text:
Terrorçılıq spirale
Kön tärtibe 24
Terrorçılıq keşelek tarixı qadär êlekke xastalıqqa äylände. Adäm päyğambärneň ulı Kabilneň bertuğanı Habilne üterüe belän başlanğan terror, qızğanıç, bügenge köngä qadär yäşäp kilde.
Berençe keşe qadär êlekke bulğan terrorçılıq, qızğanıç qaywaqıt keşelärneň tormışın ala. Yalta kileşüe belän qorılğan dönya tigezlegenä qarşı 1960nçı yıllardan birle keşelär köçle räweştä qarşı çığa.
İslam geografiyase Afrika häm Latin Amerikağa biklärgä tırışıluçı terrorçılıq bügenge köndä global’ köç üzäklärenä dä yanıy başladı.
Terrorçılıq Aziya, Awrupa, Latin Amerika häm İslam illärendä prem’yer-ministr däräcäsendä dä cannarnı alıp, möstäqil’ bulırğa tırıştı härwaqıt. Demokratik Kongo prem’yerı Patrik Lumumba, Çili prem’yerı Sal’vador Allende, İtaliya prem’yerı Aldo Moro, Livan prem’yer-ministrı Räfik Haririneň üterelüe moňa berniçä ürnäkter.
Soňğı itep iň qurqınıç global’ terror oyışması bulğan häm liderı xäzerge waqıtta AQŞnıň Pensil’vaniya ştatında yäşäwçe FETÖ 2016nçı yılnıň 15nçe iyul’ könne Törkiyä Cömhüriyäte ilbaşınıň tormışına yanağan ide.
FETÖ oyışmasına äğza terrorçılar F-16 xärbi oçqıçlar, xärbi boralaqlar, tanklar häm tuplar belän 15nçe iyul’ tönendä Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğannı urlap, üterergä tırıştılar. Häm yözlärçä şähit, meňnärçä yaralanuçı belän törek xalqı tüntäreleş kereşüen kire çigenderde. Ülem yanaşa da, liderların general häm ofiser üniformasın kigän terrorçılarğa tapşırmadılar. Törkiyä şundıy çirqanıç terror höcümenä duçar qalğanda berlektäşe bulğan könbatış klubı, qızğanıç ozaq waqıt tawılşın çığarmadı. Hiçşiksez, Angliyadan tış. Rusiyä däwlät başlığı Putinnan soň FETÖçe ofiŝer üniformalı terrorçılarnıň küpläp üterüe häm tüntäreleş kereşüenä berençe reakŝiya kürsätkän berdänber Törkiyä berlektäşe Angliya buldı.
FETÖ äğzase terrorçılar xärbi oçqıçlar, tank häm tuplar belän törek xalqın ütergän kiçne xäzerge waqıtta AQŞ ilbaşı Tramonıň törkemendä bulğan Mayk Flin tarafınnan maqtaw belän telgä alındılar.
Ul waqıttağı AQŞ ilbaşı Barak Obama xökümäte yasağan açıqlawında törek xalqınıň bu terrorçılarnı ciňüenä şaqqattı kebek.
NATO ittifaqnıň iň tuğrı häm iň köçle berlektäşlärennän bulğan Törkiyädäge bu terror höcümenä qarşı berniçä könnän soň äkren genä barlığın belderde.
Törek liderı Ärdoğan FETÖ terror oyışması terrorçılarınıň üzen üterergä cıyınğançı yıllar êlek terrorçılıqqa qarşı açıqtan-açıq qarşı çığa häm bar dönya liderların moňa çaqıra ide.
Törkiyä dä äğza bulğan Könbatış klubı belän ber rättän şaqtıy köçle il moňa bitaraf qala ide. Törkiyädä meňnärçä general, ofiser, poliŝiya xezmätkäre, ğaskäri häm grajdannarnı ütergän terrorçılar, ni ğacäp Törkiyäneň berlektäşe bulğan könbatış illärenä sıyınalar ide. NATOda Törkiyäneň berlektäşe bulğan här ildä törek garjdannarı, ğaskäriläre häm poliŝiya xezmätkärlären ütergän terrorçılar bügenge köndä haman da räxät yäşi birä.
Berlin belän ber rättän Awrupa Berlegenä äğza barlıq başqalalarda Törkiyädä ğayepsez keşelärne üterüçe, qulı qanlı terrorçılar yäşi. Xätta qayber Awrupa Berlegenä äğza illär monıň belän dä çiklänmi, Törkiyädä terror höcümen oyıştıruçı qayber terrorçılarğa diplomatik pasportlarınıň birelüe xäbärläre mediada urın ala.
Ärdoğan Awrupa Berlege kergän bu terrorçılıq spiraleneň ber könne üzenä äylänep qaytaçağın äytüenä qaramastan bernindi Awrupalı lider moňa ähämiyät birmäde. Awrupa säyäsi êlitası işetmämeşkä salınğan bu terrorçılıq spirale, qızğanıç ul illärneň xalıqlarına da täêsir itte.
Parij, Berlin, Bryussel’, London bu spiral’neň qorbanına äylände. İrtägä qaysı başqala bulaçaq dip härkem qurqu êçendä kötä. Uzğan könnärdä İtaliyaneň Toronto şähärendä uynalğan UEFA matçında çıqqan asılsız bomba süzennän soň barlıqqa kilgän panikada 1500dän artıq keşe yaralandı.
Terrorçılıqqa bu qadär qorban birgän Awrupa terrorçılıq belän köräş itü urınına haman da başqaların ğayepli. Mäsalän, 350 amerikan keşesen ütergän terror oyışmasınıň şefı ber Aziya, Afrika yäsiä Latin Amerika ilendä yäşägän bulsa, AQŞnın reakŝiyase nindi bulır ide mikän? Läkin şul uq cinayätne başqarğan terrorçı bügenge köndä AQŞta kön kürä.
Törkiyäneň iň zur êşmäkären ütergän terrorçı 20 yıl buyı Bel’giyada yäşi.
AQŞ citäklägän İSAF köçläre Usame Bin Ladenne birmägäne öçen Äfğanstanğa ğaskäri cibärmädeme?
Meňnärçä törek grajdanı, olı yäştäge, bala-çağa häm xatın-qızlarnı ütergän terrorçılar bügenge köndä berlinda yäşi ikän, monıň açıqlawı bulırğa tiyeş.
Qayçan “minem terrorçım yaxşı sineke naçar” töşençäsennän waz kiçelsä, ul waqıtta bu bälanı atlatırbız. Yuğisä bar dönya äle ozaq waqıt monnan zıyan küräçäk.


c: text/html

text:
Rusiye Devlet Duması prezident Volodımır Putinniñ Qara deñiz flotu boyunca Rusiye-Ukraina añlaşmalarnıñ bozuluvı aqqında qanun leyhasını qabul etti.
Vesiqa Devlet Dumasında martnıñ 28-de qayd etildi, parlamentnıñ er bir fraktsiyası oña qol tuttı.
Qanun 1997 senesi mayısnıñ 28-de Rusiye ve Ukraina arasında Qara deñiz flotu aqqında tizilgen añlaşması, Ukrainada Qara deñiz flotunıñ bulunuv şartları ve statusı, Ukrainada Qara deñiz flotunıñ bulunuv ve yerleştirüvnen bağlı esaplav, 2010 senesi aprelniñ 21-de Harkovde Ukrainada Rusiyeniñ Qara deñiz flotunıñ bulunuv meseleleri aqqında tizilgen añlaşmanı toqtata.
Mustaqil Devletler İttifağı, Avrasiya integratsiyası ve semetdeşlernen alâqalar işleri komitetiniñ reisi Leonid Slutskiy muşaverede komitet mevamını bildirip, böyle dedi: «Endiden soñ Aqyarda Qara deñiz flotunıñ statusı ve bulunuv şartları Rusiye Federatsiyasınıñ anayasasına köre belgilene».
O, Devlet Dumasında Rusiye-Ukraina añlaşmalarnıñ bozuluvı aqqında rey berüvni tarihiy, dep adladı.
Martnıñ 28-de Rusiye prezidenti Volodımır Putin Devlet Dumasına Ukrainada Rusiyeniñ Qara deñiz flotunıñ yerleştirüvi boyunca Ukraina-Rusiye añlaşmalarnıñ işini toqtata.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Kepken örik (kwraga): As qorıtw jüyesine paydalı. Strestiñ jäne qan azdığınıñ aldın aladı. Quramındağı A därwmeni teridegi aqawlardıñ emine oñ äserin beredi. Künine 5 dana kepken örik jew quramındağı kalïy arqılı jürek bulşıq etteri men nervteriniñ jetilwinde mañızı zor.
Kepken jüzim: Energïya közi. Qaqırıq tüsirgiş qasïetine baylanıstı tınıs joldarı awrwlarına qarsı paydalı. Künine 10 danasın jew arqılı qan qısımınıñ tömendewine äseri bar. Swıqtawğa qarsı da ïmmwnïtetti küşeytedi.
Kepken alma: Tınıs tarılwı, astma, jürek mazasızdığına qarsı jaqsı äser etedi. Quramındağı talşıqtı erekşeligimen işekterdi tazalaydı. Közdi şarşatatın iskerlerge künine bir wıs kepken alma jew paydalı.
Kepken qurma: Antïoksïdant qasïetimen ïmmwnïtet jüyesin küşeytedi, qaterli isikke qarsı qorğan retinde äserli. Teri äsemdigi men sawlığı turğısınan paydalı. Asqorıtw qïındığı barlarğa jaqsı äser etedi. V1, V2 därwmenderi arqılı jüyke jüyesine qorğan. Mï fwnkcïyaların retteydi.
Kepken qara örik: Mol mölşerde V1, V2, V3, V6, A, S jäne E därwmenderin qamtïdı. Qaterli isikke jäne qartayuğa qarsı qorğawşı äseri bar. Quramındağı kalïy jäne magnïy arqılı bawır, jürek, büyrek jäne revmatïzm awrwlarına qarsı paydalı.
Kepken injir: Talşıq mölşeri öte joğarı bolğandıqtan salmaq tastawda paydalı. Amïnqışqıldar turğısınan qanıq. Osı arqılı jaswşa qalıptaswında, deneniñ jañalanwında belsendi röli bar.
Derekközi: bilim-all.kz
Tegï: As mäziri,
Kommentarïï


text:
QR bilim jäne ğılım vïce-mïnïstri Bïbigül Asılova aldağı jıldarı ustazdardıñ jalaqısı qalay ösetinin mälimdedi, dep xabarlaydı Sputnik Qazaqstan tilşisi.
Vïce-mïnïstrdiñ aytwınşa, muğalimderdiñ jalaqısın ösirw bilim bağdarlamalarınıñ jañartılğan mazmunına köşwge baylanıstı jüzege asadı.
«Osı jıldıñ qañtarınan bastap 1, 2, 5 jäne 7 sınıp muğalimderiniñ, qırküyekten bastap 3, 6 jäne 8 sınıp muğalimderiniñ jalaqısı artadı. Al odan keyin bekitilgen kestege säykes 2019 jıldıñ qırküyek ayınan bastap 4, 9, 10 sınıp, 2020 jılı 11 sınıp ustazdarınıñ eñbekaqısı köteriledi. Elbası joldawında atap ötkendey, qosılatın jalaqı lawazımdıq eñbekaqınıñ 30 payızın quraydı. Mäselen, qalalarda 15 jıl eñbek ötili bar birinşi sanattağı ustazdardıñ jalaqısı 24 mıñ teñgege össe, däl osınday eñbek ötili bar awıl muğaliminiki 25 860 teñgege artadı», — dedi Asılova ükimet üyinde ötken baspasöz mäslïxatında.
Sonday-aq, ol muğalimderge qosımşa aqı tölew jüyesi engiziletinin atap ötti.
«Qosımşa aqı tölew jüyesinde ustazdardıñ biliktilik deñgeyi eskeriledi. Kategorïya ulttıq biliktilik testi arqılı beriledi. Rastalğan biliktilik deñgeyine baylanıstı jalaqı 20 payızdan 50 payızğa deyin ösedi. Mısalı, eger 15 jıl eñbek ötili bar birinşi sanattağı qala muğalimi test arqılı bir satı joğarı deñgeyge ötse, onda qosımşa aqı 28 mıñ teñge, al awıl muğalimi üşin 36 mıñ teñgeni quraydı»,- dep tüyindedi Asılova.


text:
Qızıq jigit
Ol özi qızıq jigit... Elmen köp jwmısı joq... Sözge şorqaq... Köp aşulanbaydı. Jelkesine tüsken aq şaşın bir sipap qoyıp küledi... Dwrısı jımiıp qoyadı... Bwl bizdiñ – Bolat... Bolat Ibıraev!
Qazaq önerinde Bolattar bar ğoy... Şükirşilik... Solardıñ işindegi önerdegi jolı erekşe – Bökeñ! Nazım Hikmettiñ «Eleusiz qalğan esil er» p'esasında bir söz osındayda eriksiz oyğa tüsedi. «...Az da bolsa aybattı, qoraş ta bolsa qayrattı!». Däl solay... Sahnağa şıqqanda säl qısıñqı közderi jarqırap nwrlanıp ketedi. Dauısı kümbirlep, sahnanı jarıp jibererdey ekpindep söyleydi. Qwddı keşegi Nwrmwhan Jantörin siyaqtı...
Bolat Qarağandı oblısındağı Qarqaralınıñ tuması. Aqın Mädidiñ, özimizdiñ Qalleki-Qalibek Quanışbaevtıñ, keşegi aqiıq aqın Qasım Amanjolovtıñ, al tüptep kelgende Qaz dauıstı Qazıbek bidiñ wrpağı.
Büginde önerge kelip, sahnada jürgenine qırıq jıl tolıptı. Ol eşqaşan bala kezden armandap, qiyaldap önermen «auırmağan». Eseye kele mekteptiñ sahnasına şığıp, «Batır bala Bolatbekti» oqitın. Soğıstan mügedek bolıp kelgen äkesi Qalıbek sovhozda agronom, şeşesi Küländä bastauışta sabaq beretin. Üylerinde ap-auır däu swr kitap bar-tın. «Batırlar jırı». Şeşesi Küländä şamnıñ jarığımen üyge kelgen meymandarğa osı jırlardan dastan oquşı edi. Ärine, bwl XIX ğasır emes. Il'içtıñ şamı birde bar da, birde joq. Köbinde öşip qala beredi. Biraq soğan qaramastan, dastan bastalatın. Jäne jay oqılmaydı, ändetip, naqışına keltirilip, birese köterip, birese sıbırğa köşetin. Birde «Qobılandı», endigide «Alpamıs», «Qırıq qız»... Äsirese, «Güläyim»... Keyde Bolatqa osı jırdı oqıp otırğan şeşesi Küländä Güläyimdey bolıp ketedi. Üyge jinalğan ülken kisiler riza bolıp, Küländä kelinniñ suıp ketken şäyin işip, közderine jas alatın. Kişkentay Bolat sonau bwrışta otırıp esildertimen osı jırlardı tıñdaytın. Bala köñil jırdağı batırlarğa elikteytin. Key sätterde eşkimge körsetpesten köz jasın ünsiz sürtip te aladı. Äsirese, ağaları men äpkelerine körsetpeuge tırısadı. Bolat köp balalı üyde östi. Şeşesi on qwrsaq kötergen. Übirli-şübirli balalar üşin bwl üy – teatr, bwl üy – kino.
Keyin de solay bolğan. 90-jıldarı kimniñ küyi bar-tın? Esi bar epti jigitterdiñ köbi bizneske, sauda – sattıqqa ketti. Köbiniñ mingeni «inomarka». Sol kezeñderde önerde jürgen talay maytalman sahnamen «qoş» aytısıp jüre berdi. Qasıñdağı äriptesteri de bazarğa şıqtı. Al Bolattıñ üş balası bar. Teatrdıñ jalaqısı birde bar, birde joq. Balalarğa tamaq kerek. Sonday künderdiñ birinde bağındağı oblepihadan eki şelek terip, bazarğa şıqqan... «Şelegiñiz qanşa?» – degenderdiñ özine «eki mıñ» degendi miñgirlep äreñ aytadı. Bası salbırap, ünsiz otıra berdi. Uaqıt netken bayau, jürmey qalğan. Al eki şelektegi oblepiha sap-sarı marjanday äli twr. Eşkim almaydı. Twrıp ketuge şara joq. Iä, ol künder de bügin artta qaldı. Adam balası wrpaq üşin ömir süredi. Solar üşin bärine barasıñ. Bärine dayınsıñ. Adamnıñ tağdırı da, ömiri de osı wrpaq üşin.
Bayağıda KazGU-diñ «Tarih» fakul'tetin oqi bermey. Jaqsı mwğalim bolsa, büginde bälkim bir mektepte direktor bolar ma edi. Kim bilsin?! Ol kezde KazGU-diñ oqu korpusı bügindegi T.Jürgenov atındağı wlttıq öner akademiyasında al «Teatr» fakul'teti konservatoriyada bolatın. Eki ğimarattıñ ortası tayaq tastam jer. Köktem, küzde ärtürli muzıka aspaptarınıñ üni, ayqaylağan dauıstar. Bolaşaq akterlerdiñ sol mañayda jürgenin Bökeñ talay kördi. Däl sol kezdegi mına bir oqiğa esinen äli ketpeydi. Konservatoriyanıñ terezesindegi bir boyjetkenniñ eskertkiştey wzaq twrğanı. Ürip auızğa salğanday, biraq qimılsız. Bökeñ ne isterin bilmey sostiıp qalğan. Qız da ünsiz, bwl da ünsiz. Tipti, jaqındap kelip älgi müsinge wzaq şwqşiğan-dı. Sonda ğana ol qızdıñ «tiri» ekenine quanğan. Akterlik öner degendi tüsingen. Sol kezde barıp, «Şirkin, mende artist bolsam...» degen oy sanasında jarq etken.
Tarih... Tarih... Eş qwlqı joq... Künderdiñ küni KazGU-ge «qoş» dep, GDR-ğa äskerge ketti. Aqırı Frankfurttan biraq şıqtı. Qasında kileñ orıs jigitter. Amal ne, ol tildi de üyrenuge tura keldi. Tek bayağı «akterlikke tüssem...» degen oy maza bermeydi. Elge kele sala konservatoriyağa bet aldı. Bağı janıp, KSRO halıq artisi Şolpan Jandarbekova men Tat'yana Naurızbaevanıñ şeberhanasına tüsti. Kurstağı eresegi de osı Bolat. Diplomdıq jwmısqa M.Äuezovtiñ «Eñlik-Kebegindegi» Espembet, A.Arbuzovtıñ «Qatıgez oyındarındağı» Konstantinovtı, Q.Şañğıtbaevtıñ «Beu, qızdar-ayındağı» docentti oynadı. Sodan Jaqıp Omarovtıñ aytuımen Bolat tuğan eli Qarağandığa tartqan. Tanıs ölke, tanıs qala... Auıl da onşa alıs emes...
Bolattıñ alğaş teatrğa qobaljıp kirgeni äli esinde. Qorıqpağan da qalay. Mwnda teatrdıñ alğaşqı qarlığaştarı Qazaqstannıñ halıq artisteri J.Şaşkina, Ä.Moldabekov, M.Sürtibaev, R.Qoyşıbaeva, A.Mwsabekova, Äsiya Abılaeva, Qarğambay Sataev. Sodan keyingi tolqın Ramazan Baymağambetov, Şämil Jünisov, Serdeş Qajımwratov, Rımkeş Omarhanovalar şıqqan orda. Onıñ üstine akterlerdiñ köbi eresekter. Bir Qarğambaydıñ özi bir töbe. Äsirese, onıñ Bolat Mansurovtıñ, Tolomuş Okeevtiñ fil'mderindegi rölderinen keyin. Twnıp twrğan mwhit. Bolat ol kisilermen söylesudi, sırlasudı qajet etetin. Al olarmen bir sahnada partner bolu degenniñ özi qorqınış emes pe?! Ne kerek bir küni Jaqıp Omarov Qalmwqan Isabaevtıñ «Sapar sırı» degen p'esasın alğan. Qobılan degen röldi berdi. Kündiz-tüni sol röldiñ sözin jattap, tünde oyana ketip keyipkeri jaylı oylaydı. Alda tek qorqınış barday. Mine, aqırı körkemdik keñeske tapsıratın kün tudı. El-jwrt aytıp jatır. aytıp jatır. «Mümkin emes, mınau söylep twrğan atı şulı Q.Sataevtıñ özi ğoy...». «Mına bala jaqsı eken!» Senerin de, senbesin de bilmeydi. Jaqıp ta Bolattı maqtaydı. Osı röl onıñ kişkene jeñisi edi.
Prem'era! Bolat körermenge twñğış şıqtı. Äneuküngi sdaçadan keyin säl-päl özine degen senimdilik payda boldı. Şımıldıq ta jabıldı. Soğılğan alaqan... Ayğaylap, «Bravo!» dep mäz bolğan körermen. Ärine, Bolat alğaş «akterlikke baram» degende üy-işi tügel qarsı bolmasa da, qwptay qoymağan äkesi Qalıbek köz aldına keldi. Soğan özin kinäli de sanaytın. Birde äkesi Bökeñdi özi şaqırttı. «Jaraydı, balam! Bolar is bolğan eken. Ne deymin. Jolıñ bolsın! Jağañ kir bolmaydı eken» dedi. Iä, artistiñ jağası kir bolmas au, al ter bolar ekenin Bolat sol küni tüsingen. Öner degen wlı teñizdiñ jaymaşuaq künderi de, twmandı tünderi de Ayvazovskiydiñ «Toğızınşı kök tolqınındağı» surettegidey swrapıl sätteri de bar ekenin sanasımen tüysingen. Osılayşa, Qarağandıdağı on jıl öte şıqtı. Ol kezderde Jaqıp Omarov Şımkentke ketti de, ornına Ersayın Täpenov kelgen. Biraq Erekeñdi Pavlodardan aşılğan teatrğa ketedi degen qaueset şıqqan. Ornına kim keleri belgisiz. Bolaşağı twmanda qalğan aydındağı eskeksiz qayıqtay. Osınday künderdiñ birinde Jaqañ-Jaqıp Omarov kelgen. Jürisi asığıs, qara mwrtın sipap qoyıp, Bolatpen dämhanağa bardı. «Al Bolat. Celinogradta qazaq teatrı aşıladı. Barasıñ ba?» Bolat oylanbastan, «iä» dep jauap qaytardı. Öytkeni jalğız emes. Qasında äriptes ağaları, dostarı bar eken. Qazaqstannıñ eñbek siñirgen artisteri Rımkeş Omarhanova, Şämil Jünisov, Qayrat Kemalov, Ramazan Baymağambetovtar, t.b.
Iä... Bwl jıldarı Qazaqstan egemendikke ie bolğan kezderi edi. Öz ayağımen özi twrğan respublika orıstanıp ketken ölkelerde qazaq teatrın aşudı qolğa ala bastağan şaq. Q.Quanışbaev atındağı teatrı da sol egemendiktiñ, sol täuelsizdiktiñ alğaşqı qarlığaştarınıñ biri bolatın. «Onda kettik, bauırım! Basında qinalarsıñ, keyin bäri ornına keledi» dedi Jaqañ. Eskide bir söz bar eken. «Er jigit kettik degende qayda demeydi, qaşan deydi». Nartäuekel! Söytip, Qarağandı teatrı da, onda oynağan rölderi de Bolat Ibıraev mingen maşinağa qol bwlğap qala berdi. Ätteñ... On jıl tük emes au. Äsirese, D.Isabekovtıñ «Äpkesindegi» – Timur, Ä.Tarazidıñ «Jaqsı kisisindegi» – Marat, T.Ahtanovtıñ «Antındağı» – Han, S.Mwqanovtıñ «Möldir mahabbatındağı» – Bürkit, N.Kärimniñ «Ay twtılğan tünindegi» – Diuananı endi qaşan oynarmın degen oy ğana mazalağan. Biraq «Şeşingen sudan tayınbas» demekşi, alğa qaray tarta berdi.
Jaña jer! Jaña qala! Bwl qalada eki-üş qana köşe. Onıñ özi şañğa bölenip qala beredi. Däl bayağı student sekildi kezeñder. Birde aş, birde toq. Bir küni birge kelgen eki dos Ramazan men Qayrat bwzılğan. «Qoş, Böke! Qaytqan malda bereke bar demekşi, Qarağandığa qayta barayıq!» dedi. «Mässağan!» Onsız da sağımday bwzılıp jürgen Bolattıñ köñiline ana ekeui «twz seuip, mwz bürikkendey» boldı. «Ne isteymin? Qaytsam ba eken?.. Onıñ üstine Qarağandıda eki bölmeli üy bar. Al mwnda şe? Äzirge eşteñe joq!». Bolat sol küni kirpik ilmedi. Döñbekşip şıqtı. Twrıp jatqan vagon da suıq. Üstine kürtkisin jamılıp, dalağa şıqqan. Tañ qızarıp, ağarıp keledi. Qızıl aray ala bwlttıñ arasınan bwlqınıp şığatınday. «Joq! – dedi Bolat, kimmen qaraysañ, sonımen ağar degen halıq. Qalam!». Bwl onıñ soñğı şeşimi edi.
Iä, köp wzamay til igeruşilerdiñ mädeniet sarayında qazirgi Kongress-Hollda Jaqıp Omarovtıñ sahnalauında Ğ. Müsirepovtıñ «Aqan seri – Aqtoqtısı» köne qala Aqmolada, Sarıarqanıñ tösinde şımıldığın ayqara aştı. Bolat keyipker Jalmwqannıñ tuın sahnağa jelbirete şıqtı. Qazaq tilin sağınğan qaragözderdiñ quanışında şek joq. Bwl ülken jeñis edi. Salqın samalı janıña em, jüregiñe şuaq tastaytın wlttıq drama teatrı düniege keldi.
Büginde sol jas jigit Bolat Qazaqstannıñ eñbek siñirgen qayratkeri atanıp, alpısqa kelip qalıptı. Biraq minezi sol. Özgermegen. Köbinde ünsiz. Däl bayağı Akira Kurasavanıñ fil'mindegi Dersu Uzala dersiz. Dwrısı sondağı KSRO halıq artisi, «Oskardıñ» iegeri Maksim Munzuk sekildi. Öz isiniñ mamanı, sahnanıñ şeberi. Üş balanıñ äkesi, nemereleriniñ atası. Astananıñ irgesindegi kişkene üyde barımen bazar. Esik aldındağı baqşa, qoradağı kişkene iti de qojayını kelse, quanğanday qwyrığın bwlğañdatadı. Däl bir Ş. Aytmatovtıñ «Borandı beketindegi» Edigeniñ iti Jolbarıstay.
Iä, Edige demekşi... Bolat şığarmaşılığındağı erekşe obraz... Äli künge Ä.Mämbetovtıñ közindey röl... Oylap qarasañ Äzekeñ däl osı qazaq teatrınıñ qara narı – Edigesi eken-au... Qalay edi?.. «Qazirgi jastardıñ işinen onday talapker tabıla qoyar ma eken. Sarıözektiñ raz'ezderinde twru üşin adamda ruh bolu kerek, äytpese aram qatasıñ. Dala – kenen, adam – noqat. Sağan jaylı ma, jaysız ba – dalağa bäribir. Dalada qalau bolmaydı». Sonday-aq Bökeñ Äzekeñmen birge A.Çehovtıñ «Vanya ağayındağı» – Vanyanı, V. Del'mardıñ «Bayansız bağındağı» – Mister Kuperdi somdadı. Büginde ol teatr repertuarındağı qoyılımdardıñ basım köpşiliginde öner körsetip, körermen qauımnıñ ıstıq ıqılasına bölenude. Ol osı qırıq jıl işinde sahnada alpıstan asa röl oynaptı. Solardıñ işinde, äsirese : Ä.Tauasarovtıñ «Mahabbat aralındağı» – Ormanşı; O.Bökeydiñ «Qwlınım meniñindegi» – Jan; Ğ.Müsirepovtıñ «Aqan Seri-Aqtoqtısındağı» – Jalmwqan, Balta; Ğ.Müsirepovtıñ «Qız Jibegindegi» – Bazarbay; M.Äuezovtiñ «Qara Qıpşaq Qobılandısındağı» – Köbikti, «Qaragözindegi» – Jabayı, «Abayındağı» – Orazbay, «Eñlik-Kebegindegi» – Keñgirbay bii; Ş.Aytmatovtıñ «Ğasırdan da wzaq künindegi» – Edigesi; M.Kärimniñ «Ay twtılğan tünindegi» – Diuanası; T.Ahtanovtıñ «Joğalğan dos» – Estemesov, «Küşik küyeuindegi» – Kubigi; U.Şekspirdiñ «Romeo men Djul'ettasındağı» – Pastor, «Gamletindegi» – Poloniy;A.Çehovtıñ «Vanya ağayındağı» – Voynickiy; A.Dudarevtiñ «Keşindegi» – Mul'tik; T.Djyudjenogludıñ «Köşkinindegi» – Aqsaqal;
D.Ramazan «Kenesarı-Künimjandağı» – Twrsınbay; M.Friş «Don Juannıñ dumanındağı» – Tenorio; E.Juasbek «Tereñ tamırlardağı» – Ala ağaş; J.Anuydıñ «Jalın jwtqan Janna D’ark» – Koşonı; Q.Jünisovtıñ «Säken Swñqarındağı» – Ahmet Baytwrsınov;
V.Ejovtıñ «Tıraulap wşqan tırnalardağı» – polkovnik Luk'yanovı erekşe bolıp twr.
Bolat ekeuimiz söylesip otırmız. Men şekken temekiniñ tütini bölme işindegi säulemen oynaydı.
– Endi qanday röldi oynağıñ keledi? – deymin. Bolat tağı da ünsiz.
– Şekspirdiñ «Riçardı men Korol' Lirin» oynasam. Abılaydı da oynau armanım. Ätteñ, densaulıq...
– Bwyırsa, oynarsıñ. Onda jaqsı.
– Jaqsı – dedi Bolat. Appaq wzın şaşın artına qayırıp tastap, Bökeñ esikten şığa berdi.
Netken qarapayımdılıq... Netken kisilik. Netken kişilik deymin işimnen. Senderdey darındı jigitter bar da, qazaq öneri bar-au. Jasay ber, Bolat dos! Jolıñ bolsın!
Talğat Temenov, Qazaqstannıñ halıq artisi, professor
Abai.kz


text:
Qırküýek 30, 2014 | avtor shalqar
Eý, perzentim, bilgeniñ jaqsı, Alla Tağalanıñ birligin tanw jaýlı birneşe sözdi sağan burın da aýtqanmın. Birinşiden, Allanıñ birligin, barlığın
Qırküýek 30, 2014 | avtor shalqar
Sıbaýlas jemqorlıqqa qarsı is-qïmıldıñ 2015-2025 jıldarğa arnalğan jaña bağdarlamasınıñ jobasında «Qalıñ buqaranıñ qatıswınsız, azamattardıñ sıbaýlas jemqorlıqqa qarsı mädenïeti men
Qırküýek 29, 2014 | avtor shalqar
Endi Almatı mamandandırılğan XQKO-sı pïlottıq jobanıñ şeñberinde jürgizwşi kwälikterin alw üşin qajetti tolıq körsetiletin qızmetter cïklin usınadı. «083w» anıqtamanı
Qırküýek 24, 2014 | avtor shalqar
Ult bolğan jerde til, til bolğan jerde onıñ mäselesi de boladı. Qazaq tiliniñ mäselesi ötken ğasırdıñ basınan beri qozğalıp keledi.
Qırküýek 23, 2014 | avtor shalqar
Orınbordıñ İlek awdanındağı Fïlïppov qorğanında qazba jumıstarın jürgizip jatqan arxeolog-ğalımdar sarmat äýeliniñ süýegin taptı. Onıñ qolında kişkentaý säbïi bar
Qırküýek 23, 2014 | avtor shalqar
Bul taqırıp 2014 jılğı 23 qırküýekte Almatı qalası Xalıqqa qızmet körsetw ortalığı, Xalıqaralıq «Janaşır» qoğamdıq qorı, Almatı qalası Memlekettik eñbek
Qırküýek 20, 2014 | avtor shalqar
Jwırda Ulıbrïtanïyanıñ astanası London qalasında Robert Waýttıñ «Joğalğan xandar jäne jazıq dala. Qazaqstannıñ ejelden bastap qazirgi kezeñge deýingi tarïxı» attı kitabımen tanıstırw räsimi
Qırküýek 19, 2014 | avtor shalqar
Almatı qalasındağı Xalıqqa qızmet körsetw ortalıqtarında körsetiletin qızmet türi «Jalğızilikti, jalğız turatın qarttarğa, bögde adamnıñ kütimine jäne järdemine muqtaj mügedekterge
Qırküýek 19, 2014 | avtor shalqar
Almatı qalasındağı Xalıqqa qızmet körsetw ortalıqtarında körsetiletin qızmet türi «18 jasqa deýingi balaları bar otbasılarğa memlekettik järdemaqılar tağaýındaw» * (élektrondıq
Qırküýek 19, 2014 | avtor shalqar
2014 jılğı 17 qırküýekte Mäskewde Ortalıq ädebïetşiler üýinde «XX-XXİ ğasırlardağı Qazaqtıñ lïrïkalıq poézïyası» attı şığarmaşılıq keş ötkizildi. İs-şaranı Qazaqstan


text:
-
-
-
-
-
-
-
-
00:28 237
-
-
keşe 23:45 130
-
keşe 23:18 166
-
keşe 22:58 184
-
-
keşe 22:45 159
-
keşe 22:40 117
-
-
keşe 22:24 154
-
-
keşe 21:55 201
-
keşe 21:33 141
-
-
keşe 21:01 170
-
-
-
-
keşe 20:31 153
-
-
-
keşe 19:48 157
-
-
keşe 19:21 242
-
-
-
-
-
keşe 18:55 152
-
keşe 18:37 218
-
keşe 18:33 668
-
keşe 18:32 291
-
-
-
-
Qazaqstannıñ BUU-dağı turaqtı ökili Qayrat Omarov: Qawipsizdik Keñesine törağalıq - memleket üşin ülken jawapkerşilik
ASTANA. QazAqparat - Küni keşe tarïx qoynawına süñgigen 2017 jılğı Qazaqstannıñ sırtqı sayasatındağı negizgi jetistik - Birikken Ulttar Uyımı Qawipsizdik Keñesiniñ turaqtı emes müşesi retinde qızmeti. Al bügin, yağnï 2018 jıldıñ 1 qañtarınan bastap Qazaqstan BUU Qawipsizdik Keñesine bir ay törağalıq etedi. Osınaw aytwlı oqïğağa baylanıstı Qazaqstannıñ BUU-dağı turaqtı ökili Qayrat Omarov «QazAqparat» XAA arnayı suxbat bergen bolatın.
- Qayrat Ermekulı, Qazaqstan BUU Qawipsizdik Keñesiniñ turaqtı emes müşesi retindegi alğaşqı jılın ayaqtadı. Osı bir jıldıq kezeñ Qazaqstannıñ sırtqı sayasatı üşin üşin nesimen este qalmaq?
- Este qalatın oqïğalar köp, ärïne. Eñ aldımen BUU Qawipsizdik Keñesi deñgeyinde qızmetke kirisken Qazaqstan köptegen elder men xalıqtardıñ tağdırı üşin joğarı jawapkerşilikti sezinwdi bastan ötkerdi. Birşama pafos sekildi estilwi mümkin, alayda jahandıq turaqtılıqqa ğana emes, memleketterdiñ qawipsizdigimen qatar, qarapayım adamdardıñ tağdırın şeşetin mañızdı şeşimder qabıldanatın processke aralasıp otırmız, osını sezingen sayın, aldağı äreketterdiñ asa mañızdı äri ayqın bolwı kerektigin oyıña tüye tüsesiñ.
Öytkeni, munda qateleswge quqımız joq. Qate, asığıs qabıldanatın ärbir şeşimniñ artında xalıqtar ömiri men adam tağdırı tur. Meniñşe, BUU Qawipsizdik Keñesindegi ujımdıq jumıstıñ eñ ülken motïvacïyası da osı.
Jaña ğana ötken jıldı nesimen erekşelenedi degenge kelsek, keñeske müşe memleketter delegacïyalarınıñ özara ärekettestikke tolı qarbalastarın, qızw pikirtalastardı, dawlardı, sındarlı şeşim izdestirw joldarın aytwğa boladı. Ärïne, naqtı bir şeşimniñ sayasï müddeler üşin qurbandıqqa şalınatın kezderi de köñilge kirbiñ uyalatatın sätimen este qalıp jatır. Munday oyındar saldarınan tüsinispewşilik twındap, senim joğala tüsetini anıq. Älbette, onday jağday jïi qaytalanbaydı, alayda este qalatını da osı.
Dey turğanımen, elimiz üşin asa mañızdısı - bul xalıqaralıq qawımdastıq tarapınan Qazaqstan men Memleket basşısına, udayı beybitşilikti, turaqtılıq pen teñgerimdi şeşimdi jaqtaytın qazaqstandıq sırtqı sayasatqa sıylastıq pen senimi joğarılap keledi. Elimizdiñ belsendi bitimgerlik äreketteri, Memleket basşısı ayqındağan, teñquqılı jäne özara tïimdi ıntımaqtastıqqa negizdelgen elimizdiñ sırtqı sayasatındağı basımdıqtardı jüzege asırwdıñ naqtı qadamdarı, xalıqaralıq quqıqtı qurmettew, saqtaw, kez kelgen qaqtığıstardı tek dïalog arqılı dïplomatïyalıq jolmen şeşw jäne özara tïidi şeşimder izdew - osınıñ bäri Qawipsizdik Keñesindegi äriptesterimizdi, sonday-aq tutastay BUU ayasındağı baylanıstarda Qazaqstanmen özara ärekettestikke tartımdı ete tüsedi.
Ayta keterligi, BUU QK jumısına kirispey turıp, Qazaqstan öz qızmetindegi basımdıqtardı ayqındağan bolatın. Munıñ özi biz üşin asa mañızdı qadam boldı. Qazaqstannıñ basımdıqtarı Elbası N.Nazarbaevtıñ BUU Qawipsizdik Keñesine sayasï joldawı ayasında qalıptasqan bolatın. «Qawipsiz, ädil jäne örkenïetti älem qurw üşin jahandıq äriptestikti nığaytwğa qazaqstandıq tujırımdamalıq közqaras» attı joldaw bıltırğı jılı 10 qañtarda Qawipsizdik Keñesine usınılıp, resmï qujat märtebesin ïelendi. Elbasınıñ sayasï joldawındağı basımdıqtardı BUU QK äriptesterimiz qoldap, keñes qızmetiniñ negizgi bağıtı retinde de moyındalğan bolatın.
- Qawipsizdik Keñesi qızmetine müşeliktegi jumıstıñ jalpı qorıtındısına da toqtalıp ötseñiz?
- Qawipsizdik Keñesine turaqtı emes müşe bolğan bir jıl işinde Qazaqstan Keñesiniñ 270-ten astam resmï otırısına qatıstı. Onıñ işinde 78 - aşıq rezolyucïyalar men Törağa mälimdemelerin qabıldawına, 150 aşıq brïfïngter, 8 şektewli pikirtalastarğa, 17 aşıq pikirtalastarğa qatıstıq. Budan bölek, 126 resmï emes konswltacïyalar men E-10 Tobı (Qawipsizdik Keñesiniñ turaqtı emes müşeler birlestigi) atalatın 12 kezdeswge aralastıq. Osınıñ bäri tek qazaqstandıq dïplomattardan ğana emes, elimizdiñ barlıq mïnïstrlikteri men vedomstvolarınan qızw jumıstı talap etkeni sözsiz. BUU QK otırıstarına dïplomattardan bölek, basqa da memlekettik organdar basşıları men ökilderi qatıstı. Osınday otırıstar barısındağı olardıñ sındarlı, progressïvti, teñgerimdi usınıstarı men bastamaları xalıqaralıq äriptester tarapınan oñ bağalanğanın da atap ötkim keledi. Tutastay alğanda, qazaqstandıq delegacïya BUU QK 50-den astam (onıñ işinde onnan astamına birlesken avtorlıqta) rezolyucïyasın, QK törağasınıñ jïırmadan astam mälimdemelerin, basqa da qujattardı qabıldawğa öz ülesin qostı.
Qazaqstandıq dïplomattar QK mïssïyası quramında Kolwmbïyağa, Gaïtïge, Batıs afrïkadağı Saxel awdandarına, Ortalıq Afrïkadağı Çad teñizine sarap şekti. Vaşïngtonda AQŞ Prezïdentimen, Memlekettik departament basşısımen, Kongress müşelerimen kezdesti, Afrïka odağınıñ ştab-päterinde kelissözder ötkizwge qatısıp, terrorïzmge qarsı jahandıq küresti ilgeriletw ayasında Sïngapwrde, Malayzïya men Awğanstanda boldı.
- Bunday saparlardıñ nätïjesi qanday?
Qawipsizdik Keñesiniñ müşesi retinde problemalı öñirlerge jäne qaqtığıstar aymağına barwdıñ paydası zor. Onday saparlar mäseleni tereñirek tüsinip, taldawlar jasawğa, ol jerlerdegi qalıptasqan axwaldı zerdelewge köp septigin tïgizedi. Sosın ol aymaqtağı qaterlerge balamalı qorğanıs tetigin tïimdi qalıptastırıp, sonday-aq Memleket basşısınıñ bastamaları men basımdıqtarına säykes, problemalardı şeşw joldarın qarastırwğa jol aşatını anıq.
Jalpı alğanda, ötken jıl Qazaqstan üşin BUU-nıñ asa mañızdı organı sanalatın Qawipsizdik Keñesiniñ jumıstarın belsendi zerttew bağıtındağı tınımsız jıl boldı dep aytqım keledi. Biz osı jumıs ayasında beybit älemdi qalıptastırwğa qatıstı öz ïdeyalarımızdı ilgeriletip kelemiz.
Qazaqstannıñ BUU Qawipsizdik Keñesine turaqtı emes müşeligin elimiz üşin ğana emes tutastay öñir üşin özekti äri mañızdı faktor retinde atawğa boladı. Äytse de Qazaqstan QK ayasında öñirlik problemalardıñ şeşilwine, aymaqtağı turaqtılıq pen damwğa qalay kömek bere aladı?
- Qazaqstan BUU tarïxında Qawipsizdik Keñesine engen Ortalıq Azïyadağı tuñğış memleket ekenin eske sala keteyin. Sondıqtan da, QK müşesi retinde biz birinşi öñirdegi mäselelerge erekşe nazar awdaratın bolamız jäne Keñestiñ älewetin älemniñ osınaw öñirine xalıqaralıq qawımdastıqtıñ nazarın awdarwğa paydalanwğa tırıstıq. Bul basımdıqtı jüzege asırwda barlıq memleketterdiñ müddeler üylesimdiligi negizge alınadı. Bunımen qosa biz Awğanstanda beybit ömirdiñ tezirek ornığwın, onıñ öñirdegi basqa memlekettermen ekonomïkalıq ïntegracïyası üşin jan-jaqtı kötekter berilwin qoldaymız. Sonıñ işinde ïnfraqurılımdıq jäne köliktik-tranzïttik damw, beybitşilik pen qawipsizdik qaterlerine qarsı turwdağı öñirlik älewetterdi nığaytw qajet dep sanaymız. Osığan baylanıstı Qazaqstan Awğanstandı tutastay Ortalıq Azïya üşin tïimdi ekonomïkalıq äriptes retinde qarastırwdı usınadı.
Ayta keteyik, 2017 jıldıñ 26-27 mamırında nyu-yorktik alañda alğaş ret Ortalıq Azïya sarapşılarınıñ konswltacïyaları ötti, Ortalıq Azïya + Awğanstan aralas formatındağı kezdeswler nätïjesinde BUU QK Törağasınıñ mälimdeme jobası äzirlendi. Onda Ortalıq Azïya öñirine Awğanstan terrïtorïyasında şoğırlanğan xalıqaralıq terrorïstik uyımdardıñ destrwktïvti qızmetinen twındaytın qaterler jäne onday qaterlerdiñ tüpki sebepterin şeşw jolımen olardıñ aldın alw men eñserw mäseleleri qamtıldı. Atap öterligi, qazaqstandıq delegacïya Ortalıq Azïyadağı jağday jäne Ortalıq Azïyağa arnalğan preventïvti dïplomatïya boyınşa BUU Öñirlik Ortalığınıñ ağımdağı mäseleleri jönindegi 2017 jıldıñ 3 aqpanı men 27 mawsımındağı BUU QK mälimdemesiniñ qabıldanwına mañızdı üles qostı.
Budan bölek, Qazaqstan Qawipsizdik Keñesiniñ ayasında ÏGÏL/DAÏŞ jäne Äl Kaïda, Talïban, Somalï/Erïtree jönindegi üş sankcïyalıq komïtetke törağalıq etti. Atawınan körinip turğanınday, bul komïtetter terrorïzmmen küres mäselelerin qarastıradı. Osı rette bizge qazirgi tañda Qazaqstanğa senimdiliktiñ joğarı ekenin, xalıqaralıq äriptesterdiñ Qazaqstandı mıqtı, sayasï oyınnan tısqarı turatın, Keñestiñ teñgerimdi müşesi retinde qarastıratının atap ötedi. Osınday senimniñ nätïjesinde biz ötken bir jıl işinde Komïtet qızmetine nätïjeli oñ dïnamïka bere aldıq dep sanaymın. Bunday jağdaydıñ özi «medïator men ädil broker» retindegi bizdiñ elimiz ben Elbasınıñ oñ ïmpwlsi öñirlik kün tärtibin xalıqaralıq sayasatta ilgeriletwge aytarlıqtay septigin tïgizedi.
Rasında da, QK men BUU müşeleri soñğı kezderi Qazaqstannıñ belsendi pozïcïyası arqasında Ortalıq Azïyanıñ älem deñgeyinde köbirek tanıla bastağanın aytadı. Öñirdegi ïntegracïyalıq processterdiñ qarqındı damwı, Ortalıq Azïyanı damıtwdıñ pisip jetilgen kökeytesti mäselelerin şeşwge memleketterdiñ belsendiligi de xalıqaralıq qawımdastıqtıñ nazarın awdarıp otır.
Tutastay alğanda, Qazaqstannıñ BUU QK müşeligi öñir üşin pozïtïvti faktor bolıp tabıladı. Osı arqılı öñirdegi memleketter beybitşilik pen qawipsizdiktiñ kün tärtibindegi özderiniñ pozïcïyasın meylinşe keñirek qamtılwın mälimdey alatın mümkindikke qol jetkizip otır. Onıñ üstine biz turaqtılıq pen qawipsizdikti qamtamasız etw bağıtında barlıq Ortalıq Azïyanıñ ortaq müddelerine de nazar awdaramız. Bul rette Ortalıq Azïya men Awğanstanda jäne osındağı barlıq memleketterdiñ eskerilgen müddeleri negizinde beybitşiliktiñ, ıntımaqtastıq pen damwdıñ öñirlik aymağı modeli qalıptasadı jäne sınaqtan ötedi degen senimdemiz.
- Bügin yağnï, 2018 qañtarınan bastap Qazaqstan Qawipsizdik Keñesine törağalıq etw mindetine kiristi. Törağalıqtağı negizgi basımdıqtar qanday bolmaq? Bul jumıstıñ negizgi procedwralıq jayttarına toqtalsañız?
- Ïä, Qazaqstan tarïxta tuñğış ret BUU Qawipsizdik Keñesine törağalıq etip, onıñ waqıtılı otırıstarı men resmï emes konswltacïyalarına jetekşilik jasaytın boladı. Dästürge säykes, är Törağa qızmetine kirisetin ay basında Keñestiñ sol kezeñdegi jumısınıñ bağdarlamasın bekitedi, BUU barlıq müşeleri üşin brïfïngter ötkizip, xalıqaralıq BAQ-tı ol twralı aqparattandıradı. Törağa sonımen qatar BUU müşe memleketterimen ekijaqtı kezdeswder ötkizip, BUU negizgi organdarı jäne arnayı mekemeler basşılarımen, öñirlik jäne basqa da top törağalarımen kezdesedi. Törağanıñ fwnkcïyasına Keñes kelisimimen jäne Keñes atınan mälimdemeler jasaw, resmï emes konswltacïyalar barısındağı talqılawlar qorıtındısı boyınşa press-brïfïngter uyımdastırw, sonday aq Qawipsizdik Keñesi qanday da bir mätindik nemese basqa da qujattarğa kelisim jasağanda sol twralı mälimdemeler jasaw kiredi. Tutastay alğanda Törağa retinde Qazaqstan BUU Xatşılığınıñ kömegimen Qawipsizdik Keñesiniñ kündelikti jumısın üzdiksiz qamtamasız etpek.
Ayta keteyin, osı bağıtta 2017 jıldıñ jeltoqsan ayında BUU QK aldağı törağası retinde BUU Bas xatşısı Antonïw Gwterrïşpen, BUU Bas Assambleyası Törağası Mïroslav Layçakpen mindetti kezdeswlerim ötti. BUU qoldanıstağı erejelerine säykes, bul kezdeswlerde BUU QK Törağası BUU basşıların Qawipsizdik Keñesine törağalıq etw jumısınıñ bağdarlamasımen tanıstırwı qajet. Budan bölek, Törağa öz memleketi tarapınan usınılatın taqırıptıq pikirtalastardıñ taqırıptarı men küni twralı aqparattandırwı tïis.
- Qazaqstan tarapınan usınılatın taqırıptar ayqın ba?
- Qazirgi küni biz Elbasınıñ qatıswımen ötetin «Jappay qırıp-joyu qarwların taratpaw jäne senim şaraları» taqırıbında joğarı deñgeyli brïfïng ötkizwdi uyımdastırıp jpatırmız. Bul bizdiñ törağalıqtıñ eñ özekti elementi bolmaq. Bul şara ayasında yadrolıq qarwdı taratwdıñ aldın alwğa qatıstı özekti mäseleler, senim arqılı beybitşilikti saqtaw mäseleleri talqılanadı dep kütiledi. Ayta keteyin, osınıñ özi Memleket basşısınıñ «Älem. XXI ğasır» manïfestimen üylesedi.
Budan bölek, biz Ortalıq Azïya men Awğanstan boyınşa mïnïstrlik deñgeyindegi pikirtalastar, Tayaw Şığıs boyınşa toqsandıq pikirtalastar ötkizwdi josparlaymız. Bul şaralar transparentti, swbstantïvti, obektïvti jäne dïskwcïyanıñ naqtı nätïjelerine bağıttaladı dep ümittenemiz. Sosın bul twralı Aşxabadtağı Ortalıq Azïyağa arnalğan preventïvti dïplomatïya boyınşa BUU Öñirlik Ortalığınıñ qızmeti jönindegi jabıq konswltacïyalarda da aldın ala aytılıp otıradı. Atalğan Öñirlik Ortalıq on jıl burın Elbasınıñ bastamasımen qurılğanın da eske sala keteyin.
Osınday joğarıda aytılğan eki pikirtalastıñ qorıtındısı boyınşa Qawipsizdik Keñesiniñ preventïvti dïplomatïya jäne qaterlerden beybitşilikti saqtaw arqılı qaqtığıssız älem qalıptastırw boyınşa Ortalıq Azïya men Awğanstan üşin eki mañızdı qujatı qabıldanadı dep kütemiz. Budan bölek, bizdiñ törağalıqtıñ kün tärtibinde Afrïka qurlığın qamtïtın keñ awqımdağı mäseleler engiziledi. Sïrïya mäseleleri (sayasï, gwmanïtarlıq, xïmïyalıq trekter), Kïpr men Kolwmbïya problemalarına jekelegen otırıstar arnalmaq. Al törağalıqtan soñ osı kezeñde qol jetkizilgen wağdalastıqtardıñ praktïkalıq ïmplementacïyasına nazar awdaramız.
- Degenmen, osı törağalıq pen jalpı tutastay BUU QK Qazaqstannıñ müşelegi qanşalıqtı mañızdı ekenine toqtalıp ötseñiz?
- Buğan deyin de atap ötkenimdey, BUU Qawipsizdik Keñesindegi törağalıq pen jalpı müşelik ayasındağı bizdiñ müddemiz eñ birinşi kezekte memleketimiz ben öñir üşin beybit, turaqtı jäne örkenïetti orta qurw bolıp tabıladı. Biz - iri ewrazïyalıq memleketpiz. Jahandıq geosayasï teketiresterdi aytpağannıñ özinde öñirlik dağdarıstıñ kez kelgeni, yadrolıq qarwdı taratpaw problemaları nemese sankcïyalıq teketirester - osınıñ bäriniñ salqını bizdiñ elimizge de tïedi. Älemdik özgerister ayasında Qazaqstan enjarlıq tanıtıp, nemquraylılıqpen otıra almaydı, özgeristerdiñ durıs bağıt alwı üşin tïimdi mämileger bolwğa küşimizdi jumsaytın bolamız. Bul ärbir jekelegen jağdaylarğa da, sonday-aq uzaqmerzimdi öñirlik qawipsizdik ïnstïtwttarın qalıptastırwğa da qatıstı.
BUU Qawipsizdik Keñesi - bul beybitşilik pen qawipsizdik boyınşa öz ustanımdarımızdı ilgeriletwge mümkindik beriletin jetekşi jahandıq alañ. BUU QK müşeligi Qazaqstannıñ älemdik masştabtağı rölin arttırıp, xalıqaralıq kelissözderde elimizdiñ jahandıq processterdiñ turaqtı äri jawaptı qatıswşısı retindegi pozïcïyasın nığaytı tüsedi. Ayta keteyin, älemde şamamen 50-ge tarta memleket BUU Qawipsizdik Keñesine müşelikke bir de bir ret saylanğan emes.
Osıdan şïrek ğasır burın Memleket basşısı ayqındağan beybitsüygiş sırtqı sayasattıñ satılı ustanımı, jahandıq problemalardı özara senimdi qalıptastıra otırıp dïalog arqılı şeşw boyınşa strategïyalıq qadamdarımız Qazaqstannıñ BUU Qawipsizdik Keñesine turaqtı emes müşeligine saylanwğa septigin tïgizdi. Qazirgi tañda Astana men onıñ ustanğan sayasatı barşağa tanımal bolıp otır. Bunı batıstıq qana emes, şığıstıq mentalïtet pen etïkettiñ bäsekege qabiletti sïmbïozınıñ erekşeligine aynalğan desek te boladı. Bul rette özara sıylastıq, ïkemdilik, sındarlılıq, qonaqjaylılıq, qatıswşılar üşin sayasï jaylılıqtı tïisti deñgeyde qamtw, kompromïske dayındıq körinisteri twğandağı kelisimge keltirw şeberligi, emocïyalıq ustamdılıq sekildi erekşelikterdi aytıp otırmın.
Jasıratını joq BUU qabırğasında Qazaqstannıñ älemdik arenadağı birqatar mañızdı xalıqaralıq bastamalarına rïzaşılıqtı jïi estïmiz. Olardıñ qatarında AÖISŞK pen Älemdik jäne dästürli din lïderleriniñ sezi, Almatıdağı Ïran yadrolıq bağdarlaması jönindegi kelissözder, Sïrïya jönindegi Astana procesi jäne basqa da tïimdi alañdar men ïdeyalar bar. Sonımen qatar, Qazaqstan EQIU, ÏIU, ŞIU sekildi uyımdar men basqa da qurılımdarğa tabıstı törağalıq etwimen älemge tanılğan bolatın. Bir sözben aytqanda, jaña jağdaylar üşin medïator retinde aytarlıqtay täjirïbe qalıptasqan.
Osınıñ bärin qorıtındılay kelsek, BUU QK Törağalıq Elbasınıñ awqımdı xalıqaralıq bastamaların ilgeriletw turğısınan alğanda da asa mañızdı äri biregey mümkindik bolıp tabıladı. Qawipsizdik Keñesindegi täjirïbe BUU jüzjıldıq mereytoyına oray belgilengen, Manïfestte körinis tapqan qaqtığıstarsız älemniñ strategïyalıq maqsattarına qol jetkizw üşin de özekti. Bul älemniñ basqa memleketterimen özara ärekettestiktegi sapalı jaña deñgeyge köterip, ekinşi jağınan bükil älemge ulttıq basımdıqtarımız jayında mälimdey alatın ülken mümkindik.
Sonday-aq, jahandıq awqımğa ulasıp jatqan älemniñ är tükpirindegi qaqtığıstar, BUU QA köptegen taqırıptıq problemalar - Jappay qırw qarwların taratpaw, kontrterrorïzm, sankcïyağa qatıstı ortaq mäseleler - osınıñ bäri bizdiñ elimizge belgili bir deñgeyde äser etedi. Osı turğıdan alğanda, BUU-dağı Qazaqstannıñ ökildigi Memleket basşısınıñ beybitşilik pen damwdıñ özara baylanısın negizge alğan tïisti tapsırmaların jüzege asırw bağıtında jumıs istep keledi.
Qazirgi älemniñ negizgi problemalardı şeşw mäselelerine aralasw arqılı Qazaqstan köptegen eldermen, öñirlermen baylanısın damıtwğa mümkindikter alıp otır. Sırtqı baylanıstağı geografïya awqımın keñeytw bizdiñ köpvektorlı sayasatımızdıñ qïsındı jalğası, al onday basımdıqtı Memleket basşısı Täwelsizdiktiñ alğaşqı jıldarında elimizdiñ mañızdı bağıtı retinde ayqındağan bolatın. Bunday qadamdar Qawipsizdik Keñesine elektoraldıq nawqanında da, bügingi jumısımızda da köp kömek boldı.
Budan bölek, osı jumıstardıñ barlığı täwelsizdik jıldarınan beri äleweti satılap köterilip kele jatqan qazaqstandıq dïplomatïyanıñ biliktiliktegi is täjirïbesin arttırwğa da septigin tïgizedi. BUU QK arqılı Qazaqstannıñ dïplomattarı men sarapşıları asa mol äri bağa jetpes täjirïbe jïnaqtap jatır. Bul tek dïplomatïyalıq qızmettiñ käsibïligin arttırıp qana qoymay, tutastay memlekettik apparattıñ, elimizdiñ eksperttik jäne medïa qawımdastığınıñ bedelin köteredi.
Osı maqsatta Qazaqstannıñ Sırtqı ister mïnïstrligi BUU DB birlese otırıp 2017 jıldıñ qazan jäne qaraşa aylarında otandıq jetekşi BAQ pen saraptamalıq ortalıq ökilderine arnap trenïng ötkizgen bolatın. Qazaqstandıq sarapşılar Qawipsizdik keñisiniñ «işki qazanı» qalay qaynap jatqanımen jaqınıraq tanıstı, jahandıq kün tärtibiniñ özekti mäseleleri qalay talqılanatının, şuğıl otırıstar boyınşa aşıq jäne jabıq formattar (Soltüstik Koreya men Sïrïya mäseleleri boyınşa) qalay örbïtinin baqıladı. Qawipsizdik Keñesindegi munday teñdessiz täjirïbe bizdiñ mamandar üşin xalıqaralıq sayasattağı ağımdağı tendencïyalardı, olardıñ erekşelikteri men nyuanstarın jaqsı tüsinwge septigin tïgizedi dep senemiz.
-Äñgimeñizge raxmet! Jumıstarıñız jemisti bolsın!
- Nursultan Nazarbaev Özbekstan Prezïdentimen telefon arqılı söylesti
- Qazaqstanda jumısşı-mïgranttardıñ käsipodağı qurıladı
- Nurlan Nığmatwlïn Mäskewge saparmen bardı
- TMD elderiniñ premer-mïnïstrleri Dwşanbede bas qosadı
- Xorvatïya Astanada dïplomatïyalıq ökildik aşpaq
- Qazaqstannıñ Sırtqı ister mïnïstri ÏIU-nıñ Palestïna jönindegi sammïtinde söz söyledi
- Elbası joldawı
- Joldaw jüktegen mindetter
- Qazaqstan tarïxı
- Älemdik BAQ Qazaqstan twralı
- Jaña ïndwstrïyalandırw
- Bolaşaqqa 100 qadam


text:
Mehmet Özbek - Mazan Hoyratı
Sanatçı : Mehmet Özbek
Türkü : Mazan Hoyratı
Etiketler : Mehmet Özbek - Mazan Hoyratı türkü indir, Mehmet Özbek - Mazan Hoyratı türkü dinle, Mehmet Özbek türküleri, Mazan Hoyratı mp3 indir, Mehmet Özbek türküleri Mazan Hoyratı türküsü, Mazan Hoyratı sözleri, Mehmet Özbek mp3 dinle, Mehmet Özbek download, Mazan Hoyratı bedava mp3, Mehmet Özbek türkü sözleri, Mehmet Özbek türkü dinle, Mehmet Özbek son albüm indir
Mehmet Özbek Türküleri
Mehmet Özbek - Yola Çıktım Mardin e
Mehmet Özbek - Güzele Bak Güzele
Mehmet Özbek - Öllem Öllem
Mehmet Özbek - Mazan Hoyratı
mehmet özbek - gülüm di gel men seni seveli-kerkük divanı (kerkük)
Mehmet Özbek - Kalk Gidelim Şıh Bağına
Mehmet Özbek - Kalenin Dibinde Bir Daş Olaydım
Mehmet Özbek - Kerkük Divanı 1
Mehmet Özbek - Evlerinin Önü Kavak
mehmet özbek - çimeni su gögertmiş çimeni (kerkük)
Mehmet Özbek - Dalda Yeri
Mehmet Özbek - Ezo Gelin
Mehmet Özbek - Kerkük Divanı 2
Mehmet Özbek - Kar Mı Yağmış Şu Harput un Başına
Mehmet Özbek - Veziranasın Vezirana


text:
28 nçe fevral’:Salqın suğış mäkerle ximayäseneñ soñğı höcüme
Global’ perspektiva 9
Global' perspektiva 9
Professor doktor Qudrät BÜLBÜL yazması
28 nçe fevral’ :Salqın suğış mäkerle ximayäseneñ soñğı höcüme
Monnan näq’ 21 yıl êlek 1997 nçe yılnıñ 28 nçe fevralendä Törkiyädä yaqın tarixnıñ iñ möhim xärbi kereşü omtılışlarınnan berse küzätelde.
Xärbi tüntäreleşlär yäisä tüntäreleş kereşüläre Törkiyä cähätennän iskärmä tügel. Tüntäreleş datalarına küz salğanda yaqınça här 10 yılda ber tapqır mondıy tördäge kereşülär başqarıluın küräbez: 1960, 1971, 1980, 1997,2007,2016.
1997 nçe yılğa küz salğanda soñğı tüntäreleşneñ 1980 nçe yılda buluı uylanılsa,yaña tüntäreleşneñ soñğa qaluın äytergä mömkin. Ämma tüntäreleşçe general Ävränneñ xakimiyättän kitüenä 8 yıl buluın uylağanda wäzğiyät’ añlaşıla.
Törkiyä nigä 10 yılda ber tapqır tüntäreleş kiçerä?
Törkiyä kebek uyın yazuçı illärne global’ aktyerlar tınıç qına qaldırmıy. Bolay bulğanda bu illärneñ närsälär êşli aluın global’ köçlär bik yaxşı belä.
Bu säbäple mondıy illärne daimi räweştä kontrol’ astında totarğa telilär. Monı Germaniyadan da beläbez. İke tapqır global’ sistemanı üzgärtergä kereşkän häm yuğaltuğa duçar bulğan Germaniyanıñ armiyäse häm qoral köçe çikländerelde.
Törkiyädä dä xärbi tüntäreleş belän üterelgän prem’yer-ministr Adnan Mendereslı yıllar belän bu ilneñ potenśialı tağın ber tapqır bik açıq kürende. Şuña kürä 1961 nçe yılğı Töp Qanun belän saylanğannarnı kontrol’ astında totu öçen kontrol’ mexanizmı buldırıldı. 10 yılda ber tapqır başqarılğan tüntäreleşlär - nigezdä millätebezne kontrol’ astında totu öçen buldırılğan tärtipkä salular.
Törkiyä kebek illärdä başqarılğan tüntäreleşlär barı tik êçke täêsirlär, şartlar belän genä bäyle tügel. Uzğan atnada CIA neñ êlekke başlığı Djeyms Vulsi Amerika Quşma Ştatları saylawına Rusiyäneñ qatışuı xaqında prokuror Robert Myuller alıp barğan tikşerüdä AQŞnıñ başqa illärdäge saylawlarda qatışuın belderde. Törkiyädäge 1980 nçe yılğı tüntäreleştän soñ AQŞ milli iminlek şurası kiñäşçese Pol Xenśe ul waqıttağı AQŞ ilbaşı Djimmi Karterğa ”Beznekelär buldırdı” digän ide.
1990 nçı yıllar Törkiyäse cähätennän, üterelgän ilbaşı Özallı yıllar belän bergä Törkiyä iq’tisadi täräqqiyät’lär häm ireklär , xörriyätlär cähätennän möhim alğarış täêmin itte.Soñraq Räfah yul däwerendä Ärbakan räislegendä il iq’tisadı tizlek qazandı. Ägär barış bu räweşle däwam itsä Törkiyä kontrol’dän çığıp üz yulın bilgeli alır ide.
Näq’ menä mondıy şartlarda 28 nçe fevral’ xärbi kereşü omtılışı tormışqa aştı.
28 nçe fevral’ barışı
Barış 28 nçe fevral’ könne tanklarnı Änkaranıñ Sincan ilçäsendä yörtü belän başlanıp kitte. Bu ğadäti xäl kebek bulırğa mömkin. Ämma sez ütkännärdä parlament tanklar belän qamap alınğan ,prem’yer-ministrlar häm ministrlar üterelgän ildä yäşisez ikän, sezneñ xäteregezdä tank yöreşlärennän küp närsä yañarırğa mömkin. Barış ta näq’ meña şulay däwam itte.
Milli iminlek şurasında ul konge strukturası belän tınıç xalıq belän tigez sanda bulğan ğaskärlärneñ qatğıylığı belän xökümätkä ğamäl planı birelde. Ğaskärlärneñ niyäte bilgele bulğaç böten il varvarlarnı kötkän kebek safqa bastı. İl äyterseñlä aldan repetiśiyäse ütkärelgän xäräkätlär belän tüntäreleş barışına kerde. Sud’yalar, byurokratlar ,ictimaği oyışmalar nindi “konservativ yanaw “astında buluıbıznı añlaw öçen ğomum ştab birgän brifingta qatnaşu öçen ber-berse belän uzıştı.
Näticäläre
Älbättä barış anda betmäde. Bärep töşerelgän xökümät, totrıqsız koaliśiya yılları ,qulğa alınğan ,êştän çığarılğan isäpsez –xisapsız keşelär, ülemnär, intixarlar ,yäş’lege häm kiläçäge urlanğan näsel.
Töp xoquq häm irek cähätennän barlıq qazanışları kire alınğan, xärbi rejim däwerenä qaytqan Törkiyä.
2002 nçe yıldağı kebek krizislar küzätelgän il iq’tisadı. Korrupśiya, talaw däğ’waları iñ yuğarı noqtasına citkän wäzğiyät’.
Soñınnan
28 nçe fevral’ – Törkiyäne kontrol’ astına alırğa telägän êçke häm tışqı köçlär tarafınnan tormışqa aşırılğan salqın suğış mäkerle ximayäseneñ soñğı tüntäreleş omtılışı ide. Mäkerle ximaya belän Törkiyäneñ monnan soñ kontrol’ itelä almawı açıq räweştä kürelde. Global’läşü häm êlemtä däwere plyuralizm ,küp mädäniyatlılıq, azmı-küpme demokratiya täcribäse säbäbe belän Törkiyä iske tiptağı salqın suğış mäkerle ximayäse belän kontrol’ itelä almas ide.
Ütkännärgä küz salğanda 28 nçe fevral’neñ salqın suğış mäkerle ximayäseneñ cähätennän tügel, millätneñ qıymmätlären qabul itkän yaña ximayä buldıru cähätennän uñışlı buluın äytergä kiräk. Çönki ul däwerdä bügenge köndäge “Fätullahçı terror oyışması/parallel’ däwlät qorılışı” bularaq belengän törkemnän tış böten ictimaği häm dini törkemnär yuqqa çığarıldı diyärlek. Bügenge könnän çığıp qarağanda şul kürenä: 28 nçe fevral’ belän 15 nçe iyül’däge tüntäreleş kereşüe öçen äzerlek başqarılğan. Demokratik häm ictimaği êlementlar yuqqa çığarılıp “Fätullahçı terror oyışması” öçen urın äzerlängän.
Bolar belän bergä isäpkä kertelmägän 2 närsä böten plannarnıñ astın öskä kiterde: İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğannıñ liderlığı häm xalqıbıznıñ citäkçese belän bergä kürsätkän tarixi qarşılıq kürsätüe. 15 nçe iyül’dä 250 keşe şähit buldı, 2000 nän kübräk keşe yaralandı. Ämma Watanıbız, kiläçägebezne qotqardıq. Xalqıbız tüntäreleşne iñ demokratik räweştä niçek kiresenä äyländerep quyıp buluın böten dönyağa kürsätte.
28 nçe fevral’ sabaqları
Global’ aktyerlar öçen iñ möhime mäkerle ximayäneñ närsägä nigezlänüe tügel, bu ximayäneñ üzeder. Bu säbäple global’ aktyerlarnıñ başqa illärdä demokratiya yäisä keşe xoquqları tügel, üz mänfäğät’lärenä turı kilä torğan mäkerle ximayä êzläwlären onıtmasqa kiräk. Global’ aktyerlar öçen anıñ närsägä nigezlänüeneñ bernindi ähämiyäte yuq.
Mäkerle ximayä sistemalarınıñ üzençälege – sistemanıñ böten tarmaqların mömkin bulğança xalıqqa açu. Yabıq häm kontrol’sez iminlek byurokratiyäse - mäkerle ximayäne barlıqqa kitergän möhim êlementlarnıñ berse.
Bu säbäple iminlek byurokratiyäseneñ demokratik kontrole bik möhim.
Törkiyäneñ bik zur yuğaltular kiçerep ireşkän täcribäse bäysez ,irekle yäşärgä telägän böten xalıqlar öçen yul kürsätüçe mayaq bulıp tora.
Professor doktor Qudrät BÜLBÜL - Änkara Yıldırım Beyazıt universitetınıñ säyäsi belemnär fakul'tetı dekanı.


text:
Gülcihan Koç - Yedin Oğul
Sanatçı : Gülcihan Koç
Türkü : Yedin Oğul
Etiketler : Gülcihan Koç - Yedin Oğul türkü indir, Gülcihan Koç - Yedin Oğul türkü dinle, Gülcihan Koç türküleri, Yedin Oğul mp3 indir, Gülcihan Koç türküleri Yedin Oğul türküsü, Yedin Oğul sözleri, Gülcihan Koç mp3 dinle, Gülcihan Koç download, Yedin Oğul bedava mp3, Gülcihan Koç türkü sözleri, Gülcihan Koç türkü dinle, Gülcihan Koç son albüm indir
Gülcihan Koç Türküleri
gülcihan koç - beri gel beri gelde boyu güzelim (malatya-arguvan)
Gülcihan Koç - Aliyi Gördüm
Gülcihan Koç - Çekil Daglarimdan
Gülcihan Koç - Bey Dağında Dolaşırım
Gülcihan Koç - Gücenme Sevdigim
Gülcihan Koç - Göc Katar Katar
Gülcihan Koç - Munzur Dağı
Gülcihan Koç - Ay Batti
Gülcihan Koç - Bir Gül Diktim
Gülcihan Koç - Leyli Leyli
Gülcihan Koç - Yigidim
Gülcihan Koç - Yavrum Nenni Nenni
Gülcihan Koç - Geyik - Ellik
Gülcihan Koç - Haylilim
Gülcihan Koç - Yemen Ellerinden Beri Gelirken


text:
Bügin «Qazaq val'siniñ koroli» atanğan, wltınıñ wlı twlğalarınıñ biri Şämşi Qaldayaqovtıñ tuğan küni. Wlt tarihında atı qalğan kompozitor 1930 jıldıñ däl osı küninde (15 tamız), Oñtüstik Qazaqstan oblısı Otırar audanında düniege kelgen.
Asa darındı sazger twmsa talantımen jäne izdenis eñbeginiñ negizinde osı zamanğı qazaq estradasınıñ negizin saluşılardıñ biri bolıp, esimi el tarihında mäñgilik qaldı. Şığarmaşılıq jolında 300-ge juıq tartımdı än qaldırğan talant iesine Robert Fayler sındı ağılşınnıñ öner qayratkeri tañday qağa tamsanıp, adamzat muzıka alıbımen tanısqanın aytıp maqtanıptı.
Büginde egemen eliniñ Änwranına aynalğan «Meniñ Qazaqstanım» attı tuındısı, Qazaq jeriniñ twtastığına selkeu tüsken, eñ bir tarihi kezde düniege kelgen. Keñes odağı kezinde Qazaqstannıñ soltüstik bes oblısın Reseyge qosu turalı Mäskeudiñ ızğarı esken twsta, Şämşi Qazaqstannıñ twtastığın tu etken, jalpı halıqqa taraytın ortaq wrannıñ kerek ekenin tereñ sanasımen sezingen. Jüreginiñ tübinde qaynap jatqan otanşıl wlı sezimin änge aynaldırıp, «Meniñ elim, meniñ jerim...» dep wltınıñ jan ayqayın sırlı sazına sıydırğan eken.
Qazaq topırağınıñ tükpir-tükpirinen şırqalğan bwl än, baba twlparınıñ dübirindey wlı dalanı dürkiregen ruhtay kernese kerek. Büginde ärbir qazaqstandıq oñ qolımen jürek twsın basıp twrıp, otanğa degen süyispenşiligin osı ekpindi ruh sazımen jetkizedi. 2005 jıldan bastap «Meniñ Qazaqstanım» äni memleket Änwran märtebesinde, kök bayraqpen birge jelbirep, Wlı dalamen bite qaynasıp keledi.
Öşpes öner tuındıların qaldırğan Şämşi Qaldayaqov 1992 jılı aqpan ayınıñ 29 jwldızında Almatıda dünie salğan. Dalasın sazben äldilegen wlınıñ esimi halqınıñ esinde mäñgilikke saqtaladı. Ruhına tağzım retinde Tilegen Ahmetovtıñ "Qayran Şämşi" attı derekti fil'min wsınamız!


text:
Üç mabusnıñ Qırımdan yarımadadan uzaq bir yerge yollanılması – olarnıñ aile munasebetlerine qarışuvdır. Bunı mart 25-de advokat Edem Semedlâyev «Qırım birdemligi» birleşmesiniñ körüşüvinde bildirdi.
«Yaqında Avropa insan aqları mahkemesi Rusiye tarafından mabuslarnıñ yaşağan yerlerinden uzaqqa yollanılmasınen bağlı bir beyanat yaptı. Anda bunı qoranta yaşayışına qarışuv olaraq tanıp, aileler qanunlar belgilegen qısqa körüşüvlerge bile izin alamağanı qoranta munasebetlerini sıñırlay, dep bildirdiler», – dep tarif etti toplaşuvda Edem Semedlâyev.
Onıñ qoşqanına köre, zenaatdaşı Emil Kürbedinov ile beraber mabuslarnıñ Qırım tışındaki apishanelerge avuştırılmasından şikâyet etecek.
«Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primovnıñ uzaq apishanelerge yollanılmasından Avropa insan aqları mahkemesine qadar şikâyet etecekmiz, yerli mahkemelerge işançımız yoq», – dedi Edem Semedlâyev.
Advokatnıñ bildirgenine köre, mahküm etilgen ve apishanege yollanılğan üç insannı unutmayıp, olarğa yardım köstermege devam etecekler.
İyün 1-den berli Qırım musulmanlarınıñ «Hizb ut-Tahrir» ile alâqalarını baqqan Rostov-na-Donu şeerindeki Şimal-Kavkaz bölge arbiy mahkemesi keçken sene sentâbr 7-de üküm çıqardı. Oña binaen, aqyarlı Ferat Sayfullayev, Rustem Vaitov ve Nuri Primov beş yıl apis cezasına mahküm etildi.


text:
Bir-birin sırttan emes, önerden tapqan AşaMatay men Arman Qoñırbaevtıñ üylenw toyı bïıl ötedi. Soñğı bir jıl boyı köptiñ awzında jürgen Arman men Aşa otaw qurmaq dep jazadı Comode.kz.
Dese de qızdardıñ armanına aynalğan Armannıñ janküyerleri üşin qwanarlıq jağday emes. Surağandarğa, tek «dospız» dep jawap qaytaratın qos ğaşıqtıñ şındığı jaqında aşılatın boladı.
Aşa Matay bir suxbatında küyewiniñ öner adamı bolğanın äkesi qalamaytının aytıp qalğan edi. Sodan bolar, älde basqa ma, aralarındağı jaqın baylanıstı jasırıp jürdi.
Alayda, olardıñ ünemi birge jüretinin bayqağan tıñdarmandarı, olarğa baqıt tilep, jarasımdı jup ekenin jasırmadı. Tağı bir ayta ketetin jäyt, änşiler «Jaralamağın» dep atalatın ändi ömirge äkelip, dwet bolıp öner körsetpek.
Keyingi kezderi Aşa jelidegi paraqşasına swret jarïyalawdı azaytıp, bul äreketin tüsindirwdi de umıtpadı.
«Meni joğaltıp almadıñızdar! Men barmın. Tek qarbalasıp, dayındıq üstindemin. Sondıqtan köp swret jarïyalap jürgen joqpın. Özderiñizde tayawda biletin bolasızdar, – degen sïpatta jazba qaldırğan.
Osıdan soñ, tıñdarmandar dürkiretip ötetin toydıñ alıs emestigin jazwda.
Derekközi:nur.kz
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Eñ arzan köliktiñ bağası 2 mıñ AQŞ dolları turadı. Texnïkalıq sïpattamağa kelsek, Bajaj Qute qwatı 13 at küşin quraytın qozğaltqışpen, 5 satılı berilis korobkasımen jaraqtalğan. Onıñ eñ köp jıldamdığı sağatına 70 şaqırımdı quraydı. Endi eñ arzan kölik Latın Amerïkası men Afrïkanıñ 16 elinde sawdağa şığarıladı. Bir qızığı, Ündistan turğındarınıñ özi Bajaj Qute köligin satıp ala almaydı. Sebebi temir tulpar eldiñ qawipsizdik jäne ekologïyalıq talaptarına say kelmeydi. Sonday-aq Bajaj Qute munda kvadrocïkl retinde tirkelgen.
Al ündi jerinde kvadrocïkldı jeke tulğalarğa satwğa tıyım salınğan, dep jazadı informing.ru.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Avtojañalıqtar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
«Bï-Bï-Sï» agenttiginiñ xabarlawınşa, Anglïya ulttıq statïstïka qızmetiniñ aqparatında, 2014 jılı twğan 6 649 ul bala Olïver, al 5 327 qız Amelïya esemin alğanı körsetilgen. Tizimdi qurastırğanda jazılwı boyınşa äripterde säl erekşeligi bar esimder är türli bolıp sanalğan. Eger olay esepke alınbağanda, Anglïya men Welste uldar arasında eñ köp tarağan esim Olïver emes, Mwxammad nemese Moxammed bolar edi. 2014 jılı twğan 7 240 säbï osılay atalğan. Bul esim Londonda twğan näresteler arasında da köp kezdesedi.
Uldar arasında keñ tarağan esimder tizimin Djek, Garrï men Djeykob jalğastıradı. Qızdar arasında Olïvïya, Ïzla men Emïlï esimi köş bastap tur.
Anglïyada balalarğa at qoyarda süyikti telexïkayalar da äser etedi.
Xarper esimi qızdar qazir köbeyip keledi. Ataqtı fwtbolşı Devïd Bekxem men onıñ jarı Vïktorïya qızın osılay atağan.
Derekközi: QazAqparat
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Arıqtağısı keletin adamdar eñ aldımen tağam mäzirin tüzew kerektigin bilwge tïis. Artıq salmaqqa şağımdanatındar ädette durıs tamaqtanwdı bilmeydi, artıq jep qoyadı, fast-fwd pen gazdalğan swsındı köp işedi.
Bul materïalımızda arıqtaw üşin qanday tağam jew kerektigin tüsindiremiz.
Är tağamnıñ ağzağa tïgizer paydası boları anıq. Al eñ paydalı tağamdı izdeseñiz şïkiley küyinde tañdaw kerektigin eskeriñiz. Sebebi onıñ quramındağı paydalı komponetteri saqtalıp qaladı. Azıqtardı tañdağanda kalorïy az bolwı kerek ekenin eskeriñiz.
Al tağam mäzirin dayındaw kezinde may, ağwız ben kömirswdıñ qanşalıqtı därejede ekenin anıqtaw kerek.
Kökönister – jasunıqtıñ bastı qaynarı.
Jemis-jïdekter – därwmen men antïoksïdanttarğa bay.
Dändi azıqtar – ağwız ben ösimdik mayına bay.
Süt pen quramında mayı az sütti tağamdar – ağzadağı kalcïydi arttıradı.
Et pen etti azıqtar – amïnoqışqıl, kollagen men elastïnge bay.
Balıq pen teñiz önimderi – ağwız, därwmen men mïneraldarğa bay.
Jumırtqa – ağwız, därwmen men mïkroelementterge tolı.
Jañğaq pen piste – därwmen men mïkroelementterge bay.
Arıqtaw üşin mäziriñizde mına tağamdar bolwı kerek:
1. Kökönister şırını
Jaswşa deñgeyindegi ağzanıñ tazarwına, zat almasw üderisin jaqsartwğa kömektesedi. Öte toyımdı bolğanına qaramastan, quramında kalorïy sanı az.
2. Sawmaldıq
Azıqtıq talşıq, kalïy, S därwmeni men mïneraldı zattarğa bay. Sonday-aq ol qartayu üderisin bayawlatıp, sırt kelbetke ïgi äser etip, fïzïkalıq belsendilikti arttıradı.
3. Mïndal
Onıñ quramında magnïy, V tobınıñ därwmenderi men mïkroelementter molınan bar.
4. Alma
Quramında jasunıq mol bolğandıqtan, as qorıtw qızmetin jaqsartadı. Sonımen qatar alma qartayuğa qarsı kömekşi retinde de belgili. Quramındağı pektïn men organïkalıq qışqıldardıñ arqasında ağzanıñ tazarwı men qalıpqa kelwi jıldam boladı.
5. Qızıl balıq
Quramında omega-3 maylı qışqılı mol. Qızıl balıq qan quramındağı qant mölşerin qalıpta ustawğa kömektesedi.
6. Qabıqtı burşaq (fasol)
Onıñ quramında kalorïy az bolğandıqtan, molınan jewge boladı. Quramındağı azıqtıq talşıqtardıñ moldığınan ağzanı tez toydırıp, işektiñ qızmetin jaqsartadı.
7. Brokkolï
Brokkolïdi kündelikti jegen durıs, sebebi ol ağzanı S jäne K därwmenderimen qamtamasız etedi. Sonımen qatar onıñ quramnda antïoksïdanttar mol.
Derekközi: massaget.kz
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
«Qazaqstan 2050» qozğalısınıñ sarapşılıq klwbı ötkizgen otırısta turğın üy narığındağı jağday jan-jaqtı talqılandı. «Qazir satwşılar da satıp alwşılar da äliptiñ artın bağıp otır», – deydi jıljımaytın mülik narığın zerttep jürgen sarapşı Anna Şackaya.
Sonımen qatar maman ïpotekalıq nesïeler barğan sayın qoljetimsiz bola tüsedi degen pikirde. Öytkeni bankter talaptarın odan äri qatañdatwı mümkin.
“Narıqta qazir şok jağday qalıptastı. Satwşılar da, satıp alwşılar da äliptiñ artın bağıp otır. Valyutanıñ jaña bağamın tüsinip, üyrengenşe, waqıt ketedi. Kelisimşarttar aytarlıqtay azaydı. Keybiri orta jolda üzilip jatır. Dollarmen qoyılatın bağalar tömendeydi. 2016 jıldıñ soñına qaray 20 payızğa quldıraydı. Bizdiñ ortaq boljamımız osı” , – dedi jıljımaytın mülik portalı saraptama böliminiñ jetekşisi Anna Şackaya.
Al «Turğın üy qurılıs jïnaq banki» dollar bağamınıñ awıtqwına baylanıstı utılğan salımşılarına ötemaqı beremiz dep otır. Elbası tapsırması boyınşa qazir bul istiñ arnayı mexanïzmderi pısıqtalıp jatqan körinedi.
“1 mln-ğa jetpeytin salımşılar sanı salımdarı 415-416 mıñday boladı. Elbası tapsırma berdi, 1 mïllïonnan asqan salımdar bolsa, bizdiñ bankte ol mexanïzm dayındalıp jatır. Ol mexanïzm jaqın arada dayın boladı, dep oylaymız. Ulttıq bank ekinşi deñgeyli bankterde jatqan salımdarın 1 mln teñgege deyingi depozïtterdi ötemaqı jasaytın mexanïzmdi äzirlep engizw kerek, – degen tüsinikteme berdi Erbol Qaraşükeev.
Derekközi: Astana telearnası
Tegï: Narıq jäne turmıs,
Kommentarïï


text:
Belgili änşi, «Qazaqstan» arnasınde körsetilip jatqan «Qazaqstan dawısı» jobasınıñ tälimgerlerdiñ biri Rüstem Nurjigit «Aq köylegim» attı änine beynebayan tüsirip, köpşilik nazarına usındı. Bul twralı aqparat änşiniñ instagram-dağı jeke paraqşasında jarïyalanğan.
Änniñ sözin Qurmanay Baqtïyarqızı, al änin Abay Aqbaev jazğan.
Ayta keteyik, Rüstem Nurjigit kezinde türli toptarda öner körsetken bolatın. 1995 jılı Arman Düysenovpen birge «Dostar» attı top qurıp, respwblïkalıq «Jas qanat» bayqawına qatısıp, «Körermen közayımı» jüldesine ïe boldı. Sosın Danïyar Qusaynovpen 2002 jılı «Alan» tobın qurdı.Top tağdırı tağı uzaqqa sozılmadı. 2004 jılı Rïnat Gaysïnmen kezdesip Beybit Kwşkalïevpen tanısıp «KZ» tobın qurdı. Beybitpen birge jeti jıl jumıs istedi. Sosın belgili sebeptere baylanıstı, ol top ta tarap ketti.
Endi Rüstem jeke änşi retinde köpşilikke tanılıp jür. Biz änşige şığarmaşılıq tabıstar tileymiz!
Derekközi: reactor.inform.kz
Avtorı: Abay Aysara
Tegï: Mwzıka,
Kommentarïï


text:
Bolat Baqawov Pavlodar oblısı äkimi apparatınıñ basşısın tağayındadı PAVLODAR. QazAqparat - Pavlodar oblısınıñ äkimi Bolat Baqawov Qazaqstan Respwblïkası Prezïdenti Äkimşiligimen kelise otırıp, oblıs äkimi apparatınıñ basşısı lawazımına Ağıbay Qoyşıbayulı Ämrïndi tağayındadı, dep xabarlaydı QazAqparat tilşisi.
Pavlodarlıq mecenattar stwdentterge eki jataqxana salıp berdi ASTANA. QazAqparat - Pavlodarlıq mecenattar «Rwxanï jañğırw» bağdarlamasın jüzege asırwğa belsendi qatıswdı. Bul twralı bügin Ortalıq kommwnïkacïyalar qızmetinde ötken baspasöz mäslïxatında Pavlodar oblısınıñ äkimi Bolat Baqawov ayttı, dep xabarlaydı QazAqparat.
Pavlodar käsipkerleri künnen qwat alıp, qarañğıda jarıq şaşatın plïta öndiredi PAVLODAR. QazAqparat - Pavlodarlıq käsipkerler Talğat Jumataev pen Qayrat Tilewlen kündiz künnen qwat alatın plïta arqılı landşaft dïzaynı salasında now-xaw engizwdi qolğa aldı. Bul twralı oblıstıq käsipkerler palatasınıñ baspasöz xatşısı Dïna Äbildïnova ayttı, dep xabarlaydı pavlodarnews.kz.
Ertis öñirine OQO-dan 300-den astam adam köşip keldi PAVLODAR. QazAqparat - Ertis öñirine elimizdiñ oñtüstik aymaqtarınan 75 otbası qonıs awdarğan. Bul twralı oblıstıq äkimdikte ötken keñeytilgen otırısta öñirlik jumıspen qamtwdı üylestirw jäne älewmettik bağdarlamalar basqarmasınıñ basşısı Qayrat Nurmağambetov ayttı, dep xabarlaydı pavlodarnews.kz.
arı qaray
Murağat
Joğarı qaray


text:
Jarqınay "Jandı dawıs" jobasına qatıswı kezinde prodyuserdiñ közine tüsken. Änşiniñ "Maxabbatım" attı änine tüsirilgen tuñğış beynebayanınıñ tusawkeserine oray prodyuser öner adamdarınıñ basın qostı. Köpşilik änşiniñ debyutinen tıñ dünïe, jañalıq kütti. Buğan deyin birqatar BAQ "Esentaeva Janardı basıp ozatın änşini dayındap jatır" dep jarïyağa jar salğan bolatın. Alayda, Jarqınay Şalqarovanıñ debyuti uqsastıqtar jaylı köptegen äñgimelerge türtki boldı.
Atap aytqanda, änşiniñ türin Bayan Esentaevanıñ siñlisi Bağım Muxïtdenovağa uqsatsa, tuñğış beynebayanın Resey änşisi Valerïyanıñ qızı Anna Şwlgïnanıñ "Nojevaya" änine tüsirilgen beynebayanınıñ epïzodtarına uqsattı. Al äweni Mexmet Djemal Eşïlçaydıñ "Secret garden" twındısınıñ köşirmesi bolıp şıqtı, dep jazadı baistars.kz.
Degenmen, Bayan Esentaeva osı tektes sındarğa eti äbden üyrengenin meñzep, şäkirtin de dayın bolwğa şaqırdı. "Dağdarıs - nağız önerlilerdi şığaratın waqıt. Biz üş notalı änderden äbden jalığıp, eki oktavanı sağındıq! Öziñe bekem bol, äli talay sın aytılıp, köp adam moyındamaydı, tas laqtıradı... Tek jürekten şıqqan än ğana tıñdarmannıñ qulağına jetedi. Buğan bizdiñ tabandılığımız ben senimimiz kömektesedi!" - dep Jarqınay Şalqarovanı ülken öner älemine qadam baswımen quttıqtağan prodyuser plagïat jaylı äñgimelerge tüsinik berdi. "Dostar! "Maxabbatım" jaña änimizge qatıstı kişigirim aqparat, bul norvegïyalıq kompozïtor Rolf Lovlandtıñ skrïpkalıq twındısı, biz älemdik klassïkanı än janrında usındıq!" - dep jazdı Bayan Esentaeva.
Tegï: Mwzıka,
Kommentarïï


text:
Türkïyanıñ Stambul qalasında eldegi eñ ülken meşittiñ qurılıs jumıstarı qarqındı jürgizilip keledi. Jospar boyınşa türik eliniñ eñ ülken qulşılıq ordası bïılğı jılı 1 şildege säykes keletin Qadir tüninde aşılwı tïis, dep xabarlaydı muslim.kz.
Çamlıdja degen ataw berilgen bul meşitti Stambwl qalasınıñ kez kelgen jerinen körwge boladı. Awmağı 15 000 şarşı metrdi quraytın meşit munaraları alıstan köz tartadı. Bïiktigi – 107 metr. Al, ğïmarattıñ töbesinde 70 kümbez ornalasatın boladı.
Türkïyadağı eñ iri ïslam ortalığı bes namaz zalınan, kitapxana men konferenc zaldardan, ïslam tarïxı men mädenïetine arnalğan öner galereyasınan turatın boladı. Alıp meşittiñ tağı bir artıqşılığı Stambwl qalasınan ana basınan bul jerge arnayı aspalı jol arqılı tez kelwge mümkindik qarastırılğan.
Tegï: Qoğam,
Kommentarïï


text:
Qonaev pen Nazarbaevtıñ Äruaq turalı közqarastarı
Älqissa…
Bwl künde dini uağızşılarımız är jerde «Äruaqqa qwrmet etu, oğan siınu – Allağa serik qosqandıq» deytin, tipti «Qabir twrğızbau, ölikti jerlegen soñ jerdi tegistep tastau», «Jeti, qırqı, jıldığı degender şariğatta joq», «qwran bağıştamau», t.b pätualar köbeye bastadı.
Men dindär adam bolmasam da, Ilam dinine senetin, özime tän közqarasım, äri şamalı bilimim bar adam bolğandıqtan mwnday mäselege öz oyımdı bildirgim keledi. Öytkeni, mağan talanttı jaratuşı sıylasa, bilimdi ata-anam men osı halqım, ösken dalam, ortam berdi. Sondıqtan joğarıdağı mäsele jöninde azdap tolğanıp köreyin, artıq ketsem ğapu etersizder.
Äruaq bar ma?
« …Tañğalasıñ, olardıñ ‹biz topıraq bolğan kezde, jañadan jaratılamız ba?» degen sözderine tañırqau kerek, mine, bwlar rabbılarına qarsı bolğandar äri bwlardıñ moyındarında temir şınjır bolatındar, sonday-aq, bwlar tozaqtıq, olar onda mäñgi qaladı» («Qwran kärim» qazaqşa mağına jäne tüsinigi, «Rahat» süresi, 13 – ayat, 249 – bet).
Mine, osı süreler Äruaqtıñ barlığına, onıñ bolatınına berilgen şınayı jauap ekenin moyındarsıñ.
«… Bwl sonda senderdi tiriltti, sosın öltirdi, sosın keyin jäne tiriltti, rasında adam balası näsükir» (sañırau, soqır degen mağınada) («Qwran kärim», qazaqşa mağına jäne tüsinigi, 22 – «Hat» süresi, 66-ayat, 340- bet).
Endi köriñiz, adam ölgen soñ ölip-tiriletinine, bir emes, neşe tiriletinine sengen bolarsız, Äruaq degen äne sol.
Din aytadı «Mağan nan» dep,
Adasqan din pän deydi.
Mağınasın anıq bile almay,
Ruh degen sözdi jan deydi.
Osıdan jaman äure joq,
Ruh degen dinsiz taza aqıl,
Dinsizdik isi şın maqwl.
Ayuandıq aqıl ol emes,
Az ğana sözim az taqıl.
Qwrandı oqı nanbasañ…
(Şäkerim Qwdayberdiwlı)
Iä, halayıq, biz şınında Qwran kärimnen tolıq ruhani quat ala almasaq, eñ bolmağanda Şäkerim, Abaylardıñ nasihattarına zer sala bileyikşi, endi jaratuşınıñ bergen janınıñ qara jerge jerlenuine, jaratuşı jaratqan pendelerdiñ adami twrğısındağı täubeliq, dästürli twnığına soqtıqpasaq etti.
Äruaqtı qorlamayıq
Eñ bolmağanda mınau adamdı tik türegeltip, ärekettendirip twrğan tänniñ bwl düniedegi zattıq qauharı bitken kezde, yağni fiziologiyalıq özgeristerdiñ dwrıs jüru mümkindigi ayaqtalıp, jan, ruh özderiniñ näzik denelerimen birge tändi tastap baqi älemge ötetinin tüsinip, Äruaqtardıñ kömusiz nemese eleusiz qaluına janın salğan orınsız, dürdaraz pätuanı tıysaq qaytedi.
Iä, sizşe (salafitter men uahabisterşe) bolğanda «Äruaq kömilip, topıraq bolıp ketu kerek» . Jön-aq, alayda, Onı auızğa da almay, eleusiz qaldıruımız, tipti olardıñ dünieden köşkenine jılamay, qayğırmay, tük bolmağansu kerek bolğanı ma?. Endeşe, bwdan ne adamgerşilik izdeymiz, meyirimdiliktiñ, jaratqannıñ adami deñgeyi osı süyispenşilikte jatsa, sen onı joqqa şığarsañ, Jaratuşınıñ «Meni sıylap, qürmetteymin deseñ, äueli ata-anañdı ayalap, qwrmette» deui qayda qaladı?
Aqsaq Temirdiñ äruağı bastağan soğıs
Iä, Äruaq demekşi, 1941 jılı 21 mausımda aqsaq Temirdiñ qabiriniñ aşılğan küni ekinşi düniejüzilik soğısı bastaladı, sol kezde nağız Äruaqtı moyındamaytın azuı kere qarıs Stalinniñ özi aqırı süyekti ornına qoydırğan küni soğıstıñ ayaqtalğanın köp el biledi. «Äruaq» dep babalarımız talay jauınıñ betin qaytarıp, sol Äruaqtı babalardıñ qasietke ie ruhımen öz ruhtarın biikke köterip, jandarına jılulıq alıp otırğan emes pe edi?
Dinmwhammed atamız Äruaqtı qwrmettep ötti
Öz zamanında Dinmwhammed Qonaevtıñ Arab elinde saparda bolğanda Tihrandağı kezdesude dini toptıñ özine Qwdaydıñ qwlı, haq payğambardıñ ümbeti ekeni jönindegi saualdarına jauap berip, öziniñ mwsılmandığın moyındata otırıp:
– Sizdiñ elde Mwhammed payğambarğa sahaba äri aqılşı bolğan, äldeqayda jası ülken bir wlı Äruaq jatır dep estimiz, onıñ mazarına bir adam basın swqpaytın körinedi, tastandı bolıp aydalada jatsa kerek, osı söz ras pa, odan habarıñız bar ma? – degen swrağına. Qonaev:
– Iä, habarım bar, Arıstan bab degen kisi bizdiñ elde jatqanı ras, – degende otırğandar jabal orındarınan twrıp, erinderin jıbırlatıp, kübirlep, betterin sipap barıp qaytadan orındarına jayğasadı.
– Osığan baylanıstı mende tağı bir swraq bar, – deydi endi bir säldeli kisi:
– Swrañız, qwlağım sizde.
– Ol kisi sizderde qalıñ eldiñ ortasında jatır ma?
– Qalıñ eldiñ ortasında emes, şetkeri, oñaşa jatır, – degende otırğandar bastarın şayqaydı, arada älgi adam:
– Biz qalıñ eldiñ ortasına äkep qoyıp, tirilerdi tärbieleytin ardaqtı da qwrmetti Äruaq twlğasına aynaldırsaq, bizge süyekti beresizder me?
– Bwrınğı ötken ataqtı adamdardıñ barlığı da dünieden keşken jerlerine qoyılğan degen derek bar, qozğamağan dwrıs şığar, bizdiñ bir ülken ğwlama, oqımıstı bauırımız Şam şahardıñ ortasındağı ziratta jatqan Äl-Farabidiñ süyegin swrağanda Siriyanıñ ğwlaması men basşıları da osılay jauap berse, al payğambarımız da sol siyaqtı älemge tanılğan köptegen adamdar qaza bolğan jerlerinde jatır ğoy, bwl jönindegi qwptaudı payğambarımız Mwhammedtiñ auzınan Äbubäkir Sıdıq estigenin däleldeydi ğoy.
(«Jaratuşınıñ qwdireti — Äruaqtar qozğalısı tilsim», Äset Mwqaşbek, Almatı).
Nazarbaevtıñ Äruaq turalı közqarası
Mine, kördiñiz be? Nağız Islam dininiñ ordası bolğan Arab elderiniñ Äruaq jönindegi közqarası men Äruaqqa degen qwrmetiniñ qanday ekenin? Sondıqtan payğambarımız «Qabirge (mazarğa) ziyarat etetinder, olar älbette sizderge aqıretti esteriñizge saladı» deui adamdardıñ Äruaq arqılı öz wrpağına qanday deñgeyde wlağat, parasat, küş-qayrat sıylap otırğanın eskertip, adamnıñ tirligin mändi, mağınalı ötkizu arqılı artına öşpes qasiet qaldırudı mwrat etken edi. Bwl jöninde bügingi Qazaqstanıñ twñğış prezidenti Nazarbaevtıñ: «Men Elbası bolsam da Qazaq deytin atasın ardaqtap, anasın sıylağan, äruağın qasterlep, Allasına siınğan eldiñ prezidentimin. Äruaqtıñ bar ekeni ras bolsa, Atırau men Altay, Alatau men Arqanıñ arasında talay töbe döñbekşip, talayı ornınan aunap tüsip, bügingi bizdiñ isimizge aq batasın berip jatqan bolar dep oylaymız. Ilahim, sol babalardıñ batası qabıl bolsın degim keledi…
Biz eki jarım ğasırdan astam Reseydiñ bodanı bolıp keldik, sondıqtan men sanadağı qwldıq psihologiyanı özgertu üşin ata-babalar Äruağına siınıp, solardıñ qasietti ruhın tirilttim, bükil Qazaqqa sauın aytıp, olarğa as berip, toyların ötkizdim, «öli razı bolmay, tiri bayımaydı» deydi halqımız, sol Äruaqtar riza bolsın dep jatqan jerlerin tauıp basına belgi ornattıq, esimderi el jadında jürsin dep olardıñ atın mektepterge, köşelerge, auıl-selolarğa, audandarğa berdik… Endeşe sol Äruaqtar bizdi qoldamaydı dep kim ayta aladı?!» (Qazaqstan respublikasınıñ prezidenti A. Nazarbaev).
Arabtıñ dini men mädenietin şatastırmau kerek
Mine biz aytatın Äruaqtar, ata-babalar ruhı jönindegi közqarasımızdı bügingi Qazaqstan Elbası osılay qorıtadı. Şının aytqanda biz islam dininiñ qasietin moyınday otırıp, parızdar men uäjipterimizge qatañ boluğa haqılımız. Dindi qabıldau äste Qazaqqa Arab wltınıñ twtas mädenieti men dästürin köşirip äkelip qabıldap, özimizdegi wlttı saqtap twrğan dästürden ayırılıp, Arab bolıp ketu degendik emes. Äsili dästür, salt-sana, ğwrıp – ädetimizden wrpaq üşin, däuir üşin, wltımız üşin ayrılmauımız kerek. Wlttıñ janı – dästürde jatqanın tüsine otırıp, joq pätualardı şığarğannan köri payğambarımızdıñ: «Pendeniñ bwl düniede jasağan zwlımdığı – Ol düniede özine jasağan zwlımdığı» deytin qasietti tağılımdarımen wrpaqtı närlendirip, tirlikte wrpaqtıñ izgilikti boluınıñ ölgen kezde de sauabı bolatının tüsindiru arqılı payğambarım hazireti Mwhammed (s.a.u)-nıñ: «Adamdı nietine qaray tiriltedi» degenindey, taza ruhtı, adal qasietti payğambarımızdıñ, qanşama sahabalarımızdıñ, Äruaqtı handar men batır – jıraularımızdıñ, şeşen – şejireşilerimiz ben äulie-änbielerimizdiñ qasieti äli künge deyin wrpaqqa izgilikti nasihattap twrğanın wrpaqqa jetkize bilsek bolğanı.
Bayahmet Jwmabaywlı


text:
Atıp üterü
Atıp Üterü - üterü törläreneñ berse. Üläçäk keşegä atuçı qoral (mıltıq, avtomat, pistolet belän başına (sirägräk - başqa tän öleşenä) atıla.
Moña birle atıp üterü AQŞ, Qıtay, Törkiä, Törekmänstan häm başqa qayber illärdä qullanıla. Tatarstanda 1994 yıldan birle atıp üterü cazasını moratoriy (tıyu) salınğan.
Atıp üterelgän şäxeslär
Musa Cälil - Tatar yazuçısı häm şagire, Sovetlar Berlege häm Tatarstan qaharmanı. 1944. yılda Alman Plötzensee törmäsendä atılğan.
Lavrentiy Beriä - Räsäyneñ Sovet çorı säyäsätçeläreneñ berse, NKVD başı. 1956. yılda atılğan.
Nikolay Çauşesku - rumın diktatorı. 1989. yılda Rumın oppozisiäse tarafınnan uzdırılğan mäxkämä qararı buyınça xatını Yelena Çauşesku belän atılğan.


text:
Berläşkän Millätlär oyışmasınıñ Süriyä söräne
Berläşkän Millätlär oyışması Süriyädä xärbi kiyerenkelekneñ artuı “sörän salu” däräcäsendä buluın assızıqlıy
Berläşkän Millätlär oyışması Süriyädä bu arada iñ köçle höcümnärneñ buluın belderde. 6nçı fevral’dä Süriyädä atışnı tuqtatu turında gumanitar çaqıru yasalğannan soñ xälneñ tağın da naçarayuın söylilär. Berläşkän Millätlär gumanitar yärdäm koordinatorı Ali äl-Zatari beldergänçä, bäreleşlärdä tınıç xalıqtan yözlärçä keşe hälaq bulğan, şulay uq küplär cirlärennän küçenergä mäcbür itelgän, şaqtıy urınnarda tınıç tormış infrastrukturası yuqqa çıqqan. Moña xastaxanälär dä kerä. “Süriyädä moña qadär kürelgän iñ awır bäreleşlärgä şahit bulabız”,- di äl-Zatari.
Berläşkän Millätlär oyışması Süriyädä xärbi kiyerenkelekneñ artuı “sörän salu” däräcäsendä buluın assızıqlıy. Gomum särqatib Antonıo Guterreş bäreleşlärneñ çik tışına çığa aluına borçıluın belderä. Ul böten taraflarnı höcümne tuqtatırğa häm xalıqara xoquqnı saqlarğa çaqırdı.


text:
Änşiniñ zañgerleri xabarlağanday, 50 Cent qarızğa äbden batıp qalğan. Onıñ jalpı bereşegi aktïvteri 10-50 mïllïon dollar arasında bağalanıp otır.
Kertïs Djeksonnıñ munday qadamğa barwına ötken jumadağı sot şeşimi de sebep bolwı mümkin. Zañ organdarı änşiniñ Lastonï Levïston esimdi äyelge $5 mln berwin mindettegen bolatın.
Öytkeni, osıdan 5 jılday waqıt burın 50 Cent öziniñ bäsekelesi änşi Rïk Ross pen onıñ süyiktisi Levïstonnıñ tösek qatınası beynelengen vïdeojazbanı ïnternetke jüktep jibergen.
Levïston sotta öziniñ qattı küyzeliske uşırap, tipti özine qol jumsamaq bolğanın däleldep şıqtı.
Derekköz: BAQ.KZ
Tegï: Juldızdar älemi,
Kommentarïï


text:
Vasiliy II
Vasiliy II Tyomnıy (Suqır) - (10.3.1415, Mäskäw - 27.3.1462, şunda uq), Mäskäw böyek kenäze (1425 yıldan). Kenäz Vasiliy I neñ ulı. 1417 yılda, abıyları wafatınnan soñ, Mäskäw kenäzlege täxetenä waris bulıp qala.
ЭчTәлek
Tarix[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Vasiliy II baliğ bulğançı, däwlät belän anası Sofia, mitropolit Fotiy, boyar İ.D. Vsevolojskiy h.b. idärä itä.
Täxet öçen köräş[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Vasiliy II täxetkä utırğannan soñ ozaq yıllar däwamında (1425-53) böyek kenäz täxete öçen üzara köräş bara: Galitsiä kenäze Yüriy Dmitrieviç, anıñ ulları Vasiliy Kosoy häm Dmitriy Şemyaqa üz östenleklären däğwalıylar. Vasiliy II gä ber ük waqıtta Litva häm Altın Urda basımına qarşı da köräşergä turı kilä.
Suğış ciñelüläre[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
1437 yılda Altın Urda täxetennän quılğan Oluğ Möxämmäd xan kenäzlekneñ çik buyındağı Biläw qalasında tuqtalğaç, Vasiliy II aña qarşı 40 meñlek ğäskär cibärä, ul ğäskär tar-mar itelä ( Biläw yanındağı suğış ).
Oluğ Möxämmäd ulı Mäxmüd xan köçlärenä qarşı toru da uñışsız tämamlana - Suzdal' yanındağı suğışta (1445) Vasiliy II ğäskäre ciñelä, kenäz üze yaralana häm qulğa alına (Suzdal' yanındağı suğış).
Zur külämdä yolım aqçası tüläw häm Tuqtamış xan zamanında atasına birelgän Xankirmän bilämäsen qaytaru şartı belän azat itelä. Mondıy kileşü boyarlar arasında qänäğätsezlek tudıra.
Fetnä häm suqıraytu[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Şunnan faydalanıp, kenäz D. Şemyaka 1446 yılda fetnä oyıştıra, Vasiliy II ne äsir itä häm suqırayta (Vasiliy IIneñ «Tyomnıy» quşamatı şul waqiğağa bäyle).
Şul yılnıñ dekaberendä Vasiliy II, Mäskäw boyarlarına häm Qazan xanlığı yärdämenä tayanıp, qabat üz täxetenä utıra, D. Şemyaka yaqlı köçlärne tar-mar itä.
Eçke säyäsät[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Üz idäräçelegen nığıtu çaraların kürä başlıy, kenäzlekneñ wağraq udel bilämälären yuqqa çığara, berläşterä. Tübän Novgorod kenäzlegen häm öleşçä Yaroslavl' kenäzlege bilämäsen üz kenäzlegenä quşuğa ireşä. Könçığıştağı Vyatka, Perm häm Tönyaq-könçığış Peçora cirbilämälären yawlaw suğışları alıp bara.
Salım tüläw tärtiben barlıq kenäzlek bilämälärendä bertörle itep üzgärtä, salım tüläwçelärneñ san isäben, ixtimal, cir bilämäläreneñ külämen dä, sanawnı ütkärtä. Vasiliy II idärä itkändä feodallarğa cir bilämäläre büläk itep birü oçraqları kimetelä.
Cirne berketü, krästiännärneñ küçenep yörüen çikläw çaraları kürelä. Tatar feodallarına rus kenäzlegendä ayırım cir bilämälär (udel cirläre) birelä. Vasiliy II idärä itkändä Qasıym xanlığı barlıqqa kiterelä. Vasiliy II Novgorodqa berniçä märtäbä yaw belän bara (1441, 1456, 1460 h.b.), 1458 yılda Noqrat ciren, şul isäptän Noqrat tatarların (Ar yağı bäkläre bilämäsen) Mäskäwgä buysındıra.
Monı da qarağız[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
Tışqı sıltamalar[үзrәpTү | Bиkи-TekcTHы үзrәpTү]
- Bolğar däwläte
- tatarile.org. Vasiliy II
- ЗиMиH A.A. BиTязb Ha pacпyTbe. ФeoдaлbHaя BoйHa B Poccии XV B. M.,1991.


text:
AQŞ-ta Bonsay attı bwldog ğalamtor juldızına aynaldı. Jartı omırtqamen twılğan ït öziniñ ömir sürwge quştarlığınıñ arqasında Ïnstagram-nıñ juldızına aynaldı, dep xabarlaydı The Daily Telegraph silteme jasay otırıp vesti.ru.
Bwldog sïrek kezdesetin sakraldi agenezïya awrwına şaldıqqan. Artqı ayaqtarı öte kişkene jäne onıñ tirşilik äreketine eş jaramsız bolğandıqtan, ötken jazda kesip alıp tastawğa twra kelipti.
Ömirge quştar ïttiñ swretteri men onıñ sekirgen beynejazbaların onı bağıp-qağıp jatqan janwarlarğa arnalğan arnayı mekemeniñ qızmetkerleri ğalamtorğa jarïyalap jibergen. Bonsaydıñ tanımal bolıp ketkeni sonşalıq, qazir onıñ swreti bar fwtbolkalar men breloktar şığarıla bastaptı.
Tegï: Glavnaya, Janwarlar älemi,
Kommentarïï


text:
Qırımtatar halqı sürgünliginiñ yıldönümi munasebeti ile
1944 senesi sovet akimiyeti insaniyetke ve medeniy milletlerniñ esaslarına zıt kelgen daa bir cinaiy niyetini yerine ketirmege başladı. Lvovda yaşağan alim Rafal Lemkin totalitar rejimler qırımtatarlarğa, yeudilerge ve ukrainalılarğa qarşı yapqan açıq-aydın cinayetlerni, kütleviy öldürüvni işbu 1944 senesi dünyada birinci olaraq genotsid dep adlandırğanı tesadüf degil edi.
Sürgünlik yılları devamında qırımtatar halqınıñ biñlernen qurbanları ve imperialistik sovet birligi tarafından muntazam şekilde yapılğan ayırımcılıq insanlıqnıñ hatırasında ebediyen qalacaqtır. Tarihni yañıdan yazmaq, halqara cınayetlerniñ tasdıqlarını yoq etmek, sürgünlikniñ teşkilâtçılarını ve icracilerini aqlamaq kibi şimdiki Rusiye işğalci akimiyetniñ ıntıluvları ise daa bir halqara cinayettir ve onıñ cezası da mıtlaqa olacaqtır. Amma yalıñız Qırımnıñ işğalden azat etilüvi qırımtatar halqını yoq etmege niyetlengen rusiye imperialistik devletiniñ daimiy maqsadını toqtata bile.
Eminmiz ki, qırımtatar halqınıñ sürgünliginde iştirak etkenlerlerniñ, qırımtatarlarnı yarımadadan 1944-1989 seneleri tekrar sürgünlikke oğratqanlarnıñ ve bu cümleden Ukrainanıñ nezareti altındaki topraqlarda yaşağanlarlarnıñ areketlerine ukrain mahkemesi daa lâyıq qıymet keser. Sürgün etilgen şahıslar aq-uquqlarınıñ qorçalavı boyunca Ukraina qanuniyetini semereli şekilde yerine ketirmek içün qolumızdan kelgenini yaparmız.
Sürgünlik qurbanlarınıñ ruhları şad olsun!
Qalğanlarğa qaviy sağlıq!
Bütün qırımtatar halqına mertlik ve metanet tileymiz!
Facebook Hesabınızla Yorum Yapabilirsiniz
BENZER HABERLER
KÖŞE YAZARLARITüm Yazarlar
-
-
-
-
Ayten hanım nağı beyin anıları – HATIRALAR Dr. Ayten Ahmetova
-
Suriye Şam Duma Doğu Guta’da kimyasal silah saldırısı! Uzman Dr. Muhtar Fatih
-
-
-
YABANCI BİRLİKLE SURİYE’DEN ÇIKMALI’ DA KIRIM’ DA BULUNAN İŞGALÇİ RUS BİRLİKLERİNE NE DEMELİ….! Münir BALICA
-
YILANLAR DERİ DEĞİŞTİRMEZLERSE YAŞAYAMAZLAR Prof. Dr. Nazif Gürdoğan
-
-
-


text:
İzmirdä çit il keşeläre qotqarıldı
İzmirneñ Mändäräs ilçäsendä su kiñlegendä qanunsız yullar belän Greśiyağa uzarğa tırışqan 49 çit il keşese qotqarıldı
Yar buyı iminlek törkemnäre bertörkem qaçaqnıñ yärdäm sorawın bilgeläde.
Şuşı yaqqa cibärelgän yar buyı iminlek köymäse dä qaçaqlarnın köymäsen tuqtattı.
Örep qabartıla torğan rezin köymädäge 16sı Süriyä, 13e Angola, 5se Mali, 5se Senegal, 2se Kön’yaq Afrika buluı belän bergä Gabon, Gana, Kongo häm Yämän watandaşları da aralarında bulğan keşelär qotqarıldı.
Çit il keşeläre prośeduradan soñ İzmir migraśiya idaräsenä cibärelde.


text:
Cumaaqşamı künü, mayıs 14-te, Dnepropetrovskta «Qırımtatar cemiyetiniñ» temsilciligini açmağa planlaştıralar.
Bunı «Qırımtatar cemiyetiniñ» Dnepropetrovsk bölüginiñ matbuat hızmeti Qırım.Aqiqatqa bildirdi.
İlânğa köre, temsilcilikniñ resmiy açılışına qırımtatarlarnıñ liderleri, yerli akimiyet vekilleri, halqara teşkilâtlar, Dnepropetrovsknıñ cemaat teşkilâtları davet etildi.
Matbuat hızmetiniñ malümatına köre, tedbirde teşkilât taqdim etilecek, em de Dnepropetrovsktaki Cemiyet bölüginiñ planları ve yeñişleri aqqında tarif etilecek.
«Evlerini terk etip, qıtaiy Ukrainağa vaqtınca ya da bütünley köçip kelgen qırımtatarlarnıñ yerli cemiyetler ile bağ qurması ve Ukraina inkişafında faal iştirak etmesi bizim içün pek müim. Aynı bu sebepten Dnepropetrovsk vilâyetinde yaşağan qırımtatarlar Ukrainanıñ grajdanlıq cemiyetiniñ ayırılmaz parçası olmağa ve semetdeşlerine aqqlarını qorumağa yardım etmege, bunıñnen beraber – qırımtatar halqınıñ zengin medeniyetini saqlap qalmaq ve köstermek ve Dnepropetrovsk vilâyeti cemiyetleriniñ medeniy ayatını zenginleştirmektirmege tırışalar», – dep qayd eteler Dnepropetrovsk cemiyetiniñ bölüginde.
Temsilcilikniñ resmiy açılışı Dnepropetrovskta Çernışevskiy, 47a adresi boyunca saat 11-den saat 13-ke qadar keçirilecek.
«Qırımtatar cemiyeti» hayriye teşkilâtı – Ukrainada yaşağan qırımtatarlarnıñ menfaatlarını temsil etken cemaat teşkilâtı. «Qırımtatar cemiyeti» tarihiy vatanından tış yaşağan qırımtatarlarnıñ maneviy, medeniy ve içtimaiy mirasına qoltutıp, olarnıñ icadiy zenginleşmesine yardım ete. Cemiyet Ukraina devletiniñ farqlı medeniyetleri ve dinleri arasında barışıq, tolerantlıq ve bir-birine sayğı kösterilmesine yönelgen teşebbüslerge qoltuta.


text:
Bazarertesi aqşam saatlerinde Yaltada FSB (Federal havfsızlıq hızmeti) hadimleri yerli faal, Gaspra qasabası şurasınıñ sabıq deputatı Larisa Kitayskayanı yaqaladılar. Soñki eki yıl devamında faal esas Ukrainada yaşay, amma evi ve soy-sopları Qırımda qala.
İlk malümatnı Kyivde yaşağan qızı Kseniya Kitayskaya berdi. Onıñ aytqanına köre, anası separatizmde şeklene.
Berilgen malümatqa köre, Larisa Kitayskayanıñ qızı anası yaqalanğan soñ onıñnen bağlanıp oldı.
Mahsus hızmetlerden kelgen musafirler: tintüv ve qorquzuvlar
Qırım uquq qorçalayıcı gruppasınıñ reberi Olga Skripnik bildirgenine köre, tintüv gece yekünlendi. Malümat taşıyıcıları ve tehnika, şu cümleden Larisa Kitayskayanıñ tintüv vaqtında evinde olğan soy-soplarına ait şeyler de tutıp alındı. Faalnen beraber ömür arqadaşı ve tintüv şaatı olğan eki soyu sorğuğa çekildi.
Larisa Kitayskayanıñ qızı ukrain kütleviy haber vastalarına bildirgenine köre, FSB hadimleri faalge maneviy basqı yapıp, qorquzdılar, Yaltadaki evini tutıp alacaqlarını ayttılar. «Anamnı ekstremizm ile qabaatladılar, evini tutıp alacaqlar, dep qorquzdılar. Anam qasevetlenip yaramadı – «acele yardım» çağırıldı. «Yardım» maşinasında oturğanda men oña telefon ettim. Bir-eki söz ayttım, soñra bir erkek sesi keldi, meni yaramay eşitkenini ayttı, ve bağ üzüldi», – dep ayta o.
Faal ne sebepten yaqalanğan ve tintüv nege esaslanıp keçirilgenine dair bir de bir vesiqa berilmedi
Bir kün keçse de, Rusiye mahsus hızmetleriniñ temsilcileri Larisa Kitayskaya ne ile qabaatlanğanını öyle de aydınlatmadı. Faal ne sebepten yaqalanğan ve tintüv nege esaslanıp keçirilgenine dair bir de bir vesiqa berilmedi. «Sorğu nenen bağlı sualine cevap olmadı. Larisa Kitayskayanıñ qabaat maddesi de aytılmadı. Amma Facebooktaki ekstremist yazılarını añlatmalı, dep ayttılar», – dep bildire Olga Skripnik.
Al-azırda Larisa Kitayskayanıñ Facebook saifesi qapalı. İyül 19-da kün devamında o ve adliyecisi ile bağ olmadı. Soy-sopları FSB onı sorğuğa çekkenini tüşüneler, amma bulunğan yeri aqqında tam bir malümat yoq.
Qırım.Aqiqat Qırım ve Aqyar Rusiye FSB idaresinden bir de bir haber alıp olamadı.
Uquq qorçalayıcılar qayd ete: Larisa Kitayskayanıñ yaqalanmasında añılğan ekstremizm ve separatizm köstere ki, faal Rusiyeniñ ekstremizmge qarşı maddeleri boyunca işniñ daa bir mabusı ola bile. Böylece, insannı cinaiy mesüliyet bekley ve adı terrorist ve ekstremist cedvellerine kirsetile, Rusiye mahsus hızmetleri olarnı ve soy-soplarını bütünley kontrol etmege başlaylar.
Sabıq deputat ve Yalta Euromaydanınıñ faali
52 yaşında Larisa Kitayskaya Büyük Yaltada cemaat faali ve Gaspra qasabası şurasınıñ sabıq deputatı olaraq belli. 2010 senesi Gaspra yolbaşçısı vazifesine namzet köstergen edi. Faqat o vaqıt «regionallılarnıñ» rejimine qarşı çıqqan o ve bir sıra diger muhalifet namzeti saylav bank esabını qayd etkende qıyınlıqlarğa rastkeldi. Bu sebepten saylav komissiyası onı yolbaşçı namzeti olaraq qayd etmedi.
2014 senesi fevral ayında Larisa Kitayskaya Yaltada Euromaydan ile birdemlik aktsiyasını teşkil etti, Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ ise esas Ukrainağa köçip, şimdi de anda otura. Mında iş yapa – ticaretnen oğraşqan şahsiy müessisesi bar.
2014 senesi Larisa Kitayskaya Ukraina halq deputatı namzetini kösterdi. Amma reylerniñ sayısı az olğanından parlamentke keçemedi.
Qırımda soy-sopları ve evi qala, bu sebepten yarımadağa barıp kelmege qarar aldı.
FSB kimge kele
Keçken yılları yapqan faaliyeti bugünki zorluqlarnıñ sebebi ola bile. Malüm ki, Rusiye mahsus hızmetleriniñ ve Rusiye kontrol etken uquq qorçalayıcı organlarınıñ Euromaydan ve diger cemaat aktsiyaları ile alâqaları olğan qırımlılarnıñ «qara cedvelleri» tizildi. Bu insanlarnı, Kreml tayin etken Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya aytqanı kibi, cinayetçi olaraq tanıp, mesüliyetke çekmege vade eteler.
«Larisa Kitayskaya Ukrainağa qoltutqan bir faal, bunı gizlemey. Qırımdaki mahsus hızmetlerniñ Euromaydannıñ faal iştirakçileriniñ adları bar. Yaltada, meselâ, böyle cedveller tizildi. Bu cedvellerge köre şimdi de insanlar taqip etile», – dep ayta Olga Skripnik.
Faalniñ Yaltağa kelgenini ögrengen sabıq işdeşleri ya da qomşuları Rusiye mahsus hızmetlerine Larisa Kitayskayanı çaqmaları mümkün ediOlga Skripnik
Onıñ aytqanına köre, faalniñ Yaltağa kelgenini ögrengen sabıq işdeşleri ya da qomşuları Rusiye mahsus hızmetlerine Larisa Kitayskayanı çaqmaları mümkün edi.
Bu sebepten uquq qorçalayıcılar Qırımğa baracaq olğan esas Ukrainanıñ sakinlerini Rusiye mahsus hızmetleriniñ nezareti altında olğan diger vatandaşlarnıñ tecribesi esasında tizilgen havfsızlıq qaidelerine riayet etmege tevsiye eteler. Yarımadağa barğanlar yanına cep telefonları ve diger tehnikanı almasın, kiygen urbağa diqqat etsin ve ukrain timsallerinden vazgeçsin deyler. Bundan ğayrı, uquq qorçalayıcılar Qırımda olğanda Facebook saifesini vaqtınca qapatmağa ve FSB kontrol etken «Odnoklassniki» ve «Vkontakte» içtimaiy ağlarını qullanmamağa tevsiye eteler. Cep telefonlarında laf etkende ad, körüşüv yeri ve insannıñ şahsiyetini ve bulunğan yerini aydınlata bilecek er angi malümatnı seslendirmemege rica etile.


text:
Astanada UBT-nı sätti tapsırğan tülekter jolğa şığıp bïledi, - dep xabarlaydı Tengrinews.kz tilşisi. Tülekterdiñ jayaw jürginşilerge arnalğan ötkelde bïlegeni tüsirilgen vïdeonı belgisiz birew Ïnternetke 2 mawsımda jüktedi. Beynerolïk "UBT-nı alğaşqı bolıp tapsırğandar))) Tülekterdiñ qwanışı!!!" degen atawmen jükteldi.
UBT-nı sätti tapsırğan olar Astanadağı Abay köşesi men Respwblïka dañğılınıñ qïılısında öz emocïyalarına erik berdi. Vïdeodan eki jigittiñ jürgizwşilerdiñ közinşe jürginşilerge arnalğan jolda bïlep turğandarın körwge boladı. Osı sätte jigitterdiñ qasına avtomobïl kelip toqtap, odan tağı eki bala atıp şıqtı. Olar da jigitterge qosılıp xïp-xop stïlinde bïley bastadı. Eñ qızı, bïlep jatqan eki tülektiñ biri avtomobïl kelgen kezde qaşa jöneldi. Ol munday qoldawdı kütpegen sekildi.
Polïceylerdiñ aytwınşa, jürginşilerge arnalğan joldı qawipsizdik maqsatında paydalanw kerek, ol jer bïlewge arnalmağan. Sondıqtan da, köşeniñ ortasında bïlegender äkimşilik jawapkerşilikke tartılwı mümkin. Eske sala keteyik, osığan deyin bir jigittiñ UBT tapsırw üşin "qızğa aynalğanı" xabarlanğan bolatın.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
2014 senesi Qırım ile memuriy sıñırda qırımtatar milliy yetekçisi Mustafa Cemilevni qarşılağan faallerge nisbeten Ermeni Bazarda oktâbr 27-ne planlaştırılğan mahkeme toplaşuvı kene olmadı, dep bildire Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy Saylav komissiyasınıñ reberi Zair Smedlâyev.
Aytqanı kibi, buña kene şaatnıñ olmaması sebep oldı. Toplaşuvnı cuma künü, oktâbr 30-na keçirdiler, şaat ile videobağnı quracaq olalar.
Ermeni Bazarda işbu aktsiya iştirakçileri – Tair Smedlâyev ve Edem Osmanovğa nisbeten işler baqıla.
Tair Smedlâyevni 2014 senesi oktâbr ayında yaqaladılar. 2014 senesi dekabr ayında Tair Smedlâyevni kefalet boyunca azat ettiler.
Edem Osmanov yanvar 19-da Aqmeçitte yaqarlıq noqtasında yaqalanğan edi. Onı 2014 senesi mayıs 3-te qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevni Ermeni Bazarda qarşılav aktsiyasında uquq qoruyıcı organlarnıñ hadimlerine qarşı küç qullanuvında şekleyler. Yanvar 21-de mahkeme onı eki ayğa apiske almağa qarar aldı. Fevral 25-te, «mayıs 3» işi boyunca yaqalanğan Edem Osmanovnı SİZOdan azat ettiler.
Evel Qırımnıñ rusiyeli prokuraturası Ermeni Bazarnıñ şeer mahkemesi Aqmescit rayonınıñ sakini 45 yaşında Edem Ebulisov «mayıs 3» işi boyunca qabaatlı olğanını bildirdi. Oña 40 biñ ruble miqdarında para cezasını berdiler.


text:
Bügin ForteBank facebook-tegi paraqşasına «keşe biz qazaqstandıq bankter arasında jazılwşılar sanı boyınşa birinşi orınğa şıqtıq. Bilesizder me, bul ğajap sezim! Biz basqa banktegi äriptesterimizben bul jañalıqtı böliswge asığıp, tañdı äreñ atırdıq.Üzdiktermen bäsekelestik mümkindigi üşin raxmet. Qol jetkizgen jetistikte toqtap qalmayıq» degen jazba men Kaspï banktiñ bas ğïmaratı, şölmekterdiñ swretin saldı.
Jazba men swretke sebep ForteBank-tiñ facebook paraqşasına jazılwşılar sanı jağınan basqalardan ozıp ketipti. Kaspï banktiñ paraqşası buğan deyin älewmettik jelidegi jazılwşılarınıñ sanı jağınan birinşi bolıp kelgen edi. Kaspï-diñ paraqşasına 52 018 adam jazılsa, Forte-niñ paraqşasına 53 011 adam jazılıptı.
Qoldanwşılar buğan türli pikir qaldırwda. Köpşiligi Kaspï bank qızmetiniñ üzdik ekendigin aytqan.
Biz eki banktiñ paraqşasın salıstırıp körgen edik. Bayqağanımız atalğan banktiñ paraqşasındağı jazbalar qazaq, orıs tilderinde jürgizilse, ForteBank-tiñ paraqşasınan munday bayqalmaydı.
Qoldanwşılardıñ keybiri ForteBank SMM-şileriniñ äreketin Tele2 men Kcell arasındağı jarnamalıq jarıs tartısqa eliktew degen pikir bildirgen.
7kun.kz
Tegï: Qarjı jäne ekonomïka,
Kommentarïï


text:
Ukraina Tışqı işler nazirligi Qırımda yaqalanğan faal Andrey Vinogradov meselesini kontrol altında tuta, amma resmiy bir şey aytmay, çünki tasdıqlanğan malümat daa yoq. Bunı Ukraina TİN matbuat kâtibi Maryana Betsa Qırım.Aqiqatqa yanvar 13-de ayttı.
«Olıp keçken adisege dair tolu malümat almağa tırışamız, çünki Andrey Vinogradov ve ömür arqadaşınıñ yaqalanmasını yalıñız kütleviy haber vastaları aydınlattı. Maalesef, Qırımda böyle şeyler aman-aman er kün ola, bu kerçek haber ya da Rusiye akimiyetiniñ daa bir yalanı – añlap olamayıq. Er bir adisege TİN diqqat ete, kontrol altında tutamız. Yarımadada temsilciligimiz ya da konsullığımız yoq, Qırımnen bağlı bütün malümatnı uquq qorçalayıcı ya da jurnalistlerden alamız. Bu malümatnı tekrar teşkerip, vaqianıñ haritasını tizmek kerek. Bunı yapsaq, TİN fikirlerini aydınlatıp olurmız», – dedi Betsa.
Yanvar 12-de Aqmescitte Rusiye FSB hadimleri Ukrain medeniyet merkeziniñ faali Andrey Vinogradovnı ve ömür arqadaşı Natalyanı yaqaladılar. Yanvar 12-de aqşam Andrey Vinogradov ve ömür arqadaşı evlerine yiberildi, dep haber etildi.


text:
Qarasuvbazarda Rusiye telükesizlik hadimleri tintüvden soñ «KrımOpt» mudiri Ali Bariyev ve ondan ğayrı iş adamı Resul Velilâyevniñ qız qardaşı Zera Velilâyevanı alıp keteler. Bunı aprel 26-da özüniñ Facebooktaki saifesinde «Qırım birdemligi» birleşmesi bildire.
Şaatlarnıñ aytqanına köre, telükesilik hadimleri, nomerasız maşinalarnen keldi. Rusiye mahsus hizmetleriniñ hadimleri silâlı ve balaklavalılar.
Aprel 26 sabasında Qarasuvbazarda «Güzel» ticaret ağı ve «KrımOpt» şirketinniñ tükânlarında Rusiye telükesizlik hadimleri tarafından tintüvler yapılğanı belli oldı.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov Rusiye telükesizlik hadirmleriniñ qırımtatar iş adamları, hayratçılar ve qırımtatar milliy areketiniñ iştirakçileri Ali Bariyev, Asan Bariyev, Remzi Velilâyev, Resül Velilâyev, Ekrem Velilâyev, Zera Velilâyeva ve olardan ayrı yaşağan yetişken balalarınıñ evlerine tintüvler ile kelgenini bildirdi.
Al-azırda Rusiye telükesizlik hadimleri ve Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım ukümeti tarafından bu vaziyetke dair berilgen izaatlar yoq. Tafsilâtlar ögrenile.
«Güzel» ticaret ağı ve «KrımOpt» şirketi iri bir iş adamı ve hayratçı Resül Velilâyevge ait.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ mustaqil jurnalistler, vatandaş faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqaları bar dep şübhe altında tutulğan Qırım musulmanlarınıñ evleri ketken sayın daa sıq olaraq kütleviy surette tintilmekteler.


text:
Jañadan oylap tabılğan bul köliktiñ jürgizwşisine rwl kerek emes. Sebebi ol mïdağı ïmpwlster kömegimen maşïnanı alğa-artqa jıljıtqızıp, tejep, toqtatıp, onıñ esikterin işten qulıpqa qoyıp, qaytadan aştıra aladı. Munıñ barlığı adamnıñ mï ïmpwlsterin eseptep, kölikke jiberip turatın arnayı qurılğınıñ kömegimen iske asadı. Jobağa qatıswşılardıñ aytwınşa, qurılğınıñ işinde jürgizwşiniñ elektroencefalogrammasın tirkep, ondağı sïgnaldardı döp basıp, orındattırıp otıratın 16 tetik bar eken. Biraq, adam osı kölikti basqarw kezinde jolda kürdeli manevrlerdi orındaw üşin oyı tek onı jürgizwde bolwı kerek.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Avtojañalıqtar, Glavnaya,
Kommentarïï