text:
Qısqartılğan
2014 senesiniñ 16 mart künü referendum olıp keçti. Onıñ neticesi olaraq, Qırım sakinlerniñ çoqusı Rusiye terkibine kirmekni seçip aldı. Bu vaqiya Rusiye cemiyetiniñ pek quvandırdı, amma ecnebiy uquqçılar ve politologlar arasında bir çoq muzakereler peyda etti. Bir qaç alimler ise, Qırımnıñ Rusiye terkibine kirmesini, tek Ukraina qanunlarnı degilde, halqara qanunlarnı da boza. Çünki dünya cemiyeti ükümetlerniñ territorial birdemligini, milletlerniñ öz qaderlerni tayin etme printsiplerinden daa üstün türe.
Milletlerniñ öz qaderlerini tayin etmege aqları – halqara uquqnıñ belli ümdelerinden biridir. Birinci keresi bu ümde Birleşken Devletler Teşkilâtınıñ nizamnamesinde qayd etilgkendir. Bu ümde BDTniñ çalışma ğayelerini tain etkendir, yani milletlerniñ musaviy uquqlığı ve dostane munasebetlerni inkişaf ettirme esaslarıdır. İleride bu aqlar başqa bir sıra halqara – uquq vesiqalarında da qayd etilgen edi. Bu 1960 senesi, müstemleke memleketlerge mustaqillik berme deklaratsiyası., vatandaşlıq ve siyasiy aqlar berme vesiqalar ve paktlar kibi resmiy yazılardır. Milletlerniñ öz qaderlerini tayin etmege aqlarınıñ mündericesi medeniy, içtimayi ve iqtisadiy aqlarnı bildirgen Halqara paktında ve 16 dekabr1966 senesi tasdıqlanğan grajdanlıq ve siyasiy aqlarnı aks ettirgen Halqara pakta qayd etilgendir.
Bu vesiqalarğa köre, «bütün milletler öz qaderlerini tayin etmege aqları bar. Bu aqqa köre, er bir millet öz siyasiy statusını belgiley bile ve serbest şekilde medeniy, içtimayi, iqtisadiy inkişaf etmeleri mümkün… Bu pakta iştirak etken episi memleketler … Nizamnameniñ 184 qidesine köre, milletlerniñ öz qaderlerini tayin etme aqlarını ürmet etip, olarğa qol tutumaq kerekler». Böyleliknen, milletlerniñ öz qaderlerini tayin etme aqları, olarnıñ öz – özlerini ve maiyetlerini añlamalarına, mustaqillik ve öz tillerinen qullanmağa aqları, siyasiy, içtimayi ve diger üriyetliklerge aqları bardır. 1970 senesi qabul etilgen halqara aqları aqqındaki Deklaratsiya da öz qaderini seçme aqqını beredir. Yani, bu milletnen serbest olaraq mustaqil devletni meydanğa ketirmek, mustaqil devletke serbest şekilde qoşulmaq, ya da onıñnen birleşmek, ya da tam başqa siyasiy statusnı qabul etmek demektir. Halqara ameliyatta ise, bu aq endi meydanda olğan devlet topraqları çerçevesinde, avtonomiya berme şeklinen keçirile. Devletten ayırılmaq aqqını ise, tek üç vaqiya neticesinde ola bile: müstemleke konstektinde, ecnebiy istilâ zamanında ve «pek ekstremal vaqıtlarda».
Milletlerniñ öz qaderini seçme aqqını halqara uquqnıñ esas printsiplerinden biri edi. Halqara aqlarnıñ diger esas printsiplerinden biri daa, devletlerniñ territorial ve siyasiy mustaqillikleri esasında, devletler teñligini saqlamaqtır. 1970 senesi qabul etilgen Deklaratsiyanı iza etmek içün, belli etilgen qanunlar biri birinen bağlı olğanını bilmek kerek. Ve, bunen bağlı sual peyda olması mümkün: mustaqil devlette yaşamağa istegen milletniñ öz qaderinii tain etme aqqı, şu devletniñ territorial birdemligini saqlap qaluvvınen yerine kele bilemi? Elbetteki, yoq. Çünki milletlerniñ öz qaderlerni tain etme aqqı ve devletniñ territorial birdemligini saqlap qalma añlamları arasında ziddiyet bardır, yani devletniñ territorial kölem ive şekli onıñ razılığı olmadan deñiştirilmez.
Uquq ilimi bir ve er kezge añlayışlı olğan milletlerniñ öz qaderlerini tain etme aqlarınıñ ve devletlerniñ territorial berdemligine olğan aqlarını belgilemedi. Amma 1970 senesi qabul etilgen Deklaratsiyada “tain etme aqqı», devletlerniñ territorial siñirlerini bozılmasına alıp kelmemek kerekligi yazılğan edi. Yuqarıda aytıp keçken aqiqatlardan soñ, böyle netice çıqara bilemiz, devletlerniñ territorial birdemlik printsipi, bu yerlerde yaşağan halqlarnıñ aq teñliklerini temin etmegen ve böyle milletlerniñ mustaqil şekilde öz qaderlerini tain etmege imkân bermegenler, mında işletilmemek kerek.
18 martta Qırım Cumhuriyeti Rusiyeniñ terkibine kirmek içün, halqara añlaşma qurdı. Bu qoşuluvğa qarşı çıqqanlar, böyle areketler yañlış ve Ukraina qanunlarını boza deyler. Kerçektende, Ukraina Konstitutsiyasınıñ 92 maddesine binayen, bu devletniñ bölünmesi tek onıñ qanunı neticesinde yapıla bile, qanun ise, bütün ukrain referendumından soñ çezilmesi mümkün (73 madde). Demek, 2014 senesiniñ 16 martında Qırımda keçirilgen referendumnı uquqıy, dep sayamaymız. Oña qarşı nevbetteki şeyni aytmağa mümkün. Bir de bir milletniñ öz qaderini tain etme istegi, şu devletniñ territorial birdemligi aqqında olğan qanunına ters kelecektir. Meselâ, Kosovo zıddiyeti. 2008 senesi keçirilgen referendumdan soñ, bir taraflama olaraq, Kosovanıñ mustaqilligi ilân etildi. Bu mustaqillik Sırbistannıñ konstetutsiyasına qarşı keledir. Amma Ğarb ükümetleri Kosovonıñ mustaqilligini tanıdı. Bugünki künde bunı 193 devletten 108 tanıdı.
2010 senesiniñ iyül ayında BDT Halqara mahkemesi, Sırbistannıñ Kosovoğa qarşı bergen arizasını baqıp, Kosovonıñ bir taraflama şekilde mustaqilligini ilân etmesi, halqara uquqqa ters kelmey. Bu vaqıtta, mahkeme bu deklaratsiyanıñ Sırbistan konstitutsiyasına uğanını, ya da uymağanını baqqmadı bile. Bu sebepnen Mahkemeniñ nevbetteki neticesi meraqlıdır: “Mahkemeni, mustaqillik aqqında deklaratsiya, bir de bir içki uquqlarğa uyğanı, ya da uymamağanını baqmağa bermediler, halqara qanunlarğa uyıp – uymamağanını tainlenmesini istediler. Mahkeme bu sualge halqara aqlarnı talil etmeknen cevap bere bile, ve bu işte oña devletniñ içki qanunlarına kirmege mecburiyeti yoqtırdır”. Buña netice olaraq bir sual çıqa bile, yani Qırımnı Ukrainadan ayırılıp, Rusiye terkibine kirmesi, Ukraina Konstitutsiyasına doğru kele ekenmi. Qırımnıñ mustaqilligini ilân etilmesini doğru degil ve uquqsız, dep tanımaqtan evel, böyle yasaq halqara uquqta bar ekenmi, dep anıqlamaq kerek. Yuqarıda aytıp keçkenimiz kibi, insan aqları aqqındaki halqara vesiqalarda böyle yasaq yoq, aksine, anda milletlerni öz qaderlerni tain etmege aqları bardır. BDTniñ Halqara mahkemesi de, Kosovo meselesi boyunca da bu areketlerni tasdıqladı.
A. YE. Yastrebov
Müellifniñ tüşüncesi, muarriyet fikirlerinen doğru kelmey bile


c: text/html

text:
Bazarertesi iyün 15-de Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedevniñ Qırımğa iş ziyareti planlaştırıla. Mında o ticaret inkişafı meseleleri aqqında muşavereni keçirecek ola.
Bu aqta Rusiye ükümetiniñ saytında aytıla.
Şu cümleden, muşaverede ufaq ticaretniñ ödünç resurslarına irişim, faaliyetniñ ayrı çeşitleriniñ litsenziyalaştıruvı, Qırımda serbest iqtisadiy zonasınıñ olması kibi sualler muzakere etilecek.
«Ziyaret çerçivesinde ükümet reisi Aqyarda «Terruar» şarap şirketiniñ istisal tsehi ve ameliyathanelerini teşkerecek», – denile anonsta.
İyün 16 künü Medvedev, beyanatqa köre, «Artek» Halqara bala merkeziniñ 90 yıllığına bağışlanğan tantanalı tedbirlerde iştirak etecektir
«Artek» halqara bala merkezi» Ukraina devlet şirketi bu yazda işine devam ete ve Qırım işğali vaqtına Kiyev vilâyetine köçe. Şimdilik lager «Puşça-Ozörnaya» şifahanesinde olacaq.
Malüm ki, 2014 senesi qıtaiy Ukrainağa köçken «Artek» hadimleri «Artek-Karpatı» lagerini teşkil ettiler. Mında qıtaiy Ukrainağa Qırım «Artek» lagerinden köçken ocalar çalışa.
Ukraina Baş prokuraturası yanındaki QMC prokuraturaı Qırımda «Artek» halqara bala merkeziniñ «milliyleştirüvi» boyunca cinaiy iş açtı.
Ukraina Tış işler nazirligi UNESKO, halqara teşkilâtlarnı, dünya toplulığını Qırımnıñ şimdiki akimiyeti tarafından «Artek»niñ Rusiye federal müliketine berilmesini takbih etmege çağırdı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
«Memleket sesi» adlı şounıñ iştirakçisi Eskender İslâmov öz Red Sneakers adlı gruppasınen beraber Camalanıñ «1944»adlı yırınıñ kaver - versiyasını icra etti. Taqım eserge yapılğan klipni Feysbuknıñ saifesinde yerleştirdi.
«Camala, bizge pek açuvlanma, biz seni pek sevemiz! Seniñ acayip yırıñnı o qadar sevdik ki, kaver - versiyasını yapmağa istedik», - dep yazdılar Red Sneakers - niñ iştirakçileri.
Eskender İslâmov, 34 yaşındaki muzıkant, 7 yıl qırımtatar teatriniñ aktörı edi, Qırımdan 2014 senesi fevral ayında ketti ve şimdiki vaqıtta Lvov şeerinde yaşamaqta. Mart 6 künü «Memleket sesi» yarışınıñ altıncı sezonında, soqur diñleme etapında «Too Close» yırını icra etip, muvafaqiyetni qazandı. İslâmov yarışnıñ nevbetteki turına keçti, anda ise onıñ ocası belli ukrain yırcısı Svâtoslav Vakarçuk olacaq.
Bu sene «Yevrovideniye - 2016» yırlar yarışında Ukrainanı qırımtatar yırcısı Camala taqdim etecek. O, qırımtatar halqına qarşı yapılğan stalin rejiminiñ repressiyalarına bağışlanğan «1944» adlı türküni icra etecek.


text:
Qırım Yuqarı mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ şikâyet arizasını qabul etmedi ve 2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti yanında kütleviy nizamsızlıq ile bağlı iş malümatı ile tanışuv müdetiniñ sıñırlavı aqqında mahkeme qararını lâğu etmedi.
Qırım Yuqarı mahkemesiniñ bu qararı dekabr 24 künü qabul etildi, dep haber ete Qırım.Aqiqat.
Toplaşuv devamında advokat Aleksandr Lesovoy aytqanı kibi, 24 cılttan ibaret olğan iş malümatı ile tanış oluv müddeti sebepsiz sıñırlanıldı.
«İmayeciler işniñ aselet uzattırılması olaraq tanılacaq areketlerni etmegenler. Mahkeme işniñ daa 14 cıltı ögrenilmegenini nazarğa almay», – denile şikâyet arizasında.
Bundan da ğayrı, adliyeciniñ malümatına köre, «fevral 26 işi» boyunca 47 gb video toplanğan. «Bir gb bir 4 saat baqıla, 5 kün (taqiqatqa berilgen – QA) malümatnıñ ögrenilmesine yeterli degil», – dey Lesovoy.
Onıñ fikrine köre, mahkeme Çiygoznıñ 2016 senesi yanvar 29-na qadar apiste qaldırılmasını bilip, iş malümatı ile tanışuv müddetini uzata bile edi.
Çiygoznıñ özü mahkeme toplaşuvı vaqtında aytqanı kibi, 10 kün içinde 24 cılttan tek 10 cıltnı ögrendi.
Çiygoznıñ doğmuşları bildirgenine köre, «fevral 26 işi» boyunca birinci mahkeme toplaşuvı 2015 senesi dekabr 28-de keçirilecek. Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya mezkür iş boyunca devlet qabaatına qol tutacağını bildirgen edi.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznı Qırım parlamenti yanında 2014 senesi fevral 26-da keçirilgen kütleviy tertipsizliklerni meydanğa ketirmesi boyunca qabaatlap, 2015 senesi yanvar 29-da yaqaladılar.
2015 senesi noyabr 30 künü Qırımnıñ Yuqarı mahkemesiniñ Çiygoznı 2016 senesi yanvar 29-na qadar apiste bulunması aqta qararını lâğu etmedi.


text:
«Susana Camaladinova – istidatlı qırımtatar ve ukrain yırcısı, Eurovisionda oña can-yürekten ğalebe qazanmasını tileyim!!! Jamala, öyle de devam et! Sen eñ yahşısıñ!»
Ukrain uçucısı Nadejda Savçenkonıñ Ukrainanı «Eurovision-2016» yarışında temsil etecek qırımtatar yırcısı Jamalağa yollağan muracaatı qız qardaşı Vera Savçenko alıp barqan Facebook saifesinde derc etildi.
«Eurovision-2016» yır yarışında Jamala Stalin rejiminiñ qırımtatar halqına qarşı yapqan repressiyalarnı añlatqan «1944» yırınen çıqışta bulunacaq.
Mart 3-te Nadejda Savçenko oña üküm çıqarılmasınıñ sozulmasına qarşı quru açlıq grevine başlağanını ilân etti
Ukraina vatandaşı, Ukraina halq deputatı Nadejda Savçenko bir yıldan berli Rusiyede apiste yata. Onı keçken sene yazda Ukraina akimiyetiniñ iznini almayıp Lugansk civarında bulunğan Rusiye televideniyesiniñ eki jurnalistini öldürmesi ile qabaatlaylar.
Savçenko ve adliyecileri bunı red etip, Rusiye jurnalistleri vefat etken vaqıtta onı endi separatistler esir alğanını, soñra ise zorlap Rusiyege yollağanlarını bildireler.
Mart 3-te Nadejda Savçenko oña üküm çıqarılmasınıñ sozulmasına qarşı quru açlıq grevine başlağanını ilân etti.


text:
Altın Urda
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
Altın Urda ul Batu xan isemle Çınğız xan onığı barlıqqa kitergän böyek däwlät iseme.
1236 yılda Mongollar İdel buyı Bolğarı, Kiev Ruse, Qumıq däwlätlären yawlap alğannar. Buysındırılğan cirlärendä Çıňğızxan wäsiäte buyınça yaňa zur däwlät - Cuçi Ulısı oyıştşrıla. (Cuçi - irtä ülgän Çıňğızxan ulı.)
Altın Urda iseme soňraq quşılğan. Urda tatar süzennän Urta kilep çıqqan.
Üzbäk xan xakimlegendä Altın Urda İslam dinen räsmi räweştä qabul itä.
Altın Urda qüät çorında Cänibäk xan xalimlegendä il iň zur territoriäsenä ireşä: Seber, İdel buyı, Üzäk Awrupa (Rus, Pülşä), Qırım, Qawqaz, Üzäk Aziä Xörezmgä qädär.
1440 yılda Altın Urda qabat eçke suğışlarğa bata wä tulısınça biş ayırım xanlıqqa bülenep tarala: Qazan Xanlığı, Seber xanlığı, Ästerxan xanlığı, Qırım Xanlığı, Olı Urda, Nuğay Urdası.


text:
Qırımda taşınmaz mallarnıñ fiyatı tüşip başlay, amma buña baqmadan qomşu Rusiye sakinleri faal bir sürette işğal etilgen yarımadada ev satın alalar. Bu aqta Qırım.Aqiqat.Radiosınıñ efirinde Aqyarlı «Multidom»taşınmaz mallar satış agentliginiñ müdiri Natalya Massalskaya ikâye etti.
«Mendeki malümatqa köre, Qırımdaki kvartiralarnıñ aman-aman yarısınıñ müşterisi esas Rusiyeden kelgen yalıñız Moskva ve Sankt-Peterburglılar degil de, kiçik şeerlerden kelgenler de bar. Ekseriyet işi mında olğanı, pensiyağa çıqqanı, daa da yımsaq iklim qıdırğanı ve saire sebeplerden dolayı köçe. Lâkin buña baqmadan fiyatlar artmay, aksine, 1-2 faiz tüşe», – dep qayd ete riyekltor.
«Best-Krım» taşınmaz mal satış agentliginiñ idarecisi Yelena Slüsarçuknıñ tahminlerine binaen, Qırımdaki kvartira fiyatları Keriç boğazındaki köpürniñ qurulışı bitmesi sebebinden artması mümkün.
«Taşınmaz mal fiyatları, Qırım köpürüniñ qurulışı bitecegine yaqın ya da bitken soñ artması mümkün. Şimdilik insanlar bu sebepten qasevetlene. Ondan da ğayrı yüksek reqabet te fiyatlarnı köterilmemesinde rol oynay. Müşteriler adet-üzre kvartiralarnı güzel tamir etilgen yañı qurulğan evden almağa isteyler», – dep yekünley riyeltor.
Yaqında Rusiyeniñ KHV derc etkenine köre, ekseriy allarda Qırımdaki taşınmaz mallar moskvalılarnıñ diqqatını çeke – olar yarımadada satılğan kavrtiralarnıñ 40 faizini satın alalar.
Qırımlı riyeltorlar iyün ayında ekinci el evlerniñ fiyatı tüşkenini qayd etken ediler. Rusiyeli KHV bidirgenine köre, ekspertler işğal altındaki Qırımnıñ bütün şeerlerindeki fiyatlar tüşkenini qayd etkenler. RBK haber etkenine köre, Qırımda ekinci el kvartiralarnıñ ortalama fiyatı 2,8 faiz, yañı soylarınıñ ise- 3,4 faiz tüşken. Eñ paalı şeer olaraq Yalta, eñ ucuz olaraq Bahçasaray qalmaqta.


text:
Bunı cumaaqşamı künü aliy oquv yurtınıñ reberi Oleg Gulâk bildirdi, dep haber ete «Ukrinform».
«Biz bu afta Odessağa 100-den ziyade arbiy deñizcileriniñ kelmesini bekleymiz. Kursant ve ocalar Arbiy akademiyasınıñ ştatına endi kirsetilgenler», – dedi Gulâk.
Onıñ aytqanına köre, kursantlar içün kazarmada endi yer ayırılğandı.
Odessa vilâyet devlet memuriyeti ile akademiya etrafında qorantalarınen beraber ocalarnıñ da yerleştirüvi muzakere etile.
Bunıñnen beraber, arbiy-siyasiy taqiqat Merkeziniñ reberi Dmıtro Tımçuk öz Facebook saifesinde yazğan malümatına köre, Nahimova adına Akademiyanıñ 100-den ziyade kursantı maliye imkânları olmağanından sebep qıtağa ketip olamaylar.
Qırımnıñ işğalinden soñ RF Prezidenti Vladimir Putin Akademiyağa Nahimova adına Qara deñiz aliy arbiy-deñiz oquv yurtı adını bermek içün emirni imzalağan edi.
Ukrain bayraqlarını Rusiye bayraqlarına deñiştirgen merasimde kursantlar Ukraina gimnni icra ettiler.


text:
Tataristan Cumhuriyetiniñ prezidenti Rustam Minnihanov Qırım ve Aqyardaki yañı daimiy temsilcini tayin etti. Bundan evel bu vazifede Qırım baş naziriniñ sabıq muavini Rustam Temirgaliyevniñ babası İlmir Temirgaliyev bulunğan edi.
Bu aqqında Tataristan prezidentiniñ saytında derc etilgen mart 19-ğa ait buyruqta aytıla.
Vesiqağa binaen, Tataristan Cumhuriyetiniñ Qırımdaki daimiy temsilcisi olaraq Ruslan Şayahmetov tayin etildi.
İlmir Temirgaliyev Tataristan Cumhuriyetiniñ Qırım Cumhuriyeti ve Aqyardaki daimiy temsilcisi olaraq 2014 senesi mart ayında, Rusiyeniñ Qırım işğali vaqtında tayin etilgen edi.


text:
Bu aqqında «İnterfaks-Ukraina» bildire.
«Rusiye Ukrainada keçirilecek prezident saylavlarını bozacaq olsa, Rusiye askerleri sıñırdan keçse, yañı cezalar kirsetilecek», – dep ayttı Vaşingtonda AB havfsızlıq siyaseti ve mudafaa transatlantik simpoziumında Victoria Nuland.
O, şunı qayd etti ki, Rusiye iqtisadiyatınıñ ayrı sektorları cezalana bile.
«Sektorlarğa nisbeten cezalarnı quvetleştirüv – kerek bir adım, o, quvetli bir vasta ola, ve, bilgeniñiz kibi, cezalar Rusiye iqtisadiyatına endi tesir ete», – dep qayd etti o.
Aynı vaqıtta, Nuland Amerika Qoşma Ştatlarınıñ diplomatiyağa azır olğanını qayd etti.
«Bizler diplomatiya imkânlarını açıq qaldıramız. Bizler Rusiyege yapqan areketleri içün fiyatını arttırsaq da, teklifler qalmaq kerek (Ukraina meselesi diplomatik yollar vastasınen al etilmeli)», – dep bildirdi Nuland.


text:
Tabiptar äyteüensä, äle narkomandarźıñ räsmi terkälgändäre 5 meñdän artqan. Asılda ularźıñ hanı un tapqırźan aşıuıraq tip belderä tabiptar. Narkomandar arahında studenttarźıñ da artıuı küźätelä. Şuğa kürä yuğarı uqıu yorttarı etäkselegenä yataqxanalarźa tärtipte nığıtıu quşılğan. İrekle räüeştä test uźğarıu źa qaralğan. Respublikala narkomandarźı mäjbüri daualau turahında la etdi hüźźär yöröy.
Yıl başınan Respublikanıñ narkotiktarğa qarşı köräş buyınsa idaralıq belgestäre tarafınan tiśtänän aşıu siğan balaları totolğan. Yäş sauźägärźärźän biş meñ dozanan aşıu geroin tartıp alınğan. Ularźı yauapqa tarttırıp bulmay. Sönki, ular bäliğ tügel.
Äle tärtip haqlau orğandarında dürt enäyät eşe tikşerelä. Ular töbäk häm xalıq – ara oyoşqan enäyätsel törkömdär buldırıuźa ğäyeplänä. Bıl waqiğa buyınsa 50 keşeneñ yauapqa tarttırılıuı ixtimal. Narkodilerźar alğan tabış milliondarsa humğa bahalana. Belgestär Respublika shirkättärendä lä maxsus tikşereüźär uźğara. Unıñ höźömtäläre buyınsa 59 keşeneñ narkotiktar qullanıuı asıqlana.
Narqotiktar qullanıu, urlaşıu häm başqa nasar ğäźättärźän bäliğ bulmağandarźı yolop qalıu buyınsa respublika xökümätendä maxsus komissiya oyoştorolğan. Unıñ sirattağı ultırışında mäźäniät häm milli säyäsät ministrı İldus İleşev Mäsetle, İşembay rayondarı häm Kümertau qalahında balalar enäyätselege buyınsa otçet aldı. Unda äyteleüensä, respublikala 10 ay esendä bäliğ bulmağandar tarafınan 1 meñ 800-źän aşıu enäyät qılınğan. Egermeläp rayon-qalala bınday osraqtarźıñ artıuı küźätelgän. Mäsetle rayonında mäśälän balalarğa iśertkestär hatıusı kibet xujahı totolğan. Unıñ kibete yabılğan.Ata-äsäläreneñ eseüe, aqsahıźlıq arqahında urlaşıu, talau keüek enäyättär kübäygän. Şulay uq uyın klubtarına barıu ösön aqsa säldereüselär źä kübäygän. Mäktäptärźä sotsial psixologtarźıñ eteşmäüe lä auır tielde käñäşmälä.


text:
Úgit-násiyat jumısları alıp barıldı.
Bárshege belgili bolǵanınday, elimizde 24-oktyabr - Ózbekstan Respublikası Prezidenti saylawı ótkeriledi. "Barkamal áwlad" balalar mektebi imaratında jaylasqan 437-saylaw uchastkası aymaǵında 855 saylawshı bolıp, úyme-úy júrip qatlaw nátiyjesinde 5 birinshi mártebe saylawda dawıs beriwshi, 3 imkaniyatı sheklengen dawıs beriwshi puqaralar bar ekenligi anıqlandı. Saylaw uchastkası saylaw aldı tayarlıq jumısların dawam etip, sonıń ishinde birinshi mártebe dawıs berip atırǵan jaslarǵa Prezident saylawınıń áhmiyeti, oǵan qatnasıw huqıqları haqqında úgit-násiyat jumısların da alıp barıp atır.
Taxtakópir rayonı hákimligi Málimleme xızmeti


text:
Tahminen 30 yük maşnası yaramary ava sebebinden Keriç-Aqmescit yolunda Suvuq Sala (Gruşevskiy) dağ boğazından keçip olamay, bir danesi yana çevirildi.
Bu aqta tıqanıqlıqta bulunğan aydavcılardan biri bildirdi.
«Körgenim qadar 30 fura tura, bu sayığa daa körmegenim yerde turğan naqliye kirmey. Yol pek tayğalaq, ve yol hızmetleri oña qum sepkenine baqmadan, kimse aydamağa tırışmay», – dep añlattı aydavcı.
Onıñ sözlerine köre, Eski Qırım ve Qarasuvbazarğa yaqınca bulunğan yük maşnalarınıñ aydavcıları zenaatdaşlarına ratsiya vastasınen haber ete ki, olar turğan yerde yol «cam kibi».
«Tahminen bir daqqa evel haber ettiler ki, aydamağa tırışqan bir fura endi yana çevirildi. Biz yerde turmağa devam etemiz», – dep bildirdi aydavcı.
Tıqanıqlıq rayonlarında qızdıruv noqtaları barmı sualine aydavcı ayttı ki, aydavcılar eñ yaqın qavehanede qızına. Suvuq Sala dağ boğazı, yaramay ava sebebinden dekabr ayından martqa qadar areket sıñırlanması kirsetile bilgen avtomobil yollarınıñ qısımları cedveline kire, dep bildire «Krıminform».


text:
1944 senesi mayısnıñ 18-20-nde NKVD-NKGB mahsus tedbirleri vaqtında Qırımdan Orta Asiya, Sibir ve Urağa bütün qırımtatarlar sürgün etildi (resmiy malümatqa köre – 194 111 insan). 2004-2011 seneleri Qurultaynıñ Mahsus komissiyası «Unutma» umumhalq aktsiyasını keçirip, sürgünlik şaatlarınıñ 950-ge yaqın hatırlavını topladı. Qırım.Aqiqat arhivlerdeki hatırlavlarnı derc ete.
Men, Enver Seitibraimov, qırımtatarım, 1932 senesi dekabrniñ 2-nde Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ Aqmescit rayonındaki Qoyaş köyünde (1945 senesinden berli Vodnoye – QA) dünyağa keldim.
Sürgün etilgende qorantamız böyle edi: babam Seitibraim Seferov (d.s. 1891), anam Fatma Seitibraimova (d.s. 1899), tatam Acire Seitibraimova (d.s. 1923), tatam Zera Seitibraimova (d.s. 1925), tatam Lütfiye Seitibraimova (d.s. 1927), qardaşım Safet Seitibraimov (d.s. 1937) ve qız qardaşım Hatice Seitibraimova (d.s. 1942).
Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyeti Aqmescit rayonınıñ Qoyaş köyünde yaşay edik. Ana-babam kolhozda çalıştı. Men Badraq qomşu köyündeki mektepniñ 2-nci sınıfında oquy edim. Babam 1924-1925 seneleri qurğan evde yaşağan edik. Bostan, aran, kümes, sığır ve buzavımız, 30 baş qoy, 25 tavuq ve atımız bar edi. Evde er şey bar edi: eşya, separator, «Zinger» markalı tikiş maşinası.
Qorantamızdan Qızıl orduda kimse yoq edi. 1943 senesi partizanlar keldi, babam olarğa at ve qoynı berdi, soñra köyümizge aş almaq içün daa sıq kele ediler. Olarğa ötmek, yağ ve diger azıq mallarını bergen edik.
Köyümizde em ruslar, em tatarlar yaşay edi. Köyümizniñ büyügi Kolâ aqay edi. O ve ocamız Asan Üsein-zade gizli çalışqan ediler. Teşkilât almanlar tarafından tapıldı ve olarnı 1943 senesi apiske alğanlar, tam olaraq hatırlamayım, tahminen küzde olarnı qurşunğa tizgenler.
Mayısnıñ 17-nde köyde bütün rus oğlan ve qızlarnı toplaşuvğa çağırğanlar, tatarlarnı almadılar
1944 senesi apreliniñ başında Qırım işğalcilerden azat etildi. Tatam Acire Aqmescitke ketti, tehnikumğa oqumağa kirdi, mayısnıñ başında evge keldi, urbalarını toplap, mayısnıñ 6-nda ketti. Onı ozğardım. Şeerge ketken maşinağa mindi.
Köyümizde askerler tura edi, ücüm etmezden evel raatlanğandırlar. Evimizde ştab bar edi, nevbetçi asker qorantamızdan ğayrı kimseni kirsetmegen edi. Mayısnıñ 17-nde köyde bütün rus oğlan ve qızlarnı toplaşuvğa çağırğanlar, tatarlarnı almadılar.
Mayısnıñ 18-nde saba saat 5-te diger askerler avtomatlarnen kelip, 15 daqqa içinde azırlanmaq ve yanımızğa eki çuval aş ve urba almaq kerek, dep ayttı. Soñra tükân yanındaki küçük meydançıqta bütün qomşularnı arabada toplap, eki maşinanen alıp ketkenler.
Mayısnıñ 19-nda aqşam er kesni vagonğa taşlap, qapularnı qapatqanlar, tren areket etti ve bizni belli olmağan tarafqa alıp ketti
Sarabuz (şimdi Aqmescit rayonı Gvardeyskoye qasabasınıñ Ostrâkovo stantsiyası – QA) stantsiyasına ketirgenler, yük vagonları tura edi. Üyle vaqtına yaqın edi. Epimizni bir vagonğa mindirdiler, sabağa qadar anda geceledik. Mayısnıñ 19-nda aqşam er kesni vagonğa taşlap, qapularnı qapatqanlar, tren areket etti ve bizni belli olmağan tarafqa alıp ketti.
Bir buyruq oqumadılar, oqusalar da, aqlımda yoq, bir qorantağa 500 kilogramm aqqında kimse aytmağan edi. Sürgün etilgende qorantamız 7 insandan ibaret edi. Vagonda bir şey yoq edi: ne kenef, ne suv. Yolda yanımızğa ne alğan olsaq, onı aşadıq. Tek eki kere şorba berildi. Vagonımızda emşire yoq edi, eşelonda barmı edi bilmeyim. Vagonımızda kimse ölmedi.
Mayısnıñ 19-nda aqşam trenimiz Sarabuz stantsiyasından areket etip, 18 künden soñ, iyünniñ 4-nde Taşkent şeerine keldi. Tren bütün kün turdı, aqşam ise vagonlarnıñ bütün qapuları qapatıldı ve tren ekige bölündi. Bizimki Çigirik stantsiyasına (Çigirik qasabasındaki Toytepa stantsiyası aqqında aytıla – QA) gece ketirildi, andan maşinalarnen Pskentke alıp ketkenler. Ekinci yarısı qayda yollanılğanını bilmeymiz.
Saba bizni amamğa alıp ketkenler. Başta qadınlarnı, soñra bizni. Urbanı çıqarmağa dediler, urbamıznı qaynatmağa ve yuvmağa alıp ketkenler, çünki bitlengen edik. Bizni yuvunmağa yollağanlar, anda ise urbaları berilmegen qadınlar, amamda çıplaq qalğanlar. Biz, erkekler, amamnıñ diger tarafına çaptıq. Amamdan soñ pirinç botqasınen aşatqanlar, suv bir çuqurdan alınğan edi. Suv yeşil edi, bu suvnı içken, aş pişirgen edik.
Aqşam üstü bizni arabalarğa mindirip, kolhozlarğa alıp ketkenler. Tahminen 1944 senesiniñ iyünniñ 5-6-sı edi. 1944 senesiniñ küzünden 1945 iyuline qadar pek qıyın edi, aç edik, olmaycaq şeyler aşadıq. 1945 senesi küzde bir insanğa 8 kilogramm boğday berip başladılar.
Zeminliklerde yaşadıq. Babam ve eki tatam kolhozda çalışıp, yılnıñ soñunda borclu qalğan ediler. Bostanda ne östürsek, ondan para qazana edik. 4-ünci sınıfqa küzde ve baarde bara edim, sıcaq olğanda, qışta barmay edim – urbam yoq edi. 6 sınıfnı bitirdim. 1950 senesi baarinde komendantnıñ ruhsetinen Almalıq qasabasına (o vaqıt daa qasaba edi) köçtim.
Emcemniñ ömür arqadaşı ve küçük oğlu vefat etkenler, büyük oğlu ise bala evine tüşip sağ qaldı. 1947 senesi emcem emek ordusından qaytıp, oğlunı taptı
10 yıl devamında er ay qayd olğan edim (mahsus komendaturada imza qaldıruv – QA). Rejim pek sert edi. Dülger hanesine dülger talebesi olaraq kirdim ve 3 yıldan soñ brigadir oldım.
Emcemnen qomşu edik. Qorantası 8 insandan ibaret edi. Küçük emcemniñ ailesi ise – apayı ve eki oğlu – başqa soqaqta otura edi, özü emek ordusına çağırılğan edi. Qorantası başqa vagonda edi, olar Parkent rayonına tüşti. Emcemniñ ömür arqadaşı ve küçük oğlu vefat etkenler, büyük oğlu ise bala evine tüşip sağ qaldı. 1947 senesi emcem emek ordusından qaytıp, oğlunı taptı, ve bir kolhozda yaşadıq. Qırımğa 1990 senesi mayısında köçtim, tuvğan köyüme.
Ev qurmaq içün topraq bersinler dep, sovet hocalığınıñ müdirine muracaat ettik. Müdir istegen yerimizde bermedi, anda bala şifahane kompleksi olacaq dedi, özü ise onı tümenlilerge sattı. Tuvğan evlerimiz olğan soqaqta yer berdi. Eki yıl çalaşta yaşadım ve evimni babamnıñ evi yanına bir soqaqta qurdım.
(2009 senesi dekabrniñ 2-nde yazılğan hatırlavlar)
Elvedin Çubarov, Qırım tarihçısı, Qurultaynıñ qırımtatar halqı genotsidini ögrenüv ve aqibetlerini yeñüv Mahsus komissiyasınıñ reis muavini azırladı


text:
Qırım muzeyleriniñ mudirleri ve vazifeli şahıslarını medeniyet degerliklerini Ukrainanıñ sıñırından keçirgenleri içün mesuliyetke çekmek ve ondan ğayrı medeniyet sanktsiyaları deye bilingen sanktsiyalarnı tatbiq etmekni planlaştıralar. Bunı, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ informatsion talabına cevaben Ukrainanıñ Medeniyet nazirliginde ikâye ettiler.
Muessiseniñ malümatına köre, 2016 senesinde İvan Ayvazovskiy adına Milliy resimler galereyasınıñ qararnen 38 resimini ilhaq etilgen Qırımdan Rusiyege alıp bardılar. Bu munasebet ile Ukrainanıñ qıtadaki qısmında cinaiy işniñ alıp barılması başlandı. Rusiye tarafı, öz yurisdiktsiyası çerçivesinde areket etkenini iddia ete.
Abideler ve körülmege lâyıq yerlerniñ meseleleri boyunca Halqara şura yanındaki Ukraina milliy komitetiniñ icraiy mudiri Yelena Serdük, muzey kollektsiyalarınıñ çıqarılması – Rusiyeniñ yarımadada bu saadaki yekâne cinayeti degildir, dep qayd ete.
Arheologik abidelerniñ çaypalması yapıla. Bütün bu cinayetlerni qayd etip, olar aqqında dünya toplulığını haberdar etmek kerekYelena Serdük
– Rusiyeliler muzey kollektsiyalarındaki taşılğan degerliklerni naqil etkenlerinden ğayrı, arheologik abidelerniñ çaypalması yapıla. Men Qırımda yapılğan keniş mıqyaslı tetqiqatlarnı başqa türlü izalap olamayım. Bunıñ emsali yoq. Arheologik kollektsiyalar yerli muzaylerde qalmayıp, olarnı toplu surette Rusiyege alıp keteler. Bu, Suvdağğa aittir. Andaki degerliklerni Ermitajğa alıp keteler. Eski Kermen, Mangup Qale, Tavriya Hersonesi qoruğında qanunsız arheologik tetqiqatlar yapıla. Ukraina Cinaiy kodeksine binaen bu, 298-nci madde – abidelerni qanunsız tetqiq etüv ve çaypav. Böylelikle, Ukraina Rusiyege qarşı yalıñız muzey kollektsiyaları içün iddialarınıñ bildirmesi ile sıñırlanmamalı. Bütün bu cinayetlerni qayd etip, olar aqqında dünya toplulığını haberdar etmek kerek.
Milliy ukrain halq dekorativ sanatı muzeyiniñ mudiri Lüdmila Strokova «skif altını»nıñ taqdirini hatırlay ve Qırım muzey hadimleriniñ işine diger taraftan baqmağa teklif ete.
Qırım muzey hadimleri Rusiye aytqan şeylerni yapmasalar, ya işsiz qalacaqlar, ya da, ondan da beteri, taqip etilecekler. Biz kimni cezalamaq isteymiz?Lüdmila Strokova
– 2016 senesinde Niderlanddaki mahkeme «skif altını»nı Ukrainağa teslim etmege qarar berdi. Ceryan bugünge qadar devam ete. Biz Qırım tarafınıñ arizası boyunca apellâtsion mahkemeniñ tayin etilmesi kününi bekleymiz. Qırımdaki vaziyetni monitoring altında tutmağa pek qıyın. Men bilgenim qadarı ile, yerli muzey hadimlerine Ukraindaki zenaatdaşlarınen munasebette bulunmaqnı yasaq eteler. Bu sebepten bizler yalıñız Rusiye kütleviy haber vastalarından alınğan malümatqa irişe bilemiz. Doğrusı, Qırım muzeylerinden Rusiyege bir şey eksponatlarnı zapt etmek içün çıqarıla, dep olamayım. Olar sergilerni Rusiye Federatsiyasında keçire ve Ukraina qanunlarına binaen vaqtınca işğal etilgen territoriyadan çıqış ve kiriş tertibini bozalar, dep tüşünmeyler. Lâkin Qırım muzey hadimleri Rusiye aytqan şeylerni yapmasalar, ya işsiz qalacaqlar, ya da, ondan da beteri, taqip etilecekler. Biz kimni cezalamaq isteymiz?
Ukraina adliyecisi, halqara uquq boyunca mutehassıs Roman Şahmatenko, duyulacaq bir cezanı yalıñız Qırım muzeyleriniñ hadimleri çekmemeli, dep saya.
Dünya toplulığı, Qırım degerlikleriniñ çıqarılmasında iştirak etken Rusiye teşkilâtları içün er türlü grant, sponsorlıq, donorlıq programmalarını qapatmaq kerekRoman Şahmatenko
– Asılında işğal etilgen territoriyadan eñ qıymetli şeylerni işğalci devletke çıqarıp başlağanda, biz kollaboratsionizm aqqında aytamız. Uquq noqtai-nazarından böyle areketler, aqsız yerde öz başına yapılğan areketler olaraq qabul etile. Medeniyet degerlikleri izinsiz sıñır tışına alıp ketilgende bu, cinaiy maddedir. Böyle cinayetler işlegenlerinden şübheli sayılğanlar qıtadaki Ukrainağa kirişi yasaq sayılalar. Diger taraftan dünya toplulığı, Qırım degerlikleriniñ çıqarılmasında iştirak etken Rusiye teşkilâtları içün er türlü grant, sponsorlıq, donorlıq programmalarını qapatmaq kerek. Lâkin bu, yalıñız muzakereler yolunen, siyasiy şekilde yapılacaq ceryan. Er şey Ukrainanıñ diplomatiyası ile alâqalı.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reberi Zair Smedlâyev 2014 senesi mayıs 3 künü qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevni qarşılavı vaqtında uquq qoruyıcı organı hadimine qarşı küç qullanuvda qabaatlanğan Edem Osmanovnıñ işi boyunca mahkeme toplaşuvı sentâbr ayında keçirilecegi aqqında bildire.
«Edem Osmanovnıñ işi boyunca nevbetteki mahkeme toplaşuvı Ermeni Bazar şeer mahkemesinde sentâbr 15 künü saat 15:00 keçirilecek», – yaza Smedlâyev Facebookta.
Edem Osmanov yanvar 19-da Aqmeçitte yaqarlıq noqtasında yaqalanğan edi. Onı 2014 senesi mayıs 3-te qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevni Ermeni Bazarda qarşılav aktsiyasında uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimlerine qarşı küç qullanuvında şekleyler. Yanvar 21-de mahkeme onı eki ayğa apiske almağa qarar aldı.
Fevral 25-te, «mayıs 3» işi boyunca yaqalanğan Edem Osmanovnı SİZOdan azat ettiler.
Keçken sene devamında uquq qoruyıcılar 2014 senesi mayıs 3-te Ermeni Bazarda qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevni qarşılağan dört adamnı yaqaladı. Edem Ebulisov, Tair Smedlâyev, Musa Apkerimov ve Rustam Abdurahmanovnıñ cezalarını deñiştirip, SİZOdan azat ettiler. Olarnıñ kefili Rusiye prezidentiniñ Qırımdaki vekâletli temsilcisiniñ mesleatçısı Eskender Bilâlov oldı.


text:
Kreml kontrolündeki Qırım Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir» işiniñ daa eki iştirakçisi Emil Cemadenov ve Vadim Siruknıñ apis müddetiniñ uzatılmasına qarşı şikâyetlerini baqtı ve ilk mahkemeniñ qararını deñişmesiz qaldırdı, dep haber ete Qırım.Aqiqat muhbiri.
Cemadenov – 2017 senesi mart 11 kününe, Siruk – fevral 8 kününe qadar apiste qalacaqlar.
Emil Cemadenovnıñ advokatı Edem Semedlâyev, onıñ müşterisini «maşnanıñ tabanına yatqızıp, başına bir şeyler keçirip» taşığanlarını beyan etti.
Yaqalanğan Teymur Abdullayevniñ advokatı Emil Kurbedinov te «Hizb ut-Tahrir işniñ» iştirakçilerine qarşı qorqotuvlar seslendirilgenini bilirdi.
Oktâbr 12 künü Qırımda beş musulman ailede tintüvler keçirilgen edi. Tintüvlerden soñ beş qırımtatarı yaqalandı ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtaında iştirak etkenlerinde qabaatlandılar: Rustem İsmailov, Uzair Abdullayev, Teymur Abdullayev, Emil Cemadenov ve Ayder Saledinov.
Yaltada çiçek satqan Vadim Siruk, «Hizb ut-Tahrir işi» boyunca qabaatlanıp, yarım yıldan ziyede apiste qala, o 2016 senesi fevral 11 künü yaqalanğan edi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Kremençugda saat 10.00 şeer başı Oleg Babayevni öldürdiler.
«15 daqiqa evelsi evden çıqqan Kremençug şeer başını atıp öldürdiler» – dep yaza Facebookta sotsial-milletçilik assambleya matbuat hızmetiniñ başı İgor Mosiyçuk.
«Kremençug şeer başı Oleg Babevniñ ölüdürüviniñ tafsilâtı. Şeer başını evniñ yanında şahsiy maşinasında olğan vaqıtta üç atış ile öldüriler. Silâ çeşiti ögrenile», – dey Mosiyçuk.
«Al-azırda evniñ yanında adam sürüsi tura. İnsanlar şaştı, şeer başına ğayet çoq insan ümüt besley edi. Onı er kes seve edi. Öldürüv siyasiy vaziyet ile bağlı ya da ola bilgen duşmanlarnıñ intiqamı belli degil – birazdan ögrenirmiz», – dep yaza yerli portal «Novosti Krmençuga».
Vaqia yüz bergen Sumskaya soqağında militsiya çalışa.


text:
Martnıñ 16-sından başlap Aqmescitte Vernadskiy adına Qırım Federal Universitetinde COVID-19 koronavirusınıñ yayılması sebebinden distantsion oquş rejimi kirsetile.
Bunı RİA "Novosti Krım" matbuatına oquv yurtunıñ matbuat hızmeti haber etti.
"Bu qararnı tünevin gece aldıq. Bütün talebelerimizge evde qalmağa tevsiye etemiz", - dediler universitetniñ matbuat hızmetinde.
Koronavirus infektsiyasınıñ tarqalması sebebinden Aqmescitteki Tezikov adına tsirk işini vaqtınca toqtattı.
Martnıñ 12-sinde Dünya sağlıq teşkilâtı koronavirus pandemiyasını ilân etti.
Yañı çeşit koronavirus yuqunçı 2019 senesi dekabr ayında Qıtayda tarqalıp başladı.
2019-nCov (COVID-19) virusı büyük koronaviruslar gruppasına aittir. Bazılarda hastalıq qolay keçe, bazılarınla suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, em de yüksek sıcaq ve öksürik bar, ağır hastalarda nefes tarlığı qayd etile. Bu öldürici ola bilecek pnevmoniyağa keçe bile.


text:
Küba inqilabınıñ yetekçisi, Küba Cumhuriyetini aman-aman yarım asır devamında idare etken Fidel Castro vefat etti. Bunı bütün dünya haber vastalı beyan ete.
Küba halqına liderniñ vefat etkeni aqqında, 2008 senesinden berli devletniñ eñ yüksek maqamında bulunğan, onıñ ağası Raul TV-muracaat vastasınen haber etti.
Fidel Castro 90 yaşında edi. O 25 noyabr, cuma künü aqşam vefat etti. 2006 senesi Castro, ağır vaziyette hastahanege oğrağan edi ve uzun müddet devamında hastahanede yattı.
13 avgustta Fidel Castro 90 yaşını toldurğan edi.


text:
Britaniya qırıcıları Qara deñiz kökünde Rusiyeniñ «Be-12» gemilerge qarşı uçağınıñ yolunı kestiler. Bunı Büyük Britaniya Mudafaa nazirligi bildire.
Bildirüvge binaen, adise ağustos 23-te olıp keçti. Qırallıq Arbiy ava quvetleriniñ Typhoon uçaqları, Rusiye uçağınıñ ilhaq etilgen Qırımdan çıqıp Qara deñiz kökünde cenüp-ğarp tarafına Şimaliy Atlantika alyansınıñ (NATO) sıñırlarına doğru uçqanına cevaben Romaniyadaki uçaq bazasından avağa köterildiler.
Büyük Britaniyanıñ Mudafaa nazirliginde, bu, bir afta içinde Qara deñizniñ kökünde Rusiye uçağına yol kesüvniñ endi ekinci adisedir, dep qayd ettiler.
Ağustos 22-de Büyük Britaniya, NATOnıñ Qara deñiz üstündeki ava boşluğına yaqınlaşqanda tayin etilgen Rusiyeniñ eki Su-30 qırıcısını taqip etmek içün Romaniyadaki bazadan qırallıq Arbiy ava quvetleriniñ eki uçağınıñ avağa köterilgenini bildirdi.
Ağustos 13-te de NATOnıñ sıñırları yanında Rusiyeniñ 6 Su-24 bombardımancı uçağı bulunğanı içün Britaniya qırıcıları Romaniyadaki bazanıñ avasına köterilgen ediler.
Birleşken Qırallıqnıñ mudafaa naziri Gevin Uilyams: «Bizim NATO ve Avropa telükesizligine sadaqatımız sarsılmaz. İster Qara deñiz ve Baltıq deñizi üstündeki köklerde, ister ise Estoniyanıñ toprağında oluñız, bizim areketlerimiz açıq bir signal yollaylar – biz tecavuznıñ er angi aktına ortaqlaşıp qarşılıq köstermege azırmız ve er angi telükege yol bermemek içün Şarqiy Avropadaki ittifaqdaşlarımızğa qol tutacaqmız», – dep qayd etti.


text:
Ma’naviyat va ma’rifat yoshlar bilan ishlash bo’limi
Ruwxıylıq hám aǵartıwshılıq bólimi filialda alıp barılatuǵın ruwxıy-aǵartıwshılıq jumıslarǵa basshılıq etiw, tarawǵa tiyisli normativ hújjetlerde belgilengen kórsetpelerdi muwapıqlastırıw, bólimler, jámiyetlik shólkemler hám kafedralardıń ruwxıylıq tarawındaǵı tájiriybelerdi ulıwmalastırıw, zárúr ilimiy-metodikalıq usınıslar, ádebiyatlar tayarlaw hám baspadan shıǵarıw, studentlerdiń ruwxıy dún’yaqarasın jetilistiriwge qaratılǵan túrli ilajlardı ámelge asırıw maqsetinde dúziledi.
Ulıwma qaǵıydalar
- Bólim filial direktorınıń buyrıǵı tiykarında dúziledi;
- Bólimniń isshi toparı filialdıӊ usı taraw boyınsha jetekshi qánigeleri, professor-oqıtıwshılar hám xızmetkerlerden shólkemlestiriledi;
- Bólim oqıw hám tárbiya isleri boyınsha direktor orınbasarı basshılıǵında jumıs alıp baradı;
- Óz jumısların jolǵa qoyıwda bólim fakul’tet dekanı, bólim baslıqları, kafedra baslıqları hám topar basshıları menen birgelikte jumıs alıp baradı;
- Joqarı hám orta arnawlı bilim ministrligi janındaǵı Ruwxıylıq hám aǵartıwshılıq bóliminiń nızamı tiykarında jumıs alıp baradı; Usı jıldaǵı hám keleshektegi rejelerine iye boladı.
Bólimniń maqseti
Student-jaslardı milliy hám ulıwma insanıy qádiriyatlarǵa sadıqlıq ruwxında tárbiyalaw, olardıń ruwxıy, estetikalıq, ádep-ikramlılıq dún’yaqarasın keńeytiw, olardıń sanasın hár túrli zıyanlı ideyalar tásirinen qorǵaw hám de ǵárezsiz Ózbekstannıń haqıyqıy pidayısı bolıp jetistiriwden ibarat.
Bólimniń wazıypaları
- Mámleketimizde ámelge asırılıp atırǵan ruwxıy, mádeniy jumıslarǵa baylanıslı ilajlardı ótkeriw;
- Student-jaslar arasında ádep-ikramlılıq, estetikalıq, siyasiy, huqıkıy, kórkem tárbiyanı qáliplestiriw jumısların jolǵa qoyıw;
- Milliy úrp-ádetler, qádiriyatlar negizinde alıp barılıp atırǵan ánjumanlar, sáwbetlesiwler, ushırasıwlar shólkemlestiriw:
- Studentlerdiń ruwxıy hám fizikalıq jaqtan qáliplesiwin joqarılatıw maqsetinde islenetuǵın jumıslardı jetilistiriwge kómeklesiw;
- Filialda ruwxıy-aǵartıwshılıq tárbiyalıq jumıslardıń jónelislerin belgilew, olarǵa zárúr normativ hújjetler hám usınıslar islep shıǵıw;
- Respublikalıq ruwxıy-aǵartıwshılıq orayınıń qala, rayonlıq bólimleri hám de mámleketimizde xızmet kórsetip atırǵan fondlar, jámiyetlik shólkemler menen birgelikte ruwxıy-aǵartıwshılıq jumısların jetilistiriwde qatnasıw
Bólimniń huqıqları
- Fakul’tetdegi ruwxıy-aǵartıwshılıq jumısların qadaǵalaw;
- Ruwxıy-aǵartıwshılıq jumıslarına baylanıslı ministrlik buyrıqları hám kórsetpeleriniń fakul’tetdegi orınlanıwın tekseriw;
- Dekannıń oqıw hám tárbiya isleri boyınsha dekan orınbasarların saylaw hám de wazıypalardan azat qılıwǵa baylanıslı jıynalıslarda turaqlı túrde óz usınısları menen qatnasadı;
- Ruwxıy-aǵartıwshılıq máseleler boyınsha fakul’tet dekanı hám kafedra baslıqlarına kórsetpeler, usınıslar beredi;
- Professor-oqıtıwshılardıń jıllıq oqıw júklemelerinde «Ruwxıy-aǵartıwshılıq jumıslar» tarawına tiyisli bántiniń tolıq orınlanıwın qadaǵalaydı hám bahalap baradı;
- Oqıw hám tárbiya isler boyınsha dekan orınbasarı alıp baratuǵın jumıslar boyınsha hár semestr juwmaǵında bólim baslıǵına esabat beredi;
- Ruwxıy-aǵartıwshılıq jumısların jetilistiriwde jaqsı baslama kórsetken fakul’tet, bólim hám kafedra jámááti belsendilerin ruwxıy hám materiallıq jaqtan xoshametlewge usınıslar beredi.
890


text:
Cuma künü, noyabr 7-de, aqyar kommunistleri Oktâbr inqilâbınıñ yıllığı munasebeti ile Nahimov meydanına çıqıp, Rusiye Federatsiyasınıñ akimiyetine öz muhalif nazarını bildirdi.
Qırım.Aqiqat mühbiri aytqanı kibi, toplaşqanlarnıñ ögünde çıqışta bulunıp, RFKF Aqyar şeer komitetiniñ birinci kâtibi Vasiliy Parhomenko yaqında qayd etilgen «Halq birligi künü»ni tenqit etti ve kommunistler «öz halqını fuqarelikke tüşürgenler ile birleşmeycegini» ilân etti.
Parhomenkonıñ sözlerine köre, Rusiye vatandaşları fuqarelikte yaşağan vaqıtta, memleketniñ zenginligi bir qaç insannıñ ellerindedir.
Oña komsomol şeer komitetiniñ birinci kâtibi Aleksandr Çeremnov de qol tuttı ve «Rusiye iqtisadiyatı ğaypı olğanını» qayd etti. Bunıñ ile firqa bayraqları altında Rusiyede «öligarh rejimini yoq etmege» söz berdi.
Mitingniñ rezolütsiyasında iştirakçiler Rusiye Federatsiyasınıñ akimiyeti «bugünki buhran ve ğarbiy cezalarnıñ ağırlığını adiy işçilerge yüklemege» istegenini qayd ettiler.
«Böyle siyaset ile yollarımız farqlıdır»,– denile rezolütsiyada.
Kommunistlerden ğayrı mitingde «Krasnaya gvardiya Spartaka» teşkilâtınıñ azaları da iştirak etti, olar toplaşuvğa «Birinci duşman – öz memleketindedir!» degen şiarı ile keldiler.
Mitingniñ soñunda iştirakçiler Nahimov meydanından Lazarev meydanına qadar kollonalar ile keçtiler, soñra ise evlerge qayttılar.
Narazılıq iştirakçileriniñ işine politsiya qarışmadı.


text:
Yaponiyädä täwge tayfun tikşerenü institutı açıldı
Üzäkneñ maqsatı - tayfun kiterä alğan zıyannı bäyäläw häm küreläçäk çaralar nigezen bilgeläw
Sezonlı tayfunnar küzätelgän Yaponiyädä täwge tayfun tikşerenü institutı açıldı.
”Kyodo” agentlığı xäbär itkänçä, Yokoxama milli universitetında oyıştırılğan Tayfun fän texnologiya tikşerenü üzäge däwlät häm şäxsi oyışmalar belgeçlären häm akademikların berläşteräçäk.
Yaponiyädä berençe bulğan üzäk tayfun kiterä alğan zıyannı bäyälärga häm küreläçäk çaralar nigezen bil...
-
-
-
15.10.2021
-
15.10.2021
-


text:
Ukrainanıñ yasağından soñra Rusiyedeki Milliy Azatlıq Fırqasınıñ (PARNAS) vekilleri Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda saylavaldı teşviqatını keçirmeycek oldı.
«Ukrainanı diñlermiz ve halqara uquq çerçevesinde areket etecekmiz», – dep buyurıla firqanıñ Krasnodar regional bolüginiñ «Vkontakte» saifesinde.
Bir kün evelsi Ukraina Tış işler nazirligi PARNAS vekillerine Qırımda saylavaldı teşviqatını keçirmege razılıq bermedi. Nazirlikniñ siyasiy departament müdiri Oleksiy Makeyev Qırım.Aqiqat portalına añlatqanı kibi, Ukrain toprağında başqa devletniñ millet vekillerini saylamaq mumkün degil.
«İşğal etilgen Qırım topraqlarında teşviqatnıñ keçirilmesine Ukraina iç bir ruhset berip olamay», − dep qayd etti ukrain Tış işler nazirliginiñ temsilcisi.
Avgust 13 künü Krasnodar vilâyetinden PARNAS fırqasınıñ millet vekil namzetleri Rostov-na-Donu şeerindeki Ukraina baş konsullığına muracaat etip, teşviqat alıp barmaq içün Qırımğa tranzit vizalarını sorağan edi.
Bundan ögüne uquq qorçalayıcılar rus vatandaşlarına Qırımğa barmazdan ögüne ukrain akimiyetinden razılıq almağa tevsiye ete ediler, çünki, halqara uquqqa binaen, yarımada «işğal etilgen topraq» olaraq sayıla ve onıñ ruhsetsiz ziyaret etilmesi içün Ukrainada cinaiy mesüliyetlik bardır.
Rusiyede Devlet Dumasına saylavlar sentâbr 18 künü keçirilecektir.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Azat etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ muavini İlmi Umerovnı imayeci olğan rusiyeli advokat Mark Feygin, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnı bir daa ziyaret etmekten vazgeçe.
«Men artıq Qırımnı ziyaret etmek niyetinde degilim. Ukrain vatandaşlarını imaye etmek içün, Ukraina akimiyeti maña o yerde bulunmağa izin bergenine baqmadan, men bir nevi qolaysızlıq is ete edim. Qırımnıñ ziyaretinen bağlı Ukraina qanunına bozmağa mecbur qalğan ve izin alğan olsam bile, bu meni pek eze edi. Artıq men bu yükten qurtulabilem», – dep yaza advokat Facebookta.
İşğal altındaki Qırımda mahküm etilgen Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov oktâbrniñ 25-ndeTürkiyege teslim etilgen edi.
Ğayrı resmiy malümatqa köre, Ahtem Çiygoznen İlmi Umerovnıñ teslim etilmesi boyunca Türkiye Cumhuriyetiniñ prezidenti Recep Tayyip Erdoğannıñ Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen yapqan soñki körüşüvi esnasında añlaşqanlar.
Rusiye Devlet Duması, prezident Vladimir Putinden qırımtatar milliy areketiniñ liderleri İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoznıñ afu etilmesini, Qırım musulmanlarınıñ müftisi Emirali Ablayev rica etken eken dep ayta.
Kreml nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi sentâbrniñ 27-nde Umerovnı eki yıllıq yaşav tarzındaki koloniyada qalmasına üküm etip, eki yıl devamında açıq faaliyetnen oğraşması ve kütleviy haber vastalarında çıqış yapmasını yasaqlanğan edi. Umerov kutleviy surette separatizmge çağırmaqta qabaatlanğan edi. Onıñ özü oña qarşı qozğatılğan cinaiy iş siyasiy renk taşığanını aytqan edi.
Amnesty International halqara uquq qorçalama teşkilâtı, azat etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ muavinleri İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoz Qırımğa qaytma ve öz fikirlerini raat izar etme aqqına saip olmalılar, dep bildirgen edi.


text:
Bunı «Sevastopolskaya gazeta» yaza.
Neşirniñ malümatına köre, ataman yaqalanğan soñ, Aqyar bölge kilsesiniñ hızmetçisi Sergiy Halüta onı qıdırmağa başladı. O, Ukrainanıñ sabıq vekili Nina Kapraçöva ve Ukraina Yuqarı Radasınıñ deputatı Vadim Novinskiyden yardım istedi. Aqyar kilsesi Yürçenko yaqalanmasınıñ sebepleri ve qabaatlavlarını ögrenecek oldı.
Karpaçöva kilse hızmetçisine Yürçenko Zaporojyede SİZOda bulunğanı ve 110 ve 111 maddesi boyunca «Vatan hainliginde» qabaatlanğanını bildirdi. Atamannı 15 yılğa qadar azatlıqtan marum ete bileler. Neşirniñ bildirgenine köre, sabıq vekil qabaatlanğan Yürçenkoğa advokatnı bermege yardım etti. Bu işke Zaporojye kilsesi kirişti.
«Salı künü, mayıs 6-da, 12 künden soñ kazaklar atamanı azat etildi. Oña ceza meydanında olğan maşinasını qaytarıp, Qırımğa apayı ve çağına yetmegen balalarına qaytmağa imkân berildi» – dep yaza gazeta.
Aprel 23-de Ukraina havfsızlıq Hızmeti Qırımdan çıqacaq olğan kazaklar atamanını terrorizmge qarşı tedbirler çerçivesinde yaqaladı.
SBU malümatına köre, fevral-mart aylarında yaqalanğan şahıs Rusiye istihbaratınıñ vazifelerini eda etip, Qırımda separatizm tedbirlerinde, şu cümleden Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ arbiy bölükleri ve akimiyet organlarınıñ zapt etilüvinde iştirak etti.
Aprel ayında aynı bu insan Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde vilâyet devlet memuriyetleri, militsiya bölükleri ve Ukraina havfsızlıq Hızmeti binalarını zapt etüv tedbirlerini alıp bardı. Yaqalanğan atamanğa qarşı Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 110-uncı maddesi (Ukraina topraq bütünligini bozuv), 111-inci maddesi (devlet hainligi) ve 294-ünci maddesiniñ 1-inci qısmı boyunca (kütleviy qalabalıqlar) cinaiy taqiqat başlandı.


text:
Ukraina Nazirler kabineti devletniñ eñ büyük bankını, oligarh İgor Kolomoyskiyniñ mülkü olğan «PrivatBanknı» milliyleştirmek qararını aldı.
«Devletniñ yüz faiz mülkiyetine keçirile», – dep aytıla Nazirler kabineti saytındaki beyanatta.
Müessiseniñ malümatına binaen, yañı paydaş – Ukraina – banknıñ işi bölünüvi olmaycağını ve esaplarda para saqlanacağını garantiya ete.
Devletleştirüv «halqara teşkilâtlarnıñ desteginen» keçirile, amma beyanatta bu müessiselerniñ cedveli bildirilmey.
Prezident Petro Poroşenko «PrivatBank» devletleştirilmesi munasebetinen ealige mahsus muracaatnı yazdı.
«İşbu banknıñ işine devletniñ bütün maliy-iqtisadiy vaziyeti bağlıdır – o qadar o büyük ola», – dep ayttı Poroşenko.
Banknı idare etmek içün yüksek ihtisaslı mütehassıslarnıñ yañı taqımı tutuldı, onıñ teşkil etilmesine, bu cümleden, «Avropa rekonstruktsiya ve inkişaf bankı» da qoşuldı.


text:
Rusiye akimiyetiniñ Qırımda 80-den ziyade matbuat vastası qırımtatar ve ukrain tilinde çalışa kibi beyanatları «sayğısızlıq ve kerçekniñ bozıp kösterilmesidir», dep ayttı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası, QHA müdiri Gayana Yüksel aprel 10-da Kyivdeki matbuat konferentsiyasıda.
«İşğalciler halqara mahkeme ve halqara meydançıqlarda Qırımda 80-den ziyade kütleviy haber vastası qırımtatarca ve ukraince çalışa, dep bildireler, bunı Rusiye tarafı Gaagadaki Halqara mahkemede de aytqan edi. Bu sayğısızlıq, bu beyanat aqiqattan uzaqtır», – dep ayttı Gayana Yüksel.
Onıñ qayd etkenine köre, Rusiye akimiyetiniñ beyanatları Qırım kütleviy haber vastalarınıñ arizalarına esaslana, anda ise yayınnıñ farqlı tilleri qayd etile, lâkin asılında yayında bu tiller qullanılmay.
«Yañlış bir malümat ola, matbuat vastası tilni bildire, işğalci ise onı yayın tili olaraq tanıta», – dep añlattı Yüksel.
Kyivde aprel 10-da «Qırımtatar matbuat vastaları: işğalge qarşılıq kösterilüviniñ üçünci yılı» mevzulı matbuat konferentsiyası keçirilmekte. Onı qırımtatar jurnalistikası kününe bağışladılar. Teşkilâtçıları İnsan aqları malümat merkezi, Ukraina haber siyaseti nazirligi, Qırımtatar Milliy Meclisi olalar.


text:
Rusiye kontrolindeki Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri Lenur Seydametov ve Timur Yalkabovnıñ apiste qaluv müddetini sentâbrniñ 15-ne qadar uzattı.
Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi haber ete.
Advokat Refat Yunusnıñ fikirince, bu mahkeme qararı sebepsiz ola, çünki Rusiye tahqiqat organları böyle sıñırlav tedbiriniñ berilmesi içün kerekli malümat bermedi.
«Apiste tutuv kibi sıñırlav tedbiri ihtiyacı ve sebepleri ve mahkemege kösterilecek deliller tahqiqat organları tarafından, er vaqıt kibi, kösterilmedi. Biz imaye olaraq kerek olsa, başqa sıñırlav tedbiri saylana bile, dep kösterdik, amma bizni eşitmediler», – dedi Yunus.
Moskva kontrolindeki Lenin rayon mahkemesi Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Yaşar Şihametovnı apiste tutuv müddetini 2 ayğa uzatqan edi.
Fevralniñ 17-nde saba erte yarımadanıñ bir qaç rayonında Rusiye quvetçileri musulmanlarnıñ (ekseriyeti qırımtatarı ola) evlerine keldi. «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ faalleri Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, İçki rayonında Mamamadinov Abdulbori, Qarasuvbazarda Azamat Eyupov, Aqmescitte Yalkabov Timur, Bağçasarayda İbragimov Ernest, Bağçasarayda Fedorov Oleg, Aqmescitte Seydametov Lenur ve Aqyarda Şihametov Yaşarnıñ evinde tintüv keçirildi. Tahqiqat tedbirleri keçirilgende tutulğan insanlarnıñ tuvğanlarına berilgen malümatqa köre, olar Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesine istinaden (Terror teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv ve böyle teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv – muar.) qabaatlana.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Yanvar 9-ında aqşam bir sıra çetel matbuatı, "Ukraina halqara ava yolları" şirketiniñ Tegeran-Kyiv Boeing uçağı yanvarniñ 8-inde İran raketa darbesinen urulğanınıköstergen malümatnı derc etti.
Bunı Azatlıq.Radiosı haber ete.
Londondaki IHS Markit meşur tetqiqat şirketi, Ukraina uçağı "İslâm inqilâbınıñ qaravulları korpusı"niñ İran bölüginiñ "Tor" (ya da SA-15) zenit ve raketa kompleksinen urulğanını köstergen esabatnı derc etti.Amerikanıñ CNN televizion kanalı AQŞ-nıñ bir sıra memurlarına atıf etip, Washington "İran adaşıp ukrain uçaqnı urğanı"na daa çoq inana, dep yaza. Bu nazariye yoldaş ve radarlarnıñ malümatına ve amerikan askerler ve hafiyelik yoplağan elektron malümatqa esaslana.
CBS News televizion kanalınıñ mühbiri Chris Van Cleve Twitterde yazdı ki, Amerika hafiyeligi eki raketanıñ uçuşından soñ infraqırmızı yaşnaşnı qayd etti. Ondan soñra patlav qayd etildi.
The New York Times Amerika neşiri İranda Ukraina uçağına endirilgen raketa darbesiniñ videosını kösterdi.
«Ukraina halqara ava yolları» ava şirketiniñ PS752 seferli Boeing 737-800NG uçağı yanvarniñ 8-nde saba Tehrandan Kyivge yol alıp, İran paytahtınıñ halqara ava limanından çıqıp tüşti. 176 insan elâk oldı, 167-si yolcu ve 9 ekipaj azası edi. Elâk olğanlar arasında – 11 Ukraina vatandaşı (ekipaj azaları ve 2 yolcu).
Uçaq 2016 senesi yapıldı. Şirketniñ bildirgenine köre, bir problemi yoq edi ve yanvarniñ 6-nda uçuştan evel tehnik teşkerüvi yapıldı.
Ukraina Tış işler naziri Vadım Prıstayko, İrannen Ukraina uçağınıñ qazasını tahqiq etüv ve onıñ sebeplerini ögrenüvde eki memleketniñ tahqiqat gruppalarınıñ koordinatsiyası aqqında añlaştı, dep bildirdi.
Ukrainada yanvarniñ 9-nda İrandaki uçaq qazası sebebinden matem künü olaraq ilân etildi.


text:
Mart 8-de OSCEniñ Daimiy şurasında Avropada havfsızlıq ve emekdaşlıq boyunca teşkilât yanında AQŞnıñ işleri boyunca muvaqqat vekil Harri Kamian, Rusiye Qırımnı arbiyleştirdi ve Qara deñizde arbiy forpostını meydanğa ketirdi, dep bildirdi.
O, Qoşma Ştatlarnıñ daa bir kere Rusiyeni ilhaq etilgen Qırımda repressiyalar kampaniyasını toqtatmağa ve Qırım üzerindeki kontrolni Ukrainağa qaytarmağa davet etkenini qayd etti.
Kamian: «Biz dünyada tanılğan sıñırlar çerçivesinde Ukrainanıñ akimiyeti, mustaqilligi ve topraq bütünligine qatiyen qol tutamız. Rusiye yarımada üzerindeki kontrolni Ukrainağa qaytarmağance Rusiyege qarşı Qırım sanktsiyalarınıñ qullanılması devam etecek», – dep bildirdi.
O, Rusiye tarafından Qırımnıñ ilhaqından dört yıl keçkenini ve yarımadada faaliyetçilerniñ öldürilmesi ve ğayıp olmasınıñ Rusiye tarafından ale daa tahqiq etilmegenini hatırlattı.
Bildirüvde: «Bu afta Rusiyeniñ işğaline qarşı narazılıq köstergeninden soñ yaqalanğan qırımtatar Reşat Ametovnıñ alıp qaçılğanına dört yıl tola. Eki aftadan soñ onıñ cesedi deşetli eziyetlevler izlerinen tapılğan edi… Kimse mesuliyetke çekilmedi… Ondan ğayrı, Ukraina bayrağını köstergen soñ yaqalanğanlarını bildirmek içün aqrabalarını çağırğan ve ondan soñ iç bir haberleri olmağan ukrain faaliyetçileri İvan Bondarets ve Valeriy Vaşçuknıñ ğayıp olğanına da dört yıl toldı. Biz Rusiyeni, qabaatlı olğanlarnı mesuliyetke çekmege davet etemiz», – denile.
Kamian yapqan çıqışnıñ tolu metni OSCEde AQŞ Missiyasınıñ saytında derc etildi.
Valeriy Vaşçuk ve İvan Bondarets Qırımğa 2014 senesinde Rovno vilâyetinden keldiler. Olar ale daa tapılmadı.
Reşat Ametovnı 2014 senesi mart 3-te, Qırım ukümeti binasına «referendum»ğa qarşı bir kişilik mitingge çıqqanda alıp qaçtılar. Mart 15-te üstünde eziyetlevlerniñ izleri olğan Ametovnıñ cesedini Qırımnıñ Qarasuvbazar rayonındaki ormanda taptılar. Qırımdaki Rusiye ukümeti Reşat Ametovnıñ qatilini tapqanına para mukâfatını vade etti. Lâkin qatiller öyle de tapılmadı.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım ve Aqyar musulmanları diniy idaresi Aqmescitteki Cuma Cami açılışınıñ kününi kene deñiştire. Qırım müftisiniñ muavini Esadullah Bairovnıñ bildirgenine köre, qurucılıq 2021 senesiniñ soñunda bitecektir.
«Camini 2021 senesi açmağa ister edik, baarde ya da küzde. Ne yazıq ki, malzeme ve mütehassıslarnen bağlı imkânlar açılmağanı içün açılış 2021 senesiniñ soñuna qala. Baarde sıñırlavlarnıñ ekseriyeti lâğu etilse, camini kelecek sene açmaq içün dua ete ve çalışamız», – dedi Bariyev.
Onıñ aytqanına köre, memuriy bina ve musafir evi aman-aman azır, cami qurucılıq işleri ise daa dört-beş ay devam etecek.
«Camide işlerniñ 20 fayızı qalğandır. Bütün insanlar kirsetilse, dört aylıq iş qalacaq. Amma bunı ne qadar tez yapa bilecekmiz, bu iş dört ayda aralıqsız bitermi, tahmin etip olamaymız», – dep ayttı Bairov.
Onıñ bildirgenine köre, eñ yaqın vaqıtta cami qubbesi qurşunnen örtülecek, binanıñ büyük qısmı mermernen qaplandı.
Rusiye akimiyeti Aqmescitteki yañı Cuma Camini 2019 senesi aprelniñ 21-nde açmağa planlaştırğan edi – Rusiye prezidentiniñ Qırımnıñ sürgün etilgen halqlarnıñ reabilitatsiya buyruğını imzalamasınıñ beşinci yılında. Daa soñra yañı kün aytıldı – 2020 senesi aprelniñ 21-i.
Leyhağa köre, Aqmescitteki Cuma Cami 5,7 biñ metr kârelik olıp, 2,6 biñ insannı sığdıracaq. İnşaat eki qısımdan ibaret – qubbeli esas bina ve kolonnalı ve abdesthaneli iç azbar. Cami qurucılığı 2016 senesi oktâbr ayında başladı, onı 2019 senesiniñ soñunda bitirmege planlaştırıla.


text:
2021 senesi mayısnıñ 18-nde Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Ukraina Yuqarı Radasına «Ukraina tamır halqları» qanun leyhasını (№5506) kirsetip, onı memleket parlamenti nevbetten tış baqacaq qanun leyhası olaraq belgiledi.
Yuqarı Radanıñ umumiy toplaşuvında baş nazir muavini ve Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlarınıñ reintegratsiya meseleleri naziri Oleksiy Reznikov qanun leyhasınen bağlı maruzasınen çıqışta bulunacaq.
Moskva Qırımnıñ işğalden qurtarıluvını yaqınlaştırğan Ukrainadaki bütün esnaslarnı diqqatnen taqip ete
Ukrainanıñ tamır halqlarınıñ uquqiy statusını belgileycek çoq beklenilgen qanun leyhasınıñ parlamentke kirsetilmesi Rusiye siyasetçileriniñ diqqatını celp eteceginden iç şübhelenmegen edik, çünki belli ki, Moskva Qırımnıñ işğalden qurtarıluvını yaqınlaştırğan Ukrainadaki bütün esnaslarnı diqqatnen taqip ete.
Faqat Ukraina Anayasasınıñ bir qaç maddesine kirgen ve diger uquqiy vesiqalarda qullanılğan «tamır halq» ıstılasını añlatqan, em de Ukrainanıñ halqara mecburiyetlerine tabi olğan tamır halqlarnıñ aqlarını qanunda pekitecek qanun leyhası Rusiyeniñ o qadar yayğara çıqarmasına sebep olur, dep tahmin etip olamadıq.
Moskvanıñ «Ukrainanıñ tamır halqları» qanun leyhasına qarşı ücümi rus ve diger milliy azlıqlarnı qayğıruv manaçığınen añlatılsa da, asılında vaqtınca işğal etilgen Qırım yarımadası ve Qara ve Azaq deñizlerinde Ukraina suvereniteti ğayrıdan tiklenecegini añlağan Kreml reberleriniñ telâşınen bağlıdır.
Putinniñ siyasiy etrafı Ukraina bu qanunnı qabul etip, Qırımnen bağlı zaten şübhesiz aqlarını kene qayd etkenini ve tamır halqlarnıñ aqları ceetinden halqara uquq delillerini qoşqanını añlay.
Putin ve etraftakileri qullanğan «Qırım halqı» dep adlandırğan simulâkr bütünley yoq ola
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy teşebbüs köstergen «Ukrainanıñ tamır halqları» qanun leyhası Ukraina Yuqarı Radası tarafından qabul etilse, Putin ve etraftakileri qullanğan «Qırım halqı» dep adlandırğan simulâkr bütünley yoq ola.
Bu künleri Rusiyede ve Rusiye Devlet Dumasınıñ deputatları ve Putinniñ özü yolbaşçılıq etken Ukrainağa qarşı büyük şabaş bunıñnen bağlıdır. Prezident Volodımır Zelenskıy «Ukrainanıñ tamır halqları» qanun leyhasınıñ baqıluvına teşebbüs kösterip, Ukrainadaki milletlerara munasebetler saasında siyasiy mesüliyet örnegini kösterdi.
Eñ yaqın vaqıtta Ukraina halq deputatları bu qanunnı qabul etip, Ukrainanıñ siyasiy milleti ve Ukraina devletiniñ pekitilmesinde müim bir adım atar, dep ümüt etemiz.
Refat Çubarov, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi
Metin Facebookta derc etildi
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilüvi
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.
«Fevral 26 davası»
2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım parlamentiniñ binası ögünde Ukraina topraq bütünliginiñ tarafdarları ve duşmanlarınıñ büyük mitingi olıp keçti. Qırımtatar ve Ukraina tarafdarı faallerine qarşı Rusiye tarafdarı faaller çıqtı.
2015 senesi yanvar ayında Rusiye Tahqiqat komitetiniñ Qırım idaresi fevralniñ 26-nda mitingde olğan qalabalıqlar aqqında cinaiy dava açtı.
Ukraina topraq bütünligine qoltutqanlar tutuldı: Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz, faaller Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nebiyev.
Daa soñra mahkeme «fevral 26 davasını» ekige böldi: o vaqıt Qırımda Meclis lideriniñ rolüni alğan baş şübheli Ahtem Çiygoz ayrı esnasqa alındı.
Advokat Cemil Temişevniñ teşebbüsinen faal Talât Yunusov ve ATR telekanalınıñ operatorı Eskender Nebiyev tahqiqatnen işbirligi yapıp, olarnıñ ifadeleri «fevral 26 davası» diger mabüsleriniñ davalarında delil olmaycaq şartınen qabaatlarını tanıdı. 2015 senesi dekabr ayında Talât Yunusov 3,5 yılğa, Eskender Nebiyev eki yılğa şartlı olaraq üküm etildi.
2017 senesi sentâbrniñ 11-nde Rusiye mahkemesi yarımadanıñ Rusiye işğalinen bağlı narazılıqlarnı «qalabalıqlar» dep adlandırıp, Çiygoznı olarnı teşkil etkeninde qabaatladı ve sekiz yıl sert rejimli koloniyada qalmasına üküm etti. 2017 senesi oktâbrniñ 25-nde Rusiye akimiyeti Qırımda mahküm etilgen Ahtem Çiygoznı azat etip, onı Türkiyege teslim etti. Daa soñra o, Kyivge keldi.
2018 senesi iyünniñ 19-nda Kreml kontrolindeki Aqmescitniñ Merkeziy rayon mahkemesi «fevral 26 davasınıñ» mabüslerine şartlı apis cezalarını berdi. Ali Asanov ve Mustafa Degermenci 4 yıl ve 6 ay, Arsen Yunusov ve Eskender Kantemirov 4 yıl, Eskender Emirvaliyev 3 yıl ve 6 ayğa şartlı olaraq üküm etildi, er birine 3 yıl sınav müddeti berildi.
2020 senesi fevralniñ 4-nde sınav müddeti bitmegen «fevral 26 davasınıñ» mabüsi Mustafa Degermencige qarşı cinaiy mahkümiyetniñ lâğu etilgeni belli oldı.


text:
Zapt etilgen Qırımda Rusiye askerleri Canköy tarafında öz quvetlerini büyüteler. Bunı TSN telekanalında qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, Or boynu yanında yaşağan sakinlerge olacaq arbiy areketler aqqında haber ettiler.
Cemilevniñ malümatına köre, arbiy areketler küzde başlana bile.
Avgustnıñ 25-de bir qaç menbalardan, Rusiye territoriyasından Donetsk vilâyetiniñ Markino ve Şçerbaki köylerinden Ukrainağa arbiy tehnika kirgeni belli oldı.
Soñra «İnformatsionnoye soprotivleniye» areketiniñ yolbaşçısı Dmıtro Tımçuk antiterroristik operatsiyasınıñ küçleri arbiy tehnika kolonnasını toqtatqanlarını bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, Qırımdan Donbassqa mahsus azırlanğan insanlarnı ketireler.


text:
Avropa Şurasınıñ Parlament assambleyası iyün 28-de Rusiyede ve Ukrainanıñ kontroli altında olmağan territoriyadaki Ukraina mabüslerini azat etmek talabınen rezolütsiya qabul etti. Bunı öz Facebookında Ukraina Yuqarı Radasınıñ birinci vitse-spikeri İrina Heraşçenko yazdı.
Onıñ bilgirgenine köre, rezolütsiya içün 77 Avropa deputatı rey berdi.
Heraşçenko: «Qabul etilgen AŞPAnıñ rezolütsiyasında eziyetlevler ve uyğun olmağan tutuluv şaraitleri taqbih etile, çatışma zonası ile Rusiye tarafından işğal etilgen territoriyalarğa ve Rusiyede bulunğan Ukraina siyasiy mabüslerine Qızıl Haç Halqara komiteti ve diger hümanitar teşkilâtlarnı yibermek talabı aqqında söz yürsetile. AŞPA Rusiyege, Oleg Sentsov, Volodımır Baluh, Pavel Grib ve em işğal etilgen Donbass ve Qırımda, em de Rusiye apishanelerinde tutulğan diger siyasiy mabüsler ve esirlerni azat etmek talabınen müracaat etip, olarğa ombudsmenniñ yiberilmesini talap ete», – dep bildirdi.
Ondan ğayrı o, tib hadimleri ve hümanitar missiyalarnıñ yiberilmesine dair tüzetüvler ve, azat etilecekleri ya da etilmeyceklerine dair qararnı yalıñız Kreml çıqarğanı içün, işğal etilgen territoriyalarda qanunsız tutulğan Ukraina vatandaşlarını da Kremlniñ mabüsleri, reinleri olaraq tanımaq talabı qabul etildi, dep ayrıca qayd etti.
Ukraina deputatı: «Eminim ki, Strassburgda keçken bugünki pek müim, eyecanlı, dürüst munaqaşalardan soñ diger Avropa parlamentlerinde de münasip müzakereler yapılacaq ve mabüslerni azat etmek talabınen beyanatlar qabul etilecekler», – dep bildirdi.
Ukraina tarafı Rusiyeden, Rusiyede apis etilgen ve mayıs 14-te açlıq ilân etken Ukraina rejissörı Oleg Sentsov ile Moskva tarafından apis etilgen diger Ukraina vatandaşlarınıñ Ukrainada yaqalanğan 23 Rusiye vatandaşına deñiştirilmesini talap ete.
İyün 14-te Avropa parlamenti Rusiyeden, qanunsız yaqalanğan, tevqif ve apis etilgen bütün Ukraina siyasiy esirlerini deral azat etmege davet etti.
Rusiyede mahküm etilgen Ukraina rejissörı Oleg Sentsov mayıs 14-te, Rusiye apishanelerinde bulunğan bütün Ukraina siyasiy mabüslerni azat etmek talabınen muddetsiz açlıqnı ilân etti. Mayıs 31-de o, «deñiştirilmesi onı meraqlandırmağanını», çünki o, «soñuna qadar barğan adam» olğanını beyan etti.
Ukrainada ve bütün dünyada faaliyetçiler Rusiye ve prezident Vladimir Putinden qanunsız tutulğan Ukraina vatandaşlarınıñ azat etilmesini talap etmege devam eteler. Tedbirler türlü devletlerde ve türlü qıtalarda #FreeOlegSentsov ve #SaveOlegSentsov şiarları altında keçe.


text:
İşğal etilgen Qırımnı daa bir Rusiye bankı terk etti – Promregionbank. Bu aqqında malümat işbu maliye müessisesiniñ saytında derc etildi.
Salı künü banknıñ soñki iş künü edi. Maliye müessisesiniñ malümatına köre, Aqmescitte tizilgen bütün añlaşmalar boyunca şartlar müşteriler ögünde yerine ketirilecek.
Bundan evel Qırımda Doninvest bankı işini toqtattı.
Rusiye Tsentrobank bankı oktâbr 9-da banknıñ litsenziyasını lâğu etti.
«Qırım federal okrugı» meydanğa ketirilgeninden itibaren qıtaiy Rusiyede qayd etilgen işbu maliye müessisesi yarımadada faaliyetini toqtatqan birinci maliye müessisesi oldı.


text:
Kremlin nezareti astındaki Aqyarnıñ Lenin rayon mahkemesi Aqyarda yaqalanğan «diversantlarnı» noyabr 10 künü eki ayğa apiske oturttı. Bunı «RİA Novosti» agentligi bildire.
«Şeklengenlerniñ üçü de mahkeme qararınen eki ayğa apiske oturtıldı», – dep aytıla bildirüvde.
«Dojd» agentliginiñ malümatına köre, mahkeme toplaşuvı qapalı şekilde keçirildi.
«Soy-soplar mahkeme binası yanında bulunalar. Advokatnı qıdıralar», – dep bildirile.
Rusiye Federal telükesizlik hızmeti işğal etilgen Aqyarda noyabr 9 künü sanki «Ukraina mudafaa nazirliginiñ İstihbarat baş idaresine bağlı olğan sabotaj-terroristik taqımınıñ azalarını» yaqalanğanını bildirdi.
Birazdan soñra Ukraina Mudafaa nazirligi bu malümat «uydurma» olğanını bildirdi.
Rusiye kütleviy haber vastaları, uquq qoruyıcılarğa atıf etip, yaqalanğan «diversantlar» arasında Dmitriy Ştıblikov, Aleksey Bessarabov ve Vladimir Dudko olğanını bildireler. Bu malümat resmiy olaraq şimdilik tasdiqlanmay. Dmitriy Ştıblikovnıñ ağası Aleksey bundan ögüne tuvğanınıñ yaqalanğanını tasdiqlağan edi. Onıñ sözlerine köre, Dmitriynen beraber onıñ ömür arqadaşı da tutılğan edi, lâkin soñra o yiberildi.


text:
Qırımda ve bütün dünyada: musulmanlar Qurban Bayramını nasıl keçire (fotogalereya)
Bu seneniñ ağustos 21-nde bir çoq memlekette musulmanlar İslâmda eki esas bayramdan biri olğan Qurban Bayramınıñ birinci kününi keçireler. Bayramnı namazdan başlaylar, ve ondan soñ qoylar ve başqa ayvanlar qurban olaraq çalına. Ananege köre, aileler qurbanlıq ayvanlarnıñ bir qısmını özlerine qaldıra, dostlar ve qomşularnen paylaşa ve ondan ğayrı muhtac olğanlarğa bereler. Bu fotoreportaj – 2016 senesiniñ sentâbrinde Qırımda ve dünyanıñ diger devletlerinde Qurban Bayramınıñ keçirilmesi aqqında.


text:
Ukrainanıñ PACE eyyeti Rusiye eyyetini vekâletlerden marum etüv meselelerinden ğayrı, PACE sessiyasınıñ işinde iştirakini toqtatmağa qarar aldı, dep bildirdi iyünniñ 25-nde Ukrainanıñ PACE eyyeti yolbaşçısı Volodımır Aryev.
Onıñ qayd etkenine köre, eyyet Yuqarı Radadan ileride Ukrainanıñ iştirakini toqtatuv meselesini acele baqmasını, Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy ve Ukraina Tış işler nazirliginden «Ukrainanıñ Avropa Şurası organlarında ilerideki iştirakinen bağlı qararnı acele qabul etmesini» rica etip muracaatta buluna.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy Avropa Şurası Parlament assambleyasınıñ Rusiyeden esir tutulğan ukrainalı deñizcilerni qaytarmasını nasıl talap etecegini «körmege istey», dep bildirdi. Bu aqta o, iyünniñ 25-nde PACEniñ Rusiyeniñ rey aqqını ğayrıdan tiklemek qararını izaatlap ayttı.
Ukrainanıñ beşinci prezidenti Petro Poroşenko Rusiye eyyetini qaytarmağa imkân berecek PACE qararı «Ukraina içün ciddiy bir işaret ola», dep bildirdi.
Ukraina baş naziri Volodımır Ğroysman Avropa Şurası Parlament assambleyasınıñ sanktsiyalarnı kirsetüv, hususan Rusiyege qarşı, tertibini qıyınlaştırğan qararını «istilâcınıñ intiqamı» dep adlandırdı.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov PACEniñ Rusiye qararı sebebinden Mustaqillik Meydanında umummilliy toplaşuv keçirmege çağıra.
Avropa Şurası Parlament assambleyası iyünniñ 25-ne keçer gecesi keçirilgen toplaşuvında PACE qaidelerini deñiştirgen ve sanktsiyalarnı qullanuv tertibini, hususan Rusiyege qarşı, qıyınlaştırğan qararğa qoltuttı. Buña 118 PACE azası rey berdi, 62-si qarşı çıqtı, 10-u bitaraf qaldı.
Rusiye eyyeti Assambleya sessiyalarında 2015 senesi yanvar ayından itibaren, eyyetniñ vekâletleri ciddiy şekilde sıñırlanğan soñ, iştirak etmey.
Ukraina aq qorçalayıcılarınıñ fikirince, Rusiye eyyeti Avropa Şurası Parlament assambleyasına qaytsa, Rusiyeniñ teşkilât talaplarına riayet etmegen taqdirde bu devletlerara teşkilâtnıñ «ahlâqiy teslimiyeti» olacaq. Bu aqta aq qorçalayıcı teşkilâtlarınıñ PACE tertip, immunitet ve qurulış işleri komitetine, Avropa Şurası iştirakçi memleketleriniñ milliy eyyetlerine yapqan açıq muracaatında aytıla.
Muracaatqa 12 ukrain aq qorçalayıcı teşkilâtı, şu cümleden «Vatandaş serbestligi merkezi», «Kreml siyasiy mabüsleri soy-soplarınıñ birleşmesi», «KrımSOS», «Qırım aq qorçalayıcı gruppası», «İnsan aqları media teşebbüsi» qoltuttı.


text:
Rusiye nezaretindeki Qırım ve Aqyar musulmanlarınıñ diniy idaresi (QAMDİ) yarımada camilerinde kütleviy merasimlerniñ keçirilmesine yasaqnı toqtattı. Bunı QAMDİ matbuat hızmeti bildire.
"Camilerde, hususan, cuma ve cemaat namazları, dualar, ad qoyuv merasimi ve nikâhlar, maarifçi ve tasil tedbirleri kene yapıla. Amma cemaat ibadetleriniñ vaqtında sanitar ve epidemiologiya qaidelerine uymaq kerek", - denile beyanatta.
Böylece, cami ve başqa ibadethanelerniñ ziyareti tek maska taqması, dezinfektsiya vastalarınıñ qullanılması ve 1,5 metrlik mesafeniñ qaldırılması şaraitinde mümkün. Özünen şahsiy namazlıq olmalı.
Müftiyat qol tutuşuvdan, quçaqlaşmaqtan vr başqa toqunmalardan saqındıra.
KpoMe Toro, MycyлbMaH KpыMa пoпpocили MakcиMaлbHo cokpaTиTb BpeMя любыx MoлиTB и oбpядoB, a людeй c любыMи xpoHичeckиMи зaбoлeBaHияMи или c пpизHakaMи OPBИ BoздepжaTbcя oT пoceщeHия MeчeTeй.
Bundan ğayrı, Qırım musulmanlarına dua ve ibadetlerni qısqartmaq, hronik hastalığı olğan adamlarğa ise cami ziyaretinden vazgeçmekni rica ettiler.
Daa evel QAMDİ koronavirus tarqalaması telükesinden sebebp yarımada camilerinde namaz keçirüvini toqtattı.


text:
İzrailneñ yäşeren qoralları
Yasalma iyärçennän töşerelgän fotolarda İzraildäge atom-töş ob'yektı kürende
İzrail üze raslamasa da, bik küp xalıqara oyışmalar tarafınnan Tel’-Avivnıñ atom-töş qoral citeşterü urını bularaq kürsätelüçe ob’yektında soñğı yıllarnıñ iñ zur tözeleş proyektlarınıñ berse baruı belderelde. Anı yasalma iyärçen töşergän fotolarda kürälär.
İzrailneñ kön’yağındağı Dimona şähäre tiräsendä Negev atom-töş tikşerenü üzägendäge Şimon Peres reaktorına yaqın noqtada futbol qırı zurlığında häm berniçä qat tirängä töşüçe qazular ütkärelüe açıqlandı. Alarnıñ 2019nçı yılnıñ berençe aylarında başlanuı häm ul waqıttan birle äkren genä baruın farazlıylar.
Fotoräsemnärdä yaqınça 150 metr ozınlığındağı häm 60 metr kiñlegendäge çoqırdan çıqqan balçıq ta kürenä.
Mäğ’lümat agentlıqlarınıñ xäbärlärendä älege proyektnıñ ni öçen alıp barıluınıñ bilgele bulmawı äytelä. İzrail wäqalätleläre älege mäs’älä belän bäyle sorawlarğa cawap birmi.
Xäbärlärdä xökümät räise Bin’yamin Netan’yaxu idaräseneñ İrannıñ atom-töş êşçänlegenä qarşı kisken tänqıyt’ yawdırğan waqıtta tözeleş alıp baruına iğ’tibar cälep itelä. Şunısı da bar – İrannıñ bu tarmaqtağı adımnarın BMO küzätüçeläre kontrol’dä tota. Ä menä Tährannı tänqıyt’läwçe İzrail isä mondıy kontrol’gä röxsät birmäde.
Vaşingtondağı Qoral kontrole cämğıyäte direktorı Dêril G.Kimball İzrail idaräseneñ Negev atom-töş tikşerenü üzägendäge proyektqa bäyle belderü yasawı kiräklegen citkerde.
İzrail 1950nçe yıllarda Franśiyäneñ yärdäme belän ilneñ kön’yağındağı Dimona şähäre tirälärendäge çüldä atom-töş ob’yektı tözi başlağan ide. Tel’-Aviv idaräse anı AQŞtan da, xalıqara oyışmalardan da yäşerde. Älege ob’yektta citeşterelgän plutoniy yärdämendä İzrailneñ dön’yada atom-töş qoralına iyä 9 däwlättän berse xälenä kilüe belderelä.
İzrailneñ ğamälläre xaqında mäğ’lümat citkermäwe säbäple iyä bulğan qoral küläme bilgele tügel. Qorallanuğa qarşı oyışmalar Tel-Avivnıñ 80 tiräse atom-töş qoralı barlığın farazlıy.
Bäyläneşle xäbärlär
Ägäydä köymäneñ batuı näticäsendä balalar ülgän
Ägäy diñgezendä Sakız utrawı kiñlegendä tärtipsez migrantlar utırğan köymäneñ batuı näticäsendä 4 balanıñ ğomere özelgän


text:
Mayıs 27-sinde Kyivde Rusiye elçiligi yanında Find&Free kampaniyası çerçivesinde “Ervinsiz üç yıl” aktsiyası keçirildi. O, üç yıl evel, 2016 senesi Qırımda hırsızlanğan Ervin İbragimovğa bağışlanğan, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
“Onıñ davası boyunca tahqiqat yapılmağanını açıq-aydın körüne.Alâ daa İbragimov aqqında bir şey belli degil. 2017 senesi dava toqtatılğan edi. 2018 senesi mayıs ayında advokat Emil Kurtbedinov, dava tahqiq etilmegeni içün Qırımnıñ Rusiye mahkemesine şikâyet yazdı. Amma bu vesiqalarnı mahkeme red etti. 2017 senesi mayıs ayından tahqiqat tarafından iç bir areketler yapılmadı”, - dedi aktsiyada “KrımSOS” cemaat teşebbüsiniñ başı Tamila Taşeva.
Onıñ aytqanına köre, rusiye tahqiqatı, 5 yıl evel, 2014 senesi mayıs 26-sında ğayıp olğan Ukraina tarafdarı olğan faal Timur Şaymardanovnıñ davası da tahqiq etilmey.
Bun endi 35-inde er aylıq aktsiya.
Bağçasarayda 2016 senesi mayısnıñ 24-nde aqşam şeer şurasınıñ deputatı, Dünya Qırımtatar Kongressi icra komitetiniñ azası Ervin İbragimov hırsızlanğan edi. Onıñ maşinası yol ortasında tapıldı. Ğayıp olğan kişi mayısnıñ 25-nde Meclis azalarınen beraber Sudaqqa baracaq edi, anda qırımtatar faalleriniñ mahkemesi planlaştırılğan edi.
Qırımtatar faali Nariman Celâl tutulğanını video nezareti kameraları qayd etti, dep bildirdi. Video uquq qoruyıcı organlarına berildi.
«Videoda, onı körgenlerniñ aytqanlarına köre, yol patrul hızmetiniñ urbasında insanlar bar, olar Ervin İbragimovnı toqtatıp, maşinadan alalar ve diger avtobusqa mindireler, ondan soñ ise keteler», – dep aytqan edi Celâl 2016 senesi.
Ğayıp olğan insannıñ babası yarımadanıñ Rusiye prokuraturasına ariza berip, oğlunı qıdırmağa rica etti.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Ervin İbragimovnıñ ğayıp olmasınen bağlı mahkemeden evel tahqiqat keçirmekte.
Qırım ilhaqından soñ yarımadada insanlar, hususan qırımtatarlar, sıq-sıq qaçırılmağa başladı. Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi, «yarımadada qırımtatarlarnıñ kütleviy ğayıp olması» qayd etilmey, dep israr ete.
Faallerniñ malümatına köre, Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ 44 qırımlı ğayıp oldı, 15 kişi alâ daa tapılmadı.


text:
Qırım Rusiye ükümetiniñ Tasil nazirligi ana tilleriniñ, şu cümleden qırımtatar, ermeni, bulğar, alman tilleriniñ ocalarını ğayrıdan azırlaycaq ola.
«Al-azırda mektepten evel tasil ve umumtasil mekteplerinde ana tillerini (ermeni, bulğar, qırımtatar, alman, yañı yunan ve diger) ögretüv nazariyeti ve usuliyeti saasında çalışmağa aqqını tasdiqlağan diplomnı elde etmege ve ögrenmege istegenlerden vesiqalarnıñ qabul etüvi boyunca iş teşkil etilgen», – denile matbuat hızmetiniñ beyanatında.
Ocalarnıñ ğayrıdan oqutuvı birinci tasilden soñ pedagogik institutınıñ temelinde alıp barılacaq.
Rusiye tarafından Qırımnıñ işğalinden soñ «Qırım Cumhuriyetiniñ Anayasası» boyunca (10-ncı madde) yarımadada üç devlet tili bar – qırımtatar, rus ve ukrain.


text:
Aqyarda Belbek özeniniñ suv aluv yapısında deñev işletüv işleri başlandı. Bunıñ martnıñ 1-nde şeerniñ Rusiye ükümeti haber etti.
«Er şey cedvelge boyunca: elektrik qısmında deñev işletüv işleri tünevin keçirildi. Bugün Belbek özenindeki obyektniñ işletilmesini başlaymız. Aynı zamanda yantayğan topraqlarnı abadanlaştırmağa devam etemiz, borularnı yuvamız. Er şey azır. Bugün borulardan suv yiberecekmiz», – müessiseniñ matbuat hızmeti şeer başı muavini Nikolay Jigulinniñ aytqanlarından alıntı ketire.
Onıñ aytqanına köre, esnas çoq basamaqlı kompleks suv arıtıluvını közde tutua. Deñev işletüv işlerni martnıñ soñunace yökünleycek olalar.
Belbek özeni üzerinde suv arıtuv inşaatları, suv boru tulumba stantsiyaları ve suv aluv yapısı ile gidrotehnik inşaatlarnıñ quruluvı taşqan suvnıñ Dnipro suv beketine aqtarmasını közde tutu.
Aqyarnı tatlı suvnen temin etmek içün Belbek özeninde suv aluv yapısınıñ quruluvı 2021 senesi fevralnıñ soñunace yekünlenecek, dep haber etti Rusiye Mudafaa nazirligi.
Ukraina, Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminlegen edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.
Qırımdaki suv yedekleri suv anbarları ve yerastı çoqraqlardan toldurıla. Ekologlarnıñ aytqanına köre, yerastı çoqraqlarnıñ muntazam sürette qullanılması yarımadada topraqnı tuzlattı. Qırım akimiyeti yarımada sakinlerini suvnı az qullanmağa çağıra.
2020 senesi Qırımdaki suv teminlevi vaziyeti kritik oldı. Qırımlı alimlerniñ bildirgenine köre, yağanaqlar yağmağanı içün ve qar az yağğan qış neticesinde qurğaqlıq oldı.
Avgustnıñ soñunda Aqmescitte, Aqmescit ve Bağçasaray rayonlarında suv berüv cedvelleri kirsetilgen edi. Daa soñra Qarasuvbazarda, Qarasuvbazar rayonında ve qısmen Aluştada cedveller kirsetildi.
Kreml kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov Rusiye Qırımnıñ suv teminlevini fevqulâde vaziyet olaraq tanıması mümkün, dep ayta. O, 2020 senesi 150 yıl içinde eñ quru oldı, dep bildirdi.
Rusiye akimiyeti yañı suv boruları, suv qoralarınıñ quruluvına ve quyu qazıluvına milliardlarnen ruble ayırdı.
BM Ukraina Monitoring missiyası, halqara uquqqa köre, Rusiye Qırım ealisini suvnen temin etüvden mesüliyetli ola, dep israr ete.
Resmiy Kyiv, Şimaliy-Qırım kanalından suv yarımadağa tek Qırım işğalden qurtarılğan soñ berilecek, dep bildire.


text:
Vitubeid Download Dangdut Koplo Terbaru Bu Sunda Tembang ile baglidir. Angklung West Java Sundanese insanlarin dogma bir bambuk musiqi aletidir. Bu bambuk cercivesinde elave bambuk borular heyata edilir. vibrasiyaya olan zaman ferqli rezonans meydanca var ki borular hekk olunur. Her Angklung yalniz bir qeyd oynayir. Kolintang ya kulintang serq Indoneziya ve Filippin bir burunc ve taxta zerb aleti dogma deyil. Indoneziya xususile Maluku ve Timor lakin bu da meshur, North Sulawesi Minahasa xalqi ile baglidir. Sasando East Nusa Tenggara dusunmeden ada bir yoluq simli aleti dogma deyil. sasando hisseleri qurudulmus lontar ya PALMYRA yarpaqlari (Borassus flabellifer) bir bag kimi fan ehate strings uzanirdi bir nece wedges ile ehate bir bambuk silindrli var, aletin resonator kimi fealiyyet gostermisdir. North Sumatra Batak of Tapanuli sahesi Musical performans.
Tapanuli ogong rubab, truba ve fleyta novu ile ifa reqs musiqisinin bir formasidir. Indoneziya musiqi janrlari muxtelif dunya da oz xalqina, ve arxipelaqi xarici musiqi tesiri ile sonraki medeni qarsilasmalar musiqi yaradiciliginin neticesi idi. musiqileri ferqli dogma forma Next, bir nece janrlari, xarici tesirlere onun menseyi izleri; Bele gorkemli Hindi musiqi tesiri ile Gambus ve qasidah Yaxin Serq Islam musiqi, Portuqaliya tesirlerden Keroncong ve Dangdut kimi. Indonesian regional xalq pop musiqileri esasen yerli dil ve qerb ve regional stil musiqi ve aletleri mix istifade, Indoneziya medeniyyeti ve Indoneziya etnik muxtelifliyini eks etdirir. Indonesian xalq musiqisi olduqca muxtelifdir ve bu gun pop, rok, ev, hip hop ve diger janrlari, elece de ayri Indonesian formalari ehate edir. umumiyyetle Pop Daerah (regional pop) kimi birlikde qruplasdirilmis "etnik" pop musiqi, bir nece nov var. Vitubeid Download Dangdut Koplo Terbaru
Tags:
downloaddangdut, downloadlagu, lagudangdut
Posted at: 08:18 PM
| | del.icio.us


text:
Rusiye nezareti altındaki Aqyarnıñ Lenin rayon şeer mahkemesi, Rusiyede yasaqlanğan “Hizb ut-Tahrit” teşkilâtında iştirak etüvde qabaatlanğan Balıqlava rayonınıñ sakini Enver Seytosmanovnıñ apis muddetini eki ayğa uzattı.
Seytosmanov noyabrniñ 7-ne qadar SİZOda qalacaq, dep haber etti muhbirimizge adliyeci Sergey Legostov.
“Oturışuv qapalı şekilde keçti. Enver ağasına körmege nail oldı. Sıñırlav tedbiri ev apsine deñiştirilmesine dair berilgen arizanı mahkeme red etti, – pacckaзaл aдBokaT.
Enver Seytosmanov Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmı boyunca “Terroristik teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv”de qabaatlana. Rusiye telükesizlik hadimleri ağa-qardaş Ernes ve Enver Seytosmanovlarnı mayısnıñ 10-nda Aqyarnıñ Balıqlava rayonındaki Hayto (Tılovoye) köyünde, anda yapılğan tintüvlerden soñ tutıp alğan edi.
Daa soñra Ernes çıqarılıp yiberildi. Enverge cinaiy iş açılğanı boyunca qarar taqdim etildi. Ertesi künü Rusiyeniñ nezareti altında olğan Aqyarnıñ Leninskiy rayon mahkemesi Enver Seytosmanovnı tevqif etti.
Mevzuğa dair: Terrorizm şübhesi ile parmaqlıqlar artında: daa bir qırımlı “Hizb ut-Tahrir işi” boyunca tevqif etildi»
“Hizb ut-Tahrir” halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi “Hizb ut-Tahrir” teşkilâtını “terrorist” birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
“Hizb ut-Tahrir işi” boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Bağçasaraydaki Hanlar sarayınıñ «restavratsiyasını» 2021 senesi bitirecekler, dep bildirdi Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov.
«Restavratsiya devam ete. Er şey planğa uya. İnce bir iş… 2021 senesi bitirecekmiz», – dep bildire Aksenovnıñ aytqanlarını TASS Rusiye haber agentligi.
Qırımnıñ Rusiye medeniyet naziri Arina Novoselskaya, «Qırım hanlarınıñ sarayı beş asırlıq tarihında ilk sefer bütünley restavratsiya yapıla», dep ayttı.
«Tolu restavratsiya olacaq. Hanlar sarayını qapatmamaq içün kompleks 16 obyektke bölüne», – dedi Novoselskaya. Onıñ aytqanına köre, al-azırda qurucılıq-montaj işleri büyük camide, saraynıñ baş korpusında ve Şahin qullesinde keçirile.
Nazirniñ malümatına köre, Han sarayınıñ tışqı körünişini ğayrıdan tiklev programmasına tahminen 2 mlrd ruble (qararnen 75 million ğrıvnâ – QA) kerek olacaq.
Kyiv, Rusiye akimiyetiniñ Hanlar sarayında keçirgen «restavratsiyanı» çoq tenqit etken edi. Ukraina medeniyet nazirligi bu işler sebebinden Hanlar sarayınıñ baş korpusı yoq etile bile, dep bildire.
Qırımtatar faali Edem Dudakov Bağçasaraydaki Hanlar sarayınıñ «restavratsiya» neticelerini «butaforiya» dep adlandırdı. O, Büyük Han cami «rekonstruktsiyasınıñ» birinci basamağı yekünlengenine dair malümatnı böyle izaatlağan edi.
Bağçasaraydaki Hanlar sarayı – qırımtatarlarnıñ tarihınen bağlı eñ meşur müzey, Qırım hanları Geraylarnıñ yaz rezidentsiyasıdır. Müzey kompleksinde saray, garem, hanlar mezarlığı ve cami bar. O, UNESCO dünya mirasınıñ cedveline kirsetilecek namzetler sırasında mevcut.


text:
Ekinyazı mahallesi gabile serveri,Ekinyazı mahallesi omegle siteleri,
Ekinyazı mahallesi gabile arkadaşları,Ekinyazı mahallesi omegle sitesi,
Ekinyazı mahallesi gabile erkekleri,Ekinyazı mahallesi omegle odaları,
Ekinyazı mahallesi gabile kanalları,Ekinyazı mahallesi omegle,
Ekinyazı mahallesi sohbet,Ekinyazı mahallesi chat kanalları,
Ekinyazı mahallesi sohbet odaları,Ekinyazı mahallesi chat erkekleri,
Ekinyazı mahallesi sohbet odası,Ekinyazı mahallesi chat kadınları,
Ekinyazı mahallesi sohbet sitesi,Ekinyazı mahallesi chat arkadaşları,
Ekinyazı mahallesi sohbet siteleri,Ekinyazı mahallesi chat serveri,
Ekinyazı mahallesi sohbet kanalı,Ekinyazı mahallesi chat sunucusu,
Ekinyazı mahallesi sohbet sunucusu,Ekinyazı mahallesi chat kanalı,
Ekinyazı mahallesi sohbet serveri,Ekinyazı mahallesi chat siteleri,
Ekinyazı mahallesi sohbet arkadaşları,Ekinyazı mahallesi chat sitesi,
Ekinyazı mahallesi sohbet kadınları,Ekinyazı mahallesi chat odası,
Ekinyazı mahallesi sohbet erkekleri,Ekinyazı mahallesi chat odaları,
Ekinyazı mahallesi sohbet kanalları,Ekinyazı mahallesi chat,
Ekinyazı mahallesi gabile,Ekinyazı mahallesi omegle kanalları,
Ekinyazı mahallesi gabile odaları,Ekinyazı mahallesi omegle erkekleri,
Ekinyazı mahallesi gabile odası,Ekinyazı mahallesi omegle kadınları,
Ekinyazı mahallesi gabile kadınları,Ekinyazı mahallesi omegle odası,
Ekinyazı mahallesi gabile sitesi,Ekinyazı mahallesi omegle arkadaşları,
Ekinyazı mahallesi gabile siteleri,Ekinyazı mahallesi omegle serveri,
Ekinyazı mahallesi gabile kanalı,Ekinyazı mahallesi omegle sunucusu,
Ekinyazı mahallesi gabile sunucusu,Ekinyazı mahallesi omegle kanalı,


text:
2015 senesi işğal etilgen Qırım bücetinde Ukraina qanunları boyunca yüksek imtiyaz alğan adamlar içün 2 mlrd 197 mln ruble belgilendi.
Bu aqqında emek ve içtimaiy qoruv «naziri» Yelena Romanovskaya «Qırım Cumhuriyeti Devlet şurasınıñ» sessiyasında ayttı, dep haber ete Krım Media. Onıñ bildirgenine köre, işbu sermiya «Qırım Cumhuriyetinde yaşağan bazı vatandaşlarğa içtimaiy yardım belgilev tedbirleri aqqında» qanun boyunca sarf etilecek. İşbu qanunnı deputatları ekinci oquvda qabul etken ediler.
Rusiyede Ulu Vatan cenkiniñ veteranları mesken-kommunal hızmetlerde 50%-lı endirim alalar, Qırımda olarnıñ işbu masrafları tolusınen ödenecek.
Romanovskayanıñ aytqanına köre, telükeli şaraitlerde çalışqan vatandaşlar yüksek nefaqa almağa devam etecekler. Bundan ğayrı, mezkür imtiyazlar cedveline kirmegen, amma eskiden Ukraina qanunları boyunca berilgen reabilitatsiya sermiyası da Qırım bücetinden ayırılacaq.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Tünevin Qırımda sekiz adam koronavirustan öldi, dep bildirdi Qırımnıñ Rusiye sağlıq saqlav nazirligi.
Berilgen malümatına köre, umumen pandemiya vaqtında Qırımda bu hastalıqtan 385 adam vefat etti.
"2849 insan (covid) ambulator tedaviylevde, ve 3015 hastahanelerde (kovid ile pnevmoniya), 42 kişi observatorlarda buluna. Umumen 19 634 COVID-19 hastası qayd etildi. 14763 kişi hastahaneden çıqarıldı", – dep yazıla malümatta.
Keçken künü Qırımda 345 koronavirus hastası qayd etildi.
Saba Qırımnıñ Rusiye başı Sergey Aksönov, dekabrniñ 15-nde yarımadada koronavirus yuqunçından “kutleviy vaktsinatsiya başlana”, dep bildirdi.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov dey ki, Qırımnıñ vatandaşlıq qamaçavı boyunca aktsiya «Qırım meselesini» al etmege yardım eter.
«Qamaçav mevzunıñ aktualleştirilüvine imkân yarata ve bütün taraflarğa çıqışlarnı qıdırmağa yardım ete», – dedi o ATR telekanalınıñ canlı efirinde, cumaertesi, oktâbr 24 künü, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Çubarovnıñ sözlerine köre, qamaçav mevzusını halqara seviyede muzakere ete, neticede Qırımda halqara eyyet temsilcileriniñ bulunması mümkün. «Söz Qırımda halqara eyyet temsilcileriniñ bulunması aqqında kete», – dey Meclis reisi ve Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı ve ayırımlarnıñ devam etkenini bildire.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.


text:
İspaniya
İspaniya (İspansha. España), ra'smiy atı — İspaniya Patshalıg'ı inglis Spain) — Evropanın' qubla-batısındag'ı Ma'mleket. Pireney yarımaralının' u'lken bo'legin iyeleydi. Maydanı: 504,030 kv. km. Xalqı sanı: 46,505,963 (Iyul 2010 j.) Paytaxtı - Madrid qalası. İspaniya, Portugaliya Gibraltar Marokko Arqa Afrikada Frantsiya ha'm Andorra ma'mleketleri menen shegaralas. İspaniyanın' arqa ha'm batısında Atlantika okeanı, ha'm qubla ha'm shıg'ısınan Orta jer ten'izi jaylasqan. İspaniya administrativ jaqdan 50 wa'layatqa bo'linip, 17 avtonom wa'layatqa birlesken. İspaniyanın' Afrikadag'ı avtonom qalaları Seuta ha'm Melilya esaplanadı.


text:
Qırım gazetaları yarımadada özüni tecrit etme rejiminiñ uzatılması ve sekinleriniñ oña uyğulanması aqqında, ve Aqmescit rayonında yarmalıqnın keçirilmesi aqqında yaza.
"Krımskaya pravda" ("Qırım aqiqatı") gazetası "Kimge azatlıq, kimse azatsızlıq" maqalesinde Qırımda tecrit rejimi aprelniñ soñunace uzatılğanı aqqında yaza. Matbuatqa köre, Rusiye nezaretindeki Qırım akimiyeti normal rejimde çalışa bilecek teskilâtlarnıñ cedvelini keñleştirdi. Olarğa çoq qatlı evlerni qurğan şirketler, internet tükânlarınıñ alış-veriş noqtaları, şımarışlarnıñ ketirme hızmetleri, cenaze hızmetleri işhaneleri aittir.
Gazeta, Qırımda polis hadimelri er kün özüni tecrit etüv rejimini bozğan adamlarnı cezalağanını yaza. Politsiyada aytalar ki, cöreme kibi cezalar sadece ekinci kere tutulğan adamlarğa yazıla. Qalğa allarda ise rusiye quvetçileri bir haberdarlıqnen sıñırlana. "Sual peyda ola ki: bazıları bölge ve atta memleket arasında anda-mında yürgence, adamlar daa ne qadar evde oturmağa mecbur? Elbette, yarımadağa kelgenlerniñ karantinge qadar sert nezareti kerek, amma bütün cumhuriyetni ev apsine mecburlamaq ne kerek?", - yaza maqaleniñ müellifi.
"Krımskaya gazeta" ("Qırım gazetası") qırımlılarnıñ mecburiy izolâtsiyağa uyğulaşması aqqında yaza. Matbuatnıñ malümatına köre, "aprelniñ 12-sinece Qırım akimiyeti talebelerni resmiy olaraq distant oquşqa keçirdi. Bu rejimni Qırım aliy oquv yurtları da menimsey. Olardan birisiniñ studentleri ilk online dersleri aqqında teessüratları ile biznen paylaştı". "Başından içtimaiy ağda qapalı gruppa yaratıldı, anda er kes kerekli malümatnı ve bağlantılarnı alıp ola. Lektsiyanıñ özü BigBlueButton platformasında keçti. Bu meydançıq çoqusına tanış, onıñ bir qaç üstünligi bar, misal içün siz sade diñleyici ola bilesiñiz ya da sesnen qoşula bilesiñiz". Bundan ğayrı umumiy subet bar, anda er kes ocanınıñ suallerine cevap berip ve öz suallerini berip ola", - aytıp berdi birinci kurs talebesi Milada Krapivina.
N.A. Semaşkonıñ adına cumhuriyet hastahanesi, karantinde olğan adamlarnıñ distantsion qayd etmesini yapa, yaza matbuat. Koronavirus hastalığı olğan memleketlerden qaytqan qırımlılar İçmimaiy sigorta fondunıñ saytında "Şahsiy kabinet"ten ariza bere bile.
"Krımskiye izvestiya" ("Qırım haberleri") gazetası Aqmescit rayonınıñ Badana (Perovo) köyünde Pasha bayramınıñ arfesinde keçirilgen yarmalıq aqqında yaza. "Satıcılar ve alıcılar maskanen edi, biri birinden uzaq turmağa tırıştı. Ve qomşunıñ şahsiy mekânını kirmeyip, ürmet kösterdiler. Aferin! Ebet, pandemiya vaqtında yarmalıq - eñ yahşı bir ğaye degil. Amma ne yapmalı? Bu mahsulatnı yahşı fiyatqa almağa bir imkândır", - yaza gazeta.
"Şimdi soğannıñ fiyatıarttı, - dep şeikâyet ete pensiyalı Tamara Vasilyevna. - Tükânda - 80 rublege qadar. Mında ise 45. Havuç - 15-ten, pekin qapıstası - 70-80 rubleden, qartop ise bir kilo içün asıl 30-ar kümüş oldı. Alıp qoydım". "Qırımlılar provokatorlar qorquzğan erzaq qıtlılığına inanmağanı pek müimdir. Fermerlerimiz çalışmağa seve ve bile. Bizni ac qaldırmazlar", - yaza matbuat.
Maqalede ilhaq etilgen yarımadada qullanılğan ıstılaat işletile


text:
Ukraina Yuqarı Radası noyabr 12 künü «Qırımtatar halqınıñ genotsidi aqqında» qarar leyhasına rey berdi.
Zaruriy 226 deputattan 245 qol tuttı, haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Leyhanı medeniyet ve maneviylik meseleleri boyunca komitetniñ reisi Nikolay Knâjitskiy kirsetti.
«1944 senesi Qırımdan qırımtatarlarnıñ sürgünligini qırımtatar halqınıñ genotsidi olaraq tanımaq. Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarını hatıra künü olaraq mayısnıñ on sekizini belgilemek», – denile qarar leyhasında.
Qırımtatar halqı 1944 senesi mayıs 18 künü yarımadadan mecburen sürgün etildi. Sovet akimiyeti bunı «qırımtatarlarnıñ Ekinci cian cenki vaqtında natsist Almaniya ile işbirlikte buluması» ile añlattı. 1989 senesi SSCB Yuqarı Şurası sürgünlikni qanunsız ve cinaiy tanıdı.


text:
Bu aqta o, mayıs 5-de, bazarertesi künü, Kiyevde bildirdi, dep haber ete Radio Svoboda.
O, mayıs 3 künü, oña Qırımğa kirmege izin berilmegende, qırımtatar Meclis reisiniñ kütleviy tertipsizlik ve Rusiye sıñırınıñ qanunsız keçüvi içün cinaiy işlerniñ açıluvı aqqında resmiy ilânı endi bar olğanını ayttı.
«Endi qırımtatarlarğa (mayıs 3 künü Cemilevge Qırımğa kirmege yardım etmege tırışqanlarğa) vesiqalarnıñ teşkerüvi ile, Rusiye sıñırınıñ qanunsız keçüvi aqqında bildirüvler ile prokurorlarnıñ kütleviy ziyaretleri başlandı»,– dedi Cemilev.
Onıñ aytqanı kibi, numayışnıñ iştirakçilerine «Qırım Cumhuriyetiniñ prokurorı» temsilcileri kelip, olarnı yerli «akimiyet» ile işbirlikke çağıralar. Red etken insanlarnı mesüliet ile qorquza ve ticaretniñ alıp baruvına keder eteler, şu cümleden ticaret-faaliyetlerini teşkermege başlaylar.
Cemilev Qırım «prokurorı» Natalya Poklonskaya qırımtatar Meclisiniñ yasaq oluv imkâniyeti aqqında aytqanını da hatırlattı. Onıñ aytqanı kibi, eger de ofisler qapatılsa, Meclis ya yarı qanunsız, ya da qanunsız işke keçe bilecek.
Mayıs 3 künü Cemilevni Qırımğa kirsetmediler. Onıñ vatandaşları narazılıqnı kösterip, Aqmescit, Bağçasaray, Eski Qırım, Kezlev ve Qurman rayonınıñ Büyük Onlar qasabasında yollarnı blok ete edi.


text:
Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkin, Rusiye Qırım ilhaqını aqlamaq maqsadınen «özüniñ zayıf olğanını numayış ete», dep saya.
«Tünevin bir qaç medeniy devletniñ beyannamesine cekirip taşlağan Rusiye Qırımnen bağlı ücüminen zayıflığını numayış etti. Tarihni biraz qarıştıraraq, bügünki cinayetini tüzetmek - zayıf bir areket. Rusiye dellilerni keçmişte qıdıra, medeniy dünya ise – halqara uquq içinde», – dep yaza Ukraina TİN özüniñ Twitter saifesinde.
Aynı zamanda Ukraina TİN yolbaşçısı Rusiye akimiyetiniñ angi areketleri aqqında söz yürsetilgeni boyunca malümat berdi.
Bir kün evel Rusiye Federatsiya Şurası aprelniñ 19-zını, Qırım, Taman ve Kubanniñ (1783 senesi) Rusiye imperiyasına qabul etilgenine dair - Rusiyede yañı hatıra künü tayin etilgenini tasdıqlağan qanun çıqardı.
Daa evel Rusiye devlet duması soñki oquvda Qırım, Taman ve Kubanniñ (1783 senesi)Rusiye imperiyası terkibine qabul etüvinen bağlı qanun leyhası qabul etken edi.
Mevzuğa dair: «Bu zalımca bir zapt edi»: Rusiye Qırımnıñ ilk ilhaqını qayd etmek istey
Rusiyeli felsefeci ve neşirci Maksim Gorünovnıñ fikrine köre, 1783 senesi aprelniñ 19-zı olaraq Qırımnıñ ilk ilhaqınen alâqalı hatıra kününi tesis eterek, Rusiye akimiyeti Rusiye vatandaşlarınıñ ğurur derecesi yükselsin dep yapa.
Ukraina milliy hatıra institutınıñ regional hususiyetler ve milliy azınlıqlar siyasetini talil etüv bölüginiñ başlığı, tarih ilmleri namzeti Bogdan Korolenko, Rusiye böyleliknen tış küçlerge qarşı yarımadanı imaye ete dep saya.
Halqara cemaatçılıq Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız dep tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.