text:
Üç kün içinde Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Cemil Gafarovnı tibbiy tedqiqlerge çıqarmağa mecburlar.
Bu aqta Gafarovnıñ advokatı Rifat Yahin yanvarniñ 23-nde Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi.
Advokatnıñ aytqanına köre, Aqmescit SİZOsınıñ reberligi vesiqalarnı resmiyleştirdi.
«Bugün (yanvarniñ 23-nde – QA) SİZOnıñ müvekkilime qarşı areketsizliginen bağlı davam baqılğan mahkeme oturışuvında anda bulunğan SİZO vekiline bir messencer vastasınen, ğaliba, WhatsAppta apiste tutuv içün mania olğan hastalıqlarnı qayd etmek içün Cemil Gafarovnı tibbiy tedqiqlerge yollamaq qararı keldi, SİZO yolbaşçısı Berejnoy onı bugünniñ sanı altında imzaladı. Yarından itibaren üç kün içinde Gafarovnı tibbiy tedqiqlerge alıp ketmege mecburlar, yanvarniñ 31-ne qadar alına dair qarar berilmeli», – dep qayd etti advokat.
Onıñ bildirgenine köre, ariza berilgeninden berli üç ayğa yaqın müddet keçti.
«Gafarovnı tibbiy tedqiqlerge yollav arizasını 2019 senesi noyabrniñ 5-nde berdim, onı ertesi künü baqıp, qarar çıqarmaq kerek ediler, lâkin körgenimiz kibi, aman-aman üç ay keçti, ve bu yollanma bugün peyda oldı, SİZOğa qarşı memuriy dava baqılğanda», – dedi Yahin.
Yanvarniñ 16-nda olıp keçken qapalı oturışuvda qadı Cemil Gafarovnı apiste qaldırdı.
Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Cemil Gafarov oktâbrniñ 25-nden berli Aqmescit SİZOsında kerekli ilâclar almay, dep bildirdi advokatı.
Yuqarı Radanıñ insan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova işğal etilgen Qırımdan ukrainalı siyasiy mabüsler Cemil Gafarov, Server Gaziyev, Enver Ömerov ve Asan Yanikovnıñ (Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davalarınıñ» mabüsleri) sağlıq vaziyeti fenalaşqanını bildirgen edi. Şu sebepten Denisova Rusiye ombudsmeni Tatyana Moskalkovağa muracaat etip, Ukraina vatandaşlarınıñ tibbiy tedqiqi içün yardım etmesini rica etti.
Daa evel Gafarovnıñ advokatı müvekkiliniñ alı kritik oldı, dep qayd etken edi. Cemil Gafarov üçünci derece saqatı, büyrekleri hasta ve yürek hastalıqları bar. Advokat Gafarovğa ilâc bermeyip, hastahanege avuştırmağa razı olmadılar, dep qoştı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


c: text/html

text:
Vaqtınca işğal etilgen topraqlar ve devlet içinde köçken vatandaşlar meseleleri boyunca nazirlik neşir etken muracaatta Qırımğa ziyaretlerden vazgeçmek rica etile, bunen beraber, işğal etilgen yarımada territoriyasında özüni nasıl alıp barmaq kerek olğanına diqqat etile.
«Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki vaziyet boyunca Rusiye Federatsiyasınıñ provokatsion beyanatları munasebetinen, Ukraina vatandaşlarını vaqtınca işğal etilgen Qırımğa ziyaretlerden vazgeçmege çağıramız. Vaqtınca işğal etilgen yarımadada bulunğan Ukraina vatandaşlarına muqayt olmağa, provakatsiyalarğa oğramamağa ve rusiyeli kütleviy haber vastalarından alınğan malümatlarğa diqqatnen davranmağa rica etemiz», – dep bildireler beyanatta.
Bunen beraber nazirlik bildire ki, ukrain tarafı «halqara uquq qoruyıcı ve gumanitar teşkilâtlarnıñ vaqtınca işğal etilgen Qırım territoriyasına kirişni teminlemek maqsadınen tedbrilerni» keçirip başladı.
Avgust 10-da Rusiye Federal havfsızlıq hızmeti bildirdi ki, işğal etilgen yarımadada kerçekleştirilecek teraktlarnıñ ögü alındı. Moskva Ukrainanı qabaatlay. Rusiye prezidenti Vladimir Pütin FSB beyanatını izaatlap, Kiyev muzakereler yolunı degil, terrorğa keçe, dep ayttı. O, «norman formatında» sammitni keçirmek «fayda yoq», dep qayd etti.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Kremlniñ Qırım qabaatları «sebepsiz ve tsinik» olğanını ayttı.
Ukraina Silâlı quvetleriniñ Baş ştabı Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ beyanatlarını red etip, bular provokatsiya olğanını aydınlattı. Ukraina devlet sıñır hızmeti bildirdi ki, Rusiye işğal etken Qırım ve esas Ukraina arasındaki memuriy sıñırğa yañı tehnikanen temin etilgen askerlerni qoydı, ukrainlerge yarımada ziyaretlerinden vazgeçmege tevsiye etile.
Ukrainada AQŞ elçisi Geoffrey Pyatt bildirdi ki, AQŞ Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı «Qırım istilâsı» qabaatlarınıñ delillerini körmedi. Onıñ qayd etkenine köre, «Rusiye Ukrainağa qarşı yalan qabaatlar aytıp, özüniñ yañlış areketlerini gizleycek ola».
Avropa Birliginde ilân ettiler ki, Rusiyeniñ qabaatlavlarınıñ mustaqil müessiseler, hususan OSCE, tarafından tasdıqlanması olmadan, taraflardan iç birine destek köstermezler.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukraina arbiyleri ve Rusiyege qol tutqan separatistler arasında eñ deşetli uruşlar olğan İlovaysk şeerine yardım etmek içün «Qırım» ayrı taqımı keldi.
«Bugün «Qırım» ayrı taqımından bizim qardaşlarımız İlovaysk civarında bulunalar, andaki vaziyet daa da kergin. Er keske dua etmege rica eteler!» , – dep aytıla olarnıñ Facebook resmiy saifesinde, haber ete Sobıtiya Krıma.
«Qırım» adlı taqım esasen qırımtatarlardan ibarettir, dep yaza neşir.
Hatırlatamız, al-azırda Donbassta strategik bir şeer İlovaysk içün qıyın uruşlar ketmekte.
Şeerniñ bir qısmı «Donbass» batalyonı ve «Dnepr» batalyonınıñ nezareti altında qala.
Rusiyege qol tutqan separatistler ve Rusiye ordusınıñ arbiyleri tank ve artilleriya vastasınen olarğa ücüm eteler.


text:
Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ delegatı ve «UDAR» firqası Qırım teşkilâtınıñ reberi Emine Bagatırlınıñ zanınca, Vladimir Putin ile Umumrusiye halq cebesiniñ Qırım bölügi körüşüvinde qırımtatar halqınıñ temsilcisi olaraq sözge çıqqan İbraim Şirin yarımadada qırımtatarlarnıñ kerçek vaziyetini aydınlatmadı. Bunı Qırım.Aqiqat mühbiri bildire.
«Putinniñ Qırım işğalinden evel qırımtatarlarnıñ abadanlaştırılmasına para berilmegen kibi lafları bir şeyden haberi olmağanını isbatlay. Ukraina Vatanına qaytqan qırımtatar halqınıñ abadanlaştırması içün er şey yaptı. Qırımtatarlar toplu yaşağan qasabalar quruldı, milliy medeniyet ve tasilge emiyet berildi, akimiyet Qırımtatar Milliy Meclisiniñ fikrini köz ögüne ala edi. Şimdi ise Qırımdaki haberler qırımtatarlarnıñ apiske alınmas ve yañı repressiyalarnen bağlı. Meclis terroristik teşkilâtlar sırasına kirsetildi. İfade serbestligi eñ alçaq seviyede. Şirin bunıñ içün Putinge teşekkürlerini bildirse, qırımtatarlar onı içtimaiy ağlarda dostlarından çıqaralar», – dep izaatladı Emine Bagatırlı.
İbraim Şirinniñ izaatları şimdilik yoq.
Yaltadaki Umumrusiye halq cebesiniñ forumı vaqtında İbraim Şirin çıqışta bulundı. Tedbir teşkilâtçıları onı «qırımtatar halqınıñ temsilcisi» dep ilân ettiler. Şirin qırımtatarlar adından Rusiye prezidenti Vladimir Putinge «köstergen yardımı» içün teşekkür bildirdi.
Umumrusiye halq cebesiniñ lideri Rusiye prezidenti Vladimir Putin oktâbr 27-de Yaltadaki «Areketler forumı. Qırım» umumiy toplaşuvında iştirak etti. Yaltadaki forum – 2016 senesi Umumrusiye halq cebesiniñ regional forumlarından üçüncisidir. Birinci eki forum – Stavropol ve Yoşkar-Olda yanvar ve aprelde keçirildi. Forum iştirakçileri arasında faaller, UHC devlet ve regional ekspertleri, icra akimiyetniñ vekilleri ve jurnalistler bar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Tamila Taşeva Ukrayina prezidentiniñ Qırım MC-deki daimiy temsilcisi vazifesine tayin etildi. Bunıñ aqqında temsilcilikniñ matbuat hızmetinde haber ettiler.
Qayd etilgeni kibi, Taşeva temsilcilikniñ taqımında ve Qırım platforması ofisinde 2019 senesinden berli çalışa.
"Şunıñ içün, muvafıq tayin planlaştırılğan ve bütün evelki institutsional neticelerniñ ve olarnıñ mantıqlı ve uyğun inkişafına yönetilgen", - dep haber ettiler temsilcilikte.
Taşeva 1985 senesi Özbekistannıñ Samarqand şeerinde sürgün etilgen qırımtatarlarnıñ qorantasında doğdı. Qorantası tek 1991 senesi vatanı Qırımğa qaytıp oldı. Aliy tasilni Aqmescitte Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetinde aldı.
"Qırım işğal etilmezden evel bir sıra medeniy ve maarif leyhalar ve içtimaiy teşebbüsler ömürge keçire edi, Ukrayinada qırımtatar medeniyetini ilerilete edi, festivaller ve tedbirler teşkil ete edi, Ukrayina vatandaş cemiyetiniñ ömründe ve onıñ inkişafında faal iştirak ete edi. 2014 senesi fevral ayında "QırımSOS" cemaat teşkilâtınıñ tesisçilerinden biri ve uzun müddetli reberi oldı", - dep aytıp berdiler temsilcilikte.
2019 senesinden başlap Taşeva Ukrayina prezidentiniñ Qırım MC-deki daimiy temsilcisiniñ muavini vazifesinde bulundı. O, işğal etilgen yarımadanıñ sakinlerine ve mecburiye köçkenlerge yardım meseleleri ve taliliy ve malümat saaları ile ögraşa edi.
"O, Qırım MC ve Aqyar şeeriniñ İşğalden azat etilmesi ve reintegratsiya strategiyasınıñ azırlanılmasında, bir sıra qanunlarnıñ, şu cümleden tamır halqlarnıñ statusı ve digeleriniñ azırlanılmasında, qırımtatar tiliniñ inkişaf kontseptsiyasınıñ ve Qırım platformasınıñ tesis sammitiniñ teşkil etilmesinde iştirak etti", - dep yazıla bildirmede.
Evel Ukrayina prezidentiniñ Qırım MC-deki daimiy temsilcisi vazifesinde Anton Körineviç edi.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d3f6698iwwkivl.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov ATR telekanalı qıtaiy Ukrainada yayınlavnı ğayrıdan tiklep, işke Ukraina devletinden maliyeviy yardımnı soramayıp, devam etecegini bildirdi.
Bunı o iyün 18 künü Kiyevde matbuat konferentsiyası devamında bildirdi, haber ete Qırım.Aqiqat.
«Ukraina devletinden aqça soramaycamız, halqara fond ve diger memleket ükümetlerine muracaat etecekmiz. Halqımız daimiy ayırım ve repressiyalar şaraitlerinde yaşağanını köz ögümizge alıp, telekanal içün yardımnı grantlar şeklinde qıdıracaqmız. Telekanal ükümetinden aqça almayıp, mustaqilligini saqlaycaq», – dedi Çubarov.
ATR yayınlavınıñ yañartuvı aqqında iyün 17 künü belli oldı, çarşenbe künü aqşam telekanal efirini Bağçasaray Han sarayında gimnniñ icrasından başladı. «Lâle» bala telekanalı da işke devam etti.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyetinden bu aqta izaatı daa yoqtır.
Aprel 1-den dünyada yekâne ATR qırımtatar telekanalı, Rusiye litsenziyasını elde etalmayıp, yarımadada yayınlavını toqtattı.
ATR haber muarririyeti telekanal saytında aşkâr etilecek haber süjetlerini ve mahsus levhalarnı çıqarmağa devam ete
Birazdan telekanalda şunı bildirdiler ki, ATR haber muarririyeti telekanal saytında aşkâr etilecek haber süjetlerini ve mahsus levhalarnı çıqarmağa devam ete eken.
ATR yayınlavınıñ toqtatılması ile cumhuriyet akimiyeti qırımtatar cemaat telekanalını teşkil etmek teşebbüsini bildirdi. Onıñ fikrine köre, bu kanal qırımtatarlarnıñ doğru malümatnı elde etmek aqqını teminler.


text:
Qoima bölmelerı
Jaldau, autsorsing, 3PL logistikalyq qyzmetterınıñ tolyq spektrıMamanmen habarlasu
04
Jaldau – būl jalğa aluşynyñ jaldau şartyna säikes bölıngen aumaqty paidalanuyn qamtityn qyzmet. Jalğa aluşy qyzmetın özınıñ ştattyq qyzmetkerlerın, özınıñ tehnikalyq qūraldary men esepke alu jüiesın paidalana otyryp jüzege asyrady.
Jauapkerşılıkpen saqtau degenımız ne
Jauapkerşılıkpen saqtau degenımız - Klienttıñ qoimany basqarudy autsorsingke beruı. Bızdıñ kompanianyñ qyzmetkerlerı öz tehnikasy men jabdyqtaryn qoldana otyryp, tolyq keşendı qyzmet körsetedı. Bız tauardy qabyldap aludy, saqtaudy, jöneltudı jürgızemız, tolyq materialdyq jauapkerşılıkke ie bolamyz. Klient körsetılgen qyzmetterdıñ naqty qūnyn ğana töleidı.
Esepke alu kezınde bız Warehouse Management Systems esepke alu jüiesın qoldanamyz, onda qoimalyq operasialardyñ barlyq kezeñderınde, tüsuden bastap jöneltuge deiın önım turaly tolyq aqparat qamtylğan. Naqty uaqyt rejimınde özektı derekterdı operatorlar tırkeidı. Qol skanerı, kodtau jüiesı jäne WMS kömegımen operator tauarlardy tolyq baqylauğa jäne monitoriñıleuge ie. Būl önımdılıktı arttyrady, qatelerdı azaitady jäne uaqytty ünemdeidı.
İLO-da jalpy audany 110 myñ şarşy metrden astam «A» klasty qoima bölmelerı bar.
- • Qūrylys Europalyq sapa standarttaryna bağyttalyp jürgızıldı.
- Ärbır qoima blogy kölıktıñ yñğaily berıluın qamtamasyz etetın avtomobil jäne temırjol doktarymen jabdyqtalğan.
- Qoima bölmelerınıñ ışkı temperaturalyq rejimı jyl mezgılıne qaramastan+10+25 gradusty qūraidy.
- Qoimalar qauıpsızdıktıñ joğary talaptaryna säikes keledı, beinebaqylau jüiesımen jabdyqtalğan.
- Ört söndırudıñ sprinklerlık jüiesı kez kelgen örttı tiımdı jeñe alady.
- Qoima bölmelerı ärtürlı jükterdı ornalastyruğa mümkındık beretın retteletın saqtau jüiesımen jabdyqtalğan.
- Joğary sanitarlyq qauıpsızdıkke kepıldık berıledı, üi-jailardy dezinfeksialau jäne deratizasialau boiynşa ıs-şaralar jürgızıledı.
- Baqylau üşın sapa menejmentı jüiesı jäne WMS avtomatty basqaru jüiesı qoldanylady.


text:
Ukrain rejissörı Ahtem Seitablayevniñ «Başqasınıñ duası» filmi Ukraina adına «Oskar» kinomükâfatı içün yapılğan milliy nominant saylâmasında «Çetel tilinde çıqqan eñ yahşı film» nominatsiyasında iştirak etecek.
«Kerçekten de, menim filmim milliy saylamada iştirak etecek. Lâkin mında şimdilik fevqulâde bir şey yoq. Saylâmada bu yıl çıqqan filmlerniñ epsi iştirak etecek. Elbette, anda qoyulğan hususiy bir şartlar da mevcut olsa bile, fevqulâde bir şey körmeyim», – dep ayttı Seitablayev Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında.
«Ukrain oskar komiteti» Facebookta bildirgenine köre, «Oskar» kinomükâfatında Ukrainanı kim temsil etecegine dair soñki qarar avgustnıñ 29-nda berilecek.
Ahtem Seitablayev - ukrain ve qırımtatar oyuncısı, teatr ve kino rejissörı, stsenarist, Qırım Mutar Cumhuriyetinde nam qazanğan oyuncısı.
O, 1944 senesi qırımtatar sürgünligi aqqındaki «Haytarma» filminiñ rejissörı ola. Mayısnıñ 18-de onıñ «Başqasınıñ duası» filmi taqdim etildi. Yañı levhası Ekinci cian cenki vaqtında 88 yeudiy balasını ölümden qurtarğan qırımtatarı Saide Arifovağa bağışlana. «Kiborgi» filmi Ukraina şarqındaki cenk vaqtında Donetsk ava limanı uruşlarını tarif etecektir.


text:
Advokat Emil Kurbedinov, Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir işi»niñ dört figurantına azatlıqnı sıñırlav tedbiriniñ uzatılması aqqında meseleni baqqan Qırım Yuqarı mahkemesi akemi Sergey Pogrebnâkqa red bildirdi.
Advokatnıñ añlatqanına köre, iş Şimaliy Kavkaz okrugınıñ mahkemesine berildi ve Qırımdaki mahkemede endi olarnıñ sıñırlav tedbiri aqqında meseleni baqmağa vekâleti yoq. Tamam buña esaslanıp, red bildirildi. Advokatnıñ aytqanına köre, prokuratura, işnıñ Qırımda bulunğanını iddia ete. Lâkin qorçalavnıñ qolunda işniñ Şimaliy Kavkaz okrugınıñ mahkemesi bulunğan Rostov-na-Donu şeerine berilgeni aqqında vesiqalar bar.
2016 senesi mayıs 12-de Bağçasarayda Rusiye telükesizlik hadimleri musulmanlar, qırımtatarlarnıñ evlerini ve yerli qavehaneni tinttiler. Neticede dört Bağçasaray sakini: Zevri Abseitov, Remzi Memetov, Rustem Abiltarov ve Enver Mamutov yaqalanıp, terrorizmde qabaatlandı. Olarnı, Rusiyede terroristik tanılğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etkenlerinden şübheli sayalar.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ advokatları, olarnıñ taqip etilüvi din alâmetine köre yapıla, dep sayalar. Advokat Emil Kurbedinov, bu iş boyunca Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından esas olaraq qırımtatarlar ve olardan ğayrı İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleriniñ taqip etilgenlerini qayd ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletlerini bir İslam hilâfeti içinde birleştirüvde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. 2003 senesinde Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» olaraq tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evleri ketken sayın daa sıq olaraq kütleviy surette tintilmekteler.


text:
Kelecek afta, noyabr 19-da, «Qırım Cumhuriyeti Devlet şurasınıñ» malümat siyaseti, alâqa ve kütleviy bağları komiteti Qırım parlamentinde Kütleviy haber vastaları hadimleriniñ akkreditatsiyası aqqında nizamnameniñ soñki variantını tasdıqlaycaq. Bunı komitet reisi Sergey Şuvaynikov toplaşuvda bildirdi, dep haber ete Krım Media.
Şuvaynikovnıñ aytqanına köre, vesiqa «ğayet qıyın» oldı.
Onıñ bildirgenine köre, endiden soñ kütleviy haber vastalarınıñ hadimleri Rusiye Federatsiyası vatandaşınıñ pasportını köstermek kerekler. «Mında jurnalistlerge Rusiye qanunları boyunca yaşağanımıznı añlatacaqmız, Rusiye qanunları boyunca ise belli bir talaplar bar. Özüñiz de yahşı añlaysıñız, Rusiye Federatsiyasınıñ pasportı soqaqta bile er daim yanıñızda olmalı, şu cümleden devlet müessisesiniñ binasında da», – dedi Şuvaynikov.
Onıñ qayd etkenine köre, jurnalistler bu talapqa riayet etmeli.
Malüm olğanı kibi, artıq Qırım parlamentinde çalışacaq olğan jurnalistler icadiy tahallüs, iş yeri, tasil, tecribe, zenaat, iş ve cep telefon nomeraları, elektron poçtasınıñ adresini bildirmeli.


text:
Rusiye işğal etilgen Qırımda qırımtatar tili ve medeniyetini saqlap qaldırmaycaq ve inkişaf ettirmeycek, dep ayttı Qırım.Aqiqat Radiosınıñ «Dnevnoye şou» yayınında sentâbrniñ 14-de professor, közetici, Ekstremal jurnalistika merkeziniñ sabıq reberi Oleg Panfilov.
Onıñ aytqanına köre, Ekstremal jurnalistika merkeziniñ tedqiqat neticeleri köstere ki, Rusiyeniñ ancaq eki regionında yerli kütleviy haber vastaları tuvğan tilni qullana – bu Çeçenistan ve Tataristan.
«İmperatorlıq siyaseti milliy tillerniñ saqlap qalmasını közde tutmay. Rusiyede tamır halqlarnıñ tilleri tamamen yoq olğan regionlar bar, ve tek rusça qullanıla. Rusiyede resmiy şekilde 190 halq yaşay, ve yalıñız ekisi tilini qullana bile. Qırımda da aynı siyaset olacaq, iç şübem yoq», – dedi Panfilov.
Qırım Rusiye kontroli altına keçken soñ qırımtatarlar aqları sıñırlanğanını bildireler. Qırımnıñ Rusiye akimiyeti Qırım halqlarınıñ aq-uquqları aynı seviyede temin etilgen, dep israr ete.
Ukrain uquq qorçalayıcılarınıñ malümatına köre, al-azırda işğal etilgen Qırımda qırımtatarca laf etken balalarnıñ ancaq üçte biri ve ukraince bilgen balalarnıñ altıda biri ana tilinde tasil ala bile.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiye tarafından Qırımnıñ vaqtınca işğaliniñ resmiy başlanğıç kününi 2014 senesi fevral ayınıñ 20-si olaraq qabul etti. 2015 senesi oktâbrniñ 7-nde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqid etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Moskvanıñ Basman mahkemesinde fevral 12 künü Mustafa Cemilevniñ oña işğal etilgen Qırımğa kirişni beş yılğa yasaq etken Federal Migratsion hızmetine davası boyunca toplaşuv keçirilecek.
2014 senesi mayıs başında Qırımnıñ Rusiye akimiyeti qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi Mustafa Cemilevni yarımadağa kirsetmedi. Oña Rusiye territoriyasına kiriş yasaqlığı ilân etildi. Cemilev uzun vaqıt devamında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi edi. 2013 senesi reis vazifesine Refat Çubarov başladı. Qırım Rusiyege qoşulğanından soñ ekisine de cumhuriyet kirişi yasaq etildi: region akimiyetiniñ olarğa olğan iddiası – milletlerara ziddiyetniñ doğurmasıdır.
Aynı şu yasaqqa Mustafa Cemilev Rusiye mahkemesinde itiraz bildirmege areket ete. Onıñ menfaatını adliyeci Mark Feygin qorçalaycaq. Feyginniñ aytqanı kibi, imaye mevzimi yalıñız uquqiy temelinde qurulacaq, amma, adliyeciniñ qayd etkenine köre, bu işniñ ciddiy bir siyasiy negizi bardır.
Mustafa Cemilevniñ vaziyeti ve onıñ Rusiye Federatsiyası territoriyasına «milliy havfsızlıq sebebinden» kiriş yasaqlığı dos-doğru siyasiy mesele olğanı bellidirMark Feygin
«Mustafa Cemilevniñ vaziyeti ve onıñ Rusiye Federatsiyası territoriyasına «milliy havfsızlıq sebebinden» kiriş yasaqlığı doğrudan-doğru siyasiy mesele olğanı bellidir. Çünki başqace bunı añlatmaq çare yoqtır. Bu er şey Qırım toprağı işğal etilgen vaqıtta yüz berdi. Cemilev, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ deputatı olıp, bu işğalge qarşı çıqqan edi, bundan da ğayrı, o, qırımtatar halqını temsil ete ve onıñ yetekçisi ola, er ceetten. Mustafa Cemilev sabıq disiidenttir, şunıñ içün mahsus hızmetleriniñ oña nisbeten siyasiy allergiyası bardır. Qırımda ise idare etken – mahsus hızmetlerdir. Cemilevge Qırım toprağına kiriş yasaqlığı aqqında qarar acele, Kreml emri ile, alınğan edi, şunıñ içün uquqnıñ yañlış qullanılmasından bir sıra eksiklik peyda oldı. Şunı añlamaq kerek ki, Cemilev ilk evelâ evine, apayı, eki oğlu olğan yerge, kelmege istey. Oğullarından biri, hatırlatam, Krasnodar diyarında apiste buluna. Şunıñ içün, şübesiz, bu işniñ siyasiy negizini körem, amma uquq qaidelerinden faydalanacağım, biz bu işni siyasetleştiremiz degen qabaat olmasın, dep. Amma bütün bu meselelerniñ siyasiy olğanı ep aqlımızdadır», – dedi adliyeci.
Mark Feygin şunı da qayd etti ki, Rusiyede adalet olğanına pek te inanmay. Amma Mustafa Cemilevniñ işinde daa bir emiyetli noqta bar ki, netice menfiy olsa bile, qırımtatarlarnıñ yetekçisi Avropa mahkemesine muracaat ete bilecek, bunı «Moskovskiy komsomolets» gazetasınıñ baş muarrir muavini Ayder Mujdabayev bildirdi.
Mustafa Cemilev qırımtatar halqınıñ Qırımğa avdeti oğrunda küreşniñ timsalidir. Şunıñ içün Rusiyede keçirilecek mahkeme – timsaliy bir şeyAyder Mujdabayev
«Mustafa Cemilev halqımıznıñ Qırımğa avdeti oğrunda küreşiniñ timsalidir. Şimdi olayatqan adiseler, bu, ebet, Mustafağa ve endi Vatanğa kiriş yasaq etilgen diger qırımtatarlarğa nisbeten ayırım siyasetidir. Şunıñ içün Rusiyede keçirilecek mahkeme – timsaliy bir şey. Cemilevge Qırımğa kirişni açarlar degen fikirde degilim. Amma bilem ki, Mustafa Cemilevge şimdi mahkemeniñ er türlü qararını elde etmege müimdir. Soñra o, Avropa mahkemelerine muracaat ete bilecek. Çünki Mustafa Cemilevge kiriş yasağı aqqında bildirilgende, eline iç bir vesiqa berilmedi.
Mustafa Cemilev yigirmi yıl devamında reislik yapqan Qırımtatar Milliy Meclisinde Rusiye akimiyetiniñ mevamını tenqit eteler ve Cemilevniñ statusı aqqında qararnı siyasetçiler degil de, adliyeciler almaq kerek olğanını bildireler.


text:
Ukraina aliy oquv yurtları qırımlılarğa «Ukrainanıñ işğal etilgen territoriyasında vatandaşlarnıñ aq-uquqları ve azatlıq teminlevi aqqında» qanunğa köre tasil almağa imkân bere.
İşbu vesiqağa binaen, Qırımda añlaşma esasında oquğanlar devlet büceti parasına tasil ala bileler.
Lâkin uquq qorçalaycılar bildireler ki, er bir aliy oquv yurtı qanunğa riayet etmege azır degil ve Qırımda añlaşma esasında oquğanlarnı bücet yerlerine qabul etmey.
«Almenda» vatandaşlıq maarifçiligi Merkeziniñ gençler programmalarınıñ koordinatorı Ruslan Niçeporuk Qırım.Aqiqat saytına bergen malümatlarına köre, İ.Franko adına Lviv milliy universiteti oquş parasını ödemegen qırımlılarnı qabul etmeycegini bildirdi.
«Studentler qıyın bir vaziyetke oğradılar. Kelgende olardan imtianlar berilmesini talap ettiler ve qabul olunacaqlarını vade ettiler. Neticede olar imtianlarnı muvafaqiyetli berdiler, lâkin yalıñız bücet parasına oquğanlar qabul etildi. Añlaşma esasında tasil alğanlarğa ise oquş parası ödemegence qabul etmeyceklerini bildirdiler», – dedi Niçeporuk.
Ukraina tasil ve ilim naziri Serğiy Kvit bildirdi ki, onıñ yuqarıda añılğan vaqialar aqqında haberi de yoq. Onıñ aytqanına köre, nazirlik bunıñnen bağlı bir de bir şikâyet almadı.
«Qırım studentleri oquş yılınıñ soñuna qadar para tölememek kerekler. Olarnıñ oquşnı bedava yekünlemege aqqı bar. Em de bu studentler Qırımda oquğanda para tölegen ediler. Onıñ içün olar eki kere para tölememek kerekler», – dep ayttı Qırım.Aqiqatqa Serğiy Kvit.
O, bücet parasına oqumağa imkânından marum qaldırılğan qırımlılarnı bunı nazirlikke bildirmege tevsiye etti.


text:
Qırım «nazirler şurası» «Qırım Cumhuriyetinde devlet akimiyet organlarınıñ keçindirüvine ayırılğan para miqdarı aqqında»qararnı qabul etti. Onıñ yardımı ile keçici müddet devamında regional bücet bir terptipke ketirilecek, dep bildirdi Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov.
Bunı Qırım «ükümetiniñ» matbuat hızmeti bildirdi.
«Qırım Cumhuriyetiniñ büceti esabına bir şey satın almaycaqmız. Bu qarar vastası ile keçici müddet devamında regional bücet bir terptipke ketirilecek Bütün memurlarğa orta sınıf maşinalarğa keçmege teklif etem. Bu adiy bir aldır», – dedi Aksönov.
İşbu vesiqağa köre, «Nazirler Şurasınıñ başı» ve «Devlet şurasınıñ spikeri» 900 biñ rubleden paalı olğan maşinalarnı qullanıp olamazlar
Bu memurlarnıñ iş odalarında mefruşatnıñ yañartıluvı 45 biñ rubleden paalı olmamalı. Olarnıñ muavinleri özlerine fiyatı 27 biñ ruble olğan mefruşatnı ala bileler.
28 biñ ruble şahsiy bilgisayarlarğa ayırılacaq.
«Akimiyet» organlarnıñ adiy hadimleriniñ iş yerlerine olacaq masraflar böyledir: yazuv masası 1,8 biñ rubleden paalı olmaycaq, kâğıt içün dolap – 2,1 biñ ruble, yımşaq kreslo – 900 ruble, oturğıç – 450 ruble.


text:
Keçken afta devamında Qırımda 24 yol qazası ve 55 yanğın oldı, olarğa qurtarıcılar celp etile edi, dep bildire Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi.
Müessiseniñ malümatına köre, yol qazalarına oğrağan 30 adam qyrtarıldı, ekisi elâk oldı. Yanğınlar neticesinde ise 15 adam tahliye etildi, 1 kişi elâk oldı.
Bundan ğayrı, matbuat hızmeti bildire ki, dağ-irman mıntaqasında 7 qıdıruv-qurtaruv tedbiri yapıldı, olarnıñ neticesindde 11 adamnı qurtardılar. Ve suvda da 4 qaza yüz berdi, olarda üç adam qurtarılda, birisi elâk oldı.
Qırımda yılnıñ başından 491 yanğın södürilgen edi,olarda 42 adam elâk oldı.
Qırımda aprel 1-inden yüksek yanğın telükesi rejimi ilân etildi.
Muessise, Qırım sakinleri ve musafirlerini dağda mıqayt olmağa çağırta.
Avgustnıñ 11-inde üyleden soñ Üç Qoş deresinde yanğın başlandı. Fevqulade vaziyetler hızmetiniñ (FVH) haber etkenine köre, yanğın uzaq dağlıq yerinde, 45-80 derecelik bir bayır capında başlandı. Ateşniñ söndürmesine, derede 15-20 m/s qadar köterilgen küçlü yel mania ola.


text:
Qırımda Ukraina Pravoslav kilsesiniñ Qırım yeparhiyasınıñ arhiyepiskopı Kliment tutıp alındı, dep bildire qırımlı faal, «Milliy gazeta-mecmua neşriyatınıñ» müdiri Andrey Şçekun.
«Arhiyepiskop Klimentni tutıp, Aqmescit şeeriniñ Kiyev rayon politsiya bölügine alıp keteler. Bugün o, Rostov-na-Donuğa barıp, ukrainalı esir Pavlo Grıb ile körüşecek edi. Paylaşmañıznı ve Vladıkağa yardım etmeñizni rica etem!», – dep yazdı Şçekun Facebook saifesinde.
Onıñ aytqanına köre, arhiyepiskop Aqmescitniñ merkeziy avtovokzalında (Kiyevskaya soq., 4) avtobusta tutuldı.
Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almağa tırışa. Rusiye uquq qoruyıcıları arhiyepiskop Klimentniñ tutulmasına dair malümatnı izaatlamay.
Diger menbalarda papaznıñ tutuluvınen bağlı malümat yoq.


text:
Qırımtatar iş adamı Resul Velilâyev Moskvanıñ «Lefortovo» SİZOsından çıqmamaq şartı ile azat etildi. Bu aqta qırımtatar faali Nariman Celâl Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
«Bunıñ sebebini daa ögrenmemiz kerek, amma Resul ağanıñ Lefortovo SİZOsından azat etilgenini bilemiz. Çıqmamaq şartı bar, dep tüşünem, yani tahqiqat ve mahkeme devam etkence Moskvada bulunacaq», – dedi Celâl.
Qırım.Aqiqat Resul Velilâyevniñ advokatları ve tuvğanlarından malümat almağa tırışa.
İş adamı Resul Velilâyev ve «KrımOpt» şirketiniñ müdiri Ali Bariyev 2018 senesi aprelniñ 26-nda Qarasuvbazarda Rusiye telükesizlik hadimleri Velilâyevge ait «Güzel» ticaret ağı ve «KrımOpt» şirketinniñ tükânlarını tintken soñ tutulğan edi.
Daa soñra Velilâyev 2 ayğa tevqif etilerek, Moskvadaki Lefortovo tahqiqat izolâtorına (SİZO) qapatıldı. Qırımda oña qarşı Rusiye Ceza kodeksiniñ 238-inci maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden («Telükesizlik talaplarına uymağan mallar ve mahsulatnıñ istisalı, saqlanması ya da satılması, ve bunıñ kibi de işlerniñ yapılması ve hizmetlerniñ kösterilmesi) boyunca dava açıldı.
Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanından şübheli sayılğan musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilip başladı.


text:
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi oktâbrniñ 23-de qırımlı uquq qorçalayıcı, «yaltalı Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Emir-Üsein Kukunıñ apiste yatma müddetini uzatma qararını deñiştirmedi.
Bunı qırımlınıñ advokatı Aleksey Ladin Qırım.Aqiqatqa haber etti. Onıñ aytqanına köre, oturış qapalı şekilde keçirildi. Ses qaydını yapmağa izin berilmedi.
Advokat qayd etti ki, mahkeme oturışında «imayeniñ delillerine qulaq asılmadı».
Apiske alınğan Qırım uquq qorçalayıcısı Emir-Üsein Kukunıñ ömür arqadaşı Meryem Kuku onıñ tibbiy yardımğa muhtac olğanını aydınlattı.
Yaltalı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri 2016 senesi fevralniñ 11-de tutuldı. Olarnıñ arasında – İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku, aluştalı Müslim Aliyev, Qızıltaş köyüniñ sakini Enver Bekirov ve yaltalı çeçek satıcısı Vadim Siruk.
Qırım uquq qorçalayıcısı, «yaltalı Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Emir-Üsein Kukunıñ apiste yatma müddeti 2017 senesi dekabrniñ 8-ne qadar uzatıldı. Advokatı Aleksey Ladinniñ aytqanına köre, Qırım uquq qorçalayıcısı 21 ay 27 kün apiste yata.Qırım mahkemesi uquq qorçalayıcı Emir-Üsein Kukunı nezaret altında qaldırdı – advokat
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi oktâbrniñ 23-de qırımlı uquq qorçalayıcı, «yaltalı Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Emir-Üsein Kukunıñ apiste yatma müddetini uzatma qararını deñiştirmedi.
Bunı qırımlınıñ advokatı Aleksey Ladin Qırım.Aqiqatqa haber etti. Onıñ aytqanına köre, oturış qapalı şekilde keçirildi. Ses qaydını yapmağa izin berilmedi.
Advokat qayd etti ki, mahkeme oturışında «imayeniñ delillerine qulaq asılmadı».
Apiske alınğan Qırım uquq qorçalayıcısı Emir-Üsein Kukunıñ ömür arqadaşı Meryem Kuku onıñ acele tibbiy yardımğa muhtac olğanını aydınlattı.
Yaltalı «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsleri 2016 senesi fevralniñ 11-de tutuldı. Olarnıñ arasında – İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku, aluştalı Müslim Aliyev, Qızıltaş köyüniñ sakini Enver Bekirov ve yaltalı çeçek satıcısı Vadim Siruk.
Qırım uquq qorçalayıcısı, «yaltalı Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Emir-Üsein Kukunıñ apiste yatma müddeti 2017 senesi dekabrniñ 8-ne qadar uzatıldı. Advokatı Aleksey Ladinniñ aytqanına köre, Qırım uquq qorçalayıcısı 21 ay 27 kün apiste yata.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kürbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
«Novaya generatsiya» gençler teşkilâtı qırımlı Ukraina vatandaşlarına informatsion ve uquq ceetinden qoltutmaq içün online haritanı azırladı. İşbu hızmetler Herson vilâyetiniñ devlet müessiselerinde kösterile.
Bunı teşkilâtnıñ resmiy Facebook saifesinde bildireler.
Böylece, haritada Herson ve Herson vilâyetinde memuriy hızmet köstergen müessise ve teşkilâtlarnıñ iş künleri ve kontakt malümatları bar.
Bundan evel Herson vilâyetinde qırımlı Ukraina vatandaşları içün memuriy yardım boyunca telefon ağı qurulğan edi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
"Tağın 10 köymägä aşlıq töyäläçäk"
Bu xaqta Ukrainanıñ Asqorıma ministr yärdämçese citkerde
Ukrainanıñ Asqorıma ministr yärdämçese Yuriy Vaskov ay azağına qadär kimendä tağın 10 köymägä aşlıq töyärgä planlawların citkerde.
Yuriy Vaskov 14 avgust kiçendä Odessa portına kergän “Sara” köymäsenä 8 meñ tonna kukuruz, “Êfe” köymäsenä isä 7500 tonna maynıñ töyäläçägen belderde.
Xäzerge waqıtta Ukraina portlarında barlığı 6 köymägä aşlıqnıñ töyälüen äytkän Vaskov bolay dide: “Aşlıq koridorı açılğan berençe atnada Ukraina portlarınnan 16 köymä 9 ilgä yaqınça million yarım tonna Ukraina aşlıqların citkerü öçen yulğa çıqtı.”
Bäyläneşle xäbärlär
İrandağı cirteträw Türkiyädä dä xis itelde
İrannıñ Könbatış Azärbaycan vilayätenä bäyle Hoy şähärendä barlıqqa kilgän cirteträwdä 276 keşeneñ yaralanuı belderelde
Törkiyä Livanda qoyaş ênergiyäse sistemaları urnaştıra
TİKA êlektr özeklekläre bulğan Livannıñ Akkar töbägendä 4 awılğa qoyaş ênergiyäse sistemasın urnaştırırğa yärdäm itte


text:
Rusiye prezidentiniñ spikeri Dmitriy Peskov Vladimir Putin ve ABD prezidenti Joe Biden yañı telefon subetini kerçekleştire bile, dep inkâr etmey. Peskovnıñ aytqanına köre, böyle subet Rusiyeniñ telükesizlik kefaletlerinen bağlı talaplarına yazma cevap berilgen soñ olacaq, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Eki prezident kene laf etecegini inkâr etmeymiz. Fikirimizce, böyle munasebet alğışlanmalı, eki devlet içün de faydalıdır… Prezidentler bağlarınen bağlı qararlarnı özleri ala. Amerika tarafınıñ cevabı belli olğan soñ, prezidentlerniñ dialognı qaydan devam etecekleri añlaşılacaq», – dep bildire Peskovnıñ aytqanlarını Rusiye kütleviy haber vastaları.
ABD memuriyeti bu beyanatnı şimdilik tefsir etmedi.
Biden ve Putin dekabrniñ 30-nda telefonda laf etken ediler.
ABD prezidenti yanvarniñ 19-nda Ukrainağa keniş istilâ Rusiye içün «felâket» olur, Rusiye prezidenti Vladimir Putin ise Ğarp tarafından «daa körmegen» sanktsiyalarğa oğratılacaq, dep bildirdi.
Ücüm etüv planlarını inkâr etken Kreml yanvarniñ 20-nde ABDniñ Rusiye içün felâketli aqibetler tenbileri vaziyetni daa beter kerginleştire bile, dep bildirdi.
Keçken afta Rusiyeniñ areketlerine ve Avropa telükesizligine bağışlanğan muzakerelerniñ üçünci raundı keçirildi: eki taraflı Amerika-Rusiye, NATO-Rusiye Şurası çerçivesinde körüşüv ve OSCE muzakereleri. Bir ilerilev aqqında haber etilmedi. Moskva ve Washington kergin muzakereler vaqtında Avropa telükesizliginen bağlı «temel» añlaşamamazlıqlarnı qayd ettiler.
Bıltır küzde kütleviy haber vastalarında istihbaratnıñ Ukraina sıñırında Rusiye ordusı toplaşqanına dair malümatı peyda olıp başladı. ABD ve diger Ğarp memleketleri Moskva arbiy istilâğa azırlana, dep tahmin ettiler. Kreml bunı inkâr etip, ABD ve NATOdan telükesizlik kefaletlerini talap etti – hususan NATOnı şarqqa kenişletmemek. Moskva Washingtondan yazma şekilde cevap bermesini talap ete.
NATO, İttifaq Rusiye ile muzakerelerge azır, amma memleketlerniñ topraq bütünligine ve angi ittifaqlarğa kirmek qararını almaq aqqına ürmet kibi esas printsiplerinen bağlı uzlaşuvğa razı olmaycaq, dep bildirdi.


text:
Parijnı su bastı
Parijda yawğan köçle yañğır kinät kenä su basunı kiterep çığardı
Franśiya başqalası Parijda köçle yawım-töşem häm dawıl küzätelde.
Parijda yawğan köçle yañğır kinät kenä su basunı kiterep çığardı.
Meteorologiya xezmäte Meteo France Parijda zur su basu afäte kötmäwenä qaramastan yañğırnın köçle buluı arqasında qayber öetro stanśiyaläre waqıtlıça yabılıp tordı, küp keän prospekt su astında qaldı.
Bäyläneşle xäbärlär
Rusiyä yulları kemnärgä yabıldı?
Rusiyä xökümäte dus bulmağan illärneñ yul transportında Rusiyä cirlären qullanuların tıydı


text:
Kreml kontrol etken Qırım müftisiniñ muavini Esadullah Bairovnıñ fikirince, gençlerni ananeviy islâmğa köre terbiye etmek kerek, onıñ zanınca, böyle olsa, radikal aqımlar peyda olmaz. Bunı müfti muavini Moskvadaki «21 asırda cemiyet birliginiñ pekitilmesi ve medeniyetlerara dialog inkişafında dinniñ rolü» halqara ilmiy-ameliy konferentsiyasında ayttı.
«Ananeviy islâm şeriat, beş vaqıt namaz, içki yasağı ve digerlerni belgilegen islâmdır, ananeviy islâm radikal islâmdan farqlana, çünki Allahnıñ dinini qorçalap, onı kirli radikal maqsadları ile qullanmay», – dep tekrarlay Bairovnıñ aytqanlarını Qırımdaki QAMDİ matbuat hızmeti.
Onıñ fikirince, ananeviy terbiye gençler arasında radikalizmniñ inkişafına yol bermez.
«Yañlış fikirler yoq olsa, gençlerge ananeviy islâm, urf-adetler sayğısı aşlanacaq ve qoqla radikal teşviqatçılarnıñ ayaqları altında bir şey qalmaz», – dep qoştı o.
2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ QAMDİ yapqan areketlerini Meclis ile muzakere etmey. Yanvar 16-17 künleri Herson vilâyetiniñ Geniçesk rayonında olıp keçken Dünya qırımtatar kongressi icra şurasınıñ toplaşuvında esas Ukrainada Müftiylikni qurmağa qarar alındı. Noyabr 19-da 14 qırımtatar din cemiyeti Kyivde toplaşip, müftiylikni qurdılar. Müfti Ayder Rustamov oldı, o, Kyivdeki qırımtatar cemiyeti yanında Musulmanlarnıñ diniy qıymetleri komitetiniñ yolbaşçısı ola. Alimler şurası da quruldı, onıñ yolbaşçısı olaraq Ukraina musulmanları birliginiñ reisi Suleyman Hayrullayev saylandı.


text:
Ukraina siyasetşınası Sergey Taran dey ki, Rusiye prezidenti Vladimir Putin Ukraina, onıñ territoriyaları – Donbass ve Qırım aqqında unutmadı.
«Rusiye ordularınıñ arbiy qısımları ukrain territoriyasında olğance, bu olğance, Putin Ukraina aqqında unutmaz. Ve onıñ Qırım ve işğal etilgen Donbass topraqlarından ketmege niyeti olmağanını körmek kerek. Anda işğal yüz bere. Putin unutmadı», – dedi o Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba efirinde.
Rusiyede aytılğanı kibi, Putinniñ Ukraina vastası ile öz itibarını kötermege fırsatı olğanına qadar, Ukraina ile meraqlanacaq. Şimdi aktsent vaqtınca Suriye ve Türkiye tarafına yönelgen, dedi efirniñ diger musafiri, Radio Svoboda Rusiye hızmetiniñ mühbiri Mümin Şakirov.
«Menimce, Donbass ve Qırım er vaqıt haber alanında olacaq, şimdi aktsent vaqtınca avuştırılğan. Er vaqıt qaytmağa imkân yoq, çünki tış duşman, zapt etilgen qale felsefesi, bu ğaye er vaqıt çalışacaq», – dedi o.
Vladimir Putin dekabr 3 künü Kremlniñ Georgiy salonında Federal toplaşuvına er yıllıq muracaatında Ukraina aqqında bir şey, Qırım aqqında ise tek bir ibare ayttı.
Türkiye-Suriye sıñırında tüşürilgeninden soñ Rusiye ve Türkiye arasında munasebetler birden bozuldı, Moskva uçaq Suriye üzerinde olğanını bildire ve vaqiadan bir qaç künden soñ Rusiye akimiyeti Türkiyege qarşı sanktsiyalarnı kirsetti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
İlhaq etilgen Qırımda 92 yaşında Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Teftiş komissiyası reisi Ali Ozenbaşlınıñ babası Asan ağa keçindi.
Bunı noyabrniñ 28-nde Facebookta Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ reisi Refat Çubarov yazdı.
«Cenaze merasimi yarın, noyabr 29 künü, saat 14.00-de Aqmescit şeerindeki Abdal mezarlığında keçirilecek», – dep bildirdi Çubarov.
Bu malümatnı qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçisi Nariman Celâlov da tasdiqladı.
Qırımtatar Milliy Qurultayı – milliy toplaşuv, qırımtatar halqınıñ yuqarı temsiliy vekâletli organıdır.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Sloveniya prezidenti Borut Pahor ile körüşüvi esnasında Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımdaki vaziyetniñ muzakere etilgenini bildirdi. Bunıñ arfesinde bunı, Ukraina devlet başlığınıñ matbuat hizmeti bildirdi.
Poroşenko, Sloveniya prezidenti ile muzakereleriniñ neticeleri boyunca jurnalistlernen körüşüvi esnasında: «Qırımdaki vaziyetni muzakere etkende, Rusiye tarafından Ukrainağa ait territoriyanıñ vaqtınca işğal etilmesi halqara uquqnıñ ciddiy bozuluvı ola, dep daa bir kere tasdiqladıq. Ve minnetdar olğanımıznı, em de Sloveniyanıñ noqtai-nazarına yüksek qıymet keskenimizni ayrıca qayd etmek isteyim», – dedi.
Öz nevbetinde Sloveniya prezidentiniñ matbuat hizmeti mayıs 11-de Poroşenko ile körüşüvinden soñ: «Pahor, Sloveniyanıñ Rusiye tarafından Qırımnıñ ilhaqı halqara uquqnıñ bozuluvı olğanına dair noqtai-nazarını tasdiqladı. – Sloveniya Ukrainanıñ dünya tarafından tanılğan sıñırları içinde topraq bütünligi ve suverenitetine qol tutmağa devam etecek», – dep bildirdi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenüvi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Tön’yaq Koreya üzenä birelgän vakśinadan baş tarttı
Däwlät preparatlarnıñ kizüdän tağın da kübräk zarar kürgän cirleklärgä birelergä tiyeşlegen belderde
Tön’yaq Koreya üzenä täq’dim itelgän yaqınça 3 million doza koronavirus vakśinasınıñ başqa illärgä cibärelüen teläde. Däwlät idaräseneñ süzçelärennän berse äytüençä, preparatlar kizüdän tağın da kübräk zarar kürgän cirleklärgä birelergä tiyeş.
Bötendön’ya sälamätlek saqlaw oyışması 19nçı avgusttan başlap Tön’yaq Koreyada koronavirus oçrağı kürenmäwen belderde. Atnalıq xisapta mediśin...
-
04.10.2022
-
04.10.2022
-
04.10.2022
-
04.10.2022
-
04.10.2022

seg_langs: crh_Latn crh_Latn crh_Latn crh_Latn unk unk unk unk unk unk unk unk unk unk


text:
Adliyeci Ayder Azamatov Yaltadaki “Hizb ut-Tahrir işi”niñ iştirakçisi Arsen Cepparovnıñ “alı fenalaşqanınen bağlı” bir qaç şikâyet azırlay. Bu aqta avgustnıñ 29-nda Qırım.Aqiqatqa Azamatovnıñ özü ikâye etip berdi.
“Men SİZO ve tıbbiyet bölügi hadimleriniñ areketsizliklerinden dolayı, Arsen Cepparovğa kerek olğan tıbbiy yardım köstermegenlerine qarşı şikâyet etecem. Şikâyetni prokuraturağa ve Cezalarnı eda etüv Federal hızmetine berecem”, – dedi Azamatov.
Adliyeciniñ sözlerine köre, vesiqalar yaqın vaqıtta azır olacaq, amma olar ne vaqıt cevap berecegi belli degil.
Bir kün evel adliyeci Favebookta Arsen Cepparovnıñ “alı fenalaşqanı” aqqında haber etken edi.
Rostov-na-Donu SİZOsınıñ hadimleri şimdilik bu hususta açıq bir izaat bermedi.
Mayısnıñ soñunda Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Yaltadaki “Hizb ut-Tahrir işi” niñ altı figurantınıñ tevqif müddetini üç ayğa uzattı.
Bu iş boyunca qabaatlanğan Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Useyin Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk 2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada tutuldı. Olar Rusiyede yasaq etilgen “Hizb ut-Tahrir” siyasiy İslâm teşkilâtına alâqadar olğanında qabaatlana.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltadaki “Hizb ut-Tahrir işi” ni Aqmescitte ötkerilgen köçüci oturışuvlarında baqa edi. Ondan soñ tevqif etilgen Qırım sakinleri Rostov-na-Donu şeerine yollanıldı.
Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltadaki “Hizb ut-Tahrir işi” figurantlarınıñ azat etilmesini talap ete.
“Hizb ut-Tahrir” halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi “Hizb ut-Tahrir” teşkilâtını “terrorist” birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
“Hizb ut-Tahrir işi” boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Advokat Mark Feyginge Rusiye sıñırlarından çıqmaq yasağı bir teknikiy hata olğanı belli oldı. Tass agentliginiñ bildirgenine köre, bunı advokatqa Rusiye Federal Mahkeme icracılar hızmetiniñ hadimleri heber etti.
Oktâbr 13, cümaaqşamı künü Feygin Moskva avalimanından Vilnüske uçacaqta Rusiye sıñırlarından tış yiberilmedi. Vilnüste muhalefet vekilleri ve ve insan aqları qorçalayıcılarnıñ iştiraginen «Azat Rusiye Forumı» keçirilecek edi.
Advokat bu yasaqnı Rusiyede casuslıqta qabaatlanıp yaqalanğan ukrain jurnalistı Roman Suşenkonıñ qorçalavınen bağlay.
Bundan evel Feygin mahkemede Pussy Riot gruppasınıñ iştirakçilerini, Ukrainalı uçucı Nadejda Savçenko ve Rusiye tarafından zapt etilgen Qırımda apiske alınğan qırımtatarlarnı qorçalay edi.


text:
Oktavian Avgust
Oktavian Avgust (23 sentyabr, b.e.sh. 63 – 19 avgust, 14) birinshi ha'm en' a'hmiyetli Rim İmperatorlarının' biri. Ol Rimnin' du'nya ju'zindegi en' qu'diretli imperiya bolıp jetilisiwinin' birinshi basqıshın basladı.
Oktavian Avgust Sezar Rim Respublikası diktatorı Yuliy Sezardın' saqlap alıng'an balası bolg'an. Oktavian ekinshi triumviratta (Rim İmperiyasın bir basshı sıpatında u'sh adamnın' basqarıwı), Mark Antoniy ha'm Lepiduslar menen bir qatarda basshıliqqa iye bolg'an. Avgust ha'm Antoniuslar b.e.sh. 44-jılı o'ltirilgen Yuliy Sezarg'a sadıq bolg'an. Onın' o'liminen keyin Sezar ta'repdarları ha'm Sezardın' qarsılası Pompeydin' ta'repdarları arasında Rim boylap puxaralıq urısı baslanadı. Triumvirat basshılıg'ı da'wirinde urıs toqtaydı, biraq Lepidustın' o'limi ha'm Mark Antoniydin' Mısırda Kleopatra menen bolıwı urıstın qayta dawam etiwine sebepshi boladı.
Bul ku'shli qanlı urısta jen'iske eriskennen keyin, Oktavian b.e.sh. 31-jılg'ı Aktium urısı ta'repdarı bolg'an Senat ta'repinen birinshi Rim İmperatorı bolıp saylanadı ha'm "Avgust" atın aladı. Ol b.e.dın' 14 jılı onın' o'gey ha'm ku'yew balası Tiberius (Tiberiy) onın' ornına İmperator bolg'ang'a shekem basshılıq etedi.
Onın' patshalıg'ı da'wirinde, onın' hu'kimetine qarsı bolg'anlar massalıq tu'rde mın'lap o'ltirilgen. Ol Rim qaytadan Respublikag'a aylandırıwg'a wa'de etken, biraq bunın' ornına ol o'zine ko'p ataqlardı, sonın' menen birge Bas ruwxanıy atag'ın bergen ha'm awıllıqlardag'ı ko'plegen shirkewler onı qudaylarının' biri esaplag'an. İnglis tilindegi ha'm basqa da ko'plegen Evropa tillerindegi "Avgust" ayının' atı onın' atınan kelip shıqqan.


text:
Aqyarlı «Hizb ut-Tahrir işi» iştirakçisi Nuri Primovnıñ anası Raime açlıq tutmaqnı toqtattı. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa iyülniñ 9-nda İnsan aqları boyunca Qırım kontakt gruppasınıñ koordinatorı Abdureşit Cepparov ikâye etip berdi.
«Haber alğanıma köre, iyülniñ 3-ne aqşam Raime Primova ahır-soñu açlıq tıtmamağa qarar bergen», – dedi Cepparov. İyülniñ 4-nde uquqimayeci, Primova hastahanege alıp ketilgeni «ve onıñ al-areketlerine baqılacaq olsa, açlıq tutmağnı toqtatmadı», dep haber etken edi.
Primova açlıqnı toqtatqanınen bağlı malümatnı Qırım.Aqiqatqa qırımtatar faali, uquqimayeci Lütfiye Zudiyeva da tasdıqladı. Onıñ sözlerine köre, iyülniñ 8-nde Primova daa hastahanede yata eken.
Mervzunen alâqalı: Raime Primova. Oğlu içün tutulğan açlıqnıñ onuncı künü
İyünniñ 20-nde Qırımda Ukraina vatandaşı, Aqyardaki «Hizb ut-Tahrir işi» iştirakçisi Nuri Primovnıñ anası, 68 yaşındaki Raime Primova açlıq ilân etti. O, Rusiye tarafından mahküm etilgen oğlunıñ deñiştirüv cedveline kirsetilgenini talap ete.
Raime Primovanıñ ekinci gruppa saqatlığı bar, o 68 yaşında. Primovanıñ bir büyregi yoq. Oña ciger hastalığı diagnozı qoyuldı.
Mayıs ayınıñ soñunda, Rusiye koloniyasında bulunğan Aqyarda «Hizb ut-Tahrir işi»niñ iştirakçisi Nuri Primov ceza izolâtorına qapatıldı.
2017 senesiniñ sentâbr ayında Rostov-na-Donu şeerindeki Şimaliy Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi, «Hizb ut-Tahrir» işi boyunca qabaatlanğan Aqyar sakinleri Ferat Seyfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primovğa umumiy rejimli islâh etici koloniyada beşer yıl berilgenine dair ükümni ilân etti.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ yarımadada «qırımtatarlarnıñ Vatanlarında raat yaşayışı bozuldı», dep ayttı Litvaniya parlamentiniñ spikeri Loreta Graujinene. O, aprel 11-de Vilniusta (Litvaniya) keçirilgen Dünya qırımtatar kongressi İdare şurasınıñ toplaşuvında çıqışta bulundı.
Bunı Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilevniñ matbuat hızmeti Facebookta bildire.
Berilgen malümatqa köre, Loreta Graujinene «İşğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı» halqara konferentsiyasınıñ iştirakçilerini ve Dünya qırımtatar kongressi İdare şurasınıñ toplaşuvı iştirakçilerini tebrikledi.
«Rusiye Federatsiyası Qırımnı işğal etken ve qanunsız şekilde öz terbine qoşqan soñ qırımtatarlarnıñ Vatanlarında raat yaşayışı bozuldı. İşğalden soñ Qırım Muhtar Cumhuriyetinde insan aqları bozulğanına ve insanlarğa basqı yapılğanına yazıqsınamız», – dep qayd etti o.
Loreta Graujinene Litvaniya parlamentinde keçirileyatqan konferentsiya «insanlarnı Qırımda üküm sürgen qanunsızlıqtan haberdar etecegine» ümüt beslegenini aydınlattı.
Vilniusta aprel 11-13 künleri Dünya qırımtatar kongressi İdare şurasınıñ toplaşuvı keçirilmekte. Konferentsiya Litvaniya parlamentiniñ reisi Loretta Graujinene reberligi altında Litvaniya parlamenti binasında azırlandı. Tedbir «İşğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı» halqara konferentsiyasından başlaycaq.
2016 senesi fevral ayında Avropa parlamenti Rusiye işğal etken Qırımda qırımlılar, hususan, qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarınıñ bozulmasını takbih etip, bunıñnen bağlı rezolütsiyanı qabul etti. Dünya qırımtatar kongressiniñ eyyetleri Litvaniya reberligi ile körüşecekler. İdare şura toplaşuvında Qırım, Türkiye, Romaniya, Poloniya, Kanada, Amerika Qoşma Ştatlarından tahminen 70 teşkilât temsilcisi iştirak etecektir.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti yarımadada insan aqları bozulmağanını bildire. Qırımtatar resurs merkezi mart ayı devamında Qırımda aq ve serbestlik bozulmasını 68 kere qayd etti. Merkez Qırımda insan aqlarınıñ bozulması artqanını bildire. Fevral malümatına binaen, 40 bozuv qayd etilgen edi.
Tintüv, yaqalav, qorquzuv, çeşit türlü yasaqlar Qırımda adiy bir şeyge çevirildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin Rusiyege Ukraina ve diger devletlerden köçken qaçaqlarğa yaşama yeri vesiqalarınıñ qolay şekilde berilmesi aqqında qanunnı imzaladı.
Uquq malümatı resmiy internet-portalında derc etilgen vesiqağa binaen, yaşama yeri vesiqalarınıñ qolay şekilde berilmesi imkânı Rusiye territoriyasına acele kütleviy şekilde köçken ve Rusiye territoriyasında qaçaq statusını alğan ya da Rusiyege vatandaşlarnıñ öz isteginen köçmege destek programmasınıñ iştirakçisi olğan yabancı vatandaşqa ya da onıñ qoranta azasına berile.
Bu qanun onıñ resmiy şekilde derc etilgeninden 90 kün keçken soñ işke tüşürile.
Keçken sene noyabr 1-den başlap Ukraina vatandaşlarınıñ Rusiye territoriyasında bulunmasınıñ imtiyazlı nizamı işlemey. O vaqıttan berli ukrainliler Rusiye territoriyasında ruhset bergen vesiqalar (iş patenti, muvaqqat yaşama ruhseti ve digerler) olmadan, 180 devamında 90 kün buluna bile. Lâkin, Rusiye Federal köçme hızmetinde bildirilgenine köre, istisna «Ukrainanıñ cenüp-şarqiy vilâyetlerinden acele kütleviy şekilde köçken» Ukraina vatandaşları içün yapıldı, «olar içün bulunma nizamı aynı qaldı».
Keçken sene küzde Rusiye Federal köçme hızmetinde ilân etkenlerine köre, 2014 senesi aprel ayından başlap Rusiye territoriyasına Donbasstan milliondan ziyade ukrain keldi, 2015 senesi oktâbr ayına qadar yaşama yeri vesiqasını almaq içün 65 952 insan muracaat etti.
Birleşken Milletler Teşkilâtı Rusiyede Donbasstan köçken 30 bin qaçaqnıñ bulunmasını tasdıqlap oldı.
2014 senesi aprel ayından başlap Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ bir qısmında cenk devam ete. Ukraina ve Ğarp Moskvanı Rusiye tarafını alğan Donbasslı separatistlerge destek köstergeninde qabaatlaylar, Rusiye bu qabaatlarnı red ete, «göñülliler» aqqında laf yürsetile bilgenini aytıp.


text:
Qırım mektep kitaphanelerinden 10-uncı sınıf talebeleri içün “Qırım tarihi” rusiye dersligini qaytarıp alalar. Uquq qoruyıcılarnıñ aytqanına köre, kitapta “qırımtatar halqına nefret doğurğan” fikir-ibareler yazılğan. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov bildirdi.
“Qırımtatarlarğa qarşı Moskova ve Rusiyeniñ nevbetteki provokatsiyası darma-dağın etildi, bunıñ içün biz, birinciden, Vatanında ve Vatandan tış semetdeşlerimizge minnetdar olmaq kerekmiz”, - yazdı Çubarov öz Facebook saifesinde.
Daa evel Qırım uquq qoruyıcı gruppası, yaqında ilhaq etilgen Qırımnıñ mekteplerinde tarqatılğan 10-uncı sınıf talebeleri içün “Qırım tarihi” rusiye desliginde, “qırımtatar halqına nefret doğurğan” fikir-ibareler bar dep bildirdi.
Daa evel Qırımlı adliyeci, sanat ve tasil hadimleri, Qırımnıñ Rusiye tasil nazirligine muracaat etip, 10-uncı sınıflar içün S. V. Yürçenko muarririyetinde çıqqan «Qırım tarihı» dersligini mündericesinde qırımtatarlar aqqında bulunğan provokatsion ibareler sebebinden onı qullanuvdan çıqarmağa rica etti. Kitapta "tatar ealisiniñ ekseriyeti almanlarğa yahşı yanaşqan, bir çoqu faal sürette yardım etken edi" dep yazılğan.
Qırım Tasil nazirliginiñ vekilleri adiseni şimdilik izaatlamadı.


text:
Aqmescitte mart 9-da Gagarin bağçasında ukrain şairi Taras Şevçenkonıñ hatırasına keçirilgen miting iştirakçilerine nisbeten memuriy işlerni baqmağa başladılar.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildire ki, mahkemeci faal Vildar Şukurciyevniñ qararını çıqardı. Onı Rusiye qanunlarına köre «toplaşuv, miting, numayış, yürüş ya da piket ötkerilmesiniñ teşkil etüv qaidelerini bozuvda» qabaatlı olaraq tanıdılar.
Bu bozuv on biñden yigirmi biñ rublege qadar para cezasını ya da mecburiy işlerni belgiley.
Oña 40 saatlik mecburiy işlerni belgilediler, amma bir künde 4 saaten çoq degil.
«Men bu qararğa razım, oña itiraz bildirmeycem», – dep ayttı faal.
Şukurciyev Aqmescitniñ Şevçenko bağçasında mecburiy işlerni yapacağına ümüt ete.
Şimdi ekinci faal Aleksandr Kravçenkonıñ işi baqılmaqta, soñra ise aktsiya teşkilâtçısı Leoind Küzminni mahkeme etecekler.
Leonid Kuzmin, Vildar Şukurciyev ve Aleksandr Kravçenko mart 9-da Aqmescitniñ Gagarin bağçasında ukrain şairi Taras Şevçenkonıñ hatırasına keçirilgen aktsiyada yaqalanıp, Demir yol rayon politsiya bölügine alıp ketirilgen ediler.
Qırım.Aqiqatnıñ bildirgenine köre, Leonid Kuzminni Aqmescitniñ mektebinden işten boşattılar.


text:
KpacHoяpcke
RU,Krasnoyarskiy Kray,Kamenka;RU,Krasnoyarskiy Kray,Sosnovoborsk;RU,Krasnoyarskiy Kray,Uzhur;RU,Krasnoyarskiy Kray,Achinsk;RU,Krasnoyarskiy Kray,Bogotol;RU,Krasnoyarskiy Kray,Divnogorsk;RU,Krasnoyarskiy Kray,Dudinka;RU,Krasnoyarskiy Kray,Zheleznogorsk;RU,Krasnoyarskiy Kray,Zelenogorsk;RU,Krasnoyarskiy Kray,Ilanskiy;RU,Krasnoyarskiy Kray,Kansk;RU,Krasnoyarskiy Kray,Kodinsk;RU,Krasnoyarskiy Kray,Krasnoyarsk;RU,Krasnoyarskiy Kray,Kuragino;RU,Krasnoyarskiy Kray,Minusinsk;RU,Krasnoyarskiy Kray,Nizhniy Ingash;RU,Krasnoyarskiy Kray,Noril;RU,Krasnoyarskiy Kray,Sayanskiy;RU,Krasnoyarskiy Kray,Sharypovo


text:
Rusiye askerleri martnıñ 14-nden 15-ne keçer gecesi Dnipro ava limanına ücüm etti. Bu aqta Dnipro vilâyetiniñ arbiy memuriyet yolbaşçısı Valentın Rezniçenko Telegram kanalında bildirdi.
Onıñ malümatına köre, eki raketa darbesi oldı, neticede uçuv-qonuv yolağı viran etildi, terminal zarar kördi.
Vilâyetteki Devlet fevqulâde vaziyetler baş idaresiniñ reberi Andriy Kulbaç ava darbeleri aqqında malümatnı tasdıqladı. Onıñ malümatına köre, ateş «İskander» raketa kompleksinden açılğandır.
Onıñ qayd etkenine köre, uçuv-qonuv yolağı viran etildi ve qullanılmaycaq alğa keldi.
Yaralanğan ve vefat etkenler, ilk malümatqa köre, yoq.
Martnıñ 13-nde İvano-Frankivsk şeer yolbaşçısı Ruslan Martsinkiv Rusiye ordusınıñ darbesi neticesinde yerli ava limanınıñ infrastrukturası zarar kördi, dep bildirdi.
Ukrainağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Mesken rayonlarğa top, çoqlu ateş sistemaları ve ballistik raketalar vastasınen ateş açıla. Rusiye ordusınıñ zırhlı tehnikası Kyiv ve Rusiye sıñırına yaqın bir qaç vilâyet merkezini sarıp almağa tırışa.
Rusiye Ukrainağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Bugün, martnıñ 16-nda Rusiyeniñ Ukrayina Qırımı ve Aqyar şeerinde yarımadanıñ statusı ile bağlı sahte "referendum" keçirmesinden sekiz yıl tola. Bundan soñ Rusiye Qırımnı qanunsız ilhaq etti.
Rey bermeden evel Rusiye arbiyleriniñ Qırım yarımadasında peyda olması, Ukrayina tarafdarı faalleriniñ yaqalanması ve qırsızlanması oldı.
Ne Ukraina, ne Avropa Birligi, ne ABD "referendum" neticelerini tanımadı. Martnıñ 18-nde Rusiye prezidenti Vladimir Putin Qırımnıñ Rusiyege "qoşluması"nı ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.
Qırımnıñ Rusiye tarafından işğal etilüvi
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Eykel
Eykel (arapça هيكل haykal - "pek büyük yapı") - balçıqtan, mayışkütleden yapuv, eserleri üçölçevli kölemli bir şekilge saip olğan ve qattı ya da mayışıq malzemelerden yapılğan bir tasviriy sanat çeşiti. Eykel esas olaraq insannı, daa az ayvannı tasvir ete, onıñ baş janrları - portret, tarihiy, turmuş, temsiliy, kinayeli tasvirler, animalistik janrdır. Bediiy ve ifadeli eykel vastaları - kölemli şekil yapması, mayışkütleden imsel etüv (balçıqtan yapuv), talda, faktura, bazı allarda da renk işlep çıqaruvdır.


text:
Qırım işğalinden sebep Ukrainada yılda 2,5 mlrd – 3 mlrd kub.m. gaznı coya, dedi Yuqarı Şurada Ukraina energetika ve kömür sanayı naziri Volodımır Demçişin.
«Bu gaz da yeterli olğanını aytqanlar yañlışalar. Çünki biz Qırımda 2,5 mlrd – 3 mlrd kub.m. gaznı coydıq. Qırımda ve Qara deñiz etrafında gaznı çıqarğan «Çernomorneftegaz»dır», – dey Demçişin.
2014 senesi «Çernomorneftegaz» ukrain devlet şirketiniñ mülkiyeti Qırımnıñ Rusiye tarafından işğali vaqtında zapt etildi. Bundan soñ «Naftogaz Ukrainı» qırım şirketi üzerinde nezaretini coydı.


text:
Sakın Terk-i Edepten
Sakın terk-i edebden kûy-ı Mahbûb-ı Hüdâdır bu
Nazargâh-ı İlâhîdir Makâm-ı Mustafâ’dır bu
Felekde mâh-ı nev Bâbü’s-selâm’ın sîne-çâkidir
Anun kandilidir hûr matla-i nûr u ziyâdır bu
Resûl-i Kibriyâ’nın hâbgâhıdır hakîkatde
Tefevvuk-kerde-i arş-ı Cenâb-ı Kibriyâ’dır bu
Bu hâkin pertevinden oldı deycûr-ı adem zâil
‘Amâdan açdı mevcûdât dü çeşme tûtiyâdır bu
Müra’ât-i edeb şartiyle gir Nâbî bu dergâha
Metâf-ı kudsiyândır bûsegâh-ı enbiyâdır bu
Kaynak: Abdülkadir Karahan, Nâbî, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1987; ayrıca bkz.: Prof. Dr. Cihan Okuyucu, Nâbî, Timaş Yayınları, İstanbul, 2001


text:
Bolğar runnarı
Bolğar runnarı — VI—X ğasırlarda borınğı bolğarlarda qullanılğan imlä. X ğasırda Dunay buyı Bolğarı däwlätendä kiril älifbası belän berrättän, İdel buyı Bolğarı ilendä ğäräp imläse belän XI ğasırğa qädär çamalap qullanılğan, soñraq İdel buyı Bolğarı tulısınça ğäräp älifbasına küçerelgän.
İñ ähämiätle tabıldıqlar Rumıniä Murfatlar häm Pliska - Berençe Bolğar patşalığınıñ berençe başqalasında açılğan.
Törki tellär belgeçe Qızlasov buyınça tabılğan yazular törki telle xalıqlar älifbalarğa oxşamağan, häm runik bulmıy. Läkin Bolgariä professorı Beşevliev borınğı bolğarlar yazuları runik bulğanın isbatlıy.
Bolğar yazuların açıp uqu tırışularıYзrәpTү
Älegä borınğı bolğarlar yazuların tulısınça açıp uqımağan, çönki küp tügel yazmalar tabılğan.
Törki qaraşYзrәpTү
İñ taralğan qaraş buyınça borınğı bolğarlar - törki xalıq bulğandır. Şuña kürä belgeçlär Bolğar yazuların Orxon älifbası yärdämendä açıp uqırğa tırışqannar, läkin uñışqa kilmägän.
İran qaraşıYзrәpTү
Bolgariä belgeçe P. Dobrev tikşerenüläre buyınça borınğı bolğar tele İran telläre törkemenä qarağandır häm Pamir-İssıq älifbasınnan çıqqandır (ul da uqıp açılmağan). Dobrev buyınça bolğar runnarı Orxon runnarınnan ayırmalı bularaq sul yaqtan uqılğandır.
Bolğar runik älifbasınıñ qayber runnarı glagol häm kiril imläläreneñ qayber xäreflärenä tiñ, misal öçen: б, e, ж, з, y, ф, ш, щ.


text:
Aqmescitte ukrain şair ve yazıcısı T. G. Şevçenko abidesine er kün taze gülçemberlerni ketirler. Kobzarniñ abidesi yanında sarı küz çeçeklerniñ demetini Qırım.Aqiqat saytınıñ mühbiri fotoğa çıqardı.
Qırım işğali evelden Aqmescitte ukrain bayramları vaqtında eali, şu cümleden memurlar da, çeçeklerni Şevçenko abidesine ketire ediler. Amma mart ayında keçirilgen «referendum»dan soñra, yarımadada ukrain vatanperverliginiñ numayışı havflı adet oldı. Bu sebepten qırımlı ukrainlilerni Aqmescitte ukrain timsali olğan Kobzar abidesiniñ taqdiri raatsız ete. Kelecekte bu abideni, Aqyarda Sagaydaçnıy abidesi ile olğanı kibi, devire bileler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Herson vilâyetinde Qırım ve esas Ukrainanıñ memuriy sıñırındaki «Çonğar» ve «Kalançak» kontrol keçiş noqtaları yanında McDonald’s restoranları açıla bile.
Ukraina infrastruktura naziriniñ muavini Yuriy Lavrenükniñ Tsentr jurnalistskih rassledovaniy neşirine aytqanına köre, keçiş noqtasında qurucılıq işlerini eda etecek müessise olaraq belgilengen «Ukrinteravtoservis» reberligi McDonald’s şirketi ile muzakereler keçire.
«Ukrinteravtoservis» devlet müessisesiniñ reberligi McDonald’s şirketi ile keçiş noqtalarımıznıñ hızmet alanlarında McDonald’s küçük restoranlarını açmaq içün muzakereler keçire. McDonald’s öz şartlarını qoya, devlet müessisesi olarnı yerine ketirip olurmı-yoqmı dep tüşüne», – dedi Yuriy Lavrenük.
Onıñ aytqanına köre, memuriy sıñırdan keçecek vatandaşlarğa avropalı hızmet, hususan aşta kösterilecek.
Qırım.Aqiqat infrastruktura naziriniñ muavini bergen malümatnen bağlı izaat almaq içün McDonald’s ukrain temsilciligine muracaat etecek ola.
2018 senesi iyülniñ 4-nde Ukraina ükümeti №584 qararnı qabul etti. Oña binaen, devlet bücetiniñ yedek fondundan Qırımnıñ memuriy sıñırındaki «Kalançak» ve «Çonğar» keçiş noqtalarınıñ donatılmasına 105 mln 983 biñ 571 ğrıvnâ ayırıldı.
McDonald’s Qırım restoranları 2014 senesi aprelniñ 3-nde «istisal sebeplerden» qapatıldı.
Hadimlerine Ukrainanıñ diger şeerlerine işke keçmege teklif etildi.
2017 senesi aprel ayında McDonald’s ukrain temsilciliginiñ matbuat hızmeti Rusiyeniñ yarımada işğalinden evel şirketke ait Qırım binalarını satqanını tasdıqladı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl dey ki, Aqmescitte avgust 28 künü mahkeme «fevral 26» işi boyunca apiste bulunğan qırımlı Mustafa Degermenciniñ şikâyet arizasını red etti.
Bu aqta Celâl Qırım.Aqiqatqa bildire.
«Mahkeme, Ahtem Çiygoz ile olğanı kibi, imayeniñ şikâyetini red etti. Degermenci apiste noyabr 7-ne qadar bulunacaq», – dey Celâl.
Qırımda 2015 senesi avgust 19 künü Aqmescit Kiyev rayon mahkemesinde 2014 senesi fevral 26 künü Qırım parlamenti divarları yanındaki tertipsizlikte iştirak etüvde qabaatlanğan Mustafa Degermenciniñ işi boyunca mahkeme toplaşuvı keçti. Erkekniñ apis müddetini 3 ayğa arttırdılar.
Mustafa Degermenci mayıs 7 künü Sudaqnıñ Suvuq Sala qasabasına yaqalandı.
Hatırlatamız, 2014 senesi fevral 26-da Qırım parlamentiniñ binası ögünde Qırımtatar Milliy Meclisi ve «Rus birliginiñ» bir qaç biñ tarafdarı toplaşqan edi. Tedbirni Meclis reisi Refat Çubarov ve «Rus birliginiñ» lideri Sergey Aksönov teşkil ettiler. Çatışmalar neticesinde eki insan elâk oldı. Rusiye Taqiqat komiteti bundan sebep cinaiy işni açtı.
Onıñ taqiqatı çerçivesinde «kütleviy numayışlarnı teşkil etüv ve iştirak etüvde şeklengen» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz yanvar 29-da yaqalandı.


text:
Avgustnıñ 16-sında saba saatlarında işğal etilgen Qırımnıñ Canköy rayonında patlav sesleri eşitilgen. Bunı Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov haber etti.
"Muvaqqat işğal etilgen Qırımdan haber etile: ruslarnıñ Canköy rayonınıñ Qalay qasabasındaki arbiy qısımına mergin uruv. Patlav sesleri bir saattır eşitile...", -dep yazdı o Facebookta.
Biraz soñra Çubarov arbiy yedekler anbarına urulğanını bildirdi.
Yerli "Krımskiy veter" neşri Qırımnıñ Canköy rayonında yanğın aqqında haber etti.
"Yerli neşirlerniñ bildirgenine köre, Canköy rayonında elektrik stantsiya yana. Bizim menbalarımıznıñ malümatına köre, arbiy yedeklker anbarı yana", -dep yazıla bildirmede.
"Qırım.Aqiqat"nıñ buña dair tasdıqlanğan malümatı yoq. Ukrayina ve Rusiye Mudafaa nazirlikleri bu malümatına şimdilik daa izaatlamadılar. Muarririyet malümatnı teşkermege devam ete.
Avgustnıñ 9-nda yerli media Rusiye işğal etken Qırımnıñ Saq şeeri yaqınlarında Novofedirivkadaki arbiy uçaq alanında patlavlar aqqında bildirdi.
Rusiye akimiyeti «qomşu evlerden» tahminen 30 kişi tahliye etildi, dep bildirdi. Umumiy tahliye olmadı. Onlarnen mesken ev zarar kördi.
Rusiye Mudafaa nazirligi Novofedirivkadaki uçaq alanında olğan patlavlarnıñ sebebi «bir qaç aviatsiya silâsınıñ detonatsiyası» oldı, dep bildire. Yoq etilgen tehnika körüngen yoldaş fotoresimlerine baqmadan, Rusiye arbiyleri uçaqlar zarar körmedi, dep bildire.
Ukrayına Mudafaa nazirligi Novofedirivka qasabasındaki arbiy uçaq alanında olğan patlavlarnı izaatlap, «yanğınlarnıñ sebebini bilmey», dep bildirdi. Ukrayına silâlı quvetleri Novofedirivkadaki aerodromda patlavlarnen alâqası olğanını resmiy şekilde tasdıqlamadı.
Ukrayına prezidenti ofisiniñ yolbaşçı muavini Mıhaylo Podolâk Kyivniñ Qırımnıñ Saq rayonındaki Novofedirivkada olğan arbiy aerodromda patlavlarnen alâqası yoq, dep ayttı.
Rusiye fevralniñ 24-nde Ukrayinağa büyük istilâ etti, amma istegenini alamadı, hususan ukrainalılarnıñ tirenüvi sebebinden Kyivni zapt etemedi.
Aprelniñ 22-nde Rusiye Ukrayinadaki «mahsus operatsiyanıñ» (anda büyük istilânı böyle adlandıralar) «ekinci fazası» vaqtında yañı planlar aqqında bildirdi. Rusiye arbiyleri işğal etilgen Qırımğa qara ayatını temin etmek ve Pridnestrovyege çıqmaq içün Donbas ve cenübiy Ukrayinanı kontrol altına almağa niyetlene.
Faqat, ğarbiy istihbaratnıñ malümatına köre, Donbasta Rusiye muvafaqiyetli sıñırlı ve Ukrayinanıñ küçlü tirenüvi sebebinden Rusiye ordusınıñ ğayıpları büyük.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnıküzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://krymrcriywdcchs.azureedge.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
Muhammedcan Devletkildeev’in Vasiyetnamesi
Sәnә-i Miladiyә 1909-nçı Martnıŋ 12-nçe könendә- sәnә-i Hicriyә 1327-nçe Rәbiülәwәlneŋ 3-nçe könendә- min üz cortım ilәn Peterpaul bәldәsendә torguçı Ryazan Gubirnası Kasiym Öyeze qariyә Kuraski’dә tugan potomstvennıy (buwınnan) dvoryanin (dvoryan) Möxәmmәdcan Fәyzulla uglı Dәwlәtkildiyef (Muhammedcan Devletkildeev)xәl xajatımda ber meŋ tәnkә aqçam sadaqa-i iptidai qıldım-şul şart üzәrә ki- dürtençe nomer mәsçettә xatimәsenә üzemez saldırgan taş dükkanlarnıŋ bersendә sәvdә qıldırıp xasil olgan faydasını üzemez saldırgan taş mәdrәsә vә mәsçet tәrbiyәsenә sarf qılınır. Monıŋ soŋında tübәndә vasilikkә tağyin itelgәn kemnәlәrsenә axrı bulganda eşbu meŋ tәnkә aqçanıŋ xisabın alıp mәdrәsә vә mәsçetneŋ zarur bulgan urınlarına sarf qılırlar.
Egәr әcәl muqaddәr ireşep vafat bula qalsam mindәn qalgan mәtrukә minem üzemneŋ xәlal kәsebem ilәn pәyda qılgan mallarım. Şul malımdan varislarım әvvәla yazılgan sәvdә dәftәrenә qarap ni qadәr qarzım bulsa barçasın iadә qılıp riza qılsınlar.
2-nçe Tәkfin vә tәcnizim öçen ber meŋ tәnkә birelsen.
3-nçe Qazaga qalgan namaz vә ruzәlerem vә başqa vәcibәtlәrem öçen ber meŋ tәnkә fidyә birelsen.
4-nçe Bu әytelmeş ikemeŋ tәnkәdәn başqa ni qadәr aqça bulsa da vә sәvdә malı bulsa da vә curt cir vә başqa canlı mal bulsa da hәmmәsen varislarım, xatınım, ugıllarım vә qızlarım barçası muaffik şәri şәrif ali fәraiz qimmәttә qılıp alırlar.
5-nçe Vafatım soŋında eşbu vasiyatnamә tiyeşle mәxkәmәgә yörgezep tәmam qılmaqnı enem Mirxәydar Dәwlәtkildiyef ilәn uglım Mәxmud Mostafa Dәwlәtkildiyefkә tapşırdım.
Potomstvennıy Dvoryanin (Nesilden asil) Möxәmmәdcan Fәyzullah uglı Dәwlәtkildiyef qulım quydım.
Potomstvennıy Dvoryanin Mirxәydar Fәyzulla uglı Dәwlәtkildiyef
Guvah bulıp qul quydım.
Potomstvennıy Dvoryanin Möxәmmәd Kәrim Xafizulla uglı Dәwlәtkildiyef
Guvah bulıp qul quydım.
Peterpavlovski kupets Möxәmmәd Rәxim İbrahim uglı Tuminof
Guvah bulıp qul quydım
Peterpaul iske meşçanin Möxәmmәd Xafiza uglı Akçurin
Guvah bulıp qul quydım.
(Vasiyәtnamә) süze astında dugalıq yazılgan ide. Qorәn tele belәn. Rәximә tәtәydәn suraşıp әrvahlarnıŋ kemlәr ikәnen beldem. Fәyzulla-Sәyfulla uglı
- Möxәmmәdcan, Mirxәydar, Ali :Fәyzulla ulları;
- Möxәmmәd Mostafa, Qotlımöxәmmәd (Kutlumuhammed (Hatice) Devletkildeevin Çocukları) , Ğömәr, Ğalim :Möxәmmәdcan ulları;
- Mәryәm,Ömmegölsem : Möxәmmәdcan qızları;
- Xäfiz mulla Adәm ulı;
- Rәxmәtulla, Niğmәtulla, Ğabdulla, Ramazan, Ğabdurrәxman :Rәxim ulları;
- Azrә, Fatima, Xәdiçә, Roqiyә, Zәynәp, Sufiyә: Ğalim qızları;
- Burhan, İsxaq, İsmağil: Ğalim ulları;
- Bәduş, Rәximә, Ğaliyә, Nailә, Sara : Ğömәr qızları;
- Roqiyә, Rabiğa: Qotlımöxәmmәd qızları;
- Xadiçә, Ömmegölsem: Ğabdulla qızları;
- İbrahim, Xәmzә, Ğabbәs, Musa, Ğәysә, Nurәddin: Qotlımöxәmmәd ulları;
- Roqiyә: Sabir qızı;
- Fatima: Möxәmmәdcan qızı;
- Ömmegölsem, Eminә, Zahidә :Ğabdurrәxman qızları;
- Ğömәr, Ğaziz: Mirxәydar ulları.


text:
İşğal etilgen Keriçte martnıñ 9-nda ukrain şairi, ressamı Taras Şevçenkonıñ doğğan kününden 205 yıl keçkeni munasebetinen hatıra tedbirleri keçirilecek.
«Keriç şeeriniñ ukrain cemiyeti martnıñ 9-nda saat 10.00-da Taras Şevçenko skverine çeçek ketirip, meşur ukrain erbabını añmağa davet ete», – dep aytıla Keriçniñ Rusiye memuriyeti ilânında.
Bir yıl evelsi de Keriçte Taras Şevçenkonıñ doğğan künü ukrain şairiniñ abidesine çeçek desteleriniñ qoyulmasınen qayd etilgen edi.
Taras Şevçenko 1814 senesi martnıñ 9-nda dünyağa kelip, edebiyat ve ressamlıq icadı sayesinde meşur oldı. O, ukrain medeniyetiniñ eñ büyük timsallerinden biri ola.


text:
İyün 6-7 künleri Gdansk şeerinde (Poloniya) qırımtatar medeniyeti festivalinde iştirak etken «Nefes» qırımtatar ansambliniñ oyuncları belli bir müddetke Poloniyada qalıp raatlanmağa imkânını qazandılar.
Ansamblni Legionovo şeeriniñ yerli idaresi ve «Fundatsiya Krım» hayriye teşkilâtı davet etti. Ziyaret Qırımtatar Milliy Meclisiniñ yardımı ile teşkil etildi.
«Fundatsiyanıñ» vekili Alime Asanova Qırım.Aqiqat mühbirine bildirdi ki, teşkilât Qırım ve ATO yerlerinden köçip kelgen, em de Qırımda yaşamağa qalğan balalar içün Poloniyada raatlıqnı teşkil ete. Onıñ malümatına köre, bu seneniñ başından itibaren Poloniyanı 30 bala ve «Nefes» qırımtatar ansambliniñ 16 iştirakçisi ziyaret etti.
«Bunıñ kibi ziyaretlerniñ esas maqsadı – Avropa ile içtimaiy medeniy bağlarnıñ pekitilmesi. Balalar onı daa yahşı bilsin ve «yaramay Avropa» efsanelerine inanmasınlar dep. Ziyaretler daa da faydalı keçsin dep, yüksek sınıf talebeleri ve mektep mezunlarını, em de birinci kurs studentlerini almağa tırışamız», – dep qayd etti Asanova.
Onıñ qayd etkenine köre, Legionovo şeerinde balalar yahşı raatlanalar, em de ara-sıra memleketniñ diger şeerlerinde keçirilgen festivallerde iştirak eteler.
Qırım.Aqiqat bildirgeni kibi, Poloniyanıñ Gdansk şeerinde keçken raatlıq künleri qırımtatar medeniyeti ve sanatı festivali keçirildi, yerli sakinler qırımtatar halqınıñ medeniyeti ve sanatınen tanış oldılar.


text:
Sentâbr 16 künü qırımtatar milliy Meclis binasında keçirileyatqan tintüv ve taqiqat areketleri qırımtatarlarnıñ temsiliy organı sentâr 14 künü işğal etilgen Qırımda ötkerilgen saylavlarnı boykot etmege çağırğanı ile bağlıdır.
Bu kibi fikirni Qırım.Aqiqat mühbirine qırımtatar milliy Qurultayınıñ Teftiş komissiyasınıñ sabıq azası, faaliyetçi Kurtseit Abdullayev bildirdi.
«Qırımtatar halqınıñ qorquzuvı devam ete, çünki Meclis – qırımtatarlarnıñ yekâne temsiliy organıdır. Şunıñ içün Mecliske etilgen ücüm – qırımtatar halqına yapılğan ücümdir»,– dey o.
Qırım.Aqiqat saytı bergen malümatına köre, sentâbr 16 kun tintüv qırımtatar milliy Meclis azası Eskender Bariyevniñ evinde de keçirildi.
Bundan soñ, Aqmescitte yerleşken qırımtatar milliy Meclis binasını silâlı insanlar sarıp aldı, mında tintüvler keçirile. Birinci qatta «Avdet» gazetasınıñ neşriyatı yerleşe, anda da tintüvlerni keçireler.
Hatırlatımız, sentâbr 15 künü qırımtatar milliy Meclis binasına ücüm yapıldı. Üç belgisiz şahıs kirişni qapatıp, qapı ögünde turdı, birisinde pıştav bar edi. Üçünci adam gaz borusı boyunca çıqıp, binanıñ ögünde asılğan Ukraina bayrağını qoparıp aldı.
Bazar künü, sentâbrniñ 14-nde işğal etilgen Qırımda birinci kere Rusiye qanunlarına köre, «Devlet şurası», Aqyarda ise, «Şeerniñ qanun çıqarıcı toplaşuvı» akimiyet organlarına saylavlar keçti. Bunen beraber yerli akimiyet organlarna da saylavlar ötkerildi.
Ukraina baş prokuraturası, Qırım Muhtar Cumhuriyetinde qanunsız saylavlarnıñ ötkerilüvi cinayetçilik olğanını hatırlattı. Saylavlarnıñ teşkilâtçılarını 10 yılğa apiske ala bileler.
İşğal etilgen Qırımda saylavlarğa öz menfiy munasebetini Ukraina SNBO, İçki İşler Nazirligi de bildirdi.
Qırımtatar milliy meclisi ve qırımtatarlarnıñ bir sıra teşkilâtçıları vatandaşlarnı saylavlarnı boykot etmege çağırğan edi.


text:
«Herson» ava limanından Türkiyeniñ İstanbul şeerine ketken yolcularnıñ aman-aman yarısı – Qırım sakinleridir. Bunı Turkish Airlines şirketiniñ Hersondaki temsilciliginiñ baş müdiri Dinçer Saici matbuat konferentsiyasında bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqatnıñ mühbiri.
Onıñ aytqanına köre, al-azırda İstanbul-Herson-İstanbul ava seferlerine qoşulğan qırımlılarnıñ sayısı 40% teşkil ete, lâkin Ukraina ve işğa etilgen yarımada arasında avtobus ve demir yol alâqaları olsa edi, olarnıñ sayısı daa çoq ola bilir edi.
«Ümüt etem ki, vaziyet eyilişecek ve naqliyat meseleleri vatandaşlarğa uyğun şekilde al etilecek», – dedi Dinçer Saici.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ keçken sene ava seferlerinden faydalanğan yolcularnıñ sayısı aqqında sualine Turkish Airlines temsilcisi raqamlarnı aytmayıp, «bu köstergiç ava seferlerinden kâr kelgenini isbatlay», dep qayd etti.
Onıñ bildirgenine köre, tamir işlerinden soñ Herson ava limanı bir saatte 400 yolcunı keçirecek.
Ava limanınıñ müdiri Grigoriy Usik vilâyet bücetinden on million grivna ayırılacağına ümüt ete. Para bina tamiri ve donatmalarnıñ satın alınmasına sarf etilecektir.
Usikniñ aytqanına köre, ava limanınıñ eñ büyük probleması çalışacaq adamlar.
«Ukrainada ava seferleriniñ havfsızlığı boyunca aviadispetçer ve diger mütehassıslarnı azırlamaylar. Biz bu meseleni böyle çezemiz: işten boşatılğan arbiylerni işke qabul etip, vatandaş aviatsiyasında çalışmağa ögretemiz», – dedi o.
Malüm olğanı kibi, Rusiyeniñ Qırım işğalinden evel Turkish Airlines Aqmescit-İstanbul ava seferlerini kerçekleştirgen edi. Lâkin 2014 senesi oktâbr 15-ten başlar ava şirketi Herson-İstanbul seferlerine başladı.
Qıtaiy Ukraina ve Qırım arasında demir yol alâqaları lâğu etilgen soñ Turkish Airlines yolcuları içün Qırım-Herson-Qırım avtobusını teşkil etti.
2015 senesi mart 29-dan itibaren «Turkish Airlines» ava şirketi İstanbul-Herson-İstanbul ava seferi er kün olacağını vade etken edi.


text:
Qırımda yarımadanıñ işğalinden soñ Qırım federal universiteti olğan Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetiniñ prezidenti Nikolay Bagrov elâk oldı. Bunı Qırım.Aqiqatqa universitet hadimi bildire.
Aliy oquv yurtunıñ saytında prezidentniñ ölümi aqqında malümat şimdilik yoqtır. «Yolbaşçılıq» bölüginde Nikolay Bagrov alâ daa prezident olaraq belgilene.
Vernadskiy adına Qırım federal universitetiniñ prezidenti Nikolay Bagrov 1937 senesi oktâbr 26 künü Herson vilâyeti Novotroitsk köyünde doğdı. Coğrafiya ilimler doktorı. 1991-1994 seneleri Qırım Yuqarı Şurasınıñ reisi ola. 1999 senesinle Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetiniñ retkorı olıp çalışa. Qırım işğalinden soñ V.İ.Vernadskiy adına Qırım federal universitetiniñ prezidenti ola. 2002 senesi Bagrov knâz Yaroslav Mudrıy nişanı ile taqdirlene, 2007 senesi Ukraina Qaramanı unvanına nail ola.
Nikolay Bagrov «Çetel işler maydanı» tarafından teşkil etilgen «Qara cedvelge» kire. Oña köre, yarımadanıñ işğaline yardım etkenler «Ukraina Qaramanı» unvanından marum qaldırılmalı.


text:
Rusiye qanunlarına köre, bütün «terroristik davalar» «Cenübiy bölgeniñ arbiy mahkemesinde» (Rostov-na-Donu ş.) baqıla. Mahkeme tahqiqatı vaqtında mabüslerni davanıñ maiyeti baqılması içün Rusiye Federatsiyasına etap eteler, çoqusı allarda Qırımlılarnı artıq qaytarmaylar ve üküm çıqarılğanına qadar olar anda qalalar. Dava Qırımda baqılğan olsa bile, üküm quvetini alğan soñ, hususan siyasiy davalarğa kelgende, mabüslerni cezalarını çekmek içün Rusiye cezahanelerine etap eteler. Aynı zamanda olarnı olduqça uzaq alıp ketmege tırışalar.
Misal olaraq: Oleg Sentsov– Labıtnangi, Oleksiy Sızonovıç – İrkutsk (ekisi de 2019 senesi ilk küz ayınıñ 7-nde azat etilgen); Emir-Üsein Kuku, Ruslan Zeytulayev, ağa-qardaş Teymur ve Üzeir Abdullayevler – Salavat, Başkortostan Cumhuriyeti. Bu, faallerniñ qorantaları ile alâqalarını kesmek, mabüslerge ve olarnıñ tuvğanlarına ruhiy tazyıqnı arttırmaq içün yapıla. Ukraina vatandaşlarına qarşı bu kibi davranuv – olarnıñ Qırımdan qanunsız köçürilmesi – halqara gumanitar uquq qaidelerine köre arbiy cinayettir.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün, «Fikir» rubrikası
Qırımnıñ Rusiye «akimiyeti» Qırımtatar Milliy Meclisiniñ faaliyetini yasaq etecek ola. Sebebi esas Ukrainada bulunğan temsil organınıñ reberleri yapqan çıqış ve areketleri oldı. İşğalci memuriyet olarnı «ekstremizm» ve Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligi bozmaq ıntıluvı olaraq tanıy. Qırımtatarlar eki ateş arasında qaldı: bir taraftan, Ukrainağa qoltutqanlarından taqip etile, ekinci taraftan da – «çetel agentleri» olaraq tanıla.
Qırımtatarlarnıñ temsil organı bildire ki, işğalcilerniñ bu adımları etnik ayırım ve qırımtatarlarğa qarşı er angi taqip areketlerini qanunlaştıracaq. Olarnı «ekstremist teşkilâtı» ile alâqalarında şeklep, basqığa oğrata bileler. Kreml gaulâyterleri Meclisni daa evel ne içün yasaq etmedi? Birden añlaşıla edi, qırımtatarlarnıñ ekseriyeti «yeşil adamçıqlarnıñ» kelmesine menfiy yanaştı, tamır halqnıñ temsil organı ise semetdeşleriniñ fikirlerine esaslana.
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ tamır halqlarnıñ aq-uquqlarına dair nizamnamesi olarnıñ şahsiy siyasiy institutları ve sistemlarını saqlap qalmaq ve pekitmek aqqı bar olğanını köstere
Kreml halqara uquqnı boza dep aytmaq külkünçli bir şey. Kene de hatırlatmamız kerek ki, Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ tamır halqlarnıñ aq-uquqlarına dair nizamnamesi olarnıñ şahsiy siyasiy institutları ve sistemlarını saqlap qalmaq ve pekitmek aqqı bar olğanını köstere. Qırımtatarlar temsil qurulışlarını meydanğa ketirip, olarnıñ azalarını saylay bileler. İşbu vesiqa olarnıñ aq-uquqlarınen bağlı meselelerniñ al etilmesinde iştirak etmege imkân bere. Bunı olar saylanğan temsilciler üzerinden yapa bileler. Tamır halq Qırımtatar Milliy Qurultayını, o ise vekâletli temsil organı – Meclisni sayladı. «Rus Qırımına» alışqanlar yarımadada olar yabancı, davet etilmegen musafirler, taqdir yeli ketirgen insanlar olğanına açuvlana ediler.
2014 senesi baarinden 2015 senesi yazına qadar Kremlde «tesir saalarınıñ» bölünmesini belgilegen «büyük bir añlaşma» olacağına ümüt ete ediler: Ğarp hırsızlanğan yarımadanı yavaş-yavaş Rusiyeniñ bir qısmı olaraq tanıy, Ukrainanı ise – prezident Vladimir Putinniñ «ayrı menfaatlar» toprağı olaraq. Buña cevap olaraq Kreml diktator Başar Asad ve İGİL terroristleri ile bağlı Yaqın Şarqtaki vaziyetni al etmege yardım ete. Bunıñ kibi şeyler sağlam fikirge zıt kele, amma Kremlniñ «strategiyaları» ve kerçek – bir-birinden uzaq olğan şeylerdir. Böyle bir stsenariyge ümüt olğanı qadar Moskva belli bir siyasiy nezaketke uymağa tırışa edi.
İşğalci memuriyet qırımtatarlarğa basqı yapa edi, amma yavaş-yavaş. Tamır halqnıñ fikirleri büyük bir emiyet taşıy. Uydurılğan bir «Qırım halqınıñ» degil, qırımtatarlar, qaray ve qırımçaqlarnıñ kelecegini belgilemek aqqı bar.
Kyivniñ toprağını imaye etmek azırlığı, Washington ve Avropa siyasetçileri ekseriyetiniñ printsipial baqışları Putinge başqa çare qaldırmadı
Kyivniñ toprağını imaye etmek azırlığı, Washington ve Avropa siyasetçileri ekseriyetiniñ printsipial baqışları Putinge başqa çare qaldırmadı. Keçken sene küzde Türkiye ile munasebetler kerginleşti – memleket Rusiyeniñ Qırım işğali devamında faal sürette tarafsızlıq köstergen edi. İçtimaiy ağlardaki tefsirlerge baqacaq olsaq, soñki üç-dört ay devamında qırımtatarlarnı «Erdoğannıñ agentleri», Ankarağa hızmet etken «beşinci kolonna» olaraq köstermege tırışalar.
Qırımnıñ «baş nazir muavini» Ruslan Balbek Meclisniñ «Rusiyege qarşı aktsiyaları» türkler tarafından maliye etile, dep ayttı, bunıñ kibi laflar Rusiye prezidentiniñ memuriyeti emir etkenini ifadeley. Merkezleştirilgen haber siyaseti tamır halqnı aqaretlemege tırışa. Pütin «Novorossiya» leyhasını kerçekleştiremedi. Rusiye teşviqatı Kyiv ve Donbasstan uzaqlaşıp, Türkiye ve Suriyeni qabaatlaycaq ola. Artıq aynı o yerde Putin «NATO legionı» ile sert bir şekilde küreşe. Kreml hızmetçileriniñ fikirleri alçaqlığı ve qorqusı ile şaşırta: qırımtatarlarnı «türk agentleri» olaraq ilân etmek, olarnı tüşürilgen Su-24 uçağından sebep sıqıştıralar.
Diqqatlı oquyıcı mında bir mantıq olmağanını ayta bile. Kerçekten, dementsiya – «Qırımbizimlerniñ» tabiiy alı. «Haçqa kerilgen oğlançıq» haberine inanğanlar «Erdoğan agentlerine» de qolay-qolay inana bile.
Qırım «akimiyeti» ve arqasında olğan Kreml işğalcileri narazılıq bildirgenlerni kerek olğan şekilde qullanmaq isteyler
Soñra, «milliy mesele» – iqtisadiy qıyınlıqlarnıñ daimiy yoldaşı. Aman-aman aksioma. Soñki qartop çuvalını aşap bitirgende ve soñki içki şişesini açqanda etnikara meseleler peyda ola. Qırım «akimiyeti» ve arqasında olğan Kreml işğalcileri narazılıq bildirgenlerni kerek olğan şekilde qullanmaq isteyler. Eñ «yahşısı» – «akimiyet» ve şahsen Putinniñ ğalebesi («energetik köpür açılışını» hatırlaysıñızmı?), bütün menfiy şeyler ise – «banderciler», devlet departamenti, Erdoğan adamları ve digerlerniñ şidir. İşğal etilgen yarımadada problemler çoqlaşa, qabaatlı olacaq insanlarnı basa-bas qıdıralar. Qırımtatarla eñ çoq zarar köre. Olarğa «satqın» ve «terrorist» aytıp, cinaiy iş aça ve faallerni taqip eteler.
1944 senei Stalin sürgünliginiñ daa bir yıllığı arfesinde er bir haber aralığından bolşevikler qırımtatarlarnı Ekinci cian cenki vaqtında natsistler tarafına keçkeninden quvdı kibi laflar çıqa. Eki yıldan berli yerli şovinistlerge qırımtatarlarğa «rus Qırımında» yer yoq dep añlatmağa tırışalar. Meclis yasağı, maalesef, – qırımtatarlarnı tuvğan topraqtan quvmaq içün daa bir adım.
Sergey Stelmah, siyasiy közetici
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy-nazarını bildirip, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
İyülniñ 18-nde, bazar künü, Moskvada ve Gatçinde (Leningrad vilâyeti) faaller Rusiyede taqip etilgen qırımtatarlarnıñ destegine bir kişilik piketler keçirdi.
«Strategiya 18» teşebbüsiniñ malümatına köre ananeviy er aylıq aktsiya keçenlerde Moskvanıñ Arbatında olıp keçken.
«Bulat Okucavanıñ abidesi. Qırımtatarlarğa destek olaraq, olarnıñ esassız cinayet taqibine qarşı, Qırım ve Rusiyeniñ FSİN sistemasındaki siyasiy mabüslerge koronavirus pandemiyası şaraitinde tibbiy yardım kösterilmesi ile bağlı deşetli vaziyetke qarşı bir kişilik piketler...», – dep yazıla faallerniñ bildirmesinde.
Adamlar «Rusiye apishanelerinden qırımtatarlarnıñ sürgün etilmesine yoq» ve «qırımtatarlar terrorcılar degil» yazılarınen dava mabüsleriniñ resmilerinen plakatlar tuta ediler.
Bundan ğayrı qırımtatarlarnıñ destegine aktsiya Gatçinde de olıp keçti.
Qollarında faaller plakatlar ve qırımtatar ve ukrain bayraqlarını tuta edi.
Sankt-Peterburg ve Moskvada yaşağan Rusiye faalleri «Strategiya-18» müddetsiz aktsiyasına birleşken edi. Bu ad 1944 senesi mayısnıñ 18-nde olğan qırımtatar sürgünliginiñ künü ile bağlıdır. Er aynıñ 18-nde faaller soqaqlarğa çıqıp, işğal etilgen Qırım vaziyetini, insan aqları bozulğanını tarif eteler.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Rusiye matbuat vastalarınıñ malümatına köre, bazarertesi künü, mart 23-de, Ukraina sabıq perzidenti Viktor Yanukoviçniñ oğlu – Viktor Viktoroviç Yanukoviçni defn ettiler. LifeNews Rusiye neşiri bildirgeni kibi, Yanukoviçniñ cesedi Aqmescitten Aqyarğa ketirildi. Aqmescitke onı «Tsentr-Yug» ava şirketiniñ İrkutsk – Ufa – Aqmescit marşrutı boyunca ketirdiler.
«Moskva vaqtı boyunca saat 13:10 uçaq Qırım ava limanına keldi. Kence Yanukoviçniñ cesedini Aqyarğa ketirmek içün bir saat kerek oldı. Aqyar kilseleriniñ birinde keçirilgen vedalaşuv tedbirinden soñ, onı yerli arbiy mezarlığında defn ettiler. Mabet ögündeki bayraq adet üzre tüşürildi», – dep yaza LifeNews.
Neşir Aqyar pravoslav mabetiniñ fotolarını derc ete, amma vedalaşuv tedbiri ya merhumğa alâqası olğan başqa fotolarnı aşkâr etmey.
Aqyarnıñ Uquq çıqarıcı toplaşuvınıñ resmiy saytında Ukraina sabıq prezidenti Vkitor Yanukoviçniñ cenazesi aqta iç bir malümat yoq.
Evel Regionlar firqası Ukraina sabıq prezidenti Vkitor Yanukoviç oğlunıñ ölümini resmiy şekilde tasdiqlağan edi.
Mart 22 künü kence Yanukoviçniñ Rusiye Baykal özeninde ölgeni aqta malümat peyda oldı.
Rusiye matbuat vastaları, Rusiye fevqulâde işler nazirlige esaslanıp, Baykaldaki yol qazasında 33 yaşında moskvalı Viktor Davıdovnıñ vefat etkeni aqqında bildire edi. Bunıñ ile «Davıdova» soyadı Viktor Födoroviç Yanukoviçniñ apayınıñ qız soyadı olğanı aqta malümat peyda ola.
Bazarertesi künü, mart 23-de, Rrsiye prezidenti spikeri Dmitriy Peskov Yanukoviçniñ ölümi aqta bir şey aytıp olamaycağını bildirdi.


text:
Qırımnıñ «vatandaşlıq qamaçavınıñ» iştirakçileri qırımlılarğa uquiy yardım köstermek içün cemaat qabul etüv odasını teşkil etmekteler. Bunı Qırım.Aqiqatqa «Çonğar» nezaret kiriş noqtası yanındaki «vatandaşlıq qamaçavı» keçirilgen territoriyada çadır şeerçiginiñ komendantı Dilâver Seytumerov bildirdi.
«Ermeni diasporası vagonçıqlarnı teklif etti. Ştab içün, qışta erzaqnı saqlamaq ve Qırımdan vatandaşlarnı qabul etmek içün kerek edi. Mında yuridik mesleat ve vatandaşlarnıñ qabul etüvi keçirilecek», – qayd ete Dilâver Seytumerov.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral 20 kününi Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ başlanuv tarihı olaraq belgiledi. Ğarp memleketleri Qırım işğalini tanımay ve bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsete. Rusiye yarımadanıñ işğalini red ete ve bunı «tarihiy adaletniñ qaytarılması» olaraq adlay.


text:
Aqmescit rayonınıñ Kürlük-Baş ayırığındaki yanğınnıñ mıntaqası 52 gektarğa qadar arttı. Bunı rusiyeli Fevqulâde Vaziyetler Nazirligi biuldire.
Müessise malümatına köre, noyabrniñ 15-inde aqşam ateşniñ tarqalması toqtatıldı.
Qurtarıcılar, yanğınnı söndürmek içün 489 adam ve 78 tehnika celp etilgenini bildire.
Yanğın noyabrniñ 14-nde çıqtı. Ertesi künü Aqmescit rayonında fevqulâde vaziyet rejimi ilân etildi. Yanğınnı söndürmek içün qurtarıcılar aviatsiyanı celp etti.
Yüksek yanğın telükesi sebebinden yarımadada furtuna havfı ihtarını noyabrniñ 18-ne qadar uzattılar.


text:
YÜNESKO tarafından 2014 senesi İsmail Gasprinskiyniñ yılı olaraq ilân etildi.
İsmail Mustafa oğlu Gasprinskiy Bağçasaray bölgesindeki Avcı köyde doğdı. İsmail başta eski musulman mektebinde, Aqmescitte gimnaziyada, Voronej ve Moskvada arbiy oquv yurtlarında tasil ala. 15 yaşında o, arbiy oquvnı taşlap, Bağçasarayğa qayta, çeşit qırımtatar mekteplerinde ve “Zıncırlı” medresesinde ocalıq yapa. Soñra, aliy bilgi almaq niyetinen Türkiyege, Parijge kete. 1876 senesi Qırımğa qaytıp, ocalıqnı devam ete.
O, halqqa bilgi bermek içün 1883 senesi milliy “Terciman” gazetasını neşir etmege başlay. “Tilde, fikirde, işte birlik” şiarı altında çıqqan bu gazeta türkiy halqlarnıñ birleşmesi, milliy medeniyetleri ösmesi oğrunda büyük hızmetler yaptı.
Tamam 100 yıl evel 1910 senesi qırımtatar balaları “Alemi-i subyan” (Balalar düñyası) gazetasını oqumağa nail olalar. O, “Terciman” gazetasına qoşma olaraq aftada eki kere çıqa edi. İçinde balalar içün masallar, şiirler, ikâyeler, halq tasili ve terbiye aqqında maqaleler basıla edi. Bugün de bu işni “Armançıq” bala mecmuası devam ete.
Halqımıznıñ ve bütün türkiy dünyanıñ atası, ulu maarifçi ve mütefikkir İsmail bey Gasprinskiyniñ ğayelerini yaş nesilimiz saqlamaq ve yaşatmaq borcludır.


text:
626 baladan çoq Ukrainada Rusiye Federatsiyasınıñ Ukrainağa qarşı silâlı istilâsı neticesinde zarar kördi, dep haber ete Ukraina Baş prokurorınıñ ofisi çağına yetmegenlerniñ prokurorlarına esaslanıp.
Resmiy malümatqa köre, 220 bala can berdi ve 406 bala yaralandı.
Bu raqamlar soñki degil, çünki faal cenk areketleri ketken yerlerde, vaqtınca işğal etilgen ve azat etilgen topraqlarda malümat teşkerile, dep haber ete Baş prokurornıñ ofisi.
«Eñ çoq Donetsk vilâyetinde – 139, Kyiv vilâyetinde – 115, Harkiv vilâyetinde – 95, Çerniğiv vilâyetinde – 68, Herson vilâyetinde – 45, Mıkolayıv vilâyetinde – 43, Lugansk vilâyetinde – 37, Zaporijjâ vilâyetinde – 27, Sumı vilâyetinde – 17, Kyivde – 16, Jıtomır vilâyetinde – 16 bala zarar kördi», – dep aytıla haberde.
Mayısnıñ 2-nde Rusiye ordusınıñ raketa darbeleri neticesinde Odesada 14 yaşında oğlançıq vefat etti ve 17 yaşında bir qız yaralandı.
Rusiye Federatsiyası silâlı quvetleriniñ er künlik bombardıman ve ateşleri sebebinden 1584 oquv yurtu zarar kördi, 118-i tamamen yıqıldı.
Ukrayinağa qarşı Rusiye silâlı ücümi fevralniñ 24-nden sabadan berli devam ete. Rusiye ordusı arbiy ve vatandaş infrastrukturasınıñ esas obyektlerine avadan darbe endire, uçaq alanları, arbiy bölük, cermay bazaları, yaqıt stantsiyaları, kilse, mektep ve hastahanelerni viran ete.
Aprelniñ başında Moskva Ukrayina şimalinde faal olğanını toqtattı, dep bildirdi. Tezden Ukrayina akimiyeti Kıyiv, Çerniğiv ve Sumı vilâyetinde Rusiye arbiyleri qalmadı, dep ayttı.
Rusiye ordusı çekilgen soñ azat etilgen köy ve şeerlerde kütleviy öldürüv adiseleri aqqında belli oldı. Bazı ğarbiy liderler Rusiyeni cenk cinayetlerinde qabaatladı. Rusiye akimiyeti arbiyleriniñ öldürüvlerge alâqası bar olğanını inkâr etip, olarnı «uyduruv» dep adlandıra.
Rusiye Ukrayinağa qarşı basqıncılıq cenk alıp barğanını inkâr ete ve bunı maqsadı «askeriysizleştirüv ve denatsifikatsiya» olğan «mahsus operatsiya» dep adlandıra.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: https://d2ud65mnh9spru.cloudfront.net. Esas adise-vaqialarnı Qırım.Aqiqatnıñ Telegram ve İnstagram saifelerinden taqip etiñiz.


text:
BSTS / Türk Dünyası Gramer Terimleri Kılavuzu
aykırılaşma ~ benzeşmezlik ~ disimilasyon anlamı
Azerbaycan Türkçesi: dissimilyasiya;Türkmen Türkçesi: dissimilyasiya ~ meňzeşsizleşme; Gagauz Türkçesi: dissimilätsiya; Özbek Türkçesi: dissimilyatsiya ~ nόoxşaşlik; Uygur Türkçesi: dissimilyatsiyä; Tatar Türkçesi: oxşaşsizlanu ~oxşaşsızlandıru ~ dissimilätsiya; Başkurt Türkçesi: dissimilyatsiya; Kmk: dissimilätsiya;Krç.-Malk.: dissimilätsiya; Nogay Türkçesi: dissimilyatsiya; Kazak Türkçesi: dissimilyatsiya;Kırgız Türkçesi: dissimilyatsiya; Alt:: dissimilyatsiya; Hakas Türkçesi: dissimilyatsiya; Tuva Türkçesi: dissimilyatsiya ~ tömeyleşpezi; Şor Türkçesi: dissimilyatsiya; Rusça: dissimilyatsiya


text:
Aqmescit – İşğal etilgen Qırımda Yalta memuriy binası üzerinde Ukraina devlet bayrağı tiklenildi. Bu adden tış vaqia kün evelden yüz berdi. Bayraqnı yerli sakinlerden biri, özü rus olğan erkek köterdi. Faqat, bayraq çoq asılı turmadı: onı tezden alıp taşladılar, erkekni ise, yaqaladılar.
Yalta sakini, yahta kapitanı, 54 yaşında Sergey şu künü Antiterroristik operatsiyası devamında AN-26 uçaqnıñ urıp, yoq etilgeni aqqında eşitti. Rusiye Federatsiyası tarafından Qırımnıñ işğalini qabul etalmağan ve Ukraina şarqındaki vaqialarnı terenden qasevet etken erkek, bu haberni eşitip, eyecanlandı.
Bu kibi, fikirlerden vazgeçmek içün ara-sıra Kiyevge soylarını ziyaret etmek içün bara edi. Endi yolğa çıqmağa azırlana edi. Amma, soñki haberler onı belli bir numayışqa teşviq etti.
«... O, özcesine bir fleşmob uydurdı: gece bina üstüne tırmaşıp, bayraqlarnı deñiştirip, çoñ, trenge minip, qaçmağa istedi», - dep añlata erkekniñ soyı.
Gece Sergey, yanğın vaqtında qullanğan merdiven yardımınen 9 metr yuqarığa köterildi ve Yaltan memuriy binasındaki üç renkli bayraqnı ukrain sarı-mavılı bayrağına deñiştirdi. Soñra, sesler eşitildi, erkek aşağa sıçradı ve ayağını zararladı. Oın şeer prokuraturasına soravğa alıp kettiler, amma, neticedeesini coyıp başlağanda hastahanege yolladılar.
Yaltada ukrain bayrağı tahminen 30 daqiqa asılı turdı. Ekinci künü qanunnı bozğan erkekniñ evinde tintüv ötkerildi.
Qırım.Aqiqatnıñ subetdeşi aytqanı kibi, «prokuratura hdimleri kelip, evde tintüvni ötkerdiler, «Pravıy sector» ile bağnıñ dellilerini qıdırdılar. Vesiqalarda, öyle de yazdılar «Pravıy sector» ile alâqası tasdiqlanmadı. Evde ukrain bayrağı olsa edi, bu alâqa isbat etilir edi, amma Yaroşnıñ varaqası bile yoq».
«Bu işlerniñ episi siyasiy mananı taşıy», – adliyeci
Prokuratura bu vatandaşnı Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 329-ci maddesi – «Rusiye Federatsiyası bayrağınıñ aşalavı» boyunca mesülietlikke çekmege istey. Bu maddege köre, erkekni bir yılğa qadar apis ete bileler.
Adliye qabulhane ağlarınıñ adliyecisi Yelena Lunevanıñ sözlerine köre, asılında aşalav, devlet timsaline nisbeten bir de bir areketni talap ete. Amma, bir bayraqnıñ digerine almaşuvını içtimaiy cietinden havflı areketlernen bir sırağa qoyulmaz. Bu vaqianı, öz başına areket etüv kibi tanımaq ve memuriy maddelerge köre baqılması kerektir. Amma, adliyeciniñ fikirince, bu işniñ devamı ne olacağını tahmin etmek küçtir.
«Şimdiki vaqıtta, bu işler siyasiy mananı taşıy, olarnıñ episi cinaiy mahkeme ya da asılında mahkemede baqılmamaq kerek. Sentsov ya da Kölçenkonıñ işleri cinaiy i şve kerçek cinayetlernen bağlı degiller. Ve şimdilik, «Pravıy sector» ile bağnı tasdiqlamağan olsalar, taqiqat işleri devamında isbatlay bileler», – qayd etti adliyeci.
Diger közeticilerniñ fikirince, bu vaqia aqqında haberniñ tarqatıluvı yarımada «akimiyeti» içün elverişli degil, çünki Qırımnıñ «Rusiye ile birleşüvine» er kes quvanmağanını ve yerli «akimiyet», Kremlge esabat bergeni kibi, er şeyni nezaret etip olamay.