş-çıqış bir saat içinde bite.
«Kalançak» ve «Çaplınka» kiriş noqtaları yanında yarımada tarafından yolnı KamAZlar qapata, nişancılar tura. Genç erkeklerni maşinalardan çıqıp urbanı çıqarmağa zorlaylar, aynı yerde de insanlar sorğuğa çekile. Sorğu eki ve ziyade saat devam ete. Uquq qoruyıcalar ziyaret maqsadını soray.
Yarımadadan çıqqan maşinalar da baqıla.
Qırım ile memuriy sıñırdaki vaziyet avgust 7-de kerginleşti.
Avgust 10-da Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti bildirdi ki, işğal etilgen yarımadada kerçekleştirilecek teraktlarnıñ ögü alındı. Moskva Ukrainanı qabaatlay. Rusiye prezidenti Vladimir Pütin FSB beyanatını izaatlap, Kiyev muzakereler yolunı degil, terrorğa keçe, dep ayttı. O, «norman formatında» sammitni keçirmek «fayda yoq», dep qayd etti.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Kremlniñ Qırım qabaatları «sebepsiz ve tsinik» olğanını ayttı.
Ukraina Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ beyanatlarını red etip, bular provokatsiya olğanını aydınlattı. Ukraina devlet sıñır hızmeti bildirdi ki, Rusiye işğal etken Qırım ve esas Ukraina arasındaki memuriy sıñırğa yañı tehnikanen temin etilgen askerlerni qoydı, ukrainlerge yarımada ziyaretlerinden vazgeçmege tevsiye etile.
Ukraina Tış işler nazirliginiñ bildirgenine köre, Ukraina Rusiyeniñ Kiyev Qırımdaki «terrorizm» ile bağlı olğanına dair malümatlarını takbih ete, Kreml kene de provokatsiya yapa ve bu lafları sebepsiz ola.
Ukrainada AQŞ elçisi Geoffrey Pyatt bildirdi ki, AQŞ Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı «Qırım istilâsı» qabaatlarınıñ delillerini körmedi. Onıñ qayd etkenine köre, «Rusiye Ukrainağa qarşı yalan qabaatlar aytıp, özüniñ yañlış areketlerini gizleycek ola».
Ukraina prezident Petro Poroşenko Rusiye işğal etken Qırım ile memuriy sıñır rayonlarında ve Donbass yolunda ordunı cenk alına ketirmege emir etti.


text:
15 Haz 2017
Manisa Kebabı, İç Baklalı Enginar, Hurmalı Mozaik Pasta Tarifleri Video Bölüm 2
Arda Türkmen; bu videoda ‘‘Manisa Kebabı’’, ‘‘İç Baklalı Enginar’’ ve ‘‘Hurmalı Mozaik Pasta’’ tariflerini sizlerle paylaşıyor. Program Video Bölümleri Manisa Kebabı, İç Baklalı Enginar, Hurmalı Mozaik Pasta Tarifleri Video Bölüm 1 Manisa Kebabı, İç Baklalı Enginar, Hurmalı Mozaik Pasta Tarifleri Video Bölüm 2 Manisa Kebabı, İç Baklalı Enginar, Hurmalı Mozaik Pasta Tarifleri Video Bölüm 3 Malzeme listesi ve yazılı tarifler için : Manisa Kebabı İç Baklalı Enginar Hurmalı Mozaik Pasta


text:
Rusiye ABD diplomatlarına qarşı sanktsiyalar ilân etti
Rusiye akimiyeti amerikalı diplomatlarğa Serebrânıy Bor yerindeki yazlıq evini ve Moskvadaki anbarnı qullanmağa yasaqlağan. Bunı Rusiyeniñ Tışqı işler nazirligi (MİD) bildire.
Kreml Beyaz Saraydan sentâbrniñ 1-ne qadar Rusiyede olğan diplomatlarnıñ sayısını 455 insanğa qadar eksiltmege talap etti. MİD beyanatında aytıla ki, Rusiye bu sıñırlamalarnı sertleştirmek te mümkün.
Bundan evel Rusiye prezidenti Vladimir Putin, Rusiye şimdilik Amerika tarafından qabul etilebilecek sıñırlamalarğa çıdamlı şekilde davranğanını bildirgen edi.
İyülniñ 27-nde Amerika Birleşken Devletleriniñ Senatı aman-aman bir ağızdan rey berip Rusiyege qarşı sanktsiyalarnıñ qabul etilmesini destekledi. Temsilciler Palatasından kelgen qanun leyhasına millet vekilleriniñ 98-i rey berdi, ekisi qarşı çıqtı.
Endi vesiqa Beyaz Sarayğa teslim etilgen, ABD prezidenti Donald Trump 10 kün devamında bu qanunnı imzalamalı ya da red etmeli.
Saylavlardan evel ve akimiyetke kelgen soñ Rusiye ile munasebetler tüzelmek mümkün olğanını beyan etken Trumpnıñ kelmesinden berli, bu qanun leyhası –tışqı siyasetke dair Kongress tarafından qabul etilgen eñ büyük qanun leyhası oldı. Şimdi bu saada Trumpnıñ areketlerini sıñırlağan şey – saylavlar devamında Rusiye tarafından Trumpnıñ ğalebesi içün qarışuv yapılğanı aqqında iddianıñ taqiqatıdır.
Qanun leyhasında aytıla ki, sanktsiyalarnıñ maqsadı – zan etilgen saylavlarğa qarışmaq avesligi, Ukrainağa yapqan ücümleri, Suriyedeki qanlı vatandaşlıq cenkinde akimiyet ordusına destek bergeni içün Rusiyeni cezalamaqtır.
Trump bu meselede veto aqqını qullanmağa istese, ABD Kongressiniñ eki palatası bu vetonı yeñebilecegi tüşünilmekte.
Putin endi defalarca Rusiyeniñ Amerikadaki saylavlarğa qarışqanını red etken edi. İyülniñ 27-nde ise Moskva yañı sanktsiyalarğa qarşı cevap tedbirlerini alacağını beyan etti, ve «memleketimizge nisbeten yapılğan yüzsüzlikni soñsuz çıdamaq mümkün degil» dep aytqan.


text:
Ukraina Yuqarı Radası yaz tatiline çıqmaycaq
Ukraina Yuqarı Radası parlament tatilsiz çalışmağa niyetlene. Böyle bir qararğa 288 halq deputatı rey berdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Parlamentniñ şimdiki sessiyası sentâbrniñ 2-ne qadar devam etecek, sessiya aftalarını spiker belgileycek.
Salı künü, iyülniñ 1-de, faaller Ukraina parlamenti yanında piket ötkerdiler. Olar yaz tatilinden vazgeçmege ve Avropa birligi ile assotsiatsiya Añlaşmasını tasdıqlamağa talap ettiler.
Bundan ğayrı, piket iştirakçileri kün tertibine bir sıra zarur olğan qanunlar kirsetilmesini istediler. Faaller aliy tasil, prokuratura, saylav sisteması islâatları, em de qabarcılıqqa qarşı ve memuriy islâatlar keçirilmesini talap ettiler. Bundan ğayrı, Kiyev sakinleri Ukrainada Halqara cinaiy mahkemeniñ Roma statusı ve uquqlarınıñ tanılmasına çağırdılar.


text:
Avropa komissiyası Rusiyege qarşı cezalarnı quvetleştirecek ola
Avropa komissiyası Avropa şurasınıñ avalesine köre Ukrainadaki vaziyetten sebep Rusiyege qarşı sıñır tedbirleri boyunca yañı tekliflerni azırlay. Bunı Avropa komissiyasınıñ resmiy vekili Pia Hansen bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Avropa Şurasınıñ nevbetten tış körüşüvinde qabul etilgen bir aftalıq müddet içinde bu teklifler azır olacaq, bizler olarnıñ üzerinde çalışamız», – dep qayd etti Hansen.
Ukraina ve Ğarpnıñ bir sıra memleketleri Rusiyeni Ukrainağa qarşı istilâda qabaatlaylar. Kreml bu malümatnı tasdıqlamay, lâkin NATO Donbassta Rusiye arbiylerniñ bulunmasını bildirgen edi.


text:
Avropa birligi Ukrainağa 250 million avro miqdarında yardım kösterdi
Avropa birligi Ukrainağa islâatlar içün 250 million avro berdi.
Bunı Ukrainada Avropa birliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«Bugünki yardım – Ukraina akimiyetine köstergen desteklerimizden biridir. Biz Ukrainağa qol tutamız ve bunı muayyen areketler ile tasdiqlaymız», – denile beyanatta.
Mında şunı da qayd eteler ki, birinci yardımnıñ tölenüvi Ukrainanıñ devlet maliyesi ile muvafaqiyetli idaresine olğan Avropa birliginiñ müsbet qıymetini bildire.
Bunı Ukrainada Avropa birliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«Bugünki yardım – Ukraina akimiyetine köstergen desteklerimizden biridir. Biz Ukrainağa qol tutamız ve bunı muayyen areketler ile tasdiqlaymız», – denile beyanatta.
Mında şunı da qayd eteler ki, birinci yardımnıñ tölenüvi Ukrainanıñ devlet maliyesi ile muvafaqiyetli idaresine olğan Avropa birliginiñ müsbet qıymetini bildire.


text:
Hıdırlez bayramında işğalci akimiyet içkige irişim açtı – Refat Çubarov
Qırımtatarlar içkini alğışlamasa da, Qırımnıñ işğalci akimiyeti içki satuvına sıñırsız irişimni açtı. Bunı Vesti ukrain radiosına Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov bildirdi.
«Anda içki çoq olacaqtır. Bizde bu kibi tedbirlerde içki içilmey, amma bu sene akimiyet içkige sıñırsız irişimni açtı», – dedi Refat Çubarov.
Bundan da ğayrı, Qırımtatar Milliy Meclis reisi tedbirge mektep talebelerini ketirgenleri aqta bildire.
«Diger millet vekillerini ketireler. Aqyardan Rusiyelilerni ketirgenleri aqta haber keldi. Talebe, balalarnıñ sayısı çoqtır», – dey Çubarov.
Evel Qırım.Aqiqat haber etkeni kibi, Qırım ükümeti Hıdırlezge 40 biñ insannıñ qoşulması aqta ayta eken.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Bağçasaray regional meclisiniñ toplaşuvında aprel 18-de Qırımnıñ şimdiki akimiyeti qırımtatarlarnıñ milliy bayramı Hıdırlez ile bağlı tedbirlerde iştirak etmemek qararı qabul etildi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov aprel 26-da aydınlatılğan muracaatında Qırım akimiyeti Hıdırlez bayramını qırımtatar halqını bölmek içün qullana, – dep aytqan edi.


text:
İşğal etilgen topraqlarda «informatsion getto» tizildi – Emine Ceppar
Ukraina haber siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar sentâbr 22-de, cumaaqşamı künü Varşavada keçirilgen insan ölçemesi ve söz serbestligi meseleleri boyunca OSCE toplaşuvında çıqışta bulundı.
«İğal etilgen topraqlarda 300-den ziyade söz serbestligi bozuluvı belli oldı, bu «informatsion getto», – dep qayd etti Ceppar.
Cepparnıñ bildirgenine köre, Donbass toprağında tahminen 130 internet-saytı, Qırımda tahminen 60 sayt, bu cümleden Radio Svoboda ve Qırım.Aqiqat saytları blok etildi.
«Rusiye, bütünley ükümetke boysunğan yerli televizion kanallarını aça, o yerde Qırımda neler olğanı aqqında kerçekni bilmek imkânsızdır. Aynı şey merkeziy rusiyeli kanallar aqqında aytmaq mümkün», – dep añlattı Ceppar.
Sözniñ soñunda Ceppar qırımtatarlarnıñ adından OSCE-ge Qırımnıñ işğalini tanımağanı içün teşekkür bildirdi.
Bundan evel haber etilgenine binaen, Varşavada OSCE toplaşuvında ukrain eyyeti azaları Gennadiy Afanasyev ve Yuriy Lukanov da işğal etilgen topraqlarda söz serbestligi vaziyeti aqqında maruzalarnen sözge çıqtı.


text:
Qırımnıñ eñ büyük şahsiy hastahanesini mal-mülksiz qaldıralar
Qırım «ükümeti» «Genesis» şahsiy hastahanesiniñ mal-mülkini zorlap satın almaq qararını aldı, dep bildirdi Qırımnıñ öz başına ilân etilgen baş naziri Sergey Aksönov.
Böyle etip «ükümet» vatandaşlarğa bedava sağlıq saqlav hızmetlerini kösterecek ola.
«Adamlardan para alğan bütün devlet hastahaneleriniñ tibbiy donatmaları, şu cümleden tomograf ve laboratoriyalarnı zorlap satın almağa qarar alındı. Bizler eali içün areket etemiz, çünki donatmalar nasıl etip satın alınğanını añlaymız: memuriy basqı altında. Em de bücet paralarını tüşünemiz. Böyle etip bedava tibbiy hızmetler kösterilecek ve tedaviylev esnası bozulmaycaq», – dedi Aksönov.
Onıñ bildirgenine köre, al-azırda laboratoriya ve donatmalar hastahanelerniñ baş ekimlerine imayege berildi.


text:
Aqmescitte qırımtatar haber agentliginiñ müdirini «E» merkezine çağırdılar
QHA qırımtatar haber agentliginiñ müdiri Gayana Yükselni aprel 22 künü Ekstremizmge qarşılıq merkezine («E» merkezi) çağırdılar.
Bunı o Facebookta yazdı.
«Taqiqatçılar Qırımdan köçken QHA agentliginiñ haber faaliyeti ile meraqlana edi. Bizim bozuluvımız, taqiqatnıñ fikrine köre, – qha.com.ua saytında Rusiyede 2014 senesi noyabr ayında yasaqlanğan eksremist teşkilâtları aqqında malümatnıñ olmasıdır».
Onıñ aytqanına binayen,subet neticesinde memuriy bozuluv aqta protokol tizildi, agentlikniñ müdiri ise şu bozuluvnı tanımay.
«Bu sebepten itirazlarımız, şu cümleden bu kibi malümatnıñ saytımızda daa 2014 senesinden evel bastırılğanı aqta deliller mahkemege taqdim etilecek», – dey Gayana Yüksel.
Agentlik Roskomnadzordan çalışuv iznini alıp olmağan Qırım matbuat vastalarınıñ sırasına kirdi. Bundan soñ haber agentligi qıtaiy Ukrainağa köçti.


text:
Rusiye Tış işler nazirligi qırımtatar meselesini siyaset ile bağlamamağa çağıra
Rusiye Tış işler nazirligi Türkiye eyyetiniñ qırımtatar halqınıñ vaziyetini ögrenmek içün kerçekleştirgen yarımada ziyaretinen bağlı Türkiye kütleviy haber vastalarında basılğan tenqit haberlerine açuvlana.
«Şunı aytmaq mecburmız ki, soñki vaqıtları Rusiye akimiyetiniñ cumhuriyette köstergen ğayretini tenqit etmek içün qırımtatar halqını alet olaraq qullanalar. Yarımadada «qırımtatarlarnı qaçıruv», «qırımtatar faallerini apiske aluv ve qanunsız tintüvler» aqqında haberler ardı-sıra peyda ola», – dep aytıla Rusiye Tış işler nazirliginiñ saytında.
Nazirlik Türkiye eyyetiniñ yarımada ziyaretine müsbet qıymet kesti.
«Bunıñ kibi körüşüvler qırımtatarlarnıñ vaziyetini yañlış tanıtqan suniy malümat ve teşviqat efsanelerini yoq etmege yardım etkenini tüşünemiz», – dep qayd ete nazirlik.
«Bizler bu meselede siyasetsiz yanaşmağa çağıramız. Yarımadada qırımtatar halqınıñ milliy-medeniy muhtariyetini şekillendirüv işi ketmekte, bunı Qırımnıñ «ukrain devrinde» tasavvur etmek bile zor edi», – dep aytıla beyanatta.
Rusiye Tış işler nazirligi emin ki, «qırımtatarlarnıñ müim problemleri siyasetnen bağlı degil, tam içtimaiy-gumanitar ve hocalıq problemleri, topraq damartılarınıñ uquqiy resmiyleştirilmesi, agrar meseleleri, qırımtatar cemiyetiniñ medeniy inkişafı ile bağlı meseleler bar».
Aprel ayınıñ soñunda Türkiye eyyeti Qırımnı ziyaret etti. Olar şimdiki akimiyet ve Qırımtatar Milliy Meclisiniñ vekillerinen körüştiler. Qırımnıñ Milletlerara munasebetler komiteti eyyet reberi Mehmet Üskül adından onıñ qırımtatarlarnıñ vaziyetinden memnün qalğanını bildirdiler. Üskül ise bunı red etti.


text:
NATO Türkiyeniñ «İslâm devleti» ile küreşine bütünley qol tuta
NATO birligi Türkiyege onıñ «İslâm devleti» terroristik teşkilâtına qarşı küreşinde öz birdemligini bildire ve aynı zamanda kürd separatistlerine nisbeten keçirilgen kampaniyasıda muqayt olmağa çağıra. Mütenasip bildirüv salı künü Brükselde elçiler seviyesinde keçirilgen NATO acele toplaşuvı vaqtında seslendirildi.
Körüşüv iştirakçileri «İslâm devleti» teşkilâtından olğan telükege ve Türkiyeniñ cevabına qıymet kesmege çağırdılar.
NATO baş kâtibi Jens Stoltenberg dey ki, Ankara arbiy yardımnı soramay ve Türkiyeniñ ordusı Şimaliy atlantik birliginde miqdarı ve effektivligi boyunca ekinci yerde turğanını bildirdi.
Qapalı körüşüv devamında NATO temsilcileri Türkiyeni teraktlarğa qarşı artqaç küç qullanmamaq ve kürd azlığı ile barışıqqa devam etmege çağırdı.
Türkiye akimiyeti keçken afta memleket boyunca kürd faallerini yaqalağan edi. Türkiye arbiy ava küçleri «İslâm devleti» teşkilâtınıñ ve Kürdistan İş firqasınıñ mevzilerine ücüm etken edi.


text:
Ukrain ombudsmeni Rusiye akimiyeti tarafından qırımtatarlarğa etilgen ayırımnıñ arttıruvını qayd ete
Qırım işğalinden soñ Rusiye Federatsiyası akimiyeti tarafından qırımtatarlarğa nisbeten qanunsız areketlerniñ ve ayırım hususiyetlerniñ arttırılması qayd etile, bunı BMT-niñ insan aqları boyunca Yuqarı komissarı çıqışınıñ muzakere etilmesinde Ukraina Yuqarı Şurasınıñ insan aqları boyunca vekâletli Valeriya Lutkovska bildirdi.
Bu aqta Ukraina ombudsmeniniñ matbuat hızmeti bildire.
«Qırım tamır halqına nisbeten ayırım ve sıqıştıruv Rusiye Federatsiyası tarafından qırımtatarlarnıñ yetekçisi Mustafa Cemilevniñ öz Vatanına kirmege aqqınıñ yasaq olğanından başlandı. Soñra ayına tarzda Qırımğa qırımtatar milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa da kiriş yasaqlandı. Yaqında Meclis azalarına da basım köstermege başladılar. Rusiye uquq qorçalayıcı organları tarafından Meclis azalarınıñ evlerinde, medrese, cami, Meclis ofisi, «Avdet» gazetası ve «Qırım» hayriye fondında tintüvler keçirildi», – dey Lutkovskaya.
Ukraina Yuqarı Şurasınıñ insan aqları boyunca vekâletli Valeriya Lutkovska yarımadada ukrainlilerniñ avtomatik şekilde Rusiye vatandaşları olğanını da ayırım olaraq tanıy. Aqmescit SİZOsında bulunğan 400 vatandaş aqqında da hatırlattı.
Onıñ sözlerine köre, anda iç bir qanunsız areketlerni yapmağan ve Rusiye mahkemelerinde cezalanacaq Ukraina vatandaşları buluna.
Evel, Valeriya Lutkovska ve Avropa Şurasınıñ insan aqları boyunca komissarı Nils Muyjniyeks Qırımda insan aqlarınıñ nezareti boyunca iş planını tizdiler.
Lutkovska Rusiye ombudsmeni Ella Pamfilovağa qırımtatar halqı aqlarınıñ qorçalavı boyunca bütün zaruriy areketlerni yapmağa çağırdı.


text:
Buran bolub, başdan başqa qart dünyanı tuzatsam!;
Qattı, taşqın tolqun bolub deryalarnı aqtartsam!;
Cav başına calın qusqan vulqanlarnı avdartsam!;
Cüregimde qaynab ösken açuvlarım ne kesilmez!
Cara bolğan bavurumnıñ teşikleri bekletilmez!
Yedi başlı acderha bulub anay yurdum sarğanını!;
Ölü qarab, celavuzday, babayı sinim qazğanı!;
Yam yamlardan yaman bolub, anay bavrum carğanı
Parçalarsam, ezsem, caqsam canıqlarım savulmaz!
Can qaytarsam, otqa tıqsam qayğılarım arınmaz!
Kör bolsunlar qızıllarnı mahtab cürgen soysızlar!;
Kör bolsunlar savetlerçün itday ürgen mıysızlar!
Soqur bolmayıb sürünsünler, soy bilmegen soysızlar!
Bunday bir kün körüb ölsem, qarğışlarım soñ, olmaz.
Bavurumnıñ caralarnı, canıqları oñulmaz!..
Çorabatır
© Maksym Mirieiev 2012


text:
HSN qırımtatar milliy bayrağı kününe “Eki bayraq - bir devlet” haber kampaniyasını başladı
İyünniñ 26-da, Qırımtatar milliy bayrağı künü qayd etilmesine bağışlanğan press-konferentsiya vaqtında, Ukraina haber siyaseti Naziriniñ Birinci muavini Emine Ceppar haber etkenine köre, idarelik “Eki bayraq - bir devlet” şiarı altında keçken haber kampaniyasını keçire.
“HSN-nıñ “Eki bayraq - bir devlet” kampaniyası - Qırımnıñ Ukrainanen bağı aqqında, devletniñ bütünligi ve serbest avropalı kelecek içün qırımtatarlarnıñ ve ukrainlerniñ küreşi aqqında. Bugün qırımtatar bayrağı Qırımda işğalge qarşılıq timsali ola”.
Gulnara Abdullayeva, Qırım tarihçısı, milliy timsalniñ tarihı aqqında aytıp berdi. Onıñ sözlerine köre, bayraq qırımtatar tamğası kibi emiyetlidir. O qayd etkenine köre, tarah tamğa aqqında birinci hatıra XII-XIII asırlarnıñ arasında peyda oldı, bayraqnıñ tarihı ise qısqa, o, devlet bayrağı kibi, 1917 senesi birinci Qurultay vaqtında qabul etildi, resmiy olaraq ise - 1991 senesi iyün ayında, ekinci Qurultay vaqtında qabul etildi.
Riza Şevkiyev, Milliy Meclis azası, tefsir etti: “Milliy bayraq künü qayd etilmesiniñ teşebbüsini bizim yaşlarımız bildirdi, Meclis ise bu künge, yani iyünniñ 26-na qol tutıp, ilk kere bu künni resmiy olaraq 2010 senesi qayd etti”.
Qayd etemiz, haber kampaniyası çerçivesinde HSN rolikler, bordlar ve siti-laytlar azırladı. Bundan da ğayrı, kampaniyağa Ukraina tış işleri Nazirligi qol tuttı - iyünniñ 26-da qırımtatar bayrağı ecnebiy elçihanelerde köterildi.
Cedvel


text:
Yeni Türk Edebiyatı I(A)(F) ders notu arama sonucu (1 ders notu)
Yeni Türk Edebiyatı 1 : Recaizade ve Muallim Naci
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Yeni Türk Edebiyatı I(A)(F)
yeni türk edebiyatı 1 ders notu, yeni türk edebiyatı I ders notu, türk dili ve edebiyatı ders notları, fen-edebiyat fakültesi ders notları, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi ders notları, osmangazi üniversitesi türk dili ve edebiyatı ders notları, türk dili ve edebiyatı bölümü yeni türk edebiyatı ders notu, içindekiler: Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı, Recaizade Mahmut Ekrem edebi kişiliği, Muallim Naci edebi kişiliği, recaizade mahmut ekrem ve muallim nacinin edebi kişiliğinin ...


text:
Qırımda bağçasaraylı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Abiltarovnıñ babası keçindi – Çubarov
Qırımda bağçasaraylı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Rustem Abiltarovnıñ babası Seyran Abiltarov keçingen. Bunı avgustnıñ 2-nde Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov haber etti.
Onıñ yazğanına köre, cenaze avgustnıñ 3-nde Bağçasarayda ötkerilecek.
«Endi biz Qırım işğaliniñ daa bir acınıqlı hususiyetini köremiz – tuvğanlar keçingenlerni soñki yolğa ozğarıp olamay, çünki azatlıqtan qanunsız marum etilgenler – birileri Aqmescitniñ muvaqqat apishanesine alınğan, başqaları qıtaiy Rusiyege yollanılğan. Keçende Aliye hanımnı, siyasiy mabus olğan Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznıñ anasını defin etken edik, şimdi – Seyran ağanı, siyasiy mabus Rustem Abiltarovnıñ babasını. Allah-Taalâ Qırımnı «rus dünyasınıñ» tarafdarları ve imayecileri tarafından ketirilgen insansevmezlikten eñ tez vaqıtta temizlemege imkân bersin», – dep yazdı Refat Çubarov.
İyülniñ başında Kremlniñ nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi bağçasaraylı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabuslarına apiste yatma müddetini sentâbrniñ 12-ne qadar uzatqan edi.
2016 senesi mayısnıñ 12-de Bağçasarayda Rusiye uquq qoruyıcıları musulmanlarnıñ evlerinde ve yerli qavehanede tintüvler keçirgen edi. Neticede 4 Bağçasaray sakini yaqalandı ve terrorizm ile qabaatlandı: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov i Enver Mamutov. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmesinde şeklenip FSB hadimleri tarafından yaqalanğan ediler.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text: TECILI STILIR...Xirdalan seheri AAAF park yasayis kopleksinde 7 ertbeli binanin 1 ci mertebesinde 50 kv metr 2 otaqa predelka olunmus menzl satilir.Menzil super temir olunmusdur ve temirde super materiallardan istifade olunmusdur.Menzil 2 genis ve isiqli otaq metbex,hamam ve balkondan ibaretdir.Bina parkin icine en yaxin binalardandir ve kommunal xidmetleri (qaz,su,isiq,internet,lift,telefon ve s) fasilesiz olaraq sizin xidmetinizdedir.Parkin icinde sizin ve usaqlarinizi xos zaman kecireceyiniz eylence merkezi,litsey,baxca,fitnes merkezi,akademya ve s. size xidmet etmekdedir.Menzili-ilkin odenisi 25000 AZN ve 7 il muddetinde ise her ay 391 AZN odenis etmekle elde ede bilersiniz. Bu gun odenise Negd qiymeti 43900 azn.


text:
Ağrı Türküleri - Kına Alim
Sanatçı : Ağrı Türküleri
Türkü : Kına Alim
Etiketler : Ağrı Türküleri - Kına Alim türkü indir, Ağrı Türküleri - Kına Alim türkü dinle, Ağrı Türküleri türküleri, Kına Alim mp3 indir, Ağrı Türküleri türküleri Kına Alim türküsü, Kına Alim sözleri, Ağrı Türküleri mp3 dinle, Ağrı Türküleri download, Kına Alim bedava mp3, Ağrı Türküleri türkü sözleri, Ağrı Türküleri türkü dinle, Ağrı Türküleri son albüm indir
Ağrı Türküleri Türküleri
Ağrı Türküleri - Merdiven
Ağrı Türküleri - Karşılama
Ağrı Türküleri - Sine Sine
Ağrı Türküleri - Kına Alim
Ağrı Türküleri - Küp Kıran Ovalar
Ağrı Türküleri - Konma Bülbül Konma
Ağrı Türküleri - Potpuri
Ağrı Türküleri - Güle Uyan
Ağrı Türküleri - Şehriban
Ağrı Türküleri - Eleşkirt
Ağrı Türküleri - Ağırlama
Ağrı Türküleri - Tarama Yar


text:
Aqyar sakinlerini qaşqırlar aqqında tenbiyeleyler
Aqyar civarındaki dağda qaşqırlar peyda oldı, haber ete şeerniñ dağ ve av hocalığı idaresiniñ yolbaşçısı Sergey Skorobeha, dep bildire Sevinformbüro yerli telekanal.
Skorobeha aytqanı kibi, bu Aqyar rayonında yırtıcılarnıñ ilk peyda oluvıdır, soñki qaşqır mında 1922 senesi öldürildi.
Telekanalnıñ malümatına köre, saba iyün 19-da Aqyar civarındaki köyniñ sakinleri yırtıcılarnıñ sürüsini körgen edi, bundan evel olar köyde ayvanlarnıñ yoq olğanını qayd etken ediler. Bir qaşqır öldürilip, teşkerüvge yollanıldı.
Skorobeha eali içün telüke olmaycağını ayta. Amma hocalıq zarar köre bile.
O, Aqyar dağ ve av hocalığı idaresi yırtıcılarnıñ qıdıruvı ile oğraşacağını bildirdi.


text:
«Hizb ut-Tahrir» davasınıñ qabaatlanğanlarına mecburiy psihiatrik ekspertiza yapılacaq – advokat
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca yaqalanğan Yalta altısına mecburiy psihiatrik ekspertiza yapılacaqtır. Bunı noyabr 2-de Qırım advokatı Edem Semedlâyev Facebookta bildirdi.
Advokatnıñ aytqanına köre, İlmi Ümerovdan örnek alıp, «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» iştirakçileri psihiatrik ekspertiza keçirilmesine razı olmadılar.
«Buña cevap olaraq taqiqatçı mecburiy psihiatrik ekspertizanı keçirmek qararını çıqardı. Biz bunı basqı dep sayamız, çünki ceza tibbiyeti mahküm etilgenlerge basqı olaraq qullanıla», – dep qayd etti Semedlâyev.
Advokatnıñ zanınca, mahküm etilgen altı kişi bundan keçecektir.
Sentâbr 16-da Rusiye kontrol etken Qırım Yuqarı mahkemesi «hizb ut-Tahrir davasınıñ» iştirakçileri Müslim Aliyev, Arsen Cepparov ve Refat Alimovnıñ apis cezasını dekabr 8-ne qadar uzatmaq qararından bergen şikâyetlerini red etti.
Fevral 11-12 künleri Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımda islâm dinini kütkenlerniñ evlerinde bir sıra tintüv keçirip, insanlarnı yaqaladılar. Umumen 14 insan yaqalandı, olardan dörtü apiske alındı: Yaltada İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku, Yalta rayonınıñ sakini Enver Bekirov, Aluşta rayonınıñ sakini Müslim Aliyev ve Yaltalı Vadim Siruk. FSB taqiqatçıları olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmeleri ile qabaatladılar. Refat Alimov 2016 senesi aprel ayında rusiyeli uquq qoruyıcılar tarafından aynı «Hizb ut-Tahrir» ile bağlı olğanında şeklenilip, yaqalandı.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Rusiye eki kün içinde Qırımnı Ukrainadan devlet sıñırı vastasınen ayıracaq ola
Qırımda devlet sıñırını aynıñ soñuna qadar donatacaqlar, dep bildirdi Nazirler şurasınıñ toplaşuvında Rusiye Federatsiyasınıñ baş nazir muavini Dmitriy Rogozin.
Bunı Qırımnıñ öz başına ilân etilgen Nazirler şurasınıñ matbuat hızmeti bildire.
Muşaverede Canköy, Ermeni Bazar ve Or Qapuda kiriş noqtalarınıñ donatılması muzakere etildi. Rusiye Federatsiyasınıñ devlet sıñırını donatuv boyunca Federal agentliginiñ reberi Konstantin Busıgin bergen malümatqa köre, Qırımda Devlet sıñırınıñ territorial idaresi ve sıñırdan keçüv noqtaları endi çalışa.
«Al-azrda keçüv noqtaları qısmen çalışa. Aynıñ soñuna qadar tezleştirilgen programma boyunca bütün noqtalar donatılacaq», – dep bildirdi o.
Bunı Qırımnıñ öz başına ilân etilgen Nazirler şurasınıñ matbuat hızmeti bildire.
Muşaverede Canköy, Ermeni Bazar ve Or Qapuda kiriş noqtalarınıñ donatılması muzakere etildi. Rusiye Federatsiyasınıñ devlet sıñırını donatuv boyunca Federal agentliginiñ reberi Konstantin Busıgin bergen malümatqa köre, Qırımda Devlet sıñırınıñ territorial idaresi ve sıñırdan keçüv noqtaları endi çalışa.
«Al-azrda keçüv noqtaları qısmen çalışa. Aynıñ soñuna qadar tezleştirilgen programma boyunca bütün noqtalar donatılacaq», – dep bildirdi o.


text:
7. Sınıf Türkçe Meb Yayınları Çalışma Kitabı Cevapları sayfası mondschein tarafından yüklenilmiştir ve yayınlanmıştır. 7. Sınıf Çalışma Kitabı Cevapları bölümünden diğer cevaplara bakmanızı tavsiye ederiz. Sitemizden veya indirdiğiniz dosyadan memnun kalırsanız, yazıya yorum yaparsanız veya sosyal medya hesaplarımızdan bizleri takip ederseniz çok teşekkür ederiz.
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 11
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 12
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 13
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 14
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 15
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 16
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 17
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 18
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 19
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 20
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 21
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 22
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 23
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 24
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 25
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 26
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 27
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 28
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 29
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 30
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 31
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 32
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 33
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 34
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 35
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 36
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 38
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 39
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 40
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 41
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 42
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 43
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 44
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 45
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 46
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 47
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 48
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 49
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 50
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 51
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 52
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 53
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 54
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 55
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 56
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 57
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 58
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 59
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 60
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 62
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 63
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 64
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 65
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 66
7.Sınıf Türkçe Meb Yayınları Öğrenci Çalışma Kitabı Cevapları Sayfa 68
7. Sınıf Türkçe MEB Çalışma Kitabı Cevap Sayfa 10-20
7. Sınıf Türkçe MEB Çalışma Kitabı Cevap Sayfa 100-110
7. Sınıf Türkçe MEB Çalışma Kitabı Cevap Sayfa 20-30
7. Sınıf Türkçe MEB Çalışma Kitabı Cevap Sayfa 30-40
7. Sınıf Türkçe MEB Çalışma Kitabı Cevap Sayfa 40-50
7. Sınıf Türkçe MEB Çalışma Kitabı Cevap Sayfa 50-60
7. Sınıf Türkçe MEB Çalışma Kitabı Cevap Sayfa 60-70
7. Sınıf Türkçe MEB Çalışma Kitabı Cevap Sayfa 70-80
7. Sınıf Türkçe MEB Çalışma Kitabı Cevap Sayfa 80-90
7. Sınıf Türkçe MEB Çalışma Kitabı Cevap Sayfa 90-100


text:
Qırımda musulmanlar içün muqaddes olğan Ramazan ayını qarşılaylar
Qırımda musulmanlar içün muqaddes olğan Ramazan ayına bağışlanğan merasimler keçirile. Eski Qırım, Canköy, Curçı ve Qurman rayonlarında «Hoş keldiñ, mubarek Ramazan!» bala merasimleri endi keçirildi, dep bildire Qırım Müftiyatı Facebook saifesinde.
«Bu ay yüreklerniñ yaqınlaşması vaqtı olsun, bizge merametli olmağa ve bir birimizge destek köstermege yardım etsin. Bütün yapqan hayırlı işlerimizni Allah qabul etsin. Amin», – dep bildire Qırım ve Sevastopol musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti Qırım müftisiniñ muavini Ayder İsmailovnıñ sözlerini.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, Ramazan ayı devamında rayon camilerinde çeşit mevzularğa, şu cümleden «zekât» ve «cenaze» mevzularına bağışlanğan lektsiya ve seminarlar keçirilecek. Regional camilerde Ramazan devamında İslâm dini temelleri ve Quran oquvı kursları çalışacaq.
Qırım müftisi din erbaplarını keleyatqan Ramazan ayınen hayırladı, ve bu orazada «Allahtan qorqqan, tek başqalar ögünde namuslı olğan degil de, öz vicdanı ögünde namuslı olğan kişi» olmağa tiledi.
Muqaddes Ramazan ayı devamında musulmanlar oraza tuta, yani yarıq kün devamında aş-suvdan vazgeçe. Ağırayaqlı ve bala emizdirgen qadınlar, yedi yaştan kiçik balalar, hasta ve qart adamlar, yolcular içün oraza tutması farz degil.


text:
«Jaqsılıq jasaymın dep...»
(Tüngi äñgime)
Auıl älde bir wyqısız janğa beymälim tereñ wyqığa ketipti. Qıs ekeş qıs ta bwğan böget bola almaptı. Esesine qalıñ jauğan aq wlpa qardı maqta körpe etip oranıp alğanday. Aragidik keybir itter ğana tau jaqqa qarap öziniñ saqşı ekenin däleldemek bolıp ürip qoyadı. Ötken küni jauğan qar beti ayqış-wyqış izderge tolğan. Mal men itterdiñ izderimen şiırlansa da adamnıñ basqan izderi erekşe sayrap jatır. Keşegi jauğan qar da qanşa tırıssa da izderdi jasıra almaptı. Osınau adam izderine qarap olardıñ qanday adam ekenderin, qanday küy keşip qar basqandarın bayqauğa bolatınday. Tipti keybir alğaşqı izderdi kelesi bir izderdiñ basqanı körinip twr. Iä, ömirde de osınday qanşa ğasır ötse de izderin «qarları» jasıra almağan önegeli taqualar bar deseñizşi. Äytse de biz solardıñ izin önege twtıp basa aldıq pa eken?! Sonıñ biri sonau hijrattıñ üşinşi ğasırınan keyingi jıldarda ğwmır keşken atı beymälim bolsa da zatı mälim Mäkkidiñ taqua qızı edi. Äl-qissa:
Birde Abdulla ibn Ahmäd ibn Bäkir ol turalı bılayşa äñgimeleydi. Äbul-Hasan äl-Mäkkidiñ Mekkede twratın salihalı taqua bir qızı bar edi. Oğan äkesi jılına otız dirham jiberip, sol qız sonımen kün köretin edi. Birde sol Äbul-Hasannıñ körşisi ät-Tämmar degen kisi sol qızğa qatıstı öziniñ basınan ötken oqiğasın aytıp berdi. Sonı öz auzınan körkemdep tıñdalıq.
«Qajılıqqa ketip bara jatqanmın. Körşim Äbul-Hasanğa barıp batasın almaq boldım. Ol mağan aq jol tilep qolıma aqşa wstatıp: «Mınanı Mekkede pälen köşede twratın qızıma ber» - dep amanat tapsırdı. Mekkege kelgende amanattı bermek bolıp älgi taqua qızdı izdey bastadım. Alğaşqıda «taba alsam bolar edi» degen oy kelgen edi. Söytsem eldiñ bäri älgi qızdı tanitın bolıp şıqtı. Qwlşılığı, ğajap minez qwlqı, elge nasihatı, jüris-twrısı bäri de halıqqa añızday tarağan eken. Eşbir jannan sadaqa da kömek te almaydı eken. Mekkeniñ ne bir bayları kirpigin qaqsa qol wşın beruge dayar. Tipti bay bolıp ömir süruine boladı. Biraq ol eşkimnen bir dirham da almaydı. Sosın mağan bir oy keldi. Osınday taqua qızğa aqşalay kömektesip eldiñ ala almağan sauabın alsam, qanday ğajap bolar edi! Äytse de qalay bersem eken? Iä, däl solay beremin. Äkesiniñ jibergen otız dirhamınıñ arasına jiırma dirham qosıp älgi qızğa elu dirham wsındım. Ol aqşanı alğan soñ: «Äkemniñ hali qalay, jaqsı ma?»- dep swradı. Men: «Iä, ärine, sälemi bar» - dep jauap qayırdım. Ol sözin äri qaray jalğap: «Joq, älde dünie jinap, qolın bılğap Alla Tağalamen bolğan körkem qatınasın joğaltıp aldı ma?» - dep swradı. Men sözge tosılıp: «Jo-joq, sol bayağı bäz qalpı» - dedim. Ol közin tömen salğan küyi: «Mına aqşağa siz aqşa qosqanız ba?» - dedi. Men sasıp qalıp: «Iä, onı qaydan bildiñ?» - dep swradım. Ol: «Äkem mağan jılda otız dirham ğana jiberedi. Odan artıq jiberuge onıñ äl-auqatı kötermeydi. Ol taqualıq ömirin özgertip dünie jinauğa kirisse ğana köp qarjı taba aladı. Eger siz äkemniñ dünie jinauğa bet bwrğanın aytqanıñızda men mınanıñ eşbirin almaytın edim. Äytse de mına aqşanıñ bärin qaytıp alıñız!- dedi. Men oğan: «Jaraydı, äkeñ onday bolmağanına qarağanda onda nege barlıq aqşanı qaytarıp twrsıñ qızım?» - dedim. Ol: «Men ne äkemniñ ne özimniñ tapqan tabısınan özge eşbir pendeniñ aqşasın almaymın. Bireudiñ qay jolmen tapqanı belgisiz dünieni men qaytpekpin» - dedi. Men odan sayın sasıp: «Jarqınım, jaraydı endeşe onda otız dirhamın alıp, qalğanın keri bermeymisiñ? – dedim miñgirlep. Ol äu bastağı bäseñ dauısınıñ qalpın bwzbay: «Eger äkemniñ jibergen aqşaların tanığanda olardı alatın edim. Al qazir ol sizdiñ aqşalarıñızben aralasıp ketken ğoy. Sol sebepti ala almaymın» - dedi.
Amal joq, aqşanı bärin keri alıp iştey özimdi qarğap-silep qajılıqtan soñ elge qayttım. Aqşanı tügeldey äkesine bermek bolıp wsındım. Oğan bolğan jaydı tügel bayan ettim. Ol wsınğan aqşanı almadı. «Mına dirhamğa seniñ aqşalarıñ aralasıp ketipti. Endeşe mwnı ala almaymın» - dedi. Men bir jağınan odan sayın tañırqap, bir jağınan özimniñ isime iştey küyip ketip: «Endi men ne isteymin?» - dep swradım. Ol azıraq oylanıp twrdı da: «Eñ dauası kedeylerge tarqat!» - dedi. Men bir jağınan amal tabılğanına quanıp, bir jağınan jaqsılıq isteymin dep zalalım tigenine iştey quarıp sol aqşanıñ bäri kedey-kepşikterge taratıp berdim».
Mwhiddin Isa
Facebook-tegi paraqşasınan


text:
Bwqaralıq sananı özgertuge arnalğan bağdar
Elbasınıñ «Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru» maqalası «Elim, jerim, Qazaqstanım» dep emirengen patriottarına quanış sıylap, ruhani küş-jigerin qanattandırıp dür silkindirdi. Biz Elbasınan osı sözin, osı ideyasın kütip edik. Demek osı sayasattı iske asıru üşin Prezident 25 jıl tolğatqan bolar. Asığıstıq etsek apatqa ketesiñ. Köp oylanıp, köp tolğanıp, işki sırtqı faktordı esepke ala otırıp bir attap, bir şwqıp otırıp alğa jılju qajet boldı.
Ruhani jañğıru bağdarlamasın wsınu oñay dünie emes ekenin sezinemiz. Täuelsizdik alğan kezdegi kedergiler de, keñ oylanıp şeşetin mäseleler de mol boldı.
Olar:
- Keñestik idealogiyamen ulanğan halıqtıñ (wltına qaramay) sayasi tanım tüsinigin, tüysigin özgertu;
- Jaña narıqtıq ekonomikağa beyimdey otırıp, jaña sayasi ideologiyanı eñgizu, siñiru, üyretu, şığarmaşılıqpen (tvorçeskiy) igeru;
- Keñestik rejim kezinde halıq qorqınış pen üreyde ömir sürdi. Sol rejimnen ketkeli 25 jıl bolsa da halıqtıñ sanasınan äli de tolıq arıla qoyğan joq. Onıñ da öz sebebi bar...
- Üreyde ömir sürgen halıqtıñ äleueti tömen, jaña qoğamdı alıp jürip ketetin adami kapital naşar, sapası quatsız, ruhı ölgen. Tekqana ölmestiñ künin körip bir tilim nan üşin küresti. Halıqtı osı üreyden arıltuğa uaqıt qajet boldı.
- Odaq küyregennen keyin El ekonomikası qwrdımğa ketti. Tonaldı, qwladı, qwldıradı. Osı ekonomikanı birinşi kezekke qoyıp eñbek etkenimizge 25 jıl boldı. Elbasınıñ şeber wyımdastıruınıñ arqasında ekonomikamız ayaqtan twrdı.
Sayasattıñ şeber zergeri Elbasımız osığan deyingi 25 jıl boyı «Bir halıq, bir el, bir tağdır» degen wstanımdı halıqtıñ zerdesine qondırdı. Nätijesinde elimiz öziniñ jeke dara suvereniteti bar, twlğalı memleket bolıp qalıptastı. Älemniñ sayasi arenasında «Qazaqstan» dep atalatın jas memleket beybitşiliktiñ, ıntımaqtıqtıñ, adami gumanizmniñ simvolınday elestep, baqıt pen bayandılıqtıñ besigindey tüsinik qalıptastırdı.
Biz körşilerimizdi da, mwhittıñ arğı jağındağı arıstandı eldi da dos sanadıq. Osılar ökpelemesin, osılardıñ qabağına kirbiñ wyalamasın dep bärin berdik. Nietimizdiñ keñdiginen swrağanın bere otırıp, özimizde eptep köterilip, ekonomikamızdı bir izge saldıq. Beregen qolım alağan. Osılayşa sırtqı dostardı da, bir jolğa qoyıp aldıq. Olardı senim qwndağına böledik. Osılayşa alıs, jaqındağı eldermen beybit, qatar ömir sürip sayasi kem-ketigimizdi tüzep aldıq. Bwğan deyin osı aralıqta ekonomikanı aldıñğı kezeñge qoyıp, el ekonomikasın köterdik. Adami kapitaldıñ sapası bwdan 25 jıl bwrıñğı deñgeyinen köterilip jaña sapağa ie boldı. Bwl uaqıttı igergenniñ kuäsi. Uaqıt pen keñistiktiñ osınau wştasqan jaylı mümkindigin paydalanıp, endi ruhani qwndılığımızdı köteretin uaqıt kelgenin Elbası nısanağa alıp, köp jıl tolğatqan isin bügin mine aldımızğa jayıp saldı.
Elbası bwdan bwrın jariyalağan Bes instituttıq reformasında «Reformanıñ mäni – wlttı jañğırtuda. Wlttıñ sapası, halıq ruhınıñ küşinde...» degendi. Körip otırsızdar, Elbası sondağı aytqan filosofiyalıq twjırımın «Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru» attı tanımdıq, ädisnamalıq maqalasında tereñdetip, is jüzinde qoldanu funkciyaların körsetip bergen.
Maqalanıñ tüpki maqsatı: Qazaqstan halqı Birtwtas wlt bolıp qalıptasu. Ol üşin eñ äueli bwqaralıq sananı özgertu, adami kapitaldı sapalandıru, onı ruhani jañğırtu. Elbasınıñ maqalası gazet betinen orın alğannan keyin qwptağan, quanğan, qoldağan wsınıstar aytıldı. Äli de aytıla beretin siyaqtı. Demek, ömirde sol ruhani jañğırtudı qay isten bastauımızdı eñ äueli neni qolğa aluımızdı körsetip, oy bölisken wsınıstar az. Osığan oray öz wsınısımdı bildirudi jön kördim.
- Wlttıq kod: Elbası maqalasında «wlttıq kodıñdı saqtay bilu» dep naqtılap bergen.
Wlttıq kod degen ne? Osı wğımdı biz eñ äueli anıqtap alğanımız dwrıs bolar. Wlttıq kodtı qwrauşı wğımdar til, dil, din, tarih jäne mädenietimiz, ruhani baylığımız. Osılar arqılı Qazaqstan halqınıñ bet-beynesi erekşelenedi. Biz köp wlttı elmiz. Sonıñ işinde total'nıy wlt- qazaqtar elimizdiñ 70% qwraydı. Demek, memleket qwrauşı wlt-qazaq. Bwl wğımdı Respublikamızdıñ Konstituciyasında bekitip bergen. Eşkim dau ayta almaydı. Mine, osı wltqa Qazaqstan Respublikasında ömir süretin basqa wlt diasporaları toptasıp, wyısıp Birtwtas wlt bolıp qalıptasudı tağdır da, tarih ta, bügingi bolmıs ta bizdiñ peşenemizge jazğan eken. Men wlı wlt-qıtaymın, ağılşınmın, nemispin, orıspın, ukrainmın dep üy işine üy tigip jik şığaratın mümkindik joq. Osı elde ömir sürip jatır ma? Onda osı elde olar diaspora. Azşılıq köpşilikti moyındau kerek. Ol bügingi zañdılıq. Öytse, bilik te, qoğam da, diasporalar da qazaq wltınıñ adami sapasın köteru kerek. Wlttıñ tilin, dinin, tarihın, mädenietin köteru arqılı Qazaq Respublikasınıñ bet-beynesi erekşelenedi. Bwl erekşelik bükil Respublika azamattarınıñ maqtanışı bolu kerek. Sonda ğana bwqaralıq sana özgeredi. Sonda ğana adami kapitaldıñ sapası jañğıradı, jaqsaradı. Sonda ğana Birtwtas wlt bola aladı.
Bizdiñ söz etken osı wğımdardı jinaqtap, toptastırıp simvolikalıq (nışandıq) formağa tüsirip Eltañba, Tuımızdı jasadıq. Onı Konstituciyamızda bekittik. Wlttıñ janı, täni bolğan tili, dili, tarihı, mädenieti, ruhani qwndılığı osı nışanğa enip wlttıñ wlıqtaytın, el bolıp bas ietin, halıq bolıp qasterleytin nışanımızğa aynaldı. Qazaqstan azamattarınıñ wlttıq namısın qayraytın, jigerin wştaytın, eliniñ bolaşağına ülken senimmen jeteleytin, maqtanış tudıratın osı Eltañbamız ben Tuımız. Demek, wlttıq kodtıñ nışandıq abstraktıq belgisi Eltañba men Tuımız. Biz osınıñ aldına jüginemiz, bas iemiz, tize bügemiz, wlıqtaymız. Kök tuımız kök aspannıñ astında jelbirep şığa kelgende közimizge jas alamız. Nege? Onda mıñjıldıq, eki-üş mıñjıldıq babalarımızdıñ köz jası köl bop jatır, qanı suday ağıp jatır, aruaqtarımız ah wrıp aunap tüsip jatır. Iä, bizdiñ kodımız-tilimiz, dilimiz Eltañba, kök Tuımız. Qate jibersem, qağıs ketsem Eltañbam, Kök Tuım keşire kör! dep jüginemin.
- Elbası «Wlttıq jañğıru» attı maqalasında latın alfavitine köşu, ağılşın tilin üyrenu turalı sonşama jaqsı tüsinik bergen. Ol maqaladan asırıp ayta almaymız. Latın alfavitine köşuge baylanıstı dayındıq jasalıp jatqanı turalı «Egemen Qazaqstan» gazetine (№70 (29051), kezinde halıq qalaulısı bolğan, memlekettik sıylıqtıñ iegeri belgili jazuşı Aldan Smayl jaqsı jazdı. Demek, latın älipbiine köşudiñ ğılımi negizi dayın bolıp qalğan. Osı dünielerdi saraptap sayasi şeşim şığaru ğana alda twrğan jwmıs siyaqtı.
Alfavit degenimiz asa quattı, kürdeli sayasat. Kezinde Kök Türik imperiyası birğana Bitig (runa) älipbiimen bükil bütin imperiyanı bir tudıñ astına wyıstıra, toptastıra aladı. Şığısı Man'çjuriyadan batısı Edilge deyingi 10 000 km, oñtüstik şığısı Qıtaydıñ Wlı Qorğanınan, Gimalay, Gansu, Hantäñirinen, Soltüstigi Lena boyındağı Tüneline (YAkutiya) deyin 8000 km alıp aymaqta eki dialektide söyleytin bükil türkilerdi bir ğana alfavitke jügindirdi. Bwlar negizinde «I» jäne «J» tildi halıqtar edi. Sol alıp imperiyanıñ quatı, ruhı türki halıqtarın XXI ğasırğa alıp keldi. Demek, bizdiñ qoldanğalı otırğan halıqaralıq latın alfavitimiz Qazaqstan halıqtarın wyıstıratın birden bir qaru jäne quattı sayasat bolmaq. Bir milliard üş jüz mıñ qıtay halqı altı dialektide söyleydi. Batısı şığısın, şığısı batısın, oñtüstigi soltüstigin auızşa qatınasta tüsinbeydi. Birğana ieroglifpen tüsinisedi. Sol bir ğana ieroglif bükil qıtay halqın wyıstırıp otır. Latın älipbii de bizdiñ halqımızdı sol deñgeyde toptastıra aladı. Osığan baylanıstı oyımdı aytsam, Qazaqstannıñ älemge tanılğan, moyındalğan jalğız fonetigi Älimhan Jünisbektiñ variantına erekşe köñil bölu jön siyaqtı. Bwqaralıq sananı özgertuge baylanıstı Elbası maqalasında erekşe toqtaladı. Ünemi filosofiya aytıp, ügit nasihat jürgize berseñ halıq mezi boladı. Socializm zamanında bwnday ügit nasihattıñ nebir türin kördik. Nätije bolmadı. «Adam» attı pende eñbektenumen qatar köñildi demalıp, oynap, külu kerek. Toylau kerek, şalqıp-tolqıp quanu kerek. Onsız ömir mänsiz. Adam swlulıqqa, ädemilikke, üylesimdikke qwştar. Osı qwmarlığın, qwştarlığın wlttı wyıstıruğa biz nege paydalanbaymız. Ünemi qamşı üyirip, üreyde wstaudı kim jaqsı körsin. Adamnıñ, wlttıñ, halıqtıñ tilep twratın tilegin orındap, armanın wzartıp, toq sezimmen uayım-qayğısız ömir süruin qamtamasız etuimiz kerek. Sonda ne iste deysiz ğoy?
Bizde mereke köp, demalıs köp. Solardı ıñğayına qaray paydalana biluimiz kerek siyaqtı.
Basqasın aytpağanda üş ülken mereke bar:
- Jaña jıl. Bwl mereke öz mejesinde ötkizilip keledi.Keyde asıp tögilip şekaradan şığıp ketip jürgen jağdayı bar.
- Täuelsizdik merekesi: Bwl qasterli merekemizdi qasietti merekege aynaldıru mäselesi twr. Bügingi jağdayda jaña jıl merekesiniñ köleñkesinde qalıp, halıq täuelsizdiktiñ qwdıretin sezine almay jür. Sondıqtan qazan, qaraşa aylarına auıstıru qajet siyaqtı.
Memleket tarapınan beriletin memlekettik marapattar, barlıq sıy-siyapat osı mereke qarsanıñda berilse...
- Naurız merekesi.
Bwl mereke bükil halıqtı qamtitın qoğamdıq mereke, qoğamdıq şara bolğandıqtan «Nwr Otan» partiyasınıñ tikeley basşılığımen qtkizilse dwrıs bolar edi.
a) Wlttıñ sporttıñ türlerin - bäyge, küres, kökpar, sadaq atudı bükil halıqtıq deñgeyge köteru.
Sonau artta qalğan alıs ğasırlardan bermen qaray bizdiñ halqımız eldiñ eldigin, erdiñ erligin sınaytın küresti, er qanatı attı, şeberligin şendestiretin sadaqtı, azamatı men attıñ küşin sınaytın kökpardı wlttıq toy-merekesiniñ alqasınday alqap, wlıqtap kelgen. Osı sayıs türleri qazaqtıñ wlttıq bet-beynesin basqalardan erekşelendirip kelgen. Ärbir merekede qazaq sporttıñ osı tört türi ötkizilui kerek. Auıldan bastap, audan, oblıs, memlekettik deñgeyde sporttıñ wlttıq türleri qaytken künde de orındalğan bolu kerek. Bwl sayıstar Täuelsizdik merekesi men Naurız merekesiniñ alğaşqı 3 küninde ötip twrsa jön bolar-aq edi.
Memlekettik sayıstarğa audan, oblıstan jeñip şıqqan tañdaulılar qatısıp sayısadı.
Bäygesin Memlekettik deñgeyde El prezidenti, «Nwr Otan» partiya basşıları, Prem'er Ministr, Senat jäne Parlament törağaları tapsırsa qarapayım halıqtıñ ruhı köteriledi.
Oblıs, audanda da jeñimpazdardı osı ülgimen bäygesin wsınatın bolsa, bükil halıqqa maqsat etken ideyamız jetetin boladı.
Bwl degeniñiz wlttıq dästürdi memlekettendiru, qoğamdandıru, äleumettendiru degen söz. Sonda ğana qazaq wltınıñ dästür-saltı qoğamnıñ är müşesine jetip, sol is-qimılğa, sayısqa aralasıp, sodan läzzat alıp, jwbanış tabadı.
Bwl şara qazaqtıñ wlttıq qwndılığın jañğırtumen birge wlttıq bet- beynemizdi qazaqi keyipke keltiretin birden bir quattı küş bolmaq.
b) Bügingi qazaq öziniñ wlttık kiiminen ayırılıp qaldı. Bizdiñ wlttıq kiimderimiz özderin mädeniettimiz dep esepteytin wlttardıñ kiiminen kem bolğan joq.
Qazaqtıñ wlttıq kiimi sonau Kök Türikter däuirinen qalıptasqan. Sol däuirdegi kiim ülgisi müsinder men qış terrakottarda, tarihi derekterde saqtalğan. Arheologiyalıq qazbalarda da tabılıp otır.
Tört ğasır ömir sürip Qıtay halqınıñ qıtaylıq mentalitetin qalıptastırğan Tañ patşalıgınıñ, patşa sarayınıñ hanumdarı men hanşaları, hanzadaları men sarbaz-sardarları sol zamanda Kök Türik, Birikken Türik Qağanat Ordasınıñ hanumdarı men hanşalarınıñ jäne äskeri kiimderine qızığuşılıq tantıp, kündelikti ömirde qoldanğanı tarihi kwjattarda saqtalgan. Sol däuirdegi kiimderimizdi, Ortalıq Moñğoliyadağı Birikken Türik qağanatı qwlagan soñ Besbalıq, Twrfan, Qaşqar bağıtına qonıs audarğan türikter alıp ketip, Şığıs türkistandıqtarğa jetkizdi, sol kiimderdiñ birazın üyğır halkı säl özgertip ğana, büginge deyin qoldanıp keldi. Osı kiimderimizdi Kök Türiktiñ bügingi wrpağı qazaqtarğa qaytaru mümkindigi tuıp twr. Onıñ sırtında Orta ğasırdağı Joşı wlısı men Qazaq handığı däuirindegi kiimderimiz de wmıtıldı. Osılardı tügeldey qaytaruımız kerek. Wlttıq bet-beynemizdi jañğırtu üşin auıl, audan, memleket deñgeyinde wlttıq kiimniñ konkursın jıl sayın naurız merekesi kezinde ötkizip, twrsa (teatrlıq kiimder bwl sayısqa qatıspaydı) nwr üstine nwr bolar edi.
- Kün sayın qarapayım ömirde kiip jüretin erler kiimi (jazgı, qısqı)
- Qarapayım ömirde kiinetin äyelderdiñ kiimi (jazğı, qısqı)
v) «Kara jorğa» biin bükil halıktıq därejege köteru. "Qara jorğa " -
braziyalıqtardıñ «karnavalı» ispetti halıqtıq bi.
Osı wlttıq qwndılıqtı Täuelsizdik toyında, Naurız merekesinde jäne sol siyaqtı merekelerde de mıñ adamğa (1000) deyingi qwrammen bilep halıqqa körsetu, ruhın köteru;
Bwl bidi de auıl, audan, oblıs deñgeyinde de toptıq mol (iri) mölşerde bileuge tapsıru.
Sporttıñ baska türleriniñ sañlaqtarın marapattau ;
Mecenattardı marapattau;
Altın sapa marapatı t.s.s,
Mine, osınday bağdarlamalar naurız merekesiniñ bedelin köteruge, onımen qatar qazaqtıñ wlttıq bolmısın daralap, älemge tanıstıruğa ülken septigin tigizer edi.
Mwnday şaralarda, bilik ökilderi bası qasında boluı, kolga alğan istiñ ilkimdi de sanalı orındaluına äser etetinin wmıptauımız kerek.
Sonda ğana köşirme mädenietten alıstap, wlttıq tarihi tamırınan när alğan, wlttıq ruhani qwndılığımızdı bükilhalıqtıq deñgeyge köterip, wlttı jañğırta alamız.
- Wlttıq etikalıq ozıq ğwrıptarımızdı bükil halıqtıq därejege köteru.
a) Qazaqtıñ wl-qızdarı ibalı, ädepti, izetti. Qızdarımız ülkenderge iilip salem beru, wldarımız izettilik körsetu, ülkendi sıylau siyaqtı wlttıq ğwrıptarımızdı saqtap qalğan. Wzaqqa barmay-aq, avtobusta, qoğamdıq kölikte, ülkender kirip kelse jastarımız sanalı türde orın berip, alqap, qwrmettep otırğızadı. Özderin mädenietti sanaytın europalıqtardan, qıtaylar men japondardan onday izettilikti körmeymiz. Tek qana qazaq pen özbekte saqtalğan. Bwnı bolımsız, eleusiz deuge bolmaydı. Bwl ğwrıp bizdiñ mädenietimizdi, bet-beynemizdi körsetedi. Otbasınan bastalatın bwl tärbie bükil wlttıñ bedelin köteredi. Şetelden kelip jürgen ğalımdar, jazuşılar bizdiñ osı ädet-ğwrpımızğa tañqalıp, razı bolatının körip jürmiz.
b) Wl-qızdarımız asa namısşıl bolıp keledi. Öziniñ jeke basınıñ älsizdigin basqağa körsetkisi kelmeytin bekzattılıq bizde jaqsı saqtalğan. Oqıs minez körsetpey, basqağa basındırmau, wltınıñ jaqsılığına quanıp, jaysızdığına iştey renjip jüretin bekzattılıq bizde basım. Bwl wlttıñ namısşıldığın körsetedi. Qazir Qazaqstannıñ qay qalasına barsañ jatjwrttıq änşilerdiñ, artisterdiñ sureti iluli twradı. Olardıñ änşi qızdarınan bizdiñ qızdardıñ nesi kem. Kerisinşe qazaq qızdarı swlu, inabattı, körikti. Nege olardıñ suretin ilmeske. Astanada Galkinnıñ suretin är köşege ilip qoyıptı. Onıñ ornına Dimaştıñ, Nwrtas Qayrattıñ, Töreğali Töräliniñ suretin nege qoymaymız? Tağı bir ğana mısal: Qıtayda Qazaqstandıq qazaq boksşı men Qıtaydağı qazaq boksşı bir-birimen jwdırıqtasuğa barmağan. Bükil halıq qwlaqtandı. Bwl ne? Bwl wlt namısı, wlt birligi. Bir bäsekede bäyge alıp ataq şığarudan bas tartıp, wlttıq birlik, wlttıq namıstı qorğap şıqqan. Osınday jaqsı ğwrıptarımızdı. Bükil halıqtıq deñgeyge kötersek bizdiñ bet-beynemiz ayqındala tüser edi.
- Wltqa baylanıstı Keñestik kezeñde qalıptasqan ğılımi terminderdi qayta qarau:
a) Kezinde sonau Hunnu (syunnu) imperiyasınan bermen qaray (Kök türik, üysin, türgeş, qarahandıqtar, qıpşaq, qazaq t.t.s.s.) Resey qolastına kirgenge deyin äkimşilik bölinisti oñ qanat, sol qanat, Ortalıq (Ordalıq) dep bölip, Wlı Dala köşpelileriniñ el basqaru jüyesin jasağan edi. Qazaq handığınan bastap bwl jüyege äskeri reñ berip jüzdik dep atap ketken. Sol üş jüzdikti Resey imperiyası birine-birin qarsı qoyumen qatar jüzdikter işindegi taypalar, rulardı da bir-birine qarsı qoyğan. Bileuşi jatjwrttıqtar özderi ot kösep alıp bwl procesti traybolizm dep atap qazaq halqın mazaqqa aynaldırğan, qorlağan.
Sondıqtan biz «ru-taypalıq jüye» degen ataudı «bioäleumettik (biosocial'nıy) jüye» dep ataudı kezinde wsınıp edik. Qandas, tuıstas rular bir-birin qoldap, öz adamın, wrpağın basqağa qorlatpağan. Bir-birine kömek qolın sozıp, jetimin jılatpay, jesirin qañğıtıp dalağa tastamay asırap adam qılğan. Sondıqtan tuıstıq qoldau jağı, äleumettik kömek bolu jağı basım bolğan. Osı erekşeligin eskerip «bioäleumettik jüye» dep aludı wsınamın.
b) Qazaq atın atasa boldı «nomad», «köşpeli», «qañğıbas» degen tirkester qaptap ketedi. «Nomad» degenimiz üysiz, küysiz, eş närse öndirmeytin, basqanıñ tabısımen kün köretin sığan tobırın ataydı. Al, qazaqtıñ babaları basqa wlttardıñ babaları siyaqtı (orıs, ukraindar, nemister, ağılşındar, arabtar t.t.s.s.) köşpeli bolğanı ras.
Bizdiñ babalarımız ejelgi Hun däuirinen bastap qala twrğızıp, jer jırtıp, egin egip, jartılay köşpeli, jartılay otırıqşı qoğam ornatqanı bügingi küni ğılımda äbden däleldengen mäsele. Hun däuiriniñ özinde 21 qalası bolğanın arheologtar däleldep berdi. Kök Türik däuirinde bügingi Soltüstik Qıtay, Moñğol üstirtinde barlığı 30-dan astam, Sır boyında 19 qalası bolğanı anıqtalıp otır. Sondıqtan osı siyaqtı ğılımi twjırımdardı tanımdıq publicistikağa moldap eñgizip halıqtıñ közin aşuımız kerek. Qazaqtardıñ ata-babası Kök Türikterden beri jappay köşpeli bolğan degen twjırımdı ısırıp tastaytın uaqıt jetti.
Osınday ğılımi terminderdi qayta qarau arqılı wlttıq wltjandılıq mahabatın arttırıp, patriottıq tüsinik wyalatatın bolamız.
Osı siyaqtı mäseleler köp. Biz sonıñ birli jarımın ğana söz ettik. Qazaqstannıñ är azamatı osı ispetti mäselege atsalıssa bwqaralıq sananı jañğırtuğa septigin tigizer edi dep oylaymın.
Wlttıq kod, wlttıq bet-beynemizdi mäñgi wlıqtap ötelik. Kök tuımız aspanda mäñgi jelbirep twrğay!
Q.Sartqojawlı, Filologiya ğılımdarınıñ doktorı, professor
Abai.kz


text:
QARILĞAÇLAR DUASI
On dört yaşında edim. Eñ asav ayğırlarnı bile üyretecek qadar minici olğan edim. Atlarnı pek severdim, oqumadan qaçar, cılqığa qoşardım, cılqıda közüme baqqan keri, toru, kören, borlu… sınlı bir at kördimmi, qunan, dönen – baqmazdım, bir arqan atar, tutar, yalınına yapışır, cügen salar, minerdim. Asav arslan kibi qalqar, iner, sıçrardı… O quturğan sayın qalın, qara tobulğı, bu aydamaq qamçısı, bir yıldırım ateşimen başına tüşer, miyini sarsardı. Asav ürker, fışqırırdı, başını keniş, meydan çöllerge çevirir, yeşil, tüzem örüşlerde bitken sarı çiçekler, lâleler, kelinçekler, mondalaqlar tuyaqlarınıñ altında ezilir, solardı.
Soñra yorulır, terler, savrusından uçuşqan beyaz köpükler qurır, yavaş-yavaş yatışır, alışır, qamçıdan añlamağa başlardı. Men asavlarğa sözlerimni, isteklerimni bu kümüş saplı, qara qamçıman añlatırdım, tüşüncelerimni bile… Añlatır, sezdirirdim, o qadar güzel, yengil añlatırdım ki, mektepke ketsem oca totayım qalın, qısqa tayaqlarıman, köteklerimen döger, döger de bu qadar oquv añlatamazdı. Men tobulğımla asavlarğa ayan, cebe, yorğa, şlaf yürütir; yürümeni, qoşmanı ögretirdim. Oca totayım ise bizge qarılğaçlar duasından başqa oquv bildiralmadı. Bunday bilgisiz başımla uzun, keniş Özü qırı töpelerinde aylanğan, dolaşqan, qırğan, döggen, köpürgen, anda-mında saldırğan bir küçük aydamaq olğan edim. “…Min künne mu’minatin, ta’ibatin, qanitatin, abidatin, saibatin ve ebkâra…” Bunı qarılğaçlar oqur. Bu olarnıñ duasıdır. “Ve’l-mürselât” süresini oquğanda, oca totayım bunı bizge de ögretken, bu “qarılğaçlar duasıdır”, degen edi. Bunı eman epimiz ögrendik, ezberledik. Biz sabaqlarımıznı eceler, ağlar, tayaqlar astında ezberlegende, qarılğaçlar mektepniñ delik, camsız penceresinden kirer, raflarğa qonar, yavrularına baqa-baqa, quvana-quvana duasını oqur, küçük, yımşaq, sarı ğağalı palapanlarına da ögretir, seve-seve, ecesiz, tayaqsız ögretirdi. Bizler de ögrenirdik. Bu güzel, sevimli qarılğaçlar oquğanda bizler de canımızman, qulağımızman diñler, diñledikten soñ epimiz sevinir, oqurdıq. Kimerde qarılğaçlar oqur, biz susar, diñlerdik.
Köy mektebine pek köp qatnadım. Bu qaranlıq, canbur bala zindanına köy balaları da keter ediler. Mektepke quşluqtan burun keter, ketkende elimizge bir parça etmek alırdıq… Etmekke analarımız taze kübüden biraz may, beyaz, cılqı qaymaq yağı sürerdi. Bunı üylen vaqtı dağıdıqta aşardıq, üylenge qadar o dımlı, basıq mektepniñ eski, tütülgen, delik kiyizleri, qasırları astında qarılğaç yavruları dayın tizilir, tiz çöker, oturırdıq. Sabaqlar ögümizde, yapraqlar açıq, közlerimiz yuqarıda. Çatığa yuva yasağan qarılğaç palapanlarını sayardıq. Qaçan qanatlanacaq, uçacaq, dualarını oqucaqlar?.. Bunı biz bilir, birbirimizge añlatırdıq. “Uçqan soñ, – derdik, – istedikleri qadar kezecek, külecek, oynayacaqlar; oynaşa-oynaşa, avalana-avalana köklerge, bulutlarğa, ışıqlarğa yükselecekler; olarnı epimiz kinlerdik, kinledigimizden şindi tutmaq, küçük, ince qanatlarını, tüylerini yulmaq, küçük sarı ğağalarını qırmaq isterdik… Bizler dayın olarnı da oynamaq, sevinmekten, sevine-sevine yaşamaq, uçmaq, yükselmekten alıqoymaq arzu iderdik.
Oca totayım yavaş-yavaş, fısa-fısa kelir, qapı arqasından bizlerni, bizim oyunlarımıznı, sözlerimizni, şaqlabanlıqlarımıznı diñler, soñ, birden-birge qapı açılır, kirerdi. Kirgen vaqıt epimiz qorqar, titrer, ağzımıznı açar, közümizniñ kenarından qılıy-qılıy baqışırdıq. O, yavaş- yavaş kelir, yufaq, sönük pencereniñ qapalı, ölgün ışığı ögünde oturır, qapanırdı; oturdığı zaman kölgesi uzanır, kedige oşardı; epimiz körer, fıqır-fıqır külerdik. Soñra epimizni sıra-sıra tizer, “Tebbet”, “Qul ya”, “İnna ateyna” sürelerini oqutır, qızar, köpürir, açuvlanır, alın tamarları qabarır, tayaqlardı… İç bir şey añlamaz, ögrenmezdik, soluq-soluq ağlar, soñra qorqar, susardıq. “E, oqu!” emrine qarşı epimiz yutqunır, sallanırdıq, köy ögünde tolqunğan boğdaylarday sallana-sallana, yutquna-yutquna oqurdıq. Bu qara-qara añlaşılmaz, ince arap laflarını eceler, tekrar-tekrar oqur, añlamaz, añlamağanımız içünmi – bilmem, iç de bir şey ögrenemezdik.
“Ve’s-semai zate’l- büruc”nı başlağanda, oca totayım tilimni on beş kapikmen burğandı. Burğanda: “Pismillâ, oqumış ol!” – degendi. Bursa da, qoparsa da, menim tilim kelmedi, kelmeyecekti. Añlamay edim ki… * * * Zaman zaman ekende, Evel zaman ekende… Öpük ulema ekende… Qarılğaç qadı ekende… Duvadaq müfti ekende… Bu uzun tekerlemelermen başlağan ertegeler oca totayım ketkenimen başlar, bitmez, tükenmezdi. Uzun-uzun masallar aytır, diñletirdik. Mavultay pek köp ertegeler, cumaqlar, tapmacalar bilirdi. Bilgen masallarını diñlegenge de aytır, diñlemegenge de, añlatır, diñletirdi. Aytqanda küçük küler közleri küçülir, yuvarlaq, çıqıq, minimini yanaqları qızarır; içini çeker, tatlı tatar tilimen añlatır, sanki bir özen, sanki bir kanarya. Tatlı-tatlı söyler, köpürir, taşar, seve-seve diñletirdi. Mavultaynı epimiz severdik, o söylerse epimiz, er yer toqtar, susar, qarılğaçlar bile susar, onı diñlerdi.
Men mektepke meçin yılı kirgendim. Ülü yılı, sıçan yılı “Aptiyek” oqudım, tavşan, cılqı, bars, yılanda – Quran, Tecvid, İlm-i al. “Kesik baş” destanı bitken soñ, mektepten çıqqandım. Artıq men bol-bol körenlerge, torularğa, borlularğa qavuşqan, artıq bu yiri közlü ipek yalınlı sevgili ayğırlar tamamıyla menim olğan edi. Er kün birini minerdim, mindigim zaman eski, uzaq Tatarstan çöllerinde bir tavuşla biñlerce cav qaytarğan, duşman bozğan bir başbuğ pertavıman köksüm qabarır, yüregim ururdı. Özümi bir han yahut bir batır zan eterdim. Qalpağımnı eger, mingenimni mamuzlar, yavaş-yavaş ayan, cebe verirdim, soñra solğa-sağğa bir-eki qamçı patlatır, dolu tizgin bıraqırdım… Tena, qulan çöllerde sıçrar, siner, deryalarday tolqunğan yeşil piçenler, qırmızı, mavı çiçekler, mamatekeler üstünde bir qara köpük kibi uçar, fırlardım. Atım ince, uzun boynunı uzatır, qulaqlarını qısar, qoşar, çapar, sanki bir qurşun, sanki bir sağın o.
Fırıl-fırıl uçqanda saçlarım külte-külte yelpirer, sanki bir tatar tuğu. O zaman yüregim öser, qaruvım qat-qat artardı. Közlerim qızarır, körmez olurdı, qulaqlarımda yüreklerge qorqu vergen uğultılar işitirdim. Çiçekli, qoqulı keniş ovalarğa küneş altın yarıqlarını tökkende men cavluğımnı bayraq, tobulğımnı qılıç yapmaq, bu güzel, yeşil çöllerge qırmızı qanlar tamlatmaq isterdim… Şay, şay!.. Men de eski dedelerim dayın cav qaytarmaq arzu eterdim. Ögümden tavşanlar, tilkiler sıçrar, qalqar, qaçarlardı. Ötede bir bödene uçar, yahut bir çoçamiy fısar. Kimerde uzaqlarda bir duvadaqnıñ ahmaq-ahmaq kezindigini körerdim… * * * “Rüşdiye”, dediler, bir mektep açıldı. İşittim, qorqtım, tüşündim: mektep – evet, mektep. Oca totayımnıñ tayaqları esime tüşti. Acı-acı titredim, elimdeki qamçı yerge tüşti. Rüşdiyege meni de yazdırdılar. Rüşdiye meni qamçı, egerden ayırdı. Köy balaları, tekrar toplandıq, develerni, qoylarnı başqa çobanlarğa taşladıq, çöllerden, sürülerden, beyaz, pamuq qozulardan ayrıldıq. Mektepniñ büyük, çifte qanatlı, aq boyalı qapısından içeri kirdik. Kirdigim zaman yüregimde bir yengillik, añlaşılmaz bir şey… bir quvanç tuydım. Yüksek, beyaz bir yapı, keniş, büyük pencerelerden parıl-parıl ışıqlar töküle edi. Sıralar sıra-sıra tizilgen, qarşıda qara, yalpaq, eki tuyaqlı bir tahta tura edi; qara qalpaqlı, qırmızı çereli bir yigit cüre, kezine, cürgende söyley, oquy, oquta, añlata edi. Açıq, büyük tatar sözlerimen añlatqanda er sözü qafama bir qamçı qadar öte, miyim döne edi. Bu, rüşdiyeniñ baş ocası edi. Ertesi kün epimizge bir biçimde rubalar kestirdi. Yeñi-yeñi güzel kâğıtlı kitaplar verdi. Qalem, kâğıt, defter, bor dağıttı. Em oquta, em yazdıra edi; kimerde qara tahtağa çıqara, bizge eñ parlaq, eñ nurlu oquvlarnı bu keniş qara tahtada oquta, ögrete edi. Biraz oqutır, oynatır, tınışlatırdı.
Oyun içün mektepniñ güzel, temiz sarı qumlarman bezengen keniş bir bağçası vardı. Bağçada küneşniñ sıcaq, altın nurları arasında çapar, sıçrar, salıncaq teper, top oynardıq. Ocamız da oynardı. Bizge bilmedigimiz oyunlarnı ögretir, oynamağa alıştırırdı. “Yaşamaq, – derdi, – oynap olmaqtır”. Epimiz küler, oynar, oynay-oynay yorulır, terler, bezerdik. O zaman: “Aydı, mektepke!” – emrine qarşı quvana-quvana qoşar, sevine-sevine oqumağa başlardıq. Ocamız bizni sever, oqşar, tekrar devam eter, oqutır; oqutqanda biz yazar, diñler, can-qulağımızman diñlerdik. Biz şindi ocamızdan qorqmaz, onı severdik, sabaqlarımıznı seve-seve oqur, ögrenirdik: isap, tarih, endese, coğrafiya… ögrendik. Tarihtan temelimizni, soyumıznı, asıl, büyük atalarımıznı, eski tatarlarnı tanıdıq. Coğrafiya bizge oturdığımız, oynadığımız, yaşadığımız topraqlarnıñ, kezdigimiz qulan çöllerniñ kenarlarını ögretti; çağlaya-çağlaya, yuvarlana-yuvarlana aqıp ketken çaylarnı , ırmaqlarnı, tolquna-tolquna, çaypala-çaypala köpürgen, taşqan deñizlerni, mavı kölgeli dağlarnı, deñizlerniñ derenligini, dağlarnıñ büyükligini ögretti… Yaradannıñ büyükligini ögretti. Biz şindi em oquy, em oynay edik. Oynaya-oynaya, quvana-quvana yaşay, ögrene edik.
Oqudığımıznı añlay, bile, bildigimiz içün ocamıznı pek severdik. Soñra babamıznı, anamıznı seve, başqa bir bilgi, başqa bir tuyğuman seve edik. Kitaplarımıznı severdik, qalem, kâğıt, tebeşirimizni seve, sıralarnı seve, qara tahtanı bile seve edik. Mektepni, bağçasını seve, bütün köyümizni, köy tatarlarını seve edik; köyümizde, qomşumızda bizim oquğanımıznı sevgen ruslarnı da seve edik. Bilgennen, añlağannan, tanığannan soñ taşlarnı, cuybarlarnı, bütün ciannı seve edik… * * * Soñbaardı. Küzniñ yalancı küneşi sarışın bir çeremen küle edi. Uzaqta qara qarğalar qalın, qaba tavuşlarıman qıçıra ediler. Çiçekler soluq, yapraqlar sararğandı. Köklerge, boşluqlarğa uzanğan mavı dağlarnıñ mınarlı başlarında qara bulutlar qaynaşadı. Ava suvuq… Suvuqta buzlağan, tüyleri ürpergen küçük quşçıqlar, sıyırçıqlar bağçada, ağaçlarda cıyılğanlar, sessiz-sessiz ötediler.
Mektepke kirdim, kirgende mektepni, sıralarnı, duvarlarnı, er yerni, er köşeni moñ, suvuq kördim. Oca dalğın-dalğın oturadı. Beñzi soluq, közleri renksiz, tüşüne, tasarlana edi.Yanında esmeri, uzun-uzun bornuzlı , qoñur saqallı birisi vardı. Bu, qadı edi. Men qadı efendini yarmalıqta bir qoñur ögüz satqanda körgendim, tanıdım. Qadı oturadı. Oturdığı yerde qıbırdadı, bir kâğıt çıqardı, öksürdi: – Büyüklerden emir var: isap, tarih, coğrafiya oqutmaq şeriat tügül. Tatar tili oqutılğan mektepler qapatılacaq… Er yer tımdı. Epimiz toñdıq, indemey edik. Mektep bir cenaze evine oşağan edi. Er yer qara, boş, kimse bir şey aytmay edi; yalıñız bağçada bir qarılğaç kesik-kesik duasını oquy edi. Men için-için: “Zavallı qarılğaç! – dey edim. – Oqu, oqu! Soñra seniñ de duañnı oqutmayacaqqa oşaylar, seniñ de küçük, güzel ağzıñnı bağlayacaqlar…
” Küçük, güzel közlerimen bütün arqadaşlarım qadığa baqtılar, suvuq, doñuq, ağlağan baqışlarıman qadını, büyüklerni qarğay ediler. Soñra oca farı, gürbüz omuzlarını köterdi, ayaqqa qalqtı, qırıq, titrek bir sesmen: – Qardaşlarım! – dedi. – Sizge men soñ dersimni de aytayım. Siz baba ve anañıznı, Yaradanıñıznı severseñiz, tatar tilini de seviñiz… Daa aytacaqtı, sesi bitti, nefesi tıqandı, boğuq-boğuq laflar eriy, dudaqları arasında öle, işitilmey edi. Ağlağanını bizden saqlamaq istedi, saqladı, qanlı közyaşlarını yüregine aqıttı. Men ağlamaq, bu büyük tatarnıñ boynuna sarılıp közyaşları tökmek, boşanmaq istey edim. Mektepten çıqtıq, qadı efendi mektepniñ beyaz, lekesiz qapısına bir qara kilit urdı, ketti. Bütün balalar ağladılar, ağlağanda men közlerimden bir tamla yaş aqıtamay edim. Men şindi urmaq, devirmek, ezmek, yenmek… mektepniñ qapısına astıqları ağır, qara kilitni qoparmaq, atmaq istey edim, “qoparmaq – boynumnıñ borcu olsun”, dey edim. Tamarlarımdaki qara qanlar köpüre, közlerim qarara, qulaqlarımda yüreklerge qorqu vergen uğultılar işite edim.
Noman Çelebi cihan
Facebook Hesabınızla Yorum Yapabilirsiniz
BENZER HABERLER
KÖŞE YAZARLARITüm Yazarlar
-
-
-
Ömrümün yarı yerinde Safran rengi bir hüzün… Aslıhan Tibet CEYLAN
-
-
-
TÜRK DÜNYASI’NIN SÖNMEYEN MEŞALESİ : İSMAİL BEY GASPIRALI Cihan YALVAR
-
HÜSEYİN CAVİDİN ESERİNDE MULTİ KULTRALİZM GELENEKLERİ Dr. Ayten Ahmetova
-
TÜRK DİYARI KERKÜK KANIMIZ VE NAMUSUMUZDUR Uzman Dr. Muhtar Fatih
-
-
-
Qurtarmağa azmin ne içun boyle sureksız, sen mı yoqsa umutun mu yureksız? Muhamed Ali SULAYMANOV
-