text:
Aqyarda insan aqları boyunca vekâletli Pavel Butsay sürgün etilgen vatandaşlarğa bedava topraq ayırmasını talap ete. Bu aqta o Kremlge boysunğan Aqyar parlamentiniñ nevbetteki sessiyasında ilân etti, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
Mayıs 31-de Aqyar parlamentariyleri «Aqyar şeeri mülkiyetindeki topraq damartılarını vatandaşlarnıñ mülkiyetine bedava berüv aqqında» şeer qanunınıñ leyhasını baqıp çıqtı. Qanun leyhasınıñ teşebbüsçisi Moskvağa boysunğan şeer akimiyeti ve şahsen mülk ve topraq meseleleri boyunca bölükniñ reisi Aleksandr Sveçnikov adından bildirildi.
Onıñ sözlerine binaen, qanun qabul etilgen soñ topraq damartıları bedava ayırılacaq vatandaşlarnıñ içtimaiy kategoriyalarınıñ cedveli tizilecek. Qanun munaqaşalarğa yol berdi.
Hususan, Aqyar ombudsmeni Pavel Butsaynıñ ilân etkenine köre, vekâletliniñ apparatında qanun leyhasını işlep çıqqanda olar, yuqarıda qayd etilgen cedvelge Qırım territoriyasından sürgün etilgen vatandaşlarnı kirsetmek kerek olğanı aqqında netice çıqardılar.
«Bedava topraq ayırılacaq vatandaşlarnıñ cedveline siyasiy repressiyalarğa oğrağan ve bundan soñ reabilitatsiyadan keçken şahıslarnı, bundan da ğayrı, Qırımdan sürgün etilgen şahıslarnı kirsetmege rica etem», – dep ilân etti Butsay.
Qanun leyhası birinci oquvda bir ağızdan qabul etildi. Tüzetmeler kirsetilecek müddeti iyün 25-ke qadar devam etecegi belgilendi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


c: text/html

text:
İnterview mömkinlegen Putin "sigezlek"täge Könbatış illärenä yaña yanawlar cibärü öçen faydalandı. Alarnı ber cömlä belän bolayraq taswirlap bula - ägär dä Könbatış Rusiägä qarata höcümçänräk bula ikän, Rusiä dä näq şulay uq cawap qaytaraçaq:
"Yewropada raketalardan saqlanu sisteması urnaştırıla ikän, bez sezne inde bügennän ük moña cawap belän çığaçağıbız turında kisätergä tieşbez. Bez üzebezneñ iminlekne tä''min itärgä tieş, ämma monı başlawçı bez tügel", dip kisätä Putin Könbatışnı.
Putinneñ bu belderüe, Mäskäwneñ Washington belän başlap cibärgän süz köräşendä çirattağısı ğına. Aña qädär, berniçä genä kön elek Rusiä prezidentı Quşma Ştatlar säyäsäten açıqtan-açıq "imperialistik" dip atağan ide.
Şuşı qaynar, waqıt-waqıt "salqın suğış" çorın xäterlätkän bäxäs urtasında Washingtonnıñ Yewropada yaña raketa qalqanı qorılmaların urnaştıru niäte tora. Bügenge köndä Quşma Ştatlar bu xaqta söyläşülärne Çexiä häm Pol''şa xökümätläre belän alıp bara. Düşämbedä Pragaga kilep amerikan prezidentı Bush çex citäkçeläre belän berençe çiratta näq menä şul xaqta söyläşer dip kötelä.
Uzğan atnada Rusiä şuşı kierenke wäzğiätne tağın da şäbäytep cibärde - ul beryulı yaña qitğaara häm qanatlı raketalar sınawı ütkärde häm şulay itep üzeneñ yaña aşqınıp qorallanuğa kereşä aluına işarä itte. Ämma Mäskäw berük waqıtta monıñ öçen cawaplılıqnı üzennän töşerergä tırışa, bu fäqät amerikannarnıñ raketa qalqanın qoru niätenä cawap bulıp tora, dip belderä.
Şul qaraşnı Putin "sigezlek" xäbärçeläre belän oçraşqanda da äytte:
"Bezneñ şuşı cawap ğämällär öçen bar cawaplılıqnı bez üz östebezdän töşeräbez. Çönki Yewropada başlanırğa torğan yaña aşqınıp qorallanunı bez başlamıybız. Dönyadağı strategik bizmän cimerelä. Şul bizmänne tigezläw öçen bez raketa qalqanın ütep çığarlıq qorallar buldırırğa mäcbürbez", di Vladimir Putin.
Alay ğına da tügel, Putin xäbärçelärgä, bez kiläçäktä raketalarıbıznı Yewropadağı xädäflärgä töbäyäçäkbez, dip tä östäde. Häm düşämbe könne Rusiä xökümäte äğzaları belän ütkän oçraşuında ul maxsus telekameralar aldında, berniçä kön elek bulğan sınawlarnıñ näticäse belän qızıqsındı häm yaña raketalarnı eşlägän belgeçlär belän oçraşırğa teläwen äytte.
Kärim Kamal

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Tormoşta märxämätlelekkä urın barmı?
Kemdärźer bıl bayramdı auır xäldä dauaxanala qarşı alasaq. Xököm qararın köiöüselär arahında ,,Başmedsteklo,,şirqäteneñ xäźer inde elekke etäksehe Liliä Moratowa la bar. Ul martta şirqätte belä torop bölgönlökkä töşörgän tip qulğa alınğaynı. Äle Liliä xanım berense tikşereü izolyatorında totola. Unıñ heñlehe Rima Däülätşina äyteüensä, izolyatorğa unıñ däğüähe yuq. Tik unıñ huñğı arala haulığı nıq qına qaqşağan. Etmähä bına un ike kön inde ul aslıq iğlan itkän.


text:
Works of Mäcit Ğafuri
Şigırlär - Macit Gafuri Bolğar qızı Ayhılıu Arış başağı Aslıq yäki hatlıq qız Auırıu vaqıtta Ağizel buyında Baştan ütkändär Berense tabığ Bezzeñ nämälärze hatqanda Bişense yıl Revolyutsiyahı haqında istä qalağandar Zäynäp sabır itkän ine, nihayät sabır itä almanı Isäphez baylıq Möhäbbät hattarı Oktyabr Revolyutsiyahı tañında Onotolğan yınäyät yäki ütkände iskä töşöröü Serle ber möhäbbätteñ tarihı Tormoş basqıstarı Tässorat Fäqirlek menän ütkän tereklek Hayuandar arahında Hoquqhızzar Hämitteñ häyäte yahud läylä vä häyätem Häzer anhat ul, elek qıyın ine Şağirzıñ altın priiskahında Şähär baqsahında Yarlılar yäki öyzäş qatın Yañı uraq Ğabdulla Tuqay Öfölä Qara yözzär Qır qazı Ügäy balalar Haldat qatını Hämizä Şiğırzar - Mäcit Ğafuri Ausı qart Yalsı


text:
Qırım cennet degil, dostlar,
Pek horlanğan, deñişken,
Mında nice yol ayrılıp,
Nice yollar kesişken
Qırım! Qırım! Bir zamanda
Belki cennet ediñ sen.
Endi ise ceennemniñ
Qapısına keldiñ sen.
İşbu acınıqlı satırlar qırımtatar edebiyatınıñ klassigi, yedi yıl evelsi ebediyen köz yumğan yazıcınıñ qalemine ait.
Şakir Selim – şair, yazıcı, terciman, muarrir – 1942 senesi aprel 10-da, cenk vaqtında, Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ Büyük-As Aqşeyh köyünde dünyağa kele. Ana-babasınıñ kence, sekinci balası oldı. Eki yıl soñra ailesi, er bir qırımtatarı kibi, sürgün etile. Qorantası Samarqand vilâyeti Cambay rayonına tüşe.
O nesil qırımtatar balalarında olğanı kibi, Şakirniñ ilk hatırlavları – mahsus köçip kelgenlerniñ qorqunç künleri oldı – daimiy külfatlı açlıq, hastalıq ve ölüm…
Oğlançıq mektepke erte ketti, amma şiir toqtmaq istidatı bundan da evel peyda oldı. Mektepten soñ Şakir Samarqand devlet universitetiniñ tilşınaslıq fakultetine kire, rus bölügini bitire. Student devrinde şiirlerini bastırmağa başlay.
On yıllardan soñ «Aqbardaq» ilk şiirler cıyıntığı dünya yüzü köre. Asfalt tübünden ösken aqbardaqnıñ mecazı çoq taraflıdır. Baarni temsil ete – baarnen ise er vaqıt yañı ümüt, sevgi eyecanı bağlıdır. Ayat – bir tek küreş degil, manası aqta soñsuz tüşünce, maqsatqa ıntıluvdır.
Universitetni bitirip, Şakir Selim Cambay mektebinde ders bere, 1970 seneleri başında Taşkentte «Lenin bayrağı» gazetasınıñ mühbiri, soñra Samarqand vilâyet radiosınıñ qırımtatar bölüginiñ reberi ola. Birinci kitabından soñ «Sevgi alevi», «Duyğularım», «Uyanuv» şiir cıyıntıqları çıqa.
Onıñ şiiriy şiarı qırımtatarı içün müim olğan, – halqınıñ faciası – sürgünlik, Sovet zamanları muvafaqiyetli yazıcı olmaq – eserlerni bastırmaq, tanılğan şair olmaq – sovet «oyun qaideleri» şaraitlerinde yaşamaq manasında kele ve Şakir Selimniñ icadını da bundan ayrı baqmağa imkânsız. Faqat istidat, söz ustalığı – Şakir Selimni qırımtatar edebiyat klassiskleri sırasına kirsetken hususiyetlerdir.
Şair icadını ögrengen Fera Seferova aytqanı kibi: «Şakir Selimniñ eserleri er künlük ayatımızğa poema, şiirlerinden alınğan tsitataları ile kirgen. Şakir Selimniñ qaraman ve ibareleri matbuat saifelerinden bizge baqa ve tercimelerde faal qullanıla. Atta yazıcınıñ ayatiy yolu, kündelik yazıları ve tuvğanlarnıñ aytqanları işlerde qullanıla, musatqil süjetlerge çevirile.
1989 senesi Qırımğa qaytıp, Şakir Selim bir qaç kere Aqmescitte basılğan «Dostluq» qırımtatar gazetasıanda muarrir muavini vazifesini eda ekten edi. Ukraina yazıcılar Birligi Cumhuriyet teşkilâtı yanında Qırımtatar edebiyatı boyunca Şura reisi ola. 1992 senesinden Ukraina milliy yazıcılar birliginiñ bir otuz azasını birleştirgen Qırımtatar yazıcılar birliginiñ başı vazifesini eda ete.
Şakir Selim yalıñız şair kibi degil, tecribeli terciman kibi bellidir. Onıñ qalemine Aleksandr Puşkinniñ «Kavkaz esiri» poemasınıñ qırımtatar tiline tercimesi, Mihail Lermontovnıñ şiirleri, Taras Şevçenkonıñ «Katerina» poeması, Adam Mitskeviçniñ «Qırım sonetleri» (1997 senesi Poloniyada eki tilde çıqqan ayrı kitap peyda ola) tercimeleri ait. Qırımtatar akademik muzıkalı-drama teatrinde onıñ tercimesi olğan bir sıra oyun qoyuldı: Nikolay Gogolniñ «Evlenüv»i, Şekspir – «Makbet», Mustay Karimniñ «Aydın gecede» eserleri. Bir sıra publitsistik maqaleniñ müellifi ola.
2004 senesi Şakir Selim rejissör Aleksandr Muratovnıñ ukrain edebiyatınıñ klassigi Mıhaylo Kotsübınskıy ikâyeleri üzerinde qurulğan «Tatar triptihi» filminiñ mesleatçılarından biri ola.
Muratov hatırlay: «Qırımtatar edebiyatını olduqça eyi billem ve qırımtatar ayatını diqqat ile taqip etem, çünki özümni bu halqnıñ bir qısmı olaraq duyam. Şakir Selimni mesleatçı yerine tesadüfen saylamadım, bunı onıñ acayip şiiriyeti ile tanışqanımdan soñ yaptım. Acayip bir insan. O, er bir milletke musaviy munasebette buluna ve bunıñ ile aqıllı milletçi ola. Qırımtatarlarnıñ yaşayışına yalıñız tış degil de, iç faktorları da tesir etkenini añlay edi. Onıñ yardımı ile filmni istegime köre çıqarmağa saqınmadım. Meni ise tam bir apolegetikağa qandıra ediler. O zaman film doğrulığını coyar edi. Bediiyligini de. Şakir ağağa «Men – Qırım stsenariyi» nevbetteki stsenariyimniñ qaralama şeklini kösterdim. Altı yaşlı balanıñ nazarında sürgünlik ikâyesi. Teessüf ki, Medeniyet nazirligi maña qol tutmadı, stsenariyge ise yalıñız müsbet izaatlar kele edi. Menlik İnqilâbından soñ yañı nazir maña qol tutı, amma şu vaqıtta Qırım faciası yüz berdi. Şakir Selimni er vaqıt tek minnetdarlıq sözlerimnen añam»
2007 senesi mayıs ayında Teşkiliy Komitet Bekir Çoban-zade adına mukâfatnıñ ilk laureatlarınıñ adlarını aşkâr ete. Mukâfat Qarasuvbazar iş adamı Resul Velilâyev tarafından tesis etile. Laureatlar sırasına professor İsmail Kerimov ve şair Şakir Selim de kireler.
Soñki sefer Şakir Selim ile onıñ evinde subetleşken edik – hasta olğanına baqmadan, planları çoq edi. Ne yazıq, amelge keçirip olamadı… 2008 senesi noyabr 18 künü Şakir Selim közüni yumdı.
Yañı nesilge nasiatı nevbetteki satırlardadır:
Alladan berilgen güzel bu topraq,
Közlerimiz kibi körlanğan çoqraq,
Tereklerimizde sararğan yapraq
Bizi kibi çekmekte feryat ve nale, –
Dünya bizge baqıp, bir köznen ağlay, bir köznen küle.
Gülnara Bekirova, Qırım tarihçısı, Ukrain PEN klubu azası


text:
Keçken afta evinde Rusiye Federal havfsızlıq hızmetiniñ (FSB) hadimleri tarafından keçirilgen tintüvden soñ Yelena Denisova (içtimaiy ağlarda Galâ) Qırımnı terk etti.
Bunı o Facebook saifesinde yazdı.
«Men Kiyevge kelip çıqtım. Er keske yardım ve qoltutuv içün teşekkürler bildirem», – dep yazdı qadın.
Aprel 3-te saba Denisova onıñ evinde FSB hadimleri tintüv keçirgenini Facebookta yazğan edi. Qadın «mahkeme olacağını» da bildirdi. Sebep onıñ 2014 senesi içtimaiy ağlardaki haberi oldı. Onı «Ekstremizm» maddesi ile bağlay ekenler. O, oña yarımadanı terk etmege imkân bermeyceklerinden qorqqan edi.


text:
Qırım.Aqiqatnıñ beş yılı munasebetinen «Mıstetskıy arsenalda» «Ukrain cemiyeti ve Qırım – kelecekke baquv» açıq munaqaşası keçirildi. Spikerlerden biri qırımtatar halqınıñ lideri, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev oldı. O, Qırım yarımadasınıñ keçmişi, bugüni ve keleceginen bağlı bir çoq meseleni aydınlattı. Qırım.Aqiqat Mustafa Cemilevniñ esas tezislerini qayd etti.
Qırımlılarnıñ ilhaqqa munasebeti
Şimdiki vaziyet sovetler devriniñ eñ yaramay zamanları kibi
Qırımda yaşağan insanlar (yarımada ilhaqına – QA) farqlı yanaşa. Bazıları başqaca yaşamağa alıştı, ve Rusiye qabul ettirgen yañı sistema olar içün alışılğan degil. Rusiye işğalini alğışlağan insanlar bar, olar rus olğanını ve artıq anda esas olğanlarını is eteler. Göñülleri raat ya da buña oşağan bir is bar. Ukraina devleti terkibindeki alışılğan serbestlik olmağanından pek qasevetlengen insanlar bar. Kitaplar yasaqlanmağan, bir de bir ibare içün taqip etmegen ediler. Şimdi bularnıñ episi sovetler devriniñ eñ yaramay zamanlarında olğanı kibi ola.
Bir çoq qırımtatarı Qırımnı terk etmege mecbur – bu kerçekten faciadır
Tamır halq içün bu mesele ayrı: bu halq Qırımsız yaşap olamaz. Şimdiki müitten sebep bir çoq qırımtatarı, ne yazıq ki, Qırımnı terk etmege mecbur – bu kerçekten faciadır. Halqnıñ yaşav meselesidir. Birinciden, tamır halqnıñ vekilleri kelecegini, milletniñ saqlap qaluvını işğalden qurtuluvınen bağlay.
Ukrainanıñ işğalden qurtuluv yolu
Elbette, işğalden qurtulacaqmız. Bir sual bar: ne vaqıt? Bu farqlı faktorlarğa bağlı. Al-azırda Ukraina Qırımnı, misal içün, cenk yolunen azat etip olamay. Amma küçü yetse bile, bu istenilmegen bir şey. Yarımada ealisiniñ ekseriyeti yoq etilecek, öldürilecek. Zemaneviy cenklerni ve nasıl keçirilgenlerini bilesiñiz.
Ukraina Qırımnı işğalden qurtarmaq içün barışıq, diplomatik yolnı sayladı
Ukraina barışıq, diplomatik yolnı sayladı. O, esasen halqara uquqnı açıq, arsız şekilde bozmaycaq «barışıqqa» esaslana – silâsı çoq olğan memleketler diger memleketlerge kirip, olarnıñ topraqlarını zapt etmemeli ve anda öz tertip-nizamını pekitmemeli.
Muvafaqiyetsiz ilhaq
Yañı saylanğan Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy yaqında işğal Putinniñ (Rusiye prezidenti Vladimir Putin – QA) ölüminden soñ bitecek, dep ayttı. Onıñ aytqanlarında mantıq bar. Çünki bu (işğal – QA) Putinniñ teşebbüsidir. Öyle aytqan olsa, buña qarşı çıqacaq küç yoq. Putin Qırım işğali Gürcistan qısmınıñ işğali kibi qolay olur, dep tahmin etkendir. Dünya biraz ses-şamata köterdi ve er şey unutıldı. Putinge bu ilham berdi.
Amma Qırım işğaline cevap bam-başqa oldı. Bunı 2014 senesi martnıñ 27-nde BM Baş Assambleyası kösterdi, o künü aman-aman bütün dünya işğal etilgen topraqlarnıñ azat etilmesini talap etti. Amma, ne yazıq ki, Rusiye halqara normalarğa, halqara teşkilâtlarnıñ qararlarına emiyet berecek bir memleket degil.
Muarririyetten: Volodımır Zelenskıy "1+1" ukrain telekanalında çıqışta bulunıp, «Qırımnıñ qaytarıluvı ancaq Rusiye akimiyeti deñişken soñ ola bile», dep qayd etti.
Küç tili
Bu memleket (Rusiye – QA) başqa tilni – küç tilini – añlay. Ğarpta bunı añlaylar ve sanktsiyalarnı qullanıp başlağanlar. Ne yazıq ki, bütün memleketler sanktsiyalarğa qoşulmadı. Amma şunı aytmaq kerek ki, sanktsiyalarğa qoşulğanlar – daa müim memleketlerdir. Bu is etile ve Putin içün küçlü darbe ola. Bunı beklemegen edi. Al-azırda Qırım dotatsiyalı ola. Rusiye ekspertleriniñ aytqanına köre, er yıl Qırımnı baqmaq içün 3 milliarddan 5 milliard dollarğa qadar para sarf etile. 2015 senesi bizim teşebbüsimiznen Qırım qamaçavına başlamamız – Rusiye «terkibinde» Qırımnıñ baqıluvını bayağı paalılaştırdı.
Putin yaqın insanları arasında ilhaq hata olğanını tanıdı
Alğan malümatımızğa köre, Putin yaqın insanları arasında ilhaq hata olğanını tanıdı. Amma bu hatanı tanımaycaqlar, dep ayttı. Aqlı yerinde olğan er bir insan onıñ agressiv areketleri Rusiyege duşmandan beter zarar ketirgenini añlay. Bu memleketniñ prestijini Endi aytmayım.
Malümat: 2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım ükümetiniñ yolbaşçısı Yuriy Gotsanük bildirdi ki, onıñ malümatına köre, işğal altındaki yarımadada azıq mallarınıñ yedegi 30 künge yetmeli. Bu aqta o, aprelniñ 20-nde koronavirus yuqunçınıñ tarqaluvına qarşı tedbirler vaziyetine dair maruzası vaqtında ayttı.
«Alış-veriş ağlarında ealini 30 kün devamında azıq mallarınen temin etmek içün yeterli qadar azıq mallarınıñ yedegi bar… Aprelniñ 20-nde ilk ihtiyac azıq mallarınıñ fiyatı stabildir», – dep bildire Gotsanük.
Aprelniñ 20-ne qadar yarımadada 63 koronavirus hastası qayd etildi, 18-i – Aqyarda.
Qırımda ve Aqyarda özüni izolâtsiya etüv rejimi aprelniñ 30-na qadar uzatıldı.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin dekabrniñ 23-nde Keriç köpründeki tren areketini açacaq. Kremlniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, Rusiye prezidenti «Cenübiy federal okrugına iş ziyaretini kerçekleştirecek».
«Ziyaret vaqtında devlet yolbaşçısı köpürci işçilernen laf etecek, saa reberleri prezidentke Rusiye cenübiniñ naqliyat infrastrukturasınıñ inkişaf planları aqqında malümat berecek», – dep aytıla Kremlniñ haberinde.
Qayd etile ki, şu künü Putin Adıgeya Cumhuriyetine iş ziyaretini kerçekleştirecek.
Daa evel Kreml vekili Dmitriy Peskov, Rusiye prezidenti Vladimir Putin Keriç köpürdeki tren areketiniñ açılışında iştirak ete bile, dep bildirdi.
Rusiye naqliyat nazirligi, Keriç köpründe 2019 senesi dekabrniñ 18-nden 25-ne qadar tehnologik işlerniñ keçirilüvi sebebinden naqliyat areketi sıñırlanacaq, dep tenbilegen edi.
Noyabrniñ 8-nde Keriç köpründen keçecek Qırım yolcu tren biletleriniñ satışı başlandı. «Grand Servis Ekspress» taşıma operatorınıñ malümatına köre, «Tavriyanıñ» ilk treni dekabrniñ 23-nde Sankt-Peterburgnıñ Moskva vokzalından çıqacaq.
Keriç boğazındaki köpürniñ maşina qısmı 2018 senesi mayıs ayında yengil maşinalar içün açılğan edi, daa soñra yük maşinalarınıñ areketi başlatıldı. Köpürniñ demiryol qısmı daa azır degil.
Ukrainanıñ beşinci prezidenti Petro Poroşenko Rusiye işğal etken Qırımda Keriç köprüniñ qanunsız qurucılığı Kremlniñ halqara uquqqa emiyet bermegeniniñ daa bir delili ola, dep bildirgen edi.
Avropa Birligi ve ABD Rusiye ve işğal altındaki Qırım arasındaki Keriç köprüniñ qısmen açılışını takbih etti. Ukraina tarafı 2014 senesi Qırım ilhaq etilgen soñ Rusiye ile köpür qurucılığı añlaşmasından çıqtı.
2014 senesi iyül ayında Ukraina ükümeti ilhaq etilgen Qırımdaki bütün limanlarnıñ işini resmiy şekilde toqtatqan edi.


text:
Ospan batır – 120 jıl. Wltazattıq köterilisiniñ jetekşisi Ospan batır Silämwlınıñ 120 jıldıq mereytoyı halıqaralıq deñgeyde atalıp ötilde. Osı aptada ..
Älemniñ birqatar elinde memleket basşılarınıñ otbası müşelerin, tuğan-tuıstarın bilikke tartu ürdisi küşeyip baradı. Bwl ürdiste post-keñestik elder k..
Keşe Almatıdağı Qazaqstan Jazular odağı Ädebietşiler üyinde Qazaqstan jäne Euraziya jazuşılar odağınıñ müşesi Jädi Şäkenwlınıñ bes birdey jaña kitabın..
Ötken aptanıñ soñında Batıstıñ ıqpaldı basılımdarınıñ nazarı eki taqırıpqa köbirek toqtaldı. Biri Ortalıq Aziyadağı sayasi özgerister, ekinşisi Süriya..
Bügin, 20 naurız Almatıdağı QR Wlttıq kitaphanasında qazaqtıñ XX ğasırdağı wltazattıq küresi jetekşileriniñ biri, azattıq jolında şahit keşken kökjal ..


text:
Avropa Birligi memleketleriniñ TİN başları Qırımda, Donbasta ve Rusiye-Ukraina sıñırında Rusiyeniñ arbiy yerleştirilmesi şaraitinde Ukrainağa «açıq bir kollektiv destek işaretini» bildirdiler. Bunıñ aqqında aprelniñ 20-nde Avropa Birligi Tışqı siyaset hızmetiniñ başı Josep Borrell «Nasıl ve ne içün AB Ukrainağa qoltuta» adlı blogunda yazdı, dep haber ete Azatlıq Radiosı.
«Ukraina sıñırında ve qanunsız işğal etilgen Qırımda arbiy yerleştirilme hususan raatsızlandıra. Anda 100 biñden ziyade rus arbiyi toplanğan. G7 ortaqlarımıznen beraber Rusiyeni bu telükeli kerginleşmeni toqtatmağa çağırdıq. Bundan ğayrı Rusiye 2021 senesi oktâbr ayınace arbi talimler keçirilmesi içün Qara deñiz bölgesiniñ bazı qısmılarınıñ qapatılmasını ilân etti, bu ise provakatsion bir adımdır ve BMT deñiz uquqı Şartnamesi köz tutqan serbest gemiler qatnavı aqqını boza», – dep qayd etti Börrel.
Bundan ğayrı o, Ukrainadaki islâatlarnıñ mümligini qayd etti ve pandemiyağa qarşı küreşüvde Kyivge destekni tasdıqladı.
Avropa Birligi Tışqı siyaset hızmetiniñ başı Josep Borrell Rusiyeni Ukraina ile sıñırdan ordusını keri çekmegeçağırdı.
Austriannıñ malümatına köre, halqara seviyede tanılğan Ukraina sıñırı boyunca 2015 senesinden berli «Rusiye on biñlernen askerini yerleştirip, ordusınıñ sayısı arttıra, bölüklerni faalleştirdi, bazalarını yañarttı ve daa küçlü bir yer, ava ve ava mudafaasını yerleştirdi».
Soñki vaqıtları Rusiye Donbasnıñ işğal etilgen qısmında gibrid küçleriniñ cenk areketlerini arttıra. Böylece, ateşkes rejiminiñ şartları bozula, amma Rusiye Ukraina ordusını qabaatlamağa tırışa. Bundan ğayrı, Qırımda ve Ukraina sıñırı yaqınlarında Rusiye askerleriniñ sayısını arttıruv Kyiv ve ğarbiy ortaqlarınıñ qasevetini doğura, çünki Rusiye ordusınıñ Ukrainağa açıq ücüm imkânı bar.
Ukrainanıñ ğarbiy ortaqları (ABD ve AB) ve NATO oña qol tutqanını bildirdi.
Kreml, Rusiye ordusınıñ Rusiyede areket etmesi diger memleketlerni, hususan Ukrainanı qasevetlendirmemeli.
Mart ayında Ukraina silâlı quvetleriniñ baş komandanı Ruslan Homçak bildirdi ki, Rusiye, «Zapad-2021» strategik talimlerine azırlıq manaçığınen Ukrainanıñ şarqiy sıñırlarına taktik gruppalarını çeke. Onıñ qayd etkenine köre, Novorossiysk ve Stavropolden işğal etilgen Qırımğa talimler içün avuştırılğan Rusiye ordusı yarımadada qalmağa devam ete.
Kreml, Rusiye ordusınıñ Rusiyede areket etmesi diger memleketlerni, hususan Ukrainanı qasevetlendirmemeli, dedi.


text:
L'Equipe fikirince, çempionlar Ligasınıñ tarihında olğan 100 eñ eyi oyuncılarınıñ sırasında Andrey Şevçenko da öz yerini qazanğan.
Ukraina milliy taqım komandasınıñ sabıq forvardı cedvelniñ 37 mevzini alğan. Mezkür reyting kollektiv ve şahsiy kösterici esaslarında tizilgen.
Futbolcılarnıñ 10 - lıq sırasına Alfredo Di Stefano (Argentina), Fransisko Hento (İspaniya), Paolo Maldini (İtaliya), Lionel Messi (Argentina), Kriştianu Ronaldu (Portugaliya), Fil Nil (İngiltere), Ferents Puşkaş (Macaristan), Ektor Rial (İspaniya), Gerd Müller (Almaniya) ve Raul (İspaniya) kirgenler.
Şevçenko Ukraina milliy taqımınıñ idmancılar ştabınıñ baş treneri Mihail Fomenkonıñ yardımcısı vazifesini eda etmekte.


text:
Rusiye mahkemesi, 3 million rublege alınğan kvartirasınıñ “parasını qanun boyunca qazanğanını tasdıqlap olamağan” Kezlev(Yevpatoriya) memurını cöremeledi. Qırım prokuraturasınıñ matbuat hızmeti bildirgeni kibi, memur 1 million rublege cezalandı.
“Memuriyetniñ baş mütehassısı ve onıñ aqayı 3 million rublelik kvartira alğanları belli oldı, amma bu fiyat olarnıñ keçken üç yıl içün umumiy kelirinden çoqça. Köçmesizlikke masraf etilgen paranıñ yarısınıñ elâl qazanç olğanını tasdıqlap olamadılar”, - denile beyanatta.
Mahkeme, prokuratura delillerini baqıp, Rusiye büdjetine 1,3 million rüble ödetmege qarar aldı.


text:
Kreml nezareti altındaki Qırım baş naziriniñ muavini İgor Mihayliçenko “terrorcılıq ve ekstremiz ile küreş”ni quvetleştirmege çağırta. Bu aqta o bir kün evel, Qırımda “Hizb ut-Tahrir” teşkilâtınıñ iştirakçilerinde yapılğan kütleviy tintüvlerden soñ, tefsir bergende ayttı, dep bildire Qırım akimiyetiniñ matbuat hızmeti.
Mihayliçenkonıñ aytqanına köre, ekstremizm ve terrorcılıq ile küreşte “bütün müessise ve hızmetleriniñ tertipli ve mıqayt çalışması” kerek.
“Men cumhuriyet başınıñ noqta-i nazarına qoltutam - memurlarnı, matbuatnı, diniy erbaplarnı, cemiyet ve tasil teşkilâtlarını “ekstremizmnen küreşke” qoşmağa kerek. Tek birleşip biz buña qarşılıq kösterip olurmız”, - dep yaza Mihayliçenkonıñ sözlerinden Qırım akimiyetiniñ matbuat hızmeti.
Haber etilgeni kibi, memur uquq qorçalayıcı organlarnıñ hızmetçilerine minnetdarlıqnı bildirdi.
Rusiye nezareti altındaki Aqmescit Kiyev rayon mahkemesi, martnıñ 28-inde kütleviy tintüvlerden soñ tutulıp alınğan 11 qırımtatar faalcilerine sıñırlav tedbirleriniñ saylamasını devam etecek.
Martnıñ 27-nde saba FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» diniy teşkilâtında iştirak etkeninden şübheli sayılğan eñ az 25 insannıñ evinde tintüv keçire. «Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ haber etkenine köre, tahqiqat tedbirleri qırımtatarlar yaşağan evlerde keçirile.
Bavurçıda keçirilgen tintüv vaqtında semetdeşlerine qoltutmağa kelgenlerden eki kişi Eskender Mamutov ve Emil Ziyadinov da tutuldı. Bunıñ sebebi Rusiye uquq qoruyıcıları ve Bavurçı qasabasınıñ sakinleri arasında çıqqan qavğa oldı.
«Qırım birdemligi» cemaat birleşmesiniñ haber etkenine köre, Aqmescitniñ Bavurçı qasabasındaki Memet Appazov soqağında semetdeşlerine qoltutmağa kelgen 5 kişi tutuldı. Olarnıñ soyadları qayd etilmey.
Martnıñ 27-sinde Qırımnıñ rusiyeli başı Sergey Aksönov, FSB keçirgen kütleviy tintüvlerge “bütünley qoltutqanını” bildirdi.
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokat Emil Kurbedinovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Türkiye işbirlik ve koordinatsiya agentligi (TİKA) Ukrainağa devlet içinde, hususan Rusiye tarafından işğal etilgen Qırımdan köçken şahıslarğa destek köstermege yardım etmege planlaştıra. Bu aqta TİKA programmasınıñ temsilcileri ve Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyalar ve devlet içinde köçken şahıslar meseleleri boyunca naziriniñ birinci muavini Yusuf Kürkçi keçirgen körüşüvde söz yürsetildi. Körüşüv iyül 14-te, cumaaqşamı künü keçirildi, dep bildire ukrain müessisesiniñ matbuat hızmeti Facebook saifesinde.
«Ukraina Türkiyeniñ strategik ortağı ola, bunıñ içün Qırım işğali sayesinde Ukrainanıñ qıtaiy qısmına köçken qırımtatarlarnen bağlı leyhalarğa qoşulmağa planlaştıramız. Hususan, Qırımdan eñ çoq köçkenler olğan şeerlerde oquv yurtlarına ve sağlıq saqlav müessiselerine kirişniñ teminlenmesi aqqında söz yürsetile», – dep bildire matbuat hızmeti Ukrainada TİKA programmasınıñ idarecisi Hacı Bayram Bolatnıñ sözlerini.
TİKA Qırımdan yekâne çıqqan aliy oquv yurtu olğan Vernadskiy adına Tavriya milliy universitetine yardım etmege söz berdi. Oquv ceryanınıñ teminlenmesi ve şarqiy tiller kafedrasınıñ teşkil etilmesi muzakere etildi. Bundan da ğayrı, beyanatta qayd etile ki, Türkiyeli teşkilât Şevçenko adına Milliy universitette qırımtatar tili kafedrasını teşkil etmege yardım etti.
Ukraina territoriyasında TİKA 1997 senesinden başlap Ukraina Nazirler kabineti ve Türkiye Cumhuriyeti ükümeti arasındaki mütenasip añlaşmalar çerçivesinde leyhalar ve programmalarnı ömürge keçire.
TİKA 1992 senesinden başlap halqara tehnikiy yardım saasında çalışa. Bu agentlikniñ temsilcilikleri dünyanıñ 100-den ziyade devletinde faaliyet alıp bara.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Ukraina Tışqı işler nazirligi (MİD), qırımtatar milliy areketiniñ yetekçilerinden biri Ahtem Çiygoznıñ apis müddeti oktâbrniñ 8-ne qadar uzatılmasını, istilâ etilgen Qırımda üküm sürgen aqsızlıqnıñ nevbetteki misali olğanını dey. Bunı iyünniñ 22-nde nazirlikniñ temsilcisi Maryana Betsa Qırım.Aqiqatqa bergen izaatında beyan etti.
«Ukraina MİD-i Ahtem Çiygoznıñ 2017 senesi oktâbrniñ 8-ne qadar apiste tutılması aqqında Qırımdaki işğalci akimiyetniñ qararına qarşı keskin itiraz bildire. Biz oña qarşı atılğan qabaatlarnı qatiyen red etemiz. Bu – yarımadada siyasiy basqılarnıñ ve aqsızlıqnıñ şiddetleşmesi devam etkenini köstergen daa bir misaldir», – dedi Betsa.
Onıñ sözlerine köre, Ukraian MİD-i Rusiyeden Ahtem Çiygoznıñ ve başqa siyasiy mabuslarnıñ azat etilmesini ve «kreml rejiminiñ işğali astında qalğan» ukrain vatandaşlarnıñ taqibini toqtatmağa talap ete.
Kremlniñ nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi iyünniñ 22-nde ötkergen toplaşuvında prokurornıñ muracaatını qanaatlendirdi ve Ahtem Çiygoz içün apis etüv müddetini üç ayğa – oktâbrniñ 8-ne qadar uzattı.
Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-da Qırım Yuqarı Şurasınıñ binası ögünde Ukrainanñ territorial bütünligine qol tutulmasına bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulğan edi. O zaman miting iştirakçılerine Rusiye tarafdarları, şu cumleden «Russkoye yedinstvo» firqasınıñ temsilcileri qol tutqan edi.
«Çiygoz davasını» Rusiye mahkemesi qapalı toplaşuvda: qırımtatar Meclisi yolbaşçısınıñ muavini sıfatındaki Ahtem Çiygozniñ davası olaraq ve ayrıca, davanıñ eki iştitakçisi olğan Ali Asanov ve Mustafa Degermenci davası şeklinde ekige ayıraraq, «26 fevral» davası çerçivesinde baqmaqta.


text:
Kreml nezaretindeki Qırım akimiyeti «insanlarnıñ ictimaiy areketke keçkenini» istey ve bunıñ içün martnıñ 18-nde yarımadanıñ şeerlerinde bir sıra bayram tedbiri keçire. Qırım.Aqiqatqa bu fikirni qırımtatar faali, siyasetşınas Lenora Dülber bildirdi.
«İşbu bayramlar saylâvlarnen beraber artqan eyecannı bağlamaq içün yaratıla. Bayram, eyforiya resmini kösterip, refleksiyanı uzatacaq olalar. Martnıñ 18 Qırımda bayramdan ğayrı «X» künü olğanını unutmañız, yani bayram qayd etilmek kerek olğanı közde tutulmaqta. Bu – uymağan şeylerni biri-birne uydurma teşebbüsi», – dey siyasetşınas.
O ayrıca, bu künü rusiyeli küç idaresi hadimleriniñ diqqatı ükümet tedbirlerinde nizam saqlamağa doğrultılğanını qayd ete. Bir kün evel qırımtatar faalleri küç idaresi müessiselerinden kütleviy sürette, qomşu Rusiye prezidenti saylâvları kününde ruhsetsiz tedbirler keçirilmesine yol berilmemesinen bağlı tenbiyelevler alğan edi.
Rusiye prezidentiniñ saylâvları 2018 senesi martnıñ 18 – Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqınıñ yıllığına tayın etildi.
Martnıñ 18-nde yerli saatqa köre saat 20:00de Qırım ve Aqyarda Rusiye prezidenti saylâvlarında çalışqan saylâv bölükleri qapatıldı.
Martnıñ 18-nde Rusiyede prezident saylâvları ötkerile. Saylâvlar ilhaq etilgen Qırımda da teşkil etildi. Resmiy Kyiv, ayrıca bir qaç halqara teşkilât ve dünyanıñ bir çoq devleti yarımadada keçken saylâvlarnı tanımay. Qırım.Aqiqat metin yayınlavını yürseterek, Qırımda olıp keçkenlerni taqip ete.
Daa evel ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidenti saylâvları çerçivesinde saylâvcılarğa yapılğan tazyıq faktları aqqında haber etilgen edi.
Qırım uquqimaye gruppası Qırım sakinlerine daa evel tazyıq yapılğanını qayd etip, hususan işhanelerniñ yolbaşçıları qırımtatar hadimleri saylâvlarğa qatnaşmasa işten boşatılacaq dep tehdit etken.
Ukraina MİDi martnıñ 18-nde ilhaq etilgen Qırımda ötkerilgen saylâvlar qomşu Rusiyedeki prezident saylâvlarınıñ qanuniyligini şübe doğurğanını beyan ete.
Yanvar ayında Qırımtatar halqı Milliy Meclisinıñ reisi Refat Çubarov çeşit millet mensübi olğan Qırım sakinlerini Rusiye prezidenti saylâvlarını boykot etmege çağırğan edi.
Fevralniñ 16-nda Ukraina prezidenti Petro Poroşenko dünya cemaatçılığını ilhaq etilgen Qırımda Rusiye prezidentiniñ kelecekteki saylavlarınıñ neticelerini tanımamağa çağırğan edi.
İlhaq etilgen Qırımda Rusiye prerzidentiniñ saylâvları tanılmaması aqqında ABniñ çetel işleri ve havfsızlıq siyaseti boyunca yüksek temsilcisi Federika Mogerininiñ beyanatında söz yürsetilmekte.
OSCE Rusiyedeki saylâvlarnı taqip etecek Demokratik institutlar ve insan aqları Bürosının (DİİAB) közeticileri, ilhaq etilgen Qırımdaki saylâv bölüklerinde iştirak etmegenleri aqqında haber ettiler.
Danimarka, Estoniya, Latviya, Litva, Poloniya, Romaniya, İsveç ve Ukraina MİDleriniñ yolbaşçıları Rusiye Qırımnı ilhaq etkenine dört yıl tolğanı munasebetinen umumiy beyanat azırladılar. Metinde qayd etilgenine binaen, Avropa tış işleri nazirleri «Qırımnıñ halqara kün tertibinden çoyulmasına musaade etmeycekler».
Felemenk ve Norvegiya MİDleri martnıñ 18-nde ilhaq etilgen Qıroımda ötkerilgen Rusiye prezidentiniñ saylâvlarını tanımağanı aqqında beyan etken edi.


text:
«Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi olğan aqmescitli din adamı Vadim Bektemirovnı siyasiy mabüs dep tanıdı. Bu aqta aq qorçalayıcılarnıñ saytında haber etile.
«İnsaf, din ve birlik serbestligi aqqını zorbalıqsız yerine ketirgeni içün taqip etilgenini tüşünemiz. Berilgen malümatqa köre, o, cinayet yapmayıp azatlıqtan marum etildi, diniy faaliyetini toqtatmaq, işğal etilgen Qırım sakinleriniñ vatandaş faaligini bastırmağa tırışalar», – dep aytıla haberde.
Vadim Bektemirov bu sene aprel ayında etap etilgen Rostov-na-Donu (Rusiye) SİZO-1-de tutula.
2020 senesi iyülniñ 7-nde Rusiye quvetçileri yedi qırımtatarınıñ evini tintti. Aralarında Vadim Bektemirov da bar edi.
Rusiye FSBsiniñ malümatına köre, mahsus hızmetniñ hadimleri Qırımda «Hizb ut-Tahrirni» teşkil etkeninden ve iştirak etkeninden şübheli sayılğan yedi insannı tuttı. FSB, bu insanlar «Qırım sakinleri arasında terror mefküresini yayıp, qırımlı musulmanlarnı öz saflarına celp etti», dep bildire. Rusiye mahsus hızmetiniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, «(teşkilât) azalarınıñ yaşağan yerlerinde Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir al-İslami» propaganda malümatları, terror faaliyetinde qullanılğan bağ vastaları, elektron malümat taşıyıcıları tapılıp alındı».
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi Rusiye quvetçileriniñ areketlerini takbih etti, Milliy politsiyanıñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar Baş idaresi ise Ukraina Ceza kodeksiniñ 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden (mesken tiyilmemezligini bozuv) cinaiy tahqiqat başlattı.
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi 2021 senesi fevralniñ 2-nde Vadim Bektemirovnıñ apiske alınmasına qarşı berilgen istinaf şikâyetini red etti. Böylece, o, eñ az 2021 senesi iyünniñ 2-ne qadar apiste qalmalı.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Rusiye prezidenti Vladimir Putin İçki İşler Nazirligi, Cezalarnı icra etüv federal hızmeti ve Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ bir qaç başını işten boşattı, ve küç organlarınıñ bir qaç reberini tayinledi, şu cümleden Qırımda da.
Böyle qarar çarşenbe künü, dekabr 25-inde Rusiye uquq malümatı intternet portalında derc etildi.
Putin, Qırım ve Aqyar boyunca Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresiniñ birinci baş müavinini olaraq Vladimir Terentyevni tayin etti.
Terentyev bu idareniñ başını vazifelerini, müessiseniñ reberi Mihail Nazarov 2019 senesi sentâbrde istifağa çıqqanından soñ becere.
Açıq menbalardan belli oldı ki, Terentyev Rusiye organlarında deyerli 20 yıl çalışa. 2018 yılında o Krasnodar ülkesinden ilhaq etilgen Qırımğa iş tayininen köçti.


text:
"Skazka" ayvanat bağçasınıñ ve "Taygan" parkınıñ saibi Oleg Zebkov, noyabrniñ 29-ında ayuvlar ve onıñ parklarınıñ başqa ayvanlarınıñ taqdirinen meraqlanğan bütün adamlar içün matbuat konferentsiyasını toplay.
Bunıñ aqqında malümat onıñ blogında yerleştirilgen edi.
"Oleg Zubkov, qırımlılarnı raatsızlağan suallerge şahsen cevap berecek", - denile beyanatta.
Kreml nezaretindeki Yalta mahkemesi, noyabr 21-inde ayvanlarnıñ tutıp alınması aqqında Oleg Zubkovğa qarşı davanı baqıp başladı.
Qırımda, Kyivde, New Yorkta Zubkovnıñ parklarına qoltutqan bir kişilik piketler keçirildi.
Noyabr 14-ünde Zubkov, mahkeme parknıñ işini toqtatsa, 30 ayuvnı öldürmege mecbur olacaq, dep bildirdi.
2014 senesinde işğalge qol tutqan Qırım iş adamı Oleg Zubkovnıñ yarımada akimiyetinen uzanğan davası bar. Zubkov, beş yıl devamında mülkiyeti olğan topraqnı resmiyleştirip olamağanını ayta.
Qırım ilhaqı yılları içinde Zubkov, para cezası ve qabaatlavlarnen bağlı 500-den ziyade mahkeme oturışına bardı.


text:
Qırımda, Aqmescit civarındaki Saraylı Qıyat köyü yanında belgisiz şahıslar cami qapılarını qırıp, içeri kirdiler. Bunı Qırım Musulmanları diniy idaresiniñ matbuat hızmeti bildire.
Matbuat hızmetinde bildirilgeni kibi, vaqia noyabr 4 künü yüz berdi. Kündüz signalizatsiya söndürilgen ve cami qaravulı yoq edi. Qaravul vaqia aqqında aynı şu künü aqşam bildi.
«Belgisiz şahıslar, camini abramaq maqsadı ile içeri kirdi, anda olğan şeylerni darma-dağın ettiler, amma signalizatsiya sisetmasından akkumulâtordan ğayrı bir şey alıp ketmediler. Kilitli iane qutusı yerinde qaldı, çünki boş edi», – dey imam yardımcısı Emil Kadırov.
«Nezaret kameralarımız yoq, amma signalizatsiya sisteması qurulğan, kündüz qaravul onı söndüre. Camide degerli şey yoq edi, signalizatsiya sistemasından akkumulâtordan ğayrı başqa bir şey ğayıp olmadı»«, – dep qoştı o.
Emil Kadırov şunı da hatırlattı ki, cami yerli sakinlerniñ esabına quruldı. 2010 senesi soñunda caminiñ daa qurulmağan binası belgisiz şahıslar tarafınlan ateşke berilgen edi. Sakinler öz başına camini ğayrıdan tiklediler, şimdi anda namazlar qılına.


text:
İyül 20-de 2014 senesi fevral 26 vaqiaları boyunca toplaşuv keçirilgen Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesinde bu işni ekige bölmege teklif ettiler, dep bildire Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl.
«Mahkeme işni bölmege teklif etti. Ahtem Çiygoz (iş boyunca qabaatlanğanlarnıñ biri – Meclis reisiniñ muavini – QA) ayrı, onı kütleviy nizamsızlıq teşkil etkeninde qabaatlaylar, ve qalğan beş oğlan ayrı, olarnı 26.02.14 kütleviy nizamsızlıqta iştirak etkenlerinde qabaatlaylar», – dep yazdı Celâl Facebook saifesinde.
«Prokuratura, er vaqıt olğanı kibi, mahkeme qararına qol tuttı, bütün adliyeciler böyle bölüvge qarşı çıqtı», – dedi o.
İyül 20-de, çarşenbe künü Aqmescitte «fevral 26 işi» boyunca diñlenüvler keçirile. Toplaşuv başında onıñ qapalı şekilde keçirilmesi aqqında qarar alındı.
Qırım Rusiye tarafından işğal etilgen soñ yarımadada Rusiye uquq qoruyıcıları Ukraina topraq bütünligine qoltutqan ve Qırımnıñ şimdiki yolbaşçısı Sergey Aksenov yolbaşçılığında «Rus birligi» firqasınıñ faallerine qarşı çıqqan qırımtatar faallerini mahküm etmege başladılar.
«Memorial» uquq qoruyıcı merkezi Rusiyede «Fevral 26 işi» boyunca qabaatlanıp apiste bulunğan Ahtem Çiygoz, Ali Asanov ve Mustafa Degermencini siyasiy mabus olaraq tanıdı.
2016 senesi fevral ayında Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesiniñ toplaşuvında bu işni qoşma taqiqatqa yollamaq qararı alındı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Sarança yawı üzäk aziada här yıl sayın oçrıy torğan xäl. Läkin bıyıl salqın qış şartlarınnan soñ bulğan sarnaça yawları, xäzer igençelärne ikelätä qayğığa saldı.
Sarançalar yıl sayın könyaqtan tön yaqqa taba küçenä. Alar küçengän çaqta aldına oçrağan basularda böten egen häm aşıy alırlıq äyberlärne aşap beterä. Basulardağı böten äyberne seberep aşap yulına däwam itkän sarançalar, artlarında buş basular ğına qaldıra.
Läkin bıyıl qatı qış şartları säbäple igennär mullap üsmi. Häm küçü yulında tuqlana almağan sarançalar, azıq ezläp tağın da tönyaraq kitä başladı. Üzäk aziağa yünälgän sarançalar, açlıqtan xäzer mamıq häm yäşelçä basularına da höcüm itä başladı.
Sarança yawları berençe bulıp april aylarında Tacikstanğa kürelä başladı. Şul waqıtta uq xalıqara yärdäm oyışmaları bıyıl sarança yawının elekke yıllarğa qarağanda kübräk bulaçağı turında kisä başlağannar ide.
Taciqstanda 220 meñ hektarlıq basu sarança höcümennnän ziyan kürde. Kırğızstanda 50 meñ , ä Qazaqstanda isä 200 meñ hektar cir ziyan kürde.
Ziyan kürgän illärdän berse Qırğıztannıñ awıl xucalığı häm su eşläre ministrı Artıqbay Argınbayev, xäzerge waqıtta üzäk aziağa bulğan sarança yawının bik qurqınıç şuña anı tuqtatu mömkinçelegenen bik az buluı turında äytte:
Taciqstanda älege problem belän köräş öçen xärbilärne cälep itä. Sarançadan qotılunıñ iñ yaxşı çarası ağulaw, läkin bu qadär küp sarançanı ağulaw Üzäk azia illäre öçen qimmätkä töşä.
Bu uñaydan, BMO belän bergä xalıqara yärdäm oyışmaları älege wazğiyatne xäl itär öçen Üzäk azia illärenä quldan kilgänçä yardäm itärgä tırışa. Läkin qayber cirlärgä inde yärdäm itär öçen soñ.
Älege ziyannın şulay uq turıdan turı mal asrawğa da yoğıntısı bar. Kiläse qış aylarında bazarlarda aşamlıq problemına östäp, aşamlıq bäyäläre belän bergä it bäyäläre dä artmas mikän digän borçı tua.


text:
Qırımnıñ Rusiye Taqiqat komitetiniñ idaresi 2014 senesi mayısta «Turetskiy Val» rayonında «Berkut» hadimlerine ketirilgen zarar boyunca cinaiy işlerniñ taqiqatını yekünledi.
2014 senesi mayıs 3-te qırımtatar halqı milliy lideri Mustafa Cemilevni Qırım kirişinde qarşılağan edi.
Qırım Taqiqat komiteti bildire ki, cinaiy işniñ taqiqatı üç qırımlığa nisbeten keçirildi.
«Olar Rusiye Ceza kodeksiniñ 318-inci maddesiniñ 1-inci qısmına ait cinayette (akimiyet vekiliniñ vazifesini yapqanından sağlıq içün telükeli zorbalıq qullanuvı) qabaatlana», – dep aytıla beyanatta.
Taqiqatnıñ malümatına köre, 2014 senesi mayıs 3-te qabaatlanğanlar «Armânsk» («Turetskiy Val») kiriş noqtası yanındaki yolda «Berkut» hadimlerine beden zarar ketirdiler.
«Cinaiy işniñ taqiqatı devamında qabaatlanğanlarnıñ şahsiyetleri belgilendi, olarnıñ cinayetke alâqasını isbatlağan deliller toplandı. Cinaiy iş qabaat qararınıñ çıqarılması içün prokuraturağa yollandı», – dep haber ete Qırım Taqiqat komiteti.
Bundan evel berilgen malümatqa köre, mezkür işniñ şahıslarından biri Qırımda şartlı olaraq mahküm etilgen.
2014 senesi mayıs 3-te Mustafa Cemilevni Armânsk nezaret-kiriş noqtasında Qırımğa kirsetmediler. Biñlernen qırımtatarı liderni qarşılamağa keldi. Mında OMON, Qırımnıñ «samooborona» vekilleri de silâ ile keldiler.
Bundan soñra Qırımda aktsiyanıñ iştirakçilerini yaqalamağa başladılar. «Mayıs 3 işi» boyunca 5 kişi apiske alınğan edi.


text:
Aqmescitte qaldırımlar yanında qaldırılağan maşinalar buzlavuqnı yoq etken mahsus tehnikağa keder ete, dep bildireler Aqmescit memuriyetinde.
Malüm olğanı kibi, şeerniñ merkeziy soqaqlarında maşinalar eki sırada tura ve bundan yollarğa qum sepmege qıyın ola.
Ava şaraitleri sebebinden fevral 18 ve 19 künleri Aqmescit memuriyeti vatandaşlarnı şahsiy naqliyatnı qullanmamağa çağıra.
Çarşenbe künü, fevral 18-de, Qırım boyunca furtuna havfı ilân etilgen. Müessiseniñ malümatına köre, Qırım ve Aqmescitte 12-17 m/s, bazı yerlerde 22 m/s şimaliy-şarqiy yelniñ olması beklenile, yollarda buzlavuq saqlanılmaqta. Yarımadada boran, qar yağacaqtır. Ava arareti gece sıfırdan aşağı 8-10 derece, kündüz 2-4 dereceni teşkil etecek.


text:
Qırım Devlet Şurasınıñ spiker muavini Remzi İlyasov yaqın zamanda Qırımtatar Milliy Meclisi toplaşıp, Qurultay keçirilecek tarihını belgileycegini qayd ete. Bunı o, akimiyet tarafdarı olğan Krıminform saytına Meclis azaları ile Qırım nazirler Şurasında olğan eki saatlıq körüşüvinden soñ bildirdi.
«Azalarnı Meclis ögünde olğan meselelerni ve müim problemlerni muzakere etmek içün körüşüvge davet ettim. Küçümizni halq meseleleriniñ çezilüvine sarf etmek kerekliginde fikirlerimiz bir oldı. Bugün Meclisniñ on azası qırımtatarlarnıñ meseleleri üzerinde birlikte çalışmağa razı oldı ve Meclisniñ diger azalarını da, şahsiy kibirni çetke taşlap, halqnıñ taqdirinde iştirak etmege çağırdılar», – dedi İlyasov.
Onıñ sözlerine köre, körüşüvde bulunğan Meclis azaları Meclis reisiniñ muavini Ayder Acimambetovnıñ işbu vaziyetni ögrenmek ve Qurultaynıñ keçirilecek kününi belgilemek içün toplaşuvnı keçirmege teklifi ile razı oldılar.
«Yaqında Meclis toplaşuvında Qurultaynıñ keçirilecek tarihını muzakere etermiz», – dedi İlyasov.
Qırım.Aqiqat spiker muavini ile bağlanacaq oldı, amma o cevap bermey.
Qırımtatar Milliy Meclisinde Qırım.Aqiqatqa Meclis azalarınıñ Nazirler şurası binasında keçirilgen körüşüvde iştirak etkenini tasdiqladılar. Aynı zamanda mında Qurultaynı toplamaq içün imkânnı şimdilik körmeyler. Bu aqta qarar Meclis toplaşuvında alınmalı, şimdi ise kvorum yoqtır.
«Biz qaidelerge riayet etmelimiz. Qurultaynı çağırmaq içün, Meclisni toplamaq kerek, buña ise kvorum kerek, eñ azından 20 insan, o vaqıt meselelerni muzakere etmege mümkün olur. Şimdi kvorumnı toplamağa imkân yoq, şunıñ içün Meclisniñ bazı azaları özlerine ve zenaatdaşlarına nisbeten olğan bazı qorqularını bildire. Kvorum olsa edi, Meclis toplaşuvı da keçirilir edi», – tarif etti Qırım.Aqiqatqa Meclis reisiniñ muavini Nariman Celâl.
Bundan evel Meclis azası İlmi Ümerov zenaatdaşlarını Qırım akimiyeti ve terkibinde olğan qırımtatarlarnıñ Meclisniñ yolbaşçılığını deñiştirmek teklifine razı olmamağa çağırdı. Qırımtatarlarnıñ temsiliy organı reisi vazifesine Remzi İlyasovnı tayinlemek isteyler.


text:
Qırımtatar halqınıñ milliy lideri, Ukraina prezidentiniñ qırımtatarlarnıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev Litvaniyanıñ Vilnius şeerinde keçirileyatqan Dünya qırımtatar kongressi İdare şurasınıñ toplaşuvında «serbest dünya Rusiye işğal etken Qırımda Rusiye rejimi ile küreşke qoltutacağına» ve bu rejim çoq dayanamaycağına ümüt etkenini aydınlattı.
Bunı Cemilevniñ matbuat hızmeti bazarertesi künü, aprel 11-de, Facebookta bildirdi.
Mustafa Cemilevniñ qayd etkenine köre, Litvaniyanıñ qırımtatarlar içün «hususiy bir timsal rolü» bar.
«Ümüt etemiz ki, Qırımda Putinniñ yarım faşist rejimi çoq dayanmaz, ve serbest dünya küreşimizge qoltutacağına ümüt etemiz. Qırımtatarlarnıñ birinci hanı Devlet Geray doğğan Litvaniya bizim içün hususiy bir timsal rolüni taşıy», – dedi o.
Vilniusta aprel 11-13 künleri Dünya qırımtatar kongressi İdare şurasınıñ toplaşuvı keçirilmekte. Konferentsiya Litvaniya parlamentiniñ reisi Loretta Graujinene reberligi altında Litvaniya parlamenti binasında azırlandı.
Tedbir «İşğal etilgen Qırımda insan aqlarınıñ bozuluvı» halqara konferentsiyasından başlaycaq.
2016 senesi fevral ayında Avropa parlamenti Rusiye işğal etken Qırımda qırımlılar, hususan, qırımtatarlarnıñ aq-uquqlarınıñ bozulmasını takbih etip, bunıñnen bağlı rezolütsiyanı qabul etti. Dünya qırımtatar kongressiniñ eyyetleri Litvaniya reberligi ile körüşecekler. İdare şura toplaşuvında Qırım, Türkiye, Romaniya, Poloniya, Kanada, Amerika Qoşma Ştatlarından tahminen 70 teşkilât temsilcisi iştirak etecektir.
Qırımnıñ Rusiye akimiyeti yarımadada insan aqları bozulmağanını bildire. Qırımtatar resurs merkezi mart ayı devamında Qırımda aq ve serbestlik bozulmasını 68 kere qayd etti. Merkez Qırımda insan aqlarınıñ bozulması artqanını bildire. Fevral malümatına binaen, 40 bozuv qayd etilgen edi.
Tintüv, yaqalav, qorquzuv, çeşit türlü yasaqlar Qırımda adiy bir şeyge çevirildi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Mart 16 künü Ukraina Nazirler Şurasınıñ toplaşuvında, işğal etilgen topraqlardan sürgün etilgenlerler şu topralar azat etilgeninden soñ üç yılnıñ içinde öz mülkünü keri ala bilecekleri aqqında qanun leyhası qabul olundı. Bunı Ukraina İçtimaiy siyaset nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
«Sürgün olunğan ve mülkü tutıp alınılğan şahıslar, eger mülkü Ukrainanıñ vaqıtınce işğal olunğan ya da terroristlerge qarşı arbiy areketler alıp barılğan yerlerde bulunsa, mezkür yerlerde Ukraina qanunları kene amelge keçkeninden soñ üç yıl devamında zararnıñ ödenilmesi ve mülkü keri qaytarılması içün, ariza yaza bilirler», – dep haber etile.
Sürgünlik sebebinden alınılğan bina ve diger mülkni insanlarğa keri qaytarmaq ya da zararnıñ ödenilmesi aqqında Ukraina qanunınıñ 7-ci maddesi bütünley yerine kelmegeni sebebinden bu teşebbüs çıqtı, dep qoştılar müessisede.
«Rusiye Qırımnı zapt etkeni, Donetsk ve Lugansk vilâyetlerinde terroristlerge qarşı küreş alıp barılğanı içün devlet akimiyet organları bu yerlerde öz vazifesini eda etip olamay. Bu sebeplerden, Nazirlikniñ teşebbüsinen Ukraina qanunlarınıñ 7 maddesine böyle deñişmeler teklif etildi, akimiyet ise destekledi », – dep bildireler matbuat hızmetinde.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ilhâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Torğay
Torğay - “Passeridae” ailesinden, insanlarğa yaqın yerde yaşağan, köçüci olmağan, quş türlerine berilgen ad.
11-12 sm boyunda, 50 qadar türü bardır. Umumiyetnen qaverenki, qara ve boz renklidir. İnsanlarğa yaqın yaşağan torğaynıñ, arqası ve qanatları qaverenki, qarın beti bozdır. Erkeklerniñ boynunıñ astında qara bir leke bardır. Irğaçılar daa sönük renklidir.
Meyva ve böceklernen beslenir. Köçüci degildir. Tereklerge, quvuqlarğa, dam astlarına tüzgün olmağan yuvalar yasar. Boş qarılğaç yuvalarınada kirer. Bütün dünyağa tarqalğandır.
Tış Bağlantılar[deñiştir | kodunı deñiştir]
- Old World sparrow videos on the Internet Bird Collection


text:
2018 yılı baarde Qırımda tevqif etilgen ve Moskova SİZOsına avuştırılğan qırımtatar iş adamı Resül Velillâyev, yarımadağa qayttı.
Bu hususta onıñ advokatı Cemil Temişev bildirmekte.
"Daa bir basamaqnı keçtik. Resül ağanıñ adından bu davanıñ siyasetleştirmesinden vazgeçmege er keske rica etem", - dep yazdı advokat Facebookta.
Velillâyevniñ Qırımğa qaytması içün onıñ Facebook saifesinde de haber ettiler.
"Bir yıldan çoq o tuvğan toprağına ayaq basmadı, deyerlik qorantası ve yaqınlarınen körüşmedi, amma bugün o kene Vatan avasınen nefes aldı!", - denile beyanatta.
İyül 25-inde Temişev, 2018 yılı Velillâyevnen beraber apis etilgen Ali Bariyevniñ Qırımğa qaytmasını haber etken edi.
İş adamı Resul Velilâyev ve «KrımOpt» şirketiniñ müdiri Ali Bariyev 2018 senesi aprelniñ 26-nda Qarasuvbazarda Rusiye telükesizlik hadimleri Velilâyevge ait «Güzel» ticaret ağı ve «KrımOpt» şirketinniñ tükânlarını tintken soñ tutulğan edi.
Daa soñra Velilâyev 2 ayğa tevqif etilerek, Moskvadaki Lefortovo tahqiqat izolâtorına (SİZO) qapatıldı. Qırımda oña qarşı Rusiye Ceza kodeksiniñ 238-inci maddesiniñ 2-nci qısmına istinaden («Telükesizlik talaplarına uymağan mallar ve mahsulatnıñ istisalı, saqlanması ya da satılması, ve bunıñ kibi de işlerniñ yapılması ve hizmetlerniñ kösterilmesi) boyunca dava açıldı.
Rusiye Qırımnı ilhaq etken soñ, mustaqil jurnalistler, cemaat ve qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ile alâqaları bar olğanından şübheli sayılğan musulmanlarnıñ evlerinde sıq-sıq tintüvler keçirilip başladı.


text:
Qırımda Medeniy mirasnı qoruv devlet komitetiniñ «Qırım» Fondu» Hayriye teşkilâtına açtırğan davası boyunca mahkeme toplaşuvı keçirilecek tarihnı deñiştirdiler. QHA Qırım haberler agentligi bildirgeni kibi, mahkeme toplaşuvı mart 19 künü Aqmescitte Qırım Arbitraj mahkemesinde keçti.
Adliyeci Cemil Temişev aytqanı kibi, mahkeme toplaşuvı aprel 23 künü keçirilecektir.
«İş boyunca mahkeme toplaşuvınıñ başqa künge keçirilmesi aqta muracaatımıznı berdik. Çünki bizge davanıñ tarifi keldi, ilâveler ise yoq, şunıñ içün itiraznı azırlamaq kerekmiz», – dedi Temişev.
Adliyeciniñ fikrine köre, dava «siyasiy sımarıştır» ve Medeniy mirasnı qoruv devlet komitetiniñ hayriye teşkilâtlarına olğan yekâne davasıdır.
2014 senesi noyabr ayında Qırımnıñ medeniy mirasnı qoruv komiteti memuriy protokolnıtizgen edi. Oña binaen, «Qırım» Fondu» HT baş müdiri Riza Şevkiyev Rusiye Federatsiyasınıñ Memuriy bozuvlar kodeksiniñ 7.13 maddesiniñ 1-inci qısmı («Rusiye Federatsiyası halqlarınıñ memuriy mirası (tarih ve medeniyet yadikârlıqları) saqlap qaluv, qullanuv ve devlet qoruması talapları») belgilegen memuriy bozuvnı yaptı.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi Şevkiyevni 350 biñ rublege cezaladı. Aynı qarar «Qırım» Fondu» HT qarşı çıqarıldı, para cezasınıñ miqdarı 4,5 mln rubleni teşkil ete. Para cezası qarar işke tüşürilgen soñ altmış kün içinde ödenmek kerek.


text:
Qırımnıñ şimalinde – Ermeni Bazarda ve Krasnoperekopskta – yañı himiyeviy taşlantılar qayd etildi. Bu aqta yarımadanıñ gidromettsentri soñki afta bergen esabatında aytıla.
«2019 senesi martnıñ 4-nden 11-ne qadar 2 statsionar noqtadaki nezaret malümatına köre azamiy maqbul qoyulanmasınıñ (AMQ) artması karbon oksidi – 1,04; flor gidrogen – 1,8 AMQ olaraq qayd etildi», – dep aytıla haberde.
Gidromettsentr malümatına köre, Krasnoperekopskta karbon oksidiniñ qoyulanması 1,06 qat ziyade, hlor gidrogen ise 4,4 qat ziyade çıqtı.
Ermeni Bazarda oktâbrniñ 20-nde «Qırım titanı» zavodı çalıştırmağa başladı. Onıñ işi avgustnıñ 23-nden 24-ne keçer gecesi taşlantılardan sebep toqtatılğan edi. Qırım akimiyeti bulaşuv sebebi «Qırım titanı» qullanğan ekşilik havzularından çıqqan buvlanuvı ola, dep bildirdi.
Kyiv, Qırımda himiyeviy taşlantılarnıñ avağa atılmasına Rusiye arbiyleri sebepçi olğan dep iddia ete, çünki olar idman yapqanda titan ve soda zavodlarınıñ taşlantılarına ateş açqan edi.
Qırımnıñ rusiyeli başlığı Sergey Aksönov, Ermeni Bazardan (Armânsk) mektep çağına yetmegen ve mektep çağındaki balalarnı avanıñ bulaşuvı içün Qırım sanatoriylarına yollacaqları aqqında haber etti.
«Qırım titanı» zavodı daa 1971 senesi işinibaşladı, 2000 senelerniñ başında ise, Dmıtro Firtaşnıñ Groop DF şirketiniñ nezareti altına keçti. İşhaneniñ esas yönelişi - titan dioksidiniñ istisalı. Titan dioksidi - lak, boya, rezina, plastmassa işlep çıqaruvında ve daa çoq başqa saalarda qullanılğan madde.
2014 senesi, Qırım işğalinden soñ, Dmitriy Firtaş, zavod idare etilmesiniñ terkibini deñiştirdi. Oktâbr ayında Groop DF, «Qırım titanı» şahsiy aktsiyalı şirketini (ŞAŞ) «Titan yatırımları» açıq aktsiyalı şirketine (AAŞ) berdi. 2015 senesi «Qırım titanı» ŞAŞı «Ukrainian Chemical Products» adını deñiştirdi.


text:
Almaniyada suv basuvları neticesinde dört insan elâk oldı, 30-dan çoq kişi ğayıp oldı. Bu aqta yerli uquq qoruyıcılar bildirdi, dep yaza Azatlıq Radiosı.
Ğarbiy Almaniyada yağğan küçlü sağanaqlar mülklerge zarar ketirdi, yollar qapatıldı, kütleviy tahliyeler oldı.
Arvaylerdeki Şuld şeerinde bir çoq ev suv basqanı içün yıqıla bile.
Arvayler rayonında, Reynland-Pfalts şarap yapuv regionında insanlarnıñ ölümi aqqında haber etildi. Şimaliy Reyn-Vestfaliyada eki qurtarıcı zarar körgenlerge yardım etip elâk oldı.


text:
Musulman bayramlarından biri – Qurban bayramnı Qırımda bu sene raatlıq künü olaraq ilân etmege isteyler.
Bunı jurnalistlerge Qırım Cumhuriyeti milletlerara munasebetler ve sürgün olunğan grajdanlarnıñ işleri boyunca devlet komitetiniñ reisi Zaur Smirnov bildirdi.
«Bu sene Qurban bayram raatlıq künü olacağı aqqında cumhuriyet başınıñ avalesini azırlaymız. Bu kibi qararnı qabul etmegenler bizge pahıllasın. Bizde qoşma devlet raatlıq künü olacaqtır, cumhuriyet boyunca bayram tedbirleri keçirilecek», – bildire Smirnovnıñ sözlerini TACC agentligi.
Bu sene Qurban bayram sentâbr 23 künü qayd etilecek. Bu bayram Qırımda bıltır da raatlıq künü edi.
Qurban bayram – acılıqnıñ soñunda ve Oraza bayramdan otuz kün soñra qayd etilgen musulman bayramıdır.


text:
Qırım şeerleriniñ arasında alâ daa qanunsız adam taşıması bar, çünki avtobus vokzalları öz işini keregi kibi becerip olamay. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosı efirinde Qırım avtomobil tayışıcılarnıñ Birleşmesiniñ prezidenti Nikolay Diskin ikâye etti.
"Avtovokzal, tez ve keyfiyetli bilet satuvını becerip olamay. Kassalarğa nevbet olmasa edi ve er kes serbest ve tez onı ala bilse edi, qanunsız tayışıyıcı endi bu yolcusız qalacaq edi. "Krımavtotrans" iş keyfiyetini yahşıca yapmaq ve bilet almasın tezleştirmek ve qolaylaştırmaq kerek", - dedi ekspert.
Nikolay Diskin, qanunsız tayışıcılarnen küreşmek içün, olarnıñ naqliyatı tutulıp alınsa, bu semereli olur, dep qoştı.
"Evel öyle edi - bir qanun bozuqlıqlarından soñ qanunsız taşıyıcınıñ maşnası tutıp aluv meselesi köterile edi. Amma qanunsız taşıyıcılar er vaqıt bar edi ve olarnıñ işi içün şarait olğance, öyle de olacaqlar", - dep yekünledi Diskin.
Daa evel Qırımnıñ rusiyeli naqliyat naziri Sergey Karpov, "Krımavtotrans" devlet müessisesiniñ yañı müdirni - Rıjkin Yuriy İgoreviçni taqdim etti.
Yañı reber, müdir vazifesini vaqtınca icra etecek. Matbuat hızmeti bildirgeni kibi, nazir, er afta devlet müessiseniñ işi aqqında esabat bermege buyurdı.
Qırım Naqliyat Nazirliginiñ ve "Krımavtotrans" saytlarında yañı tayinlev aqqında şımdilik malümat yoq.
Yuriy Rıjkin 2015 yılından 2019 yılınace "Qırım demir yolu" müessisesinde çalıştı. Soñki vaqıtları - baş müdirniñ muavini olıp.
Daa evel matbuat, quvetçiler "Krımavtotrans" müessisesiniñ ofisinde tintüv yapa, dep bildirgen edi. Amma müessise matbuat hızmeti, "Krımavtotrans" çalışqanı kibi çalışa ve ofisinde iç bir türlü tahqiqat tedbirleri keçirilmey, dep bildirdi.


text:
Qırım işğali aqqında sual Avropa siyaseti diqqatınıñ merkezindedir, bunı Kiyevde cumaaqşamı künü YES körüşüvini açqanda, Avropa birliginiñ Avropa siyaseti ve kenişlev sualleri boyunca Komissarı Ştefan Füle bildirdi.
«Qırım aqqında unutmadıq, halqara uquq pekitilmegence, o daima siyasetimizniñ nazarı altında olacaq», – dedi o.
«Rusiyege, eger de biz bölünmeyip, Avropa qıtasında çalışacaq olsaq, ürmetni kene de qazanmağa mümkün olğanını añlatmalımız», – dedi Füle.
Cumaaqşamı, sentâbr 11-de, adet üzre Yaltanıñ Livadiya sarayında keçirilgen YES forumı Kiyevde başlandı. Qırımnıñ işğali sebebinden forumnı Ukraina paytahtına keçirdiler.
2014 senesi mart 16 künü Qırım ve Aqyarda yarımadanıñ statusı aqqında «referendum» keçirildi. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qoştı. Ne Ukraina, ne Avropa birligi, ne AQŞ neticelerni tanımadı ve bunı Rusiye tarafından Qırımnıñ işğali olaraq sayalar.


text:
Qırımda yerine köre küçlü sağanaq, boranlı yağmur, burçaq yağması ve saniyede 20-25 metr tezliginde rüzgar esmesi beklenile. Bu aqta Qırım gidrometeomerkezi bildirmekte.
Sinoptiklerniñ tahminlerine köre, cumaertesi künü Qırımda gece ava 18-25, kündüz 28-33 derecegece qızacaq. Şimaliy-ğarbiy el saniyede 8-13 metr tezgilinde esecek.
Aqmescitte kök bulutlu ve parçalı bulutlı olacağı beklenile. Qısqa müddetli yağmur ve boranlı yağmur yağacaq. Şimaliy-şarqiy el saniyede 8-13 metr tezgilinde esecek. Gece ava 18-20, kündüz 29-31 derecegece qızacaq.
Aqyarda ava deñişip turacaq. Saba ve aqşam qısqa müddetli yağmur ve boranlı yağmur yağacaq. Şimaliy-şarqiy elnen kündüz saniyede 5-10 metr tezgilinde cenübiy-ğarbiy el esecek, boranlı yağmur yağğanda ise, saniyede 14 metr tezliginde el esecek.Gece ava 20-22, kündüz 28-30 derece olacaq.
Sinoptiklerniñ tahminine köre, Qara deñizniñ suvı 24-26 derece etrafında olıp, Keriç boğazı ve Azaq deñizinde 26 derecegece yetecek.


text:
Aqmescitniñ soqaqlarından qalabalıqlarnı dağıtqan tehnika kolonnası keçti. Kolonnada suvatqıç ve qora yıqıcıları olğan eki maşina bar edi, dep bildirdi Qırım.Aqiqat mühbiri.
Onıñ malümatına köre, maşinalardan biri Rusiye politsiyasınıñ tehnika renklerinde (mavı çizgili beyaz), ekincisi arbiylerniñ ve Rusiye gvardiyasınıñ tehnikasında olğan qoyu yeşil renkte edi.
Qayd etilgenine köre, kolonna Rusiye gvardiyasınıñ bir qısmı olğan merkeziy bazar tarafına ketti.
2019 senesi sentâbr ayında Qırımda Rusiye tehnikasınıñ büyük kolonnası Şçelkino tarafına keçti.
Qırım, Qara ve Azaq deñizleriniñ askeriyleştirilüvinen bağlı BM Baş Assambleyası 2018 senesi dekabrniñ 17-nde qabul etken qarar Rusiyeni Qırımdan ordusını çıqarmasına çağıra ve Qara ve Azaq deñizlerinde artqan Rusiye arbiy bulunuvını takbih ete.


text:
Natsizm üzerinde Ğalebeniñ 70 yıllığı arfesinde Rusiye yolbaşçılığı SSCB sabıq cumhuriyetleriniñ yolbaşçılığı tarafından ğayeviy demarşqa rastkeldi: biri-biri artından «ğalebe» timsali olğan qara-portaqal «Georgiy şeriti»niñ qullanuvından vazgeçeler. Şerit «1941-1945 seneleri Ulu Vatan Cenkinde Almaniya üzerinde ğalebe içün» medaliniñ tüsündedir. SSCB vaqıtları oña «gvardiya şeriti» dey ediler, onıñ tarihiy prototipi – II Yekaterina zamanı Aziz Georgiy nişanı ile meydanğa ketirilgen sarı-qara «Georgiy şeriti» edi. Qırım ve Donbass vaqialarından soñ «Georgiy şeriti» separatizm ve cenk timsali oldı ve SSCB sabıq cumhuriyetlerinden ondan vazgeçtiler.
Baltiya
Birinci nevbette Moskvanıñ ğayeviy diqqatından Baltiya memleketleri çetleşti – Litvaniya, Latviya ve Estoniyada Rusiye imperiyası ve sovet kommunizminiñ timsallerinden çoqtan vazgeçtiler. Kommunizmniñ er türlü kösterilmesi qanun tışındadır. Yasaq olğan sovet timsalleriniñ qullanılması içün cinaiy mesüliet belgilene. «Georgiy şeritleri»nden sebep mında cezalamaylar, amma rus tilli sakinlerniñ arasında separatizmniñ ola bileceginden saqınıp, bunı alğışlamaylar da.
Litvaniya, Latviya ve Estoniyada Ğalebe Kününi bütün Avropa ile mayıs 8 künü qayd ete.
Aqrusiye
Rusiyeniñ sabıq ittifaqdaşı – Aleksandr Lukaşenko da Kremlniñ ümüdini yerine ketirmedi. Onıñ ideologlarınıñ teşebbüsi boyünca Aqrusiyeniñ şahsiy Ğalebe timsali peyda oldı – qızıl-yeşil şeritte alma tüsü. Milliy toplaşuv ögünde çıqışta bulunıp, Lukaşenko «Georgiy şeriti» Aqrusiyede yasaq etilmegenini añlattı, yañı timsal ise bayramğa «milliy hasiyet»ni bermeli.
Rusiye blogerleri, beloruslarğa temel olaraq qartop tüsüni almağa kerek olğanını dep, birden şamata qopardılar. Beloruslar ise forumlarda «koloradlarnıñ» ücüminden qorqqanını bildirip, «Georgiy şeritiniñ» kolorad böcegine oşağanına ima eteler.
«Georgiy şeriti»niñ tarihiy tamırları nasıl olğanına baqmadan, şimdi o cenk ve zulum timsali oldı, böyle alda oña munasebet tabiiy ki menfiydirArtur Klinov
Belli belorus ressamı ve yazıcısı Artur Klinov Ğalebeniñ belorus timsali olğanına böyle qıymet kese: «Nasıldır bir alternativa olğanı da endi güzel, menimce. Artıq er şey açıq-aydın, «Georgiy şeriti»niñ tarihiy tamırları nasıl olğanına baqmadan, şimdi o cenk ve zulum timsali oldı, böyle alda oña munasebet tabiiy ki menfiydir. Şunıñ içün belorus alternativası kerek. Qızıl-yeşil almağa kelsek, bediiy üslübi içün tenqit etmege mümkün, amma onıñ olğanı – şübesiz, müsbet bir şey. Digeri ise – datqa bağlı. Teessüf ki, akimiyet sıqı allarda datsızdır. Mütehassıs ve ekspert cemaatçılığına muracaat etmek yerinde, er şeyni sovet adetlerinde yapa. Başqace aytsaq, akimiyetke er vaqıt yetişmegen şey – yañı bediiy tehnologiyalarğa işanç. Kerek olğanda ise, memurlar, kene de sovet mekteplerine muracaat ete. Şunıñ içün bu ceetten menfiy taraflar da bar. Amma kene de tekrarlayım: «Georgiy şeriti»niñ alternativası olğanı – güzel, açıqtan deyim».
Moldova
Rusiye ğayeviy zaptı ile Moldovada da küreşeler: Liberal firqasınıñ deputatları «Georgiy şeritiniñ» taqıluvı içün para cezasınıñ belgilenmesi aqta qanun leyhasını işlep çıqardılar. Fizikiy şahıslar içün – 120 dollar, devlet hızmetçileri – 200 dollar, yuridik şahıslar içün – 250 dollar miqdarında. Qanun teşebbüsçileri «Georgiy şeriti» separatizm, qanunsızlıq, qurban timsali olğanını qayd eteler. Adaletlik içün şunı aytmaq kerek ki, Ğalebe Künü kibi bayramı da işbu memlekette yoqtır. Vatannıñ mustaqilligi içün can bergen Qaramanlarnıñ hatıra Künü bar. Böyleliknen akimiyet çeşit taraflarda cenkleşkenlerni birleştirdi.
Ukraina
2015 senesi aprel ayında sovet ğayeviy asabalığından Ukraina da vazgeçti. «Ulu Vatan cenki» ıstılasını lâğu ettiler, bölşevizm ve faşizm cinayetlerini bir olaraq ilân ettiler. Ekinciden, Ekinci cian cenki qurbanlarını hatıra timsali olaraq qızıl haşhaş çeçegi alındı. «1939-1945. Kene iç bir vaqıt» şiarı ile haşhaş tasviri qan izleri ile nişannı añdıra.
Orta Asiya
Qazahistan – Sabıq sovet memleketlerinden ibaret olğan birlikleriniñ deñişmez iştirakçisi – bu seneden devlet bayrağı tüsünde mavı şeritlerni kirsete. Üstünde altın milliy örnek ve küneş ile qartal tasvir etilgen.
Qırğızistanda da bu kibi yolnı sayladılar: mahsus komissiya memleket şeerlerini qızıl-sarı tüslerde bezetmege avale etti. Qırmızı tüs – cesürlik ve zaferni, sarı – barışuv ve tınçlıqnı temsil ete.
Özbekistanda devlet seviyesinde şeritler qullanılmay, amma Ğalebe Künü gülçemberlerde qızıl şeritlerniñ yerinde yeşil soyları bağlanılacaq – özbek bayrağınıñ üstün tüslerinden biri.
Tacikistanda içtimaiy ağlarda «Georgiy şeritlerini» yasaq etmek teşebbüsi başlandı. İlk nevbette yaşlar ve ziyalılar buña qol tuta. Amma Rusiye timsalini resmiy seviyede daa yasaq etmediler.
Turkmenistan çoqtan sabıq ittifaq merkezinden çetleşti: tış dünyadan viza ve haber qamaçavı vastası ile qapaldı, mında Turkemenbaşı ve halefi Berdımuhamedovnıñ qaramanlığını alğışlaylar.
Kavkaz
Kavkaz memleketlerinde qara-portaqal şeritlerge pervasız munasebette bulunalar. Gürcistan ve Azerbaycanda iç te qullanılmay edi. Ermenistan akimiyeti ermeni genotsidiniñ 100 yıllığına nazlı çeçekni timsal olaraq ilân etti. Bütün bu devletlerde sovetler zamanı aqqında hatırlavlar yoq derecede, soqaqlarğa milliy qaramanlarnıñ adlarını berdiler.
Rusiye ve tanılmağan devlet qurulışları
Amma bazı territoriyalarda «Georgiy» timsaliniñ alternativası yoq. İlk evelâ, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım, «DHC» ve «LHC». Rusiye tarafını tutqan separatistler bu şeritlerni Donbass ziddiyetiniñ ilk künlerinden qullana. Aynı timsaller Abhaziya, Cenübiy Osetiya, Pridnestrovye memuriyetlerinde qullanılmaqta.
Bunıñ ile Rusiyeniñ özünde «Georgiy» kapmaniyası umummilliy areket miqyasını aldı. Vatanperverlik derecesi Qırım işğalinden soñ arttı ve Ukraina şarqında arbiy ziddiyet vaqtında tam noqtasına keldi.
Mahsus bu maqsat içün «Qazan toquması» fabrikasında şeritniñ istisalı bıltır 4 biñ kilometr olsa, bu sene 10 biñ kilometrge arttı. Onı belorus yiplerinden tikeler. Rusiye memurları boylarına «Georgiy şeriti» tüsünde şallarnı bağlay, modeller mezkür tüste anterlerni kiyip, sanağa çıqa, qara-portaqal paketlerge çeşit mahsulat qadaqlana – yengeç parçalarından başlap kondomlarğa qadar.
Maqaleniñ asıl nushası – Radıyo Svaboda saytında


text:
Aqmescit rayonınıñ mekteplerinden birinde ukrain tilinde kitap ve dersliklerni toplap, çöplük obasını yaptılar ve mektep talebeleriniñ ögünde olarnı yoq etmege başladılar.
Bu aqqında Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası Eskender Bariyev Facebook saifesinde bildirdi.
«Bizim mektebimizde ukrain tilinde ve Ukraina aqqında kitap ve dersliklerni topladılar. Olardan çöplük obasını yaptılar. Ve mektep talebeleriniñ ögünde olarnı yırtıp başladılar. Bazı talebeler kitaplarnı evlerine alacaq ediler, lâkin olarğa izin berilmedi. Talebelerni kitaplarnı yoq etmege zorladılar. Bazı talebeler vazgeçtiler. Men bir kitapnı alıp kettim, bu ukrainca-inglizce luğat edi. Daa alacaq edim, lâkin imkân olmadı...», – dep añlattı talebelerden biriniñ teessuratlarını Bariyev.
Meclis azası qasevetlene, çünki kitaplarnı ocalar yoq eteler.
«Söz sırası, ukrain ve qırımtatar tillerinde (Qırımda devlet tilleri sayılğan) kitaplarnı endi yoq etken ediler. 1783 senesi Qırım işğalinden soñ qırımtatar tilinde kitaplarnı aynı sürette yoq ete ediler», – dep hatırlattı Bariyev.
Bundan evel faaller Aqyarda kitaplarnı yaqmağa fursat bermediler. Edebiyatnı Donbassqa yolladılar.


text:
Keçirilgen tamir işlerinden sebep Aqyarda dekabr 9-da suv berilmesi sıñırlanğan. Bunı Kreml kontrol etken Aqyar ükümetiniñ matbuat hızmeti bildire.
Matbuat hızmeti qayd etkenine köre, Universitetskaya, Lesâ Ukrainka, Sladkov ve Vakulençuk soqaqlarında suv olmaycaq.
Rusiye işğal etken Qırımda merkeziy suv teminlevi olmağan mesken yerlerniñ sayısı arta. Kreml kontrol etken yarımada ükümetiniñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, suv şeerlerniñ bazı mikrorayonlarına ve köylerge saqalarnen ketirile.
Rusiyeniñ Qırım işğalinden soñ Ukraina yarımadağa Dnipronı yarımada ile bağlağan esas Şimal-Qırım kanalı üzerinden suv berilmesini toqtattı. Ukraina Qırımnıñ suv ihtiyacalırınıñ 85%-nı bu kanal vastasınen qarşılağan edi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğal ve ihlâq etilmesini qanunsız areket olaraq tanıdılar. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Ukraina Mudafaa nazirligi yanındaki media merkeziniñ sabıq hadimi Vâçeslav Seleznöv, Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ Kyivge yarımadadan Ukrainağa ait arbiy tehnikasınıñ altıp berilmesi aqqında beyanatı – «faydalı sanktsiyalar»nıñ neticesidir», dep saya. Bu fikirni Seleznöv yanvarniñ 12-sinde Qırım.Aqiqat içün bergen izaatlarda bildirdi.
Seleznöv: «Men samimiyetle ümüt etem ki, şimdi ortağa qoyulğan meseleler boş bir yerde degil de, halqara toplulığıñ şahsen Putinge ve umumen Rusiyege qarşı qullanğan «faydalı sanktsiyalar» neticesinde peyda oldı. Ümüt etem ki, bu sadece ceryannıñ başlanğıçıdır, bu ceryan devam etecek ve biz, bütün medeniy dünya beklegen neticege (Qırımnıñ deokkupatsiyasına – QA) irişirmiz», – dedi.
Aytqanına köre, Kyiv şimdi yalıñız tehnikasınıñ degil, bütün arbiy mal-mülküniñ qaytarılması meselesini ortağa qoymaq kerek.
O: «Putin Ukraina Silâlı quvetleriniñ (USQ) mal-mülküni qaytaruv teşebbüsini yapqan olsa, buña cevaben diger mal-mülkniñ, misal içün, arbiy qasabalar ve umumen ilhaq etilgen Qırımnıñ qaytarılması ve devletimizniñ şarqında arbiy areketlerniñ toqtatılması meselelerini ortağa qaymaq kerek», – dep tüşüne.
Seleznöv, yarımadadan tehnikanıñ qaytarılması içün «devletimizniñ arbiy-siyasiy qararı kerek», dep ilâve etti.
Yanvarnıñ 11-nde Rusiye presidenti Vladimir Putin, Rusiyeniñ ilhaq etilgen Qırımdan Ukrainağa onıñ arbiy tehnikasını qaytarmağa azır olğanını bildirdi.
Buña cevaben Ukraina Silâlı quvetleriniñ Arbiy deñiz quvetleri komandanı İhor Voronçenko, Putinniñ tehnikanı qaytarmaq teklifi boyunca Ukraina rehberleri qarar berecek, dedi.
2017 senesiniñ dekabrinde sabıq Ukraina halq deputatı Andrey Sençenko, 2014 senesinde, Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaq etilmesi esnasında, yarımadadan silâlarnıñ çıqarılması ve arbiy hadimlerniñ qorantaları ile kursantlarnıñ evakuatsiya etilmesi aqqında muzakereler etkenini söylegen edi. Onıñ aytqanına köre, o, 3502 miqdarda arbiy tehnika ve silânıñ çıqarılmasını temin etti. Olarnıñ soñki qısmı 2014 senesi iyünniñ 16-sında yüklenip çıqarılğan edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalar tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qırımda ezannı eñ güzel oquycaqlar arasında “Ezan sedası” yarışınıñ birinci saylav turu başlandı. Birinci tur Cürçi (Pervomayskoye) qasabasında olıp keçti.
Finalğa keçmek içün Cürçi rayonınıñ köylerinden kelgen 16 farqlı yaşta olğan yarışçı ğayret kösterdi. Eñ kiçik yarışçı 7 yaşında edi.
Yarışnıñ başında toplanğanlar ögünde Qırım Müftisiniñ muavini Raim Ğafarov çıqışta bulundı. O, ezan ve onıñ musulmanlar içün müimligi aqqında tarif etti.
“Bir qaç onyıllıq devamında ecdatlarımız, sürgünlik yerlerinde bulunğanda, Qırımğa qaytmağa ve ezan sesini eşitmege arzu ete ediler. Bugün ise, kiçik balalarnıñ bile ezannı oquğanlarını körip, yüregimiz ğururnen ve Qırımda İslâmnıñ ğayrıdan tiklenilmesi ve qaviyleşmesi ümütinen tola. Qırımda ezan sesi iç bir vaqıt tınmasın”, – dedi Raim Ğafarov.
Bundan da ğayrı, o, Cürçi din cemiyetiniñ reisi Vaid Bilâlovğa tedbirniñ teşkil etilmesinde yardımı içün teşekkür bildirdi.
Jüri terkibine Qırım Müftisiniñ muavini Raim Ğafarov, Cürçi rayonınıñ baş imamı Kemal Ğaffarov, Cürçi qasabası camisiniñ imamı Server Yağyayev, QMDİ hadimi Remzi Qurtdede kirdiler. Jüri azaları iştirakçilerge bir qaç kriteriy boyunca qıymet kesti: doğru telâffüz (tecvid), maqam ve sesniñ gür olması.
Birinci saylav turu neticesinde finalğa İslâm İzeyev, İbragim Yakubov ve Alim İbragimov keçtiler.
Nevbetteki yarış mart 9 künü, Aqmescitte, Seit Settar külliyesinde ötkerilecek.
Hatırlatamız, saylav turları mart-aprel ayları devamında, Ramazan ayınıñ başlanuvına qadar keçirilecek.
Yarışta iştirak etmek içün 50 yaşına qadar er kişiler davet etile. Bundan da ğayrı, 6 yaşından başlap, oğlanlar da iştirak ete bile.
İştirakçiler aşağıdaki esas talaplarğa uymaq kerekler: doğru telâffuz, ezan metininiñ doğru oqulması, maqam, sesniñ temizligi, ifadeli eda, özüni sanada güzel tutmaq.
Ezannı eñ güzel oquğanlarnı mütehassıs jüri azaları belgileycek, ğaliplerni taqdirnameler ve tedbir sponsorlarından qıymetli hatıra bahşışları bekley.
Tedbirniñ maqsadı – yaşlar arasında İslâm ükümlerini yaymaq ve populâr etmektir.
Qırım MDİ matbuat hızmeti


text:
İşğal etilgen Qırımda işğalci akimiyet Ukraina prezidenti işleriniñ idaresinden olğan bir qaç devlet yazlıq evini Rusiye prezidenti işleriniñ idaresine berdi.
TASS malümatına köre, Rusiye prezidenti işleriniñ idaresi Köreizdeki Yusupov saray-bağça kompleksi ve Aluştadaki Qırım tabiat qoruğını idare etecek.
Yusupov sarayı – tarihiy obyekttir, 1945 senesi Yalta konferentsiyasında İosif Stalin başlığında Sovet eyyetiniñ rezidentsiyası sayıla edi. Birazdan 4 sanlı devlet yazlıq evi statusını aldı. Mında KPSS merkeziy komitetniñ erbapları raatlana ediler. 2006 senesi kompleksni Ukraina prezidentiniñ devlet rezidentsiyası statusına çevirdiler. Ara-sıra mında resmiy körüşüvler ve konferentsiyalar ötkerile edi. Aynı vaqıtta, obyekt müdiri Mariya Petrova bildirgenine köre, Ukrainanıñ birinci sımaları sarayğa kelmey ediler, çünki mındaki havfsızlıq şaraitleri yahşı degildir – kompleksni acele tamir etmek kerek.
Bundan ğayrı, Rusiye prezidenti işleriniñ idaresine Qırım qoruq hocalığındaki av evi, gaspradaki №5 ve 7 rezidentsiyaları, ve №3 devlet rezidentsiyası berildi. İşler idaresiniñ strukturalarına daa altı şifahane ve eki bala şifahane lageri keçe.
«Ukraina prezidenti işleriniñ idaresine ait olğan Qırımdaki yaşlıq evleri Rusiyeniñ devlet ihtiyaclarında qullanılacaq», – dep yaza neşir.
2014 senesi mart 16-da Qırım ve Aqyar şeerinde yarımada statusı aqqında «referendum» olıp keçti. Onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine qabul etti. Ne Ukraina, ne Avropa Birligi, ne de Amerika Qoşma Ştatları işbu rey berüvni tanımadılar.


text:
Qırımda oktâbrniñ 9-nda 2015 COVID-19 hastası hastahanelerde tedaviylene, bir künde beş kişi vefat etti. Bu aqta Qırımnıñ Rusiye Sağlıq nazirligi haber ete.
Qayd etilgenine köre, 2575 insan tibbiy közetüv altında buluna, 937-si evde dinamik közetüv altında qala, 1490 kişi hastahanelerde buluna, 148 insan observatorlarğa alındı.
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ malümatına köre, umumen 5553 COVID-19 hastası qayd etildi. 2015 insan Qırımnıñ tibbiy müessiselerinde tedaviylene, 3390 kişi tüzelip yiberildi. Epidemiya başlağanından 82 insan vefat etti.
Hatırlatamız, oktâbrniñ 8-nde Qırımda 140 koronavirus hastası qayd etildi.
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
«Bu kibi miqyaslı terroristik areketine bağlı olğan er kes cezalanacaq. Ukrainağa tınçlıq kerek. Faqat, terroristlerge cevap qaytarılacaq», – dedi Poroşenko.
Bundan da ğayrı, devlet başı Ukraina boyunca iyün 15-ni matem künü olaraq ilân etti.
«Bazar künü arbiylerimizniñ elâk olğanı sebebinden matem künü olaraq ilân etem. Bu vaqia tek olarnıñ qorantaları içün degil de, memleketimiz içün büyük bir faciadır. Ukraina ğam-qasevet içindedir, amma biz küreşimizni devam etemiz», – dedi Petro Poroşenko.
Gece iyün 14 künü boyevikler Luganskta Ukraina Silâlı Quvetleriniñ Ava quvetleriniñ arbiy uçağını urıp tüşürdiler. 49 arbiy insan elâk oldı.


text:
Pakistanda, Lagor şeherinde ayan canlı bomba patlağanı sebebinden, eñ azı 65 insan elâk oldı, daa 280 - ni yaralandı. Ölgenler arasında esasen qadın - qızlar ve balalar qayd etilgen.
Yaralanğanlarnıñ çoqusı pek ağır aldadır, bu sebepten qurbanlarnıñ sayısı yüksele bile.
Patlama, şeher merkeziniñ parkı ve bala meydançığınıñ kirişinde oldı. Belli olğanı kibi, mezkür yerde yerli hristianlar kendi diniy bayramını qayd ete ediler.
Yapılğan ucum içün mesülietni öz boynuna «Camaat - ül - Ahrar» adlı gruppirovka aldı. (tercimesi - «Azatlıq içün küreşkenler»)
Aynı gruppirovka, mart 7 künü Şabdakari şeherinde yüz bergen patlav içün cevapkâr çıqtı. Belli ki, o vaqıt 17 insandan ziyade elâk olğan edi.


text:
Azat etilgen ukrain deñizciler, sabalıqtan soñ arbiy hastahaneden Odessağa ketecek, dep haber etti Facebookta Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisova
"Sabalıqtan soñ, deyerli bütün yigitlerimiz - deñiz askerleri - arbiy hastahaneden evge, Odessağa ketecek", - yazdı o.
Onıñ malümatına köre, sentâbrniñ 13-ünde körüşkende, deñizciler, Rusiye ve ilhaq etilgen Qırımnıñ türmelerinde bulunğan qalğan Ukraina vatandaşlarınıñ taqdiri aqqında soray edi.
"Men olarğa, bu istiqamette iş alıp barılğanını ayttım ve, bütün vatandaşlarımıznı azat etmek içün, imkânı olğan ve olmağan bütün şeyni yaparmız, dep ayttım", - yazdı Denısova.
Sentâbrniñ 7-nde Ukraina ve Rusiye arasında tutulğanlarnı deñişim kerçekleştirildi. 35 ukrainalı ile uçaq «Borıspil» Kyiv ava limanında qondı. Oleğ Sentsov, Oleksandr Kolçenko, Volodımır Baluh, Edem Bekirov, Yevğen Panov, Pavlo Ğrıb, Stanislav Klıh, Mıkola Karpük, Roman Suşçenko, Artur Panov, Oleksiy Sizonovıç ve 2018 senesi noyabrde zapr etilgen 24 deñizci azat etildi.


text:
Etiketler: Evliya Çelebi SeyahatnamesiEvliya Çelebi Seyahatnamesi ekitapEvliya Çelebi Seyahatnamesi ekitap indirEvliya Çelebi Seyahatnamesi indirEvliya Çelebi Seyahatnamesi pdfEvliya Çelebi Seyahatnamesi pdf indirEvliya Çelebi Seyahatnamesi pdf kitap indirGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi SeyahatnamesiGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 1. Cilt 1. kitapGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 1.1Günümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 1.1 pdfGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 1.1 pdf indirGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi ekitap indirGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi indirGünümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi pdf kitap indir
- Sonraki yazı Evliya Çelebi seyahatnamesi Yeni Baskı 1. Kitap – PDF Kitap İndir
- Önceki yazı Günümüz Türkçesi ile Evliya Çelebi Seyahatnamesi 6.2 – PDF Kitap İndir
Bunlar da hoşunuza gidebilir...
-
Hüsn-ü Aşk – Şeyh Galib – PDF Kitap İndir
Yazar: admin · Published 13 Eylül 2021 · Last modified 7 Eylül 2021
-
Ekmeğimi Kazanırken – Maksim Gorki – PDF Kitap İndir
Yazar: admin · Published 3 Eylül 2021 · Last modified 31 Ağustos 2021
-
Python Kılavuzu Sürüm 3.x PDF İndir
Yazar: admin · Published 15 Ekim 2019 · Last modified 10 Mart 2020
Bir cevap yazın Cevabı iptal et
This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.


text:
Mayısnıñ 13-nde Rusiyeniñ Rostov vilâyetindeki Taganrog şeer mahkemesi martnıñ 27-nde Qırımda keçirilgen kütleviy tintüvler neticesinde tutulğan Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» dört mabüsiniñ apis müddetini uzattı. Seyran Murtaza, Enver Ametov, Mecit Abdurahmanov ve Rustem Seythalilov avgustnıñ 15-ne qadar SİZOda qalacaqlar, dep bildire Qırım.Aqiqat mühbiri.
«Er şey standart ve şablon oldı: 15 şaatnıñ sorğusı ve bir sıra tahqiqat tedbiriniñ keçirilmesi sebebinde sıñırlav tedbiriniñ ve SİZOda tutuluvınıñ uzatılması kerek olğanına dair aynı ibareler. Bu esnasta qanaatlendirilgen yekâne muracaat qarar seslendirilgende soy-soplarına kirmege izin berilmesi oldı», – dep haber etti advokat Ayder Azamatov Qırım.Aqiqatqa.
O, tahqiqat sırı olğan malümat seslendirilgeni içün mahkeme oturışuvı qapalı oldı. Faqat Rostov-na-Donuda keçken diger oturışuvlar açıq şekilde keçirile.
Taganrogdaki oturışuv prokuror Artur Şirâyevniñ teşebbüsi ile qapalı oldı, apiske alınğanlarnıñ faalleri ve tuvğanları mahkemege kirip olamadı.
Aynı vaqıtta, mahkeme binası içinde ve oturışuv salonında qoruvnı quvetleştirmek içün Rusiye politsiyasınıñ tahminen 30 hadimi ketirildi. Mabüsler esnasqa ketirilgende politsiya hadimleri «bir şey çıqmasın dep», mahkeme binasınıñ arqa çıqışına kelip mabüslerni körecek olğan faallerden dağılmalarını istedi.
Martnıñ 27-nde FSB, Rusiye İç işler nazirligi ve Rusiye gvardiyasınıñ hadimleri martnıñ 27-nde Qırımda qırımtatarlarnıñ, şu cümleden «Qırım birdemligi» faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirdi. Rusiye FSBsi Qırımda tintüvler keçirilgenini tasdıqladı.
Martnıñ 27-nde ve 28-nde Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi tutulğan faallerni apiske aldı.
Martnıñ 29-nda Rusiye uquq qoruyıcıları Qırımdaki tintüvlerden soñ qıdırılğan qırımtatar faali Edem Yayaçikovnı tutıp aldı.
Remzi Bekirov, Riza İzetov, Ruslan Suleymanov, Farid Bazarov ve Şaban Umerov Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 1-inci qısmına (terror gruppasınıñ faaliyetini teşkil etüv) istinaden qabaatlana. Qalğanları terror teşkilâtınıñ faaliyetinde (Rusiye Ceza kodeksiniñ 205.5 maddesiniñ 2-nci qısmı) iştirak etkeninden şübheli sayıla.
Martnıñ 29-nda Qırımnıñ Rusiye ombudsmeni Lüdmila Lubina Qırım.Aqiqatqa bildirgenine köre, Qırımda tevqif etilgen 23 qırımtatar faalini Rusiyege alıp ketkenler.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
ABD, Rusiyeni Ukrainağa qarşı siyaseti ve halqara meydanda başqa areketleri içün cezasını çekmege mecburlay, dedi Münhen (München) konferentsiyasında havsızlıq boyunca ABD prezidentiniñ muavini Mayk Pens (Mike Pence). Bundan ğayrı, Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Rusiye ukrain deñizcilerni zapt etkeni içün sanktsiyalarnıñ “azaq paketi”ni qabul etmege amerikan senatnı çağırttı.
Rusiye Tış İşler Naziri Sergey Lavrov, öz nutqunda umumiy avropa evi ğayesi aqqında ayta edi, Avropanı coyğan fırsatları içün tenqit etti, ve bundan ğayrı ABD ve Avropa Birligini “tarih aqımına qarşı yaldamaqnı toqtatmaq” çağırttı. Rusiye TİN-niñ vekili, “sıñırsız rusiye havfı” aqında efsanelerge aytındı, onıñ alâmetlerini er yerde tapmağa tırışalar dep ayta: Brekzitte katalon referendumına qadar.
“Strategiya XX” globalistika merkeziniñ başı Mıhaylo Ğonçar, Münhen konferentsiyasını büyük meselelerniñ çezme usulı kibi körmemek teklif ete.
Qırım mevzusı halqara kün tertibinden yoq olmağanı pek müimMıhaylo Ğonçar
- Bu açıq subet konferentsiyası olmaq kerek edi, amma öyle olmadı. Dünyanıñ siyasiy başı olıp kecken vaqialarnı - Rusiye,1975 senesinden Helsinki aktınen pekitilgen dünya nizamınınıñ bozğanını añlatıp olamay. Rusiye, Ukrainağa qarşı tecavuz etip, halqara uquqnı ayaq astına aldı, ve er kes ne yapmalı sualinen tüşüncege daldı. Münhen konferentsiyası daa çoq muzakere yeri. Amma Rusiye bir qaç yıl devamında yapmağa tırışqanına baqmadan, Qırım mevzusı halqara kün tertibinden yoq olmağanı pek müim. Münhende bu esas mevzu olmadı, amma ne ise.
Mıhaylo Gonçar, Rusiyeniñ Azaq deñizde tecavuz areketlerine cevap olaraq ğarbiy sanktsiyalar olacağından emin.
- Bazı fikirlerge köre, eñ küçlü sanktsiyalar tamam bu yıl olacaq, çünki bu yıl MH17 davasınıñ tedqiqatı bitecek ve Solsberide olğan vaqialarğa nisbeten yañı malümat peyda olacaq. Lavrov, oña has olğan sovet diplomatiya üslübinde, amerikanlarnıve Ğarpnı qabaatlamağa tırışa. Bu dünya nizamı ve raketa Añlaşmasınen bağlı, sanki er şeyde amerikalılar qabaatlı. Bunıñ içün, Rusiyeniñ, Avropanıñ özünde tecavuz areketlerinden soñ, bu Añlaşmanıñ rejiminiñ bozulması kün tertibinde peyda olur dep tüşünem.
Fevral 16-sında Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Amerika prezident muavini Mayk Pensnen körüşüvi aqqında jurnalistlerge bunı aytıp berdi:
“O eñ başında ABD içün Ukraina - müim strategik ortaq olğanını qayd etti. Biz mudafaa saasında olarnen işbirlikke ümüt etemiz. Keric boğazındaki tecavuzğa cevabımıznı da muzakere ettik. Bundan ğayrı ileride ilân etilecek sanktsiyalarnı ve olarnıñ Avropa sanktsiyalarınen uyğunlığını da laf ettik. Aytqanım kibi, kelecek afta müsbet cevapnı bekleymiz”.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)


text:
Bush: AQŞnıñ İranga höcüm itü niäte yuq
Waşiñton – AQŞ prezidentı George Bush, Amerikanıñ İranğa höcüm itü niäte yuq dip belderde. Şulay da AQŞ, Amerikalı häm Ğiraqlılarnı İrannıñ Ğiraqta kürgän çaralarına qarşı saqlıyaçağın belderde. AQŞnıñ ABC TV kanalına birgän äñgämäsendä Bush, İranğa qarşı köräştä barlıq mömkinçelär qullanıla ala, xättä kiräkkän oçraqta köçtä qulla alabız läkin nizaqlarnı çişü eşendä iñ başta säyäsi çaralarğa möräcäğat iteçäkbez dip belderde. Bush İrannı atom qoralları citeşterüdä häm Ğiraqta AQŞ xärbilärenä qarşı köräşkän törkemnärgä iğanäçälek itüdä ğayepli. Läkin İran tarafı bu ğayepläwlärne gel inqar itä.


text:
2014 senesi fevral 20-de Kiyevde olıp keçken Kök yüzüniñ qurşunğa tizilüv videosı ağda peyda oldı.
Videoda birinci prorıv, silâlı mahsus bölüklerniñ sarı şeritler ile kelmesi mevcut, dep haber ete TSN.
Çeçek saati üzerinde qurşunğa tizüv, ekinci prorıv, «Miron» snayperler gruppasınıñ radio yaqalavı ve belgisiz gruppanınıñ radio yaqalavı.
Videoda – saat 08.55 başlap saat 11:37 qadar İnstitutskaya soqağındaki vaqialar.
Hatırlatamız, fevral 20-de Ukrainada Kök Yüzü Qaramanlarınıñ Künü qayd etile. Malüm olğanı kibi, 2014 senesi fevral ayında Kiyev merkezinde arbiyler ve narazılıq bildirgenler arasında yüz bergen çatışmalarda yüzden ziyade insan elâk oldı, yüzlernen kişi yaralandı, eñ büyük çatışmalar fevral 20-de olıp keçken edi.
Adamlarnıñ ekseriyeti nişancılarnıñ qurşunlarından elâk oldı. Soñra narazılıq aktsiyasınıñ elâk olğan iştirakçilerine «Kök yüzü» aytmağa başladılar. Baş prokuraturanıñ malümatına köre, Yevromaydan vaqtında 2,5 biñ insan zarar kördi, olardan 104 kişi elâk oldı. Yevromaydan iştirakçileriniñ öldürilüvi aqqında iş çerçivesinde mahkemegge 8 qabaatlayıcı vesiqa berildi.


text:
Google Maps servisi ilhaq etilgen yarımada tarafından kelgen Keriç köpüriniñ adını ukraince («Krımskiy mist») dep yazğan. Bu arada Rusiyeniñ Taman tarafındaki qısmınıñ adı rusca yazılğan.
Kreml nezareti altındaki Qırımnıñ yolbaşçısı Sergey Aksönov bu vaziyetni «musbet» deyerek, köpürniñ bar dep «tanılğanı» aqqında ayttı.
Mayısnıñ 15-nde qurulayatqan Keriç köpüriniñ avtoyol qısmınıñ açılışında Rusiye prezidenti Vladimir Putin iştirak etken edi.
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko mayısnıñ 15-nde, Rusiye ilhaq etken Qırımda Keriç köpüriniñ qurğanı Kremlniñ halqara uquqqa sayğısızlıq köstergeniniñ nevbetteki misali olğanı aqqında aytqan edi.
Avropa birligi Rusiye ve ilhaq etilgen Qırım arasında qısmen açılğan Keriç köpürini tenqit etken edi.
2014 senesi Qırım ilhaq etilgen soñ Ukraina Rusiye ile tizilgen köpür qurulışınen bağlı muqaveleden çıqtı.


text:
Bazarertesi künü, iyülniñ 15-i, nevbetten tış Ukraina parlamenti saylavlarında rey berüv yerini deñiştirmek içün soñki kündir.
Ukraina saylayıcıları devlet reyestriniñ malümatına köre, bazarertesi kününe qadar 233347 saylayıcı, şu cümleden 2761 Qırım ve Aqyar sakini, rey berüv yerini deñiştirdi.
Nevbetten tış Yuqarı Rada saylavlarınıñ keçirilmesi iyülniñ 21-ne belgilendi.
Ukraina Yuqarı Radasına firqa cedvelleri boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ beş vekili namzet kösterecek: qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilev ve Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz (Petro Poroşenkonıñ «Avropa birdemligi» firqası), Meclis reisi Refat Çubarov (İgor Smeşkonıñ «Küç ve namus» firqası), Gayana Yüksel (Ukrainanıñ yeşiller firqası), Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azası ve Abmecit Suleymanov («Ukraina Halq Areketi»).
Yuqarı Rada saylavlarına tek Qırımtatar Milliy Meclisiniñ temsilcileri namzet köstermey. Olarnıñ arasında – ukrain jurnalisti ve qırımtatar asıllı devlet erbabı, Ukraina informatsion siyaseti naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar («Ğroysmannıñ ukrain strategiyası» firqası), Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ delegatı Rustem Umerov, «KrımSOS» teşebbüsiniñ koordinatorı Tamila Taşeva ve «VostokSOS» hayriye fondunıñ icra müdiri Aleksandra Dvoretskaya (üçü de Svâtoslav Vakarçuknıñ «Ses» firqasından), qırımlı bloger ve dizayner Liza Bogutskaya (Volodımır Zelenskıynıñ «Halq hızmetçisi» firqası), qırımlı, Ukrainanıñ sabıq halq deputatı Andrey Sençenko («Aq küçü»), cemaat faali, göñülli, Qırımdan köçken Natalya Lütikova («Ukraina Halq Areketi»).


text:
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ 2020 senesi devamında vatandaşlarnıñ muracaatları ile çalışuvı
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ 2020 senesiniñ 3-nci çerigindeki faaliyetiniñ neticelerine dair esabat
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ 2020 senesiniñ 2-nci çerigindeki faaliyetiniñ neticelerine dair esabat
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ 2020 senesiniñ 1-nci çerigindeki faaliyetiniñ neticelerine dair esabat
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ 2019 senesiniñ oraq ayından 2020 senesiniñ arman ayınace faaliyetiniñ neticelerine dair esabat
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ 2019 senesi devamında faaliyetiniñ neticelerine dair esabat
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ 2019 senesiniñ 4-nci çerigindeki faaliyetiniñ neticelerine dair esabat
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ 2019 senesiniñ 3-nci çerigindeki faaliyetiniñ neticelerine dair esabat
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ 2019 senesiniñ 2-nci çerigindeki faaliyetiniñ neticelerine dair esabat
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ 2019 senesiniñ 1-nci çerigindeki faaliyetiniñ neticelerine dair esabat
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ 2018 senesi devamında faaliyetiniñ neticelerine dair esabat
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ 2018 senesiniñ 4-nci çerigindeki faaliyetiniñ neticelerine dair esabat
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ 2018 senesiniñ 3-nci çerigindeki faaliyetiniñ neticelerine dair esabat
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ 2018 senesiniñ 2-nci çerigindeki faaliyetiniñ neticelerine dair esabat
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ 2018 senesiniñ 1-nci çerigindeki faaliyetiniñ neticelerine dair esabat
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ 2017 senesiniñ 4-nci çerigindeki faaliyetiniñ neticelerine dair esabat
Ukraina Prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki Temsilciliginiñ bir yıllıq faaliyetiniñ neticelerine dair esabat


text:
Ukraina Baş prokuraturası yanındaki Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Qırımnıñ şimdiki akimiyeti tarafından jurnalist faaliyetine keder etilgeninden sebep cinaiy taqiqatqa başladı.
Bu aqqında QMC prokuraturasınıñ saytında aytıla.
Aprel ayınıñ soñunda Ukraina haber siyaseti naziriniñ mesleatçısı Sergey Kostinskiy bunıñ ile bağlı arizanı prokuraturağa bergen edi.
Kostinskiyniñ arizasında Qırımda jurnalistlerni taqip etüv aqqında aytıla edi. Bundan ğayrı, «Tsentr jurnalistskih rassledovaniy» agentliginiñ sabıq muarrirleri Natalya Kokorina ve Anna Şaydurovanıñ evinde keçirilgen tintüv ve sorğular aqqında aytıldı. Federal havfsızlıq hızmetiniñ (FSB) Qırım idaresi Rusiye Cinaiy kodeksiniñ 280.1 maddesi boyunca «Qırım» batalyonınıñ göñüllileri aqqında maqaleden sebep cinaiy işni açtı. ATR qırımtatar telekanalınıñ operator Eskender Nebiyevni ise 2014 senesi fevral 26-da olıp keçken mitingde iştirak etkeninde qabaatlaylar.
Amerikanıñ jurnalistlerni qoruv komiteti Rusiye prezidenti Vladimir Putinni Qırımda matbuat serbestligini sıqıştıruv areketlerini toqtatmağa çağırdı.
Bundan evel Freedom House ükümetten tış teşkilâtı Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım matbuat serbestliginiñ seviyesi boyunca dünyanıñ eñ yarımay memleketleri ve topraqları cedveliniñ onuna kirgenini bildirdi. Bu cedvelde yarımada Aqrusiye, İran, Turkmenistan ve Özbekistannıñ yanında qayd etile.


text:
Cumaaqşamı künü, noyabrniñ 26-nda, Rusiyeniñ Rostov-na-Donu şeerindeki Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi qırımlı Zekirya Muratovnıñ apiste qaluv müddetini 6 ayğa – 2021 senesi mayısnıñ 17-ne qadar uzattı. Bu aqta advokat Lilâ Gemeci «Qırım birdemligine» bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, Muratovnıñ davası boyunca ilk tahqiqat yekünlendi, oña qabaatlayıcı qarar berildi. Gemeci, mahkeme diqqatını Muratovnıñ 3-ünci derece saqatı olğanına, kiçkene balası olğanına ve onıq baqıluvına aliment bergenine celp etti.
Gemeciniñ bildirgenine köre, al-azırda Zekirya Muratov karantin kamerasında buluna, anda Aqmescitteki ekinci «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» mabüsi Riza İzetov da buluna. Mahkeme vaqtında Muratov toqtamayıp öksürdi.
«Şimdi karantin kamerasında buluna, bu sağlığına pek tesir ete. Dünya sağlıq teşkilâtınıñ tevsiyelerine baqıp, koronavirus pandemiyası vaqtında onı ev apsinde tutmaq doğru olur edi. Pasportları alındı, içtimaiy bağları Qırımda, çetel devletlerinde Muratovnıñ mülki yoq, tahqiqat ve mahkemeden saqlanmağa tırışmağan edi. Cinayet ağırlığı insannı apiste tutmaq içün sebep degil», – dedi advokat Gemeci.
Rusiye kontrolindeki Qırım Yuqarı mahkemesi imayeniñ istinaf şikâyetini qanaatlendirmeyip, qırımtatarı Zekirya Muratovnı tahqiqat izolâtorında qaldırğan edi.
Rusiye quvetçileri Zekirya Muratovnı iyülniñ 7-nde tuttı. FSB, onı «Hizb ut-Tahrir» bölüginde iştirak etkeninde qabaatlay.
Rusiye quvetçileriniñ areketlerini Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki daimiy temsilciligi takbih etti, Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyardaki Milliy politsiya Baş idaresi tintüvler aqqında Ukraina Ceza kodeksiniñ 162-nci maddesiniñ 2-nci qısmına (mesken tiyilmemezligini bozuv) ve Ukraina Ceza kodeksiniñ 146-ncı maddesiniñ 2-nci qısmına (qanunsız alda azatlıqtan marum etüv) istinaden cinaiy tahqiqat başlattı.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Qırımda Ermeni Bazar-Canköy-Kefe-Keriç yolunda "VAZ" maşnası ve traktor çatıştı - yengil maşnanıñ aydavcısı elâk oldı. Bunı Rusiye FVN-niñ Qırım idaresiniñ matbuat hızmeti bildirdi.
Beyanatqa köre, yol qazası oktâbr 22-sinde oldı: traktor qarşı yolaqqa çıqıp, maşnanen çatıştı. "VAZ"nı 21 yaşındaki yigit ayday edi.
"Qaza neticesinde "VAZ" avtomobiliniñ aydavcısı ağır yaralanıp, elâk oldı, yolcusı ise çeşit-türlü seviyedeki travmalarğa oğradı. Qaza yerine Devlet avtomobil teftişi (DAT) taqımı ketti", - denile beyanatta.
Rusiye polisi qaza sebebinden teşkerüv keçire ve onıñ neticesinde bir usul qararı berilecek.
Oktâbr 19-ında Aqmescitte Mitsubishi maşnasınıñ aydavcısı eki piyadeni urdı.
Bundan evel Aqmescitte Lada maşnasınıñ aydavcısı, yolnı üçfenersiz cayav keçitinden keçken mektep talebesini urdı.
Qurtarıcılar Qırımda ciddiy yol qazalarınıñ sayısı arttı, dep bildirgen edi. Qırımda 2019 senesiniñ ilk üç ayında keçken senege baqqanda bir buçuq qat ziyade aydavcı mesüliyetke çekildi.