text:
Cumaaqşamı künü, iyülniñ 23-nde, Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi yarımadada ğıyabiy şekilde mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı davanı temelden baqmağa planlaştıra.
Bu oturışuv aqqında mahkeme keçken afta, davanen bağlı ilk diñlevlerni keçirgende ilân etti. Rusiye kütleviy haber vastaları da oturışuv aqqında malümatnı tasdıqladı. «Refat Çubarovğa qarşı cinaiy dava baqılacaq ilk mahkeme oturışuvınıñ keçirilüvi iyülniñ 23-ne belgilendi, saat 10:00-da başlanacaq», – dep bildirdi mahkeme vekili «İnterfaks-Yüg» agentligine.
Berilgen malümatqa köre, oturışuv açıq olacaq, faqat mesafe şartınen diñleyicilerniñ sayısı sıñırlanacaqtır.
Mahkeme vekiliniñ bildirgenine köre, davanıñ soñki oturışuvı mahküm etilgen kişi olmadan keçirildi, «prokuror, tayin etilgen imayeci ve zarar körgen kişi» bar ediler.
Advokat Nikolay Polozovnıñ Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, oña bu davada Çubarovnı qorçalamağa izin bermediler, çünki «menfaat zıddiyeti bar». O, bu qararnı şikâyet etmege niyetlene. Aqmescitte mahkeme advokat Polozovnıñ şikâyetini endi red etken edi.
Bu sene mart ayınıñ soñunda Rusiye Tahqiqat komiteti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı ğıyabiy şekilde qabaatladı. Cinaiy davalar Rusiye Ceza kodeksiniñ 212 maddesiniñ 1-inci qısmı (qalabalıqlarnı teşkil etüv), 280.1 maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (Rusiye topraq bütünligini bozacaq faaliyetke açıq çağıruv) açıldı.
Çubarovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye akimiyeti «qırımtatar halqına qarşı daa bir repressiya dalğasını başlattı».
Advokat Nikolay Polozov Rusiye tahqiqatçısınıñ onı işğal altındaki Qırımda Çubarovğa qarşı kene açılğan davada imayeden çetleştirmek niyeti aqqında bildirdi.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası, Rusiye tahqiqatçılarınıñ Çubarovğa qarşı açılğan davanen bağlı tahqiqat başlattı.
2019 senesi dekabrniñ 6-nda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov «Dünya – zorbalıq ve işğalge qarşı. Menlik yürüşi» halqara zorbalıqsız barışıq aktsiyası azırlana ve keçirilecek, dep ilân etti. Aktsiya vaqtında faller memuriy sıñırdan keçip, Qırımğa kirecek ola. Aktsiya mayısnıñ 3-nde keçirilecek edi. Koronavirus pandemiyası sebebinden yürüş başqa vaqıtqa qaldırıldı.


c: text/html

text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov mayısnıñ 2-sinde «Dünya – zorbalıq ve işğalge qarşı. Menlik yürüşi» halqara zorbalıqsız silâsız aktsiyası azırlana ve keçirilecek, dep ilân etti. Aktsiya vaqtında faller memuriy sıñırdan keçip, Qırımğa kirecek ola. Refat Çubarovnıñ aytqanına köre, yürüş teşkilâtçıları yapqan areketlerini Ukraina akimiyetinen keliştirmege «tırışacaq».
Bir kün evel Qırımtatar Milliy Meclisiniñ ofisinde "Menlik yürüşi"niñ keçirilüvi ve azırlanuvını muzakere etken ilk muşavere keçti. Muşaverede mayısnıñ 3-üni akitsiya künü kibi tayin ettiler.
Refat Çubarovnıñ aytqanına köre, yürüş teşkilâtçıları yapqan areketlerini Ukraina akimiyetinen keliştirmege «tırışacaq».
Rusiye kontrolindeki Qırım yolbaşçısı Sergey Aksenov ilân etilgen yürüşni provokatsiya dep adlandırıp, «sert qarşılıq kösterilecegini» vade etti. Qırımnıñ sabıq prokurorı, şimdi Rusiye Devlet Dumasınıñ mebusı Natalya Poklonskaya da Çubarovnıñ ilânına cevap bererek, Qırımda yürüş iştirakçilerini rusiye quvetçilerniñ avtozakları bekleycek, dep ayttı.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ müavini İlmi Ümerovnıñ aytqanına köre, bu marşnıñ maqsadı - ilhaq etilgen yarımadanıñ meselesine dünya topluluğınıñ daa ziyade diqqatını celp etmektir.
"Qırım ilhaqından soñraki altı yıl içinde bir çoq beyanat, qarar, protokol, añlaşma, muracaat, rezolütsiyalar yapılğan edi. Em de eñ yüksek seviyede - BMT, Avropa Şurası, PACE, NATO, OSCE, belli cemaat teşkilâtları, siyasiy ve içtimaiy erbaplar. Rusiyeni, Qırımnı ilhaq ve işğal etken tecavuzcı dep sayalar. Qırımda yaqalama ve apis etüvler, adamlarnıñ tutıp esir etüvi ve öldürüvi, memuriy ve cinaiy davalar, izolâtor ve apishane, mahkeme ükümleri ve etaplar er künlük bir şey kibi olıp qalğan. Amma, bir şeyge baqmadan, Rusiye iç saqınmayıp, iç bir qarar ya da tevsiyeni yerine ketirmedi", - haber etti Qırım.Aqiqatqa İlmi Ümerov.
O qayd etti ki, ştab, aktsiya iştirakçileri içün ola bilecek telükelerni ögrenecek.
Ştab er vaqıt er türlü meselelerni tüzete ve deñiştire bile, şu cümleden iştirakçilerniñ telükesizliginen de bağlı meselelerniİlmi Ümerov
"Qırımğa yürüşni teskil eterek, biz, Qırımnı Ukraina parçası dep sayğan bütün teşkilât ve müessiseleriniñ vekilleri ve reberlerini, Rusiye olarnıñ qararları ve tevsiyelerine nasıl uyğanını biznen beraber baqmaq içün davet etemiz. Eger azırlıq zamanında menfiy taraflarğa köre müsbet taraflar daa çoq olsa, ştab er vaqıt er türlü meselelerni tüzete ve deñiştire bile, şu cümleden iştirakçilerniñ telükesizliginen de bağlı meselelerni", - qay etti Ümerov.
Halqara uquqnıñ mütehassısı, professor Boris Babin, Qırımda Rusiye rejiminiñ devamlı pekitüvi Meclisniñ aktsiyasına sebep oldı, dep saya.
Qırımniñ işğalden boşatuvı ile bağlı beklevler yaqın kelecekte kerçekleşmezBoris Babin
"Qırımtatar azatlıq areketi liderleriniñ yürüş aqqında beyanatları içimde zıt kelgen fikirlerni doğura. Adam ve qırımlı kibi men olarnı añlayım ve niyetlerine qol tutam. Çünki Qırımniñ işğalden boşatuvı ile bağlı beklevler yaqın kelecekte kerçekleşmez, işğal rejimi insaniyetsizliginde küçlüce ola, Qırımnıñ askerleştirüvi devam ete, Ukrainanıñ yalı ve Qırım yanındaki bölgeleriniñ zapt etüvine azırlıq yapıla, qırımtatar halqınıñ tarihiy vatanında diskriminatsiyası devam ete", - dep vaziyetni tefsir etti ekspert.
Onıñ aytqanına köre, aktsiya Qırımdaki Rusiye tecavuzına qarşı semereli silâsız tirenüvni numayış etmek içün azırlana. Amma aynı zamanda Babin qayd etti ki, şimdiki Ukraina akimiyetiniñ areketlerinde ilhaq etilgen yarımada meselesine dair aydın siyaseti körünmey.
Ukrainanıñ yañı akimiyeti "Qırım" serbest iqtisadiy zonanı lâğu etmedi, Kreml mabüsleri aqqında qanunnı tasdıqlamadıBoris Babin
"Kene de Qırım ile ticaret aqqında, baarde Şimaliy Qırım kanalına suv yibermesi aqqında, bir-eki yıldan tecavuzcı devletke qarşı Qırım davalarınıñ qapatılması aqqında laflar etile. Akimiyetniñ bugünki esas Qırım beyanatı - tecavuzcığa silâsız, siyasiy ve diplomatik tirenüvdir. Amma böyle kün tertibinde bile, ne yazda vade etilgen kollaboratsionistler aqqında qanun bar, ne de Roma statutınıñ tasdıqlanuvı. Ukrainanıñ yañı akimiyeti "Qırım" serbest iqtisadiy zonanı lâğu etmedi, Kreml mabüsleri aqqında qanunnı tasdıqlamadı. Onıñ içün qırımtatar halqınıñ, köçken ve qaçqan bütün qırımlılarnıñ, Ukraina akimiyetine ve dünya topluluğına, Rusiye tecavuzına qarşı kerçek silâsız tirenüv nasıl olğanını köstermek niyetini añlamaq mümkün", - dedi ekspert.
Boris Babinniñ fikrince, Qırım yürüşi, Ukraina cemiyeti yarımada küreşmege ne qadar azır olğanını "lakmus kâğıtı" olacaq.
Amma, yazıq ki, Ukraina akimiyeti bu aktsiyağa qol tutmağanı da körüneBoris Babin
"Strategik ceetten işğalge qarşı silâsız kütleviy aktsiyalarnıñ keçirilmesi yaramay degildir. Bundan da ğayrı, belli şarait ve vaziyette böyle aktsiyalarnıñ sadece media ve siyasiy faydası degil, amma ameliy de faydası olmaq mümkün. Amma, yazıq ki, ilân etilgen fortmatnıñ neticeleri öyle olacağı pek şübeli olğanı körüne: siyasetçilerden ğayrı, buña tecribeli menecerler de qoşulamalı. Amma, yazıq ki, Ukraina akimiyeti bu aktsiyağa qol tutmağanı da körüne.
Siyasiy ve media neticeleri, aktsiyada ne qadar adam iştirak etecegine bağlı. Yüzlerce faaller olsa, bu duşman tecavuzı şaraitinde özüni qorumaq instinktini coyğan Ukraina cemiyetine bir üküm olacaqtır. Biñlerce adam - er şey o qadar yaramay olmağanını kösterir. Onlarca biñ ise - Qırım yaqın yıllarda azat etileceginiñ alâmeti olacaq", - qayd etti Babin.
#LiberateCrimea Qırımnıñ azat etilüvi oğrunda küreşken halqara areketiniñ koordinatorlarından birisi Oliver Loode, tarihta işğalcilerge qarşı böyle küreş nümüneleri bar olğanını Qırım.Aqiqatqa aytıp berdi.
Qırım işğaline em Ukrainada, em de halqara seviyede daa çoq diqqat çekmek maqsadına bütünley qol tutamOliver Loode
"Qırım işğaline em Ukrainada, em de halqara seviyede daa çoq diqqat çekmek maqsadına bütünley qol tutam. Kütleviy aktsiyalar - başqa usullarnen beraber qullanılğan bir yoldır. Misal içün, Baltıq memeleketleri sekseninci yıllarnıñ soñunda sovet işğaline qarşı Tallinnden Vilnüske qadar "Baltıq yolu" aktsiyasını keçirgen edi, bu, hususan halqara topluluq içün, küçlü bir köstergiç oldı. Buña oşağan bir şey Qırım ve Ukraina içün de kerek", - dedi uquq qoruyıcı.
O qayd etti ki, aktsiyanıñ eñ şübeli qısmı - memuriy sıñırnıñ keçüvidir.
Men, yürüş Qırımğa qadar, amma eñ müim qısmı Ukraina nezaretindeki topraqlarda keçirilgenini ister edimOliver Loode
"Şahsen men, bütün basamaqlarını, mıtlaqa da soñunı nezaret etip olamağanım tedbirni teşkil etmez edi. Daa bir müim şey bar: deyik, işğalciler aynecilikni kösterip, bütün iştirakçilerni Qırımğa yiberir. Bu ne demek olacaq? Qırım kercketen serbest bölge olğanını kösterecekmi? Hoş keldiñiz Qırımğa demekmi? Ya bu bugün Qırım - insan aqları ve azatlıqları olmağan bir topraq olğanına zıt kelmezmi? Bunıñ içün men, yürüş Qırımğa qadar, amma eñ müim qısmı Ukraina nezaretindeki topraqlarda keçirilgenini ister edim", - qayd etti Oliver Loode.
2019 senesi dekabrniñ 6-nda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov «Dünya – zorbalıq ve işğalge qarşı. Menlik yürüşi» halqara zorbalıqsız barışıq aktsiyası azırlana ve keçirilecek, dep ilân etti. Herson vilâyetiniñ devlet memuriyetiniñ başı Yuriy Gusev, mayıs ayında ilhaq etilge Qırım yarımadasına "Dünya – zorbalıq ve işğalge qarşı. Menlik yürüşi" silâsız yürüşni keçirmek teşebbüsine qol tuttı ve "Menim içün Qırım Ukraina edi, bar ve olacaq", dep qoştı.
Ukraina Devlet sıñır hızmetiniñ bildirgenine köre, keçirilüvi mayısnıñ 2-ne ilân etilgen Qırım yürüşiniñ iştirakçilerine mania olmaq içün sebep yoq.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Qırımnıñ Aqmescit ve Aqşeyh rayonında üç yañı koronavirus hastası qayd etildi. Bu aqta aprelniñ 16-nda Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov bildirdi.
«Daa evel tasdıqlanğan hastalarnen yaqından alâqada oldılar. Bağda olğan tuvğanları ve tibbiyet hadimleri qayd etildi, olar tibbiy közetüv altında buluna», – dedi o.
Aksenovnıñ bildirgenine köre, eki hasta Aqşeyh rayonında yaşağan bir qorantanıñ azaları ola, daa bir hasta Aqmescitte bar – Moskvadan kelgen babası qızını yuqturdı.
Böylece, al-azırda Qırımda 37 koronavirus hastası qayd etildi, 24-ü ketirildi, 13 hasta yerli ola. 15 kişi tüzelip yahşı oldı, daa 14 kişi tedaviylene.
Aqyarda sekiz koronavirus hastası qayd etildi.
Qırımda özüni izolâtsiya etüv rejimi aprelniñ 30-na qadar, Aqyarda ise aprelniñ 19-na qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Ukraina Yuqarı Şurasında vaqtınca işğal etilgen territoriyalarnıñ tam qamaçavı aqqında qanun leyhası qayd etilgen.
Vesiqa müellifi – Oleg Lâşkonıñ Radikal firqasından Dmitriy Linko demiryol, avtobus ve yük maşinalarınıñ areketini qapatmağa teklif ete. Yuqarı Rada saytında qanun leyhasınıñ metni yoq.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Afta devamında Qırım ile memuriy sıñırdan bir yük maşinası bile keçmedi.
Bundan da ğayrı, sentâbr 25 künü Ukraina Nazirler kabineti Ukrainada bir qaç Rusiye ava şirketleriniñ uçuşlarını yasaq etti. Cevap olaraq Rusiye de ukrain şirketlerine oktâbr 25-den uçuşlarını yasaqladı.


text:
Martnıñ 9-nda, salı künü, Aqmescitte ukrain şairi ve yazıcısı Taras Şevçenkonıñ doğğan künü munasebeti ile Kobzarnıñ abidesi yanında Qırımnıñ Ukraina cemiyeti Rusiye teşkilâtınıñ başı Anastasiya Gridçinanıñ reberligi altında tedbir keçirildi. Yigirmige yaqın adam çiçekler qoydı, şiirler oqudı ve yırlar yırladı, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onıñ malümatına köre, tedbirde «ulu ukrain yazıcısı ve ukrain ve ruslar arasında dostluq aqqında» laflar aytılğan. QFU studentleri Taras Şevçenkonıñ «Vasiyet» şiirini ukrain ve rus tillerinde oquğanlar, bediiy aveskârlık iştirakçileri ise kamera ögünde Kobzarnıñ icadınen asla alâqalı olmağan bir qaç ukrain halq oyunını oynağanlar.
Tedbir 15 daqqa devam etken. Resmiy qısmı bitken soñ, istegenler Kobzarğa sayğı köstere bilgen.
Mühbirniñ qayd etkenine köre, Qırım işğal etilgen soñ bu yıllar içinde ilk sefer abide yanında rus polisi ve samooboronasın körünmedi. Şevçenkonıñ büstini ise restavratsiya yapmaq kerek olğanı körüne.
Taras Şevçenko 1814 senesi martnıñ 9-nda dünyağa kelip, edebiyat ve ressamlıq icadı sayesinde meşur oldı. O, ukrain medeniyetiniñ eñ büyük timsallerinden biri ola.


text:
Adres: Çınarönü Mahallesi Çınarönü Caddesi Numara: 76 Yıldırım / Bursa
Adres: Erikli Mahallesi Gökçen Apartmanı Numara: 35 Yıldırım / Bursa
Adres: Mevlana Mahallesi Yaver Sokak Numara: 42 Yıldırım / Bursa
Adres: Cengizhan Caddesi Numara: 28 Yıldırım / Bursa
Adres: Yiğitler Mahallesi Ankara Yolu 7 Km. Otosansit Sanayi Sitesi Numara: 43 Yıldırım / Bursa
Adres: Şirinevler Mahallesi Muhtarlık Binası 12. Sokak Numara: 46 Yıldırım / Bursa
Adres: Yıldırım Mahallesi Beyazıt Caddesi Numara: 31 Yıldırım / Bursa
Adres: Zümrütevler Mahallesi Çiçek Caddesi Numara: 65 Yıldırım / Bursa
Adres: Hacivat Mahallesi 123. Sokak Numara: 10 Yıldırım / Bursa
Adres: Eğitim Mahallesi Prof. Tezok Caddesi Numara: 172 Yıldırım / Bursa
Adres: Vatan Mahallesi Vatan Caddesi Muhtarlık Konağı Yıldırım / Bursa
Adres: Mollaarap Mahallesi Balabancık Sokak Numara: 27 Yıldırım / Bursa
Adres: Büyük Oto Ticaret Merkezi 101. Sokak Numara: 5 Yıldırım / Bursa
Adres: Yiğitler Mahallesi Otosansit İş Merkezi 3.Sokak Numara: 11 Yıldırım / Bursa
Adres: Yiğitler Mahallesi 101. Sokak Numara: 7 Yıldırım / Bursa
Adres: Güllük Mahallesi Kıbrıs Caddesi Numara: 7 Yıldırım / Bursa
Adres: Anadolu Mahallesi Karlıdağ Caddesi Numara: 3 Yıldırım / Bursa
Adres: Arabayatağı Mahallesi Ankarayolu Caddesi Numara: 343 Yıldırım / Bursa


text:
İlhaq etilgen Qırım yalısı yanında Rusiye Qara deñiz flotunıñ gemileri ekipajları, K-2 kurs vazifesiniñ tapşırıp, raketa ve artilleriya atuvlarnı keçirdi. Bu aqta rusiye flotunıñ matbuat hızmeti bildirmekte.
“Ögrenüv merasimleriniñ devamında “Suzdalets” ve “Valentin Pikul” gemileri, suvüstü ve ava nişanlarına attı”, - denile beyanatta.
Bundan ğayrı gemiler, yaldavuq mina maketine de attı. “Samum” raketalı geminiñ ekipajı, paraşütnen avağa tüşürilgen nişanğa zenit ve artilleriya atuvlarnı yaptı.
Daa evel Qırım ve Novorossiysk Rusiye arbiy deñiz bazalarınıñ gemi ekipajları, Qara deñizde raketa ve artilleriya atuvlarnı keçirgeni bildirile edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.
2014 senesi Qırım işğalinden soñ, Rusiye yarımadada arbiy ögrenüvlerni muntazam tarzda keçire. Ukraina Baş ştabında, rusiye arbiyleriniñ Qırımdaki areketleri qanunlarğa qarşı kele dep aytalar.


text:
«Şeer innovatsiyaları» müessisesi Aqmescitte (Simferopol) 20 yüksek tehnologiyalı turaqnı qoymağa teklif etti.
Bu aqta Qırım paytahtı memuriyetinde müessise temsilcilerinen keçirilgen memuriyet yolbaşçısı muavini Aleksandr Ovdiyenkonıñ toplaşuvında söz yürsetildi.
«Şeer innovatsiyaları» cemaat naqliyesini qullanğan Aqmescit sakinleri ve musafirleri içün hızmetler keyfiyetini yükseltecek leyhanıñ ömürge keçirilmesi çerçivesinde «aqıllı» turaqlarnı qoyacaq ola.
Hatırlatamız ki, Aqmescitte birinci «aqıllı» turaq «Şeer innovatsiyaları» müessisesi tarafından Kirov caddesinde keçken sene ediye olaraq qoyuldı.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Salı künü, yanvar 27-de, Holokost qurbanlarınıñ halqara hatıra künü qayd etile. 70 yıl evelsi sovet orduları Poloniya territoriyasındaki Auşvits (Osventsim) kontslageriniñ mabüslerini azat ettiler, haber ete Radio Svoboda.
Sabıq kontslagerniñ territoriyasında esas tedbirler yanvar 27 künü üyleden soñ Auşvitsa qapıları ögünde başlanacaq. Mında 300 sabıq mabüs iştirak etecek, hususan Poloniya ve İsrailden.
Osventsimge 42 memleketniñ temsilcileri de kelecek, şu cümleden Poloniya, Almaniya, Frenkistan ve Ukraina prezidentleri. Amerika eyyetiniñ başında maliye naziri Jack Lew, Rusiye eyyetiniñ – prezident memuriyetiniñ reberi Sergey İvanov olacaq.
Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ iştiragi, belli olğanı kibi, beklenilmyey.
Osventsimazat etilüviniñ 70 yıllığını Çehiyada da qayd etecekler. Pragada, soñra Çehiyanıñ eñ büyük kontslageri yerleşken Terezinada. Yaqında Pragada dünya antisemitizm ve ekstremizm meseleleri boyunca halqara forumı açıldı.


text:
OSCE Parlament Assambleyası Qırım senatorı Olga Kovitidiniñ vekâletlerini tanımasa da, Rusiye onı eyyet erkânında qaldıra, dep ayttı salı künü Assambleyadaki Rusiye eyyetiniñ yolbaşçısı, Federatsiya şurasınınıñ halqara komitet reisiniñ birinci muavini Vladimir Cabarov.
«Kovitidini Rusiye eyyetiniñ erkânında çıqarmaycaqmız, bu meseleni er sefer baqsınlar. Qırım – Rusiye Federatsiyasınıñ vekâletli subyeti, Kovitidi ise – Rusiye eyyetiniñ vekâletli azasıdır», – dedi o.
OSCE Parlament Assaibleyasınıñ bürosı fevral 18-de Rusiye Federatsiyasınıñ Olga Kovitidini OSCE PA azası olaraq tayin etmek qararını bir ağızdan red etti. Rusiyeniñ Federatsiya Şurası OSCE Parlament assambleyasınıñ reberligine teşkilâtnıñ areketlerine qarşı narazılıq kösterecegini bildirdi.
Kovitidi Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen Qırım ükümetini temsil etken Federatsiya Şurasınıñ azası olaraq tayin etildi.
Olga Kovitidiniñ adı Avropa Birligi tarafından cezalanğan 15 Rusiye vatandaşınıñ cedvelinde mevcut. Olarğa viza berilmey ve esapları qapatıldı.


text:
Mail.ru Group rusiye şirketi (“VKontakte” içtimaiy ağnıñ saibi) layk ve repostlar içün “adaletsiz mahküm etilgenler”ni amnistiya yapmaq ve ileride bu areketler içün qabaatlavlarğa yol bermemege çağırttı. Bunıñ aqqında şirketniñ press-relizinde aytıla.
Şirket qayd ete ki, Rusiyeniñ çoqusı bölgesinde içtimaiy ağlarda layk ve repost içün qullanıcılarğa cinayet işleriniñ açılması adet olıp tarqaldı.
“Çoqusı alda küç organları hadimleriniñ areketleri ola bilgen telükege uymay. Tefsirlerdeki yazılar ve memlerge ise qararından ziyade qarşılıq kösterile”, - dep aytıla arizada.
Mail.ru Group şirketinde eminler ki, Rusiye qanunları ve qanun qullanuv ameliyatı deñiştirilmek kerek.
2018 senesi iyünniñ soñunda Rusiye Devlet dumasında internette repost içün cinaiy mesüliyetini lâğu etmek teklifinen qanun leyhası kirsetildi. Onıñ müellifleri aytqanına köre, yazılar ve haber repostları “içtimaiy telükesi seviyesine köre zararsızdır” ve, bunıñ içün, cinayet olaraq sayıla bilmez.
2017 senesi Rusiyede CK-niñ (6 yılğa qadar apis cezasına izin bergen) 282-nci maddesine köre içtimaiy ağlarda layk ve repostlar içün 461 adam cezaiy mesüliyetke çekildi. İyünniñ 7-sinde “doğrudan hat” devamında rusiye prezidenti Vladimir Putin böyle areketler içün cezalamanı “absurd ve marazm derecesine yetkizmemek” kerek olğanına razı oldı.


text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Sıcaq yaz vaqtında insanlar tüşünmege degil, daa çoq raatlanmağa seve, Rusiye akimiyeti bunı qullanıp, Qırımda yañı qulluqnı kirsetti, yarımada sakinleriniñ çoqusı bunı sentâbr ayında ögrenecek. Bu vaziyette biznesniñ ölümi ve trolleybus aydavcılarınıñ isyanı ğayet normal bir şey.
1-inci yer. Avgust 1-den itibaren Qırım sakinleri mesken evleriniñ tolu tamir etilmesi içün para ödeycekler. Daireniñ er metre kâresi içün 6 ruble 16 kapik alınacaq. Qırımlılar paranı şimdi töleycek, amma tamir işleri uzaq kelecekte başlaycaqtır.
Rusiye akimiyeti yañı qulluq şeklini çıqardı – eali devletten alğan hızmet içün degil, evde oturğanı içün para ödey
Qomşu Rusiyede bu mesele Anayasa mahkemesine qadar ketti, amma mahkeme akimiyet tarafını tuttı. Rusiyeliler küle, tamir işlerinden soñ «evler altın ve elmazlarnen qapatılacaq, kirişlerinde fars kilimleri, avizelerde Svarovski taşları olacaq, em de areket sensörleri ve sensör anahtarları qoyulacaq».
Asılında, Rusiye akimiyeti yañı qulluq şeklini çıqardı – eali devletten alğan hızmet içün degil, evde oturğanı içün para ödey. Bu paralar evlerniñ tamir etilmesine sarf etilecegini tüşünmeysiñiz, doğrumı?
2-nci yer. Avgust 4-de Aqmescitte yalıñız 9 trolleybus şeer marşrutlarına çıqtı. Aydavcılar naqliye vastalarınıñ tehnik vaziyeti fena olğanından para cezaları alğanından şikâyet ete. Buña cevap olaraq «Krımtrolleybusnıñ» baş müdiri Aleksandr Şveykus şeerniñ Rusiye prokurorınıñ muavini yanında aydavcılarnı tenbiyeledi. Soñra Sergey Aksenov Aleksandr Şveykusnı işten boşatmaq qararını aydınlattı.
İnqilâp vaziyeti olacaq, ğaliba.
3-ünci yer. Rusiye prezidentiniñ iş adamlarınıñ aq-uquqlarını qorçalağan vekâletlisi Boris Titov Qırımda iş adamları içün «tam ve açıq» bir qaide körmedi, amma «kontrol-nezaret faaliyeti meseleleriniñ qıyınlıqlar» ve «qıyın naqliye-logistik vaziyetini» qayd etti. Bunı Sergey Aksenov ile açıq körüşüvinde ayttı. «Ğalipler taqımı» yarımadada biznes işleriniñ pek meraqlı usullarını qullana.
4-ünci yer. Qırımda yañı «naqliyat naziri» Anatoliy Volkov peyda oldı ve bir sıra yañı memur tayinlendi. «Naqliyat nazirligi» yol qurucılığı işlerini idare etse, birisi Dmitriy Medvedevniñ «Tavrida» yoluna tapqan 100 million rubleni elde etmek vazifesinen oğraşacaq. Yerli «Krımpil» keder etmez edi.
5-inci yer. Tasil saasında güzel bir haber. Kreml teşviqatı, Rusiyeniñ merkeziy aliy oquv yurtlarında yaratılğan şaraitler ve Perekoptaki logistik vaziyetine baqmadan, aman-aman 100 genç esas Ukrainada universitetke oqumağa kirdi. Yolğa devam – ilim menimsemeli!
6-ncı yer. Dünya Qırımtatar Kongressi İcra komitetiniñ avgust 1-de aydınlatılğan netice beyannamesinde Qırımda Rusiye rejiminiñ qurbanı olğan ukrain ve qırımtatarlarnıñ cedveli mevcut. Yarımada işğaliniñ eki yılı içinde Rusiye akimiyetine qarşı çıqqan 9 kişi öldürildi. 15 insan qaçırıldı ve 25 kişi siyasiy mabus olaraq apiske atıldı.
Bu terrorist areketlerinden Rusiye rejimi mesüliyetli
«Bu terrorist areketlerinden Rusiye rejimi ve bunı amelge keçirgen insanlar mesüliyetli», – dep qayd etile beyannamede.
Bunıñ kibi vesiqalar Qırımnıñ şimdiki «akimiyetini» Gaagağa yaqınlaştıra.
7-nci yer. Qırımda «duşman seslerine» dayanamayıp, bir sıra haber resursını, şu cümleden Qırım.Aqiqat saytını blok ettiler. Roskomnadzor saytı saytnıñ blok etilmesine dair bir şey yazmay. Qırımnıñ Rusiye haber naziri Dmitriy Polonskiy sayt ne sebepten blok etilgenini bilmey. «Prokuror» Natalya Poklonskaya ise bu areketler prokuratura hadimlerine ait olğanını aydınlattı. Akimiyet bunı daa mayıs ayında yapqan edi, amma em o sefer, em de şimdi faydası olmadı.
Ve soñunda. Çelâbinsk sakini Vâçeslav Abdullin Keriç köprüsiniñ qurucılığından 600 km cayav ketip ve yol otunı aşap evge keldi, çünki «Rusiyeniñ baş qurucılığında» oña bir aylıq iş içün 1500 ruble (tahminen 500 grivna) berildi. Bu haberni izaatlamağa kerek yoq.
Er keske – eyi aftalar!
Andrey Vvedenskiy, Qırım közeticisi
«Fikir» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerine ait olıp, muarririyetniñ baqışları ile aynı olmaması mümkün


text:
Qırımnıñ Curçı ve Aqmescit rayonlarında 50 evni suv bastı, dep bildirdi iyünniñ 23-nde Kreml kontrolindeki Qırım ükümetiniñ baş nazir muavini İrina Kiviko.
Onıñ aytqanına köre, zarar körgen sakinler içün yedek fondundan tazminat berilecek, amma miqdarını memur aydınlatmadı.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov kelecek bazarertesi kününden başlap insanlarğa para bermege talap etti.
«Krımenergo» müessisesiniñ iyünniñ 23-nde bildirgenine köre, yaramay ava sebebinden yarımadada elektrikler kesilgen eli. 180 mesken yerniñ qullanıcıları zarar kördi.
Yaramadada bir qaç künden berli yaramay ava devam ete. Soñki aftada Aqmescit soqaqlarını eki kere suv bastı. Aqyardaki Kazaçya körfezinde topraqnı alıp ketken küçlü yağanaqlar neticesinde topraq eşildi. Ekologlarnıñ ilk esaplarına köre, eşilüv 500 tonna oldı.
Qırımda salı künü, iyünniñ 23-nde, bazı yerlerde yel esmesi beklenile, yağmurlar ve boranlı yağmurlar yağacaq.


text:
Cuma künü, dekabr 23-de, Kyivdeki Rusiye elçihanesi yanında faaller Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Qırım «bahşışları» ile çuvalnı açtı. Olarnıñ arasında: Qırımda ukrainlerge qarşı açılğan 31 cinaiy iş, Qırımtatar Milliy Meclisi faaliyetiniñ yasaq etilmesi, Qırımda olıp keçken 20-den ziyade tintüv, 177 yaqalav, umumiy alğanda 89 yıl etken 9 qabaat ükmü. Faaller Rusiye işğal etken Qırımnıñ yıl neticelerini çıqarğan, dep bildire Qırım.Aqiqat.
Ediyeler performansı er ay Qırım işğali vaqtında ğayıp olğan insanlarğa «Ervin İbragimov qayda?» adlı qoltutuv aktsiyası çerçivesinde teşkil etilgendir. Altı aydan berli olar bu yerge kelip, aynı sual bereler, bugün er biri ne içün kelgenini ve bu mesele ne içün diqqatsız qalmamalı, dep añlatqanlar.
«Ukrainler ve bütün dünyağa böyle olmamalı, dep hatırlatmaq isteymiz», – dep ayta aktsiya iştirakçisi Anna.
Faal Mila tuvğan Qırımnı hatırladı: «olardan birisinen (Qırımda ğayıp olğanlardan – QA) 2014 senesine qadar bir trolleybusta olmağa, bir tükânğa barmağa ya da Ay-Petriden yalı boyunı seyir etmege imkânımız bar edi, şimdi bu insanlar bunı yapıp olamay, men de öyle. Er ay mında kelemiz, bu insanlar qorantalarına, biz ise Qırımğa qaytacağımızdan emin olmaq içün bunı yapamız».
«Añlayım, qırımlı, bu insanlarnıñ tanışı olmasam da, bu qorantalarnıñ accısını paylaşam. Er ay mında kelmek – Kyivde olıp yapmamız mümkün olğan eñ küçük şey», – dep ayta Anastasiya.
«Al-azırda 15 insannıñ alı ve bulunğan yeri belli degil, olardan 11 kişi – qırımtatarıdır», – dep hatırlattı «Krım SOS» teşebbüsiniñ koordinatorı Tamila Taşeva.
«KrımSOS» cemaat teşkilâtınıñ faalleri «Find&Free» kampaniyasını başlattı. Onıñ çerçivesinde ğayıp olğanlar qıdırılacaq ve mahküm etilgen qırımlılar azat etilecektir. Faaller dünya toplulığını ve faallerni qoşulıp, maqsatqa irişmek içün ğayretini birleştirmege çağıralar.
Dünya qırımtatar kongressi icra şurasınıñ azası Ervin İbragimov 2016 senesi mayıs 24-de Bağçasarayda belgisiz insanlar tarafından qaçırıldı. Video nezareti kamerası Rusiye yol inspektorları urbasında eki adam İbragimovnıñ maşinasını toqtatıp, onı mikroavtobusqa oturtqanını qayd etti.
Rusiyege boysunğan sabıq Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya qayd ete ki, yarımadada 357 insannıñ bulunma yeri belgilenmegen, olardan 188 kişi belgisiz ğayıp oldı ve 169 adamnıñ soy-soplarınen bağı üzüldi. Qayd etilgen raqamdan 26 insan – qırımtatardır.
Qırım işğalinden soñ yarımadada insanlarnıñ, ekseriyeti qırımtatarlarnıñ, ğayıp olma adiseleri sıqlaştı. Bunen beraber Rusiyeniñ Qırımdaki Taqiqat komiteti tasdiqlay ki, «qırımtatarlarnıñ büyük sayıda ğayıp olması qayd etilmey».
Qırım uquq qorçalayıcı gruppasınıñ tahminlerine köre, insanlar Rusiye akimiyeti ya da onıñ kontroli altında bulunğan taqımlar tarafından qaçırıla bile. Qırım akimiyeti insanlarnıñ ğayıp olmasını tanıy, amma onıñ alâqası bar olğanını inkâr ete.


text:
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar işğal etilgen Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa qarşı esnasnı ve iyünniñ 1-nde Aqmescitte çıqarılğan ğıyabiy ükümni «ayıp mahkeme» dep adlandırdı.
«Qırımdaki Rusiye işğalcileri Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovğa 6 yıl apis cezasını berdi. BM halqara mahkemesiniñ Meclis faaliyeti yasağını lâğu etmek talabına qulaq asmağan Rusiye ayıp «mahkemelerni» – qırımtatar halqına qarşı repressiyalarnı devap ettire», – dep yazdı Ceppar Twitterde.
Rusiye akimiyeti kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnı 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım parlamentiniñ binası ögünde «qalabalıqlarnı teşkil etkeninde» qabaatlap, altı yıl apis cezası, para cezası ve tüzetüv işlerine üküm etti. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ imayesi çıqarılğan ğıyabiy ükümni şikâyet etmege niyetlene.
Mayısnıñ 24-nde olıp keçken oturışuvda qabaatlav Çubarov içün 9 yıl apis cezası berilmesini istedi. Meclis reisi qabaatlav tarafınıñ talabını izaatlap, Qırımdaki «mahkeme» onıñ ayatına tesir etmeycek, dep ayttı.
2020 senesi martnıñ soñunda Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi Çubarovnı ğıyabiy şekilde qabaatladı. Cinaiy davalar Rusiye Ceza kodeksiniñ 212-nci maddesiniñ 1-inci maddesine (qalabalıqlarnı teşkil etüv), 280.1-inci maddesiniñ 2-nci qısmı, 280.1 maddesiniñ 1-inci qısmına istinaden (Rusiye topraq bütünligini bozacaq areketlerge çağıruv) açıldı.
Bıltır iyül ayında Aqmescitteki mahkeme Çubarovğa qarşı cinaiy davanı temelden baqıp başladı. Tayin etilgen advokat Aleksandr Osokin Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisine qarşı mahkemeni şikâyet etti.
Çubarovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye akimiyeti «qırımtatar halqına qarşı yañı repressiya dalğasını başlattı».
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisova bu davanı qanunsız dep adlandırdı.
Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası Rusiye tahqiqatçılarınıñ Çubarovğa qarşı açqan cinaiy dava sebebinden tahqiqat başlatqan edi.


text:
Advokatı Edem Semedlâyev yarımadada mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ Qırımdan qaysı bir emir esasında çıqarılğanı aqqında malümat edinmek maqsadınen, Kremlge nevbetteki malümat soratuvı yollamaq niyetinde.
Bu aqta o, dekabrniñ 4-nde Qırım.Aqiqatqa, Rusiye prezidentiniñ memuriyeti mütenasip vesiqalarnı bermekni red etkenini izaatlağanda ikâye etti.
«Bu küngece Umerovnıñ angi vesiqa esasında azat etilgeni, bügüngece sır olıp qalmaqta. Yekâne variant – Umerovnıñ mefa etilmesi, lâkin olar afsus ki, bunıñ sır ve sıñırlı olğanı sebep köstererek, biz istegen malümatnı bermediler. Şimdilik ne yapacağımıznı tüşünemiz ve yaqın kelecekte nevbetteki soratuvnı yollaycaq olamız», – dedi Semedlâyev.
2017 senesi noyabrniñ ortasında Qırım advokatı Edem Semedlâyev, imayesi altında bulunğan şahısnıñ aqları ve menfaatlarını qorçalamaq maqsadınen ariza yazıp, Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerovnıñ Qırımdan qaysı bir emir esasında çıqarılğanını añlatmağa rica etken edi.
Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Umerov Qırımda eki yıl yaşav tarzındaki koloniyada qaluv cezasına mahküm etilgen edi. Bunıñnen beraber, Umerovğa eki yıl devamında açıq faaliyetnen oğraşması ve kütleviy haber vastalarında çıqış yapması yasaqlandı.Umerov açıq menbalarda yapılğan separatizmge çağıruv yapmaqta qabaatlandı. O, oña qarşı açılğan cinaiy işni, siyasiy maqsatlı iş dep tanıy.
Rusiye akimiyeti, İlmi Umerovnı ve Qırımda mahküm etilgen qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoznı azat etip, oktâbrniñ 25-nde Türkiyege teslim etti. Daa soñra Umerovnen Çiygoz Kyivge keldiler.


text:
Uquq qoruyıcılarda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ taqdiri ile bağlı menfiy tüşünceleri bar, olarnıñ fikrine köre, işbu organnıñ temsilcilerine nisbeten akimiyet tarafından ciddiy basqı kösterile.
Bunı Radio Svobodağa Ukrainada Amnesty International halqara uquq qoruyıcı teşkilâtınıñ müdiri Tatyana Mazur bildirdi.
«Qırımtatar Milliy Meclisi ile bağlı bir sıra mesele bar – yetekçileri Vatanı – Qırımğa qaytıp olamaylar. Şu cümleden, Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov. Elbette ki, Meclisniñ olacaq taqdiri ile bağlı qasevet bar», – dey uquq qoruyıcı.
O şunı da bildirdi ki, 2014 senesi mart ayında keçken «referendumğa» qol tutmağan qırımtatarlarnıñ şimdi yarımadada aqları ep bozulmaqta.
«Elbette ki, Rusiyede, şimdi Qırım yarımadasında da resmiy mevam ile razı olmağanlar daima cezalana ve taqip etile», – dey Tatyana Mazur.
Rusiye tarafından 2014 senesi mart ayında Qırım işğal etilgeninden soñ, yarımadada yerli akimiyetniñ siyaseti ile razı olmağan faallerge basqı etilmekte. Qırımda insanlar ğayıp olmağa başladı, qırımtatar ealisiniñ yaqalanuvı yüz bere. Bu kibi areketlerden soñkisi – Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ yaqalunvı oldı.
İnsan aqları boyunca Qırım alan eyyetiniñ reis muavini Olga Skripnik ileride Qırım akimiyeti tarafından basqınıñ artacağını qayd etken edi.


text:
Ukraina Arbiy Quvetleriniñ, Qırım ile memuriy sıñırda hızmet etkern qara ordularınıñ «Yug» operativ komandanlığı, beyanat yetleştirip, Çonğarda qırımtatar batalyonına ücüm etilmegenini ayta.
Arbiyler deyler ki, o rayonda «arbiy vazifeler» eda etile edi ve o arada «mümkün olğanı qadar silâlanğan qanunsız silâlı gruppa vekilleri keldi».
Ukrian arbiy küçleri Facebookta: «Bölükniñ hususiyetleri ve vaziyetniñ şaraitlerini köz ögüne alıp, o insanlar yaqalandı, silâsılaştırıldı. Bu kibi vaziyetlerge dair nizamname ve qanunlar eda etildi», – dep yazdılar.
Arbiy müessisede qayd ettiler ki, şimdiki vaqıtta «uquq qaidelerine binaen, belli tedbirler alına, tutıp alınılağan silâ esaplana».
Bildirüvde: «Ukraina Arbiy quvetleriniñ «Asker» cemaat teşkilâtına ücüm etkeni aqqında haber – nevbetteki uydurma ve Ukraina Arbiy quvetlerini aqaretlemek ıntıluvı olmaqtan ğayrı iç bir şey degil, ukrain cemiyetine keder ve işançsızlıq soqmaq içün yapıldı. Ukrainanıñ qoruyıcıları ücüm etmez, ukrain halqını qorumaq içün vazifelerini eda eter», – dep aytıla.
Bundan evel Çonğar köyünde Noman Çelebicihan adına qırımtatar batalyonında 12 fevralde aqşam yüz bergen adise aqqında haber etilgen edi.
Bazağa BTR kirgeni, «silâlanğan insanlar ateş açtqanları» aqqında haber etilgen edi.
Ukraina uquq qoruyıcı organlarınıñ terkibinde qırımtatar batalyonınıñ teşkil etilmesi boyunca muzakereler keçken seneden başlap devam ete. Mecliste bu mesele boyunca bütün malümat Ukraina prezidenti Petro Poroşenkoğa ve İçki işler nazirligi yolbaşçısı Arsen Avakovğa teslim etilgeni aqqında bildire ediler.
Ukraina İçki işler nazirliginiñ terkibine kirgen Ukraina Milliy Gvardiyasında qayd eteler ki, olarnıñ terkibinde qırımtatar batalyonınıñ teşkil etilmesi aqqında beyanatlar şimdilik tek arizalar seviyesinde qala, olar ise qanun tarafından qayd etilmegen.
Lenur İslâmov teşkil etilgen qırımtatar batalyonına arbiy nomerniñ berilmesini talap ete.


text:
Ukrainanıñ milliy tarih müzeyi mayıs 16-dan 17-ge keçer gecesi qapularını açıp, er kesni «Qırımtatar gecesi» ekskursiyasına davet ete.
Bu aqqında müzeyniñ Facebooktaki resmiy saifesinde aytıla.
İlânda aytılğanı kibi, işbu tedbir «Halqara müzeyler kününe» bağışlana.
Müzeydeki gecede soqaq muzıkasınıñ festivali, çıraqlar ile gece kezintileri, ananeviy oyun ve ustalar ile subetler, hazine qıdıruvı keçirilecek, müzey binalarında tañ atması beklenilecek.
Musafirlerni qırımtatar dostlarından tatlılar bekley, dep aytıla ilânda.
Müzey tedbirlerine yer az, bu sebepten biletlerni evelden satmağa başladılar. Ekskursiya fiyatları ve bilet sımarışı aqqında malümatnı Kiyevde bu telefon boyunca almaq mümkün: (044) 2786545.
Malüm olğanı kibi, Qırımtatar halqı sürgünliginiñ qurbanları hatırasına bağışlanğan esas tedbirler Kiyevde mayıs 14-te başlanacaq. Aqmescitniñ Rusiye şeer memuriyeti Qırımtatar Milliy Meclisine sürgünlik yıllığına bağışlanğan matem mitingini keçirmege resmiy şekilde yasaq etti.


text:
İçki regional meclisiniñ reisi, Qırımtatar Milliy Meclis azası Abmecit Suleymanovnıñ fikrine köre, Rusiye akimiyeti qırımtatarlarnı qorquzuv siyasetini olarnıñ kütleviy tedbirlerge qoşuluvını toqtatmaq içün alıp barmaqta.
Bunı Meclisniñ matbuat hızmeti bildire.
«Yaqında olacaq tedbirlerniñ, yani Noman Çelebicihannıñ hatıra künü, mayısnıñ on sekizi, arfesinde olar qırımtatarlarnı qorqutmaq içün böyle bir «profilaktikanı» keçireler», – dedi Suleymanov.
O, qırımtatarlarnıñ qorquzuvı devam eteceginden emindir.
«Menimce, Rusiye akimiyetiniñ faal qırımtatarlarnı, ilk nevbette, elbette, gençlerni qorqutmaq içün areketleriniñ devamını beklemek kerek», – dep tüşüne Suleymanov.
Yanvar 19 künü Aqmeçit qasabasında 34 yaşında iş adamı Edem Osmanov yaqalanğan edi. Erkekni 2014 senesi mayıs 3-de qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevni qarşılağanda politsiya hadimine qarşı küç qullanmasında qabaatlaylar. Edem Osmanov Aqmescitniñ Franko bulvarındaki izolâtorda buluna.
Yanvar 21-de Aqmescit şeeri merkeziy rayon mahkemesi oña eki aylıq apis cezasını çıqardı.
Keçken sene devamında uquq qoruyıcılar 2014 senesi mayıs 3-de qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevni qarşılav tedbirinde iştirak etken 4 insannı yaqaladı. Bundan soñra Edem Ebulisov, Tair Smedlâyev, Musa Apkerimov ve Rustam Abdurahmanovğa qarşı qarar deñiştirildi ve olarnı azat ettiler.


text:
Rusiye FSBsi Rostov-na-Donu şeerindeki Rusiye arbiy mahkemesinden Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi» materiallarına, sanki qabaatlanğanlarda qabaatlav şaatlarına tazyiq etmek niyetleri olğanını isbatlağan tezkereni ilâve etmege talap etti.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ mayıs 8-de bildirgenine köre, Rostovdaki mahkeme iş materiallarına tezkereni ilâve etti. FSBniñ versiyasına köre, onda işniñ figurantlarından biri, Muslim Aliyev, diger qabaatlı, İnver Bekirovdan qabaatlavnıñ üç şaatına tesir etmekni istegen.
Bunıñ arfesinde Rusiye FSBsiniñ ilhaq etilgen Qırım boyunca başlığı Viktor Palagin mahkemege, tezkereni işniñ materiallarına ilâve etmek ricası ile resmiy muracaatnı teslim etti.
FSBniñ versiyasına köre, tezkere 2017 senesiniñ oktâbrinde Aqmescitniñ tahqiqat izolâtorında tapıldı ve 2018 senesiniñ fevralinde onıñ gizliligi alıp taşlandı.
Aynı zamanda qorçalav Palaginniñ muracaatını, daa evel gizli şaatnıñ, ifadelerini açıqtan bermek ve olarnı qabaatlanğanlarnıñ menfaatına deñiştirmek qararınen bivasta surette bağlaylar.
Advokat Emil Kurbedinov: «Bu, gizliligi alıp taşlanğan şaat içün böyle bir öç aluvdır. Olar, bu şaatqa aqrabalar ya da başqa kişiler vastasınen tazyiq etilgeninde qandırmaq isteyler… Bu tezkereniñ aqiqiy olğanını tahmin etsek bile, men onda iç bir tazyiq körmeyim. Onıñ muellifi şaatqa, insanlarğa qarşı yalancı ifadeler bermek olmağanını añlatmaq istey», – dep izaat etti.
Muslim Aliyevniñ imayecisi Sergey Legostov, işniñ bu basamaqtaki baqılmasında FSBniñ dava iştirakçisi olmağanı içün iç bir türlü resmiy muracaatnı bermege qanuniy aqqı olmağanına ve mahkemeniñ bu tezkereni ilâve etmek qararınıñ esassız olğanına diqqat çeke.
Legostov: «O (tezkere – QA) – vaqtında berilmedi. Ve onı, iş boyunca taraf olmağan organ berdi. Yarın bizde Mesken işletilmesi kontorasından (JEK) bir çilengir bir şeyler ilâve etmek içün kelecek. Prokuror bar, ve deliller köstemek – onıñ işidir», – dep qayd etti.
2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Useyin Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk yaqalandılar. Olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» siyasiy İslâm teşkilâtına alâqalı olğanlarında qabaatlaylar.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi»ni Aqmescitte keçken köçüci oturışuvlarında baqa edi. Ondan soñ tevqif etilgen Qırım sakinlerini Rostov-na-Donu şeerine yolladılar.
Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantlarınıñ azat etilmesini talap etti.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletleriniñ bir İslam hilâfeti içinde birleştirilmesinde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarınıñ qullanılmasını red ete ve Rusiyede aqsız olaraq taqip etilgenlerini aytalar. Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi 2003 senesinde «Hizb ut-Tahrir»ni yasaq etip, «terroristik» tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, olarnıñ diniy alâmetke köre taqip etilgenlerini tüşüneler. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar olğanını ve olarnen beraber İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleriniñ taqip etilgenini qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğal etken devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Qırımtatarı olğan ukrainalı yırcı Jamala Qırım.Aqiqatqa intervyü berip, «Krıla» yañı albomına qoltutmaq içün noyabrniñ 14-nde başlaycaq turı aqqında tarif etti.
Jamalanıñ bildirgenine köre, Lutsk, İvano-Frankivsk ve Lvivde üç kontserti biri-biri artından olacaq.
Jamala ile büyük intervyüniñ tolu versiyasını tezden Qırım.Aqiqatta oquñız ve seyir etiñiz.
Keçenleri Jamala «Krıla» albomına kirgen The Great Pretender klipini taqdim etti.
Qırımtatarı olğan ukrainalı yırcı Jamala 2016 senesi İsveçiyada «Eurovisionda» ğalip çıqtı. O, qırımtatar halqınıñ sürgünligini tarif etken «1944» yırını icra etti. Ukrainalı yırcı ğalebe qazanğan soñ 2017 senesi yarış Kyivde keçirilgen edi.


text:
Lviv jurnalisti Yuriy Lelâvskıy 2014 senesi Qırım ilhaqınıñ tesadufiy şaatı oldı, Rusiye-Ukraina cenki başlağanda şarqta çalıştı, eki kere Rusiye tarafdarı aydutlarğa esir tüşken edi. Qırım ve Donbastaki adise-vaqialar, esirlikten soñ ayatındaki deñişmeler, icadiy jurnalist planları aqqında Yuriy Lelâvskıy Azatlıq Radiosına tarif ete.
– Esirlikte çoqtan, 2014 senesi, olğan edim, onı büyük bir facia olaraq körmegen edi – buña cenk vaqtında hususiy bir vaziyetke kibi yanaştım. Elbet, esirlikten soñ başqa oldım: raat barışıq ömürniñ qıymetini bilip başladım, er vaqıt deñişe bilecegini añlayım.
– Ne vaqıt orduğa ketmege qarar aldıñız?
Qırım ilhaqını öz közümnen körgende bu fikir ilk sefer peyda olğan edi. «Yeşil adamçıqlar» yüre, sanki «Mars ücüm ete» filminden çıqtılar
– Qırım ilhaqını öz közümnen körgende bu fikir ilk sefer peyda olğan edi: anda jurnalist olaraq keldim, ve bir çoq şey acayip körüne edi. «Yeşil adamçıqlar» yüre, sanki «Mars ücüm ete» filminden çıqtılar. Qırımdaki arbiy bazalarımıznı «Don qazaq askerleri» blok ete.
Qırımğa ketmege azırlanğanda jurnalist Andriy Kulıkov maña yardım etecek qırımtatarlarınıñ telefonlarını berdi. Aqyarğa kelem, tarif etilgen insannı körem – o, men özümni tanıtacam, dep bekley. Lvivde qayd olğanımnı pasportta kösterdim.
– Yani «kimlik» esnası muvaffaq oldı?
Qırımtatarlar cesür edi, olar Qırımnı qorçalamağa azır ediler
– E. Meni eñ çoq ayrette qaldırğan şey: yanımda olğan qırımtatarlar cesür edi, olar Qırımnı qorçalamağa azır ediler. Meni istihbaratqa kelgen gizli arbiy dep saydılar. «Yeşil adamçıqlar» olğan yerni, Rusiyege qoltutqan memurlar qayd olğanını, dağlarda nasıl areket etecegimni köstere bileler, dep aytqan ediler.
Qırımda çoq şey çıqardım, ve niayet «ZiK» telekanalında birinci Qırım levham çıqtı, menim yañı qırımlı dostlarım pek darıldı: «Vay, kerçekten adiy jurnalist ekensiñ». Levham yayınğa çıqqanına quvanğan edim, olar ise gizli arbiy ya da istihbaratçı olmağanımdan bozulğanlar. O vaqıt ne içün asker olmayım dep tüşündim.
– Orduğa arbiy komissarlıq vastasınen kettiñizmi?
– E. Amma bundan evel göñülli batalyonlarından birine barmağa istegim bar edi, esirlik sebebinden anda ketmedim.
Soñra arbiy komissarlıqqa bardım, 2016 senesi mayıs ayından eki buçuq yıl devamında (2018 senesi oktâbr ayına qadar) onuncı ayrı dağ-ücüm tuğayında hızmet ettim.
O vaqıt Rusiye-Ukraina cenki başlamasa, iç bir vaqıt orduğa ketmeycek insanlar Silâlı quvetlerde çoq edi
O vaqıt Rusiye-Ukraina cenki başlamasa, iç bir vaqıt orduğa barmaycaq insanlar Silâlı quvetlerde çoq edi. Olar askerlik yapmadı ve arbiy tecribeleri tek arbiy kafedra olğan edi. Özüm böyle insanlardan biri olam ve menim içün de olğan er şey tesirli edi.
– Şimdi nenen oğraşasıñız?
– Stsenariy yazam ve cenk aqqında filmniñ qurğusını yapam. Bu vesiqalı film tek ukrainalı seyircige degil de, adiy avropalılarğa da añlaşılsın isteyim, Ukrainadaki adise-vaqialar, memleket şarqındaki cenk aqqında bilsinler.
Menim eñ büyük problemim – stsenariy, o, çetel seyircige malümatnı añlayışlı ve tam bir şekilde bermeli.
Metinniñ aslı Azatlıq Radiosınıñ saytında derc etildi


text:
Aqmescitte mart 19-da Qırımnıñ arbitraj mahkemesinde yerli saatke köre saat 11:50 Medeniy mirasnı qoruv devlet komitetiniñ «Qırım» Fondu» Hayriye teşkilâtına açtırğan davası boyunca mahkeme toplaşuvı keçirilecektir. Şmidta, 2 adresi boyunca Meclis binası aqqında laf kete. Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reisi Zair Smedlâyev bildire.
«Mahkeme Qırımdaki adaletniñ işareti olacaq, mahkemecilerniñ nege, qanunğa ya da siyasiy maqsatlarğa emiyet bergenini körecekmiz», – dep yazdı Smedlâyev Facebookta.
2014 senesi noyabr ayında Qırımnıñ medeniy mirasnı qoruv komiteti memuriy protokolnıtizgen edi. Oña binaen, «Qırım» Fondu» HT baş müdiri Riza Şevkiyev Rusiye Federatsiyasınıñ Memuriy bozuvlar kodeksiniñ 7.13 maddesiniñ 1-inci qısmı («Rusiye Federatsiyası halqlarınıñ memuriy mirası (tarih ve medeniyet yadikârlıqları) saqlap qaluv, qullanuv ve devlet qoruması talapları») belgilegen memuriy bozuvnı yaptı.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Şevkiyevni 350 biñ rublege cezaladı. Aynı qarar «Qırım» Fondu» HT qarşı çıqarıldı, para cezasınıñ miqdarı 4,5 mln rubleni teşkil ete. Para cezası qarar işke tüşürilgen soñ altmış kün içinde ödenmek kerek.


text:
Almaniya kantsleri Angela Merkel ve Frenkistan prezidenti François Hollande cuma künü, fevral 6-da, aqşam Rusiyeniñ paytahtı Moskvağa keldiler. Olar Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile körüşip, Ukrainanıñ şarqında barışıq olmasını muzakere etecekler.
Radio Svoboda bildire ki, olar Putinge zıddiyet toqtatılması boyunca yañı tekliflerni aydınlatmaq kerekler. Zıddiyet neticesinde 5 biñ 350 insan elâk oldı, halqara kerginlik «Suvuq cenkinden berli olmağan» derecege qadar arttı.
François Hollande Moskvağa yol almazdan evel Rusiyege barıp, Ukrainada zorbalıq toqtatılması aqqında añlaşmağa ümüt etkenini bildirdi. Angela Merkel dedi ki, Putin ile körüşüv barışıq olacağını kefil etmey.
Merkel ve Hollandeniñ teklifleri tafsilâtlıca aydınlatılmadı.
Berilgen malümatlarğa köre, olar keçken seneniñ sentâbr ayında tizilgen Minsk añlaşmaları ve Ukrainanıñ mustaqilligi ve topraq bütünligine esaslanmaqta.
Ukraina ve Ğarp Putinniñ şartlarına razı olacaq degen malümatlar red etildi.
Tünevin Almaniya ve Frenkistan reberleri Kiyevni ziyaret etip, prezident Petro Poroşenko ile körüştiler. Tış işler naziri Pavlo Klimkin körüşüv «yahşı keçkenini» bildirdi. Onıñ aytqanına köre, üç devletniñ reberleri «Minsk añlaşmalarını tolusınen çalıştıracaq adımlarnı muzakere ettiler».


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, er yıl fevralniñ 26-nda qayd etilecek Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeriniñ işğalge qarşı tirenüv künü ilân etilgenine dair buyruqnı imzaladı.
Vesiqa Prezident ofisiniñ saytında derc etildi.
«2014 senesi fevralniñ 26-nda Aqmescit şeerinde qırımtatarlar, ukrainler ve diger millet vekilleri iştirak etken Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginiñ yılı munasebetinen vaqtınca işğal etilgen topraqta – Qırım Muhtar Cumhuriyetinde ve Aqyar şeerinde yaşağan Ukraina vatandaşlarınıñ Ukraina topraq bütünligini qorçalağanda köstergen cesaretleri ve qaramanlıqlarına şeref bermek maqsadınen», – dep aytıla buyruqta.
Buyruq derc etilgen künü işke tüşürile, dep haber etile.
Zelenskıy, Kyivdeki Age of Crimea forumında çıqışta bulunıp, Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv künü Ukrainada fevralniñ 26-nda devlet seviyesinde qayd etilecek, dep bildirdi. O, Qırım meselesi kün tertibinden çıqarılmay ve «Donbastaki barışıqnıñ fiyatı» olmaycaq, dep ayttı.
Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıynıñ fevralniñ 26-nı Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı tirenüv künü olaraq ilân etmek planlarını tenqit etti.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
İqtisat
Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.
İqtisat (Ğäräpçädän), yä dönyaküläm terminologiädä Yunançadağı oikos (öy) häm nomos (ğädät yäki yola), yäğni "xucalıq yolası" mäğnäsendäge süzlärennän yulga çığıp xäzerge waqıtta lingua franca'ğa äwerelgän İnglizçädäge Economics süze belän yışraq almaş qullanıla häm kübesençä asatlıraq añlaşıla.
İqtisat mallarnı häm xezmätlärne barlıqqa kiterüne (citeşterüne), büleşterü-taratunı häm qullanunı tikşerenüçe fän[1]. İqtisat cämğiyäwi fän buluwına qaramastan soñğı waqıtta Ekonometrika qaramağındağı iqtisadi modellär (matematik modellär) arqasında tabiği fän dip isäplänä başladı. İqtisadi tikşerenülär mäsälägä yaqınlaşu belän törlänä. Bolar arasında qayber törlänülärne tübändä sanap kitarğä mömkin:
- makroiqtisat häm mikroiqtisat
- pozitiv iqtisat häm normativ iqtisat
- däwlät iqtisadı häm xalıqara iqtisat
- ximäyäçelek häm liberalism
Gomümän İqtisatnıñ meñlägän tören berbersenen astına quyep şäcärä xälendä kürsätüne döres dip äytep bulmıy, xättä mömkin tügel. İqtisat belemenä tarixi xronologiä yagınnan iqtisat teoriyaläre nigezendä yaqınlaşu iñ kiñ taralgan ısullardan berseder. Kübesençä İngliz telendä işäytelgän belemneñ bu yünäleşe büten belem yünäleşläre belen berğä tasvirlana - Säyäsi iqtisat, İqtisadi cäğräfä, Moxit iqtisadı, Sänäğät iqtisadı h.b.
İqtisatnıñ töp qağidäläreYзrәpTү
- Çikle çığanaqlar (Scarce resources)
- Härber forsatnıñ üz qimmäte bar (Opportunity cost). Homo Economicus qararın qabul itkändä (Trade-off) belän qaraqarşı qala
- Citeşterü mömkinçeleğe (Production possibility)
- Citeşterüğä täsirlär: Tufraq (Land), Eşçänlek (Labour), Maya (capital), Käsäbäçelek (Entrepreneurship).
İqtisat häm farazlarıYзrәpTү
İqtisat alanında tikşerenüçe tatarlarYзrәpTү
- Musa Aqyegetzade (1864-1923)
- Äqdäs Burhanov (1920- ) [1] 2007 eлHың 28 дekaбpb kөHeHдә apxиBлaHraH.
ÇıganaqlarYзrәpTү
- ↑ Merriam-Webster Online: "Economics"(үлe cылTaMa)


text:
Azat etilgen ukrain rekissör ve Qırım yazıcısı Oleğ Sentsov, oktâbr 15-inde Kyivde yañı kitabını – "Marketör" avtobiografiya nesir toplamını taqdim eteшю
Bu, Oleğ Sentsov türmede yazğan ekinci ikâye toplamı. Müellif kitapta öz studentlik devri aqında tarif ete: imtian tapşıruvı, yataqhane ve kvartiralarda yaşayışı.
"Kerçekten aytsam, men er şeyni lânet ettim ve başqa iç bir vaqıt romanlar yazmaycağım, dep tüşüne edim. Olmaycaq bir şey, nasıldır çkişüv. Dört ay bunı yaza edim", - dep şaqalaştı taqdim vaqtında Sentsov.
Daa evel qırımlı, "Marketör" kitabı çoqtan berli aqlında olğanını" aytqan edi.
Elnen yazılğan "Marketör" kitabını Sentsov öz advokatınen, onıñ filmleriniñ kasting müdiri Anastasiya Çerovağa yolladı. O ise, yazılarnı tuşlap, neşriyatqa berdi.
Sentâbr 22-sinde Lvivde Kitap forumında Oleğ Sentsovnıñ "Marketer" ikâyeler kitabı taqdim etildi.


text:
Qomşu Rusiyeniñ Qara deñiz flotu komandanı Aleksandr Vitko, 2014 senesinden başlap, Moskva «Aq ve Qara deñizlerde vazifeler becermek maqsadınen» 50-den ziyade yañı arbiy gemi, kater ve yardımcı gemiler yolladı, dep bildire.
Bunı o, tünevin «İnterfaks» haber agentligine bergen intervyuda söyledi.
«Keçken üç yıl içinde bizge 50-den ziyade yañı arbiy gemi, kater ve yardımcı gemiler berildi. Olar iç bir azırlıqsız ve uzun bir işletüvge kirsetüv müddetini keçmeden vazifelerini becermege başladılar», – dep ketire Vitkonıñ sözlerini agentlik.
Onıñ aytqanına köre soñki bir yıl içinde flotnıñ arbiy ve yardımcı gemileri 20-den ziyade deñiz seferi ile üç flotlar arası sefer yaptılar.
«Qara deñizge kelgende, mında zemaneviy gemilerge qarşı «Bastion» sail raketa kompleksleri, Qırımda yerleştirilgen S-400 avadan ucumğa qarşı raketa kompleksleri, em de flotnıñ ava quvetleri ile avadan ucumğa qarşı mudafaa uçaqları bölgede çeşitli telükelerden emniyetni temin etmekniñ mantıqiy zıncırını tamamlaylar», – dedi Vitko «İnterfaks»qa.
Rusiye 2014 senesinde Qırımnı ilhaq etken soñ yarımadada er yıl arbiy talimler yaptıra. Ukrainanıñ Baş ştabında, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda yaptırılğan arbiy talimlerge qanunsız deyler.
Halqara teşkilâtları Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, oña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Tunis prezidenti Beji Caid Essebsi keçindi, dep, devlet başınıñ kâtibiyetiniñ malümatına esaslanıp, haber ete Reuters agentligi. Bu aqta Azatlıq Radiosı bildire.
Beji Caid Essebsi, dünyada eñ esli prezident edi, o 92 yaşında edi. Ölüminden evel, Tunis prezidenti, nevbetteki prezident müddetine namzet köstermeycegini bildirgen edi. Saylavlar noyabr ayında keçmek kerek edi.
İyünniñ soñunda Beji Caid Essebsiniñ sağlıq alı fenalaşqan edi, yerli matbuat ise, onıñ ölümi aqqında haberni tarqatqan edi. Onıñ safdaşları bu malümatnı red etken edi.
Beji Caid Essebsini 2014 senesi, "Arap baari" narazılıqlarından soñ Tuniste keçirilgen ilk demokratik prezident saylavlarında saylağan ediler. 2011 senesi kütveliy narazılıqlardan soñ, 23 yıldan berli devlettek üküm etken prezident Zin al-Abidin Ben Ali, istifa etken edi. O, Tunisten qaçıp, Saudi Arabiyada siyasiy sığınaq aldı.


text:
Häm NASAdağı idaräçe ğäläm korabınıñ Marsqa uñışlı töşep utıruın xäbär itte.
Küzätüçelärneñ anı şatlıq awazlarına kümde. Monıñ säbäpläre şaqtıy.
Berençedän töşep utırğanda anıñ ber genä fänni cihazına da zıyan kilmäde. Ä oçışnıñ soñğı köne şaqtıy qatlawlı ide.
Başta Marsnıñ tartu köçe korabnı säğätenä 20 çaqrımnan da artığraqqa tizlätte. Mars atmosferasına kergännän soñ häm paraşyutnı açqannan soñ Fenix kisäk aqrınaydı. Oçışnıñ soñğı serundlarında raketa motorları anı tağın da aqrınaytıp Fenix säğätenä 9 çaqrım tizlek belän genä xäräkät itte.
Häm ul näq aldan uylanılğan urınğa, tönyaq qotıp tiräsenä töşep utırdı. Ğalimnär anda qorı öslek belän qaplanğan qalın boz qatlamı bulırğa tieş dip isäpli. Marsta elek bulğan tormış ezlären tabarğa teläwçe ğalimnär inde küptännän kümelep qalğan şul boznı tikşerep qararğa teli. Häm menä xäzer alarğa berençe mömkinlek açıla.
Boz eregän bulsa, anda su tirälege barlıqqa kilgän digän süz. Ä su isä iñ ğadi tormış öçen zarur bulğan şartlarnıñ berse. Tereklekkä tözeleş kisäkläre bularaq tağın minerallar häm organik matdälär dä kiräk.
Fenixnıñ robot qulı boz qatlamına ütep kerep annan tikşerü öçen qayber kisäklär alırğa tieş. Annan soñ Fenixtağı barlıq fänni cifazlar anda nindi ximik matdälär bulğanlığın açıqlıyaçaq.
Fenix üze töşep utırğan urınnı ğına tikşerä ala. Marsnı moñarçı öyrängän cihazlardan ayırmalı bularaq, Fenix töşep utırğan urınınnan küçä almıy.
Şulay da tirä yünne fotoğa töşerep alarnı cirgä cibärä ala. Berençe fotolar inde cirgä kilep citte dä.
Fenix Marsta barlığı 3 ay buyı tikşerülär alıp baraçaq. Ğalimnär qızıl planetta tormış tabarğa wäğdä itmäsä dä anıñ bulu-bulmawın açıqlawğa bu qädär yaqın kilgänebez yuq ide äle dilär.
Monnan tış Fenix ğälämgä bügen kiräksez bulıp kürenergä, ä kiläçäk buınğa bik qızıqlı bulırğa mömkin yök belän kilde.
Ul ber DVDğa yazdırılğan fantastik ädäbiät häm ğasırlar däwamında ğälämne öyränügä öleş kertkän 250 meñ keşeneñ isemnäre. Häm ul DVD Marsqa keşelärdän büläk suvenir bulıp, kilep aluçını kötep yataçaq.


text:
Fevral ayınıñ başından berli işğal etilgen Qırımda tutulğan Ukraina vatandaşı Galina Dolgopolaya Rusiyeniñ angi yerinde tutulğanına dair resmiy bir malümat yoq. Bu aqta Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisova Facebookta haber etti.
«Rusiye İnsan aqları vekâletlisi Tatyana Moskalkovağa muracaat etip, Galina Dolgopolayanıñ bulunğan yerini tasdıqlamasını, em de aqlarına riayet etilgenini teşkermesini rica etem, çünki tuvğanları ve advokatlar sağlıq vaziyeti, uquqiy ve tibbiy yardımnen temin etilgeni aqqında bir şey bilmey», – dep yazdı Denisova içtimaiy ağlarda.
Ukraina ombudsmeniniñ malümatına köre, Ukraina vatandaşı tutulğan soñki yer «Moskva şeerindeki Rusiye Cezalarnı yerine ketirüv federal hızmetiniñ 2 SİZOsı».
Yanvarniñ başında Qırım aq qorçalayıcı gruppası, 2019 senesi noyabr ayında Rusiye FSBsi «devlet hainliginden» şübheli sayıp tutqan qadın 64 yaşında Aqyar sakini Galina Dolgopolaya ola, dep ögrendi.
Aq qorçalayıcılarnıñ bildirgenine köre, Rusiye FSBsi qadınnı «Ukraina mahsus hızmetleri celp etti» ve o, «Baş istihbarat idaresiniñ vazifesine köre gizli arbiy malümat toplağan edi», dep qabaatladı.
Daa evel berilgen malümatqa köre, 2019 senesi noyabr ayında Rusiye kontrolindeki Aqyar Lenin rayon mahkemesi Ukraina içün casuslıq yapqanından şübheli sayılğan qadınnı eki ayğa – 2020 senesi yanvarniñ 26-na qadar apiske aldı. Bu aqta apiske alınğan kişiniñ şahsiy malümatı qayd etilmeden mahkeme saytında haber etilgen edi.
Qadın Rusiye Ceza kodeksiniñ 275-inci maddesine istinaden qabaatlana. Oña köre, 12 yıldan 20 yılğa qadap apis cezası berilmesi mümkün.


text:
Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Muslim Aliyev Başkortostan Cumhuriyetiniñ Salavat şeerindeki №2 Rusiye koloniyasına avuştırıldı.
Bu aqta «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesi apayı Naciye Aci-Mamutovanıñ malümatına esaslanıp bildire.
«Ufa şeerindeki SİZO-1-niñ nevbetçi telefon nomerasına telefon ettim, anda belli bir vaqıt tranzitnen oldı, aqayım qayda olğanını bilmek istedim. Mahsus bölüknen bağladılar ve tahqiqat izolâtorınıñ hadimi Salavattaki İK-2-de ceza çekmege ketti, dep bildirdi», – dedi qadın.
Daa evel bildirilgenine köre, Rusiyeniñ Başkortostan SİZOsında tutulğan Aliyevniñ COVID-19 diagnozı tasdıqlanğan edi. Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisovanıñ Telegram saifesinde yazğanına köre, onı belli olmağan tarafqa alıp ketkenler, onıñ bulunğan yeri aqqında bir şey belli degil. Advokat Edem Semedlâyev, Aliyevni qomşu Rusiyeniñ Başkortostanındaki Ufa şeeriniñ №1 SİZOsınıñ hastahanesine yatqızğanlar, dep bildirdi.
İyünniñ 25-nde Moskva vilâyetiniñ (Rusiye) Vlasiha şeerindeki Arbiy istinaf mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» altı mabüsiniñ ükmüni deñiştirmeyip qaldırdı.
Böylece, Rostov-na-Donu Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesiniñ 2019 senesi qabul etken qararı deñişmedi. Mahkeme qararına köre, Muslim Aliyev 19 yılğa, İnver Bekirov 18 yılğa, Emir-Usein Kuku 12 yılğa, Vadim Siruk 12 yılğa, Arsen Cepparov 7 yılğa ve Refat Alimov 8 yılğa üküm etildi. Olar sert rejimli koloniyada qalacaqlar.
Amnesty International aq qorçalayıcı teşkilâtı Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» bütün mabüslerini vicdan mabüsi dep adlandırdı.
Ukraina Tış işler nazirligi bu üküm sebebinden Rusiyege narazılıq bildirdi.
Bu dava boyunca qabaatlanğanlar 2016 senesi fevral-aprel aylarında Yaltada tutulğan edi. Olarnı Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» islâm siyasiy teşkilâtına alâqaları bar olğanında qabaatlaylar.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


text:
Aqmescit – «Qırımtatar halqınıñ cemaat şurası» yañı Qırımtatar Milliy Qurultayını keçirip, onı Qırımnıñ Rusiye kerçegine «yazdırmağa» istey. Lâkin, buña raqip keder ete bile – qırımtatarlar adından Rusiye ile laf etecek olğan yañı teşkilât. Ekspertler yañı oyuncılarnıñ teşebbüsleri olarğa ait olğanında şübeleneler.
«Qırımtatar halqı cemaat şurasınıñ» konferentsiya iştirakçilerini noyabr 30-da Aqmescitteki Gorkiy adına Rus akadem teatrinde toplamaq kerek ediler. Lâkin qayd etilgen saatte adamlarnı yalıñız qapudaki yazı qarşıladı. Tedbir yeri deñişti. Yañı yer ise şeer çetinde yerleşken eski bir avtosalon binası oldı. Salonda oturğıçlar, «Qırım birligi» teşkilâtınıñ reberleri ve ürmetli musafirler oturğan minber yerleştirildi. Binanıñ tış divarında büyük bir ekranda konferentsiyanıñ ketişatı kösterile edi.
Soñra teşkilâtçılar teatr kirasında olarğa konferentsiya arfesinde red etilgenini bildirdiler. Bu vaziyette «Qırım birligi» Qırım akimiyetiniñ kirişmesini, şu cümleden «Devlet şurasınıñ» reis muavini Remzi İlyasovnıñ qolunı köre. İlyasov yaqında «Qırım» adlı cemaat areketini meydanğa ketirdi. Bu areket Qırım ve Rusiye akimiyetleri ile iş tutıp, qırımtatarlarnıñ problemlerini çezecek ola. Aynı vazifeler aqqında «Qırımtatar halqınıñ cemaat şurası» da ayta. Faqat bu birleşmeler emekdaşlıq yapmağa istemeyler.
«Ne içün olar («Qırım» areketi – muarrir) Rusiyege qol tutıp keteceklerini aytmadılar, ve bunıñ kibi teşkilâtnı meydanğa ketirmegen ediler? Ne içün olar yañı Qurultay saylaycaqlarını aytmadılar? Olar menim yapqanlarımnı tekrarlaylar», – dep açuvlana-açuvlana bildire Seytumer Nimetullayev.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ, o, qırımtatar halqınıñ lideri olmaq isteymi sualine, Nimetullayev kendisi bunı istemey, çünki «halq qarar almaq kerek», dep cevaplandı. Aynı zamanda, o, «halq babası» rolüni raqibine bermege kesen-kes razı degil. «Mecliste olğan birinci sımalarğa men yerni bermem», – dedi Nimetullayev.
Qırım parlamentiniñ spiker muavini Remzi İlyasov bunı izaatlamaqtan vazgeçti. «İzaatlar yoq, – dep ayttı o Qırım.Aqiqat mühbirine. – Añlaysıñız, qıyın vaziyettir».
Yañı Qurultay nege kerek?
«Qırım birligi» teşkilâtınıñ reisdeşi Reşat Ablayevniñ bildirgenine köre, bir ay içinde o ve onıñ ortaqları yarımada regionlarını ziyaret etip, yañı qurulğan şura ile çalışmağa azır olğan 245 insannı taptılar. Noyabr 4-te tesis etilgen «Qırımtatar halqınıñ cemaat şurası» erkânına 15 cemaat teşkilâtı, esasen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ muhalifeti olğanlar kirdi. Yañı teşkilât «yañı Qırımtatar Milliy Qurultayı ötkerilmegeni ve onıñ reber organları saylanmağanına qadar qırımtatar cemaatçılığınıñ menfaatlarını temsil etecegini ve qoruycağını» bildirdi.
Konferentsiyada seslendirilgen esas fikir şu ki, Qurultay ve onıñ tarafından tayinlengen Qırımtatar Milliy Meclisi Ukraina qanunları çerçivesinde saylandılar. Şimdi ise Rusiye uquq meydanına uyacaq yañı strukturalar olmalı. «Qırım birligi» cemaat teşkilâtınıñ reisi Seytumer Nimetullayev «Qırımtatar halqınıñ cemaat şurası» konferentsiyasını «yañı Qurultay keçirilmesi yolunda ilk adım» dep adladı.
Müddetler de seslendirildi: saylavlar 2015 senesi oktâbr ayına qadar yekünlenecek. Yañı Qurultaynıñ olacaq statusı aqqında «Qırım birligi» cevap berip olamay ve bu mevzu üzerinde uquqçılar çalışqanını bildire. Siyasiy közeticilerniñ zanınca, şimdiki Qurultaynıñ «ukrain mensüpligi» onıñ vekâletlerini qısqartmaq içün ciddiy bir sebep degil. Qırımda adamlarnı işke qabul etüv ve işten boşatuv Ukraina qanunları boyunca yapıla, Qırım mahkemeleri ve quvetli strukturalarınıñ bölüklerinde Ukrainanıñ şeadetnameleri qullanıla – bunıñ episi daa bir kere «rusiyeli Qırımda» Ukraina qanunlarınıñ alâ daa çalışqanını isbatlay.
Eki teşkilât – qoqlacı birmi?
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Nariman Celâlnıñ fikirince, «Qırım birliginiñ» niyetleri hayırlı degil.
«Teşkilât olarnıñ aktualligi zaman ceetten ğayet sıñırlı olğanını añlay. Mında «saat sesini» eşiteler. Meclis de bir yerde oturmay, biz de akimiyet ile dialog olmasınıñ kerekligi aqqında aytamız», – dep ayttı o Qırım.Aqiqatqa.
Celâlnıñ zanınca, em «Qırım birligi», em de «Qırım» cemaat teşkilâtı kendisi qarar almaylar.
«Olarnıñ «qoqlacısı» aynı, şimdi olarğa raqiplik yapmağa imkân bereler. Men yaqın zamanda olarnıñ aynı masa başında oturmasını ve birleşecegini tahmin etem», – dedi Celâl.
Qırımtatar faali Şevket Abibulayev cemaat teşkilâtlarınıñ eki lideri tedbirlerini Putinniñ Türkiye ziyaretinen bağlağanlarını qayd etip, olarnıñ bağlı olğanını köstergenini ayta.
«Bu adamlarnıñ yañı Qurultaynı meydanğa ketirmek içün programması yoq. Bu başqa adamlarnıñ itibarını aşalamaq içün bir alettir. Olarnıñ milliy idare strukturalarını «yañıdan çalıştırmaq» beyanatları olarnıñ maqsadı aynı bu olğanını tasdıqlay», – dep tüşüne faal.
Türkiyeniñ Meclis yüzlemesi
Bu arada, Türkiye ve Romaniya diasporalarınıñ vekilleri «Cemaat şurasınıñ» faaliyetine qol tutmağa keldiler. Olarnıñ arasında Türkiyedeki qırımtatar diasporasınıñ eñ büyük teşkilâtlarından biri Qırım cemiyetler federatsiyasınıñ reisi, Türkiye iş adamı ve metsenat İbraim Vefa Aracı bar edi.
2013 senesi Aracı Qırım Nazirler şurasınıñ o vaqıttaki baş naziri Anatoliy Mogilöv ile öz isteginen körüşken edi. Türkiye iş adamı ve Qırım baş naziri işbirligi aqqında añlaştılar. Soñra da Aracı Meclisni hayriye yardım olaraq berilgen 100 biñ dollarnıñ masraf etilmesinde qabaatladı.
Türkiye diasporasınıñ vekili bu sefer de Meclisni tenqit etti. İbraim Aracı Meclisni meşur qırımtatar yazıcısı Cınğız Dağcınıñ mezarı baqılmağanında qabaatladı. Türkiye iş adamı bildirdi ki, Kocaeli derneginiñ parasına yazıcınıñ mezarında baştaş qoyulacaq. Malüm ki, 2011 senesi Londrada vefat etken Cınğız Dağcınıñ cesedini Qırımğa ketirip, Yaltadaki Qızıltaş köyünde defn ettiler.


text:
Ukrainada COVID-19 koronavirus hastalarınıñ sayısı 343-ke arttı, dep bildire Cemaat sağlığı merkezi aprelniñ 19-nda saba. Hastalarnıñ umumiy sayısı 5449 qadar arttı, 141-i vefat etti. Aynı vaqıtta 347 hasta tüzelip yahşı oldı.
Cemaat sağlığı merkeziniñ malümatına köre, bir künde hastalıqtan sekiz kişi vefat etti.
Eñ çoq hasta Çernivtsi (889), İvano-Frankivsk (480), Ternopil (390) vilâyetlerinde, Kyivde 801 hasta qayd etildi.
Cemaat sağlığı merkeziniñ malümatına köre, 3617 insan hastahanede tedaviylene, 273-ü – balalardır. 1832 insan hastahanege alındı, olardan 85-i baladır. Vefat etken çoqusı insanlarnıñ yaşı 50-den büyük edi – Merkez olarğa yüzde seksen altı olaraq qıymet kese.


text:
Amerika Qoşma Ştatları prezidentine Cumhuriyet firqasından namzet Donald Trampnıñ, devlet prezidenti vazifesine saylanılsa, Qırımnıñ rusiyeli olğanını resmiy olaraq tanımasını baqmağa azır olğanı aqqında beyanatı, bu saylavaldı şiarlardır, dep ayttı Rusiyege boysunğan Qırım yolbaşçısı Sergey Aksönov.
«Birinciden, Qırım sakinleri Ğarp liderleriniñ tanımasına muhtac degil. Öz saylavımıznı bir kere ve ebediyen yaptıq. Eger AQŞ siyasiy isteblişmentiniñ bir qısmı Trampnıñ yüzünde kerçekni tanımağa azır olsa – bunı tek alğışlay bilemiz», – dep yazdı Aksönov Facebook saifesinde.
«Ekinciden, Donald Tramp – şimdilik tek prezident vazifesine namzet ola, onıñ aytqanları ise, – saylav ögündeki safsata ola. Saylavlarda ğalebe qazansa, özüni nasıl alıp baracağını bilmeymiz», – dep ayttı o.
Aynı böyle fikirni «RİA Novosti» agentligine izaat bergen Kremlge boysunğan Qırım ükümetiniñ baş naziriniñ birinci muavini Mihail Şeremet de bildirdi.
«Prezident Trampnıñ beyanatını eşitmege ister edik. Bu tek saylavaldı şiarlardır, amma aqıl-ferasetke ümüt besleymiz», – dep qayd etti Şeremet.
Onıñ sözlerine köre, Donald Tramp, «Qırım sakinleriniñ ayatını öz közünen körmek ve yarımadanıñ rusiyeli statusını tanıması boyunca noqta-i nazarını qaviyleştirmek içün», Qırımnı ziyaret etmek kerek.
İyül 27-de, çarşenbe künü Donald Tramp Rusiyege qarşı sanktsiyalarnıñ lâğu etilmesi meselesini baqmağa azır olğanını ilân etti. Bu aqta «Amerika sesi», amerikalı Politico neşrine esaslanıp, bildire.
«Elbet, bunı baqacaqmız», – dep ayttı siyasetçi, Qırım ve Rusiye aqqında sualine cevap berip.
Cumhuriyetçiniñ sözleri, ekspertler tarafından çoq izaatlarnıñ peyda olmasına yol berdi.
«Bu amerikalı ve avropalı qıymetler ve menfaatlarnıñ deñişmesidir», – dep bildirdi Twitterde Harvard Kennedy School professorı Nikolas Berns.
«Tüşünmedim ki, Tramp daa ziyade Putin tarafını tutqan ola bile, amma endi o ayta ki, sanktsiyalarnı lâğu ete bile ve Qırım işğalini tanıy bile. Şaşılacaq bir şey», – dep qayd etti CFR analitika merkeziniñ tedqiqatçısı Maks But.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Rusiyede mahküm etilgen ve cezasını Rusiyedeki Salavat şeeriniñ koloniyasında çekken qırımlı Ruslan Zeytullayevni cezalav izolâtorına qapadılar. Bunı advokat Emil Kurbedinov bildire.
Kurbedinov: «Ruslannı, cezasını çekken Başqortostan Cumhuriyeti, Salavat şeeriniñ koloniyasında kün tertibini bozğan emiş deye, cezalav izolâtorına qapağanları aqqında malümat keldi! Bu vaqianıñ tafsilâtları şimdilik elimizde yoq!», – dep yazdı.
O, advokatlarnıñ, onı ilhaq etilgen Qırımda bulunğan koloniyağa avuşturmaq talabınen Rusiyeniñ Cezalarnı eda etüv federal hizmetine muracaat yollağanlarını ilâve etti.
Zeytullayev, Rusiyede ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ başlanğıç bölügini meydanğa ketirgeninde qabaatlanıp, mahküm etildi.
2017 senesiniñ iyülinde Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi Zeytullayev içün azatlıqtan marum etüv muddetini 15 yılğace arttırdı. Buña cevaben aqyarlı açlıq ilân etti.
Ukraina tış işleri nazirligi, Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi tarafından azatlıqtan marum etüv muddetiniñ arttırılmasına qarşı narazılıq bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara siyasiy İslâm teşkilâtınıñ vekilleri öz vazifesini, bütün musulman devletlerini bir İslam hilâfeti içinde birleştirüvde köreler. Lâkin olar buña irişmek içün terroristik usullarnıñ qullanıluvını red ete ve Rusiyede aqsız yerde taqip etilgenlerini aytalar. 2003 senesinde Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesi «Hizb ut-Tahrir»ni «terroristik» olaraq tanılğan 15 birleşmeniñ cedveline kirsetip, yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ qorçalayıcıları, taqipniñ diniy alâmetine köre yapılğanını tüşüneler. Advokatlar, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri olğanını qayd eteler. Halqara uquq, işğal etilgen territoriyada işğalci devletniñ qanunlarını tatbiq etmekni yasaq ete.


text:
Ózbekstan Respublikası Prezidenti saylawına tayarlıq kóriw ilajları sheńberinde Qaraqalpaqstan Respublikası sudlarınıń sudyaları tárepinen Qońırat rayonındaǵı 1-sektor aymaǵında jaylasqan uchastkalıq saylaw komissiyası baslıqları hám onıń aǵzaları ushın seminar ótkerildi. Onda Qaraqalpaqstan Respublikası sudınıń baslıǵı G.Bazarbaeva shıǵıp sóylep, Ózbekstan Respublikası Prezidenti saylawınıń áhmiyeti, onı nızamshılıqqa muwapıq ótkeriw boyınsha sóz etti. Kún tártibindegi keyingi másele Ózbekstan Respublikası Prezidenti saylawınıń ózine tán ózgeshelikleri, saylaw kúni dawıs beriwdi shólkemlestiriw, saylaw nátiyjelerin anıqlaw hám járiyalaw, saylaw nızamshılıǵı hújjetlerin buzǵanlıǵı ushın juwapkershilik haqqında Qaraqalpaqstan Respublikası sudı sudyaları E.Uteniyazov hám S.Niyazovlar, Jınayat isleri boyınsha Qońırat rayonı sudı baslıǵı D.Razov bayanat jasadı.
Bayanatshılar tárepinen atap ótilgenindey, uchastka saylaw komissiyaları hám olardıń aǵzaları óz iskerligin hár qanday mámleketlik uyımlardan, jamáátlik birlespelerden hám lawazımlı shaxslardan biyǵárez halda ámelge asıradı hám olardıń iskerligine aralasıwǵa jol qoyılmaydı. Bunday aralasıw nızamǵa muwapıq juwapkershilikke sebep boladı.
Saylaw kodeksiniń 53-statyası hám Oraylıq saylaw komissiyasınıń 2021-jıl 14-apreldegi 1066-sanlı qararı menen tastıyıqlanǵan “Ózbekstan Respublikası Prezidenti saylawın ótkeretuǵın uchastka saylaw komissiyalarınıń iskerligi tártibi haqqında”ǵı Rejeniń 50-bántine muwapıq, saylaw kúni dawısw imaratı uchastka saylaw komissiyası aǵzalarınıń úshten eki bólegi bar bolǵanda ashıladı.
Usı tártiptiń engiziliwi mámleketimizde saylawlardıń ashıq aydın hám ádalatlı ótiwin, sonday-aq, saylawlardı shólkemlestiriw hám ótkeriwde nızamshılıq normalarına tolıq ámel etiliwin támiyinlewge xızmet etedi.
Seminarda usı hám basqada nızamshılıqqa kirgizilgen ózgerisler hám qosımshalar boyınsha keń túrde maǵlıwmat berildi. Qatnasıwshılar kún tártibindegi máseleler boyınsha ózleriniń kızıqtırǵan sorawlarına sudyalardan tolıq hám anıq juwap aldı.
Gúlayım Ganieva
Qaraqalpaqstan Respublikası sudınıń jámiyetshilik hám ǴXQ menen baylanıslar boyınsha
bas konsultantı
ckaчaTb dle 11.3


text:
Türkiye bayrağı
Türkiye bayrağı - Türkiye Cumhuriyetiniñ milliy ve resmiy bayrağıdır.
Qırmızı zemin üztüne aq hilâl (yarıay) ve yıldız olğan bayraq ilk sefer Osmanlı Devleti tarafından 1844 senesi qabul etildi. Bayraq, 1936 s. quralay 29 künü Türkiyeniñ milliy bayrağı olaraq qabul etilgen.
Efsanege köre bayraqtaki qırmızı, qan qırmızısıdır ve şeitlerniñ tökülgen qanlarını temsil ete. Gece yarısı bu qanlarnıñ üzerine akis olğan hilal şeklindeki ay ve bir yıldıznen beraber türk bayrağınıñ körüntisi ola.


text:
Kyivde noyabrniñ 28-nde qırımtatar klassik yazıcısı Yunus Qandımnıñ «Küreş meydanını ot basmaz…» kitabınıñ ukrain tiline tercimesi taqdim etildi. O, 1917 senesindeki qırımtatar milliy areketiniñ lideri Noman Çelebicihanğa (1885-1918) bağışlandı, dep bildire Qırım.Aqiqatnıñ muhbiri.
Taqdim merasiminde Ukraina halq deputatları, qırımtatar milliy areketiniñ liderleri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov, Ukraina informatsion siyaseti naziriniñ muavini Emine Ceppar iştirak ettiler.
Muhbirniñ malümatına köre, yaqın vaqıtta kitap serbest satıluvğa çıqarılacaq ve onı Ukrainanıñ tükânlar ağında satın almaq münkün olur.
Yunus Qandımnıñ kitabı qırımtatar tarihınıñ yetekçi erbaplarından biri, birinci kere demokratik usulnen saylanğan Tavriya müftisi, 1917 senesinde Muvaqqat Qırım musulman komitetiniñ ve 1917-1918 senelerinde Qırımtatar milliy akimiyetiniñ reisi, yazıcı, şair ve qırımtatar milliy gimnniñ muellifi Noman Çelebicihannıñ ayatı ve icadına bağışlana.
Neşirde büyük sayıda menbalar ve bir sıra maqalelerniñ talili esasında yazılğan Çelebicihannıñ ayatı ve faaliyetiniñ mahsus tetqiqatı yer almaqta. Tercime alim, «Ukrayins’ka initsiatyva» cemiyet teşkilâtı idaresiniñ reisi Yuriy Kosenko tarafınan yapıldı.
Qurultay-Meclis öz-özüni teşkil etüv sistemasınıñ terkibiy qısmı olğan Qırımtatar Milliy Meclisi 2016 senesi aprelniñ 26-nda Kremlniñ kontroli altında bulunğan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ qararınen Rusiye toprağında ve ilhaq etilgen Qırımda yasaq etildi. Meclisniñ advokatları Rusiyeniñ Yuqarı mahkemesine appelâtsiya yolladı, lâkin 2016 senesi sentâbrniñ 29-nda o, red etildi.
2017 senesi aprelniñ 19-nda BMT Halqara mahkemesi Ukrainanıñ Rusiyege qarşı davası boyunca ara qararını çıqardı. Onıñ bir maddesi, Meclisniñ ğayrıdan meydanğa ketirilmesini talap ete.


text:
Zilant
Zilant (Zur yılan süzennän çıqqan) - tatar riwäyätlärendä äkiättäge ajdaha.
Ğädättä tac belän, qoş ayaqlı, qanatlı, yılan qoyrıqlı ajdaha bularaq surätlänä.
Borınğı riwäyätlärYзrәpTү
Berençe riwäyät buyınça Qazan kirmäne salınğannan soñ şähär yanında urnaşqan tawda qanatlı ajdaha häm anıñ yılan ğäskäre torğan häm zur zıyan qalağa kitergän. Ber batır ajdahağa qarşı suğışqa kergän, Zilant yäşägän urınnı yandırğan häm näticädä zur yılannar üterelgän, läkin Zilant tawdan oçıp kitkänçe yegetne bik yaralağan. Berençe yurama buyınça batır Zilantnıñ başın kiskän, ikençe yuramada Zilant ajdaha qaçıp kitkäç älegä dä Qazan östendä oça häm tönlä Qaban külennän su eçä, qayçaqta Qaban töşenä çuma häm saqsız qoyınuçılarnı Qaban töşenä tarta.
Başqa riwäyättä Zilant ajdaha öç burıçnı başqarğan: uñış cıyğan, çiklär saqlağan häm keşelärne yaqlağan.
Borınğı riwäyättä taswirlanğan Zilant istälegenä Qazan şähärendä Zilant tawı atalğan.
Öçençe riwäyät buyınça Zilant tawınnan kitkännän soñ Zilant ajdaha Qaban küleneñ töşendä yäşi häm xannarnıñ xäzinäsen saqlıy. Yaxşı saqlıy, küp omtılışlarğa qaramastan berkem Qazan xannarı xäzinälären taba almıy.
Tarixi bilgelärYзrәpTү
Qazan xannarı Zilant ajdaha yözen xan möherendä surätlilär. Qazan xanlığı bayrağında Zilant ta surätlängän bulğan.
1781 yıldan Zilant Qazan gubernası gerbında surätlänä.
Şulay uq Zilant Rusiä İmperiäse gerbına kertelgän.
Zilant Qazan şähäreneñ gerbında surätlänä, şulay uq qayber başqa qalalarnıñ gerblarında da surätlänä (Tatarstanda, Kaşira).
Zilant - Rubin futbol taqımınıñ bilgese.
Zilant - fentezi festivaleneñ "Zilantkon" töp simvolı.
GerblarYзrәpTү
MiğmariättäYзrәpTү
Qazan miğmariätendä Zilant yış surätlänä: ayıruça 2005 yılda açılğan "Qazan" fontanında.
Kreml stantsiäseneñ küreneşe
ÄdäbiätYзrәpTү
SıltamalarYзrәpTү
- KaзaHckиe ЗилaHTы, 2016 (Küreneşlär: [1], [2], [3], [4])


text:
Qırımda «Balalarımız terrorist degil» bir kişilik narazılıq aktsiyalarınıñ yañı dalğası başlandı. Fevral ve mart aylarında Rusiye uquq qoruyıcıları qırımtatar faalleriniñ evlerinde tintüv keçirip, olarnı Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları bar olğanında qabaatlap tevqif etken soñ insanlar soqaqlarğa çıqıp başladı. Qırımlılar nege qarşı narazılıq bildire ve uquq qoruyıcılar buña ne dey – Qırım.Aqiqatnıñ maqalesinde oquñız.
Yılnıñ başından Rusiye FSBsiniñ hadimleri aman-aman er ay qırımtatarlarnıñ evlerini tinte. Fevralniñ 14-nde Qurman rayonında «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında qabaatlanıp, üç qırımtatarı tutulğan edi. Martnıñ 27-nde ve 29-nda FSB vekilleri Aqmescit civarındaki Mamaq (Strogonovka) köyünde ve Bavurçı (Kamenka) qasabasında, Qarasuvbazar rayonında daa 24 qırımtatarını aynı sebepten tutıp aldı. Olar apiske alındı, çoqusı qomşu Rusiyeniñ SİZOlarına yollandı.
Apiske aluvlardan bir qaç künden soñ qırımlılar bir kişilik narazılıqlarğa çıqıp başladı. Bu taqiplerni adaletsiz dep sayğan «Hizb ut-Tahrir davaları» mabüsleriniñ tuvğanları narazılıq bildire. Aprel başından yarımadanıñ çeşit regionlarında «Qırımtatarlar terrorist degil» şiarınen altı narazılıq aktsiyası keçirildi.
«Böyle terroristler olurmı?»
İlk narazılıq aktsiyasına 70 yaşında Zera Suleymanova çıqtı – «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanında qabaatlanıp tevqif etilgen Ruslan Suleymanovnıñ anası. Suleymanov martnıñ 27-nde FSB hadimleri tarafından tutulğan edi. O, Rusiyeniñ Rostov-na-Donu №4 SİZOsında buluna. Onı Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısmına (terrorist teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüv) istinaden qabaatlaylar.
Oğlusız qalğan Zera Suleymanova aprelniñ 5-nde «Oğlum terrorist degil!» yazuvlı şiarınen Aqmescit rayonı Mamaq köyüniñ çaprazına çıqtı.
Oğlum universitetni bitirdi, mektepni altın medalnen bitirdi. Böyle terroristler olurmı?Zera Suleymanova
«Martnıñ 27-nde saba erte tintüv keçirip, evlâdımnı alğanlar. Üç küçük balası qaldı. Bütün Mamaqta tintüvler keçirildi, er kesni qorquzğanlar. Men yaramadım, «acele yardım» çağırmağa mecbur oldıq. Bu afta biraz özümizge keldik. Elimizden kelgenini yapmaq kerekmiz, şu sebepten men yazuvlı şiarnen çıqtım. Oğlum universitetni bitirdi, mektepni altın medalnen bitirdi. Böyle terroristler olurmı?», – dep ayttı «Qırım birdemligi» faallerine Zera Suleymanova.
«Qabaatsız balalarnı tutıp alğanlar»
Zera Suleymanovanıñ areketi bir çoq insanğa ilham berdi. Mamaqta oğlunı qorçalamaq içün Dilâver Saledinov soqaqqa çıqtı. O, 2016 senesi oktâbr ayından berli «Hizb ut-Tahrirde» iştirak etkeninde qabaatlanıp, SİZOda bulunğan Ayder Saledinovnıñ babası ola.
Qırımda qırımtatarlar arasında terroristler yoq ve olmağan ediDilâver Saledinov
«2,5 yıldan ziyade SİZOda delilsiz, uydurılğan dava boyunca tutalar. Bu künleri köyümizde on bir qabaatsız balanı tutıp alğanlar. 70 yaşında qartana – Ruslan Suleymanovnıñ anası turğanını kördim. Oña birdemlik köstermek içün balalarımızğa qoltutmağa çıqtım. Qırımda qırımtatarlar arasında terroristler yoq ve olmağan edi», – dedi Dilâver Saledinov.
Zera Suleymanovağa birdemlik köstermek ve tutulğan qırımtatarlarnı qorçalamaq içün bir kişilik narazılıq aktsiyasına daa bir aqmescitli çıqtı, onıñ adı şimdilik belli degil. Aktsiyağa «Qardaşım terrorist degil!» yazuvlı şiarınen çıqqan edi. Faal Gafar Ablâkimovnıñ bildirgenine köre, yoldan keçip, yazuvlı şiarnı tutqan erkekni kördi. Yanında Rusiye uquq qoruyıcıları bar edi.
«Bu insan kim olğanını bile aytıp olamayım. O, tutulğanlardan iç birisiniñ soyu da degil. Ruslan Suleymanovnıñ (apiske alınğan faallerden biri – QA) anası narazılıq aktsiyasına çıqqanını körip, çette qalamağanını ayttı. Hadimlerniñ teşkergen pasport malümatlarına köre, o, qırımtatarı ola. Olar (Rusiye uquq qoruyıcıları – QA) malümat alıp ketkenler», – dedi Ablâkimov.
Qurman rayonınıñ Büyük Onlar (Oktâbrskoye) qasabasında aprelniñ 8-nde bir kişilik narazılıq aktsiyasına oğlunı qorçalamağa istegen Reşat Emirüseinov çıqtı. Onıñ qollarında «Oğlum terrorist degil» yazuvlı şiarı bar edi. Fevralniñ 14-nde Rusiye uquq qoruyıcıları Emirüseinovlar qorantasınıñ evinde tintüv keçirip, Rustem Emirüseinovnı «Hizb ut-Tahrir» terrorist teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etüvde» qabaatlap tuttı.
Aman-aman bütün halq terrorizmde qabaatlandıReşat Emirüseinov
«Oğlum eki ay evelsi terrorizmde qabaatlanıp tutuldı. Şimdi SİZOda buluna. Oğlumnıñ terrorizm ile iç bir alâqası yoq. Apiske alınğan diger qırımtatarları da terrorizmnen bağlı degil. İç bir vaqtı birisine zarar ketirmedi, qanunlarnı bozmadı. Birisine yoq demeycek, er vaqıt eyilik yapqan lâyıq bir insannı terbiyeledim. Bu insan terrorizmde qabaatlandı. Aman-aman bütün halq terrorizmde qabaatlandı. Allahtan bir sınav, em oğlum, em biz, em halqımız dayanıp olurmız», – dedi «Qırım birdemligi» faallerine Reşat Emirüseinov.
«Aktsiyañız teşkil etildi. Hayırlayım, UAZ bekley»
«Hizb ut-Tahrir davasınıñ» daa bir mabüsi, akimiyetni küçnen zapt etmege tırışqanında ve terrorist teşkilâtınıñ faaliyetini teşkil etkeninde qabaatlanıp apiske alınğan Enver Mamutovnıñ tuvğanları da oğlu ve ömür arqadaşına qoltutmağa çıqtı. Rusiye mahkemesi Mamutovnı 17 yılğa sert rejimli koloniyada qalmasına ve 1 yıl ve 6 ayğa azatlığı sıñırlanacağına üküm etti.
Aprelniñ 8-nde esli-başlı anası Zarema Mamutova Bağçasarayda «Oğlum terrorist degil. Ne içün 17 yıl?» yazuvlı şiarınen bir kişilik narazılıq aktsiyasına çıqtı.
Tezden qadınnıñ yanına Rusiye politsiyasınıñ dört hadimi eki maşinanen keldi, vaziyetni añlatmasını istediler. Qadın ağlap, üç yıl devamında oğlunıñ davasında adalet olmağanı içün soqaqqa çıqqanını tarif etti.
O, pek yahşı oğul, pek yahşı aqay ve baba. Kitap oquğan edi. Kitaplarnı oqumaq yasaqmı?Zarema Mamutova
«O, (Enver Mamutov – QA) namaz qıla, pek yahşı oğul, pek yahşı aqay ve baba. Kitap oquğan edi. Kitaplarnı oqumaq yasaqmı? Musulman olğanımnı, nasıl musulman olğanımnı ve nasıl yaşaycağımnı daa nasıl bilecem? Oğlum ise apiske alındı. Üç yıl adalet yeñer, dep ümüt ettim. Onı ise azat etmeyler. Ne yapayım?», – dep tarif etti Zarema Mamutova.
Enver Mamutovnıñ ömür arqadaşı Aliye Abselâmova bularnı cep telefonınıñ kamerasına çıqarğan edi. Uquq qoruyıcılardan biri, yanında olsa, bir kişilik narazılıq keçirilüviniñ nizamı bozula, dep sayılacaq, dedi. Bundan soñ Abselâmova yolnıñ diger tarafına keçti ve andan video çıqarmağa başladı. Birazdan ondan kelip, pasportnı köstermege rica etkenler.
Rusiyede qanun bir kişilik piket keçirilüvini yasaqlamay. Eki kişisiñiz ve mında ekiñiz bulunasıñız. Sizni bölükke alacaqmızPolitsiya hadimi
«Rusiyede 54-ünci federal qanun bir kişilik piket keçirilüvini yasaqlamay. Eki kişisiñiz ve mında ekiñiz bulunasıñız. Sizni bölükke alıp, anda qarar alacaqmız», – dedi politsiya hadimi.
Politsiya hadimi video ne maqsadnen çıqarıla, dep soradı ve Facebookta canlı yayın olğanını eşitip şöyle dedi: «Pek yahşı. Aktsiyañız teşkil etildi. Hayırlayım, UAZ sizni bekley».
UAZ içinde kamuflâjda silâlı insan otura edi. O, Zarema Mamutova ve Aliye Abselâmovağa yer berip, diger politsiya maşinasına keçti. Neticede olarnı Bağçasaray politsiya bölügine alıp ketkenler, anda bölükke ketirilgenlerine dair protokol tizildi. Bir de bir qabaatları aqqında aytılmadı.
«Uquq qoruyıcılarnıñ resmiy bir sebebi yoq»
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ malümatına köre, bunıñ kibi bir kişilik narazılıq aktsiyaları aprel ayında yarımadanıñ üç regionında keçirildi: dört danesi Aqmescit rayonında ve birer dane Bağçasaray ve Qurman rayonlarında.
Narazılıq aktsiyalarına çıqqan insanlarnıñ qorqusı qalmadı. Çünki olar oğulları ve qardaşlarını terrorizmde qabaatlağan bu sistemanıñ cezasız qalğanını is etti«Qırım birdemligi»
«Narazılıq aktsiyalarına çıqqan insanlarnıñ qorqusı qalmadı. Çünki olar oğulları ve qardaşlarını terrorizmde qabaatlağan bu sistemanıñ bütün qanunsızlığını ve cezasız qalğanını is etti. Olar adaletke irişmek içün başqa bir çare tapamaylar, cemaat, uquq qoruyıcılar ve akimiyetniñ diqqatını celp etip, bunı körgenlerniñ sağlam aqlı yeñer ve Qırımda böyle qabaatlavlarğa yer qalmaz, dep ümüt eteler», – dep añlata «Qırım birdemligi» Qırım.Aqiqatqa.
Uquq qoruyıcılarnen tek Zarema Mamutova ve Aliye Abselâmovanıñ problemleri oldı. Qalğanlarınıñ pasport malümatları yazıp alındı, fotoresimi ve videosı çıqarıldı. Şimdilik protokollar yoq, lâkin 2017 senesi «Balalarımız terrorist degil» bir kişilik narazılıqlarınıñ dalğasına uquq qoruyıcılar daa sert bir cevap bergen edi. Olarnıñ iştirakçileri kütleviy şekilde tutulğan edi, politsiyağa çağırılğan ve para cezasını alğan edi. Bu para cezaları «Qırım marafonı» yardımınen ödendi.
Qırımlı advokat Emil Kurbedinov bu sefer narazılıq aktsiyaları aynı meselege bağışlansa da, farqlı künlerde keçirile dep, uquq qoruyıcılarnıñ areketleri başqa oldı, dey.
Bir insan çıqsa, uquq qoruyıcılarnıñ qanunğa köre resmiy bir sebebi yoqEmil Kurbedinov
«2017 senesi tahminen 90 bir kişilik narazılıq aktsiyası bir künde keçirildi. Şu sebepten akimiyet bunı bir maqsadnen ve bir teşkilâtçınen birleştirilgen kütleviy miting dep saydı. Buña esaslanıp, insanlarnı tuta ve memuriy protokollar tizgen ediler. Bu sefer birinci eki bir kişilik narazılıq aktsiyası uquq qoruyıcılarnıñ diqqatını bile celp etmedi. Soñra insanlarnıñ yanına barıp, sual bermege, foto ve video çıqarıp başladılar. O qadar. Çünki bir insan çıqsa, uquq qoruyıcılarnıñ qanunğa köre resmiy bir sebebi yoq. Sebep olmasa, tek malümat alalar», – dep añlattı Emil Kurbedinov Qırım.Aqiqatqa.
Aynı vaqıtta, advokat Rusiye uquq qoruyıcılarınıñ narazılıq aktsiyalarınıñ iştirakçileri aqqında toplağan malümatı ileride olarğa qarşı çıqa bile, çünki artıq «daimiy nezaret altında» olacaqlar, dey.


text:
Rusiye energetika Nazirliginiñ malümatına köre, bu körüşüvde Rusiye, Ukraina, Avropa tarafları iştirak etecek, dep haber ete Radio Svoboda.
«Rusiye energetika Nazirliginiñ, Ukraina ve Avropa komissiyanıñ energetika ve kömür sanayınıñ temsilcileri mayıs 12 künü Brüsselde Rusiye, Ukraina, Avropa birligi arasında Ukrainanıñ Rusiye gazı içün ödevi meselesi boynca muzakerelerniñ keçirilecek kününi belgileycek», – denile messacta.
Üç taraflama mesleatnıñ birinci raundı Varşavada mayıs 2 künü olıp keçti. Bu muzakerelerde Rusiye, Ukraina, Avropa komissiyanıñ eyyetleri añlaşıp olamadı. Şimdi Rusiye Ukrainağa eñ yüksek gaz fiyatını belgiledi – biñ kubometr içün tahminen 500 dollar.
Daa paalığa tek Frenksitan ala, biñ kubometr içün tahminen 550 dollar
Ukraina akimiyetiniñ yolbaşçısı Arseniy Yatsenük aytqanı kibi, eger de «Gazprom» Ukrainağa gaznı biñ kubometr içün 268,5 dollarğa satmağa razı olsa, o vaqıt Ukraina Rusiyege 2,2 milliard dollar miqdarına borcunı berecek ola.


text:
Aqyarda dekabrniñ 21-nde saba 83 yañı COVID-19 hastası qayd etildi, 56 yaştan 75 yaşqa qadar dört kişi vefat etti, dep haber ete şeerniñ Rusiye ükümeti.
Akimiyetniñ malümatına köre, hastalar – bir yaştan 92 yaşqa qadar insanlar. Üç kişi tüzelip yiberildi.
«Yılnıñ başından Aqyarda 5929 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı. 5442 kişi tüzeldi, 200 insan vefat etti. Bugünki künde 217 insan hastahanede buluna, yengil hastalar içün bölükte 190 kişi yata. 58 insan ambulator tedaviylevde buluna», – dep aytıla haberde.
Müessise qayd etkenine köre, 558 insan közetile – bu insanlar hastalarnen alâqada oldı, amma COVID-19 diagnozı tasdıqlanmadı.
Qırımda pandemiya vaqtında, akimiyetniñ malümatına köre, 21756 COVID-19 hastası qayd etildi, 16410 hasta tüzelip yiberildi, 438 kişi vefat etti.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işiniñ» iştirakçisi Arsen Cepparov tutulğan Rostov-na-Donudaki SİZO hadimleri oña tibbiy yardım köstermedi, çünki «bir şikâyeti olmağan eken». Bunı SİZO memuriyetinden cevap alğan advokat Ayder Azamatov bildirdi.
Advokatnıñ aytqanına köre, Rusiye Baş prokuraturası, onıñ şikâyetini Cepparov tutulğan SİZOğa ve Rostov vilâyetiniñ prokuraturasına yollağanını haber etti.
«Taqiqat izolâtorınıñ memuriyeti cevap bergenine köre, Cepparov oña tibbiy yardım kösterilmesini yazma şekilde istemedi, böyle bir arizası berilse, reberlik onı baqmağa azır», – dep ayttı imayeci.
Azamatovnıñ qayd etkenine köre, «insan yaramasa, öleyatsa – tibbiy yardım köstermek içün bir de bir arizağa acet yoq».
«Em de yazacaq alı endi qalmasa», – dep qoştı Azamatov.
Bundan evel advokat Facebookta Arsen Cepparovnıñ «kritik alı» aqqında bildirgen edi.
Advokat Rusiye devlet organlarına bunıñnen bağlı bir sıra şikâyet yolladı.
Mayısnıñ soñunda Şimaliy-Kavkaz okrugınıñ arbiy mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işiniñ» altı iştirakçisine tevqif müddetlerini uzattı.
Bu iş boyunca qabaatlanğan Arsen Cepparov, Refat Alimov, Emir-Usein Kuku, Muslim Aliyev, İnver Bekirov ve Vadim Siruk 2016 senesiniñ fevral-aprel aylarında Yaltada tutuldı. Olar Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» siyasiy İslâm teşkilâtına alâqadar olğanında qabaatlana.
Rusiye arbiy mahkemesi Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işini» Aqmescitte ötkerilgen köçüci oturışuvlarında baqa edi. Ondan soñ tevqif etilgen Qırım sakinleri Rostov-na-Donu şeerine yollanıldı.
Ukraina Tış işleri nazirligi Rusiyeden Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantlarınıñ azat etilmesini talap ete.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.