text:
Qırımtatarlarnıñ sürgünligi
Bazarertesi 22 oktâbr 2018
-
-
-
-
-
12 mart 2015
Sürgün olunğannıñ hatıraları: «Babam cenkten qolsız qayttı, eki künden soñ bizni sürgün ettiler»
Nesibe Bürseitovanıñ qorantası qırımtatar halqınıñ adaletsiz sürgünliginiñ bütün accını özü is etti. Babasını – cebeden qolsız qaytqan adamnı – er kesken beraber uzaq Özbekistanğa sürgün ettiler.
-
-
14 noyabr 2014
Sürgünlik hatırlavları: «Kün evelden bizni sürgün eteceklerini ayttılar»
Cenk devamında Memetovlar qorantasınıñ evinde NKVD reberi Andrey İvanoviç apayınen yaşay ediler. Olar mayıs 17 künü 1944 senesi Memetovlar qorantasına bütün qırımtatarlarn sürgün eteceklerini bildirdiler. Amma, olarnıñ sözlerine iç bir kimse inanmadı.
-
11 noyabr 2014
Sürgünlik hatırlavları: «Evimizden quvğanda sovet askeri bizge yardım etti»
Gülnara Mustafayeva: «Evimizde süt aylandırğan alet bar edi, aşhanede masa üstünde pekitilgen edi. Bu asker onı çıqarıp, anamnıñ torbasına tıqtı, sizge bu yardım eter, dedi. Öyle de oldı, bu separator olmasa edi, epimiz öler edik. Sağ olsun şu asker, adını bile soramadıq».
-
-
-


c: text/html

text:
Noyabr 4-de gece Türkiye politsiyası memleketniñ baş kürt siyasiy küçü, Halqlarnıñ demokratik firqasınıñ, eki reisdeşini ve bu firqanıñ 11 halq vekilini yaqaladı. Bunı Radio Svoboda bildire.
Türkiyeniñ Anadolu devlet haber agentliginiñ malümatına köre, Selahattin Demirtaş Diyarbakır cenüp-şarq şeerindeki evinde, firqanıñ diger lideri Figen Yüksekdağ ise Türkiyeniñ paytahtı Ankarada yaqalandı.
Türkiye parlamentindeki Halqlarnıñ demokratik firqasınıñ fraktsiya reberi İdris Baluken de yaqalandı.
Olarnı terrorizm taqiqatı çerçivesinde yaqaladılar. Demirtaş ve Yüksekdağ soñki vaqıtları bir qaç taqiqatnıñ obyekti ediler, amma ilk sefer yaqalanalar.
Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan Demirtaşnı bir çoq kerek tenqit etken edi.
Millet vekilleri parlament olarnıñ taqip etilmesine izin bergen soñ yaqalandı.
Halqlarnıñ demokratik firqası Türkiye parlamentiniñ sayığa köre üçünci firqasıdır, onıñ 59 yeri bar. Firqa kürtlerniñ esas siyasiy vekili ola.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları boyunca vekâletlisi Lüdmila Denisova Rusiyeden qırımlı bloger, vatandaş faali Nariman Memedeminovnıñ Qırım psihiatriya hastahanesine mecburen yatqızılğanına dair malümat bergenini talap etti.
Munasip vesiqanıñ kopiyasını Denisova iyülniñ 18-nde Facebookta derc etti.
«Rusiye prezidentiniñ mesleatçısı Mihail Fedotov ile Rusiyede insan aqları boyunca vekâletlisi memuriyetiniñ yolbaşçısına mektüp yollap, acele surette hastahanege mecburen yatqızıluv sebebi ve oña nisbeten nasıl tedbirler körülgeninen bağlı malümat berilgenini rica ettim», – dep qayd ete ukrainalı ombudsmen.
«Qırım birdemligi» birleşmesiniñ faali, qırımlı bloger Nariman Memedeminov Qırımda ekspertiza keçirmek maqsadınen psihiatriya hastahanesine yatqızıldı.
Mayıs 15-te Rusiyeniñ kontroli altında olğan Aqmescitniñ Kiyevskiy rayon mahkemesi, terrorizm propagandasında qabaatlanğan qırımtatar faali, vatandaş jurnalisti Nariman Memedeminovnıñ tevqif muddetini dört ayğa uzattı. Memedeminov avgustnıñ 15-ne qadar tahqiqat izolâtorında qalacaq.
Martnıñ 23-nde Qırım MC prokuraturası, Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmı (insannı qanunsız olaraq azatlıqtan marum etüv ya da alıp qaçuv) ve 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmında (mesken toqunılmazlığınıñ bozuluvı) qayd etilgen cinaiy qanun bozuluvlarınıñ alâmetleri boyunca malümatnı Mahkemeden evelki taqiqatlarnıñ umumiy cedveline kirsetti.
Ukraina Milliy jurnalistler birligi (UMJB) Qırımda Memedeminovnıñ tevqif etilmesini «fikir serbestligi ve, cümleden İnternet ağı vastasınen, informatsiyanı serbest almaq ve darqatmaq aqqınıñ bozuluvı» dedi.


text:
Böyle bir qararnı Avropa komissiyası bugün, iyün 10-da, qabul etti, dep haber ete UNİAN.
Hatırlatamız, mayıs 13-de Ukraina ve Avropa Birligi 1 mlrd yevro miqdarında ödünç ayırılması aqqında añlaşma imzaladılar. Onı 500 million yevrolıq eki tranş olaraq ayıracaqlar ve 15 yıl devamında ödemesini bekleycekler.
Mart ayında Avropa Birligi Kiyevge 11 mlrd yevro miqdarında yardım ayırılması aqqında qarar alğan edi. Bu paralardan 1,6 mlrd yevro – ödünçler, 1,4 mlrd yevro – yardım, Avropanıñ rekonstruktsiya ve inkişaf bankı 5 mlrd yevro ayıracaq, ve daa 3 mlrd Avropa yatırım bankından kelecek.


text:
«Hizb ut-Tahrir» ile bağlı olğanında qabaatlanıp, sentâbr 7-de Rostov-na-Donu şeerindeki mahkeme tarafından mahküm etilgen Aqyarlı Ruslan Zeytullayev, Rustem Vaitov, Nuri Primov ve Ferat Sayfullayevniñ adliyecileri qararlarğa qarşı şikâyet etmege azırlana.
«Elbet, imayeciler mahkeme qararınen razı degil, bunı qanunsız ve adaletsiz dep saya», – dep ayttı Rustem Vaitovnıñ adliyecisi Oksana Jeleznâk.
Çarşenbe künü mahkeme toplaşuvı vaqtında mahkemeci ükümniñ tek kiriş ve netice qısımlarını oqudı.
Bunen beraber, Zeytullayevniñ cinayeti Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-ci qısmından («Rusiye Federatsiyası qanunına binaen, terroristik sayılğan teşkilâtnıñ faaliyetini teşkil etüv») 205.5 maddesiniñ 2-ci qısmına («Rusiye Federatsiyası qanunına binaen, terroristik sayılğan teşkilâtnıñ faaliyetinde iştirak etüv») deñiştirildi ve neticede o, umumiy nizam koloniyasına 7 yılğa qapatıldı. Bundan evel prokuror Qırım sakininiñ qattı nizam koloniyasına 17 yılğa qapatılmasını talap etken edi.
Sayfullayev, Vaitov ve Primovnı mahkeme umumiy nizam koloniyasına 5 yılğa qapattı. Bu, qabaatlanğanlar öz qabaatını tanımağanını köz ögüne alınıp, madde boyunca minimal ola bilecek cezadır.
«Bu, ilk evelâ, mahkeme taqiqatı devamında öyle de tasdıqlanmağan, oña taqdim etilgen qabaatlavnıñ temelsiz olğanını köstere», – dep izaat berdi Jeleznâk.
«Bu, büyük ğalebelerge alıp barğan kiçik dönüm noqtasıdır!» – dep Zeytullayevniñ ükmüne onıñ adliyecisi Emil Kurbedinov izaat berdi.
Üküm çıqarılğan vaqtında «aqyarlı dört kişi» nevbetteki yazılarnen futbolkalarğa kiyingen edi: «Kene de yasaq altında», «Qırımtatarlar», «Sımarış ömürge keçirildi», «Sanalaştırma bitti». Mahkemeci kirgende, qabaatlanğanlar, adaletsiz mahkemege ve Qırım musulmanlarınıñ taqip etilmesine qarşı narazılıq işareti olaraq, ağızlarına skotç yapıştırdı.
Ruslan Zeytullayev, Rustem Vaitov, Nuri Primov ve Ferat Sayfullayev 2015 senesi qışta «Hizb ut-Tahrir» faaliyetinde iştirak etkenlerinen qabaatlanıp, yaqalandı. Dava işi 2016 senesi iyün ayında Rostov arbiy mahkemesine teslim etildi.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifatına birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ankarada Türkiye tış işleri naziri Mevlüt Çavuşoğlu Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqı işleri boyunca vekâletlisi Mustafa Cemilevnen körüşti. Bu aqta iyünniñ 7-nde nazir özüniñ Twitter saifesinde haber ete.
«Qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilevnen yapqan körüşüvimizde, qırımtatarlarnıñ aqlı davasınıñ bütün dünyağa bildirilmesine yönelgen areketler ve bölgedeki soñki vaziyetnen bağlı fikir alışverişi yaptıq», – dep yaza Çavuşoğlu.
KHVnıñ malümatına köre, daa evel Cemilev ve Ukraina tış işleri naziri Pavlo Klimkin iştirak etken Ankara qırımtatar kültür ve yardımlaşma derneginde, Çavuşoğlu «Türkiye Qırım ilhaqını tanımağanı ve tanımaycağı» aqqında aytqan.
Daa evel Klimkin Twitterde Türkiye TİNniñ reberi Çavuşoğlu, Türkiyedeki qırımtatar teşkilâtlarınıñ temsilcileri ve iş adamlarınen meselelerniñ keniş yelpazesini, şu cumleden Rusiyedeki siyasiy mabüslerniñ azat etilüvi ve ilhaq etilgen Qırımda Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aq-uquqlarınıñ tiklenüvini muzakere etecegi aqqında yazğan edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ istilâsı qanunsız olğanını tanıdı ve Rusiyeniñ areketlerini tenqit etti. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar kirsetti. Rusiye yarımada ilhaqını inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dey. Ukraina Yuqarı Radası 2014 senesi fevral ayınıñ 20-sini Rusiye tarafından Qırımnıñ muvaqqat işğaliniñ resmiy başlanğıç künü dep qabul etti.


text:
"Qazaqtelekomda" jeke tulğalarğa mereke künderi Qazaqstan boyınşa qalaaralıq telefon baylanıstarı boyınşa tegin söylesw mümkindigin berw twralı şeşim şığardı. Atap aytsaq, mına mereke künderi: Jaña jıl (1 qañtar), Xalıqaralıq äyelder küni (8 nawrız), Nawrız meyramı (22 nawrız), Qazaqstan xalıqtarınıñ birligi küni (1 mamır), Otan qorğawşılar küni (7 mamır), Jeñis küni (9 mamır), Astana küni (6 şilde), Qazaqstan Respwblïkası Konstïtwcïya küni (30 tamız), Qazaqstan Respwblïkasınıñ Tuñğış Prezïdenti küni (1 jeltoqsan), QR Täwelsizdik küni (16 jeltoqsan)"",-delingen xabarlamada.
Jeñildik mereke künderi sağat 00:00-den kelesi künnniñ sağat 00:00-ge deyin äreket etedi.
"Mereke künderi berilgen qosılıstar sanın taldaw qalaaralıq qosılıstar men qalalıq telefon arqılı oblıs boyınşa qoñırawlar abonentter arasında suranısqa ïe ekenin körsetti. Sondıqtan biz mereke künderin ayqındap, abonentterdiñ tegin qoñıraw şalwına mümkindik jasadıq",-deydi "Qazaqtelekom" AQ Basqarması törağası Qwanışbek Esekeev.
Tegin qalaaralıq qoñırawlardı abonentter Astana küninen bastap paydalana aladı.
Kommentarïï


text:
Törkiyä qorallı köçläre internetta fotolar urtaqlaştı
Anda Äsäd rejimı, terror oyışmaları häm qayber imperialist köçlär tarafınnan cir belän ber itelgän Xälep, Rakka häm Könçığış Guta, Ğıyraqnıñ Musul şähäre fotoları quyılğan
“Zäytün botağı” xäräkätendä tınıç xalıq häm tarixi qorılmalar zarar kürä digän ğayepläwlärgä Törkiyä qorallı köçläre Twitter säxifäsendä cawap birde. Ul törek häm ingliz tellärendä. Anda Äsäd rejimı, terror oyışmaları häm qayber imperialist köçlär tarafınnan cir belän ber itelgän Xälep, Rakka häm Könçığış Guta, Ğıyraqnıñ Musul şähäre fotoları quyılğan. Şular yanında Afrinnıñ “Zäytün botağı” xäräkätennän soñğı räsemnäre. Şunda uq: “Tınıç xalıq, tirä-yün, tarixi äsärlär häm dini-mädäni qorılmalar Törkiyä Qorallı köçläre öçen qağılğısız,”-yazması urnaştırılğan.
Fotolarda AQŞnıñ yärdämen aluçı PKK/PYD-YPGnıñ DEAŞ belän suğışunı säbäp itep Rakkanı nindi xälgä kiterüen, Bäşşar Äsäd rejimı höcümnärennän soñ Xälep häm Könçığış Gutada xäräbägä äwerelgän binalarnı kürergä mömkin. Gıyraqtağı Musul da DEAŞtan çistartılğanda tulısınça diyärlek cimerelä.
Çağıştıru öçen Afrin räsemnäre quyılğan. Törkiyä Qorallı köçläreneñ “Zäytün botağı” xäräkäte barışında şähärneñ zarar kürmäwe ap-açıq kürenä.


text:
Astana qalasınıñ qoğamdıq kölikteri mamır ayınan bastap elektrondıq tölem jasaw jüyesine köşedi. Bul twralı elorda äkimdigi ğïmaratında ötken Qoğamdıq keñes otırısında aytıldı.
Jolawşılar köligi basqarmasınıñ ökilderi qalalıq qoğamdıq kölikterde elektrondıq tölem jasaw jüyesi kartaların qoldanısqa engizw mamır ayında jüzege asatının ayttı.
Biz azamattardıñ jeñildik berilgen sanattarı üşin arnayı mälimetter bazasın jasap, kartalardı derbestendirdik. Olar avtobwstarmen tegin jol jüredi. Bul rette valïdacïya jasawğa, yağnï avtobwsta kartanı paydalanwğa mindetti. Oqwşılarğa da derbes kartalar beriledi, onı jazğı demalıs kezinde 30-şı tamızğa deyin qoldanwğa boladı, – dedi «Astana LRT» JŞS basqarma törağası Talğat Ardan.
Kartalardı arnayı belgilengen orındardan jäne jürgizwşilerden satıp alwğa boladı. Eger jolawşınıñ kartası bolmasa, ol jolaqını jürgizwşiniñ janındağı termïnalmen elektrondı karta arqılı nemese qolma-qol aqşamen töleydi. Avtobws jürgizwşisiniñ jäne ärbir esiktiñ janına valïdator ornatıladı.
ETJJ jolawşılar tasımalınıñ sapasın arttırwğa mümkindik beredi jäne osı salanıñ ayqındılığın qamtamasız etedi.
«Astana LRT» JŞS baspasöz qızmetiniñ mälimetine süyensek, bügingi tañda Astana qalasında 9avtobws parki jumıs isteydi. Qala işinde kün sayın 800 avtobws qatınaydı. Onıñ 358 birligi ötken jılı qalalıq qoğamdıq kölik jüyesin modernïzacïyalaw bağdarlaması boyınşa satıp alınğan. Qoğamdıq kölikterdi jañartw jäne eski avtobwstardı jüyeden şığarw jumıstarı äri qaray jalğasadı.
Sonımen qatar, qazirgi waqıtta jolawşılarğa 1 mıñ 234 jürgizwşi men 1 mıñ 123 kondwktor qızmet körsetwde.
Jergilikti ökimet tarapınan qalalıq kölik qızmeti sapasınıñ damwı men joğarılwına köp köñil bölinwde. Ayta ketsek, 2015 jılı avtobwstar tegin sımsız ïnternetpen qamtıldı. Bul jobanıñ bastı maqsatı – qızıqtırğan aqparatqa lezde qol jetkizw mümkindigi, zamanawï kommwnïkacïyalıq qızmetti däriptew arqılı, qala turğındarınıñ IT-sawattılığın arttırw.
el.kz
Kommentarïï


text:
Bunı Ukrainada Avropa Birliginiñ temsilcilik yolbaşçısı, elçi Yan Tombinskiy bildirdi, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
Diplomatnıñ aytqanına köre, bu vesiqanıñ imzalanması Ukrainağa yañı imkânlar bere, lâkin Ukraina ükümeti islâatlarnı şimdi başlamaq kerek.
Ukraina ve Avropa Birligi assotsiatsiya añlaşmasınıñ siyasiy qısmını bu sene mart 21-de imzaladılar. Ukraina prezidenti Petro Poroşenko inauguratsiyasında çıqışta bulunıp, añlaşma eñ yaqın vaqıtta imzalanmaq kere, dep bildirdi.
Tombinskiy bildirdi ki, Ukraina Avropa Birligi ile vizasız rejimini bu yılnıñ soñuna qadar qazanmaq kerek.
Bunı Ukrainada Avropa Birliginiñ temsilcilik yolbaşçısı Yan Tombinskiy bildirdi.
O, Avropa komissiyası Ukraina Avropa Birligi ile viza rejiminiñ kerçekleştirilmesi boyunca areketler planınıñ birinci basamağına müsbet qıymet kesti ve bu plannıñ ekinci basamağına keçmege tevsiye etti.


text:
Qazaqtıñ baylığı men fïn texnologïyasın tüyindestirse, eki tarapqa da paydalı - Sawlï Nïïnïstë XELbSÏNKÏ. QazAqparat - Qazaqtıñ baylığı men fïn texnologïyasın tüyindestirese, eki tarapqa da paydalı. Bul twralı bügin Qazaqstan Prezïdentimen şağın jäne keñeytilgen quramda kezdesw ötkizgennen keyingi birlesken mälimdeme barısında Fïnlyandïya Prezïdenti Sawlï Nïïnïstë ayttı, dep xabarlaydı QazAqparattıñ arnawlı tilşisi Xelsïnkïden.
KASE: dollar bağamı tağı 4 teñgege tömendedi ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan qor bïrjasında (KASE) särsenbi küngi sawda-sattıqtıñ tañerteñgilik sessïyasında teñgeniñ AQŞ dollarına şaqqandağı ortaşa bağamı T+1 (USDKZT_TOM, kelisim ayaqtalğannan keyin kelesi küngi esebimen) esebimen 363,6 teñgeni quradı, dep xabarlaydı QazAqparat KASE-ge silteme jasap.
Fïn kompanïyaları Qazaqstan käsiporındarınıñ aktïvterin satıp ala aladı XELbSÏNKÏ. QazAqparat - Fïn kompanïyaları Qazaqstannıñ ulttıq kompanïyalarınıñ aktïvterin satıp ala aladı. Bul twralı bügin Fïnlyadïyanıñ bïznes kapïtandarımen kezdesw barısında Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaev ayttı, dep xabarlaydı QazAqparattıñ arnawlı tilşisi Xelsïnkïden.
Elbası fïn bïznes kapïtandarımen ne üşin kezdesti XELbSÏNKÏ. QazAqparat - Fïnlyandïya Qazaqstannıñ Soltüstik Ewropadağı mañızdı sawda-ekonomïkalıq seriktesteriniñ biri. Bul twralı bügin Fïnlyadïyanıñ bïznes kapïtandarımen kezdesw barısında Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaev ayttı, dep xabarlaydı QazAqparattıñ arnawlı tilşisi Xelsïnkïden.
Qazaqstanda altın öndirisi arttı ASTANA. QazAqparat - Qazaqstanda 2018 jıldıñ qañtar-qırküyeginde öñdelmegen jäne jartılay öñdelgen nemese untaq türindegi altın öndirisi 71 361 kelini quradı. Bul 2017 jıldıñ osı kezeñimen salıstırğanda 12,9% köp, dep xabarlaydı QazAqparat QR Ulttıq ekonomïka mïnïstrliginiñ Statïstïka komïtetine silteme jasap.
Qarağandılıq şam şığarwşılar Mordovïyadağı ğılımï alañdı paydalanbaq ASTANA. QazAqparat - Qarağandı oblısınıñ käsipkerler delegacïyası bïznes-mindetpen Mordovïya Respwblïkasınıñ astanası - Saranskide bolıp qayttı. Sapardıñ nätïjesinde agroönerkäsip keşeninde jäne jarıq texnïkalıq önerkäsipte iskerlik baylanıstı keñeytw twralı kelisim jasaldı, dep xabarlaydı oblıstıq äkimdiktiñ baspasöz qızmeti.
Şımkentte jıl basınan beri 139,9 mlrd teñge salıq öndirilgen ŞIMKENT. QazAqparat - Şımkentte jıl basınan beri 139,9 mlrd teñge salıq öndirilgen. Bul qarajattıñ 69 mlrd 278 mln teñgesi respwblïkalıq byudjetke joldanğan. Bul twralı qalalıq Memlekettik kirister departamentinde ötken brïfïngte söz boldı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Qañtar-tamız aylarında TMD elderinde önerkäsip öndirisiniñ kölemi arttı ASTANA. QazAqparat - TMD Statkomïtetiniñ derekteri boyınşa Dostastıq elderinde 2018 jılğı qañtar-tamızda 2017 jılğı qañtar-tamızben salıstırğanda önerkäsip öndirisiniñ kölemi 3,3% arttı (2017 jılğı qañtar-tamızda - 3,5%), dep xabarlaydı QR UEM baspasöz qızmeti.
arı qaray
Murağat
Joğarı qaray


text:
Soñki malümatlarğa köre, Moskva metrosında Arbat-Pokrov ağında yüz bergen qaza neticesinde 10 insan elâk oldı, 140 kişiden ziyade yaralandı, dep bildire Moskva şeer yolbaşçısınıñ muavini Pötr Birükov, haber ete Azatlıq Radiosı.
Onıñ aytqanına köre, 106 yaralanğa insan hastahanede buluna. Qaza yerine Rusiye MÇS yolbaşçısı Vladimir Puçkov keldi.
Qurtarıcılar Moskva metrosınıñ «Park Pobedı» ve «Slavânskiy bulvar» stantsiyaları arasında trenniñ üç vagonı çıtadan çıqqan tonnelden yolcularnı çıqardılar.
Moskva prokuraturası vaqianı ögrenip başladı. 8 yaralanğan kişini Sklifosovskiy İnstitutına alıp kettiler. Yolcularnı tahliye etmek içün Fevqulâde vaziyetler Nazirliginiñ 8 vertolöti qullanıldı.
Moskva yolbaşçısı Sergey Sobânin bildirdi ki, şeer akimiyeti elâk olğanlarnıñ soy-soplarına 1 million ruble töleycek.
Moskva boyunca MÇS vekili Viktor Birükovnıñ aytqanına köre, kerginlik eksilgeni sebebinden yañlış signalizatsiya oldı. Bundan sebep tren apansızdan toqtadı ve qaza yüz berdi.
Malümatnı Rusiye Taqiqat komitetiniñ vekili Vladimir Markin tasdıqladı. Naqliyat havfsızlığını bozuv aqqında cinaiy iş açıldı.


text:
Nepalnıñ ğarbindeki dağ rayonlarında yolcu uçağı radarlardan ğayıp oldı. Uçaqta eñ azından 21 yolcu ve hadimleri bar, dep haber ete BBC memleket akimiyetiniñ malümatına esaslanıp.
Berilgen malümatqa köre, Pokhara-Jomsom seferli uçaq uçıp çıqqanından 20 daqqa keçken soñ bağğa çıqmadı.
İlk malümatlarğa köre, uçaqta eki çetel adamı ve eki bala bar edi.
Al-azırda aviatsiya yardımınen uçaqnı qıdırmağa devam eteler, amma ava bozulğanından sebep qıdıruv işleri zor keçmekte.
1949 senesinden başlap, ilk uçaq Nepalda engende, aman-aman 70 uçaq qazası yüz berdi, tahminen 700 insan elâk oldı.
2013 senesi havfsızlıq talaplarına riayet etilmegeninden sebep Avropa Birligi Nepal ava şirketlerine Avropa Birligi memleket-azaları üzerinde uçaq seferlerini kerçekleştirmege yasaq etti.


text:
Qırımtatarlarnıñ işleri boyunca Ukraina prezidentiniñ vekili Mustafa Cemilev ve milliy Meclis yolbaşçısı Refat Çubarov Petro Poroşenkonıñ başlığında ukrain delegatsiyasınıñ terkibi ile beraber Turkiyede keçirilgen muzakerelerde iştirak etmekteler. Bu aqta Çubarov Feysbuk saifesinde bildirdi.
«Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Turkiye büyük milliy meclisniñ yolbaşçısı İsmail Kahramannen ilk sefer böyle şekilde körüşti. Bu körüşüvde qırımtatarlarnıñ lideri Mustafa Cemilev de iştirak etti. Şimdi ise delegatsiyanıñ bütün delegatları ile parlamentteki körüşüvni daa keñ sürette devam etemiz», - dep yazdı Çubarov.
9 mart, çarşenbe künü, Ukraina prezidenti Pötr Poroşenkonıñ Turkiye Cumhuriyetine planlaştırılğan eki künlük resmiy ziyareti başlandı. Memleket başı Turkiye prezidenti Recep Tayip Erdogan, Turkiye baş - naziri Ahmet Davutoglu körüşüvlerni keçirmege planlaştıra.
Ziyaret çerçivesinde Ukraina ve Turkiye arasında yüksek dereceli Strategik şurasınıñ beşinci oturışı keçirilecek. Bunıñnen bir sırada, Turkiye iş adamları ile körüşüvler de ötkerilecek.
Ukraina ve Turkiye arasında munasebetler soñki bir qaç ay devamında faalleşti. Rusiyenen olğan zıddiyetten soñra, Turkiye halqara cemaatçılığınıñ Ukraina territorial bütünliginen, Rusiye tarafından yarımadanı işğal etkeninen bağlı mevamını qabul etip, kendi noqta - i nazarnı seslendirdi. Bunıñnen bir sırada Turkiye qırımtatarlarnen sıq bağlıdır, olarnıñ ekseriyeti Turkiye Cumhuriyetinde yaşamaqta.


text:
- Azerbaycan Türk Edebiyatı (1)
Azerbaycan Türk Edebiyatı, Yazılı Türk Edebiyatı, Bengütaş Edebiyatı, Uygur Edebiyatı, Karahanlı Devri Türk Edebiyatı, Azerbaycan Türk Edebiyatına Genel Bakış, Azerbaycan Türklerinin Halk Yaratıcılığı, Azerbaycan Eski Türk Edebiyatı, Azerbaycan Aşık Edebiyatı, Azerbaycan Türk Edebiyatı,1920 Yılına Kadar, Yakın Dönem Türk Edebiyatı,1920'den günümüze kadar, Güney Azerbaycan Edebiyatı
- Kazakistan Türk Edebiyatı (6)
Kazak Halk Edebiyatı, Çiftçilik ve Hayvan Şiirleri, Yar-Yırlar, Düğün Şiirleri, Övgü ve Yergi Şiirleri, Oyun Şiirleri, Tekerlemeler, Ninniler, Bilmeceler, Atasözleri,Deyimler, Masallar, Konuşma Ustalığı Örnekleri, Yiğitlik Destanları, Kazak Yazılı Edebiyatı, Eski Devir Edebiyatı, -Alp Er Tunga, -Bahadır Şuv, -Oğuz Kaan Destanı, -Orhun-Yenisey Kitabeleri, -"Kodeks Kamonikus," -Korkut Ata, -Mahmut Kaşgari, -Yusuf Balasagunlu, -Hoca Ahmet Yesevi, -Ahmet Yükneki, -Süleyman Bakırgani, -Ozan Ketbuğa,
- Kıbrıs Türk Edebiyatı (3)
Kıbrıs Türk Edebiyatı, Kıbrıs Türk Halk Edebiyatı, Kıbrıs Türk Halk Edebiyatı, Masallar, Efsaneler, Hikayeler, Atasözleri, Türküler, Tekerlemeler, Fıkralar, Latifeler, Kıbrıs Yazılı Türk Edebiyatı, Osmanlı Dönemi, Müftü Hilmi Efendi, Kıbrıslı Aşık Kenzi, Müftü Mehmed Raci, Şem'i, Mehmed Derviş Efendi, Hacı Hasan Tahsin Bey
- Kırgızistan Türk Edebiyatı (3)
Mit, efsane, destan, masal, bilmece, atasözü, Cengiz Aytmatov, Manas Destanı
- Özbekistan Türk Edebiyatı (4)
masal, atasözü, mani, ninni, türkü, ağıt, alkış, kargış, bilmece, atışma, taşlama, sözlü halk tiyatrosu ,
- Türkmenistan Türk Edebiyatı (4)
destan, masal, atasözü, bilmece, türkü.Dede Korkut, Leyla İle Mecnun, Aşık Garip ve Şahsenem, Yusuf ile Züleyha, Köroğlu, roman, öykü, tiyatro, şiir ve deneme
Azerbaycan Türk edebiyatı, Kazakistan Türk edebiyatı, Kıbrıs Türk edebiyatı, Kırgızistan Türk edebiyatı, Özbekistan Türk Edebiyatı, Türkmenistan Türk Edebiyatı


text:
Qırımtatar Milliy Meclisi reisi Refat Çubarov aprel 18-de Yaltada yüz bergen yañı tintüv ve qırımtatarlarnıñ yaqalanuvına izaat berip, böyle etip Rusiye uquq qoruyıcıları evelden yaqalanğan qırımtatarlarnıñ sıralarını çoqlaştırğanlarını qayd etti.
«Belli ki, yaqalanğan Refat Alimov ve Arsen Cepparov daa evel bunıñ kibi uydurılğan qabaat boyunca yaqalanğan 8 qırımtatarnıñ sırasına kirecektirler», – dep yazdı Refat Çubarov öz Facebook saifesinde ve «Hizb ut-Tahrir» ile bağda olğanında şeklenip yaqalanğanlarnı añdı.
«Aynı vaqıtta Federal Havfsızlıq Hızmetiniñ apishanelerinde Qırımtatar Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz (2015 senesi yanvar 29-den berli), qırımtatar milliy areketiniñ iştirakçileri Ali Asanov (2015 senesi aprel 15-ten berli) ve Mustafa Degermenci (2015 senesi mayıs 7-den berli) yatmağa devam eteler», – dep qoştı Meclis reisi.
Aprel 18-de, bazarertesi künü, Qızıltaş köyünde (Yalta) Rusiye uquq qoruyıcıları tintüv keçirip, eki qırımtatarı - Refat Alimov ve Arsen Cepparovnı yaqaladılar. Soy-soplarınıñ bildirgenlerine köre, ekisi de şimdi Aqmescitteki Rusiye Federal Havfsızlıq Hızmetiniñ idaresinde sorğuğa çekile.
Rusiyege boysunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya aprel 18-de Yaltada «Hizb ut-Tahrir» ile bağda olğanında şeklengen eki insan yaqalanğanını bildirdi.
Aluşta kütleviy haber vastalarınıñ malümatına köre, aprel 18-de saba Partenitke de pasportlarnı teşkermek maqsadı ile politsiya ve OMON hadimlerinen eki avtobus kirdi.
Keçken afta soñu künleri Qırımnıñ Aluşta regionınıñ Arpat köyünde politsiya hadimleri reyd keçirgenleri aqqında bildirilgen edi.
Fevral 11-12 künleri Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımda islâm dinini kütkenlerniñ evlerinde bir sıra tintüv keçirip, insanlarnı yaqaladılar. Umumen 14 insan yaqalandı, olardan dörtü apiske alındı: Yaltada İnsan aqları bağ gruppasınıñ azası Emir-Üsein Kuku, Yalta rayonınıñ sakini Enver Bekirov, Aluşta rayonınıñ sakini Müslim Aliyev ve Yaltalı Vadim Siruk. FSB taqiqatçıları olarnı Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtında iştirak etmeleri ile qabaatladılar. Dörtü de Aqmescitte SİZOda yatalar. Teşkilâtqa alâqaları olmağanını aytalar.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina onıñ subyekti olğan Qırımğa elektrik energiyasını bermege azır, yarımada qamaçavı kibi bir şey yoq. Bunı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko yanvar 14 künü matbuat konferentsiyasında bildirdi.
«Biz elektrik energiyasını bermege azırmız, amma Ukraina Qırımına. İsteseñiz – alıñ, istemeseñiz, ukrain mustaqilliginiñ qaytarılmasını beklermiz», – dedi prezident.
Onıñ sözlerine köre, Ukraina Qırım sakinleri-ukrainlerge «ayatnı zorşlaştırmamaq» içün er şeyni yapa ve Qırımğa elektrik energiyasınıñ berilmesi aqta yañı añlaşmağa azır. «Añlaşmada Ukraina, Qırım Muhtar Cumhuriyetinde olğan şirketke elektrik energiyasınıñ berilmesi aqqında yazılmalı», – qayd etti Poroşenko.
Devlet başı em Ukraina, em de dünya Qırım işğalini tanımağanı aqqında hatırlattı.
«Açıq-aydın aytılğan edi: iç bir qamaçav yoq. Halqara añlaşmalarnıñ şekli bar, yani, hocalıq añlamaşları edi, bütün dünya tarafından tanılğan mevamımıznı qayd etemiz», – dey Petro Poroşenko.
Qırım qamaçavınıñ teşebbüsçileri, qırımtatarlarnıñ yetekçileri, yañı añlaşma qabul etilse, vesiqada Qırımnıñ – Qırım Muhtar Cumhuriyeti olaraq qayd olunmasında israr ete.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Mayıs 6-da Zaporojye vilâyetindeki Melitopol şeerinde qırımtatarlar qayd etken Hıdırlez bayramı teşkil etildi. Merasimni Melitopol şeer yolbaşçısı Sergey Minko ve Zaporojye vilâyeti regional meclisiniñ reisi Ridvan İbraimov açtılar. Bu aqta Qırım tarihçısı Gulnara Bekirova Facebook saifesinde yazdı.
«Ava salqın olğanına baqmadan, bayram sıcaq müitte keçti. Şeer akimiyeti ve şeer milliy cemiyetleriniñ temsilcileri, yerli sakinler Melitopol qırımtatarlarınıñ musafirleri oldı. Bu yerde «Güzel Qırım» yır ve oyun qırımtatar halq ansambli, «Çereşnâ» veteranlar horı, Melitopol qaray cemiyetiniñ oyun taqımı kontsert programmasını taqdim ettiler. Adet üzre bayram pilâv ve muzakerelernen yekünlendi», – qayd etti Gulnara Bekirova.
Kiyevde Hıdırlez bayramı mayıs 7-de «Qırım alanında» («Krımskaya polâna») «PaskaFest» festivali çerçivesinde keçirilecek. Ziyaretçilerni Qırım aşları, master-klasslar bekleycek, bu yerde suvenirlerni satın almaq ve hayriye lotereyada iştirak etmek, Cemil Karikov yolbaşçılığında «Maqam» muzıka mektep-studiyası iştirakçileri tarafından ananeviy qırımtatar aletlerinen çalığnan qırımtatar halq muzıkasını diñlemek mümkün olacaq.
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımda bu bayramğa bağışlanğan merasim mayıs 3-te teşkil etile. İçtimaiy ağlarda rusiyeli Qırım ükümeti devlet müessiselerde çalışqanlarnı ve mektep talebelerini bayramğa kelmege mecbur etken vesiqa derc etildi.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileri Qırımnıñ rusiyeli ükümeti tarafından teşkil etilgen Hıdırlez bayramına bağışlanğan merasimlerde iştirak etmege red etkenlerini bildirdi. Böyle merasimlerden vatandaşlarnı da vazgeçmege çağırdılar.
Hıdırlez türk halqlarınıñ eñ büyük bayramlarından biri ola, onı XIX asırda üç kün devamında qayd ete ediler. Onı mayıs 6-da, Hıdır (al-Hıdır) ve İlyas azizleriniñ yer yüzünde körüşkenleri künü olaraq qayd eteler.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Qıtaiy Ukrainadan Qırımğa kirecek olğan maşinalarnıñ nevbeti cuma künü, mayıs 1-de, bayağı arttı, – dep haber ete Qırım.Aqiqat. Şaatlarnıñ aytqanına köre, bayram künleri Qırım sıñırından keçmek içün 12 saat beklemek kerek.
«Şimdi Qırımdan çıqtım, 1,5 saat içinde eki sıñırdan keçtim. Qırım kirişinde tünevin olğanı kibi, 12 saatlik, nevbet. Daa diqqatlı baqalar, amma problemsiz», – dep ayttı Qırımdan qıtaiy Ukrainağa mayıs 1-de saba kirgen qırımlı Qırım.Aqiqatqa.
Onıñ bildirgenine köre, Qırımda qıtağa çıqacaqlarnıñ nevbeti qıtaiy Ukrainada olğan nevbetten az.
Qırımlılarnıñ aytqanına köre, aprel 30-dan mayıs 1-ge keçer gecesi memuriy sıñırdaki vaziyet eñ qıyın edi.
«Bizler Qırımğa soy-soplarımızğa aprel 30-da barğan edik, olarğa mayıs bayramlarına baracaq edik. Nevbette üç yüzünci oldıq. Memuriy sıñırnıñ ukrain qısmında bir buçuq saat içinde yalıñız 40 metrni keçip oldıq. Yanımızğa bir genç keldi ve 500 grivnağa kolonnanıñ başına keçmege teklif etti. Ukrain sıñırcıları bunı bilelermi aceba?», – dep ayttı Qırım.Aqiqatqa Tatyana adlı qırımlı.
Şaatlarnıñ aytqanına köre, nevbette ukrain nomeraları ile maşinalar çoq, Qırımğa farqlı mallarnı alıp ketken yük maşinalar da bar.
Ukraina Devlet sıñır hızmetinde bildirdiler ki, mayıs bayramları Ukraina pasportı olğan adiy adamlar Qırımdan qıtaiy Ukrainağa raat-raat kire bileler.
Ukraina içki işler naziri Arsen Avakov bir qaç kün evelsi dedi ki, işğal etilgen yarımadada Rusiye vesiqalarını alğan adamlar mayıs bayramları Qırımdan qıtaiy Ukrainağa kiremezler. Faqat Rusiye pasportını alğan er bir qırımlı ya da Rusiye vesiqaları boyunca qıtağa kirecekler kiremezler öyle de añlaşılmadı.


text:
Törkiyä - Franśiya mönäsäbätläre
Törkiyä häm Awraziya 21
Franśiyada küptän tügel ilbaşı saylawı ütkärelde. Saylawnı ikençe turda Êmmanuêl makton qazandı. Tapşıruıbıznıñ bügenge çığarılışında Franśiyadäge ilbaşı saylawın häm Törkiyä-Franśiya mönäsäbätlärenä ixtimallı çağılışlarına tuqtalıp uzarbız.
Atatörek universitetınıñ xalıqara mönäsäbätlär bülege tikşerenüçese Cämil Doğaç İpäkneñ mäs’älä belän bäyle añlatmasın täqdim itäbez:
Franśiyada ilbaşı saylaeın Yöreş xäräkäte partiyase namzäte Êmmanuêl Makron qazandı. Qatnaşu küläme 74,6% belän ikençe tur öçen tübän ide. Bitaraf tawışlar da küp ide – 11,5%. Makron bu näticälärgä kürä terkälgän saylawçınıñ barı tik 43,6%ınıñ tawışın ala aldı. Şul räweşle ärcä başına barmawçılar häm bitaraf tawış qullanuçılardan toruçı, här ike namzätkä dä qarşı zur öçençe blok bar.
Makron ber yıl êlek tanılğan säyäsätçe tügel ide. İlbaşı Olandnıñ kabinetında iqtisad ministrı buldı. Sośialist partiyadän kitep, Yöreş xäräkäte partiyasen qordı. Qısqa waqıtta Franśiyaneñ iñ yäş däwlät başlığı bulıp saylandı. Makronnıñ ciñüenä Awrupa bik şatlandı. Liberal häm sośial demokrat säyäsätçelär Makronnı Awrupa Berlegeneñ qotqaruçısı bularaq kürä. Bu näticä tışqı säyäsät cähatennän dä könbatışnı tınıçlandırdı. Çönki Makron xalıqara mäydanda Awrupa Berlegeneñ barlığına häm missiyasenä zur ähämiyät birä.
Makron Franśiya oçraşqan iqtisadi häm sośial’ problemalar mäs’äläsendä yaña qaraşlar häm proyektlar täqdim itte. Monıñ öçen dä cämğiyätneñ törle qatlamnarınnan xuplaw kürde. Läkin aldında citdi sınawlar bar. İqtisadi problemalar citdi ülçämgä citte. Bu problemalar 2020nçe yılda Fransiya byudjetı qaplıy almaslıq qadär üsä ala. Franśiya xäzerdän ük iqtisadi qıyınlıqlar belän köräşüçe ilgä äylände. Citdi çaralar kürelmägän oçraqta monnan soñ mul däwlät bula almas.
Franśiyadä ilbaşı saylawınnan soñ 11nçe iyun’ könne xalıq ışanıçlısı saylawı uzaçaq. Berençe turda kim digändä 50% tawış cıyğan xalıq ışanıçlıları namzätläre turıdan Parlamentka saylanaçaq. Berär kandidat 50% cıya almağan oçraqta ikençe tur ütkäreläçäk. 18nçe iyun’däge ikençe turda berençe turda 12,5% häm kübräk tawış alğan namzätlär qatnaşaçaq. İkençe turda iñ küp tawış cıyğan namzätlär xalıq ışanıçlısı bulıp saylanaçaq.
OpinionWay-SLPV Analytics isemle cämäğat’çelek fikeren tikşerü şirkäte ikençe tur saylaw öçen küptän tügel anketa açıqladı. Anıñ näticälärenä kürä En Marchel Yöreş xäräkäte 577 saylaw töbägeneñ 535ennän 249 belän 286 arasında xalıq ışanıçlısı çığara ala. Mondıy tikşerenü näticälärennän sıñ Makron üzäk uñ säyäsätçelärdän dä xuplaw êzli. Makronnıñ üzenä prem2yer-ministr bularaq üzäk uñnan Êduard Filipnı saylawın da bu yulda adım bularaq añlata alabız.
Makron alğan näticä Franśiyada çit il keşelärenä qarata doşmanlıq, tyurkofobik häm İslamofobik ağımnıñ azayuın añlatmıy. Çönki Le Pen cıyğan 33% tawış bu ağımnıñ köçäyüen kürsätä. Franśiyadäge saylawdan soñ Awrupada çiktän tış uñçılar möhim säyäsi uyınçığa äylände dip dip ätä alabız. Qızğanıç, Awrupada çiktän tış uñçılıqnı Awrupalı säyäsätçelär üzläre üsterde. Bu problemanıñ qısqa waqıtta çişelüeneñ berdänber yulı – Awrupa Berlegenä Törkiyäne quşu. Awrupa qitğasınıñ çiktän tış uñçılıq tarafınnan äsir alınuına kirtä quyunıñ berdänber yulı budır.
Makronnıñ Törkiyäne yaqınnan qızıqsındıruçı tışqı säyäsät mäs’älälärendä nindi säyäsät alıp baraçağın xäzerge waqıtta küzallaw awır. Çönki yäş lidernıñ ozın säyäsät ütkäne yuq. Qorğan Yöreş xäräkäte partiyase dä yaña. Makron Törkiyäneñ şaqtıy ölkädä bergä êşçänlek başqaraçaq lider bula ala. Zur ixtimal belän Törkiyä ilbaşı Ärdoğan häm Franśiya däwlät başlığı Makron may azağında Bryussel’dağı NATO oçraşuında üzara küreşep söyläşäçäk. Makronnıñ Oland çorındağı Törkiyä belän yaqınayu säyäsäten däwam itteräçägen uylıym. Çınında Makron xäzergä qadär Törkiyä häm Törkiyäneñ Awrupa Berlegenä äğzalege xosusında äz açıqlaw yasadı. Läkin ber açıqlawında Awrupa Berlegeneñ Törkiyägä işekne yapmawı zarurlığın assızıqlawın beläbez.
Törkiyä soñğı waqıtta Germaniya, Hollandiya, Awstriya kebek Awrupa Berlege illäreneñ ikelätä standartları belän oçraştı häm problemalar kiçerde. Franśiya isä Törkiyägä qarata tağın da añlayışlı säyäsät alıp bardı häm Süriyä krizisı kebek törle mäs’älälärdä Törkiyä belän urtaq tezislar urtaqlaştı. Törkiyä belän Franśiyaneñ ber-bersenä yaqınayuında, Awrupa häm Süriyädä xezmättäşlek başqaruında här ike il cähatennän strategik faydalar bar. Makronnıñ däwlät başlığı buluı häm NATO oçraşuında ütkäreläçäk Ärdoğan – Makron söyläşüe monıñ öçen forsat bula ala.


text:
Massalı cisemgä salınğan köç - anıñ tizlege yäki eçendäge deformatsiä häm köçäneşlär xasil buluına kiterä.
Köç - vektor fizik zurlığı, başqa cisemnär häm qırlar tä'sir itüe intensivlığınıñ däräcäse bulıp tora.
Törle ösleklärdä yatqan cisemgä salınğan köçlär
Massalı cisemgä salınğan köç - anıñ tizlege yäki eçendäge deformatsiä häm köçäneşlär xasil buluına kiterä.
Köç vektor zurlığı bularaq module, yünäleşe, köç salınğan noqtası belän bilgelänä.
Nyutonnıñ ikençe qanunı buyınça inertlıq xisap sistemalarında matdä noqtası tizläneşeneñ yünäleşe berdäy tä'sir itüçe köç yünäleşenä tiñ, köç modulenä proportsional' häm massağa kire proportsional' bula.
Standart model qaraşı buyınça fundamental' tä'sir iteşülär kalibrlı bozonnar almaşu yärdämendä xasil bulalar.
Sİ berämleklär sistemasına köç ülçäneşe - LMT-2, berämlege - Nyuton, SGSta - dina (dyn).
Köç töşençäsen tikşerenülärne törle çorlarda Arximed (III ğasır b.e.q.), Aristotel, İsaak Nyuton (XVIII) alıp barğannar. Öç ğasır däwamında Nyuton mexanikası ğına qullanıla. XX ğasırda Albert Eynşteyn Nyuton mexanikasınıñ tik yuğarı bulmağan tizleklär oçrağındağı qullanışın isbatlağan häm ğomumi mexanikanı täqdim itkän.


text:
Alfred Nobel
Alfred Nobel (isveççe Alfred Nobel; 1833 oktâbr 21 - 1896 dekabr 10 ) - isveç himiyacı, müendis, silâ istisalcısı ve dinamitniñ icatçısı. Alfred Nobel 355 çeşit türlü keşif yapqan. Bofors kompaniyasında reberlik etken.
Tercimeial[deñiştir | kodunı deñiştir]
Alfred Nobel 1833 senesi oktâbrniñ 21-nde İsveç paytahtı olğan Stokgolm şeerinde İmmanuel ve Andriette Nobelniñ qorantasında dünyağa keldi. O qorantada üçünci oğludır. Babası faneranıñ icatçısıdır. 1842 senesi Nobel qorantası o vaqıt Rusiye İmperiyasınıñ paytahtı olğan Sankt Peterburgğa keldi. Babası Sankt Peterburgda deñiz minasını işlemedi. Alfred professor Nikolay Zininden himiya derslerini aldı. Alfred, on sekiz yaşında olğanda Amerikağa kelgen soñ, dört sene içinde himiya ögrendi. 1867 senesi dinamitniñ keşfi Nobelni dünyaca meşur etti. Alfred Nobel 1895 senesi noyabrnıñ 27-nde Frenkistan paytahtı olğan Paris şeerinde vasiyetname imzalağan. Alfred Nobel 1896 senesi dekabrnıñ 10-unda İtaliyanıñ San Remo şeerinde stenokardiyadan vefat etti. Soñundaki Nobelniñ ükümüna köre halqara mukâfatnıñ fondu onıñ asabalıqıtan meydanğa ketirgen.
Menbalar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- ↑ (not translated to ru) Alfred B Nobel — C. 97.
- ↑ 2,0 2,1 Jakob och Johannes kyrkoarkiv, Födelse- och dopböcker, SE/SSA/0008/C I a/21 (1828-1844), bildid: C0054707_00124 — C. 174.
- ↑ 3,0 3,1 Encyclopædia Britannica
- ↑ Alfred B Nobel — 1917.
- ↑ Alfred Nobel 1833-1896Established the Nobel Prizes "for the Greatest Benefit to Mankind"


text:
ABD tarafından sanktsiyalar kirsetilüv telükesinden dolayı, Rusiyeniñ en büyük «Alfa-bank» hususiy bankı Rusiye arbiy-sanayı kompleksiniñ işhanelerine hızmet bermekni toqtattı. Bu aqta «Eho Moskvı» radiostantsiyasına bank müdirler keñeşi reisiniñ birinci muavini Oleg Sısuyev ikâye etip berdi.
«Biz olarnen munasebetimizni qopardıq degen manağa kelmey. Biz risklerimizni azlaştırmağa areket etemiz», - dep qayd etti Sısuyev. Onıñ sözlerine köre, mudafaa kompleksiniñ işhaneleri «Alfa-bank» kreditleriniñ esas qısmını teşkil ete eken.
Daa evel Londonda yaşağan «Alfa-bank» saiplerinden biri olğan Mihail Fridman, «Forbs» mecmuasına bergen intervyusında, sanktsiyalar Rusiye mudafaa işhanelerine köstergen hızmeti bankqa tesir etkenini tanığan edi.
Amerika Birleşken Devletleri Qırımnı ilhaq etkeni, Ukraina şarqındaki cenk ve ABD prezident saylâvına qarışması ihtimalinden dolayı Rusiyeniñ bazı şahıs ve şirketleri, şu cumleden mudafaa saasınıñ bazı işhaneleri ve devlet strurkturalarına qarşı sanktsiyalar kirsetken edi. 2017 senesi Kongress tarafından qabul etilgen qanun mücibi, amerikan memuriyeti, Rusiye küç idaresi strukturaları ve arbiy-sanayı kompleksinen işbirlik yapqan şahıs ve teşkilâtlar esabına sanktsiyalar cedvelini arttırabilecek.


text:
Mart 18 künü, Aqmescitte, şeher trolleybusleriniñ çalışma saatlerini uzatmağa qarar aldılar. Kreml nezareti astında bulunğan Qırım akimiyetiniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, böyle qarar bayram tedbirlerinden soñ yerli sakinlerini taşımaq maqsadınen alındı. Belli ki, bayram merasimleri Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımnıñ 2 yıllığına bağışlanğan.
Trolleybuslerniñ marşrutı ve cedveli Qırım akimiyetiniñ resmiy saytında yerleştirilgen.
Mart 16 künü yarımadada Qırımnıñ yañı statusı ile bağlı olğan, dünyanen tanılmağan referendumnıñ eki yıllığını qayd etip başladılar.
Kiyev şeherinde bu künü Rusiye tecavuzınıñ qurbanlarını añdılar. Amerika Qoşma Ştatlarınıñ devlet departamentinde bildirgenleri kibi, olar 2014 senesi keçirilgen referendumnı qabul etmediler ve etmeycekler, Qırım yarımadası işğalden qurtarılmasına qadar ise, Rusiyege qarşı sanktsiyalarnı toqtatmaycaqlar.
2014 senesi mart - fevral ayında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotınıñ qırım bazalarından keçirilgen belgileri olmağan ordular Qırım yarımadasını işğal etti.
2014 senesi mart 16 künü, Qırımda ve Aqyar şeherinde dünyanen tanılmağan referendum keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine kirsetti. Ne Ukraina, ne Avropa Şurası, ne de Amerika Qoşma Ştatları mezkür saylavnı qabul etti.
Ukraina Yuqarı Şurası, 2014 senesiniñ fevral 20 resmiy olaraq Qırımnıñ ve Aqyar şeheriniñ işğali künü olaraq ilân etti. Oktâbr 7 künü 2015 senesinde Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mütenasip qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar, Rusiye tarafından Qırımğa qarşı yapılğan işğal areketlerini qanunsız sayıp, onı takbih etti. Ğarp devletleri, Rusiye içün bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı ömürge keçirdi. Rusiye öz tarafından yarımadanıñ işğalini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ ğayrıdan tiklemesi» kibi baqa.


text:
Qırım ile memuriy sıñırdaki Çonğar nezaret-kiriş noqtasında yük maşinalarınıñ blok etilmesi boyunca devamlı aktsiya başlandı. Bunı bazar künü Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgen edi.
Onıñ malümatına köre, bir yüz insan yolnı qapatıp, anda-mında yüre edi. Yengil maşina ve mikroavtobuslarnı kirsete ve yük maşinalarğa yol qapatmağa vade ete ekenler.
Aktsiyağa Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev keldi.
Aktsiya iştirakçileri memuriy sıñırnıñ yanında beton bloklarını qoyıp, blokpostnı teşkil ettiler. Mühbirimiz aytqanı kibi, yengil maşinalarnı bu bloklarnı aydap keçe bile, amma yük maşinalarğa bu manialardan keçmege zor olacaq.
Aktsiya iştirakçileri arasından Novoalekseyevka ve Herson vilâyetiniñ diger meskün yerleriniñ sakinleri, «Pravıy sektor» ve «Aydar» göñülli batalyonlarınıñ askerleri.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
2014 senesi fevralniñ soñunda martnıñ başında Rusiyeden ve Rusiye Qara deñiz flotunıñ Qırım bölüklerinden atılğan ordular Qırım yarımadasını işğal ettiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne de AQŞ neticelerni tanıdı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırımlı genç rejisserniñ «Sensiz» qısqa filmi 66-ncı Berlin halqara kinofestivaliniñ gençler programmasında taqdim etildi. Nariman Aliyevniñ üçünci olğan işi, rejisserniñ aytqanına köre, onıñ Qırım filmografiyasında soñki ola bile.
– Berlinde seyircilerniñ teessuratları nasıl oldı?
– Seyirciler filmni sıcaq qarşıladılar, bir çoqunı süjet meraqlandırdı. Onı blokta birinci sırada kösterdiler, yarış işleri baqılğan soñ menim filmim çette qalır, dep qorqqan edim. Amma muzakere vaqtında seyirciler pek meraqlandılar. Süjet ve film muzıkasını («Turnalar» halq yırı) sorağan ediler. Seyircilerden biri qayd etti ki, filmniñ adı «Sensiz» – türk sözüdir. Qırımtatar tili olğanını añlatıp, halqım ve ananeleri aqqında aytmaq menim içün müim olğanını bildirdim, qırımtatar kinosı yoq, amma olması içün elimden kelgenini yapmağa tırışqanımnı qayd ettim. Siyaset aqqında soramadılar, filmnen meraqlanğanlar. Memnünim.
– Şimdilik filmni körmege imkânımız yoq, ne aqqında aytıñız?
– «Sensiz» filmi keçken sene yazla Qırımda çıqarılğan edi. Bir ğayem bar edi, amma belli bir sebeplerden onı kerçekleştiremedim. Bu film doğmuş ağam Erfan Selimovğa bağışlana, o, 2010 senesi yol qazasında vefat etti. Men onıñ adını hatırlamağa istedim, amma ölüm, ğayıp aqqında aytmağa istemedim. Seyircini ağlatmaq niyetim yoq edi. Menim ikâyem degil, bu metaforadır, bugün bar olğanını ve tünevin olğanlarını unutmamaq kerek olğanını añlata.
Filmniñ YouTube kanalındaki tizeri Ave Production Channel
Qorantamnen çalışam, eki oyuncım bar edi – eki doğmuş qardaşlarım Fevzi ve Remzi Bilâlovlar. Soy-soplarım maña bütün işlerimde yardım ete, bu bir qoranta işi ve bunı is etmek mümkün.
– Filmleriñiznen bağlı işke ne içün aileñizni celp etesiñiz?
Er bir insan oyuncı ve rejisser ola bile, eñ esası – tırışmaqNariman Aliyev
– Zemaneviy oyuncılarımızğa, şu cümleden genç olğanlarğa işanmayım, çünki oyun fakultetleriniñ studentlerine oyuncılarğa kibi yanaşsa edim, olar ağlap, meydandan keter ediler. Soy-soplarımnı aldım, çünki aytqanlarımnı yapmağa azırlar, olarnen raatım. Olar tırışalar, eñ müimi bu, tırışmasañ, qabiliyetli bir oyuncı olsañ da, bir şey yapıp olamazsıñ. Er bir insan oyuncı ve rejisser ola bile, eñ esası – tırışmaq. Menim soy-soplarım tırışa, ve men olarnıñ işinden memnünim.
– Aqraba olğanıñız levhada sezilemi?
– Bunı seyirci aytmaq kerek – oyuncılarğa inandımı-yoqmı. Alğan neticemden memnünim. Nevbetteki işimde bu neticeden memnün qalacağımnı aytıp olamayım, çünki inkişaf olmalı. Amma başlanğıçım içün bu yeterli, bunı köstermege utanmayım ve özüni farqlı taraflardan köstermege azır olğan soy-soplarımnen ğururlanam.
– Ne içün Qırım?
– Çünki bu ev, bu vatan, mında sual olmamaq kerekm. Adamlar Ukraina ya da Qırımnı saylamayıp, körmegen, is etmege yerlerni kösterseler, men bunı añlamayım. Meni raatsızlağan, paylaşa bilgenim şeylerni aytmağa tırışam. Yolnıñ başında bu müimdir.
– Bu iş Qırımda olur edimi?
Meni raatsızlağan, paylaşa bilgenim şeylerni aytmağa tırışamNariman Aliyev
– Yoq, olmaz eki. Qırımnı, qırımtatarlarnı köstermege tırışmayım, menim ikâyem ve yerim bar, manzaralar olarğa hızmet etmeli. Seyirci Qırım olğanını bilmese de, bu müitni is etmek kerek.
– Berlin kinofestivalinde nasıl iştirak ettiñiz?
– Eñ meraqsız cevap, belki: qayd oldım, maña da cevap keldi. Birinciden, yahşı bir film kerek. Formanı toldurıp yollaysıñ – cevap kele. Quvançlı bir şey, festivalniñ yarışında Ukrainadan tek bir eser bar, o da seniñ.
İçimde bir qorqu bar edi, işni başqa sebepten aldılar, dep tüşündim. Menden «Qırım, qırımtatarlar içün alğanlar, belki?» sorağan ediler. Amma filmde bir qaydı yoq, İran, Azerbaycan, Türkiye ya da Zakarpatye ola bile, meselâ. Mence, Berlinde Nariman ve Vasiliy adları arasında büyük farq yoq.
– Cemaat faalleri Avropa derecesine çıqmaq içün bir maqsat köreler – Qırım meselesini dünya seviyesine kötermek. Siziñ böyle bir missiyañız barmı?
İnanam ki, işim samimiyetten qabul etildi, memleketteki adise-vaqialardan sebep degilNariman Aliyev
– Bar, ebet, amma kinoda degil. Qırımtatarı olğanımdan vazgeçmeyim, bugün olğan problemlerni red etmeyim. Men bunı kinoda aytmayım, çünki oyun ve provokatsiyalar seviyesine tüşmek mümkün. İnanam ki, işim samimiyetten qabul etildi, memleketteki adise-vaqialardan sebep degil. Meni rejisser olaraq körsinler, qıymet kessinler isteyim, bir erbap, siyasiy baqışlarım içün degil.
Qırımtatarı olğanından meşur olğan qırımtatarını kösteriñiz. Bir çoq adamğa filmni köstereyim de, olar içinden bu qırımtatarlar olğanını añlasın, amma er yerde «maña yardım etiñiz, men qırımtatarım» aytmağa istemeyim. Bilgenini amelde köstermek kerek. Qırım aqqında güzel şeyler aytmaq isteyim.
Kiyevde Nariman Aliyevniñ «Sensiz» filmi 2016 senesi mart 1-de taqdim etilecektir.


text:
PAYTAXTÍMÍZDA VELOMARAFON ÓTKERILDI
Qaraqalpaqstan Respublikası Densawlıqtı saqlaw ministrligi menen «Shegarasız shıpakerler» shólkeminiń tuberkulyozge qarsı gúresiw baǵdarında birge islesiwiniń 20 jıllıǵı múnásibeti menen paytaxtımızda…
79
JAŃA KÁRXANANÍŃ DÁSLEPKI QÁDEMI
Ózbekistan Respublikası Avtomobil jolları mámleketlik komiteti quramında jańa Taqıyatas jol qurılıs-ońlaw kárxanası óz jumısın basladı. -Ózbekistan Respublikası Prezidentiniń 2017-jıl 14-fevraldaǵı…
71
27-mart kúni VVS korrespondentleri Qaraqalpaqstanǵa keledi
Usı jıldıń 27-mart hám 6-aprel kúnleri aralıǵında Britaniya teleradio korporaciyası – «BBC News» telekanalınıń 2 xızmetkeri, yaǵnıy korrespondent R.Qabilov hám…
71
JAŃALANÍW, MIYRIM-ShÁPÁÁT HÁM ABADANLÍQ ÁYYYaMÍ
Elimiz boylap Nawrız seyilleri bolıp ótpekte Elimizge báhár keldi. Ana jerimiz boylap báhár samalı ese basladı. Qaqaman suwıqta múlgip jatırǵan…
87
DAǴAZA
Qaraqalpaqstan xabar agentligi 2018-jıl aprel-dekabr aylarına maydanı 74,7 m.kv bolǵan imarattı ofis jumısları ushın ijaraǵa alatuǵının daǵazalaydı. Imaratta barlıq komunikaciya…
93
JÁMLESKENLIK PENEN QATNASTÍ
Úlkemizge báhár máwsiminiń kirip keliwi menen mart–aprelde abadanlastırıw hám kóklemzarlastırıw aylıǵı ótkerilip kelinbekte. Usı múnásibet penen 18-19 mart kúnleri bolıp…
75
SIYaSIY PARTIYaLARDÍŃ ESAPLARÍ TÍŃLANDÍ HÁM NÍZAM JOYBARLARÍ KÓRIP ShÍǴÍLDÍ
2018-jıl 15-mart kúni Oliy Majlis Nızamshılıq palatasınıń gezektegi májilisi bolıp ótti. Májiliste deputatlar siyasiy partiyalardıń 2017-jıldaǵı jumısın qarjılandırıw derekleri haqqındaǵı…
76
XOSh KELDIŃ, NAWRÍZÍM!
Paytaxtımız Nókis qalasında bolıp ótken bayram tamashalarınan reportaj «Áziz Watanlaslar, hár kúnińiz Nawrız bolsın!» degen ideyanı ózinde jámlegen «Nawrız» ulıwmaxalıqlıq…
240
JASLAR ORAYÍNDA «NAWRÍZ» SEYILI
«Áziz Watanlaslar, hár kúnińiz Nawrız bolsın!» degen ideyanı ózinde jámlegen «Nawrız» ulıwmaxalıqlıq bayramı paytaxtımızdaǵı Jaslar orayında da bolıp ótti. Bul…
86
ÓZBEKSTAN RESPUBLIKASÍ PREZIDENTI ShAVKAT MIRZIYoEVTIŃ AWǴANSTAN BOYÍNShA «TÍNÍShLÍQ PROCESI, QÁWIPSIZLIK TARAWÍNDA BIRGE ISLESIW HÁM REGIONALLÍQ ShERIKLIK» TEMASÍNDA ÓTKERILGEN XALÍQARALÍQ KONFERENCIYaDAǴÍ ShÍǴÍP SÓYLEGEN SÓZI
Húrmetli Awǵanstan Islam Respublikası Prezidenti Ullı Mártebeli Mırza Muhammad Ashraf Ǵani! Húrmetli Federika Mogerini xanım! Húrmetli sırtqı isler ministrleri hám…
126
ÓZBEKSTAN RESPUBLIKASÍ PREZIDENTI ShAVKAT MIRZIYoEVTIŃ AWǴANSTAN BOYÍNShA «TÍNÍShLÍQ PROCESI, QÁWIPSIZLIK TARAWÍNDA BIRGE ISLESIW HÁM REGIONALLÍQ ShERIKLIK» TEMASÍNDA ÓTKERILGEN XALÍQARALÍQ KONFERENCIYaDAǴÍ ShÍǴÍP SÓYLEGEN SÓZI
Húrmetli Awǵanstan Islam Respublikası Prezidenti Ullı Mártebeli Mırza Muhammad Ashraf Ǵani! Húrmetli Federika Mogerini xanım! Húrmetli sırtqı isler ministrleri hám…
46
AWǴANSTAN BOYÍNShA «TÍNÍShLÍQ PROCESI, QÁWIPSIZLIK TARAWÍNDA BIRGE ISLESIW HÁM REGIONALLÍQ ShERIKLIK» TEMASÍNDAǴÍ TAShKENT KONFERENCIYaSÍNÍŃ DEKLARACIYaSÍ
Ózbekstan Respublikası, Tashkent qalası 2018-jıl 26-27-mart Kirisiw Biz, Tashkent konferenciyası qatnasıwshıları: 1) Awǵanstanda tınıshlıq hám qáwipsizlik ornatılıwı regionda turaqlılıqtı hám…
74
ÓZBEKSTAN PREZIDENTI SÍRT EL DELEGACIYaLARÍNÍŃ BASShÍLARÍN QABÍL ETTI
Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoev 27-mart kúni «Tınıshlıq procesi, qáwipsizlik tarawında birge islesiw hám regionallıq sheriklik» temasındaǵı Awǵanstan boyınsha joqarı…
78
AWǴANSTAN BOYÍNShA TAShKENT DEKLARACIYaSÍ QABÍL ETILDI
Paytaxtımızda 27-mart kúni «Tınıshlıq procesi, qáwipsizlik tarawında birge islesiw hám reshionallıq sheriklik» atamasında Awǵanstan boyınsha joqarı dárejedegi Tashkent xalıqaralıq konferenciyası…
68
ÓZBEKSTAN PREZIDENTI AQSh MÁMLEKETLIK XATKERINIŃ ORÍNBASARÍN QABÍL ETTI
Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoev 26-mart kúni «Tınıshlıq procesinde, qáwipsizlik tarawında birge islesiw hám regionallıq sheriklik» temasında Awǵanstan boyınsha joqarı…
71
TAShKENT – AWǴANSTAN BOYÍNShA TÍNÍShLÍQ SÓYLESIWLERIN ÓTKERMEKTE
Ózbekstan Respublikası Prezidenti Shavkat Mirziyoevtiń baslaması menen ótkerilip atırǵan «Tınıshlıq procesi, qáwipsizlik tarawında birge islesiw hám regionallıq sheriklik» temasında Awǵanstan…
40


text:
Arazi Toplulaştırma Planları
İçerik Bilgi Yazısı Eklenecek, İçerik Bilgi Yazısı Eklenecek, İçerik Bilgi Yazısı Eklenecek, İçerik Bilgi Yazısı Eklenecek, İçerik Bilgi Yazısı Eklenecek, İçerik Bilgi Yazısı Eklenecek, İçerik Bilgi Yazısı Eklenecek, İçerik Bilgi Yazısı Eklenecek, İçerik Bilgi Yazısı Eklenecek, İçerik Bilgi Yazısı Eklenecek, İçerik Bilgi Yazısı Eklenecek, İçerik Bilgi Yazısı Eklenecek, İçerik Bilgi Yazısı Eklenecek, İçerik Bilgi Yazısı Eklenecek, İçerik Bilgi Yazısı Eklenecek, İçerik Bilgi Yazısı Eklenecek,


text:
Ukraina Tış işler nazirliginiñ başı Pavlo Klimkin dey ki, işğal etilgen Qırımda «qırımtatarlarnıñ genotsidi» aqqında meseleni fevral 13 künü Münchende tış işler nazirleriniñ «normand formatında» keçirilecek körüşüvlerinde köterecekler.
Bunı twitterde fevral 12 künü yazdı.
«Münchende keçirilecek er bir körüşüvni qırımtatarlarnıñ genotsid dalğasınıñ meselesinden başlamağa. Dünya işğalciler aqqında aqiqatnı bilecek», – yazdı Klimkin.
Ukraina tış işler nazirligi fevral 12 künü Qırımda qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerge öz qarşılığını bildirgen.
Fevral 11 künü sabasından Qırımda qırımtatar faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirildi. Uquq qoruyıcınıñ yaqalanuvı aqqında haber etken ediler. Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnı prokuraturağa çağırdılar. Uquq qoruyıcılar işbu vaqialarnı izaatlamay.
Qırımnıñ Rusiye FSB idaresi tarafından «Hizb ut-Tahrir» terroristik teşkilâtında faaliyet» cinaiy işiniñ çerçivesinde dört insan yaqalanğan. Bunı akimiyet tarafdarı olğan «Krıminform» haber agentligine Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi.
Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ reisi Said İsmagilov dey ki, fevral 11 künü qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler Qırım musulmanlarını «terrorist» olaraq köstermek içün yapılğan. Bunı o, tintüvlerge oğrağan 12 insannıñ adını berip, Facebookta yazdı.
Cuma künü, fevral 12-de, Kiyevde Ukraina Tış işler nazirligi binasınıñ yanında qırımtatarlar Qırımda Rusiye mahsus hızmetleri tarafından qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerge cevap bermege talabı ile aktsiyağa toplana.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Aqyarnıñ merkeziy meydanında cuma künü, iyün 12-de, Rusiye Künü ile bağlı bayram tedbirleriniñ finalı olıp keçti.
Qırım.Aqiqat mühbiri bildirgenine köre, kontsertte yerli bala ve gençler muzıkalı-çalğı ve horeografik ansamblleri iştirak ettiler.
Kelgenlerniñ çoqusı balalar ve qartlar edi.
Yerli sakinler kontsertniñ soñunda feyyerverk olacağını bekley ediler, ve olmaycağını ögrenip kederlendiler.
Cuma künü Qırımda Rusiye devlet bayramı – Rusiye kününi qayd eteler. İyün 12 künü tatil ilân etildi, bayram tedbirleri bazar kününe qadar keçirilecek.
1992 senesi iyün 12-de Rusiye Federatsiyasınıñ halq deputatları Devlet mustaqilligi aqqında deklaratsiyanı qabul ettiler.
1992 senesi iyün 11-de Rusiye Federatsiyasınıñ Yuqarı Şurası iyün 12-ni bayram olaraq tanımağa qarar aldı.


text:
Avropa Şurasınıñ tışqı işler nazirleri, Rusiyege nisbetten siyasetiniñ qurulması boyunca bir ağızdan 5 printsipni uyğunlaştılar. Bu aqta, mart 14 künü, nazirlerniñ Brüsselde keçirilgen körüşüvlerinden soñ, Avropa Birliginiñ tışqı işleri boyunca baş vekili Federika Mogerini bildirdi.
Birinci printsip - Rusiye 2015 senesi fevral ayında imzalanğan Minsk añlaşmalarını ürmet etip, olarnı ömürge keçirmek kerek, Brüssel ise Qırım işğalini qabul etmez.
Qalğan printsipler Avropa Birliginiñ «şarq işdeşleri ve başqa qomşuları ile tizilgen munasebetleriniñ küçleştirüvi» ve Avropa Birligi energetik mustaqilliginiñ quvetleştirüvinen bağlı.
Mogerininiñ sözlerine binaen, Avropa Şurasınıñ nazirleri Suriye çatışmasına ya da terrorizmge qarşılıq kösterüv kibi tışqı siyasetinen bağlı bazı meselelerde Rusiye ile işbirlik qurmaq kerekligini qabul ettiler.
Beşinci printsip ise, «Rusiye vatandaşlıq cemiyetine destek köstermek istegidir», - dep qayd etti Federika Mogerini.
Mart 14 künü, Avropa Birliginiñ tış işleri boyunca nazirleri Brüsselde körüşüv keçirdiler. Onıñ çersivesinde Rusiye - Avropa arasındaki munasebetleri boyunca umumiy yekün çıqarıldı. Diplomatlarnıñ soñki böyle toplaşuvı bir yıl evel ötkerilgen edi.


text:
Rubanenkonıñ aytqanına köre, «Ruh-Qurultay» fraktsiyasınıñ vekili Nariman Yakubov deputatlar saflarını terk etmege qarar aldı.
«Bu onıñ şahsiy istegidir», – dep bildirdi Bağçasaray şeer yolbaşçısı.
Ariza yazğan ekinci deputat ise yaqında Bağçasaray territorial saylav komissiyasınıñ yolbaşçısı olğan Svetlana Belikova oldı. «Bundan sebep o deputat vekâletlerinden vazgeçüv aqqında ariza yazdı», – dep qayd etti Rubanenko.
Malüm olğanı kibi, Keriç şeer yolbaşçısı istifağa çıqtı. Ondan soñ Kezlev şeer yolbaşçısı da istifağa çıqmaq qararını qabul etti.


text:
Torğaydağı Şaqşaq Jänibek mwzeyi basqa jaqqa köşirilwi mümkin
QOSTANAY. QazAqparat - Şaqşaq Jänibek mwzeyi Torğaydan Qostanayğa köşirilwi mümkin. Oblıs äkimdiginde ötken apparat mäjilisinde osı taqırıp talqığa tüsti, dep xabarlaydı QazAqparat.
Qazaqsannıñ uzaqmerzimdi mädenï sayasatınıñ tujırımdamasında qazirgi zamanğı mädenï klasterlerdi damıtw maqsatı jazılğan. Atı atalğan tujırımdamanı iske asırw ayasında Ä.Jangeldïn mwzeyler keşenin jöndew közdelgen. Qazirgi waqıtta awdanda tört derbes mwzey bar. Oblıstıq mädenïet basqarmasınıñ basşısı Erlan Qalmaqovtıñ sözinşe, bïıl A.Baytursınov jäne M. Dwlatov mwzeyinde jılw jüyesi qalpına keltirildi.
«2015 jıldan bastap memlekettik älewmettik tapsırıs boyınşa oblıs awmağındağı arxeologïyalıq eskertkişterdi zerdelew jumıstarı jürgizilip jatır. Eki jıl işinde 418 arxeologïyalıq nısan zerttelip, jüyelendi. Tizimdegi 122 eskertkiş Ä.Jangeldïn awdanında ornalasqan. Büginde Torğaydağı Şaqşaq Jänibek mwzeyi men Arqalıq qalasında Dala ölkesi tarïxı mwzeyine kürdeli jöndew jürgizw üşin jobalıq smetalıq qujattamalar äzirlengen. Osı nısandar boyınşa ötinimder byudjettik komïssïyanıñ qarawında jatır», - dedi Erlan Qalmaqov.
Oblıs äkimi Arxïmed Muxambetovtiñ aytwınşa, awıl aqsaqaldarı Torğaydağı Şaqşaq Jänibek mwzeyin oblıs ortalığına köşirw twralı bastama köterdi.
«Rasın aytw kerek, mwzey köşirw oñay jumıs emes. Ol qanşalıqtı tïimdi, sonı eskergen jön. Mädenïet basqarması basşılığına bir aydıñ işinde osı jöninde usınıs engizwge tapsırma beremin. Jädigerlerdi Qostanay qalasına ma, bälkim Zatobol kenti nemese mañaydağı awdandarğa köşirw kerek pe, osını qarap şığıñızdar. Aldımen murajay jasaqtaytın bos ğïmarat izdew kerek. Qazirgi Şaqşaq Jänibek eskertkişi mañında bolsa, ötetin şaralarğa tïimdi. Bul nawqanğa jumsalatın şığın eseptelsin. Keyin mwzeydi köşirw-köşirmew twralı şeşim şığadı», - dedi A.Muxambetov.
Bügingi tañda Qostanay oblısınıñ awmağında 725 tarïx jäne mädenï eskertkiş bar, onıñ 5-i respwblïkalıq (I. Altınsarïn eskertkişi, Ekidiñ I jäne Ekidiñ II ğurıptıq qurılıstarı) jäne 720-sı jergilikti mañızğa ïe.
Qazirgi waqıtta jañadan anıqtalğan arxeologïyalıq eskertkişterdi jergilikti mañızı bar tarïx jäne mädenïet eskertkişteriniñ memlekettik tizimine engizw jumıstarı jürgizilwde.
Foto: liter.kz


text:
Bunı Azatlıq Radiosı haber etti.
Ukraina boyunca eki künlik ziyaretine yekün çekerek, AQŞ prezidenti muavini devlette habarcılıqnı yeñmek içün daa çoq müim adım atılmaq kerek, dep qayd etti. Vaşington ukrain liderlerine milletni birleşüv meselelerinde, energetika cietinden mustaqillikni temin etüvinde destek köstermege azır olğanını bildirdi.
Ukrain parlamenti qarşısında çıqışta bulunır eken, Biden mayıs 25 küknüne belgilengen Pezident saylavları Ukraina tarihında eñ müim tedbir olaraq qalacaqtır.
Bugün Joe Biden Ukraina prezidenti vazifesini vaqtınca eda etken Aleksandr Turçinov ile körüşti. Bunen beraber, baş nazir muavini Arseniy Yatsenük ile muzakerelerni keçirmege planlaştırdı.
Amerika Qoşma Ştatları prezidentiniñ muavini Joe Biden bugün Qırımğa yiberilmeycegi aqqında kâğıt alğan, qırımtatar halqı lideri Mustafa Cemilevnen körüşecek.


text:
Cuma künü, mayıs 22-de, Rusiye işğalinden soñ «Aqmescit akademik gimaziyası» olğan Aqmescitniñ ukrain mektep-gimnaziyasınıñ telebeleri «soñki çañ» bayramına vışıvanka kiyip keldiler. Bu esasen ukrain tilli başlanğıç ve orta sınıflarnıñ talebeleri edi, haber ete Qırım.Aqiqat.
Tantanalı tedbirde olimpiada, yarış ve sport yarışlarınıñ ğalipleri ile mezunlarnı taqdirlediler. Fahriy yarlıqlarnı gimnaziyanıñ eñ eyi oca ve talebeleri, em de mektep ayatında faal iştirak etken ana-babalar aldılar.
Balalar kökke kürrelerni yolladı, bayramnıñ soñunda mezunlar öz soñki dersine yol aldı. Bıltır gimnaziyada soñ çañ bayramı Rusiye gimni ile keçti.
Aqmescit mekteplerinde mayıs 20 kününden «soñki çañ» bayramları başlandı. Qırımnı öz nezareti altına alğan Rusiyede «soñki çañ» bayramı keçirilecek bir kün belgilenmegen. Er oquv yurtu bayram kününi özü saylay bile. Mayısnıñ 25 kününe kelgen birinci devlet imtianından evel olmalı. Ukraina mekteplerinde Soñki çañ bayramları mayıs 29 künü keçirilecektir.


text:
Home » 1934 , Kitaplar , Selim Veli , Tarih » Selim Veli. Qırımın Qurtulışı. 1934. Endir
Selim Veli. Qırımın Qurtulışı. 1934. Endir
By Tahir Kerim Mart 29, 2017 No comments
Qırımtatar diaspora vekili Selim Veli taradından 1934 senesi Pazarçıqta neşir etilgen kitabı "Qırımın Qurtulışı" Emel mecmuasının ilavesidir. Mündericesinde Varşovadaki qurultayında yapılğan çıqışnın stenograf metinidir.
Kitapnın tili: Qırımtatarca;
Elifbesi: Arap;
Mevzusı: Tarih, Kültür
Sahifelerin umum sayısı: 40
Formatı: PDF


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ yolbaşçılığında işçi gruppa «Qırımtatar halqınıñ statusı aqqında» ve «Ukrainanıñ az sayılı tamır halqları aqqında» eki qanun leyhasını azırladı. Birinci vesiqanı qırımtatarlarnıñ sürgünlik yıllığı mayıs 18-den evel ukrain parlamentiniñ baqılmasına kirsetmege planlaştıralar.
Bunı aprel 20-de Kiyevde olıp keçken matbuat konferentsiyasında Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden Mesüliyetlisiniñ faaliyet teminlevi bölüginiñ müdiri Arsen Jumadilov bildirdi, dep haber ete Qırım.Aqiqatnıñ mühbiri.
«Qanun leyhasında qırımtatarlarnıñ zaten bar olğan temsil organları Qurultay ve Qırımtatar Milliy Meclisi qanunğa köre tanıla. Bizler bu organlarnı Ukraina devlet akimiyetine, Yuqarı Radadan başlap Qırım Muhtar Cumhuriyetinde yerli şuralarğa qadar kirsetemiz», – dep ayttı Jumadilov.
Onıñ bildirgenine köre, qırımtatarlarnıñ statusı aqqında qanun leyhasında qırımtatarlarnıñ kelecegini belgilemek aqqı pekitile – tasil, medeniyet, sport ve halq yaşayışınıñ diger saalarını belgilemek imkânları qanun derecesinde kefil etilmekte. Jumadilovnıñ qayd etkenine köre, vesiqağa köre Qurultay ve Meclis Ukraina devlet bücetinden maliye etilecek, akimiyet organları ve yerli idare organlarında qırımtatarlar içün yerler ayırılacaq.


text:
Ekrem Çelebi - Sevdiğim
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Sevdiğim
Etiketler : Ekrem Çelebi - Sevdiğim türkü indir, Ekrem Çelebi - Sevdiğim türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Sevdiğim mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Sevdiğim türküsü, Sevdiğim sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Sevdiğim bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Oyun Havaları ve Halaylar
Ekrem Çelebi - Garip Dünya
Ekrem Çelebi - Uyur İdik Uyardılar
Ekrem Çelebi - Küstürdün Gönlümü
Ekrem Çelebi - Bülbül Havalanmış
Ekrem Çelebi - Felek Değirmenin Döndü Mü
Ekrem Çelebi - Oyna Gül Yüzlüm
Ekrem Çelebi - Yetmiyesice
Ekrem Çelebi - Acem Kızı
Ekrem Çelebi - Bir Dilim Beyaz Peynir
Ekrem Çelebi - Sarı Kız
Ekrem Çelebi - Aşan Bilir
Ekrem Çelebi - Gör Halimi
Ekrem Çelebi - Heyro
Ekrem Çelebi - Kahveyi Kavuranlar


text:
Nikita nebatat bağçası «Lâleler paradı»nıñ açılışı künü – aprel 13-te ressamlar içün açıq kiriş ilân etti. Bunı nebatat bağçasınıñ matbuat hizmeti bildire.
Matbuat hizmeti: «Bu – acayip anane. Biz, studentlerimiznen beraber Lâleler paradında mutlaqa iştirak etecekmiz. Mahsus çalışmaq içün, temaşacılarnı öz etüdlerimiznen quvandırmaq içün ertece, resmiy açılıştan üç-dört saat evel kelirmiz», – dep, Qırım muendislik ve pedagogika univeristetindeki Dekorativ sanat kafedrasınıñ mudiri Yelena Kotlârnıñ sözlerini naqil ete.
Qırımnıñ Cenübiy yalısında ananeviy «Lâleler paradı» keçecek. Sergide 80 biñ çiçek, 250-den ziyade lâleniñ cınsı taqdim etilecek.
Nikita nebatat bağçası 1812 senesinde cenübiy yalıdaki Nikita köyünde tesis etilgen edi. Onıñ territoriyasında türlü ösümliklerniñ yüzlerce çeşiti öse, kaktuslar oranjereyası ve küçük bir bambuk ormanı bulunalar. Bağçanıñ territoriyasında er yıl küz çiçeginiñ oyun aqşamı, lâleler, güller, susamlar, kün güzeli çiçekleri ve sarmaşıqlarnıñ sergileri ötkerile.


text:
Oyın
Oyınlar ku'lki ha'm waqıttı jaqsı o'tkeriw ushın oynaladı. Oyın bir yamasa ko'p adamlar ta'repinen oynalıwı mu'mkin.
Oyın a'dette qatnasıwshılar ne islewi ha'm ne islemewi kerekligi haqqında qag'ıydalarg'a iye. Oyın dawamında qatnasıwshılar usı qag'ıydalarg'a boysınadı. Geybir oyınlar ko'p qag'ıydalarg'a iye ha'm quramalı bolsa, geybir oyınlarda qag'ıydalar az ha'm an'sat. Oyında bir adam utıwı ha'm ekinshisi utılıwı mu'mkin. Yamasa olar ekewide utıwı yamasa utılıwı mu'mkin. Hesh jen'impaz ha'm jen'iliwshiler bolmag'an oyınlar ten' juwmaqlı oyın dep ataladı. Oyınlar kompyuterde oynalıwı yamasa top yamasa taxta ja'rdeminde oynalıwı mu'mkin. Geybir oyınlar, ma'selen "Ko'z baqlawı" tek g'ana zatlarg'a qaraw arqalı oynalıwı mu'mkin.
Oyınlarg'a mısallar:


text:
Bismillahirrrahmanirrahim
Elhamdülillâhi Rabbü’l Âlemin. Elhamdülillâhi hakka hamdihî ve senâihî vessalâtu vesselâmu alâ hayri halkıhî Muhammedin ve alâ âlihî ve sahbihî ecmaîn.
Allâhümme belliğ ve evsıl misle sevâbi hâzihil hatmetiş şerîfetil mübâraketi ba'del kabûli minnâ, bil fadli vel kerâmi hediyyeten minnâ vâsıleten ilâ ravdati menbais sıdki vessafâ eşrafilverâ Hazreti seyyidinâ Muhammedinil Mustafa (Sallallâhu Teâlâ aleyhi ve sellem ve ilâ ruhi)
Küllin min âlihî ve evlâdîhî ve ezvâcihî ve ashâbihî ve etbâihî ve zürriyyâtihî ve muhâcirîhî ve ensârihî vettabiin (Rıdvânullâhî Teâlâ aleyhim ecmain ve ilâ ruhi)
Küllin min sâdâti silsiletit tarîkatil aliyyetin Nakşibendiyyeti vel Kâdiriyyeti ves Sühreverdiyyeti vel Çeştiyyeti vel Kübreviyyeti (Kaddesallâhu teâlâ esrârahum ecmaîn ve ilâ ruhi)
Şeyhinâ ve melâzinâ ve kıdvetinâ ve imâminâ ve imâmit tarîkati zilfeydilcârî vennûrîssârî eş Şeyh Bahâilhakkı velhakîkati veddîn Hazreti eş Şeyh Muhammedinil Üveysiyyil Buhâriyyi el Ma'rûfi bi Şâhı Nakşibend (Kaddesallahu sırrehu ve ila ruhi )
Menbeil meârifi velkemâli seyyidis sâdâti es Seyyid Emîr Külâl (k.s)
El mukbili aleyke velimasivâkennâsi eş Şeyh Muhammedinil Bâbâsemmâsi (k.s)
El valihî fî muhabbeti mevlâhul ğaniyyi elma’rûfi bi Hazreti Azîzân Hâce Aliyyir Râmitenî (k.s)
El mu’ridi anil murâdiddünyeviyyi ve uhreviyyi Hazreti eş Şeyh Mahmûdil Încîriyyil Fağnevî (k.s)
El mütesellihi anil hicâbilbeşeriyyi Hazreti eş Şeyh Ârifir Rîvegerî (k.s)
Kutbil evliyâi ve burhânil asfiyâi kâmiıl bid’ati muhyis sünneti şeyhil meşâyihi Mevlânâ Hazreti eş Şeyh Abdülhâlikil Gücdevânî (k.s)
Kutbil hakkânî el ğavsissemedânî eş Şeyh Ahmedil Fârûkîyyis Serhendîyyi el marûfi bil İmam-ı Rabbanî el müceddidilil el fissânî (k.s)
Kutbi dâiratil irşâdi ğavsissakaleyni alessâdâdi es sâiri fillâhi errâkiıs sâcidi zilcenâ hayni Hazreti Diyâeddin Mevlânâ Hazreti eş Şeyh Hâlid (k.s)
Menbeil hilmi ve nûriz zalâmi el hâdî beynel aşâiri vel akvam Hazreti sirâciddîn ellezî zahera min halefi seyyidil enâm Mevlânâ Hazreti eş Şeyh Seyyid Abdullah (k.s)
Şeyhinel ğayûrillezî bihî netebâhâ mevlânel vekûri kutbil irşâdi vel medâri Hazreti Şihâbeddin Mevlânâ Hazreti eş Şeyh Seyyid Tâhâ (k.s)
Sultânil küberâil mütekaddimîne kıdvetil küberâil müteahhirîne gavsil âmmeti vel hâifîne kutbil eimmeti ves sâlikîn, muğîsil müstağsîne mûnisil ğurabâi vel âşikîne Mevlana şeyhinel kâmilil mükemmilil Üveysiyyi Mevlânâ Hazreti eş Şeyh Seyyid Sıbgatullahil Arvâsî (k.s)
Sultânil ârifîne kutbil aktâbil vâsilîne el müteşerrifî bil fenâil mutlakî murabbis sâlikîne ilâ rabbihim alel vechil ehakkı nâsırış şerî'atil garrâi kâmiil bid’atid darrâi müceddidi âsâris selefi vettâbiîne ve mümehhidi bünyâni tarîkatil halefi vel lâhikîne el mütesarrıfi alel itlâkillezî lem yura lehû nezîrun bâ'det tefehhusi fil âfâki kâtıın nisbeti anil mübtediîd Tâğî Mevlânâ şeyhine'l kâmilil mükemmili Hazreti eş Şeyh Abdurrahmâni Tâğî (k.s.a)
Şeyhiş şeriati ve şehbâzit tarîkati ve burhânil hakîkati el fânî fillâhi vel bâkî billâhi elmu'tesimi bi hablillâhi Mevlânâ şeyhinel kâmilil mükemmili Hazreti eş Şeyh Fethullâh (k.s)
Camii kemâlâtil evliyâil evveline ve mecmaıl âdâbi ve fuyuzâtil âhirîne umdetil İslâmi vel müslimîne umûdil meşâyihi biecmeihim ves sâlikîne nuris semâvâti vel erdîne sirâcil milleti veddîni kehfi'dduafâi vel mesâkîne sultânil âşikîne Mevlânâ şeyhinel kâmilil mükemmili Hazreti eş Şeyh Muhammed Diyâuddîn (k.s)
Vârisi makâmâtil evliyâi vel arifin vel mürseline imâmil mü'minîne umdetil âbidîne vessâlikîne el mûsılu ilallahi alettahkık vel murşidu ala ekvamuttarık müzhırış şerîatil ğarrâi muhyit tarîkatin Nakşibendiyyetil beydâi elmütesellihi anil hicâbil insiyil el hâzinil sırril maneviyyi Mevlânâ şeyhinel kâmilil mükemmili Hazreti eş Şeyh Ahmed el Haznevî (k.s)
El bâzili cehdehu fî tervîcîşşeriatil ğarrai vessaî fî teştitil bid’atiddarrai melceil fukarâi avnidduafâi vel ezillâi ellezi men temesseke bihî temesseke bihâbli mevsûk şeyhinel kâmilili mükemmili Mevlanâ Hazreti eş Şeyh Muhammed Maşuk (k.s)
Fezleketi cehabîzi ulemâil mutekaddimîne kıdvetil ulemâil mûteahhirine errasıhîne unmûzeci fi kübâris selefil mutasavvıfine el mustağrikî fî bihâril eltâfissamedâniyyeti velmünğamisi fî envarirrahmâniyyeti hüccetîllâhi alennâsi el hâşi rabbehû vezzâkiri lehû bilâ tevânin ve lâ tenâsî ellezi hûve melaiketün fî zeyyi ünâsi şeyhinel kâmilil mükemmili üveysiyyi Mevlana Hazreti eş Şeyh Molla Muhyiddini Bilvanisî (k.s)
Hulasâtil hâlisîne ve safvetis sâfine ve neticeti sâlihîne vel müttekîne hafîdi Hazreti sani halifeti kutbil baykani el muhsini bil ilmi vel edebi vel mağrûfi biğavsil nurşini el mütemesiki bişeriatil garrai el müttebiı lişşeriati nebeviyeti ezzehrâi nâşiî fi ibâdetillahi ve nâşiri li diyânetillahi vel ğânimi bi ıyânitillahi vel hâdimi li şeriatillahi mevlâyi ve seyyidi ve senedi ve men bihi temessekünâ vellezî aleyhi i’timâdunâ vebihi iftihârunâ ve minhu istimdâdunâ şeyhinel kâmilil mükemmili Mevlanâ Hazreti eş Şeyh Fadlullah (k.s)
Kıdvet’ül eimmeti vessalikîn, şemsil milleti veddin, necli ğavsin nûrşinî, el câmî beynezzâhiri vel bâtinî, el muteserrifi lilmüridîne alâttahkiki, hadimit tarikati veddin. Ellezi men temesseke bihi temesseke bihablil metin mevlayî ve seyyidî ve senedî ve men bihi temessukuna vellezi aleyhi itimaduna ve bihi iftiharuna ve minhu istimdaduna şeyhinel kâmili mükemmil Mevlânâ Hazreti eş Şeyh Alâmeddin (k.s)
Küllin mines sâdâti vel hulefâi vel müridîne vel muhibbîne vel mahbûbîne vel mensûbine vel müntesîbine ilâ hâzihit tarîkatil aliyyeti ve sâirit turuk.
Allâhümme’c al misle sevâbihâ mektûban fi sahîfeti a’mâli küllin verfa' bihâ deracâti küllin ve a’li bihâ fi a'lâ illıyyîne menzilite küllin ve zidnâ bihâ mehabbeten ınde cenâbi küllin ve efid aleynâ min berakâti küllin ve etmim lenâ sülûke hâzihit tarîkatil aliyyeti ve veffiknâ limerdâti şeyhinâ ve imtisâli evâmirihî ve ictinâbi menâhîhi verzuknel bekâe bike ba'del fenâi fîke alâ kıdemi sâdâtinas sâlikîne fîhâ.
Allâhümmağfir lenâ hatâyânâ ve eclibnâ ilâ mehabbetike bimuhabbeti evliyâike verzuknattevfîkâ vel istikâmete alâ dînike ve tâatike birahmetike yâ Erhamerrâhimîn.
(Âmîn velhamdülillâhi Rabbü’l Âlemin)


text:
Qazaqstan Prezidenti CCTV telearnasına swhbat berdi
Memleket basşısı swhbat barısında Qazaqstan men Qıtay arasındağı ıntımaqtastıqqa, sonday-aq «Nwrlı jol» jäne «Bir beldeu, bir jol» bağdarlamalarınıñ toğısu ayasındağı ekijaqtı ıqpaldastıqqa qatıstı saualdarğa jauap berdi.
Sonımen qatar, Elbası Qazaqstannıñ BWW Qauipsizdik Keñesindegi basımdıqtarı turalı aytıp, Şanhay ıntımaqtastıq wyımın odan äri damıtu jöninde oy bölisti.
Bwdan bölek, Nwrswltan Nazarbaev terrorizmge qarsı küres jürgizu jäne öñirdegi twraqtılıqtı saqtau mäselelerine qatıstı memleketaralıq seriktestikti nığaytu qajettigin atap ötti.


text:
Nurlı jer: Semeyde 50 üy paydalanwğa beriledi
SEMEY. QazAqparat - Semeyde bïıl «Nurlı jer» bağdarlaması ayasında 50 üy paydalanwğa beriledi, dep xabarlaydı QazAqparat.
Memlekettik bağdarlamanıñ pïlottıq bağıtı jeke turğınüy qurılısın damıtwğa bağıttalğan. Semey qalasınıñ turğındarımen on jıl boyı «Turğın üy qurılıs jïnaq banki» jumıs istep keledi. Osı waqıt aralığında 1340 qala turğını baspanağa qol jetkizdi. Bul jumıstar endi «Nurlı jer» memlekettik bağdarlamasınıñ ayasında jürip jatır.
«Nurlı jer» memlekettik bağdarlaması turğındarğa tömen payızdıq mölşerde turğın üy berwdi qarastıradı. Bağdarlama 2 bağıttı qamtïdı. Yağnï, jeke turğın üy qurılısı men köpqabattı üylerdi salw. Köpqabattı üyler jaña Qarağaylı awdanında salınıp jatır. Atalğan awdanda bïıl 486 päterlik 8 turğınüy paydalanwğa beriledi», - dedi «Turğınüy qurılıs jïnaq bankiniñ» basşısı Merwert Axmetwllïna.
Semeyde jeke turğınüy qurılısına jer telimin alw üşin 20 mıñnan astam adam kezekte tur. «Nurlı jer» bağdarlaması ayasında jeke turğınüy qurılısı üşin sonımen qatar Aqsay şağın awdanı qarastırılğan. Munda 60-qa jwıq awmaq bölindi. Onıñ 50-inde bïıl awmağı 80-nen 120 şarşı metr bolatın baspana salw josparlanwda. Är baspananıñ bir şarşı metri 120 mıñ teñge. Al üylerdiñ qurılıs jumıstarımen «Sät Trans» jäne «Örken» JŞS aynalısadı.
Bank mamandarınıñ aytwınşa, eger qala turğını jeke turğınüy qurılısı üşin kezekte tursa, onda 10 gektar jer telimi tegin beriledi. Al salınğan üydi jeke qarajat esebinen satıp alwğa nemese «Turğınüy qurılıs jïnaq banki» arqılı jeñildetilgen nesïe boyınşa räsimdewge boladı.


text:
Qırım boyunca parlament diñlemeleriniñ iştirakçısı, «Qırımnıñ işğalden azat etilmesi meselesi boyunca Halqara merkez» müdiri, Qırımtatar Qurultayı delegatı Emine Bagatırlınıñ qayd etkenine köre, Qırım reintegratsiya strategiyası aqqında yarımadanıñ işğalden azat etilmesinden soñ laf etmek kerek. Bu aqta «Qırımnıñ işğalden azat etilmesi meselesi boyunca Halqara merkez» müdiriniñ matbuat hızmeti bildire.
«Eñ evelâ, ukrain devletiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ işğalden azat etilmesi (reintegratsiya degil) ve onıñ Ukraina nezaretine qaytarılması boyunca areketleriniñ tertibini belgilegen yekâne strategiya vesiqasını işlep çıqarmasına diqqat etmek kerek. Bunıñ içün, müddet oyunını oynamaq degil de, amma aqiqatqa uyğan ifadelerni qullanmaq teklif etile», – dep qayd etti ekspert.
Emine Bagatırlınıñ fikrince, bu ağır vaqıtta icra ükümeti organlarınıñ işleri çoq, bu cümleden, o, işğal etilgen territoriyalar meseleleri boyunca endi bar olğan planlarını ve niyetlerini ömürge keçirmeli.
İyün 15-te Ukraina Yuqarı Radasınıñ sessiya zalında nevbetteki mevzu boyunca parlament diñlemeleri keçirildi: «Ukrainada Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar şeeri vaqtınca işğal etilgen territoriyasında reintegratsiya strategiyası: meseleler, yollar, usullar ve ıntıluvlar».
Toplaşuv neticesinde Ukraina ükümetiniñ nevbetteki adımları boyunca konkret tevsiyeler işlep çıqarılacaq.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Azärbaycan ilbaşı saylawına äzerlänä
Saylawda barlığı 8 kandidat köç sınaşaçaq
Azärbaycan xalqı ilbaşı saylawına äzerlänä.
Xäzerge däwlät başlığı İlham Aliyev qabat namzät bulğan saylawda barlığı 8 kandidat köç sınaşaçaq.
Azärbaycandağı Üzäk saylaw şurası ilbaşı saylawı öçen ildä häm çit illärdä 5 meň 641 saylaw bülekçäse qordı.
Soňğı mäğlümatlarğa kürä ildä 5 million 309 meň terkälgän saylawçı bar.
Çit illärdä yäşäwçe Azärbaycan watandaşları ilçeleklärdä tawış biräçäk.
Saylawda ğarip watandaşlarnıň da ciňel räweştä tawış birüe täêmin iteläçäk.


text:
4. Sınıf Almanca Ders ve Çalışma Kitabı Cevapları
Almanca Ders Kitabı,Çalışma Kitabı Cevapları Meb, Yayını , yayınları,cevapları, tüm yayınlar, Lern Mit Uns, 1,2,3, 4.Sınıf
Diğer Makaleler...
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 98
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 97
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 96
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 95
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 94
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 93
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 90
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 9
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 89
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 88
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 8
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 7
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 65
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 6
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 5
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 4
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 37
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 36
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 35
- 4. Sınıf Almanca Çalışma Kitabı Cevapları s. 34


text:
Qosqan waqıtı Tamız 13, 2014 | 1 477 ret oqıldı | saýtqa qosqan shalqar0
Qıtaý – Qazaqstan üşin jaña mümkinşilik
Qazaqstannıñ Qıtaý Xalıq Respwblïkasındağı Tötenşe jäne ökiletti elşisi Nurlan ERMEKBAEV “Aýqın” qoğamdıq sayasï respwblïkalıq gazetine bergen suxbatı.
– Elşi mırza, üstimizdegi jıldıñ ma¬mır aýında Azïyadağı ıqpaldas¬¬tıq jäne özara senim şaraları Keñesi¬ne müşe elder basşılarınıñ IV sam¬mïti ötti. Bul Keñesti qurw ïdeyası Qa¬zaq¬stan tarapınan 1992 jılı aýtıl¬ğanı belgili. Azïya keñesi bastapqı kezeñimen salıstırğanda, qanşa¬lıq¬tı özgerdi?
– Ekinşi dünïejüzilik soğıstan keýin «Qırğï-qabaq soğıs» jılda¬rın¬dağı jağdaýdı rettew üşin Ewropa¬dağı qawipsizdik pen ıntımaqtastıq mäse¬leleri boýınşa uýım qurıldı (al¬ğaş¬qı kezde Keñes bolıp qurılğan). Sol kez¬de Azïya qurlığında mindetteri jäne geografïyalıq ölşemi jağınan EQIU-ğa balama bolarlıqtaý uýım bolmadı. Qazaqstan bastamasınıñ tüp-negizi de osı boldı. 1992 jılı 5 qa¬zan¬da Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaev BUU Bas assambleyasınıñ 47 sessïyasında Azïya qurlığında ıq¬pal¬dastıqtıñ ärtürli salaları bo¬ýınşa türli mäselelerdi talqılawğa mümkindik beretin memleketaralıq ün¬qatısw alañın qurw twralı usınıspen şıqtı. Senim men özara tüsinistiktiñ irgesin qalıptastırw qajettigi Azïya¬dağı özara ıqpaldastıq jäne senim şara¬ları jönindegi Keñesti qurwdıñ özek¬tiligin tağı da däleldep berdi. AÖSŞK qurılğan kezden bastap, qazaq jağı awqımdı jumıstardı atqardı, sal¬maq¬tı nätïjelerge qol jetkizdi. Keñes qa¬bırğasında talqılanğan, da¬ýındalğan qujattar AÖSŞK-tiñ sayasï-quqıqtıq bazasın qalıptastırdı.
2006 jıldan Almatıda AÖSŞK xatşılığı jumıs isteý bastadı, onıñ jumıs tobı jäne sarapşılar kezde¬-swi turaqtı türde kezdeswdi dästürge aýnaldırdı. Gwmanïtarlıq, ékono¬mï¬kalıq, ékologïyalıq, jaña qawipterge qarsı küres jäne soğıs-sayasï mäse¬le¬ler boýınşa bes bağıttağı naqtı ju¬mıs jüzege asırıldı. Keñes osılaýşa, 26 qatıswşı-mem¬lekettiñ basın qosqan, köpvektorlı dïplomatïyanıñ tïimdi forwmına aý¬naldı. Bul planetanıñ turğındarı¬-nıñ teñ jartısı – 3,5 mlrd turğını bar Azïya qurlığınıñ 90 paýızı, älem¬dik İJÖ-niñ üşten bir böligi Keñeske müşe memleketterdiñ ülesinde degen söz. 1990 jıldardıñ basında bul kör¬setkiş 6 paýızdan aspağan.
– AÖSŞK-tiñ alğaşqı eki sammïti 2002 jäne 2006 jıldarı Qazaqstan¬da ötti. Forwm jumısınıñ alğaşqı jıl¬darında şeteldik sayasatkerler men sarapşılar ğana emes, Qazaqstan tarapınan da ustamdılıq baýqaldı deýdi.
– Bizge Keñestiñ jumısına, şın mäninde xalıqaralıq sïpat berw, onıñ Qazaqstan üşin ğana emes, basqa qatı¬swşı memleketterdiñ de müddesin qor¬ğaýtın uýımğa aýnalatınına basqa¬lardıñ közin jetkizw mañızdı edi. 2009 jılı Qazaqstan Respwblï¬ka¬-sı Sırtqı ister mïnïstriniñ orın¬basarı retinde AÖSŞK törağalığın Türkïyağa ötkizw jäne onıñ kezekti sam¬mïtin 2010 jılı Istambulda ötkizw twralı kelissözderge qatıstım. Sam¬mït¬tiñ Bosfor jağalawında ötwi, onıñ märtebesin tübegeýli özgertti, Forwmğa şın mäninde, xalıqaralıq arenağa şı¬ğwğa jol aştı. 2012 jılı kelesi kez¬deswdi Qıtaý Xalıq Respwblïkasında ötkizw jäne törağalıqtı Qıtaýğa tap¬sırw twralı qıtaýlıq äriptestermen kelissözderge qol jetti. Keñestiñ tör¬tinşi sammïti 2014 jıldıñ 20-21 ma¬mırı küni Şanxaý qalasında ötti. Osı şara AÖSŞK-tiñ täjirïbelik mañız¬dılığın anağurlım arttırdı. Biz munı qazaqstandıq dïplomatïyanıñ mañızdı jetistigi dep sanaýmız.
AÖSŞK – şın mäninde, xalıqara¬lıq märtebege ïe boldı, Azïyadağı damw jäne qawipsizdik jönindegi xalıqara¬lıq uýımğa aýnaldı. Elbası Nursultan Nazarbaevtıñ Keñesti qurw twralı ïdeyasınıñ tüp qazığı da osı. Siz ben biz memleket basşısınıñ osıdan 20 jıl burın aýtılğan ïdeyasınıñ Azïya qurlığında iske asqanına kwä boldıq.
– Üstimizdegi jıldıñ mamır aýın¬da Elbası Nursultan Nazarbaev Qı¬taý Xalıq Respwblïkasına memle¬kettik saparmen barıp qaýttı. Siz Qa¬zaqstan – Qıtaý qatınastarın qalaý bağalaýsız?
– Qıtaýmen sayasï, ékonomïkalıq, mädenï-gwmanïtarlıq jäne basqa da salalardağı jan-jaqtı strategïyalıq äriptestigin damıtw – Qazaqstannıñ sırtqı sayasatındağı basım bağıt¬tar¬dıñ biri. Geosayasï jäne ékonomïkalıq müddeler turğısında Qıtaýdıñ da bizdiñ elimizben özara tïimdi ıntımaq¬tastıqtı damıtwğa qızığwşılığı bar. Üstimizdegi jıldıñ qañtar aýında Qazaqstan – Qıtaý dïplomatïyalıq baýlanıstarına 22 jıl boldı. Bul ta¬rïxï ölşemmen salıstırğanda, qısqa merzim. Biraq oğan qaramastan, bizdiñ elderimiz sındarlı tatw körşilik jäne özara tüsinistiktiñ tamaşa ülgisin qa¬lıptastırdı. Jalpı, Qazaqstan men Qıtaý ara¬sındağı ekijaqtı baýlanıstı üş kezeñge bölwge boladı. 1993 – 2003 jıldar arasında (QXR törağası Czyan Czémïn tusında) Qazaqstanğa qawip¬sizdik mäseleleri boýınşa kepildik be¬rildi, şekara mäselesi tüpkilikti ret¬tel¬di, ekijaqtı baýlanıstardı damıtwdıñ normatïvtik-quqıqtıq negizi qalandı. 1994–2002 jıldar arasında delïmï¬tacïya mäseleleri boýınşa keşendi kelissözder ötti, şekara beldewi anıq¬taldı. Şekara mäselesiniñ rettelwi nätïjesinde özara senimniñ negizi qa¬landı, şekaradağı turaqtılıq keñ spektrdegi ekijaqtı baýlanıstardı jedeldetti. Bul ürdis 2003 – 2012 QXR törağası Xw Czïntaonıñ tusında da jalğastı.
Ékonomïkalıq jäne ïnvestïcïya¬lıq iri jobalar – «Atasw–Alaşan¬kow» (Qazaqstan – Qıtaý), «Ortalıq Azïya – Qıtaý» munaý-gaz qubırı, Atıraw qalasındağı gaz-xïmïyalıq ke¬şen, Moýnaq GÉS, «Xorgos» şekaralıq beketi, «Batıs Ewropa jäne Batıs Qı¬taý» avtomagïstrali sekildi jobalar bas¬¬taldı. Onıñ birazı jüzege ası¬rıldı. Aldağı waqıtta «Qazaqstan – Qı¬taý» munaý-gaz qubırı jıl saýın 20 mln tonna qazaq munaýın éksporttawğa mümkindik beredi. 2000 jıldarı bul körsetkiş 1 mln tonnadan aspaýtın. Ékonomïkasın ärtaraptandırwğa ba¬ğıttağan Qazaqstan üşin munaý-gaz tasımalın mol mölşerde qıtaý narı¬ğına jetkizw mañızdı.
Ekijaqtı baýlanıstardıñ barlıq salasın qamtïtın quramına 10 käsibï komïtetti biriktirgen Qazaqstan – Qı¬taý ıntımaqtastıq komïteti qu¬rıldı. Ékonomïkanıñ şïkizattıq emes sek¬torın damıtwdı közdeýtin, sondaý-aq 2020 jılğa deýingi sawda-ékonomïka¬-lıq ıntımaqtastıqtı orta jäne uzaq merzimdi damwdıñ ükimetaralıq bağ¬darlamalar qabıldandı. Elaralıq baýlanıstarı üşin qabıldanğan bas qujattar tawar aýnalımı qurılımın keñeýtwge, ekijaqtı sawda baýla¬nıs¬tarında joğarı texnologïyanıñ üles salmağın arttırwğa, sol arqılı tawar aýnalımın ärtaraptandırwğa bağıt¬tal¬ğan. Eki el arasındağı tawar aýna¬lımınıñ birneşe ese artwı da osı mer¬zimniñ ülesine twra keledi. 1992 jıl¬darı QR men QXR arasındağı tawar aýnalımı 104 mln AQŞ dolları bolsa, 2012 jılı tawar aýnalımın 25,6 mlrd AQŞ dollarına jetkizgen Qıtaý bizdiñ eldiñ eñ iri sırtqı sawda äriptesine aýnaldı. Al 2013 jılı bul körsetkiş 28,5 mlrd AQŞ dollarına jetti (QXR deregi boýınşa). Osılaýşa, 1992 – 2013 jıl¬dar arasında eki el arasındağı tawar aýnalımı 300 ese östi. Eki el basşıları bul körsetkişpen şektelip qalmaý¬tı¬nın, tawar aýnalımın 40 mlrd AQŞ dol¬la¬rına jetkizw twralı mindet qoý¬ğanın aýttı.
Eki el arasındağı dostıq qatı¬nas¬tarda joğarğı deñgeýdegi basşıları¬nıñ dästürli turaqtı baýlanıstardıñ da äseri barın aýtw kerek. 1992 – 2012 jıldar arasında Qazaqstan Prezïdenti Nursultan Nazarbaev QXR törağaları Czyan Czémïnmen, Xw Czïntaomen ärtürli formatta 33 ret kezdesipti. 2012-2013 jıldar arasında Qıtaý basşılığına jaña tolqın – Sï Czïnpïnniñ kelwine baýlanıstı, ekijaqtı qatınastardıñ jaña keze¬ñinde QXR-dıñ jaña basşılığımen baýlanıstı ornatw jäne damıtw ma¬ñızdı mindeti qoýıldı.
QR Prezïdenti N.Nazarbaevtıñ 2013 jıldıñ säwir aýındağı, 2014 jıl¬dıñ mamır aýındağı QXR-ğa memle¬kettik saparları, QXR törağası Sï Czïnpïnniñ 2013 jıldıñ qırküýek aýında bizdiñ elimizge jasağan mem¬lekettik saparı tarïxï mañızğa ïe boldı. Jalpı alğanda, eki jıl işinde el basşıları ärtürli formatta 8 ret kezdesip, eki el arasındağı sırtqı baýlanıstardağı dästürli sabaqtas¬tıqtıñ strategïyalıq dïalog negizinde damïtının tağı da däleldedi, dïplo¬ma¬tïyalıq baýlanıs ornağan 22 jıl¬dağı elaralıq baýlanıstardıñ damw ür¬di-sin söz etti, sayasï, sawda-ékonomïka¬lıq jäne mädenï-gwmanïtarlıq ıqpaldas¬tıqtı jaña deñgeýge köterwdiñ mexa¬nïzmderin talqıladı. QR Prezïdenti Nursultan Nazarbaev pen QXR törağası Sï Czïnpïnniñ memlekettik saparları barısında şamamen 40 mlrd AQŞ doll jalpı somasındağı kelisimderge qol qoýıldı.
Vedomstvoaralıq deñgeýdegi baýla¬nıstar da qarqındı damıp keledi. 2013 jılı Qıtaýğa türli mïnïstrlik jäne ulttıq kompanïyalardan 120 delegacïya keldi. Soñğı üş aýda Premer-mïnïstr¬diñ orınbasarı – Ïndwstrïya jäne jaña texnologïyalar mïnïstri Äset Ïse¬keşev, «Samurıq-Qazına» UÄQ Bas¬qarma törağası Ömirzaq Şökeev jäne mïnïstrlikter men vedomstvolar ökil¬deri kelip ketti. Üstimizdegi jıldıñ jel¬¬¬toqsan aýında Qazaqstanğa QXR memlekettik keñesiniñ premeri Lï Ké¬cyannıñ resmï saparı jäne eki el üki¬met basşılarınıñ turaqtı kezdeswler mexanïzm şeñberinde ekinşi kezdesw ötedi.
– Elşi mırza, Qıtaý Qazaqstan¬dağı şeteldik ïnvestorlardıñ işin¬de neşinşi orında?
– Bügin Qıtaý–Qazaqstannıñ eñ iri şeteldik ïnvestorlarınıñ biri, resmï statïstïkağa säýkes, Nïderlandı jäne Ulıbrïtanïyadan keýin üşinşi orında. 2014 jıldıñ bas kezindegi mä¬limetter boýınşa, Qı¬taýdıñ Qazaq¬stanğa ïnvestïcïyasınıñ jalpı kö¬-lemi 20 mlrd AQŞ dolllarınan astı. Onıñ 5,7 mlrd AQŞ dolları – tikeleý ïnvestïcïyalar. Gollandïya jäne Ulıbrïtanïyada üşinşi memleketterdiñ, sonıñ işinde Qıtaýdıñ kapïtalı qatıswımen offşorlıq kompanïyalardıñ ülken sanı bar ekenin eskere otırıp, aýtıl¬ğan bağaları şındıqqa jaqın dep oýlaýmın.
– «Elimizdiñ munaý-gaz sektorında Qıtaý ülesi jıl saýın artıp keledi. Al QXR-dağı qazaq ïnvestïcïyaları sol deñgeýde emes» degen pikirler jïi aýtıladı. Siz munı nemen tüsindiresiz?
– Soñğı jıldarı qıtaý ïnvestï¬cïyası tek munaý-gaz sektorında ğana emes, käsiporındardı qaýta jañğırtw, awıl şarwaşılığı, öndiris jäne ïn¬fraqurılımdı da qamtï bastadı. «Qa¬zaqstan – Qıtaý» munaý-gaz qubırı tranzïttik jäne éksporttıq äleweti¬mizdi arttırwğa jol aştı. Qazirgi kezde xoş ïisti kömirswtekterdi öndiretin gaz-xïmïyalıq keşen, Atıraw MÖZ-da mu¬naýdı tereñ qaýta öñdew keşen qurı¬lıstarı, sondaý-aq Şımkent MÖZ qaýta jañğırtw jobaları iske asırwda. Bastapqı alyumïnïý öndiretin élektrolïz zawıtı (Pavlodar qalası), Moýnaqtağı GÉS (Almatı oblısı), jol bïtwmın şığaratın zawıtınıñ qurılısı jüzege astı. Kömirdi keşendi qaýta öñdew, ka¬lïý, tıñaýtqıştardı, pestïcïdterdi, glïfosattı öndirw, munaý-gaz qubır¬ların jäne jabdıqtarın şığarw, JÉS qurılısı jäne basqa jalpı qunı 15,4 mlrd AQŞ dollarına bağa¬lanğan 12 jaña jobaları iske asırw bastalwda.
Qazaqstannıñ Qıtaýdağı ïnves¬tïcïyaların aýtsaq, QR Ulttıq bankiniñ derekteri boýınşa, 2014 jıldıñ ba¬sında olardıñ jalpı kölemi 2,7 mlrd AQŞ dollarına jetti, sonıñ işinde 150 mln AQŞ dolları – tikeleý, 8,6 mln AQŞ dolları portfeldi ïnvestï¬cïyaları. Qıtaý ékonomïkası (2013 j. 9,31 trln AQŞ doll) Qazaqstannıñ ékonomïkasınan 50 ese ülkenin eskere otırıp, qazaqstandıq ïnvestïcïyalar mundaý kölemi qomaqtı dep bağalawğa boladı. Biz ïnvestïcïyalaw üşin tïimdi jobalardı izdewdi toqtatqan emespiz. Qıtaý narığındağı qazaqstandıq ïnvestïcïyanıñ basım köpşiligi jeke sektordağı qazaq ïnvestorlarınıñ ülesinde ekenin aýta ketkim keledi. Ulttıq kompanïyalardıñ ïnvestï¬cïyaların aýta ketsek, qazirgi kezde «QTJ» UK qatıswmen Lyanyungan por¬tında (Qıtaýdıñ Czyansw provïncïyası) qunı 100 mln AQŞ dollarına bağa¬lan¬ğan termïnalı tïimdi jäne mañızdı joba iske asıp jatır. 2014 jıldıñ 19 mamırında QR Prezïdenti N.Nazarbaevtıñ Qıtaýğa sa¬parı kezinde eki el basşılarınıñ qa¬¬tıswımen qazaq termïnalınıñ aşı¬lw saltanatı ötti. Bul jobanı jüzege asırw qazaq tawarın Oñtüstik Şığıs Azïyağa, kerisinşe, Oñtüstik Şığıs Azïya elderi tawarın bizdiñ elge, Ewro¬pağa tasımaldawğa mümkindik beredi.
– Soñğı kezderi qazaqstandıq BAQ betterinde QXR-dan bizdiñ elge jumıs küşin tartw jaýlı pikirler jïi aýtı¬la bastadı. Naqtı jağdaý jaýlı ne aýtasız?
– «Strategïya – 2050» Qazaqstandı 30 damığan eldiñ qatarına qoswdı mindetteýdi. Ïnnovacïyalıq jañğırw, eldiñ osı bağıttağı damwı joğarı kä¬sip ïelerin qajet etedi. Elge şeteldik jumıs küşterin tartw eñbek mïgra¬cïya¬sına qatıstı QR Ükimeti jıl saýın be¬kitken kvotağa säýkes jäne qolda¬nısta jürgen zañ şeñberinde jüzege asadı. 2013 jılı jergilikti atqarw orındarınıñ ruqsatı boýınşa ju¬mıs istep jatqan qıtaý jumıs küşiniñ sanı 6333-ke jetti, bul –osı jılğı bekitilgen eñbek kvotasınıñ 3 paýızı. Qıtaý jumıs küşiniñ negizgi böligi qu¬rılıs, ken öndirwşi jäne öñdew öner¬käsip salalarına tartıldı. Salıstıra ketw üşin aýtsaq, bizdiñ elde qıtaý¬lıqtardan özge jumıs istep jatqan şeteldik jumıs küşiniñ sanı jüz mıñdap sanaladı. Ötken jılmen sa¬lıstırğanda, şeteldik jumıs küşin tartw kvotası xalıq sanına 0,7 paýızğa azaýdı. Qazaqstanda zañdı türde ju¬mıs istep jatqan qıtaýlıqtardıñ sanın emes, mïgracïya salasındağı nor¬matïvtik-quqıqtıq aktilerdi saqtawdı baqılaw jüýesiniñ älsizdiginen qawip¬tenwge qajet ekenin aýtqım keledi.
– 2010 jılı Şanxaýda kelwşi¬lerdiñ sanı dünïejüzilik rekordtı jañğırtqan ÉKSPO körmesi ötti. Siz elşi bolıp jürgen el mundaý jeñiske qalaý qol jetkizdi? Mümkin, bizge qı¬taý täjirïbesin qoldanw qajet şığar degen tilek bar…
– Bükilälemdik «ÉKSPO – 2010» kör¬mesi Qıtaýda 2010 jıldıñ 1 mamır men 31 qazan arasında ötti. Oğan 190 memleket, 50 uýım jäne 73 mln adam, onıñ işinde 64 mln Qıtaý azamattarı qatıstı. Kelwşilerdiñ sanı jağınan Qıtaý 1970 jılı Japonïyanıñ Osaka qalasında ötken «ÉKSPO – 1970»-ten asıp ketti. Japonïyada ötken körmeni 64 mln adam tamaşalağan bolatın. «ÉKSPO-2010» körmesine kün saýın kelgen kelwşiler sanı 400 mıñnan, al keý künderi 1 mln adamnan astı. Sa¬rap¬şılardıñ pikirinşe, Qıtaý jetistigi kelwşilerdiñ sanı, xalıqtıñ basım köp¬şiligin kelwge ıntalandırğan äkim¬şilik reswrs nemese «ÉKSPO – 2010»-nan tüsken tabıs qana emes, şaranıñ joğarı deñgeýdegi uýımdastırılwı, jarnamalıq-ïmïdjdik bağıttağı ju¬mıstardıñ xalıqaralıq deñgeýde jür¬gizilwi edi. Mısalı, «ÉKSPO – 2010»-nıñ ökilderi jäne qurmetti elşileri retinde ataqtı öner jäne sport qaý¬ratkerleri, sonıñ işinde Djekï Çan, YAo Mïn, brïtan änşisi Sara Braýtman, eki märte olïmpïada çempïonı Elena Ïsïnbaeva şaqırıldı. Körme bastalardan 1 jıl burın bï¬letter tek Qıtaýda ğana emes, älemniñ 18 elinde jäne ïnternet arqılı sa¬tıldı. 2009 jıldıñ jeltoqsan aýın-da 11 mln bïlet satılıp ülgirdi. «ÉKSPO – 2010» körmesine kelwşi¬lerdiñ 88 paýızı (64 mln adam) QXR azamattarı, sonıñ işinde Şanxaý qalasınıñ jäne basqa mekenderdiñ tur¬ğındarı (Qıtaý xalqı 1,36 mlrd adam). Körmege kelgen şeteldikter sanı 8,5 mln adamnan asqan joq. Sebebi jıl saýın Şanxaýğa kelip-ketetin twrïster sanı 7 mln adamnan aspaýdı. Osığan qarağanda, «ÉKSPO – 2010» Qıtaýğa keletin twrïsterdiñ sanınıñ kürt öswine sebep bola alğan joq, negizgi küş işki twrïzmniñ mümkindigine ju¬mıl¬dırıldı degen oýğa kelesiñ. Şanxaý körmesine qarağanda, As¬tanada ötetin «ÉKSPO–2017»-niñ merzimi jartı jıl emes, üş aý. Biz joğarğı körsetkişke jetw üşin şeteldik twrïsterdiñ älewetine ğana emes, işki twrïzmge, täjirïbeli şetel¬dik äriptesterimizdiñ täjirïbesine, ulttıq twrïstik ïnfraqurılımnıñ mümkindigine, sondaý-aq «xalıqaralıq twrïzmniñ tartılıs nüktesi» – EO elderi, AQŞ, Japonïya jäne Qıtaý¬-men baýlanıstı keñitwge köbirek köñil bölwimiz kerek.
– Elşi mırza, şetelge saparlaý¬-tın Qıtaý twrïsteriniñ naqtı sanı twralı derekter bar ma sizde? Qıtaý ope¬ratorları özderiniñ klïentterine bizdiñ eldi qandaý el dep tanıstı¬ra¬dı?
– 2013 jılı 96 mln qıtaýlıq twrïst şetelge saparlap, sapar barı¬sın¬da 120 mlrd AQŞ dolların jum¬sadı. Qıtaýlar AQŞ, Francïya, Şveý¬carïya, Ulıbrïtanïya, Ïtalïya jäne Ger¬manïyağa jïi baradı. 2012 jılı älemdik «twrïzm şığınınıñ» 24 paýızı QXR twrïsteriniñ ülesinde bo¬lıp şıqtı. Qazir älemde 80-nen astam el qıtaý twrïsteri üşin bir-birimen «bäsekege» tüsip jatır. Onıñ işinde Taïland, Ïndonezïya, Ïordanïya jäne basqa 18 el QXR twrïsteri üşin vïzalıq jeñildetilgen tärtip engizildi. 2013 jılı bizdiñ elge 20,5 mıñ qıtaýlıq twrïst kelip ketti. Twroperatorlarınıñ paýımdawınşa, bizdiñ el twrïzmniñ barlıq salası boýınşa älewetin tolıq qoldana alğan joq. Ékotwrïzm, al¬pï¬nïzm, jağajaý, bilim-ağartw, ğılımï, sawıqtırw, taw-şañğısı, dinï-ağartw¬şılıq bağıttarı boýınşa bizdiñ el basımdıqtarğa ïe. Soñğı jıldarı QXR kompanïyaları Azïya elderiniñ, «Jibek jolı» boýındağı elderdiñ ulttıq dästürlerine, tarïxına şındap köñil böle bastadı.
– Qıtaýdıñ demografïyalıq ösimi biz tärizdi jeri ulan-baýtaq, xalqı az elderge qawip töndirmeý me?
– Qıtaýdıñ demografïyalıq saya¬satı QXR bïliginiñ baqılawında tur. Jäne ol eldiñ demografïyalıq ösimdi jasandı türde rettep kelgen sayasatı da bärimizge belgili.
2013 jılı QXR Bala twwşılıq tw¬ralı zañğa xalıqtıñ «qartayuı» mäse¬lesin şeşwge bağıttalğan özge¬rister engizildi. Soñğı mälimetter bo¬ýınşa, 1,36 mlrd turğını bar xalıq¬tıñ 15 jasqa deýingi jastarınıñ üles salmağı bar bolğanı 15 paýızğa ğana jetken. Al 60 jastan asıp ketkender 20 paýızdan asıp ketken. Mundaý üý¬lesimsizdik ül¬ken älewmettik mäsele¬lerdi twdırwı mümkin. Ötken jılğı qa¬bıldanğan de¬mografïyalıq tüzetw¬ler eldiñ barlıq turğındarına ar¬nal¬mağan. Demogra¬fïyalıq şektewlerdiñ bärin alıp tastamaýdı. Tek jas aza¬mat¬tardıñ sanın eselep ösirwge bağıt¬tal¬ğan. Qazaqstandağı quzırlı mekeme¬lerdiñ derekteri boýınşa, tek soñğı 18 jılda 71 mıñ qıtaý eliniñ aza¬mat¬tarı bizdiñ eldiñ azamattığın qa¬bıl¬daptı. Onıñ basım köpşiligi – Qıtaý¬dan köşip kelgen étnïkalıq qazaqtar. Bar bolğanı 80 xanzw azamatı ğana bizdiñ eldiñ azamattığın qabıldağan. 2014 jılğı 1 qañtardağı mälimet bo¬ýınşa, bizdiñ elde 18,7 mıñ Qıtaý azamattarı turadı. Onıñ 18,1 mıñı – étnïkalıq qazaqtar (oralmandar), 374 – xanzw, 149 – uýğır, 77 adam basqa ulttıñ ökilderi. Sonımen birge bizdiñ elde 100 mıñnan 500 000-ğa deýin basqa eldiñ azamattarı tirkelgen. Onıñ 12-18 mıñı turaqtı türde tirkelgen. Demek, Qıtaýdıñ «demografïyalıq qawpi» degen pikir tım asırılğan. Ärï¬ne, mïgracïya mäseleleri öte mañızdı, son¬dıqtan olarğa turaqtı türde sarap¬tama, monï¬torïng qajet. Qıtaý memleketi şeteldik azamat¬tar, onıñ işinde qazaqstandıqtar üşin barınşa jeñildetilgen vïzalıq jüýeni rettewdi qolğa aldı. Qazaqstandıqtar Şıñjannıñ awmağında «Qorğas», «Dostıq-Alaşankow», «Maýqapşağaý-Zïmwnaý» beketterinde ötkende 1 täwlik, «Baqtı-Taçén» (Çwgwçak) beketinde öt¬kende 3 täwlik boýı qıtaý vïzasız ayal¬daý aladı. Sondaý-aq Beýjiñ arqılı üşinşi elderge tranzïtpen bara jatqan QR azamattarı Beýjiñde 24 sağat vïzasız ayaldawğa mümkindikteri bar.
– Eki el arasında transşekaralıq özenderdi birigip paýdalanw, olardı ädil bölisw twralı mäsele köpten tal¬qılanıp keledi. Qazir osı kelissözder qaý deñgeýde talqılanıp jatır, nätïje bar ma?
– 24 transşekaralıq özenderdi (TŞÖ) birigip paýdalanw eki jaqtı qatınastardıñ eñ mañızdı jäne kür¬deli mäselesi Transşekaralıq özen¬derdi paýdalanw jäne qorğaw jönindegi birikken komïssïya, sondaý-aq sarap¬şılardıñ jumıs tobı turaqtı türde jumıs isteýdi. Transşekaralıq sïpatı bar özen¬der boýında ornalasqan 14 eldiñ işin¬-de Qazaqstan ğana bul mäseleni kelis¬sözder barısında alğa jıljıta aldı. Nätïjesinde, birqatar ükimetaralıq jäne vedomstvoaralıq kelisimderge qol qoýıldı, sonıñ işinde transşekara¬lıq özenderdi paýdalanw jäne qorğaw salasındağı ıntımaqtastıq twralı (2001 j.), TŞÖ-de ğılımï-zerttew ın¬tımaqtastıqtı damıtw twralı (2006 j.), transşekaralıq özen swlarınıñ sapasın qorğaw twralı (2011 j.) jäne basqa kelisimder. 2013 jıldıñ şilde aýında Xorgos özeninde «Dostıq» bi¬rikken sw torabın resmï türde paýdala¬nwğa berwdi tabıstı ıntımaqtastıñ körnekti ülgisi dep aýtwğa boladı. Qazirgi kezde 2011 – 2014 jj. TŞÖ-de sw bölw jönindegi texnïkalıq ju¬mıstar Josparın jüzege asırw ayaq¬talıp keledi. Taraptar osı jumıs ayaq¬talğan soñ, eñ mañızdı qujat TŞÖ-de sw bölw twralı kelisimdi daýındawğa ki¬risedi. Soñğı jıldarı QXR basşılığı TŞÖ paýdalanwda Qazaqstannıñ müd¬desine qarsı keletin is-äreketke bar¬maýtının bir emes, birneşe ret resmï türde mälimdedi. Bul jağdaý osı ba¬ğıt¬tağı kelissözderdiñ nätïjeli bolatın¬dı¬ğına senim uyalatadı.
QR Prezïdenti N.Nazarbaevtıñ 2014 jıldıñ mamırda QXR-na memle¬kettik saparı şeñberinde QR men QXR arasındağı jan-jaqtı strategïyalıq äriptestigin odan äri tereñdetw twralı birlesken deklaracïyasına qol qoýıl¬dı. Onda taraptar atalğan sw bölw twra¬lı ükimetaralıq kelisimniñ jobasın qarawdı jäne keliswdi 2015 jılı bas¬taýtını aýtılğan.
– Äñgimeñizge raqmet!
Suxbattasqan Gülbarşın SABAEVA
“Aýqın” qoğamdıq sayasï respwblïkalıq gazeti


text:
Atırawda tüngi sot jumıs isteydi
ATIRAW. QazAqparat - Atırawda tüngi sot jumıs isteydi, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi oblıstıq sottıñ baspasöz qızmetine silteme jasap.
Bul twralı Atıraw oblıstıq sotınıñ azamattıq ister jönindegi sot alqasınıñ törağası Manat Komïrşïnov pen Atıraw oblıstıq Işki ister departamenti bastığınıñ orınbasarı Berik Amangeldiniñ kezdeswi barısında mälim boldı.
Kezdeswde M.Komïrşïnov Atırawda şet elderdiñ täjirïbesi negizinde usaq isterdi qarawğa waqıt bölw üşin tüngi sottıñ jumısı engiziletinin ayttı. Onıñ sözinşe, munday isterge jol-kölik oqïğası, otbası-turmıstıq qatınastar, usaq buzaqılıq jäne t.b. quqıqbuzwşılıqtar jatadı.
«Erejege säykes, JKO qatıswşılardıñ isti sağat 13.00 den 22.00 aralığında qarawğa kelisimi bolğan jağdayda, ökiletti organnıñ qızmetkeri sotqa kelw twralı waqıtı men ornı körsetilgen talondı toltırıp, äkimşilik quqıqbuzwşılıq twralı xattamanı joldaydı. Bul räsim JKO bolğannan keyin üş täwlikten asıp ketpewi tïis. Eger de JKO qatıswşı öz pikirin özgertw jöninde şeşim qabıldasa, swdya isti jalpı tärtipte qaraw üşin keyinge qaldıradı»,-delingen sot taratqan xabarlamada.
Ayta ketw kerek, «Tüngi sot» pïlottıq jobası ayasında Atıraw oblıstıq sotı men Atıraw oblıstıq Işki ister departamenti arasında ıntımaqtastıq twralı memorandwm jasaqtaldı.


text:
emine erdoghan: «20 – esir afriqigha nisbeten qoldin ketken bir esir boldi»
emine erdoghan: «20 - esir afriqigha nisbeten qoldin ketken bir esir boldi. ishinimizdiki 21 – esir ikispalatatsiyening izliri öchken bir afriqa esiri bolghay» dédi.
türkiye awazi radiyosi xewiri: jumhur reis rejep tayyip erdoghanning repiqisi emine erdoghan 20 – esirning afriqigha nisbeten qoldin ketken bir esir bolghanliqini éytti.
omine erdoghan tiwittér hésabidin tarqatqan uchirida, 25 – may afriqa birlikining qurulghan küni munasiwiti bilen barliq afriqiliq dostlirini we pütün afriqini tebrikleydighanliqini bildürdi.
emine erdoghan: «20 - esir afriqigha nisbeten qoldin ketken bir esir boldi. ishinimizdiki 21 – esir ikispalatatsiyening izliri öchken bir afriqa esiri bolghay» dédi.
emine erdoghan 2016 – yili enqerede échilighan afriqa qol höner – senetliri we kültür öyide, afriqiliq ayallarning qol höner mehsulatlirining payda élinmay sétiliwatqanliqini, qolgha kelgen kirimningmu yene shulargha ishlitilgenlikini bildürüp, buning afriqiliq ayallargha dostluq sowghisi bolup qalghanliqini tekitlidi.
emine erdoghan tiwittérda hembehirleshken uchrida, jumhur reis rejep tayyip erdoghan bilen birlikte qilghan afriqa sayahetliride shundaqla afriqa qol höner – senetliri we kültür öyining échilish murasimida erdoghan bilen birlikte chüshken resimlirigha alahide orun ajratti.