text:
Amnesty International aq qorçalayıcı teşkilâtı Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» bütün mabüslerini vicdan mabüsi dep adlandırıp, bu davanıñ «sahte» olğanını qayd etti. Bu aqta halqara aq qorçalayıcı teşkilâtınıñ Ukraina bölüginiñ matbuat hızmeti Facebookta bildirdi.
«İyünniñ 22-nde Rusiye istinaf arbiy mahkemesi 2019 senesi noyabr ayında aq qorçalayıcı Emir-Usein Kuku ve beş semetdeşine «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile (Rusiyede yasaqlanğan, amma Ukrainada faaliyetine izin berilgen) alâqaları sebebinden çıqarılğan qabaatlayıcı ükümni ğayrıdan baqacaq. Biz davanı sahte dep sayamız, altı qırımlı – Emir-Usein Kuku, Muslim Aliyev, Vadim Siruk, Enver Bekirov, Arsen Cepparov ve Refat Alimovnı ise – vicdan mabüsi dep sayamız», – dep qayd etti aq qorçalayıcılar.
Daa evel Amnesty International mahküm etilgen yaltalı «İyegova şaatı» Artem Gerasimovnı vicdan mabüsi dep adlandırdı.
Hatırlatamız, Amnesty International halqara aq qorçalayıcı teşkilâtınıñ Ukraina bölügi qırımlı siyasiy mabüslerniñ balalarına qol tuttı.
Rostov-na-Donu şeeri Cenübiy okrugınıñ arbiy mahkemesi noyabrniñ 12-nde Yaltadaki «Hizb ut-Tahrir davasınıñ» altı mabüsini koloniyada qalmasına üküm etti. Mahkeme qararına köre, Muslim Aliyev 19 yılğa, İnver Bekirov 18 yılğa, Emir-Usein Kuku 12 yılğa, Vadim Siruk 12 yılğa, Arsen Cepparov 7 yılğa ve Refat Alimov 8 yılğa üküm etildi. Olar sert rejimli koloniyada qalacaqlar.
Ukraina Tış işler nazirligi bu üküm sebebinden Rusiyege narazılıq bildirdi.
Bu dava boyunca qabaatlanğanlar 2016 senesi fevral-aprel aylarında Yaltada tutulğan edi. Olarnı Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» islâm siyasiy teşkilâtına alâqaları bar olğanında qabaatlaylar.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Adliyeciler qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.


c: text/html

text:
Qırımda oktâbr 29-ında sinoptikler deñişici bulutlılıqnı ve bazı yerlerde dumannı tahmin ete.
Bunı Qırım Gidrometeomerkezi bildire.
Sinoptiklerniñ tahminlerine köre, Aqmescitte deñişici bulutlılıq, yağanaqlarsız ava beklenile. Şimal-ğarbiy yel 6-11 m/s. Ava arareti kündüz 15…17º.
Aqyarda az bulutlı, yağanaqlar beklenilmey. Kündüz şimal-ğarbiy yel 5-10 m/s. Ava arareti kündüz 15…17º.
Qırımnıñ cenübiy yalısında yağanaqlarsız. Şarqiy yel 6-11 m/s. Ava arareti kündüz 16…18º.
Keriçte deñişici bulutlılıq, yağanaqlarsız. Gece ve kündüz bazı yerlerde duman. Kündüz şimaliy yel 5-10 m/s. Ava arareti kündüz 15…17º.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Alaxan monastıre
Berwaqıt Anadoluda 13/2022
Berwaqıt Anadoluda 13/2022
Anadolu dön’ya dinnäre tarixın formalaştırğan waqıyğalarğa şahit bula. Xristian dine yaña din bulıp barlıqqa kilgäç yaña dingä ışanuçılar Qodüs häm Rimda zolımğa duçar bulalar. Anadolu basım häm cäber-zolımnan qaçuçılarnı yaxşı möğalämä kürsätep qabul itä. Şulay itep berençe xristiannar isän qalu, üzläre ışanğan dindä irken yäşäw häm dinne taratu öçen Anadoluğa kilep urnaşalar. Xristian dinen taratuda möhim rol’ uynağan İzge Paul häm xristian dineneñ simvolik isemnäreneñ berse bulğan İzge Barnab Anadoluğa kilgän berençe liderlar arasında.
İzge Paul häm İzge Barnab Anadoluda xristian dinen taratqanda säyäxät waqıtında bik küp urınnarda qunarğa qalalar. Soñraq alar bulğan urınnarda alarnıñ istälegenä monastır’lar tözelä. Mersinnın Mut rayonındağı Alaxan monastıre da - şundıylarnıñ berse. Ul Göksu üzänlegeneñ tekä sözäklegendä urnaşqan. Alaxan monastıre ike çirkäwdän, alarnıñ berse cimerelgän, şulay uq qıyalarğa uyılğan monax bülmälärennän, çuqındıru bülmäse häm qaberlärdän tora. Monastır’ şulqadär täêsirle ki, dön’yaküläm tanılğan säyäxätçe Ävliyä Çäläbi anı ”Ostası yaña ğına tözep betergän kebek tora” dip añlata.
Alaxan monastıre Kapadokiyäneñ kön’yaq-könbatış töbägendä urnaşqan. Bu töbäktä dä, Kapadokiyädäge kebek, qayberläre tabiği, qayberläre keşe qulları belän qıyalarğa uyıp yasalğan mäğarälär bar. Älege töbäktä keşelär belän aralaşmawçı, yalğızlıqnı üz itüçe tormış däwam itkän başqa monastır’lar da bar. Läkin Alaxan monastıre möhim häm kürkäm qorılmaları belän başqa monastır’lardan ayırılıp tora. Ul xristiannarnıñ xac üzäge bulıp sanala. Dini yolalar uzdırılğan monastır’ köndälek tormış urınnarı, monax bülmäläre häm ğıybadät qılu urınnarı belän dä iğ’tibarnı cälep itä.
Alaxan monastıre - xristian dineneñ iñ qıymmätle häm kimçeleksez maturlıqqa iyä ğıybadätxanäläreneñ berse. 1300 metr biyeklektä tözelgän monastır’nıñ ike çirkäwe bar, alarnıñ berse könçığışta, ikençese könbatışta. Çirkäwlär Ayasofiya belän urtaq miğ’mari üzençäleklärgä iyä. Şuña kürä alar “Mersinnıñ Ayasofiyäse” dip dä atala. Qayber tikşerenüçelär qorılmalarda Ğaysä päyğambärneñ kükkä kütärelü küreneşläre urın alu häm anıñ biyek urınğa salınğan buluı arqasında monastır’ Ğaysä päyğambärgä bağışlanğan digän fikerne alğa sörä.
Alaxan monastıre taş êşe belän iğ’tibarnı cälep itä. Monastir’ divarları izge kitap xikäyäläre belän, şulay uq İncildän küreneşlär, ükergän arıslan, börket, balıq, yözem tälgäşläre häm yafraqları belän bizälgän.
Monastır’nıñ iñ möhim häm iñ kürkäm qorılması - Könçığış çirkäwe. Ul şulay uq “Gömbäzle çirkäw” dip tä yörtelä. Çirkäw dürtpoçmaq räweşendäge nigezgä salınğan. Gömbäzdän qala barlıq divarları nıq häm här cirenä çoqırlatıp bizäk töşerelgän. Monastır’nıñ häykäl kebek işege yaqınça 1500 yıl êlek tözelgän häm bügengä köngä qadär saqlanıp qalğan. Ul bik yaxşı êşlängän rel’yefları belän biregä kilüçelärneñ iğ’tibarın cälep itä.
Alaxan monastıreneñ başqa ber iskitkeç qorılması – qaberläre. Qıyağa uyıp yasalğan älege qaberlär – monastır’nıñ möhim ruxanilarınıqı.
Monastır’ irtä däwer xristian sänğätendä häm Vizantiya arxitekturası tarixında möhim urın alıp tora. Alaxan monastır’ kompleksı osta taş êşe, ğacäyep rel’yef bizäkläre belän bügenge köndä YUNESKO Bötendön’ya mädäni mirasınıñ waqıtlıça isemlegendä.
Alaxan monastıre - ber çorda kiçerelgän qıyınlıqlarnıñ şahitı. Yözlärçä yıl êlek xristian xacilarına işeklären açqan bu monastır’ bügenge köndä dä iğ’tibar üzägendä. Ul Tavr tawları itägendäge urını häm iskitkeç küreneşe belän kürüçelärne soqlandıra. Alaxan monastıre üzeneñ bik bay bizälgän çirkäwe, çuqındıru bülmäse, qıya qaberläre, monax bülmäläre häm qunarğa urnaşu urınnarı belän tañ qaldıra.
Avtor: Näslihan Değirmäncioğlu


text:
Rusiyege boysunğan Qırım prokurorı Natalya Poklonskaya Qırım.Aqiqat saytına kirişniñ blok etilmesi aqqında ilân etti.
«Qırım prokuraturası tarafından toplanılğan malümatqa esaslanıp, Rusiye nezaret komiteti işbu leyhağa kirişni blok etmek içün tedbirler alıp bara», – dep ayttı o rusiyeli «TASS» agentligine.
Bundan evel Rusiyedeki ve Qırımdaki qullanıcılar Qırım.Aqiqatqa kiriş blok etilgeni aqqında bildire edi.
Rusiye nezaret komitetiniñ saytında qayd etilgenine köre, Rusiye Baş prokuraturası 2015 senesi sentâbr 25-te qabul etken qararğa binaen, Qırım.Aqiqatqa kiriş sıñırlana, aynı bu sene sentâbr 30-da qabul etilgen qarar boyunca ise sayt saifesine kiriş sıñırlana.
Böyle qararlarnıñ sebebi, Rusiye nezaret komitetiniñ malümatına binaen, 2006 senesi iyül 27-de qabul etilgen «Malümat, haber tehnologiyaları ve malümatnıñ imayesi aqqında» 149-FZ sanlı Federal qanunınıñ 15.3 maddesi ola.
İşbu qanun qaidesi «İnternet» ağındaki kütleviy nizamsızlıqqa, ekstremistik faaliyetini alıp barmağa ya da nizam bozuvınen keçirilgen kütleviy merasimlerde iştirak etmege çağırğan saytlarğa kiriş sıñırlanuvı nizamını añlata.
Bundan evel Rusiyege boysunğan Qırım prokurorı Natalya poklonskaya Azatlıq Radiosınıñ Qırım.Aqiqat leyhasını tolusınen blok etmek içün vesiqalarnı azırlağanını bildirdi.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Kiyev şeer başı Vitaliy Kliçko iyün 26 künü qırımtatar halqını Milliy bayraq Künü ile hayırladı. Bu maqsat ile Kliçko Obolon yalı kenarına keldi. Mında faaller Ukrainada eñ büyük qırımtatar bayrağınıñ resmini yapmaq içün toplandı, haber ete Qırım.Aqiqat.
«Qırımtatarlarnı bayram ile hayırlamağa isteyim. Vatanını terk etmege mecbur olğan vaqıtta olarğa qol tutmaq pek müim. Esas vazifemiz – qırımtatarlar mında, Kiyevde, özlerini evde olğanı kibi duymaq kerekler, Qırımnı Ukraina terkibine qaytarmalımız. Çaresini de bilem: islâat neticeleri kösterilgende, Ukrainada ayat standartları Avropa standartlarına uyğun kelgende», – dedi Vitaliy Kliçko.
Kiyev şeer başınıñ fikrine köre, ukrain bayrağı yanında resimi yapılacaq qırımtatar bayrağı «şeer müitine pek kelişir».
«Mında betondan ğayrı bir şey yoq. Bilesiñizmi, modern-art bar, graffiti yapqan insanlar bar. Menimce, iç bir oñaytsızlıq olmaz, timsalcilik ise büyüktir», – dey Kliçko.
Fallerniñ aytqanı kibi, bayraqnıñ resim yapuvı sekiz saatten bir qaç künge uzana bile, ava şaraitlerine köre.
Cuma künü, iyün 26-da, Kiyevde Qırımtatar Bayrağı Kününde bir sıra tedbirniñ keçirilmesi planlaştırıla, olarnıñ çerçivesinde Obolon yalısında büyük qırımtatar bayrağınıñ resmini yapacaqlar. Tedbirlerniñ esas qısmı ise Kiyevde saat 19:00 Şevçenko bağçasında başlanacaq, mında Ukrainada eñ büyük qırımtatar bayrağını açacaq olalar. Meclis yolbaşçılığınıñ çıqışı, yarış ve avto yürüşi planlaştırıla.
İyün 26 künü açılacaq eñ büyük qırımtatar bayrağı aqqında Herson viyaletiniñ faalleri de bildireler.
Evel bildirilgeni kibi, iyün 3 künü Kiyevde flash mob başlandı, maqsadı – qırımtatar bayrağını Ukraina şeerlerinden keçirip, birdemlik timsali olaraq qırımlılarğa teslim etmek.
Qırım Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini İlmi Ümerov Qırımnıñ rusiyeli prokuraturasından Qırımtatar Bayrağı Kününe qanunsız tedbirlerniñ keçirilmesi mümkün olmağanı aqta tenbiyeni elde etti. Bundan evel böyle tenbiyeni Aqmescitte Ukrain medeniy merkeziniñ teşkilâtçılarından biri Leondi Küzmin elde etti.
Aqmescit akimiyeti iyün 26 künü qayd etilgen Qırımtatar milliy bayraq Kününe tedbir ve avto yürüşleriniñ teşkilâtçılarına bayramnı keçirmege üç kere yasaq etti. Bu sebepten qırımtatarlarnı evler ve maşinalarını milliy bayraqlarnen yaraştırmağa çağıralar.
Qırımtatarlarnıñ bayrağı – üstünde altın tamğa tasvir etilgen kök tüslü ketendir. Qırımtatar bayraq künü 2009 senesi teşkil etildi.


text:
Brükselde Avroparlamentte «Ukraina – avropa birdemligi içün bir sınav olaraq» serlevalı konferentsiya keçecek. Mında qırımtatarlarnıñ yetekçileri çıqışta bulunacaqlar, dep bildire Avropa birligi yanında Ukraina eyyetiniñ matbuat hızmeti.
Konferentsiya teşkilâtçıları Bronislav Geremek leh Fondu, Avropa parlamentiniñ ayırı deputatları, Leh-litvan cemaat-siyasiy Forumı olalar.
Konferentsiyada çıqışta bulunacaqlar arasında – Avropa parlamentiniñ prezidenti Martin Schulz, AP deputatları Elmar Brok ve Rebekka Harms, Ukraina halq deputatları İrina Geraşçenko, Mustafa Nayyem, qırımtatar halqınıñ yetekçileri Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov, Avropa birligi siyasiy merkezlerniñ temsilcileri, Ukraina, Rusiye, Poloniya, Litvaniya, Almaniya göñülli areketleriniñ, ukrain ve çetel matbuat vastalarınıñ temsilcileri.


text:
Ukraina Baş prokuraturası yanında Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturasında qırımtatarlarnıñ evlerinde fevral 11 ve 12 künleri keçirilgen qanunsız tintüvler boyunca cinaiy işlerniñ açılması aqqında bildire.
Mında şunı da qayd ettiler ki, «Qırım yarımadasınıñ vaqtınca işğal etilgen territoriyasında qanunsız sürette teşkil etilgen organlar nevbetteki sefer uydurılğan sebeplerden vatandaşlarnıñ serbestlik, şahsiy toqunmazlıq ve Ukraina Anayasası ve diger halqara qaidelerge köre kefil etilgen mülkiyet toqunmazlığı aqlarını boza. Bunı matbuat hızmeti bildire.
«2016 senesi fevral 11-de Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen Qırım yarımadasında qanunsız sürette teşkil etilgen havfsızlıq organı – Rusiye FSB bölüginiñ silâlı hadimleri tarafından «Qırım prokuraturasınıñ organları»nıñ şefaatı boyunca ve Ukraina qanuniyetiniñ bozuluvı ile alınğan mahkeme qararlarına köre Bağçasaray, Yalta, Aluşta, Zalanköyde qırımtatarlarnıñ evlerinde bir sıra tintüv keçirilgeni belli. Bundan da ğayrı, işbu şahıslar terroristik teşkilâtlarğa sanki alâqası bar olğanından sebep dört insannı yaqaladılar», – denile beyanatta.
Bu sebeplerden Qırım MC uquq qouryıcı organları Ukraina CK 146 maddesi 2-nci qısmı (insannı qanunsız sürette serbestlikten marum etmek) ve Ukraina CK 162 maddesi 2-nci qısmına (mesken toqunmazlığınıñ bozuluvı) köre cinaiy işlerni açtı.
Ukraina tış işler nazirligi fevral 12 künü Qırımda qırımtatarlarnıñ evlerinde keçirilgen tintüvlerge öz qarşılığını bildirgen.
Fevral 11 künü sabasından Qırımda qırımtatar faalleriniñ evlerinde tintüvler keçirildi. Uquq qoruyıcınıñ yaqalanuvı aqqında haber etken ediler. Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâlnı prokuraturağa çağırdılar. Uquq qoruyıcılar işbu vaqialarnı izaatlamay.
Qırımnıñ Rusiye FSB idaresi tarafından «Hizb ut-Tahrir» terroristik teşkilâtında faaliyet» cinaiy işiniñ çerçivesinde dört insan yaqalanğan. Bunı akimiyet tarafdarı olğan «Krıminform» haber agentligine Qırımnıñ Rusiye prokurorı Natalya Poklonskaya bildirdi.
Ukraina musulmanları diniy idaresiniñ reisi Said İsmagilov dey ki, fevral 11 künü qırımtatarlarnıñ evlerinde tintüvler Qırım musulmanlarını «terrorist» olaraq köstermek içün yapılğan. Bunı o, tintüvlerge oğrağan 12 insannıñ adını berip, Facebookta yazdı.
Aqmescit şeeri Kiyev rayon mahkemesinde fevral 11 künü yaqalanğan qırımlılarnıñ – Emir Üsein Kuku, Enver Bekirov, Müslim Aliyev ve Vadim Siruk – işi boyunca mahkeme toplaşuvı keçti. Olarnı Rusiye Federatsiyasınıñ CK 250 maddesi 2 qısmı boyunca qabaatlaylar («Terroristik teşkilâtnıñ teşkil etilmesi ve bu kibi teşkilâtta iştirak»). Mahkeme 2016 senesi aprel 8-ne qadar apis cezasını belgiledi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı tarihiy adaletniñ tiklenmesi dep adlay.


text:
Qırımdaki ukrain medeniyet merkeziniñ faali Leonid Kuzmin yanvar 9-da Facebookta Ukraina halq deputatlarından merkezge maddiy yardım kösterme muracaatınıñ qarama şeklini yerleştirdi.
«Qırımdaki ukrain medeniyet merkeziniñ vekilleri sizden kütüphane ve ukrain medeniyet merkezi yerleşken bina kirasını devam etmek içün maddiy yardım köstermege rica eteler», – dep aytıla muracaatta.
Kuzmin bu muracaatnen bağlı tekliflerni yazmağa çağıra ve olarnı baqmağa vade ete.
Faal Aqmescitte elâk olğan «Skrâbin» ukrain rok taqımınıñ solisti Andrey Kuzmenkonıñ hatıra divarını» açmağa teklif etken edi.


text:
İlhaq etilgen Qırımda fevqulâde yanğın telükesi aqqında acele ihtarnı, yaznıñ deyerli soñunace – avgust 30-ınace uzattılar.
Bunı Rusiye nezaretindeki Qırım akimiyetiniñ Fevqulâde vaziyetler nazirliginiñ matbuat hızmeti bildirmekte.
"Qırımnıñ gidrometeorologiya ve tabiat monitoringi idaresiniñ malümatına köre, Qırımda avgust 25-30-ına qadar fevqulâde yanğın telükesi sürecek", - dep qayd ettiler müessisede.
Bundan evel Rusiye FVN-niñ Qırım idaresi, yüksek yanğın telükesi olğanı aqqında ve fevqulâde yanğın telükesi rejimi avgust 25-inece sürecegi aqqında ilân etken edi. Bunıñ içün yarımadada ateş yaqmaq ve pirotehnika patlatmağa yasaq.
Avgust 26-sında Qırımda pek sıcaq olacaq, yağanaqlar tahmin etilmey.


text:
Şımkent mwnay öñdeu zauıtın jañğırtu jobasınıñ birinşi kezeñi ayaqtaldı. Nätijesinde mwnay öñdeu tereñdigi 80 payızğa artıp, önim şığaru kölemi jılına 6 mln tonnağa, janarmay öndirisi 3 ese köbeydi. Sonday-aq, Euro-4 jäne Euro-5 ekologiyalıq standartpen janarmay şığarıla bastadı, dep habarlaydı OQO äkimdiginiñ baspasöz qızmeti.
Osı jwmıstar boyınşa bolğan saltanattı jiınğa Qıtay Halıq Respublikasınıñ CNPC kompaniyası Bas direktorı Bian Dıjı men Oñtüstik Qazaqstan oblısınıñ äkimi Janseyit Tüymebaev qatısıp, zauıt jwmısına sättilik tiledi.
Jañğırtu jwmıstarınıñ birinşi kezeñinde Şımkent mwnay öñdeu zauıtında şikizattı ıdıstarğa sañılausız qwyatın qondırğı iske qosıldı. Sonday-aq quatı jılına 1,5 mln tonna dizel' otının gidrotazalaytın jäne jılına 4 mıñ tonna kükirt öndiretin qondırğı iske qosılıp jwmıs istey bastadı. Ayta keteyik, innovaciyalıq tıñ tehnologiyalar avtomattı türde basqarıladı.
Mamandardıñ aytuınşa, bwdan bılay aua lastanbaydı. Eñ bastısı – zauıttağı jwmıstardıñ bäri qauipsiz iske asırılatın boladı. Käsiporın mwnday mümkindikke «Üdemeli industrialdı innovaciyalıq damu» bağdarlaması ayasında qol jetkizip otır.
Ayta keteyik, 2 kezeñnen twratın Şımkent mwnay öñdeu zauıtın jañğırtu jobası «Üdemeli industrialdı innovaciyalıq damu» bağdarlaması ayasında 2011 jılı bastalğan bolatın. Jobanıñ bas merdigeri – Qıtaylıq SRESS kompaniyası. Jobanı iske asıruğa 30-da asa jergilikti merdiger kompaniyalar tartılğan. Büginde zauıt akciyası «QazMwnayGaz-ÖM» AQ men qıtaylıq «SNPC» kompaniyasına tiesili.
Sonday-aq zauıtta jılına 4 mıñ tonna kükirt şığarıladı. Qwrılımdau jwmıstarınıñ ekinşi kezeñi tolıq ayaqtalsa, zauıt elimizdegi älemdik talaptarğa say iri käsiporınğa aynalatın boladı. Jıl sayın Şımkent mwnay öñdeu zauıtınan işki, sonday-aq sırtqı narıqtarğa 4 mln tonnağa juıq mwnay önimderi tiep jöneltiledi.


text:
Aqmescit – Qıtaiy Ukraina ile demir yol ve avtobus alâqasınıñ toqtatılması ve Keriç parom keçitiniñ qapatılması sebebinden Qırım naqliyat «qamaçavı»na oğradı. Şimdi Herson ve yarımada ile memuriy sıñırnı tek yengil maşina vastasınen ya da cayav keçmege mümkün. Qırım akimiyeti yolcularnıñ avuştıruvı içün avtobuslarnıñ kirsetilmesi aqqında bildirgen edi, amma insanlarnıñ aytqanına köre, olar amelde işbu naqliyatnı körmeyler. Ukraina akimiyeti öz areketini havfsızlıqnıñ qoruvı ile añlata.
Belli olğanı kibi, cuma künü, dekabr 26-da, «Ukrzaliznitsâ» Qırım ide demir yol alâqasını toqtattı ve yarımadağa qatnağan halqara trenlerni lâğu etti. Qırımğa qatnğan trenler endi yalıñız Novoalekseyevka ve Hersonğa qadar bara. Bundan da ğayrı, Ukraina infrastruktura Nazirligi Qırım ile avtomobil yolcu avuştıruvınıñ toqtatılması aqqında bildirgen edi.
«Diversion taqımlarından qoruv»
Qıtaiy Ukrainadan soñki eki tren Qırımğa cumaertesi künü, dekabr 27-de, Kiyevden keldi. Ukraina paytahtında yaşağan yolculardan biri Ruslan Qırım.Aqiqatqa Qırımğa ömür arqadaşı ile tuvğanlarını yañı yıl bayramları ile hayırlamaq içün kelgenini bildirdi. Peyda olğan naqliyat qıyınlıqları onıñ içün tesadüf oldı.
«Keri qaytmaq içün biletlerni yanvar 8-ne alğan edik, olarnı qaytarmacaqmız, çünki o vaqıtqa qadar demir yol alâqası pekitilecegine ümüt besleymiz», – dedi o. Bunıñ ile o şunı da añlay ki, eger de trenlerni ğayrıdan kirsetmeseler, internetten grivnalarğa alınğan biletler ğayıp olur, çünki «rusiyeli» Aqmescitte olarnı keri almazlar ve aqçanı tazmin etmezler. Böyle alda Ruslan ne etecegini ve Kiyevge nasıl qaytacağını bilmey.
Aqmescit kassirleri biletlerni keri alıp, aqçanı qaytarmağa istemeyler. Bunıñ yerinde, insanlarğa Rostov-na-Donu şeerinde yerleşken Federal yolcu şirketiniñ Şimaliy-Kavkaz bölüginiñ yolbaşçısı adına arizalarnı toldurmağa teklif eteler
Faqat, evel Rusiye rublelerine alınğan bilet aqçasını da qaytarmağa qolay bir mesele degil. Yolcular Aqmescit kassirleri biletlerni keri almağa ve aqçanı qaytarmağa istemegeni aqqında bildireler. Bunıñ yerinde, insanlarğa Rostov-na-Donu şeerinde yerleşken Federal yolcu şirketiniñ Şimaliy-Kavkaz bölüginiñ yolbaşçısı adına arizalarnı toldurmağa teklif eteler. Arizacı biletniñ qaytaruv sebebini ve öz bank esabını qayd etmek kerektir.
«Yañı yıl ve Milât bayramına Krivoy-Rog şeerinde yaşağan soy-soplarımızğa baracaq edik, şimdi planlarımıznı deñiştirmege mecburmız – Qırımda qalacaqmız, trenler qatnamay, tazminatnı elde etmek içün biletlerni qaytarmaq kerek», – dep şikâyet ete Qırm.Aqiqat mühbirine Aqmescitte Tolstoy soqağında yerleşken demir yol kassasında nevbette turğan qadın.
Qırım ve qıtaiy Ukraina arasında trenler ve yolcu avtobusları ne vaqıt devamında qatnamaycağı belgisizdir. Yüz bergen vaziyetni «qamaçav» olaraq adlamamağa çağırğan resmiy Kiyev müddet boyunca izaat bermey.
«Qırımnıñ qamaçavı degildir, – dedi Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bazarertesi künü, dekabr 29-da, yekünleyici matbuat konferentsiyasında. – Ukrainanı diversion taqımlarından qorçalağan tedbirlerdir. Ukraina devletiniñ bar olğanına telüke ketirgen insanlarnıñ tren ve avtobus vastası ile serbest qatnavı şimdi, terrorizm havfı olğan zamanda, mümkün olmağan bir şeydir».
Poroşenkonıñ aytqanı kibi, şimdi işbu naqliyat vastalarınıñ effektiv nezaretiniñ pekitilmesi ögrenile. «Tınçlığımıznı ve memleketimizniñ havfsızlığını qorumaq kerekmiz», – dey devlet başı.
Üç kilometr cayav
Qırımnıñ naqliyat «qamaçavı» sebebinden planlarını deñiştirmegenler yarımadağa barıp yetmek ya da onıñ sıñırından çıqmaq içün atta cayav yürmege mecbur oldılar.
Qırımlı Ali Memetov aytqanı kibi, bazar künü, dekabr 28-de, saba erte tren ile Novoalekseyevkağa kelip, o, demir yol vokzalından taksi ile Herson memuriy sıñırına barıp çıqtı. 25 km mesafeni keçmek içün 100 grivna töledi. 150 insandan ibaret olğan nevbette beklev vaqtı eki saatke uzandı. Bu vaqıt devamında migratsion kâğıtları toldurıla ve vesiqalar teşkerile edi. Ukrain sıñır bekçileri tarafından pasportlar teşkerilgeninden soñra, Qırımğa barıp çıqmağa aves etkenler «bitaraf» territoriyanı – suvuq ve yelli ava şaraitlerinde – mustaqil sürette keçmek kerek edi. «2-3 km cayav, çantalar ile, soñra Rusiye sıñırına rastkelemiz, kene nevbette turıp, migratsion kâğıtlarnı tolduramız. Soñra kene nevbet, neticede, daa bir saat. Mına o – Qırımğa yol açqan ve çoq beklenilgen şlagbaum», – dep tarif ete Ali. Onıñ aytqanına köre, ketişat tahminen 5-6 saat devam etti. Bundan soñra Memetovnı maşina ile tuvğanları qarşıladı.
Qırımlı Lüdmila Novoalekseyevkadan Qırımğa şahsiy maşinası ile yol aldı. «Saba saat 8-de demir yol vokzalından çıqtım, sıñır nezareti ve nevbetler 18 saatke sürdi»,– dep añlata o Qırım.Aqiqat saytına.
Lüdmila da naqliyat alâqası yaqında açılacağına ve tren ile avtobuslarnıñ areketi ğayrıdan pekitilecegine ümüt besley. Aks alda, dey Lüdmila, uzun nevbetlerde turıp, Qırımdan qıtaiy Ukrainağa şahsiy arabası ile barıp çıqacaqtır. «Başqa çare yoq, anda soy-soplarım yaşay, bağımıznı saqlamaq kerekmiz», – dey o.
Şaatlarnıñ aytqanına binayen, «sıñırnıñ» keçüvi vaqtında qaparcılıq meselesi de qayd etile. Bunı öz Facebook saifesinde qırım blogeri Yelizaveta Bogutskaya yaza. Onıñ sözlerine köre, aqayından qaparnı ukrain gümrük hızmetiniñ vekili talap ete edi.
Aynı zamanda, yarımadağa Novoalekseyevkadan yol alğan daa bir qırımlı Bekir Suleymanov «işbu »sıñırlar»dan cayav keçmege daa da oñaytlı» olğanını qayd ete. «Olduqça havfsız. Bilesiñizmi, mında bayağı insan bar, yalıñız degilsiñiz. Qorqunçlı bir şey yoq, yolcu ve yengil maşinalar içün bütün sıñırlar açıqtır. Balaları olğan qadınlar içün sıñırdan keçmege daa da qolay», – dep tarif ete Bekir. Onıñ aytqanı kibi, Novoalekseyevkadan Çonğarğa qadar avtobus ve taksi vastası ile barıp çıqmaq içün bir insan 100 ve 250 grn tölemek kerek. «Anda şimdi serbest çarşı, er şey siziñ diplomatik qabiliyetiñizge bağlı. Rusiye sıñır noqtasından soñ Canköy şeerine qadar taksi ya da avtobuslar ile barıp çıqmağa mümkün», – dey Suleymanov.
Bunıñ ile, göñülliler Çonğarnı öz başına keçmege azırlanğanlar içün nevbetteki cedvelni azırladılar.
«Bir sefer torbası – ne qadar az çantañız olsa, o qadar da yahşı, çünki cayav yürmege kerek olur, oñaytlı ayaqqap, qolçaqlar, naqliyat/diger şeylerni ödemek içün grivna ve rubleler, issi, suvsiñirmez, başlığı olğan üst urba, qalın ştan, tüp urba, çetel pasportı, çay ile termoslar ve aş», – yolğa böyle tarzda çıqmağa tevsiye eteler.
Vade etilgen avtobuslarnı körmediler
Qırım akimiyeti, öz nevbetinde, Naqliyat nazirligi Çonğar ve Canköy kiriş noqtaları tarafından Ukraina Rusiye «sıñırına» qadar yolcularnı alıp ketken avtobuslarnı kirsetkeni aqqında haber ete. «Qırım ile memuriy sıñırda Çonğar ve Canköy arasında vatandaşlarnı ukrain sıñırından Rusiye Federatsiyasına qadar alıp ketken mikroavtobus yüre»,– dedi Qırım transport «naziri» Anatoliy Tsurki. Evel, naqliyat nazirliginiñ malümatına köre, Qırım şimalinde Ukrainanıñ Rusiye ile «sıñır noqtalarına» qadar yürgen yolcu trenlerniñ qatnavı teşkil etilgen edi.
Faqat, «sıñırdan» keçkenler Qırım.Aqiqatqa işbu avtobuslarnı körmegenleri aqqında bildireler. Yarımadağa ya da Herson vilâyetine olar ya cayav, ya da toqtağan maşinalar vastası ile barıp çıqa edi.
«Qırım tarafından bizni Canköy ya da Aqmescitke alıp ketecek avtobuslarnıñ olacağını vade etken ediler. Biz keldik (Çonğar kiriş noqtasına – muar.) ve bir şey yoq. Şimdi ya taksini çağırmaq, bu ise pek paalı bir çare, ya tuvğanlarnı beklemek mecburmız – buña vaqıt kerek olur», – dey Qırımğa ana-baabsına yañı yıl bayramlarını qarşılamaq içün dekabr 30 künü kelgen Kiyev sakini Svetlana.
Bunıñ ile Canköy şeerine Aqmescitten yolcu tren vastası ile, Ermeni-Bazarğa ise Canköyden kelmek mümkün.
Qırım.Aqiqatqa Aqmescit demir yol malümat hızmetinde aytqanları kibi, Aqmescit-Canköy yönelişi boyunca ve keri künde 8 tren, Canköy-Ermeni Bazar ve keri – 2 tren yüre. Aqmescit-Canköy treninde platskart fiyatı – 500 ruble, kupe – 800 ruble tura.


text:
Çavuşoğlu Şinzo Abenıñ cänaza cıyınında qatnaştı
Mäwlüt Çavuşoğlu Tokio säfären däwam itterä
Türkiyä tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu Yaponiya başqalası Tokioda Yaponiyaneñ êlekke prem’yer-ministrı Şinzo Abenıñ cänaza cıyınında qatnaştı.
Mäwlüt Çavuşoğlu Tokio säfären däwam itterä.
Çavuşoğlu Şinzo Abe öçen oyıştırılğan räsmi cänaza cıyınında qatnaştı.
Törek ministrı Tvitterda bolay dip yazdı: “Yaponiyaneñ êlekke prem’yerı Şinzo Abenıñ cänaza cıyınında ilebez isemennäñ qatnaştıq, dus yapon xalqınıñ qayğısın urtaqlaştıq.”
Şinzo Abe 8 iyul’ könne Nara şähärendä çığış yasağan waqıtta qorallı höcümgä duçar qalıp, yatqı dön’yadan kitte.
Bäyläneşle xäbärlär
“Yuğarı sulış yulları infekśiyälärenä monnan arı cirle komplekt belän diagnoz quyılaçaq”
Bu xaqta Türkiyä sälamätlek saqlaw ministrı Fäxrettin Koca belderde
Çavuşoğlu Finlyandiya häm Şveśiya wazıyfadaşları belän küreşte
Türkiyä Tışqı êşlär ministrı Mäwlüt Çavuşoğlu NATOğa äğ’zalek möräcäğäten yasağan Finlyandiya häm Şveśiyanıñ tışqı êşlär ministrları belän öç yaqlı cıyılışta oçraştı
Ärdoğan: “Turizmda öyränçek däwere bette, bez xäzer ostalıq çorında”
İlbaşı Räcäp Tayyip Ärdoğan Türkiyäne yañadan şäkellängän global’, säyäsi häm iq’tisadi miğmarineñ üzägenä urnaştırunı maqsat itülären äytte


text:
«Qırım platformasınıñ» vazifesi Rusiye prezidenti Vladimir Putinge basqı yapmaqtır, dep qayd etti Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reis muavini Ahtem Çiygoz.
Bu aqta o, Azatlıq Radiosına ayttı.
«Qırımtatarlar ve Ukraina içün eñ yahşı netice Qırımnıñ işğalden qurtarıluvı ola. Bu basamaqta «Qırım platformasınıñ» Putinge (Rusiye prezidenti Vladimir Putin – QA) qarşı basqı küçleriniñ sinergiyası ıntıluvlarını devam ettirmek vazifesi bar. Ebet, daa çoq temsilci olacaq, dep bekledik. Amma bu eyyetlerniñ devletlerinden alğan vekâletleri beyannameni imzalamağa ve Qırımnı işğalden qurtaruv meselesinde bazı vazifeler almağa imkân berecek, dep tüşünem», – dep qayd etti Çiygoz.
O, iç siyaset de müim faktor ola, dep qoştı.
«Niayet, er kes Qırımnıñ tek deñiz ve küneş olğanını degil, mustaqil Ukraina olamaycaq Ukrainanıñ bir qısmı olğanını añlap başladı. Putin bu şekilde Ukrainağa, bütün Ukrainağa qarşı niyetlerini köstere. Şunıñ içün cemiyet şimdi bunıñnen yaşay. Bunı añlaymız. Böyle vaqialar Qırımdaki vatandaşlarımız, olarnıñ işğalcilerge tirenmesi içün müim», – dep qayd etti Çiygoz.
Avgustnıñ 23-nde Kyivde Qırımnı işğalden qurtaruv meselesinde ilk halqara formatnı resmiy şekilde işletecek «Qırım platformasınıñ» birinci inauguratsiya sammiti başlandı.
Qırım.Aqiqat Azatlıq Radiosınen beraber tedbirni yayınlay.
Prezident, ükümet ve parlament reisleri, nazirler ve halqara qurulışlarnıñ reberligi yolbaşçılığında onlarnen çetel eyyeti sammitte iştirak etmege razı oldı.
Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kulebanıñ madümatına köre, «Qırım platformasınıñ» sammitinde planlaştırılğan paneller:
- Qırım ilhaqı ıntıluvını qabul etmeme;
- Azaq-Qara deñiz regionınıñ askeriyleştirilüvi;
- Qırımnıñ İnsan aqları ve turğun inkişaf vastasınen yañıdan integratsiya yolları;
- Qırımtatar halqı aqlarınıñ ğayrıdan tiklenmesine dair.
Onıñ qayd etkenine köre, sammitte qabul etilecek beyannamağa temsilcileri Kyivge kelmegen devletler qoşula bile.
«Qırım platforması»
Qırımnı işğalden qurtaruv halqara meydançığı (Qırım platforması) – Ukraina akimiyetiniñ qırımlılarnıñ aqlarını qorçalamaq ve işğal altındaki yarımadanı azat etmek içün Ukraina ve halqara ortaqlarınıñ areketlerini koordinatsiya etmek içün muzakere platformasınen bağlı teşebbüsidir.
2020 senesi sentâbr ayında Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy BM Baş Assambleyasınıñ 75-nci sessiyasında iştirakçi memleketlerni bu platforma qurulmasına qoşulmağa çağırdı.
Daa evel böyle planlarını Ukrainanıñ vaqtınca işğal etilgen topraqlar meseleleri nazirligi ve Ukraina Tış işler nazirligi aydınlatqanlar. Ukraina Tış işler nazirligi, Donbastaki zıddiyetni çezüv ve Qırımnı işğalden qurtaruv muzakere meydançıqları bir-birinden ayrı olmalı, dep tüşüne.
Ukraina Tış işler naziriniñ birinci muavini Emine Ceppar bildirgenine köre, Rusiyeni Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platformasında iştirak etmege davet etecekler, amma iştirak etecegine inanmaylar. Bundan evel Ukraina Tış işler naziri Dmıtro Kuleba, Rusiyeni bu meydançıqta körmey, dep ayttı.
2020 senesi oktâbr ayında Poloniya Qırımnı işğalden qurtaruv halqara platforması çerçivesinde çalışmağa meraqlı, dep bildirdi.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy bildirgenine köre, Avropa Birliginiñ liderleri Avropa Birliginiñ Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına qoşulmağa azır olğanını ayttı. Resmiy Kyiv Qırımnı işğalden qurtaruv platformasına Türkiye, Malayziya, Slovakiya, Büyük Britaniya ve diger memleketler qoşulır, dep bekley.
Kreml, Qırım meselesi qapatıldı ve Rusiye onı halqara muzakerelerge almaycaq, dep bir qaç kere bildirgen edi.


text:
Qaraqalpaqstan Respublikası Málimleme-kitapxana orayında «100 kitap joybarı» atamasinda kòrik tańlaw bolip òtti.
- By ApMaH --
- Wednesday, 21 Sep, 2022
Qaraqalpaqstan Respublikası Málimleme-kitapxana orayında O’zbekistan Respublikası Ministirler Kabineti 2020-2025-jıllarda kitapxanlıq màdeniyatın rawajlandırıw hàm qollap-quwatlaw milliy dàstùrdi tastıyıqlaw tuwrısında 2020-jıl” 4-dekabrdegi 781-san qararında belgilengen wàzıypalar atqarılıwın nátiyjeli támiyinlew maqsetinde «100 kitap joybarı» boyınsha kórik-tańlaw ótkerildi.
Tańlawdı Elektron resursların paydalanıw hám oqıw zallari xızmeti baslıǵı J. Tlewbaeva kiris sózi menen ashtı hám tańlaw qatnasıwshıların jàne bir màrte tańlaw qaǵıydaları hàm shártler menen tanıstırdı.
Tańlaw qatnasıwshıların bahalab barıw ushın komissiya aǵzaları Elektron resurslardanpaydalanıw hám oqıw zallari xızmeti baslıǵı J. Tlewbaeva, Maǵlıwmat bibliografiya xızmeti baslıǵı G. Abbazova, Qaraqalpaqstan Respublikası Màlimleme-kitapxana orayı kásiplik awqamı komiteti baslıǵı M. Uteniyazovalar saylandı.
Tańlawǵa Qaraqalpaqstan Respublikası Màlimleme-kitapxana orayınıń 10 qániygesi qatnasıp óz-ara bellesti. Tańlaw qatnasıwshıları tayarlap kelgen kitapların mazmunı -mánisi, ideyası hám áhmiyetine túsindirme berdi, kásiplik jóneliste prezentaciya arqalı bir ádebiyattı tanıstırdı, prezentaciya dawamında qatnasıwshılar tàrepinen berilgen sorawlarına juwaplar berildi. Nàtiyjede jeńimpazlıqtı Elektron resurslardan paydalanıw hám oqıw zalı sektorı baslıǵı L. Pirnazarova, ekinshi orındı Ulkashunoslik sektorı baslıǵı G. Ablakimova, úshinshi orındı Màlimleme-kitapxana fondların jàmlew xızmetiniń qániygesi M. Pirmanovalar iyeledi.


text:
Reseyde An-26 äskeri wşağı apatqa wşıradı dep habarlaydı Life aqparat közi. Reseydiñ Saratov oblısındağı Balaşov äuejayında An-26 äskeri–kölik wşağı q..
Qıtaydıñ «Şinhua» agenttiginiñ Soltüstik Koreya astanası Pioñyañ (Phen'yan) qalasındağı aqparşılarınıñ habarlauınşa, bügin Soltüstik Koreya ükimeti 2..
Soñğı jıldarı Qazaqstandağı astıqtıñ sapası tömendep ketken. Mısalı 2011 jıldarı 1-şi jäne 3-şi sanattağı astıqtıñ kölemi 88% bolsa, 2016 jılı bwl kör..
Almatıda bıltır ğana aşılğan Carrefour dükeni jabıldı. Bwl turalı Carrefour Kazakhstan gipermarketiniñ feysbuktağı paraqşasında jazıldı. «Bizben bir..
Imanğali Tasmağambetov Mäskeu qalasında Reseyde oqıp jürgen qazaq studentterimen kezdesti dep habarlaydı «Qazaqparat» halıqaralıq aqparat agenttigi. ..


text:
Qazaqstannıñ eks-densaulıq saqtau ministri Eljan Birtanov pen onıñ orınbasarı Oljas Äbişev memleketke 1,5 mlrd teñge köleminde şığın keltirdi degen kü..
Arıs qalasındağı törtinşi jarılıs 2019 jılı jazda bolğanı belgili. Mıñdağan adamnıñ ömirine qauip töndirgen äskeri qoyma şeneunikter uäde etkendey juı..
Mäjilis jäne mäslihat saylauına 11,8 mln azamat dauıs bere aladı. Saylauda uaqıtşa tirkeui bar-joğına qaramastan barlıq qazaqstandıqtıñ qatısuına mümk..
Izrail' halqı ükimet basşısınıñ otstavkasın talap etti. Mälimetter boyınşa, şeruşiler Bin'yamin Netan'yahu koronaviustıñ ekinşi tolqının toqtatu üşin ..
Qazaqstanda COVID pandemiyası bastalğalı beri 12 830 medicina qızmetkeri auırıp, 197-si qaytıs bolğan. Biraq bilik uäde etken qızmettik ötemaqı alğand..


text:
Rusiyede «Territoriya smıslov» forumınıñ «Leyhalar konveyerinde» «Güzel rus tili» leyhası ğalebe qazandı. Leyha Qırımda rus tilinde olğan hatalar aqqında qanun leyhasınıñ teşviqatını nazarda tuta.
TASS bildirgeni kibi, leyha müellifi – Maksim Şeremetyev oña 250 biñ ruble miqdarında grantnıñ berilmesini qazandı. Şeremetyev dey ki, qırımlılar olarnı «ukrain tilini ögrenmege mecbur etkenleri» sebebinden caildir.
«Qırımlılarnı 24 yıl devamında ukrain tilini ögrenmege ve rus tilini unutmağa mecbur ete ediler», – dey Şeremetyev. Onıñ içün, dey o, yarımadanıñ sakinleri adiy hatalarnı yapıp, til qaideleriniñ bozuluvını körmeyler.
«Vazifemiz – online qitaphanelerni işlep çıqarıp, naqliyatta roliklerni kösterip, risalelerni tarqatıp, qırımlılarnıñ savatlılığı seviyesini arttırmaqtır», – dey Şeremetyev.
Bildirilgeni kibi, daa 56 leyha 150 ve 100 biñ ruble miqdarında grantlarnı qazandı.


text:
(2017 senesi sentâbrniñ 12-nde, Qırımda maküm etilgen qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoznıñ Kyivde oña qol tutmaq içün teşkil etilgen miting iştirakçilerine azırlağan muracaatı)
Sentâbrniñ 11-nde çıqarılğan ükümni diñledim. Halqımnıñ küçü, cesareti, azimkârlığı ögündeki mahkemecilerniñ telâfuz etken er bir sözü ve areketi artında yalan, iftira ve eñ muimi ne qadar qorqu bar.
Olar añlamağan ve olarğa has olmağan aqiqiy vatanperverlik olarnı pek qozğata ve qorquza. Olar içün yalıñız özüniñ halqına qabul ettirilgen çürük milletçi-şovinizm siñdirilgen yalancı vatanperverlik artına saqlanmaqnı da ziyade uyğun köreler.
Bizim ürüyet aqqımız, munasip ömür ve Vatanğa olğan sevgimiz, rusiyeli akimiyet içün telüke teşkil etmekte
Er bir qırımtatarı, er bir ukrainalı bizim üriyet aqqımız, munasip ömür ve Vatanğa olğan sevgimiz, rusiyeli akimiyet içün telüke teşkil etkenini añlamaq kerek.
Üküm işbirlikçilerniñ ümütsizliginen bütün açuvını qaplap alğan. Lâkin olar pek erte quvanıp başladılar.
Olar yalan ve alçaqlıqnı esas qıymet sıfatına yükseltip olamazlar.
Olar halq arasında iç bir vaqıt itibar qazanamazlar.
Ahtem Çiygoz, qırımtatar milliy areketiniñ liderlerinden biri, siyasiy mabüs
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqtaiy nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mümkün.


text:
Ahtem Seytablayevniñ ve prodüsser İvanna Dâdüranıñ icadiy taqımı fevral 9 künü«Kiborgi» iş adı olğan yañı filmniñ çekimlerini başlay. Bunı Ukraina Haber siyaseti nazirliginiñ matbuat hızmeti bildire.
Müessisede tarif etkenlerine köre, filmniñ süjeti – Ukrainıñ yañı tarihında yüz bergen vaqıyarar esasında qurulğan ve Donetsk avalimanındaki uruşlarda küreşken ukrain askerleri – «kiborglarğa» bağışlana.
Bildirüvde: «İkâye 2014 senesi sentâbr ayında eki afta devamında avalimanında nevbet keçirgen batalyonnen bağlı. Göñüller taqımı ilk sefer ateş noqtasına keleler, onı bizim askerlerimiz endi dört ay devamında qorçalaylar. Göñülliler anda kelip, cenkniñ deşetli yüzünen qarşılaşalar», – dep aytıla.
Matbuat hızmetinde qayd etkenlerine köre, ğayeni kerekleştirmek içün çekim pavilyonında eki qatlı dekoratsıya quruldı, o Donetsk avalimanındaki cenk areketlerni olğanı kibi köstere. Çekimler Kyiv ve Çernigov şeerlerinde yapılacaq. Stsenariyni belli stsenarist Natalya Borojbit yazdı.
«Kiborgi» filmniñ azırlanuvına kino meseleleri boyunca Ukraina Devlet Agentligi tarafından maddiy destek ayırıldı.


text:
NATO, Rusiyeniñ Qırım ve Donbastaki arektlerini köz ögüne alıp, onen munasebetlerniñ yañı strategiyasını azırlamaq kerek. Bu aqta Alyansnıñ baş kâtibi Yens Stoltenberg martnıñ 9-nda Stenford universitetinde çıqışta bulunğanda bildirdi.
«Evelki kontseptsiyada, biz strategik işbirlik (Rusiye ile – QA) olmasını isteymiz, dep yazılğan edi. Bu Qırım, Donbas ve diger tecavuziy areketlerden evel edi... Bu yıl NATO liderleri Brükselde keçirilecek sammit vaqtında yañı strategik kontseptsiyanıñ yapıluvı kerek olğanına razı olacaqlarına ve kelecek yılı kesen-kes onıñ aqında añlaşacaqlarına ümüt etem», – TASS agentligi Stoltenbergniñ aytqanlarından alıntı ketire.
Ukraina Rusiye ile sıñır boyu ava vaziyetiniñ nezaret etilmesinde NATO-nıñ destegine ümüt ete. Memleket NATO ava ameliyatları içün Ukrainanıñ suveren toprağı ve Qara deñizniñ açıq suvları üzerindeki Aqmescit uçuş malümat bölgesiniñ ava boşluğını qullanmağa teklif etti. Anda ava areketi hızmetleri içün mesüliyetni halqara añlaşmalarğa köre devletniñdir.
NATO uçaqları Qırım üzerinde uçıp başlağan kibi olsa, bu yarımadanıñ işğal etken Rusiye ile ciddiy çatışuvğa sebep olacaq, dep saya «Yevro-patrul» cemaat teşkilâtınıñ uçaq mütehassısı Vâçeslav Konovalov.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Qazaqstannıñ Awrupağa kümer êksportı artqan
Qazaqstannıñ Awrupa illärenä kümer êksportı yılnıñ berençe 7 ayında 6,4 million tonna belän rekord däräcägä citkän
“İnformburo” xäbär saytında urnaştırılğan mäğ’lümatkä kürä, Qazaqstan 2022nçe yılnıñ ğıynwar-iyül’ çorında Awrupağa 371,8 million dollar kümer êksportın başqarğan.
Qazaqstan şuşı çorda Awrupa illärenä 6 million 400 meñ tonna kümer êksportın yasap, bu ölkädä rekord däräcägä citte.
Uzğan yılda Qazaqstannan Awrupağa kümer êksportı 5 million 200 meñ tonna, annan aldağı yıllarda isä 4 million tonnadan uzmıy ide.
Bıyıl Qazaqstan kümereneñ Awrupadağı iñ zur aluçıları arasında Şveyśariya (4,5 million tonna), Pol’şa (723 meñ tonna) häm Bel’giya (213 meñ tonna) tora. Monnan tış isemlektä Bolgariya, Angliya, Lixtenşteyn, Rumıniya häm Latviya da bar.
Bäyläneşle xäbärlär
Urta koridornı üsterü öçen yul kartası imzalandı
Türkiyä, Azärbaycan, Qazaqstan häm Gruziya tışqı êşlär häm transport ministrları arasında Tranz Xäzär xalıqara transport yünäleşen (urta koridornı) üsterü öçen 2022-2027 çorınıñ yul kartasına qul quydı
Äliyıv: "Bez azärbaycannarnı saqlaw öçen qulıbızdan kilgänne yasayaçaqbız”
Azärbaycan İlbaşı İlham Äliyıv: "İrandağı azärbaycannar belän bergä dönyadağı böten azärbaycannarnı yaqlaw öçen bar köçebezne quyarbız. Alar xalqıbıznıñ ber öleşe”, - dip äytte
Qazaqstanda Toqayıvneñ ciñüe töğäyın bilgele buldı
Qazaqstanda xäzerge İlbaşı Qasıym Cumart Toqayıv waqıtınnan êlek Däwlät başlığı saylawında, tawışlarnıñ 81,31%ın alıp, wazıyfasına yañadan saylandı


text:
Berençe mäsälä buyınça söyläşü, aldan uq farazlanuınça, bik ozaq häm bik xisle bardı. Matbuğat oçraşuına jurnalistlar häm milli oyışmalar wäkilläre genä tügel, ä Wener Mostafinnı yaxşı belgän keşelär häm Başqortstan xakímítları basımı astına elägep, bik küp qíınlıqlar kiçerüçe tanılğan cırçılar da kilgän. Artistlar arasında tatarlar ğına tügel, ä başqortlar da bar ide. Alarnıñ da Başqortstanda milli sänğätne qısuğa qağılışlı äyter süzläre küp.
Jurnalistlar küp kenä sorawlarnı märxüm cırçı Wener Mostafinnıñ tormış iptäşe Wäsilä xanıma birde. Ul soñğı ber yıl eçendä üz ğailäläreneñ Başqortstan Mädäniät häm milli säyäsät ministerlığı, şulay uq filarmoní citäkçeläre tarafınnan nindi kimsetelülär kiçerüe xaqında söyläde. Wäsilä xanım süzlärençä, Wener Mostafinnı ülemgä etärüçelärneñ isemnäre mäğlüm häm ul alarnı prokuraturğa tapşırğan ğärizasında atap äytkän dä.
Jurnalistlarnıñ bixisäp sorawlarına cawaplarnı biregä kilgän milli oyışmalar liderları ğına tügel, ä xoquq belgeçläre dä, artistlar da, kürenekle ğälimnär dä birde. Älege oçraşuğa kilgän başqort cırçısı häm cämäğät eşleklese Rinat Baímov Başqortstanda sänğät ähellären qısunıñ säbäplären tirännänräk ezlärgä kiräk dip belderä. Anıñ süzlärençä, tatar cırçıların da, qayber başqort artistların da qısu – izüne Başqortstan filarmonísı citäkçelege üze genä oyıştıra almí. Alarğa östän – Mädäniät häm milli säyäsät ministerlığınnan fatíxa birelgän, şuña kürä dä alar österelgän etlär kebek irken qılana.
Sez Rinat Baímov fikerlären tıñladığız. Matbuğat oçraşuı üz sífatın üzgärtep, waqıt – waqıt, yalqınlı çığışlardan torğan mitingqa da äwerelep kitkäläde. Bu añlaşıla da, çönki biregä üz qayğı – xäsrätlären söylärgä kilgän cırçılar da baytaq ide. Misal öçen, kürenekle cırçı, Başqortstannıñ xalıq artistqası, İleş rayonı tatarı Fänünä Siracetdinowa üzeneñ häm tormış iptäşe, tanılğan rejisser İrşat Siracetdinovnıñ filarmonída eşläw çorında nindi basımğa duçar buluları xaqında küz yäşläre belän söyläde. Fänünä xanım soñğı öç yılda zur konsert programnarına kertelmi ikän. Mädäniät ministerı urınbasarınıñ berse Änisä Yäxinä Fänünä xanımnı filarmonídan quu belän qurqıtqaç, Fänünä xanım «quığız, sezneñ quldan kilä ul», digäç, türä xanım «ä sin üzeñneñ student malayıñ buluın da onıtma äle» dip yanarğa da çirqanmağan. Fänünä xanımnıñ ire – İrşat Siracetdinov belän bulğan ğíbrätle waqíğanı da republíkta küplär belä. İrşat äfände mäşhür tatar cırçısı Färidä Qudaşewanıñ yübiley kiçäsen oyıştırğanda, programğa tatar cırların küp kertkäne öçen, mädäniät ministerınnan qatı şeltä alğan häm, insul't kiçerep, çaq ülemnän qalğan.
Tanılğan tatar cırçısı Fänidä Säfärğäliewa häm başqa sänğätkärlär dä üzlärenä ícat öçen şartlar bulmawına yılí – yılí zarlandı.
Oçraşuda jurnalistlar Wener Mostafinnıñ faciğäle ülemen bäysez tikşerügä ni öçen menä näq tatar oyışmalarınıñ alınuı xaqındağı sorawğa Başqortstan Tatar milli oyışmaları berlege räise Ramil Bignov bolay cawap birde.
Sez Başqortstan Tatar milli oyışmaları berlege räise Ramil Bignovnı tıñladığız.
Matbuğat oçraşuında törle hönär iäläre bar ide. Misal öçen, kürenekle iqtisad belgeçe, iqtisad fännäre doktorı Rinat Ğatawllin üze dä republík xakímítlarınıñ tegermänenä elägep, ber yıldan artıq eşsez yörgän keşe. Anıñ süzlärençä, republíkta tatar xalqına qarşı alıp barılğan ezärlekläwlär häm qısularnıñ säyäsi häm milli nigezlege bar. Bu härkemgä mäğlüm inde.
Sez ataqlı tatar ğälime Rinat Ğatawllinı tıñladığız. Eşennän naxaqqa quılğan Rinat äfände ğädellek yullap, bar basqıçlarnı ütep, prezident Putinğa qädär möräcäğät itkän, ämma faydası ğına bulmağan. Şuşı xällär belän soñğı çikkä citkerelgän Rinat Ğatawllin xäzer mäydanğa çığıp üz – üzen yandırırğa äzer buluın da citkerde. Läkin añardan soñ çığış yasağan xoquq belgeçläre bu adımnıñ yalğış buluın iskärtep, xakímítlarğa qarşı höcümçän köräşergä kiräklegen äytte.
Matbuğat oçraşuındağı ikençe mäsälä – şuşı aynıñ azağında, atap äytkändä, 27 nöyäberdä Başqortstan tatarları qorıltayın ütkärügä äzerlekkä bäyle ide. Bu mäsälä buyınça jurnalistlarğa täfsille mäğlümatnı Ramil Bignov birde. Başqortstan Tatar milli – mädäni moxtäriäten tözü mäsäläsen tikşeräçäk bu qorıltay Ufada ütep, aña barlıq rayonnardan häm Qazannan 850 delegat kilergä tieş ide. Ämma Ramil äfände süzlärençä, bu qorıltaynı Ufada ütkärep bulmayaçaq, çönki niçä tapqır şuşı cíınnı ütkärü xaqında möräcäğät itep häm Ufada ber zur ğına bina sorap, republík prezidentına xatlar yazılsa da, alarğa hiçnindi cawap alınmağan.
– Şunı isäpkä alıp, bez Başqortstan tatarları qorıltayın Mäskäwdä ütkärergä buldıq, – di Ramil Bignov. – Qorıltay Asadullayıv yortında, bilgelängän köndä – 27 nöyäberdä ütäçäk. Älbättä, aldan qaralğan 850 delegat urınına, Mäskäwgä, finans säbäplär arqasında, 150 delegatnı ğına alıp barıp bula. Ämma şuşı wäkillär belän dä Başqortstandağı xällär xaqında üz süzlärebezne il cämäğätçelege iğtibarına citkerä alırbız, – dide Ramil Bignov.
Matbuğat oçraşuı azağında tanılğan cırçı Wener Mostafinnıñ ülemenä qağılışlı häm Başqortstanda tatar telenä dä däwlät tele statusı birügä bäyle tatar cämäğätçelek oyışmalarınıñ belderüläre qabul itelde häm alar jurnalistlarğa taratıldı. Mäskäwdä ütäçäk qorıltayğa soñğı äzerleklär turında söyläşü öçen, bu şimbädä tatar milli oyışmaları berlegeneñ tağın ber kiñäşmäse ütkäreläçäge dä äytelde.
Fänis Fätxi, Ufa.


text:
Harkivde açılğan ateş neticesinde ağır yaralanğan 15 arbiy ve 16 vatandaş hastahanege ketirildi, dep bildirdi fevralniñ 28-nde şeer şurası saytında.
«Bir qadın (vatandaş) öldi. Ateş endi toqtatılğanı içün yaralanğanlarnıñ sayısı deñişe bile, elâk olğanlarnıñ sayısı soñra haber etilecek», – dep aytıla haberde.
Şeer yolbaşçılığınıñ malümatına köre, umumen keçken künü Harkiv acele tibbiy yardım şeer klinik hastahanesine ve №25 şeer klinik hastahanesine 44 yaralanğan kişi ketirildi, 20-si arbiy ola. Eki arbiy ve beş vatandaş vefat ettiler.
Bugün Ukraina İç işler naziriniñ mesleatçısı Anton Ğeraşçenko bildirgenine köre, Harkiv Rusiye orduları tarafından «Grad» sistemalarınıñ ateşine oğradı.
Fevralniñ 24-nde saba saat 5-te Rusiye prezidenti Vladimir Putin «DNR» ve «LNR» gruppirovkalarınıñ «muracaatından» soñ Donbasta «mahsus operatsiya» başlatqanını ilân etti.
Prezident Volodımır Zelenskıy umumiy seferberlik buyruğını imzaladı. Ğarp memleketleri Ukrainağa yapılğan ücüm sebebinden Rusiyege qarşı yañı sanktsiyalarnı qullanıp başladı.
Doğrudan ücümge baqmadan, Kreml Ukraina işğali niyetini inkâr ete.
Rusiye Mudafaa nazirligi Ukraina tarafınıñ tüşürilgen Rusiye uçaqları, patlatılğan zırhlı tehnika, Rusiye arbiyleriniñ ölümleri aqqında malümatını red ete ve Ukraina şeerlerine ateş açılmay, dep bildire. Başta Rusiye arbiyleri ölgenini inkâr ettiler. Amma fevralniñ 27-nde Rusiye Federatsiyası Mudafaa nazirliginiñ resmiy vekili İgor Konaşenkov Ukrainada ölgen ve yaralanğan Rusiye askerleri bar, dep ayttı. Sayısını aytmadı.
Roskomnadzor Qırım.Aqiqat saytını blok etti. Qırım.Aqiqatnı küzgü saytı vastasınen oqumaq mümkün: rukrymr.azureedge.net


text:
Kaлып:Baş bit/Tanılğan şäxes/02-1
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.
Era Cihanşina (1.02.1944, TASSRnıñ başqalası Qazan, RSFSR, / SSRB) — teatr häm kino artistı.
Balaçaqta skripka belän mawığa. Ata-anası qarşı bulsa da, Mäskäwdä Şçukin isemendäge teatr uquxanäsenä uqırğa kerä. Uquın Leningradta Zur drama teatrı qarşındağı studiädä tämamlıy.
1980 RSFSR atqazanğan artistı häm 2005 Rusiä Federatsiäse xalıq artistı iseme, 2014 «Altın bitlek» premiäse iäse.
Bu baş bittäge "tanılğan şäxeslär" turındağı bülegenä urnaştırılğan Kön şäxese proyektınıñ qalıbı.


text:
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, Volodımır Putinnen Qırım meselesini muzakere etmege azırlana edi, dep ayttı, amma eki taraflı körüşüvde laf oñace barmadı.
"Men azırlana edim ve bu meseleni muzakere etmege pek istey edim. Amma laf Qırım mevzusınace barmadı. Bu meselege ne reaktsiya olacağını aytmağa qıyın. Amma dört aydan bir körüşüv planlaştırıldı, bütün bu meselelerni köterecekmiz", - dedi Parijde jurnalistlerge Zelenskıy.
Ukraina prezidenti Volodımır Zelenskıy, Parijde dekabr 9-ında keçken "Normandiya formatı"ndaki körüşüvden soñ matbuat konferentsiyasında çıqışta bulunğanda, Ukraina ve onıñ halqı içün bozulmaz printsiplerni belgiledi. Hususan, o, Donbass ve Qırım Ukrainanıñ bir parçası olğanını qayd etti.
"Normandiya dortü" - Ukraina, Rusiye, Frenkistan ve Almaniya - liderleriniñ üç yıl içinde ilk körüşüvi Parijde dekabrniñ 9-ında keçe. Ukraina prezidenti Frenkistan prezidenti Emmanuel Macron, Almaniya kantsleri Angela Merkel ve Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile eki taraflı körüşüvler keçirdi.


text:
«Veçernâya Moskva» yazğanına köre, eyyet erkânına 12 adam kirdi, olarnıñ arasında arheolog, tarihçı ve medeniyetşınaslar bar.
«Biz şimdi Balıqlavanı baqıp çıqtıq, anda tarihnıñ acayip yadikârlıqları bar. Lâkin olarnen beraber Yanukoviçniñ villasını kördik. Bu yerde bir de bir şahsiy ev olmamaq kerek. Anda müzey, adamlar raatlanacaq yerler olmaq kerek», – dep bildirdi Pojigaylo.
Onıñ fikirince, Qırımda yadikârlıqlar satıluvınen bağlı alış-verişlerni toqtatmaq kerek ve qoruğan yerlerni resmiyleştirmek kerek.


text:
Bunı Devlet saylayıcılar cedveliniñ belgilev hızmet reberiniñ muavini Aleksandr Stelmah bildirdi, dep haber ete «İnterfaks-Ukraina».
Stelmahnıñ malümatına köre, Devlet cedvelini tizüv organlarına Qırımnıñ 4 biñ 451 sakini ve Aqyarnıñ 1 biñ 587 sakini ariza berdi.
Olardan çoqusı Kiyevde rey berecek ola – 1 biñ 483 adam, Odessa vilâyetinde (800), Nikolayev vilâyetinde (763), Herson vilâyetinde (388), Kiyev vilâyetinde (412), Lvov vilâyetinde (379), Dnepropetrovsk vilâyetinde (272), Harkov vilâyetinde (248), Zaporojye vilâyetinde (234).
Mayıs 25-de Ukrainada sıñırcılar halqara ekspertler ve Qırım saylayıcılarını sadeleştirilgen qaideler boyunca kirsetecekler.


text:
Keçken künü Aqyarda 89 yañı COVID-19 hastası qayd etildi, 52 yaştan 82 yaşqa qadar dört hasta vefat etti, dep bildire Rusiye kontrolindeki şeer ükümetiniñ matbuat hızmeti.
Qayd etilgenine köre, tüzelgen 90 insan yiberildi.
«Umumen Aqyarda 10654 insan yañı koronavirus yuqunçına oğradı. 9503 kişi tüzeldi, 429 insan vefat etti», – dep aytıla haberde.
Akimiyetniñ malümatına köre, COVID-19 tasdıqlanğan 344 insan hastahanelerde buluna.
«Alı yengil hastalar bölüginde 60 insan yata. Yerlerniñ 49%-ı tolu. 735 kişi közetile», – dep qoştı matbuat hızmeti.
Aqyar akimiyeti, şeer ealisi kütleviy şekilde aşılana, 5 biñ kişi aşı olmaq içün yazıldı, dep haber etken edi.
Fevral ayında Aqyar akimiyeti 18 biñ koronavirus aşısını almağa planlaştıra. Aqyarnıñ sağlıq departamenti müdiri Vitaliy Denisovnıñ malümatına köre, şeerge 1742 aşı keldi.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
«Sälät»neñ yubiley forumı tämamlandı ← kire kaytirga
Bilärdä X Xalıkara «Cälät» yaşlär uku-ukıtu forumınıñ azakkı smenası – LEADERS BILER FORUM tämamlandı. Forum kısalarında Rossiya mäktäp ukuçıları xäräkäteneñ Bötenrossiya «Ekotrend» smenası uzdı.
Forumga Tatarstannıñ barlık rayonnarınnan häm ilneñ 17 töbägennän meñnän artık aktiwist kilde. Katnaşuçılar ekologiya ölkäsenä bagışlangan törle master-klasslar häm lektsiyalärdä katnaştı, şulay uk kızıklı spikerlar – Rossiya häm Tatarstan tıyulıkları xezmätkärläre, törle MMÇ wäkilläre häm zur oeşmalarnıñ liderları belän aralaştı.
5 kön däwamında 230 yaş ekolog häm 970 ukuçılar uzidaräse aktiwistı 75 tematik sessiyadä katnaştı. Däreslärdä alar tabigatne saklau ısulları, uñışka ireşü yulları, hönär saylau neçkälekläre turında fiker alıştı. Uku-ukıtu programmasınnan tış, smena däwamında Rossiya mäktäp ukuçıları xäräkäte oeşmanıñ tarixı, traditsiyaläre häm proektları belän tanıştıra torgan öç masştablı interaktiw uen ütkärde: balalar kwestlarda, kwiz häm oçraşularda katnaştı.
Forumnıñ yabılu tantanasında «Sälät» yaşlär üzäge direktorı Aygöl Gabdraxmanowa katnaşuçılarga möräcägat itte:
«Bügen altınçı smenanıñ yabılu tantanası gına tügel, bügen X Xalıkara «Cälät» yaşlär uku-ukıtu forumı tögällänä. Bez bu istälekle wakıyganıñ şahitları! Ämma Sälätneñ işekläre härwakıt açık: bez barıgıznı da el däwamında uza torgan proektlarda, «Argamak», «Yoldızlı» häm «Fänsar» bazalarında häm bezneñ moxitebezdä kötäbez».
Yabılu tantanasında Sälät aktiwistların büläklädelär. Berläşmäneñ üseşenä zur öleş kertkän äydamannar, başcitäklär häm oeştıru komitetı wäkillärenä I, II häm III däräcädäge Sälät bilgeläre birelde.
Kiçne sälkeşlär, äydamannar häm oeştıru komitetı ägzaları tarafınnan äzerlängän «SeletVision» dip atalgan icadi kontsert belän däwam ittelär. Soñınnan çaranıñ töp kunakları – «Intonatsiya» törkeme kontsertı çıgış yasadı.
Isegezgä töşeräbez, Prezident Röstäm Miñnexanow yardäme belän uzdırıla torgan X Xalıkara «Cälät» yaşlär uku-ukıtu forumı 6 smena formatında ütä.
Forumnıñ berençe smenası JUNIOR SKILLS BILER FORUM Tatarstannıñ barlık rayonnarınnan häm kürşe töbäklärdän meñnän artık mäktäp ukuçısın cıydı. Forum balalarga xäzerge zaman häm kiläçäk hönärlären üzläşterü öçen yaña mömkinleklär tudıruga yunältelgän ide. Kazan däülät arxitektura-tözeleş uniwersitetı belän berlektä oeştırılgan arxitektura, modelläşterü häm dizaynga bagışlangan mäydançıklar eşläde. Katnaşuçılar fänni şou karıy, pilotsız oçkıçlar, awiatsiya sistemaları, lettering, garäp kalligrafiyase belän yakınnanrak tanışa aldı. Şulay uk alar üz kulları belän art-obektlar tözede häm Sälät parkı maketın äzerläde. Ekologiyagä bagışlangan çaralar ütkärelde häm forum territoriyasendä cämägat bakçası buldırdı.
Iñ icadi smena – ARTS BILER FORUM-da muzıka, teatr sängate häm biyu yunäleşlärendäge icadi laboratoriyalär eşläde. Här yunäleşneñ ostazı katnaşuçılardan üz törkemen tupladı häm forum däwamında yaña icadi nomer äzerläde. Laboratoriyalär üz xezmätlären icadi kontsertta kürsätte: klassik häm tatar xalık köylärenä nigezlänep yazılgan cırlar başkarıldı, Sälät marşına yaña karaş täkdim itelde. Biyu häm teatr yunäleşendä tatar mädäniyateneñ maturlıgın kürsätkän performanslar häm çıgışlar äzerlände. Forumda didjeing, xalık wokalı, xip-xop, flamenko, balet häm distälägän başka yunäleş buença 60 spiker çıgış yasadı.
Traditsion festiwal – SELET BILER FORUM-da Sälätneñ cäyge profille smenalarına saylap alunı ütkän sälätle balalar häm yaşlär katnaştı. Älege smena – Sälät oeşmasınıñ ellık eş näticäläre buença kulminatsion noktası, 1994 nçe eldan başlap, törle ellarda Sälät eşçänlegendä katnaşuçılarnıñ cıelu urını. Bıel smena soft skills ölkäsendäge aldıngı täcribälärne öyränügä yunälderelde, yagni uñışka ireşüdä möhim bulgan, hönäri üseşne näticäle itä torgan sotsial künekmälärgä bagışlandı. Uku-ukıtu programmasında kritik fiker yörtü, añlılık, stresska tüzemlelek, emotsional intellekt, ixlas aralaşu häm üz-üzeñä ışanıç kebek temalar buença treninglar uzdı.
MEDIA BILER FORUM-da foto häm wideoprodakşn, sotsial çeltärlärne alıp baru, telewizion jurnalistika, bloging häm podkastlar yunäleşe buença däreslär uzdı. Smena barışında sälätlelärneñ Bilärgä kayta başlawına 25 el tuluına bagışlangan «Sälät cıenı» tematik festiwale uzdı. Festiwaldä balalar üzläreneñ intellektual häm icadi potentsialların kürsätä aldı. «Sälät cıenı»na Tatarstan Respublikası prezidentı Röstäm Miñnexanow ta kilde. Çara kısalarında «Sälät – kiçä, bügen, irtägä» dip atalgan onlayn-oçraşu uzdı. Anıñ töp teması Sälät «Asıltaş» mäktäbeneñ üseş mömkinleklären bilgeläü buldı.
IT BILER FORUM smenasında IT häm mägarif, IT-trendlar, IT häm bizneska bagışlangan master-klasslar, profille mäydançıklar ütte. Belgeçlär katnaşında uzgan diskussiya mäydançıkları katnaşuçılarnı mawıktırgıç tsifralı dönya belän genä tügel, eşmäkärlek yunäleşe belän dä tanıştırdı. Smena barışında «Sälät» forumınıñ opensea.io saytında urnaştırılgan berençe NFT-tokenı satıp alındı.
Altınçı, häm bu cäyneñ soñgı smenası – LEADERS BILER FORUM Rossiya mäktäp ukuçıları xäräkäte belän berlektä oeştırıldı. Forum kısalarında Rossiya mäktäp ukuçıları xäräkäteneñ Bötenrossiya «Ekotrend» smenası uzdı. Räsmi açılışı tantanasında Rossiya Federatsiyase Prezidentınıñ Idel bue federal okrugındagı tulı wäkalätle wäkile urınbasarı Oleg Maşkowtsew, Rossiya mäktäp ukuçıları xäräkäteneñ başkarma direktorı Irina Pleşçewa, Tatarstan Respublikası yaşlär eşläre ministrı Damir Fättaxow katnaştı.
Forum däwamında balalar öçen «Närsä? Kayda? Kayçan?» intellektual uennarı oeştırıldı. Alıp baruçılar rolendä proektnıñ telewizion wersiyase belgeçläre Nikolay Krapil, Wera Rabkina, Denis Galiäkbärow häm Olga Bıkowa çıgış yasadı.
Forum smenalarında «Totrıklı üseş maksatları», «Tel häm tarix» temaları kızıl cep bulıp suzıldı. Älege yunäleşlärgä bagışlangan çaralar kwest häm interaktiw uennar formatında uzdı. Forumda şulay uk ekologiya yunäleşe – EkoSälät tä eşläp kilde. Cämägat bakçası, plastik utilizatsiyaläü urını, çüpne aerıp cıyu sisteması buldırıldı. Uku-ukıtu programmasında balalar öçen ekologiya belgeçlärennän lektsiya häm master-klasslar ütkärelde.
Şulay uk forumda «Canlı Sälät» («SeletLive») turı efirlar studiyase eşläde. Sälätneñ räsmi akkauntlarında tamaşaçı igtibarına barlıgı 23 çıgarılış täkdim itelde. Traditsion efirlar belän berrättän kiçke çaralardan da maxsus çıgarılışlar äzerlände. Turı efirlar studiyase Yaşlär eşläre federal agentlıgı häm Resurslar yaşlär üzäge yardämendä oeştırıla. Çıgarılışlarnı Sälätneñ Instagram, «WKontakte» häm YouTube-tagı räsmi akkauntlarında kararga mömkin.
Forum territoriyasendä «Sälät» radiosı eşläp kilde. Kön däwamında Bilärdä tatar klassik äsärläre, retro-xitlar, alternatiw muzıka, «Sälät» alannarı audiodjinglları häm cırları yañgıradı. Şulay uk katnaşuçılar forum kunakları häm spikerlar belän kızıklı interwyular tıñlıy aldı.


text:
«Canköy» Rusiye keçiş noqtasında martnıñ 14-nde avto naqliyatınıñ areketi vaqtınca sıñırlandı. Bu aqta Rusiye kontrolindeki Qırım gümrükhanesiniñ matbuat hızmeti bildire.
Berilgen malümatqa köre, sıñırlar saat 12:00-den 15:00-ke qadar server donatmalarınıñ tehnik baquvı sebebinden devam etecek.
«Bu vaqıt devamında YEAES malları, şahsiy qullanuv naqliyat vastaları, halqara taşımalar kerçekleştirgen naqliyat vastalarınıñ keçmesinen bağlı gümrük tedbirleri yapılmaycaq», – dep aytıla haberde.
Vatandaşlar ise adiy rejimde keçirilecek.
2014 senesiniñ başında Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ Ukrainanıñ qıtadaki qısmı ile yarımada arasında şeklen memuriy, lâkin kerçekte aqiqiy olğan sıñır keçti. Herson vilâyetinde Qırım ile memuriy sıñırda üç kiriş/çıqış kontrol noqtası çalışa – «Kalançak», «Çonğar» ve «Çaplınka».


text:
Jañaözendegi narazılıq bügin üşinşi künge wlastı. Oblıs ortalığı Aqtau men Jañaözen qalasınıñ ortalıq alañdarında narazılıq kün-tün demey jalğasuda. Denmonstranttardıñ äuelgi talabı swyıltılğan gaz bağasına qatıstı bolğanımen, qazir körip otırğanımızday, narazılıq sayasi talaptardı da kötere bastadı.
Äleumettik jelilerdiñ añısın añdar bolsañız, öñirlerdegi, resmpublikanıñ är tükpirindegi azamattardıñ basım köpşiligi Jañaözen men Aqtaudağı narazılıqtı qoldap otırğanın köruge boladı. Keşegi 3 qañtarda, jañaözendikterge qoldau körsetpek bolğan el ortalığı men Almatıdağı, Şımkent pen Aqtöbedegi belsendiler wstaldı, alañdarğa jiberilmey policiya bölimşelerine äketildi. Bwnıñ özi biliktiñ Mañıstau oblısında bastalğan narazılıq şarasınan qanşalıqtı üreylenip otırğanın körsetkendey boldı. Resmi bilik narazılıqtıñ twtas Respublikağa jayılıp ketuinen alañdaydı.
Säl ğana bwrın prezident Toqtaev öziniñ äleumettik paraqşasında eki birdey mälimdeme jasadı. Onıñ birinde narazılarğa "dialogqa dayın bol" dep nwsqasa, ekinşisinde ükimettik komissiyanıñ jwmısqa kiriskeni habarlanğan. YAğni, ükimettik komissiya Aqtauda jwmısqa kiriskeni, onıñ qwramında Prezident äkimşiliginiñ qızmetkerleri de bar ekeni aytılğan. Bwğan qosa: "Respublikalıq operativti ştab twraqtı negizde jwmıs istep jatır. Komissiyağa elimizdegi twraqtılıqtı saqtay otırıp, tuındağan mäsele boyınşa özara tiimdi şeşim şığaru jüktelgen", – degen prezident Qasım-Jomart Toqaev "Tvitter" paraqşasında.
Narazı topqa eskertu mağınasındağı aldınğı mälimdemesinde prezident: "Qwqıq qorğau organdarına qoğamdıq tärtiptiñ bwzıluına jol bermeu jöninde tapsırma berildi. Demonstranttar jauapkerşilik tanıtıp, dialogqa dayın boluı tiis", – delingen.
Foto: Berik Uälidiñ äleumettik jelidegi paraqşasınan.
Äleumettik jelilerde prezidenttiñ 3 qañtar tañğı 3:25-te jasağan mälimdemesi türli talqığa tüskeni bar. Keybiri, keybiri bwnday sın sağatta halqına qoğamdıq tärtipti aytıp "qorqıtqannan" köri, ükimettiñ dialogğa aşıqtığın tanıtuı kerek edi dese, keybiri "qoğamdıq tärtip" söziniñ mäni turalı talqılağan.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov öz Yılbaş hayırlavında vatandaşlarına Rusiyeniñ işğaline baqmadan saqlağan ibitar ve namusı içün minnetdarlığını bildirdi.
«Vatan tışında yaşağanlar Qırımda yaşağan, bütün dünya boyunca yaşağan qırımtatarlar ile Qırımnıñ qaytaruvı içün er şey yapmağa devam etecekler. Bu işke birlikte devam etecekmiz. Çünki 2013 senesi halq tarafından saylanılğan Meclis faaliyetine devam etecek, onı bir kime toqtatmaz», – dedi Çubarov.
O şunı da qayd etti ki, Qırımğa kirip olamağanlar oña yaqınca olmağa tırışalar. Çubarov Qırım qamaçavı boyunca aktsiyanı hatırlattı, fikrine köre, o Qırım meselesini siyasiy etrafta birinci yerge qaytardı.
«Qısmet olsa, künlerniñ birinde Rusiyeniñ qapıları tüşer ve epimiz Vatanımızda toplaşırmız. Mustafa Cemilev Qırım meselesi Avropa ve dünyada aktual olğanı içün toqtamayıp çalıştı», – dedi Çubarov.
O bütün qırımlı siyasiy mabüslerni añdı ve olarnıñ ailelerine yardım etmege çağırdı.
Video: ATR Channel
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay


text:
Rusiyede mahküm etilgen Stanislav Klıh açlıq ilân etti, dep bildirdi rusiyeli aq qorçalayıcı Tatyana Şçur Klıhnıñ anası bergen malümatqa esaslanıp.
«Bugün Stanislav Klıhnıñ anası telefon etip, oğlu açlıq ilân etkenini haber etti. Bunı oña telefonda bildirdi. Daa ziyade dayanmağa mümkün degil: kamerada suvuq, aşlar yaramay, qusacağıñ kele, ve eñ esası unutıluv! Deñişmelerni beklevnen bağlı ümüt yañı ümütsizliknen bite bile. Stasnıñ açlığı – çağıruv, yalvaruv, yañı prezidentke Verhneuralsk apishanesiniñ qırmızı tola divarlarından, yañğızlıq ve qaranlıqtan yardım istegi», – dep aytıla Şçurnıñ Facebook saifesinde.
Diger menbalar bu malümatnı şimdilik tasdıqlamay. Qırım.Aqiqat tafsilâtlı malümat almaq içün Tamara Klıhnen bağlanmağa tırışa.
Ukraina vatandaşı Stanislav Klıh Rusiyede 2014 senesi 1994-1995 seneleri qışta birinci çeçen cenkinde Rusiye quvetlerine qarşı cenk areketlerinde iştirak etüv ve Rusiye askerlerini öldürüv qabaatı boyunca tutuldı. Bu dava boyunca daa bir ukrainalı – Nikolay Karpük – qabaatlana.
Klıh qabaatını inkâr ete, qorantası ve dostları mahküm etilgen kişi Çeçenistanda iç bir vaqıt olmadı, dep israr eteler.
2016 senesi mayısnıñ 26-nda Rusiyeniñ Çeçenistan vilâyetindeki mahkeme Klıhnı 20 yılğa üküm etti; 2016 senesi oktâbr ayında Rusiye Yuqarı mahkemesi imayesiniñ temyiz arizasını red etti.
Klıh Rusiye quvetçileri tarafından qanunsız şekilde tutulğanını, malümat ve şaatlıq ise işkence neticesinde berildi, dep bildire. Advokatlar ve aq qorçalayıcılar Stanislav Klıhnıñ sağlıq problemleri, hususan maneviy alı aqqında çoq aytqan ediler.
Rusiyedeki «Memorial» aq qorçalayıcı merkezi Klıhnı siyasiy mabüs dep tanıdı. Amnesty International halqara aq qorçalayıcı teşkilâtı Klıh «adalet parodiyasınıñ» qurbanı oldı, dep bildirdi.


text:
Rusiye quvetçileri Qırımda «gaz borusında diversiya yapqanından» şübheli sayılıp apiske alınğan qırımtatar faali Nariman Celâlğa qarşı qabaatlavnı sertleştirildi. Bunı advokat Nikolay Polozov Facebook saifesinde bildirdi.
Polozovnıñ aytqanına köre, Celâl 12 yıldan 20 yılğa qadar apis cezasına mahküm etile bile.
«Tahqiqatnıñ malümatına köre, o "diversiya yapuv" ile qabaatlana ve 12 yıldan 20 yılğa qadar apis cezasına mahküm etile bile. Ve "teşkil etilgen şahıslar gruppası ve bir insan gruppası tarafından patlayıcı maddelerniñ alınması, saqlanması" içün 10 yıldan 15 yılğa qadar apis cezasına mahküm etile bile», – dep yazıla bildirmede.
Polozovnıñ qayd etkenine köre, Nariman Celâl qabaatını tanımay ve qoşma sorğuda şaatlıq etmekten red etken.
«Nariman Celâlnıñ sağlıq alı yahşı. Tutuv şaraiti de normal. Er keske destek içün minnetdarlıq bildire» – dep qoştı advokat.
Evel Rusiye FSBsi yarımadada tutulğan qırımtatar faali Nariman Celâlnıñ davasını ğayrıdan tasnif etip, qabaatlavnı deñiştirdi ve onı yardım etüv yerine diversiya yapqanında qabaatladı.
Anğara köyündeki «gaz borusında diversiya» davası
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımda Rusiye quvetçileri tintüvler keçirip, beş insannı tuttı. Olar arasında qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâl bar. Eki doğmuş qardaşlar Aziz ve Asan Ahtemovlar eki ayğa apiske alındı, Azizniñ babası Eskender Ahtemov 10 künge apiske alındı. Asan Ahtemovnıñ qardaşı Arsen 15 künge apiske alındı. Kreml kontrolindeki Kiyev rayon mahkemesi qırımtatar siyasetçisi ve faali Nariman Celâlnı eki ayğa – noyabrniñ 4-ne qadar apiske aldı. Nariman Celâl bütün qabaatlavlarnı inkâr ete.
Sentâbrniñ 7-nde TASS Rusiye malümat agentilgi Rusiye FSB-sine atfı etip, Aqmescit civarındaki Anğara (Perevalnoye) köyü yaqınlarında gaz borusında diversiya yapqanından şübheli sayılğanlar qabaatını itiraf etkenler, dep bildirdi. FSB yayınlağan videoda eki ekrek kimden talimat alğanlarını ve Anğara köyünde gaz borusınıñ patlatılmasını nasıl teşkil etkenlerini tafsilâtlı aytıp berdi.
FSB, diversiyanı Ukraina Mudafaa nazirliginiñ Baş istihbarat idaresi teşkil etti, dep israr ete.
Ukraina Mudafaa nazirliginiñ baş istihbarat idaresi Rusiye FSBsiniñ qabaatlavını «bir maqsadı olğan provokatsiya» olaraq köre.
Ukraina akimiyeti qırımtatar faalleriniñ tutuluvı ve apiske alınuvını avgustnıñ 23-nde Kyivde keçirilgen «Qırım platformasınıñ» sammitinen bağlay.
Ukraina ombudsmanı Lüdmila Denisova Qırımda insanlarnıñ apiske alınması sebebinden BM İnsan aqları Yuqarı komissarı Michelle Bacheletke muracaat etti.
Sentâbrniñ 3-4-nde Qırımdaki faallerniñ evlerinde keçirilgen tintüvler ve tutuvlardan soñ Qırım Muhtar Cumhuriyeti ve Aqyar prokuraturası cinaiy tahqiqat başlattı.


text:
Aqmescit – Yaznıñ başında meydanğa ketirilgen «Qırım birligi» qırımtatar cemaat teşkilâtınıñ vaziyeti çoq eyi degil. Bazı közeticelerniñ fikirince, bu teşkilât, «akimiyetke» qarşı olğan Meclisniñ yerini almaq kerek edi. Soñki zamanları onıñ safları siyrekleşip başladı. Teşkilâtnı terk etkenler arasında cumhuriyetniñ sabıq baş nazir muavini Aziz Abdullayev de bar. «Qırım birligi»niñ reisi Seytumer Nimetullayev ise, teşkilâtta vaziyet normal, dep ayta.
Hatırlatamız, «Qırım birligi» cemaat teşkilâtı bu seneniñ iyün ayında peyda oldı, o vaqıt cumhuriyet reberleri ve Meclis arasında munasebetler daa çoq kerginleşken edi. Yañı teşkilâtnıñ reisi Geniçesk rayon memuriyetiniñ (Herson vilâyeti) sabıq yolbaşçısı Seytumer Nimetullayev oldı, ekinci reberi olaraq – Qırım baş naziriniñ muavini Aziz Abdullayev tayinlendi. Yañı teşkilât terkibine yerli eali arasında belli şahıslar: Qırım müendislik pedagogika universitetniñ müendis-tehnologik fakultetiniñ devanı Ümer Abdulgazis, «Larişes» müzeyiniñ saibi Güliver Altin kirdiler. «Qırım birligi»niñ maqsadları cedveline yarımadanıñ inkişafı boyunca programmanıñ işlep çıqaruvında iştirak etmek, içtimaiy-iqtisadiy programalarnıñ, bu cümleden qırımtatarlarnıñ yerleşüvi ve abadanlaştıruvı programmasınıñ yerine ketirilüvini nezaret etmek kibi maddeler kirdi.
«Qırım Cumhuriyetinde qırımtatarlar vatanğa qaytqanlarını duymaq kerekler. Qırımtatar halqı mevcut, onıñ birligi ve kelecegi de bar. Bu keçici müddet vaqtında bu halq diqqatsız qalmamaq kerek. Men, sağlam tüşüngen admlarnı bir masa başında oturıp, muzakereler alıp barmağa, yarın ne yapacağımız, yaşlarnı ne bekley kibi meselelerni baqmağa çağıam. Halqımıznıñ kecegi bizge bağlı. Biz belli bir negiz azırlasaq, iç kimse bizge yoq demez, bu teşkilât vastasınen bu işke başlaycaqmız», – bu sözlerni iyün ayında Aziz Abdullayev Qırım.Aqiqatqa bergen intervyüsında aytqan edi.
Qırım.Aqiqatnıñ qaynağı bildirgenine köre, eki aydan soñ, Aziz Abdullayev teşkilâttan çıqtı. Subetdeşimiz aytqanı kibi, bu qarar qurum azaları, «Devlet şurasına» saylavlarda iştirak etecek firqalar cedveline kirmegeninen bağlı olmalı, em de teşkilâtnıñ maddiy meseleleri çıqqan, dep aytalar.
Umumiy ğaye ilerideki faaliyetke yeterli olmadı
Qırım.Aqiqatqa izaatnı bergen Aziz Abdullayev bu teşkilât işinde iştirak etmegenini tasdiqladı. «Qırım birliginde» meraqlı, eyi meseleler köterilgende, men birdemlik köstergen edim (teşkilât reberlerinen. - Müell. qaydları). Amma, bazı şeylerni men begenmeyim. Ğayeden çetleşüv ne sebepten olğanını iç kimsenen muzakere etmedim. Maña bu ters keldi, men teşkilâttan ayırıldım. Men eminliknen çetleştim. İstegen kibi çalışsınlar, onıñ içün bunıñ aqqında iç bir kimsege aytmadım (öz qararım aqqında. – Müel. qaydları)», – dedi Aziz Abdullayev.
Tavsilâtlıca ikâye etmek ricağa, Abdullayev yoq, dedi: «Bu yañlıştır. Eyi bir munasebette bulunıp ta, çeşit meselelerni öz faydasına qullanmaq erkek içün çirkindir».
İleride, bir de bir teşkilâtqa qoşulmağa niyeti olmağanını ayttı, tek «Qırımnıñ er sakinine» yañ şaraitlerge alışmaq içün ayrıca yardım etecegini qayd etti. Bu yerde, Abdullayev oğraşıp başlağan ticaret ve elektorn anahtarları aqqında söz yürütile.
Qırım.Aqiqatnıñ qaynağı bildirgeni kibi, bu teşkilâtnı Meclisniñ sabıq azası Reşat Kenja da terk etti. Onıñ yolundan Ümer Abdulgazis ve Güliver Altin de ketecek olalar. Bu şahıslarnen bağlanmağa imkân yoq edi.
Aynı zamanda, «Qırım birligi» teşkilâtnıñ reisi Qırım.Aqiqatqa izaat bererek bu malümatnı red etti, bu cümleden A. Abdullayev aqqında malümat ta yañlış, dedi. «Aziz Refatoviç ketkenini ya da başqa teşkilâtqa keçkenini aytmadı. Biz çalışqan kibi çalışamız. Aksine, faaleşemiz. Men yaqında Ümer Abdulgazis ve Gülive Altinnen laf ettim – er şey normal, olar qaldılar. İç bir aza ketkenini bildirtmedi», – dedi Seytumer Nimetullayev.
Aytqanına köre, teşkilâtta 8 biñge yaqın adam buluna. «Bizge diger cemaat teşkilâtları: «Namus», ve «Milli Firka» qoşuldı... Bizde er şey eyi, normal. Biz adamlarnı toplaymız, körüşüvler azırlaymız, qırımtatar halqı saylavlarda iştirak etsin dep, teşviqat alıp baramız», – dedi Nimetullayev.
Maddiy qıyınlıqlarnen bağlı malümatnı da red etti, «Qırım Birligi» – eñ allı-taqatlı ve normal teşkilât», dep ayttı.
Bu afta Rusiye veteranları firqası Rusiye prezidentine Nimetullayevniñ namzetini Qırım cumhuriyeti «reisi» vazifesine baqılmasını teklif etti.
«İçtimaiy taqiqatlar institute» cemaat teşkilâtınıñ müdiri Yusuf Kürkçiniñ fikirince, «Qırım birligi» teşkilâtından azalarnıñ çıquvı beklenilgen bir aldır.
«Eñ başında, olarnı birleştirgen ğaye, ilerideki faaliyet içün yeterli olmadı, çünki olarnıñ qullanğan usulları farqlı», – dep añlattı ekspert Qırım.Aqiqatqa.
Kurçkiniñ fikirince, teşkilât reberi Seytumer Nimetullayev, çeşit meselelerni özcesine çezmege teklif ete, bunı ise, devlet idareceligi tecribesi olğan, ilmiy saada çalışqan adamlar desteklemeyler».


text:
Qırımda Bakal belinde keçirilgen «Tavrida» Bütün Rusiye maarif gençler forumınıñ iştirakçileri Keriç köprüniñ maketini topladı, dep bildire «Krımskiy most» haber agentligi.
Haber merkezinde qayd etkenlerine köre, maket toplanılması mahsus çadırda yapıldı, bu yerge tahminen 200 kilogramm rusiyeli konstruktornıñ parçaları ketirildi. Forum iştirakçileri parçalarnıñ 10 türünden 19 metrlik konstruktsiya yaptı.
«Leyhanıñ mimariy vizualizatsiyasını ögrendik ve bu yerde, forumda kütleviy toplamanı teşkil ettik. Büyük iş ve qısqa müddet köz ögüne alınıp, pavilyonda iş daima qaynay edi. Köpürni bütün Rusiyeden kelgen balalar «qura edi», – dep añlattı leyha teşebbüsçisi Yelena İvançuk.
Keriç boğazından köpür qurulmasınıñ kerekligi aqqında Putin ta 2014 senesi, işğalden soñ aytqan edi. Köpürni 2018 senesine qadar qurmağa, 2019 senesi yazda işke tüşürmege vade etken ediler.
İyül başında «Krımskiy most» haber agentligi Rusiyeden Qırımğa Keriç boğazında köpür qurulmasınıñ umumiy fiyatı 227,92 milliard ruble teşkil etecegini bildirgen edi.
Ukraina Rusiyenen Keriç köprüniñ qurulışı ile bağlı añlaşmadan 2014 senesi, Rusiye Qırımnı işğal etken soñ çıqtı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Türkiyeniñ ğarbiy yalısında 7 büyükliginde zelzele oldı, dep bildire BBC ABD seysmologiya hızmetine esaslanıp, dep yaza «Nastoyaşçeye Vremâ».
Anadolu agentliginiñ AFAD malümatına esaslanıp yazğanına köre, yer teprenüvi 6,6 olaraq qayd etildi.
İzmir akimiyetiniñ malümatına köre, 20 bina yıqıldı. İç işler nazirliginiñ ilk malümatına köre, İzmir şeeriniñ Bornova ve Bayraklı rayonlarında yer teprenüvi neticesinde altı bina yıqıldı.
Türkiye kütleviy haber vastalarınıñ malümatına köre, zelzeleniñ ortası Ege deñizindeki Seferihisar şeeri rayonında oldı. Zelzele İstanbul ve Atinalarda da is etildi.


text:
Çetel vatandaşlıqnıñ gizlenüvi içün cinaiy mesülietlikni belgilegen yañı Rusiye qanundan em akimiyetniñ muhalifeti, em de dünyanıñ çeşit köşelerinde bulunğan rus emigrantlar saqınıp başladılar. Bu qanunğa Qırım sakinleri de boysunmalılar, amma mütehasıslarnıñ fikirince, yerli halq bundan qorqmamalı.
Devletten tış yaşağan Rusiye vatandaşları, ekinci pasport ve ya yaşamaq içün berilgen ruhsetnamelerni qayd etmeliler. Bunıñnen bağlı qanunnı in 4 künü Rusiye prezidenti Vladimir Putin imzaladı. Amma, çift vatandaşlıqnen bağlı malümatnı toplağan Rusiye Federal Migratsion Hızmeti bugünki künge qadar qanun nasıl etip çalışacağını añlatmadı. Qanun ise, avgust 5 künü işke tüşürilecek. Bundan soñra, 60 kün içinde rusiyeliler vesiqalarnıñ mevcutlığını bildirmeliler.
Bu qanunğa Qırım sakinleri de boysunmalılar. Rusiye qanunlarına köre, yarımadanıñ episi sakinleri, bu cümleden, martnıñ 18-ne qadar vatandaşlığı olmağan şahıslar ile birlikte Rusiye vatandaşları olaraq ilân etildiler. Ukraina vatandaşlığını saqlamağa istegenlerge bir ay müddet berildi.
«Bu qanun adliyeviy degil de, daa çoq teşviqat tüsüni taşıy». Ukraina adliyeciler cemiyetiniñ reisi Oleg Berezükniñ fikirince, bu qanunnı qabul etken Rusiye, Ukrainağa nisbeten eyi davranğan adamlarnı belgilemege istey. Amma, Qırımda yaşağan ukrainliler içün ciddiy aqibetler ketirmez, çünki, ukrain tarafı kendi vatandaşlar aqqında malümatnı Rusiyege bildirmeycek.
«Qorqunçlı şey yoq, bu qanun çalışmaycaq, - dedi Berezük. – Rusiyeliler, bir de bir adamnıñ diger devlet vatandaşı, hususan Ukraina vatandaşı olğanını teşkermege imkânı olmaycaq. Bu qanun adliyeviy degil de, daa çoq teşviqat tüsüni taşıy».
İnsan aqları, milliy azlıq ve halqara munasebetler boyunca parlament komitetiniñ reisi Valeriy Patskan bu kibi fikirde. Aytqanına köre, Rusiye ukrain ğayeli vatandaşlarğa tesir etmege istey, ve adamlarnı «ister-istemez» kendi vatandaşlığından vazgeçmege mecbur etedejk ola.
Patskan qayd etkeni kibi, açıqtan-açıq ukrain tarafdarı olğanını köstergenlerge qarşı repressiyalar qullanılacaq, amma ukrain akimiyeti vatandaşlarına yardım etecek ola. «Biz adliye tarafıdan, avropalı mahkemelerine muracaatlar ve şikâyetleri yazmağa yardım etecekmiz, - dedi o. – Avropalı mahkemeler, ayırı vaziyetlerde destek köstereceklerinde işandırdılar. Men, komitetim ile insan aqları boyunca vekâlethane, adliyeciler, mütehassıslarnı kötermege azırım».
Rusiyede yañı qanunnı bozğanlarnı 200 biñ ruble (tahminen 70 biñ grivna) para cöremesini belgileycekler ya da 400 saat cemaatçılıq işlerini becermege mecbur etecekler.


text:
Meclis yolbaşçıları ve azaları Rusiye Yuqarı mahkemesiniñ Meclisniñ yasaq etilmesi boyunca toplaşuvında iştirak etmemege qarar aldı. Bu aqta Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl Facebook saifesinde yazdı.
«Bizim bulunmağanımız – bu qattı siyasiy noqta-i nazarınıñ numayışıdır. Rusiye Federatsiyası Yuqarı mahkemesinde bulunmayıp, böyle etip, halq tarafından saylanılğan tamır qırımtatar halqınıñ temsilci organınıñ faaliyetine rusiyeli ükümetniñ mania olmaq (yasaq etmek) aqqına qarşı olğanımıznı; rusiyeli qanunlarnı bozıp, ükümet tarafından teşkil etilgen siyasiy taqiplarda iştirak etmege azır olğanını bir qaç sefer köstergen rusiyeli adliyege iç işanmağanımıznı; rusiyeli «adliyeniñ» qurbanları olğan siyasiy mabuslarnen birlik olğanımıznı kösteremiz», – dep qayd etti o.
Celâlnıñ qayd etkenine köre, mahkemede Meclisniñ menfaatlarını «Memorial» uquq qoruyıcı merkeziniñ adliyecileri imaye etecek.
Sentâbr 29-da, cumaaqşamı künü saat 11.00-de Rusiye Yuqarı mahkemesinde «Qırımtatar Milli Meclisi» cemaat birleşmesi faaliyetiniñ yasaq etilmesi aqqında» işi boyunca, «Ekstremistik faaliyetke qarşılıq aqqında» Federal Qanunnıñ 25.07.2002 qabul etilgen 1145-FQ sanlı 9-cı maddesine esaslanıp, toplaşuvnıñ keçirilmesi planlaştırıla.
Aynı vaqıtta Kiyevdeki Mustaqillik Meydanında Mecliske destek aktsiyasınıñ keçirilmesi planlaştırılğan. Teşkilâtçılarnıñ ilân etkenlerine binaen, bu kibi mitingler diger devletlerde de rusiyeli ilçilikler yanında keçirilecek.
Aprel 26 Rusiyege boysunğan Qırım Yuqarı mahkemesi Meclisniñ işğal etilgen yarımada territoriyasında faaliyetini yasaq etti. Dünya toplulığı rusiyeli ükümetniñ böyle areketlrine qarşı qattı narazılıq bildirdi. Meclisniñ imayesi Rusiye Yuqarı mahkemesine şikâyet arizasını yolladı.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlandıra.


text:
Gruzin-osetin nizağı töbägendä Rusiäneñ tınıçlıq köçläre mandatların tuqtatırğa tieş
Gruziä parlamentı üzeneñ aşığıç utırışında belderü qabul itte. Anda gruzin osetin nizağı töbägendä rusiäneñ tınıçlıq köçläre üzläreneñ mandatların tuqtatırğa tieş dielä. Qararda äytelgänçä, Rusiä anda “tınıçlıq saqlawçı, yäisä aradaşçı tügel, ä ber yaqnı yaqlí”.Bügen, atışlar däwam itkän töbäktä, nizağnı cayğa salunıñ Qatnaş kontrol' törkeme üzeneñ äşen qabat başladı. Kiçä Gruziä Qönyäk Osetiädä kisken naçarlanğan xälne cayğa salu öçen xalıqara cämäğätçelekne aradaşçılıqqa çaqırdı. Rusiäneñ tışqı äşlär ministerlığı töbäktä başqalarnıñ da buluı kiräk tügel dip saní. Könyaq Osetiä başlığı Äduard Qoqoyto, anıñ republígında, Gruziä premier ministerı Zurab Jvaní qortejına, atu turındağı xäbärne provokasí dip belderde. Qoqoyto süzlärençä, Äredwi awılı, aldanraq premier qortedjına anda atqannar dip xäbär itelgänçä, Gruziäneñ Äçke äşlär ministerlığı köçläre küzätüendä. Tbilisi bu döres bulmağan xäbärne töbäktä kiñ külämle xärbi xäräkätlär başlaw öçen qullanırğa mömkin, dide Qoqoyto.


text:
Süriyadağı (Siriya) «Aq dulığa» attı ükimettik emes gumanitarlıq wyım jaylı tüsirilgen fil'mniñ operatorı, «Oskar» jülesine ümitker Süriya azamatı Ha..
Keşe Qasqeleñ «Mädeniet üyinde» Alataudıñ biiginen altı alaşqa öleñ wşırğan Esenqwl Jaqıpbekovtıñ öleñderine jazılğan änderdiñ «El erkesi – Esenqwl» ..
Mariya hanım atındağı London universitetiniñ zertteuşileri aralardı futbol oynatqızıp, siroptı öz küşterimen «aludı» üyretti. Bül turalı hi-news haba..
1 böliminiñ jalğası. Qwrmetti oqırman! «Şıñjañ televiziyasınıñ» qazaq televiziya arnası (qazirgi 3 arna ) jwmıs bastağannan beri, wlt igiligi jolında ..
Viktor Puhov därigerlik kömekke jügingen kezde, odan alkogol'diñ iisi şığıp twrdı, biraq ol jol-kölik apatına wşırağanın aytpadı dep mälimdedi däriger..


text:
Bir zamanda eki baqa bar eken. Olar bir köylüniñ bağçasında qıçırışıp otura ekenler. Aç olğanlar. Bir bardaq süt içine dalğanlar. Toyğan soñ bardaqtan çıqmağa istegenler, amma bardaq teren eken.
Kirmege kirgenler, amma çıqmağa becermegenler. Ne yapmalı? Bir qaç kere sekirgenler. Amma areketleri boşuna eken, çıqıp olamağanlar.
Baqalarnıñ birisi: “Endi çıqıp olamaycaqmız. Çapalanğanımız fayda bermez. Episi bir boğulıp ölecekmiz”, – dep tüşüne ve arqadaşına bu sözlerni ayta. Arqadaşı ise:
– Ne içün sen öyle tüşünesiñ? Biraz daa çapalanmaq kerek. Sıq tişiñni, ğayret köster. Saqın, göñülden tüşme! – dedi.
Amma ümüti üzülgen baqa episi bir özüne işanmadı. Çapalanmaqnı toqtattı da, süt içinde boğuldı.
Ekinci baqa ise ep sıçradı, ep çapalandı. Em de öyle bir sıçradı ki, qaç kere sekirgenini özü de unuttı.
Baqa sekirgen, çapanlanğan sayın sütten yağı ayırıldı. Bir büyük tomar yağ oldı. Baqa bu yağ tomarına mindi, andan tışarı atladı da qaçtı qurtuldı.
Ögüt (nastavleniye):
Başımızğa kelgen belâlarğa çare bulamayıp, ümütni üzmek olmaz. Allah er belâdan qurtulmaq çaresini de yaratqan.


text:
6.Sınıf MEB Çalışma Fasikülleri
Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan temalara yönelik hazırlanan tüm fasiküllere aşağıdaki indirme linklerinden ulaşabilirsiniz.
6.Sınıf Çalışma Fasikülleri
6.sınıf MEB 1.tema Türkçe matematik fen bilimleri sosyal bilimler fasikülleri
6.sınıf MEB 2.tema Türkçe matematik fen bilimleri sosyal bilimler fasikülleri
6.sınıf MEB 3.tema Türkçe matematik fen bilimleri sosyal bilimler fasikülleri
6.sınıf MEB 4.tema Türkçe matematik fen bilimleri sosyal bilimler fasikülleri
6.sınıf MEB 6.tema Türkçe matematik fen bilimleri sosyal bilimler fasikülleri
6.sınıf MEB 6.tema Türkçe matematik fen bilimleri sosyal bilimler fasikülleri
6.sınıf MEB 7.tema Türkçe matematik fen bilimleri sosyal bilimler fasikülleri
6.sınıf MEB 8.tema Türkçe matematik fen bilimleri sosyal bilimler fasikülleri
MEB PDF indir


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşekno Minskte keçirilgen muzakereler neticesinde uçucı Nadejda Savçenkonıñ azat etilmesi aqta añlaşma alınğanını bildirdi.
Faqat uçucınıñ azat etüv müddeti belgilenmedi.
Evel Poroşenko Minskte imzalanılacaq añlaşmalarğa binayen bütün «mabüsler» üç afta içinde azat etilecegini bildirgen edi.
Moskva Basman mahkemesi fevral 10 künü uçucı Nadejda Savçenkonıñ tevqifini mayıs 13-ne qadar uzatqan edi.
Rusiye akimiyeti Savçenkonı iyün 17 künü Lugansk civarında Rusiye jurnalistleriniñ ölüminde qabaatlay. Ukrain uçucısı qabaatnı red ete ve bundan evel separatistler tarafından zapt etilip, Rusiyege ketirilgenini bildire. Yanvarniñ soñunda Savçenkoğa nisbeten – sıñırdan qanunsız keçüv boyunca cinaiy iş açıldı.
SİZOda Savçenko qanunsız tevqifine narazılığını bildirip, açlıqnı ilân etti.
Yanvarde Savçenkonı PACE vekili olaraq qayd ettiler ve halqara immunitetni berdiler. PACE Rusiye akimiyetini Savçenkonı azat etmege çağırdı.


text:
Qırımtatarlarnıñ sürgünligi yıllığında Kiyevde «18.05. Hatıra aqqı» metodik işlenmeler yarışı ilân etilgen. Yarış teşebbüsiçi – Ukraina tasil nazirligi ve Krım SOS hayriye teşkilâtınıñ destegi ile «Almenda» vatandaşlıq tasil merkezi oldı.
Yarış maqsadı – tarihiy afızanıñ, vatandaşlıq terbiyesiniñ, milliy inkişafnıñ saqlanıluvıdır.
Bunı Kiyevde keçirilgen matbuat konferentsiyasında yarış teşkilâtçıları tarif etti, dep haber ete Qırım.Aqiqat saytı.
«Vatandaşlıq maarif merkezi Qırımnıñ ukrain kitaplarından, haber alanından ketmemesi içün bütün zaruriy şeylerni yapa. Mayıs 18 künü tasil nazirligi ile «Hatıra aqqı» yarışını keçirecekmiz.   Yarışta iştirak etecek ocalar içün para mukâfatlarnıñ olması mümkün», – dey merkezniñ tasil programmalarınıñ koordinatorı Valentina Potapova.
Yarışta ocalar, alimler, oquv yurtlarınıñ icadiy taqımları iştirak ete bile. Yarış ğalipleri (I, II, III yerler) 1500-5000 grn miqdarında para mukâfatını elde eter.
Qırımtatar Milliy Meclisi mart 21 künü Aqmescitte keçirilgen toplaşuvda Sürgünlik künü yıllığına matem tedbirlerniñ keçirilmesi boyunca iş gruppasını teşkil etti.
Bıltır işğal etilgen Qırımda ey yıllıq matem mitingini Aqmescitniñ Lenin meydanında keçirmege yasaq ettiler. Neticede matem tedbirleri Aq-Meçit qasabasında keçirildi.


text:
Azerbaycan mahkemesi devlet akimiyetinden mustaqil olğan bir sıra saytnı qapatmağa qarar aldı. Bu sırada Radio Svobodanıñ Azerbaycandaki hızmeti – AzadlıqRadiosu saytı da bar.
Paytaht Bakunıñ Sabail rayon mahkemesi qarar alıp, Naqliyat, rabıta ve yüksek tehnologiyalar Nazirliginiñ iddia talabını qanaatlendirdi ve bu saytlarğa kirişni yasaqladı.
Böyle etip, azadliq.org saytı, "Azadlıq" gazetası ve "Meydan TV" saytları, ve daa eki telekanalnıñ saytlarına kiriş, mahkeme qararı ile sıñırlandı.
Nazirlik bu saytlarğa kirişni daa martnıñ 27-nde, Azerbaycan Baş Prokurorlığınıñ avalesinen sıñırlağan edi. Prokuratura bu saytlar memleketniñ milliy telükesizligi içün havflı olğanını aytqan edi.
Baş Prokurolıq olarnı «zorbalıqqa, nefretke ya da ekstremizmge çağıruv olaraq tanılğan malümatlarnıñ derc etilmesi, şahsiy ayatnıñ qoruma qaideleriniñ bozuvı ya da iftira atmaqta» qabaatlağan edi.
Bunıñ episi Azerbaycan prezidenti İlham Aliyevniñ aile azaları ve oña yaqın olğan şahıslarnen bağlı maliyeviy faaliyet aqqında bir sıra jurnalist taqiqatları AzadlıqRadiosu tarafından yayınlanğan soñ yüz berdi. Bu taqiqatlarnı jurnalistler Qabarcılıqqa ve müteşekkil cinayetçilikke qarşı jurnalistika leyhası (OCCRP) ile birlikte keçirgen ediler.


text:
Baqıy Urmançe bülägenä iğtibar kiñäyä bara
Qazan qaytawazı - 05
"Qazan qaytawazı" tapşıruı. 05.03.2016
Qazandağı xäbärçebez Raynur Şakir äzerlägän tapşıruda soñğı ike atnada Tatarstanda bulıp uzğan çaralarğa küzätü täqdim itelep, tatar häm törki dönyanı yaqınnan qızıqsındırğan ähämiyätle waqiğalar iskä töşerelep uzıla.
“Qazan qaytawazı” tapşıruınıñ tawış cıyılması biredä.
Bäyläneşle xäbärlär
Bügen Tatarstan bayrağı köne
Monnan 31 yıl êlek Tatarstan cömhüriyäte parlamentı älege däwlät simvolın qabul itte


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko Donbassta silâlı taqımlar tarafından atış ziyadeleşkeni aqqında bildirdi ve Rusiye prezidenti Vladimir Putinniñ kerçek maqsadı Donetsk ya da Lugansknı alması degil de, bütün Ukrainanı alması olğanını qayd etti. Bu aqta o, amerikalı CNN telekanalına bergen intervyusında bildirdi.
«Olarğa Donetsk ya da Lugansk kerekmey, olar bütün Ukrainanıñ Rusiye imperiyasınıñ qısmı olacağını istey. Olar havfsızlıq global nizamınıñ destabilizatsiyasını istey», – dep ayttı Petro Poroşenko.
Petro Poroşenko qayd etti ki, şimdilik «Yigirmi gruppası» sammiti çerçivesinde Qıtayda Almaniya, Frenkistan ve Rusiyeniñ körüşüviniñ tasdıqlanması yoq.
«Ümüt etemiz ki, «normand formatı» işi yañıdan tiklenilecek. Bu olmasa, Rusiyeniñ areketleri sebebinden, Minsk añlaşmalarınıñ implementatsiyası saasında iç inkişafnı beklemek mümkün degil», – dep qayd etti Ukraina prezidenti.
Bundan evel Ukraina tışqı işler naziri Pavlo Klimkin «Yigirmi gruppası» sammitiniñ iştirakçileri sentâbr ayında, bu cümleden, Rusiyeniñ Ukrainağa qarşı zorbalığını da muzakere etecegine ümüt besledi.


text:
Moskva Lefortovo rafon mahkemesi Aqmescitte terroristik areketlerniñ keçirilüvinde qabaatlanğan qırımlı Aleksandr Kolçenkonıñ tevqifni 2015 senesi aprel 16-na qadar uzattı.
Bunı «Mediazona» uquq qoruyıcı areketi bildire.
Böyleliknen, mahkeme taqiqatnıñ muracaatını yerine ketirdi. Neşirniñ malümatına köre, taqiqatçı iş boyunca taqiqat 2015 senesi aprel 28-ne qadar uzanğanına tayandı.
Qırımda faşizmge qarşı küreşken içtimaiy faal Aleksandr Kolçenko 2014 senesi mayıs ayında Aqmescitte apske alınğan edi. Onı Moskvadaki «Lefortovo» SİZOsına yolladılar.
FSB taqiqatçıları onı, ve Qırımnıñ daa üç sakinini, şu cümleden ukrain rejissöri Oleg Sentsovnı, tarihçı Aleksey Çirniy ve adliyeci Gennadiy Afanasyevni terroristik areketler, terakt azırlanması ve silânen qanunsız qullanuvda qabaatlaylar.
Taqiqatnıñ malümatına köre, aprel 14 künü Kolçenko «Yedinaya Rossiya» binasnıñ ateşke berüvinde iştirak etti. İşbu «terrorizm» olaraq adlanılğan areketlerniñ sebebinden pencere yanğan eken.
Kolçenko «Terroristik areket» ve «Terroristik toplulığında iştirak» maddeleri boyunca qabaatlana.
Cumaaqşamı künü, dekabr 25-de, Kolçenko ile birlikte yaqalanğan Gennadiy Afanasyevge 7 yılılq apis cezasını belgilediler.


text:
Qırım ve Aqyardaki Rospotrebnadzor idaresiniñ yolbaşçısı Natalya Penkovskaya bildirgenine köre, soñki aftada yarımadağa çetelden kelgen yedi insannıñ COVID-19 diagnozı tasdıqlandı.
Bu aqta o, martnıñ 17-nde koronavirus yuqunçı ile küreş operativ ştabınıñ toplaşuvında ayttı.
«Qırımğa kelgen yedi insannıñ yañı koronavirus yuqunçı qayd etildi. Bu şahıslar Ermenistan, İspaniya, Iraqtan keldi – bu üç insan ve dört insan Ukrainadan maşina keçiş noqtalarından keldi. Episi tibbiy közetüv altına alındı. Büyük Britaniyadan kelgenler – soñki aftadan 4 kişi – İç işler nazirligine izolâtsiya rejimine riayet etmelerini kontrol etmek içün bildirildi», – dedi Penkovskaya.
Keçken künü Qırımda, yerli akimiyetniñ malümatına köre, 55 koronavirus hastası qayd etildi, bir künde 61 insan tüzeldi, epidemiya vaqtında 33 707 kişi yahşı oldı.
Rusiye nezareti astındaki Qırım ve Aqyar akimiyetiniñ koronavirus tarqaluvına dair statistikasını halqara teşkilâtlar ve diger mustaqil menbalar tasdıqlamay. Ukraina aq qorçalayıcıları Qırımnıñ Rusiye akimiyeti hasta sayısını eksiltip bildire, dep bildirgen edi.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Yaltalı qırımtatarı Asan Çapuh Aqmescit SİZOsında açlıq narazılığını ilân etti. Sentâbrniñ 15-nden başlap 65 yaşında mabüs aş aşamayıp, oña tibbiy yardım kösterilmesini talap ete. İzolâtorda alı pek fenalaşqan: qolu ve ayağı çalışmay, tili tutula, başı ağıra. Çapuh ve dört dostu 2017 senesi noyabr ayında tutulıp, para talap etüvde ve silâ saqlağanında qabaatlana. Tutulıp alınmazdan evel olar siyasiy sebeplerden taqip etilgen semetdeşlerine faal sürette yardım ete edi.
Sentâbrniñ 11-nde Asan Çapuh açlıqqa başlaycağını ilân etti. Bunı o, Rusiye nezaretindeki Aqmescit mahkemesinde apiste qalma müddetiniñ uzatılması baqılğanda bildirdi.
SİZOda bulunğanım on ay devamında alım fenalaşaAsan Çapuh
«SİZOda bulunğanım on ay devamında alım fenalaşa. Qan basımım arta, apishanede areketsiz qaldım. Aytqanlarım añlaşılmay. Meni çıqarıp yibermege niyetiñiz olmasa, iç olmağanda şeer hastahanesine avuştırıñız, anda baqıp tedaviylesinler», – dedi Çapuh.
O, qadığa «sağlığı ile bağlı bütün adise-vaqialar onıñ vicdanında olacağını» ayttı. Amma faydası olmadı – nezaret altında qalma müddeti noyabrniñ 15-ne qadar uzatıldı.
Sentâbrniñ 19-nda SİZOda Çapuhnı advokat Ayder Azamatov ziyaret etti. O, mabüs vade etkeni kibi sentâbrniñ 15-nde açlıqqa başlağanını bildi. Esas talabı – oña kerekli tibbiy yardım kösterilmesidir.
Para, üç pıştav
Asan Çapuh ve üç ortağı – Bekir Degermenci, Kazim Ametov ve Ruslan Trubaç – bıltır noyabr ayında tutulğan edi.
Noyabrniñ 23-nde Rusiye uquq qoruyıcıları Ametov ve Degermencini Aqmescitteki «Medoborı» qavesinde tuttı. Onıñ civarında Asan Çapuh da tutuldı. Olarnen beraber qırımtatar milliy areket veteranı, 83 yaşında Veciye Kaşka bar edi. O, yaramadı. İlk yardım çağırıldı, amma hastahanege ketkende qadın can berdi.
Faal Ruslan Trubaç başqa yerde tutuldı – Rusiye uquq qoruyıcıları onı ömür arqadaşınen beraber ketken avtobustan çıqardı.
Rusiye FSB matbuat hızmeti, tutulğanlarğa qarşı Rusiye Ceza kodeksiniñ 163-ünci maddesiniñ 2-nci qısmı – bir taqım insanlar tarafından para talap etüv – boyunca cinaiy iş açıldı, dep bildirdi. Taqiqat malümatına köre, dava iştirakçileri Türkiye vatandaşından büyük miqdarda para bermesini talap etti.
Lâkin tutulğanlar qabaat uydurılğanını israr ete. Olarnıñ aytqanına köre, Türkiye vatandaşı Yusuf Aytan Veciye Kaşkanıñ qorantasını aldatıp, 7 biñ dollar aqça aldı. Faaller ise türkni paranı keri bermege çağırğan edi. O, sermiyanıñ bir qısmını Veciye Kaşkağa berecek vaqıtta faaller «Medoborı» qavesinde tutuldı.
Tutulğanda elâk olğan Veciye Kaşka qırımtatar milliy areketiniñ belli iştirakçilerinden biri edi. O, 83 yaşında olıp vefat etti. Halqınıñ aqları oğrunda küreşke o, keçken asırnıñ 50-nci yıllarında qoşulğan edi.
Tutulğan soñ Asan Çapuhnıñ evinde tintüv yapıldı. FSB, silâ tapılğanını ilân etti. Rusiye hızmetiniñ matbuat hızmeti aydınlatqan operativ videoda mikroavtobus oturğıçlarında üç avtomat körüne.
Mayıs ayında taqiqatçı Asan Çapuhqa daa bir qabaat aqqında bildirdi. Laf Rusiye Ceza kodeksiniñ 222-nci maddesi – silânıñ qanunsız saqlanması – aqqında kete. Advokat Ayder Azamatov, avtomatlarnıñ mabüske ait olğanını isbatlağan deliller davada olmağanını qayd etti.
Çapuh bugün ve 9 ay evelsi – eki farqlı adam
Taqiqat izolâtorında Çapuhtan ğayrı, davanıñ diger mabüsleriniñ alı da fenalaştı. Dekabrniñ 14-nde Aqmescitniñ 7-nci şeer hastahanesine astma ve yürek hastası 57 yaşında Bekir Degermenci alındı. Altı kün reanimatsiyada edi, üç kün devamında özüne kelmey edi. Yanvarniñ 2-nde mabüs SİZOğa qayttı, mart ayından berli izolâtornıñ tibbiy bölüginde buluna. Bu künleri Bekir Degermenci astma hastalığı ağırlaşmasını şikâyet etti.
Çapuh tutulğan soñ aman-aman birden sağlığı fenalaşqan edi. Onıñ bu açlığı endi ekinci ola. Birinci sefer dekabrniñ 6-nda Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesiniñ oturışuvında aştan vazgeçken edi. Ertesi künü aşamağa mecbur oldı, çünki alı pek fenalaşqan: Çapuhnıñ sol tarafı ayağından omuzına qadar çalışmay edi. SİZO terapevti «gipertonik kriz» diagnozını qoydı, amma mabüsniñ özü mikroinsult olğanını tahmin ete.
O vaqıttan berli, soy-soplarınıñ aytqanına köre, Çapuh ne tedaviylendi, ne de baqtırıldı. Advokat Ayder Azamatov, üç kün açlıq tutqan mabüsniñ alına «yaramay» dep qıymet kese.
Pek azğan, küçlü qan basımı, baş ağrısı raatsızlay, tili tutulaAyder Azamatov
«Pek azğan, küçlü qan basımı, baş ağrısı raatsızlay, tili tutula. Bir şey aytqanda añlamaq zor, bir qaç kere tekrarlamağa mecbur. Ayağı eskisi ki, sağ qolu üyüşe», – dedi advokat.
Onıñ aytqanına köre, SİZOdaki ekimler Çapuhqa kerekli yardım köstermey. Azamatovnıñ qayd etkenine köre, soñki doquz ay içinde mabüs bir qaç kere başqa hastahanelerde baqtırılğan edi, amma onı anda avuştırmadılar.
Advokat, sentâbrniñ 19-nda Çapuhqa kelgen taqiqatçı bile alına şaşqanını bildire.
«Taqiqatçı Asan Çapuhnı yahşı hatırlay – tutulğanını resmiyleştirgen, tintüv keçirgen edi. Bugün farqlı insanlar olğanını ayttı – o vaqıttaki Asan Çapuh ve bugünki», – dedi imayeci.
Azamatovnıñ bildirgenine köre, politsiya hadimi SİZO yolbaşçısınen körüşip, Çapuh ne sebepten tedaviylenmegenini bilmege söz berdi. Advokat, izolâtor ve tibbiy bölük hadimleriniñ areketsizligini prokuratura, cezalarnı yerine ketirüv federal hızmeti ve Rusiye ombudsmenine şikâyet etmege azırlana. O, mabüsni qorçalamaq içün mezkür hızmetlerden acele tedbir almalarını talap etecek ola.