text:
-
09:12 23
-
-
-
-
-
-
07:21 153
-
-
-
-
-
-
05:57 203
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
keşe 23:28 317
-
keşe 22:55 320
-
-
keşe 21:54 406
-
-
-
-
-
keşe 20:46 439
-
keşe 20:36 524
-
keşe 20:27 439
-
keşe 20:10 485
-
-
keşe 20:06 379
-
-
-
-
keşe 19:29 392
Qazaqstan Prezïdentiniñ el xalqına Joldawı jarïyalandı
ASTANA. QazAqparat - Aqordanıñ resmï saytında Prezïdent Nursultan Nazarbaevtıñ el xalqına arnağan «Qazaqstannıñ üşinşi jañğırwı: jahandıq bäsekege qabilettilik» taqırıbındağı joldawı jarïyalandı.
QazAqparat Joldawdıñ tolıq mätinin usınadı.
* * *
«Qazaqstannıñ üşinşi jañğırwı: jahandıq bäsekege qabilettilik»
Qurmetti qazaqstandıqtar!
Men Qazaqstan xalqına jaña däwir qarsañında söz arnap otırmın.
Elimiz öziniñ 25 jıldıq damw kezeñinen abıroymen ötti. Biz elimizdi maqtan tutamız. Tabıstarımız ben jetistikterimiz twralı Täwelsizdigimizdiñ 25 jıldıq mereytoyında atap öttik. Olardı bükil älem biledi jäne joğarı bağalaydı.
2017 jıldıñ basınan bastap Qazaqstan Birikken Ulttar Uyımı Qawipsizdik Keñesiniñ müşesi boldı.
Bïıl Astanada «EKSPO-2017» xalıqaralıq körmesi ötedi. Munday öte mañızdı älemdik deñgeydegi is-şaranı biz TMD jäne Ortalıq Azïya elderiniñ arasında birinşi bolıp ötkizemiz.
Almatıda Wnïversïada-2017 sport oyındarı ötip jatır. Oğan 57 memleketten 2 mıñnan astam sportşı men delegacïya müşeleri qatıswda.
Osınıñ barlığı Qazaqstannıñ xalıqaralıq arenada joğarı bedelge ïe bolğanın jäne sayasatımızdıñ durıstığın körsetedi.
Qazaqstan 2050 jılğa qaray älemdegi eñ aldıñğı qatarlı 30 memlekettiñ qatarına qosılwğa tïis. Biz osı maqsatqa qaray tabandılıqpen ilgeriley beremiz.
Jahandıq bäsekelestiktiñ öswi jäne älemdegi turaqsızdıq jağdayında, 2012 jılı xalqıma usınğan «Qazaqstan-2050» strategïyasınıñ özektiligi arta tüsedi. Biz qïındıqtardı waqtılı boljay aldıq.
«Nurlı jol» ekonomïkalıq sayasatınıñ jäne «100 naqtı qadam» Ult josparınıñ nätïjesinde osınaw qïın, jahandıq transformacïyanıñ alğaşqı kezeñinen layıqtı ötip kelemiz. Tek 2014-2016 jıldar aralığında biz ekonomïkanı qoldawğa qosımşa 1,7 trïllïon teñge jumsadıq. Munıñ barlığı ekonomïkalıq ösimdi jäne bïznesti qoldawğa, 200 mıñnan astam jaña jumıs orındarın aşwğa mümkindik berdi.
Nätïjesinde, 2016 jılı biz işki jalpı önimniñ 1% ösimin qamtamasız ettik. Bul qazirgi kürdeli jağdayda aytarlıqtay mañızdı.
Älem qarqındı türde özgerip keledi.
Bul - jaña jahandıq bolmıs, onı biz qabıldawğa tïispiz.
Qımbattı otandastar!
Bolaşağın ayqındap, sın-qaterlerdi kütip otırmastan, oğan tabandı türde qarsı tura alatın xalıq qana jeñiske jetedi.
Älemde kezekti, Törtinşi önerkäsiptik revolyucïya bastaldı.
Ekonomïkanı jappay cïfrlandırw tutas salanıñ joyılwına jäne mülde jaña salanıñ payda bolwına alıp keledi. Bizdiñ köz aldımızda bolıp jatqan ulı özgerister - äri tarïxï sın-qater, äri Ultqa berilgen mümkindik.
Bügin men Qazaqstandı Üşinşi jañğırtw jöninde mindet qoyıp otırmın. Eldiñ jahandıq bäsekege qabilettiligin qamtamasız etetin ekonomïkalıq ösimniñ jaña modelin qurw qajet.
Qazirgi kezde köptegen elder osınday mindetti orındawğa umtılwda. Ösimniñ jaña modeline köşw täsili är jerde är türli ekenine senimdimin. Biz özimizdiñ mıqtı tustarımızdı paydalanıp, Täwelsizdigimizdiñ 25 jılında birge qalıptastırğan älewetimizdi joğaltıp almawımız kerek qoy.
Qazaqstannıñ Birinşi jañğırwı bärimizdiñ esimizde. 25 jıl burın KSRO-nıñ qïrandısınan şığıp, öz jolımızdı qalay bastağanımız jadımızda tur. Sol kezde bizdiñ bwın irgetasınan bastap qolğa alıp, älem kartasında bolmağan jaña memleket qurdı.
Josparlı ekonomïkadan narıqtıq ekonomïkağa köşw jüzege asırıldı. Bizdiñ bärimiz birlesip, sol kezde elimizdi küyrewge, azamat soğısına, ekonomïkalıq küyzeliske uşıratpağanımız men üşin öte mañızdı. Qazaqstan bul kezeñde az şığın şığarıp, zor jetistikterge qol jetkizdi.
Ekinşi jañğırw «Qazaqstan-2030» strategïyasınıñ qabıldanwımen jäne jaña elorda - Astananıñ salınwmen bastaldı. Onıñ nätïjeli bolğanı daw twdırmaydı. Elimiz ekonomïkalıq turğıdan artta qalğan aymaqtan şığıp, älemdegi ekonomïkası bäsekege qabiletti 50 memlekettiñ qatarına kirdi.
Tabıstı ötken eki jañğırw arqılı bağa jetpes täjirïbe jïnaqtadıq. Biz endi alğa batıl qadam basıp, Üşinşi jañğırwdı bastawğa tïispiz.
Bul jañğırw - qazirgi jahandıq sın-qaterlermen küres josparı emes, bolaşaqqa, «Qazaqstan-2050» strategïyası maqsattarına bastaytın senimdi köpir bolmaq. Ol Ult josparı - «100 naqtı qadam» bazasında ötkiziledi.
Men onıñ bes negizgi basımdığın körip otırmın. Olar ekonomïkanıñ älemdik ösiminiñ orta deñgeyden joğarı qarqının qamtamasız etwge jäne 30 ozıq eldiñ qatarına qaray turaqtı türde ilgerilewge layıqtalğan.
Birinşi basımdıq - ekonomïkanıñ jedeldetilgen texnologïyalıq jañğırtılwı.
Biz cïfrlıq texnologïyanı qoldanw arqılı qurılatın jaña ïndwstrïyalardı örkendetwge tïispiz. Bul - mañızdı keşendi mindet.
Elde 3D-prïntïng, onlayn-sawda, mobïldi bankïng, cïfrlıq qızmet körsetw sekildi densawlıq saqtaw, bilim berw isinde qoldanılatın jäne basqa da perspektïvalı salalardı damıtw kerek. Bul ïndwstrïyalar qazirdiñ özinde damığan elderdiñ ekonomïkalarınıñ qurılımın özgertip, dästürli salalarğa jaña sapa darıttı.
Osığan oray, Ükimetke «Cïfrlıq Qazaqstan» jeke bağdarlamasın äzirlewdi jäne qabıldawdı tapsıramın.
Bizdiñ zañnamamızdı jaña jağdayğa beyimdew kerek.
Kommwnïkacïyanıñ damwı men optïkalıq-talşıqtı ïnfraqurılımğa jappay qoljetimdilikti de qamtamasız etw kerek. Cïfrlıq ïndwstrïyanı damıtw basqa barlıq salalarğa serpin beredi. Sondıqtan Ükimet IT salasın damıtw mäselesin erekşe baqılawda ustawğa tïis.
Jaña ïndwstrïyalar qalıptastırwdıñ mañızdı şartı ïnnovacïyanı qoldaw jäne olardı öndiriske tezirek engizw bolıp sanaladı.
Ükimetke «EKSPO-2017» nısandarınıñ biriniñ bazasında IT-startaptar xalıqaralıq texnoparkin qurwdı tapsıramın. Ol älemniñ barlıq elinen käsipkerler men ïnvestorlar tartwdıñ platforması bolwğa tïis. Bul üşin tïisti ïnfraqurılım jäne salıq jeñildikterin, oñaylatılğan vïza men eñbek rejimin qosa alğanda, qolaylı jağday kerek.
Biz joğarı oqw orındarı, Nazarbaev Wnïversïteti jäne «Alataw» ïnnnovacïyalıq texnologïyalar parki bazasında özimizdiñ ğılımï jäne ïnnovacïyalıq älewetimizdi damıtwımız kerek.
Ekinşi keşendi mindet. Jaña ïndwstrïyalar qurwmen qatar dästürli bazalıq salalardı damıtwğa serpin berwimiz kerek.
Bul - önerkäsip, agroönerkäsiptik keşen, kölik pen logïstïka, qurılıs sektorı jäne basqa salalar.
Birinşi. Eñbek önimdiligin aytarlıqtay arttırw kerek.
Bul jerdegi negizgi faktor Törtinşi önerkäsiptik revolyucïya elementterin jappay engizw bolwğa tïis.
Bul - avtomattandırw, robottandırw, jasandı ïntellekt, «awqımdı mälimetter» almasw, tağı basqa mindetter.
Ükimetke bïznes ökilderimen birge 2025 jılğa deyin bazalıq salalardı texnologïyalıq turğıdan qayta jaraqtandırwdıñ keşendi şaraların äzirlewdi tapsıramın.
Ekinşi. Basımdığı bar salalardağı bäsekege qabiletti eksporttıq öndiristi damıtwdı közdeytin ïndwstrïyalandırwdı jalğastırw kerek.
Ükimet aldında qazirdiñ özinde 2025 jılğa qaray şïkizattıq emes eksporttı 2 ese ulğaytw mindeti tur.
Bul bağıttağı jumıstı jandandırw üşin eksporttı damıtw men ilgeriletw tetikterin bir vedomstovağa şoğırlandırw qajet. Eksporttawşılarğa «bir tereze» qağïdatı boyınşa öñirlerde de qoldaw körsetw kerek.
Ükimet janınan Eksport sayasatı jönindegi keñes qurwdı tapsıramın. Oğan bïznes qoğamdastığınıñ ökilderi kirwge tïis.
Bïılğı 1 qırküyekke deyin Ükimet äkimdermen jäne bïznes ökilderimen birlesip, Birıñğay eksport stretegïyasın äzirlewi kerek.
Qazaqstan şetel ïnvestïcïyaların tartw isindegi köşbasşılığın saqtap qalwı qajet.«Astana» xalıqaralıq qarjı ortalığı el ekonomïkasına qarjı reswrstarın tartwda mañızdı röl atqarwğa tïis.
Biz tawar öndirw men ötkizw, qızmet körsetw isin jahandıq jelige beyimdewimiz kerek. Munı, eñ aldımen, transulttıq kompanïyalardı tartw arqılı jasağan jön.
Qazaqstanda öndirister aşw jönindegi Qıtaymen birlesken ïnvestïcïyalıq bağdarlamanı tïimdi jüzege asırw kerek. Qıtay tarapımen wağdalastıqqa qol jetkizildi. Nısandar belgilendi. Naqtı jumıs istew qajet.
Bul qazaqstandıqtar üşin 20 mıñ jaña jumıs ornın aşatın zamanawï öndiris bolmaq. Qazir 6 joba jüzege asırıla bastadı, al 2 joba iske qosıldı. Sonıñ biri - gïbrïdtik jäne tolıqtay elektrli JAC avtomobïlderin iri qurılğılardan qurastıratın zawıt.
Qajetti ïnfraqurılım qalıptastırw jayın eskerip, eksportqa bağdarlanğan elektromobïl öndirisin odan äri damıtw mäselesin pısıqtawdı tapsıramın.
Tutastay alğanda, Qazaqstannıñ öz Ïnvestïcïyalıq strategïyası bolwğa tïis. Ükimet onı bïılğı 1 qırküyekke deyin äzirlewi kerek.
Xalıqaralıq ıntımaqtastıq ayasında ulttıq ekonomïkalıq müddelerdi qorğap, ilgeriletw qajet. Bul, eñ aldımen, EAEO, ŞIU işinde Jibek jolı Ekonomïkalıq beldewimen uştasatın jumıstarğa qatıstı. Ol üşin ekonomïkalıq dïplomatïya jumısın qayta qurıp, jandandıra tüsw qajet.
Üşinşi. Ekonomïkalıq ösimniñ turaqtılığı üşin eldiñ taw-ken metallwrgïyası men munay-gaz keşenderi öziniñ strategïyalıq mañızın saqtawğa tïis.
Älemdik suranıs bäseñdep ketken kezde jaña narıqtarğa şığıp, önim jetkizw awmağın keñeytw kerek. Mïneraldıq-şïkizattıq bazanı keñeytwge basa nazar awdarılwğa tïis. Geologïyalıq barlaw jumıstarın belsendi jürgizw kerek.
Bul salalardı odan äri damıtw isi şïkizattı keşendi türde qayta öñdewdi tereñdete tüswmen berik uştastırılwı tïis.
Jıl soñına deyin Jer qoynawı twralı jaña kodeksti qabıldap, salıq zañnamalarına qajetti özgerister engizwdi tapsıramın.
*****
Törtinşi. Agrarlıq sektor ekonomïkanıñ jaña drayverine aynalwı kerek.
Qazaqstannıñ agroönerkäsip keşeniniñ bolaşağı zor.
Köptegen pozïcïyalar boyınşa biz älemde iri agrarlıq eksporttıq önim öndirwşilerdiñ biri bola alamız. Bul, äsirese, ekologïyalıq taza tağamdarğa qatıstı. «Made in Kazakhstan» brendi sonday önimderdiñ etalonı bolwğa tïis.
Sonımen qatar, astıq önimderi boyınşa biz Ewrazïyada «nan kärzeñkesi» bolwımız kerek. Şïkizat öndirisinen sapalı öñdelgen önim şığarwğa köşw qajet. Tek sonda ğana biz xalıqaralıq narıqtarda bäsekege qabiletti bola alamız.
Osı maqsattarğa qol jetkizw üşin Ükimet pen äkimderge mınaday tapsırmalar beremin:
birinşiden, swbsïdïyalardı bölw qağïdaların qayta qarastırıp, birtindep önimdi saqtandırwğa köşw qajet;
ekinşiden, bes jıl işinde 500 mıñnan astam jeke üy şarwaşılıqtarı men şağın fermerlerdi kooperatïvterge tartwğa mümkindik beretin jağday jasaw kerek;
üşinşiden, önimniñ öñdew sapasın jaqsartıp, tawarlardı saqtawdıñ, tasımaldawdıñ jäne ötkizwdiñ tïimdi jüyesin qurw qajet;
törtinşiden, eñbek önimdiligin belsendi türde arttırıp, öndiris şığındarın tömendetw kerek;
besinşiden, jerdi paydalanw tïimdiligin arttırwğa tïispiz. Swarmalı egis alañın 5 jıl işinde 40%-ğa keñeytip, 2 mïllïon gektarğa jetkizw qajet;
altınşıdan, öndiriste suranısqa ïe agrarlıq ğılımï zerttewlerge salınatın ïnvestïcïya kölemin arttırw kerek.
Awıl şarwaşılığın ärtaraptandırıp, 2021 jılğa qaray azıq-tülik tawarı eksportın 40%-ğa köbeytwdi tapsıramın.
Bul mindetter agroönerkäsip keşenin damıtwdıñ jaña memlekettik bağdarlaması ayasında iske asırılwı qajet.
*****
Besinşi. Jaña ewrazïyalıq logïstïkalıq ïnfraqurılımdı damıtw - mañızdı basımdıqtardıñ biri.
Oğan qazirdiñ özinde qomaqtı ïnvestïcïya jumsaldı. Endi odan ekonomïkalıq qaytarım ala bastaw qajet.
Ükimetke 2020 jılğa qaray tranzïttik tasımaldıñ jıldıq kölemin:
- konteynerlermen tasımaldanatın jükter üşin 7 ese - 2 mïllïon konteynerge deyin;
- jolawşılardı äwe köligimen tasımaldawdı 4 ese - 1,6 mïllïon tranzïttik jolawşığa deyin arttırwdı tapsıramın.
Tranzïttik tasımaldawdan tüsetin tabıstı 5,5 ese - jılına 4 mïllïard dollarğa deyin köbeytw qajet.
2015 jılı men «Nurlı jol» ïnfraqurılımdıq damw bağdarlamasın usındım. Ötken 2 jıl işinde bağdarlama özin tolıq aqtadı.
Bïıl respwblïkalıq mañızı bar 4400 şaqırım avtojol qurılısı men qayta jañğırtw jumıstarı jürgiziledi. Jıl soñına deyin sonıñ kem degende 600 şaqırımı paydalanwğa berilip, kezeñ-kezeñimen aqılı jüye engiziledi.
Elimizdiñ kölik jäne tranzït älewetin tolıq aşw üşin körşi eldermen üylesimdi is-qïmıl qajet. Jükterdiñ erkin tranzïtin, kölik dälizderin qurw men olardı jañğırtw isin qamtamasız etw kerek. Kölik ïnfraqurılımın basqarwğa, qızmet körsetw deñgeyin arttırwğa jäne äkimşilik kedergilerdi joyuğa erekşe köñil awdarw qajet.
Transkaspïy dälizi boyınşa tasımaldaw köleminiñ ulğayuına baylanıstı Qurıq portın salwdıñ ekinşi kezeñi - avtomobïl ötkeli qurılısın iske asırwğa kirisw qajet.
Altınşı. Wrbanïzacïya üderisi qurılıs sektorın damıtw qajettigin alğa tartıp otır. Ol otandıq ekonomïkanıñ tolıqqandı drayverine aynalwğa tïis.
Jol, turğın üy jäne basqa da ïnfraqurılım qurılısına ïnvestïcïya sala otırıp, biz qalalarımızdıñ uzaq jıldarğa deyin sırtqı jäne texnologïyalıq kelbetin ayqındaytınımızdı umıtpağanımız jön. Sondıqtan qurılısqa da, qurılıs materïaldarın öndirw salasına da jaña texnologïyalardı engizw kerek. Ol üşin bizde qazir jaqsı mümkindikter bar.
Meniñ tapsırmam boyınşa bïıl «Nurlı jer» turğın üy bağdarlaması iske asırıla bastaydı. Ol asa mañızdı mindetti orındawğa - aldağı 15 jılda 1,5 mïllïon otbasın turğın üymen qamtamasız etwge bağıttalğan.
Bağdarlamada turğın üy narığın damıtwdıñ keşendi şaraları körinis tapqan. Sonıñ biri - «Damw» akcïonerlik qoğamı arqılı memlekettiñ swbsïdïya berwi esebinen qurılıs salwşılar üşin bank nesïesin arzandatw. Turğındar üşin «Qazaqstan ïpotekalıq kompanïyası» akcïonerlik qoğamı arqılı bankter beretin ïpotekalıq nesïeni swbsïdïyalaw jüzege asırıladı. «Turğın üy qurılıs jïnaq banki» salımşıları üşin äkimdikterdiñ nesïelik turğın üy salwı jalğasadı. Oğan ilgeride bölingen qarjı «revolver» qağïdatı boyınşa qayta paydalanıladı.
Äkimdikter xalıqtıñ älewmettik älsiz toptarı üşin satıp alw quqığınsız arendalıq turğın üy bölw isin damıta beretin boladı. Jappay turğın üy qurılısı üşin äkimder tïisti jer telimderin bölwge tïis.
Biz qalalarda jeke turğın üylerdiñ birıñğay säwlet stïlinde salınwına män beretin bolamız. Bul üşin memleket qajetti ïnfraqurılım turğısınan kömek körsetedi.
Ükimet äkimdermen birlesip, ülken qalalardıñ irgeles ornalasqan eldi mekendermen kölik baylanısın damıtw jöninde şaralar qabıldawı qajet.
Üşinşi keşendi mindet - eñbek narığın jañğırtw.
Jaña texnologïyalardıñ engizilwine baylanıstı dästürli salalarda eñbek reswrstarı bosap qalatın boladı. Sonımen birge, jaña ïndwstrïya qurıp, damıtw jumıspen qamtwdıñ jäne azamattardıñ naqtı tabısın ösirwdiñ qosımşa mümkindigi bolwğa tïis.
Ükimet pen äkimderge eñbekkerlerdiñ basqa salalarğa basqarw ayasında awıswı üşin jağday jasawdı tapsıramın.
Bizdiñ iri käsiporındar äkimdiktermen birlese otırıp, tïisti jol kartaların äzirlewi kerek. Onda qısqartılatın jumısşılardı qayta dayarlaw, olardı äri qaray jumıspen qamtw üşin birlesip ïnvestïcïya salw jayı qarastırılwı qajet. Bası artıq jumıs küşi bar öñirlerden basqa jerlerge, sonday-aq, awıldardan qalalarğa jumıs küşin utımdılıqpen tartwğa qoldaw körsetw kerek.
Ükimet jumıspen qamtw ortalıqtarın reformalap, barlıq bos jumıs orındarı men bükil eldi mekenderde birıñğay onlayn platforma qalıptastırwı qajet.
Ekinşi basımdıq - bïznes-ortanı tübegeyli jaqsartw jäne keñeytw.
Bizdiñ strategïyalıq maqsatımızdıñ biri - eldiñ işki jalpı önimindegi şağın jäne orta bïznestiñ ülesi 2050 jılğa qaray kem degende 50% bolwın qamtamasız etw.
Bul - öte örşil maqsat, biraq oğan qol jetkizwge boladı. Onı orındaw üşin qazirgi kezeñde mınaday qadamdar jasalwı qajet.
Birinşi. Meniñ tapsırmam boyınşa Ükimet bïıldan bastap Nätïjeli jumıspen qamtw jäne jappay käsipkerlikti damıtw bağdarlamasın iske asırwğa kirisip ketti.
Budan bılay Qazaqstan azamattarı öz bïznesin jürgizw üşin awılda da, qalada da 16 mïllïon teñgege deyin şağın nesïe ala aladı.
Şağın nesïe berw ayasın keñeytip, käsipkerlerge kepildik jasaw jäne qızmet körsetw tetikterin belsendi paydalanw kerek. Bul şaralardı bïznes jürgizw jäne qarjılıq sawattılıqqa üyretw isin uyımdastırwmen qatar atqarw kerek.
Jappay käsipkerlikti qoldaw tetikterin odan äri jetildirw kerek. Qazaqstannıñ är öñiri jappay käsipkerlikti, sonıñ işinde otbasılıq käsipkerlikti damıtw bağıtında keşendi şaralar usınwğa tïis.
Jañadan aşılğan jumıs orındarınıñ sanı - burınğışa Ükimet pen äkimder qızmetiniñ tïimdiligin bağalawdıñ negizgi krïterïyiniñ biri bolmaq.
Ekinşi. Ükimet «Atameken» ulttıq käsipkerler palatasımen (UKP) birlesip, bïznestiñ barlıq şığının jappay azaytw jöninde şaralar qabıldawı qajet. Bul äsirese energetïka, kölik jäne logïstïka, sonday-aq, turğın üy-kommwnaldıq şarwaşılıq salalarındağı qızmet körsetw qunına qatıstı.
Memlekettik qızmetter körsetw üderisi meylinşe oñtaylandırılwğa tïis. Qujattardıñ merzimi men tizbesin qısqartıp, qaytalanatın räsimderdi joyu kerek. Bul orayda adamnıñ öziniñ barwın qajetsinbeytin tolıq elektrondıq formatqa köşirw kerek.
Sonday-aq, bïznestiñ qazirgi qoldanıstağı rettewşilik jüktemesi ösimniñ jaña modelin jasaw mindetimen üylespeydi.
Ükimet pen äkimderge bïılğı 1 şildege deyin bïznesti qayta rettew jönindegi jüyeli şaralar äzirlew mindetin jükteymin.
Damığan elderdiñ ozıq standarttarı men täjirïbesin engizw kerek.
Bul jumıstı äsirese öñirlik deñgeyde atqarw mañızdı.
Äkimder Ükimetpen birlesip, Dünïejüzilik bank reytïngi negizinde öñirlerde bïznes jürgizw üşin jağdaydı jaqsartw jöninde naqtı josparlar äzirlew kerek.
Elimizde bïznes jürgizwdi jeñildetw jöninen öñirler men qalalar reytïngin engizw qajet. Biz üzdikter üşin arnawlı sıylıq tağayındaymız. Onı jılına bir ret, Ïndwstrïyalandırw küninde tabıs etemiz.
Üşinşi. Memlekettiñ ekonomïkadağı ülesin işki jalpı önimniñ 15%-ına deyin, Ekonomïkalıq ıntımaqtastıq jäne damw uyımı (EIDU) elderi deñgeyine deyin tömendetw ekonomïkalıq ösimge tıñ serpin berwge tïis.
Budan burın 2020 jılğa deyin jekeşelendiriletin 800-ge jwıq käsiporındı qamtïtın tizbe jasalğan bolatın. Tïisti jumıstar atqarılwda.
Ükimetke sol tizbedegi käsiporındardı jekeşelendirwdi tezdetip, onı 2018 jıldıñ soñına deyin ayaqtawdı tapsıramın.
Iri kompanïyalarımızdı IRO-ğa dayındaw jäne oğan beyimdew isin de jedeldetw kerek. Yellow Pages qağïdattarın engizw memleket üşin ekonomïkadağı qızmet türlerin 47%-ğa (652-den 346-ğa) qısqartwğa mümkindik berdi.
Kelesi kezeñde osı qağïdattarğa say kelmeytin memleket menşigindegi barlıq käsiporındar men uyımdardı 2020 jılğa deyin jeke sektorğa berw nemese joyu qajet. Al onday käsiporındar sanı birneşe mıñ boladı.
Ärbir bağdarlama nemese tapsırmağa oray zañdı tulğalar qurw täjirïbesi budan bılay toqtatılwğa tïis.
Jekeşelendirwdiñ jarïyalılığı men tïimdiligin qamtamasız etw qajet. Sonday-aq memlekettik xoldïngter rölin qayta qarastırw kerek.
Ükimetke «Samurıq-Qazına» xoldïngin sapalı türde transformacïyalaw isin jüzege asırwdı tapsıramın.
Basqarwşılıq jäne öndiristik bïznes üderisterin tolıq revïzïya men oñtaylandırwdan ötkizw qajet. Nätïjesinde ol tïimdiligi joğarı, jïnaqı jäne käsibï xoldïngke aynalwğa tïis. Menedjment pen korporatïvti basqarw sapasın xalıqaralıq deñgeyge jetkizw kerek.
Memleketke qanday mañızdı sektorlarda, qatısw ülesiniñ qanday mölşerimen jäne ne qaldıratınımızdı naqtı anıqtap alwımız kerek.
Tabïğï monopolïyalardı jäne strategïyalıq mañızı bar, sonıñ işinde Transulttıq kompanïyalar qatısatın jobalardı iske asırw mindetin memleketke qaldırw kerek. Bul jobalar mwltïplïkatïvti nätïje berwge tïis.
«Bäyterek» jäne «QazAgro» xoldïngterin de qayta qurw qajet. Olar memlekettik damw bağdarlamaların iske asırw jönindegi operatorlar bolwğa tïis. Soğan oray olardıñ fwnkcïyaların oñtaylandırw kerek. Jeke sektor jüzege asıra alatın närseniñ barlığı bïzneske berilwi qajet.
Sonday-aq, olarğa bağdarlamalardı iske asırw üşin memlekettik emes qarjı közderi arqılı qor qalıptastırwmen aynalısw kerek.
Törtinşi. Käsipkerlikti damıtwğa memleket-jekemenşik seriktestigi ayasın keñeytw zor mümkindik beredi. Bul jerde äñgime birqatar memlekettik qızmetter körsetw mindetin bïzneske berw isine qatıstı bolıp otır.
Bizde qazirdiñ özinde olardı mektepke deyingi bilim berw isine tartw salasında jaqsı nätïjeler bar. Ötken 3 jılda memleket 40 mıñ orınğa arnalğan 189 balabaqşa salsa, jekemenşik sektor 100 mıñ orınğa arnalğan 1300 balabaqşa aştı. Jekemenşik balabaqşalardıñ eñ köbi Oñtüstik Qazaqstan (397), Almatı (221), Qızılorda (181) oblıstarında aşıldı.
Men üşin osı sektordağı memleket-jekemenşik seriktestiginiñ ülgisi öte mañızdı. Bul asa mañızdı jalpıulttıq mindetterdiñ biri - 3-6 jas aralığındağı balalardı mektepke deyingi bilim berwmen 2020 jılğa qaray jüz payız qamtw mäselesin memleket pen bïznes birlese şeşip otırğanın körsetedi.
Memleket-jekemenşik seriktestigin damıtw äkimderdiñ naqtı jäne käsibï jumısına baylanıstı.
Jekemenşik kapïtal tartw üşin memleket-jekemenşik seriktestiginiñ ıqtïmal barlıq türi men nısanın paydalanw qajet. Olar - memlekettik mülikti senimdi basqarw, qızmet körsetw kelisimşarttarı, tağı basqalar. Bul rette kelisimniñ barlıq räsimderin, äsirese şağın jobalarğa qatıstı räsimderdi meylinşe jeñildetw jäne jedeldetw qajet.
Memleket-jekemenşik seriktestigi ïnfraqurılımdı, sonıñ işinde älewmettik ïnfraqurılımdı damıtwdıñ negizgi tetigine aynalwğa tïis.
Turğın üy-kommwnaldıq şarwaşılıq nısandarın jañğırtw üşin budan äri jekeşelendirw mümkindigin qarastıra otırıp, basqarwğa jäne koncessïyağa berw qajet. Ükimet bir orındı şïırlay berwdi doğarsın. Bul bağıtta jumıstı jandandıra tüsw kerek.
Besinşi. Bağa men tarïf boyınşa ımıralaswğa jol bermew qajet.
Ükimetke «Atameken» UKP-men birlesip, bäsekelestikke kedergi keltiretin normalardı anıqtawğa qatıstı barlıq zañnamağa «revïzïya» jasawdı tapsıramın.
Üşinşi basımdıq - makroekonomïkalıq turaqtılıq.
Mundağı bastı mindet - aqşa-nesïe sayasatınıñ ıntalandırwşı rölin qalıpqa keltirw jäne ekonomïkanı qarjılandırwğa jekemenşik kapïtal tartw.
Birinşi. Büginde Ulttıq bank aldında ïnflyacïyalıq targettew rejimin damıtw jönindegi mañızdı mindet tur. Orta merzim işinde ïnflyacïya deñgeyin kezeñ-kezeñmen 3-4%-ğa deyin tömendetwge qol jetkizwimiz kerek.
Ekinşi. Elimizdiñ qarjı sektorın «qayta jañğırtw» qajet.
Ulttıq bankke bank sektorın qalıpqa keltirw jöninde şaralar keşenin äzirlewdi tapsıramın. Bankterdiñ balansın tïimsiz nesïelerden arıltw jumısın jedeldetip, qajet bolğan jağdayda olardıñ kapïtalın akcïonerler tarapınan arttırwdı qamtamasız etw kerek. Bankterdiñ axwalına jedel baqılaw ornatw üşin Ulttıq bankke köbirek quqıq bergen jön. Ulttıq bank bankterdiñ qatelik jiberwin kütpey, olarğa ıqpal etetin şaralar qabıldaw üşin formaldi közqarastan ıqtïmal qaterlerge jol bermeytin qadamdarğa köşwge tïis.
Sonday-aq, awdïtorlıq kompanïyalardıñ jawapkerşiligin arttırıp, akcïonerlerdiñ aşıqtığın qamtamasız etw, ujımdıq basqarwdı jaqsartw qajet. Osınıñ bärin zañnamalıq deñgeyde bekitw kerek.
Ekonomïkadağı qarajat jetispewşiligi jäne nesïeler boyınşa joğarı mölşerleme tüytkilderin şeşw maqsatımen Ulttıq bank pen Ükimetke teñge türinde qoljetimdi orta jäne uzaq merzimge arnalğan qor qalıptastırwdı qamtamasız etw jöninde keşendi şaralar qabıldawdı tapsıramın.
Ulttıq bank ïnflyacïya ğana emes, sonımen qatar Ükimetpen birge ekonomïkanıñ öswi üşin de jawaptı bolwğa tïis.
Üşinşi. Qor narığın odan äri damıtw.
Jekeşelendirw onıñ damwına serpin berwge tïis. Men joğarıda aytıp ötkendey, qor narığına «Samurıq-Qazına» qorı kompanïyalarınıñ akcïyaların ornalastırw kerek. Xalıqtıñ jïnağan öz qarajatın eñ aldımen türli bağalı qağazdarğa ïnvestïcïyalaw mümkindigin odan äri arttırw qajet.
Biz 2016 jıldıñ soñında zañdastırw nawqanın ayaqtadıq. Oğan elimizdiñ 140 mıñnan astam azamatı qatıstı. Nätïjesinde 5,7 trïllïon teñge, onıñ işinde qarajat türinde 4,1 trïllïon teñge zañdastırıldı.
Ükimettiñ mindeti - bul qarajattıñ ekonomïkağa, sonıñ işinde jekeşelendirwge qatısw arqılı payda berwin qamtamasız etw. Sonımen birge, Qazaqstannıñ jekemenşik käsiporındarınıñ oblïgacïya şığarılımdarın swbsïdïyalaw mäselesin pısıqtaw qajet.
Ükimetke Ulttıq bankpen birlesip, otandıq qor narığın jandandırwğa bağıttalğan şaralar qabıldawdı tapsıramın.
Kelesi şeşwşi mindet - salıq-byudjet sayasatın jaña ekonomïkalıq jağdayğa beyimdew.
Birinşi. Byudjet şığıstarınıñ tïimdiligin tübegeyli arttırw qajet.
Biz 2017 jılı memlekettik damw bağdarlamaların qajetti reswrstarmen tolıqtay qamtamasız ettik. Mïnïstrlikter men vedomstvolardıñ qarajattı ïgerwiniñ tïimdiligin tekserw qajet.
Respwblïkalıq byudjettiñ 40%-dan astamın quraytın Densawlıq saqtaw, Eñbek jäne xalıqtı älewmettik qorğaw, Bilim jäne ğılım mïnïstrlikterinen bastaw kerek. Onıñ qorıtındısı boyınşa mağan bayandalsın.
Tïimsiz bağdarlamalardıñ qarajatın Üşinşi jañğırtw mindetterin iske asırwdı qamtamasız etetin bağdarlamalarğa qayta bölw qajet. Sonday-aq, qarajattı naqtı ekonomïkağa neğurlım tezirek äri tïimdirek jetkizw üşin byudjettik räsimderdi jeñildetken jön.
Biz fïskaldıq ortalıqsızdandırw sayasatın jalğastırwımız kerek. Ötken jıldarda ortalıqtan jergilikti jerlerge köptegen fwnkcïyalar men ökilettikter berildi. Endi olardıñ jetkilikti qarjılıq derbestigin bekemdey tüsw qajet. Sonımen birge, qarjı şığısı jönindegi ökilettikterdiñ oblıstıq deñgeyde şoğırlanwına jol bermew mañızdı. Olardı äri qaray awdandıq jäne awıldıq jerlerge berw kerek. Äkimder öñirlik jäne jergilikti mañızı bar mäselerdi şeşwge tïis, al Ükimet jalpımemlekettik mäselelerge den qoyuı qajet.
Ekinşi. Ulttıq qor qarajatın paydalanwğa utımdılıq turğısınan qarağan jön.
Ulttıq qordan alınğan kepildendirilgen transfert kölemi 2020 jılğa qaray kezeñ-kezeñ boyınşa 2 trïllïon teñgege qısqartılwğa tïis.
Salıq sayasatın bïznestiñ «köleñkeden» şığwına beyimdep, şïkizattıq emes sektordağı salıqtıq bazanı keñeytwge bağıttaw kerek. Qazirgi salıq jeñildikterin oñtaylandırw qajet. Jalpığa ortaq deklaracïyalaw qarsañında arnawlı salıq rejimin jañaşa qarastırw kerek.
Salıqtıq äkimşilendirw tetikteri jetildirwdi talap etedi. Eñ aldımen, munıñ qosımşa qun salığın jïnawğa qatısı bar.
Üşinşi. Ükimet kvazïmemlekettik sektordıñ sırtqı jäne işki qarızdarına monïtorïng jürgizw men baqılaw jasaw jüyesin qalıptastırıp, onda tärtip ornatw kerek.
*****
Törtinşi basımdıq - adamï kapïtal sapasın jaqsartw.
Birinşi. Eñ aldımen, bilim berw jüyesiniñ röli özgerwge tïis. Bizdiñ mindetimiz - bilim berwdi ekonomïkalıq öswdiñ jaña modeliniñ ortalıq bwınına aynaldırw. Oqıtw bağdarlamaların sınï oylaw qabiletin jäne öz betimen izdenw dağdıların damıtwğa bağıttaw qajet.
Sonımen birge, IT-bilimdi, qarjılıq sawattılıqtı qalıptastırwğa, ultjandılıqtı damıtwğa basa köñil bölw kerek. Qala men awıl mektepteri arasındağı bilim berw sapasınıñ alşaqtığın azaytw qajet.
Ükimetke tïisti usınıstar berwdi tapsıramın.
Atap aytqanda, üş tildi oqwğa kezeñ-kezeñmen köşw mäselesi boyınşa usınıstar äzirlensin.
Qazaq tiliniñ basımdığı saqtaladı. Onıñ äri qaray damwına zor köñil bölinedi. Sonımen qatar, büginde ağılşın tili - jaña texnologïya, jaña ïndwstrïya, jaña ekonomïka tili. Qazirgi kezde 90% aqparat ağılşın tilinde jarïyalanadı. Ärbir eki jıl sayın olardıñ kölemi 2 ese ulğayıp otıradı. Ağılşın tilin meñgermey, Qazaqstan jalpı ulttıq progreske jete almaydı.
2019 jıldan bastap 10-11 sınıptarda keybir pänderdi ağılşın tilinde oqıtatın bolamız. Bul mäseleni tïyanaqtı oylanıp, aqılmen şeşw qajet.
Mektepterdiñ jäne muğalimderdiñ deñgeyi, äsirese awıl men qalada ärtürli. Bilikti pedagogtardıñ jetispew probleması da bar. Sondıqtan, osınıñ barlığın eskerip, ağılşın tilin kezeñ-kezeñmen engizwimiz kerek.
Tïisti usınıstar berwdi tapsıramın.
Meniñ bastamam boyınşa bïıl «Barşağa arnalğan tegin käsiptik-texnïkalıq bilim berw» jobası iske asırıla bastadı.
Tegin oqıtwmen eñ äweli jumıssız jäne özin özi tïimsiz jumıspen qamtığan jastar, sonday-aq käsiptik bilimi joq eresek adamdar qamtılwı tïis. Käsiptik bilim berw jüyesinde, men aytqanday, ekonomïkadağı jaña öndirister üşin mamandar dayındawğa den qoyu kerek.
Ol üşin käsiptik standarttar eñbek narığınıñ talaptarına jäne eñ üzdik älemdik oqw-öndiristik täjirïbelerge säykes jañartılwı qajet.
Sonımen qatar, joğarı bilim berw jüyesi sapasına erekşe nazar awdarıladı. Joğarı oqw orındarınıñ kadrlıq quramına, materïaldıq-texnïkalıq jabdıqtalw deñgeyine, bilim berw bağdarlamalarına qatıstı baqılaw men talap küşeytilwi qajet.
*****
Ekinşi. Bilim berw jüyesimen qatar densawlıq saqtaw jüyesi de özgerwge tïis.
Bïılğı 1 şildeden memlekettiñ, jumıs berwşilerdiñ, azamattardıñ ortaq jawapkerşiligine negizdelgen mindetti medïcïnalıq saqtandırw jüyesi (MMSJ) engizile bastaydı. Bul jüyeniñ tïimdiligi älemdik täjirïbe arqılı däleldengen.
Medïcïnalıq saqtandırw jüyesine qatıswşılarğa keñ awqımdağı medïcïnalıq qızmetter usınıladı. Oğan xalıqtıñ älewmettik älsiz toptarınıñ qatıswına memlekettik qoldaw körsetiledi.
Ükimet qajetti deñgeyde densawlıq saqtaw salasın aqparattandırwı kerek. Bäsekelestikti damıtw üşin jeke menşiktegi medïcïna mekemelerine MMSJ jüyesi ayasında teñ jağday twğızw kerek.
Ükimetke jäne äkimderge keñ awqımdı aqparattıq-tüsindirw jumısın jürgizwdi tapsıramın.
Sonday-aq, zañnamalıq turğıdan barlıq däri-därmektiñ bağasın rettewdi engizw qajet.
Üşinşi. Älewmettik qamtamasız etw salasına qatıstı.
Meniñ tapsırmam boyınşa 2017 jılğı 1 şildeden bastap 2,1 mïllïon zeynetker üşin zeynetaqı 2016 jılğı deñgeyden 20%-ğa deyin arttırıladı.
Budan bölek, bazalıq zeynetaqı tağayındaw 2018 jılğı 1 şildeden bastap jaña ädisteme boyınşa jüzege asırıladı. Onıñ kölemi zeynetaqı jüyesine qatısw ötiline baylanıstı belgilenedi.
Osı ösimniñ barlığı 2018 jılı bazalıq zeynetaqınıñ jaña mölşerin 2017 jılmen salıstırğanda 1,8 ese arttırwğa mümkindik beredi.
Elimizde jıl sayın 400 mıñğa jwıq bala twadı, bul - 1999 jılğı deñgeyden 2 ese derlik joğarı. Munday jaqsı ürdisti aldağı waqıtta da saqtaw kerek.
Meniñ tapsırmam boyınşa 2017 jılğı 1 şildeden bastap bala twğanda beriletin bir rettik järdemaqı kölemi 20%-ğa ösiriledi.
Eñ tömengi künköris şegin de qayta qarastırw kerek. Ol qazaqstandıqtardıñ naqtı tutınwşılıq şığıstarına säykes kelwge tïis. Bul qadam 2018 jılğı 1 qañtardan bastap bazalıq zeynetaqı, mügedekterge jäne asırawşısınan ayrılğan otbasılarğa arnalğan järdemaqı, mügedek bala tärbïelep otırğandarğa beriletin atawlı kömek pen järdemaqı kölemin 3 mïllïon adam üşin ösirwge mümkindik beredi.
2018 jılğı 1 qañtardan bastap atawlı älewmettik kömek körsetw şegin eñ tömengi künköris şeginiñ 40%-ınan 50%-ğa deyin ösirip, onıñ jaña formatın engizw kerek. Bul rette jumıs istewge qabiletti adamnıñ bäri tek jumıspen qamtw bağdarlamasına qatısw şartı arqılı ğana qoldawğa ïe bolwğa tïis.
Besinşi basımdıq - ïnstïtwcïonaldıq özgeristerge, qawipsizdikke jäne sıbaylas jemqorlıqpen küreske qatıstı.
Birinşi. Ükimet üşinşi jañğırtw ayasında EIDU-nıñ ozıq täjirïbeleri men usınımdarın ïmplementacïyalaw jumısın qamtamasız etwge tïis.
Ekinşi. Biz jeke menşikti qorğawğa, quqıq üstemdigine jäne barşanıñ zañ aldında teñdigin qamtamasız etwge bağıttalğan reformalar jürgizwdemiz. Bul jumıstı jalğastırw kerek.
Ükimetke «Atameken» UKP-men jäne azamattıq qoğamdastıqpen birlesip, jeke menşik quqığın qorğawdı küşeytwge qatıstı bükil zañnama revïzïyasın jürgizwdi tapsıramın.
Sonımen qatar, äkimşilik jäne qılmıstıq zañnamanı izgilendirgen jön. Äkimşilik ayıppuldar ädiletti jäne quqıq buzw deñgeyine säykes bolwğa tïis.
Käsipkerlik salasında quqıq buzğanı üşin salınatın sankcïyanı tömendetw jumısın odan äri jürgize berw kerek. Qoğamğa qawiptiligi joğarı emes ekonomïkalıq qılmıs quramın krïmïnaldıq sïpattan arıltw kerek.
Sot jüyesine degen senimniñ artwına qol jetkizw qajet. Swdyalardıñ jumısına zañnan tıs kez kelgen ıqpaldı joyu mañızdı.
Üşinşi. Qawipsizdik axwalı qwattı jäne äreket ete alatın memlekettiñ ölşemine aynalıp keledi.
Qazirgi zamanda adamzat terrorïzmniñ beleñ alwımen betpe-bet kelip otır. Bul rette destrwktïvti küşterdi qarjılandıratındarğa, şeteldik terrorïstik uyımdarmen baylanıs jasaytındarğa qarsı küres jürgizw isi negizgi mäsele bolıp sanaladı.
Dinï ekstremïzmdi nasïxattawdıñ aldın alw, äsirese ïnternet pen älewmettik jelide onıñ jolın kesw jumısın jürgizw kerek. Qoğamda, äsirese, dinï qarım-qatınas salasındağı radïkaldı közqarasqa baylanıstı kez kelgen äreketke «mülde tözbewşilikti» qalıptastırw kerek.
Bas bostandığınan ayırw orındarında sottalğandardı teologïyalıq turğıdan sawattandırw qızmetteriniñ maqsattı jumısı uyımdastırılwğa tïis. Öskeleñ urpaqtı rwxanï-adamgerşilik rwxında tärbïelew üşin qosımşa qadamdar jasaw kerek.
Bul iske memlekettik emes sektordı jäne dinï birlestikterdi belsendi türde tartw qajet.
Osı şaranıñ bäri meniñ tapsırmam boyınşa äzirlenip jatqan, 2017-2020 jıldarğa arnalğan Dinï ekstremïzm men terrorïzmge qarsı äreket jönindegi memlekettik bağdarlamada eskerilwge tïis.
Kïberqılmıspen kürestiñ özektiligi barğan sayın arta tüswde.
Ükimet pen Ulttıq qawipsizdik komïtetine «Qazaqstan kïberqalqanı» jüyesin qalıptastırw şaraların qabıldawdı tapsıramın.
Törtinşi. Biz eldegi sıbaylas jemqorlıq deñgeyin tömendetw bağıtında elewli qadamdar jasadıq. Alayda, bastı nazar köbine sıbaylas jemqorlıqtıñ saldarlarımen küreswge awdarılıp otır.
Sıbaylas jemqorlıqtıñ sebepteri men alğışarttarın anıqtap, olardı joyu jumısın küşeytw qajet.
Mañızdı mäseleniñ biri - satıp alw salasın jetildirw.
Ükimetke memlekettik satıp alw jüyesin ortalıqtandırılğan qızmet qağïdatı boyınşa engizwdi tapsıramın.
Kvazïmemlekettik sektorda, tabïğï monopolïya jäne jer qoynawın paydalanw salalarında da satıp alw şaraların ötkizw ädisterin tübegeyli qayta qarastırw kerek.
Sıbaylas jemqorlıqpen küreste köp närse bükil qoğamnıñ belsene atsalıswına baylanıstı. Älewmettik jeliniñ, özge de medïa-reswrstardıñ damwı jağdayında, sıbaylas jemqorlıqqa qarsı is-äreket barısında onı jalpı jurtşılıqtıñ jek körwi kürestiñ qwattı quralına aynalwğa tïis.
Qurmetti qazaqstandıqtar!
Osı Joldaw arqılı elimizdiñ är azamatına jaña jağdaydağı damw bağıtımız jönindegi öz közqarasımdı jetkizgim keldi.
Ükimetke «Qazaqstannıñ ulttıq texnologïyalıq bastaması» dep atalatın Eldi üşinşi jañğırtw jönindegi 2025 jılğa deyingi damwdıñ strategïyalıq josparın äzirlewdi tapsıramın.
Bizde waqıt talabın layıqtı qabıl alıp, elimizdi odan äri jañğırtw jönindegi mindetterdi orındawdan basqa jol joq.
Bizdiñ ulı xalqımız biregey tarïxï mümkindikti tolıqtay paydalana alatınına senemin.
Qımbattı dostar!
Qazaqstan - jas, köp ulttı, bolaşağına senimdi jäne qarqındı damıp kele jatqan memleket! Biz täwelsiz Qazaqstannıñ 25 jıldıq damw jolınan öttik. Aldağı 25 jılda budan da bïik belester kütip tur.
Memleket qurw jolında teñdessiz, mol täjirïbe jïnap, jaña kezeñge qadam basıp otırmız. Aldımızda qanday qïındıqtar kezdesse de, olardı eñsere alatınımızğa senimdimin. Bizdiñ bastı küşimiz - birlikte.
Qazaqstandı keyingi urpaq üşin budan da ösip-örkendegen elge aynaldıramız!
- Elbası AQŞ-tıñ Şeteldik jeke ïnvestïcïyalar korporacïyasınıñ prezïdentimen kezdesti
- Qazaqstan jäne AQŞ strategïyalıq äriptestikti nığaytpaq
- Qazaqstan Korey tübegindegi yadrolıq qarwğa qatıstı mäselede senimdi äriptesimizge aynaldı - Donald Tramp
- Tramp Nazarbaevqa: Aq üyde Sizdi qabıldaw men üşin abıroy
- Nazarbaev Trampqa: Siz tañğalarlıq salıq reformasın jasadıñız, onı 5 jıl burın jüzege asırğanmın
- Resey men AQŞ qarım-qatınasınıñ naşarlawı alañdatadı - QR Prezïdenti
- Nursultan Nazarbaev Tramptan S5+1 formatımen ıntımaqtastıqtı jalğastırwdı ötindi
- Elbası: Qazaqstan AQŞ-tı senimdi seriktes, älewetti äriptes sanaydı
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam


c: text/html

text:
Aqyar akimiyeti «Pizan qullesi» yerinde ne olacağı aqqında tarif etti
Aqyar «valisi» Sergey Menâylo üçünci kereden yıqılğan çoq qatlı evniñ yerinde bir şey qurulmaycağı aqqında bildirdi.
Bunı Aqyar «akimiyeti»niñ matbuat hızmeti bildirdi.
«Mında mesken evler olmaycaq, territoriyanı abadanlaştıracaqlar, maqsadı – aqyarlılarğa ve şeer musafirlerine hızmet emtektir», – dedi Menâylo jurnalistlerge.
Aqyarda Kapitanskaya soqağı boyunca yerleşken 16 qatlı evni patlav vastası ile tek üçünci kereden yıqıp oldılar.
Birinci patlav binanı «Pizan qullesine» çevirdi, bina qıyışıp qaldı. Nevbetteki ıntıluv de muvafaqiyetsiz oldı.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Aksönov Ukrainanıñ Qırımnı qaytarmaq istegini saçmalıq olaraq adladı
İşğal etilgen Qırımnıñ öz başına tayin etilgen baş naziri Sergey Aksönov Ukraina yolbaşçılığınıñ yarımadanı özüne qaytarmağa istegini saçmalıq olaraq adlay ve regionnıñ havfsızlığına iç bir telüke körmey eken.
Bunı o dekabr 23 künü Aqmescitte keçirilgen matbuat konferentsiyasında bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Havfsızlıq tarafından baqacaq olsaq, bugün cumhuriyette iç bir telüke yoqtır. Cumhuriyet territoriyasında silâlı quvetlerniñ miqdarı yeterlidir… Küreşmek içün kimse yoq. Ukraina bugün Rusiye Federatsiyasına ücüm etip olamaz. Dünyada bile böyle memleket yoq (Rusiyege ücüm ete bilecek), em de bunı yamağa kimsege tevise etmeyim – er kes cezasını körer… Qırımlılar raat yuqlay bile»,– dedi «baş nazir».
Aksönovnıñ aytqanı kibi, Ukraina akimiyeti Qırımnıñ qaytarıluvı aqqında tüşünceleri ile «öz-özüni tınçlandıra».
«Planlarnı izaatlamağa bile istemeyim – saçmalıq»,– dedi o
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko diplomatik eyyet reberleri ve çetel memleketler temsilcileri ile adetiy körüşüvi vaqtında Ukraina iç bir vaqıt Qırım işğali ile razı olmaz ve, tarihiy adalet pekitilmegence, küreşi devam etecegini bildirdi.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.
Bundan soñra AQŞ ve Avropa Birligi Rusiyege qarşı bir sıra iqtisadiy cezalarnı kirsettiler. Ğarp Qırım Ukraina olğanını ayta.


text:
Biz Sizdiñ eñbek quqığıñız buzılsa, qorğanwdıñ 13 jolın bilemiz.
Jumıstan şığarw, qwdalawEgerde Sizge tärtiptik jaza ilinip nemese Sizde sebepsiz jumıstan şığarılatın mäseleñiz bolsa, kelesi äreketterdi jasawğa usınıs beremiz.
Sotqa deyingi şeşim
1. Eş waqıtta «Tüsinikteme» qujatın jazıp, oğan qol qoymañız, öytkeni jumıs berwşi, jumıskerge jazanı tek tüsinikteme jazılıp qoyğan kezde ğana ile aladı. Bolğan oqïğağa qatıstı tek «Bayandaw» qujatın jazıp beriñiz, ol sizdi üstiñizden jaza ilüden saqtap qaladı.
2. Este saqtañız, jumıs berwşiniñ Sizge qatıstı kez kelgen aktisi (tärtip jaza ilü, basqa jumısqa, awmaqqa awdarw, eñbek kelisim şartın buzw jäne t.b.) buyrıq retinde şığarılw kerek. Buyrıq şıqqan kezden bastap, 3 künniñ işinde jumıs berwşi Sizdi ol qujatpen qolıñızdı qoyğızıp, tanıstırw kerek. Egerde Siz aytılğan merzimde buyrıqpen tanıspasañız, onda buyrıq zañdı emes dep sanaladı.
3. Egerde Siz jumıs berwşiniñ aktisimen (buyrığımen) kelispeseñiz, onda ol qujatpen tanısqan kezde, öziñizdiñ kelispegeniñizdi aytıñız. Buyrıqqa «Buyrıqpen tanıstım» degendi jazbañız. Kersinşe, «Buyrıqpen kelispedim» degendi jazıp, ol keleşekte Sizge şığarılğan buyrıqtı şağımdanwğa mümkindik beredi.
4. Buyrıqqa qol qoyudan bas tartpañız, öytkeni jumıs berwşi bas tartqan twralı akt jazıp, buyrıqtı poşta arqılı Sizdiñ turatın meken-jayıñızğa jiberw mümkin.
5. Buyrıqtıñ köşirmesin Sizge däl sol jerde berwdi talap etiñiz (ekinşi ékzemplyarın). Egerde Sizge buyrıqtıñ köşirmesin bermegen jağdayda, Buyrıqta qujattın köşirmesin bermedi dep jazıñız. Buyrıqtı tek qolıñızğa bergen mezgilmen (ay/kün/jıl) belgileñiz.
6. Egerde Siz buyrıqtı poşta arqılı nemese basqa jolmen alsañız, jumıs berwşwge Buyrıqtı aldım, (alınğan merzimdi jazıñız) biraq kelispedim dep, jawaptı xat jiberiñiz. Xabarlandırwğa Buyrıq köşirmesin, jäne oğan Sizdiñ kelispegeniñizdi bildiretin qolıñızdı qoyıp, eskertw beretin tapsırıs xatpen poşta arqılı jumıs berwşwge jiberiñiz.
7. Egerde Siz jazağa uşırap, jumıs berwşi eñbek kelisim şarttın üzip, nemese basqa quqıqtarıñızdı buzıp jatsa, onda kelesi mekemelerge arız jazıp xabarlasıñız:
a) Öziñizdiñ käsipodağıñızğa;
ä) Memlekettik eñbek ïnspekcïyasına;
b) Käsiporınnıñ kelistirwşi komïssïyasına;
v) Prokwratwrağa;
g) Täwelsiz quqıqqorğaw jäne qoğamdıq mekemelerge.
8. Biliñiz jäne este saqtañız, Siz käsipodaqta bar-joğına qaramay, Sizge barlıq käsipodaqtıñ ökiletiniñ jäne jumıs berwşiniñ arasındağı ujımdıq şarttardıñ normaları taraladı, sondıqtan kelistirwşi komïssïyasına barw Sizdiñ tolıq quqığıñız bar. Jumıs berwşi Sizben eñbek şarttın üzw twralı aktisin qolıñızğa bergen kezde, Sizde kelistirwşi komïssïyasına arızdanw tek bir ayıñız bar.
9. Egerde Siz käsipodaqtıñ müşesi bolğan kezde, onda käsipodaq mekemesi jumıs berwşige buyrıqtı joyu twralı, ötiniş xat jazwdı surañız. Egerde älewmettik äriptestik retinde jumıs berwşi üş jaqtı kelisimge qolın qoyğan kezde, jäne kelisim normaları buzılğan kezde, Käsipodaqtan älewmettik äriptestiktik üş jaqtı komïssïyasına şağımdanğandı talap etiñiz.
10. Mindetti türde, käsipodaqqa berilgen arızğa qaramay, Memlekettik eñbek ïnspekcïyasına (MEÏ) arızdanıñız. Ol mekeme eñbek quqıqtarına baylanıstı resmï jäne quzıretti (ékspertti) organ dep esepteledi. MEÏ şığarğan tujırım, sotpen éksperttik tujırım dep esepteledi.
11. Siz buzılğan quqıqtarıñızdı qalpına keltirwge barlıq mümkindikteriñizdi paydalanıp, bitirgen kezde ğana sotqa talaptı arızben barıp, jumıs berwşiniñ buyrığın joyuğa arızdanıñız.
Sot
12. Este saqtañız, jumıstı burıñğı qalpına keltirw dawlı mäseleler boyınşa kelispewşilikterdi şeşw kezinde kelistirwşi komïssïyasınıñ şeşimin qolıñızğa bergen waqıttan bastap, Sizde tek eki ay ğana bar, nemese onıñ şeşimin eñbek şartına qatıstı orındalmağan kezde; basqa da eñbek dawları boyınşa –Siz nemese jumıs berwşi öz quqıqtarın buzılğanın twralı bilgen künnen bastap, bir jıl.
13. Käsipodaq uyımınan sotqa jügingen kezde sizdi sotta qorğawdı qamtamasız etw twralı talap etiñiz. Käsipodaq sizge advokat nemese tapsırıs ökilin berwge mindetti.


text:
Belgisiz ğayıp olğan qırımtatar faili Ervin İbragimovnıñ ana-babasına Bağçasarayğa iyülniñ 17-nde aileniñ dostları ve cemaatçılar kelip, onıñ 32-ci doğğan kününi qayd etti.
Umer İbragimov ve Lilâ Aliyevanı desteklemek ve hayırlamaq içün, olarğa Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Umerov, faaliyetçi Nariman Celâlov, Ahtem Çiygoznıñ babası Zeytulla Çiygoz, qırımtatarlarnıñ yetekçisi Mustafa Cemilevniñ apayı Safinar ve aileniñ dostları keldi.
Ervin İbragimov 32 yaşını toldurdı.
İbragimov 2016 senesi mayısnıñ 24-de Bağçasarayda öz evi yanında belgisiz insanlar tarafından qaçırıldı. Yol inspektorları urbasında adamlar qırımtatarınıñ maşinasını toqtatıp, onı çıqardı ve mikroavtobusqa oturtıp alıp ketti. O yerge yaqın olğan tükânnıñ video nezareti kamerası bu adiseni qayd etti. İbragimovnıñ qıruvları iç bir neticenen belgilenmedi. Babasınıñ sözlerine köre, taqıqat işleri alıp barılmay. Esir etilgen Ervin İbragimov aqqında endi bir yıldan ziyade iç bir şey malüm degil.


text:
NATOnı Ukraina vaziyeti raatsızlay
NATOnı Ukraina vaziyeti raatsızlay, – dep ayttı cuma künü, mart 6-da, alyansnıñ baş kâtibi Jens Stoltenberg. Radio Svoboda bildire ki, bunı Stoltenberg Helsinkide Finlândiya baş naziri Aleksandar Stubb ile beraber keçirgen matbuat konferentsiyasında haber etti.
«Bizlerni Ukraina vaziyeti raatsızlay ve şimdi diger Rusiyeni körgenimiz pek müimdir», – dedi o.
Jens Stoltenberg qayd etti ki, bir çoq yıl devamında NATO Rusiye ile işbirlikni inkişaf ettirmege tırışqan edi.
«Ve biz bunı yapmağa devam etemiz. Lâkin Rusiye ile iş ve konstruktiv munasebetler olması içün o qomşularnı ve olarnıñ sıñırlarını ürmet etmek kerek. Eminmiz, mudafaa quvetleştirilmesi ve dialog arasında qarşılıq yoq», – dep qayd etti Stoltenberg.
Cuma künü, mart 6-dp, terrorizm ile küreş tedbirleriniñ matbuat merkezinde Ukraina şarqındaki cenk uruşları alanında separatistler tarafından ücüm etilecegini red etmeyler.
Fevral 12-de tizilgen Minsk añlaşmalarınıñ iç bir noqtası tolusınen yerine ketirilmey. Ukraina tarafı separatistlerni ateş toqtatuv rejiminiñ bozulmasında qabaatlay, boyevikler ise ukrain askerlerini qabaatlaylar. Ağır silâ çekilmekte. Esirlerniñ «episini episine» formatında almaşuvı daa olmadı.


text:
Aqköldiñ jağacınan «Ayşa bïbi» şïpajayı aşıldı
Qacïetti Qurban ayttıñ alğaşqı küninde Jambıl awdanı, Qızıltañ awılında «Ayşa bïbi» şïpajayı aşıldı. Bul jerde burında emdew ortalığı bar bolatın. Ğïmaratınıñ tozığı jetip, äbden eckirgen mekeme eckerwciz qalğan. Biraq, oblıc äkimi Kärim Kökirekbaev Aqköl köliniñ emdik äceri bar balşığın paydalanw üşin bul nıcanğa qayta jöndew jumıctarın jürgizip, şïpajay aşwdı tapcırğan bolatın. Mine, endi, col tapcırma jüzege acıp, el ïgiligine berilip otır.
Şïpajay – kişi Aqköldiñ jağacında qonıc tepken. Mamandar bul köldiñ tabanına jıldar boyı jïnalğan lay balşıqtıñ emdik äceri öte joğarı ekenin aytadı. Quddı bir balşıq emec, baylıq derciñ. Ocı jerde eki jıl burın qurılıcı bactalğan 120 orındıq şïpajaydıñ ğïmaratına oblıctıq byudjetten 520,4 mïllïon teñge bölindi. Talay icti ülken jawapkerşilikpen atqarğan merdiger kompanïya – «Bïnom Group» jawapkerşiligi şektewli ceriktectiginiñ jumıctı capalı atqarğanı körinip tur.
Öñirimizde jaña şïpajay paydalanwğa beriledi degen coñ jurt qarap jatcın ba, cawıqtırw ortalığınıñ aşılw caltanatına jïnalğandar köp boldı. Köpşilikti jaña nıcannıñ aşılwımen quttıqtap, cöz cöylegen oblıc äkimi Kärim Kökirekbaev caladağı cerpindi icterdi aytıp ötti.
– Qadirli köpşilik! Biz bügin köpten kütken «Ayşa bïbi» şïpajayınıñ aşılw caltanatına jïnalıp otırmız. Bıltır Keñec kezeñinde irgeci qalanğan ecki ğïmaratqa kürdeli jöndew jumıctarın jürgizwdi qolğa alğan bolatınbız. Jañarıp, cäwlettene tücken mekeme zamanawï jaña texnologïyalarmen jabdıqtaldı. Özge öñirlerde de balşıqpen emdeletin şïpajaylar bar. Jañadan aşılıp jatca da, bul şïpajay olardan kem tücpeydi. Qayta keybir emdew türleri boyınşa elimizde teñdeci joq emdew ornı bolayın dep tur.
Elbacı älewmettik calalardıñ damwına baca köñil bölip keledi. Xalıq dencawlığın caqtaw – memlekettik cayacattıñ bacım bağıttarınıñ biri. Coñğı 5 jıl işinde bizdiñ öñirde 30 mïllïard teñgege 29 iri dencawlıq nıcanı calınwı – conıñ ayğağı.
2025 jılğa deyin oblıcımızda 93 dencawlıq caqtaw mekemecin calw jocparlanwda. Bul şïpajay 150 adamdı jumıcpen qamtıp otır, – dedi Kärim Näcbekulı.
Oblıctıq ardagerler keñeciniñ törağacı Erkinbek Coltıbaev şïpajaydıñ aşılwın oblıc ömirindegi elewli oqïğa dep bağaladı. Buğan bactamaşı bolıp äri qurılıctıñ capalı jürgizilwin tikeley baqılawına alğan oblıc äkimi Kärim Kökirekbaev ekenin ayttı.
Şïpajaydıñ recmï aşılw şaracınan keyin oblıc äkimi Kärim Näcbekulı jaña ğïmarattı aralap kördi. Em-şara jacalatın bölmelerdiñ barlığı jaña texnologïyalarmen jabdıqtalğan. Emdew blogı, işekti tazartw, maccaj, gïdromaccaj, vanna bölmeci, kedr böşkeleri zaman talabına cay. Munda terapevt, ortoped, wrolog, gïnekolog, däriger-reabïlïtolog, ctamotolog, WDZ därigeri, kardïolog, nevropatolog, jalpı 16 bilikti däriger, 30 orta bilimdi medïcïnalıq qızmetker eñbek etedi.
Erecek turğındardıñ emdelw waqıtı – 13 kün. Emdewşiler oblıctıq dencawlıq caqtaw bacqarmacınıñ joldamacımen keledi, keybir emdew türleri aqılı boladı.
Jac maman Cüleymen Mucaev ocı mekemede eñbek etwge bel bwıptı. Bul ïncwlttan keyingi cawıqtırwğa taptırmaytın orın, deydi mamandar.
Qazirdiñ özinde jaña aşılğan şïpajaydıñ balşığına elimizdiñ özge öñirlerin aytpağanda, Ïran, Arab elderinen de qızığwşılıq tanıtıp jatqandar bar eken.
«Munda cüyek bwın, omırtqa cüyektiñ qïcayuı, er men äyeldiñ belcizdigi jäne bacqa da cırqattarğa em-dom şaraları jürgiziledi. Turğındar dencawlığın cawıqtırwğa kişi Aqköl köliniñ tübine mıñdağan jıldar boyı jïnalğan mïneraldı balşıqtıñ tïgizer ceptigi mol», – deydi oblıctıq dencawlıq caqtaw bacqarmacınıñ bacşıcı Marat Jumanqulov.
Ecet docalı,
«Aq jol».
Jambıl awdanı.
Cwretterdi tüciregn
Aqädil Rıcmaxan.


text:
YENİHAN
Yenihan Madencilik, Granit Üretimi, Bazalt Üretimi ve Andezit taşı üretimi gibi vb daha bir çok doğal taş projelerinizde üreticiden tüketiciye gerek iç gerekse dış mekan doğal dekeroatif duvar taşları temini.
GRANİT TAŞI
Granit, Granit Taşı, Granit plak, granit bordür taşı, granit oluk, granit küp taşı, tamburlu granit, granit kırma taş
ANDEZİT TAŞI
Andezit, Andezit Taşı, Andezit plak, Andezit bordür taşı, Andezit oluk, Andezit harpuşta, Andezit küp taşı ve Andezit adım taşı
TRAVERTEN TAŞI
Traverten, Traverten Taşı,Traverten Mermer, Traverten Mermer, Sarı traverten, Denizli traverten, patlatma traverten
BAZALT TAŞI
Bazalt, Bazalt Plak, Bazalt Bordür, Bazalt Oluk, Bazalt Küp, Bazalt Harpuşta, Bazalt Merdiven, Siyah Bazalt Patlarma.
GRANİT TAŞI UYGULAMALARI
Granit kesme taş, granit taşı fiyatları, granit modelleri, granit ölçüleri, granit modelleri, granit çeşitleri, granit uygulama granit taşı usta
GRANİT TAŞI
Granit Taşı, Granit Taşı ,Granit Taşı Granit Taşı Granit Taşı Granit Taşı Granit Taşı Granit Taşı Granit Taşı Granit Taşı
GRANİT TAŞI
Granit Taşı, Granit Taşı ,Granit Taşı Granit Taşı Granit Taşı Granit Taşı Granit Taşı Granit Taşı Granit Taşı Granit Taşı Granit Taşı, Granit Taşı ,Granit Taşı Granit Taşı Granit Taşı
GRANİT TAŞI
GRANİT KÜP TAŞI
Granit Taşı granit plak taşı Granit taşı granit plak taşıGranit taşı granit plak taşıGranit taşı granit plak taşıGranit taşı granit plak taşıGranit taşı granit plak taşıGranit taşı granit plak taşı Granit taşı granit plak taşı
GRANİTGRANİT TAŞI
GRANİTGRANİT TAŞI
GRANİTGRANİT TAŞI
GRANİTGRANİT TAŞI
project completed
clients worked
tweets
cup of cofee
“Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı ”granit taşı
“Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı ”granit taşı
GRANİT TAŞI
Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı.
GRANİT TAŞI
Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşıGRANİT
BAZALT TAŞI
Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşıBAZALT TAŞI
GRANİT TAŞI
Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşı Granit taşıGRANİT BORDÜR TAŞI


text:
Advokat Çiygoznıñ apiste qaldırılmasına qarşı Avropa Mahkemesine muracaat etecek
Advokat Nikolay Polozov, Avropa İnsan Aqları Mahkemesine muracaat etip, Ahtem Çiygoznıñ apiste qaldırılması aqqında Kreml kontrolündeki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ qararına qarşı şikâyet etecek. Bunı o Twitterde haber etti.
Bundan evel Qırım mahkemesi advokat Nikolay Polozovnıñ Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoznı kelecek sene aprel 8 kününe qadar apiste qaldırmaq mahkeme qararından bergen şikâyet arizasını baqıp red etti.
Дo эToro cyд KpыMa ocTaBил бeз yдoBлeTBopeHия жaлoбy aдBokaTa Hиkoлaя ПoлoзoBa Ha peшeHиe cyдa o пpoдлeHии apecTa зaMecTиTeлю пpeдceдaTeля Meджлиca AxTeMy Чийroзy дo 8 aпpeля cлeдyющero roдa.
Ahtem Çiygoz 2017 senesi aprel 8-ne qadar apiste yatacaqtır.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevral 26-da Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde keçirilgen Ukraina topraq bütünligine qoltutuv mitinginde iştirak etkeni içün yaqalanğan edi. O vaqıt Rusiye tarafını tutqan, bu cümleden «Rus Birligi» firqası, miting iştirakçilerine qarşı çıqtı. İşğal olunğan Qırımnıñ Rusiye akimiyeti onı kütleviy çatışmalarnıñ teşkil etmesi ile qabaatlay.
Rusiye mahkemesi «Çiygoznıñ işini» «fevlral 26 işi» çerçivesinde, iyül 20-de mahkeme qapalı toplaşuvda «fevral 26 işini» ekige bölgen soñ oldı: ayrı – Ahtem Çiygoz boyunca, ve ayrı – cinaiy iş boyunca qabaatlanğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci boyunca.


text:
Çubarov Qırımda keçirilgen tintüvler aqqında: qırımtatarlar ve azatsever insanlar telüke astındalar
«Saylavlar» yekünlendi, cezalavlar arttı.
Böyleliknen qırımtatar milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov öz Facebook saifesinden işğal etilgen Qırımda sentâbr 16 künü keçirilgen kütleviy tintüvlerge seslendi.
«İşğalciler yüzsüzlik yapalar, memuriy cezalar ile qorquzalar. Qırımda qırımtatarlar ve azatsever insanlar aqiqiy telüke astındalar. Qırımda cebirniñ artması boyunca halqara toplulığınıñ munasebeti aqqında Kiyevde birazdan başlaycaq çeşit memleketlerniñ elçileri ile körüşüvlerde söz yürsetecekmiz»,– dep yazdı o.
Qırım.Aqiqat bergen malümatına köre, saba sentâbr 16 künü qırımtatar milliy Meclis azası Eskender Bariyevniñ evinde de tintüv keçirildi, neticede onıñ bilgisayarı tutıp alındı.
Bundan soñ qırımtatar milliy Meclis binasını da sarıp aldılar, anda şimdi tintüvler keçirile.
Qarasuvbazar regional Meclisiniñ reisi Mustafa Asabanıñ evinde de tintüvler keçirildi, bundan soñ onı sorğuğa alıp kettiler.


text:
Amerïkanıñ Kolorado-Sprïngs (Kolorado ştatında) qalasındağı pïccerïyanıñ qızmetkerleri sörede uyıqtap qalğan qonjıqtı körgen kezde tañdanıstarın jasıra almadı. Jırtqış balası tamaqtıñ ïisimen dämxanağa kirip ketken. Alayda, qonjıq ozbırlıq körsetpedi dep xabarlaydı KDVR.
Tömende jarïyalağan beynejazbadan qonjıqtıñ uyqılı közdermen sörede otırğan säti beynelengen. Tätti tamaqtıñ ïisine kişkentay qonjıq «mas» bolıp qalğan sıñaylı.
Qıdırımpaz qonjıqtı arnayı qutqarw qızmetkerleri tïisti orınğa alıp ketti.
Derekközi:vesti.ru
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Siyasetşınas qırımtatarlarğa mayıs 18 künü Aqmescit merkezinde artıq toplanmamağa tevsiye etti
Aqmescitniñ merkezinde qırımtatar halqınıñ sürgünligi 70 yıllığı munasebeti ile matem mitingni işbu tedbirde siyasiy maqsat olğanı sebebinden keçirmege yasaq ettiler.
Bunı Qırım ekspert klubınıñ idare reisi Aleksandr Formançuk bildirdi, haber ete YE-Krım neşiri.
«Men, misal içün, o (Aksönov), doğru qarar alğanını tüşünem, Lenin meydanına mayıs 18 künü artıq qaytmamaq kerek, çünki mitingler matem olmalı, narazılı ya da siyasiy olmamalıdır», – dedi Formançuk.Ekspert klubınıñ reisi Qırımda evel olıp keçken matem mitinglerni de alğışlamadı.
«Lenin meydanına siyasiy şiar ve programmalar ile kelip, keçken sene, hatırlaysıñız, Mogilövnı nasıl etip çayqadılar: qırımtatarlarnıñ genotsidı, Mogilöv satqın, şiarlar ile keldiler. Mına bu sebepler ile mitingler keçe edi. Zayıf Ukraina şaraitlerinde bunıñ olması mümkün edi, küçlü Rusiyede ile böyle areketler ola bilmez», – dedi siyasetşınas.
Hatırlatamız, mayıs 16 künü qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarov Qırım «baş naziri» Sergey Aksönovnıñ Qırım toprağında iyün 6-na qadar kütleviy numayışlarnıñ keçirilmesini yasaq etken qararını teñkit etti. Çubarov qırımtatarlar 23 devamında mayıs 18 künü munasebeti ile matem tebdirlerniñ keçirilmesinde iç bir problemlep ile ratskelmegenini qayd etti.
«Qırımtatarlar içün mayıs 18 künü – şuurınıñ ayırılmaz parçasıdır. Biz 1944 senesi sürgünlik vaqtında coyğan insanlarımız içün olğan accılıq ile yaşaymız. 23 yıl devamında iç bir suniy problemler, qorquzuv yoq edi. Bu sene Meclis ve Qırım «akimiyeti» tedbirlerge vaqtında azırlıq körmege başladılar. Biz tedbirlerni tüşündik, bir qısmı endi olıp keçti, diger qısmı daa ötkerilecek edi», – dedi o.
Bunı Qırım ekspert klubınıñ idare reisi Aleksandr Formançuk bildirdi, haber ete YE-Krım neşiri.
«Men, misal içün, o (Aksönov), doğru qarar alğanını tüşünem, Lenin meydanına mayıs 18 künü artıq qaytmamaq kerek, çünki mitingler matem olmalı, narazılı ya da siyasiy olmamalıdır», – dedi Formançuk.Ekspert klubınıñ reisi Qırımda evel olıp keçken matem mitinglerni de alğışlamadı.
«Lenin meydanına siyasiy şiar ve programmalar ile kelip, keçken sene, hatırlaysıñız, Mogilövnı nasıl etip çayqadılar: qırımtatarlarnıñ genotsidı, Mogilöv satqın, şiarlar ile keldiler. Mına bu sebepler ile mitingler keçe edi. Zayıf Ukraina şaraitlerinde bunıñ olması mümkün edi, küçlü Rusiyede ile böyle areketler ola bilmez», – dedi siyasetşınas.
Hatırlatamız, mayıs 16 künü qırımtatar milliy Meclis reisi Refat Çubarov Qırım «baş naziri» Sergey Aksönovnıñ Qırım toprağında iyün 6-na qadar kütleviy numayışlarnıñ keçirilmesini yasaq etken qararını teñkit etti. Çubarov qırımtatarlar 23 devamında mayıs 18 künü munasebeti ile matem tebdirlerniñ keçirilmesinde iç bir problemlep ile ratskelmegenini qayd etti.
«Qırımtatarlar içün mayıs 18 künü – şuurınıñ ayırılmaz parçasıdır. Biz 1944 senesi sürgünlik vaqtında coyğan insanlarımız içün olğan accılıq ile yaşaymız. 23 yıl devamında iç bir suniy problemler, qorquzuv yoq edi. Bu sene Meclis ve Qırım «akimiyeti» tedbirlerge vaqtında azırlıq körmege başladılar. Biz tedbirlerni tüşündik, bir qısmı endi olıp keçti, diger qısmı daa ötkerilecek edi», – dedi o.


text:
Qırımlı jurnalist Semenağa berilgen iddianameniñ tafsilâtı belli oldı
Qırımda jurnalist Nikolay Semenağa yanvar 20 künü separatizm (Rusiye CK 280.1 maddesi – QA) boyunca mahkeme işiniñ iddianamesini taqdim ettiler. Taqiqatnıñ iddiasına köre, Qırımlı jurnalist «Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini bozmaq çağıruvları ile «Blokada – Qırımnıñ azat etilmesi içün kerekli olğan ilk adım» serlevalı maqale azırladı».
İddianamede, taqiqatnıñ «separatist» olraq tanığan metinniñ parçaları ketirilgen ve Nikolay Semena maqaleniñ metinini muarririyetke nasıl etip yollağanı tetamatnen kösterilgen. Semenanıñ özü bu qabaatnı inkâr ete. Taqiqatnıñ iddiasına köre, Semena «Rusiye Fedaratsiyasına qarşı siyasiy zıddiyet sebebi ile» qanunnı bozdı.
İddianıñ isbatı olaraq Semenanıñ sözleri ve onıñ muarririyetke yollağan, ve birden silgen, elektron mektübi ketirile.
Vesiqada, qabaatlayıcılar tarafından soraştırılğan şaatlarnıñ ifadeleri de ketirile. Şaatlar olaraq FSB hadimleri çıqtı. Olar ifadelerinden ğayrı, «işniñ operativ ceryanı» – tintüvler, alınğan tehnikada tapılğan malümat, şu cümleden onıñ şahsiy yazışuvları aqqında tarif ettiler.
Şaatlardan biri – şimdi, ilk malümatlarğa köre, «LNR» zümresiniñ matbuat hızmetinde çalışqan, Qırımlı jurnalist Sergey Meşkovoy çıqtı. Jurnalist dey ki, «Semenanıñ azırlağan maqaleleri er zaman Qırım cumhuriyetinde olğan içtimaiy-siyasiy vaziyetni yeterli qadar obyektiv olaraq tariflemey edi, ve açıq-aydın şekilde Ukrainanı desteklep Rusiyege qarşı noqta-i nazarğa riayet ete edi».
İddianamege binayen, işniñ malümatlarına FSB teşebbüsinen keçirilgen (lisan ve müellif) ekspertizalarnıñ neticeleri qoşulğan. Malümatlarğa rusiyeli ekspert Mihail Savvanıñ siyasetşınas teşkerüvi de qoşulğan, o «Qırım toprağı Ukrainağa ait olğanı ve Rusiye Federatsiyasınıñ qanunları bu topraqlar içün keçerli olmağanını» yaza. Mihail Savva vesiqada imayeniñ şaatı olaraq keçe. Ondan da ğayrı imayeciler Qırım.Aqiqatnıñ muarriri Volodımır Prıtuladan ve ekspertten sorğu soramağa niyetli.
Semenanıñ advokatı Emil Kurbedinov qayd etti ki, iddianame cinaiy-protsessual kodeksniñ bozuvı ile taqdim etildi: vesiqanı prokuraturanıñ temsilcisi bermeli edi, Semenağa ise FSB taqiqatçısı Aleksandr Parşutin, idare binasında teslim etti.
Baarde Qırımda Qırım.Aqiqat ile işbirliginde şeklengen jurnalistlerniñ evlerinde tintüvler olıp keçti. Radio Svoboda müellifi Nikolay Semenağa qarşı Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini bozmaq çağıruvları şeklenmesi ile cinaiy iş açıldı. Rusiye taqiqatı oña yarımadanı terk etmege yasaq etti.
Nikolay Semenanıñ imayesi, Halqara ve Avropa Jurnalistler Federatsiyası, em de Söz serbestligi boyunca OSCE temsilcisiniñ ofisi, Rusiye Federal telükesizlik hızmetini – jurnalistni, tedaviylenmek içün, Qırımdan yibermege çağırdı, şimdige qadar musbet cevap daa alınmadı.
Ukraina Tışqı işler nazirligi işğal etilgen Qırımda Ukraina vatandaşları, şu cümleden Nikolay Semenanıñ taqip etilmesinden qasevetlengenini bildirip, oña qarşı yapılğa basqını toqtatmağa çağırdı.


text:
Hyundai kompanïyasınıñ N sport bölimşesi üş birdey jaña model dayındaw üstinde. Birinşi N-nusqa Hyundai i30 xetçbegi üşin şığarıladı. Onıñ qozğaltqış qwatı 300 a.k boladı dep kütilwde.Sonday-aq, Hyundai N öziniñ Genesis swbbrendi üşin äli resmï tanıstırılmağan G70 sedanın şığaradı. Negizgi modelderi BMW 3-Series bäsekeles bolsa, sport ülgisindegi Genesis G70 N endi BMW M3 üşin bäseke twındatadı. Üşinşi avtokölik twralı aqparat joq. Biraq, sol Genesis qatarınan boladı degen boljam jasalıp jür. Solay bolatın bolsa, BMW M4-ke jaña qarsılas payda boladı degen söz.
N swbbrendi Nissan Nismo-nıñ balaması retinde 2013 jılı jarıq kördi. Sporttıq ülgidegi avtoköliktiñ tanıstırılımı küzde Frankfwrt avtosalonında ötti. Sol jerde koreyler Gran Turismo 6 vïrtwal oyını üşin qurastırılğan N 2025 swperkarın körsetken bolatın.
Derekközi: 7kun.kz
Tegï: Avtojañalıqtar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Yuan bağamınıñ tömendewi Qıtaydan soñ özge de memleketter ulttıq valyutaların devalvacïyalap, älemdik "valyuta soğısına" äkep soqtırwı mümkin degen alañdawşılıq twdırdı. Ayırbas bağamınıñ tömendewi eksporttıñ artwına ıqpal etetindikten yuan devalvacïyası Qıtay ekonomïkasınıñ jay-küyine qatıstı alañdawşılıq twğızdı.
Osı aptadağı Qıtay Ulttıq bankiniñ yuanğa qatıstı şaraları älemdik narıqqa teris äser etip, Azïya, Ewropa, Soltüstik jäne Oñtüstik Amerïka qor bïrjalarında şığınğa uşırata bastağan.
Biraq bügingi devalvacïyadan soñ Şanxay bïrjasınıñ ïndeksi 0,74 payızğa köterildi. AQŞ qor narığı buğan deyingi yuan devalvacïyasınan keyin köretin şığınnıñ aldın ala aldı.
Derekközi: Azattıq
Tegï: Qarjı jäne ekonomïka, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Aqmola oblısında qaytıs bolğan qarttıñ ölimine qatıstı tekserw jürgizilwde
13.01.2018 15:07
KÖKŞETAW. QazAqparat-Aqmola oblısınıñ Celïnograd awdanında jası 61-degi er adamnıñ mürdesine qatısı tekseris jürgizilwde, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
IID baspasöz qızmetiniñ mälimeti boyınşa, 2018 jıldıñ 11 qañtarında Celïnograd awdanınıñ IIB kezekşilik bölimine R.Qoşqarbaev awılınan 500 metr qaşıqtıqta jergilikti 1957 jılı twğan er adamnıñ mürdesi jatqanı twralı aqparat tüsken.
Keyin belgili bolğanday er adamnıñ RES-te elektrïk bolıp jumıs istegeni anıqtaldı. Ol 2018 jıldıñ 11 qañtarında tañğı sağat 08:00-der şamasında üyinen şığıp qaytıp oralmağan. Arada birer sağat ötken soñ, onıñ jansız denesi tabıldı.
Tekserw kezinde onıñ denesinde küş qoldanwdıñ belgileri bayqalmadı. Esesine 2013 jəne 2015 jıldarı eki ret ïnswlt alğanı, 3 toptağı mügedek ekeni anıqtaldı. Sot-medïcïnalıq saraptamanıñ qorıtındısı boyınşa er adamnıñ swıqta üsip qalğanı anıqtaldı.
Twıstarınıñ arızı boyınşa er adamdı qattı boran bolıp turğanda jumısqa şaqırğan körinedi. Qazirgi kezde, polïceyler osığan baylanıstı tekseris jürgizwde.


text:
Qırımtatarlar öz imaye küçlerini meydanğa ketirmek niyetindeler.
«Şimdiki zamanda añlaşılmağan otryadlar özülerini uquqıy nizamnı qorçalağan küçler olaraq adalandırıp vesiqalarnı teşkireler, bir kimseni yaqalaylar, qanunsız işlernen oğraşalar. Öyle olsa, qırımtatarlar da öz imaye organlarını yaratıp ola», - dedi Zair Smedlâyev.
Onıñ sözlerine köre qırımtatarlar arasında öz otradlarnı kamuflâj ve milliy bayraq tüsü olğan kok tüslü şeritçiklernen olmasını ve Qırımda uquqıy nizamını qorçalamasınen oğraşacaqlar.
«Eger bir grup özünü akimiyet olaraq saysa ve öz başına areketler yapsa, ne içün qırımtatar imayesiniñ başqalarını qırımtatarca laf etmesini nezaret etip olamay? Qırımtatar tili Qırım anayasasına köre, devlet tili olaraq sayıla. Soñ öyle halq imeyesi olğanlar rus gimnaziyasına barıp onı qorımtatar gimnaziyası olaraq ilât etip olalar. Aynı vaziyette Ukrainanıñ şarqıy vilâyetlerinde Rusiye öyle halq imayecilerge küç qulanmamağına davet ete» – ayttı Smedlâyev.
«Er adım atqanda seniñ vesiqalarını teşkirseler, çantalarını teşkirseler, qayda ve nasıl bayrağını ilmek kerek olğanını aytsalar, qaysı ibadethanege qatnamağa kerek olğanını bildirseler kim bunı begener? Eger Qırımdaki vaziyet nezaret altından çıqsa er kes peşman eter» - dedi Zair Semdlâyev.
Bundan evel Meclis Qırım «halq imayesini» dağıtmağa talap etti. Meclisniñ bildirgenine köre, olar Qırımda «qanunsızlıqnıñ ve provokatsıyalarnıñ esas menbası olaraq sayılalar».
Onıñ sözlerine köre qırımtatarlar arasında öz otradlarnı kamuflâj ve milliy bayraq tüsü olğan kok tüslü şeritçiklernen olmasını ve Qırımda uquqıy nizamını qorçalamasınen oğraşacaqlar.
«Eger bir grup özünü akimiyet olaraq saysa ve öz başına areketler yapsa, ne içün qırımtatar imayesiniñ başqalarını qırımtatarca laf etmesini nezaret etip olamay? Qırımtatar tili Qırım anayasasına köre, devlet tili olaraq sayıla. Soñ öyle halq imeyesi olğanlar rus gimnaziyasına barıp onı qorımtatar gimnaziyası olaraq ilât etip olalar. Aynı vaziyette Ukrainanıñ şarqıy vilâyetlerinde Rusiye öyle halq imayecilerge küç qulanmamağına davet ete» – ayttı Smedlâyev.
«Er adım atqanda seniñ vesiqalarını teşkirseler, çantalarını teşkirseler, qayda ve nasıl bayrağını ilmek kerek olğanını aytsalar, qaysı ibadethanege qatnamağa kerek olğanını bildirseler kim bunı begener? Eger Qırımdaki vaziyet nezaret altından çıqsa er kes peşman eter» - dedi Zair Semdlâyev.
Bundan evel Meclis Qırım «halq imayesini» dağıtmağa talap etti. Meclisniñ bildirgenine köre, olar Qırımda «qanunsızlıqnıñ ve provokatsıyalarnıñ esas menbası olaraq sayılalar».


text:
Sibirniñ şimalinde arbiy uçaq tüşti, elâk olğan yoq, 16 insan yaralandı – Rusiye Mudafaa nazirligi
Dekabr 19-da Rusiye Mudafaa nazirligi Sibirniñ şimalinde İl-18 arbiy uçağınıñ qazası aqqında haber etti. Uçaq Yakutiyadaki Tiksi şeeri civarındaki uçaq alanından 30 kilometr uzaqlığında qazaiy qondı.
Uçaqta 32 yolcu ve yedi erkân azası bar edi, er kes sağ qaldı, 16 kişi ciddiy yaralandı. Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirligi qaza yerine qurtarıcılarnı yolladı.
Qaza sebepleri şimdilik belli degil. Qaza olğan yerde ava yaramay edi.


text:
Slavânskta antiterroristik operatsiyası başlandı: 5 adam elâk oldı
Antiterroristik operatsiyanıñ çerçivesinde iç işler nazirligi ve qoruv nazirligi tarafından Donetsk vilâyetiniñ Slavânsk şarq-şimal tarafında yerleşken 3 qanunsız silâlı noqtalar yoq etildi. Umumen separatistler 7 böyle blokpost qurdı.
İç işler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, atışmalar devamında 5 terrorist öldürildi. ATO iştirakçilerniñ tarafından bir asker zarar kördi.
Hatırlatmaq kerek ki, bugün saba ukrain bronetehnikası er taraftan Slavânskqa yaqlaştı. Anda bir qaç afta devamında silâlı ekstremistler memuriy binalarnı zapt etip esirde tutmaqtalar. Yerli sakinlerniñ aytqanlarına köre, kökte arbiy uçaqlar uçıp, askerlerniñ areketlerini nezaret eteler. Blokpostlarnıñ birinde bir sıra maşnalar yaqıldı.
İç işler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, atışmalar devamında 5 terrorist öldürildi. ATO iştirakçilerniñ tarafından bir asker zarar kördi.
Hatırlatmaq kerek ki, bugün saba ukrain bronetehnikası er taraftan Slavânskqa yaqlaştı. Anda bir qaç afta devamında silâlı ekstremistler memuriy binalarnı zapt etip esirde tutmaqtalar. Yerli sakinlerniñ aytqanlarına köre, kökte arbiy uçaqlar uçıp, askerlerniñ areketlerini nezaret eteler. Blokpostlarnıñ birinde bir sıra maşnalar yaqıldı.


text:
Balbek Moskvada AQŞ elçihanesi yanında Rusiye tarafını tutqan qırımtatarlarnıñ numayışını ilân etti
Qırım rusiyeli ükümetiniñ baş nazir muavini Ruslan Balbek yarımadada AQŞ elçihanesi yanında numayışta iştirak etmege istegen qırımtatarlarnıñ teşkil olunuvı boyunca kampaniyanıñ başlanuvını ilân etti. Bunı Balbek RİA Novosti agentligine bildirdi.
Onıñ sözlerine köre, narazıcılar Amerika elçihanesi yanında «yarımadanıñ içki siyasetine qarışmamağa» rica etecekler.
Evel Ruslan Balbek qırımtatarlarnıñ yetekçileri Refat Çubarov ve Mustafa Cemilevniñ yarımada «mal qamaçavı» ile bağlı ğayelerini «Qırımğa qarşı ve ğarp yolbaşçıları tarafından aytılğan siyasiy adım» olaraq adladı.
O şunı da qayd etti ki, Qırım akimiyeti «böyle areketlerge qol tutmasa da, AQŞ elçihanesi yanında narazılığını bildirmege istegen qırımtatarlarnı añlay».
Hatırlatamız, qırımtatarlarnıñ yetekçileri Qırım ile memuriy sıñırnı blok etip, işğalci yarımadağa ukrain malınıñ ketirilmesini toqtatmaq niyetindeler.


text:
AQŞ silâ mağazını, Qırımnıñ militarizatsiyası devam etecek alda, yarımadağa nişanlaycaq – siyasetşınas
Qırım yarımadası sakinleri añlamaq kerek ki, Rusiye Federatsiyası Qırımda silâlaştırmanı devam etecek olsa, böyle etip, NATO boyunca ittifaqdaşlarğa telüke ketirip, AQŞ öz silâ mağazını işğal etilgen yarımada tarafına «nişanlay bile». Böyle fikirni Qırım.Aqiqat Radiosınıñ saba yayınında ukrain siyasetşınası, halqara munasebetler boyunca mütehassıs Nikolay Beleskov bildirdi.
«Telüke seviyesi yükselecek olsa, meselâ, NATO boyunca ittifaqdaşlar içün, oña qarşılıq köstermek içün AQŞ silâ mağazınıñ bir qısmı, yani özek silânen strategik taşıcılar, Qırımğa nişanlanması mümkün», – dep ayttı siyasetşınas.
Rusiye Federatsiyası mudafaa naziri Sergey Şoygu iyül 27-de Moskvada keçirilgen kollegiya toplaşuvında esabat berdi ki, işğal etilgen Qırım territoriyasında rusiyeli ordunıñ yeterli derecedeki taqımı bar. Onıñ fikrince, esasen bu «NATO-nıñ Şarqiy Avropada arbiy bulunmasınıñ ziyadeleşkeni, Ukrainadaki vaziyetnen» bağlıdır.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
«Fevral 26 işi» figurantları, müfti Ablayev olarğa itiraf etmek ve Çiygozğa qarşı ifade bermege teklif etkeni aqqında ikâye ettiler
Kremlniñ kontroli altında bulunğan Aqmescitteki Merkeziy rayonı mahkemesinde «Fevral 26 işi» boyunca oturışuvında kütleviy qarışıqlıqlarda iştirak etkenlerinde qabaatlanğan Mustafa Degermenci ve Ali Asanov sorğulandılar.
Qırım.Aqiqat muhbiri bildirgeni kibi, Ali Asanov ve Mustafa Degermenci mahkemede, yaqalanğandan soñ Qırım müftisi Emir Ablayevnen körüşüvleri olğanı ve o, olarğa itiraf etmek ve qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri Ahtem Çiygozğa qarşı ifade bermege teklif etkeni aqqında ikâye ettiler.
Ali Asanov mahkemede, 2014 senesi fevral adiseleri vaqtında Aqmescitke, traktorğa yedek parçaları almaq içün kelgenini bildirdi. Onıñ aytqanına köre, o, iç bir qarışıqlıqlarda iştirak etmedi ve iç kimseniñ buyruqlarını eda etmedi. Barışıqlı miting esnasında Asanovda, o, daa evel ve daa soñra iç de körüşmegen zarar körgen Aleksey İvkin ile turmuş çatışması olıp keçti. Asanovnıñ aytqanına köre, o vaqıt o, qabaatlanğanlardan iç kimseni tanımay edi. Asanov, yaqalanğanından soñ tahqiqatçı oña tazyıq etti – yaqınlarda tintüvler yapılacağı ile qorquzdı, terciman bermekni red ete edi, dedi.
Mustafa Degermenci, barışıqlı mitingge köydeşlernen beraber kelgenini bildirdi. Emiraliyevden ğayrı muhakeme etilgenlerden iç kimseni evelden bilmedi, cemiyet tertibini bozacaq iç bir areket etmedi, iç kimseden buyruq almadı ve eda etmedi. Miting esnasında Degermencide, zarar körgen Şlâgin ile turmuş çatışması olıp keçti. Neticede zarar körgen onıñ tarafından uruldı ya da, daa doğrusı, «iteldi», dep añlattı qabaatlanğan.
«Fevral 26 işi» boyunca nevbetteki oturışuv dekabrniñ 25-nde olacaq.
2015 senesinde bir grup qırımtatar faaliyetçilerge qarşı 2014 senesi fevralniñ 26-sında Qırım Yuqarı Radası binasınıñ divarları yanında Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq maqsadınen yapılğan mitingde iştirak etkenleri içün mahkeme başlandı. Olarnı kütleviy qarışıqlıqlarda iştirak etkenlerinde qabaatlaylar.
Daa soñra mahkeme «Fevral 26 işi»ni ekige böldi: qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri Ahtem Çiygoznıñ işi, davanıñ diger figurantları olğan Ali Asanov, Mustafa Degermenci, Eskender Kantemirov, Talât Yunusov, Eskender Emirvaliyev, Arsen Yunusov ve Eskender Nabiyevniñ işinden ayırıldı.
Rusiye akimiyeti oktâbrniñ 25-nde Qırımda mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnı azat etip, Türkiyege teslim etti. Daa soñra Umerov ve Çiygoz Kyivge keldiler.


text:
Ulttıq bankiniñ basşısı Qayrat Kelimbetov Bloomberg agenttigine suxbat berdi. Brendan Grïlïmen, Tom Kïnmen jäne Vonï Kwïnnmen äñgime barısında Ulttıq bankiniñ basşısı eldiñ aqşa-nesïe sayasatı twralı äñgimeledi.
«Qazaqstan jaña aqşa sayasatına köşti. Bekitilgen qatañ valyuta bağamınan oralımdı bağamğa köşwge tırıswda. Bul üderis ortaşa eseppen 5 jıldı aladı», — dep atap ötti Kelimbetov.
Sonday-aq ol qazirgi kezde teñgeniñ dollarğa qatıstı bağamı turaqtı ekenin qostı.
«Qazirgi kezde Qazaqstandı Ortalıq Azïyadağı ekinşi Sïngapwr dep sanaydı. Bizde burınğı keñestik respwblïkalar elderiniñ arasında eñ bäsekege qabiletti ekonomïka bar», — dedi Ulttıq bank törağası suxbat barısında.
Sonday-aq ol Qazaqstandağı Ulttıq banktiñ jumıs bağıttarınıñ biri Astanada xalıqaralıq qarjı ortalığın damıtw ekenin atap ötti.
Bloomberg — käsibï qarjı narıqtarı qatıswşıları üşin jetekşi qarjı aqparatın eki jetkizwşiniñ biri. Negizgi önimi — Bloomberg Terminal, ol arqılı barlıq älemdik bïrjalardıñ, bïrjadan tıs narıqtardıñ derlik ağımdağı jäne tarïxï bağalarına, Bloomberg agenttiginiñ jañalıqtar lentasına jäne basqa da jetekşi buqaralıq aqparat quraldarına, oblïgacïyalar men basqa da bağalı qağazdarğa, elektrondıq sawda jüyesine qol jetkizwge boladı.
Agenttiktiñ arnayı telearnaları, jwrnaldarı, sayttarı, uyalı qondırğıları jäne öz radïosı bar.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Kaspïy teñizi soltüstikten oñtüstikke qaray 1200 şaqırımğa sozılğan,ortaşa eni – 320 şaqırım,jağalaw uzındığı 7000 şaqırımğa jwıq (6000 şaqırımı Resey men basqa elderge qarastı) .Akvatorïya aymağı - 371000 şarşı şaqırım;Teñizdiñ eñ tereñ jeri – 1025 metr (oñtüstik jağında).Teñizdiñ qazaqstandıq böligi tereñ emes,soltüstik jağalawınıñ tereñdigi 15-20 metrge jwıq. Qazaqstan awmağındağı eñ iri şığanaqtar – Komsomol,Mañğışlaq ( Mañğıstaw), Kendirli, Qazaq, Qar-Buğaz-Gol jäne tb . Barlıq elw araldıñ awmağı 350 şarşı şaqırım. Edil, Oral jäne Embi özenderi Kaspïy teñizine soltüstikten quyadı.
Kaspïy teñizi qazanşuñqırlarınıñ bederine qaray Soltüstik, Ortalıq jäne Oñtüstik bolıp 3-ke bölinedi. Soltüstik böliginiñ şegi Mañğıstaw tübeginiñ boyımen ötedi. Ortañğı böligi sodan Apşeron tübegine deyin sozılğan, qalğan jeri, Oñtüstik böliktiñ ülesine keledi. Soltüstik böligi temperatwranıñ turaqsızdığımen erekşelenedi, awa-rayı kontïnentaldı, al batısı bir qalıptı, al oñtüstik böligi barınşa ılğaldı, swbtropïkalıq bolıp keledi. Soltüstik öñirde ünemi qurğaq awa saqtaladı. Ortalıq jäne soltüstik bölikterde qazan-säwir aylarında jawın-şaşın mölşeri barınşa az boladı.
Teñiz eki klïmattıq beldewde ornalasqan. Jazda Kaspïy teñizdiñ beti qattı qızadı, temperatwra barlıq böliginde birdey: şildeniñ ortaşa temperatwrası +24 +26 C. Qısta temperatwra özgeşe. Soltüstikte qıs qattı. Kaspïy teñiziniñ tübinde munay men gazdıñ sarqılmas qoymaları jatır. Şilde jäne tamız aylarındağı awa rayı körsetkişi- +24 +26 C,eñ joğarı temperatwra- +44 C.Qısqı aylarda temperatwra soltüstiktegi -10 S men oñtüstiktegi -12 S deyin qubılıp turadı. Teñizdiñ şığıs jağalawınıñ qısı barlıq eñdikte de batıs jağalawğa qarağanda swıqtaw keledi. Qıs aylarında Kaspïydiñ soltüstik tayaz böligi ğana qatadı. Muzdıñ qalıñdığı 2 metrge deyin jetedi.
Teñiz swınıñ ortaşa tuzdılığı - 12,7-12,8%, şığıs jağalawlarında - 13,2%,, al Oral men Edilge jaqın sağasında - 0,1-0,2% quraydı. Teñiz deñgeyi key waqıttarı 2,5 m, keyde 2 m deyin tüsip ketedi. Teñizdiñ ortaşa terbelis standarttarı şamamen 30 sm quraydı. Bizge belgili bolğanday, teñiz swınıñ eñ tömengi deñgeyi VII- XI ğasırlarda (- 2-4 m) anıqtalğan.
Teñiz swınıñ soñğı kezdegi tömendew deñgeyleri 1929 jıldan bastap 1957 jıl aralığında tirkelgen. Bul jağdaylar klïmattıq qurğaqşılıqqa, sonımen bire özende ülken gïdrotexnïkalıq jäne ïrrïgacïyalıq qurılıstardı salwmen tikeley baylanıstı boldı.
Kaspïy teñiziniñ florası men fawnası basqalarmen salıstırğanda kedey. 500 jwıq ösimdik türleri ösedi jäne 854 balıq türleri men sw jändikteri, birneşe qus türleri teñizdi meken etedi. Kaspïy teñiziniñ jağasında ekonomïkalıq mañızdı Atıraw, Aqtaw, Eralïev,Balıqşı, Ganyuşkïno t.b. köptegen eldi-mekender ornalasqan.
Tegï: Meniñ Qazaqstanım,
Kommentarïï


text:
Ulıbrïtanïyanıñ Bïrmïngem qalasınıñ turğını Vogue jwrnalı üşin fotosessïyağa qatısqan 100 jastağı alğaşqı model boldı.
Mashable-diñ xabarlawınşa, manekenşi Bo Gïlbert (Bo Gilbert) dükender jelisi sändi nawqanınıñ tulğasına aynaladı. Brïtandıq äyel fotosessïya üşin Valentino közildirigin, Victoria Beckham jeñsiz işköylegin, Dries Van Noten plaşın, Celine fïrmasınıñ ayaq kïimin kïip, The Row şığarğan äşekeylerdi tağıp aldı. Bul modeldiñ alğaşqı jarnamalıq tüsirilimi ekeni atap ötiledi, dep jazadı lenta.ru.
Gïlberttiñ fotoswreti jarïyalanğan jwrnal nömiri 2016 jıldıñ 5 mamırında jarıqqa şığadı.
QazAqparat
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Ekrem Çelebi - Çiçekler İçinde Menevşe Baştır
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Çiçekler İçinde Menevşe Baştır
Etiketler : Ekrem Çelebi - Çiçekler İçinde Menevşe Baştır türkü indir, Ekrem Çelebi - Çiçekler İçinde Menevşe Baştır türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Çiçekler İçinde Menevşe Baştır mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Çiçekler İçinde Menevşe Baştır türküsü, Çiçekler İçinde Menevşe Baştır sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Çiçekler İçinde Menevşe Baştır bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Hakka Bağlı
Ekrem Çelebi - Soranlara Ne Deyim
Ekrem Çelebi - Oyna Gül Yüzlüm
Ekrem Çelebi - Dağlar Duman Olmadan Gel
Ekrem Çelebi - Aydost Bozlağı
Ekrem Çelebi - Kınaman Komşular
Ekrem Çelebi - İsmini Haber Aldım
Ekrem Çelebi - Sitem Taşlarına Vurdum Başımı
Ekrem Çelebi - Al Fadimem
Ekrem Çelebi - Berber
Ekrem Çelebi - Bir Dilim Beyaz Peynir
Ekrem Çelebi - Bir Gelin
Ekrem Çelebi - Seni Düşünmemek Elimde Değil
Ekrem Çelebi - Dünya Dünya
Ekrem Çelebi - Çakmak Çakmaya Geldik


text:
Bïıl ŞQO-nıñ Ulan awdanındağı Sïbïn kölinde twrïzmdi damıtw boyınşa keşendik jospardı jasawğa kiristi. Osılayşa, 3 sw qoymasında twrïsttik bazanı qurw josparlanwda, dep awdan äkimi Däwlet Batırbaev mälim etti.
Onıñ aytwınşa, twrbazanıñ erekşelikteriniñ biri tek jaqsı servïs, ıñğaylı pïrs pen turaq bolıp qana qoymaydı, sonımen qatar etnoawıldar boladı jäne olar jağalawda ornığadı. Bul jerge kelgen twrïster qolönermen tanısıp, onı jasay aladı, ulttıq tağamnıñ dämin tatadı.
«Twrïzmdi damıtw boyınşa keşendik josparda «Şalqar» Sibin kölinde demalıs bazasın qurw josparlanğan. Joba 20016 jıldan bastap 2018 jılğa deyin iske asadı. Qazirgi küni qonıstandırwşılıq jumıstarı jasaldı, köldiñ tübi men jağalawı qoqıstardan tazartıldı»,-dedi aymaq basşısı.
D. Batırbaevtıñ aytwı boyınşa, jobanıñ tujırımdaması iri masştabdı jazğı twrïstik festïvalderdi ötkizw üşin twrïstik bazanı qurwdı qarastıradı.
Jaña demalatın bazada ıñğaylı turaqtı qamtamasız etedi. Sonımen qatar, kölge aparatın eki ıñğaylı pïrs ornatıladı, sporttıq, oyın alañdarı, jwınatın bölmeler, sanïtarlıq torap, şeşinetin bölmeler ornalastırıladı.
Demalıs bazasınıñ erekşeligi - jağalawda etnoawıldıñ bolwı. Bul jerde twrïster öz betterinşe qolönermen tanısıp, onı jasap köre aladı, sonday-aq ulttıq tağamnan däm tatadı.
Awdan äkimdiginde xabarlağanday, demalıs ortalığımen serwendewge jäne velotwr üşin bağıttardı, jılqı jäne kvadrocïklmen jüretin bağıttar salınadı.
Sonımen qatar, Duboğalı kölinde mwnïcïpaldıq jağajay jasalwda.
Ayta ketetin jayt, aymaq awdanında Buqtırma sw qoyması, Şıbındı, Sibin jäne Duboğalı köli ornalastırılğan. Awdanda 27 demalıs bazası bar. Ötken jılı bul jerlerge 16520 adam demalwğa kelgen, olardıñ işinde 8000-ı Resey Federacïyasınan kelgen twrïster, dep jazadı strategy2050.kz.
Tegï: Meniñ Qazaqstanım,
Kommentarïï


text:
Mawsımdıq tumaw epïdemïyasınıñ örşwine baylanıstı köpşilik adamdar medïcïnalıq maskalardı köptep satıp alwda. Tipti körşiles Reseydiñ astanası men özge de şaharlarındağı därixanalarda medïcïnalıq maskalar bitip qalğanın jergilikti BAQ quraldarı jazıp jatır.
Medïcïnalıq maskanıñ paydası bar ma?
Paydasın eñ äweli maskanı kim jäne qanday maqsatpen padalanatını sonday-aq maskanıñ türine baylanıstı aytwğa boladı. Dünïejüzilik densawlıq saqtaw uyımı mamandarınıñ pikirinşe, qoğamdıq kölikte, dükenderde nemese aşıq awada maska kïyu arqılı ïnfekcïyadan qorğanw mümkin emes.
Maska nege qorğay almaydı?
Biz aldımen tumaw awa arqılı taralatının tüsinwimiz kerek. Tumawdı qozdıratın ïnfekcïya juqtırğan adam tüşkirip nemese jöteletin bolsa awağa ïnfekcïyası bar tamşılar taraydı, aynalasındağı saw adam sol awamen tınıstaydı. Ekinşi jolı, ïnfekcïyası bar awa qabatın qolımen ustap, keyin qoldarın betine tïgizer bolsa tumaw juqtırwdıñ mümkindigi joğarı. Bul jerde mäsele silekeydiñ bölşekterinde emes, közge körinbeytin mïkroskopïyalıq bölşekter twralı bolıp otır. Köp jağdayda adamdar qorğanıs qabileti eñ tömen sanattağı FFP1 (sonday-aq FFP2 jäne FFP3türi bar) modelin aladı. Maskanıñ munday türi tumaw ïnfekcïyasın juqtırğan kişkentay mïkro bölşekterden qorğay almaydı.
Onda ne üşin satadı?
Eger qorğanıs qabileti tömen bolsa, ne üşin satılımğa şığadı degen sawal twwı mümkin. Onday maskalar özge maqsatqa yağnï xïrwrg däriger ota jasaw barısında betin qorğaw üşin kïedi. Nemese tumaw juqtırğan adam aynalasındağılarğa zïyanın tïgizbes üşin kïyui mümkin. Degenmen, tumawğa şaldıqqan adamnıñ özi maskasın ärbir sağat sayın awıstırmasa, tınıs alğan sayın ïnfekcïyanıñ mölşeri ädettegiden de köp jïnalıp, qawipti küşeyte tüsedi.
Tumawdan qorğanw üşin qanday maska kïgen jön?
Maskanıñ eñ tïimdi äri senimdi türi FFP2 jäne FFP3 ülgisi. Maskanıñ bul türin ädette käsibï mamandar mäselen medïcïnalıq personal sonday-aq tumawdıñ asqınğan türin juqtırğan adamdar kïedi. Onday maskanıñ türin kündelikti kïyu öte ıñğaysız äri qorğanıstıñ budan da senimdi türi bar.
Qalay qorğanwğa boladı?
Dünïejüzilik densawlıq saqtaw uyımı maquldağan vakcïnacïyağa arnalğan preparattar bar. Mamandar är mawsımda tumawdıñ qay türi örşigenin anıqtap, soğan säykes jaqındarına kerekti nusqawlıq boyınşa preparattar tağayındaydı. Äsirese tumaw juqtırw qawpi joğarı sanatqa jatatın kişkentay balalar men jükti äyelderge sonday-aq egde jastağı medïcïnalıq äri älewmettik jumısşılarğa jıl sayın ekpe alıp turğan abzal.
Tumaw epïdemïyası qawipti me?
Tumaw epïdemïyası asa qawipti emes. Ol köbinese tumawdıñ qay türin juqtırğanına baylanıstı bolmaq. Köp jağdayda biz tumawdı därigerdiñ kömeginsiz emdep alamız. Dey turğanmen keyde därigerdiñ kömegine jüginwge twra keletin sätter de boladı.
Balalar awırğanda alañdawşılıq twdıratın belgiler mısalı tınıs joldarınıñ buzılwı, dene terisi tüsiniñ özgerwi, suyıqtıq işwge degen täbettiñ tömendewi, joğarı temperatwra nemese jötel bolwı mümkin. Al, ülken adamdarda köbinese tınıs alw qïındap, awa jetispewşilik, kewde qwısınıñ awrwı, jürek aynw, keñistik pen waqıtta sezinw qabiletiniñ buzılwı, qusw belgileri orın aladı. Jäne bul soñğı tizim emes özge de belgiler bolwı mümkin. Eger sizdi qanday da tumaw belgileri mazalasa därigerge qaralğan jön.
Qay kezde ekpe qabıldağan jön?
Mawsımdıq tumaw epïdemïyası bastalmay turıp eki apta burın ekpe qabıldağan durıs. Ädette tumawdıñ türleri qañtar ayınıñ orta tusı men aqpan ayınıñ basında örşïdi. Qırküyek ayına deyin ekpe qabıldawdıñ qajeti joq, sebebi Dünïejüzilik densawlıq saqtaw uyımı tek jazda ğana tumaw türlerine boljam jasap, biraz waqıt vakcïna äzirlewge waqıttarın joğaltadı.
Jwrnalïst materïaldı äzirlew barısında ïnfekcïonïst-däriger, medïcïna ğılımdarınıñ doktorı Dmïtrïy Troşanskïy men däriger Artem Oxotïnniñ keñesine jügindi.
el.kz
Tegï: Densawlıq,
Kommentarïï


text:
Robert Kïyosakï bilim jüyesinde üş türli bilimniñ bar ekenin aytadı. Birinşisi – jalpı bilim, yağnï, mektep. Oqw, jazw, sızw men eseptewdi üyrenesiz. Ekinşisi – käsibï bilim, yağnï, wnïversïtet. Belgili bir käsipke maşıqtanasız. Üşinşisi – qarjılıq bilim. Bul twralı eşbir oqw ornında aytpaydı. Nege? Sebebi bïlik pen baylarğa qaltasın qalıñdatar, aşsa alaqanında, jumsa judırığında ustaytın jaqsı jumıskerler kerek. Mektep pen wnïversïtet sol orta taptıñ jaqsı jumıskerlerin üzdiksiz dayındap şığaratın jüye. Al qarjılıq bilimi barlar maqtan üşin şaşılıp, toy jasaw üşin nesïe alıp jürmeydi, yağnï, bïlik pen baylardıñ qaltasın qalıñdatpaydı. Sol sebepti de bïlik pen baylarğa käsibï, jawaptı jumıskerler, biraq qarjılıq turğıdan sawatsızdar qajet. Kündiz-tüni qarınnıñ qamımen jüretin xalıq bïliktiñ ïlewine, baylardıñ tonawına ıñğaylı. Äsili, qarjılıq sawatı joq xalıqtıñ sayasï sawatı da, basqa sawatı da bolmaydı. Sebebi qarınnıñ qamımen jüretin qara xalıqtıñ eldiñ, jerdiñ, rwxanïyat pen sayasattıñ mäselesine moyın burar murşası bolmaydı. Al bïlik pen baylıq bir-birinsiz ömir sürmeydi. Aş-jalañaş kedeydiñ el basqarğanın qaşan kördiñiz? Eşqaşan! Bïliktegilerdiñ bïznesi bar. Al awqattı baylardıñ bïlikke ıqpalı küşti...
Tegï: Narıq jäne turmıs, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Nadejda Savçenko Ukraina prezidenti olmağa azır
Rusiyeli apishaneden azat etilgen Nadejda Savçenko Ukraina prezidenti olacağınıñ ihtimalı bar olğanını ayttı. Bu aqta o Kiyevde keçirilgen matbuat konferentsiyasında bildirdi.
Onıñ qayd etkenine köre, ukrainler buna muhtac olsa, o bu adımğa azır olacaq.
«Kerek olsa, men elimden kelgenimni yaparım, bu yoldan da keçerim», – dedi Nadejda Savçenko.
Rusiyede 22 yılğa apiske qapatılğan Nadejda Savçenko tünevin deñiştirüv çerçivesinde Kiyevge qayttı.
Mayıs 25-te Rusiye prezidenti Vladimir Putin Savçenkonı afu etüv boyunca emirni imzaladı. Bunı öldürilgen mühbirlerniñ soy-soplarınıñ muracaatına esaslanıp yaptı. Savçenko bu mühbirlerniñ öldürilmesine bağlı olğanında qabaatlanğan edi.
Aynı vaqıtta Ukrainadan Rusiyege eki rusiyeli vatandaş Aleksandr Aleksandrov ve Yevgeniy Yerofeyev qayttılar, olar keçken sene Ukraina şarqında dava territoriyasında yaqalandı ve basqıncı arbiy faaliyet alıp barğanları, insan ölümine ketirgen terroristik eylemini yapqanlarında qabaatlandı. Ukraina prezidenti Petro Poroşenko olarnı afu etüv emrini mayıs 24-te imzaladı.
Bundan evel Savçenko qabaatlarnı red ete edi, oña Rusiyede mahkeme ükmü ilân etilgeninden soñ qabaatnı tanımağanını, afu soramaycağını bildirdi ve öz adliyecilerine bunı yapmağa yasaq etti.
Moskva, Avropa Birligi Rusiyege qarşı onıñ Ukrainadaki basqıncılıq sebebinden sanktsiyalarnı devam ettirmesi meselesi boyunca qarar alacağından bir qaç afta evel Kiyevge Nadejda Savçenkonı teslim etti.
Brüssel tarafından belgilengen Moskvağa qarşı sıñırcı merasimler iyül ayında yekünlene. Olarnıñ müddetini endi bir qaç kere uzattırğan ediler.


text:
Tağı sol qu aqşa, jetispeuşilik, joqşılıq...
Qız wzatuda, köp adam "Qızım, barğan jeriñe tastay batıp, suday siñ!" deydi. Alayda, 70% qızdar barğan jerinde siñbek tügil, küyeuin tolıqtay izolyaciyağa kirgizedi. Bir pısıqtar öz otbasınıñ byudjetinen törkinine tasidı, bir pısıqtar öz tuısı kelgende qwşaq jayıp qarsı alsa, küyeuiniñ tuısqanınıñ tezirek ketkenin tilep otıradı, al bir pısıqtar küyeuiniñ ata-anasımen birge twrğısı kelmey, bölek şığuğa tırısadı.
Qızdar barğan jerine tolıqtay siñip, "osı äuletti kögertemin, osı äulettiñ maqtanışı bolamın" degen oymen barmasa, qalğan arzan is-qimıldıñ barlığı bos söz.
P.S.
Bwl posttıñ sebebi, jaqın tuısımnıñ 6 ay bwrın üylengen jas kelinşegi, bauırımnıñ qasıqtap jinağanın şelektep tögip, törkinine aqşa tasıp, ajırasuğa deyin barğan. Tağı sol qu aqşa, jetispeuşilik, joqşılıq...
Samat Nwrtaza
Facebook-tegi paraqşasınan


text:
-
08:00 27
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
01:05 309
-
-
-
keşe 23:33 348
-
-
keşe 22:51 305
-
-
-
-
-
-
keşe 21:31 455
-
keşe 21:26 315
-
-
-
-
keşe 20:34 573
-
-
keşe 19:57 338
-
-
-
-
keşe 19:27 356
-
keşe 19:11 263
-
keşe 19:09 564
-
-
keşe 18:55 393
«Mäñgilik El» ïdeyasınıñ bastawı tım tereñde
ASTANA. QazAqparat - Elimizdiñ muratına aynalğan «Mäñgilik el» ïdeyası - xalıqtıñ äl-awqatın jaqsartıp, ıntımağın arttıratın, eldi damwdıñ jaña satısına jeteleytin jaña qadam.
«Mäñgilik el» ïdeyasınıñ mañızdılığın Elbası N.Nazarbaev «Qazaqstan jolı - 2050: bir maqsat, bir müdde, bir bolaşaq» attı joldawınıñ negizi etip alıp, bul twralı öz sözinde: «Bir jıl burın men elimizdiñ 2050 jılğa deyingi damwınıñ jaña sayasï bağdarın jarïya ettim. Bastı maqsat - Qazaqstannıñ eñ damığan 30 memlekettiñ qatarına qosılwı. Ol - «Mäñgilik Qazaqstan» jobası, el tarïxındağı biz ayaq basatın jaña däwirdiñ kemel kelbeti... Ötken tarïxımızğa tağzım da, bügingi baqıtımızğa maqtanış ta, güldengen keleşekke senim de «Mäñgilik El» degen qudiretti uğımğa sıyıp tur» degen bolatın. Xalıqtı bir maqsatqa, bir müddege, bir bolaşaqqa ündegen Elbasınıñ bul joldawında el xalqına ülken jawapkerşilik jüktelgen.
Mäñgilik elge aynalw üşin täwelsizdikti saqtap, eldigimizdi nığaytw bastı maqsat bolıp tabıladı. Öytkeni, täwelsizdik uğımı xalqımızdıñ muratı, ğasırlar boyğı armanına aynalğan, sonaw alaş tulğalarınıñ zerdesi men önegesimen kelgen amanat dünïe bolatın.
«Mäñgilik El - ata-babalarımızdıñ san mıñ jıldan bergi asıl armanı.
Ol arman - älem elderimen terezesi teñ qatınas qurıp, älem kartasınan oyıp turıp orın alatın Täwelsiz Memleket atanw edi.
Ol arman - turmısı baqwattı, tütini tüzw uşqan, urpağı erteñine senimmen qaraytın baqıttı El bolw edi.
Biz armandardı aqïqatqa aynaldırdıq. Mäñgilik Eldiñ irgetasın qaladıq.
Men qoğamda «Qazaq eliniñ ulttıq ïdeyası qanday bolwı kerek?» degen sawal jïi talqığa tüsetinin körip jürmin. Biz üşin bolaşağımızğa bağdar etetin, ulttı uyıstırıp, ulı maqsattarğa jeteleytin ïdeya bar. Ol - Mäñgilik El ïdeyası.
Täwelsizdikpen birge xalqımız Mäñgilik Murattarına qol jetkizdi.
Biz elimizdiñ jüregi, täwelsizdigimizdiñ tiregi - Mäñgilik Elordamızdı turğızdıq.
Qazaqtıñ Mäñgilik Ğumırı urpaqtıñ Mäñgilik Bolaşağın bayandı etwge arnaladı.
Endigi urpaq - Mäñgilik Qazaqtıñ Perzenti. Endeşe, Qazaq Eliniñ Ulttıq Ïdeyası - Mäñgilik El!» dep Elbasımız atap körsetkendey täwelsizdiktiñ turaqtılığı men mäñgiligi qazirgi urpaqtıñ onı tüysinip, tüsinwinde jatır. Osınday qasïetti uğımnıñ mänin jete uğınıp, bağasın bilip, zerdesine siñirw qazirgi urpaqqa jükteler ülken mindet bolıp tabıladı.
Tarïxï qundılığımız bolğan täwelsizdik ïdeyasınıñ negizinde sol ulttıñ tağdırı, ulı tulğalardıñ eren eñbegi jatır. Täwelsizdiktiñ babalarımızdıñ san ğasırğı armanımen kelgenin Elbasımız ärdayım qazirgi urpaqtıñ esine salıp otıradı: «Mäñgilik El» ïdeyasınıñ bastawı tım tereñde jatır. Osıdan 13 ğasır burın Tonıkök abız «Türki jurtınıñ muratı - Mäñgilik El» dep ösïet qaldırğan. Bul bizdiñ jalpıulttıq ïdeyamız memlekettigimizdiñ tamırı sïyaqtı köne tarïxtan bastaw alatının körsetedi.
El tağdırınıñ mäni azattıqtıqqa qol jetkizip, täwelsiz memlekettilikti saqtaw bolsa, osı jolda qanşama alaş zïyalıları täwelsizdik üşin küres jolın jalğastırdı. Keşegi keñestik kezeñde de ğasırlarğa sozılğan tarïxı bar qazaq elin joqqa şığarwğa bağıttalğan äreketterge toytarıs berilip, «qazaq jeri» degen uğımnıñ saqtalıp qalw jolında eren eñbekter atqarıldı.
Qazaq xalqınıñ tarïxında ğundardan bastaw alatın «Mäñgilik el» ïdeyasın tasqa qaşalğan Orxon-Enïsey jazbalarınan bastap qayda barsa körge kezikken Qorqıt ata men ömir boyı jeruyıqtı izdep ötken Asan qayğı babamızdan kezdestirwge boladı. Olardıñ äreketteriniñ negizinde de osı mäñgilik el bolwğa umtılğan, mäñgilik eldi ornatwğa degen quştarlıq jattı. Asan qayğı - eldiñ erteñiniñ jarqın, erkindigi men baqıtınıñ bayandı bolğanın armandap, qazaq jeriniñ tükpir-tükpirin aralap, jaylı qonıs tabwdıñ jolın izdegen danışpan. Onıñ añsağanı eldi ornıqtıratın jaylı meken tawıp, eldiñ mäñgiligin jañğırtw edi. Onıñ izdegen jeruyığınıñ mäni xalqı täwelsizdik qundılığın ulıqtaytın, el-jurtı beybit ömir süretin, adamgerşilik pen bawırlastıqtı tw etip, tatwlıqta uyısıp ömir süretin quttı qonıstı tabwda boldı.
Qazaqstandı jarqın bolaşaqqa jeteleytin jastarımız babalarımız añsap ötken täwelsizdiktiñ twın jıqpay, jelbirete bilwi tïis. Öytkeni, babalarımızdıñ ulan baytaq jerin qalay qorğağanın, bostandıqtı qalay añsap-qadirlegenin bilemiz. Jastar sonday tekti urpaqtıñ urpağı ekendikterin sezinip, osı «täwelsizdik», «mäñgilik el» uğımdarın sanalarına siñirip, qasterlewge mindetti.
Jañarwdıñ, ömirşeñdiktiñ negizi jastarda. Bul üşin azamattar tälim-tärbïe men ğılımğa basa män berip, bilimmen mıqtap qarwlanwı qajet. Eldiñ ekonomïkalıq, rwxanï jağdayınıñ damıp, örkendewi, ulttıñ bäsekege qabilettiligin arttırw eldiñ bilim deñgeyimen de tığız baylanıstı. Qazirgi kezde bul bağıtta nätïjeli jumıstar atqarılıp ta jatır. Jastar «Bolaşaq» bağdarlamasınıñ ayasında şetelderde bilim alıp, şetel täjirïbesiniñ artıqşılıqtarı men kemşin tustarına köz jetkizip, sanasına toqıp kelip, elimizdegi mañızdı qızmet salalarında sol täjirïbelerin qoldanıp eñbek atqarwda.
Qazirgi kezdegi jahandanw üderisi, qoljetimdi aqparattar legi jastardıñ boyında aqparattardı elekten ötkize bilw, teris pïğıldı ïdeologïyalarğa qarsı tura biletin ïmmwnïtetti qalıptastırwdı qajet etedi. Öytkeni qazirgi tañda jat pïğıldı ağımdardıñ ıqpalına erip, ekstremïstik äreketterdiñ qatarın tolıqtırwşılar osı jastar bolıp otırğanı belgili. Jastardıñ munday äreketke barwınıñ bastı sebebi retinde olardıñ bilim, sawattılıq deñgeyiniñ tömendigin aytwğa boladı. Ekstremïstik ïdeyalar xalıqtı öziniñ erteden kele jatqan bay rwxanï qundılıqtarı men salt-dästürinen bas tartqıza otırıp, mädenï, tarïxï, rwxanï sanasın joyıp jiberwdi közdeydi. Munday ïdeologïya kez kelgen memleket sekildi Qazaqstan qoğamınıñ da işki turaqtılığına elewli qater töndiredi.
Buğan qarsı tura bilwdiñ jolı jastardıñ dinï sawatın arttırw, olardı adamgerşilikke, süyispenşilikke tärbïelew, ulttıq salt-dästürimizdi boylarına siñirip, däriptew, olardı eline, jerine, dästürine, dinine janaşır azamat etip tärbïelew bolıp tabıladı. Qazaq eliniñ birliginiñ qalıptaswı men örkendewi dəstürli ulttıq tərbïe men rwxanï qundılıqtarmen sabaqtasqan türde jüzege asadı. Sol sebepten de jastardıñ boyına qazaqï qundılıqtardı siñirip, qazirgi jahandıq damw jağdayında olardı batıs mədenïetiniñ negizinen alıstatıp, özimizdiñ rwxanï bay muramızdıñ qundılıqtarı turğısınan tərbïelew - alda turğan bastı mindetterdiñ biri. Elbasımız jarïyalağan «Mäñgilik el» ïdeyasınıñ közdegeni de osı bolatın, yağnï, töl dästürimizdi, ädebïetimiz ben mädenïetimizdi jañğırtw, dinimiz ben tilimizdi örkendetw.
«Mäñgilik el» ïdeyasın jüzege asırıp, odan äri damıtatın jastar bolğandıqtan olar eñ aldımen bilimdi, ulttıq qundılıqtar men zamanawï ïgilikterdi öz boyına biriktirip, uştastıra bilgen, öz eliniñ nağız janaşır azamattarı retinde qalıptaswğa talpınwı kerek. Memlekettiñ osı bağıtta atqarıp jatqan izgi jumıstarı az emes, solardıñ biri osı - «Mäñgilik el» ïdeyası.
Sonımen qatar Elbası N.Nazarbaev «Mäñgilik el» ïdeyasın Qazaqstan xalqınıñ jarqın bolaşağı üşin qabıldağan öte mañızdı jäne tarïxï mänge ïe qujat «Bes ïnstïtwcïonaldı reformanı jüzege asırwğa bağıttalğan naqtı jüz qadam» attı bağdarlamanıñ ïdeologïyalıq negizi etip aldı. Mundağı «Birtektilik pen birlik» reformasında «Mäñgilik el» patrïottıq aktisi jobasın äzirlew, Qazaqstan xalqı Assambleyasınıñ «Ülken el - ülken otbası» keñ kölemdi jobasın äzirlew jäne jüzege asırw, azamattıq birtektilikti nığaytwdıñ «Meniñ elim» ulttıq jobasın äzirlew jäne jüzege asırw, «Nurlı bolaşaq» ulttıq jobasın äzirlew jäne jüzege asırw, t.b. naqtı qadamdar jüzege asırw közdeldi.
Qazaqstan tağdırı üşin, ötken ata-babalar men bolaşaq urpaq aldında eñ bağalı qundılığımız - egemendigimizdi saqtap, muratımızğa aynalğan «Mäñgilik el» bolw ïdeyasın jüzege asırw jolında ayanbay eñbek ete bileyik!
- UEM: 2025 jılğa deyingi Strategïyalıq jospar – Ult josparınıñ bir bağıtı
- Awıl äkimderi men demewşiler 8 memorandwmğa qol qoydı - Jambıl oblısı
- Bäsekege qabilettiniñ bäsi bïik
- Qızılordada kadr mäselelerin şeşwge arnalğan semïnar ötti
- Semïnarda jañartılğan bilim berw mazmunındağı oqwlıqtar talqılandı - Qızılorda
- Frankfwrtte «Astana» xalıqaralıq qarjı ortalığınıñ tanıstırılımı ötti
- Qızılorda oblısında tïtan öndiretin kombïnat salınbaq
- Qızılordada medïcïna mekemeleriniñ texnïkalıq bazasın nığaytılwda
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam


text:
Qırım kene de elektrik energiyasını qullanuv limitini bozdı – nazirlik
Cuma künü Qırımda kene de elektrikler kesildi, bunıñ sebebi ise yarımadanıñ elektrik energiyasını qullanuv limitini bozuvı oldı. Bunı Ukraina yaqarlıq ve energetika nazirliginiñ kütleviy haber vastaları ile bağ bölüginiñ yolbaşçısı Anna Dudka Radio Svobodağa bergen izaatlarında bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, ışıqnı söndürmek qararını «Ukrenergo» dispetçeri qabul ete.
DTEK energetik şirketi elektrikni kesip, bu adımnı «Ukrenergonıñ» qararına esslanıp izaatladı.
Qırım «akimiyeti» Ukrainanı apansızdan elektrik kesüvinde qabaatlap, mobil GTESlerni çalıştırmağa başladı.


text:
Qırımda içtimaiy vaziyet tek beterleşecek – «Vostok-SOS»
Qırımda qıtaiy Ukrainadan elektrik energiyasınıñ söndürilmesi neticesinde içtimaiy vaziyet beterleşecektir. Bunı Radio Svoboda efirinde «Vostok-SOS» hayriye fondunıñ reberi Aleksandra Dvoretskaya bildirdi.
«Qırımda, aqiqaten, ağır itçimaiy vaziyet, ileride de tek beterleşecek», – qayd etti Dvoretskaya.
Onıñ sözlerine köre, energetik qamaçavından eñ çoq ufaq meskün yerler zarar köre, anda bir qaç kün içinde elektrik energiyasını tek eki-üç saatke bere ediler.
«Bağ, yarıq, suv ve ilâhre büyük şeerlerde olsa, Aqmescitten 10-15 km civarında yerleşken bazı meskün yerlerde bu künleri elektrik energiyası bir-eki saatke berile edi. Ufaq balalı qorantalar vaziyetke pek ağır dayana», – dey o.
Noyabr 22-ne keçer gecesi Herson vilâyetiniñ Çaplinka qasabası rayonında patlavlar yüz berdi. Qırım qamaçavı boyunca vatandaşlıq qamaçavı ştabında bildirilgeni kibi, «Qırımnı elektrika ile teminlegen elektrik bericileriniñ yolağı tüşti ve ğayrıdan tiklenemez».
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Qırım Fevqulâde işler nazirligi fevqulâde vaziyetniñ kirsetilmesi aqqında teniyeley edi. Noyabr 23 künü yarımadada raatlıq künü olaraq ilân etilgen edi.
Noyabr 24 künü «Ukrenergo» bildirgeni kibi, işçiler bozulğan tiremelerniñ birini – «Kahovka – Titan» tiremesini tamirlediler.


text:
Duvadaq
Duvadaq (Otis tarda) – (Otididae) ailesinden çoq ürkek bir quş türü. Dünyada eñ balaban uçqan quşlardan birevidir.
Erkek duvadaqlarnıñ qanat açıqlığı 260 sm uzunlıqta ola bile, özleri 18 kg ağırlıqqa bara bile. Irğaçı duvadaqlar bu ebatlarnıñ yarısına bara bile ve eñ fazla 8 kg ağırlıqta ola bile.
Duvadaqlar qaverenki lekeli, uzun ayaqlı quşlardır. Yetişkin erkeklerniñ saqalları bardır.
Duvadaqlar Moğolistandan İspaniyağa qadar barğan keniş bir coğrafiyağa darqalğan olsa da, yaşağanları kiçkene bölgeler bir-birinden ayrıdır. Pek çoq memlekette nesilleri endi tükendi, şu vaqıtta qalğan memleketlerde nesli tükenme telükesinen qarşı qarşığa.
Duvadaqlar aşaytlıq qıdırmaq içün tarlalarnen çöllerde dolaşa. Yetişkin soyları tohum, çekirdek, meyva, ot, böcek ve kiçkene memelilernen beslene, balaları böcek aşay.


text:
2018 jılı älemde ğılım-tehnikanıñ eleuli tabıstarı kütilude. Ğarıştı zertteu salasınan tartıp, zımıran qozğaltqış motorları bar kölikter de jarıqqa şı..
AQŞ-tıñ Kaliforniya universitetiniñ mamandarı midıñ oylau üderisi beynelengen videorolik jariyaladı. Amerikalıq ğalımdar atalmış täjiribeni epilepsiya..
NASA jaqında 2018 jıldıñ bastı mindetteriniñ tizimin video arqılı jariya etti. Jalpı josparda iske asırıluğa tiisti 18 jobanı körsetildi. Onıñ işinde ..
NASA ğarış zertteu ortalığı qıs mezgilindegi Marstıñ suretterin jariyaladı. NASA ğalımdarı atalmış suretterdi «Mars Reconnaissance Orbiter» apparatıme..
Adamdardıñ köbi wzaq ömir sürip, dünieniñ, wrpaqtarınıñ, eldiñ qızığın wzağıraq körgisi keledi. Alayda, qartayğan kezde densaulıqtıñ aqausız boluı tım..