text:
KULTURA SA KAPANAHONAN
Kultura
Pakigbisog, Makalingaw, Pragmatic, Makabag-o
Tenet
Customer una,Pinasukad sa kalidad
Patakaran sa kalidad
Maayo nga trabaho, wala’y pagtagas
Ang mga paningkamot kinahanglan buhaton aron maugmad ang katakus ug kadasig sa kompanya, padayon nga mapaayo ang kita ug kaayohan sa mga empleyado, ug pangayoon ang kasabutan tali sa pag-uswag sa kompanya ug personal nga kalipayan.
TANOM NGA TANAMAN
Nahibal-an namon ang kahinungdanon sa berde nga pagtrabaho ug pagkinabuhi nga kasaligan sa among mga empleyado.
R&D
Ang kusug nga kaarang sa R&D magpadayon sa negosyo sa nag-una nga lugar sa natad sa tubo
Professional Lab Uban sa Pag-uyon sa CNAS
Gihimo nga hingpit ang tanan sa matag link ug detalye sa produkto.
Ang usa ka episyente nga proseso sa pagdumala sa R & D kinahanglan nga magiyahan sa estratehiya sa pag-uswag sa produkto nga produkto, ang kompanya nga Wandekai Copper kanunay nga nagpadayon sa punoan nga Stratehiya sa Pagdumala sa "kalidad nga standardisasyon", ug gipaningkamutan nga makab-ot ang internasyonal nga advanced level sa matag natad, aron masiguro ang hingpit nga kalidad sa matag produkto. .
QUALITY & INSPECTION
DAGHANG KASANGKUTAN NGA KASANGKARAN
Propesyonal alang sa mga balbula ug mga gamit
Nga adunay daghang mga wasay, taas nga kahusayan, kontrol sa gasto
SCALE SA PROFUCTION
Hingpit nga Mga Resulta sa Kalidad gikan sa Advanced Technology
Gisagop namon ang labing angay nga paagi alang sa paghimo
PAGBansay
Nahibal-an namon ang kahinungdanon sa regular nga pagbansay sa negosyo ug sa mga kustomer.


c: text/html

text:
[Message of the NDF-Mindanao on the occasion of the 47th Founding Anniversary of the New People’s Army (NPA)]
The National Democratic Front-Mindanao joins the rest of the Filipino people in rendering its highest salute and conveying its congratulations to all the Red fighters and commanders of the New People’s Army (NPA) on its 47th founding anniversary on March 29, 1969. We also salute all the revolutionary martyrs who sacrificed their lives in the interest of advancing the armed struggle for national liberation and genuine democracy.
It is only fitting that we pay due importance to this auspicious day because the NPA, one of the foremost weapons of the people’s democratic revolution, continue to carry out its primary tasks and has reaped significant victories. This army has grown in size and strength and has frustrated the ill-intent of the US-Aquino III regime to crush the real people’s army and the entire revolutionary movement before the end of its term.
From almost nothing, the NPA was founded in Central Luzon in 1969 and it spread throughout the country. In Mindanao, the first NPA unit was established in 1972 in the boundary areas of Misamis Oriental and Agusan del Norte. From 1972, NPA forces in Mindanao spread and continued to increase in size and strength in the face of the brutal attacks of the Dictator Marcos’s OPlan “Nip-in-the-bud”, Cory Aquino’s and Ramos’s Oplan Lambat Bitag, Estrada’s Oplan Mamamayan and Arroyo’s Oplan Bantay Laya. Currently, the US-Aquino III regime’s OPlan Bayanihan faces definite failure and a huge defeat. It is defeated because it has utterly failed to crush a small and weak guerrilla force, which has stood its ground and grew even stronger despite the enormity of the size and strength of the regular armed forces of the reactionary state.
Its revolutionary victories have been concretely attained through the implementation of its tasks in waging the armed struggle, base building, launching agrarian revolution, advancing anti-fascist and anti-imperialist struggles, and conducting political and ideological study courses, including cultural work.
Even with the brutal onslaughts of the US-Aquino III regime’s OPB against the revolutionary forces in Mindanao, the guerrilla fronts in the island, from beginning of the regime in 2010 up until this year, increased to 46, which covers the five regions of the NPA in Mindanao. Many among these fronts have company-sized forces, and not even one was decimated.
Guerrilla front-building attained its successes because of the determined effort to establish and widen bases that serve as maneuver areas of NPA units. In all of the six years under the US-Aquino III regime, the number of barrios where the NPA operates increased from 1,850 to more than 2,500 at present, covering more than 200 municipalities in 20 provinces in the whole of Mindanao. The population influenced by the revolution increased to several millions, wherein 200,000 are directly organized, while tens of thousands are covered by the people’s revolutionary governments in numerous communities and barangays and some at the municipal level.
Generally, in Mindanao, the NPA has increased its strength. From the start of the US-Aquino III regime, it has grown to more than a hundred fulltime NPA unit formations from squad, platoon to company. Not one of these platoons was destroyed in battle by the enemy. The NPA has been able to sustain numerous recruits because of the breadth and depth of established guerrilla zones and bases.
People’s Militia units in barrios and communities, which are the direct reserved forces of fulltime NPA units, have grown by the thousands in Mindanao. Many among them directly participate in military actions. They have also been mobilized in intelligence work, transport of supply, and other military support to fulltime units of the NPA.
Guerrilla units in squads, platoons and companies, together with thousands of People’s Militia, launched more intensified tactical offensives (TOs) against enemy regular and paramilitary units of the butcher AFP. In 2010, the NPA was only able to launch 250 tactical offensives in the entire island. In the next five years, this has become more intensified and frequent, and in 2015, more than 500 TOs were launched by the NPA in Mindanao. Over the last two months of 2016 alone, the NPA in Mindanao launched more than a hundred TOs, most of which were directed against detachments and regular troops of the AFP.
We have combined annihilative and attritive military actions, through which, if we add up the number of casualties within the armed troops of the AFP, PNP and the paramilitary, we have wiped out one battalion each year in the past six years. From these tactical offensives, we have confiscated thousands of firearms of various calibre. These firearms, including those given by allies and those we bought from different sources, served as additional weapons in our effort to build more platoons and companies spread across the 5 regions of Mindanao.
It is also the NPA’s task to launch military actions to impose punitive measures against large-scale mining and plantations owned by multinational corporations (e.g. SRMI, PGMC, Dole, Del Monte and SumiFru) that have grabbed ancestral lands from the Lumad, monopolized lands and deprived the peasantry the opportunity for agrarian reform. These corporations have also tremendously exploited the workers, and have wantonly plundered the natural resources and extensively damaged the environment.
The task of defending the interests of the Filipino people and that of launching tactical offensives to gradually weaken and destroy the reactionary army of the ruling classes have only been resounding successes because of the strong and broad support of the people.
Mass support for the NPA has become ever stronger given that part of its central task is to wage genuine agrarian reform in the countryside. Victories in terms of land reform, benefitting hundreds of thousands of peasants and agri-workers in Mindanao’s countryside, have been achieved in the rural areas at varying levels and coverage in every region. The struggles were in the forms of reduction of land rent and farm implements, reduction of usury, increase in wages, and increase in the price of agricultural products. Also launched were medical services and cultural campaigns.
These victories also stem from the NPA’s persevering work in raising the political consciousness of its Red fighters and commanders. NPA units have regular basic political education that is outlined in the PADEPA course, which includes among others the Short Course on Philippine Society and Revolution, Special Mass Courses, and The Basic Rules of the NPA, etc. This high political consciousness determines the NPA’s voluntary service towards the greater masses of the people and a firm adherence to a steel discipline among its members. This sets apart the NPA from the mercenary forces of the AFP, PNP and paramilitary whose service is acquired because they are paid to suppress the people and protect the insatiable interests of the big bourgeois compradors, the landlord class and the imperialists.
The absolute leadership of the Communist Party makes certain that the People’s Army firmly abides by the correct political line of the People’s Democratic Revolution and is able to adhere to strong discipline in its boundless service to and defense of the people’s interests. In order to carry this out, from within NPA units in the entire country including Mindanao, Party Branches within the platoon and Party Committees within the company, guide the politico-military tasks of the unit and in undertaking mass work, alliance work and political work within the ranks of the reactionary army. And above all, we have also firmly laid the political foundation of Party members within the units of the army by implementing studies on Party courses, particularly the Basic Party Course, the Intermediate Course and the Advanced Course.
The continuing advance of the people’s war in Mindanao and the ongoing armed resistance of armed groups among the Moro people remain a thorn, deterrent against the exploitative economic interests of the ruling classes in Mindanao. Thus, in this last stretch of the US-Aquino III regime, its OPB military suppression campaign has become more brutal and virulent in its desperate attempt to realize its dream of crushing the revolutionary movement in Mindanao and make sure that it protects the interests of local ruling classes and its imperialist masters.
Currently, of the total 113 AFP battalions in the country, 68 are deployed in Mindanao. Thirty-four (34) battalions are deployed to focus against the NPA while 34 are also deployed to Moro areas. Brutal campaigns and military operations have been launched almost simultaneously against revolutionary forces led by the Party, NPA and the NDF and, at the same time, against Moro armed groups that continue to wage armed struggle.
The particular focus of OPB’s campaign and military operations is Eastern Mindanao, which comprise of NPA regions in Southern Mindanao, where 12 to 13 AFP battalions are deployed, and in North Eastern Mindanao, where 8 AFP battalions are deployed. While they concentrate on these two NPA regions, they have also launched almost simultaneous ‘containing’ operations in the regions of North Central Mindanao, Western Mindanao and Far Southern Mindanao.
The concentration of a huge number of AFP forces in SMR and NEMR, which total 21 battalions all operating with unspeakable viciousness against the people and the entire revolutionary forces, has inflicted immeasurable suffering upon the people, especially towards peasants, Lumad and other underprivileged sectors of society. It has been the standard procedure of these operations to perpetrate massacres with impunity, murders, burning of houses and schools, indiscriminate shelling, bombings (with the use of helicopters and bomber planes), forcible evacuations and other despicable forms of brutalities.
Mercenary butcher AFP troops, together with its paramilitary forces, committed these atrocities not only to destroy the revolutionary forces but, above all, to protect the investments of imperialists and local ruling classes, such as large-scale mining, plantation, energy projects and others that adversely impact the environment and tramples upon the interests of the Lumad, Moro, peasants and workers.
In tandem with this blatant fascism, they have also launched psywar campaigns, such as the so-called “Peace Caravan”, parading of “surrenderees”, and the COPD. These have been used to openly deceive the people into believing that their terroristic measures have succeeded in depriving the NPA of its mass base. It peddles the lie that the revolution has weakened so that next it can declare as “conflict-manageable and ready for development” areas it has attacked, such as Davao Oriental, Compostela Valley, Agusan del Sur, Surigao del Sur and other areas. This will pave the way for the implementation of billions-worth of PAMANA projects, which, clearly, is only a source of corruption for both Malacañang and OPAPP.
The regime somehow dreams that with the concentration of their forces on a few regions, particularly on Eastern Mindanao, in the entire country, it will be victorious in crushing these priority regions. But it is mistaken because while it focuses on SMR and NEMR, this opens the perfect opportunity for NCMR, FSMR and WMR to make headway in their expansion and consolidation work and in their overall effort to advance the revolution within their territories. And while the enemy has concentrated 60% of the AFP’s forces in Mindanao, it gives much leeway for the regions in Luzon and in the Visayas to significantly advance the armed struggle.
Whatever setback that befalls the NPA is but temporary, only fleeting. The foremost, dominant development is still the continuing advance of the armed revolution and, in general, the people’s democratic revolution. The NPA is invincible because it is the army of the people.
And as reality has shown, NPA units have courageously and heroically launched counter-attacks through tactical offensives in order to preserve itself, defend the interests of the people and consolidate the victories of the revolution, and to inflict more casualties upon fascist AFP troops and the paramilitary. Moreover, the people of Mindanao bravely openly resisted and daringly unmasked AFP, PNP and paramilitary forces and militantly protested against its many human rights abuses in the entire country. These violations have been widely exposed and opposed after the September 1, 2015 massacre in Han-ayan, Lianga, Surigao del Sur. The reactionary regime has been criticized with strong condemnation from various sectors in society, including the Catholic and Protestant churches.
Thus, on the 47th founding anniversary of the NPA, we must firmly hold on to our victories and look forward towards a bright future for the revolution. The interests of the people reside upon us. Together with them on our side, the last brutal leg of the US-Aquino III regime’s OPB will surely fail and be defeated. And it is certain that we can also defeat the next counter-revolutionary campaign plan of the next regime that will take replace the reactionary Aquino III administration. We are confident that the advance of the people’s democratic revolution will be sustained because we hold and fight for the aspirations of the people for real liberation, democracy and just peace.
Long live the New People’s Army!
Long live the Communist Party of the Philippines!
Long live the united front and the Filipino people!
(Sgd.) Ka Oris
Spokesperson, NDFP-Mindanao
March 29, 2016
Mensahe sa NDF-Mindanao alang sa
ika-47 nga Kasumaran sa Bagong Hukbong Bayan (BHB)
NPA SA MINDANAO SUSTENIDONG MIPAASDANG SA GUBAT SA KATAWHAN
Ang National Democratic Front-Mindanao miduyog sa katawhang Pilipino sa pagpadangat sa kinatas-ang pagsaludo ug pahalipay ngadto sa tanang mga Pulang manggugubat ug kumander sa BHB atol sa iyang ika-47 nga kasumaran sa pagkatukod niadtong Marso 29, 1969. Atong saludohan usab ang tanang mga rebolusyonaryong martir sa paghalad sa ilang kinabuhi diha sa pagpaasdang sa armadong pakigbisog alang sa nasudnong kalingkawasan ug tinuod nga demokrasya sa atong nasud.
Angayan lang nga hatagan nato sa tukmang kamahinungdanon kining adlawa tungod kay ang BHB isip usa sa mga nag-unang hinagiban sa demokratikong rebolusyon sa katawhan padayong mipatuman sa iyang mga nag-unang tahas ug miani og dagkong kadaugan. Kini nga hukbo mitubo, mikusog ug mipakyas sa itom nga laraw sa rehimeng US-Aquino III nga bungkagon ang tinuod nga hukbo sa katawhan ug tibuok rebolusyonaryong kalihokan sa dili pa matapos ang iyang termino.
Gikan sa halos wala, unang natukod ang BHB sa Central Luzon niadtong 1969 ug mikaylap kini sa tibuok nasud. Partikular sa Mindanao natukod ang unang yunit sa BHB niadtong 1972 sa may utlanan nga bahin sa Misamis Oriental ug Agusan del Norte. Mikaylap, mapadayonong mitubo ug midako ang mga pwersa sa BHB sa Mindanao gikan niadtong 1972 atubangan sa mga bangis nga ataki sa “nip-in-the-bud” o “pagpuo-samtang-biyoos pa” sa panahon ni Diktador Marcos, Oplan Lambat Bitag ni Cory Aquino ug Ramos, Oplan Mamamayan ni Estrada ug Oplan Bantay Laya ni Arroyo. Sa kasamtangan, siguradong pakyas ug dakong pilde ang Oplan Bayanhan (OPB) sa rehimeng US-Aquino III. Pilde tungod kay ang gamay ug huyang nga gerilyang pwersa wala nabungkag, nakalahutay ug gani midako ug mikusog pa taliwala sa hilabihan kadako ug kakusog sa regular nga armadong pwersa sa reaksyonaryong estado.
Ang kadaugan niini sa rebolusyon konkretong nakab-ot diha sa pagpatuman sa mga tahas sa paglunsad sa armadong pakigbisog, pagtukod sa base, paglunsad sa agraryong rebolusyon, paglunsad sa mga anti-pasista ug anti-imperyalistang pakigbisog, ug paglunsad sa mga pangpulitika ug pang-ideolohiyang pagtuon, apil na ang gimbuhatong pangkultura.
Bisan pa sa bangis nga mga ataki sa OPB sa rehimeng US-Aquino III batok sa mga rebolusyonaryong pwersa sa Mindanao, midaghan gihapon ang ihap sa mga natarang gerilya ngadto sa 46 nga nalangkob sa lima ka rehiyon sa BHB sa Mindanao sukad sa pagsugod sa rehimen niadtong 2010 hangtud karong tuiga. Ubay-ubay niini ang gidak-ong kompanya ang pwersa, ug walay bisan usa nga nabungkag.
Nagmalampuson kining pagpanukod sa natarang gerilya tungod sa pursigidong pagpundar sa nagkalapad nga base nga maniobrahan sa mga yunit sa BHB. Sa unom ka tuig nga langkob sa panahon sa rehimeng US-Aquino III midaghan ang mga baryong nalihokan sa BHB gikan sa 1,850 ngadto sa kapin 2,500 karon sulod sa kapin 200 ka lungsod sa 20 ka probinsya sa tibuok Mindanao. Ang populasyon nga naimpluwensyahan sa rebolusyon mitubo ngadto sa pila ka milyon kun diin kapin 200,000 ang direktang naorganisa samtang libolibo ang nalangkob na sa mga rebolusyonaryong gobyerno sa katawhan diha sa daghang komunidad ug barangay ug sa pipila nga anaa sa ang-ang munisipyo.
Sa kinatibuk-an sa Mindanao, napausbaw sa BHB ang iyang gikusgon. Gikan sa pagsugod sa rehimeng US-Aquino III mitubo ngadto sa kapin usa ka gatos ang mga pormasyon sa pultaym nga mga yunit sa BHB gikan sa iskwad, platun hangtud kumpanya. Walay bisan usa ka platun nga napuo sa kaaway sa usa ka panagsangka. Nasustini ang daghang mga sampa sa BHB tungod sa gilapdon ug giladmon sa napundar nga mga sona ug baseng gerilya.
Ang mga yunit sa Milisyang Bayan sa kabaryohan ug komunidad nga maoy direktang reserbang pwersa sa mga pultaym nga yunit sa BHB mitubo sa linibo sa tibuok Mindanao. Daghan kanila ang direktang napasalmot sa mga aksyong militar. Napalihok usab sila sa pagpaniktik, pagdala og suplay, ug ubang suportang militar ngadto sa mga pultaym nga yunit sa BHB.
Nakalunsad ang mga yunit gerilya nga iskwad, platun ug kumpanya uban sa libolibong mga milisya sa mas subsob nga mga taktikal nga opensiba (TO) batok sa mga kaaway nga regular ug paramilitar nga mga yunit sa berdugong AFP. Niadtong tuig 2010 mokabat lang sa 250 ang taktikal nga opensiba sa BHB sa tibuok isla. Sa misunod nga lima ka tuig mas misubsob ug midaghan kini ug niining miaging tuig sa 2015 kapin 500 ang nalunsad nga mga TO sa BHB sa Mindanao. Niniing kapin duha pa lang ka bulan sa tuig 2016, mokapin na sa usa ka gatos ang nalunsad nga mga TO sa mga unit sa BHB sa Mindanao, kasagaran niini batok sa mga destakamento ug regular nga tropa sa AFP.
Atong nakumbina ang mga anihilatibo ug atritibong aksyon militar kun diin nakapuo kita sa mokabat sa usa ka batalyon sa matag tuig sulod sa miaging unom ka tuig, kun sumadahon ang mga kaswalti sa mga armadong tropa sa AFP, PNP ug paramilitar. Gikan niining mga taktikal nga opensiba nasakmit nato ang linibo nga nagkalainlaing kalibre sa armas. Kini nga mga armas, uban sa mga gihatag sa mga alyado sa rebolusyon ug atong napalit gikan sa nagkalainlaing tinubdan, misilbing dugang mga armas sa pagtukod nato sa daghang mga platun ug kumpanya nga nakatag sa 5 ka rehiyon sa Mindanao.
Kabahin usab sa tahas sa BHB ang paglunsad og mga aksyon militar aron silotan ang mga dagkong minahan ug plantasyon gipanag-iyahan sa mga multinasyonal nga korporasyon (pananglitan SRMI, PGMC, Dole, del Monte ug SumiFru) nga miilog sa mga yutang kabilin sa mga Lumad, mimonopolyo sa kayutaan ug mihikaw sa mga mag-uuma sa kahigayonan alang sa repormang agraryo. Kini nga mga korporasyon grabe usab nga nagpahimulos sa mga mamumuo, ug dinagkong mikawkaw sa kinaiyanhong rekurso nga grabeng midaot sa kinaiyahan.
Kining mga tahas sa pagpanalipod sa interes sa katawhang Pilipino ug sa paglunsad sa mga taktikal nga opensiba aron anam-anam nga mapahuyang ug mabungkag ang reaksyonaryong hukbo sa nagharing hut-ong nahimong malamposon tungod sa lig-on ug halapad nga suporta sa katawhan.
Nahimong mas kusog usab kini nga suportang masa ngadto sa BHB tungod kay kabahin sa sentrong tahas niini ang paglunsad sa tinuod nga repormang agraryo sa kabaryohan. Sa nagkalainlaing ang-ang ug linangkoban sa matag rehiyon nakab-ot ang mga kadaugan sa reporma sa yuta nga nakabenepisyo sa gatusan ka libo nga katawhang mag-uuma ug mamumuong panguma sa kabukiran ug kabanikanhan sa Mindanao. Nalunsad kini sa pormang pagpakunhod sa abangan sa yuta ug kahimanan sa panguma, pagpakunhod sa usura, pagpataas sa suhulan ug pagpataas sa presyo sa produktong agrikultural. Kaylap usab nga napahigayon ang kampanyang pagpataas sa produksyon. Gilunsad pod ang mga serbisyong medikal ug ang kampanyang pangkultura.
Nagsumikad usab kining mga kalamposan sa BHB diha sa pagpanday sa pulitikanhong kahimatngon sa mga Pulang manggugubat ug kumander sa BHB. Nahimong regular ang mga batakang pulitikanhong pagtuon sulod sa nagkalainlaing yunit sa BHB nga nagambalay diha sa mga kurso sa PADEPA, sama sa Mubong Kurso sa Katilingban ug Rebolusyong Pilipino (MKKRP), Mga Espesyal nga Kursong Pangmasa, Ang Mga Batakang Lagda sa BHB, ug uban pa. Kining taas nga pulitikanhong kahimatngon nagtakda sa boluntaryong pag-alagad sa interes sa kinabag-ang masa sa katawhan ug sa paghupot sa puthaw nga disiplina sa mga ginsakpan sa BHB. Kini maoy nakalahi sa mga sinuholang kasundalohan sa AFP, PNP ug paramilitar kinsa nagserbisyo tungod kay gisuhulan sila aron sumpoon ang katawhan ug panalipdan ang hakog nga interes sa mga dagkung burgesyang kumprador, hut-ong agalong yutaan ug mga imperyalista.
Ang absolutong pagpangulo sa Partido Komunista maoy nagseguro nga ang Hukbo sa katawhan hugot nga nagsubay sa tukmang pulitikanhong linya sa Demokratikong Rebolusyon sa Katawhan, mahuptan ang puthaw nga disiplina diha sa walay kinutobang pag-alagad ug pagpanalipod sa interes sa katawhan. Aron matuman kini, sulod sa mga yunit sa BHB sa tibuok nasud apil sa Mindanao, naa ang mga Sanga sa Partido sa mga Platun ug mga Komite sa Partido sa Kumpanya nga maoy naggiya sa pulitiko-militar nga gimbuhaton sulod sa mga yunit ug sa gimbuhatong masa, sa gimbuhatong alyansa ug sa pulitikanhong gimbuhaton sa han-ay sa reaksyonaryong hukbo. Ug labaw sa tanan atong gipanday usab ang pang-ideolohiyang pundasyon sa mga membro sa Partido sulod sa mga yunit sa hukbo pinaagi sa pagpatuman sa pagtuon sa mga kurso sa Partido sama sa Batakang Kurso, Intermedyang Kurso ug Abanteng Kurso.
Ang mapadayonong pag-asdang sa gubat sa katawhan sa Mindanao ug ang padayong armadong pagsukol sa mga armadong pundok sa katawhang Moro tunok ug babag sa mapahimuslanong pang-ekonomiyang interes sa mga nagharing hut-ong sa Mindanao. Busa, sa ulahing bahin sa rehimen nahimong mas bangis nga gilunsad niini ang kampanyang pagpanumpo sa OPB aron tumanon ang pangandoy nga bungkagon ang rebolusyonaryong kalihokan sa Mindanao aron isiguro ang pagpanalipod sa interes sa mga lokal nga nagharing hut-ong ug sa ilang amo nga imperyalista.
Karon sa total nga 113 ka batalyon sa AFP sa tibuok nasud, 68 niini ang gideploy sa Mindanao. Ang 34 ka batalyon gideploy batok sa BHB samtang 34 usab ang gideploy sa mga erya sa Moro ug halos dungan-dungan nga gilunsad niini ang bangis nga mga kampanya ug operasyong militar batok sa mga rebolusyonaryong pwersa nga gipangulohan sa Partido, BHB ug NDF ug batok sa mga armadong pundok sa Moro nga padayong naglunsad sa armadong pagsukol.
Partikular nga pokus sa maong mga kampanya ug operasyong militar ubos sa OPB mao ang Eastern Mindanao, ug kini mao ang mga rehiyon sa BHB sa Southern Mindanao Region kun diin mokabat sa 12-13 ka batalyon sa AFP ang nadeploy ug ang Northeastern Mindanao Region kung diin 8 ka batalyon ang nadeploy. Samtang nagpokus kini sa duha ka duha ka rehiyon sa BHB, halos dungan-dungang nagalunsad usab kini sa mga “containing” o pangpugong nga mga operasyon sa mga rehiyon sa North Central Mindanao, Western Mindanao ug Far Southern Mindanao.
Ang konsentrasyon sa dakong pwersa sa AFP sa SMR ug NEMR nga mokabat sa 21 ka batalyon sa AFP inubanan sa mga linuog nga kabangis batok sa katawhan ug sa tibuok rebolusyonaryong pwersa tinuod nga naghatag sa grabeng kalisdanan ngadto sa katawhan ilabina sa mga mag-uuma ug lumad ug ubang linupigang sektor sa katilingban. Nahimong batasan sa mga operasyon sa AFP ang walay pagduha-duhang pagmasaker, pagpamatay, pagpanunog sa kabalayan, apil eskwelahan, pagpanganyon, pamomba sa pinaagi sa helikopter ug eroplano, pinugos nga pagpabakwit ug uban pang linuog nga kabangis.
Gihimo kini sa mga mersenaryong berdugong AFP uban sa iyang mga hinanib nga mga para-militar dili lang aron bungkagon ang mga rebolusyonaryong pwersa kundili labaw sa tanan, aron panalipdan ang mga pamuhunan sa mga imperyalista ug lokal nga nagharing hut-ong sama sa mga dagkung mina, plantasyon, proyekto sa enerhiya ug uban pa nga grabeng nagadaut sa kinaiyahan ug nagayatak sa katungod ug interes sa katawhan Lumad, Moro, mag-uuma ug mamumuo.
Kaluha niining dayag nga kabangis, gilunsad niini ang mga saywar nga kampanya sama sa kunohay “peace Caravan”, pagparada sa mga “nagsurender” ug COPD aron linglahon ang katawhan nga nagmalamposon ang ilang teroristang pamaagi sa paghikaw sa baseng masa sa mga gerilyang BHB ug pagpakita nga mihuyang na ang rebolusyon aron sunod nga ideklara niini nga “conflict manageable and ready for development” (madumala na ang kagubot ug andam na sa pamuhunan) na ang giatake nga mga probinsya sama sa Davao Oriental, Compostela Valley, Agusan del Sur, Surigao del Sur ug uban pa. Ug ipatuman na ang bilyon-bilyon nga mga proyekto sa PAMANA nga usa ka dakong tinubdan sa korapsyon sa Malakanyang ug OPAPP.
Gidahum sa rehimen nga pinaagi sa pagkonsentra sa ilang mga pwersa sa pila ka rehiyon sa tibuok nasud ug partikular a Eastern Mindanao nga molampos kini pagdugmok sa giprioridad nga mga rehiyon. Apan nasayop siya tungod kay samtang gipokusan niya ang SMR ug NEMR, nakahigayon ang mga rehiyon sa NCMR, FSMR ug WMR sa pagpabwelo sa ilang pagpalapad ug pagkonsolida ug sa kinatibukang pagpaasdang sa rebolusyon sa ilang langkob. Ug samtang gikonsentra sa kaaway ang 60% sa ilang kinatibuk-ang pwersa sa AFP sa Mindanao, makahigayon ang mga rehiyon sa Luzon ug kabisayaan sa mas kusganong pag-abante sa armadong pakigbisog.
Ang unsamang mahiagoman sa BHB nga kapildehan temporaryo, lumalabay lamang. Ang nag-una, nagpatigbabaw nga kalamboan mao gihapon ang mapadayunong pag-asdang sa armadong pakigbisog ug sa kinatibuk-ang demokratikong rebolusyon sa katawhan. Ang BHB dili mabuntog nga pwersa kay hukbo kini sa katawhan.
Ug sa kamatuoran nga nahitabo, maisugon ug mabayanihong milunsad ang mga yunit sa BHB sa kontra-atake nga mga taktikal nga opensiba aron panalipdan ang kaugalingon, ang interes sa katawhan ug konsolidahon ang mga kadaugan sa rebolusyon ug ipahamtang ang daghang mga kaswalti sa mga berdugong sundalo sa AFP ug paramilitar. Dugang pa, maisugong dayag nga misukol ang katawhan sa Mindanao ug gipasibaw niini ang hugtanong pagbutyag ug pagprotesta sa daghang mga kalapasan sa tawhanong katungod sa AFP, PNP ug paramilitar dili lang sa Mindanao kundili sa tibuok nasud. Kaylap ug kusganong gibutyag kini human sa Septembre 1, 2015 nga masaker sa Han-ayan, Lianga, Surigao del Sur. Nahiagom ang reaksyonaryong rehimen og kusganong panghimaraut gikan sa nagkalainlaing sektor sa katilingban, lakip na ang Simbahang Katoliko ug mga Protestante.
Busa, niining ika-47 nga kasumaran sa pagtukod sa BHB atong huptan ang atong mga kadaugan ug lantawon ang hayag nga kaugmaon sa rebolusyon. Ang interes sa katawhan anaa kanato. Sila uban kanato siguradong mopakyas ug mopilde niining bangis nga katapusang hunat sa OPB sa rehimeng US-Aquino. Ug tino usab nga atong pildehon ang mosunod pa nga mga laraw sa kontra-rebolusyon sa bag-ong rehimen nga mopuli sa kasamtangang reaksyonaryong administrasyong Aquino. Masaligon kita nga masustine ang pag-asdang sa demokratikong rebolusyon sa katawhan tungod kay gihuptan nato ang pangandoy sa katawhan sa tinuod nga kalingkawasan, demokrasya ug makatarunganong kalinaw.
Mabuhi ang Bagong Hukbong Bayan!
Mabuhi ang Partido Komunista sa Pilipinas!
Mabuhi ang nagkahiusang prente ug katawhang Pilipino!
(pinirmahan)
Ka Oris
Tigpamaba, NDFP-Mindanao
Marso 29, 2016

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1José veio à presença do Faraó e anunciou-lhe: “Meu pai e meus irmãos chegaram de Canaã com os rebanhos, o gado e tudo quanto têm. Encontram-se, para já, instalados na terra de Gosen.”
2E tinha trazido consigo cinco dos seus irmãos que apresentou ao Faraó. 3Este perguntou-lhes: “Qual é a vossa atividade?” Responderam, “Somos pastores, tal como os nossos antepassados. 4Viemos viver aqui para o Egito porque lá em Canaã não há pastagens para os rebanhos; a fome é muito maior do que cá. Queríamos pedir-te que nos deixasses viver na terra de Gosen.”
5Faraó disse a José: “O teu pai e teus irmãos vieram ter contigo. 6Escolhe tu onde queres que eles vivam. Dá-lhes mesmo a melhor terra do Egito. Se querem a terra de Gosen está muito bem; e se houver entre eles alguns que sejam bastante capazes, põe-nos como responsáveis dos meus rebanhos.”
7Então José trouxe o seu pai Jacob para o apresentar ao Faraó. E Jacob abençoou o rei. 8“Qual é a tua idade?”, perguntou-lhe o Faraó.
9“Tenho 130 anos; anos difíceis e de labutas, e não são tantos quantos os meus antepassados viveram.” 10Antes de sair da presença do rei, Jacob abençoou-o de novo.
11Assim, José reservou a melhor terra do Egito, a terra de Ramessés, para o seu pai e os irmãos viverem lá, tal como o Faraó tinha indicado. 12E forneceu-lhes alimentos, de acordo com os seus agregados familiares.
José e a fome
13A fome era cada vez maior. As pessoas morriam de miséria, tanto na terra de Canaã como no Egito. 14José conseguiu arrecadar todo o dinheiro do Egito e de Canaã, em troca de trigo, e mando-o depositar nos cofres reais. 15Quando já não havia mais dinheiro, a população veio ter com José, chorando outra vez por mais comida. “Já não temos dinheiro. Arranja-nos contudo maneira de termos o que comer. Porque haveríamos de morrer?”
16“Bom, então deem-me o vosso gado. Recebê-lo-ei em troca de comida.” 17Trouxeram assim o gado a José para terem com que se alimentar. E depressa toda a espécie de animais, cavalos, ovelhas, bois e jumentos, que havia no Egito, se tornaram propriedade do Faraó.
18No ano seguinte vieram de novo: “Não temos dinheiro, os animais já são todos teus, só temos as nossas vidas e as terras. Não queremos morrer! Compra-nos a nós e às nossas terras para servirmos o rei. 19Se nos vendermos por alimento, ao menos não morreremos, e nem as terras ficarão abandonadas.”
20Dessa forma, José comprou toda a terra do Egito para o Faraó 21e os egípcios venderam-se para o seu serviço. 22As únicas terras que não comprou foram as que pertenciam aos sacerdotes, porque estes recebiam a alimentação do Faraó e não necessitaram de vender coisa nenhuma.
23José disse ao povo: “Comprei-vos, vocês e as vossas terras, para o Faraó. Portanto, aqui está o trigo. Agora vão e semeiem a terra. 24Quando fizerem as colheitas, um quinto de tudo o que obtiverem pertencerá ao Faraó. Das quatro partes que ficam, terão de pôr de lado um tanto para semearem de novo no ano seguinte, e o resto é para se alimentarem, vocês, as vossas famílias e os vossos meninos.”
25“Salvaste-nos a vida”, disseram. “De bom grado seremos servos do rei.”
26Foi dessa forma que José fez a lei, válida para todo o território do Egito e que ainda hoje está em vigor, que deve ser pago ao Faraó um imposto de um quinto de todos os cereais, exceto quanto do que for produzido nas terras pertencentes aos sacerdotes.
27E viveu Israel na terra de Gosen, no Egito, tomando posse da terra e trabalhando-a, começando a prosperar e multiplicando-se muito. 28Jacob viveu ainda 17 anos depois que veio para o Egito. Ao todo foram 147 os anos da sua vida.
29Quando sentiu que se aproximava o fim, chamou José e disse-lhe: “Quero pedir-te que dês solenemente a garantia em como respeitarás este último pedido que te vou fazer, e que mostrarás assim a tua bondade para comigo: não me enterres aqui no Egito; 30mas que me leves daqui e ponhas o meu corpo, depois de eu morrer, junto com o dos meus pais.” José garantiu-lhe que faria assim. 31Jacob insistiu: “Mas jura-me.” E ele jurou-lhe. Israel adorou, inclinando a cabeça sobre a cabeceira da cama.
1Unya milakaw si Jose ug miadto sa hari sa Ehipto47:1 hari sa Ehipto: sa Hebreo, Faraon. Mao usab sa mosunod nga mga bersikulo. uban ang lima niya ka igsoon. Miingon si Jose sa hari, “Miabot na ang akong amahan ug mga igsoon gikan sa Canaan, ug dala nila ang ilang kahayopan ug ang tanan nilang kabtangan. Tua sila karon sa Goshen.” 2Unya gipaila-ila niya sa hari ang lima niya ka igsoon. 3Gipangutana sila sa hari, “Unsa ang inyong trabaho?” Mitubag sila, “Mga magbalantay kamig kahayopan, sama sa among mga ginikanan. 4Mianhi kami aron dinhi una magpuyo tungod kay labihan gayod ang kagutom sa Canaan, ug wala nay masabsab ang among kahayopan. Nagahangyo kami nga kon mahimo, tugotan mo kami nga mopuyo sa Goshen.”
5Miingon ang hari kang Jose, “Karon nga ania na ang imong amahan ug mga igsoon, 6andam ang Ehipto pagdawat sa imong panimalay. Papuy-a sila sa Goshen, nga usa ka maayong yuta sa Ehipto. Kon may mahibaloan kang kasaligan diha kanila, himoa silang tigdumala sa mga magbalantay sa akong kahayopan.”
7Gidala ni Jose ang iyang amahan ngadto sa hari ug gipaila-ila. Gipanalanginan47:7 Gipanalanginan: o, Gipangamusta. ni Jacob ang hari, 8ug gipangutana siya niini, “Pila na ang imong edad?” 9Mitubag siya, “130 ka tuig na ako. Mubo ug lisod ang akong kinabuhi. Dili kini sama kataas sa kinabuhi sa akong mga katigulangan.” 10Pagkahuman gipanalanginan na usab ni Jacob ang hari,47:10 gipanalanginan… hari: o, nananghid si Jacob sa hari nga mopauli na siya. ug unya mihawa siya sa presensya sa hari.
11Sumala sa sugo sa hari, gipahimutang ni Jose ang iyang amahan ug mga igsoon sa Ehipto; gihatag niya kanila ang lugar sa Rameses,47:11 Rameses: o, Goshen. nga usa ka maayong yuta sa Ehipto. 12Gisustentohan ni Jose ug pagkaon ang iyang amahan ug mga igsoon, ug ang tibuok nga panimalay sa iyang amahan, basi sa gidaghanon sa ilang mga anak.
13Unya, misamot pa gayod ang kagutom sa Ehipto ug sa Canaan, ug ang mga tawo wala nay pagkaon. 14Gitigom ni Jose ang tanang kuwarta nga gibayad sa mga taga-Ehipto ug taga-Canaan sa pagkaon nga ilang gipalit, ug gidala niya kini sa palasyo sa hari. 15Miabot ang panahon nga nahurot ang kuwarta sa mga taga-Ehipto ug taga-Canaan. Miadto ang mga taga-Ehipto kang Jose ug miingon, “Wala na kami kuwarta. Hatagi kami ug pagkaon kay mamatay na kami sa kagutom.” 16Miingon si Jose, “Kon wala na kamoy kuwarta, dad-a ninyo dinhi ang inyong kahayopan ug bayloan ko ug pagkaon.” 17Busa gidala nila kang Jose ang ilang mga kabayo, karnero, baka, ug asno, ug gibayloan kini ug pagkaon. Nianang tibuok tuig, gihatagan sila ni Jose ug pagkaon baylo sa ilang kahayopan.
18Paglabay sa usa ka tuig, miadto na usab ang mga tawo kang Jose ug miingon, “Dili malimod kanimo nga wala na kamiy kuwarta ug ang among kahayopan anaa na kanimo. Wala na gayoy nahibilin kanamo, gawas sa among kaugalingon ug sa among mga yuta. 19Pasagdan mo lang ba kami nga mamatay ug mapasagdan ang among mga yuta? Palita kami ug ang among yuta. Mosugot kami nga mahimong ulipon sa hari ug maiya na ang among kayutaan aron lang makakaon kami. Hatagi kami ug mga binhi nga among ikatanom aron dili kami mamatay ug aron dili namo mapasagdan ang among kayutaan.” 20Busa gibaligya sa tanan nga taga-Ehipto ang ilang mga yuta ngadto kang Jose tungod kay labihan na gayod ang kagutom. Gipalit ni Jose kining tanan alang sa hari, ug ang tanang kayutaan napanag-iya sa hari. 21Gihimo ni Jose nga ulipon sa hari ang katawhan sa tibuok Ehipto. 22Ang mga yuta lang sa mga pari ang wala mapalit ni Jose. Wala ibaligya sa mga pari ang ilang kayutaan tungod kay gisustentohan sila sa hari.
23Miingon si Jose sa mga tawo, “Karon nga napalit ko na kamo ug ang inyong kayutaan alang sa hari, ania ang binhi aron itanom ninyo. 24Inig-ani ninyo, ihatag ngadto sa hari ang ikalima nga bahin sa inyong abot. Ug ang mahibilin inyo na, aron nga may itanom kamo ug may pagkaon ang inyong tibuok nga panimalay.” 25Miingon ang mga tawo, “Sir, maayo ka kaayo kanamo; giluwas mo ang among kinabuhi. Mosugot kami nga mahimong ulipon sa hari.” 26Busa gihimo ni Jose nga balaod sa yuta sa Ehipto nga ang ikalima nga bahin sa abot alang sa hari. Kini nga balaod nagapadayon pa hangtod karon. Ang mga yuta lang gayod sa mga pari ang wala mapanag-iya sa hari.
27Didto na namuyo ang mga Israelinhon sa Goshen nga sakop sa Ehipto. Nakaangkon sila didto ug yuta ug midaghan ang ilang kaliwat. 28Mipuyo si Jacob sa Ehipto sulod sa 17 ka tuig; nagkinabuhi siya hangtod sa edad nga 147 ka tuig. 29Sa dihang hapit na siya mamatay, gipatawag niya si Jose ug giingnan, “Kon mahimo itapion ang imong kamot taliwala sa duha ko ka paa47:29 Tan-awa usab ang 24:2b. ug panumpa nga ipadayon mo ang imong kaayo kanako. Ayaw ako ilubong dinhi sa Ehipto. 30Kon mamatay na ako, ilubong mo ako didto sa lubnganan sa akong mga katigulangan.” Mitubag si Jose, “Tumanon ko ang imong giingon.” 31Unya miingon si Jacob, “Panumpa kanako nga tumanon mo gayod kini.” Busa nanumpa si Jose kaniya. Unya miluhod si Jacob47:31 Jacob: sa Hebreo, Israel. sa ulohan sa iyang higdaanan aron pasalamatan ang Dios.


text:
KIDAPAWAN CITY -- Milagda og kasabutan niadtong Sabado ang duha ka armadong pundok nga tapuson na ang ilang panagbangi sa giilogan nga yuta sa South Upi, Maguindanao Province.
Gibutyag ni South Upi Mayor Reynalbert Insular nga halos 200 ektaryas nga yuta ang gikabangian sa pipila ka mga kaigsuonang Muslim batok sa mga lumad nga Teduray sa Sitio Bahar, Fomogoyon ug Popo sa Barangay Pandan, utlanan sa Brgy. Pilar sa maong lungsod.
Kahinumdoman nga daghan na nang kinabuhi ang nakalas o naangol gumikan sa katag-katag nga pang-engkuwentro sa maong mga grupo nga giingong pulos sakop sa duha ka giilang Moro fronts sa Mindanao.
Abtik nga mihimo og kongkreto nga lakang si Mayor Insular, uban ang militar, kapulisan, Moro Islamic Liberation Front (MILF), Moro National Liberation Front (MNLF), Muslim elders, non-government organizations (NGOs), mga opisyal sa Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM) ug kagamhanang probinsiyal sa Maguindanao nga matapos ang dugay na kaayo nga gubat sa mga molupyo sa magkasikbit nga barangay sa South Upi.
Taas nga proseso ang giagian sa negosasyon una nagkasabot nga tapuson na ang ilang panagbangi.
Gibutyag ni Mayor Insular nga iya na nga napasusi ang yuta nga gi-awayan ug gitakda kining ihatag sa mga tinuod nga nanag-iya.
Mitambong sa paglagda sa kasabutan sa grupo ang mga opisyal sa South Upi, kapulisan, kasundalohan, GPH-MILF CCCH, MAFAR BARMM ug MENRE BARMM, lakip na ang mga sakop sa tri-Media.
Nagpasalig sab ang mga lider sa duha ka grupo nga sundon ang ilang gipirmahan nga kasabutan alang sa kalinaw, panaghiusa ug kalamboan.
SunStar website welcomes friendly debate, but comments posted on this site do not necessarily reflect the views of the SunStar management and its affiliates. SunStar reserves the right to delete, reproduce or modify comments posted here without notice. Posts that are inappropriate will automatically be deleted.
Do not use obscenity. Some words have been banned. Stick to the topic. Do not veer away from the discussion. Be coherent. Do not shout or use CAPITAL LETTERS!


text:
Balita sa Kompanya
-
Ang brand linkage alang sa INDIAM popcorn ug Mercedes-Benz Cars INDIAM popcorn nag-uban sa Mercedes-Benz Cars nga malampuson alang sa kini nga mga hitabo. Gipakita niini nga ang INDIAM popcorn adunay daghang dato nga internal nga merito. Sa partikular, ang Indiam popcorn adunay kaugalingon nga panan-aw sa mga uso sa konsyumer ug landing nga produkto kabag-ohan ...Basaha ang dugang pa »
-
Kaniadtong Marso 24, 2021, ang seremonya sa pagbukas sa una nga popcorn export sa Hebie CiCi Company sa Japan nga gihimo sa Jinzhou Factory. Mga punoan sa lokal nga gobyerno ug hingtungdan nga mga departamento ning-adto sa seremonya sa pagbiya. Ang pag-export sa popcorn usab ang una nga batch sa sph sa China ...Basaha ang dugang pa »
-
Si Xing Guohui, myembro sa nagatindog nga komite sa komite sa partido sa probinsiya, representante nga direktor sa kongreso sa katawhan sa probinsiya ug kalihim sa komite sa partido sa munisipyo sa shijiazhuang, mibisita sa INDIAM popcorn booth sa Hebei Cici Co., Ltd 2021, Marso 16, ang Shijiazhuang naghimo usa ka spri ...Basaha ang dugang pa »


text:
Ang kasaysayan sa buhis nagsugod sa kapanahonan sa Roma. Ang mga tawo nga nagpuyo sa teritoryo sa Imperyo sa Roma kinahanglan magbayad buhis. Ang una nga mga kamandoan sa buhis sa Netherlands nagpakita sa 1805. Natawo ang sukaranan nga sukaranan sa pagbuhis: kita. Pormal nga nahimo nga buhis sa kita sa tuig 1904.
VAT, buhis nga kita, buhis sa buhis, buhis sa korporasyon, buhis sa korporasyon, buhis sa kalikopan - kining tanan bahin sa buhis nga atong gibayad karon. Nagbayad kami buhis sa gobyerno ug sa mga munisipyo. Uban sa kita, ang Ministry of Infrastructure sa Netherlands, pananglitan, mahimong mag-amping sa mga dikes; o mga lalawigan sa transportasyon sa publiko.
Naghisgot pa ang mga ekonomista sa mga pangutana sama sa: kinsa ang kinahanglan magbayad buhis? Unsa man ang kinahanglan limitasyon sa buhis? Giunsa ang paggasto sa kita sa buhis? Ang usa ka estado nga wala buhis dili makaatiman sa mga lungsuranon niini.


text:
WALA pay nadawat nga opisyal nga notice of disallowance ang LGU-GenSan gikan sa Commission on Audit kon COA kalabot sa PRAISE incentive scheme.
Kini ang gibutyag ni Atty. Marites Taniegra, assistant City Legal Officer sa LGU-GenSan nga bugtong nadawat nila gikan sa COA mao ang Audit Observation Memorandum kun AOM kalabot sa maong incentive award.
Matud niini nga nakapadala na sila og tubag sa COA regional office ug nadawat niadtong August 27, 2021.
Bag-o pa sila nakapadala og tubag sa COA regional office, nakatubag na usab sila sa state auditor sa dakbayan.
Gitubag matud pa nila ang mga deficiencies ingon man ang basehan sa paghatag sa maong cash incentives gikan sa namugnang ordinansa sa Sangguniang Panlungsod sa syudad.
Samtang gidugang ni Atty.Taniegra ugaling ma-exhaust na tanan ang administrative remedies ug makadesisyon ang COA nga final na ang desisyon sa disallowance, padayun matud pang moapela ang LGU-GenSan.


text:
Computer, Computer dula
"Cossacks 3" - kinahanglanon nga sistema
sa dugay nang gipaabot nga sumpay sa "Ang Cossacks" sunod-sunod nga gibuhian sa Septiyembre 16, 2016 ka tuig. Ang ikatulo nga bahin sa duwa, sumala sa mga developers, mao ang mahimong usa ka hit, ug nagtugot sa players sa dive ngadto sa dugay-hingkalimtan atmospera. Sa pagkatinuod kini mao ang mas grabe pa. Ug, una sa tanan, usa ka dako nga gidaghanon sa mga bugs ug mga depekto. Busa, kon ikaw naghunahuna nga ang "Cossacks 3" molupad gikan sa sistema sa mga non-compliance, kini mao ang pag-ayo sayop, ug kini nga artikulo mao ang dili alang kaninyo.
operating system
Kini mao ang pundasyon. Ang duwa "Cossacks 3" mga kinahanglanon sa sistema sa gidisenyo lamang alang sa Windows plataporma. Ug gihatag sa kadako sa mga uban nga mga pag-lantugi, mosulay sa pagdagan niini sa Mac o Linux, lagmit modala ngadto sa kapakyasan.
Kay komportable duwa kinahanglan nimo sa usa ka computer nga nagdagan Windows 7 o mas bag-o. Apan, kamo mahimo sa pagsulay sa pagdagan sa XP ug sa pinaka-ulahing updates. Apan Windows 10 samtang kini mao ang mas maayo malikayan. Kini nga operating system mao ang pa kaayo krudo, ug sa kasagaran nagkasumpaki, bisan pa uban sa mga simplest sa mga dula ug mga aplikasyon.
processor
Sa pagpadayon uban sa mga kinahanglanon kon unsa ang dula nga "Cossacks 3" sistema sa imong PC, nga sigurado nga gidala ngadto sa account nga processor. Kon ang mga graphic sa dula mao ang mga kabus, nan ang dalan sa gameplay sa imong PC ang pagdumala sa dako nga nagapaagay sa impormasyon, tungod kay ang gidaghanon sa mga tropa makahimo sa pagkab-ot sa mga tinagpulo ka libo.
Ang duwa "Cossacks 3" kinahanglanon nga sistema (minimum) nagsugyot nga ang aplikasyon kinahanglan nga sayon sa pagtrabaho sa usa ka dual-core processor sa usa ka orasan frequency sa 1.6 GHz. Sa diha nga kini moabut ngadto sa maximum (girekomendar) setting, ang player kinahanglan sa usa ka Quad-core processor ug 3,2 GHz.
Apan, ang tinuod mao nga mas grabe pa. Developers sa walay pagpanghibalo naglimbong sa mga gilauman sa mga tiggamit. Busa, bisan ang unom-ka-core processor i7-5820k dili mahimo nga igo alang sa dako nga-scale gubat.
random access sa panumduman
Samtang kamo mahimo tan-awa, ang mga kinahanglanon sa sistema dili maayo alang sa dula "Cossacks 3". Sila mao ang hataas ra kaayo alang sa conventional tinuod nga-time nga pamaagi. Ang sama nga moadto alang sa RAM. Tin-aw nga, ang mga tiglalang sa mga duwa "Cossacks 3" hinalad gamay nga panahon pagkamalaumon, apan ayaw kalimot sa understate sa ilang mga paghubit sa mga tindahan (alang sa panig-ingnan, sa "insentibo").
Kasagaran, ang unang butang nga naghatag ug pagtagad sa mga tawo nga sa pagpalit sa sa "Cossacks 3" - release petsa. System nga mga kinahanglanon alang sa 2016 gilista mao nga ubos nga kini daw ingon nga kon kamo motan-aw sa dekada-daan nga aplikasyon.
Sa mga pasalig sa mga developers, sa pagdagan sa mga duwa sa minimum setting kinahanglan nga lang sa 2 GB sa RAM. Ug kini mao ang usa ka game diin ikaw ug ang imong mga higala mahimong naghupot dako kasundalohan. Ug kon ang players 5-6? Sama sa lamang sa 2 GB mahimo tindahan sa niini nga impormasyon?
Uban sa girekomendar nga mga kinahanglanon, mga butang nga dili mas maayo. Mosulay sa paglimbong sa mga konsumedor nga mahimong igo, ug 4 GB sa RAM. Apan, praktis nagpakita nga kini nga bili kinahanglan nga gidala ngadto sa sa labing menos 6.
video card
Unsa pa mahimong bahin sa "Cossacks 3"? System nga mga kinahanglanon (PC), alang sa graphics, usab ikatingala. Sa usa ka bahin, kini mao ang usa ka normal nga pamaagi. Level hubad ug animation kabus, ug ngano, alang sa panig-ingnan, magkabig sa nawong sa matag sundalo sa lig-on nga panon sa kasundalohan? Kini nga prinsipyo gisunod sa, ug ang mga tiglalang sa mga duwa.
Kay lig-on nga operasyon, ikaw kinahanglan sa labing menos sa usa ka graphics card NVIDIA GeForce 8800 nga lebel sa 256 ka megabyte sa panumduman. Sa baruganan, kamo makahimo sa paggamit sa bisan unsa nga Analog o budget Gaming card alang sa mga bag-o nga kaliwatan. Kini usab mao ang nakasabut nga bisan mediocre laptop sa NPC card (gawas sa nagtangag) mahimong pagagub-sa "Cossacks 3".
System nga mga kinahanglanon (PC) mao ang kaayo nga demokratikong sa diha nga kini moabut ngadto sa mga rekomendasyon. N Vidia GeForce 560, samtang ang dili usa ka lider sa pagpalambo sa graphics card, apan kanunay nga naghupot sa usa ka hataas nga dapit sa mga ratings sa performance ug sa presyo / kalidad ratio. Tungod kay ang laptop mao ang usa ka gamay nga mas sayon. Kon ang magbabaligya naningkamot sa lisud nga sa pagdani kaninyo nga kini mao ang usa ka duwa, ang graphics card kinahanglan nga igo alang sa lig-on nga operasyon sa "Cossacks 3".
dugang
Unsa ang ubang mga kinaiya sa computer mahimong mapuslanon? Ang listahan mao ang dili kaayo daku.
- Tungod kay ang mga multiplayer nga dula nga gihimo sa tigtagad players, kay sa bisan unsa nga sentro nga, kamo dili kinahanglan nga usa ka kaayo nga pagpuasa koneksyon sa internet, apan kini mao ang madanihon pa nga adunay usa ka broadband koneksyon.
- Sa pag-instalar sa mga duwa sa ibabaw sa imong mga malisud nga drive kamo kinahanglan nga lamang sa 6 GB.
- Ang duwa nagsuporta usab sa resolusyon sa 1920 1080. Mao nga kamo mahimo nga luwas modagan kini bisan sa imong TV - sa kalidad graphics dili apektado.
Similar articles
Trending Now


text:
Tanan gilang gapamuyayaw sa dyang tag-irinit: init nga gadukut sa panit; gahagan-hagan man sa huyup kang hangin pero hay wara paghalin, gahulid hasta sa pagturog kag wara it uran halin sa mga balhas.
Nagapanghagad ang baybay.
Nagsakay liwan ako sa barko, 2GO halin sa pier kang Batangas pa-Caticlan. Liwan ko ginbisita dyang isla. Sa pensar ko, samtang rugya pa, kag bangud sa gihapon, manami kadya anang daray-ahan kag baybay para sa parigos.
Langit nga nakuwadro kang mga sanga kag dahon kang niyog. Ka san-o lang, may amo ako kadya nga linya sa kahagugma: Ikaw ang akun langit: magalupad ako kanimo. :)
Sa likod kang estasyon kang puti nga daray-ahan, ang Bolabog. Kusug ang hangin kag balud rugya, amo nga lugar kang water sports. Nabuol ko dyang litrato paagi sa akon iPhone6 halin sa balkonahe kang sangka apartment sa mataas nga bahin kang isla, ang Tam-awan.
Paghulat kag pagsaksi kang pagtunod kang adlaw ang pag-agto rugya sa isla. Nagabanaag nga kanaryo, daw pagdaba-daba kang kalibutan, kang lupa nga nagarilitik, kag wara gihapon it uran.
Nagapungko ako sa sangka bar sa Station 3, nagainom kang lemonade, may purong kang bulak sa akon ulo – nabakal ko nga headband sa karsada, 150. Ginapamensar ko ang relasyon kang atun mga tinaga nga “nami” kag namit.” Indi magrayuanay, daw baryubay kang niyog, daw pagdukut kang taklong sa dahon kang bakhawan. Kon amo, ang nami = namit; ang namit=nami. Buut pa hambalon, wara it sala ukon raw-ay ukon kadu sa “namit”? Pero bangud kulang sa “t” ang “nami,” amo nga sangka hilway ukon bug-os tana nga tinaga nga may kaugalingon nga kahulugan kag balor luwas sa “namit,” mahambal man nga bukon tanan nga “namit”, “nami”, parehas abi kang sobra nga panginaun kang seafood sa dyang isla, ukon sobra nga pagpangalipay hasta nga mangin sakit kang lawas, ilabi na kon pati kang kalag?
Tinaga natun ang “nami” indi lamang para sa aesthetic value ka sangka tawo, bagay, butang,hitabo,kundi bilang moral value man.
Ano dyang hangin nga nagdapya kag nagbilin kadyang mga linya kanakun?
Sa tabuk, ang isla kang Panay. Halin sa Caticlan, mauli ako sa amun sa Dao, rugto sa punta. Nagaralaway dun ako sa pagpamensar kang sirigwelas kag kamunsil. Manami kag manamit dyang pamatyag kang pag-isarahanun rugya sa isla, sa tunga kang purong kang mga tawo; wara ako it mga bibig kag abaga nga ginahandum.:)


text:
TULO ka dagkong mga proyektong imprastraktura ang pagatukoron sa kadalanan sa Dakbayan sa Sugbo, duha ka flyover ug usa ka underpass.
Usa ka consultation tali sa apektadong mga residente ug establisemento ning mao nga mga proyekto gipahigayon sa Department of Public Works and Highways (DPWH) 7 sa Barangay Kamagayan sa Huwebes, Abril 15, 2021 uban sa Cedco Engineers nga nipahigayon og detailed engineering design.
Ang unang flyover manukad sa Osmena Blvd. eskina N. Bacalso Avenue-lagbas sa P. del Rosario St. ug Leon Kilat St. Kini dunay gitas-on nga 1,140 metros.
Ang ikaduha molagbas gikan sa N. Bacalso Avenue, eskina V. Rama nga dunay gitas-ong 1,265 metros.
Ang wa mahisgoti atol sa konsultasyon mao ang underpass nga motadlas sa karsada sa Mambaling padung sa South Road Properies (SRP) nga mosangko sa Cebu South Coastal Road (CSCR).
Ang DED sa tulo ka mga proyekto gigastuhan og P105 milyunes. Niisyu ang DPWH 7 og notice to proceed alang sa Cedco niadtong Disyembre 14, 2020 ug walo ka buwan ang paghimo sa detailed engineering design.
Si Leah Negre, representative sa Cedco Engineers, nagkanayon nga palapdan sa DPWH 7 ang karsada diin tukoron ang duha ka flyovers.
Si Negre nagkanayon nga palapdan og 2.5 metros gikan sa kilid sa karsada alang sa road widening, diin ang mga yuta bayran kon pilay iyang kasamtangan nga market value, dili ang zonal value.
Ang mga tag-iya og establisemento ug stakeholders wala na nipadangat sa ilang daghang mga concern bahin sa proyekto.
Igo ra silang nangutana kon unsa kalapad ang road widening ug pila ang bayad sa propiyedad nga maapektohan.
Ang Cedco Engineers niingon nga kadtong mga building nga maapektohan ang 20 percent lapas pa sa ilang area, bayaran sa 100 porsyento base sa kasamtangan nga market value sa ilang propiyedad.
Kadtong ubos ra sa 20 porsyento tukma ra usab sa damage ang ilang madawat nga bayad.
Si Joshua Monsanto sa DPWH 7 nagkanayon nga nagsugod pa lang sila sa primerong lakang alang sa katukoran sa proyekto ug wala pa ang pagtrabaho sa flyover ug underpass aron ilang mabanabana kon pila ang magasto sa DPWH labi na sa pagpalit sa mga yuta, bayad sa establisemento nga apektado ug uban pa.
Wa usab mobutyag si Monsanto kon pila ang gipundo nga gahin sa DPWH 7 para sa road widening ug pila ang magasto sa gobyerno sa tulo ka dagkong proyekto. Ang mga barangay kapitan sa Kalubihan ug San Antonio nga silang Rex Milan ug Daido Abcede Jr. diin molagbas ang duha ka flyovers way supak sa mga proyekto sanglit ilang gihulagway nila nga makatabang kini sa pagpaluag sa trapiko sa maong mga lugar.
SunStar website welcomes friendly debate, but comments posted on this site do not necessarily reflect the views of the SunStar management and its affiliates. SunStar reserves the right to delete, reproduce or modify comments posted here without notice. Posts that are inappropriate will automatically be deleted.
Do not use obscenity. Some words have been banned. Stick to the topic. Do not veer away from the discussion. Be coherent. Do not shout or use CAPITAL LETTERS!


text:
Mga tinugyanan sa DSWD Region-7 ug buhatan ni Mayor Ipe Remollo gisugdan na ug apod-apod karung adlawa ang tag P 15, 000 nga ayuda matag usa pinasubay sa Livelihood Assistance Grant gikan sa national government ngadto sa 400 ka mga kwalipikadong gagmay nga trabahador sa mga impormal nga sektor ug biktima sa kalamidad.
Matud ni Sectoral Desk Officer Albert Aquino kini ang ika-4 nga batch sa makadawat ug ayuda dinhe sa siyudad sa Dumaguete basi sa listahan gikan sa DSWD Region-7.
Lakip sa mga nakadawat mao ang mga ambulant vendors, massage therapists, mangoykoyan ug basura, mag-uuma, market vendors, miymebro sa 4Ps, biktima sa bagyo dinha sa Tinago (Poblacion 1) ug sunog sa Barangay Junob.
Gisiguro ni Dr. Dinno T. Depositario, Chief-of-Staff ni Mayor Ipe Remollo, nga hapsay ug luwas ang pagpanghatag sa ayuda dinha sulod sa City Hall compound para malikayan ang hulga sa COVID-19.
Mga tinugyanan sa DSWD Region-7 ug buhatan ni Mayor Ipe Remollo gisugdan na ug apod-apod karung adlawa ang tag P 15, 000 nga ayuda matag usa pinasubay sa Livelihood Assistance Grant gikan sa national government ngadto sa 400 ka mga kwalipikadong gagmay nga trabahador sa mga impormal nga sektor ug biktima sa kalamidad.


text:
Gipangunahan ni Senraj ang team sa pagdumala sa ConnectLeader padulong sa panguna nga katuyoan sa "kahusayan sa engineering ug maayong serbisyo sa kustomer". Sa wala pa ang ConnectLeader, gitukod niya ang duha nga malampuson nga mga kompanya sa mga serbisyo sa software nga gigamit ang labaw sa usa ka gatus nga mga empleyado sa tibuuk US ug gipalambo ang mga advanced nga produkto sa software alang sa mga kostumer. Nakuha ni Senraj ang MS sa Computer Science degree (nga adunay labing kadungganan) gikan sa University of Massachusetts ug usa ka BS degree sa Electrical Engineering gikan sa Anna University, Chennai, India. Kaniadtong 1992, nadawat ni Senraj ang prestihiyosong 'National Technology Award' gikan sa Presidente sa India alang sa labing maayo nga imbensyon sa nasud.
Pagkahuman nga nahimo’g kampeon sa Jeopardy si Watson, nagkuyog ang IBM sa Cleveland Clinic aron matabangan ang mga doktor nga mapadali ug mapaayo ang katukma sa mga kaso sa ilang pagdayagnos ug mga reseta. Sa kini nga kaso, gidugangan ni Watson ang mga kahanas sa mga doktor. Mao nga, kung ang usa ka kompyuter makatabang sa paghimo og mga gimbuhaton sa medisina, sigurado nga kini mahimo’g matabangan ug mapaayo sa mga kahanas usab sa usa ka salesperson. Apan, mapulihan ba sa kompyuter ang mga kawani sa pamaligya? Mga magtutudlo, drayber, travel agents, ug
Gigamit namon ang mga cookies sa among website aron hatagan ka sa labing kalabutan nga kasinatian pinaagi sa paghinumdom sa imong mga gusto ug balik nga pagbisita. Pinaagi sa pag-klik sa "Dawata", giuyonan nimo ang paggamit sa TANAN nga mga cookies.
Ang kini nga website naggamit cookies aron mapaayo ang imong kasinatian samtang nag-navigate ka sa website. Gikan sa niini, ang mga cookies nga gikategoryahan ingon gikinahanglan kinahanglan tipigan sa imong browser tungod kay hinungdanon kini alang sa pagtrabaho sa mga punoan nga gamit sa website. Gigamit usab namon ang mga cookies sa third-party nga makatabang kanamo sa pag-analisar ug pagsabut kung giunsa nimo gigamit kini nga website. Ang kini nga mga cookies itago sa imong browser lamang sa imong pagtugot. Adunay ka usab kapilian nga mag-opt-out sa mga cookies. Apan ang pagpili sa pipila sa mga cookies mahimong makaapekto sa imong kasinatian sa pag-browse.
Ang gikinahanglan nga mga cookie kinahanglan nga mahinungdanon alang sa website nga magamit sa hustong paagi. Kini nga kategoriya naglakip lamang sa mga cookies nga nagsiguro sa mga nag-unang mga gamit ug mga bahin sa seguridad sa website. Kini nga mga cookies wala magtipig sa bisan unsang personal nga kasayuran.
Ang bisan unsang mga cookies nga dili kinahanglanon ilabi na nga ang website magamit ug gigamit nga espesipiko sa pagkolekta sa personal nga datos sa gumagamit gamit ang analytics, ad, uban pang mga sulod nga mga sulod nga gitawag nga dili kinahanglan nga cookies. Gikinahanglan ang pag-angkon sa pag-uyon sa tiggamit sa wala pa sa pagpadagan niini nga mga cookies sa imong website.


text:
Iloilo City–Nag-file sang petition sa Land Transportation Franchising and Regulatory Board ukon LTFRB 6 si Atty. Joseph Vincent Go, operator sang Light of Glory Taxi, agud maghingyo sang otoridad para sa pagsukot sang service fee sa mga nagapa-book sa ila unit.
Ginrason ni Atty. Go nga magakadtu sa operational expenses sang kompaniya ang service fee pareho sang sweldo sa mga operators kag bayad sa ginagamit nga landlines, cellphones kag handheld radios. Sa ila petition suno kay Go, pagasukton sang 50 pesos nga service fee ang mga nagapa-book nga pasahero sa syudad kag 100 pesos naman sa probinsya.
Apang magadepende gihapon sa LTFRB kun aprobahan ukon panubuan ang ginahingyo nga service fee.
Hiwaton sa Nobyembre 10 ang hearing sa petition. (AGB)


text:
MANANOM og 13,500 ka mga kahoy ang artsidyosesis sa Sugbo sa nagkadaiyang mga parokya sa pito ka mga distrito nga sakop niini.
Kaabag sa artsidyosesis sa paghimo niini ang Metropolitan Cebu Water District, Department of Environment and Natural Resources, Cebu Uniting for Sustainable Water ug University of San Jose-Recoletos.
Kini nga lakang maoy tubag sa panawagan sa Santo Papa nga mahimong tigbantay ug tig-atiman sa mga Binuhat sa Ginuo dinhi sa kalibutan pinaagi sa gipagawas niini nga Laudato Si (Praise Be With You) nga adunay subtitle “On Care for our Common Home,” niadtong Hunyo 18 sa miaging tuig.
Niadtong Lunes sa buntag, ang artsidyosesis nihalad og misa pahinungod sa kalikupan nga gipanguluhan ni Cebu Archbishop Jose Palma uban sa kaparian sa Cebu Metropolitan Cathedral, siyudad sa Sugbo.
Ang arsobispo sa iyang wali, namahayag nga ang katawhan karon wala na magpakabana sa kalikupan nga anamanam nga nagusbat gumikan sa pagpasagad sa uban.
“Today, we realize how much we have abused, how much we have taken for granted, how much we have destroyed this beautiful gift from God,” paambit ni Palma.
Siya nidugang kinahanglan ampingan ang kinaiyahan alang sa mosunod nga mga henerasyon.
Atol sa misa, gihimo ang pagpanumpa sa mga kaabag sa artsidyosesis sa pag-atiman ug pagpanalipod sa kalikupan, mga kabos ug sayon nga mabiktima.
Human sa misa, gisunod ang paglusad sa 51st International Eucharistic Congress Committee on Environment Concern ug ang pinirmahay sa memorandum of agreement alang sa flagship program niini ang “Parish Community-based Pocket Forest Program.”
Si Padre Murphy Sarsonas, chairman sa maong komitiba, niingon ang itanom nga 13,500 ka mga kahoy maoy hulip sa 263 ka mga punoan sa kahoy nga gipamutol aron matukod ang Pavilion nga maoy gipahigayonan sa mga tigom sa IEC, nga nahimutang sa duha ka mga seminaryo sa Barangay Mabolo, dakbayan sa Sugbo.
Matod niya nga adunay pasiunang budget nga P900,000 ang artsidyosesis alang sa lima ka tuig nga programa sa pagpananom og mga kahoy nga gikan sa sobra nga pundo sa IEC.
Si Engr. Noel Dalena, general manager sa MCWD, niingon nga sila ang mohatag sa mga binhi sama sa mahogany, tugas, acacia, mangga, guyabano ug uban pa.
“This is program is not just for water. This is not just for MCWD. Dili lang ni para sa mga Bisdak kondili para sa mga nagpuyo niining kalibutana,” pamulong ni Dalena atol sa launching.
Si Padre Cristopher Maspara, presidente sa USJ-R, namahayag nga sila ang mohatag og spiritual formation sa mga moapil sa pagpananom pinaagi sa seminar, recollection ug catechesis. Matag parokya hatagan nila og eco-parish guide ug sa pocket forest.
Si Bishop Dennis Villarojo, secretary-general sa 51st IEC Cebu, ang programa dunay kalambigitan bahin sa gitudlo sa IEC sa relasyon sa katawhan ug kinaiyahan human gipamutol ang 263 ka kahoy ug initial funding sa IEC.
style="display:block; text-align:center;"
data-ad-layout="in-article"
data-ad-format="fluid"
data-ad-client="ca-pub-2836569479021745"
data-ad-slot="1977900730">
SunStar website welcomes friendly debate, but comments posted on this site do not necessarily reflect the views of the SunStar management and its affiliates. SunStar reserves the right to delete, reproduce or modify comments posted here without notice. Posts that are inappropriate will automatically be deleted.
Do not use obscenity. Some words have been banned. Stick to the topic. Do not veer away from the discussion. Be coherent. Do not shout or use CAPITAL LETTERS!


text:
(IKADUHA NGA PADYA, MAIKLING KUWENTO SA HILIGAYNON, DON CARLOS PALANCA MEMORIAL AWARDS FOR LITERATURE 2014)
NOTE NI PANGGA GEN: Bantog nga istorya sa Antique ang Olayra. Si Olayra amo ang prinsesa nga tamawo nga may bulawan nga barko kag gaistar sa puno kang kahoy nga bubog (nga malubsan) sa Carit-an sa Patnongon, Antique. Ang istorya nga “Olayra, Prinsesa kang Dagat” ginsulat ni Russel Tordesillas (1918-1978)kag nangin bantog bangod sa pag-serialize kadya sa radyo sa istasyon DYKA katung dekada 70. Nabatian ko man dyang istorya kang bata ako, nga daw asik gilang kang mga laway kang kamal-aman, sa pugtak-pugtak nga versyon.
Dyang masunod nga istorya sangka pag-reimagine ni Norman Darap sa mito ni Olayra, halin man sa anang mga nabatian kag nabasahan parte rugya. Sa amo nga paagi, nagapadayon ang istorya ni Olayra kag ang anang pakigrelasyon sa mortal nga mga tawo, kag ang pagtaboanay kang kalibutan kang mga tamawo kag tawo.
Dyang pag-reimagine, pag-adapt, pagtuhog kang mito kag kang kontemporaryo, pagsaramo kang panahon kag lugar kag mga karakter nga mahimo makapukaw kang mga pamangkot nga “Ano gid bala ang tuod?” “Sa diin rugya ang tuod?” ukon ang pamatyag kag pagpensar nga ang katu amo man ang kadya, sangka istilo kang pagsulat sa sanga kang postmodernismo, diin may pagguba kang mga istruktura kang pamensarun kag pagginawi para sa epekto kang shock and awe, kag sa pagpakita kang mga posibilidad nga maabot kang imahinasyon kang tawo, partikular, kang manunulat. Rugya, mahimo ang nostalgia, hay ang wara it kamatayun nga romantisismo.
Rugya ang istorya kang paglalis, pagluib, pagsakripisyo, pag-antus, kag kahilwayan.
MAGAL-UMON ANG KALANGITAN samtang makusog ang huyop sang hangin halin sa lawod. Alas-tres pa lang sang hapon apang wala na ang init kag kapaang sang adlaw nga nasakluban sang mga malaabo nga gal-um. Hilway nga nagatindog si Olayra sa ibabaw sang mataas nga banglid samtang naulungan sa pagtulok sa maanyag nga dagat. Nawayway nga ginalupadlupad sang hangin ang iya malaba kag ubanon nga buhok. Ginatindugan niya ang sangka duog nga ginapatung-an sang bukid sang Antique kag sang dagat sang probinsya. Makahalawa sa iya pamatyagan ang magtulok sa idalom sang banglid. Makahalawa nga may dala kakugmat tungod sa indi niya masayran nga balatyagon. Sa kada tion nga magpalapit sia sa baybay, daw may gahum nga nagabutong sa iya nga maglukso sa tubig.
Ginliso niya ang iya panulok sa natuo nga bahin, kon sa diin ang malapad nga daray-ahan nga nagahalok sa dagat. Hinali nga nangligbos ang iya mga balahibo sa pagdumdum sang iya sadto kahagugma. Sa amo nga daray-ahan, masami sila nga nagapanglakaton, nagauyatay sang kamot samtang kadungan nga ginahakos sang balud ang ila mga tiil sa balas. Napulo kag walo ang pangidaron niya sadto, kag wala sia sing madamo nga palamangkutanon sa kabuhi. Ang kalipayan niya lang, amo ang makaupod si Geraldo. Adlaw-adlaw sila nga nagakit-anay sa daray-ahan. Masami sia nga ginadala sang lalaki sa pihak nga pulo kon diin ang ila balay nga natukod sa mga dalagku nga bato malapit man sa daray-ahan. Isa ka mansyon ang balay sang pamilya ni Geraldo. Madamo ini sang mga suga kag nagabanaag ang kasanag sa tubig sang dagat kon gab-i.
Isa ka maambong nga tinuga si Geraldo. Mestiso nga taason kag duag asul ang kalimutaw sang iya mga mata, katulad sa duag sang tubig sang dagat. Nagapanag-iya sia sang isa ka yate nga nahimo sa bulawan. Ining yate ang ginapangsugat dul-ong niya sa dalaga halin sa pihak nga pulo. Ginpangako ni Geraldo kay Olayra nga kon batunon sini ang ginahalad nga paghigugma, buhaton niya ang tanan mangin malipayon lang ang dalaga. Pagalibuton nila ang kalibutan sakay sang barko nga ginapanag-iyahan sang iya pamilya.
Nangin malipayon ang paghigugmaanay nila ni Geraldo sang pila lang ka bulan tubtub nga ginhagad sia sang lalaki nga magpakasal kag bayaan ang iya mabudlay nga pangabuhi sa uma. Apang nagpamalabag ang mga ginikanan ni Olayra tungod indi sini mahimo nga magpakita kag mag-atubang sa amay kag iloy sang dalaga. Pila man ka semana nga ginbukot si Olayra sang iya mga ginikanan sa ila balay agud indi makaguwa kag makakadto sa daray-ahan. Nagbuangbuang sia sa mga amo nga tinion. Nagahilibion lang sia sa sulod sang iya hulot kag masami nga wala nagakaon. Naghaganhagan ang iya kahimtangan sang nagpangayo sang bulig ang iya mga ginikanan sa isa ka hangkilan nga babaylan sa probinsya sang Antique.
Hinali nga natapungawan si Olayra sa paghanduraw sa iya kahagugma sa pagkadalaga sang gadaguob niya nga nabatian ang siyagit sang iya iloy. Sa pagkakibot, dayon sia nga nag-atubang sa kabukiran. Nakita niya ang iya tigulang nga iloy nga si Minang nga nagasungkod sang kahoy samtang nabudlayan sa paglakat sa batuhon nga alagyan malapit sa banglid.
“Hoy! Ano saring mo ka kuong dyan? Ang bata mo to sa balay, kina pa ginaabot!” Haruson nga pagsinggit sang iya iloy samtang ginahapuhapu.
Hinali nga nagkubakuba ang iya dughan. “‘Nay, pamuyong ka lang dyan. Indi ron ako pag-alaw-alawa dya. Hulata lang ko dyan.” Pasiyagit nga pagbalos ni Olayra.
Bisan nagasamo ang iya kakulba kag pagkabalaka, indi niya mahimo nga magdalagan agud makalab-ot dayon sa ila balay. Mahinay nga naga-ika-ika sa pagtikang ang iya iloy. Sang malapit na sila sa bakulod kon diin natukod ang ila balay, nabatian niya dayon ang pagsiliyagit sang iya isahanon nga anak nga si Natalia. Dayon nga ginsilingan sia sang iya iloy nga mauna na lang agud dalaganon ang iya anak.
Sang wala pa makasaka si Olayra sa hagdan, matunog niya nga nabatian ang paglinagapok sang mga botelya nga nagabuluka sa dingding kag salug sang ila kusina. Dali-dali sia nga nagsulod sa balay kag ginpangihabot ang iya anak nga nagamauy. Naabtan niya ang mga nagalalapta nga botelya sa salug samtang ginahaboy sang iya anak ang iban pa nga botelya paguwa sa bintana. Nagadululugo ang mga kamot sini kay pati ang mga buka nga botelya, liwat niya nga ginapanghablot kag ginapanghaboy samtang nagatiyabaw.
Daw linamposan ang pagginhawa ni Olayra dungan sa madalom nga paghaklo sang hangin. “Ay! Dios ko, bata ko! Untat na!” Pakitluoy niya kay Natalia.
Dayon ini nga nag-untat sa pagpanghaboy sang botelya kag naglumpasay sa salug. “Baw! Naga nagmauy ka raman? Sara pa lang ko ka oras nadura pay!” Nagahilibion niya nga paghambal.
Dali-dali nga ginkuha ni Olayra ang isa ka katsa sa tupad sang banga kag iya ini nga ginhampol sa mga palad sang anak nga puno sang pilas kag dugo.
Ginhakos niya si Natalia samtang ginapungggan ang iya hilibion. “Naga ginapasilutan mo ako?” Pag-ampo ni Olayra.
“Ahhh, uhmmm! Huh?” Igong sang iya apa nga anak.
Dalaga na si Natalia. Sa masunod nga semana, magapangidaron na ini sang napulo kag walo. Kadungan sa kaadlawan sang aning amay ni Olayra nga si Akuy nga nagtaliwan sang ginabusong pa lang niya si Natalia. Indi gid malimtan ni Olayra ang gab-i nga siyam na ka bulan ang iya ginabusong sang magsinakit ang tiyan sang iya amay. Ginpaluy-a man nila sa babaylan ang iya amay apang wala nag-untat ang pagsinakit sang tiyan sini. Naghilat kag nagpalanuka man ini, tubtub sa ikatlo ka adlaw nagpalanggit-um na sia. Nagpangayo sila sang bulig sa baryo agud matuwangan ang iya amay pakadto sa ospital sa Valderama. Apang isa lang ka gab-i ang ila pagtinir sa ospital. Sang sunod nga kaagahon, nagtaliwan si mal-am Akuy. Bisan ang mga doktor wala nakapamat-ud kon ano ang nangin balatian ni Akuy.
Pagkaligad sang isa ka semana, duha kaadlaw antis ang Paskwa, nagbun-ag si Olayra sa Rural Health Unit sa banwa sang Patnongon. Ginhambalan sia sang isa ka midwife nga Natalia ang ipangalan niya sa iya anak kay tion sang Paskwa ini ginbata. Ginsunod man ini ni Olayra kay nanamian sia sa ngalan kag kapareho man nga letra nagasugod ang ngalan sang iya aning bana nga si Noli.
Ginhugasan kag gintambalan ni Olayra sang pinukpok nga dahon sang lampunaya ang mga pilas sang iya anak. Pagkatapos, gin-alalayan niya ini pakadto sa ila hulot kag ginbatayan tubtub nga makatulog. Ginpangtinluan kag ginpanghimos niya ang mga buka nga botelya sa ila kusina kag isa-isa niya nga ginpangsulod sa sako. Ginpangtrapuhan niya man ang mga naglalapta nga dugo sa salug.
Nagpanaog sia sa ila balay bitbit ang sako. Dayon niya nga nakita ang iya iloy nga nagapungko sa tupad sang puno sang paho malapit sa tubangan sang ila balay. Ginahilothilot sini ang iya ugaton nga mga batiis nga madugay na nagabati sa rayuma. Masinulub-on ini nga nagtulok sa iya sang masiplatan sia sini nga nagalakat pagwa. Mas nagbug-at ang iya pamatyagan sa mga mata sang iya iloy. Ginlikaw niya ang iya panulok sa mga matag-as nga bukid sa ilaya.
“Din ka raman maagtu?” Singgit nga pamangkot ni mal-am Minang.
“Ipanghaboy ko lang d’ya mga botelya sa ubos banglid.”
“Ay, dalia lang. Kon madura ka gani, nagamauy si Talia.”
“Turog man tana tulad. Mabalik ako dayun.”
Daw ginaguyod niya ang iya mga tiil sa pagtikang. Indi niya mahangpan kon ngaa kabug-at sang ila pangabuhi.
Nag-agi sia sa talaman sang humay pakadto sa idalom sang banglid. Sang nagapabalik na sia sa ila balay, may nalabyan sia nga nagakulaskulas sa mamurong nga humay. Sang ginpalapitan kag gin-usisa niya, may nakit-an sia nga isa ka dako nga giting nga naipit sa pain sang mga mangunguma. Nagasalasala kag nagapulok ini nga makabuhi sa pagkaipit sang iya lawas. Una nga nagsulod sa iya hunahuna nga patyon ang giting agud mabuhinan ang mga pisti sa humayan. Apang, nakabatyag sia sang kaluoy sa daw nahadlok nga giting. Puno sia sang kasubo kag wala sia sing kusog nga utason ang kabuhi sang bisan isa ka pisti. Ginbuy-an niya ang giting kag ginpabay-an nga makapalagyo. Daw nag-amat-amat mag-an ang iya pamatyag kaupod sang matawhay nga paghinapay sang hangin sa mga nagabaludbalud nga humay.
Sa iya padayon nga paglakat pauli, hinali nga nagkusog ang hampak sang hangin upod sang pusdak sang daguob sa kalangitan. Ang magal-umon nga kahawaan kaina, nagdamol kag nagpalanggit-um. Napatangla si Olayra sa madulom nga kalangitan, hinali lang nga may nagtulo nga taliti sa iya nawong.
“Indi lang daad anay mag-uran,” mitlang niya sa kaugalingon. “Hulata man nga makauli ako antis mo ipusdak ang uran.”
Apang ginsabat sang pag-igrab sang kilat nga ginsundan sang pagdaguob ang iya panambiton sa langit. Dayon sia nga nakibot kag ginpangidlisan.
Nagdalagan sia pauli apang nabasa na sang ulan ang iya bilog nga lawas sang makaabot sia sa ila puluy-an. Sang makasaka sia sa bulubalkon sang ila bahay, mas nagkusog ang bubu sang ulan nga gin-updan sing wala pakadtuan nga huyop sang hangin.
Nagpangtrapo sia kag nag-ilis sang panapton. Dugaydugay, ginbuligan niya ang iya iloy sa pagdigamo. Wala nag-untat ang makusog nga ulan kag huyop sang hangin tubtub sa ila nga pagpanyapon. Pagkatapos nila magkaon, ginsibinan niya ang iya anak kag ginpatulog. Ginhagad si Olayra sang iya iloy sa pagpangamuyo sa ganhaan sa tubangan sang altar, apang wala sia nagsapak. Nagguwa sia kag nagpungko sa bulubalkon samtang nagapanampuay nga nagatulok sa ilawod.
Ginpalapitan sia ni mal-am Minang pagkatapos sini magpangamuyo.
“Hasta san-o ka manghayhay samtang nagaturok sa lawod?”
Nakapamisok si Olayra halin sa pagkaulungan. Nagginhaw sia sang madalom kag nagliso sa iloy. “Pabay-i ko anay, ‘Nay,” wala sing kusog niya nga pagsabat.
“Kulang ka abi pagtuo sa Dios. Kaugalingon mo lang ginapasundan mo!”
“‘Nay, indi na pagdar-a ang Dios sa istorya! Wara tana it labot dya!” May pagkairitar nga sabat ni Olayra.
“Ay, indi mo gid mabasul ang iban nga tawo kon naga nag-amo dya ang pangabuhi ta. Kon namati ka lang kanamon. Kon wara ka naluyag sa…!” Hinali nga napauntat si mal-am Minang.
“Naluyag sa anu, ‘Nay? Asta tulad, amu ra gihapon ang ginaliwatliwat mo nga ginhalinan kang tanan?” Daw naugot nga paghambal ni Olayra.
“Kag naga bi indi? Umpisa kang naluyag ka sa tinuga nga to, anu nagkaratabo? Sa bana mo? Kay tatay mo? Pati kay Talia! Tanan ra, bunga kang pagpasilabot mo sa iban nga tinuga!”
Napakuom sang kamot si Olayra. Nagtindog sia sa tubangan sang iya iloy. “Bahala ka, ‘Nay. Liwat-liwat mga sala ko. Indi ko ron ra mabag-o,” mahinay kag mahuluy-on niya nga sabat.
Dayon niya nga ginkadtuan ang hulot kon diin nagatulog si Natalia. Gintuparan niya ini sa paghigda kag ginhakos. Ginpunggan niya ang kaugalingon nga maghilibion apang wala niya mapunggan ang iya mga luha nga magtululo.
“Patawara ako,” hutik niya sa anak nga mahamuok ang tulog.
Nadumduman niya si Noli. Bisan wala niya ginpalangga ang iya aning bana, kada gab-i, bag-o niya piyungon ang iya mga mata, nadumduman niya ang nawong ni Noli. Ang nagluwas sa iya sa katalagman sa tion nga nadula sia sa matarong nga panghunahuna. Bisan naglapta na sa ila baryo ang iya kahimtangan, ang masami niya nga pagkadula sa kaugalingon kag liwatliwat nga makit-an sa daray-ahan, ginpili sa gihapon ni Noli nga pakasalan sia. Ginpaubrahan man sia sa isa ka babaylan agud mag-ayo apang maga-untat lang kuno ang iya pagkabuangbuang kon may isa ka lalaki nga magatubos sa iya. Tungod madugay na nga naluyag sa iya si Noli nga tagabaryo Carit-an, dalidali sia nga ginpakasal sang iya mga ginikanan sa ulitawo.
Pagkatapos sang pagpakasal ni Olayra kay Noli, nag-amat-amat ayo ang iya kahimtangan. Apang ang bugay nga lalaki sa iya kabuhi, madasig nga ginkuha sang katalagman. Tatlo pa lang ka bulan nga nagabusong si Olayra sang wala na makapauli si Noli. Isa ka mangingisda si Noli kag sang nagpalawod ini sa panahon nga magal-umon, wala gid naglaum si Olayra nga amo na gali ang pinakauli nga tion nga makita niya ang iya bana. Ang magal-umon nga panahon nangin makusog nga bagyo. Masubo gid kay bisan ang bangkay ni Noli ang wala gid makit-an. Daku ang iya kaluoy sa iya bana nga wala man lang niya nabalusan sang pagpalangga. Wala maluwas ni Noli ang iya kaugalingon sa kaugot sang dagat. Ang dagat nga ginhandom ni Geraldo nga mangin ila kon pagabatunon niya ang kabuhi nga iya ginahalad.
Halin pa kauna, madamo na nga mga lalaki sa ila baryo ang nagahandum kay Olayra. Si Noli lang gid ang nagpabilin kag nagpamat-ud sang iya paghigugma sang magsugod nga magbuangbuang si Olayra.
Maanyag nga babaye si Olayra, sa bilog nga baryo Carit-an, nagapangibabaw gid ang iya katahum sa tanan nga mga babaye. Bisan sa bilog nga banwa sang Patnongon, pinasahi ang iya kaanyag. Matangos ang iya ilong kag tama ka puti kag kahamis sang iya supat.
Madamo ang hinuringhuring kauna nahanungod sa pagkatawo ni Olayra. Baynte-sais antos na sadto ang iya iloy nga si Minang kag trentay anyos ang iya amay nga si Akuy, lima ka tuig na sila nga mag-asawahay apang wala pa sila sing bata. Ginkasubo nila nga basi baug ang isa sa ila. Masami sila nga nagatambong sang misa kon adlaw sang Domingo kag nagarosaryo kada gab-i agud bugayan sila sang anak. Apang nangin madugay ang ila paghinulat. Sangka hapunanon, samtang nagapanglakaton pauli si Akuy, may nalabyan sia nga puno sang bubog malapit sa binit-baybay. May nabatian sia nga tingog sang isa ka bata nga babaye nga daw nagahirikhik. Sang iya tikaon ang puno sang bubog, nakit-an niya ang isa ka lamharon nga babaye nga daw indi matakos ang kaanyag. Nagapanapton ini sang puti kag malaba nga bayo samtang nagapungko sa mga nagaurulhot nga ugat sang puno. Nagauyat ini sang daw pula nga bola samtang na nagaatubang sa lawod. Nalingaw si Akuy sa nawong sang bata apang sang matalupangdan sia sini, nagtulok ini sa iya nga may kalangkag. Nakita ni Akuy nga asul ang kalimutaw sang bata. Apang wala nakabatyag sang kakugmat si Akuy, mas nalingaw sia sa malaanghel nga nawong sang bata. “Olayra, Olayra, pauli na!” Tingog sang isa ka babaye sa indi malayo. Nagyuhom sa iya ang bata dungan sa pagtindog kag nagdalagan pakadto sa likod sang daku nga puno. Ginlagas ini ni Akuy sa likod sang puno apang hinali lang ini nadula. Kapila niya nga gintawag ang bata apang wala na ini nagpakita. Sa kada tion nga mag-agi si Akuy sa amo nga puno, ginahalaran niya sang mga prutas ang atubangan sang bubog. Ginhandum niya nga magpakita sa liwat ang bata. Napuno sang handum si Akuy nga tani tagaan man sia sang anak kaangay sang magayon nga bata nga iya nakita.
Pagkaligad sang pila ka bulan, nagbusong si Minang kag daku nga kakibot nila ni Akuy nga isa ka maputi kag matahum nga anak ang ginbugay sa ila. Pati ang paltera nga nagpabata kay Minang ang indi makapati nga isa ka mestisa nga bata ang nabun-ag, samtang hilom kag indi amo ka maabong ang mag-asawa.
Olayra ang ngalan nga ginhatag ni Akuy sa iya anak kay wala niya gid malimtan ang magayon nga bata nga iya nakit-an sa puno sang bubog.
Ginpukaw si Olayra sang pagturuok sang sulog. Nagbangon sia samtang mahamuok sa gihapon ang katulugon sang iya anak. Nagkadto sia sa kusina kag nagdigamo. Dugaydugay, nagpanaog sia sa ila balay kag nakita ang iya iloy nga nagapakatong sa tambi samtang ginabuburan ang mga manok kag piso sa idalom sang balay. Hinay kag hipos sia nga naglakat. Pat-ud niya nga indi sia pagpasugtan sang iloy kon magtugon sia nga mahalin anay sing makadali.
Sa pagpanglakaton ni Olayra, nahimutaran niya ang mga hilamon kag dahon nga gaidlak tungod sa pagtibsok sang silak sang kaagahon sa mga nabilin nga tun-og sa mga tanum. Malamig pa katama ang dapya sang hangin halin sa lawod. Nagtambad man sa iya ang nagabanaag nga idlak sang dagat sa pagdungka sang iya mga dapadapa sa daray-ahan. Ginsudsod niya ang iya mga tiil sa mapino nga balas samtang mahinay nga nagalakat. Gin-untay niya ang iya mga butkon samtang nawayway ang iya buhok sa hangin. Dayon sia nga nag-ambahanon nga daw isa ka dalaga nga bag-o lang nakatampisaw sa binit-baybay. Sa edad niya nga apat ka napulo, daw ulay sia nga naghanduraw sang iya mga malipayon nga tinion sa daray-ahan.
Hinali nga nag-untat ang iya pagpangalipay sa daray-ahan sang may mabaskog nga huni ang nag-usbong sa dagat. Sa iya nga pag-atubang sa lawod, hinali nga nagkubakuba ang iya dughan upod sa paglalapyo sang iya mapagsik nga mga tiil nga nagatampisaw sa tubig. Ara sa tunga sang dagat ang isa ka daku nga barko nga nahimo sa bulawan. Madasig ini nga nagapalapit sa daray-ahan samtang matunog ang iya pagbagrong. Sa ibabaw nga panalgan sang barko, may nagatindog nga lalaki nga nakasuksok sang puti nga panapton. Nagyuhom ang lalaki sa iya kag ginkaway sini ang iya isa ka kamot. Pagkaway nga paghagad kay Olayra nga magsaka sa barko. Ang nawong sang lalaki ang halos wala sing pagbag-o. Mahamis sa gihapon ang maputi niya nga supat kag nawong. Daw duha ka napulo sa gihapon ang iya pangidaron. Mestiso nga wala nagatigulang ang pagtamawo.
Liwat nga nagbalik ang balatyagon ni Olayra sa amo nga lalaki. Daw nahinyo sia nga maglangoy sa baybay kag magsaka sa bulawan nga barko, apang nadumduman niya ang iya anak kag iloy. Amat-amat sia nakabatyag sang kahadlok, kahadlok nga basi madula naman sia sa iya kaugalingon kon liwat sia nga magpalapit sa amo nga lalaki. Nagtikang sia palayo sa binit-baybay. Pag-abot niya sa mga puno bakhawan, hinali lang nga nadula sa iya panan-awan ang daku nga barko nga ginasakyan sang lalaki.
Nagdalagan sia pauli sa ila balay. Wala niya ginsapak ang pagsag-id sang iya mga batiis sa mga hilamon kag bato nga nagatuga sang mga bakiras. Pag-abot niya sa ubos sang bakulod malapit sa ila balay, liwat niya naman nga nabatian ang pag-uwang ni Natalia sa sulod sang balay. Kadasig sang pagkubakuba sang iya dughan ang pisik sang iya mga tiil. Pag-abot niya sa sagwa sang ila balay, nagtambad sa iya ang iya anak nga nagalumpasay kag nagaligid sa salug sang tambi samtang ginauluuluhan sang iya lola. Dayon sia nga nagsaka sa tambi kag ginpabangon ang anak. Nagpalamula kag nagpanglanog ang kalawasan sini sa paglampus kag pagligid sa salug. Ginhakos niya si Natalia kag gin-alalayan pakadto sa ila hulot. Indi matakos ni Olayra ang kabug-at sang iya nabatyagan. Naggwa sia sa hulot kag nagtamwa sa bintana sang ila ganhaan. Dayon sia nga ginhampak sang makusog nga hangin halin sa ilawod. Ang kabug-at nga iya nabatyagan, ginkupkup sang kaugot. Nagtangla sia sa kahawaan kag ang indi mamitlang sang iya mga bibig nga mga pag-antos, ang iya mga mata nga puno sang palamangkutanon ang wala makapugong nga ipautwas ang mga luha.
Dugaydugay, nagpanaog sia sa ila balay kag ginsandig ang kaugalingon sa puno sang paho. May dyutay nga katawhay sia nga nabatygan tungod wala sia sulod sang ila puluy-an. Kalinong sang huyop sang hangin samtang malaka ang pag-agi sang mga nagalupad nga pispis. Hinali lang sia nga nakibot sang may nag-uyat sa iya natuo nga abaga upod sa pagsambit sang iya ngalan.
“Olayra.”
Nagbalikid sia kag dayon nga nagtindog. “Nang Sedes? Naga dya ka haw?” Nakibot sini nga pamangkot.
“Ay, wara ‘kaw kamaan nga? Ginpatawag ako ni nanay mo. Lantawon ko ang daraga mo. Hambal ni nanay mo, permi ron tana ginaabot. Rapit ron daan kaadlawan na,” may pagkabalaka nga pagsaysay sang tigulang nga babaylan.
“Ha? Anu kar-on kon rapit ron anang kaadlawan?” Gakataka nga pamangkot ni Olayra.
Hinali nga nag-untat ang babaylan sang makita niya nga nagapalapit si mal-am Minang.
“Nay, anu raman dya? Naga wara mo ginmuno kanakon?”
“Naga haw? Kon man-an mo, indi ka magpasugot?”
Naghipos sang makadali si Olayra. “Nay, naluoy ron ako sa bata ko. Permi lang tana ginaistoryahan sa baryo. Tungod sa liwatliwat nga pagpabulong, indi mapataypatay ang lain nga pagturok nanda sa aton pamilya.”
“Ti sige, ang ginahambal na lang kang iban imo atipana. Bay-i na lang si Talia nga indi mag-ayad.”
“Anu nga mag-ayad, ‘Nay? Halin kauna, apa na gid bata ko. Daad batunon ta na lang para magtawhay ron pangabuhi ta.”
“Na! Mahambal mo ra kay pinabay-an mo lang dya nga matabo!” Nagtaas nga tingog ni mal-am Minang.
“Nay, sige. Basula raman ako!” Naugot nga pagsabat ni Olayra.
Hinali nga nagpatunga ang tigulang nga babaylan. “Kamo nga magnanay, untati ron niyo ra! Indi masulbar ang problema kon permi kamo mabais.”
Nagduko si Olayra kag nagpungko sa puno sang paho. Nagginhaw sang madalom si mal-am Minang. “Sige na, Sedes. Masaka ron ko sa balay, epreparar ko si Talia. Sunod ka lang saka burubhay.” Dayon sini talikod kag maglakat.
Nagsugod sa pagpisngopisngo kag magtuluntulun sang luha si Olayra. Gintuparan sia ni mal-am Sedes sa pagpungko. “Indi ko maintindihan si Nanay. Man-an na man nga indi ko gusto mag-amo ra bata ko, pay ako tana saring na kabasul.”
Ginhapulas ni mal-am Sedes ang iya likod. “Pasensyahe lang. Nabudlayan man tana nga batunon ang tanan. Wara ka lang kamaan kang pag-antos ni nanay mo kauna.”
Dayon nga nag-untat sa pagtulontulon sang iya mga luha si Olayra. “Naga, ‘Nang? Anu natabo kauna? Indi ko matandaan tanan. Ang nadumduman ko lang, ang soltero nga nakilala ko sa daray-ahan. Tapos daw buhay ako nga nagmasakit. Asta nali lang ko ginpakasal kay Noli.”
“Siguro, dapat mo ron maman-an tanan. Ako kag si Minang lang nakamaan dya. Pay kinahanglan mo man maman-an, labi na gid ang sa bata mo.”
“Anu parti sa bata ko, ‘Nang?”
“Indi matuod nga nahimo ko tabugon ang tamawo nga naluyag kanimo. Makadali ko lang tana naparayu, ang pagpakasal niyo ni Noli ang mapagrus nga panagang nga nagparayu sa ka’tong tamawo. Pay tulad, Olayra…!”
“Tulad, ‘Nang? Anu?”
“Wara ka it may nanutisyaran sa itsura kang bata mo?”
“Itsura? Naga man, ‘Nang?”
“Ang itsura niyo daw pinihak nga bunga!”
Naglibog ang hunahuna ni Olayra. “Ti, anu kar-on, ‘Nang? Natural ra kay bata ko.”
“Tungod dyan ra. Ang bata mo nagbinuangit. Kay tana bul-on kang tamawo para liwat maangkon ana nahubsan nga paghandum sa isra ka tawo. Tungod sa wara mo ginbaton ang ana ginahalad, dyan nag-umpisa ang pag-antos mo. Ginhimo ko ang masarangan ko sa pagpakitluoy ni Minang, pay mapuros ang tamawo. Ang imo bata, sa sulod pa lang kang busong mo, ginapangaluyagan ron ka’tong tamawo. Tulad nga daraga ron si Talia, mas nagakabalaka ako. Indi ko mahinyo ang tamawo nga indi lang pasilabtan bata mo.”
“Wara ron it iban nga paagi para magmayad bata ko?”
“May dyan, Olayra.”
“Anu ra, ‘Nang?”
“Kon ihalad mo ang kaugalingon mo kag maimaw ka sa tamawo.”
Liwat nga nagduko si Olayra kag napauyat sa iya ulo. Nagtangla sia sa kahawaan bisan wala sia makahibalo sang iya inugsukma sa langit.
Gin-agda sia ni mal-am Sedes nga magsaka na sa ila balay apang nagpamalibad si Olayra nga mapabilin na lang sia sagwa agud maghupa ang nagapatunga nga kaakig sa ila nga mag-iloy.
Pagkaligad sang pila ka takna, nagpanaog si mal-am Sedes kag nagtugon nga magabalik sia pagkaligad sang anum ka adlaw. Sa mismo nga kaadlawan ni Natalia, magahiwat sia sang makusog nga ritwal agud hinyuon ang tamawo nahanungod sa dalaga. Ginhabilin sang tigulang nga babaylan sa mag-iloy nga indi gid pagpabay-an ang dalaga nga makaguwa sa balay sa sulod sang tatlo ka gab-i. Dapat gid sia halongan kag bantayan.
Bangod sa kakapoy sa mga ulubrahon sa balay kag sa uma, sirum pa lang, nagpanyapon na sila kag nagpanghimos agud makapahuway. Malinong ang kagab-ihon kaupod sang mahinay nga dapya sang hangin. Masanag ang bilog nga bulan nga nagabanaag sa dingding nga kawayan sang ila hulot.
Natapungawan sa mahamuok nga katulugon si Olayra sa paglinagapok kag paghululog sang mga kaldero kag plato sa ila kusina. Nakibot sia sang matalupangdan nga wala na sa hiligdaan ang iya anak. Dalidali sia nga nagbangon kag naguwa sa hulot.
“Olayraaa! Ang bata mo!” Singgit sang iya iloy halin sa kusina.
Dalidali sia nga nagdalagan kag ginpasiga ang suga sa ila balay. Nagtambad sa iya ang mga kaldero kag buka nga mga pinggan sa salug. Nakita niya si Natalia nga nagapungko kag nagasandig sa dingding samtang ginatakpan sini ang iya mga dulunggan. Puno sang kakugmat ang iya mga mata. Nagakilagkilag ini sa iya palibot nga daw may ginakahadlukan. Nagpaginhaw sang madalom si Olayra kag ginpalapitan ang anak. Gin-uyatan niya ang mga abaga sini agud ululuhan kag patindugon kon tani, apang hinali lang nga ginwaslik sang anak ang iya mga kamot. Nagtindog ini kag nagtulok sa iya nga puno sang kaugot. Dayon sia nga gintikwang ni Natalia. Nagakaya nga naghaplak ang iya ulo kag likod sa salug. Naurungan sang makadali si Olayra, indi sia makapati sa natabo. Subong lang sia nakatilaw masakit sa mga kamot sang iya anak.
Dayon nga nagwaras si Natalia kag nag-igong nga daw indi sini mahangpan ang iya kaugalingon. Nagdalagan ini pagwa sa kusina pakadto sa tambi. Mahinay nga nagbangon si Olayra sa salug sa pag-alalay sang iya iloy.
“Si Talia, lagsa! Basi maglukso sa tambi!” Gadali nga mando ni mal-am Minang.
Dayon man nga ginsundan ni Olayra ang iya anak sa tambi. Nakit-an niya nga ara na ini sa sagwa sang balay. Madasig ini nga nakapanaog sa hagdan kag gadalagan sa alagyan nga padulong sa baybay.
“Talia! Maluoy ka, balik dya!” Singgit ni Olayra.
Apang padayon ang iya anak sa pagdalagan palayo. Bation pa ang pag-igong sini nga nagahilibion sa kasakit. Nagsamo ang kakulba sa dughan kag kahadlok sa hunahuna ni Olayra.
“Dios ko! Sundi bata mo! Basi anu matabo kana!” Liwat nga mando sang iya iloy.
Dalidali nga ginkuha ni Olayra ang flashlight sa ila kusina kag magdalagan pagwa. Sa sobra niya kadali, wala niya na mapinsaran nga magsuksok sang panapton sa tiil. Wala niya na ginasapak ang nabatyagan nga sakit kag hapdi sa pagsalag-id sang iya mga dapadapa sa mga galagmayan nga bato kag puga sa alagyan.
Dugaydugay, sa wala untat nga pagdalagan ni Olayra, nagdapya sa iya ang hangin nga halin sa baybay. Magaras kag mabug-at ang hangin sa iya pamatyagan. Mas nagdasig ang pagkubakuba sang iya dughan.
“Indi lang daad matabo ang ginakahadlukan ko,” mitlang niya sa kaugalingon dungan sa pagpangamuyo.
Gindala sia sang iya mga tiil sa ibabaw sang makahalawa nga banglid. Maanyag ang dagat nga nagabanaag sa kasanag sang bilog nga bulan. May mga magagmay nga igpat halin sa sulo sang mga magagmay nga baruto sang mga mangingisda sa lawod. Nagpalapit sia sa kilid nga bahin sang banglid kag gintamwa ang paghampak sang balud sa idalom. Nagpalaminhod ang iya bilog nga kalawasan samtang ginahimutaran ang tubig. Indi niya sarang mapatawad ang kaugalingon kon madula pati ang iya isahanon nga anak.
Nagtangla sia sa kahawaan kag nahimutaran ang masanag nga bulan. Nagagamo ang iya hunahuna kon paano kag kon diin niya pangitaon ang anak. Nakibot sia sang may hinali lang nga may nagtuhaw nga huni sang barko sa dagat. May isa na ka dako kag gaidlak nga barko ang nagapalapit sa daray-ahan. Indi lang isa ka barko ang iya nakit-an nga nagapalapit sa daray-ahan, si Natalia ang nagalakat palapit sa binit-baybay halin sa ilaya nga bahin. Kaangay nga daw ginpusdakan ang iya pagginhawa. Nagpalanglum-ok ang iya nga tuhod samtang nagatindog.
“Indiii!” Hungaw niya nga pagsambit.
Dayon sia nga nagdalagan padulhog sa daray-ahan. Liwat-liwat sia nga nagasiyagit kay Natalia apang daw sa wala sa bungog sang iya anak ang iya tingog. Padayon lang ini sa paglakat samtang nagatulok sa barko sa dagat. Gin-ubos ni Olayra ang iya bilog nga kusog agud maabutan kag mapunggan ang iya anak. Dugaydugay, nakit-an niya ang pagdungka sang mga dapadapa ni Natalia sa balas nga ginahakos sang pagbaroron sang balud. Kon anu kadasig ang pagkubakuba sang iya dughan, amo man kadasig ang iya paghaklo sang hangin. Tubtub nga nakit-an niya na ang iya anak nga nagaamat-amat salom sa tubig. Ginbuy-an ni Olayra ang ginauyatan nga flashlight kag maglukso sa tubig. Dalidali niya nga ginlangoy patabok halin sa nawala nga bahin sang daray-ahan. Naabutan kag nahawiran niya ang nawala nga butkon ni Natalia. Ginpilit niya nga butungon ang lawas sini pabalik sa binit-baybay.
Wala sing pangkalibutanon ang iya anak nga nagbatang sa balas samtang nagatulok sa kahawaan. Ginhakwat ni Olayra ang iya anak kag ginpapungko, dayon niya ini nga ginhakos sang hugot. Nagatulolagay ang laway ni Olayra sa kakapoy. Nagsamo ang iya mga luha kag tubi sang dagat sa iya nawong.
Pagbalik nila sa ila balay, ginbukot nanday Olayra si Natalia sa isa ka hulot kag ginbatayan sing maayo agud indi makaguwaguwa. Nagliligad ang pila ka gab-i, samtang mahamuok ang katulugon ni mal-am Minang kag ni Natalia, ginkadtuan sila ni Olayra sa ila mga hulot. Mahinay niya nga ginhalukan ang mga ini sa agtang kag makadali nga ginpanghimutaran ang ila mga nawong. Dugaydugay naguwa sia sa ila balay suksok ang malaba kag puti nga panapton. Nagatiniil sia nga nagpanglakaton padulong sa daray-ahan.
Indi gid amo ka makasanag ang bulan sa hawaan sangsa mga nagliligad nga gab-i, apang nagahatag ini sang kahigayunan sa mga bituon nga mangin masanag kag magayon sa pag-igpat. Naglakat sia sa balas nga ginadapyahan sang balud. Sa isa ka pisok, nagtuhaw sa dagat ang bulawan nga barko nga nagaidlak. Hinali nga nagbagrong ini sa pagsugat sa iya. Samtang nagapalapit ang barko sa daray-ahan, nakita niya si Geraldo nga nagatindog sa pinakaibabaw nga panalgan. Nagatulok ini sa iya samtang may yuhom kag kalipay sa iya mga asul nga mata. Sa pagdungka sang barko sa daray-ahan, nagpanaog si Geraldo nga puno sang kakunyag. Ginsugat sia sini kag liwat sila nga nakapanglakaton sa balas nga ginahakos sang mga balud. Gin-alalayan sia sang maambong nga tamawo pasaka sa barko tubtub sa pinakaibabaw nga panalgan.
Nag-atubang si Geraldo kay Olayra dungan paghalad sini sang iya isa ka palad, paghagad sa kabuhi nga madugay na nga ginahatag sang maambong nga tamawo. Sa paghakos sang mga palad ni Olayra sa kamot ni Geraldo, amat-amat nga naghamis ang iya panit, nangin puro nga itum ang iya buhok, nagtadlong ang iya nagasiktot nga likod kag ang iya kaanyag sang iya pagkadalaga, lubos nga nagpanumbalik. Ang iya itum nga mga kalimutaw nangin asul, kaangay sa duag sang tubig sa dagat.
Nag-atubang sila sa lawod samtang nagahaksanay ang ila mga kamot. Ginhaklo ni Olayra ang mabugnaw nga dapya sang hangin. Amat-amat nga nagtawhay ang iya mabug-at nga dughan kag hunahuna. Ang iya kapung-aw sa madugay nga tinion, amat-amat nga ginahakos sang makagagahum nga paghigugma.
“Libuton naton ang kalibutan sakay ka dyang barko, akon Reyna,” mitlang sang maambong nga tamawo kay Olayra.
Amat-amat nga nagpalawod ang ila ginasakyan nga bulawan nga barko, tubtub nga nadula ini sa dughan sang dagat.
KATAPUSAN


text:
SUPAK si City Housing and Land Management Office, Mary Ann Calonzo Tan sa sogyot nga magmugna og mass graves ang syudad alang sa mga namatay sa COVID-19.
Segun ni Tan, mahimo pa silang maka-accommodate og magpalubong sa ACAMP tungod may available units pa ang public cemetery.
Dugang niini, nga aduna pay opsyon ang mga namatyan, anaa ang pribadong sementeryo ug mahimo usab nga ipa-cremate.
Sa sogyot usab nga dili alas 5 sa hapon ang cut off sa ACAMP sa paglubong, dili matud pa kini mahimo sa karon tungod kulang sila sa personahe.
Kung gusto matud pa nga 24/7 ang operasyon, manginahanglan sila og dugang nga personnel, asa kasamtangan aduna lamang kini 13 ka personahe sa ACAMP.
Dugang pa ni Tan may request na usab sila og dugang personnel sa LGU apan wala pay tubag niini bisan may igo sila nga pondo alang niini.
Photo for Illustration purpose only: CTTO