text:
Mga Batan-on Nangutana
Unsa ang Tinuod nga Lalaki?
“Si Papa namatay sa tres anyos pa ko. Usahay maibog ko sa akong mga amigo nga nagdako nga dunay amahan. Morag mas may kompiyansa sila kay kanako.”—Alex. *
“Dili kaayo ko suod sa akong amahan. Nakakat-on ko sa pagkahimong tinuod nga lalaki nga ako-ako ra.”—Jonathan.
SAMA ka bag gibati niining mga batan-ona? Nabalaka ka ba nga basig dili gyod ka makakat-on sa pagkahimong tinuod nga lalaki? Kon mao, ayawg kabalaka!
Palandonga ang paagi sa pagbuntog sa duha ka komon nga mga problema.
PROBLEMA 1: Sayop nga ideya bahin sa pagkalalaki
Ang gisulti sa uban:
- Ang tinuod nga lalaki tig-a ug emosyon, dili mohilak.
- Ang tinuod nga lalaki dili gustong sultihan kon unsay buhaton.
- Ang lalaki mas maayo kay sa babaye.
Laing paagi sa paglantaw niini: Ang pagkahimong tinuod nga lalaki kaatbang sa batang lalaki. Ikaw mahimong tinuod nga lalaki kon dili ka na magbinata. Si apostol Pablo misulat: “Sa dihang ako bata pa, ako nagasulti ingon sa usa ka bata, naghunahuna ingon sa usa ka bata, nangatarongan ingon sa usa ka bata; apan karon nga ako hingkod na, ako nang giwagtang ang mga kinaiya sa usa ka bata.” (1 Corinto 13:11) Sa ato pa, kon ang binata nga panghunahuna, panulti, ug panglihok imong pulihan ug hinamtong nga panghunahuna, panulti, ug panglihok, tinuod ka nga lalaki. *
Sulayi kini: Isulat sa papel ang imong tubag niini nga mga pangutana:
- Unsay akong nahimo sa pagwagtang sa “mga kinaiya sa usa ka bata”?
- Unsa pay angay nakong pauswagon?
Sugyot nga basahon: Lucas 7:36-50. Tan-awa kon giunsa pagpakita ni Jesus nga siya tinuod nga lalaki pinaagi sa (1) pagbarog sa kon unsay husto ug (2) pagtratar sa uban nga matinahoron, lakip sa mga babaye.
“Nakadayeg ko sa akong amigong si Ken. Lig-on siya nga pagkalalaki—sa pisikal, emosyonal, ug sa espirituwal—ug siya buotan sab. Nakakat-on ko sa iyang maayong panig-ingnan nga dili pakamenoson sa tinuod nga lalaki ang ubang tawo aron lang siyay lantawong mas maayo.”—Jonathan.
PROBLEMA 2: Kakulag maayong impluwensiya sa amahan
Ang gisulti sa uban:
- Kon walay amahan diha sa imong pamilya, dili ka gayod makakat-on kon unsaon sa pagkahimong tinuod nga lalaki.
- Kon dili maayog panig-ingnan ang imong amahan, seguradong maparehas ka niya.
Laing paagi sa paglantaw niini: Bisag dili kaayo maayo ang imong kahimtang, may paglaom gihapon ka! Mapauswag pa nimo ang imong situwasyon. (2 Corinto 10:4) Mahimo nimong sundon ang tambag ni Haring David ngadto sa iyang anak nga si Solomon: “Magmakusganon ka ug pamatud-i ang imong kaugalingon nga usa ka lalaki.”—1 Hari 2:2.
Ang tinuod, lisod nga magdako uban sa usa ka mapinasagdanong amahan
Sulayi kini: Pangitag mentor—usa ka tawo nga maayong panig-ingnan ingong tinuod nga lalaki. * Pangutan-a siya kon unsang mga hiyas ang iyang gituohang importante kaayong huptan sa tinuod nga lalaki. Dayon pangutan-a siya kon unsaon nimo pag-ugmad kining mga hiyasa.—Proverbio 1:5.
Sugyot nga basahon: Proverbio kapitulo 1-9. Matikdi ang inamahang tambag nga makatabang sa batang lalaki sa pagdako nga maalamon ug diyosnon.
“Kontento na ko kon unsa ko karon. Bisag nangandoy ko nga unta ang akong amahan nakatabang sa akong pag-uswag, positibo kog panglantaw. Nagtuo gyod ko nga molampos ra ko.”—Jonathan.
^ par. 3 Ang ubang ngalan giilisan.
^ par. 12 Tan-awa ang “Kalainan sa Bata ug sa Tinuod nga Lalaki.”
^ par. 24 Ang mga ansiyano sa Kristohanong kongregasyon mahimong maayong mga mentor.
NGANONG DILI NIMO PANGUTAN-ON ANG IMONG GINIKANAN?
Unsa ang tinuod nga lalaki? Ako ba nagpakita nga ako tinuod nga lalaki?
Pagkat-og Dugang
Nganong Dili Angayng Sundogon ang mga Personalidad nga Ginapakita sa Media?—Bahin 2: Para sa mga Lalaki
Daghan kahay ganahan nimo kon magsundogsundog ka sa personalidad nga ginapakita sa media?


c: text/html

text:
PANGUNANG TOPIKO | NGANONG MAG-ANTOS MAN BISAN ANG MAAYONG MGA TAWO?
Kon Unsay Buhaton sa Diyos sa Pagkadaotan
Gipakita sa Bibliya kon unsay buhaton ni Jehova ug sa iyang Anak, si Jesu-Kristo, sa pag-antos nga gipahinabo ni Satanas nga Yawa. “Tungod niini nga katuyoan nga gipadayag ang Anak sa Diyos [Jesus],” matod sa Bibliya, “aron sa pagbungkag sa mga buhat sa Yawa.” (1 Juan 3:8) Hapit nang taposon kining presenteng kahimtang nga puno sa kahakog, pagdumot, ug pagkadaotan. Si Jesus misaad nga “palagpoton” ang “magmamando niining kalibotana,” si Satanas nga Yawa. (Juan 12:31) Kay wala nay impluwensiya ni Satanas, mabag-o ang yuta sa diwa nga puy-an kinig matarong nga mga tawo, ug magmalinawon na kini nga dapit.—2 Pedro 3:13.
Komosta kadtong dili gyod magbag-o ug magpadayon sa pagbuhat ug daotan? Hunahunaa kini nga saad: “Ang mga matul-id mao ang magapuyo sa yuta, ug ang walay-ikasaway mao ang magpabilin diha niana. Kon mahitungod sa mga daotan, sila pagaputlon gikan sa yuta; ug kon bahin sa mga maluibon, sila pagalukahon gikan niini.” (Proverbio 2:21, 22) Mawala na ang impluwensiya sa mga daotan. Nianang malinawong kahimtang, ang masinugtanong katawhan anam-anam nga mahingpit.—Roma 6:17, 18; 8:21.
Sa bag-ong kalibotan, unsaon pagwagtang sa Diyos ang pagkadaotan? Dili pinaagi sa pagkuha sa kagawasan sa tawo sa pagpili ug himoon silang samag robot. Kondili, tudloan niya sa iyang mga dalan ang mga masinugtanon aron tabangan sila nga dili na balikan ang daotang panghunahuna ug binuhatan.
Wagtangon sa Diyos ang tanang hinungdan sa pag-antos
Unsay buhaton sa Diyos sa wala damhang mga kalamidad? Siya misaad nga kontrolahon dayon sa iyang Gingharian ang yuta. Ang Hari nga gitudlo sa Diyos mao si Jesu-Kristo, kinsa dunay gahom sa pag-ayo sa mga sakit. (Mateo 14:14) May gahom sab si Jesus sa pagkontrolar sa mga puwersa sa kinaiyahan. (Marcos 4:35-41) Busa mahanaw na unya ang pag-antos nga resulta sa ‘panahon ug wala damhang panghitabo.’ (Ecclesiastes 9:11) Inigmando ni Kristo, wala na gyoy kalamidad nga mohampak sa katawhan.—Proverbio 1:33.
Komosta ang minilyong inosente nga biktima sa kalit nga kamatayon? Una pa banhawa si Lazaro, si Jesus miingon: “Ako ang pagkabanhaw ug ang kinabuhi.” (Juan 11:25) Oo, may gahom si Jesus sa pagbanhaw sa mga patay!
Gusto ka bang mopuyo sa usa ka kalibotan nga dili na mag-antos ang maayong mga tawo? Gidasig ka namo nga mokat-og dugang bahin sa matuod nga Diyos ug sa iyang katuyoan. Ang mga Saksi ni Jehova sa inyong lugar malipayng motabang nimo sa pagtuon sa Bibliya. Gidapit ka namo nga makig-estorya nila o mosulat sa mga magpapatik niining magasina.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Ang Pagpanghanting ug Ungo sa Europe
PIPILA ka siglo kanhi sa Europe, gipanghanting ug gipamatay ang gituohang mga ungo kay daghan ang nahadlok kanila. Nahitabo kini sa France, Germany, amihanang Italy, Switzerland, Belgium, Luxembourg, ug Netherlands. “Libolibong tawo sa Europe ug sa mga kolonya niini nangamatay,” ug “minilyon ang gisakit, gipangdakop, gisukitsukit, gidumtan, gipakonsensiya, o gihadlok,” miingon ang librong Witch Hunts in the Western World. * Unsay sinugdanan niining pagkahadlok ug ungo? Unsay nakasugnib niini?
Ang Inkwisisyon ug ang Librong The Hammer of Witches
Ang Inkwisisyon maoy usa sa nakaingon niini. Kini gimugna sa Simbahang Romano Katoliko niadtong ika-13ng siglo “sa pagkombertir sa mga apostata ug sa pagpugong sa uban sa pagbiya sa simbahan,” miingon ang librong Der Hexenwahn. Ang Inkwisisyon nagsilbing polis sa simbahan.
Sa Disyembre 5, 1484, si Pope Innocent VIII nag-isyug dokumento nga nagdili sa paghimog mga buhat nga iya sa ungo. Sa pagsulbad sa problema, siya nagtudlog duha ka inkwisitor nga si Jakob Sprenger ug Heinrich Kramer (nailhan usab sa Latin nga ngalang Henricus Institoris). Sila nagsulat sa librong Malleus Maleficarum o The Hammer of Witches. Ang mga Katoliko ug Protestante mituo sa tanang gihisgotan sa libro. Kini may mga estorya bahin sa mga ungo nga gibase sa tinumotumong mga sugilanon, nagpresentar ug relihiyoso ug legal nga mga argumento batok sa mga buhat nga iya sa ungo, ug naghatag ug giya kon unsaon pag-ila ug pagpatay sa ungo. Ang The Hammer of Witches gitawag nga mao “ang labing daotan ug . . . ang labing makadaot nga libro sa tibuok kalibotan.”
Ang The Hammer of Witches gitawag nga mao “ang labing daotan ug . . . ang labing makadaot nga libro sa tibuok kalibotan”
Ang giakusar nga ungo dili hatagag higayon sa pagpakitag ebidensiya nga dili siya ungo. Ang librong Hexen und Hexenprozesse nag-ingon nga ang husay “gihimo lang aron ang akusado moangkon pinaagig pagkombinsir, pagpugos, o pagpuwersa.” Komon ang pagpasakit sa akusado.
Tungod sa The Hammer of Witches ug sa dokumento nga giisyu ni Pope Innocent VIII, ang pagpanghanting ug ungo mikaylap sa Europe. Gumikan sa pagkaimbento sa mga imprentahanan, ang pagpanghanting ug ungo nakatabok ngadto sa Atlantic ug America.
Kinsa ang mga Akusado?
Kapig 70 porsiyento sa mga akusado maoy mga babaye, labi na mga balo, nga sagad walay tawong modepensa kanila. Lakip kanila maoy mga pobre, tigulang, ug mga babayeng manambal nga mogamit ug tanom agig tambal, ilabina kon ang tambal dili makaalibyo. Bisan kinsa puwedeng akusahan—dato man o pobre, lalaki o babaye, ordinaryo o ilado.
Ang giakusar nga mga ungo mao kunoy hinungdan sa tanang daotang hitabo. Silay gipasanginlan “sa pagyelo ug sa paghugpa sa mga snail ug hantatalo sa pagdaot sa mga binhi ug mga bunga,” miingon ang magasing Damals sa Germany. Kon mag-ulan ug yelo nga makadaot sa mga tanom, kon ang mga baka walay gatas, kon ang mga lalaki o babaye dili makaanak, silay basolon!
Unsaon pagkahibalo kon ang usa ungo? Ang ubang gidudahang ungo gaposon ug ibutang sa gibenditahan nga linaw. Kon mounlod, sila inosente kuno ug haw-ason. Kon molutaw, sila isipong mga ungo ug patyon dihadiha o husayon. Ang uban timbangon kay ang ungo kuno gaan o walay timbang.
Ang lain usab nga pamaagi mao ang pagpangita sa “marka sa Yawa,” nga “usa ka makitang ilhanan nga ibilin sa Yawa sa iyang pagpakighigala sa ungo,” nag-ingon ang Witch Hunts in the Western World. Ang marka pangitaon “pinaagi sa pagkagis sa tanang buhok sa akusado ug pagsusi sa tanang parte sa lawas” diha sa publiko! Dayon ang tanang makit-ang kunggo, ila, o ulat tusokon ug dagom. Kon ang gitusok dili mosakit o modugo, kini isipong marka ni Satanas.
Ang Katoliko ug Protestante nga mga gobyerno maoy nagpasiugda sa pagpanghanting ug ungo, ug diha sa ubang lugar ang Protestanteng mga lider mas bangis pa kay sa Katolikong mga lider. Apan sa ulahi, nausab ang ilang panglantaw. Sa 1631, si Friedrich Spee, usa ka paring Heswita nga nakahatod ug daghang tawo nga gihukmang ungo paingon sa estaka aron sunogong buhi, misulat nga sa iyang hunahuna walay usa kanila nga ungo. Ug kon dili ihunong kining pagpanghanting ug ungo, wala nay mabiling tawo sa ilang lugar! Kasamtangan, ang mga doktor nakaamgo nga ang seizure maoy tungod sa sakit ug dili kay nademonyohan. Sa ika-17ng siglo, dako kaayo ang pag-us-os sa gidaghanon sa mga husay, ug sa hinapos sa maong siglo, kini nahunong.
Unsay atong makat-onan niining mangilngig nga panahon? Ang usa ka leksiyon mao: Dihang gipulihan sa nangangkong mga Kristohanon ug relihiyosong kabakakan ug patuotuo ang putling mga pagtulon-an ni Jesu-Kristo, ilang gibuksan ang pultahan sa pagpasulod sa hilabihang pagkadaotan. Nagtagna bahin sa pasipala nga mahatag niining daotang mga tawo diha sa matuod nga Kristiyanidad, ang Bibliya nagpasidaan: “Ang dalan sa kamatuoran mapasipalahan.”—2 Pedro 2:1, 2.
^ par. 2 Lakip sa mga kolonya sa Europe ang mga lugar sa America.


text:
Arangkada for July 4, 2007
KARAANG LALIS
Wa pa gyod mahuman ang lalis sa kontrobersiya sa pagpahamtang og dress code sa mga manimbahay nga gipaluyohan sa mga obispo sa Simbahang Katoliko. Atol sa Kulokabildo.Com sa DYAB Abante Bisaya sa Ayala Entertainment Center, nagkatinubagay silang Msgr. Achiles Dakay, ang media liaison officer sa Artsidyosesis sa Sugbo, kinsa nitugyan sa panginahanglan pagsul-ob og tukma nga sinina alang sa simbahan ngadto sa tanlag sa mga parokyano, ug ang mga nanambong nga niinsistir nga di sila angayng but-an unsay isul-ob kay mas mahinungdanon nga limpiyo ang ilang kasingkasing nga niatubang sa Labawng Makagagahom.
Sa iyang bahin, si Atty. Marcelo Bacalso sa Catholic Faith Defenders, nitataw nga di katuohan silang Dakay ug ubang kaparian kay utro sab silang nakalapas sa mga lagda nga gibalikbalik na pagpahamtang sa Vatican sa tukmang bulok sa ilang isul-ob atol sa misa ug sa ilang isul-ob gawas sa simbahan.
-o0o-
Ang lalis sa dress code sa simbahan unang niulbo dinhi sa Pilipinas gatosan na ka tuig ang nilabay. Niadtong 1770, usa ka obispong Dominican niluwat og taas nga listahan sa iyang giingong kasal-anan sa mga Pilipino. Giapil niya ang "di tukma" nga sininaan sa kababayen-an atol sa misa. Usa sa iyang gibuyag mao ang pagsul-ob sa kababayen-an og mga sinina nga ubos og liab nga nakapabantang sa kabahin sa ilang dughan.
Nasuwat ni sa librong "The Roots of the Filipino Nation" ni O.D. Corpuz, nga gipahuwaman ni Col. Sol Dalid nako. Tinuod gyod diay nga magbalikbalik rang kasaysayan. Kay ang gidili sa obispong Dominican 237 ka tuig nang nilabay, mao say usa sa gibadlong sa mga lagda sa Artsidyosesis sa Manila (plunging neckline) duha ka semana ang nilabay. Ang daotang balita alang sa kadagkoan sa simbahan sa atong panahon, ang pangasaba sa Obispo niadtong 1770 wa kausab sa sininaan sa mga Pinay sa sud sa simbahan.
-o0o-
Dakong opisyal sa kagamhanan nga mamugos gyong patokaron ang iyang kinaham nga awit matag abot niya sa mga programa nga iyang tambongan (demalas lang kon dunay magdiskurso inig abot niya kay seguro gyong maputol), nipahamtang pa gyod og laing duha ka lagda:
· Una, di na siya patawag sa iyang ngan, kinahanglang tawgon na sa iyang posisyon; ug
· Ikaduha, kinahanglang mangayo og katahuran ang mga kawani niya nga ikasugat niya.
-o0o-
Nasugamak sa unang lagda mao ang iyang karaang mga higala nga wa kahibawo sa iyang kalit nga kausaban. Kay dugay nang wa magkita, mainiton nilang gitawag ang iyang ngan sa ilang paghangpanay. Kuwang na lang silag dyutay nga gitud ug gipahinumdoman sa iyang posisyon.
Kawani sa iyang kaubang opisyal ang nasugamak karong bag-o sa ikaduhang lagda. Tungod sa kapakyas pag-ingon og "good morning," gipatawag ang kawani sa iyang buhatan, gipakuyog ang opisyal, ug gisabonan og kasaba. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


text:
ANG BIBLIYA MAKABAG-O SA KINABUHI
Gigamit Nila ang Bibliya sa Pagtubag sa Matag Pangutana!
NATAWO:1950
NASOD: SPAIN
KANIADTO: MADRE
KAAGI:
Dihang natawo ko, ang akong ginikanan may gamayng uma sa baryo sa Galicia, amihanan-kasadpan sa Spain. Ikaupat ko sa walo ka magsoon. Malipayon ang among pamilya. Niadtong panahona sa Spain, kada pamilya sagad may anak nga mosulod sa seminaryo o kombento. Sa among pamilya, tulo mi nga mihimo niana.
Pag-edad nakog 13, misunod ko sa akong magulang sa kombento sa Madrid. Dili mahigalaon ang mga tawo sa kombento. Estrikto kaayo didto, puro lang balaod ug pangadye. Kadlawon pa lang, magtigom mi sa kapilya aron mamalandong. Pero sagad blangko akong hunahuna. Dayon, mokanta mig relihiyosong mga awit ug mag-Misa sa pinulongang Latin. Wala gyod koy nasabtan ug gibati nakong layo ang Diyos. Dili sab mi basta makapakig-estorya. Bisag magtagbo mi sa akong igsoon, moingon ra mig “Ave Maria purisima.” Tugotan ra mi sa mga madre nga mag-estoryahay ug tunga sa oras humag pangaon. Mingaw kaayo ug pirme kong maghilak. Lahi ra gyod kadto sa among malipayong panimalay!
Bisag wala ko mobating suod sa Diyos, nagmadre ko sa edad nga 17. Gihimo lang nako kon unsay gidahom sa uban. Pero wala madugay, nagduhaduha ko kon tinawag ba gyod ko sa Diyos. Ang mga madre pirmeng moingon nga kadtong magduhaduha maimpiyerno! Pero wala gihapon mawala ang akong pagduhaduha. Nahibalo ko nga si Jesus wala maglain sa iyang kaugalingon. Siya puliki sa pagpanudlo ug pagtabang sa uban. (Mateo 4:23-25) Pag-edad nakog 20, dili na ko gustong magmadre. Nakurat ko kay giingnan ko sa madre superyora nga kon nagduhaduha ko, mas maayo pang mogawas na dayon ko. Tingali nahadlok siyang makaimpluwensiya ko sa uban. Busa miuli ko.
Hinuon nakasabot ra man ang akong ginikanan sa akong desisyon. Pero kay wa man koy makit-ang trabaho sa among baryo, miadto ko sa akong manghod nga lalaki sa Germany. Membro siya sa usa ka Komunistang grupo sa mga Katsila. Komportable ko sa pagpakig-uban sa mga tawong molaban sa katungod sa mga trabahante ug kababayen-an. Maong nahimo kong Komunista ug sa ulahi naminyo sa usa ka membro sa grupo. Akong gibati nga naa koy nahimong maayo kay nanagtag kog mga basahon bahin sa Komunismo ug miapil sa mga protesta.
Pero sa ulahi, nahigawad na sab ko. Ang mga Komunista sagad maayo ra sa sulti, dili sa buhat. Pagka-1971, misamot kog kahigawad dihang gisunog sa ubang batan-on sa among grupo ang Konsulada sa Spain sa Frankfurt. Gihimo nila kadto agig protesta batok sa inhustisya sa diktatoryal nga pagmando sa Spain. Pero para nako, sayop ang ilang paagi sa pagprotesta.
Dihang nanganak ko sa akong panganay, miingon ko sa akong bana nga dili na ko moapil sa mga miting sa Komunista. Nasubo kaayo ko kay ang akong kanhing mga higala wa man lang moduaw nako ug sa akong anak. Nakapangutana ko kon unsay katuyoan sa kinabuhi. May kapuslanan ba gyod ang pagpaningkamot nga pauswagon ang katilingban?
GIBAG-O SA BIBLIYA ANG AKONG KINABUHI:
Sa 1976, may duha ka Saksing Katsila nga miduaw sa balay. Gitanyagan ko nilag literatura sa Bibliya ug ako kadtong gidawat. Pagbalik nila, gipaulanan nako silag mga pangutana bahin sa pag-antos, pagkadili-patas, ug inhustisya. Nahingangha ko kay gigamit nila ang Bibliya sa pagtubag sa matag pangutana! Misugot dayon ko nga mag-Bible study.
Sa primero, gusto lang kong madugangan ang akong kahibalo. Pero nausab kana dihang mitambong mig tigom sa akong bana sa Kingdom Hall sa mga Saksi ni Jehova. Niadtong tungora, duha nay among anak. Kon tigom, kuhaon mi sa mga Saksi ug motabang silag bantay sa among mga bata diha sa Kingdom Hall. Tungod niana, nasuod ko sa mga Saksi.
Pero naa gihapon koy pagduhaduha bahin sa relihiyon. Maong mibisita ko sa akong pamilya sa Spain. Gusto sa akong uyoan nga pari nga moundang ko sa pag-Bible study. Pero dakog natabang ang mga Saksi didto. Sama sa mga Saksi sa Germany, gigamit nila ang Bibliya sa pagtubag sa akong mga pangutana. Midesisyon kong ipadayon ang akong pag-Bible study inigbalik sa Germany. Ang akong bana miundang sa pagtuon, pero ako nagpadayon. Sa 1978, nabawtismohan ko ingong Saksi ni Jehova.
MGA KAAYOHAN NGA AKONG NABATONAN:
Tungod sa tukmang kahibalo sa Bibliya, nakabaton kog tinuod nga katuyoan ug direksiyon sa kinabuhi. Pananglitan, ang 1 Pedro 3:1-4 nagdasig sa mga asawa nga “magpasakop” sa ilang mga bana “uban ang halawom nga pagtahod” ug ugmaron ang “malumong espiritu, nga dakog bili sa mga mata sa Diyos.” Kini nga mga prinsipyo nakatabang nako sa pagtuman sa akong papel ingong asawa ug inahan.
Mga 35 ka tuig na kong Saksi. Malipayon kong nag-alagad sa Diyos uban sa akong mga igsoon sa pagtuo sa tibuok kalibotan. Nalipay sab ko nga upat sa akong lima ka anak ang kauban nakong nag-alagad sa Diyos.


text:
2013 –a political year
Mitawag si Raffy nga ipasayo kunog pada kining maong lindog kay mangulig sayo ang mga taga-editorial para mosugat sa tuig nga 2013 sa ilang tagsatagsa ka panimalay. Idukdok ko na lang kun unsay man gali motingkagol sulod ning bagulbagol.
* * *
Kon nagbasa kamo karon nianing maong lindog, maayong 2013 kaninyo. Diin man mo pag alas dose ganina? Murag si Gwen ug ang pamilya Garcia diha maabtig bag-ong tuig sa Kapitolyo. Maabtan kahag Sinulog kining atong kaguliyang sa Kapitolyo?
Kun moabot man ganig Sinulog kining maong kagubot, makasayaw pa kaha ang gobernadora nato? Dunay moingon nga di na kini mosayaw kay di man kini mogawas sa iyang opisina. Apan duna say moingon nga mao na kini ang higayon nga mobiya na lang gyud siya sa iyang opisina kay maputol unya ang tradisyon sa iyang paghalad og sayaw sa Senyor. Apan may misugyot pa gyud og laing posibilidad. Sa sulod na lang kuno sa Kapitolyo mosayaw si Gwen og i-live telecast na lang kuno ang iyang pagsayaw. Pwede kuno nga magbutang og dakong screen ang usa ka float ug adto ipasundayag ang iyang performance. Ug inig abot sa float sa sulod sa Abellana adto na lang i-project sa bungbong sa entablado ang iyang sayaw.
Apan may moingon sab nga hangyuon na lang kuno ni Gwen si Magpale nga maoy mo-proxy kaniya kay total mao man kini ang acting governor.
Daghan hinuon ang gatuo nga maresolbar kining problema sa Kapitolyo sa wala pay Sinulog. Morag karong Huwebes kuno kini mahuman. Mobalik man gud kuno sa korte ugma, Miyerkules, petsa 2, ang huwes nga gipangayoan sa kampo ni Gwen og temporary restraining order. Ug kun unsa man gani hukom sa huwes ipatuman kini sa pulis inig ka Huwebes petsa 3. Posible hinuon nga malangan pa kinig gamay kay basig dili makahukom dayon ang maong huwes o di ba hinuon ma-absent kini tungod sa hang-over sa pagsaulog sa bag-ong tuig.
Morag nitan-aw si Noynoy sa sayaw ni Gwen niadtong miaging Sinulog. Wa tingay malipay ang President sa sayaw sa gobernador ug maong gisuspenso niya kini sa nagpadung pa ang Sinulog para dili kini makasayaw karong tuiga.
* * *
Sa pagtan-aw ko lang sa pelikulang El Presidente ko nasabti kun nganong kinahanglan gyung patyon si Andres Bonifacio sa kampo ni Aguinaldo.
Sa dayong pag-alsa sa pundok ni Bonifacio nga Magdiwang naunhan sila sa mga Katsila, hinungdan nga nanagan sila ug nakatag. Daghan kanila ang midagan ug mitipon sa Magdalo, nga pundok ni Aguinaldo. Ubos sa kahadlok nga usausahon silag patay sa mga Katsila midiklarar na lang si Aguinaldo og usa ka independenting republika sa Cavite.
Apan diha pa may pundok si Bonifacio mao nga nagsabot sila nga ilang usahon ang duha ka pundok ug magpili silag mga opisyal. Dihang wa makontento sa resulta si Bonifacio mibuwag kini ug nagsige nag panghasi. May laraw usab kini nga mopatay kang Agunaldo.
Kay dili man buot mopirma si Aguinaldo sa kamatayon ni Bonifacio gihangyo lang kini sa iyang mga magtatambag nga mopirma lang nga siya mouyon sa bisag unsa may hukom sa konseho nga miimbestigar kang Bonifacio. Ug tuod man gipapatay gyud nila si Bonifacio.
* * *
Kun politika ang tema sa atong lindog karon, tungod kini kay usa ka politikanhong tuig kining 2013. Niadto lang Sabado nag rally ang Bando Osmeña Pundok Kauswagan sa among lugar ug misyagit ang congressional candidate niani sa South destrict nga si Bebt Abellanosa og–oooo, oooo, oooo, Type O, Gangnam style. Wa na lay diskursohay.


text:
John F. Kennedy
Si John F. Kennedy an ika-35ng Presidente kan Estados Unidos. Siya nagtukaw poon Enero 1961 sagkod Nobyembre 1963 kun kasuarin siya pig'asasinar.
Maroromdoman an saiyang pagkapresidente sa mga pangyayaring nagtanyog sa kinaban: Si Pagsakyada sa Kuba (Bay of Pigs Invasion), Krisis sa Kuba kan mga Misile (Cuban Missile Crisis), Paumbasan sa Espasyo kan napo'nan an Proyekto Apollo na binunga an paghugpa sa bulan, an Pagtogdok kan Pader sa Berlin, an Apro-Amerikanong Hiron para sa Deretso Sibil asin an Pagtapsok nin Hararom kan Estados Unidos sa Gerang Byetnan.


text:
Kapitulo 25
Si Nephi naghimaya diha sa pagkayano—Mga panagna ni Isaias masabtan sa katapusan nga mga adlaw—Ang mga Judeo mamauli gikan sa Babelon, molansang diha sa krus sa Mesiyas, ug pagakatagon ug pagasilutan—Sila ipahiuli kon sila motuo sa Mesiyas—Siya moanhi uná unom ka gatus ka mga tuig human si Lehi mobiya sa Jerusalem—Ang mga Nephite naghupot sa balaod ni Moises ug motuo kang Kristo, kinsa mao ang Usa nga Balaan sa Israel. Mga 559–545 b.c.
1 Karon ako, si Nephi, mosulti og ingon mahitungod sa mga pulong diin ako misulat, nga gipamulong pinaagi sa ba-ba ni Isaias. Kay tan-awa, si Isaias namulong og daghan nga mga butang nga mga malisud alang sa daghan sa akong mga katawhan sa pagsabut; kay sila wala masayud mahitungod sa matang sa pagpanagna taliwala sa mga Judeo.
2 Kay ako, si Nephi, wala magtudlo kanila sa daghan nga mga butang mahitungod sa mga kinaiya sa Judeo; kay ang ilang mga buhat mga buhat sa kangitngit, ug ang ilang mga kahimoan mga kahimoan nga salawayon.
3 Busa, ako magsulat ngadto sa akong mga katawhan, ngadto sa tanan niana nga modawat sukad karon niini nga mga butang nga ako misulat, nga sila masayud sa mga paghukom sa Dios, nga sila modangat ngadto sa tanan nga mga nasud, sumala sa pulong diin siya namulong.
4 Busa, patalinghug, O akong mga katawhan, nga sakop sa balay ni Israel, ug pamatia ang akong mga pulong; kay tungod ang mga pulong ni Isaias dili yano nganha kaninyo, bisan niana sila mga yano ngadto sa tanan nga napuno sa espiritu sa panagna. Apan ako mohatag kaninyo og usa ka panagna, sumala sa espiritu nga ania kanako; busa ako managna sumala sa kayano nga ania nag-uban kanako gikan sa panahon nga ako migawas gikan sa Jerusalem uban sa akong amahan; kay tan-awa, ang akong kalag mahimuot diha sa kayano ngadto sa akong mga katawhan, nga sila unta makakat-on.
5 Oo, ug ang akong kalag mahimuot diha sa mga pulong ni Isaias, kay ako migawas gikan sa Jerusalem, ug ang akong mga mata nakakita sa mga butang sa mga Judeo, ug ako nasayud nga ang mga Judeo nakasabut sa mga butang sa mga propeta, ug walay lain nga mga katawhan nga nakasabut sa mga butang nga gipamulong ngadto sa mga Judeo sama ngadto kanila, gawas kon sila gitudloan sumala sa mga matang sa mga butang sa mga Judeo.
6 Apan tan-awa, ako, si Nephi, wala magtudlo sa akong mga anak sumala sa kinaiya sa mga Judeo; apan tan-awa, ako, sa akong kaugalingon, nakapuyo sa Jerusalem, busa nasayud ako mahitungod sa mga dapit nga nag-alirong niini; ug ako naghisgot ngadto sa akong mga anak mahitungod sa mga paghukom sa Dios, nga nahinabo taliwala sa mga Judeo, ngadto sa akong mga anak, sumala sa tanan nga gipamulong ni Isaias, ug ako wala mosulat kanila.
7 Apan tan-awa, ako mopadayon sa akong kaugalingon nga pagpanagna, sumala sa akong kayano; diin ako nasayud nga walay tawo nga masayop; bisan pa niana, niana nga mga adlaw nga ang mga panagna ni Isaias matuman ang mga tawo masayud sa pagkatinuod, sa mga panahon nga sila mahinabo.
8 Busa, sila bililhon ngadto sa mga katawhan, ug siya nga nagdahum nga sila dili, ngadto kanila ako makigsulti, ug pugngan ang mga pulong ngadto sa akong kaugalingon nga mga katawhan; kay ako nasayud nga sila mahimo nga bililhon kaayo ngadto kanila sa katapusan nga mga adlaw; kay niana nga adlaw sila makasabut kanila; busa, alang sa ilang kaayohan ako nagsulat kanila.
9 Ug ingon nga ang usa ka kaliwatan nalaglag taliwala sa mga Judeo tungod sa kadautan, mao usab nga sila nalaglag gikan sa kaliwatan ngadto sa kaliwatan sumala sa ilang mga kadautan; ug wala pay usa kanila nga nalaglag gawas nga kini gipanagna ngadto kanila pinaagi sa mga propeta sa Ginoo.
10 Busa, kini gikasulti ngadto kanila mahitungod sa kalaglagan nga modangat diha kanila, diha-diha gayud human sa pagbiya sa akong amahan gikan sa Jerusalem; bisan pa niana, sila nagpatig-a sa ilang mga kasingkasing; ug sumala sa akong pagpanagna sila gilaglag, gawas kanila nga gidala sa pagkabihag ngadto sa Babelon.
11 Ug karon niini ako namulong tungod sa espiritu nga ania kanako. Ug bisan pa nga sila nadala sila mamauli pag-usab, ug manag-iya sa yuta sa Jerusalem; busa, ipahiuli sila pag-usab ngadto sa yuta sa ilang kabilin.
12 Apan, tan-awa, sila makabaton og mga gubat, ug mga hungihong sa mga gubat; ug sa pag-abut sa adlaw nga ang Bugtong Anak sa Amahan, oo, bisan ang Amahan sa langit ug sa yuta, mopakita ngadto kanila diha sa lawas, tan-awa, sila mosalikway kaniya, tungod sa ilang kadautan, ug katig-a sa ilang mga kasingkasing, ug sa katikig sa ilang mga liog.
13 Tan-awa, sila molansang kaniya sa krus; ug human siya ipahimutang sa lubnganan sulod sa tulo ka mga adlaw siya mobangon gikan sa mga patay, uban ang pagpang-ayo diha sa iyang mga pako; ug tanan kadto kinsa motuo sa iyang ngalan maluwas sa gingharian sa Dios. Busa, ang akong kalag malipay nga managna mahitungod kaniya, kay ako nakakita sa iyang adlaw, ug ang akong kasingkasing mopalambo sa iyang balaan nga ngalan.
14 Ug tan-awa kini mahinabo nga human ang Mesiyas mobangon gikan sa mga patay, ug magpakita sa iyang kaugalingon ngadto sa iyang mga katawhan, kutob sa motuo sa iyang ngalan, tan-awa, ang Jerusalem pagalaglagon pag-usab; kay pagkaalaot ngadto kanila nga makig-away batok sa Dios ug sa mga katawhan sa iyang simbahan.
15 Busa, ang mga Judeo pagakatagon taliwala sa tanan nga mga nasud; oo, ug ang Babelon usab pagalaglagon; busa, ang mga Judeo pagakatagon pinaagi sa uban nga mga nasud.
16 Ug human sila pagakatagon, ug ang Ginoong Dios mosilot kanila pinaagi sa uban nga mga nasud sulod sa pipila ka mga kaliwatan, oo, gani gikan sa kaliwatan ngadto sa umaabut nga kaliwatan hangtud nga sila madasig sa pagtuo kang Kristo, ang Anak sa Dios, ug sa pag-ula, nga walay kinutuban alang sa tanan nga katawhan—ug kon kana nga adlaw moabut nga sila motuo kang Kristo, ug mosimba sa Amahan sa iyang ngalan, uban ang maputli nga mga kasingkasing ug limpyo nga mga kamot, ug dili na magpaabut pa og lain nga Mesiyas, dan, niana nga panahon, ang adlaw moabut nga kinahanglan gayud nga sila motuo niini nga mga butang.
17 Ug ang Ginoo mopahiluna sa iyang kamot pag-usab sa ikaduha nga higayon aron sa pagpahiuli sa iyang mga katawhan gikan sa ilang pagkawala ug pagkapukan nga kahimtang. Busa, siya mopadayon sa paghimo og usa ka kahibulongan nga buhat ug usa ka katingalahan taliwala sa mga katawhan.
18 Busa, siya modala sa iyang mga pulong ngadto kanila, kansang mga pulong mao ang mohukom kanila sa katapusan nga adlaw, kay sila ihatag kanila alang sa katuyoan sa pagmatuod kanila sa tinuod nga Mesiyas, kinsa gisalikway kanila; ug ngadto sa pagmatuod kanila nga sila dili na magpaabut og lain pa nga Mesiyas nga moabut, kay wala nay moabut, gawas kon kini usa ka mini nga Mesiyas nga mangilad sa mga katawhan; kay usa lamang ang Mesiyas nga gikasulti sa mga propeta, ug kana nga Mesiyas mao siya kinsa isalikway sa mga Judeo.
19 Kay sumala sa mga pulong sa mga propeta, ang Mesiyas moabut unom ka gatus ka mga tuig gikan sa panahon nga ang akong amahan mibiya sa Jerusalem; ug sumala sa mga pulong sa mga propeta, ug usab sa pulong sa anghel sa Dios, ang iyang ngalan mao si Jesukristo, ang Anak sa Dios.
20 Ug karon, akong mga kaigsoonan, ako mamulong og yano aron dili kamo masayop. Ug ingon nga buhi ang Ginoong Dios nga nagdala sa Israel gikan sa yuta sa Ehipto, ug naghatag ngadto kang Moises og gahum nga siya moalim sa mga nasud human sila mapaaki sa malala nga mga bitin, kon sila mopunting sa ilang mga mata ngadto sa bitin nga siya mipatindog sa ilang atubangan, ug usab mihatag kaniya og gahum nga siya mihampak sa dagko nga bato ug ang tubig migawas; oo, tan-awa ako moingon nganha kaninyo, nga kini nga mga butang mga tinuod, ug ingon nga buhi ang Ginoong Dios, walay lain nga ngalan nga gihatag ubos sa langit gawas nga kini mao si Jesukristo, nga ako misulti, diin ang tawo mahimo nga maluwas.
21 Busa, tungod niini nga hinungdan ang Ginoong Dios nagsaad ngari kanako nga kini nga mga butang diin ako misulat ampingan ug tipigan, ug ihatag ngadto sa akong binhi, gikan sa kaliwatan ngadto sa kaliwatan, aron ang saad unta matuman ngadto kang Jose, nga ang iyang binhi dili gayud mamatay samtang ang yuta magbarug pa.
22 Busa, kini nga mga butang mohangtud gikan sa mga kaliwatan ngadto sa kaliwatan samtang magbarug pa ang yuta; ug sila magpadayon sumala sa kabubut-on ug kahimuot sa Dios; ug ang mga nasud nga nag-angkon kanila pagahukman diha kanila sumala sa mga pulong nga nahisulat.
23 Kay kami nagkugi sa pagsulat, aron sa pagdasig sa among mga anak, ug usab sa among mga kaigsoonan, sa pagtuo kang Kristo, ug aron makig-uli sa Dios; kay kami nasayud nga pinaagi sa grasya kami maluwas, human sa tanan nga atong mabuhat.
24 Ug, bisan pa kami mituo diha kang Kristo, kami naghupot sa balaod ni Moises, ug naglantaw sa umaabut uban ang pagkamakanunayon ngadto kang Kristo, hangtud nga ang balaod matuman.
25 Kay, kay niini nga katuyoan ang balaod gikahatag; busa ang balaod nahimo nga patay ngari kanamo, ug kami nahimo nga buhi diha kang Kristo tungod sa among hugot nga pagtuo; bisan pa niana kami naghupot sa balaod tungod sa mga sugo.
26 Ug kami naghisgot kang Kristo, kami nalipay diha kang Kristo, kami nagsangyaw kang Kristo, kami nanagna kang Kristo, ug kami nagsulat sumala sa among mga panagna, nga ang among mga anak mahimo nga masayud sa unsa nga tinubdan sila mahimo nga mangita alang sa kapasayloan sa ilang mga sala.
27 Busa, kami namulong mahitungod sa balaod aron ang among mga anak mahimo nga masayud sa ka patay sa balaod; ug sila, pinaagi sa pagkasayud sa ka patay sa balaod, molantaw unta sa umaabut ngadto niana nga kinabuhi nga anaa diha kang Kristo, ug masayud sa unsa nga katuyoan ang balaod gikahatag. Ug human ang balaod matuman diha kang Kristo, nga sila dili kinahanglan magpatig-a sa ilang mga kasingkasing batok kaniya sa panahon nga ang balaod kinahanglan mawala na.
28 Ug karon tan-awa, akong mga katawhan, kamo mga tikig og liog nga mga katawhan; busa, ako namulong og yano nganha kaninyo, nga kamo dili masayop sa pagsabut. Ug ang mga pulong diin ako namulong mobarug nga usa ka pagpamatuod batok kaninyo; kay sila igo na nga magtudlo ni bisan kinsa nga tawo sa matarung nga paagi; kay ang matarung nga paagi mao ang pagtuo diha kang Kristo ug dili molimud kaniya; kay sa paglimud kaniya kamo usab naglimud sa mga propeta ug sa balaod.
29 Ug karon tan-awa, ako moingon nganha kaninyo nga ang matarung nga paagi mao ang pagtuo diha kang Kristo, ug dili molimud kaniya; ug si Kristo mao ang Usa nga Balaan sa Israel; busa kamo kinahanglan nga moyukbo kaniya, ug mosimba kaniya uban sa tanan ninyo nga gahum, hunahuna, ug kusog, ug sa tibuok ninyo nga kalag; ug kon kamo mobuhat niini kamo dili gayud isalikway.
30 Ug, tungod kay kini mahimo nga mahinungdanon, kamo kinahanglan nga maghupot sa mga kahimoan ug mga ordinansa sa Dios hangtud ang balaod matuman nga gikahatag ngadto ni Moises.


text:
PANGUNANG TOPIKO | KON UNSAON NGA MALIPAY KA SA IMONG TRABAHO
Kon Unsaon nga Malipay sa Hago nga Trabaho
“Ang matag tawo mokaon ug moinom ug magpahimulos ug maayo sa tanan niyang kahago. Kini ang gasa sa Diyos.” (Ecclesiastes 3:13) Kon gusto sa Diyos nga malipay ta sa atong trabaho, di ba angay lang nga tudloan ta niya kon unsaon nga malipay niana? (Isaias 48:17) Mapasalamaton ta nga iya kining gitudlo diha sa iyang Pulong, ang Bibliya. Tagda ang mosunod nga mga tambag sa Bibliya aron malipay sa imong trabaho.
UGMARA ANG POSITIBONG PANGLANTAW SA TRABAHO
Mental man o pisikal ang imong trabaho, hinumdomi nga “sa tanang matang sa pagbudlay adunay bentaha.” (Proverbio 14:23) Unsay bentaha? Kon magkugi ta, matagan-an ang atong materyal nga panginahanglan. Oo, nagpasalig ang Diyos nga motagana siya niadtong sinserong nag-alagad niya. (Mateo 6:31, 32) Pero gidahom sab niya nga maningkamot tang manginabuhi sa hinlo nga paagi.—2 Tesalonica 3:10.
Busa isipon nato ang atong trabaho ingong dungganong paagi sa pagtuman sa atong mga responsabilidad. “Usa na ka kalamposan kon makasuportar ka sa kaugalingon,” matod sa 25 anyos nga si Joshua. “Kon makapalit ka sa imong panginahanglan, nan mapuslanon ang imong trabaho.”
Ang hago nga trabaho makadugang sab sa pagtahod sa kaugalingon. Dili gyod hinuon sayon ang hago nga trabaho. Pero kon atong disiplinahon ang kaugalingon ug magpabilin sa trabaho, bisag laay kini o lisod, magmalipayon gihapon ta kay nagsunod tag taas nga sukdanan. Nabuntog nato ang tendensiya nga magtinapolan. (Proverbio 26:14) Nianang paagiha, ang trabaho makahatag ug katagbawan. “Nindot akong paminaw human sa tibuok adlawng trabaho,” matod ni Aaron nga gihisgotan sa panid 3. “Tinuod nga gikapoy ko ug tingali way nakamatikod sa akong gihimo, pero nahibalo kong naa koy nalampos.”
PANINGKAMOTING MAHANAS SA IMONG TRABAHO
Gidayeg sa Bibliya ang tawong “hanas sa iyang buhat” ug ang babayeng “nagabuhat kon unsay gikahimut-an sa iyang mga kamot.” (Proverbio 22:29; 31:13) Siyempre dili awtomatikong mahanas ang usa ka tawo. Ug pipila ra nato ang ganahag trabaho nga dili nato linya. Tingali kanay rason nga daghan ang way kalipay sa ilang trabaho, kay wala sila maningkamot nga mahanas niini.
Sa pagkatinuod, ang usa ka tawo puwedeng magmalipayon sa bisan unsang trabaho kon husto siyag tinamdan—kon siya maningkamot nga mahanas sa iyang trabaho. “Kon buhaton nimo ang imong kinamaayohan sa trabaho ug makita ang resulta niana, kana makapalipay gayod,” matod sa 24 anyos nga si William. “Dili nimo bation nga nagdalidali ka o wa magtinarong sa trabaho.”
HUNAHUNAA NGA MAKABENEPISYO ANG UBAN SA IMONG TRABAHO
Ayaw pagsigeg hunahuna kon pilay imong suweldo. Hinuon, pangutan-a ang kaugalingon: ‘Nganong importante man ning trabahoa? Unsay mahitabo kon dili nako ni himoon o tarongon? Sa unsang paagi makabenepisyo ang uban sa akong trabaho?’
Maayong hunahunaon ilabina ang kataposang pangutana, kay makapalipay ang trabaho kon atong makita nga nakabenepisyo ang uban niini. Si Jesus mismo miingon: “Adunay labaw nga kalipay sa paghatag kay sa pagdawat.” (Buhat 20:35) Gawas pa niadtong direktang nakabenepisyo sa atong trabaho, sama sa mga kustomer ug amo, duna pay uban nga makabenepisyo. Lakip kanila ang atong pamilya ug kadtong nanginahanglan.
Pamilya. Kon ang ulo sa pamilya magkugi sa pagtagana sa iyang panimalay, siya makahatag ug benepisyo kanila. Una, maseguro niyang duna silay pagkaon, besti, ug puy-anan. Nianang paagiha matuman niya ang responsabilidad nga gihatag sa Diyos kaniya, nga “magtagana alang sa mga iya.” (1 Timoteo 5:8) Ikaduha, ikapakita niya ang kahinungdanon sa pagkakugihan sa trabaho. “Ang akong amahan maoy maayong ehemplo sa pagbaton ug maayong tinamdan sa trabaho,” matod ni Shane, gihisgotan sa unang artikulo. “Siya matinud-anon ug kugihan sa tibuok niyang kinabuhi ingong panday. Akong nakat-onan kaniya ang kahinungdanon sa manomano nga trabaho, ang paghimog mga butang nga mapuslan sa uban.”
Mga nanginahanglan. Gitambagan ni apostol Pablo ang mga Kristohanon nga “maghago . . . aron [sila] adunay ikahatag sa nanginahanglan.” (Efeso 4:28) Oo, kon magkugi ta aron matagan-an ang atong kaugalingon ug ang atong pamilya, makatabang sab ta niadtong nanginahanglan. (Proverbio 3:27) Pinaagi sa hago nga trabaho, makasinati tag labaw nga kalipay sa paghatag.
PAGHIMOG LABAW PA
Sa iyang gibantog nga Wali sa Bukid, si Jesus miingon: “Kon ang tawong may awtoridad magpugos kanimo sa pag-alagad ug usa ka milya, ubani siya ug duha ka milya.” (Mateo 5:41) Unsaon nimo pagpadapat kining prinsipyoha sa imong trabaho? Imbes nga basta lang motrabaho, pangitag paagi nga mohimog labaw pa sa gikinahanglan. Pagtakda ug mga tumong; paningkamoti nga mahanas o mas paspas kang motrabaho. Himoang pulido bisan ang ginagmayng detalye sa imong trabaho.
Kon mas labaw pa ang imong himoon, posible gyong magmalipayon ka sa imong trabaho. Ngano? Kay ikaw ang nagkontrol sa imong mga lihok. Imong gihimo ang mas labaw pa kay gusto nimo, dili tungod kay gipugos ka. (Filemon 14) Mahinumdom ta niini sa prinsipyo sa Proverbio 12:24: “Ang kamot sa mga kugihan mao ang magamando, apan ang taspokan nga kamot mahiagom sa pinugos nga trabaho.” Tinuod nga dili tanan nato ang literal nga naulipon o nailalom sa pinugos nga trabaho. Apan kon ang usa mohimo kon unsa ray gikinahanglan, mobati tingali siyang naulipon sa mga sugo sa uban. Pero kon ang usa motrabahog labaw pa tungod kay gusto niya, mobati siya nga kontrolado niya ang iyang kinabuhi. Siyay nagbuot sa iyang mga lihok.
HUPTI ANG BALANSENG PANGLANTAW SA TRABAHO
Dalayegon ang hago nga trabaho, apan hinumdoman nato nga duna pay mas importante kay sa pagtrabaho lang. Gidasig ta sa Bibliya nga magkugi. (Proverbio 13:4) Apan wala ni magpasabot nga magsige na lang tag trabaho. “Mas maayo pa ang usa ka hakop nga pahulay kay sa duha ka hakop nga kahago ug paggukod sa hangin,” matod sa Ecclesiastes 4:6. Unsay punto? Ang tawong nagsige na lag trabaho di gyod makapahimulos sa resulta sa iyang paghago kay nahurot na ang iyang panahon ug kusog sa trabaho. Busa ang iyang trabaho nahimo nang way pulos, samag “paggukod sa hangin.”
Ang Bibliya makatabang nato nga maugmad ang balanseng panglantaw sa trabaho. Bisag nag-ingon kini nga magkugi ta, nagtambag sab kini nga ‘tinoon ang mas hinungdanong mga butang.’ (Filipos 1:10) Unsa ang mas hinungdanong mga butang? Lakip niini ang paggahin ug panahon uban sa pamilya ug mga higala. Mas hinungdanon pa gyod ang espirituwal nga kalihokan, sama sa pagbasa sa Bibliya ug pagpamalandong niini.
Lagmit mas malipayon sa ilang trabaho kadtong balanse ang kinabuhi. “Duna koy amo kaniadto nga maayong ehemplo sa pagkabalanse sa trabaho,” matod ni William, nga gihisgotan na. “Siya kugihan, ug maayog relasyon sa iyang mga kliyente kay maayo siyang motrabaho. Apan pagkahuman sa iyang trabaho sa tibuok adlaw, biyaan na niya kini ug magpokus na sa iyang pamilya ug sa pagsimba. Ug abi nimo, usa siya sa malipayon kaayong tawo nga akong nailhan!”
Pagkat-og Dugang
Kon Unsaon Pagkab-ot sa Tinuod nga Kalamposan
Lima ka prinsipyo sa Bibliya makatabang sa pagkab-ot sa tinuod nga kalamposan.


text:
Pila ka gasoline stations sa Sugbo ug ubang bahin sa Pilipinas nga makabasa sa smart cards nga maoy agian sa fuel subsidy ngadto sa PUJ drivers? Ang transport groups nabalaka nga ang gasoline stations ra sa mga dakbayan ang takos nga mobasa sa smart cards ug ang kinabag-an, labi na ang mga nahimutang sa kalungsoran, dili. Apan di silang kahatag sa tukmang numero.
Ang mga tagduma sa gasoline stations namalibad sab nga wa silay kasayuran pila nila ang may kahimanan sa point of sale (POS) nga makasubay sa tanan nilang transaksiyon. Apan niangkon nga managlahi ang POS systems nga gigamit sa nagkalainlaing oil companies busa managlahi sab ang smart cards nga ilang mabasa.
-o0o-Maong nidangop mi sa Department of Energy (DOE). Kansang usa sa mga gimbuhaton mao ang pagbantay sa operasyon sa gasoline stations. Nagtuo mi nga ang DOE maoy labing suhito pila ka gasoline stations ang nag-operate karon sa Sugbo ug ubang bahin sa Pilipinas ug kon pila nila ang takos nga makabasa sa smart cards nga gipasiugdahan sa ilang ulohang buhatan.
Si Engr. Saul Gonzales, OIC Director sa DOE Visayas, nitug-an namo nga wa say kasayuran ang ilang buhatan. Niangkon sab siya nga wa sila konsultaha sa ilang ulohang buhatan sa wa pa mahukmi nga smart cards maoy gamitong kahimanan pagpanghatag sa P450 milyones nga Public Transport Assistance Program (PTAP).
-o0o-Unsa man diay gipasikaran sa mga nag-umol sa PTAP, nga gipanguholan sa Sugbuanong Energy Secretary Jose Rene Almendras, sa pag-insistir sa paggamit og smart cards, nga nakahimong mas langay ug komplikado sa pag-apud-apod sa fuel subsidy? Hinaot nga di ni kinuha gikan lang sa tumoy sa ilang buhok ug kutob lang sa suwat-suwat sa papel.
Di hinuon kapasanginlan si Almendras nga wa mangonsulta. Usa sa gipatawag sa iyang buhatan mao si Ryan Benjamin Yu, tsirman sa Citrasco. Kansang sugyot nga certification na lang sa LTFRB ang basehan sa subsidy gisalikway dayon sa DOE.
-o0o-Kasagaran sa gasoline stations sa Petron naggamit sa POS terminals sa Banco de Oro. Kasagaran sa gasoline stations sa Pilipinas Shell naggamit sa POS terminals sa Citibank. Unsaon man nila pagbasa sa smart cards nga hinimo sa Bank of the Philippine Islands (BPI)?
Si Almendras gipasaligan sa BPI nga magtukod sila og infrastratura aron mabasa sa ubang POS terminals ang ilang cards. Kanus-a pa man ni mahuman? Tukoran ba sab og POS terminals ang gasoline stations nga manumano? Unahon pag-apud-apod ang smart cards sa Metro Manila sa tibuok buwan sa Mayo. Mahimong sa Hunyo na kasugdan pagpanghatag ang smart cards sa Sugbo ug ubang mga lalawigan. Kinsay nag-ingon nga nagdali ang Malakanyang sa pagtabang sa direktang naigo sa krisis sa lana? [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


text: 1 Sa sinugdan+ gilalang+ sa Diyos+ ang mga langit ug ang yuta.+2 Karon ang yuta walay porma ug awaaw ug dihay kangitngit sa nawong sa halawom nga katubigan;+ ug ang aktibong puwersa sa Diyos naglihok ngadto-nganhi+ ibabaw sa nawong sa mga tubig.+3 Ug ang Diyos miingon:+ “Motungha ang kahayag.” Niana mitungha ang kahayag.+4 Human niana nakita sa Diyos nga ang kahayag maayo, ug gipahinabo sa Diyos ang pagkabahin tali sa kahayag ug sa kangitngit.+5 Ug gitawag sa Diyos ang kahayag nga Adlaw,+ apan ang kangitngit iyang gitawag nga Gabii.+ Ug dihay kagabhion ug dihay kabuntagon, unang adlaw.6 Ug miingon ang Diyos: “Motungha ang hawan+ taliwala sa mga tubig ug mahitabo ang pagkabahin tali sa mga tubig ug sa mga tubig.”+7 Unya gibuhat sa Diyos ang hawan ug gibahin ang mga tubig nga ipailalom sa hawan ug ang mga tubig nga ipaibabaw sa hawan.+ Ug nahimong ingon.8 Ug gitawag sa Diyos ang hawan nga Langit.+ Ug dihay kagabhion ug dihay kabuntagon, ikaduhang adlaw.9 Ug miingon ang Diyos: “Matingob sa usa ka dapit ang mga tubig nga anaa ilalom sa mga langit ug mopatim-aw ang mamalang yuta.”+ Ug nahimong ingon.10 Ug gitawag sa Diyos ang mamalang yuta nga Yuta,+ apan ang natingob nga mga tubig iyang gitawag nga mga Dagat.+ Dugang pa, nakita sa Diyos nga kadto maayo.+11 Ug miingon ang Diyos: “Magpaturok ang yuta ug balili, mga tanom nga magpatunghag binhi,+ mga bungahoy nga magapamunga sumala sa ilang mga matang,+ nga ang binhi anaa niana,+ ibabaw sa yuta.” Ug nahimong ingon.12 Ug ang yuta nagapatunghag balili, mga tanom nga nagapatunghag binhi sumala sa iyang matang+ ug mga kahoy nga nagapamunga, nga ang binhi anaa niana sumala sa iyang matang.+ Unya nakita sa Diyos nga kadto maayo.13 Ug dihay kagabhion ug dihay kabuntagon, ikatulong adlaw.14 Ug miingon ang Diyos: “Motungha ang mga banwag diha sa hawan sa mga langit aron sa pagbahin sa adlaw ug sa gabii;+ ug kini magsilbing mga ilhanan ug alang sa mga panahon ug alang sa mga adlaw ug sa mga tuig.+15 Ug kini magsilbing mga banwag diha sa hawan sa mga langit sa paglamdag sa yuta.”+ Ug nahimong ingon.16 Ug gibuhat sa Diyos ang duha ka dagkong banwag, ang mas dako nga banwag aron sa paghari sa adlaw ug ang gamaygamay nga banwag aron sa paghari sa gabii, ug usab ang mga bituon.+17 Busa gibutang kini sa Diyos diha sa hawan sa mga langit aron sa paglamdag sa yuta,+18 ug aron sa paghari sa adlaw ug sa gabii ug aron sa pagbahin sa kahayag ug sa kangitngit.+ Unya nakita sa Diyos nga kadto maayo.+19 Ug dihay kagabhion ug dihay kabuntagon, ikaupat nga adlaw.20 Ug miingon ang Diyos: “Modagsang sa mga tubig ang panon sa buhing mga kalag+ ug manglupad ang nagalupad nga mga linalang ibabaw sa yuta sa nawong sa hawan sa mga langit.”+21 Ug gilalang sa Diyos ang dagkong linalang sa dagat+ ug ang matag buhing kalag nga nagalihok,+ nga gipadagsang sa mga tubig sumala sa ilang mga matang, ug ang matag pak-an nga nagalupad nga linalang sumala sa iyang matang.+ Ug nakita sa Diyos nga kadto maayo.22 Niana ang Diyos nagpanalangin kanila, nga nag-ingon: “Magmabungahon ug magdaghan kamo ug pun-a ang mga tubig sa mga dulang sa dagat,+ ug magdaghan ang nagalupad nga mga linalang diha sa yuta.”23 Ug dihay kagabhion ug dihay kabuntagon, ikalima nga adlaw.24 Ug miingon ang Diyos: “Magpatungha ang yuta+ ug buhing mga kalag sumala sa ilang mga matang, anad+ nga hayop ug nagalihok+ nga mananap ug ihalas nga mananap+ sa yuta sumala sa iyang matang.” Ug nahimong ingon.25 Ug gibuhat sa Diyos ang ihalas nga mananap sa yuta sumala sa iyang matang ug ang anad nga hayop sumala sa iyang matang ug ang tanang nagalihok nga mananap sa yuta sumala sa iyang matang.+ Ug nakita sa Diyos nga kadto maayo.26 Ug miingon ang Diyos: “Buhaton nato+ ang tawo sumala sa atong larawan,+ sumala sa atong dagway,+ ug pabut-an kanila ang mga isda sa dagat ug ang nagalupad nga mga linalang sa kalangitan ug ang anad nga mga hayop ug ang tibuok yuta ug ang matag nagalihok nga mananap nga nagalihok diha sa yuta.”+27 Ug gilalang sa Diyos ang tawo sumala sa iyang larawan, sa larawan sa Diyos iyang gilalang siya;+ lalaki ug babaye iyang gilalang sila.+28 Dugang pa, ang Diyos nagpanalangin+ kanila ug ang Diyos miingon kanila: “Magmabungahon+ ug magdaghan kamo ug pun-a ang yuta ug gamhi+ kini, ug pagabut-i+ ang mga isda sa dagat ug ang nagalupad nga mga linalang sa kalangitan ug ang matag buhing linalang nga nagalihok diha sa yuta.”29 Ug miingon ang Diyos: “Ania, gihatag ko kaninyo ang tanang tanom nga nagapatunghag binhi nga anaa sa nawong sa tibuok yuta ug ang matag kahoy nga adunay bunga sa kahoy nga nagapatunghag binhi.+ Kini magsilbing pagkaon alang kaninyo.+30 Ug ngadto sa tanang ihalas nga mananap sa yuta ug ngadto sa tanang nagalupad nga linalang sa kalangitan ug ngadto sa tanang butang nga nagalihok diha sa yuta nga adunay kinabuhi ingong kalag [gihatag ko] ang tanang lunhawng tanom ingong pagkaon.”+ Ug nahimong ingon.31 Human niana nakita sa Diyos ang tanan nga iyang gibuhat ug, tan-awa! kadto maayo kaayo.+ Ug dihay kagabhion ug dihay kabuntagon, ikaunom nga adlaw.


text:
KAPITULO 43
Mga Ilustrasyon Parte sa Ginharian
MATEO 13:1-53 MARCOS 4:1-34 LUCAS 8:4-18
NAGSUGID SI JESUS SANG MGA ILUSTRASYON PARTE SA GINHARIAN
Mahimo gid nga ara si Jesus sa Capernaum sang ginsaway niya ang mga Fariseo. Sang ulihi sina nga adlaw, naghalin sia sa balay kag naglakat pakadto sa malapit nga Dagat sang Galilea, diin nagtipon ang kadam-an. Nagsakay si Jesus sa sakayan, nagpalayo sia diutay sa higad, kag nagsugod sa pagtudlo sa mga tawo parte sa Ginharian sang langit. Ginhimo niya ini paagi sa pila ka ilustrasyon, ukon mga parabola. Pamilyar ang mga tagpalamati ni Jesus sa mga ilustrasyon nga iya gingamit, amo nga mas mahapos nila mahangpan ang lainlain nga aspekto sang Ginharian.
Una, ginsugid ni Jesus ang parte sa manugsab-ug nga nagsab-ug sang binhi. Ang iban nga binhi nagtupa sa kilid sang dalan kag gintuka sang mga pispis. Ang iban naman nagtupa sa batuhon nga lugar kag indi madalom ang duta. Manabaw ang gamot sini kag nainitan, amo nga nalaya. Ang iban pa nga binhi nagtupa sa tunukon nga mga tanom, kag sang nagdabong ini, nalumos ang bag-o nagtubo nga mga binhi. Pero may pila ka binhi nga nagtupa sa maayo nga duta. Nagpamunga ini, “ang isa 100 ka pilo, ang isa pa 60, ang isa pa gid 30.”—Mateo 13:8.
Sa isa pa ka ilustrasyon ni Jesus, ginpaanggid niya ang Ginharian sa pagsab-ug sang tawo sang mga binhi. Sa sini nga ilustrasyon, nagatulog man ukon nagabugtaw ang tawo, padayon nga nagatubo ang mga binhi. “Wala niya mahibalui kon paano.” (Marcos 4:27) Nagatubo lang ini kag nagapang-uhay, kag maani niya sa ulihi.
Dayon ginsugid ni Jesus ang ikatlo nga ilustrasyon parte sa pagsab-ug. Maayo nga binhi ang ginsab-ug sang tawo, pero “samtang ang tanan nagakatulog,” ang kaaway nagsab-ug sing hilamon sa tunga sang trigo. Namangkot ang mga ulipon sang tawo kon gabuton nila ang mga hilamon. Nagsabat sia: “Indi lang, kay basi magabot ninyo pati ang trigo. Pabay-i ninyo nga magtubo ini sing dungan tubtob sa pag-ani. Sa tig-alani, suguon ko ang mga mangangani: Gabuta ninyo anay ang hilamon kag bugkuson agod sunugon. Dayon tipuna ninyo ang trigo sa akon bodega.”—Mateo 13:24-30.
Kalabanan sa mga nagapamati kay Jesus nakahibalo sang pagpanguma. Ginsambit man niya ang isa ka butang nga pamilyar ang tanan, ang gamay nga binhi sang mustasa. Nagtubo ini subong isa ka daku nga kahoy diin makahulon ang mga pispis sa mga sanga sini. Parte sa sini nga binhi, sia nagsiling: “Ang Ginharian sang langit kaangay sang binhi sang mustasa nga ginkuha kag gintanom sang tawo sa iya uma.” (Mateo 13:31) Pero wala si Jesus nagatudlo parte sa mga tanom. Ginailustrar niya ang dalayawon nga pagtubo, nga ang tama ka gamay mahimo magtuman kadaku.
Ginsambit dayon ni Jesus ang proseso nga pamilyar sa madamo niya nga tagpalamati. Ginpaanggid niya ang Ginharian sang langit sa “lebadura nga ginkuha kag ginsamo sang isa ka babayi sa tatlo ka dalagku nga sukob sang harina.” (Mateo 13:33) Bisan pa nga indi makita ining lebadura, nagapanalupsop ini sa linamas kag ginapakumbo ini. Nagaresulta ini sang tumalagsahon nga pagdaku kag mga pagbag-o nga indi dayon matalupangdan.
Pagkatapos mahatag ini nga mga ilustrasyon, ginpapauli ni Jesus ang kadam-an kag nagpauli sia sa iya ginadayunan. Wala magdugay, nagkadto sa iya ang iya mga disipulo, kay luyag nila mahangpan ang iya buot silingon.
PAGBENEPISYO SA MGA ILUSTRASYON NI JESUS
Nabatian na sadto sang mga disipulo nga naggamit sang mga ilustrasyon si Jesus, pero indi amo sini kadamo. Ginpamangkot nila sia: “Ngaa nagahambal ka sa ila paagi sa mga ilustrasyon?”—Mateo 13:10.
Ang isa ka rason nga ginhimo niya ini amo ang pagtuman sang tagna sang Biblia. Si Mateo nagsugid: “Kon wala sing ilustrasyon indi sia magtudlo sa ila, agod matuman ang ginsiling paagi sa manalagna: ‘Tudluan ko kamo paagi sa mga ilustrasyon; ipahayag ko ang mga butang nga natago halin pa sang una.’”—Mateo 13:34, 35; Salmo 78:2.
Pero indi lang amo sini ang katuyuan sang mga ilustrasyon ni Jesus. Ginapakita sini ang panimuot sang mga tawo. Madamo sa ila ang interesado bangod si Jesus maayo mag-istorya kag nagahimo sing milagro. Wala nila sia ginakilala bilang Ginuo nga dapat tumanon kag sundon sing bug-os. (Lucas 6:46, 47) Indi nila luyag nga bag-uhon ang ila mga opinyon ukon mga buhat. Huo, indi nila luyag nga maapektuhan gid sila sang mensahe.
Sa pagsabat sa pamangkot sang mga disipulo, si Jesus nagsiling: “Gani nagahambal ako sa ila paagi sa mga ilustrasyon; kay nagatulok sila apang indi sila makakita, kag nagapamati sila apang indi sila makabati, kag indi sila makahangop. Gani natuman sa ila ang tagna ni Isaias. Nagasiling ini: ‘. . . Ang tagipusuon sining katawhan nagtig-a.’”—Mateo 13:13-15; Isaias 6:9, 10.
Pero indi tanan nga tagpalamati ni Jesus ang ginapatuhuyan sini. Sia nagpaathag: “Malipayon kamo bangod makakita ang inyo mga mata kag makabati ang inyo mga dulunggan. Kay sa pagkamatuod nagasiling ako sa inyo, madamo nga manalagna kag matarong nga mga tawo ang naghandum nga makita ang mga butang nga inyo nakita apang wala nila ini makita, kag naghandum nga mabatian ang mga butang nga inyo nabatian apang wala nila ini mabatii.”—Mateo 13:16, 17.
Huo, ang 12 ka apostoles kag ang iban pa nga matutom nga disipulo may mabinatunon nga tagipusuon. Gani si Jesus nagsiling: “Ginhatagan kamo sing paghangop sa sagrado nga mga likom sang Ginharian sang langit, apang sila wala.” (Mateo 13:11) Bangod sang sinsero nila nga handum nga makahangop, ginpaathag ni Jesus sa iya mga disipulo ang ilustrasyon parte sa manugsab-ug.
“Ang binhi amo ang pulong sang Dios,” siling ni Jesus. (Lucas 8:11) Kag ang duta amo ang tagipusuon. Amo ini ang panguna nga punto para mahangpan ang iya ilustrasyon.
Parte sa binhi nga ginsab-ug sa gintapaktapakan nga duta sa higad sang dalan, sia nagpaathag: “Nag-abot ang Yawa kag gin-agaw ang pulong sa ila tagipusuon agod indi sila magpati kag maluwas.” (Lucas 8:12) Ang ginapatuhuyan ni Jesus sa binhi nga ginsab-ug sa batuhon nga duta amo ang tagipusuon sang mga tawo nga nagbaton sing malipayon sang pulong pero wala ini manggamot sing madalom sa ila tagipusuon. “Sa pag-abot sang kapipit-an ukon paghingabot tungod sa pulong,” nasandad sila. Huo, sa pag-abot sang “pagtilaw,” mahimo pagpamatok sang mga miembro sang pamilya ukon sang iban, nagbiya sila.—Mateo 13:21; Lucas 8:13.
Kamusta ang binhi nga nahulog sa tunukon nga mga tanom? Ginsilingan ni Jesus ang iya mga disipulo nga nagapatuhoy ini sa mga tawo nga nakabati sang pulong. Pero nadala sila sang “kabalaka sa sini nga sistema sang mga butang kag [sang] limbong sang manggad.” (Mateo 13:22) Yara sa ila tagipusuon ang pulong, pero nalumos ini kag wala magbunga.
Ang katapusan nga sahi sang duta nga ginpaathag ni Jesus amo ang maayo nga duta. Nagapatuhoy ini sa nakabati sang pulong kag nagbaton sini sa ila tagipusuon, kay nahangpan gid nila ini. Ano ang resulta? “Nagpamunga” sila. Bangod sang ila mga sirkunstansia, subong sang pangidaron ukon panglawas, indi pareho ang ila mahimo; ang isa nakapatubas sing 100 ka pilo, ang isa 60, kag ang isa pa 30. Huo, matigayon ang mga pagpakamaayo sa pag-alagad sa Dios sang “mga nakabati sang pulong nga may maayo nga tagipusuon, nga nagahupot sini kag nagapamunga samtang nagabatas.”—Lucas 8:15.
Mahimo nagdayaw gid ang mga disipulo nga nangabay sang paathag ni Jesus sa iya mga panudlo! Indi lang hapaw ang ila nahangpan sa mga ilustrasyon. Luyag ni Jesus nga mahangpan nila ang iya mga ilustrasyon agod nga mapaambit man nila ang kamatuoran sa iban. “Indi bala ang suga wala ginabutang sa idalom sang alat ukon sa idalom sang hiligdaan?” pamangkot niya. “Indi bala ginabutang ini sa tulungtungan?” Gani, naglaygay si Jesus: “Ang makabati magpamati sing maayo.”—Marcos 4:21-23.
GINPAKAMAAYO SANG DUGANG PA NGA INSTRUKSION
Pagkatapos mapaathag ni Jesus ang ilustrasyon sang manugsab-ug, luyag pa sang mga disipulo makatuon. “Ipaathag sa amon,” pangabay nila, “ang ilustrasyon tuhoy sa hilamon sa uma.”—Mateo 13:36.
Sa pagpamangkot sini, tuhay gid nga panimuot ang ila ginpakita sangsa kadam-an sa higad sang baybay. Maathag nga nakabati ining mga tawo pero wala sila sing handum nga mahangpan ang mga ilustrasyon kag ang buot silingon sini. Kontento na sila sa simple nga mga detalye nga ginsambit sa mga ilustrasyon. Ginpatuhay ni Jesus ang kadam-an sa higad sang baybay sa iya mausisaon nga mga disipulo nga nagkadto sa iya para magpatudlo, nga nagasiling:
“Talupangda ang inyo ginapamatian. Kay sa talaksan nga ginataksan ninyo takson kamo, huo, kapin pa ang idugang sa inyo.” (Marcos 4:24) Ang mga disipulo nagapamati gid sing maayo sa iya. Ginapakita nila ang daku nga interes kag igtalupangod kay Jesus, kag ginapakamaayo sila sang dugang nga pagtudlo kag kasanagan. Gani bilang sabat sa pamangkot sang iya mga disipulo parte sa ilustrasyon sang trigo kag hilamon, si Jesus nagpaathag:
“Ang manugsab-ug sang maayo nga binhi amo ang Anak sang tawo; ang uma amo ang kalibutan. Ang maayo nga binhi amo ang mga anak sang Ginharian; apang ang hilamon amo ang mga anak sang isa nga malauton, kag ang kaaway nga nagsab-ug sini amo ang Yawa. Ang pag-ani amo ang hingapusan sang sistema sang mga butang, kag ang mga mangangani amo ang mga anghel.”—Mateo 13:37-39.
Pagkatapos mapaathag ang ginapatuhuyan sang iya ilustrasyon, ginlaragway ni Jesus ang resulta. Nagsiling sia nga sa hingapusan sang sistema sang mga butang, painon sang mga mangangani, ukon mga anghel, ang kaangay sa hilamon nga mga Cristiano sa matuod nga “mga anak sang Ginharian.” “Ang mga matarong” pagatipunon kag magasilak sing masanag “sa Ginharian sang ila Amay.” Kamusta naman ang “mga anak sang isa nga malauton”? Laglagon sila, amo nga “magahibi sila kag magapabagrot sang ila mga ngipon.”—Mateo 13:41-43.
Dayon ginpakamaayo ni Jesus ang iya mga disipulo paagi sa pagsugid sing tatlo pa ka ilustrasyon. Una, nagsiling sia: “Ang Ginharian sang langit kaangay sang bahandi nga natago sa latagon, nga nakita sang isa ka tawo kag gintago; kag bangod sa kalipay, naglakat sia kag ginbaligya ang tanan niya nga pagkabutang kag ginbakal ang latagon.”—Mateo 13:44.
Sia nagpadayon: “Ang Ginharian sang langit kaangay sang isa ka nagalakbay nga negosyante nga nagapangita sang maayo nga mga perlas. Sang makita niya ang isa ka malahalon nga perlas, naglakat sia kag ginbaligya gilayon ang tanan niya nga pagkabutang kag ginbakal ini.”—Mateo 13:45, 46.
Ginpadaku ni Jesus sa sining duha ka ilustrasyon ang kahanda sang isa nga magsakripisyo para sa kon ano ang matuod nga malahalon. Ginbaligya dayon sang negosyante “ang tanan niya nga pagkabutang” para matigayon ang isa ka malahalon nga perlas. Mahangpan sang mga disipulo ni Jesus ini nga halimbawa parte sa malahalon nga perlas. Kag ang tawo nga nakakita sang bahandi nga natago sa latagon nagbaligya sang “tanan niya nga pagkabutang” para matigayon ini. Sa sini nga mga ilustrasyon, may malahalon nga butang, nga mahimo matigayon kag pakabahandion. Mapaanggid ini sa ginasakripisyo sang isa ka tawo para mabusog ang iya espirituwal nga kinahanglanon. (Mateo 5:3) Napakita na sang pila nga nagpamati sa mga ilustrasyon ni Jesus nga handa sila magsakripisyo sing daku agod mabusog ang ila espirituwal nga kinahanglanon kag mangin matuod nga mga sumulunod niya.—Mateo 4:19, 20; 19:27.
Sa katapusan, ginpaanggid ni Jesus ang Ginharian sang langit sa pukot nga nagakuha sang tanan nga sahi sang isda. (Mateo 13:47) Sang ginseparar na ang mga isda, ang mga maayo gintipon sa mga suludlan pero ginpilak ang mga indi maayo. Nagsiling si Jesus nga mangin kaangay man sini sa hingapusan sang sistema sang mga butang—painon sang mga anghel ang mga malauton gikan sa mga matarong.
Ginhimo mismo ni Jesus ang isa ka sahi sang espirituwal nga pagpangisda sang gintawag niya ang iya una nga mga disipulo nga mangin “mga mangingisda sang mga tawo.” (Marcos 1:17) Pero nagsiling sia nga ang iya ilustrasyon parte sa pukot matuman sa palaabuton, “sa hingapusan sang sistema sang mga butang.” (Mateo 13:49) Gani ang mga apostoles kag ang iban nga mga disipulo nga nakabati kay Jesus nakahangop nga may mahanabo pa nga matahom nga mga butang.
Napalig-on pa gid ang mga nakabati sa mga ilustrasyon nga ginsugid ni Jesus halin sa sakayan. Ginpakita ni Jesus nga handa sia nga ipaathag “ang tanan sa iya mga disipulo nga silahanon lang.” (Marcos 4:34) Kaangay sia “sang isa ka agalon sang panimalay, nga nagapagua sang bag-o kag daan nga mga butang sa iya talaguan sing bahandi.” (Mateo 13:52) Ginsugid ni Jesus ini nga mga ilustrasyon indi agod ipakita ang iya ikasarang sa pagtudlo, kundi agod ipaambit sa iya mga disipulo ang mga kamatuoran nga kaangay sang malahalon nga bahandi. Wala gid sing “manunudlo sang mga tawo” nga kaangay sa iya.
Magtuon sing Dugang Pa
“Yari Karon! Ako Kaupod Ninyo sa Tanan nga Adlaw”
Ang ilustrasyon ni Jesus parte sa mga trigo kag mga gamhon nagalaragway sang tion sang pagsab-ug, pagtubo, kag pagpangani. Ano ang pagbag-o sa aton paghangop parte sa tig-alani?


text:
PAGBANTALA KAG PAGPANUDLO SA BUG-OS NGA DUTA
Kadutaan sa Amerika
PUNGSOD 57
POPULASYON 980,780,095
MANUGBANTALA 4,034,693
PAGTUON SA BIBLIA 4,339,285
Ang mga Ilo Nagatambong sa mga Miting
Si Angela, nga nagaistar sa Suriname, nagduaw sa balay-alaypan malapit sa ila puluy-an. Ang nagadumala sa balay-alaypan isa ka sister nga di-aktibo, gani nagpasugot sia gilayon nga bantalaan ni Angela ang kabataan. Ginpanaksihan ni Angela ang 85 ka kabataan kag ginpatan-aw sa ila ang mga video sa jw.org. Madamo sa ila ang nasugdan niya sa pagtuon sa Biblia. Duha ka payunir ang nagbuylog, kag ang kada isa may ginadumalahan nga grupo. Ang sister nga di-aktibo nagsiling nga ginatudluan niya ang kabataan sing mga kanta sa aton libro sang ambahanon kag ginabasahan sila sing mga sugilanon sa Biblia kon gab-i. Gusto niya magtambong sa mga miting, pero indi niya mabiyaan ang 85 ka kabataan sa balay-alaypan. Gani naghimo sing kahimusan para tanan sila makakadto sa Kingdom Hall. Bangod malapit lang ang Kingdom Hall, ginbuligan sila sang mga utod pakadto sa tilipunan. Karon regular na nga nagatambong sa mga miting ang sister kag ang 85 ka kabataan.
Gintun-an ni Gabriel ang Iya Lolo
Samtang nagapauli halin sa kombension sa Paraguay, ginpamensar sang anom ka tuig nga si Gabriel nga importante nga ibantala ang mensahe sang Ginharian. Nahunahuna niya dayon ang iya lolo nga gusto niya makaupod sa Paraiso. Pero indi interesado sa kamatuoran ang iya lolo kag ginapamatukan sini ang iya asawa kag kabataan nga mga Saksi.
Sa sina man nga adlaw, nangabay si Gabriel sa iya mga ginikanan nga mag-video call sa iya lolo kag lola nga nagaistar sa Argentina. Ginpaathag niya sa iya lolo kon ngaa importante nga magtuon sa Biblia kag ginpamangkot ini sing direkta, “Lolo, gusto mo matuon kita?” Nagpasugot ang iya lolo. Nagsiling si Gabriel nga tun-an nila ang brosyur nga Pamatii ang Dios Agod Magkabuhi Ka sing Walay Katapusan. Sa sulod sang pila ka bulan, gintun-an nila ang brosyur. Bangod nabudlayan sila nga duha sa pagbasa, nagapraktis sila anay. Sa kada pagtuon, ginahandaan sing maayo ni Gabriel ang ila pagatun-an kag nagabayo sia sing pormal kag nagakurbata.
Sang ulihi, nagbisita sa ila ang iya lolo kag lola sa sulod sang pila ka semana. Sa tion sang ila pagbisita, nagtambong ang iya lolo sa mga miting sa kongregasyon upod sa iya pamilya. Sang nagbalik ang lolo ni Gabriel sa Argentina, ginpadayon niya ang pagtuon upod sa lokal nga brother kag padayon nga nag-uswag tubtob nangin di-bawtismado nga manugbantala. Karon updanay na sa pagpangamuyo kada adlaw ang lolo kag lola ni Gabriel. Si Gabriel padayon man nga nag-uswag. Isa naman sia ka di-bawtismado nga manugbantala. Ginpabutyag sang iya lolo ang iya handum nga simbuluhan ang iya dedikasyon kay Jehova paagi sa pagpabawtismo.
“Wala Lang Natabuan ang Imo Pagbisita”
Sa Brazil, samtang nagapanagtag sing tract nga Mabuhi Pa Bala Liwat ang mga Patay?, si Jennifer nanuktok sa balay sang isa ka babayi nga nagadali bangod makumpanyar sia sa lubong sang iya suod nga abyan. Ginsilingan sia ni Jennifer nga may ihatag lang sia nga tract nga nagabinagbinag parte sa paglaum nga makita naton liwat ang aton napatay nga hinigugma. Nakibot ang babayi sa tig-ulo sang tract, pero ginbaton niya ini. Sang ginpamangkot sia kon gusto niya magdala sing ekstra nga tract para ihatag sa pamilya sang iya abyan, naghunahuna ang babayi nga maayo ina nga ideya, gani nangayo sia sing siam pa ka tract.
Sang ulihi, ginduaw liwat ni Jennifer ang babayi, nga nagsiling sa iya: “Sang nagkilalahay kita, narealisar ko sang ulihi nga wala lang natabuan ang imo pagbisita. Ginpadala ka sang Dios agod ipaambit ang makapaumpaw nga mensahe nga kinahanglan ko gid sa sina nga tion.” Napanagtag niya ang tanan nga tract. Samtang nagahatag sing sermon sa patay ang miembro sang pamilya, ginbasa niya ang bug-os nga tract. Nagustuhan ini sang tanan kag ginpasalamatan nila ang babayi bangod sa makapaumpaw nga mensahe. Ginbaton sang babayi ang pagtuon sa Biblia.
Pagpanaksi sa Tap-Tap
Tatlo ka Bethelite sa Haiti ang nagsakay sa matahom nga pangpubliko nga salakyan nga ginatawag tap-tap. Sa ila duha ka oras kag tunga nga pagbiyahe, ginpaambit nila sa iban nga pasahero ang parte sa Ginharian, kag nakapahamtang sila sing 50 ka magasin kag 30 ka tract. Ang isa sa mga Bethelite nga si Gurvitch, nagbasa sing isa ka bahin sang Magmata! nga magasin sa isa ka pasahero. Nabatian ini sang isa ka pamatan-on nga si Pépé, kag nakigbahin sia sa paghinun-anon. Nangabay sia sing pagtuon sa Biblia, kag natabuan nga nagaistar sia sa lugar nga teritoryo sang kongregasyon nga ginapakig-angutan ni Gurvitch. Sugod sang Enero 2014 sang una sia nga napanaksihan, halos natambungan ni Pépé ang tanan nga miting kag asembleya. Ginapaambit niya sa iban ang iya bag-o nga pagtuluuhan kag nagalaum nga mangin di-bawtismado nga manugbantala sa ulihi.


text:
LEKSION 4
Sin-o si Jesucristo?
1. Paano nagsugod ang kabuhi ni Jesus?
Indi pareho sa mga tawo, si Jesus nagkabuhi sa langit bilang espiritu nga persona antes sia natawo sa duta. (Juan 8:23) Si Jesus ang una nga gintuga sang Dios kag nagbulig sia sa pagtuga sa tanan iban pa nga butang. Sia lang ang direkta nga gintuga ni Jehova, amo nga gintawag sia nga “bugtong” nga Anak sang Dios. (Juan 1:14) Si Jesus amo ang Humalambal sang Dios, gani gintawag man sia, “ang Pulong.”
2. Ngaa nagkari si Jesus sa duta?
Ginpadala sang Dios ang iya Anak sa duta paagi sa pagsaylo sang kabuhi ni Jesus halin sa langit pakadto sa taguangkan sang birhen nga Judiyo nga si Maria. Gani wala sing tawhanon nga amay si Jesus. (Lucas 1:30-35) Nagkari si Jesus sa duta para (1) itudlo ang kamatuoran parte sa Dios, (2) mangin halimbawa sa aton sa paghimo sang kabubut-on sang Dios bisan pa may mga kabudlayan, kag (3) ihatag ang iya perpekto nga kabuhi bilang “gawad.”
3. Ngaa kinahanglan naton ang gawad?
Ang gawad amo ang ginabayad para mahilway ang isa ka tawo sa kamatayon. (Exodo 21:29, 30) Ang kamatayon kag pagtigulang indi amo ang orihinal nga katuyuan sang Dios para sa tawo. Paano naton ini nahibaluan? Ginsilingan sang Dios ang una nga tawo nga si Adan nga kon maghimo sia sang ginatawag sang Biblia nga “sala,” mapatay sia. Gani kon wala magpakasala si Adan, indi gid tani sia mapatay. (Genesis 2:16, 17; 5:5) Suno sa Biblia, ang kamatayon “nagsulod” sa kalibutan sang katawhan paagi kay Adan. Gani ginpapanubli ni Adan sa tanan niya nga kaliwat ang sala kag ang silot sini nga kamatayon. Kinahanglan naton ang gawad para mahilway kita sa silot nga kamatayon nga napanubli naton kay Adan.
Sin-o ang makagawad sa aton para mahilway kita sa kamatayon? Kon mapatay kita, ang aton lang sala ang aton mabayaran. Wala sing indi perpekto nga tawo ang makabayad sang sala sang iban.
4. Ngaa napatay si Jesus?
Indi pareho sa aton, perpekto si Jesus. Gani wala sia napatay para sa iya mga sala kay wala gid sia sing sala. Sa baylo, napatay si Jesus para sa sala sang iban. Daku gid ang gugma sang Dios sa mga tawo amo nga ginpadala niya ang iya Anak agod mapatay para sa aton. Ginpakita man ni Jesus ang iya gugma sa aton paagi sa pagtuman sa iya Amay kag paghatag sang iya kabuhi para sa aton mga sala.
5. Ano ang ginahimo ni Jesus sa karon?
Sang si Jesus ari sa duta, gin-ayo niya ang mga nagamasakit, ginbanhaw ang mga patay, kag ginbuligan ang mga nagaantos. Paagi sini, ginpakita niya kon ano ang himuon niya sa ulihi sa tanan nga matinumanon nga tawo. (Mateo 15:30, 31; Juan 5:28) Sang napatay si Jesus, ginbanhaw sia sang Dios bilang espiritu nga persona. (1 Pedro 3:18) Dayon, nagpungko si Jesus sa tuo sang Dios kag naghulat tubtob nga ginhatag sa iya ni Jehova ang gahom bilang Hari sa bilog nga duta. (Hebreo 10:12, 13) Sa karon, nagahari na si Jesus sa langit, kag ang iya mga sumulunod nagabantala sang maayong balita sa bilog nga kalibutan.
Sa indi madugay, gamiton ni Jesus ang iya gahom bilang Hari para dulaon ang tanan nga pag-antos kag ang kabangdanan sini. Ang tanan nga nagatuo kay Jesus paagi sa pagtuman sa iya magakabuhi sa paraiso sa duta.
Magtuon sing Dugang Pa
Ang Gawad
—Ang Pinakabilidhon nga Regalo sang Dios
Ano ang gawad? Paano ka makabenepisyo sa sini?


text:
Genesis 50Ang Pulong Sang Dios (HLGN)
50 Ginhakos dayon ni Jose ang iya amay kag ginhalukan nga nagahibi. 2 Dayon ginsugo niya ang iya mga manugbalsamar nga balsamaron ang iya amay. Gani ginbalsamar nila siya. 3 Ang kalawigon sang pagbalsamar sa iya 40 ka adlaw, suno sa kinaandan sang mga taga-Egipto. Nagpangasubo ang mga Egiptohanon sa sulod sang 70 ka adlaw.
4 Sang matapos ang ila pagpangasubo, nagsiling si Jose sa mga opisyal sang hari sang Egipto, “Kon mahimo hambala ninyo ang hari 5 nga tugutan niya ako nga ilubong ko ang akon amay sa Canaan. Kay antes siya mapatay, ginpasumpa niya ako nga ilubong ko siya sa lulubngan nga iya ginpahimo sa Canaan. Pagkatapos lubong mabalik man dayon ako.” 6 Pagkahibalo sang hari, nagsiling siya kay Jose, “Tumana ang imo ginsumpa sa imo amay. Lakat ka kag ilubong siya.”
7 Gani naglakat si Jose kaupod ang madamo nga mga opisyal sang hari: ang mga manugdumala sang palasyo kag ang mga manugdumala sang Egipto. 8 Kaupod man ang panimalay ni Jose kag ang panimalay sang iya amay, pati ang iya mga utod. Ang nabilin sa Goshen amo lang ang ila magagmay nga mga kabataan kag ang ila mga kasapatan. 9 Kaupod man nila ang mga karwahe kag mga manugkabayo. Madamo gid sila.
10 Pag-abot nila sa linasan sa Atad, malapit sa Suba sang Jordan, nagpangasubo sila didto para kay Jacob nga puwerte gid ang ila paghibi. Nagpangasubo si Jose sing pito ka adlaw para sa iya amay. 11 Pagkakita sang mga Canaanhon sang ila pagpangasubo sa may linasan sa Atad, nagsiling sila, “Puwerte gid ang pagpangasubo sang mga Egiptohanon.” Gani ato nga lugar nga malapit sa Suba sang Jordan gintawag nga Abel Mizraim.
12 Gintuman sang mga anak ni Jacob ang iya ginbilin sa ila. 13 Kay gindala nila ang iya bangkay sa Canaan kag ginlubong sa kuweba nga ara sa uma sa Macpela, sa sidlangan sang Mamre. Ginbakal ni Abraham ang ini nga uma kay Efron nga Hithanon para himuon nga lulubngan. 14 Pagkatapos sang lubong, nagbalik si Jose sa Egipto upod ang iya mga utod kag ang tanan nga nag-upod sa paglubong.
Nagpasalig si Jose sa Iya mga Utod
15 Karon nga patay na ang ila amay, nagsiling ang mga utod ni Jose, “Basi nagadumot pa si Jose sa aton kag balusan niya kita sa ginhimo naton sa iya.” 16 Gani nagpadala sila sang mensahi kay Jose nga nagasiling, “Nagbilin ang aton amay antes siya mapatay 17 nga hambalon ka nga patawaron mo kami sa malain nga ginhimo namon sa imo. Gani karon, kabay pa nga patawaron mo kami nga nagatuman man sa Dios sang aton amay.” Sang makaabot ang ila mensahi kay Jose, naghibi siya.
18 Sang ulihi nagkadto mismo ang iya mga utod sa iya. Pag-abot nila, nagluhod sila sa iya atubangan bilang pagtahod. Dayon nagsiling sila, “Handa kami nga mangin ulipon mo.” 19 Pero nagsabat si Jose sa ila, “Indi kamo magkahadlok. Sin-o ako nga magpasilabot sa plano sang Dios? 20 Matuod nga nagplano kamo sang malain sa akon, pero ginplano na sang Dios nga magaresulta ato sang kaayuhan nga amo ang pagluwas sang madamo nga tawo sa gutom. 21 Gani indi kamo magkahadlok. Sustentuhan ko kamo sang pagkaon pati ang inyo mga kabataan.” Ginpasalig sila ni Jose kag napahamtang ang ila balatyagon.
Ang Pagkapatay ni Jose
22 Nagtiner si Jose sa Egipto upod ang bug-os nga panimalay sang iya amay. Nagkabuhi siya sing 110 ka tuig, 23 kag iya pa nakita ang iya mga apo sa tuhod sa iya anak nga si Efraim kag sa iya apo nga si Makir nga anak ni Manase. Ginkabig niya bilang kaugalingon nga anak ang mga anak ni Makir.
24 Karon, nagsiling si Jose sa iya mga paryente, “Madali na lang ako mapatay, pero indi gid kamo pagpabay-an sang Dios. Kuhaon niya kamo sa sini nga lugar kag dal-on sa lugar nga iya ginpromisa kay Abraham, Isaac kag Jacob.” 25 Dayon ginpasumpa ni Jose ang mga Israelinhon. Siling niya, “Ipromisa ninyo nga kon pahalinon na kamo diri sang Dios, dal-on man ninyo ang akon tul-an sa inyo paghalin sa sini nga lugar.”
26 Napatay si Jose sa edad nga 110 ka tuig. Ginbalsamar siya kag ginbutang sa lungon didto sa Egipto.


text:
Ang Diksionaryo nga 90 ka Tuig Na nga Proyekto
SANG 1621, ang Italyano nga eksplorer nakakita sang indi maintiendihan nga sulat sa kagulub-an sang dumaan nga siudad sang Persepolis sa Persia. Sang katuigan 1800, nakutkutan sang mga arkeologo ang pareho man sini nga mga sulat sa daga nga sululatan kag mga dingding sang palasyo. Mabasa sa sini nga mga sulat ang mga lenguahe sa Mesopotamia nga ginagamit sang mga hari sadto pareho nanday Sargon II, Hammurabi, kag Nebuchadnezzar II. Ini nga mga sulat nga daw mga kuritkurit lang, gintawag sang ulihi nga cuneiform.
Ini nga sahi sang pagsulat nakabulig gid agod mahibaluan ang pagkabuhi sang mga taga-Mesopotamia sang una. Para mahangpan ini nga mga sinulatan, nakita sang mga iskolar nga kinahanglan ang isa ka Akkadian nga diksionaryo nga mahapos maintiendihan. Ang Akkadian nga lenguahe uluanggid sa dialekto sang mga taga-Asiria kag mga taga-Babilonia.
Ining daku nga proyekto ginsugdan sang Oriental Institute of the University of Chicago, U.S.A., sang 1921, kag natapos ini pagligad sang 90 ka tuig sang 2011. Gani nahuman ang Assyrian Dictionary nga may 26 ka volume, kag may sobra sa 9,700 ka pahina. Nagaunod ini sang mga lenguahe kag mga dialekto sa Iran, Iraq, Syria, kag Turkey, halin sang ikatlo nga milenyo B.C.E. asta 100 C.E.
Ang Assyrian Dictionary nga may 26 ka volume kag may sobra sa 9,700 ka pahina!
Ngaa tuman kadaku ini nga diksionaryo? Ngaa kadugay gid sini matapos? Kag sin-o ang gusto maggamit sini?
Kaundan sang Diksionaryo
“Ini nga diksionaryo indi lang listahan sang mga tinaga,” paathag ni Gil Stein, direktor sang Oriental Institute sang Chicago. Kundi, “paagi sa pagsugid sang kasaysayan kag mga paggamit sang kada tinaga, ining pinasahi nga diksionaryo daw ensiklopedia sang kasaysayan, katilingban, literatura, kasuguan, kag relihion sang Mesopotamia. Importante gid ini para sa mga iskolar nga gusto magtuon sa mga sinulatan sang mga taga-Mesopotamia.”
Sa umpisa pa lang, narealisar na sang mga editor nga “agod mahatagan sing eksakto nga kahulugan ang isa ka tinaga, dapat tipunon anay kon diin ini makita, kag indi lamang tinaga ang kuhaon, kundi ang iban pa nga tinaga nga upod sini bisan ano pa ka lawig, para mahibaluan ang kahulugan sini nga tinaga depende sa paggamit.” Gani ini nga diksionaryo nangin koleksion sang mga quotation kag mga translation sang mga dinalan halin sa orihinal nga cuneiform diin makita ang mga tinaga nga ginahatagan sing kahulugan.
Minilyon na ka cuneiform ang nadiskobrehan sang nagligad nga sobra duha ka gatos ka tuig kag parte ini sa sarisari nga topiko. Ang Assyro-Babylonian, ukon Akkadian, amo ang nangin pormal nga lenguahe sa bug-os nga Middle East sang una. Dugang pa, ang mga tawo sadto sa sini nga mga lugar nagahimo sing literatura; naganegosyo; nagatuon sing matematika, astronomiya, kag madyik; nagahimo sing mga kasuguan; may mga propesyon; kag may relihion. Gani puno gid sing impormasyon ang ila mga sinulatan parte sa sini kag sa iban pa nga mga topiko.
Ini nga mga sinulatan nagasugid parte sa sibilisasyon nga daw pareho man sa aton. “Pamilyar kita sa kalabanan sini—ang mga tawo nagabatyag sing kahadlok kag kaakig, nagapabutyag sing gugma, nagakinahanglan sing gugma,” suno kay Matthew Stolper, propesor sa Assyriology sa University of Chicago, nga nagbulig sa sini nga proyekto sa sulod sang 30 ka tuig. “May mga sinulatan sang mga hari nga nagasugid kon daw ano sila ka gamhanan,” dugang niya, “kag mga sinulatan nga nagasiling nga indi matuod ang ginasugid sini nga mga hari.” Makita man sa mga sinulatan nga halin sa Nuzi, nga ara sa Iraq subong, ang mga kaso sang nagligad nga 3,500 ka tuig parte sa mga palanublion sang balo, irigasyon sang uma, kag ginhulam nga asno.
Tapos Na Gid Bala?
Ang mga assyriologist sa bilog nga kalibutan nagbulig sa sini nga proyekto. Sa sulod sang mga dekada, ang mga nagaobra sa sini nga unibersidad nakatipon sing halos 2,000,000 ka index card parte sa paggamit sang kada tinaga. Ang una nga volume sini nga diksionaryo ginbalhag sang 1956. Pagkatapos, ginsundan ini sing 25 pa nga ginaimprinta lang kada matapos. Ang isa ka set sini mabakal sing mga $2,000 (U.S.), pero ang tanan nga impormasyon sa sini puede mo matan-aw sing libre sa Internet.
Nobenta ka tuig antes natapos ini nga diksionaryo. Pero nahibaluan sang mga nakigbahin sa sining tuman ka daku nga proyekto nga may mga kakulangan pa ini. Ang isa ka artikulo parte sa sini nagsiling: “Indi pa gihapon nila mahibaluan ang kahulugan sang pila ka tinaga, kag bangod pirme may bag-o nga madiskobrehan, . . . nagapadayon pa ini nga proyekto.”


text:
ANG PAGTAMOD SANG BIBLIA
Pangamuyo
May nagapamati bala sa aton pangamuyo?
“O ikaw nga nagapamati sang pangamuyo! Sa imo magakari ang tanan nga unud.”
—Salmo 65:2.
ANG GINASILING SANG MGA TAWO
Ginapatihan sang iban nga ang pangamuyo “asta lang sa kisame.” Ang mga nagaantos amo ang ilabi na nga nagaduhaduha kon bala ginapamatian ang ila pangamuyo.
ANG GINASILING SANG BIBLIA
“Ang mga mata ni Jehova [nga Dios] nagatulok sa mga matarong, kag ang iya mga dulunggan nagapamati sa ila pag-ampo; apang ang nawong ni Jehova batok sa mga nagahimo sang malain nga mga butang,” siling sang Biblia. (1 Pedro 3:12) Ginapakita sini nga ginapamatian gid sang Dios ang pangamuyo. Pero, mas ginapamatian niya ang pangamuyo sang mga nagatuman sa iya. Parte sa kahanda sang Dios nga pamatian ang aton pangamuyo, ang isa pa ka teksto nagasiling: “Amo ini ang pagsalig naton sa iya, nga bisan ano ang pangayuon naton suno sa iya kabubut-on, nagapamati sia sa aton.” (1 Juan 5:14) Gani, dapat mahangpan sang mga sinsero nga nagapangamuyo kon ano nga sahi sang pangabay ang nahisuno sa kabubut-on sang Dios.
Paano kita dapat mangamuyo?
“Kon ikaw nagapangamuyo, indi pagsulitsulita ang amo gihapon nga mga butang.”
—Mateo 6:7.
ANG GINASILING SANG MGA TAWO
Ang mga miembro sang lainlain nga relihion, pareho sang Budhismo, Katoliko, Hinduismo, kag Islam, gintudluan nga maggamit sing mga rosarito kag isipon ang ila mga pangamuyo.
ANG GINASILING SANG BIBLIA
Ang pangamuyo dapat sinsero kag tinagipusuon sa baylo nga nasaulo kag sulitsulit. Ang Biblia nagalaygay sa aton: “Kon ikaw nagapangamuyo, indi pagsulitsulita ang amo gihapon nga mga butang, subong sang ginahimo sang mga tawo sang mga pungsod, kay abi nila pamatian sila tungod sang ila madamo nga ginahambal. Gani, indi kamo mangin kaangay sa ila, kay nahibaluan sang Dios nga inyo Amay kon ano nga mga butang ang kinahanglan ninyo antes pa kamo mangayo sa iya.”
NGAA IMPORTANTE INI?
Kon indi nagakaigo ang paagi sang pagpangamuyo, ginausikan lang sang isa ang iya tion ukon mahimo mapaakig pa niya ang Dios. Nagapaandam ang Biblia nga ang pangamuyo sang mga wala nagatuman sang kabubut-on sang Dios “kangil-aran” sa iya.
Kay sin-o kita dapat mangamuyo?
“Pangitaa ninyo ang GINOO samtang nga makita pa sia, tawga ninyo sia samtang nga malapit pa sia.”
—Isaias 55:6.
ANG GINASILING SANG MGA TAWO
Ang iban nagapangamuyo kay Maria ukon sa mga anghel kag sa ginapatihan nila nga “mga santos.” Lakip sa sini si “Saint” Anthony of Padua, nga ginapatihan nga nagaatipan sa “espirituwal kag sekular nga mga kinahanglanon,” kag si “Saint” Jude, nga ginakabig nga patron sang mga “yara sa mabudlay gid nga kahimtangan.” Madamo ang nagapangamuyo sa sini nga “mga santos” kag sa mga anghel kay nagapati sila nga ini ang magapalab-ot sang ila mga pangabay sa Dios.
ANG GINASILING SANG BIBLIA
Ang matuod nga mga sumilimba dapat mangamuyo sa “Amay [naton] nga yara sa langit.” (Mateo 6:9) Ang Biblia nagasiling sa aton: “Indi kamo magkabalaka sa bisan ano nga butang, kundi sa tanan nga butang paagi sa pangamuyo kag pag-ampo nga may pagpasalamat ipahibalo sa Dios ang inyo mga pangabay.”
Magtuon sing Dugang Pa
Ano ang Puede Ko Ipangamuyo?
Hibalua kon ngaa ang aton personal nga mga kabalaka ginapamatian sang Dios.
“Ano Bala ang Ginakinahanglan sa Imo sang GINOO?”
Ano ang ginapatuman sang Dios para batunon niya ang aton pagsimba? Posible bala nga mapahamut-an sang mga makasasala ang Dios?
“Padayon sa Pagpangayo, kag Hatagan Kamo”
Usisaa ang duha ka ilustrasyon ni Jesus sa Lucas kapitulo 11 nga nagapaathag kon paano ka makasigurado nga ginapamatian sang Dios ang imo mga pangamuyo.


text:
Genghis Khan
Si Genghis Khan, natawo isip si Temujin, mao ang nagtukod sa Imperyong Mongol, ang khan (tigdumala) niini sa buhi pa siya, ug nagdala sa titulong khagan(emperador) isip pasidungog human sa iyang kamatayon. Ang iyang imperyo maoy nahimong kinadak-ang nagpadayon nga imperyo sa tibuok kasaysayan.
Misaka siya sa gahom human niya gihiusa ang daghang mga tribong nomadiko sa Amihanang-silangang Asya. human niya gitukod ang imperyong mongol ug human gideklara isip "Genghis khan", iyang gisugdan ang mga Pag-atakeng Mongol ug mga raid batok sa kara-Khitan, Kawkasus, imperyong Khwarezmid, Kasadpang Xia, ug sa Dinastiyang Jin.
Sa wala pa siya mamatay, iyang gitudlo si Ogedei Khan isip mopuli kaniya. Iya usab nga gibahin ang iyang imperyo alang sa iyang mga anak ug mga apo. namatay siya niadtong 1227 human niya gipildi ang mga Tangut. Wala mahibaloi kon asa siya gilubong.
Ang iyang mga sumusunod nagpadayon sa pagpadako sa imperyo pinaagi sa pagsakop sa dakong bahinsa Urasya, Tsina, Koreya, ang Caucasus, ug pipila ka bahin sa [Silangang Uropa]], ug sa Tungang Silangan.


text:
Pag-asawahay—Ang Umpisa kag Katuyuan Sini
“Nagsiling si Jehova nga Dios: ‘Indi maayo nga mag-isahanon lamang ang tawo. Himuan ko sia sing kabulig.’”
AMBAHANON: 36, 11
1, 2. (a) Paano nag-umpisa ang pag-asawahay? (b) Ano ang mahimo narealisar sang una nga lalaki kag babayi parte sa pag-asawahay? (Tan-awa ang piktyur sa umpisa sini nga artikulo.)
BAHIN na sang kabuhi ang pag-asawahay. Ang pagrepaso sa umpisa kag katuyuan sini makabulig sa aton nga tamdon ini sing nagakaigo kag matigayon ang bug-os nga pagpakamaayo sini. Pagkatapos matuga sang Dios ang una nga tawo nga si Adan, gindala sa iya ang mga sapat agod ngalanan niya. Pero “ang tawo wala sing kabulig nga bagay sa iya.” Gani ginpatulog sing mahamuok sang Dios si Adan, ginkuha ang isa niya ka gusok, ginhimo ini nga babayi, kag gindala sia sa lalaki. (Basaha ang Genesis 2:20-24.) Gani, ang Dios ang nagtukod sang pag-asawahay.
2 Ginkilala ni Jesus nga si Jehova ang nagsiling: “Bayaan sang lalaki ang iya amay kag ang iya iloy kag magahiusa sa iya asawa, kag sila nga duha mangin isa ka unod.” (Mat. 19:4, 5) Ang paggamit sang Dios sang gusok ni Adan sa pagtuga sang una nga babayi mahimo nagparealisar sa una nga mag-asawa sa kasuod sang ila kaangtanan. Wala gintugutan ang diborsio ukon ang sobra sa isa ka bana ukon asawa.
KON PAANO ANG PAG-ASAWAHAY NAGATUMAN SANG KATUYUAN NI JEHOVA
3. Ano ang importante nga katuyuan sang pag-asawahay?
3 Nalipay gid si Adan sa iya matahom nga asawa, nga ginngalanan niya nga Eva. Subong “kaupod nga bagay” sa iya, mangin “kabulig” niya sia, kag mangin malipayon sila pirme kon tumanon nila ang ila papel bilang bana kag asawa. (Gen. 2:18) Ang importante nga katuyuan sang pag-asawahay amo ang pagpuno sang duta. (Gen. 1:28) Bisan pa palangga sang kabataan ang ila mga ginikanan, bayaan nila ang ila mga ginikanan kon magminyo na sila kag maghimo sing bag-o nga pamilya. Pun-on sang mga tawo ang duta sa hustuhan lang nga kadamuon asta nga mangin paraiso ang bilog nga kalibutan.
4. Ano ang natabo sa una nga pag-asawahay?
4 Nag-utwas ang problema sa una nga pag-asawahay bangod sang indi husto nga paggamit nanday Adan kag Eva sang ila kahilwayan sa pagpili kay ginsupak nila si Jehova. “Ang orihinal nga man-ug,” si Satanas nga Yawa, nagdaya kay Eva nga kon kaunon niya ang bunga sang “kahoy sang pagkilala sang maayo kag malain,” matigayon niya ang pinasahi nga kaalam kag makadesisyon na sia kon ano ang maayo kag malain. Wala gintahod ni Eva ang pagkaulo sang iya bana kay wala niya sia anay ginpamangkot parte sini. Kag sa baylo nga tumanon ang Dios, nagkaon man si Adan sang bunga nga ginhatag ni Eva.—Bug. 12:9; Gen. 2:9, 16, 17; 3:1-6.
5. Ano ang matun-an naton sa sabat ni Adan kag sa sabat ni Eva kay Jehova?
5 Sang ginpamangkot sang Dios si Adan, ginbasol niya ang iya asawa, kag nagsiling sia: “Ang babayi nga imo ginhatag agod mangin kaupod ko naghatag sa akon sing bunga sang kahoy, gani nagkaon ako.” Ginbasol naman ni Eva ang man-ug kay gindaya kuno sia. (Gen. 3:12, 13) Kanabaw gid nga mga balibad! Bangod ginsupak sang una nga mag-asawa si Jehova, ginkabig niya sila nga mga rebelde. Paandam gid ini sa aton! Agod mangin madinalag-on ang pag-asawahay, dapat tungdan sang kada isa ang ila responsibilidad kag tumanon si Jehova.
6. Paano mo ipaathag ang Genesis 3:15?
6 Wala sapayan sang ginhimo ni Satanas sa Eden, naghatag si Jehova sing paglaum sa katawhan sa una nga tagna sa Biblia. (Basaha ang Genesis 3:15.) Ang una nga rebelde nga espiritu nga tinuga pagadugmukon sang “kaliwat” sang “babayi.” Paagi sini, ginhatagan ni Jehova sing ideya ang katawhan sa pinasahi nga kaangtanan sa tunga niya kag sang madamo nga matarong nga espiritu nga mga tinuga nga nagaalagad sa iya sa langit. Sang ulihi, ginsugid sang Kasulatan nga halin sa iya tulad-asawa nga organisasyon, magapadala ang Dios sing ‘magadugmok’ sa Yawa kag magahatag sing kahigayunan sa matinumanon nga katawhan nga matigayon ang nadula sang una nga mag-asawa, ang dayon nga kabuhi sa duta nga amo ang orihinal nga katuyuan ni Jehova.—Juan 3:16.
7. (a) Ano ang natabo sa pag-asawahay sugod sang nagrebelde sanday Adan kag Eva? (b) Ano ang ginsugo sang Biblia sa mga bana kag asawa?
7 Ang pagrebelde nanday Adan kag Eva may epekto sa ila pag-asawahay kag sa tanan nga pag-asawahay sang ulihi. Halimbawa, si Eva kag ang tanan nga babayi magapasakit sa ila pagbusong kag pagpanganak. Handumon sang mga babayi ang ila bana, pero gamhan sang mga lalaki ang ila asawa, ang iban pintasan, pareho sang makita naton sa madamo nga pag-asawahay subong. (Gen. 3:16) Ginasugo sang Biblia ang mga bana nga dapat sila mangin mahigugmaon nga ulo. Ang mga asawa naman dapat magpasakop sa ila bana. (Efe. 5:33) Kon nagabuligay ang diosnon nga mag-asawa, ang mga sitwasyon nga mahimo tunaan sang problema mabuhinan ukon malikawan.
ANG PAG-ASAWAHAY SUGOD KAY ADAN ASTA SANG BAHA
8. Ano ang kasaysayan sang pag-asawahay sugod kay Adan asta sang Baha?
8 Sanday Adan kag Eva nakatigayon sing mga anak nga lalaki kag babayi antes sila mapatay bangod sang sala kag pagkadihimpit. (Gen. 5:4) Ginpangasawa sang ila una nga anak nga si Cain ang iya paryente. Ang kaliwat ni Cain nga si Lamec amo ang una nga ginsambit sa Biblia nga may duha ka asawa. (Gen. 4:17, 19) Sa mga kaliwatan sugod kay Adan asta sang Baha sang panahon ni Noe, pila lang ang sumilimba ni Jehova. Nalakip sa ila sanday Abel, Enoc, kag si Noe kag ang iya pamilya. Sang panahon ni Noe, “nakita sang mga anak sang matuod nga Dios nga matahom ang mga anak nga babayi sang mga tawo,” siling sang Biblia. “Gani ginpangasawa nila ang tanan nga ila nagustuhan.” Bangod sining indi nagakaigo nga paghulid sang nagpakatawo nga mga anghel kag sang mga babayi, nakabata sila sing mapintas nga mga anak nga gintawag Nefilim. Dugang pa, “tuman gid ang kalautan sang tawo sa duta kag ang tagsa ka huyog sang iya hunahuna kag tagipusuon malain sa tanan nga tion.”—Gen. 6:1-5.
9. Ano ang ginhimo ni Jehova sa mga malauton sang panahon ni Noe, kag ano ang matun-an naton sa sini?
9 Ginpahanabo ni Jehova ang Baha sang panahon ni Noe agod laglagon ang mga malauton. Sadto nga tion, masako ang mga tawo sa adlaw-adlaw nga hilikuton, lakip ang pag-asawahay, gani wala nila ginsapak ang ginsiling ni “Noe, nga isa ka manugbantala sang pagkamatarong,” parte sa nagahilapit nga kalaglagan. (2 Ped. 2:5) Ginpaanggid ni Jesus ang kahimtangan sadto sa kahimtangan naton subong. (Basaha ang Mateo 24:37-39.) Sa karon, ang kalabanan nga tawo wala nagapamati sa maayong balita sang Ginharian sang Dios nga ginabantala sa bug-os nga duta subong panaksi sa tanan nga pungsod antes laglagon ining malaut nga sistema. Ano ang matun-an naton sa sini? Indi gid naton pagtugutan bisan ang mga obligasyon sa pamilya, pareho sang pag-asawahay kag pagpadaku sang kabataan, nga mangin rason nga indi na kita magbatyag nga malapit na ang adlaw ni Jehova.
ANG PAG-ASAWAHAY SUGOD SANG BAHA ASTA SANG PANAHON NI JESUS
10. (a) Sa madamo nga kultura, ano nga seksuwal nga mga buhat ang kinaandan na lang? (b) Paano nangin maayo nga halimbawa sanday Abraham kag Sara sa ila pag-asawahay?
10 Tig-isa lang ang asawa ni Noe kag sang iya tatlo ka anak, pero may mga tawo nga madamo sing asawa sang tion sang mga patriarka. Sa madamo nga kultura, ang seksuwal nga imoralidad kinaandan na lang, kag ginlakip pa gani sa relihioso nga mga ritwal. Sang si Abram (Abraham) kag ang iya asawa nga si Sarai (Sara) nagtuman sa Dios kag nagsaylo sa Canaan, lapnag sa sini nga lugar ang mga buhat nga nagapakahuya sa pag-asawahay. Gani nagmando si Jehova nga laglagon ang Sodoma kag Gomorra bangod ang mga pumuluyo sini nga mga siudad nagahimo ukon nagakunsinti sang makahuluya nga seksuwal nga imoralidad. Ginpangunahan ni Abraham ang iya pamilya sing nagakaigo, kag maayo gid nga halimbawa si Sara sa pagpasakop sa iya bana. (Basaha ang 1 Pedro 3:3-6.) Ginsiguro ni Abraham nga ang iya anak nga si Isaac makapangasawa sing sumilimba ni Jehova. Ang matuod nga pagsimba importante man sa anak ni Isaac nga si Jacob, kag ang mga anak nga lalaki ni Jacob nangin katigulangan sang 12 ka tribo sang Israel.
11. Paano gin-amligan sang Mosaikong Kasuguan ang mga Israelinhon?
11 Sang ulihi, nagpakigkatipan si Jehova sa mga kaliwat ni Jacob (Israel). Ang mga kinabatasan sa pag-asawahay sang panahon sang mga patriarka, lakip ang pagpangasawa sing madamo, ginbutangan sing mga limitasyon sa Mosaikong Kasuguan. Gin-amligan sini ang espirituwalidad sang mga Israelinhon kay gindumilian ang pagpamana ukon pagpangasawa sa mga sumilimba sang butig nga mga dios. (Basaha ang Deuteronomio 7:3, 4.) Kon ang mag-asawa may serioso nga problema, ginabuligan sila sang mga gulang. Ang pagluib, pagpangimon, kag pagsuspetsa ginahusay sing nagakaigo. Gintugutan ang diborsio, pero may mga limitasyon man ini. Kon ang lalaki may natukiban nga “indi maayo” sa iya asawa, mahimo niya sia diborsiohan. (Deut. 24:1) Wala ginsiling kon ano ining “indi maayo,” pero napat-od naton nga wala nalakip sa sini ang gagmay nga mga sala.—Lev. 19:18.
INDI MAGLUIB SA IMO TIAYON
12, 13. (a) Sang panahon ni Malaquias, paano gintratar sang pila ka lalaki ang ila asawa? (b) Subong, kon ginbiyaan sang isa ka bawtismado ang iya tiayon kag nag-upod sia sa tiayon sang iban, ano ang mahimo mangin resulta?
12 Sang panahon ni manalagna Malaquias, madamo nga Judiyo nga mga bana ang nagluib sa ila asawa paagi sa pagdiborsio sa ila, bisan manabaw ang rason. Gusto bulagan sining mga lalaki ang ila asawa nga ginpakaslan nila sang bataon pa sila, ayhan agod makapangasawa sing mas bataon ukon sing pagano nga babayi. Sang ari si Jesus sa duta, ginaluiban gihapon sang mga Judiyo ang ila asawa kag ginadiborsiohan sila “sa bisan ano nga kabangdanan.” (Mat. 19:3) Ginadumtan ni Jehova nga Dios ini nga diborsio.—Basaha ang Malaquias 2:13-16.
13 Subong, wala ginatugutan sa katawhan ni Jehova ang pagluib sa tiayon. Pero ano abi kon ginbiyaan sang isa ka bawtismado kag kasado nga lalaki ukon babayi ang iya tiayon kag nag-upod sia sa tiayon sang iban, dayon gindiborsiohan niya ang iya tiayon kag nagpakasal? Kon indi sia mahinulsulon, i-disfellowship sia para mahuptan ang espirituwal nga katinlo sang kongregasyon. (1 Cor. 5:11-13) Dapat niya anay ‘ipakita sa iya mga buhat nga nagahinulsol sia’ antes sia batunon liwat sa kongregasyon. (Luc. 3:8; 2 Cor. 2:5-10) Ini nga pagluib sa tiayon, nga talagsa lang nagakatabo sa katawhan sang Dios, wala ginakunsinti. Wala sing ginsiling nga espesipiko nga kalawigon sang tion antes makapanumbalik ang nakasala. Mahimo nga kinahanglan ang malawig nga tion, ayhan isa ka tuig ukon sobra pa, agod mapakita sang nakasala ang matuod nga paghinulsol. Bisan pa nakapanumbalik na sia, manabat gihapon sia “sa atubangan sang lingkuran nga hukmanan sang Dios.”—Roma 14:10-12; tan-awa ang Nobiembre 15, 1979, nga The Watchtower, p. 31-32.
ANG PAG-ASAWAHAY SANG MGA CRISTIANO
14. Ano gid ang katuyuan sang Kasuguan?
14 Ang Mosaikong Kasuguan naggiya sa pagkabuhi sang mga Israelinhon sing sobra 1,500 ka tuig. Ginbuligan sini ang katawhan sang Dios nga magpatuytoy sa matarong nga mga prinsipio kon nagahusay sang mga problema sa pamilya kag iban pa, kag nangin bantay man ini nga nagadul-ong sa Mesias. (Gal. 3:23, 24) Sang mapatay si Jesus, wala na ginpatuman ang Kasuguan, kag naghimo ang Dios sing bag-o nga kahimusan. (Heb. 8:6) Paagi sini, ang pila sang mga gintugutan sadto sa Kasuguan gindula na.
15. (a) Sa Cristianong kongregasyon, ano dapat ang talaksan sa pag-asawahay? (b) Kon ang isa ka Cristiano nagahunahuna nga magdiborsio, ano ang dapat niya binagbinagon?
15 Sang ginpamangkot si Jesus sang mga Fariseo, nagsabat sia nga gintugutan sadto ni Moises ang pagdiborsio pero “indi amo sini ang kahimtangan sa ginsuguran.” (Mat. 19:6-8) Gani gin-athag ni Jesus nga ang ginhimo sang Dios sa Eden nga talaksan sa pag-asawahay amo ang dapat sundon sa Cristianong kongregasyon. (1 Tim. 3:2, 12) Subong “isa ka unod,” ang mag-asawa dapat mag-unungay, kag tugutan nila ang gugma sa Dios kag sa isa kag isa nga magpabakod sa ila relasyon. Kon ang isa legal nga nagpakigdiborsio pero indi bangod sa seksuwal nga imoralidad, indi sia makaminyo liwat. (Mat. 19:9) Mahimo patawaron sang isa ang iya nakapakighilahi nga tiayon nga naghinulsol sang ulihi, subong nga ginpatawad ni manalagna Oseas ang iya imoral nga asawa nga si Gomer. Sing kaanggid, sang nakahimo sing espirituwal nga pagpakighilahi ang pungsod sang Israel, ginkaluy-an sila ni Jehova sang maghinulsol sila. (Os. 3:1-5) Dugang pa, kon ang isa nakahibalo nga ang iya tiayon nakapakighilahi pero nagdesisyon sia nga maghulid gihapon sa iya, ginapakita sini nga ginapatawad niya sia gani wala na sing rason para sa diborsio suno sa Kasulatan.
16. Ano ang ginsiling ni Jesus parte sa pagkadiminyo?
16 Pagkatapos mapaathag ni Jesus nga ang lamang nga rason sang pagdiborsio sa matuod nga mga Cristiano amo ang seksuwal nga imoralidad, ginsambit niya ang parte sa “mga may dulot” sa pagkadiminyo. Nagsiling pa sia: “Ang makasunod sini maghimo sini.” (Mat. 19:10-12) Madamo ang nagdesisyon nga indi magminyo agod maalagad nila si Jehova sing bug-os. Takus gid sila nga komendahan.
17. Ano ang makabulig sa isa ka Cristiano sa pagdesisyon kon bala magaminyo sia?
17 Ang desisyon nga magminyo ukon indi nagadepende sa pamat-od sang isa kon bala masarangan niya ang dulot nga pagkadiminyo. Ginrekomendar ni apostol Pablo ang pagkadiminyo; pero, nagsiling sia: “Bangod lapnag gid ang seksuwal nga imoralidad, magminyo na lang kamo.” Nagsiling pa si Pablo: “Kon indi sila makapugong sa ila kaugalingon, magminyo na lang sila, kay mas maayo pa nga magminyo sangsa masunog sa kailigbon.” Ang pagpakasal mahimo makabulig sa isa nga malikawan ang masturbasyon ukon seksuwal nga imoralidad bangod sang kailigbon. Binagbinagon man sang isa kon bala sa husto na sia nga edad nga magminyo, kay ang apostol nagsiling: “Kon ang bisan sin-o nagahunahuna nga indi niya mapunggan ang silabo sang iya balatyagon kag kon indi na sia tuman kabata, amo ini ang dapat niya himuon: Magminyo sia kon luyag niya; wala sia nakasala. Magminyo na lang sila.” (1 Cor. 7:2, 9, 36; 1 Tim. 4:1-3) Pero, indi dapat magpadalidali magpakasal ang isa bangod lamang sang silabo sang balatyagon nga normal sa mga pamatan-on. Mahimo nga indi pa gid sia hamtong para mag-abaga sang mga responsibilidad sa pag-asawahay.
18, 19. (a) Kay sin-o dapat magminyo ang isa ka Cristiano? (b) Ano ang binagbinagon sa masunod nga artikulo?
18 Dapat magminyo ang isa ka Cristiano sa pareho niya nga dedikado kay Jehova kag ginahigugma Sia sing bug-os tagipusuon. Dapat palangga gid nila ang kada isa amo nga gusto nila mag-updanay bilang mag-asawa. Siempre, pakamaayuhon sila kay ginsunod nila ang laygay nga magminyo “sa sumulunod lamang sang Ginuo.” (1 Cor. 7:39) Ang Biblia amo ang makahatag sing pinakamaayo nga laygay agod mangin madinalag-on ang ila pag-asawahay.
19 Binagbinagon sa masunod nga artikulo ang mga laygay sa Kasulatan nga makabulig sa Cristianong mga mag-asawa sa pag-atubang sang mga kabudlayan sa sining “katapusan nga mga adlaw,” nga ang batasan sang madamo nga lalaki kag babayi nagaguba sang pag-asawahay. (2 Tim. 3:1-5) Sa hamili nga Pulong ni Jehova, ginaamanan niya kita sang aton kinahanglanon agod mangin madinalag-on kag malipayon ang pag-asawahay, samtang padayon kita nga nagalakat upod sa iya katawhan sa dalan nga nagapadulong sa kabuhi nga wala sing katapusan.—Mat. 7:13, 14.