text:
- «Üş twğırlı til» sayasatı turalı ne bilesiz? Bwl turalı sizge qanday mälimetter jetkizildi?
- Men özim Qazbilim (kazbilim.kz) portalınıñ redaktorı retinde de, onıñ üstine bilim salası men wrpaq tärbiesi turalı ünemi qalam terbep, baspa betinde jazıp sızıp jürgen qoğamnıñ belsendi azamatı retinde «üş twğırlı til» sayasatı turalı tolıq bilemin. Jaña qabıldanğan jalpı bilim beruge arnalğan 2016-2019 jıldarğa arnalğan bilim bağdarlamasın körip tolıq tanısıp şıqqanmın. Bwğan deyin de bwl bağdarlama turalı maqala da jazdım, swhbat ta berdim. Sonday-aq, bağdarlamanıñ artıq-kemi turalı öz wsınısımdı qazirgi ministr Erlan Kenjeğaliwlı Sağadievpen eki märte kezdesip, jaña komandasına öz wsınıstarımdı jetkizdim. Wstaz retinde, wltşıl azamat retinde äli de öz wstanımımdı, wsınısımdı baspa sözde de, tikeley de jetkizemin. Aytu, zerttep tüygen wsınısımdı jetkizu meniñ parızım. Al, onı tıñdau men iske asıru qolında tizgini bar jwrttıñ şaruası. Biraq, qoğam sözimen sanasıp jatqan tizgindi jwrt az. Men tügil müyizi qarağayday akademik ağalarımızdıñ şırılın tıñdar emes.
- Sizdiñ oğan dayındığıñız qalay? Osığan baylanıstı jaña oqu jılınan bastap üş tilde oqıtuğa sabaq oqıtuğa dayınsız ba?
- Meniñ jeke dayındığım ne şeşedi? Eger jeke basımdı aytsa sabaq beruge dayınmın, qay tilde de. Biraq, qoğam dayın ba? Men tolıq naqtı ayta alamın. Bizdiñ elde däl qazir osı jaña bağdarlamada körsetilgen tört jaratılıstıq pändi ağılşın tilinde beretin mwğaalimder jalpı Qazaqstannıñ mektepterin 15%ğa ğana qamti aladı. Sebebi, bizde däl osı pänderdi ağılşın tili tügil qazaq tilinde beretin mwğalimder jetispeydi. Tipti key auıldıq mektepterde joq, özge pänniñ mwğalimi beredi. Sondıqtan, bwl bağdarlamanıñ iske asuı da mümkin emes. Şınayı jağdayğa qarau kerek. Zertteu kerek, bilim salasına asığıs nemese atüsti eşqanday reforma jasauğa bolmaydı. Bilimge asığıs jasalğan reforma wlttıq tragediyaağa aynalıp ketui mümkin.
- Öziñizdiñ jeke közqarasıñız boyınşa bwl bastamanıñ artıq-kemşiligin aytıp berseñiz. Dwrıs pa, älde bwrıs pa?
- Men wstaz retinde, osı salanı tolıq biletin azamat retinde tübegeyli qarsımın. Qazirgi künde qabıldanıp otırğan bağdarlama negizinde üş tildi oqıtu mäselesi qoğamda özekti talqılanuda. Biraq bwl jüye däl qazirgi kezde qıbldau eldiñ bilim salasın artqa ketiredi, sonımen birge qazaq tiline jasalğan auır qiyanat boladı.
Birinşiden, til – baylanıs qwralı, wlttıñ qwndılığı. Qazir biz memleketten ülken kölemde aqşa şaşıp, ağılşın tilin üyretpesek te, ağılşın tili özdiginen damidı, kerek jwrt özdiginen üyrenedi. Qazir bärimiz oylaymız «ağılşın tili, oybay, ğılımnıñ qaynar közi» dep. Aynalayın memlekettiñ bar wrpağı ğılım qua ma? Älde, eldiñ bäri joğarı bilim alıp, doktor atana ma? Ol mümkin emes qoy? Joq älde, besik jırın ağılşınşa aytatın analar men ağılşınşa söyleytin küzetşiler kerek pe bizge? Onıñ üstine ağılşın tili swranısqa ie, ğılımğa nemese şetelge barıp oqitın, zertteumen şwğıldanatın jwrt ağılşındı olarsız-aq özderi oqıp aladı… Qazirdiñ özinde oquşılardıñ ağılşın tili deñgeyi qazaq tiliniñ deñgeyinen eki ese joğarı…
Ekinşiden, Ğılım tili degenderge. Iä, ğılım tili. Biraq, mektepte pändi oqıtu kerek emes. Ağılşın tili pänin jeke oqıtudıñ sapasın arttırsa jetkilikti. Onıñ üstine bükil el ğılım salasına barmaydı äri bükil el şetelge şığıp qızmet etpeydi. Onıñ üstine ğılımdı wlttıñ tilinde damıtu bastı bolaşaq bolu qajet. Eger ağılşınsız damımaytın bolsa, japondardıñ, qıtaylardıñ ğılımı damımaytın edi. Alaş kösemi Älihan Bökeyhan ötken ğasırda «Qazaq tili ğılım tiline aynalmay, şınayı memlekettik tilge aynalmaydı,»- degen edi, aqiqatı sol!
Üşinşiden, Mekteptegi şınayı jağday, orta bilimdegi auır mäselelerdi tüsinbey twrıp reformadan aulaq bolğan abzal. Jalpı bilim berudiñ 2016-2019 jıldardağı bağdarlamasında ağılşın tilinde beriletin pänderdiñ däl qazirgi kezde qazaq tilinde beretin mwğalimderge zar bolıp otırğan sätte ağılşın tilinde sabaq beretin mwğalim men bükil respublikanı qamtimız deu – bwqanıñ mwrnın jwdırıqpen tesu.
Biz zertteu jürgizdik, mısalı Astanadağı 100-ge juıq mektepke ağılşın tilinde himiya pänin beretin 100 mwğalimdi dayındau üşin keminde 10 jıl kerek… Al, auıldarğa şe? Ağılşın tügili däl osı pänderdi qazaqşa beretin mwğalim joq, himiya pänin fizika, informatika, keyde, tipti, dene şınıqtıru päni mwğalimi berip jürgen jerler äli de bar ekeni eşkimge jasırın emes. Sonda deymin-au, Don Kihottıñ tirligi kimge kerek?! «Toqal siır müyiz swraymın dep jürip, qwlağınan ayırılıptı» deytin edi atam qazaq. Sol sekildi bilimdi wyıtpaq tügili iritip, tentiretip jiberemiz ğoy…
Körpege qaray kösilgen dwrıs-au!
Törtinşiden, biz täjiribeden ötkizdik dep, qarapayım mektepti NZM-men nemese KTL-men salıstıru eñ ülken qatelik. Ol mektepter men qarapayım mektepterdegi ayırmaşılıq öte ülken. 1) Mwğalimderdiñ ayırmaşılığı, jalaqınıñ ayırmaşılığı… 2) Oquşınıñ qabiletiniñ, otbasılıq mümkindiginiñ… 3) Mekteptiñ ayırmaşılığı: bazanıñ, zerthananıñ, bir auısımdılıqtıñ… Men qarapayım mekteppen, darındı balalarğa arnalğan mektepte de sabaq berdim, biraq olardı bir közqaraspen qarau mümkin emes.
Besinşiden, biıl mektep bitiruşilerdiñ 74%-ı qazaq tilinde, 26 % orıs tilinde WBT tapsırdı, eger osı bağıtpen kete bersek endi 5 arı ketse 10 jılda bwl körsetkiş qazaq tildi oquşı 90% orıs tildi körsetkiş 10% — ğa tüsedi. Osı bağıtpen kete berse bwl özdiginen eşqanday qarjı tögusiz-aq şeşiledi. Oğan bola memleketten qıruar qarjı bölgenşe sol qarjını oqulıq sapalandıru, mektepterdi zerthanalarmen tolıqtau wstazdardıñ jağdayın jasauğa jwmsasa eki jep bige şığar edi:
Ätteñ, bir kem dünie! Qazir orıs mektebine tek orıs tildi qazaqtardıñ belgili bir böligi jäne Reseyge ketu nieti bar orıstar ğana oqıtadı. Al, basqa wlttardıñ köbisi balasın qazaq mektepterine beru ürdisi bastalğalı biraz jıldıñ jüzi boldı.
Sonday-aq, qazaq mektepteriniñ bilim sapası orıs mektepterinen artta degen tüsinikten oyanatın kez-keldi ğoy. Jay ğana dälel: Astana qalasınıñ mektepteriniñ reytingisiniñ aldıñğı 10-dığında bir de bir orıs mektebi joq, 8 qazaq mektebi jäne 2 aralas mektep bar. Bwl qazaq mektepteriniñ tömen emes, kerisinşe bayağıda orıs mektepterin artqa tastap ketkenin körsetedi. Sol üşin de, orıs mektebi nemese orıs tildi balalar dep, bası artıq problema oylap tapqandı qoyu kerek, Qazaqstanda endi 5-6 jıldan soñ tek qazaq mektepteri ğana boladı, qalğanı özdiginen qazaq tildi mektepterge almasadı, tek qalıptasqan ürdispen oqulıq pen wstazdar qosının sapalandıru eñ tiimdi amal.
- Onda öziñizdiñ qanday wsınısıñız bar?
- Birinşi, bastauış sınıpqa, tım bolmağanda, 1 – 3 – sınıpqa üş tildi engizuden bas tartu kerek.
Ekinşi, orta buında ağılşın tilinde basqa pänderdi oqıtudı darındı balalar mektepteriniñ qwzırına qaldırğan dwrıs. Bwğan sebep, däl qazirgi deñgeyde jaratılıstıq pänderden mwğalim jetispeydi. Sonımen birge, respublikadağı beldi mwğalimderdiñ jası zeynetkerlikke jaqındağan. Mısalı, özim biletin Astana mektepterin qosa aytqanda, himiya pänin ağılşınşa sapalı jürgize alatın mwğalimniñ sanı 10- ğa jetpeydi. Bwnday jağdayda, ağılşın tilinde oqıtuğa köşu – formaşıldıq pen sapasızdıqqa wrındıradı. Sonımen birge, ğılımnıñ tilin müldem basqa tilde üyrenu qazaq tiline jasalğan qastandıq boladı.
Üşinşiden, orıs tilinde oqıtılatın pän etip, dünie jüzi tarihın tañdap alu – öte sätsiz jasalğan şeşim. Sebebin aytar bolsaq, aqparat qwraldarınıñ orıs baspasözine täueldi boluınan endi qwtılıp kele jatırmız. Al, dünie jüzi tarihın orıs tilinde oqıtsaq, bizdiñ ösip kele jatqan buın düniege közqarasın orıs aqparatınıñ negizinde qalıptastıradı. Bwğan jol bermeu kerek.
Törtinşiden, mektepte oqıtılatın orıs ädebieti päni qısqartılu kerek. Onıñ ornına qazaq tilinde audarma negizinde oqıtılatın «älem ädebieti» pänin engizu kerek. Sebebi, endigi buın wrpaq tek qana orıs ädebietimen emes, älem ädebietimen susındauı kerek.
Soñında bes kündik oqu apatasına baylanıstı bir söz, bes kündik oqu aptasın engizu dwrıs-aq, paydalı jağı köp. Biraq osı bes kündik oqu aptasın engizgende, jıl soñın qattı sozbay, toqsandıq oqu formasın studentterdiki sekildi semestrlik oqıtu jüyesine köşire salmasqa? Ätteñ, menen aqıl swramaydı ğoy… Bes kün oqısaq äri eki toqsan soñında bir demalsaq dwrıs qoy, mümkin qısqı demalıstıñ suıq künine baylanıstı wzartarmız…
Moldir Apseytova, «Jwldızdar otbası» junalı tilşisi
Jwldızdar otbası jurnalınıñ 2016 jılı 8 sanınan


c: text/html

text:
Sony Mobile kompanïyası tayaw arada Xperia Z4 Tablet planşetin satwdı bastaytındığın jarïyaladı. Xperia Z4 Tablet segiz yadrolı 64-bïttik Qualcomm Snapdragon 810 processorında qurıldı. Planşet negizgi 8-megapïkseldi jäne 5,1-megapïkseldi kameralarmen jaraqtalğan. Öndirwşiniñ mälimdewinşe, gadjetti sırtqa şığıp, künniñ közine paydalanğannıñ özinde onıñ betindegi beyneler anıq körinedi eken. Bul planşetterdiñ salmağı LTE-modwldiñ bolw-bolmawına baylanıstı 390 gramdı quraydı. Qurılğı şañ men ılğaldan IP68 standartı boyınşa qorğalğan. Onı uzaq waqıtqa swğa batırwğa da boladı, dep xabarlaydı lenta.ru.
Derekközi:24.kz
Tegï: Narıq jäne turmıs,
Kommentarïï

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ukrain yırcı, qırımlı Camala ve «Bumboks» taqımınıñ yırcısı Andriy Hlıvnük Maydanda yüz bergen ve soñra «İtibar inqilâbı» olaraq adlanılğan vaqialarnı aks etken yır ve klipni taqdim ettiler.
Yırğa «Sağanaq» serlevasını berdiler, muzıka ve klipniñ müellifi bestekâr Dmıtro Şurov oldı. Taqdim etilgen klipni internet qullanıcıları endi seyir ete bileler.
Cuma künü, noyabr 21-de, Kiyev merkezinde olğan kütleviy mitingniñ keçirilmesine bir yıl ola. Qırım sakinleri de Maydanda özlerini faal köstergen ediler.
Kiyevde Mustaqillik Meydanında, cuma künü, kütleviy tedbirler keçirilecek, şu cümleden, Halq toplaşuvı ve çeşit çıqışlar ötkerilecek.


text:
Densawlıq jäne kosmetïka salasında köptegen önimderde qoldanılatın, terige sergektik qalıptastıratın, antïoksïdan qorı bolıp tabılatın jäne xolesterïn deñgeyin tüsiretin jüzim däni soñğı jıldardıñ «tabïğï densawlıq elïksïri» atandı. Negizgi paydaları:
· As qorıtw jüyesin retteydi.
· Ökpe awrwına, qan azdıqqa jäne bas awrwına qarsı paydası bar.
· Qışqıl dämdi jüzim şırını jürek awrwlarına jäne jaralarğa paydası bar.
· Kosmetïkada krem, şampwn, sabın jasawda qoldanıladı.
· Antïoksïdan erekşelikteri, S vïtamïninen 20 ese, E vïtamïninen 50 ese üstem.
· Tamırlardı qwattandıradı. Gïpertonïya, jürek awrwı jäne sal awrwlarınıñ aldın aladı.
· Qant dïabeti jäne varïkoz awrwına şaldıqqandarğa öte paydalı.
· Katarakta jäne kompyuterdiñ közge tïgizetin zïyandarınan saqtaydı.
· Teriniñ däneker ulpasındağı kollegandı qwattandıradı.
· Arterïosklerozben baylanıstı köptegen awrwlardıñ aldın aladı.
· Revmatïzm awrwına paydası bar.
· Mïğa baratın ottegini arttıradı.
· Qaterli isik, qant dïabeti, JÏTS , gepatït V jäne gepatït S vïrwstarınan deneni saqtaydı.
· Teridegi äjimderdi azaytıp, şaştı ädemileydi.
· Tañerteñ jäne keşke bir qasıq ügitilgen qara jüzim süyekterin balmen, sirnemen, ayranmen nemese swmen aralastırıp işken jaqsı.
Derekközi:bilim-all.kz
Tegï: Arwlarğa keñes,
Kommentarïï


text:
Kïvï
Etti kïvïde birneşe sağattan bastap, täwlikke deyin ustawğa boladı, biraq serwenge şıqqanğa deyin et marïnadtalw üşin tünge qaldırğan jaqsı boladı. Eki kïlogramm etke juqa domalaqtap twralğan bes kïvï alıñız. Etti porcïyamen bölikke twrap, jemistermen jaqsılap aralastırıñız. Qajet bolğanda tuzdap, burış sebiñiz, biraq tamaq talğağıştar etti twra şampwrğa tizgen kezde nemese grïl torına salğanda dämdewdi usınadı.
Lïmon jäne pïyaz
Sirke swmen jäne dämdewişpen marïnadtawdıñ dästürli ädisine eñ jaqsı balama bolıp keledi. Bir kïlogramm etke pisken kezde qanday dämdi köbirek sezgiñiz keletinine baylanıstı sizge bir jarım–eki lïmon jäne eki ortaşa pïyaz qajet boladı. Pïyazdı jartı domalaqtap, al etti porcïyağa bölip, tilimdep twrañız. Lïmonnan twra käwap salınğan ıdısqa şırının sığıñız, qabığın şağındap tilip twrañız da, etpen aralastırıñız. Etti qolmen eki-üş mïnwt boyı sığımdap, aralastırıp otırıñız. Käwap eki sağattan keyin pisirwge dayın boladı.
Ayran
Sizge bar joğı bir lïtr ayran kerek boladı, onı porcïyağa twralğan etke quyasız. Bul käwaptı marïnadtawdıñ eñ qarapayım, äri qoljetimdi ädisteriniñ biri.
Anar şırını
Tamaq talğağıştar etti marïnadtaw retinde anar şırının asa qattı kurmetteydi, biraq şındap kelgende bul ädistiñ bir erekşeligi bar: şırın jaña sığılğan bolwı tïis, bul marïnad türi qımbatqa tüsedi. Degenmen, erekşe jağdaylarda etti anar şırınında marïnadtaw arqılı qonaqtarıñızdı tañ qaldıra alasız. Tağamdı usınğanda etti anar dänderimen bezendirwdi usınamız.
Kök jäne pïyaz
Käwaptı marïnadtawdıñ «kavkazdıq» ädisi mınaday – etke twralğan kök jäne pïyazdı köp kölemde saladı. Marïnadtaw üşin kïnza, aqjelken, askök, nasıbaygül, oregano jäne mayoran qoldanıladı. Siz osı barlıq şöpti aralastıra alasız, nemese öz dämiñizge qaray tañdap alıp, tipten tarxwn nemese sälbendi de qosa alasız. Pïyaz, qwıratın oyıñız bolsa, ädettegidey domalaqtap twraladı, nemese, tek marïnadtawğa ğana kerek bolsa, onda jartılay domalaqtap twraysız. Etti tüni boyı qaldıramız – al tañerteñ salawattı, äri paydalı käwap dayın boladı. Aytpaqşı, osınday marïnadtaw türi qoy jäne tawıq etine de jaqsı keledi.
Derekközi: kz.everydayme.com
Tegï: As mäziri,
Kommentarïï


text:
Baqıtjan Sağıntaev nemis käsipkerlerimen kezdesti
ASTANA. QazAqparat - Bügin Ükimet üyinde Astana ekonomïkalıq forwmın ötkizw ayasında QR Premer-Mïnïstri Baqıtjan Sağıntaev Germanïya ekonomïkasınıñ Şığıs komïtetiniñ törağası Manfred Grwndkemen jäne nemis kompanïyalarınıñ ökilderimen kezdesti. Bul twralı primeminister.kz xabarlaydı.
Kezdesw barısında Germanïyamen sawda-ekonomïkalıq ıntımaqtastıqtı odan äri damıtw, sonıñ işinde eksporttıq-ïmporttıq operacïyalardı ulğaytw, jetkiziletin tawarlar men qızmet türlerin keñeytw jäne eki memlekettiñ bïznes ortaları arasında tikeley baylanıstar ornatw mäseleleri talqılandı.
Baqıtjan Sağıntaev Germanïya elimizdiñ Ewropalıq Odaqtağı negizgi seriktesteriniñ biri ekenin jäne Qazaqstan özara tïimdi ıntımaqtastıqtı nığaytwğa müddeli ekenin atap ötti.
Sawda-ekonomïkalıq ıntımaqtastıq jönindegi ükimetaralıq jumıs tobınıñ älewetin, Qazaqstan-Germanïya iskerlik keñesiniñ jäne Şïkizat, önerkäsiptik jäne texnologïyalıq salalardağı seriktestik twralı ükimetaralıq kelisimniñ älewetin barınşa paydalanğan jön, dep atap ötti B. Sağıntaev.
Nemis kompanïyaları jumıs isteytin jäne belsendi türde öz kapïtaldarın salatın negizgi salalar - qurılıs, sawda, önerkäsiptik öndiris, ken orındarın ïgerw, al perspektïvalı bağıttar retinde energetïka, xïmïya jäne twrïzm salası atalıp ötti.
Qazaqstanda 10 arnayı ekonomïkalıq jäne 20 ïndwstrïyalıq aymaq belsendi jumıs isteydi, olardıñ ayasında ïnvestorlar qajetti ïnfraqurılımmen qamtamasız etilip, memlekettik qoldaw aladı. Osığan baylanıstı Germanïyanıñ iskerlik ortaları elimizdegi ïndwstrïyalandırw procesine, cïfrlıq jäne köliktik-logïstïkalıq ïnfraqurılım salasındağı birlesken jobalardı iske asırwğa, Ïndwstrïya 4.0 texnologïyaları men quzıretterin jüzege asırwğa, derekterdi öñdew ortalıqtarın damıtwğa qatıswğa şaqırtw aldı.
Anıqtama: Qazaqstan men Germanïya arasındağı sırtqı tawar aynalımı 2018 jıldıñ qañtar-aqpan aylarında $338,5 mln quradı, bul 2017 jıldıñ osınday kezeñimen salıstırğanda 54,5%-ke ($219,1 mln) ulğayğan. 2017 jılı tawar aynalımı $1,9 mlrd quradı (eksport - $418,2 mln, ïmport - $1,5 mlrd), al 2016 jılı tawar aynalımı $1,7 mlrd quradı (eksport - $262 mln, ïmport - $1,44 mlrd).


text:
Kremlniñ nezaretinde çalışğan Aqmescitteki Kiyev rayon mahkemesi iyünniñ 2-nde Andrey Zahteyniñ apis etüv müddetini avgustnıñ 7-ne qadar uzattı. Böylece, Qırımda «diversiyalar» teşkil etkeninde qabaatlanğan Zahtey 11 ay ve 28 kün devamında azatlıqtan matum qalacaq. Bunı Qırım.Aqiqatqa mabusnıñ advokatı Aleksey Ladin haber etti.
Rus taqiqatçısınıñ talabını advokat böyle añlattı: «Taqiqatçı nevbetteki sefer, Zahtey «şaatlarnı tehdit etmege devam ete bilecegini» ayttı. İmaye, mantıqlı sual berip, «ne vaqıt o tehdit etmege başlağan edi» dep sorağanda, iç bir cevap berilmedi. Dediler ki, Zahtey, Ukraina vatandaşı olıp, taqiqat organlarından ve mahkemeden gizlenmek mümkün olağanını tüşünmek içün esas bar».
Ladinniñ sözlerine köre, bu qararğa qarşı itiraz bildirilecek, bu ise İnsan aqları boyunca Avropa mahkemesine muracaat etmek içün kerek olğan tedbirdir.
Rusiye taqiqatınıñ iddiasına köre, Yevgeniy Panov ve Andrey Zahtey, «diversantlar» taqımında olıp, Qırımda teraktlar yapmaq içün Sivaş gölü üzerinden Ukrainanıñ qıtaiy qısımından yarımadağa keçkenler. Rusiye mahsus hızmetleriniñ bergen malümatlarına köre, Üç Cılğa (Suvorovo) köyü civarında, eşyalarını sağlağan gizli yede, ukrainliler tutılğanda eki Rus zabiti elâk olğan.
FSB dey ki, Yevgeniy Panov ve Andrey Zahteyniñ ekisi de öz qabaatlarını qabul etti, lâkin mabuslar, prokuraturağa muracaat yollap, «itiraf ifadeleri» qıynavlar neticesinde berilgenini beyan etti. Zahtey Qırımda taksi aydayıcısı olıp çalışa edi. Panov, sıñırdaki kiriş noqtasından, eki tarafnıñ da talaplarına riayet etip, yarımadağa kirmege istegeni, amma Rusiye FSB hadimleri tarafından tutılğanını ayta.
Ukraina akimiyeti Rusiye tarafından ukrainlilerge atılğan qabaatlarnı red ete ve bu iddialarnı rusiye mahsus hızmetleriniñ «provokatsiyası» olaraq tanıy.


text:
Prezïdenttiñ qasına kelgen bala "rwbldiñ tüswi neni bildiredi, nelikten Resey ekonomïkası üşin "barlığı jaman ", "Dollar nelikten ösip jatır, al biz onıñ öswine nelikten jol beremiz? Barlığı nelikten qımbattap jatır?", - degen suraqtar qoydı.
"Barlığı emes, - dedi Pwtïn oğan. - Bizdiñ eksport arzandap jatır". Degenmen bala ulttıq valyutanıñ tüswin nelikten toqtatwğa bolmaytının suradı.
Pwtïn toqtatwğa bolatının, degenmen munıñ narıqtıq şarağa jatpaytının ayttı. "Biz bul jağaydı narıqtıq emes ädispen baqılamaymız, eger biz bulay etsek, onda qorımızdağı altın azayıp ketedi. Munıñ barlığı durıs bolwı üşin Centrobank bağamdı azdap jiberwi kerek. Rwbldi munay men gaz bağasına tikeley täweldi bolmaytınday etw kerek", - dedi Resey prezïdenti.
Äñgimelesip bolğannan keyin Pwtïn qızığwşılıq tanıtqanı üşin balağa alğıs aytıp, oğan sättilik tiledi. Onıñ aytwınşa, Denïs memleket basşısınıñ aytqandarın tüsindi.
Derekközi: tengrinews.kz
Tegï: Narıq jäne turmıs,
Kommentarïï


text:
Qıtay yatırımcıları Qırımda öz leyhalarını amelge keçirecek olalar dep haber ete faal ve blogger Oleg Koçerov. O, yerli istisalcılar buña nasıl baqqanı ve bu nege alıp kelecegi aqqında ikâye etip berdi.
– Qıtaylı yatırımcılar Qırımda faal çalışmağa istegenleri kerçekmi, Oleg?
– Qıtaylı yatırımcılar Qırımğa kelmek niyetinde degil de, olar artıq Qırımdalar. 2017 senesiniñ soñunda (bahtımızğa) Qırımnıñ Şarqiy ve Şimaliy-Şarqiy qısmınıñ aman-aman bütün rayonlarında ve esasen deputat, memur ve olarğa yaqın olğan insanlarnıñ topraqlarında, yağmurdan soñ çıqqan mantar misali, qıtyaylı «yatırımcılarnıñ» muvaqqat teplitsları peyda oldı.
– Demek ki, olar artıq Qırımda resmiy olaraq çalışalarmı?
– Elbette. Olar açıq issedar cemiyetler açalar, iç bir problem çıqmadan «SİZ iştirakçisi» statusını elde eteler (Serbest iqtisadiy zona –QA). Vesiqalarda qıtaylılar cemiyet saibi olaraq körüne. Olar Rusiye prezidentiniñ Qırımdaki daimiy temsilcisi Georgiy Muradovqa bir ricalarnen muracaat eteler, albuki yerli sebzevatçılar içün bu irişilmez bir bolluq sayıla. Buña ise FMS (Federal migratsion hızmet –QA) tarafından gastarbayterlerniñ vesiqaları acele sürette azırlanması, biñlerce gektar qara topraqnen beraber tehnikası, ambarları ve kommunikatsiyalarınen birlikte «öldürilgen» kolhozlarnıñ ayırılması kire.
– Yerli akimiyet buña ne dey?
– Tabiiy ki, memur «apansızdan» qıtaylı yatırımcılarğa yardım qolu uzataraq, Qırım rayonlarıTıñ yolbaşçılarından olarğa er türlü yardım köstermesini rica ete.
– Qırım istisalcıları buña nasıl baqa?
– Yerli sebzevatçılarnıñ sözlerine köre, tez vaqıtta bereket elde etmek içün sebze asrağanda qıtaylılar zeer, kimiyeviy maddeler ve boya qullanğanını bile turıp, qıtaylılarnı kirsetken akimiyetniñ işbu areketleriden dolayı şok keçirgen.
– Ya yatırımcılar nasıl davrana?
– Yatırımcılar yüzsüzce davrana. Qanunsız şekilde kommunikatsiyalarğa barıp bağlanalar. «Yatırım» yapqan qıtaylılar içecek suv olmağan köylerde suv yolaqları çekilgen borularğa bağlanalar.
– Özleri içün menfiy olacaq aqibetniñ ögüni almaq içün Qırım sakinleri ne yapalar?
– Çeşit rayonlarda qıtaylı yatırımcılarnıñ Qırımda sebzevatçılıqnen oğraşqanını yasaqlaycaq mitingler keçirilip başlandı.
Biñlerce insanlar imzalağan cedveller tizildi. Devletniñ er türlü müessiselerine, şu cumleden Qırım Cumhuriyetiniñ yolbaşçısı Sergey Aksönovqa onlarnen muracaatlar yollanıldı. Yerli sebzevatçılarnen cemaat temsilcileriniñ Qırım Cumhuriyetiniñ başında turğan sımalarnen körüşüv teşebbüsi muvafaqiyetsizliknen bitti. Atta açıq kütleviy tedbirlerde bile akimiyet bu mesele boyunca sual berileceginden qaçınaraq politsiya ve qoruması artına saqlanıp yurdi.
– Akimiyette çalışqan iç kimse insanlarnı aytqanlarına asla qulaq asmadımı?
– Lâkin eninde-soñunda Devlet Şurasınıñ reisi Vladimir Konstantinovqa raatsızlığımıznı bildirmege çare taptıq ve o, bu meseleni al etecegine söz berdi. Sözüni tutar dep ümüt etemiz.
Ancaq icra organları daima Qıtay yatırımcılarınıñ menfaatlarını qorçalap kele, çünki ... qıtaylılarğa berilgen topraqlar deputat ve memurlarğa ait ve yatırım leyhaları bir yıllıq müddetke imzalana.
– Qıtaylı ziraat yatırımcıları Qırımda yerleşip qalacaq olsa neler olması mumkün dep belleysiñiz?
Qırım sebzevatçısı içün bu bir ölüm olur
– Eger qıtaylılar Qırımdaki sebzevatçılıq saasına kirsetilecek olsa, bizler kütleviy icretniñ, Qırım istisalcısınıñ qısmen ya da tamamile mahv etilmesiniñ şaatı olur, onyıllarğa bereket bermeycek topraqlarğa ve «Qırım mahsulı» degen şubeli brend altında Qırım sakinleriniñ sağlığına zarar berecek mahsulatqa saip olurmız.
Yerli istisalcı içün bu bir felâket olur. Sezonda Qırım ükümetiniñ toqal siyaseti sebebinden olar öz mahsulatını satıp olamay ediler ve tamam yançığıñda bunıñ kibi küçlü bir raqip peyda ola. Qırım sebzevatçısı içün bu bir ölüm olur.


text:
Qırımnıñ Bağçasaray rayonı Büyük Süyren köyündeki istidatlı balalar içün eski türk litseyi mecburiy tatillerge qapalı, bu vaqıtta oquv yurtunıñ territoriyasına Keriç ve Alupka bala evlerinden balalarnı ketireler. Bu aqta Qırım.Aqiqatqa talebelerniñ ana-babaları tarif ete.
Ana-babalarnıñ malümatına köre, litseyniñ şahsiy elektrik teminlevi bar. Aytqanı kibi, «türkler muayyen problemlerniñ ola bilecegini tahmin etip, ketmezden evel litsey içün generatorlarnı satın alğan edi», böyleliknen, litseyde derslerniñ devam etmesi mümkün edi.
Bunıñ yerinde talebelerni tatillerge yolladı, binağa ise Keriç ve Alupka bala evlerinden balalarnı ketirdiler.
Talebelerniñ ana-babaları aytqanına binayen, Alupka internatına generator berilgen edi, şunıñ içün balalarnı avuştırmağa sebep yoq edi.
«Litsey talebelerini şimdi qaytarmaylar, çünki Büyük Süyrendeki litseyniñ infrastrukturası yahşı. Litseyni acele qapatıp, balalarnı Qırım mektepleri boyunca dağıtmağa isteyler, ğaliba. Litseyniñ qızlar içün Aqmescitteki bölüginde ise dersler endi başlandı», – dey litsey talebesiniñ babası.
Ana-babalar Qırım Nazirler şurasına telefon etken ediler, amma cevapnı almadılar.
Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada şimdi Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene. Amma bu yeterli degil.
Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım qamaçavı teşebbüsçileri dekabr 6 künü qıtaiy Ukrainadan yarımadağa elektrikniñ bir yolaq vastası ile berile bilecegi aqqında bildirgen ediler. Bunı Ukraina prezidenti Petro Poroşenko tasdiqaldı.


text:
Ukrainanıñ Kino meseleleri boyunca Devlet agentliginiñ yolbaşçısı Filipp İlyenko, Ukrainanıñ qırımtatar asıllı rejissöri Ahtem Seytablayevniñ «Kiborglar» adlı yañı filmi bütün beklegenlerinden üstün olıp çıqqanını bildirdi.
İlyenko bunı noyabrniñ 21-sinde Facebooktaki saifesinde bildirdi.
«Bugün rejissör Ahtem Seytablayevniñ «Kiborglar» filmini baqtım. Lenta bütün beklegenlerimden üstün olıp çıqtı. Onıñ Devletkino yardımınen meydanğa ketirilgeninden ğurur duyam! Dekabrniñ 7-sinden başlap o, kinoteatrlardadır», – dep yazdı Ukraina memurı
Açıq menbalardan alınğan malümatqa köre, «Kiborglar» filmi, Ukraina tarafından devletniñ Şarqında ötkerilmekte olğan terrorizmge qarşı operatsiya esnasında Donetsk ava limanı içün yapılğan uruşlar aqqında ikâye ete.
Film Ukrainanıñ Devletkinosından 24 million hrivnağa yaqın miqdarda maliy yardım aldı. Bu raqam, onıñ umumiy fiyatınıñ yarısıdır.
Rejissör Seytablayevniñ fikrine köre, çekken filminiñ janrı arbiy drama.


text:
Neşet Çelebi - Zalim Poyraz
Sanatçı : Neşet Çelebi
Türkü : Zalim Poyraz
Etiketler : Neşet Çelebi - Zalim Poyraz türkü indir, Neşet Çelebi - Zalim Poyraz türkü dinle, Neşet Çelebi türküleri, Zalim Poyraz mp3 indir, Neşet Çelebi türküleri Zalim Poyraz türküsü, Zalim Poyraz sözleri, Neşet Çelebi mp3 dinle, Neşet Çelebi download, Zalim Poyraz bedava mp3, Neşet Çelebi türkü sözleri, Neşet Çelebi türkü dinle, Neşet Çelebi son albüm indir
Neşet Çelebi Türküleri
Neşet Çelebi - Sarı Yaylamda Yaylayamadın
Neşet Çelebi - Verdiler Oy Oy
Neşet Çelebi - Ara Ver Ara Ver
Neşet Çelebi - Esme Deli Rüzgar
Neşet Çelebi - Kaşlarını Eğdirirsin
Neşet Çelebi - Çeşme Başında
Neşet Çelebi - Elifim
Neşet Çelebi - İki Dağın Arasında
Neşet Çelebi - Yorma Beni Dünya
Neşet Çelebi - Cananısın Canısın
Neşet Çelebi - Kuzum
Neşet Çelebi - Yoruldum Da Yol Üstüne
Neşet Çelebi - Kırat
Neşet Çelebi - Sultan
Neşet Çelebi - Ankara Yolüstü


text:
Katar astanası Doxada ötip jatqan bokstan älem çempïonatında qazaq boksşıları sätsiz öner körsetti. Jarısqa alıp barğan 8 boksşımızdıñ jartılay fïnalğa tek ekewi ğana şığıp otır.
Atalğan birinşilikte Olïmpïada joldamaları sarapqa salınatının buğan deyin aytqan bolatınbız. Ulttıq quramanıñ bas bapkeri Mırzağalï Aytjanov jarıs bastalmastan burın kemi 4 joldamanı alıp kelemiz dep wäde bergen. Alayda şïrek fïnalğa şıqqan altı boksşınıñ törtewi osı kezeñde sürinip, tek Danïyar Elewsinov (69 keli) pen Ïvan Dıçko (+91 keli) jartılay fïnalğa şıqtı.
Aytjanovtıñ "altın" aladı dep ümittengen boksşılarınıñ biri Jänibek Älimxanulı bolatın. Ol buğan deyin ötken Älem çempïonatınıñ jeñimpazı edi. Alayda, özine artılğan ümitti bul jolı Jänibek aqtay alğan joq. 22 jastağı Älimxanulı şïrek fïnalda ïrlandıq Maykl O'Reyllïden jeñilip qaldı. Qos boksşı da rïngte ayqın basımdıqpen közge tüsken joq, ekewi teñ oyın körsetti. Degenmen, töreşiler alqasınıñ şeşimi osınday boldı.
Vasïlïy Levïtten de jülde kütkenbiz. Birşama üzilisten keyin şarşı alañğa qayta oralğan jerlesimiz buğan deyin Olïmpïada joldamasın alıp qoyğan bolatın. Bul jolı tek qanjığasına älem çempïonatınıñ medalin baylawı kerek-tin. Alayda, Levïttiñ jolın wkraïndıq boksşı Gevorg Manwkyan kesti. Twrasın aytsaq, Gevorg emes, sol jekpe-jekke törelik etken qazılar kesti. Manwkyandı burıştan-burışqa qwıp, Levïttiñ sabağanın körermenniñ bäri körgen. Alayda, töreşilerdiñ közine basqaşa körinse kerek, olar bul kezdeswdegi jeñisti wkraïn boksşısına ustattı.
Azïya çempïonı Oljas Sättibaev şïrek fïnalda Qıtay boksşısı Czyangwan Xwdan utıldı. Ekewi Azïya birinşiliginiñ jartılay fïnalında kezdesip, Oljas ol kezde jeñiske jetken bolatın. Bul jolı älem çempïonatına qıtaylıq boksşı joğarı dayındıqpen kelipti, rïngte ol Sättibaevqa müldem mümkindik qaldırğan joq.
81 kelige deyingi salmaq därejesinde öner körsetken tağı bir ümitimiz Ädilbek Nïyazımbetov bolatın. Onıñ jolın özbek boksşısı Elşot Raswlov kesti. Buğan deyin ekewi tört jarısta kezdesip, törtewinde de Ädilbek jeñiske jetken. Alayda, bul jolı Raswlov ese qaytara bildi.
Osılayşa, älem birinşiliginiñ jartılay fïnaldıq kezeñinde tek eki boksşımız ğana jarıstı jalğastıradı. Olar - komanda kapïtanı Danïyar Elewsinov pen asa awır salmaqtağı Ïvan Dıçko. Danïyar şïrek fïnalda fïlïppïndik Ewmïr Felïks Marsïaldı jeñse, Ïvan nemis Florïan Şwlcten basım tüsti.
Ayta keteyik, 2009 jılı Mïlanda ötken älem çempïonatında Qazaqstan boksşıları tek bir ğana medalmen elge oralğan. Ol kezde 69 kelide öner körsetken Serik Säpïev jarıstıñ qola jüldegeri atanğan bolatın.
Derekközi:Baq.kz
Tegï: Sport jañalıqtarı,
Kommentarïï


text:
Duşanbede miliciya Reseyge köşkisi kelgen toptı küşpen tarattı
Täjik astanasınıñ miliciya qızmetkerleri Resey İİM-niñ Duşanbe qalasındağı köşi-qon mäseleleri jönindegi ökildiligi ğimaratı aldındağı tärtipsizdikti tarattı.
8 qañtarda tünde ğimarat aldına, keybir mälimetterge qarağanda, şamamen 2,5 mıñ adam jinaldı. Olar Reseyge qonıs audaruğa ötiniş tapsırğıları keledi. "İs nasırğa şapqan soñ, miliciya şaqıruğa tura keldi", - dep habarladı 9 qañtarda Resey ökildiginiñ baspasöz hatşısı Galina Aleksandrova.
Miliciya qızmetkerleri aşulı toptı tarattı. Zardap şekkender turalı habar joq. Resey ökildigi jabıq twr. Ğimaratqa miliciya küzet ornatqan.
Galina Aleksandrovanıñ aytuınşa, qazir Reseyge qonıs audarğısı kelgender ötinişti ökildik vebsaytı arqılı ötkize aladı.
Reseyge öz erkimen qonıs audarğısı keletinderge kömek jönindegi memlekettik bağdarlama äueli orıs tildilerge arnalğan edi, keyin ol basqa da etnos ökilderine aşıldı.
Abai.kz


text:
Orısqwl, arabqwl, türikqwl...
Qazaq sanası özgermey ärkimge qwl bolıp jüre beredi. Orıstan qaşıp arabqa qwl boladı, odan qaşıp türikke, kerek bolsa, qıtayğa da... Oğız Doğannıñ jazğanı osığan bir dälel.
Menen eki sınıp tömen oqığan auıldas inim öte bilimdi, belsendi bolıp östi. Ärtürli audandıq, oblıstıq jarıstarğa birge qatısatın edik. Sözge şeşen, oyı da jüyrik-twğın. Keyin KTL-ge tüsti de, sol belsendiligin basqa bağıtta qoldana bastadı. Birneşe jıldan keyin ol inimmen auılda kezdeysoq kezdesip qaldım. Qazaqtardan türikterdi joğarı qoyadı, öz wltın mensinbeydi, wstazımnıñ eñbegin qazaq tiline audaruım kerek, onı kitap etip şığaruım qajet dep, sonı özine wlı maqsat körip jür. Bizde jalpı osındaylarğa qarsı qazaqşıl etip şığaratın wlttıq mektep bar ma özi?
Oğız Doğan:
Orısqwldar men arabqwldarğa qosıp türkiyaqwldardı da jek köremin degenim üşin, keybir dostarım mağan renjip qalıptı...
Sizder, Türkiyanı jaqsı körseñizder, men quanamın. "Türkiyaqwldar" degenim, bwl tuğan jerim Türkiyamdı jaqsı köretinder emes älbette... Mısalığa, men qazaq halqın öte jaqsı köremin dep "qazaqqwl" bolmaymın ğoy...
Onda, "Türkiyaqwl" degenimiz ne?
Bir küni Istambwlda bir otbasına qonaqqa bardıq. Küyeui türik, äyeli qazaq...
Balaları bir auız qazaqşa bilmeydi... Jaraydı, dedim...
Sol äyel, qazaqşa bilim alğanına qaramastan, qazaqşa söylesem mağan türikşe jauap beredi... Jaraydı, dedim...
Şäy işip otırğanda türik küyeui "eki-aq şegi bar" dep külip, mazaqtap, dombıranı kemsite bastadı... Qatını bolsa, ol da külip küyeuine qosıldı... Endi, jaraydı dey almadım!..
Men qarsılıq bildirgende jañağı erkek äbden qwtırıp, qazaq halqın jamanday tüsti... Jañağı qatın bolsa "dwrıs, dwrıs" dep onı qoldadı...
Men sol küni olarmen kädimgidey wrısısıp, boqtasıp dastarhannan twrıp şığıp ketkenmin...
Endi, osı türik küyeui satqın it, qazaqsımaq qatın satqın Türkiyaqwl emey, nemene?!
Arman Äubäkir
Facebook-tegi paraqşasınan


text:
Qırım Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya dey ki, yarımada qamaçavından zarar endi 361 mln rubleni teşkil etti. Bu aqta o yanvar 13 künü jurnalistlerge bildirdi. Ses yazısı Krıminform saytında aşkâr etilgen.
«Bugün diversiya boyunca 361 million. Resmiy olaraq. Amma bu miqdar artacaq. (Cinaiy işniñ – QA) açılması vaqtında 70 mln edi», – dedi Poklonskaya.
«Qırım cumhuriyetiniñ Yuqarı mahkemesi cinaiy işni memnüniyet ile baqacaq. Qabaatlı şahısqa endi ceza qararı alınğan», – dep qoştı o.
2015 senesi dekabr 21-de Poklonskaya degeni kibi, Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım ile memuriy sıñırnıñ qamaçavı boyunca aktsiyasınıñ idarecisi, iş adamı Lenur İslâmovnı diversiyada qabaatlaylar.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Qamaçav iştirakçileriniñ talapları arasında – siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, Qırımda insan aqlarına riayet etüv ve yarımadağa halqara eyyetlerniñ kirsetilmesi. Qırımda noyabr 22 künü saat 00:25 yarımadağa Ukraina qıtasından kelgen elektrik energiyası söndürildi. Yarımada Qırımnıñ elektrik energiyası, em de 2014 senesi Rusiyeden ketirilgen dizel generatorlar sayesinde teminlene edi. Amma bu yeterli degil edi. Qırımğa dekabr 2 künü kelgen Rusiye prezidenti Vladimir Putin Kubanden Qırımğa energetik köpürniñ birinci yolağınıñ berilmesi tedbirinde iştirak etti.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Aqyarda dekabr 18 künü Universitetskaya soqağındaki student yataqhanesinde yanğın yüz berdi. Yanğıncılar odalarında qalğan yedi insannı qurtardı, zarar körgenler aqqında malümat yoq, deyler Aqyar boyunca Rusiye Fevqulâde işler nazirliginiñ idaresinde.
Beyanatqa köre, yanğıncılarğa dörtünci qattaki pencreden duman çıqqanı aqqında haber keldi. Sakinlerden çoqusı tışarı öz başına çıqtı, amma bir qaç insan odalarında qapalı qaldı.
«Ayatta qoyu duman olğanı sebebinden odalarını terk etip olamay ediler. Yanğınnı söndürmek içün qurtarıcı hızmetiniñ dört taqımı celp etildi, olarnıñ küçü ile yataqhaneniñ yedi sakinini qurtardılar. Nefes aluv müçeleriniñ saqlanuvı içün mahsus aletlerni qullanıp, olarnı taze avağa alıp çıqtılar», – deyler idarede.
Olğan malümatqa köre, qurtarılğan bir şahısnı acele yardım brigadasına teslim ettiler, zarar körgen insan gaz ile zeerlendi.
Yanğın sebebi belgilene, yanğın yüz bergen odada kimse zarar körmedi..


text:
Qazkommercbank bank balansındağı turğın üylerdi satıp alwğa ïpotekalıq nesïe bağdarlamasın iske qostı. Bağdarlamanıñ bastı artıqşılığı — kredïttiñ mölşerlemesi – teñgemen jıldıq 11% bastaladı (JTSM 11,74% bastap), dep xabarladı bank baspasöz qızmeti.
Bağdarlamanıñ tağı bir erekşeligi bank äri kredïtor, äri jıljımaytın müliktiñ tikeley satwşısı bolıp tabıladı, yağnï bank öziniñ kepildik qorındağı obektilerdi usınadı. Osı bağdarlama ayasında 9 mlrd teñgeni quraytın 1 mıñğa jwıq jıljımaytın mülik satıladı dep kütilwde.
Ïpotekalıq kredït ayasında bölingen qarajat jıljımaytın mülikti satıp alwğa bağıttaldı jäne keyinnen bul baspana zaemşınıñ jekemenşigine ötedi. Alayda, qarız bereşegi tolığımen ötelgenşe dästürli ïpotekalıq zaym sındı jıljımaytın mülik banktiñ kepildiginde boladı.
«Bügingi küni Qazaqstanda ïpotekalıq nesïeniñ qarqını azayğanda biz öz turmıstıq jağdayın jaqsartqısı keletin azamattar üşin şın mäninde jaqsı usınıs jasap otırmız. Bizdiñ ïpotekalıq bağdarlamanıñ artıqşılığı — ol qazirgi küni narıqta eñ tömen bolıp sanalatın nesïelewdiñ bäsekelestik mölşerlemesi ekeni dawsız. Osı bağdarlama arqılı bank öz mäselelerin de şeşwdi közdep otır, yağnï beyinsiz aktïvterden qutılıp, standarttıq zaymdar köleminiñ öswi esebinen sswdalıq qorjınnıñ sapasın arttırmaqşı», — dedi Qazkommercbanktiñ basqarwşı dïrektorı Ädil Batırbekov.
Jaña bağdarlamanıñ şartı boyınşa nesïelewdiñ uzaq merzimi – 120 ay (10 jıl). Alğaşqı jarna jıljımaytın mülik qunınıñ 10% quraydı. Nesïelew bağdarlaması Qazkommercbanktiñ bölimşeleri bar Qazaqstannıñ barlıq aymaqtarı men qalalarına taratıladı.
Kredïtti räsimdew jäne oğan qızmet körsetw üşin komïssïya – o teñge. Onıñ üstine bank öz esebinen jıljımaytın mülikti (kepilzat retinde) jäne zaemşınıñ ömirin saqtandıradı.
Derekközi: http://7kun.kz/
Tegï: Jıljımaytın mülik,
Kommentarïï


text:
Kazanda şigır söyläüçelär konkursı uzdı. Tatarstanda berençe tapkır uzdırıluçı älege zur çara G.Tukaynıñ 125 ellıgına bagışlana.
18-19 apreldä M.Sälimcanov isemendäge akterlar yortında konkursta katnaşuçı 140 keşene täcribäle sängat ähelläre tıñladı häm üz bäyasen birep ciñüçelärne atadı:
Keçe törkem(7-11 yaş) – Platonova Valeriya(75 nçe gimnaziya), Xasanov Niyaz(177 nçe mäktäp), Möxämmädiev Ildar (10 nçı mäktäp), Igoşina Svetlana häm Kononov Vladimir (23 nçe mäktäp), Nurullin Emil (149 nçı lisey), Mirsäetov Bulat(18 nçe gimnaziya).


text:
OQO äkimi bastağan bir top delegacïya Özbekstanğa barıp qayttı
ŞIMKENT. QazAqparat - Oñtüstik Qazaqstan oblısınıñ äkimi Janseyit Tüymebaev bastağan bir top delegacïya Özbekstan Respwblïkasına bardı. Quramında Şımkent qalasınıñ äkimi Ğabïdolla Äbdiraxımov, sonımen qatar, elimizdiñ ïndwstrïya, käsipkerlik, awıl şarwaşılığı salasına jawaptı ökilderi bar jumıs körşi eldiñ Premer-mïnïstriniñ orınbasarı - Awıl jäne sw şarwaşılığı mïnïstri Zaïr Mïrzoevpen jüzdesti, dep xabarlaydı QazAqparat XAA tilşisi.
Şekaralas qazaq-özbek qarım-qatınasın jaña deñgeyge köterw - memlekettik mañızdı mäsele degen oñtüstikqazaqstandıq delegacïya müşeleri aldımen, Taşkenttiñ säwlettik sänimen tanıstı. Bawırlas eldiñ mädenï-rwxanï baylanısın nığaytıp, ondağı qandastardı san salada qoldaw boyınşa birqatar kezdeswler ötti. Aymaq basşısı Özbekstan Respwblïkası Premer-Mïnïstriniñ orınbasarı - Awıl jäne sw şarwaşılığı mïnïstri Zaïr Mïrzaevpen kezdesti. Özbekstandıq vïce-premer eldiñ Täwelsizdik alğan jıldardan bergi äl-awqatın köterwdegi jetistikterin joğarı bağaladı. Al, Janseyit Tüymebaev twısqan elmen aradağı baylanıstı türli bağıtta damıtwğa nïetti ekenin jetkizdi.
«Oñtüstik Qazaqstan oblısın Özbekstanda jaqsı damığan jeñil önerkäsip, öndiris, awıl şarwaşılığı salalarındağı jetistikter qızıqtıradı. Atalğan salalarda täjirïbe almasıp, birigip eñbek etsek, qos memleketke de tïimdi jobalar jüzege asadı degen senimdemin. Mäselen, Sizderde jasap şığarılatın awıl şarwaşılığı traktorların satıp ala alıp, Özbekstannıñ sawda üyin uyımdastırwımızğa boladı. Nemese, arnayı jumısşı tobın qurıp, şekaralıq aymaqtağı keybir mäselelerdi rettewge atsalıssaq degen usınım bar. Ötykeni, Qazaqstan Sizder üşin özge memleketterge şığatın qaqpa ispettes. Mäselen, ötken jıldıñ özinde, 9 mln. 400 adam qazaq-özbek keden beketinen ötip, özge elderge bet alıptı. Sondıqtan, Oñtüstik öñiri men Özbekstan Respwblïkası barlıq salada mümkindikterin biriktirwi kerek dep esepteymin», - dedi oblıs äkimi.
Büginde oñtüstik öñiriniñ Özbekstanmen sawda-ekonomïkalıq baylanısı nığayıp keledi. Ötken jılı oñtüstik pen körşi el arasında 274 mln. AQŞ dollardı quraytın tawar eksporttalğan. Ïmport 375 mln. AQŞ dollarına jetken. Özbekstanğa saparı kezinde oblıs äkimi Janseyit Tüymebaev Taşkent qalasınıñ äkimi Raxmanbek Wsmanovpen de kezdesti. Özara äñgime barısında şahar basşısı Taşkenttiñ küngey aymağımen sawda-ekonomïkalıq, mädenï-gwmanïtarlıq baylanıstarınıñ nığayıp kele jatqanına rïzaşılığın bildirip, käsipkerlik salasındağı jetistikterine toqtaldı. Aytwınşa, Özbekstan astanasında büginde 55 mıñnan astam käsiporın şağın jäne orta käsip ayasında jumıs istese, onıñ basım böligi qızmet körsetw salası men önerkäsip ülesinde eken. Qalada jıl sayın bïznes bastap, isin jolğa qoyıp jatqan käsipkerler köbeygen. Mäselen, jıl basınan beri bir ğana Taşkenttiñ özinde 2,5 mıñğa jwıq käsiporın aşılıp, jumısın bastap ketipti. Körşi el astanası äkimimen bolğan äñgimede Taşkenttiñ säwlettik säni de söz boldı. Bul boyınşa qazaqstandıq tarap birlesken jobalardı qolğa alwğa bolatının ayttı. Körşi eldiñ san saladağı üzdikterin oblıs basşısı öñirge arnayı şaqırdı. Säwir ayınıñ soñına qaray Oñtüstik Qazaqstanda özbekstandıq tawar öndirwşilerdiñ körmesin uyımdastırw boyınşa kelisimge keldi. Sapar barısında oñtüstikqazaqstandıq delegacïya traktor şığaratın zawıt pen jemis-jïdekterden qurğaq önim dayındaytın öndiris orındarın, tabïğï tas alatın karerdi araladı. Twısqan eldegi Joğarğı Şırşıq awdanı men Almalıq qalasında boldı. Ondağı qandastarımızdıñ nawrız dastarxanınan däm tattı. Öz kezeginde Janseyit Qanseyitulı özbekstandıq qazaq jastarın elimizge şaqırıp, joğarı bilim berw, mädenï-rwxanï baylanıstı arttırw sındı mäselelerde jan-jaqtı qoldawlardıñ bolatının jetkizdi. Tamırı bir twısqan elderdiñ qarım-qatınası jaña deñgeyge köterilwi şekaralıq öñirlerdiñ älewmettik axwalına oñ ıqpalın tïgizeri anıq. Qos taraptıñ ökilderi de kelissözder barısında munı ayqınday tüsip, ortaq maqsatqa jumılwğa müddelilikterin bildirdi.


text:
Märkiziy Moŋğoliyaniŋ Arhangay vä Bulğun aymaqliriniŋ çegarisidiki Örqut teğiniŋ şärqiy-җänubiy täripidiki vadini Moğoyn Şine-usun «İlanliq yeŋi su» däp ataydu. Moşu vadida Ar-nur («Artqi kšl») däp atilidiğan kšl bar. Äl ätmiş Bilgä qağanniŋ yadikarliği ornitilğan kompleks mäzkür vadidiki Ar-nur kšlidin 2,5 kilometr şimal täräptä turğuzulğan. Yadikarliq Arhangay aymiğiniŋ märkizi Hayrhandin 30 kilometr, Bulğun aymiğiniŋ märkizi Sayhandin bolsa, 45 kilometr jiraqliqta turidu. Örqut teği deŋiz betidin 1700 metr egizliktä. Moşu tağniŋ beşida taş-çimdin mäqbärä-kompleksi turğuzulğan. 1960-jillarniŋ ahiri – 1970-jillarniŋ beşida moşu җayda su çiqiriş üçün quduqlarni qeziş işliri bilän şuğullanğan SSSRniŋ gidrolog vä injener-tehnik mutähässisliri kompleksni qezip buzuvätkän.
Ändi nemä üçün tağ üstigä mäqbärä ornitilğanliği häqqidä tohtalsaq, baldurqi ottura äsirlärdiki türkiylärdä, җümlidin uyğurlarda, şundaqla keyinki ottura äsirlärdiki moŋğollardimu qağanlarni, uluq şähslärni tağ üstidä taş-çimdin җay selip, şu yärdä däpin qiliş än°änisi-räsim-qaidiliri bolğan. Äl ätmiş Bilgä qağanniŋ mäqbärä-kompleksliriğa ohşaş mazarlar – Qutluq qağan, Bilgä qağan (Kšk türk hakimdarliri), Kšltekin vä Tar däriya yaqisidiki egiz dšŋ üstidiki namälum uyğur bägzadisiniŋ mäqbäriliriniŋ şundaq egiz tšrt җaydin tepilişimu juquridiki sšzümizgä ispat-dälildur. Şundaqla «Burhanhaldun» däp atilidiğan tağniŋ tšpisigä uluq Çiŋğizhan bilän uniŋ oğulliri Ügädäy, Tuluy, nävriliri Mengü, Küyük qağanlar däpin qilinğan däp eytilidiğan rivayät vä tähmin-molҗalar eniqlinip, realliqqa aylansa, bu misallarmu türkiy vä uyğur, moŋğol rähbärlirini qedimda tağ, egiz dšŋ üstigä yärläş dästüriniŋ bolğanliğini eniq kšrsitidu.
Biz juqurida qäyt qilğan Örqut (moŋğol tilida hazir «Örgut» däp atilidu) teğiniŋ üstigä ornitilğan kompleks näq Äl ätmiş Bilgä qağanniŋ mäqbärisi turğuzulğan җay boluşi ekänligini tätqiqatçilar mundaq däp dälillimäktä: 1. Tağniŋ Örqut – yäni Han-saray däp atilişi. 2. Näq moşu җayda päqät uluq qağanni däpin qilişqa layiqlaşturulğan mäqbärä orni tepildi. 3. Kšltekin, Bilgä qağanlarniŋ mäqbäriliri (ibadäthana vä häykältaş-yadikarliqliri billä turğuzulğan kompleks) Bayançur qağanniŋ mäqbärisidin bari-yoqi 45 kilometr ariliqtiki Şivät-hayrhan teği üstidin tepilişimu biz sšz qilivatqan uyğur qağaniniŋ kompleksiniŋ Örqutta ekänligini ispatlaydu.
Örqut şu ätraptiki äŋ egiz tağ. Uniŋ küngäy etigi käŋ dalağa ulaşqan. Mana moşu bepayan tüzläŋdiki Moğoyn Şine-usun dšŋliridä bulaq nurğun. Şuŋlaşqa äҗdatlirimiz moşundaq munbät ziminda yazda yaylaqlarda kšŋül kštirip, toy toylap, mal sämärgändä küzdä paytäht – Qarabalasağunğa qaytatti. Yadikarliqniŋ tepilişi häqqidä Finlyandiyaniŋ Finn-ugor җämiyiti uyuşturup, tilşunas alim G.İ. Ramstedt başqurğan ekspeditsiya 1909-jili iyun' eyida moŋğol yerigä kelidu. Ekspeditsiya äzaliri «Tuşethan» däp atilidiğan aymaq arqiliq štüp, Handvan ibadäthanisiğa kelip tohtaydu. Yärlik turğunlarniŋ parasätlik bir adimi ekspeditsiyagä yol kšrsitip, tarihiy yadikarliq ornitilğan җayğa elip kelidu. G.İ. Ramsted komplekstiki abidilärni fotosürätkä çüşirip, mätin oyup yezilğan häykältaşqa estampaj (qelip) yasap, mätinni toluq qol bilän kšçiridu. Alim yasiğan estampajni keyin Sankt-Peterburgtiki Rossiya imperatoriniŋ Şäriqşunasliq institutiniŋ mirasgahiğa tapşuridu. hazir bu ilmiy mähkimä Rossiya Federatsiyasi Pänlär akademiyasiniŋ Şäriqşunasliq institutiniŋ Sankt-Peterburg şšbisi däp atilidu.
Äl ätmiş Bilgä qağanniŋ yadikarliği toğriliq däsläpki ähbaratni G.İ. Ramstedt 1912-jili Sankt-Peterburgta «Kak bıl nayden Selenginskiy kamen'?» namliq maqalisida elan qildi. 1913-jili bolsa, yadikarliqniŋ täriplimisini, täsvirini tüp-nusha transkriptsiyasini vä tärҗimisini Finlyandiya paytähti Hel'sinkida «Zwei uigurische Runeninscheiften in der Mongolei» degän nam bilän näşir qildi. 1914-jili rus alimi A.Rudneev bu ämgäkni rus tiliğa tärҗimä qildi. Säl keyin türk tätqiqatçisi h.N. Orhun türkçä näşirdin çiqardi (1930 vä 1941-jilliri). 1959-jili bolsa, ataqliq professor S.E. Malov «Pamyatniki drevnetyurkskoy pis'mennosti Mongolii i Kirgizii» (Moskva) däp atilidiğan hrestomatiyasidä Äl ätmiş Bilgä qağan yadikarliğiniŋ mätinini rusçä elan qildi. Finn alimi R.Aalto bolsa, G.İ. Ramstedniŋ qedimiy uyğur runikiliq mätinlärniŋ mahiyiti, mäzmuni vä izahliri boyiçä ämgäklirini toplap, ilmiy tählil jürgüzüp, alim ämgiginiŋ qimmitini adil bahalap näşirdin çiqardi. 1996 – 1998-jilliri yapon tätqiqatçisi, Osaka universitetiniŋ professori T.Moriyasu vä moŋğol tarihçisi A.Oçir başqurğan ekspeditsiya Moŋğolstandiki qedimiy uyğur yadikarliqlirini tizimlap, täsvir-täriplimisini ämälgä aşurup, GPS bilän ornini bälgülidi. Moşu ekspeditsiyaniŋ iş җäriyanida T.Moriyasu Moğoyn Şine-usun yadikarliğiniŋ mätinini qayta qarap çiqip, kšçärmä nushisini keyin Yaponiyadä yapon, ingliz tillirida tärҗimä qilip näşirdin çiqarğan.
Ät ätmiş Bilgä qağanniŋ üçinçi yadikarliq kompleksiniŋ (İlanliq yeŋi su boyidiki) täsvir-täriplimisi mundaq:
1. Qorğan vä ibadäthana häqqidä eytsaq, qorğanniŋ içkiri ottura qismi oyulup kätkän, dügläk-çämbär şäkillik doga taşlardin ibarät. Diametri 12 metr, konus şäkillik oyulğan yeriniŋ diametri 4 metr vä qorğanniŋ sirtini qorşap, tšrtbuluŋluq (kvadrat) şäklidä däliz yol (koridor) yasalğan. 1300 jilçä vaqit ilgiri turğuzulğan qorğan tamliri şamal vä su, qar vä yamğur täsiridin uprap, ahirqi hesapta dügläk dšŋ şäkillik halätkä yätkän. Ätrapida vä otturida çeçilip yatqan taşlar ibadäthana tamliri bolsa keräk. Qorğanniŋ (kompleksniŋ) bir täräp teminiŋ uzunluği 52 metr, ikkinçi täräp temi – 50 metr. Yadikarliq šziniŋ asas-huli – taşpaqa şäkillik bolup, häykältaş (stela) kompleksniŋ şimal täräp buluŋida turğuzulğan. Moğoyn Şine-usun kompleksida, äpsuski, arheologiyalik ilmiy qeziş işliri jürgüzülmigän. Şuŋlaşqa kompleksniŋ däsläpki arhitektura-memarçiliq qiyapiti qandaq bolğanliği bälgüsiz peti qalmaqta.
2. hul-taşpaqa oçuq qoŋur räŋlik granit taştin yasalğan. Uzunluği 120 sm, käŋligi 1 metr, egizligi 37 sm. Sirti yahşi işlinip, romb şäkillik näqişlär bilän bezäklängän. Eçinarliği, taşpaqiniŋ beşi sunğan. hazir ornida yoq, yoqalğan.
3. häykältaş bolsa, külräŋ granittin turğuzulğan. Umumiy egizligi 3 metr 67 sm. häykältaş trapetsiya şäkillik vä asti täripi yoğan, juqurisi inçiklitip yasalğan. Yadikarliq sunup, ikkigä bšlünüp kätkän.
4. Mätin toluq saqlanmiğan. Helä kšp häriplär vaqit štkänsiri eroziyagä uçrap upriğan.
Moğoyn Şine-usun yadikarliğiniŋ mätinidin bäzibir mälumatlar:
1. Täŋridin yaralğan Äl ätmiş Bilgä qağan män …
2. Ötükän eli vä uniŋ ätrapidiki äl šzämniŋ hälqim edi …
3. Ana süyidä (däriya) qalğan on-uyğur, toqquz-oğuz yüz jil boyi başqurdi (eniqlima: mätinniŋ 3-quridiki, helä nurğun häripliri šçüp kätkän bolsimu, sšzlär Äl ätmiş qağanniŋ šz hälqi on-uyğur bilän toqquz-oğuz ekänligini roşän kšrsitip turidu. Şundaqla moşu qur җümliliri İkkini Uyğur qağanatiniŋ tarihiy ämäliyatta moҗut bolğanliğiniŋ ispatidur – Ğ.İ.).
4. … Türkiylär eligä jigirmä altä yeşida İduq-başta (zärbä bärdim) …
5. Toqquz-oğuz hälqimni jiğdim… Dadam Kšl Bilgä qağan … ävätti. Täŋrim qollap-quvätlidi …
6. Äskär jürüşkä atlandi. Dadam šzämni aldinqi qatar äskärgä särdar qilip tayinlidi…
7-8. Qoşumçä küç käldi… içkirisigä yänä jürüş qildim. Üç Bšrküdä han (türk) äskirigä qarşi җäŋ qildim… Qaraqumdin (Gobi) elip, Kšmürtağ, Yar däriyasi boyida Üç tuğluq türkiylär bilän uruştuq…
9. Ozmiş tekin han bolğan qoy jili (743-jil) huҗum qildim. Şu jili ikkinçi җäŋdä 1-ayniŋ altinçi yeŋilanğan küni, tar-mar qildim… Ozmiş tekinni …
10. qolğa çüşärdim. Hanumini moşu yärdä aldim. Türk eli şundaq yoq boldi (qattiq mäğlubiyätkä uçridi).
12… Avam häliq baş qoşqan çaşqan jili (748-jili) Dadam qağan vapat boldi (eniqlima: Äl ätmiş Bilgä qağanniŋ ikkinçi – Terkin yadikarliğida Täŋridin yaralğan qağan – Bayançur ilan jili (741-jili) dadisi Kšl Bilgä qağan bilän billä türkiylärgä qarşi kštirilip, toqquz-oğuzlar (uyğurlar) hakimiyätni šz qoliğa alğanliği bayan qilinğan edi. Ändi Moğoyn Şine-usun mätinidä İduq-baş degän yärdä Bayançurniŋ 26 yeşida toqquz-oğuzlarniŋ (uyğurlarniŋ barliğini birläştürüp, başçiliq qilğanliği häqqidä eytilidu. Demäk, 741-jili yaki ilan jili 28 yaşta bolğan Täŋridin yaralğan Äl ätmiş Bilgä qağan (Bayançur) 713-jili tuğulup, 759-jili 46 yeşida alämdin štkänligigä kšz yätküzimiz – Ğ.İ.).
Şundaq qilip, üç qisimdin ibarät bu maqalimizda hazirqi Moŋğoliya, Rossiya Federatsiyasidiki Tuva, qismän Saha (Yaqutiya), Sibir' ziminida vä Hitay çegarisiğiçä yärlärni (şundaqla Äl ätmiş Bilgä qağan ornatqan üç yadikarliq mätinliridin eniq mälum bolğinidäk, Qäşqäriyanimu qoşup hesapliğandiki) šz dairisigä alğan bepayan territoriyadä šz hakimiyitini mustähkäm ornatqan üçinçi Uyğur qağanatiniŋ asasini salğan ata-bala Kšl Bilgä vä Tur-ayin (Täŋridin yaralğan) Äl ätmiş Bilgä (Bayançur) qağanlar täripidin turğuzulğan Tes, Terkin vä Moğoyn Şine-usun yadikarliqliri toğriliq täpsiliy mälumatlarni tädriҗiy räviştä bärduq. Bayançur qağanniŋ bir-birini toluqturup kelidiğan üç yadikarliğiniŋ mätinlirini tählil qilduq.
Novättiki maqalimizda pütkül aläm türkşunaslirini, uyğurşunasliriniŋ vä, älvättä, umumän, şäriqşunas alim-tätqiqatçiliriniŋ ta bügünki küngiçä zor häväs-qiziqişini tuğdurup kelivatqan, tarihta «Uyğur qağanati» däp atalğan dšlätniŋ ottura äsirlärdiki mäşhur paytähti – Ordabaliq yaki Qara (uluq) Balasağun şähiri, uniŋ tarihiy-mädäniy yadikarliqliri, Märkiziy Aziyadä egiligän orni, regiondiki säyasiy, ihtisadiy, iҗtimaiy, mädäniy җäriyanlarğa täsiri toğriliq tohtalmaqçimiz.
Ğäyrät İSRAYİLOV,
Qazaqstan Jurnalistlar
ittipaqiniŋ äzasi.
(Ahiri. Beşi 4-5-sanlarda).
Äl ätmiş Bilgä qağanniŋ üçinçi yadikarliği
Märkiziy Moŋğoliyaniŋ Arhangay vä Bulğun aymaqliriniŋ çegarisidiki Örqut teğiniŋ şärqiy-җänubiy täripidiki vadini Moğoyn Şine-usun «İlanliq yeŋi su» däp ataydu. Moşu vadida Ar-nur («Artqi kšl») däp atilidiğan kšl bar. Äl ätmiş Bilgä qağanniŋ yadikarliği ornitilğan kompleks mäzkür vadidiki Ar-nur kšlidin 2,5 kilometr şimal täräptä turğuzulğan. Yadikarliq Arhangay aymiğiniŋ märkizi Hayrhandin 30 kilometr, Bulğun aymiğiniŋ märkizi Sayhandin bolsa, 45 kilometr jiraqliqta turidu. Örqut teği deŋiz betidin 1700 metr egizliktä. Moşu tağniŋ beşida taş-çimdin mäqbärä-kompleksi turğuzulğan. 1960-jillarniŋ ahiri – 1970-jillarniŋ beşida moşu җayda su çiqiriş üçün quduqlarni qeziş işliri bilän şuğullanğan SSSRniŋ gidrolog vä injener-tehnik mutähässisliri kompleksni qezip buzuvätkän.


text:
«Öziniñ artında ösip kele jatqan üş siñilisi bar, olardı bağıp-qağwğa kömektesken. Bala ösirwde täjirïbesi köp», - dep qızınıñ ana bola alatınına senim bildirdi jas äje.
Öz kezeginde Natalyanıñ jubayı 34 jasında ata atanğanına äli üyrenwge twra keletinin ayttı.
Näresteniñ 17 jastağı äkesiniñ otbasın asıray alamın dep sendirgenine qaramastan, jas ananıñ äke-şeşesi qızdarına kämelettik jasqa tolğanşa özderi qaraytındarın ayttı - balağa qarawdan bölek, ol mekteptegi oqwın jalğastırwı kerek.
Reseydegi eñ jas äjeniñ nemeresi dünïege deni saw bolıp keldi - onıñ boyı 51 santïmetr, salmağı - 3,5 kelidey.
Derekközi: QazAqparat
Tegï: Älemde talay qızıq bar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Kazim Mirshan 1919-yili 7-ayning 04-küni Uyghuristanning Ghulja sheheride bir meripetperwer Uyghur ailiside dunyagha kelgen. Hemmidin echinishliqi Kazim Mirshan gerche dunyagha tonulghan alim bolsimu özining Uyghur millitidin ikenlikini bir ömür resmiy hes qilalmay we bashqilargha hes qilduralmay arimizdin ketip qaldi.
Ejdatlirimizning qarangghuluq yillardiki öchmes medeniyitini tetqiq qilishqa bir pütün hayatini serip qilghan alim Kazim Mirshan 2016-yili 7-ayning 19-küni Türkiye Bodrumda bexitke qarshi wapat etti. Kazim Mirshanning wapati Uyghurlar üchün, Türük dunyasi üchün, bilim dunyasi üchün intayin chong yoqutush bolup, uning bilim dunyasidiki yigane ornini hichkim tolduralmaydu.Kazim Mirshan xuddi herqandaq bir Uyghuristanliqqa oxshashla gherip we yalghuz yashidi. Kazim Mirshanning yalghuzliqi ilim dunyasidiki yalghuzluq bolup, muellisep uning choqanlirigha ilim dunyasidiki nadanlar qulaq salmidi!
Kasim Mirshan eyni dewirdiki milyonlighan Uyghurlargha oxshashla özining Uyghur kimlikini untup ketken qedimqi Uyghurlarning kichik bir qebilisi hesaplinidighan bir Tümen ailiside dunyagha kelgen. Bu yillarda Uyghurlar demisimu jahalet we nadanliq, namratliq we bilimsizlik sewebidin milliy kimlikini pütünley digüdek untup ketken bolup, tajawuzchilarning erqiy we meniwiy yeklishi sewbidin özlirini Musulman yaki Qeshqerlik, Dolan, Taranchi, Hotenlik, Lopnurluq we Aqsuluq dep atap adetlinip ketkenidi.
Kazim Mirshan 1932-yili Istanbulda özining ilim sepirini bashlidi. Boghazchi toluq otturisini püttürgendin keyin yeni 1940-yili yüksek mutexesis yetishtürüsh ailiy mektibide oqushni dawam qildi.1942-yili ailiy mektepning üchünchi yilliqida Türkiyediki oqushni toxtutup, tehsilini dawamlashturush üchün Germaniyege seper qildi. U Germaniyede Berlin Aliy Texnikomigha oqushqa kirdi we 2-dunya urushi sewebidin oqushini toluq tamamliyalmay 1946-yili Türkiyege qayitti.Kazim Mirshan Türkiyege qayitqandin keyin Istanbul texnik Uniwersitiside Inshahatchiliq kespide oqushni dawamlashturdi we 1947-yili mektepni yaxshi netije bilen tamamlidi.
Ikkinchi dunya jahan urushi axirlashqandin keyin Yawropada yeni Germaniye, Awistiriye we Shiwitsariye qatarliq dewletlerde xizmet qilish dawamida Türkologiyening bir tarmiqi hesaplinidighan ejdatlirimizning qarangghuluq yillardiki medeniyitini bolupmu tash pütüklirini ügünish we tetqiq qilishni bashlidi.
Kazim Mirshan nahayiti köp tillarni biletti we qiyasen ishliteleyti. Meselen uning yazghan eserliridin muellipning Germanche, Rusche, Engilizche, Italiyanche, Latinche we qedimki öchken Etrüskichi qatarliq yawropa tillirini puxta bilidighanliqi chiqip turidu. Kasim Mirshan wetendin bek kichik ayrilip ketken bolsimu ana tili Uyghurcheni hergiz unutmighan bolup, men uning bilen 2006-yili tunji tonushqanda men bilen bashta Türükche, keyin Almanche axirida Pütünley Uyghur tilining Ghulja shiwiside sözleshkenidi.Arida bir qanche qetim telefon söhbiti qilduq, millitimizning kechmishi, bugüni we kelichikige oxshimaydighan meydandin turup jiddiy we mesuliyetchan muamile qiliwatqanliqini hes qilip, wetendin bek kichik ayrilip ketken bolsimu we yashighan muhiti, kespi hem dunya qarishi jehettin bashqilardin bek uzaq halette turupmu yene millitimzge kündilik hayati, ilim tehsil jeryani we neshir qilghan kitaplirida alahiyde köngül bölgenlikini körüp intayin pexirlengenidim.
Ilim dunyasidiki sirlarning biri Türkiyediki muhitning Kasim Mirshanni Uyghur diyishke yol qoymighanliqi we Kasim Mirshanning etrapidikilening uning Uyghurluqini yoshurishidur.Men ustaz Kasim Mirshan bilen pikir treptin resmiy tonushup, bir qisim eserlirini oqughandin keyin, arimizda yene bir Mahmut Qeshqiri yashawetiptu, emma biz Uyghurlar bu munewwer perzentimizni texiche tonumay yürüptuq, bu kishini peqet Uyghuristanghila emes belki Türük dunyasi we xelqaragha tonushturushqa erziydiken, dep oylighanidim.
Kazim Mirshan 30 gha yeqin kitap yazghan bolup, uning katoligi töwendikiche:
Türkche Kitaplar:
1966: Türük Metriği
1970: Prototürkche Yeziqlar
1978: Altın Yarıq Tigin (182)
1983: Prototürkche’den Bugünkü Kürtcheye
1983: Urgun-Selene Yazmilirı üchün qobul qilinghan Tarix Tespitlerining Yengiden közden Gechirilmesi
1985: Anadolu Prototürükleri
1990: Prototürük Bilginlerine köre Astrofizik
1991: Balballar
1993: Prototürükçe Yazmilar Hakkınde Konferans
1993: Yazma İşretleri
1993: Alfabetik Yezıq Başlanghuchı ve Glozel Yazmalirı
1994: Alfabetik Yazma Başlanghuchı
1992: Tatarchenıng Türük Alfabesi bilen Yezılması (12)
1995: Side Bitigtashları
1995: Öztürükçe “-sal” eki
1996: Preportekiz Bitigtashları
1996: Barısh Yolunda Eğitim
1997: Bugünkü Avrupa Dillerinde Prototürükçe İzleri
1996: Fiillerning İsim Ve Mastar Halleri İle Sıfat-Fiil ve Zarf-Fiil kategoriysida Bugünki Avrupa Tillaride Etrüskche İzleri
1998: Dinlerning Gelişimi, Ettigen Türük Dininden toghulghan Dinler, Side, Pre-portegiz, Glozel, Pre-Mısır, Etrüsk, Protpgrek ve Hinduizm, Tevrat, İncil, Quran
1998: Etrüskler, Tarixleri, Yazmiları ve Tilleri
1999: Türük Takvimi
1999: Ettigen Türk Devletleri ve Türük Bil
2000: Sölgentaş Magharası
2000: Bilge Atun Uquq: Türük Bilge Qaghan Nine Bitig
2000: Moğulstandaki Kısqa Yazmilar
2000: Hiyeroglifler
2000: Avrupa,Sibir ve Orta Asyadaki En Eski Yazıtlara Dayanılarak Deshifre Edilen Pra-Mısır Hiyeroglifleri
2001: Maqaleler
2003: Erken Türüklerin Sikandinawya Yazmaları
İngilizche Kitaplar:
1986: Univerzum bir chercheve gibi Statik bir sistemidir?
1992: Anadoludan Piktogrammlar, Petroglifler, ISUB-ÖG ve UW-ON yazmaları
1992: Prototürük Bilginlere göre Kozmik invariansların Manipülasyonu
1996: Fiillerin İsim ve Mastar Halleri ile Sıfat-Fiil ve Zarf-Fiil alanlarında Bugünkü Avrupa Dillerinde Etrüskche İzleri
2000: Avrupa, Sibir ve Orta Asyadaki En Eski Yazıtlara Dayanılarak Deshifre Edilen Pra-Mısır eserleri
2002: Eski Türük Bilginlerine göre Fizik ve Astrofizik Bilimi [The Science of Physics and Astrophysics According Old Turkish Scholars]
2003: Erken Türklerin Skandinavya Yazmaları
2003: Erken Türüklerin Anadolu Yazmaları
Germancha Kitaplar:
1968: Hiperstatik Sistemlerin Eshdeger Yükler ile Hesabı
1973: Proto-Grekche Yazıtların Deshifre Edilmesi
1993: Alfabetik Yazı Bashlangıcı ve Glozel Yazmiları
1993: Prototürkche Girammatika
1996: Pro-Portekiz Yazmiları
1996: Türlük Tillerde Proto-Türükche İzleri
1997: Etrüsk Yazmiları
Kazim Mirshanning Uyghurliqi melum tursamu Türkiyediki bir qisim kishiler uni mazaq qilghandek „Germanche, Ruscha, İngilizche we Türük lehcheleri (Tatarcha, Özbekche, Başkurtcha, Taranchıca, Kashkarlıkcha (yani Uygurca), Kazakcha, Kırgızcha, Azerbaycancha, Türkiye Türkchesi bilen özining ana lshiwisi bolghan, Tümenlikche) ni bilidu dep, yene birge Uyghurche degen söznila qollanmay Üzbekche, Tarancheche, Qeshqerche we Tümenche biletti“ dep biljirlidi
Kasim Mirshanning ilmiy tetqiqatliridin bashqa uning Tarixiy, pelesepiwiy we siyasiy köz qarishi intayin muhim bolup, u qedimqi misir medeniyiti we tarixning qarngghuluq yilliridiki Yawropa medeniyitining bolupmu til we yeziqlirining qedimqi ejdatlirimizdin kelgenlikini ilmiy yosunda sherhiylidi…
Kazim Mirshan eserlirinu ögünish, iddiysini tetqiq qilish we pikirlirini tedbiqlash millitimiz üchün intayin muhim bolup, uni Uyghuristan xelqige tonutush wezipisi bugünki ziyalilar qoshunidin kütüliwatqan muhim ümitlerning biridur!(K.Atahan)
20.07.2016 Germaniye


text:
Herson vilâyetiniñ memuriyeti Qırım sıñırında yañı sabit beton bendini işke tüşürdi. Bu aqta aprelniñ 30-da TSN bildirmekte.
Damba bir yıl içinde qurularaq, 35 million grivnağa mal etilgeni qayd etilmekte.
«Birinci basamağı bitti. Devamı - infrastrukturasınıñ meydanğa ketirilmesinen bağlı. Bular yük köterüv donatması, nevbetçi odası, qaravulhaneler demek», - dep ikâye etti Şimaliy-Qırım kanalınıñ baş muendisi Vladimir Oberemok.
«Yañı dambanıñ er zaman suvnı açmağa imkân bergen qapağı bar. Onıñ içün, Qırım Ukrainağa keri qaytqanında Şimaliy-Qırım kanalınıñ daa 300 kilometri suvnen toldurulacaq», - dep ilâve etti o.
Dambanıñ qurulışı bitkeni aqqındaki haber daa evel çıqqan edi.
Daa evel Herson vilâyeti devlet idaresi (VDİ) ziraat ve sanayı siyaseti departamentiniñ müdiri Aleksandr Polivoda, Şimaliy-Qırım kanalınıñ 107-nci kilometrinde sabit damba qurulğan soñ, vilâyetke bağlı suvarılğan topraqlarnıñ umumiy alanı 47 biñ gektarnı teşkil eteceği, Qırım topraqları suvarılmağanı sebebinden de, ziraatçılar işlerini devam etip olamaycaqlarını aytqan edi.
Rusiye Qırımnı istilâ etken soñ, yarımadanı Dnepr özeninen bağlağan ekâne suv yolağı olğan Şimaliy-Qırım kanalından suv berilmesi kesilgen edi.
Dneprden kelgen suv kesilmesi neticesinde suvarıluv vastasınen asralğan Qırım ziraatçılığı çoq zarar körgen edi. Qırımnıñ suvarılğan 140 biñ gektar toprağından yerli suv imkânlar qullanaraq suvarılğan yalıñız 17 biñ gektar topraq qaldı. Artıq pirniç asralmay. Bir yıldan soñ suvarılğan topraq alanı 13,4 biñ gektarğace tüşti.


text:
Kremlniñ kontroli altında bulunğan Qırım Yuqarı mahkemesi Bağçasaraydaki «Hizb ut-Tahrir işi» figurantları Ernes Ametov, Marlen Asanov ve Server Zekiryayevniñ advokatları bergen appelâtsiya şikâyetini baqıp olamadı. Bunı Qırım.Aqiqat muhbiri bildirdi.
Mahkeme oturışuvı eki saat keçikip başladı ve açıq rejimde keçe edi.
Dekabrniñ 7-sinde Kyiv rayonı mahkemesindeki apiste tutuv muddetiniñ uzatılması boyunca oturışuvda Emil Kurbedinovnıñ imayesi altında bulunğan Marlen Asanov terciman hizmetinden faydalana edi. Buña rağmen, birinci maqam mahkemesiniñ qararı qırımtatar tiline tercime etilmedi.
Advokat Emil Kurbedinov oturışuvdan soñ: «İmayem altında bulunğan şahıs birinci maqam mahkemesinde tercimannı talap etti. Faqat iş Yuqarı mahkemege berilgende (apiste bulunuv muddetiniñ uzatılması aqqında – QA) qarar tercime etilmedi. Marlen Asanovnıñ qoluna qırımtatar tiline tercime etilgen qarar berilmedi. Terciman da bugün ötkerilecek oturışuv aqqında haberdar etilmedi. Mahkeme, qararnı qırımtatar tiline tercime ettirsin dep, işni birinci maqam mahkemesine qaytarmağa qarar berdi», – dep añlattı.
Akem bugünki oturışuv esnasında, işniñ qaytarılması appelâtsiya şikâyetiniñ obyektiv surette baqıp çıqılmasına yardım etecek dep, qarar berdi. Advokatlar ve prokuror akemniñ qararına qol tuttılar.
Mahkemeniñ qararında: «Asanov, Ametov ve Zekiryayevge qarşı alıp barılğan işiniñ materialları, ekinci maqam mahkemesi tarafından baqılmasına keder etken hususiyetlerniñ yoq etilmesi içün birinci maqam mahkemesine qaytarılmaq kerekler», – denile.
Dekabrniñ 6-sında Aqmescitniñ Kyiv rayonı mahkemesi daa üç «Hizb ut-Tahrir işi» figurantı – Ernes Ametov, Marlen Asanov ve Server Zekiryayevqa apis müddetini martnıñ 9-na qadar uzattı. Bağçasarayda tevqif etilgen daa üç «Hizb ut-Tahrir işi»niñ figurantı – Seyran Saliyev, Memet Belâlov ve Timur İbragimovnıñ apis muddeti de martnıñ 9-na qadar uzatıldı.
İlhaq etilgen Qırımda oktâbrniñ 12-sinde Rusiye telükesizlik hadimleri Bağçasaraynıñ altı sakini – Timur İbragimov, Marlen (Suleyman) Asanov, Memet Belâlov, Seyran Saliyev, Server Zekiryayev ve Ernes Ametovnı tevqif etti. FSB olarnı Rusiye ve onıñ tarafından ilhaq etilgen Qırımda yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtınıñ azaları olğanında qabaatlay.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca tevqif ve mahküm etilgen Qırım sakinleriniñ advokatları, olarnıñ taqip etilüvi diniy alâmetine köre yapıla, dep sayalar. Advokat Emil Qurbedinov, Rusiye uquqqoruyıcı organları tarafından bu iş boyunca taqip etilgenler esasen qırımtatarlar ve olarnen birlikte İslâm dinini kütken ukrainler, ruslar, tacikler, azerbaycanlar ve diger etnik gruppalarğa ait Qırım sakinleri olğanını qayd ete.


text:
Törki dönya xäbärläre
Törekmänstan, Üzbäkstan, Qazaqstan, Törkiyä xäbärläre
Törkiyä Törekmänstannıň ênergiya proyektlarına yaqlaw kürsätä.
Törkiyäneň Aşxabadtağı tulı wäqalätle ilçese Mostafa Kapucu “Ênergiya çığanaqların törleländerü qısasında Törekmänstannıň tabiği gaz proyektların yaqlıybız. Şartlar äzer bulğanda Törekmänstan gazın Törkiyä aşa Awrupağa qudırırğa äzerbez”dip belderde.
Aşxabad xalıqara ênergiya xartiyası forumında “Anadolu” agentlığı xäbärçeseneň sorawlarına cawap birgän Kapucu 2017 nçe yılda Törekmänstan häm Törkiyäneň diplomatik mönäsäbätlär urnaştıruına 25 yıl tuluın citkerde.
İllär arasındağı mädäni yaqınlıq, dil häm din bergälegen dä küp yaqlı mönäsäbätlärneň nigezen barlıqqa kiterüen beldergän Kapucu süzlären tübändägeçä däwam itterde:
"Ber millät ike däwlät ğibaräsen Törekmänstan öçen dä äytergä bula. Törekmänstan belän iq’tisadi mönäsäbätlärebez bik yaxşı däräcädä. Här tarmaqta yaqın xezmättäşlek bar. İke il arasındağı da säwda dä bu qısada ilneň bäysezlek aluınnan bügenge köngä qadär şaqtıy arttı. 2013 nçe yılda iň yuğarı däräcägä ireşep 3 milliard dollarnı uzıp kitte. Xäzerge waqıtta dönyadağı iq’tisadi krizis säbäbe belän beraz kimede, ämma haman da säwdä küläme yaxşı däräcädä häm 1 milliard 700 million dollar täşkil itä. Törek podryadçik şirkätläre xäzerge köngä qadär yaqınça 50 milliard dollar külämendäge proyektnı tämamladı. Möhim asqorma häm ösqorma proyektların törek podryadçikları başqardı.Törekmänstan – törek podryadçikları iň yaxşı êş başqarğan il”.
İlçe Törekmänstan belän ike yaqlı mönäsäbätlärdä transport häm ênergiya xezmättäşlegeneň strategik ähämiyätkä iyä buluın belderep Yefäk yulı proyektın canlandıruda Törekmänstannıň möhim urın buluın assızıqladı.
Törkiyäneň Törekmänbaşı şähärendä bu maqsatqa xezmät itäçäk port proyektı buluın beldergän Kapucu “Monı da törek şirkäte tormışqa aşıra. Kiläse yılda ul da tämamlanaçaq. Bu bik kiň külämle proyekt. Barı tik Xäzärneň genä tügel, dönya külämendäge möhim port proyektlarınnan berse” dide.
Törkiyäneň Aşxabadtağı tulı wäqalätle ilçese Mostafa Kapucu Törkiyäneň ênergiya çığanaqların törleländerü qısasında Törekmänstannıň tabiği gaz proyektların yaqlawların assızıqlap “Bolardan berse Xäzar aşa uzuçı proyekt,monıň östendä êş däwam itä. Bez bu proyektqa başınnan birle yaqlaw kürsätäbez.Şartlar äzer bulğanda Törekmänstan gazın Törkiyä aşa Awrupağa qudırırğa äzerbez”dip belderde.
Qazaqstan ilbaşı Nursoltan Nazarbayev Törkiyä Cömhüriyäte prem’yer-ministr urınbasarı Tuğrul Türkäşne qabul itte.
Akorda matbuğat xezmäte beldergänçä, Nazarbayev Törkiyä Cömhüriyäteneň Qazaqstannıň yaqın häm tuğandaş illärennän berse buluın belderep, Qazaqstan bäysezlek alğannan alıp bügenge köngä qadär 25 yıl êçendä ike il arasında mönäsäbätlärneň barlıq tarmaqta şaqtıy kamilläşüen citkerde. Tuğrul Türkäş cılı qarşı alğan öçen Nursoltan Nazarbayevqa räxmät äytep Törkiyä ilbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğannıň sälamnären citkerde. Türkäş Törkiyä –Qazaqstan mönäsäbätläreneň tirän ütkännärgä barıp totaşuın belderep, Qazaqstannıň BMO iminlek şurasında daimi bulmağan äğ’zalığın da kertep xalıqara oyışmalardağı aktiv êşçänlekläreneň Törkiyä öçen zur ähämiyätkä iyä buluına basım yasadı.
Üzbäkstan il üseşe öçen kapital saluların däwam itterä.
Üzbäkstan xökümäte 2017-2021 nçe yıllarda ildäge gidroêlektr stanŝiyäse proyektlarına 2 milliard 600 milion dollar investiŝiya kertäçäk. Üzbäkstan ilbaşı Şäwkät Mirziyayev imzalağan qararnamägä kürä, 5 yıl buyı ildä 18 yaňa gidroêlektr stanŝiyäse tözü häm 14 gidroêlektr stanŝiyäneň modernizaŝiyase öçen tuplam 2 milliard 650 million dollar kapital salu maqsat itep quyıla.
Gidroêlektr stanŝiyälär programmasın tormışqa aşırğannan soň 2026 nçı yılda ildä gidroêlektr stanŝiyälärdäge êlektr citeşterüneň 70%qa artuı häm älege stanŝiyälärneň êlektr citeşterüdäge payınıň 12,7%tan 15,8%qa kütärelüe kötelä.


text:
Kompanïya mamandarı 10 jıl waqıttan soñ asüydegi quraldar jan-jaqtan quralğan emes, as äzirleytin bölmeniñ özi birtutas keşen bolatının ayttı. Munda ämbebap üstel qoyılıp, onıñ betinde et pen özge önimderdi keswge, tamaqtı aswğa, qwırwğa boladı.
Eñ qızığı — onıñ ïnteraktïvti bolatın betki böligi. Oğan şïki önimderdi, kökönis, jemis-jïdekti qoyıp, birden olar twralı muqïyat aqparat alwğa boladı. Sonday-aq eger olardı birge jïıstırıp qoysañız, qanday tağam pisirwge bolatını jazılğan recept üstel betine jazılıp şığa keledi eken.
Munday üstel üstine qaldırılğan şäy nemese kofe qızdırılıp, swımastan, ünemi babında turadı.
IKEA mamandarınıñ adam ömirin, äsirese üy şarwasındağı äyelderdiñ kündelikti tirşiligin jeñildetwge arnalğan üstelin tömendegi rolïkten tamaşalañız.
Tegï: Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Mine, şır aynalğan waqıt dïirmenimen ilesip küzdiñ soñğı ayı da kelip jetti. Ärbir jıl mezgiliniñ özine tän erekşelikterine say qubıla tüsetin Tabïğat-Ana altın tüske boyaldı.
Sarı japıraqtar men qoñır salqın awa-rayı köñil-küydi jabırqatatınına qaramastan, molşılıqtıñ, baylıq pen berekeniñ sïmvolı bolıp tabılatın «Altın küz» mezgili de keybir twma talant ïelerine şabıt berwiniñ arqasında keremet öner twındıları dünïege kelip jatatını şındıq.
Aqın-jazwşılardı tolğandırğan ädebïettiñ poezïya jäne proza janrların, mwzıkanıñ klassïkalıq janrın bılay qoyğanda, küz mezgiliniñ sulwlığı talay kompozïtorlardı tolğandırıp, äwezdi änderdiñ twwına sebepşi bolıp jatadı.
Qarap otırsaq, qazaq estradasında da küz twralı änder barşılıq eken. Şını kerek, olardıñ köbisi muñğa tolı ekendigin moyındamasqa amalımız joq.
Sonda da bolsa, bügin biz solardıñ birazına toqtalıp, küzgi japıraqpen birge toñıp, jabırqağan köñil-küyleriñizdi köterwge tırısamız.
Küz mezgili tüsken sätte-aq eñ aldımen Mädïna Eralïevanıñ orındawındağı «Küreñ küz» äni eske tüsedi. Alayda, qazaqtıñ erke änşisi bul ändi ğumırınıñ soñğı jıldarında şırqağandıqtan, tek küzben ğana emes, Siz ben bizben de qoştasqanday äser qaldırğanı ökinişti.
Degenmen, aqïıq aqın Muqağalï Maqataevtıñ sözine jazılğan küyşi, änşi-sazger, Qazaqstan kompozïtorlar odağınıñ müşesi, QR eñbek siñirgen ärtisi Gülnar Däwkenovanıñ «Küreñ küz» änin Mädïnanıñ orındawında tıñdağanda erekşe bir sezimde bolasıñ.
«Än äleminiñ Aqbayanı» atanğan Qazaqstannıñ eñbek siñirgen ärtisi Mädïna Eralïevanıñ orındawındağı bul ändi arağa jıldar salıp, saxnağa «Jigitter» kvarteti alıp şıqtı. Xalıq qulağına tanıs äwendi jaqsı qabıldap, erke änşini sağınışpen eske alıp jür.
Kez kelgen bwın ökilderi süyip tıñdaytın MwzArt tobın tanıstırıp jatwdıñ özi artıq. Endeşe, MwzArttıñ orındawında 2009 jılı jarıqqa şıqsa da, äli künge deyin xït bolıp kele jatqan «Küzgi baq» änin estimegen jan kemde-kem şığar. Maxabbattıñ näzik pernesinen sır şertetin änge tüsirilgen beynebayandı tağı da birge tamaşalawğa şaqıramız.
MwzArt – «Küzgi baq» (äni: A.Beksultan, sözi: Q.Sarïn)
MwzArt tobınıñ müşesi Meyrambek Besbaev jaqında ğana Mädïna Sadwaqasovamen birge dwet qurıp, «Jañbırlı küz»-ge än arnadı. Talğampaz änşilerdiñ önerin tamaşalap, änniñ tïisti ädil bağasın beriñizder, ağayın.
Meyrambek Besbaev & Mädïna Sadwaqasova - Jañbırlı küz
Estrada salasında 1999 jıldan bastap öner körsetip kele jatqan Memlekettik «Darın» sıylığınıñ ïegeri, «Şaraynağa şır aynalıp qaraytın» «Ädemi qız», teatr jäne kïno aktrïsası Aygül Ïmanbaeva da bir mezgil waqıt tawıp, «Küzben sırlasw»-dı jön köripti. Endeşe, biz de az ğana waqıt bölip, darındı änşiniñ mağınalı syujetke tüsirilgen beynebayanın qarap şığayıq, «Uyat bolmasın»!!!
Aygül Ïmanbaeva - Küzben sırlasw
Özine ğana tän dawıs ırğağımen köpşilikke tanımal bolğan Ğadilbek Janay «Küzgi jañbır» änimen tıñdarmandardıñ jüregine jol tapqan bolatın. Än kezinde xïtqa aynalıp, talay jandardıñ telefonında rïngtonğa jazıldı. Ayta ketetin jayt, xalıq arasında änniñ alğaşqı resmï atawı umıtılıp, «Jılama, janım» degen beyresmï atawımen keñinen tanımal bolıp ketti.
Ğadilbek Janay - «Küzgi jañbır»
Kompozïtor Bawırjan Esebaevtıñ «Küzgi qayıñ» änin xalıqtıñ közayımına aynalğan jas änşiler – Ernar Aydar men Qayrat Nurtas jarısa orındap jür. Olardıñ soñğısı bul ändi keyde jeke, keyde, tipti, dwetpen orındap jürgeniniñ kwäsi bolıp jürmiz. Biz osı eki änşini bölip-jarmay, Sizderdiñ nazarlarıñızğa ekewiniñ de orındawındağı vïdejazbalardı qatar usınwdı jön körip otırmız.
Ernar Aydar - Küzgi qayıñ
Qayrat Nurtas & Qarlığaş Mırzageldïeva - Küzgi qayıñ
Kezinde Qayrat Nurtaspen dwet qurıp, keyin bölek şığıp, jeke şığarmaşılığın tıñ ändermen bayıtıp qana qoymay, «Alıp qaşw operacïyası» attı fïlm tüsirip ülgergen Sırım Ïsabaev ta küz mezgiline arnap «Küzgi dawıl» änin şırqap jür.
Sırım Ïsabaev - Küzgi dawıl
Öner jolın «Sağnur» tobınıñ quramında bastap, bügingi küni öziniñ jeke şığarmaşılığımen aynalısıp jürgen Älïya Äbilqayırdıñ orındawındağı äsem än - «Jañbırlı küz»
Älïya Äbilqayır - «Jañbırlı küz»
2005 jılı qurılıp, tek «jandı dawısta» öner körsetetin KazROCK vokaldı-aspaptar ansambli ärtürli bağıttağı janrlarda jazılğan älemniñ 9 tilindegi köptegen belgili xït änderdi qayta jarıqqa şığarıp qana qoymay, jeke avtorlıq änderimen de köpşiliktiñ köñilinen şığıp keledi. Sonday änderdiñ biri «Küz» dep ataladı.
KazROCK - «Küz»
Endi orıs tilindegi änderge kezek bersek.
Keyde şınayı talant ïesiniñ ömiri men şığarmaşılığı twralı äñgimelep jatwdıñ özi artıq. Sondıqtan da, Qazaqstan men Resey şow-bïznesin moyındatqan Batırxan Şükenovtıñ mına tömendegi beynebayandarına tüsinikteme berip jatwdı jön körmedik.
Tek taza jürekpen orındalğan şığarmalardı taza jürekpen tıñdaw kerek ekenin eskerwdi umıtpañızdar degimiz keledi.
Batırxan Şükenov – «Dojd»
Myuzïkola & Batır – «Pevïca ï saksofon»
Ülken saxnadağı öner jolın 2004 jılı «SuperStar KZ» (brïtandıq «Pop Idol» jobasınıñ qazaqstandıq balaması) jobası arqılı bastağan Maqpal Ïsabekovanıñ tanımal änşi Ïvan Brewsovpen birlesken dwetinen twındağan «Noyabr» äni birden xïttar qatarın tolıqtırıp, äli künge deyin tıñdarmandarın qwantıp keledi.
Maqpal Ïsabekova jäne Ïvan Brewsov – Noyabr
Rejïsser - R. Swleymenov
Äni - A. Jambakïev
Sözi - A. Maklay
Joğarıdağı sözimizdiñ däleli retinde ayta ketetin jayt, Maqpal osı ändi jeke özi orındap, bïıl oğan jaña beynebayan tüsirip ülgerdi. «30 jasta turmısqa şığw» («Zamwj v 30») attı komedïyalıq janrdağı fïlmge sawndtrek bolğan bul änmen köpşilik qayta qawışıp, ğalamtor jelisinde jılı lebizderin bildirip jatır.
Maqpal Ïsabekova – Noyabr
1994 jılı qurılıp, 1995 jılı reseylik äygili «Wtrennyaya zvezda» telebağdarlamasınıñ jeñimpazı atanğan «Dwet L'» tobınıñ orındawındağı Erkeş Şäkeevtiñ «Donna Osen» äni tek Qazaqstanda ğana emes, bükil TMD elderinde tanımal boldı desek qatelespespiz. Sebebi, atalğan änniñ beynebayanı Larïsa Ïvanova men Lyudmïla Kïm 1998-2000 jıldarı reseylik «Vostok» tobınıñ quramında jürgen kezde tüsirilgen bolatın. Atalğan topqa änşi qızdardı qazirgi «Mwz-TV» telearnasınıñ bas dïrektorı Arman Davletyarov şaqırğan bolatın.
Sonımen, jïırma jılğa jwıq waqıt boyı juldızdı xïttar qatarınan tüspey kele jatqan «Donna Osen» änin qabıl alıñızdar.
Dwet L' - «Donna Osen»
Endi qazaq estradasına jañadan ğana kelip qosılıp jatqan jas bwın ökilderine kezek bersek.
Danïyar Jünisäli — Küzgi japıraq
Dïdar Muñalbaev - Küz-köñil
Raswl Jarmağambetov - Ötken küz
Sözi: Karïna Sarsenova,
Äni: Bolatbek Nurqasımov
Änşi, sazger Äbdiğapar Temirxanovtıñ «Küzgi ellegïya» twındısın onıñ qızı Mädïna Äbdiğapar (Jumaxanova) qobız aspabınıñ süyemeldewimen tamıljıta orındap jür. Jas darın ïesi atalğan mwzıkalıq şığarmağa arnayı beynebayan tüsirgen eken. Qabıl alıñızdar.
Mädïna Äbdiğapar - «Küzgi ellegïya» (ïnstrwmental)
Aydar Janay
Tegï: Mwzıka,
Kommentarïï


text:
Rıza Akkoç - İndim Yarin Bahçesine
Sanatçı : Rıza Akkoç
Türkü : İndim Yarin Bahçesine
Etiketler : Rıza Akkoç - İndim Yarin Bahçesine türkü indir, Rıza Akkoç - İndim Yarin Bahçesine türkü dinle, Rıza Akkoç türküleri, İndim Yarin Bahçesine mp3 indir, Rıza Akkoç türküleri İndim Yarin Bahçesine türküsü, İndim Yarin Bahçesine sözleri, Rıza Akkoç mp3 dinle, Rıza Akkoç download, İndim Yarin Bahçesine bedava mp3, Rıza Akkoç türkü sözleri, Rıza Akkoç türkü dinle, Rıza Akkoç son albüm indir
Rıza Akkoç Türküleri
Rıza Akkoç - Hozat
Rıza Akkoç - İndim Yarin Bahçesine
Rıza Akkoç - Ya Dost
Rıza Akkoç - Yare Gidin
Rıza Akkoç - Dağlar
Rıza Akkoç - Üç Kız Bir Ana
Rıza Akkoç - Dedim Bu Dünyada
Rıza Akkoç - Alışmam Lazım
Rıza Akkoç - Pınarın Başına (Üç Bacı)
Rıza Akkoç - Eller Ne Derse Desinler
Rıza Akkoç - Gurbanam


text:
Dawıs berwge Qazaqstan men Qıtaydan kelgen XOK müşeleri jäne Xalıqaralıq olïmpïada komïtetiniñ Prezïdenti Tomas Bax qatısqan joq.
Bügin qos ümitker Almatı men Beyjiñ qalasına dawıs berw räsiminen burın eki qala da özderiniñ soñğı tanıstırılımdarın ötkizdi.
Tanıstırw räsiminde delegacïya basşısı, QR Premer-Mïnïstri Kärim Mäsimov, Almatı äkimi Axmetjan Esimov, QR UOK prezïdenti Temirxan Dosmuxambetov, QR Mädenïet jäne sport mïnïstri A.Muxamedïulı, Almatı-2022 Ötinim komïteti törağasınıñ orınbasarı Andrey Kryukov, Denïs Ten, Qısqı jastar Olïmpïada oyındarınıñ qatıswşısı Karïna Wzwrova, Paralïmpïada oyındarınıñ qatıswşısı Jañıl Baltabaeva boldı. Sonday-aq, basqa da köptegen tanımal sportşılarımız Almatı ötinim komïtetiniñ quramında jumıs istep, özindik ülesterin qostı.
Tanıstırılım barısında Almatınıñ Olïmpïada ötkizwge eñ qolaylı qala ekeni, qala ïnfraqurılımı 2022 jılğa deyin barlıq qajetti sport ğïmarattarımen tolığatını aytıldı.
Sonımen qatar, Almatıdağı tabïğï qar men taw Olïmpïada kezinde sportşılar üşin öte ıñğaylı bolatını bastı nazarda ustaldı. Negizinen, qısqı Olïmpïada oyındarında qardıñ tapşılığın körgen qalalar barşılıq. Bul turğıda Almatıda onday qïındıq bolwı mümkin emes.
Uyımdastırwşılar Almatıdağı sport ğïmarattarınıñ bir-birine öte jaqın ornalasqandığın, tawdağı jäne qaladağı nısandardıñ qaşıqtığı 30 şaqırımnan aspaytının, bul öz kezeginde sportşılar men Olïmpïada qonaqtarı üşin öte ıñğaylı ekeni aytıldı.
Tanıstırılım ayaqtalğannan keyin XOK basşısı Tomas Bax ötinim komïtetiniñ jumısın joğarı bağalap, Qazaqstan Premer-Mïnïstri, Almatı-2022 Ötinim komïtetiniñ törağası Kärim Mäsimovke XXIV qısqı Olïmpïada oyındarı men XIII Paralïmpïada oyındarın ötkizwge qazaqstandıq ötinimdi tanıstırw kezinde Qazaqstannıñ Olïmpïada qundılıqtarın damıtwğa qosqan ülesi üşin arnayı dïplom tabıstadı.
Buğan deyin Ükimet basşısı Kärim Mäsimov pen Almatı qalasınıñ äkimi Axmetjan Esimov XOK prezïdenti Tomas Baxpen jeke-jeke kezdesken bolatın.
Kezdesw barısında qos tarap XOK-tıñ aldağı 128 sessïyasınıñ kün tärtibi, sonday-aq, XXIV qısqı Olïmpïadanı ötkizetin qalanı tañdaw mäselelerin talqılağan-dı.
Al bügin Ükimet basşısı Kärim Mäsimov Almatı qalası - Qısqı olïmpïadanı tabıstı ötkizwdiñ tamaşa mümkindikterin atap ötti. «Bügin bizge, Qazaqstanğa senim artwlarıñızdı suraymız, - dedi XOK müşelerine aytqan sözinde Kärim Mäsimov.
«Bizdiñ ötinimimizge naqtı faktiler arqaw bolğan. Osı faktiler negizinde tarïxï şeşim qabıldaysızdar - Qazaqstan üşin ğana emes, bükil Olïmpïada qozğalısı üşin de», - dep atap ötti Ükimet basşısı.
Sonımen qatar, QR Premer-Mïnïstri 2022 jılı qısqı Olïmpïadanı ötkizw üşin jasalatın tañdaw işinde Almatınıñ ornı erekşe ekendigin atap ötti.
«Biz şağın, damwşı elderdiñ Qısqı olïmpïadanı tabıstı ötkize alatınınıñ tamaşa mümkindigi bolıp tabılamız. Biz - olïmpïada jäne paralïmpïadalıq sportşılarğa asa layıqtı äri olar ömir boyı esten şığarmaytın Qısqı oyındardıñ nağız täjirïbesin berwdiñ nağız mümkindigimiz. Biz - Oyındar eşqaşan ötkizilmegen aymaqqa Olïmpïadanıñ uzaq merzimdik älewetin tanıta alwdıñ nağız mümkindigimiz. Jäne biz - Olïmpïadanıñ kün tärtibi-2020 jüzege asırwğa kömekteswdiñ nağız mümkindigimiz», - dep sendirgen bolatın K.Mäsimov.
Mine, Ükimet basşısınıñ kütken senimi aqtaldı. Qazaqstandıq janküyerlerdiñ köpten kütken tilegi orındaldı. Endi 2022 jılğı XXIV qısqı Olïmpïada oyındarı men XIII Paralïmpïada oyındarın Alataw bökterinde dürkiretip ötkizetin bolamız, ağayın.
Ökinişke oray senim aqtalğan joq. XOK-tıñ 85 delegatınıñ dawıs berw nätïjesinde Beyjiñ qalası Almatını basıp ozdı.
Derekközi: Qazaqparat
Tegï: Sport jañalıqtarı, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
Qırımtatar milliy Meclisiniñ Herson vilâyeti Geniçeskte ötkerilecek toplaşuvı iyül 4 künü aqşamına yaqın başlanacaq.
Qırım.Aqiqat mühbiri bergen malümatına köre, toplaşuv iftardan soñ açılacaq.
Evel Meclis işine saat 15:00 başlamaq kerek edi, amma qırımtatarlarnıñ milliy yetekçisi, Ukraina halq deputatı Mustafa Cemilev keç qalğanı sebebinden toplaşuvnı aqşam vaqtında keçirmege qarar alındı.
İftar saat 20:00 (Kiyev vaqtı boyunca) olacağı içün Meclis azaları toplaşuv yarı gecege qadar devam ete bilecegini tahmin eteler.
Bundan evel, saat 19:30, toplaşuv iştirakçilerini qarşılaycaq icadiy milliy taqımlarnıñ çıqışları planlaştırıla.
Meclis azaları toplaşuv keçecek yerli «Komfortnıy» musafirhanesinde yerleşecekler. Mında endi Meclis reisi Refat Çubarov, muavinleri Ahtem Çiygoz, Nariman Celâl kelip çıqtı. İştirakçilerniñ daa bir qısmı yolda ketmekteler. Kiyevden keleyatqan Mustafa Cemilev de şu cümleden.
Qırım.Aqiqat mühbiriniñ sözlerine köre, Meclisniñ bazı bir azalarını sıñırda federal hızmetiniñ hadimleri çağırıp, olarnen «tenbileyici subetlerni» keçire edi.
Qırımtatar milliy Meclisiniñ toplaşuvı Geniçeskte iyül 4 ve 5 künleri ötkerilecek. Kün tertibinde 2014 senesi mart 29 künü qırımtatar milliy Qurultayı VI-ncı çağıruvnıñ azaları tarafından qabul etilgen «Qırımtatarlarnıñ Vatanda öz kelecegini belgilemek aqqı» qararınıñ yerine ketirilüv ketişatı ve nevbetteki Qurultaynıñ ötkerilüv tarihı ve kün tertibi ile bağlı meseleler baqılacaq.


text:
«Eurovision-2016» ukrain milliy saylavında ğalip çıqqan qırımlı Jamala Kiyevdeki finalda çıqışta bulunğan ve alâ daa muzakere etilgen anter aqqında tarif etti.
«Mükemmel bir qıyafet... tabiiy ki, Stockholmde başqa anter olacaq. Anterde nağışlanğan er bir çeçek – nesiller bağınıñ timsalidir: güller ana-qadınnı ifadeley. Badem – genç bir qız. Qaranfil – qart bir qadın, qartana, ikmet timsalidir. Dal ise qadın elementidir: mayışqan, deñişken», – dep yazdı yırcı Facebookta.
Nağış müellifi – ressam ve eykeltraş Rustem Skibin. Nağış – Ruslan Pançuk. Anter – LAKE brendi, dep ayttı Jamala.
Fevral 21-de «Eurovision-2016» yarışınıñ milliy saylavında jüri azası Konstantin Meladze qırımlınıñ qıyafetini tenqit etti.
«Çıqışıñıznı kördik, yırıñız – ayrı ikâye, sanalaştıruv – ekinci ikâye, siziñ tış körünişiñiz ve anteriñiz – üçünci ikâyedir. Bu üç ikâyeniñ bir-birine alâqası yoq, bir-birinden mustaqil şekilde yapılğanlar, çünki yırnı bir insan yazdı, sanalaştıruv diger insanğa ait, anter – üçünci insannıñ işidir. Eurovisionda taqım ile beraber ğalebe qazanmaq mümkün, taqımnen beraber çalışmaq kerek, taqımğa işanmaq kerek, adamlarnı celp etmek kerek, er bir müim bir yer ala... Bu anterde, bu körüniş ile bir «Eurovisionda» ğalip çıqamamız», – dep ayttı o.
«Eurovision-2016» milliy saylavınıñ neticeleri ilân etilgen soñ Jamala Ukrainanı yır yarışında lâyıq bir şekilde temsil etecegini bildirdi. Jamala qırımtatar halqınıñ faciası aqqında «1944» yırını taqdim etti. Onıñ aytqanına köre, bu kün – «hatıradır. Bu sene biñlernen qırımtatarlarınıñ ayatını yoq etti».
Ukraina prezidentiniñ matbuat kâtibi Svâtoslav Tsegolko dey ki, Jamala «1944» yırı ile «Eurovision yarışında dünyada qırımtatarlarğa qarşı cinayetler aqqında hatırlatır.
Ukraina «Eurovision» yarışını 2005 senesi qabul etti. Ğalebeni 2004 senesi Ruslana Lıjiçko qazandı, aynı şu senesi Ukrainada nam qazanğan artisti unvanını qazandı.


text:
Europa odağı AQŞ-tıñ şeşimine qaramastan Wlıbritaniyamen, Franciyamen jäne Germaniyamen birge Iranmen aradağı yadrolıq kelisimşarttı odan äri jalğastıra bermek. Bwl turalı bbc.com habarlaydı.
Bwl turalı EO-tıñ sırtqı sayasat mäseleleri boyınşa joğarı ökili Federika Mogerini 15 mamırda Wlıbritaniya, Germaniya, Franciya jäne Irannıñ sırtqı ister ministrlerimen ötken kezdesude ayttı.
Europalıq diplomatiya ökili Aq üydiñ şeşimine qaramastan, yadrolıq kelisimşartqa qol qoyuşı europalıq elder kelisimşartta qarastırılğan mindetterdi odan äri orındaudı jalğastıradı.
«Biz AQŞ ükimetiniñ atalğan kelisimşarttan şığu turalı şeşimine ökiniş bildiremiz. Alayda, biz yadrolıq qaruğa baylanıstı sankciyalardıñ küşiniñ joyıluı men Iranmen sauda-ekonomikalıq qarım-qatınastı retteu kelisimşarttıñ negizgi böligi bolıp tabıladı dep esepteymiz», - dedi Mogerini.
Esteriñizge sala keteyik, 8-mamır küni AQŞ prezidenti Donal'd Tramp AQŞ-tıñ Iranmen jasalğan yadrolıq kelisimşarttan şığatını turalı jariyalağan edi.


text:
Qazaqstan Vengriyada boks turnirinde jeñiske jetti
Qazaqstannıñ bokstan qwrama komandası Vengriyada ötken "Iştvan Boskaydı eske alu" halıqaralıq turnirinde üş altın, kümis, qola jüldesin jeñip alıp, jalpı komandalıq esepte jeñiske jetti dep habarlaydı Qazaqstannıñ boks federaciyası. Turnir Vengriyanıñ Debrecen qalasında 7-10 aqpan aralığında ötti.
Jarıs finalında 56 kelige deyingi salmaqta Iliya Süleymenov çehiyalıq qarsılası Miroslav Gorolyanı jeñdi. 64 keli salmaqqa deyinge jastar arasında Aziya çempionı Samatäli Toltaev Moñğoliyadan kelgen Çinzorig Baatarsukağa toytarıs bergen. Aslanbek Şımbergenov (69 keli) finalda vengrlik boksşı Andras Vadaştı jeñgen.
Boskay turnirinde kümis jüldeni (91 keli) Ayboldı Däurenwlı, qola jüldeni Abay Töleş (75 keli) aldı.
Kezekti 62-turnirge älemniñ 23 elinen 158 boksşı qatısqan.
Iştvan Boskay atındağı turnir Vengriyada 1956 jıldan beri ötip keledi.
Abai.kz


text:
Amerïkalıqtar äyelderin basına şığardı. Men ştatındağı Nyurï qalasında jubayın köterip jügirwden jıl sayınğı çempïonat ötti. Oğan bïıl bas-ayağı 30 jup qatısqan. Köptegen kedergige tolı 278 metrlik qaşıqtıqtı 1 mïnwt 5 sekwnd işinde eñsergen Sem men Stef birinşi bolıp märege jetken. Nyu-Gempşïrden kelgen erli-zayıptınıñ bul – sayısqa birinşi märte qatıswı. Olar jeñimpazğa tïesili sıra men qarjılay jüldege ïe boldı. Işimdiktiñ mölşeri otağasınıñ salmağına teñ beriledi. Al utıs kölemi bïıl onıñ äyeli Semnıñ salmağına säykes 750 dollardı qurağan.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï


text:
OPEK bas xatşısı Abdalla Salem äl-Badrï munayğa degen suranıs artatının, al uyımğa kirmeytin elderden şïkizat jetkizw azayatının mälimdedi. Munay salasın aldağı waqıtta «jaqsı künder» kütip tur, dep esepteydi OPEK basşısı."Biz OPEK 2016 jılı munay narığı turaqtaladı dep ümittenemiz, - dedi A.äl-Badrï. - Soñğı kezderi OPEK quramına kirmeytin key elderde munay öndirisi qısqarğanın, sonımen qatar munayğa degen suranıstıñ öswiniñ alğışarttarın körip otırmız", - dedi ol.
Boljam boyınşa, munayğa degen älemdik suranıs 2040 jılı täwligine 110 mln barrelge deyin ulğayadı.
Derekközi: QazAqparat
Tegï: Qarjı jäne ekonomïka,
Kommentarïï


text:
Jaydaq, jol talğamaytın sporttıq jäne tarïxï temir tulparlardıñ eñ soñğı ülgileri jurt nazarında. Altı qurlıqqa atı tanımal avtoalpawıttar bolsa jıl ötken sayın xalıqqa qoljetimdi, ıqşam äri ünemdi türlerin usınwğa tırısıp bağwda. Tipti üş döñgelekti sonday elektrokardıñ Vaşïngton joldarına şığatın küni alıs emes. Washington Auto Show-2016. Kölikqumar xalıqtıñ köñili kezekti ret AQŞ astanasındağı dästürli körmege awıdı. Jıl sayın osı alañda älemniñ alpawıt kölik öndirwşileri paydalı jarnamasın usınıp, baysaldı baylamdarın jasasıp jatadı. Bïıl da däl solay. Körmege jahannıñ 43 kölik kompanïyası 700-ge jwıq jaña önimin jayıp saldı. Vaşïngton kölik körmesiniñ aldı uzın-sonar kezek. Kölik äleminiñ bïılğı jañalığın qur jibermewge asıqqan xalıq bïlet aqılı bolğanına qaramastan, antalap üsti-üstine kelip jattı.
Vaşïngtonnıñ äygili Detroyt pen Nyu-York körmelerinen öz ayırmaşılığı bar. Temir tulparlardıñ qarapayım jurt erkin qol jetkizetin türlerinen bastap, awqattı taptıñ talğamına deyingilerin osı aradan keziktiresiz. Tipti Toyota kompanïyası usınğan Toyota Mirai attı sporttıq ülgidegi kerbez kölik te Vaşïngton körmesiniñ körkin qızdırdı. Atalğan kompanïyanıñ tipti äli qoldanısqa berilip ülgermegen I-Road dep atalatın bir kisilik köligi AQŞ astanasınıñ törinen tabılğan.
Derekközi: 24.kz
Tegï: Avtojañalıqtar, Glavnaya,
Kommentarïï


text:
İzrail iminlegeme, yuğisä êkspansionizmımı?
Global' perspektiva 16
Professor doktor Qudrät BÜLBÜL yazması
Terminologiya êçtälekne dä bilgeli. Süzlär ber mäs’älägä qaysı küzlektän çığıp qarawıbıznı, ul mäs’älägä nindi totış kürsätüebezne häm närsäne problema yäisä çişeleş bularaq kürüebezne açıqlıy.
Global’ perspektiva” tapşıruınıñ bügenge çığarılışında Änkara Yıdırım Beyazıt universitetınıñ säyäsi belemnär fakul’tetı dekanı professor doktor Kudrät Bülbülneñ “İzrail iminlegeme, yuğisä êkspansionizm mı?” isemle añlatmasın täq’dim itäbez.
Ürnäk birep uziq, basınqı İslam süzen alsaq, İslam turında süz barır. Moňa tuqtalsaq, dorfa räweştä radikal’, qırıs, cihadist, fanatik İslam törläre dä bar, läkin alar arasınnan basınqı, tınıç İslamnı saylarbız. Bu oçraqta basınqı könbatış süzen qullanğanda könbatış keşelekkä salğan şaqtıy zıyan bulsa da, basınqı bulğan çaqta könbatış keşelekkä kertkän öleşlärgä iğtibarnı yünältep, tınıç könbatış ixtıyacına basım yasarbız.
Yaqın Könçığışqa qarağan analizlarda ayıruça Süriyä krizisında ike citeşsezlek iğtibarnı cälep itä. Berençese – qaywaqıt Yaqın Könçığışta İzrail digän il yuq kebek aňlatmalar yasala. Süriyä krizisında da bulğanı kebek Yaqın Könçığıştağı krizislar bu il belän bäyle tügel kebek İzrail iğtibarsız qala ala. Yuğisä İzrailneň qorıluınnan soň Yaqın Könçığış xalıqları bälki dä tarixlarınıň iň tınıçsız çorın kiçerä. Süriyä krizisında da yänä İzrail täêsire qayçaq onıtıla yäisä onıttırıla. Bu wazğiyätneň barlıqqa kilüen Yaqın Könçığış xalıqları belmägän kebek İzrailneň tawışsız häm tirännän säyäsäteneň täêsire bula ala. Başınnan birle Süriyä krizisında yuğaltuğa duçar bulğan illär şaqtıy. Läkin bu krizista iň küp qazanğan il – İzrail. Çönki krizista yanaw bularaq xis itkän barlıq illärneň nigezläre qaqşağan. Süriyä belän ber rattan İran, Törkiyä, Ğaräp illäre bu krizistan citdi zarar kürä. Monnan alda fälästinlelärneň xaqlı däğwaları yanında bulğan qayber Farsı qultığı illäre bügenge köndä İzrail belän ber blok barlıqqa kitergän kebek kürenä.
Ikençe yaqtan İzrailneň xalıqara cämäğat’çelek, keşe xoquqların yaqlaw oyışmaları, dönyaküläm wöcdan qarşı çıqqan keşe xoquqların bozuları, êkspansionist säyäsätläre bar iğtibar Süriyägä yünälgäne öçen äzräk reaksiya kürä.
Aňlatmalardağı ikençe citeşsezlek isä – ğomümän Yaqın Könçığış, ayırım alğanda Süriyä krizisı bäyläneşendä İzrailğa iğtibarsız qalmaw belän problemanı İzrailneň iminlegen açıqlawçı totışlar. Könbatış häm Yaqın Könçığış analizlawçıları aňlatmalarında İzrail iminlegenä urın birä. Mäs’älägä Izrail iminlege perspektivasınnan küz salsaq, Yaqın Könçığışta başqarılğan distälärçä xatalar, İzrail bügengä qadär başqarğan şaqtıy zolım legalläşterelgän kebek kürenä. Çönki mäs’älä iminlek mäs’äläse ikän tabiği bularaq här il üzenä qarağan qurqınıçlarğa qarşı kiräkle çaralarnı kürergä mäcbür. Monda ber il bu çaralarnı kürgändä ülçäwsez totış kürsätüdä, keşe xoquqların bozuda tänqit’länä alına.
Yartı ğasırdan artıq waqıt buyı Yaqın Könçığıştağı problema İzrail iminlege tügel, ä İzrailneň êkspansionizmı. Mediada yış räweştä urın aluçı häm 1947 yıldan bügengä qadär İzrailneň cirlären ni qadär kiňäytüen çağıldıruçı karta bu çınbarlıqnı açıq räweştä kürsätep tora. 1946 yılda yähüdlär Fälästin cirlärendä bilgele toraq punktlarında yäşägändä bügenge köndä wazğiyät üzgärde. Bu karta fälästinlelärneň tormış alannarınıň ni qadär tarayuınıň, yäşägän urınnarınıň açıq törmägä äylänüeneň kürsätkeçe. Jurnalist Mäxmät Akif Ärsoynıň “Xıyalıň närsä?” sorawına Ğazzäle ber yeget tübändäge cawapnı qaytardı: “Maşinada İzrail tarafınnan bernindi kontrolgä tuqtalmıyça säğatenä 180 çaqrım tizlek belän yartı säğat baru.”
Ikençe yaqtan İzrailneň bügenge çiklärendä qalaçağına bernindi işarät yuq. Qayber yähüdlärneň qarşı çığuına qaramastan fanatik rasaçı häm sionist yähüdlärneň “Böyek İzrail idealı” artınnan çabuları yäşeren tügel. Internettağı keçkenä ber tikşerenü bu çınbarlıqnıň kürelüe öçen citärle. “Böyek İzrail idealı” qısalarında sionist yähüdlär Diclä häm Färat yılğasına qadär ğaräplär, kördlär, töreklär häm qalğan êtnik törkemnär yäşägän töbäklärneň üzläre öçen wägdä itelgän cirlär buluın däğwa itä. Bügenge köndä Süriyä krizisı bäyläneşendä iň küp totrıqsızlıq ta bu rasaçı yähüdlär telägän cirlärdä küzätelä.
Izrail qorılğannan bügengä qadär alıp barğan säyäsätlärgä yäisä bügenge regional’ säyäsätlärenä küz salğanda İzrailneň däwamlı höcümçe säyäsät alıp baruı ap-açıq. Izrail iminlege süze qorılğannan bügengä qadär alıp barğan höcümçe häm êkspansionist säyäsäten yäşeren tota. Bu arqada döres terminologiya İzrailneň iminlege tügel, ä İzrail êkspansionizmı bula.


text:
Ne zemaneviy Ukrainada, ne Rusiye Federatsiyası, ne Sovet Birliginde yerli referendumlarnıñ keçirilmesi aqqında qanun yoq edi. Bunı Qırım.Aqiqat Radiosınıñ aqşam efirinde Qırım siyasetşınası Aleksandr Stariş bildirdi.
Bunı siyasetşınas 1991 senesi Qırım referendumı aqqında tarif etkende dedi.
«Birden aytayım, er kes añlasın dep: ne Birlikte, ne bugünki Rusiyede, ne zemaneviy Ukrainada yerli referendum aqqında qanun yoq. Şunıñ içün bu kibi tedbirlerniñ plebistsit tüsü bar. Yani, ciddiy aqibetleri olmağan cemaat fikriniñ soravıdır», – qayd etti Aleksandr Stariş.
1991 senesi yanvar 20 künü Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ ğayrıdan tiklenmesine umumqırım referendumında Qırım sakinleriniñ 93,26% qol tuttı. Rey berüvge: «Siz Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ SSCB subyekti ve İttifaq añlaşmasınıñ iştirakçisi olmasına qol tutasıñızmı?» suali çıqarıldı.
1991 senesi fevral 12 künü Ukraina Yuqarı Radası umumqırım referendumınıñ neticelerine esaslanıp, «Qırım Muhtar Sovet Sotsialistik Cumhuriyetiniñ ğayrıdan tiklenmesi aqqında» qanunını qabul etti, dört aydan soñ 1978 senesi Ukraina SSC Anayasasına deñişüvler kirsetildi.
1991 senesi sentâbr 4 künü Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ Yuqarı Şurasınıñ toplaşuvı cumhuriyetniñ devlet mustaqilligi aqqında beyannameni qabul etti, onda Ukraina terkibinde uquqiy demokratik devletni teşkil etmek ıntıluvı aqqında söz kete.
1991 senesi dekabr 1 künü Bütünukrain referendumında Qırım sakinleri Ukraina mustaqilligi aqta saylavlarda iştirak etti. Qırımlılarnıñ 54% Ukraina mustaqilligine qol tuttı.
Qırım Rusiye tarafından 2014 senesi işğal etilgeninden soñ yarımada akimiyeti Qırım Muhtar Cumhuriyeti Kününi Qırım Cumhuriyeti Kününe deñiştirdi ve şu künü raatlıqnı ilân etti.


text:
Nazirlik aqqında
Dekabrniñ ekisinde Ukraina Yuqarı Şurasınıñ "Ukraina Nazirler Şurası terkibiniñ teşkil etilmesi" aqqında qararğa binayen Stets Yuriy Yaroslavoviç Ukraina İnformatsion siyaseti Naziri vazifesine tayin etildi.
Haber siyaset nazirliginiñ qaideleri Ukraina halq deputatları, cemaat teşkilâtları, zenaat birlikleri ile muzakere etildi. Şu cümleden, öz fikirlerini bildirgenler arasında: Ukraina Yuqarı Şurasınıñ Söz serbestligi ve haber siyaset meseleleri boyunca Komiteti, Ukraina Yuqarı Şurasınıñ Havfsızlıq ve mudafaa Komiteti, adliyeciler bar edi. Teklifleri ile tizilgen vesiqa Ukraina Nazirler Kabinetine taqdim etile. Qaideleri Ukraina devlet teleradioyaınlav komiteti, Maliye Nazirligi, İqtisadiyat Nazirligi, Adliye Nazirliginde uyğunlaştırıla.
2015 senesi yanvar 14 künü Ukraina Nazirler Kabineti «Ukraina haber siyaset nazirliginiñ faaliyeti» serlevalı qararnı qabul ete. Oña köre Ukraina Haber siyaset nazirligi teşkil etile ve mütenasip Qaideler tasdiqlanıla.
Qaidelerge köre, Ukraina Haber siyaset nazirligi icraiy akimiyetniñ merkeziy organları tertibatında Ukrainanıñ informatsion mustaqilligini temin etecek, içtimaiy emiyeti olğan malümatnı Ukraina ve onıñ tışında tarqatacaq ve devlet haber resurslarınıñ faaliyetini idare etecek esas organ sayıla.
Ukrainada informatsion alannıñ inkişafı – PDF prezentatsiya


text:
1. Dron — agronom
Bügingi tañda drondardı tek qana qurqarw salasında emes, awıl-şarwaşılığında da qoldanwda. Ülken egis alqaptarın swarw, tuqım nemese tıñaytqıştar sebw üşin adam küşi qajet emes. Munıñ barlığın zamanawï drondar atqara aladı.
2. Dron — polïcïya
2013 jıldan bastap AQŞ polïceyleri uşqışsız uşatın apparattardı qoldanwğa köşti. Türli apattar bolğan jerlerde nemese izdew salınğan qılmıskerlerdi izdewge dron taptırmas qural eken. Oğan ornatılğan joğarı sapalı kameralar tüngi waqıtta da beynebaqılaw jasay aladı. Degenmen, jergilikti turğındar tärtip saqşılarınıñ munday äreketin quptamaydı. Bul olardıñ oyınşa adamnıñ jeke ömirine ruqsatsız qol suğw bolıp sanaladı. Meksïkada qılmıskerler drondardı esirtki tasımaldawğa qoldanğan. Asqan qwlıqpen oylastırılğan qılmısqa jergilikti bïlik qwlıqpen jawap berdi. Olar drondardı awlaytın dron oylap tawıp, esirtki tasımaldawşılardı äşkerelegen.
3. Dron — qutqarwşı
Drondı paydalanw eşkimniñ narazılığın twdırmaytın sala bolsa ol — gwmanïtarlıq kömek körsetw salası. Türli tabïğï appattar kezinde kömekke zärw jandardı izdestirw, apattıñ awqımın anıqtawda dron taptırmas qural. Garvard jäne Massaçwsetk wnïversïtetteriniñ stwdentteri Afrïkada muqtaj jandarğa däri-därmek jetkizw üşin oylap tapqan jaña qurılğısı köpşiliktiñ qızığwşılığın twdırwda. Tipti bul jobağa Bïll Geyts 100 mıñ dollar grant böldi.
4. Dron — jawınger
Joğarıda aytıp ötkendey drondar alğaşqıda soğıs üşin oylap tabıldı. AQŞ tarapınan twındağan qızığwşılıq bul apparattardıñ 2001 jıldan bastap Awğanıstan, Päkistan, Yemen, Samalï jerlerinde bolğan qaqtığıstar kezinde qoldanılğan. PD – 100 Black Hornet degen atawmen belgili dronnıñ salmağı nebarı 18 gramm. Alaqanğa sïyatın bul apparat tıñşınıñ qızmetin atqaradı.
5. Dron — jedel järdem
Gollandïyalıq stwdenttiñ oylap tapqan önertabısı erekşe. Bolaşaqta uşqışsız uşatın apparattar — jedel järdem qızmetin atqaradı. Ülken jol apatı bolıp, keptelis twındağan kezde nemese qarapayım kölik jete almaytın jerge dron oñay jetip baradı. Munday drondardıñ tikuşaqtardan artıqşılığı — uşqıştı talap etpeydi jäne ülken orın almaydı.
6. Dron — qızmetşi
Sïngapwrda jumıs küşiniñ jetispewşiliginen meyramxanalar dron satıp alwğa mäjbür boldı. Endi tağamdardı dayaşılar emes, uşatıp apparattar jetkizedi. Sonımen qatar AQŞ-ta birneşe kompanïya pïca jäne basqa da zattardı jetkizwge däl osı drondardı paydalanwda. «Eger drondar osı qarqınmen damï berse bolaşaqta qızmet körsetw salasın bul apparattarsız elestetw mümkin emes boladı» deydi mamandar. Ayta ketetin jayt, 2014 jılı AQŞ-ta dron meyramxana ötkizgen iş-şarada bir körermenniñ murnın kesip ketken.
el.kz
Tegï: Texnologïya,
Kommentarïï


text:
Ekrem Çelebi - Yetmiyesice
Sanatçı : Ekrem Çelebi
Türkü : Yetmiyesice
Etiketler : Ekrem Çelebi - Yetmiyesice türkü indir, Ekrem Çelebi - Yetmiyesice türkü dinle, Ekrem Çelebi türküleri, Yetmiyesice mp3 indir, Ekrem Çelebi türküleri Yetmiyesice türküsü, Yetmiyesice sözleri, Ekrem Çelebi mp3 dinle, Ekrem Çelebi download, Yetmiyesice bedava mp3, Ekrem Çelebi türkü sözleri, Ekrem Çelebi türkü dinle, Ekrem Çelebi son albüm indir
Ekrem Çelebi Türküleri
Ekrem Çelebi - Gel Sevdiğim Gel
Ekrem Çelebi - Yele Karşı
Ekrem Çelebi - Aklımı Başımdan Aldın
Ekrem Çelebi - Allı Turnam
Ekrem Çelebi - Ak Elleri
Ekrem Çelebi - Postacı
Ekrem Çelebi - Yolcu
Ekrem Çelebi - Huma Kuşu
Ekrem Çelebi - Arada Bir
Ekrem Çelebi - Unutma Dost
Ekrem Çelebi - Gel Kaçma Gel Gel
Ekrem Çelebi - Sultanım
Ekrem Çelebi - Dost İle Sohbet Edelim
Ekrem Çelebi - Sen Benimsin Ben Seninim
Ekrem Çelebi - Gele Gele Geldim


text:
Älewmettik jeli, äsirese WhatsApp-ta otıratındar waqıtın bosqa jumsaydı degen pikir qalıptasqan. Biraq, jwırda Ündistan jerinde bolğan oqïğa barısında bul qosımşa adamnıñ ömirin qutqarwğa kömektesti.
Mwmbay qalasında 16 jastağı Swïdn D’Swza attı qız 2010 jılı süyek obırına şaldığıp, jüregin mülde älsiretip alğan. Därigerler onıñ jürekti awıstırwı kerektigin aytıp, donordı kütwden kezekke qoyğan. Sodan künderdiñ küninde Swïdnnıñ kardïolog därigeri Vïdjay Agarval donorlıqqa beriletin jürekti WhatsApp-tağı ortaq çattan oqıp bilipti. Söytse, mañızdı organı erikti türde beriletin 20 jastağı äyel talıp qulap, kewde qwısı jaralanwı saldarınan köz jumğan eken. Aqırı Vïdjay köptep-kömektep jürip, Ündistannıñ ekinşi şetindegi Ïndawrdan jürekti aldırtadı. Söytip, Swïdnge medïkter jasağan jürekti transplanttaw operacïyası sätti ayaqtalıp, aq xalattılar oğan ekinşi ömir sıyladı. «Jalpı Ündistanda ükimet donorlıqtı qoldamaq tursın, xalıqtı kündelikti medïcïnalıq kömekpen qamtï almaytının eskersek, bul zor jetistik. Al tabılğan künniñ özinde kez kelgen jürektiñ jasöspirimderge säykes kele bermeytinin alsaq, onda Swïdnnıñ äbden jolı bolğan», - deydi Vïdjay Agarval.
massaget.kz
Tegï: Älemde talay qızıq bar,
Kommentarïï