text:
Aq Yorttan alınğan xäbärlärgä qarağanda, Douglas Lutenıñ töp eşe - prezidentnı Ğiraq häm Äfğanstandağı amerikan qorallı köçläreneñ, andağı ilçeleklärneñ ixtiacları belän waqıtında tanıştırıp toru häm yardäm kürsätü bulaçaq.
Lutekä qädär bu urınğa bilgeläw täqdime başqa berniçä xärbigä yasalğan bulğan, ämma alar barısı da monı kire qaqqan. General Lute bügenge köndä AQŞ qorallı köçläreneñ Berläşterelgän baş idaräsendä ğäskäri operatsiälär citäkçese bulıp eşli.
Amerikan başqalasındağı säyäsi dairälärdä küplär, tağın bu urınnı da buldıru nigä kiräk buldı, xärbi häm diplomatik bürokratiä Washingtonda bolay da citärlek, bu eşlärne, yäğni suğış ixtiacların barlawnı häm köyläwne Däwlät İminlege Şurası alıp bara bit inde, digän sorawlar quya.
Yalğa çıqqan amerikan xärbie Kenneth Allard fikerençä, prezident Bush xäzer suğışnıñ aldan kötelgängä qarağanda yamanraq baruın aqlaw, cämäğätçelektä yaqlawnı arttıru öçen nindider yaña yullar ezli, anıñ yaña wazifa buldıruı artında näq menä şul yata:
"Minemçä, başqalarnıñ bu täqdimne kire qağuı säbäbe dä şul - alarnıñ kübese "bu yaña ber kosmetik çara ğına" dip uylağandır. Bezdä küpmeder däräcädä yaña fikerlär betep kilä", di yaldağı xärbi Kenneth Allard radiobız xäbärçesenä.
Allard general Lutenı şäxsän yaxşı belüen, anıñ çınnan da yuğarı äzerlekle xärbi belgeç buluın da äytä, ämma xätta ul da Washingtonda utırıp Quşma Ştatlarnıñ Ğiraq yä Äfğanstandağı ğäskäri eşlären yaxşırta almayaçaq, dip isäpli.
Ämma bu xaqta başqa törle uylawçılar da bar. Brookings institutındağı ölkän xezmätkär Michael O''Hanlon, misal öçen, general Lutenıñ eşe AQŞnıñ suğış ölkäsendäge säyäsäten turıdan-turı bilgeläw bulmasa da, ul şul säyäsätne cirenä citkerep ğämälgä quyuğa zur öleş kertä alaçaq, dip uylıy. Şuña kürä anıñ Ğiraq häm Äfğanstandağı amerikan ğäskärlärenä yardäm itü mömkinlekläre bulaçaq, di O''Hanlon:
"Yaxşığamı, naçarğamı, Aq Yort üzeneñ ni eşlärgä kiräklegen añlawı xaqında qarar itte häm xäzer ul säyäsätne yaxşıraq itep ğämälgä quyarğa teli. General Lute bürokratiä kirtälären ütep eş itäçäk, anıñ wazifası şul", di Michael O''Hanlon.
Şuşı belgeç fikerençä, Washington yaña urınnı Ğiraqtağı AQŞ xärbiläreneñ häm diplomatlarınıñ üz eşlären bergäläşep cirenä citkerep başqara almawına cawap yözennän buldıra.
Kärim Kamal


c: text/html

text:
Mahsus Qırım.Aqiqat içün
Arhip Kuinciniñ «Ay-Petri. Qırım» resiminiñ Tretyakov galereyasından hırsızlanmasından daa yahşı timsal olamaz. Kündüz, betini saqlamayıp, er kes körgende ve maqsadı belli olmağanda, çünki bu nadir eserni ne saqlarsıñ, ne satarsıñ. Elbette, büyük sanat sevgisi sebep oldı, dep aytmaq mümkün – amma hırsız sanat aqqında pek az bile eken. Yahşı planlaştırılğan ahmaqlıq. Mahsus tedbir.
Qırımnıñ özü aynı şekilde hırsızlanmağan ediñmi? Kündüz, betini saqlamayıp, er kes körgende ve maqsadı belli olmağanda, çünki kimseni yabancı topraqnı öz topraq olaraq saymağa zorlamazsıñ. Elbette, tarih sevgisi sebep oldı dep aytmaq mümkün – amma Qırımnı hırsızlağanlar tarihnı pek yahşı bilmey.
«Qırımnı» qırımlı hırsızladı, buña kimse şaşmadı, dep tüşünem. Qırımlı, işte, resimni alıp ketti. Qırımda böyle soyları az edi yoqsamı – yañı Rusiye akimiyetinde kim vazife alıp ketti? Ne yazıq ki, resimni hırsızlağan kişi hırsız sayılacaq, Konstantinov, Aksenov ve atta Poklonskaya – devlet erbabları.
Çünki resimlerni sergiden hırsızlamaq, Putin Rusiyesine köre, – pek yaramay şey. Başqasınıñ toprağını, ayatını hırsızlamaq ise – pek alâ bir şey. Çünki Qırım – bizim.
Çünki «Qırım» artıq – bizim, dep tüşüngen edi Denis Çuprikov, belli resimni sergi divarından çıqarıp. Mence, hırsız devlette iç bir hırsız başqaca tüşünip olamaz. Daa yaqında ekranlardan «Qırım bizim!» dep qıçırğanlar ve bu seslerge quvanğanlar Kuinci resiminiñ hırsızlanmasından soñ metastazlar aqqında tüşünmeli. Hırsızlıqnı medeniyleştirüv metastazlarınıñ devlet siyaseti ve milliy bar oluv manası olaraq.
«Fikir» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Vitaliy Portnikov, Kyivli jurnalist, Qırım.Aqiqat müellifi

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Rusiye Qırımnı işğal etken soñ, yarımadada Rusiye siyaseti keçirilip başladı, bundan sebep, bazı ceryanlar añlaşılmağan, biri-birine zıt kelgen saçmağa oşaylar. Sanki dersiñ, eski qoqlalarnen yañı saipler oynay. Soñki ayları qırımtatarlarnıñ alı kerginleşkeninen, vaziyet te deñişkeni is etilip başladı. Qırımtatarlarnıñ özü, mühbirler, Kiyevdeki akimiyet, bu noqtada Kremlniñ usul ve isteklerini añlap olamaylar.
Rusiye siyasetine alâqası olğan senatordan başlap, adiy reportörğa qadar er kes yalan aytqanını aqılda tutmaq kerek. Bütün dünyağa baqıp, eñqastan külümsiregen bu devletniñ yolbaşçısı da istisna degil. Kütleviy yalanğa rast kelgende, başta özüni qolaysız duyasıñ, soñra ise, nasıldır añlamağa tırışasıñ, amma aytılğan nutuqlarnıñ degil de, ögge türtken küçlerni ve yapqan areketlerini ögrenesiñ
Mustafa Cemilev yañı akimiyet ile işbirlikniñ qurulması boyunca öz munasebetini açıqtan-açıq bildirgen soñ, «qırımtatarlar – Aksönovnıñ ükümeti» arasındaki munasebetler beterleşti. Avada: «qırımtatarlarğa qarşı terror azırlanamı?» kibi sual uçmaqta.
Meclis ve Cemilevniñ arqadaşlarına yapılğan basqı küçleşti, liderlerniñ apske alınuvı beklenile, mahkemeler endi keçe. Bunıñ episi, Putin stalin repressiyaları qurbanlarınıñ aqlanuvı aqqında qararnı imzalağandan soñ, bir çoq vadeler berilgenden soñra yapıla. Bunı nasıl añlamaq mümkün. Er şey biri-birine zıt kele, çoqusıları areketlerniñ deñişüvini Putinniñ intiqamcı olğanınen añlatalar.
Aynı zamanda, şimdiki vaqıtta Putiniñ Qırımnen oğraşmağa vaqtı yoq. O, Ukrainanıñ Şarq-Cenübini «menimseme» boyunca çalışmaqta, bütün devletni yoq etemege istegenine oşay. Qırım meseleleri boyunca ayırı nazirlik meydanğa ketirildi, yarımadada Aksönov bar, FSB hızmetçileri tolu – çalışa bersinler. Amma, printsipial meselelerniñ, Qırım içün bu Meclis problemasınıñ al etilüvini Putinniñ yanında bulunğanlarnıñ iç biri öz boynuna almaz, bu rusiyeli akimiyetniñ adetidir. Em de, yarımadanıñ meselelerinde olar çoq añlamaylar: evelden de, añlamağanlar, aytqanları kibi, Putin bile keçenlerde taaciplendi, yarımadada o qadar çoq nefaqacı yaşay eken, olarğa da nefaqa berilmek kerek.
Amma, Qırımda «yolbaşçı» vazifesini eda etken ve onı nezaret eticileri FSB hadimleri bar – olar ne yapmaqnı bile ekenler. 90-ncı seneleri «faaliyet» etken tatarlar duşmanı, nasıl etip te ulu Rusiyege boysunmamağa mümkün olğanını añlamay, Meclis ve Mustafa Cemilev onıñ zıtına tiyeler. İmkânı olsa edi, o çoqtan yarımadada etnik cietinden sıqıştı başlar edi. Keliñiz hatırlayıq, 2012 senesi dekabr ayında onıñ reberligindeki boyevikler, militsiyanıñ desteginen Aqmescit civarındaki narazılıq meydançığını yoq etmege tırıştılar – o vaqıt, o, yapqanınen pek ğururlana edi. Amma, şimdi ne olayatqanını añlamağanı körüne: Qırım rus askerlerinen tolıp-taşqan vaqıtta, «tatar meselesinde ne içündir soñki noqta qoyulmay».
Qırımğa yollanılğan nezaretçileri de, tamam şu fikirdeler. «Meclis özüni ekstremist teşkilât kibi alıp bara, biz onı yoq etmek içün yollarnı bilemiz» - işte, bunı aytmağa ister ediler. Çünki çalışqanlarını numayış etmek – kimnen «çalışsınlar», elbette, bir taraftan siyasiy, diger taraftan etnik, muhalif, em de halqara bağları olğan qurum dikqat merkezinde buluna.
Amma, Moskvadan doğrudan-doğru emir ep kelmey. Putinniñ başqa işi bar. Onıñ istegi olmasa, qırımtatarlarnı küç ile bastırmazlar. Şimdilik bu Aksönovnıñ teşebbüsi ve çekistlerniñ qara ayın-oyunları, olar da Kreml vayvalamasa, büyük neticelerge irişe bileler.
Qayd etmeli ki, bu kibi tenbiye endi olğandır. Onı belli moskvalı jurnalist Maksim Şevçenko blogunda, kendi noqtai nazarı olaraq yaptı. O, Cemilevniñ Qırımğa yiberilmemesini takbih etti. İstambul ve Meclis arasındaki dostluq munasebetlerini qayd etti ve yerli sakinlerge kendi vatanğa kelmesini yasaq etkenlerni insaflı olmağa çağırdı. Onıñ fikirince, yalıñız, sersem, gizli duşmanlar qırımtatar halqı ile devletniñ yolbaşçıları arasında munasebetlerni bozmağa isteyler.
Şevçenkonıñ merametliginden tek bir qısımı aqiqat olsa, buña da şukur, amma, onıñ kibi jurnalistler etraftaki müitte olğan deñişmelerge birden seslengenleri şübesizdir. Kremlde Meclisniñ yoq etilüvini doğru dep sayğan episi degil, Aksönov da bunı bilmeli –Şevçenko bunı bile-bile ya da yoqmı, amma aytıp keçti.
Andrey Kirillov, qırımlı közetici
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Rusiye Birleşken milletler teşkilâtınıñ Havfsızlıq Şurasında Ukrainadaki vaziyet aqqında rezolütsiyanı tasdıqlamaq ıntılışlarını toqtatmay.
Eki muvafaqiyetsiz ıntıluvdan soñ Rusiye eyyeti Havfsızlıq Şurasınıñ azalarına Ukraina boyunca yañı rezolütsiya içün «esas qısımlarnı» yolladı, dep haber ete Ukrinform.
BMT Rusiyeniñ daimiy temsilcisi Vitaliy Çurkinniñ bildirgenine köre, «Havfsızlıq Şurasınıñ azaları Rusiye Ukraina şarqındaki vaziyetke nezaret altından çıqmağa imkân berip olamağanını añlaycaqlarına ümüt etmek kerek ve buña irişmek kerek».
O, Poroşenkonıñ barışıq planını «ceza operatsiyasınıñ» quvetleştirilmesi içün «tuman perdesi» dep adladı.
Çurkin Rusiye tarafından soñki aftaları teklif etilgen Ukraina boyunca eki rezolütsiya leyhasınıñ BMT Havfsızlıq Şurası tarafından tanılmağanına şikâyet etti.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko cenk vaziyetiniñ uquqiy rejimi aqqında qanunnı imzalap, Yuqarı Radağa keri qaytardı. Bunı bazarertesi künü, iyün 8-de, ukrain parlamentiniñ saytı bildire.
Prezidentniñ özü teklif etken qanunnı Yuqarı Rada mayıs 12-de qabul etken edi. O, 2000 senesinden berli olğan qanunnıñ yerini alacaq.
Yañı qanun resmiy şekilde derc etilgen soñ işke tüşürilecek.
Qanun cenk vaziyetiniñ uquqiy rejimini, onı kirsetüv ve lâğu etüv, devlet akimiyeti organları, arbiy komandanlıq, arbiy memuriyetler, yerli idare organları, müessise ve teşkilâtlarnıñ faaliyetini, vatandaşlarnıñ aq-uquqlarınıñ kefillerini ve şirketlerniñ qanuniy menfaatlarını belgiley.
Yañı qanunğa binaen, cenk vaziyeti – Ukrainada ya da onıñ ayrı yerlerinde silâlı istilâ ya da ücüm havfı, Ukrainanıñ devlet mustaqilligi, onıñ topraq bütünligine zarar ketire bilecek telükeli areketlerden sebep kirsetilgen ayrı bir uquqiy rejim.
Qanun devlet akimiyetiniñ organları, arbiy komandanlıq, arbiy memuriyetler ve yerli idare organlarına telükeni toqtatmaq, silâlı istilâğa yol bermemek, Ukrainanıñ devlet mustaqilligini, onıñ topraq bütünligini qorumaq içün vekâlet bere, em de telükeden sebep insan ve vatandaşnıñ anayasa aq-uquqları ve serbestligini, şirketlerniñ menfaatlarını ve uquqlarını müddetni belgilep sıñırlamağa izin bere.


text:
Martnıñ 28-nde Moskva şeer mahkemesi Tverskoy rayon mahkemesiniñ qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnıñ, Rusiye prezidenti memuriyetine bergen hususiy şikâyetlerini qabul etmege red etkeninen alâqalı şikâyetini deñiştirmey qaldırdı. Bu aqta martnıñ 29-nda Qırım.Aqiqatqa rusiyeli adliyeci Nikolay Polozov ikâye etip berdi.
«Tünevin (martnıñ 28-nde – QA) kerçekten de mahkeme oturışuvı ötkerildi, ancaq qısqartılğan, kimse çağırılmağan alda keçti. Olar Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnıñ Rusiye prezidenti memuriyetine bergen hususiy şikâyetlerini qabul etmege red etkeninen alâqalı şikâyetlerinen deñişmeden qalacağına dair qarar qabul ettiler», – dedi Polozov.
Onıñ sözlerine köre, bu qarar qanunsız sayıla.
«Men bellesem, bu tam manada bir uquqiy saçmalıq. Tverskoy rayon mahkemesiniñ mahkemecisi öz qararında, prezident emri altında olğanlar mahkeme taqibine qarşı immunitetke saip olğanlarına işaret etmekte. Böyleliknen Rusiye Anayasasınıñ 24-nci maddesi bolğan sayıla. Muayyen şahıslarnıñ uquq ve serbestliklerinen alâqalı olğan devlet aktları, tanışmaq üzre berilmek kerek.Bu vaziyette Rusiye prrezidenti memuriyeti tolusınen imaye etilmekte. Bu ise, rusiyeli mahkemecilernin bütünley akimiyetke bağlı areket etkenini köstere», – dey adliyeci.
Polozov artıq, Moskva mahkemesiniñ qararı «İnsan aqları Avropa mahkemesine şikâyet etilecek» dep ayttı.
Daa evel Polozov Moskvanıñ Tverskoy rayon mahkemesiniñ qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnıñ bergen hususiy şikâyetlerini qabul etmege red etkenine dair şikâyetini bergen edi. Söz hususan, Çiygoz ve Umerovnıñ Rusiye prezidenti memuriyetine, olarnıñ af etilüvinen bağlı malümat berilmesine dair hususiy şikâyetlerini qabul etilmemesinen alâqalı edi.
Yanvarniñ 26-nda Moskvanıñ Tverskoy rayon mahkemesi şikâyetni red etken edi.
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoznı 8 yıllık koloniya cezasına mahküm etken edi. O, 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Yuqaru Şurası binasınıñ ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulıp alınğan edi. Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti Çiygoznı kutleviy nizamsızlıqlar teşkil etmekte qabaatlay.
Daa soñra Qırımnıñ rusiyeli mahkemesi Umerovnı eki yıllıq yaşav tarzı koloniyada qalmasına üküm ete. Umerov kutleviy surette separatizmge çağırmaqta qabaatlanğan edi.
Rusiye akimiyeti oktâbrniñ 25-nde Qırımda mahküm etilgen Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavinleri Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerovnı azat etip, Türkiyege teslim etti. Daa soñra Umerov ve Çiygoz Kyivge keldiler.


text:
«Bizge nasıldır üçünci dereceli sanktsiyalar aqqında aytalar. Menim bunen bağlı sualim bar: ne sebepten? Yahşı, belki de şeriklerimiz iñqiraz quvetleşkeni zaman bir de bir şeyni begenmediler, bu cümleden, Qırım ile bağlı olması mümkün – sanktsiyalar qabul etildi. Keçenlerde Tailandta zelzele olıp keçti, adamlar öldi. Belki bundada qabaatlımız? Ukrainada vatandaşlar ara cenk başlana yatır, bizim ise buña ne alâqamız bar?» - dedi Putin.
Bu sözler arqalı Putin, sanktsiyalar kirsetilüvi onı raatsız etkenini kösterdi. Elbette, Rusiye prezidenti evelden olğanı kibi, qomşu devlette vaziyet daa beter olmasını istey, amma, aynı zamanda Rusiye zarar körmemesi arz ete. Yani er alda, Putin muqaytlıqnen areket etecek, ücretli askerlerni qullanır, amma, ordularnı kirsetmez ve Qırımda olğanı kibi, topraqlarnı işğal etmez.
Ordularnıñ keri çekilmesi, em de Putinniñ Peterburgtaki çıqışı – bunıñ episi Ğarp ve yatırımcılar içün bir işarettir. Ve Rusiye, Ukraina içün haberdir. Pütinge yaqın olğan Rusiyeniñ sabıq maliye naziri Aleksey Küdrin şunı qayd etti: «Forum devamında eñ çoq beklenilgen bu sözler edi. Bugünde bugün Ukrainadaki vaziyet eyileşecegine ümüt bar, demek iş-adamları da özlerini daa emin duyarlar».
Ukraina içün ise, bu Donbasstaki antiterroristik operatsiyası yekünlenecegi ve rus ücretli askerlerniñ diger regionlarğa keçmeyceklerini bildire. Demek, devlet raatlıqqa çıqıp, küçlü Arbiy quvetleri ve mahsus hızmetlerni teşkil etip, vaziyet ağır olğan regionlarda meselelerni çezmege ve iqtisadiy islâatlarnı ötkermege vaqıt olacağına ümüt bere.
Bundan evel, Putinge, Qırımda olğanı kibi, ğalebe ve numayışlar kerek olğanı aqqında yazğan edim – yasaq tedbirleri ve onıñ «yeşil adamçıqlarına» qarşılıq kösterilgenini o iç te qabul etmey. İtiraz ile qarşılaşqan soñ, işğal etilgen Qırımğa ne qadar para masraf etilgenini körip, Putin yavaşçıqtan keri aylandı. Amma, eñ esası yiberilmemek, çünki o qayta bile.
Vitaliy Portnikov, Kiyev mühbiri ve siyasiy izaatçı, Azatlıq Radiosınıñ közeticisi
«Fikir» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
BATIKENT EV TADİLATI,BATIKENT ZAFER AKÇAY MUTFAK VE TV ÜNİTESİ DEKORASYONU,HAYIRLI OLSUN.
NOT;WEB SİTEMİZDEKİ GÖRSELLER TAMAMEN KENDİ ÜRÜNLERİMİZE AİTTİR.RESİMLERİMİZİ LÜTFEN İZİNSİZ ALMAYIN KULLANMAYIN.WEB SİTEMİZDEKİ TÜM FOTOĞRAFLAR AMATÖR BİR RUHLA YAPILMIŞ OLUP, FOTOĞRAFLAR ÜZERİNDE HİLE VEYA PHOTOSHOP UYGULAMASI YOKTUR.YENİLİKLERİMİZİ GÖRMEK İÇİN SÜREKLİ GÜNCELLENEN REFERANSLAR BÖLÜMÜNDEN YADA SOSYAL MEDYADAN BİZİ TAKİP EDEBİLİRSİNİZ.
HASTANE FABRİKA tadilat, BİNA tadilat, YAPI tadilat, ANKARA ev tadilatı, ÇAYYOLU ev tadilatı, BATIKENT ev tadilatı, ERYAMAN ev tadilatı, ÜMİTKÖY EV tadilat, GÖLBAŞI ev tadilatı, KEÇİÖREN ev tadilatı, SİNCAN ev tadilatı, UFUKTEPE ev tadilatı, TÖREKENT ev tadilatı, MAMAK ev tadilatı, TÜRKKONUT ev tadilatı, BEYSUKENT ev tadilatı, KONUTKENT ev tadilatı, ev tadilatı, MALTEPE ev tadilatı, ev tadilatı, ŞENTEPE ev tadilatı, DİKMEN ev tadilatı, BALGAT ev tadilatı, YÜZÜNCÜYIL ev tadilatı, CEBECİ ev tadilatı, GAZİOSMANPAŞA ev tadilatı, SEYRANBAĞLARI ev tadilatı, KÜÇÜKESAT ev tadilatı, BÜYÜKESAT ev tadilatı, ALTUNİZADE ev tadilatı, BAĞLARBAŞI ev tadilatı,ANGORAEVLERİ ev tadilatı, YAŞAMKENT ev tadilatı, MUSTAFA KEMAL MAHALLESİ ev tadilatı, ESAT ev tadilatı, ÇANKAYA ev tadilatı, SANCAK MAHALLESİ ev tadilatı, KIRKKONAKLAR ev tadilatı, ÇANKAYA ORAN ev tadilatı, ORAN ev tadilatı, BALGAT ev tadilatı, KEÇİÖREN EV DEKORASYONU, ATAPARK ev tadilatı, ESERTEPE ev tadilatı, DEMETEVLER ev tadilatı, YENİMAHALLE EV tadilat,ÇAYYOLU MUTFAK DOLABI,KEÇİÖREN MUTFAK DOLABI,SÖĞÜTÖZÜ ev tadilat,kırkkonaklar ev tadilat,çankaya ev tadilat,çayyolu ev tadilat,yaşamkent ev tadilat,ankara ev tadilat,ankara ev tadilatı,anahtar teslim ev tadilatı,ankara komple ev tadilatı,mutfak dolabı modelleri,ankara mutfak dolabı,İNCEK ev tadilatı,İNCEK mutfak dolabı,SERHAT MAHALLESİ ev tadilatı,SERHAT MAHALLESİ mutfak dolabı,BATIKENT EV TADİLATI,BATIKENT MUTFAK DEKORASYONU,BATIKENT TADİLAT VE DEKORASYON


text:
Rusiye işğal etilgen Qırımdan arbiy közetme noqtasını yapacaq ola, bu sebepten yarımadada adam çoq olmasına aceti yoq. Bunı Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov brifingde bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, işğalci akimiyet içün eñ büyük telüke qırımtatarlar ola, şunıñ içün olar taqiplerniñ qurbanları olalar.
«Böyle etip (qırımtatarlarnı taqip etüv vastası ile – muar.) bir qaç mesele çezile: qırımtatarlarnıñ bölünmesi, digerlerni qorquzuv, qırımtatarlarnı yoq etüv. Bu Qırımnı Rusiyeniñ arbiy noqtası olaraq körgen Rusiyeniñ Qırımdaki bazı vazifelerine mensüp. Ve Rusiyeniñ arbiy noqtasında o qadar çoq eali olmasına kerek yoq, iqtisadiy vaziyet de buña uyğun degil. Rusiye adamlarnı Qırımdan quva, ve qırımtatarlarnı qaçırıp ve öldürip, bu işke başladı», – dep ayttı Çubarov.
Refat Çubarovnıñ malümatına köre, Qırım işğali vaqtında 130 qırımtatarına qarşı cinaiy iş açıldı, 18 qırımtatarı qaçırıldı ve on kişi öldürildi.
Çubarovnıñ bildirgenine köre, bu resmiy malümat degil: statistikanı tizmek qolay degil, tam malümat uquq qorçalayıcılarda bar.
Çubarovnıñ aytqanına köre, bir yıl devamında Qırımnı 20 biñ insan, olardan 8-10 biñ – qırımtatarı, terk etti.


text:
Vaqtınca işğal etilgen topraqlarnıñ meseleleri nazirligi Qırım ve Donbastaki ekologik vaziyetni kosmostan nezaret etecek olalar. Bunı nazirlikniñ matbuat hızmeti haber etti.
«Rusiye tarafından vaqtınca işğal etilgen Ukrainanıñ topraqlarında ekologik vaziyet çoqtan berli pek şiddetnen is etile. Bugünde bu meselege diqqatımıznı celp etmelimiz, şu cümleden halqara toplulığının diqqatını da, çünki vaqtınca işğal etilgen topraqlardaki ekologik felâket telükesi yalıñız bizim işğal etilgen topraqlarımızğa ait degil, amma bütün Avropağa ait ve ait olacaq. Vaqtınca işğal etilgen topraqlarda bar olğan telükelerni belgilep, al etüv yollarını çoqtan qıdırmalımız», – dedi Reintegratsiya naziriniñ muavini Vâseslav Şapovalov.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Köktöbel qasabası, Sudaq suv yolunıñ tamir işleri sebebinden bir kün suvsız olacaq. Bu aqta “Voda Krıma” saytında bildirile.
Müessise malümatına köre, suv teminatı mayıs 16 saat 8:00-dan mayıs 17 saat 8:00-ğace toqtatılacaq.
“Suv teminatı olmağan vaqıtta, suv mahsus ayrı savutlarnen ketirilecek”, - denile beyanatta.
Ukraina Qırımnıñ içecek suv ihtiyaclarınıñ 85%-ni yarımadanen bağlağan Dnipro aqıntı yolu olğan Şimaliy-Qırım kanalı vastasınen teminley edi. 2014 senesi Rusiye Qırımnı işğal etken soñ, yarımadağa suv berilmesi toqtatıldı.


text:
Qırımda QMC Yuqarı Radasınıñ binası yanındaki 2014 senesi fevral 26 mitinginde Rusiye tarafını tutqan faaliyetçilerniñ saflarında Rusiye arbiy hadimleri buluna edi. Bunı QMC prokurorı Gündüz Mamedov, bu vaqialarnıñ tahqiqat etilüvi ketişatını bildirgende söyledi.
QMC Prokuraturasınıñ matbuat hizmeti, muessisede Yuqarı Radanıñ divarları altındaki vaqialarnıñ ketişatı daqiqa daqiqasına tayin etidi, dep bildire.
Muhtariyetniñ prokurorı: «Yarımadanı Ukrainadan ayrmaq şiarları altında turıp, Rusiyege qol tutqan faaliyetçilerniñ tarafında, daa soñra ava limanları, memuriy binalar ve arbiy qısımlarnıñ zaptında faal surette iştirak etken, kiyimlerini deñiştirgen Rusiye Federatsiyası ordusınıñ arbiyleri turğanı, muim bir fakttır. Ondan ğayrı, Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq içün yapılğan barışıqlı mitingde Kuban qazaqları buluna edi. Şunu qayd etem ki, bu eki şahıslar kategoriyasınıñ, yarımada sakinleri tarafından iradeniñ ifade etilmesine iç bir alâqası yoqtır», – dedi.
Mamedov, QMC Prokuraturasınıñ, o künü cemiyet nizamınıñ qoruvını temin etken uquqqoruyıcı organlarnıñ hadimleri tarafından, fizikiy zorbalıq qullanıp ve vatandaşlarnı köteklep, Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutuv mitingleriniñ ötkerilmesine qanunsız olaraq keder etüv ve öz vazifelerini munasip şekilde eda etmeme faktları boyunca cinaiy işte rehberlik yapqanını hatırlattı.
Mahkemeden evelki tahqiqat Milliy polisniñ QMC ve Aqyardaki Baş idaresi tarafından yapıla.
Muessisede, bugünge qadar uquqqoruyıcı organlarnıñ üç rehberine, Ukraina Cinaiy kodeksiniñ 367-nci maddesiniñ 2-nci qısmında qayd etilgen cinayetniñ işlegeninden şübheli olğanları aqqında bildirildi. Olarnıñ qıdırılması ilân etildi. Tahqiqat, mitingde cemiyet nizamınıñ qoruvını temin etüv boyunca vazifeleriniñ eda etilmesine lâqaydlıq ile yanaşuvları sebebinden taraflar arasında çarpışmalar oldı, ve olarnıñ neticesinde 16 kişiniñ beden yaraları körgenini ve 2 kişiniñ elâk olğanını tayin etti.
Ukrainada fevral 26 kününi, Qırımnıñ Rusiye işğaline qarşı muqavemet künü olaraq tayin etmek teklif eteler. 2014 senesi bu künde Qırım Yuqarı Radasınıñ binası ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine qol tutmaq maqsadınen miting ötkerildi. O künü miting iştirakçilerine qarşı Rusiye tarafını tutqan ve şu cümleden «Rusiye birligi» fırqasına ait olğan faaliyetçiler tura edi.
Halqara teşkilâtlar Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini taqbih ettiler. Ğarp ülkeleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı tatbiq etti. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini red etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenüvi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-sini, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
«Grani.ru» bergen malümatına köre, Moskva merkezinde aktivistler Ukraina bayrağı süretinde olğan banner ile yürüşni keçirdiler. 7 insan Merkeziy telegraf rayonında Tverskaya soqağına çıqıp banner ile Kreml tarafına yol aldı. Ketkende Ukraina gimnini icra ete ediler. İştirakçilerden birisi «İmperiyanı östürmege ve İttifaqnı ğayrıdan tiklemek yeter» degen metn ile beyannamelerni tarqata edi.
4 aktivist yaqalandı – Yekaterina Maldon, İldar Dadin, Maksim Çekanov ve Mihail Udimov. Episini «Tverskoye» içki işler organına alıp ketirdiler. Bölükten aktivistler 3,5 saatten soñ çıqtı. Olarğa bir de bir qabaat yüklendimi, yoqmı belli degil.
Peterburgda keçirilgen bu kibi numayışta iştirak etken insanlarnıñ sayısı malüm degil.


text:
Daa evel Rusiye tarafını tutqan pek çoq Qırım sakini özüni aldatılğan is etti ve yarımadada Rusiye prezidentiniñ saylavına barmaycaqlar. Bu fikirni Qırım.Aqiqatqa Qırımda Rusiye tarafını tutqan faaliyetçi Lenur Usmanov bildirdi.
Onıñ aytqanına köre, Qırım sakinleri, böyle etip, yarımadanıñ parkları ve yalı boyu zonasında yapılğan qurucılıqqa ve Rusiye tarafını tutqan Qırım ukümetiniñ diger areketlerine qarşı narazılıq bildirecekler.
Usmanov: «Men Qırım sakinlerinen çoq suhbetleşem. Pek çoq kişi özüni «ğalipler taqımı» tarafından aldatılğan is ete. Adiy adamlarnı topraqtan marum eteler, aynı zamanda parklar ve yalı boyunda qurucılıq Qırım sakinleri körmegen mıqyasta yapıla. İnsanlar Moskvanıñ, Qırım sakinleri tarafından berilgen şikâyetnameleri boyunca iç bir çare körmeyip, Qırım rehberlerine keri yollağanından umütleriniñ nafile olğanını añladı», – dep, bunıñ iştirakke tesir etecegini ve onıñ seviyesi Qırımda alçaq olacağını ilâve etti.
Mart 12-de Qırımtatar Milliy Meclisi, muracaatnameni yayınlap, içinde qırımtatarlarnı ilhaq etilgen Qırımda Rusiyeniñ prezident saylavında iştirak etmemegedavet etti.
Rusiye prezidenti saylavınıñ ötkerilmesi 2018 senesi mart 18-ne – Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaq etilgeniniñ yıllığına tayin etildi.
Mart 1-de Yuqarı Rada BMT Telükesizlik Şurası ve Baş Assambleyası, Avropa Birligi, NATO, halqara teşkilâtlar, çetel parlamentleri ve ükümetlerini Qırımda Rusiye saylavınıñ qanuniyligini tanımamağa davet etti.


text:
Qırımda Rusiye FSB sıñır idaresi bildirgeni kibi, Herson vilâyeti tarafından alıp barılğan «mal qamaçavı»na baqmadan, kiriş noqtaları «daimiy sürette» çalışmağa devam ete.
Bunı Qırım.Aqiqatqa Qırım boyunca FSB sıñır idaresiniñ matbuat hızmeti Marina Boyenko bildirdi.
Aytqanı kibi, bazar künü, sentâbr 20-de, Qırımğa taba yük maşinaları qatnamay. Matbuat kâtibiniñ sözlerine binayen, sıñır noqtalarınıñ qoruvını arttırmağanlar.
«Arttırılğan qoruv, spetsnaz yoq, er şey adiy rejimde keçe», – qayd ete Boyenko.
Evel bildirilgeni kibi, sentâbr 21 künü Qırım.Aqiqat mühbirleri Qırım kirişinde Rusiye politsiya hadimleri ile avtobusnı kördiler.
Sentâbr 20 künü Qırımğa aşayt malları ile qatnağan yük maşinalarınıñ qamaçavı boyunca Qırımtatar Milliy Meclisiniñ aktsiyası başlandı. Aktsiya idare şurasınıñ malümatına köre, memuriy sıñırdan yolcular ve yengil naqliyat maniasız keçecektirler.
Qamaçav teşebbüsçileri degeni kibi, ukrain şirketleri Qırım ile ticariy munasebetni toqtatmaq kerek, çünki yarımada territoriyası Rusiye Federatsiyası tarafından işğal etilgen. Teşkilâtçılarnıñ malümatına köre, olarnıñ talapları yerine ketirilmegence, qamaçavnı toqtatmaycaqlar, yani siyasiy mabüslerniñ azat etilmesi, mustaqil matbuat vastalarına basqı kösterilmemesi, yarımadağa halqara nezaretçilerniñ kelmesi, qırımtatarlarğa qarşı areketlerniñ toqtatılması ve ilâhre.
Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti böyle areketlerni takbih ete, amma yarımada sakinleri «erzaq qamaçavı»nıñ aqibetlerini duymaz, dep tüşüne.


text:
Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ Telükesizlik Şurası mart 15-te ilhaq etilgen Qırımdaki vaziyet boyunca oturışuv keçire. Bunı Twitterde Ukrainanıñ BMT yanındaki Daimiy temsilciligi bildire.
Tedbirniñ video yayınlanması Birleşken Milletler Teşkilâtınıñ saytında teşkil etildi.
Ukraina oturışuvda Qırımnıñ ilhaqına, «insan aqlarınıñ bozuluvına, ve ondan ğayrı Ukrainağa ait yarımadanıñ deokkupatsiyası meselesinde BMTniñ rolüni arttırmaq kerekligine» diqqatnı celp etmek istey.
Körüşüvde Qırımtatar Milliy Meclisiniñ vekilleri ve Ukraina tış işleri naziriniñ muavini Olena Zerkalniñ iştirak etmeleri planlaştırılğan.
Rusiye prezidenti saylavınıñ ötkerilmesi 2018 senesi mart 18-ne – Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaq etilgeniniñ yıllığına tayın etildi.
Mart 1-de Yuqarı Rada BMT Telükesizlik Şurası ve Baş Assambleyası, Avropa Birligi, NATO, halqara teşkilâtlar, çetel parlamentleri ve ukümetlerini Qırımda Rusiye saylavınıñ qanuniyligini tanımamağa davet etti.


text:
Qırım iş adamı, Yaltadaki «Skazka» ayvanat bağçası ve «Tayğan» arslanlar parkınıñ saibi Oleg Zubkov, «Tavrida» trassasınıñ qurucıları Qırım ekologiyasına milliardlarca rublelik zarar ketirdiler, dep iddia ete.
Onıñ aytqanına köre, «Tavrida» trassasınıñ leyhası, uyğunlaştırılması ve qurulması esnasında «hususan büyük miqdarda ekologik cinayet işlendi». Bunı Zubkov dekabrniñ 16-sında öz blogunda yazdı.
«Rusiyeniñ «Qırmızı kitabı»nda olğan Qırım çamı, glediçiya, ceviz terekleri, eskemçek, qaysı terekleri ve diger 40-80 yıllıq tereklerniñ saçılğan yerleri tübü-tamırınen yoq etildi. Bu orman şeritleriniñ yoq etilmesinden umumiy zarar, yalıñız paranen ölçengende, milliardlarca ruble teşkil etecek. Yoqsa Qırım çamınıñ 50 yaşına kelip yetişken teregi bir qaç yüz biñ rubleden az tura dep tüşüngenler barmı?», – denile bildirüvde.
Zubkov trassasınıñ leyhasını yapqanlarnı pervasız, işten añlamağan adamlar dep, yarımadada orman şeritlerini Qırım sakinleriniñ bundan evelki nesilleri saçqanını hatırlattı.
Qırım iş adamı: «Bu orman şeritleriniñ yalıñız estetik degil, aynı zamanda büyük bir ameliy emiyeti bar edi. Olar, bazan maşinalarnı yoldan çetke itep avdarğan qasırğalarnıñ tesirini eksilte, yelge tarlalardan qarnı alıp ketmege bermey, quşlar ve ayvanlar içün sığınaq ola ve yolcular da olarda raatlana bile ediler. Güllegen qaysı ve eskemçek terekleri er bir yoldan keçkeniniñ gözüni quvandıra ediler», – dep qayd etti.
«Tayğan» trassasını qurğan qurucılıq şirketiniñ vekilleri şimdilik Zubkovnıñ sözlerine izaat bermediler.
Qırımda «Tavrida» avtomobil yolunıñ quruluvı başlağanı aqqında heber bu yılnıñ mayıs ayında bildirildi. «Tavrida» trassasınıñ qullanuvğa teslim etilüvi 2018 senesine planlaştırıla edi, lâkin Rusiye kontroli altında bulunğan Qırım avtomobil yolları hizmetiniñ yolbaşçısı Aleksandr Mohna, qurucılıq muddetiniñ eki yılğa uzatılğanını bildirdi.
2017 senesi ağustosında Rusiye baş naziri Dmitriy Medvedev, «Tavrida»nıñ qurucılığına 14,36 milliard rubleniñ (qararnen 6,5 milliard hrivnanıñ – QA) ayırılacağını közde tutqan büdjetniñ 2018 senes ile 2019-2020 senelerine masrafları boyunca buyruqnı imzalağanını bildirdi.


text:
Kremlniñ kontroli altında olğan yarımadanıñ ukümeti tarafından bildirilgen ilhaq etilgen Qırımdaki Rusiye prezidenti saylavında iştirak seviyesine dair malümat abartıldı. Bunı Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işleri boyunca vekili Mustafa Cemilev «Liga.Novosti». neşiri içün bergen intervyüde iddia ete.
Onıñ aytqanına köre, iştirak seviyesine dair malümat azırlanğanda, yarımadada 2014 senesindeki referendumnıñ neticeleri boyunca ilân etilgen raqamlar qullanıldı.
«İlân etilgen saylav bölüklerine kelüv boyunca faizler ile prezident namzetleri içün berilgen seslerniñ faizlerine kelgende ise bu, büyük ihtimal ile, felyetoncılar içün bir mevzu. Bilgenime köre, merkezden, Qırımda saylavcılarnıñ kelmesi ile alâqalı «saylav» neticeleri, olarnıñ 2014 senesinde ötkergen «referendum»ından soñ ilân etilgen raqamlarnen tahminen bir olmaq kerekler, degen talimat keldi. İşte bu sebepten olar, aqiqat ile iç bir alâqası olmağan, tahminen aynı olğan raqamlarnı berdiler», – qayd etti Cemilev.
O, Rusiye, ilhaq etilgen Qırımda saylav teşkil etip, «daa bir kere gizlemeden halqara uquqnı bozdı», dep ilâve etti.
İlhaq etilgen Qırımda şu anda faaliyet köstergen Rusiye prezidenti Vladimir Putin, saylavcılarnıñ 71,6%-i iştirak etken alda reyleriniñ 92%-inden ziyadesini qazandı. Mart 19-da ABniñ tış işleri boyunca matbuat kâtibi Maya Kosyançiç, Avropa Birliginde Rusiye prezidenti saylavını, ilhaq etilgen Qırım ve Aqyarda rey berüvniñ tışında olıp keçken, dep sayğanlarını qayd etti
Mart 19-da Ukraina prezidenti Petro Poroşenko, Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımda keçirilgen saylavnıñ neticelerine «sıfır derecesinde» ve «uquqiy neticeleri olmaycaq», dedi.


text:
Cumaaqşamı künü, iyülniñ 30-nda, işğal etilgen yarımadanıñ Rusiye kontrolindeki eki farqlı mahkemede qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevge qarşı birden eki oturışuv olacaq – Ermeni Bazar şeer mahkemesinde (10:00) ve Qırımnıñ Yuqarı mahkemesinde (14:00). Bu aqta advokat Nikolay Polozov Facebook saifesinde bildirdi.
Advokatnıñ qayd etkenine köre, Ermeni Bazarda qabaatlav tarafı delillerni kösterip başlaycaq ve qabaatlav tarafınıñ bir qaç şaatı sorğuğa çekilecek, dep beklenile.
Aynı vaqıtta Qırımnıñ Yuqarı mahkemesi Mustafa Cemilevniñ apiske alınmasından başlap 2 ay apiste tutuv olaraq belgilengen sıñırlav tedbirini deñiştirmemek qararına qarşı berilgen istinaf şikâyetini baqmalı.
«Ermeni Bazar ve Aqmescit arasında bayağı yol bar. Bir problem çıqmaz, dep ümüt etem», – dep qayd etti Polozov.
Daa evel Polozov Ermeni Bazar Rusiye mahkemesiniñ müvekkiline bergen sıñırlav tedbirine qarşı şikâyet arizasını berdi.
Qırımdaki Rusiye Tahqiqat komitetiniñ idaresi aprelniñ 13-nde qırımtatar halqınıñ lideri Mustafa Cemilevni Rusiye Ceza kodeksiniñ üç maddesine köre qabaatladı. Advokat Nikolay Polozovnıñ aytqanına köre, şimdi Cemilevge qarşı oğlu Hayserniñ ukrain davası qullanıla.
Qırım ve Aqyardaki Rusiye Tahqiqat komiteti mayısnıñ 27-nde bu davanıñ tahqiqatını bitirdi.
Cemilevniñ fikirince, işğal etilgen Qırımda Rusiye FSBsi tarafından oña qarşı açılğan dava qırımtatarlarnı yarımadadan çıqarmaq içün qullanıla.
Ukraina prezidentiniñ Qırım Muhtar Cumhuriyetindeki temsilciligi Rusiye tahqiqatçılarınıñ qırımtatarlarnıñ milliy lideri Mustafa Cemilevge qarşı cinaiy davasını siyasiy taqip dep saya.
Mustafa Cemilev – qırımtatar milliy areketiniñ lideri, dissident, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi (1991 senesinden 2013 senesine qadar). Repressiyalarğa oğratılğan edi, 15 yıl sovet apishanelerinde yattı. 303 kün devamında Omsk apishanesinde açlıq tuttı. Rusiye akademiki, dissident Andrey Saharov Cemilevge qol tutıp, BM baş kâtibine mektüp yazdı.
Mustafa Cemilev 1991 senesi Qırımğa qaytıp oldı.
III-IX çağırılış Ukraina Yuqarı Radasınıñ halq deputatı ola.
Cemilev – Türkiyedeki Selçuk universitetiniñ uquq fahriy doktorı, «Ukrain cemiyetiniñ demokratizatsiyası içün» Orlık halqara mukâfatınıñ laureatı ola. Nansen medali (BM), V ve IV seviyeli Yaroslav Mudrıy knâziniñ nişanınen taqdirlengen edi.
2014 senesi Rusiyeniñ Qırım işğaline qarşı çıqtı. Rusiye oña qarşı bir qaç cinaiy dava açtı. 2016 senesi Cemilevniñ namzeti Saharov mukâfatına kösterildi.


text:
Rusiye Fevqulâde vaziyetler nazirligi Donbassqa sekizinci «gumanitar konvoynı» yollaycaq ola, dep haber ete Rusiye fevqulâde vaziyetler nazir muavini Vladimir Artamonov.
«Şimdi nevbetteki konvoy şekillendirile. Bizler kolonna noyabr 26-27 künleri ketecegine ümüt etemiz», – dep qayd etti o.
Artamonovnıñ aytqanına köre, yükniñ tahminen 40% – yaqarlıq.
Rusiye yedi kere belli olmağan bir yükni Donbassqa yollap, onı «gumanitar konvoy» olaraq adlandırdı. Ukraina tarafınıñ buña razılığı olmadı, Qızıl Haç Halqara komitetiniñ temsilcileri de nezaret etmediler.
Noyabr 16-da Rusiyeniñ yedinci «gumanitar konvoyı» Rusiye Ukraina sıñırından keçti.
Oktâbr 31-de ve noyabr 2-de, Rusiye eki yükni yolladı. Em Ukraina, em de dünya Rusiyeniñ işbu areketlerini sert bir şekilde tenqid ettiler.
RNBO malümatına köre, Rusiyeden kelgen altıncı «gumanitar yardımda» Ukrainada cenkleşecek insanlarnı azırlamaq içün çeşit-türlü donatma ve trenajörlar bar edi.
RNBO bildirgenine köre, Rusiye yük maşinaları Rusiyege keri qaytar eken, ukrain zavodlarından arbiy donatmalarnı çıqara ediler. Aynı bu naqliyat vastalarında da Ukrainada öldürilgen Rusiye askerlerini alıp ketken ediler.


text:
Rusiye akimiyeti tarafından Qırımğa kirişi yasaq etilgen Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov Rusiyeniñ işğalinden soñ vaziyeti kerginleşken vatandaşlarını yarımadanı terk etmemege çağıra, – dep haber ete Radio Svoboda.
Mart 24 künü Brükselde Avropa parlamentinde çıqışta bulanğan Refat Çubarov sovet zulumı İosif Stalinniñ zamanları qırımtatarlarnıñ sürgünligi aqqında hatırlattı.
«2014 senesi aprel ayından soñ Rusiyeden er şeyni beklemek mümkün, şu cümleden halqlarnıñ sürgünligini de», – dedi quvğunlıqta bulunğan Çubarov.
1944 senesi Yalta konferentsiyası arfesinde Stalin tahminen 180 000 qırımtatarnı Orta Asiyağa sürgün etmege emir etti. Olardan çoqusı sürgünlikte vefat ettiler.
Qırımtatarlarnıñ çoqusı ve olarnıñ balaları 1980-1990 seneleri Qırımğa qaytıp keldiler. Uquq qoruyıcılar Rusiye işğalinden soñ qırımtatarlarnıñ vaziyeti kerginleşkeni aqqında bildireler.
Qırımtatarlarnıñ esas qısmı Qırım işğaline qarşı çıqqan edi.
Qırımtatar Milliy Meclis reisi Refat Çubarov Qırımdan insanlarnıñ icretini nezaret etkenini bildirdi. Onıñ sözlerine köre, Meclisniñ soñki sessiyası Skype vastası ile keçirildi, çünki Meclisniñ sekiz azası qıtaiy Ukrainada buluna.


text:
Rusiyeniñ kontroli altında olğan Qırımnıñ İslâm-Terek (Kirovskoye) rayon mahkemesi, qırımtatar faaliyetçisi Giray Kulametovnıñ «polis hadimine aqaret etüv» içün mahküm etilgen anası Zarema Kulametovanıñ işi boyunca sulh mahkemesiniñ qararını deñiştirmeyip qaldırdı.
Qırım.Aqiqat muhbiriniñ bildirgenine köre, Kulametova, ükümet vekilini halq ögünde aqaret etüvde (Rusiye Cinayet kodeksiniñ 319-ncı maddesi) qabaatlı tanılıp, 250 saat mecburiy cemiyet işlerinde çalışuv ve zarar körgen polis hadimine tazminat olaraq 20 biñ ruble (8,3 biñ hrivna) ödevge mahküm etildi.
Mahkeme oturışuvı açıq rejimde keçe edi, lâkin zalğa kirmek içün yalıñız beş kişige izin berildi. Aynı zamanda zarar körgen Rusiye uquqqoruyıcı organlarınıñ hadimi oturışuvğa kelmedi.
Qorçalav tarafı, Kremlniñ kontroli altında olğan Qırım Yuqarı mahkemesine bu qararğa qarşı şikâyet bermek niyetinde.
Yanvar 18-de Eski Qırımda tintüvden soñ qırımtatar faaliyetçisi Giray Kulametov yaqalandı. Onı, «ekstremist teşkilâtlarınıñ atributikası ya da simvolikasınıñ propagandası»nda qabaatladılar.
Yanvar 28-de Kulametov, 2012 senesinde içtimaiy ağda videorolikniñ derc etken içün oña ceza olaraq tayin etilgen on künlük apis müddetinden soñ Qarasuvbazar muvaqqat tutuluv izolâtorından çıqtı.
2018 senesiniñ fevralinde onıñ anası Zarema Kulametovanı, hadimlerine «aqaret etken» içün polis bölügine çağırdılar.
Qabaatlavnıñ versiyasına köre, oğlu yaqalanğan künü Kulametova, polis hadimine aqaret etti ve, böylelikle, ayatı ve sağlığı içün telüke doğurdı. Tahqiqatnıñ versiyasına köre, aqaret etilüvden, Rusiye İİNiniñ İslâm-Terek rayonı boyunca polis rehberiniñ muavini Andrey Rogojin zarar kördi.
İlhaqtan soñ Qırımda mustaqil jurnalistler, cemiyet faaliyetçileri, qırımtatar milliy areketiniñ faaliyetçileri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaq etilgen «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtı ile alâqalarından dolayı şübheli tanılğan Qırım musulmanlarınıñ evleri ketken sayın daa sıq kütleviy surette tintile.


text:
Tataristannıñ Novotroitskoye köyünde Rus gvardiyası mitinglerni dağıtuv talimlerine yerli orta mektepniñ doquzıncı sınıf talebelerini celp etti. Bu aqta Azatlıq Radiosınıñ rus hızmeti bildire.
Mektep binasından çıqarılğan videoda talebeler «qanunsız aktsiyanıñ iştirakçileri» olaraq iştirak etip, politsiya hadimlerine ücüm ete. Rus gvardiyasınıñ hadimleri ücümge qarşı çıqıp, sırağa tizile ve özüni qalqanlarnen qapata, özleri «narazılıq bildirgenlerge» ücüm ete ve olarnı yaqalay.
Mektep talebelerinden biriniñ «MBH media» neşirine aytqanına köre, ne talebe, ne ana-babalarına talimler olacaq, dep evelden haber etilmegen edi. Onıñ aytqanına köre, mektep müdiri talebelerden ders bitken soñ tışarı çıqmalarını rica etti, bundan bir kün ögüne mektep talebelerine sport urbasını kiyip kelmeleri aytıldı.
Mektepniñ özünde jurnalistlerge talimler kerçekten olğanını tasdıqladılar, amma tafsilâtlı bir malümat berilmedi.


text:
Kremlde dekabrniñ 9-nda Parijde keçirilgen «normand dördü» sammitini izaatladılar. Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov körüşüvniñ «taqdir oñğanlığı» olmadı, dep bildirdi.
«Bayağı uzun teneffüsten soñ «normand» formatı yañıdan başladımı? Ebet. Taqdir oñğanlığı oldımı? Yoq», – dep ayttı Peskov Pervıy kanal Rusiyeniñ telekanalında, dep haber ete «Nastoyaşçeye vremâ».
Parijde dekabrniñ 9-nda aqşam Ukraina, Rusiye, Frenkistan ve Almaniya liderleriniñ körüşüvi olıp keçti. Ukraina prezidenti Frenkistan prezidenti Emmanuel Macron, Almaniya kantsleri Angela Merkel ve Rusiye prezidenti Vladimir Putin ile eki taraflı körüşüvler keçirdi.
Ukraina prezidenti, Parijde keçirilgen «normand formatı» körüşüvinden soñ keçirilgen matbuat konferentsiyasında çıqışta bulunıp, Ukraina ve onıñ halqı içün deñişmeycek esaslarnı qayd etti. O, Donbas, Rusiye işğal etken Qırım Ukraina toprağı ola, dep qayd etti.
Zelenskıy, Rusiye zenaatdaşı Vladimir Putinnen Qırım meselesini laf etmege azırlanğanını bildirdi, amma eki taraflı körüşüvde buña sıra kelmedi.
Parijdeki körüşüv arfesinde Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov, Putin Ukraina prezidentinen Qırımnıñ kimge ait olğanını muzakere etmeycek, dep bildirdi.
2014 senesi fevral ayında Qırımda işaretsiz urbada silâlı insanlar peyda oldı. Olar Qırım Yuqarı Şurası, Aqmescit ava limanı, Keriç parom keçiti, diger strategik obyektlerni zapt etip, Ukraina ordusınıñ areketlerini blok etken edi. Rusiye akimiyeti bu insanlarnıñ Rusiye ordusınıñ arbiyleri olğanını başta inkâr etken edi. Daa soñra Rusiye prezidenti Vladimir Putin bular Rusiye arbiyleri olğanını tanıdı.
2014 senesi martnıñ 16-nda Qırım ve Aqyarda yarımada statusınen bağlı dünyada tanılmağan «referendum» olıp keçti, onıñ neticesinde Rusiye Qırımnı öz terkibine aldı. Ukraina, Avropa Birligi, ABD «referendumdaki» rey neticelerini tanımadı. Rusiye prezidenti Vladimir Putin martnıñ 18-nde Qırımnıñ Rusiyege «qoşulğanını» ilân etti.
Halqara teşkilâtlar, Qırımnıñ işğali ve ilhaqını qanunsız tanıp, Rusiyeniñ areketlerini takbih ettiler. Ğarp devletleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı qullandı. Rusiye, yarımadanı işğal etkenini inkâr etip, buña «tarihiy adaletniñ tiklenmesi», dey. Ukrainanıñ Yuqarı Radası 2014 senesi fevralniñ 20-ni, Rusiye tarafından Qırım ve Aqyarnıñ muvaqqat işğali başlağan künü olaraq resmen ilân etti.


text:
Ukraina prezidenti olaraq saylanğan Volodımır Zelenskıy cumaertesi künü Yuqarı Rada reisi Andriy Parubiy ve fraktsiya liderlerinen körüşmek içün Ukraina Yuqarı Radasınıñ binasına keldi. Bu aqta Azatlıq Radiosı haber ete.
Zelenskıynıñ körüşüv başlamazdan evel bildirgenine köre, esas mevzu mayısnıñ 19-nda parlamentte keçirilmesi tahmin etilgen inauguratsiya olacaq.
Zelenskıy bugün raatlıq künü olğanı içün parlamentteki körüşüvge bütün fraktsiyalarnıñ liderleri kelmeycek, dep tahmin etti.
Yuqarı Radada Ukraina prezidenti inauguratsiyasınıñ 2019 senesi mayısnıñ 19-nda ötkerilmesine dair qarar qayd etildi. İnauguratsiya resmiy neticeler ilân etilgen kününden 30 kün içinde, yani iyünniñ 3-ne qadar, ötkerilmeli. Prezident Yuqarı Radanıñ tantanalı toplaşuvında Ukraina halqına ant etmeli.


text:
Qırımda Rusiye Taqiqat komiteti tarfından yarımada tışına çıqmağa yasaqnı alğan ve böyleliknen Ankaradaki Bütündünya qırımtatar kongressinde iştirak etmege imkândan marum qalğan qırımtatar milliy areket faalleri kongresske video muracaatını yazdılar.
Bu aqta Qırım.Aqiqatqa Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reberi Zair Smedlâyev bildirdi.
Smedlâyevniñ sözlerine köre, böyle olacağını kongressniñ Qırım iştirakçileri daa sorğudan evel tahmin etken ediler, bunıñ ile yaqalav imkâniyeti de tüşünilgen edi, şunıñ içün vekiller evelden video muracaatını yazıp, kongress iştirakçilerine yolladılar.
«Olarnıñ öyle yapa bilecekleriniñ farqına barğan edik. Bizni yollamaycaqlar, adiselerniñ ilerilemesi öyle ola bilecegini tüşüne edik. Ekinci variant – kiriş yasağı, ve üçünci – yaqalav. Yalıñız çıqıp, kongress işinde iştirak etmege istey edik», – tarif ete Smedlâyev.
O şunı da qoştı ki, akimiyetniñ qırımtatar milliy areket faalleriniñ areketlerini sıñırlamaq kibi ıntıluvı em akimiyetniñ özüne, em Bütündünya qırımtatar kongressine artqaç diqqatnı celp ete.
«Aqiqat şimdi öyledir ki, olar qanunsız dep tanığan kongressten er kes qorqa. Olar ondan ne derecede çoq qorqsalar, öyle de çoq teşviqat eteler. Çoq sağ olsunlar. Çıqıp kirse edik – diqqat daa da az olur edi», – dey Smedlâyev.
Evel bildirilgeni kibi, iyül 28 künü Qırımda Rusiye Taqiqat komitetiniñ idaresi Ankarada Bütündünya qırımtatar kongressiniñ keçirilmesi vaqtında Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ birinci muavini Nariman Celâl, Qırımtatar Milliy Qurultayınıñ Merkeziy saylav komissiyasınıñ reberi Zair Smedlâyevge Qırımdan çıqmağa yasaq etti. Calı künü Rusiye Taqiqat komitetiniñ Qırım idaresi Smedlâyev ve Celâlnı «fevral 26» işi boyunca şaatlar olaraq sorğuğa çağırdı. Bu kibi yasaq Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini İlmi Ümerovğa da berile bile.
II Bütündünya qırımtatar kongressi birinci kongress teşkil etilgeni kibi şekillene. Amma siyasiy şaraitleri endi başqa, qırımtatar halqınıñ temsiliy organları – Qurultay ve Meclis – Qırımda Rusiye akimiyeti tarafından basqı altında buluna, tanılğan yetekçiler Mustafa Cemilev ve Refat Çubarov Qırımdan sürgün etilgen, Qırımtatar Milliy Meclis reisiniñ muavini Ahtem Çiygoz Aqmescit SİZOsında qapalı, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ bazı azalarına qarşı cinaiy işler açıldı.
Malüm olğanı kibi, Qırımnıñ Rusiye akimiyeti Ankarada (Türkiye) avgustnıñ başında keçirilecek Bütündünya qırımtatar kongressi ile bağlı qasevetini endi defalarca bildirdi.


text:
Rusiye ve Ukraina bıltır ilhaq etilgen Qırım yalısı yaqınlarında zapt etilgen ukrainalı deñizcilerni deñişüv meselesini muzakere etmeyler. Bu aqta Rusiye prezidentiniñ matbuat kâtibi Dmitriy Peskov iyülniñ 17-nde jurnalistlerge ayttı.
«Yoq, ukrainalı deñizcilerniñ deñişüvi muzakere etilmey», – dep bildire Peskovnıñ aytqanlarını TASS Rusiye agentligi.
Onıñ hatırlatqanına köre, bu mesele Rusiye ve Ukraina liderleri Vladimir Putin ve Volodımır Zelenskıynıñ telefon subeti vaqtında laf etildi, şu sebepten de kün tertibinde qala.
İyülniñ 17-nde Moskvada 24 ukrainalı deñizciniñ apis müddetini uzatuv mahkemeleri keçirile. Anda Ukraina ombudsmeni Lüdmila Denisova buluna. O, Ukraina Rusiye ile esirlerni deñişmege azır olğanını bildirdi.
Ukraina Tış işler nazirliginiñ malümatına köre, Rusiye 70-ten ziyade ukrainalını qanunsız alda tuta. Olarnıñ arasına 2018 senesi noyabr ayında Qara deñiz yalısı yaqınlarında Rusiye tarafından zapt etilgen 24 ukrainalı deñizci ve Donbastaki esirler kirmemekte.
2018 senesi noyabrniñ 25-nde Rusiyeniñ sıñır gemileri Odesa limanından Azaq deñizinde Mariupolge keçken Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ gemilerine qarşı «açıq istilâiy areketler» kerçekleştirdi. Rusiyeniñ «Don» sıñır kateri Ukraina Arbiy deñiz quvetleriniñ «Yañı Qapu» reyd buksirine aselet çarptı.
Rusiye FSBsi Ukraina gemilerine qarşı silâ qullanğanını tasdıqladı, mında berilgen malümatqa köre, üç Ukraina cenk gemisi noyabrniñ 25-nde «Rusiye devlet sıñırından qanunsız keçti».
Aqmescit ve Keriç mahkemeleri 24 Ukraina deñizcisini apiske aldı. Olar 2019 senesi yanvarniñ 25-ne qadar apiste qalacaqlar. Ukraina deñizcileri 6 yılğa azatlıqtan marum qala bile. Qırım yalısında zapt etilgen Ukraina deñizcileri noyabrniñ 27-nde Rusiye Ceza kodeksiniñ 322-nci maddesiniñ 3-ünci qısmına istinaden (sıñırdan qanunsız keçiş) qabaatlandı. Esir alınğan Ukraina askerleri Moskvağa avuştırıldı.
Qırım Muhtar Cumhuriyetiniñ prokuraturası Rusiye FSBsi tarafından zapt etilgen ukrain deñiz askerlerini cenk esiri dep tanıdı.
Rusiyeniñ Keriç boğazında yapqanlarını bir sıra Avropa memleketi ve ABD tenqit eteler. NATO, vaziyetni ve Keriç boğazındaki adiselerni diqqatnen közetkenini bildirip, ağır-sabırlı olmağa ve vaziyetniñ daa beterine yol açmamağa çağırdı.


text:
Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisi Mustafa Cemilev Kiyevde İsveçiya ve Litvaniya Tış işler nazirleri – Margot Wallström ve Linas Linkeviçius ile körüşti.
«Subet devamında Qırımda Rusiye işğalci akimiyeti tarafından alıp barılğan ayırım siyasetiniñ ilerilevi aqqında tarif ettik. Margot hanımnıñ: «Qırımda Ukraina ve dünya tarafından yardım duyulamı? Vatandaşlarıñız içün ne yapa bilemiz?» kibi suallerine: «Bar küçümiz Qırımnıñ azat etilmesi içün sarf etilmeli, yapa bilecegimiz budır» dep cevap berdik,– qayd ete Ukraina prezidentiniñ qırımtatar halqınıñ işlerinden vekâletlisiniñ matbuat hızmeti.
Aqmescitniñ Kiyev rayon mahkemesi noyabr 17 künü fevral 26 vaqiaları boyunca yaqalanğan ve apiste bulunğan eki qırımtatar faali Ali Asanov ve Mustafa Degermenciniñ tevqif müddetlerini 2016 senesi fevral 19-na qadar uzattırdı, olar şimdi Aqmescitniñ SİZOsında bulunalar. Qırımtatar Milliy Meclisi reisiniñ muavini Ahtem Çiygoznıñ ceza qararı boyunca mahkeme toplaşuvı keçti, neticede apis müddetini 2016 senesi yanvar 29-na qadar uzattılar.
Yılnıñ başından QMC prokuraturası tarafından qırımlılarnıñ aqları bozuluvı boyunca 156 cinaiy iş açıldı. Bu işlerde Qırımda vatandaşlarnıñ öldürüvi, hırsızlavı ve diger cinayetler qayd etildi.
Qırım Rusiye tarafından işğal etildi. Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Mart 25-de Minskte olıp keçken muhalifet aktsiyasında yaqalanğan insanlarnıñ sayısı aman-aman bir biñge yetti. Bunı Aqrusiye paytahtındaki vaqialarnı aydınlatqan ukrain jurnalisti Konstantin Reutskiy Facebook saifesinde bildirdi.
«Şimdilik ögrenilgen malümatqa köre, bugün tahminen biñ kişi yaqalandı. Faal, jurnalist, aq qorçalayıcı, adiy insanlar. Militsiya tehnikasını alıp endi ketken, metronıñ merkeziy stantsiyaları açıldı. Adiy cumaertesi kününiñ aqşamı», – dedi Reutskiy.
Tasdıqlanğan malümat esasında haber bergen «Vâsna» aq qorçalayıcı merkezi yaza ki, olarnıñ cedvelinde 300 insandan ziyade yaqalandı.
Yaqalanğanlarnıñ sayısı ve bunıñ sebeplerine dair resmiy bir malümat yoq.
Radio Svobodanıñ Aqrusiye muarririyeti bildirgenine köre, mart 25-de saba Aqrusiye uquq qoruyıcıları tarafından «Vâsna» teşkilâtınıñ ofisinde yaqalanğan insanlar azat etildi. Olarnı yerli saat ile 14:00-da başlaycaq aktsiyadan evel tutqanlar.
Minskte mart 25-de muhalifet Üriyet kününi qayd etecek edi, lâkin evelden ilân etilgen toplaşuv yerine Milliy ilimler akademiyasınen beraber esasen jurnalistler kirip oldı. Aktsiyada iştirak eteceklerni militsiya hadimleri toqtata edi.
Bundan soñ qararnen biñ faal Minsk merkezine taba yol aldı, amma militsiya hadimleri olarnı toqtatıp yaqalamağa başladı. Radio Svoboda mühbiri Valeriy Kalinovskiy yaqalanğanlarnıñ sayısını 2006 ve 2010 seneleri narazılıq aktsiyalarda olğan yaqalavlar ile qıyasladı.


text:
Bugün Qırımda biri-birinen qarışmağan eki alem bar. Birincisinde bir çoq adamlar ömürni yañıdan qurmaq, ticaretni Rusiye qanunlarına köre deñiştirmek, alışmağa ıntılalar. Ve Ukrainada yaşağanlarnı yavaş-yavaş unutmağa tırışalar. Bu, de-fakto. Amma, de-yüre olğan alem tabiiy ki, Qırımğa normal ayat sürmege bermez.
Qırımlılarnıñ eseriyeti hayal içinde bulunğan vaqıtta, Rusiye ve onıñ tarafdarlardan ğayrı bu hayalnı iç bir kimse tanımay. Qırım dünya haritasından silindi. O, Ukraina territoriyasında boz tüsteki leke.
Qırımlılar er şeyni unutmağa tırışsalar da, olar ep bir suniy alem, qanunsız akimiyet, demokratiyağa zıt kelgen yaşauış, kiyik Asiyağa ait qanunlar boyunca yaşaylar.
Mında mal-mülkni satıp-almaq imkânı yoq, çünki añlaşmalar şübeli. Mında naqliye saası müşkül vaziyette. Mında Ukraina vatandaşları duşman devletniñ pasportlarını almaq mecburlar. Mında iqtisadiyat ale daa Ukrainağa bağlı. Qırımlılar içün yarımadanı terk etmege ya da mında qaytmağa qıyın. Bütün dünya buña işğal dey. Qırımlılarnıñ çoqusı ise, «qavuşuv»ğa işanalar.
Elbette, bunı aytmaq daa qolay, adaletli olacaq olsañ ise, «işğal», «separatism», dep aytmalısıñ. Amma, bu sözler vicdan azabınıñ sebepçileridir. Faqat, tamam bu sözler ileride de dünya matbuat vastalarında seslendirilecek. Çünki, adliye tarafından eñ doğru terminler.
Qırımlılarnı teñqid etmek kerekmeydir. İnsan, ağır vaziyetke tüşkende, kerçek ayattan çetleşmeli. Bunıñ aqqında ta Freyd yazğan edi, onıñ yazılarnı da red etmek mümkün, amma, olar müimligini coymazlar.
Demek, psihologlar buña qorçalav usulı, deyler. Onı qullanğan adamlar, begenmegen mevzulardan vazgeçeler. Bazıları atta bir malümatnı diger malümatqa deñiştirmege areket eteler.
İşte, qırımlılarnıñ bir qısımı çeşit qorçalav usullarını işleteler, meselâ, özüni nahoş duyğulardan çetleştireler, menfiy malümatnı qabul etmeyler, ya da bir de bir areketniñ mecbur ve faydalı olğanına öz-özüni işandıralar.
Qayd etmeli ki, rusiyeli matbuat vastaları kerçek ayattan qaçuvnı alğışlaylar. Olar tarqatqan yalanlar, alışqanlıqnı doğurıp, «hastalarnı» diger soy malümatqa nefretni besley.
Matbuat vastaları, er alda psihologik silânı qullana. «Rusiyege qavuşma», «tarihiy adaletniñ tiklenüvi» kibi ibareler, insan miylerine siñe ve biraz vaqıt keçken soñ, normal qabul etile. Mezkür ibareler, kimlergedir, havfsızlıq alâmetleri kibi körüne.
Onıñ içün, rus kanallarnı seyir etkenler başqasını baqıp olamaylar. «Rus dünyasından» ğayrı başqa bir şey körmeyler. Ukraina ve Avropada buña «zombirovaniye» deyler.
İşte, qırımlılar da buña oğradılar. Bir-eki ay içinde deñiştiler. Stesske oğrağan, rus ordularnıñ Qırımnı zapt etkenleri, memuriy binalarnıñ basıp alınması ile ukrain kanallarından marum qaldılar. Yerliler, Kreml istegen kanallarnı baqmağa mecburlar.
Stress vaziyetinde adamnıñ pisihikası menfiy şeylerden qurtulmağa aşıqa. Onıñ içün qırımlılar «rus dünyasına» ait sözlerni aytıp başladılar: «işğal» yerine «qavuşma», «terroristler» yerine «Donbass imayecileri» ve ilâhre.
Añlamlarnıñ deñişmesi sayesinde qırımlılar hayal aleminde yaşaylar. Bu kibi alemde teñqid degen söz yoq.
Nastâ Drozd, qırımlı, bloger
«Bloglar» rubrikasında bildirilgen tüşünceler müelliflerniñ noqtai nazarını bildirip, muarririyetnen aynı olmaması mümkün


text:
Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyeti Qırımnıñ çeşit regionlarında qırımtatar sürgünliginiñ 75 yılına bağışlanğan tedbirlerni keçirmekte.
Qırım.Aqiqat mühbirleriniñ bildirgenine köre, aman-aman bütün regionlarda tedbirler aynı şekilde ötkerile: hatıra taşlarına çeçekler qoyula, mitingler keçirile ve camilerde dualar oqula.
Keriçte mayısnıñ 18-nde qırımtatar halqınıñ vekilleri, student ve mektep talebeleri demiryol vokzalınıñ vokzal ögündeki meydanda tiklengen «Zalımlıq ve zorbalıqqa qarşı» hatıra taşına çeçekler qoydı.
Anda 1944 senesi iç bir qabaatı olmağanda elâk olğanlar aqqında da hatırlattılar. Siyasiy repressiyalarnıñ qurbanları Keriçniñ Cuma Camisinde de dualarnen añıldı.
Keriç memuriyetiniñ temsilcileri bu sene matem tedbirinde çıqışta bulunmayıp, tek hatıra taşına çeçek qoymaqnen sıñırlandı.
Ermeni Bazarda anda sürgünlikniñ 50 yılında tiklengen hatıra taşı yanında elâk olğanlar sessizlik daqqasınen añıldı.
Aqmescitte vokzal ögündeki meydanda, Vernadskiy Qırım federal universitetiniñ botanika bağçası yanındaki sürgünlik qurbanlarınıñ memorialı, Qırım müendislik ve pedagogika universitetiniñ «Ğayrıdan doğuv» memorial kompleksi yanında çeçekler qoyuldı. Anda Rusiye kontrolindeki Qırım ükümetiniñ reisi Sergey Aksenov da iştirak etti.
Yaltada mayısnıñ 18-nde 1944 senesi qırımtatarlar Yaltadan sürgün etilgen yerde, avtovokzalda ve sürgünlik qurbanları memorialında dualar oquldı ve mitingler olıp keçti.
Yalta imamı Osman Topuz dua oquğan soñ tedbir iştirakçilerine Aleksandr Nevskiy Yalta kilsesiniñ yolbaşçısı Adam muracaat etip, Aqmescit ve Qırım mitropoliti Lazarniñ (MP UPK) mektübini oqudı.
Yalta mektep talebeleri matem tedbirleri çerçivesinde sürgünlik aqqında şiirler oqudı. Facialı adiselerniñ hatırasına 75 ava kürresi kökke uçurıldı.
2014 senesine qadar qırımtatarlar sürgünlik yıllığına bağışlanğan çoq biñli matem mitinglerini Aqmescitteki Lenin merkeziy meydanında keçire edi.
2014 senesinden berli Rusiye kontrolindeki Qırım akimiyeti bu yerde matem tedbirleriniñ keçirilmesini yasaq ete. Alternativ aktsiyalar ise politsiyanıñ nezareti altında keçirile.
Mayısnıñ 18-de Ukraina ve dünyada 1944 senesinde qırımtatar halqınıñ Qırımdan sürgün etilmesi qurbanlarını hatırlaylar. Bu künde qırımtatarlar ile tolu birinci eşelon Orta Asiyağa yollanılğan edi. Umumen 180 biñden ziyade kişi sürgün etildi.
Şu künü qırımtatarlar halqınıñ Qırımdan sürgün etilüviniñ qurbanları hatırasına çeşit añma tedbirleri keçirile.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ qararına binaen, mayıs 18 künü Qırımtatar halqınıñ genotsidi qurbanlarınıñ hatıra künü dep ilân etildi.


text:
Bazar künü, dekabrniñ 29-nda, Ukraina ve Rusiye arasında yañı mabüs deñişimi olacaq. Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarovnıñ malümatına köre, Ukraina prezidentiniñ ofisi qırımlı siyasiy mabüslerniñ azat etilüvinen bağlı mesleatlar içün bu temsiliy organğa muracaat etmedi. Moskvada ise siyasiy mabüsler, şu cümleden qomşu Rusiyede «Hizb ut-Tahrir davaları» boyunca mahküm etilgen qırımlılarğa qoltutmaq maqsadınen «Metropiket» keçirile.
2015 senesinden berli Rusiye FSBsi Qırımda «Hizb ut-Tahrirniñ» beş bölügi yoq etildi, dep ilân etti: eki danesi Bağçasarayda, birer dane de Aqmescit, Aqyar ve Yaltada. Rusiyede yasaqlanğan bu teşkilâtta çalışqanından şübheli sayılğan qırımlı musulmanlarnıñ mahkemeleri alâ daa devam ete, bir qaç davanıñ ükümleri de çıqarıldı – 10 yıldan 20 yılğa qadar apis cezası. «Memorial» Rusiye aq qorçalayıcı merkezi «Hizb ut-Tahrir davalarınıñ» mabüslerini siyasiy mabüs dep saya. Yañı deñişimniñ Qırım istiqbali aqqında Qırım.Aqiqat Radiosınıñ yayınında aytıldı.
Qırımlı aq qorçalayıcı Lutfiye Zudiyevanıñ Qırım.Aqiqatqa tarif etkenine köre, dekabrniñ 27-nde Ukraina akimiyetiniñ deñişim ögüne qırımlılarnen bağlı mesleatlarnı aq qorçalayıcılarnen keçirgeni belli oldı.
Rusiye Federatsiyasınıñ apishanelerinde yatqan qırımtatarlar, qırımlılar, ukrainalılarnıñ cedvelleri kesen-kes teşkerilgen ediLutfiye Zudiyeva
– Ukraina insan aqları vekâletlisiniñ ofisi ve prezidentniñ Qırım temsilciligi qırımlı advokatlarnen bağ tuta, Rusiye Federatsiyasınıñ apishanelerinde yatqan qırımtatarlar, qırımlılar, ukrainalılarnıñ cedvelleri kesen-kes teşkerilgen edi. Amma neticeleri ve soñu belli degil. Esnasnen dos-doğru alâqam yoq, bilgenim kibi, qırımlı siyasiy mabüslerniñ probleminen çalışqan Kyivdeki aq qorçalayıcı teşkilâtlar bile bu esnastan pek haberdar degiller. Faal, advokat, aq qorçalayıcılarnıñ etik baqışı aqqında ayta bilem: qorçalağan insanlarımız arasında prioritetler yoq. Siyasiy sebeplerden açılğan davalar boyunca SİZO ve apishanede tutulğanlar azatlıqta olmalı, dep tüşünemiz.
Lutfiye Zudiyevanıñ fikirince, Moskvadaki «Metropiket» Rusiye cemiyetiniñ faal qısmı din ve millet mensüpligine ve siyasiy baqışlarına baqmadan, faal birleşmege tırışqanını ayta.
– Olarnıñ fikirince, Rusiye cemiyetiniñ çeşit qatlamları repressiyalarğa oğray, ve tek birlik olmaları siyasiy sebeplerden açılğan davalarnıñ ketişatını deñiştire bile. Bu müim esnaslar, olarnı közetmek meraqlı ola ve olarnı talil etmek kerek. Belki, yaqında degil, amma ileride olarnıñ bir neticesi mıtlaqa olur.
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, Ukraina akimiyeti Rusiye ile keçirgen esirlerni ve siyasiy mabüslerni azat etüv muzakerelerinde qırımlılarnen bağlı belli uzlaşuvlarğa razı oldı, dep tahmin ete.
– Sentâbr ayında 24 ukrainalı deñizci ve diger siyasiy mabüsler deñiştirilgen soñ yañı cedvellerni azırlağanlarnen işbirligi yapqan edik. Er kes prezidentniñ qırımlı siyasiy mabüsler, qırımtatarlar Rusiye apishanelerinden qaytacaq ekinci cedvelde olacaq laflarına esaslanğan edi. Bunı o, Qırım.Aqiqatqa bergen intervyüda aytqan edi. Amma neticede bu esnas nasıl keçti ve Ukraina tarafı Rusiyege qarşı delillerni ne vaqıt tapıp olamadı… Yañı yıl arfesinde bir-eki insan azat etilse, olarnıñ yaqınları içün büyük quvanç ve akimiyet içün müsbet bir şey olur. Amma rusiyeliler yibermegenlerni ne yapacaqmız? Tek terrorist dep sayğanları içün degil, Ukrainanıñ Qırım mevzusında suverenitetini bozmaq içün.
Refat Çubarovnıñ qayd etkenine köre, o, deñişim, planlaştırılğanı kibi, «er kesni er keske» formulası boyunca kete, dep soñuna qadar ümüt etken edi.
– Ya da anda eñ azından qırımlı siyasiy mabüslerniñ bir qısmı olur. Amma neticede bazar künü İnstitutskaya soqağında insanlarğa ateş açqan sabıq «Berkut» hadimlerini teslim ete bilemiz. Bizim vatandaşlarımız Müslim Aliyev – 19 yıl koloniya, Enver Bekirov – 18 yıl ve ilâhre – deñişim muzakeresiz bile qalacaq. Deñişim olmaz kibi bir şey yoq, amma akimiyet deñişimlerde insanlar bölünmesin dep mümkün olğanı qadar çoq deliller qullanılmalı. «Metropiketni» aytsaq, Moskva ve Sankt-Peterburgda aktsiyalarğa çıqqan bir qaç on insanğa minnetdarmız. Bunı anda yapmaq içün tek qayğıdaşlıq yetmey, şahsiy cesaret de olmaq kerek. Rusiye akimiyeti buña qulaq asmaycaq, amma böyle insanlarnıñ olması müim.
Ukraina arbiy eksperti Oleg Jdanovnıñ qayd etkenine köre, Rusiye Ukraina ile esirlerni deñişimge iştirakçi olaraq kire.
Rusiye bu deñişimni siyasiy maqsadlarına irişmek içün qullanaOleg Jdanov
– Deñişim Ukraina ve Donetsk ve Lugansk vilâyetlerindeki qanunsız birleşmeler arasında olacaq, resmiy şekilde ise Ukraina, Rusiye ve OSCE añlaşqan ediler, yani Üç taraflı bağ gruppası. Onıñ toplaşuvlarında Rusiyeniñ talabınen bu qanunsız qurulışlarnıñ vekilleri buluna. Yani resmiy şekilde Rusiye Federatsiyasınen deñişim kerçekleştiremiz: o, bu topraqnı kontrol ete, onıñ vekilleri anda kele. Rusiye bu deñişimni siyasiy maqsadlarına irişmek içün qullana. Bu cedveller oyunını alayıq, «normand körüşüvinden» soñ bir variant seslendirile, soñra ise oyunlar başlay: kimler belgilendi, kimler tasdıqlandı. Bundan ğayrı, Ukraina vekillerini öz başına ilân etilgen cumhuriyetlerniñ temsilcilerinen muzakere yapmağa zorlaylar.
Oleg Jdanov, Moskva Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları» boyunca mahküm etilgenlerni deñişimge çıqarsa, olarğa nisbeten Rusiye uquqınıñ qullanılmasını qanunsız tanıycaq, dep qayd ete.
– Bu deñişim sentâbrde olğan deñişimnen qıyaslanmaz: anda çetel ortaqları olmağan eki prezident arasında iç añlaşma oldı, doğru deñişim oldı. Mında ise tek siyasiy piar, «normand körüşüvinden» soñ halqara qullanıcılar içün. Şunıñ içün Rusiye bu deñişimde körünmege istemey. Onıñ kefaletlerine inanmağa olmay: «er kesni er keske» formulası boyunca daa bir deñişim bitmedi, endi yañı cedvel peyda ola. Yanvarniñ başında yañı cedvel olsa şaşmam. Bizim reberligimiz de qabaatlı, çünki cenk vaqtında esir tüşkenlerniñ cedvellerini gizleymiz, bu cedvel soñsuz arta bile. Em de FSB Donbasta er angi insannı Ukraina faydasına casuslıq yapqanında qabaatlaması mümkün, ve o, bu cedvelge kirsetile bile. Esas mesele bu.
Ukraina ve Rusiye arasında olğan deñişimlerden birinde azat etilgen ukrainalı dinşınas, eski esir İgor Kozlovskiy bu esnasnıñ qıyın taraflarını aydınlata.
– Pek siyasetleştirildi, bu ise gumanitar mesele. Yaşayış şaraitleri olmağan bir yerde bulunğan belli bir insannıñ çekişüvleri, onı farqlı baqışları içün apiske aldılar, belki de, tesadufen. Biriniñ biznesi alındı, birini çaqqanlar, ve bu bizim Ukraina vatandaşlarımız. Em de biz belli bir insannıñ qayda olğanını, kamera nomerasına qadar bilsek de, «L/DNR» onıñ olarda olğanını inkâr etmesi mümkün. Yoq ve oldı deyler, bunı teşkermek imkânsız ola. Çoqusı allarda cedvellerge kimler içün küreşseler olar kire. Bazı vaqıtları tuvğanları bilip esirlerni anda kirsetmey, başqa çare tapıp azat ettirmege ümüt eteler. Evelden böyle ticaretniñ neticesi bar edi: satın ala ediler, añlaşa ediler. Farqlı taqdirler bar. Amma aq qorçalayıcılar bu insanlar devlet organlarımıznıñ diqqatında olsun dep areket eteler.
(Metinni Vladislav Lentsev azırladı)
«Hizb ut-Tahrir işi» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.
Aleksandr Yankovskiy, qırımlı jurnalist, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ müellifi ve muarriri


text:
Bugün bütün kün yerli sakinler internet ağlarında Sudaqta avgustnıñ18 – 19 keçer gecesi olıp keçken felȃket aqibetleriniñ fotolarını yerleştireler.
Sağanaq neticesinde bir çoq evler suvğa battı, dağlardan tüşken sel ise, 15 maşnanı yoldan yuvıp ketti.
Hatırlatamız, avgustnıñ18 – 19 keçer gecesi sel suvları bir çoq mesken evlerni bastı, ve yoldaki arabalarnı yüzüm bağları tarafına alıp ketti.
Fevqulȃde nazirligi hızmetçileri 76 insannı qurtardılar, olarnıñ içinde 23 bala bar edi. Üç köy ışıqsız qaldı.
İçtimaiy ağlarda Facebook, Vkontakte, Odnoklassniki saifelerimizge, bunen beraber, Telegramda kanalımızğa qoşulıñız ve eñ aktual ve meraqlı malümatlardan haberdar oluñız.


text:
Ukraina prezidenti Petro Poroşenko «Ukrainanıñ tışqı siyasetine dair bazı Ukraina qanunlarına deñişmelerniñ kirsetilmesi aqqında» Ukraina qanunı imzaladı. Yuqarı Radada bu qanun 2017 senesi iyünniñ 8-nde qabul etilgen edi.
Bu qanun ile «Ukrainanıñ milliy telükesizlik esasları aqqında» ve «İçki ve tıqşı siyasetiniñ temelleri aqqında» Ukraina qanunlarına Avropa-Atlantik integratsiyasına dair deñişmeler qabul etile.
«Qanunğa binaen, Avropa-Atlantik itifağına qoşulmaq ve NATO azası olmaq – Ukraina milliy menfaatlarınıñ prioritetlerinden biri ola. Bu maqsatqa irişmek içün Ukraina bütün kerekli islâatlarnı kerçekleştirecek, şu cümleden mudafaa ve telükesizlik saasında İttifaq azalarınıñ kriteriylerine uymaq içün areket etecek», – dep aytıla prezidentniñ sitesinde yerleştirilgen bildirüvde.
Vazifesini qaldırıp, qaçıp ketken sabıq prezident Viktor Yanukoviç tarafından 2010 senesi qabul etilgen bitaraf statusını red etmek içün 2014 senesi dekabr ayında Ukraina Yuqarı Radası prezident Petro Poroşenko tarafından teklif etilgen mahsus qanun leyhasını desteklegen edi. Bitaraf statusından vazgeçken olsa da, şimdige qadar Ukraina tam olaraq NATO azası olmaq içün alınğan muayyen bir tedbirlerni ğayırdan başlatmağan edi, albu ki 2004 senesi devlet yolbaşçısı Leonid Kuçma olğanda baş nazir Yanukoviç tarafından böyle bir programma azırlanılğan edi.
Şimdige qadar Kyiv öz tarafından NATO ile çeşit saalarda işbirlik yapmaq ve Avropa-Atlantik itifağınıñ standart ve ümdelerini menimsemek vazifelerinen sıñırlana edi. Öz tarafından NATO temsilcileri qayd eteler ki, Ukrainanıñ mevamı deñişmey: Ukraina ittifaq azası ola bile, bunıñ içün Kyiv tarafından kerekli şartlar eda etilmeli ve istek bildirilmeli. Amma Rusiye «Ukraina NATO azası olmaycağını tasdiqlaycaq kefaletnıñ berilmesini» talap ete.
İyünniñ 5-nde Montenegro devleti resmiy olaraq NATO-nıñ 29-ncı azası oldı. Rusiye ve Qaradağdaki Rusiye tarafdarları olğan firqalar buña qarşı çıqqan edi.


text:
AQŞ xärbi räsmiye Kenneth Allard, salqın suğışnıñ soñgı yıllarında yewropada NATO köçlärendä eşlägän. Ul şul uq waqıtta xarbi tarixçı da. Allard, “ber yaqtan qarağanda maxsus ğaskärelärne Äfğanstanğa cibärü yaxşı fiker di. Läkin alarnıñ tawda çaralar kürerlek säläte bulsa da, qısqa waqıt eçendä alarnın faydası ni däräcäd bulır, monısı citdi soraw” di ul.
Allard, “AQŞ häm aña berektäş illärneñ ozın waqıtqa eşläyäçäk çaralar kürüläre tağın da faydalıraq bulğan bulır ide” digän fikerdä.
“Suğışçılar, bezneñ döşmannarıbız. Şunıñ öçen Äfğanstandağı missiägä qısqa waqıtlı qaramasqa. Ägärdä bu yaqtan qarasaq, bu mäsälägä berdän ber çara ul ildä däwamlı ber xärbi köç urnaştıru. Sezneñ 3.200 xärbi köçegez bar, sez alarnı 6-8 ayğa gına anda cibäräsez dä sonınnañ kire qaytarasız, ä alar anda bu qısqa waqıt eçendä ni eşli ala? Faydası küp bulmas. Läkin bezneñ xärbilär annañ qaytarğanda anda däwamlı ber xärbi köç urnaştıra alırbızmı? Bu dönyanıñ böten cirendä teror belän köräşkändä zur problem bulıp tora. Ägär dä däwamlılıqnı tämin itälmibez ikän, bezneñ xärbilär gel anda qalırğa mäcbür bulaçaq häm bezneñ moña köçebez citmäs dä.”
Allard, NATOnıñ Yewropadağı äğzä illäre, berektäş bularaq yärdäm kürsätäçägen beldersälär dä, alar xäzergä qadär bu missiadä bik az öleş kerttelär di. Äfğanstandağı missiäda AQŞnıñ wazifasın büleşü mäsäläse Yewropada gel qaynar bäxäslär tudıra. Häm Yewropa illäre küpçelektä ğisyançılar belän bulğan problemnı, AQŞnıñ üz mäsäläse bularaq qabul itälär di.
Ä New Yorktağı, New American Foundation isemle xosusi oyışmanıñ, xärbi häm saqlanu eşläre başlığı William Hartung isä, Yewropa monı ni qadär açıqtañ-açıq kürsätmäsä dä, Äfğanstan mäsäläsendä – narkotika satışı häm ğisyançılarn tudırğan qurqınıçnı yaxşı añlıylar dip ışanam dip äytä.
“Äfyün satışı, ğisyançı suğışçılar qurqınıçı, alarnı Äfğanstandağı missiä öçen kübräk öleş kertergä etärä alır ide. Läkin ikençe yaqtan, AQŞ Äfğanstanğa kersä dä, xättä suğışçılar lagerların tarmar itsädä, Äfğanstan barıber äle äfyün säwdäse öçen açıq. Şunıñ öçen min uylawımça, cäwaplılıq häm mänfäğatlär mäsäläsendä Yewropanıñ üz eçendä nizaqlar bulırğa mömkin.”
Hartung, NATOnıñ başqarğan wazifasın añlawda problämnär tua di. Yäğni NATO 1949 yılda Sovetlär Berlegenä qarşı saqlanu maqsadında oyıştırılğan ide. Ä xäzer salqın suğış bette, Sovetlär ällä qayçan cimerelde. NATO xäzer berektäş illär öçen saqlanudan bigräk üze başlap üze xäräqät itä torğan berläşmä bulıp tora.
Hartung süzlärenä qarağanda xäzerge zamanda NATOnıñ maqsatların anın xartiäsena turı kiterergä tırışırga keräk tügel. Anın urnına Hartung, xartiäne üzgärtergä täqdim itä. Bu oçraqta berektäş illär üzlärennäñ nilär kötelgänen tögäl beläçäk.


text:
Cuma künü «1+1» ukrain telekanalınıñ haberler hızmeti Rusiyeniñ MİD ve FSBge muracaatta bulunıp, Rusiye tarafından Ukrainanıñ Donetsk ve Lugansk vilâyetlerine silâlı adamlar ile avtobuslar kirmesini añlatmağa rica etti.
Malüm ki, mayıs 27-ne keçer gecesi Rusiye tarafından Lugansk vilâyetine silâlı adamlarnen üç maşina kirdi. Silânen tolu daa bir qaç maşina ukrain sıñırcıları tarafından yaqalandı.
Mayıs 30-na keçer gecesi – UNİAN bildirgenine köre – Rusiye tarafından sıñırdan keçecek olğan daa 13 adam ve silânen tolu eki mikroavtobus ukrain sıñırcıları tarafından yaqalandı.


text:
Qırımda koronavirusnen hastalanğan yerli sakinge qarşı özüni tecrit etmegeni içün birinci cinaiy dava açıldı.
Bu aqta martnıñ 30-nda koronavirus yuqunçınıñ tarqaluvına qarşı tedbirler meseleleri operativ ştabınıñ toplaşuvında Qırımdaki Rusiye İç işler nazirliginiñ yolbaşçı muavini Aleksandr Smaglin bildirdi.
«Tünevin özüni tercrit etüv talaplarına uymağan ve başqa insannı hastalıqqa oğartqan şahısqa qarşı cinaiy dava açıldı. Dava açıldı, bütün malümat toplandı», – dedi Smaglin.
Qırımnıñ Rusiye yolbaşçısı Sergey Aksenov Qırımdaki koronavirus vaziyeti toplaşuvında çetelge barğanını gizlegen vatandaşlarğa qarşı el küreşi çalımlarını işlemege çağırdı.
«Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ» koordinatorı Olga Skripnikniñ fikirince, Aksenov yarımada sakinlerine qarşı küç qullanmağa çağırğanı içün mesüliyetke çekilmeli.
Daa evel berilgen malümatqa köre, martnıñ 30-nda Qırımda 2801 insan tibbiy közetüv altında buluna, 62 insan – hastahanede, 10 kişi – observatorlarda.
Daa evel 2019-nCoV olaraq belli SARS-CoV-2 koronavirusı Qıtayda keçken yılnıñ soñunda qayd etildi.
O, COVID-19 hastalığınıñ sebebi oldı. Hastalıq yengil keçe bile, bazı insanlarda suvuqlanuv ve gripp alâmetleri, yüksek sıcaq ve öksürüv körüne bile. Bu ölüm sebebi ola bilgen pnevmoniyağa keçmesi mümkün. Hastalarnıñ ekseriyeti tüzele; çoqusı allarda immunitet sisteması zayıf olğan insanlar, hususan qartlar vefat ete.
2020 senesi martnıñ 11-nde Dünya sağlıq teşkilâtı yañı koronavirus sebebinden başlağan hastalıq qırğınlığını pandemiya olaraq tanıdı.


text:
Karl Marx
Karl Marks (nemisshe: Karl Marx; 5 May, 1818 – 14 Mart, 1883) nemis filosofı ha'm pul (ekonomika) ha'm ku'sh (siyasat) haqqında jazg'an siyasiy oyshıl bolg'an. Markstin' oyınsha ekonomikada jallanıp islew bolsa, barlıq waqıtta klasslar arsında gu'res boladı. Onın' en' belgili kitabı Communist Manifesto. Ol bul kitaptı 1848-jılı Friedrich Engels penen birge jazg'an. Kitap kommunizm ideaların ha'm maqsetlerin belgilep beredi. Onın' ideaları Marksizm dep ataladı.
Onın' en' a'hmiyetli jumısı bul Das Kapital kitabıdır. Ol kitaptın' u'sh toplamı u'stinde ko'p jıllar jumıs islegen. Kitapta "kapitalizm" haqqında ha'm og'an qarsı pikirler so'z etilgen. Kitaptag'ı idealar ko'p tartıslarg'a alıp kelgen: birewler onı qollap quwatlasa, qalg'anları qarsı bolg'an. Bunın' tiykarg'ı sebebi, kitapta ko'rsetilgen idealarg'a iseniwshiler ko'plegen ma'mleketlerdi o'zgertiw maqsetinde sotsiallıq ko'terilislerdı (ma'selen: Oktyabr ko'terilisi) baslag'an. Bul ma'mleketlerde kommunistlik sistema bolg'an ha'm hu'kimet basshıları olarg'a qarsı shıqqanlardı o'ltirgen yamasa qamaqqa alg'an.
Markstin' en' belgili teoriyası "Materializm". Ol din, moral, sotsiallıq jag'day ha'm basqalar ekonomikag'a tiykarlang'anına isengen.
Karl Marks 1818-jılı Germaniyada tuwılg'an, biraq onın' ideaları ko'pshilikke jaqpag'anlıg'ı ushın ko'p ko'shiwge ma'jbu'r bolg'an.
Marks uzaq waqıt Londonda jasag'an. Ol 1883-jılı sol jerde qaytıs boladı. Marks qaytıs bolg'annan keyin, onın' dostı Engels onın' ko'p jumısların aqırına jetkergen.


text:
Qırımda neşir etilecek ukrain gazetasınıñ semeriligi sıfır derecesinde olacaq. Nushası pek az olıp, gazeta Kremlge bağlı teşkilâtlarda dağıtılacaq.
Böyle fikirni, Kremlge bağlı olğan Qırım akimiyeti tarafından yarımadada ukrain tilinde gazeta çıqarmağa niyetini izaatlap, Qırım.Aqiqat Radiosınıñ efirinde Qırımtatar Milliy Meclis azası, QHA müdiri Gayana Yüksel seslendirdi.
O dey ki: «Böylece, Ukraina ve bütün dünyağa işğal etilgen yarımadada sakinlik ve bereket olğanını köstermek içün, Qırım akimiyeti, kene de közboyama olaraq, şu «potömkin köyünde» daa bir evçik qurayıq dep, bunı yapacaq ola. Bu kibi kütleviy haber vastalarınıñ semeriligi sıfır derecesinde olmasa da, añlaşıla ki, olar nezaret astında olıp işğalci akimiyetniñ degenini yazacaq».
Kremlge bağlı Qırım akimiyeti ukrain tilinde gazeta çıqaracağını ilân etti. Gazetada yarımadada yaşağan ukrainler aqqında söz ketecek. Gazeta Qırım akimiyetiniñ destegi ile neşir etilecek, birinci sanı endi bu ay çıqacağı bildirile.


text:
Sırbistanlı rejissör ve çalğıcı Emir Kusturitsa, The No Smoking Orchestra folk-rok-gruppasınıñ çalğıcıları ile beraber Çufut-Qale qobalar şeerinde improvizatsiya yolunen kontsert keçirdi. Bunı «Krım 24» telekanalı bildire.
Ondan ğayrı Kusturitsa Çufut-Qalede rekonstruktsiyanıñ keçirilmesini tevsiye etti.
Qobalar şeerini kezgen soñ o: «Bu yerde insanlarnıñ yaşayışı bar edi. Onı köstermek kerek. Tarihiy rekonstruktsiyanı keçirmek kerek», – dedi.
Sırbistanlı rejissör ve çalğıcı Emir Kusturitsa ağustos 22-de Yaltağa kontsert ile keldi.
Kusturitsa 2017 senesi iyül 23-te Qırımğa keldi ve «añlı surette Ukraina devlet sıñırınıñ bozuluvı; Rusiyeniñ tecavuzını red etüv; Qırımnıñ ilhaq etilmesiniñ qanuniyleştirilmesinde iştirak etüv ve yarımadanıñ territoriyasında qanusız gastrol faaliyeti» içün Ukrainadaki «Mirotvorets» saytınıñ bazasına kirsetildi.
Ondan evel Kusturitsa, Qırımda sanağa çıqqanı içün ihtimal ile özüne qarşı sanktsiyalarnıñ tatbiq etileceginden qorqmağanını bildirdi. O, Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaq etilmesiniñ tabiiy, «organik protsess» olğanını saya.
Qırım Rusiye tarafından ilhaq etilgen soñ ve Donbasstaki cenk vaqtında sırbistanlı kinorejissör, Kann festivaliniñ eki defa laureatı, çalğıcı Emir Kusturitsa defalarca Kremlniñ areketlerine qol tuttı. Buña cevaben Kyivde Kusturitsanıñ iştiraki ile konsertni lâğu ettiler.
Ecnebiy artistler Rusiye tarafından ilhaq etilgen Qırımğa Ukraina tarafından qapatılğan keçirüv noqtalarından keçerek gastroller ile kelip, Ukraina qanunlarını bozalar. İlhaq etilgen territoriyada sanağa çıqqan ya da Qırımnıñ Rusiye tarafından ilhaqına qol tutqanını bildirgen artistlerniñ bazıları Ukrainanıñ qıtadaki qısmında sanağa çıqmaq imkânından marum etildiler.


text:
Cumaertesi, oktâbr 17 künü, Keriç parom keçiti rayonında yel küçüniñ artması beklenile. Bu sebepten paromlarnıñ areketi toqtatıla bile.
«Yelniñ saniyede 15-17 metr qadar armtası beklenile. Böyle alda port nezareti ya da paromlarnıñ kapitanları gemilerniñ işini toqtata bileler. Amma, ameliyatqa binayen, yelniñ 15 m/s olması vaqıtta paromlar episi bir yüre bile», – dep añlattılar RİA Krım agentligine «Deñiz müdirligi» şirketinde.
Bildirilgeni kibi, al-azırda Keriç keçiti adetiy rejiminde çalışa. «Kavkaz-Qırım» yolağında künde sekiz sefer keçirigen beş parom çalışa. Paromnı beklev müddeti bir saatten ziyade degil.
Oktâbr 12 künü keçit Keriç boğazında yel küçüniñ artması ve furtuna havfı sebebinden işini toqtattı.


text:
Qırımtatar Milliy Meclisiniñ reisi Refat Çubarov, ukrain siyasiy mabüslarınıñ azat etilmesi içün, Ukraina kerek olğan er şeyni yapar, dep ayttı. Bu aqta o, oktâbrniñ 27-nde «Borispol» ava limanına keçken brifingte söz yürsetti.
Çubarov işğal altındaki Qırım ve qomşu Rusiyede SİZO ve apiste tutulğan mabüslarnıñ soyadını oqudı.
«Bu, Qırımnıñ azat etilmesi oğrunda yapılğan küreş esnasında acele azat etilmesi kerek olğan siyasiy mabüslarnıñ cedveli. Biz epimiz, Qırımdaki daimiy repressiyalar generatorını toqtatmaq kerek olğanını bilemiz. Bu generatornıñ adı - Moskva», – dedi Çubarov.
Qırımtatat Milliy Meclisiniñ muavini İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoznı ketirgen uçaq oktâbrniñ 27-nde «Borispol» ava limanına kelip qondı.
Azat etilgen Qırımtatar Milliy Meclisiniñ muavini İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoz oktâbrniñ 26-sı, cumamaqşamı künü Ankarada Türkiye prezidenti Recep Tayyip Erdoğan körüşken edi.
İşğal altındaki Qırımda mahküm etilgen Ahtem Çiygoz ve İlmi Umerov oktâbrniñ 25-ndeTürkiyege teslim etilgen edi.
Ğayrı resmiy malümatqa köre, Ahtem Çiygoznen İlmi Umerovnıñ teslim etilmesi boyunca Türkiye Cumhuriyetiniñ prezidenti Recep Tayyip Erdoğannıñ Rusiye prezidenti Vladimir Putinnen yapqan soñki körüşüvi esnasında añlaşqanlar.
Rusiye Devlet Duması, prezident Vladimir Putinden qırımtatar milliy areketiniñ liderleri İlmi Umerov ve Ahtem Çiygoznıñ afu etilmesini, Qırım musulmanlarınıñ müftisi Emirali Ablayev rica etken eken dep ayta.
Kreml nezaretindeki Aqmescit rayon mahkemesi sentâbrniñ 27-nde Umerovnı eki yıllıq yaşav tarzındaki koloniyada qalmasına üküm etip, eki yıl devamında açıq faaliyetnen oğraşıp, kütleviy haber vastalarında çıqış yapmaqnı yasaqlanğan edi. Umerov kutleviy surette separatizmge çağırmaqta qabaatlanğan edi. Onıñ özü oña qarşı qozğatılğan cinaiy iş siyasiy renk taşığanını aytqan edi.
Kreml nezaretindeki Qırım Yuqarı mahkemesi qırımtatar halqınıñ liderlerinden biri olğan Ahtem Çiygoznı 8 yıllık koloniya cezasına mahküm etken edi.Ahtem Çiygoz 2015 senesi yanvar ayında 2014 senesi fevralniñ 26-nda Qırım Yuqaru Şurası binasınıñ ögünde Ukrainanıñ topraq bütünligine bağışlanğan mitingde iştirak etkeni içün tutulıp alınğan edi. Qırımnıñ rusiyeli akimiyeti Çiygoznı kutleviy nizamsızlıqlar teşkil etmekte qabaatlay.


text:
... Aqmescitniñ 1-nci SİZO-sından Krasnodarnıñ 1-nci SİZO-sına çıqamız. Sallantıdan yüregim bulanmaması içün ilâc içtim, onı maña kameradaki qomşum tevsiye etti. Keçken sefer Krasnodardan Aqmescitke etapnı barıp çıqmam dep belledim, 12 saat toqtamadan qusıp-qusıp kettim, az qaldım aş qazanımnı qusmaq. Yardım kösterecek de kimse yoq, onıñ içün bu sefer azırlandım.
Pek yorğun edim, bundan yuqusız gece ve ilâc içip yuqlap qaldım. Yolda, skemleden tüşmemek içün bütün vaqıt uyana edim. Bazı vaqıtları maşnanı pek sallağanı içün yerge tüşe edim. Yanımda oturğanlar skemleni tizlerinen tutıp başladılar. Keriçkece yuqlap kettim.
Nasıldır zonağa kelip çıqqan soñ avtozaktan epimizni çıqardılar: aşamaq ve kenefke barmaq içün. Müddet 20-25 daqqa berdiler. Namazlarnı oqumağanlar fırsattan faydalanıp bunı yaptılar. Soñra kene avtozaklarğa oturttılar ve Keriçten Krasnodardaki SİZO-ğa toqtamadan alıp kettiler. Evel yuqlamağanlar endi yattılar, yuqlağanlar ise tizlerinen skemlelerni tuta ediler.
Aqmescitten Krasnodarğace yol 10-12 saat sürdi ve 20-25 daqqa devam etken bir toqtav oldı. Gece saat 12-lerde Krasnodar SİZO-sına kelip çıqtıq ve beklep başladıq. Nevbetçi olmağanı içün bizni bayağı vaqıt avtozaklarda tuttılar. Biz kenefke istey edik, bizni ise "şimdi-şimdi" dep aldata ediler.
Pek qıyın edi. Kenefke barmağa izin bermelerini talap etip başladıq. Soñra birer-birer çıqmağa izin berdiler. Eñ pek istegenler başta ketti.
Bayağı vaqıt beklegen soñ niayet bizni çıqarıp başladılar. Anbarğa oşağan bir odağa kirsettiler, 15-şer böldiler (biz 30 edik), yani eki gruppağa. "Etap" odalarına kirsettiler. Anda kene beklemek mecbur edik. Soñra epimizni çıqardılar, sıranen tizdiler ve foto çekip başladılar. Soñra çantalarımıznı berdiler ve 5*5 metr olğan başqa odağa kirsettiler.
Kene beklev. Vaqıt gece, saat 2-3-tir. Gece namazınıñ vaqtını qaçırmamaq içün etraf kilri olğanına baqmayıp, namazımıznı anda qılmağa mecbur oldıq. Bazılarğa namaznı qılıp bitirmege fırsat bermediler, çıqarıp başladılar. Er kesni duşqa alıp kettiler. Bazıları yuvundı, bazılar yoq. Çünki kene ne yerde ve qaç saat beklecegimiz belli degil edi.
Bunda ğayrı, duşqa kirmezden evel bizni soyunma yerde tuttılar. Anda o qadar sıcaq edi, terlep-piştik. Anda qaranlıq, bir şey körünmey. Amma yüzlerni körmek ve kim olğanını añlamaq mümkün. Men aylandım, baqam Belâl ağa skemlede otura, közleri yumuq, üstü-başı şır-suv. Kendini yaramay is ete edi. Yelçik biraz üfürgen yerge oturmağa teklif ettim. Biz anda daa bir saat bekledik.
Bazıları buña dayanmayım, qapunı tepip başladılar. Amma iç bir kimse kelmedi. Saaba saat 5-lerge yaqın pencerede yarıq köründi, bizge yataq çamaşırını, yastıq ve yorğan berdiler. Bizge berilmyezden evel yuvuldımı, yuvulmadımı, dep tüşünip başladım. Körünişi pek fena edi. Amma bunda yahşısı yoq dediler, almaq mecbur oldıq.
Niayet bizni şu "fırından" çıqardılar. Hadimniñ peşinden kettik. Yol boyu beton koridorda tabanda minderler yata edi. Olarnıñ arasında eñ normal soyunı saylap, çantalarımıznen nezaretçiniñ peşinden ketmege devam ettik.
Rustemni (Şeyhaliyev) bir tarafqa alıp kettiler, meni, Belâl ağanı ve Enver ağanı ise başqa tarafqa. Şeylerimizni az-azdan taşıdıq. Pek çoq vaqıt kettik: tışarığa, binağa, de merdiven boyunca yuqarığa, tar koridor boyunca, soñ kene aşağı, bir binadan başqa binağa. Niayet bir koridorğa keldik, mında bizni kameralarğa yerleştirmek kerek ediler.
Şır-suv edik. Pek yorğun edik. Üçümizni de başqa-başqa kameralarğa yerleştirdiler. Men soñki edim. Meni 153-nci kamerağa kirsettiler...
(Devamı bar)
Ruslan Suleymanov, Qırımlı siyasiy mabüs, vatandaş jurnalisti, uquq qoruyıcı teşkilâtlar tarafından siyasiy mabüs kibi tanılğan
«Bloglar» rubrikasında ifadelengen fikir-tüşünceler müelliflerniñ noqta-i nazarını aks ettirip, muarririyetniñ baqışlarınen bir olmaması mumkün
Rusiye apsinde tutulğan qırımlılar
2014 senesi baarde Qırımnıñ Rusiye işğalinden soñ yarımadada Rusiye quvetçileri mustaqil jurnalist, vatandaş faalleri, qırımtatar milliy areketiniñ faalleri, Qırımtatar Milliy Meclisiniñ azaları ve Rusiyede yasaqlanğan «Hizb ut-Tahrir» ve «Tebliğ Cemaatı» teşkilâtlarınen alâqaları bar olğanından şübheli sayılğan insanlarnı apiske alıp başladı.
Ukraina Yuqarı Radasınıñ İnsan aqları vekâletlisi Lüdmila Denisovanıñ kâtibiyeti 2020 senesi noyabr ayında Rusiye tarafından siyasiy sebeplerden taqip etilgen insanlarnıñ sayısı 130 ola, dep bildirgen edi.
Qırım aq qorçalayıcı gruppasınıñ malümatına köre, 2020 senesi oktâbr ayınıñ soñuna qadar eñ az 110 kişi Qırımda siyasiy sebepli ya da diniy cinaiy taqipler çerçivesinde azatlıqtan marum etildi.
Siyasiy mabüslerge qol tutuv programmasınıñ reberi, «Memorial» aq qorçalayıcı merkeziniñ şura azası Sergey Davidisniñ bildirgenine köre, merkezleriniñ cedvelinde 315 insan bar, 59-ı – qırımtatarıdır.
Aq qorçalayıcılar ve advokatlar bu cinaiy davalarnı siyasiy, milliy ya da diniy sebeplerden taqip dep adlandıra. Rusiye akimiyeti bu sebeplerni inkâr ete.
Qırımdaki «Hizb ut-Tahrir davaları»
«Hizb ut-Tahrir davası» boyunca apiske alınğan ve mahküm etilgenlerniñ imayecileri olarnıñ taqip etilmesi diniy sebeplernen bağlı olğanını tüşüne. Advokatlar qayd etkenine köre, Rusiye uquq qoruyıcı organları tarafından bu dava boyunca taqip etilgenler – ekseriyeti qırımtatarlar ve ukrain, rus, tacik, azeri ve islâm dinini kütken diger millet vekilleri. Halqara uquq işğal etilgen topraqlarda işğalci devlet qanunlarını kirsetmege yasaqlay.
«Hizb ut-Tahrir» halqara islâm siyasiy teşkilâtı, bütün musulman devletleriniñ islâm halifeligine birleştirilmesini öz maqsadı olğanını ayta, amma olar, bu maqsatqa irişmek içün terroristik usullarnı red ete ve Rusiyede adaletsiz taqip etilgenini ayta. Rusiye Yuqarı mahkemesi 2003 senesi «Hizb ut-Tahrir» teşkilâtını 15 «terrorist» birleşme cedveline kirsetip, onı yasaq etti.


text:
Ukraina ve Türkiye vatandaşlarnıñ ID-kartları boyunca seyaat ete bilmeleri içün añlaşma tizdiler. Mart 14-de Ukraina Nazirler şurasınıñ matbuat hızmeti bildirgenine köre, añlaşma imzalama merasimi Ukraina baş naziri Volodımır Groysmannıñ Türkiye ziyareti çerçivesinde kerçekleştirildi.
Añlaşmağa binaen, ID kartı şeklinde pasport qullanğan Ukraina ve Türkiye Cumhuriyetiniñ vatandaşları Türkiye ve Ukrainada 180 kün içinde 90 kün devamında vizasız qala bilecek, memleketke kire ve çıqa bilecek, em de memleket üzerinden vizasız seyaat ete bilecekler.
Ukraina Nazirler şurasında deyler ki, işbu añlaşma memleketler arasında eki taraflı munasebetlerni inkişaf ettirmege yardım etecek.
Al-azırda Ukraina ve Türkiye arasında vizasız rejim (90 künge qadar) bar.
2016 senesi yanvar 1-den itibaren Ukrainada ID-kartı şeklinde iç pasportları berilmege başladı. Qanunlar kâğıt iç pasportları yerine ID-kartı şeklinde pasport almağa mecbur etmey. Ukraina ükümeti qayd ete ki, adiy pasportlardan ID-kartlarına keçüv Avropa Birligi ile vizasız rejim başlamasına daa bir adım ola.


text:
Bunı yerli akimiyetniñ ruporı olğan «Krıminform» haber agentligi bildire.
Aqyardaki Sberbank hadimi:«Al-azırda bölüklerimizde büyük nevbetler bar. Esap açmaq içün nevbette turıp, muracaat etmeli», – dep ayttı.
Bunıñ kibi malümatnı Aqmescitteki Sberbank bölüklerinde de tasdıqladılar.
Qırımda Sberbank bölükleriniñ hadimleri deyler ki, iş devam ete, bank çalışa ve qullanıcılarğa hızmet ete.
Aqmescitte banklar dairesinde olğan menbalarğa köre, Sberbank çalışmağa devam ete. Lâkin er keske hızmet kösterip yetiştirmeyler. Sberbanknıñ 22 bölügi bar, amma olar da yetreli degil eken.
2007 senesinden berli Sberbank Ukrainada bar. Qırımda banknıñ 22 bölügi çalışa.
Umumen Qırımda Ukraina banklarınıñ 11 filialı ve 1087 bölügi qayd etilgen.
Yılnıñ soñuna qadar banklar Rusiye Merkeziy bankında devlet qaydından keçip, Rusiye bank litsenziyasını almaq kerekler.Litsenziya almağan banklar 2015 senesi yanvarniñ 1-den soñ işini toqtatalar


text:
Rusiye tarafından işğal etilgen Qırım kurortlarınıñ rusiyeliler arasında populâlığı doğru «media adiselerge», hususan rusiyeli kütleviy haber vastalarında yarımada aqqında hatırlatmalarnıñ sıqlığına bağlı. Böyle fikirni Qırım.Aqiqat Radiosınıñ aqşam yayınında Aviasales.ru şirketiniñ tışqı kommunikatsiyalar müdiri Yanis Dzenis bildirdi.
«Qırımnıñ populârlığı yayınlarda ve çeşit medialarda «Qırım» sözüniñ tekrarlanma sayısınen bağlı. Çünki, umumen olaraq, o yerge barmaq içün başqa sebep yoq. Global olaraq, o yerdeki infrastruktura tursitlerniñ böyle miqdarını qabul etmege azır olğanını tasavur etmek qolay degil ve biz endi bir qaç kere kördik ki, nasıldır media adise bu ya da başqa yönelişke istekni arttıra», – dep ayttı Dzenis.
Rusiyeli ekspert, futbol çempionatından soñ İslandiya turistler arasında populâr olğanını misal olaraq ketirdi.
«Meselâ, yaqında olıp keçken çempionatta İslandiyanıñ iştiragi ve umumiy İslandiyadan ayretlenme sayesinde Reykyavikke biletler qıdırılmasınıñ sayısı 30%-ğa arttı. Bunıñ içün, televizornıñ bütün dögmelerinde Qırım – siznen yazda ola bilecek eñ yahşı şey, dep aytsalar, elbet, bu tesirge oğrağan adamlar bunı ömürge keçire», – dep qayd etti Dzenis.
Ukraina Yuqarı Radası Rusiyeniñ vaqtınca Qırım işğaliniñ resmiy başlanğıçı olaraq 2014 senesi fevral 20 kününi ilân etti. 2015 senesi oktâbr 7-de Ukraina prezidenti Petro Poroşenko bunıñnen bağlı qanunnı imzaladı. Ğarp memleketleri bir sıra iqtisadiy sanktsiyalarnı kirsetti. Rusiye yarımada işğalini inkâr etip, onı «tarihiy adaletniñ tiklenmesi» dep adlay.


text:
Başqortostan häm Räsäy berźämlegeneñ 450 yıllığına arnap ,,Kitap,, näşriätendä utıźğa yaqın baśma donya küräsäk. Bayram aldınan ös kitap taşqa baśıldı. Ular arahında altı teldä näşer itelgän yıyıntıq ta bar. Unda Respubliqalağı ijadi bäygelärźä eñeü yaulağan uqıusılarźıñ xikäyä - şiğırźarı tuplanğan.
Ber nisä köndän sauźağa ,,Başqort aştarı,, kitabı la sığarılasaq. Unda milli aş – hıu ölgöläre, başqort rizıqtarı turahında yaźılğan. Ular bayramğa saqırılğan qunaqtarğa büläk itep taratılasaq. Qunaqtarğa şulay uq, Respubliqa täbiğäte küreneştäre töşörölgän maxsus fotoalbom da büläk iteläsäk.


text:
«Bugün saat 8:30 Novoazovsk şeeriniñ etrafında keçirilgen antiterroristik ameliyatnıñ devamında Milliy gvardiyanıñ Ğarbiy operativ-territorial bölüginiñ arbiy hızmetçileri eki Ukraina vatandaşını tuttı. İnsanlarnıñ maşinasında tahminen 800 toldurılğan bülletenni taptılar. İnsanlar Ukraina havfsızlıq hızmetiniñ hızmetçilerine berildi», – dep bildirdiler müessisede.
Bazar künü Donetsk ve Lugansk vilâyetleriniñ bazı rayonlarında keçirilgen «referendumlarda» insanlarğa Donetsk ve Lugansk «halq cumhuriyetleri»niñ mustaqilligi ile bağlı fikirlerni bildirmege teklif etile. Jurnalistler ve bazı cemaat teşkilâtları rey berüv ketişatınıñ bozuluvı aqqında haber eteler.


text:
Avropa Şurasınıñ Nazirler komiteti toplaşuvında Ukraina eyyeti fevral 1-de Qırımda qırımtatarlarnıñ advokatlarına basqı yapılğanını aydınlatıp, bunı «Rusiye işğalci memuriyetiniñ muntazam repressiya siyasetiniñ yañı alâmeti» olaraq tanıttı. Bunı Ukraina Tışqı işler nazirliginiñ matbuat hızmeti fevral 2-de bildire.
Ukraina qayd ete ki, Rusiye Qırımda söz serbestligini bastırıp, jurnalistlerniñ havfsızlığı içün er daim telüke çıqara.
Ukraina kütleviy haber institutınıñ malümatlarına esaslanıp qayd etilgenine köre, Qırımda ifade serbestligine, şu cümleden kütleviy haber vastaları ve jurnalistlerge yapılğan basqı 300 kereden ziyade qayd etildi.
«Ukraina eyyeti Rusiyeni advokat Nikolay Polozovğa basqı yapmamağa, advokat Emil Kürbedinov, jurnalist Nikolay Semena ve Rusiye işğalini tanımağan, insan aqlarını qorçalağan ve jurnalist faaliyetinen oğraşqan diger insanlarnıñ qabaatını lâğu etmege ve olarnı azat etmege mecbur etmek içün Avropa Şurasını tedbir almağa çağırdı», – dep aytıla haberde.
Bundan ğayrı, Rusiye Qırımda mustaqil kütleviy haber vastalarınıñ işini bloktan çıqarmaq, şu cümleden «Tarihiy kerçek» neşiriniñ saytını açmaq kerek, dep aytıla.
Advokat Emil Kürbedinov yanvar 26 künü Bağçasarayda Rusiyeniñ silâlı hızmetleri tarafından yaqalandı. O qırımtatar faali Seyran Saliyevniñ evine, adliyeviy yardım bermek içün kete edi. Aqmescitniñ Demiryol rayon mahkemesi advokat Emil Kürbedinovnı Memuriy qanun bozuvları Kodeksiniñ 20.3 maddesi (Natsist timsalleriniñ teşviqatı ve açıq numayışı) boyunca qabaatlı olaraq tanıdı ve 10 künge apis etti.
Kürbedinov siyasiy davalarnı baqqan eñ eyi Qırım advokatlarından biridir. O ve zenaatdaşları apiske alınmasını advokat faaliyetine keder etmek ıntıluvı olaraq tanıylar.
Baarde Qırımda Qırım.Aqiqat ile işbirliginde şeklengen jurnalistlerniñ evlerinde tintüvler olıp keçti. Radio Svoboda müellifi Nikolay Semenağa qarşı Rusiye Federatsiyasınıñ topraq bütünligini bozmaq çağıruvları şeklenmesi ile cinaiy iş açıldı. Rusiye taqiqatı oña yarımadanı terk etmege yasaq etti.
Nikolay Semenanıñ imayesi, Halqara ve Avropa Jurnalistler Federatsiyası, em de Söz serbestligi boyunca OSCE temsilcisiniñ ofisi, Rusiye Federal telükesizlik hızmetini – jurnalistni, tedaviylenmesi içün, Qırımdan yibermege çağırdı, şimdige qadar musbet cevap daa alınmadı.


text:
Londra – Ukraina Qırım işğali içün Rusiyeni halqara mahkemelerine berecek. Bunı Brüsselde tış işler naziri vazifesini eda etken Andriy Deşçitsa bildirdi. Nazir, Kiyev angi mahkemelerge muracaat ete bilecegini bildirmedi.
Ukraina Rusiye tarafından bir sıra halqara añlaşmalarnıñ bir taraflama sürette bozğanı aqqında beyan etmek mümkün. Bu sebepten tış işler naziri vazifesini eda etken Andriy Deşçitsanıñ sözleri tesadüfiy bir al degil.
«Biz Qırımnı Ukrainanıñ bir parçası olaraq qabul etemiz, onıñ içün Rusiyege ve onıñ Qırımdaki areketlerine qarşı halqara mahkemelerine muracaaat etmege planlaştıramız», – qayd etti ukrain memurı.
Bu kibi davalarnı BMT-niñ Gaaga Halqara mahkemesinde açmaq mümkün. Bunen beraber, devletlerara meselelerni çezgen Gaaga daimiy arbitraj mahkemesi ola bile.
Rusiye işğali aqibetinde Ukraina topraqlarından ğayrı, devlet mülkünden (bina, gemi, demir yolları ve ilâhre) marum qaldı. Ayırıca yarımadanıñ yalısında tapılğan cermay ve gaz yataqları aqqında söz yürütmek mümkün.
Mülkniñ qaytarıluvı
Felemenk Utreht universitetinde deñiz aqları institutınıñ yolbaşçısı Aleks Oduye Elferink, gemiler aqqında fikir yürsete.
«Arbiy gemiler ve diger devletke ait tekneler, atta territorial suvlarında ve diger devlet limanlarında iç toqunılmazlar. Onıñ içün Rusiye Federatsiyasıñ olarnı saipleştirmege aqqı yoq», – dedi adliyeci.
Amma, halqara mahkemesinde Rusiyege qarşı davanıñ baqılması içün bir çoq adımlar yapmaq kerek. Halqara grajdan mahkemeleri, eki devlet arasında imzalanğan añlaşmanıñ ayırı maddeleri bozulğanı taqdirde davanı açalar.
Felemenkniñ Leydensk adliye mektebiniñ halqara aqları boyunca mütehassısı Erik De Brabendere, halqara cinaiy işleri mahkemesinden ğayrı, grajdan mahkemesinde, eki taraf arbitrajğa qial olmaq kerekler, dep qayd ete.
«Eñ müimi, halqara qanunları boyunca eki devlet musaviy aqlarnınñ saipleridir. Onıñ içün, davağa kirişken eki taraf ta meseleniñ al etilüvina razılıq bermek kerekler», – dedi felemenkli adliyeci.
Brabendere qayd etkenine binaen, yalıñız halqara cinaiy mahkemesi eki davacını halqara qanunlarını bozğanları içün birden makemege çağırta bile.
İşğalniñ eki basamağı
Aynı zamanda Rusiye, Ukraia ile añlaşmalarnıñ bozuluvını tasdiqlağan delillerini yoq etti. Birinciden, Rusiye yaqlı ükümet Ukraina terkibinden çıqqanı ve bütün mülkniñ saipleştirüvi aqqında ilân etti. Ekinci adım, referendumnıñ keçirilüvi ve Rusiyege qoşulgğanınen bağlı edi.
Kiyev, Aqmescitteki cinayetçilerniñ Qırımnı Rusiyege bermege aqqı yoq olğanını bildire, amma Moskva er şey qanun boyunca yapılğanında emin. De Brabendere qayd etkenine köre, bu,Ukraina içün Rusiyeden cermay yataqlarınnıñ qaytaruvını mürekepleştarir.
«Ekspropriatsiya yapılğanı taqdirde, mahkemede tek onıñ sebeplerine dava açıla, amma işğal etilüvge qarşı şikâyet bermek mümkün degil», – dep añlattı mütehassıs.
Devletlerara territoriya davalarnı BMT Telükesizlik Şurası çezmek mümkün. Amma, mart 15 künü Rusiye Qırım işğaliini takbih eken rezolütsiyanı vetonen belgiledi, Qıtay ise bitaraf qaldı, bu sebepten sual açıq qaldı.
Mart 27 künü BMT Baş Assambleyası Qırım referendumını qanunsız olaraq ilân etti (100 devlet – qol tutı, 11 – qarşı çıqtı, 58 – rey bermedi), amma onıñ qararları Telükesizlik Şurasınıñ qararları kibi küçlü degil.
Borclarnı qaytarmamaq
Ukrainağa yalıñız ayırı mesleler boyunca şikâyetlerni bermege qala. Londranıñ Standard Bank mütehassısı Timothy Ashnıñ fikirince, Ukraina Rusiyeden para almasa, iç olmağanda olarnı qaytarmamaq mümkün.
«Ukrainanıñ eñ buyuk meselesi – bu sene borclarını qapatmaq içün $10 mlrd. dollarnı, kelecek sene daa $12 mlrd. dollarnı bulmaq kerek, sermiyalarnıñ büyük bir qısımı Rusiyege ait. Bu cümleden, $5 mlrd. dollar Gazpromğa borclu, Rusiye banklarına $25 mlrd. dollarnı qaytarmaq kerek. Hususan, dekabrde $3 mlrd. dollarlıq satılğan yevrobondlarğa mahkemede şikâyet etmek mümkün. İşğal etilgen devlet, basqıncığa olğan borcunı qaytarmamaq aqqı olğanını tasdiqlamaq lâzim. İraq stsenariysini qullanmaq mümkün», – dedi Timothy Ash. O, eñ soñki zamanda yapılğan reparatsiyanı hatırlattı.
1990 senesi Saddam Huseyn tarafından qomşu Quveytni zapt etip, kendi vilâyeti olaraq ilân etken İraqnıñ ödevleri aqqında söz yürütile.
1991 senesi Amerika Qoşma Ştatalarınıñ yolbaşçılığında halqara koalitsiya Quveytni azat etken soñ, BMT Telükesizlik Şurası tarafından BMT-niñ Tazminat Komissiyası (UNCC) teşkil etildi. Onıñ vastasınen bugünki künge qadar $52 mlrd. dolar miqdarında tazminat ödenile.
Tazminatnı esasen Quveyt vatandaşları ve Saudiy Arbistan almaqta. Olar, eñ çoqu İraq orduları cermay quyularında yapqan patlavlardan zarar kördiler.
Tarih ve itibar
Avropada reparatsiyanı soñki kere Almaniya, 2-nci cian cenkinde yutquzğan natsistler ükümeti, ödedi. Mahkeme vastasınen ayırı vatandaş ve cemiyetler, meselâ, Avropadaki yeudeyler cemiyeti, tazminatnı elde etip oldılar.
Bugünki künge qadar, Cenübiy Koreya ve Qıtaydan ayırı vatandaş ve grupplarnıñ Yaponiyağa qarşı şikâyetleri baqıla. Yigirminci asırnıñ misallerinde körgenimiz kibi, tazminatnı yalıñız yutquzğan memleketlerni bermege mecbur etken ediler. Şimdiki globaltzatsiya devirinde dünya memleketleri biri-birine sım-sıqı bağlı olğanları sebebi Ukrainağa yardım ete bile. Oliver Ribbelink – Gaagada T.M.C Asser Institute adliye-analitik merkezniñ mütehassısı.
«Devletler, olarnı işançlı şerik olaraq qabul etkenlerini isteyler, bundan sebep, işbirlikni qurmağa mecburlar. İşançsız olğan devletler, bazı bir işleri içün daa çoq ödemek kerekler», – dedi Ribbelink.
Aytqanına köre, qısmen bunıñ içün devletler mahkemelerden saqınıp, daa çoq arbitrajnıñ qararınen razı olalar. Olar, işançlı diplomatik ve biznes-şerigi olıp qalmaqnı isteyler, çünki bunıñ episi keleceklerini belgiley.