text:
Ang Balay nga Bapor ni Leoncio P. Deriada
SA UNA PA lang nila nga pagkita, matuod gid nga daw tinakloban sia. Dumdom niya nga mabaskog gid sia tungod kay may pagkabugalon ang iya panghulaghulag amo nga daw nahadlok sa iya ang mga lalaki. Apang indi ang byudo nga ini. Si Lisa ang nadulaan sang panimbang.
“Si Captain Leuenberger, Lisa,” pakilala ni Belinda sa lalaki. “Pareho kamo nga taga-Iloilo.”
Daw tinumbok ang dughan ni Lisa Aldeguer. Nagatindog sa iya atubangan si Captain Osmundo Leuenberger. Mataas kag tiso. Matuod gid nga kapitan ini, siling niya sa iya kaugalingon kag gintan-ay ang iya kamot. Amo man kag magsugod ang sonata—kag tango pa abi. Daw ginadamgo nga nagpabutong sia sa maambong nga kapitan kag magsaot sang pinakamatahom nga tango sang iya kabuhi.
Madamo na nga detalye ang nahibal-an ni Lisa natungod sa lalaki nga ini. Bisan sang una, nga wala sia sing interes, indi mapugngan ang pagladlad sa iya ni Belinda sang mga birtud sang lalaki. Kapitan si Osmundo Leuenberger apang indi sang militarya kundi sang barko, retirado, kwarenta-i-singko kag balo. Wala sing anak. Ano abi kay nagtaliwan ang iya asawa sa una pa lang nga tuig sang ila kasal. Nahulog ini sa bapor kag wala gid makita ang lawas. Moreno si Osmundo Leuenberger apang makita nga kalibogan. Ang iya apoy isa ka Aleman nga nagmersenaryo sa pwersa sang mga Espanyol sa Pilipinas. Wala na ini magpauli sa Alemanya. Sa baylo, nangasawa sia sang isa ka Pilipina kag nagluntad sa Molo sa Iloilo. Ang iya asawa taga-didto.
Nakayuhom si Lisa sa ginsiling ni Belinda nga pareho sila ni Osmundo Leuenberger nga taga-Iloilo. Kon taga-Iloilo gid man si Captain Leuenberger, ngaa karon lang nakatambong sa Kahirup? Ini ang talaksan kon ang isa ka taga-Panay ukon taga-Negros nga nagapuyo sa Manila matuod nga alta sociedad. May katingala si Lisa, apang wala niya ginpamangkot si Belinda.
Ang matuod, ang mga ginikanan ni Lisa ang taga-Iloilo. Sia iya natawo kag nagdako sa Manila. Hat-on gani ang iya paghambal sang Hiligaynon. Daw maayo pa gani ang paghambal niya sang Espanyol. Makapa-Iloilo lamang sia kon may importante nga matabo sa dako nga pamilya sang iya lolo sa Sara, katulad abi sang pagkasal ukon paglubong. Wala gani sia nagakadto didto kon pyesta. Madugay na nga wala sa pulitika ang mga Aldeguer. Sa baylo, may mga Aldeguer nga nagakantakanta kag nagasaotsaot sa entablado, may Aldeguer nga nagabasketbol, may Aldeguer nga promoter sang boksing, may Aldeguer gani nga nag-madre.
Kag ang isa iya ayhan mangin laon.
“Ay, Lisa,” nanghayhay kuno abi ang labutaw nga Belinda. “Ano ang dumdom mo, laon ka na baya. Batona na si Captain Leuenberger agod mahibal-an mo ang himaya. Sin-o bala ang bataon diri sa Manila ang bagay sa imo? May mas gwapo, may mas macho pa bala kay kapitan?”
“Gurang naman,” ang sabat ni Lisa.
“Ano nga gurang? Kwarenta-i-singko lang. Bata pa ina. Ikaw, thirty-four. Bagay gid kamo.”
Masupog mangaluyag si Captain Leuenberger. Ang pamatyag ni Lisa daw nagatiyog ang kalibotan sa sonata sang tango kag sia nagasablay sa mga butkon kag sabak ni Osmundo Leuenberger: mataas, tiso, gwapo, mestiso, karinyoso, manggaranon, kwarenta-i-singko anyos kag byudo.
Wala magsukat ang ila pagsaot sang tango sa Kahirup Ball sa Manila Hotel kag ginkasal si Osmundo Leuenberger kag si Maria Elisa Aldeguer.
PAGKATAPOS SANG ila kasal, duha ka semana sa Hongkong si Kapitan kag Ginang Osmundo Leuenberger. Sa pagbalik nila sa Pilipinas, nagpadayon sila sa Iloilo agod magpuyo sa balay ni Osmundo sa isa ka subdibisyon sa sagwa sang Jaro. Ginsugat sila ni Tyo Salvador—ukon Tyo Badong—sa hulugpaan sa Mandurriao. Si Tyo Badong ang manugtatap sang balay ni Osmundo Leuenberger.
Daan na ang subdibisyon anano pa dalagko ang mga lote kag ang mga balay wala nagailingod. Ang mga balay daw daan na kon ipaanggid sa mga balay sa naandan na nga mga subdibisyon.
Dako ang kakibot kag katingala ni Lisa sang makita niya ang balay sang iya gwapo kag manggaranon kag balo nga bana. Daw naham-ot pa gani sia. Ano abi kay ang balay ni Kapitan Osmundo Leuenberger dagway sang bapor. Abaw, kalaw-ay gid sini! Ang mga bintana matipulon nga daw iya sang mga kamarote sang bapor. Mataas ang ikaduha nga panalgan kag ang balkon didto nahamtang kag katunga gid sang panalgan kadako. Kag sa baylo nga mga tanom ang nagapuni sini, makita ang pila ka salbabida nga nagakabit sa balkon. Tungod sang iya sini pintura nga puti, ang duag sang balay daw iya sang mga pantyon sa sementeryo.
Nakatig-ik si Lisa sang hakwaton sia sang iya bana paggwa gid nila sa kotse agod dal-on sa sulod sang balay. Hugot ang iya paghakos sa liog ni Osmundo agod indi sia magdalus-os sa kaham-ot samtang nagasaka sila sa hagdan pakadto sa ikaduha nga panalgan. Nagtig-ik naman sia sang ibutang sia sang iya bana sing may diutay nga pagpusdak sa kama. Naham-ot gid si Lisa kay ikatlo na ka semana ang ila pag-asawahay apang wala gid magtahaw ang pagkaromantiko sang iya kapitan.
“Ay, salamat nga normal ang hulot nga ini,” siling ni Lisa nga nagakadlaw. “Dumdom ko basi kamarote.”
Wala magsabat ukon magyuhom man si Osmundo. Sa tigaylo, gintum-ok niya ang iya asawa sa higdaan kag hap-an.
Wala na sing iban pa nga tawo sa balay kundi si Tyo Badong. Kag wala gani nagatulog diri kundi sa garahe kaupod ang kotse kag isa ka daan nga motorsiklo. Indi lamang drayber si Tyo Badong kundi kusinero man kag manugtinlo sang bilog na balay nga bapor kag sang palibot. Balo man kuno ini sia, siling ni Osmundo, kag kasubong sang iya amo, wala man sing anak.
Masadya nga gin-ako ni Lisa ang katungdanan sang isa ka kusinera, apang kinahanglan gid nila nga duha ang pag-alagad sang isa ka labandera. Kag kinahanglan nga ini sia isa ka tigulang nga malaw-ay. Amo ina ang siling ni Osmundo.
Indi niya buot nga may labandera. Indi nila kuno kinahanglan ini. Nagkadlaw lamang si Lisa bisan pa nga daw luyag niya magsunggod. Maayo man ang washing machine nga ginbakal ni Osmundo, apang maayo gid ang isa ka labandera bisan ini sia tigulang nga malaw-ay. Buot niya makighambal sa isa ka babaye, indi sa isa ka makina.
ISA KA AGA, nahibal-an dayon si Lisa nga natapos na ang ila honeymoon. Nagsiling si Osmundo nga may laktan sia. Madugaydugay na nga wala niya maatiman ang iya mga negosyo. Makadto sia kuno sa Estancia agod hisayran kon ano na ang nagakatabo sa iya mga punong didto.
Nakibot si Lisa. Apang wala na lang sia magtingog. May kapunongan gali si Osmundo sa Estancia, ngaa wala gid sia magsugid? Buot bala niya kiboton ang iya asawa nga kadako gid man gali ang ginakuhaan sang iya manggad? Nalimotan bala niya nga alagyan ang Sara pakadto sa Estancia? Natingala gid si Lisa nga bisan indi gid man dako nga butang ang pagka-Saranhon sang iya mga ginikanan, mahimo na ini nga kabangdanan agod isugid niya nga may mga punong sia sa Estancia bisan pa nga wala sia sing tuyo nga agdahon ang iya asawa nga updon didto. Kon sa bagay, malayo gid man adto kadtoan bisan masakay sila sa kotse. Apang karon masakay lang kuno ang iya bana sa bus. Mapadul-ong lang sia kay Tyo Badong sa iya kotse sa paradahan sang mga salakyan padulong sa Estancia.
Duha ka adlaw ang nagligad kag magpauli si Osmundo. Kasisidmon na sia mag-abot kag daw lapyo gid. Sang magdulog ang ginasakyan niya nga taksi sa atubangan sang balay nga bapor, yara na nga daan sa ugsaran si Lisa. Mamadlos ang hangin sa bilog nga adlaw kag daw maulan gid pag-abot sang gab-i.
Nasat-oman dayon ni Lisa nga may indi maayo nga natabo sa panglakaton sang iya bana. Wala ini makapamarbas kag gum-os ang panagway bisan wala sing bahid sang yab-ok ang iya buhok, dyaket kag pantalon kag ang iya itom nga bag.
Madamo kuntani ang buot ipamangkot ni Lisa, apang ang mga ini ginhipsan na lamang niya. Hinali nga nangin mahipos si Osmundo kag daw wala sa iya kaugalingon.
Sa nahauna nga higayon, indi mapahamtang si Lisa samtang nagahigda sia sa kilid sang iya bana. Wala magpanyapon ang iya bana kag karon sila nga duha indi makatulog. Daw ginagil-asan si Osmundo. Wala pahuway ang iya liso samtang si Lisa daw natak-an na sa wala pagsabat sang bana sa iya mga pamangkot.
“Ano ang natabo sa imo, Hon?” pamangkot liwat ni Lisa. “Malain bala ang pamatyag mo?”
Wala gihapon magsabat si Osmundo. Nag-igong lamang ini kag magliso atubang sa dingding.
“Nagamasakit ka bala?” may simbog na nga kaakig ang pamatyag ni Lisa. “Ngaa indi ka magsabat?”
Kag ginhikap naman niya ang apipingig ni Osmundo kon bala may hilanat ini. Normal naman ang kainit. Mahinay nga ginbutong ni Lisa ang abaga sang bana. Kabug-at sang iya sini lawas kag wala malingkag ang iya pag-atubang sa dingding. Nahaklo na naman ni Lisa ang daw maaslom nga baho sang bana. Daw wala ini makapaligo kutob sa iya paghalin pakadto sa Estancia. Kag wala gani sia magpanghilam-os sang iya pag-abot. Ano ayhan ang natabo sa iya bana? Indi ini ang lalaki nga iya ginpakaslan.
Amo man kag magdaguob sa malayo. Maulan gid karon nga gab-i. Kag daw nagmadlos pa gid ang hangin.
“Matawag ako sang doktor!” siling ni Lisa kag magbungkaras pakadto sa sala sa nahauna nga panalgan sang balay.
“Indi!” matig-a nga hambal ni Osmundo. Nagbalikid sia apang nakagwa na si Lisa sa hulot.
Madasig man nga nagbalik ini. Wala sia kahibalo kon sin-o nga doktor ang tawgon. Wala sia sing kilala sa bilog nga syudad sang Iloilo kundi ang iya bana kag si Tyo Badong.
“Sin-o ang imo doktor? Ano ang iya number?”
“Wala ako sing masakit,” matig-a pa gid nga sabat sang nagahigda. “Indi ko kinahanglan ang doktor.”
Bumalik si Lisa sa sala kag pangitaon ang direktoryo sang telepono. Yab-okon ini sa idalom sang lamesita nga ginatungtongan sang telepono. Dali-dali sia nga nangita sang doktor sa yellow pages sang direktoryo, bisan sin-o nga doktor. Una niya nga nakita amo si Dr. Felicidad Acosta, apang buot niya lalaki ang iya konsultahon. Ang ikaduha nga ngalan nga iya nabasa amo ang Dr. Clemente Artajo.
Gin-alsa niya ang telepono kag ginduon sa iya dulunggan. Nakibot sia. Patay ang telepono. Binutong niya ang linya. Utod ini. Daw ginbuklas.
Ginpugngan ni Lisa ang iya kahadlok. Nagaisahanon lamang sia kag kinahanglan tadlong ang iya pangisip.
Naghulonghulong sia sa kadak-an sang balay. Karon lang niya natalupangdan nga ang dyaket nga ginsuksok ni Osmundo sang iya pag-abot ginsablay gali sang iya bana sa likod sang isa ka pulungkuan. Ginkuha niya ini agod dal-on sa ila hulot sa iya pagbalik sa ibabaw. Ginkuot niya ang mga bulsa kay basi may ginbutang diri si Osmundo kag nalimotan niya nga kuhaon. Basi mabasa kon labhan ang dyaket. Sa tuo nga bulsa may nakuot sia nga papel.
Ginhumlad niya ang diutay nga papel agod susihon kon ano yadto. Tiket sang Negros Navigation! Kon amo, wala nagpa-Estancia ang iya bana. Nagpa-Bacolod si Osmundo.
Hinadlokan na gid si Lisa sa ibabaw sang iya katingala kag kaakig. Nagbutig ang iya bana. May likom ini nga ginatago niya sa iya asawa. Ano ayhan ang kabangdanan sang iya sini makatilingala nga panghulag halin gid sang iya pag-abot?
Nagbaskog pa gid ang hangin. Pat-od gid nga may bagyo nga nagapadulong. Nagdaguob. Nakauklo si Lisa. Masaka na kuntani sia sang makita niya nga nagadalagan panaog ang iya bana.
Nagmurahag ang mga mata ni Lisa. Daw indi sia makapati sang iya nakita. Nagauniporme ang iya bana sang uniporme nga puti sang kapitan sang barko. Kagahod sang iya sapatos sa mga halintang sang hagdanan.
“Dios ko!” tusngaw ni Lisa kag mag-isol. Nabuhian niya sa salog ang dyaket nga iya nauyatan.
Daw wala nakakita sa iya ang iya bana.
“Jarantilla!” singgit ni Kapitan Osmundo Leuenberger.
Hinali nga nagbukas ang ganhaan kag nagsulod ang nagauniporme man nga tawo. Nagmurahag pa gid ang mga mata ni Lisa. Si Tyo Badong ang nagsulod. Wala gali makandadohi ang pwertahan kag ayhan madugay na nga nagahulat ang tigulang sa sagwa agod tawgon kon kinahanglanon sang iya agalon.
“Officer,” mando ni Kapitan Leuenberger. “Check the decks.”
“Aye, aye, Sir!” ang sabat sang tigulang.
Si Officer Jarantilla gali si Tyo Badong. Dali-dali ini nga nagsaka. Ginsunod sia ni Osmundo.
Nagahilibion na karon si Lisa. Mga ano ining duha ka lalaki sang balay, mga buang? Gumon na gid ang iya hunahuna. Ano na ining natabo sa iya? Amo bala ini ang nadangatan sang daw indi malapawan nga kalipay kag kakunyag niya sang pamanahon niya ang maambong nga balo?
Nadumdoman niya si Belinda, apang wala sia sing panahon nga basolon sa iya hunahuna ang iya abyan tungod sa nagakatabo subong.
Dali-dali man nga ginsunod niya ang duha ka lalaki. Didto na sila sa balkon nga daw naibabaw nga panalgan sang bapor. Kasanag sang balkon. Kadalagko sang mga bombilya sang suga.
“Honey, please!” singgit ni Lisa. “Ano ang natabo sa imo man?”
Binalikid sia ni Osmundo Leuenberger. Ang mga mata sini nagabaga sa kaakig nga indi matungkad sang iya asawa.
“Maluibon!” singgit man niya. “Wala pulos nga babaye!” Kag ginuyod niya si Lisa pakadto sa bi-bi sang balkon.
“Buhii ako! Tabang, tabang, Tyo Badong!”
Apang wala magpalapit sa ila ang tigulang.
“Tampalasan!” Daw hayop nga nagangurob si Osmundo. “Patyon ko ikaw!”
“My God! Indi! Indi!” Sumiyagit sing malawig si Lisa sang buot na sia itiklod sang iya bana. Nanghawid sia sa barandilya sang balkon nga daw iya sang bapor.
“Patyon ko ikaw. Ihulog ko ikaw sa lawod, maluibon nga babaye!”
Sumiyagit liwat si Lisa. Kag amo man nga nagdaguob sing tuman katunog. Nagdulog si Osmundo sa buot niya himuon sa iya asawa.
“Jarantilla!” singgit niya. “Naglupok ang boiler!”
Humagunos naman ang hangin kag sa kakusog sini, nagkurog ang balay nga bapor.
“Jarantilla!”
Pumalapit si Tyo Badong nga daw matuod nga nagahangos.
“Yes, Sir!”
Binayaan ni Osmundo ang iya asawa kag sinunod ang kalabaon sang pasamano sang balkon samtang ginatan-aw niya ang madabong nga Bermuda grass kag nahapay nga mga kahoykahoy sa idalom.
Nahadlok kag nagahibi nga dumalagan si Lisa agod magbalik sa ila hulot. Apang nagdulog sia sa ganhaan. Buot niya makita kon ano pa gid ang himuon sang iya bana.
“Prepare to abandon ship!” siling ni Osmundo kay Tyo Badong. Kag hinaboy niya ang isa ka salbabida sa tiilan sang tigulang. Wala ini ginpulot ni Tyo Badong.
“Sir,” siling niya. “Indi malunod ang barko. Wala naglupok ang boiler. Daguob ang nabatian mo!”
“Abandon ship!” singgit ni Kapitan Osmundo Leuenberger.
Nagsuksok sia sang isa ka salbabida kag magtindog sing tiso sa bi-bi sang balkon samtang nagahagunos ang hangin kag nagauyog ang balay nga bapor.
“Abandon ship!”
“Sir, Sir,” pakitluoy ni Tyo Badong. “Diri kita sa balay. Wala sing malunod nga bapor. Balay nimo ini. Indi ini bapor!”
Apang wala makabati kag makakita sa iya ang iya agalon. Ayhan, ang nakita ni Osmundo amo ang nagabukal kag nagabuyongbuyong nga tubig sa idalom samtang nagahanot ang bagyo. Kag hinali lang nga ginlakang ni Kapitan Osmundo Leuenberger ang pasamano kag maglumpat.
Nagasinggit nga nagadalagan si Lisa agod tan-awon kon ano ang naabtan sang iya bana sa idalom. Bisan ginbutong sia si Tyo Badong, makadali niya nga nakita ang nagahapaon nga lawas sang iya bana sa madabong nga Bermuda. Nagtabog ang puti man nga kalo sini apang nakita ni Lisa ini sa luyo sang isa ka salbabida.
Kag dungan sila nga nanaog. Nagahagunos gihapon ang hangin samtang ginasabak ni Lisa ang wala nagahulag nga lawas sang iya bana. Ang dughan sang iya uniporme namantsahan sang iya sinuka nga dugo nga nagmantsa man sa manipis nga suot-pangtulog ni Lisa.
“Dios ko! Dios ko!” pisngo ni Lisa, ang iya nawong natangday sa magasrang nga nawong sang wala makapamarbas nga kapitan.
“Mam, karon kahibalo ka na kon sin-o si Sir,” mahinay apang matin-aw nga hambal ni Tyo Badong. “Kon aboton gani sia…”
“Indi na maghambal, Tyo Badong. Nakita ko ang tanan. Dali, dal-on naton sia sa ospital. Tawag ka sang ambulansya. Basi pa—”
“Gin-utod niya ang telepono, Mam. Abaw, sobra na gid ang ginhimo niya karon—”
“Kon amo, pagwaa ang kotse—”
Nagdagondagon nga nagkadto si Tyo Badong sa garahe. Nag-untat na ang paghaguros sang hangin. Nagtinong na ang kalibotan. Gintulok ni Lisa ang nagalapta nga mga salbabida sa ugsaran sang balay, kag sa wala pa sia magtalingison sing mahinay apang tuman ka pait, gintangla niya ang balay nga bapor nga ginlumpatan sang iya bana. Pagkalaw-ay gid sini.
_______________________
Damo gid nga salamat kay Ms. Dulce Maria Deriada sa tigayon.
Panulatan sa Kinaray-a: 25 Anyos kag Padayon
Kasarang-hapon, nabasa ko ang Facebook post ni Alex de los Santos nga nagapadumdum ka pag-umpisa gid namun kauna sulat sa Kinaray-a kang 1988 (ang detalye mabasa sa libro ni Alex nga ginbalhag kang University of San Agustin kang 2003, The Rise of Kinaray-a). Dumduman ko ang amun una nga pag-imaway sa sangka writers workshop sa U.P. Visayas (UPV) nga ginpatigayon kang Sumakwelan Writers Group. Wara kato ti grupo kang manunulat sa Antique kag wara pa ti nagasulat sa Kinaray-a gani nga nag-imaw kami sa Hiligaynon writers. Bisan pa nga daw medyo balik-awot kay ngaa nga nag-upod man kamo inyo ya nga mga Karay-a sa mga Ilonggo man, ay ambot lang…Dumduman ko man ang akun sinulat nga binalaybay nga trying hard gid sa pagsunod sa mga “sini kag sina” nga mga pagsulondan ni Santiago “Tyo Tagoy” Alv. Mulato, ang bantog kag premyado nga manunulat, mamalaybay kag grammarian sa Hiligaynon.
Kang nagaumpisa pa lang ako sulat-sulat, may sangka bahul nga hitabo – si Dr. Leoncio Deriada. Bag-o lang kato nagsaylo sa UPV halin sa Silliman University si Sir Leo, sangka bantog kag premyado nga manunulat man kag pinalangga nga manunudlo. Si Sir Leo amo gid ang bahul nga rason (bahul gid man tana nga tawo pati sa limug kag harakhak) kon andut hasta kar-on nagasulat man angud ako sa Kinaray-a. Si Sir Leo amo ang nagbagting ka lingganay kang pagpanghangkat: andut nga wara ikaw pagsulat sa Kinaray-a? Kamaan ikaw nga ang Kinaray-a nagalusot lang sa mga sinulatan kag drama nga Hiligaynon kon ang nagahambal mga timbang, obrero ukon sakada? Mapasugot bala kamo nga ang inyo hambal amo ang limug pirmi kang mga suruguon nga hangag, buki kag ginakadlawan? Ay abaw, daw ulianun si Sir Leo sa paghambal kag pagsumbat hasta nga daw nag-init man ang akun talinga kag pamatyag.
Pagkatapus ka mga workshops kag pagbakero ni Sir Leo, nakabaton kami ka venue grant halin sa Cultural Center of the Philippines (CCP) sa pagpanikasug ni Alex kag ana’ng mga grupo kato sa San Jose, Antique. Pito kami ang maswerte nga nagtukad sa Art Center sa Mt. Makiling, Laguna: Gerry Antoy, Edison Tondares, Felicia Flores, Leah Marlie Pagunsan, Moi Magbanua, Alex kag ako. Sa sangka semana, iririmaw kami nga nagsulat, nagkaun, nagturog kag nagdamgo kang panulatan sa Kinaray-a. Masadya kag mabinungahun ang amun pagbasa kag mabusisi nga pag-usisa ka tagsa namun ka mga sinulatan nga ginatawag namun “gus-abanay”sessions. Antes kami magdulhog pauli, nangako kami nga magsulat sa Kinaray-a umpisa kato. Gintukod ang Tabig Hubon Manunulat Antique sa handum nga ang tabig kang panulatan amun masudlan kag mabuta (kag mahimo nga tabungos, lahug ni Sir Leo).
Pagkasunod nga tuig 1989, ginbuksan kang CCP ang anda’ng writing grants sa regional languages. Wara it kategoriya ang Kinaray-a bangud natingub lang sa Hiligaynon. Ginhambalan ako ni Sir Leo nga magpreparar ka akun entry sa Kinaray-a ugaring bukut ako sigurado kon bala makumpleto ko ang anum ka mga binalaybay nga kinahanglan para makaentra. Nagsulat man ako pero daw mga darwa pa lang akun natapos. Rapit run kato ang deadline kag sangka hapon sa opisina, nag-abot si Tyo Tagoy. Ginpangita na ako kag ginpamangkot kon may entry ako para sa kontes ka CCP. Hambal ko nagsulat ako pero kulang pa kag basi indi ako makahingagaw. Ang sabat ni Tyo Tagoy daw dinamita sa akun pamatin-an: Milagros, indi ka na mag-entra kay ngaa sigurado na, in the bag ko na ang premyo. Abaw, patawarun lang ako ni Tyo Tagoy pero indi ko gid malipatan kag lubos man nga ginapasalamatan ang ana’ng “in-the-bag” nga linya nga nagtulod tapat kanakun sa pag-entra.
Nakahingagaw gid man ang akun 6 ka mga binalaybay sa Kinaray-a. Nagdaug ako kato kang beynte-mil pesos nga writing grant (18 ka binalaybay tanan ang dapat masulat sa sulud ka sangka tuig) kag ang Kinaray-a ginkilala kang CCP nga tuhay sangsa Hiligaynon. Pagkasunod nga tuig, nagdaug man kang writing grant si Alex kag nasundan pa gid kang mga workshop, mga hirikuton kag duro nga mga pagdaug ka mga manunulat halin sa Antique. Nagduro ang bag-o nga mga manunulat bangud sa mga workshops nga sa gihapon sa masadya nga pagbakero ni Sir Leo. Kang 1992, ginbalhag ang Kinaray-a issue kang ANI 19, ang literary journal ka CCP. Nagasunod-sunod lang kato ang mga kontes kag duro pa gid nga mga pagdaug sa pagsulat indi lang sa Kinaray-a. Nagapangayaw kag nagadaug pa ang mga taga-Antique sa English, Filipino kag Hiligaynon nga mga kategoriya.
Paglipas kang 25 anyos, bukut malain nga padayon man gihapon ang pagsulat, pagbalhag ka mga libro, mga drama ukon play, pagkomposo ka mga kanta kag pagdara kang panulatan sa worldwide web pareho abi ka Balay Sugidanun kag iban pa nga websites. Bugal kang Antique ang premyado nga manunulat, Prof. Genevieve Asenjo, kang gindara na ang Kinaray-a nga panulatan sa bantog nga International Writing Program kang University of Iowa. Makahambal kita nga napakita gid man kag padayon ginapabutyag nga ang Kinaray-a sarang makapautwas kang pinakadalum nga mga baratyagun kag pinakatayog man nga mga paminsarun.
Mamangkot kamo – ano gali ang natabo sa Tabig? Indi malikawan ang pagkadura kang Tabig. Natabo ang pagpangabuhi kag nagrinapta kami nga pito pero nasabwag run ang binhi sa uma kang Kinaray-a nga panulatan. Para kanakun, mayad ang signos nga nangin passé ang tabig, ukon naglipas ang kapuslanan na bilang symbolic nga surudlan tungud sa pagkabugana kang patubas. Tuman ka gamay ang tabig para sa Kinaray-a nga panulatan kag indi lang tabungos kundi kamarin run ang kinahanglan.
Sa sangka writers workshop sa Baguio kauna, maswerte ako nga nakaimaw kag nakaistorya bisan bugu lang sa sangka lagting nga manunulat kag National Artist for Literature,NVM Gonzales. Sangka grupo kami kato nga bataun nga mga manunulat nga daw mga totoy nga nagasunod-sunod kay NVM. Medyo sakit run kato ang ana’ng tuhod kag kuri ang pagsaka-panaog na sa hagdan-hagdan nga aragyan kang UP Baguio. Kami ang grupo nga nagahulat pirmi ka na. Pagkatapos kang pagpakilalahay kag pagkabati na kang UP Visayas kag Kinaray-a, ginbalikid ako ni NVM kag ginhambalan: Ah, kayo pala ang kinukwento na eksperimento ni Leoncio. Nagkadlaw lang ako kato pero pagkalipas kang 25 anyos, amo dya ang akun sabat: huud, isara ako sa mga “first generation lab rats” ni Sir Leo, pero sugidan ta ikaw, bukun tana it buang-buang nga scientist.
Kay Sir Leo Deriada, duro gid nga salamat sa gihapon kag sa tanan nga manunulat sa Kinaray-a, padayon kita!


c: text/html

text:
UNSAY TINUOD NGA GITUDLO SA BIBLIYA? (GIYA SA PAGTUON)
UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA?
Hain ang mga Patay? (Bahin 1)
Kini nga giya sa pagtuon gibase sa kapitulo 6 sa librong Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya?
Susiha kon unsay giingon sa Bibliya bahin sa tinuod nga kahimtang sa mga patay.
Uban Pa Gikan Niini nga Koleksiyon
Pagsimba nga Giuyonan sa Diyos (Bahin 2)
Igo na ba nga motuo lang ug Diyos aron uyonan ta niya? O naa pa tay kinahanglang himoon?
Pagsimba nga Giuyonan sa Diyos (Bahin 1)
Ang tanan bang relihiyon giuyonan sa Diyos? Kon dili, unsaon nimo pag-ila sa tinuod nga relihiyon? Sayra kon unsay gitudlo sa Bibliya ug kon unsay imong gituohan.
Kon sa Unsang Paagi Magmalipayon ang Imong Pamilya (Bahin 2)
Unsay makat-onan sa mga ginikanan ug mga anak sa panig-ingnan ni Jesus? Sayra ang imong gituohan ug ang giingon sa Bibliya.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 17 Ug ang tibuok katigoman sa mga anak sa Israel mibiya sa kamingawan sa Sin+ nga hugnahugna, nga ilang gihimo sumala sa mando ni Jehova,+ ug nagkampo didto sa Repidim.+ Apan walay tubig nga mainom ang katawhan.2 Ug ang katawhan nakiglalis kang Moises ug nag-ingon:+ “Hatagi kami ug tubig aron kami makainom.” Apan si Moises miingon kanila: “Nganong kamo nakiglalis kanako? Nganong kamo nagpadayon sa pagbutang kang Jehova sa pagsulay?”+3 Ug ang katawhan didto giuhaw ug tubig, ug ang katawhan nagpadayon sa pagbagulbol batok kang Moises ug nag-ingon: “Nganong gipagawas mo kami sa Ehipto aron patyon kami ug ang among mga anak ug ang among mga kahayopan tungod sa kauhaw?”+4 Sa kataposan si Moises mituaw kang Jehova, nga nag-ingon: “Unsay akong buhaton niini nga katawhan? Hapit na nga sila magbato kanako!”+5 Unya si Jehova miingon kang Moises: “Lakaw sa atubangan sa katawhan+ ug dad-a ang pipila sa mga ansiyano sa Israel ug ang imong sungkod nga imong gihampak sa Suba sa Nilo.+ Bitbita kini ug ikaw magpadayon gayod sa paglakaw.6 Tan-awa! Mobarog ako atubangan nimo didto sa bato sa Horeb. Ug hampaka ang bato, ug ang tubig mogula gayod gikan niini, ug ang katawhan magainom niini.”+ Unya gibuhat kadto ni Moises atubangan sa mga mata sa mga ansiyano sa Israel.7 Busa iyang gitawag ang ngalan sa maong dapit nga Masah+ ug Meriba,+ tungod sa pagpakiglalis sa mga anak sa Israel ug tungod sa ilang pagbutang kang Jehova sa pagsulay,+ nga nag-ingon: “Ania ba si Jehova sa atong taliwala o wala?”+8 Ug ang mga Amalekanhon+ miabot ug nakig-away batok sa Israel didto sa Repidim.+9 Niini si Moises miingon kang Josue:+ “Pagpilig mga lalaki alang kanato ug lakaw,+ pakig-away batok sa mga Amalekanhon. Ugma motindog ako sa ibabaw sa bungtod, uban sa sungkod sa matuod nga Diyos nga anaa sa akong kamot.”+10 Unya gibuhat ni Josue ang sumala sa giingon kaniya ni Moises,+ aron makig-away batok sa mga Amalekanhon; ug si Moises, si Aaron ug si Hur+ mitungas ngadto sa tumoy sa bungtod.11 Ug nahitabo nga sa dihang giisa ni Moises ang iyang kamot, ang mga Israelinhon midaog;+ apan sa dihang gipaubos niya ang iyang kamot, ang mga Amalekanhon midaog.12 Sa dihang bug-at na ang mga kamot ni Moises, nan sila nagkuhag bato ug nagbutang niini sa ilalom niya, ug siya milingkod niini; ug gisangga ni Aaron ug ni Hur ang iyang mga kamot, ang usa niining kilira ug ang lain nianang kilira, mao nga nagpirmi ang iyang mga kamot hangtod sa pagsalop sa adlaw.13 Busa gibuntog ni Josue si Amalek ug ang iyang katawhan pinaagi sa sulab sa espada.+14 Si Jehova karon miingon kang Moises: “Isulat kini diha sa basahon+ ingong handomanan ug ipahayag kini sa mga igdulungog ni Josue, ‘Akong papason sa bug-os ang handomanan ni Amalek gikan sa ilalom sa mga langit.’”+15 Ug si Moises nagtukod ug usa ka halaran ug nagngalan niini nga Jehova-nissi,16 nga nag-ingon: “Tungod kay usa ka kamot batok man sa trono+ ni Jah,+ si Jehova makiggubat kang Amalek gikan sa usa ka kaliwatan ngadto sa laing kaliwatan.”+


text:
KABILIN NI CORY
"Di nang kapauli si Gloria!," mao ni tuaw sa pipila dihang nabantang sa tibuok nasud ang nagdasok nga kaliboan ka katawhan nga mahigugmaong nipauwan og dag nga mga buwak og tinabas nga papel, emosyonal nga nipasundayag sa senyas sa "Laban" (sukol) ug nisiyagit og "Cory!" sa pag-agi sa trak nga gikargahan sa patayng lawas ni kanhi presidente Cory Aquino.
Apan human nilabay ang lungon, nahilis ang bagang duot sa katawhan sa Makati ug Manila. Ang nangandoy og dihadihang pag-alsa sa katawhan maghuwat pag dugang. Mas mahugno sila kon pahinumdoman nga bisang duguong pagbuno ni anhing senador Ninoy Aquino naabtag tulo ka tuig una nisangpot sa People Power revolution.
-o0o-
Makapauli gihapon si Pres. Arroyo apan mahimong ang katawhan nga mosugat niya sa pagtugpa sa iyang ayroplano karong Miyerkules sa kadlawon di na mao ang katawhan nga iyang gitalikdan sa niaging semana alang sa gipasigarbo-pag-ayo-apan-nakalimtan-na-karon nga panagtagbo nilang US President Barack Obama.
Ang katawhan nga natandog sa kamatayon ni Cory mahimo nga di na sama kamapailubon sa mga pagpatuyang sa pamunoan ni Arroyo. Mahimo nga di na sila molingiw sa mosunod nga mga pakauwaw sa mga nagtungkawo sa gahom. Mahimo nga di na sila magpa-ulug-ulog ni magpaabot sa sunod nga piniliay kon duna na say lain nga masakpan nga manikas ug mangawat ug motampok sa ilang bukubuko.
-o0o-
Mas kahadlokan alang ni Arroyo mao ang pait nga kamatuoran nga wa siyay mahimo pagpugong sa pagbaha sa katawhan. Kansang pagbangotan sa kamatayon ni Cory mahimong mosangpot sa kasilag batok sa pamunoang Arroyo. Di niya sila kagamitan og puwersa nga epektibong nakabaraw sa nangaging mga protesta.
Tungod sa kamatayon nga nakapadugo sa minilyon ka mga kasingkasing, nakalili sa labing unang higayon ang mga batan-on, ug napahinumdoman ang ilang mga ginikanan, nga may luna bisan sa labing taas nga ang-ang sa kagamhanan ang kaligdong ug kamatinud-anon sa pangalagad, nga maoy kabilin ni Cory apan pangitaunon kaayo sa pamunoan karon.
-o0o-
Salamat sa kamatayon ni Cory, nakita sa katawhan ang kadako sa gahom sa pagpakabana, ang kalapad sa langyab nga maabot sa ilang pagpanginlabot, ug ang tumang kamasaaron sa ganti sa ilang pagtuo ug pagsalig sa makausa pa sa ilang kaugalingon.Matubag na sa di madugay ang pangutana kon unsay himuon sa katawhan kon motambong o isnabon ni Pres. Arroyo ang haya ug ang lubong ni Cory. Ang mas mahinungdanong pangutana nga nagkinahanglan og mas dinaliang tubag: Unsay himuon sa katawhan kon si Arroyo padayong motago inay motubag sa mga pasangil sa kahiwian batok sa iyang pamunoan; ug inay mangayo og pasaylo sa daghan niyang kasaypanan mohingpit hinuon sa pagbugalbugal pinaagi sa pagsuway pagwatas-watas sa batakang balaod ug paglugway sa iyang pagpahimus sa gahom? [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


text:
Kon Ngaa Ginasaulog Naton ang Panihapon sang Ginuo
“Padayon ninyo nga himuon ini bilang pagdumdom sa akon.”—1 COR. 11:24.
1, 2. Ano ang ginhimo ni Jesus sa gab-i sang Nisan 14, 33 C.E.? (Tan-awa ang piktyur sa umpisa sini nga artikulo.)
GAB-I na, pero medyo masanag sa Jerusalem bangod ugsad ang bulan. Gab-i ini sang Nisan 14, 33 C.E. Si Jesus kag ang iya mga apostoles nagasaulog sang Paskua, bilang pagdumdom sang kaluwasan sang Israel gikan sa pagkaulipon sa mga Egiptohanon, 15 ka siglo na ang nagligad. Upod sa iya 11 ka matutom nga apostoles, ginsugdan karon ni Jesus ang isa ka pinasahi nga panihapon
2 Si Jesus nangamuyo kag nagpasa sing tinapay nga wala sing lebadura sa mga apostoles, nga nagasiling: “Kuha kamo, kaon kamo.” Nagkuha sia sing kopa nga may alak, nagpasalamat liwat, kag nagsiling: “Inom kamo sa sini, kamo tanan.” (Mat. 26:
3. Ano nga mga pamangkot ang sabton sa sini nga artikulo?
3 Gani didto ginsugdan ni Jesus ang Memoryal sang iya kamatayon, nga gintawag man nga “panihapon sang Ginuo.” (1 Cor. 11:20) Parte sa sini, ang pila mahimo mamangkot: Ngaa dapat dumdumon ang kamatayon ni Jesus? Ano ang kahulugan sang tinapay kag alak? Paano kita makahanda para sa Memoryal? Sin-o ang dapat magkaon kag mag-inom? Kag paano ginatamod sang mga Cristiano ang ila paglaum nga ginasiling sang Kasulatan?
KON NGAA GINADUMDOM NATON ANG KAMATAYON NI JESUS
4. Ano ang nangin posible bangod sang kamatayon ni Jesus?
4 Bangod mga kaanakan kita ni Adan, napanubli naton ang sala kag kamatayon. (Roma 5:
5. (a) Paano naton mahibaluan nga ginahigugma sang Dios kag sang Cristo ang mga tawo? (b) Ngaa dapat naton tambungan ang Memoryal sang kamatayon ni Jesus?
5 Ining gin-aman nga gawad nagapamatuod nga ginahigugma sang Dios ang mga tawo sa kalibutan. (Juan 3:
KON ANO ANG KAHULUGAN SANG MGA EMBLEMA
6. Paano naton dapat tamdon ang tinapay kag alak sa Memoryal?
6 Sang ginsugdan ni Jesus ang Memoryal, wala sia naghimo sing milagro agod mangin literal niya nga unod kag dugo ang tinapay kag alak. Sa baylo, nagsiling sia parte sa tinapay: “Ini nagakahulugan sang akon lawas.” Parte sa alak, sia nagsiling: “Ini nagakahulugan sang akon ‘dugo sang katipan,’ nga ibubo para sa madamo.” (Mar. 14:
7. Ano ang ginarepresentar sang tinapay nga ginagamit sa Memoryal?
7 Sa sinang importante gid nga okasyon sang 33 C.E., si Jesus naggamit sing tinapay nga wala sing lebadura nga nabilin sa panihapon sang Paskua. (Ex. 12:8) Sa Kasulatan, ang lebadura nagapatuhoy kon kaisa sa kaduluntan ukon sa sala. (Mat. 16:
8. Ano ang ginarepresentar sang kopa sang alak sa Memoryal?
8 Ang alak nga gingamit ni Jesus sang Nisan 14, 33 C.E., nagarepresentar sa iya dugo, pareho sang mga kopa sang alak sa Memoryal subong. Sa Golgota, nga isa ka lugar sa gua sang Jerusalem, gin-ula ang iya dugo para “sa kapatawaran sang mga sala.” (Mat. 26:28; 27:33) Bangod ang tinapay kag alak sa Memoryal nagasimbulo sa hamili nga halad ni Jesus nga gin-aman para sa matinumanon nga mga tawo kag ginaapresyar naton ining mahigugmaon nga aman, nagakaigo lamang nga handaan naton tanan ang tuigan nga pagsaulog sang Panihapon sang Ginuo.
PILA KA PAAGI SA PAGHANDA
9. (a) Ngaa importante nga basahon naton ang naiskedyul nga pagbasa sa Biblia sa Memoryal? (b) Ano ang imo nabatyagan parte sa gawad?
9 Kon basahon naton ang naiskedyul nga pagbasa sa Biblia sa Memoryal nga makita sa Pag-usisa sa Kasulatan Adlaw-adlaw, mapamalandungan naton ang ginhimo ni Jesus antes mismo sang iya kamatayon. Makabulig ini para mahanda naton ang aton tagipusuon sa Panihapon sang Ginuo. * “Ginapaabot gid namon ang Memoryal,” siling sang isa ka utod. “Nangin pinasahi pa gid ini kada tuig. Nadumduman ko sang ara ako sa punerarya . . . nga nagatan-aw sa akon pinalangga nga amay kag bangod sini naapresyar ko pa gid ang gawad. . . . Nahibaluan ko ang tanan nga teksto kag kon paano ini ipaathag! Pero sang nabatyagan ko ang masubo nga realidad sang kamatayon nag-awas ang kalipay sa akon tagipusuon bangod sang mahimo sa aton sinang hamili nga gawad.” Huo, kon nagahanda para sa Memoryal, makabenepisyo gid kita sa pagpamalandong kon paano ang gawad ni Jesus nagahilway sa aton sa halit sang sala kag kamatayon.
10. Paano makaapektar sa aton ministeryo ang paghanda para sa Memoryal?
10 Ang paghanda para sa Memoryal mahimo maglakip sa pagdugang sang aton pagpakigbahin sa ministeryo sa pila ka paagi, ayhan subong auxiliary payunir sa panahon sang Memoryal. Samtang ginaimbitar naton ang mga ginatun-an sa Biblia kag ang iban pa sa Panihapon sang Ginuo, mangin malipayon kita sa pagsugid parte sa Dios, sa iya Anak, kag sa mga pagpakamaayo nga ginatigana para sa mga nagapahamuot kay Jehova kag nagadayaw sa iya.
11. Paano nangin indi takus ang pila ka taga-Corinto sa pagkaon kag pag-inom sang mga emblema sa Memoryal?
11 Samtang nagahanda ka para sa Panihapon sang Ginuo, binagbinaga ang ginsulat ni apostol Pablo sa mga Cristiano sa kongregasyon sang Corinto. (Basaha ang 1 Corinto 11:
12. (a) Diin ginpaanggid ni Pablo ang Memoryal, kag ano ang iya paandam sa mga nagakaon kag nagainom? (b) Ano ang dapat himuon sang isa nga nagakaon kag nagainom nga nakahimo sing serioso nga sala?
12 Ginpaanggid ni Pablo ang Memoryal sa pagkaon upod sa iban, kag ginpaandaman niya ang mga nagakaon kag nagainom: “Indi kamo makainom sa kopa ni Jehova kag sa kopa sang mga demonyo; indi kamo makaambit sa ‘lamesa ni Jehova’ kag sa lamesa sang mga demonyo.” (1 Cor. 10:
13. Ngaa makabenepisyo kita kon ipangamuyo naton ang paglaum nga ginhatag sang Dios sa aton?
13 Samtang personal kita nga nagahanda para sa Memoryal, makabenepisyo gid kita kon ipangamuyo kag pamalandungan naton ang paglaum nga ginhatag sang Dios sa aton. Pat-od nga indi gusto sang dedikado nga alagad ni Jehova kag matutom nga sumulunod sang iya Anak nga indi pagtahuron ang halad ni Jesus paagi sa pagkaon kag pag-inom sang mga emblema sa Memoryal bisan pa wala sia sing maathag nga pamatuod nga hinaplas sia nga Cristiano. Kon amo, paano mapat-od sang isa kon bala magakaon sia kag magainom sang mga emblema?
SIN-O ANG DAPAT MAGKAON KAG MAG-INOM?
14. Ano ang kaangtanan sang bag-o nga katipan sa pagkaon kag pag-inom sang mga emblema sa Memoryal?
14 Napat-od gid sang mga takus sa pagkaon kag pag-inom sang mga emblema sa Memoryal nga bahin sila sang bag-o nga katipan. Parte sa alak, si Jesus nagsiling: “Ini nga kopa nagakahulugan sang bag-o nga katipan pasad sa akon dugo.” (1 Cor. 11:25) Paagi kay manalagna Jeremias, gintagna sang Dios nga magahimo Sia sing bag-o nga katipan nga tuhay sa Kasuguan nga katipan nga ginhimo para sa mga Israelinhon. (Basaha ang Jeremias 31:
15. Sin-o ang bahin sang katipan para sa Ginharian, kag ano nga pribilehiyo ang ila mabaton kon magpabilin sila nga matutom?
15 Nahibaluan sang mga indibiduwal nga may kinamatarong sa pagkaon kag pag-inom sang mga emblema sa Memoryal nga bahin na sila sang katipan para sa Ginharian. (Basaha ang Lucas 12:32.) Ang nangin hinaplas nga mga sumulunod ni Jesus nga nangin mainunungon sa iya kag nag-ambit sang iya mga pag-antos, magagahom sa langit kaupod niya. (Fil. 3:
16. Ipaathag sing malip-ot ang kahulugan sang Roma 8:15-17.
16 Ang mga may pamatuod lamang sang espiritu nga mga anak sila sang Dios ang dapat magkaon kag mag-inom sang mga emblema sa Memoryal. (Basaha ang Roma 8:
PABALORI ANG IMO PAGLAUM NGA NABASE SA BIBLIA
17. Ano ang paglaum sang mga hinaplas, kag paano nila ini ginatamod?
17 Kon hinaplas ka nga Cristiano, ang paglaum sa langit importante gid nga bahin sang imo mga pangamuyo. Kon ginasambit sang Biblia ang ‘pangako nga pagpakasal’ sa langitnon nga Nobyo, si Jesucristo, ginaaplikar mo ini sa imo kaugalingon, kag ginapaabot mo nga mangin bahin sang “nobya” sang Cristo. (2 Cor. 11:2; Juan 3:
18. Ano ang paglaum sang “iban nga mga karnero,” kag ano ang imo nabatyagan sa sini?
18 Kon bahin ka naman sang “dakung kadam-an” sang “iban nga mga karnero,” ang Dios nagahatag sa imo sing paglaum sa duta. (Bug. 7:9; Juan 10:16) Gusto mo magkabuhi sing wala katapusan sa Paraiso, kag nalipay ka sa pagpamalandong sa ginasiling sang Biblia parte sa kabuhi sa duta sa palaabuton. Ginapaabot mo nga maeksperiensiahan ang bugana nga paghidait kaupod sang imo pamilya kag sang iban pa nga mga matarong. Ginakalangkagan mo ang tion nga ang kakulang sa pagkaon, kaimulon, pag-antos, balatian, kag kamatayon wala na nagahalit sa mga tawo. (Sal. 37:
MAGATAMBONG KA BALA?
19, 20. (a) Paano mo matigayon ang paglaum nga ginahatag sang Dios? (b) Ngaa dapat ka magtambong sa Panihapon sang Ginuo?
19 Sa duta man ukon sa langit ang imo paglaum, matigayon mo lamang ini kon magpakita ka sing pagtuo kay Jehova nga Dios, kay Jesucristo, kag sa gawad. Paagi sa pagtambong sa Memoryal, may kahigayunan ka nga pamalandungan ang imo paglaum kag kon daw ano ka importante ang kamatayon ni Jesus. Gani himua nga tulumuron nga mangin isa sa minilyon nga magatambong sa Panihapon sang Ginuo. Hiwaton ini pagtunod sang adlaw sa Biernes, Abril 3, 2015, sa mga Kingdom Hall kag sa iban pa nga lokasyon sa bilog nga kalibutan.
20 Paagi sa pagtambong sa Memoryal, mahimo magdalom pa gid ang imo pagpasalamat sa halad-gawad ni Jesus. Ang pagpamati sing maayo sa diskurso mahimo magpahulag sa imo nga magpakita sing gugma sa imo isigkatawo paagi sa pagsugid sa ila sang imo natun-an parte sa gugma ni Jehova kag sa iya dalayawon nga katuyuan para sa mga tawo. (Mat. 22:
Magtuon sing Dugang Pa
Katapusan nga Semana ni Jesus sa Duta (Bahin 1)
Tan-awa ang mapa sang Jerusalem kag palibot sini, subong man ang timeline nga nagalakip sang Nisan 8 tutob Nisan 11, 33 C.E.
Katapusan nga Semana ni Jesus sa Duta (Bahin 2)
Tan-awa ang timeline nga nagatuptop sugod sa Nisan 12 tubtob sa Nisan 16, 33 C.E.


text:
Jeremias 19Ang Pulong Sang Dios (HLGN)
Ang Buka nga Banga
19 Nagsiling ang Ginoo sa akon, “Magbakal ka sang banga sa manughimo sang kolon. Dayon maghagad ka sang mga manugdumala sang katawhan kag mga manugdumala sang mga pari, 2 kag magkadto kamo sa Pulopatag sang Ben Hinom, malapit sa Puwertahan sang Ginahabuyan sang mga Buka nga mga Kolon. Kag didto ibantala ang akon ginasiling sa imo. 3 Magsiling ka, ‘Mga hari sang Juda kag katawhan sang Jerusalem, pamatii ninyo ang mensahi sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel. Amo ini ang iya ginasiling: Magapadala ako sang kalaglagan sa sini nga lugar nga ang bisan sin-o nga makabati parte sini maurungan gid. 4 Himuon ko ini, kay ginsikway ako sang akon katawhan, kag ini nga pulopatag ginhimo nila nga halaran sang mga halad nga ginasunog para sa iban nga mga dios. Ini nga mga dios wala gani nila makilala ukon sang ila mga katigulangan ukon sang mga hari sang Juda. Nagpamatay pa sila sang mga inosente nga mga kabataan sa sini nga lugar. 5 Nagpatindog sila sang mga simbahan para kay Baal, nga sa diin ginsunog nila ang ila mga kabataan bilang halad para sa iya. Wala gid ako magsugo sini sa ila; wala gani ini magsulod sa akon hunahuna. 6 Gani, mag-andam kamo, kay ako, ang Ginoo, nagasiling nga magaabot ang tion nga ang mga tawo indi na magtawag sa sini nga lugar nga Tofet ukon Pulopatag sang Ben Hinom, kundi Pulopatag nga Palatyan. 7 Diri mismo sa sini nga lugar gub-on ko ang plano sang Juda kag Jerusalem. Ipapatay ko sila sa ila mga kaaway paagi sa inaway, kag ipakaon ko ang ila mga bangkay sa mga pispis kag talunon nga mga sapat. 8 Ipalaglag ko ini nga siyudad kag mangin talamayon ini. Maurungan gid ang tanan nga nagaagi, kag magapanagutsot sila tungod sa natabo sini. 9 Kibunon ini nga siyudad sang mga kaaway hasta nga maubusan ang mga pumuluyo sang pagkaon. Gani kaunon na lang nila ang ila isigkatawo, bisan ang ila mismo kabataan.’”
10 Dayon nagsiling ang Ginoo sa akon, “Buk-a ang banga samtang nagatan-aw ang mga tawo nga nag-upod sa imo. 11 Silinga sila nga ako, ang Ginoo nga Makagagahom, nagasiling, ‘Laglagon ko ang nasyon sang Juda kag ang siyudad sang Jerusalem pareho sang pagkadugmok sang sini nga banga nga indi na makay-o pa. Ipanglubong nila ang madamo gid nga mga patay sa Tofet hasta nga wala na sing lugar nga malubngan. 12 Amo ina ang himuon ko sa Jerusalem kag sa iya sini mga pumuluyo. Kabigon ini nga siyudad nga mahigko pareho sang Tofet. 13 Huo, ang mga balay sa Jerusalem, pati ang mga palasyo sang mga hari sang Juda, kabigon nga mahigko pareho sang Tofet. Sa atop sang sini nga mga balay nagsunog ang mga tawo sang mga insenso para sa ila dios nga mga bituon, kag naghalad sang mga halad nga ilimnon para sa iban pa nga mga dios.’”
14 Dayon naghalin si Jeremias sa Tofet, nga sa diin ginpadala siya sang Ginoo agod maghambal sang iya mensahi. Nagkadto siya sa lagwerta sang templo sang Ginoo kag nagsiling sa mga tawo, 15 “Pamati kamo, kay amo ini ang ginasiling sang Ginoo nga Makagagahom, ang Dios sang Israel: Ipadala ko sa sini nga siyudad kag sa mga baryo sa palibot sini ang mga kalaglagan nga akon ginsiling batok sa ila, tungod kay matig-a ang ila ulo kag wala nagapamati sa akon mga pulong.”


text:
Ezekiel 5Ang Pulong Sang Dios (HLGN)
Ang Palaabuton nga Kalaglagan sang Jerusalem
5 Nagsiling pa gid ang Ginoo sa akon, “Tawo, kuha ka sang matalom nga espada kag gamita nga pangkiskis sa imo buhok kag burangos. Dayon kiluha ang imo buhok kag burangos sa pagpartida sini sa tatlo ka parte. 2 Ibutang ang isa ka parte sa tisa nga gindrowingan mo sang Jerusalem, kag sunuga ini dira sa tunga sang siyudad pagkatapos sang pagpakita mo sang pagkibon sini. Ibutang ang isa pa ka parte sa palibot sang siyudad kag pang-utda-utda ini sang imo espada. Ang nabilin nga parte isabwag sa kahanginan, kay laptahon ko ang akon katawhan paagi sa espada. 3 Pero magbilin ka sang diutay lang nga buhok kag putsa ini sa imo bayo. 4 Dayon kuhai ini sang pila ka bilog kag ihaboy sa kalayo agod masunog. Halin sa sini magalapta ang kalayo kag magasunog sa bug-os nga Israel.
5 “Ako, ang Ginoong Dios, nagasiling nga amo ato ang dangatan sang Jerusalem, ang siyudad nga ginhimo ko nga pinakaimportante nga lugar sa kalibutan. 6 Ginlapas niya ang akon mga sugo, kag mas malaot pa siya sang sa iban nga mga nasyon sa iya palibot. Ginsikway niya ang akon mga sugo kag mga pagsulundan. 7 Gani ako, ang Ginoong Dios, nagasiling: Kamo nga mga taga-Jerusalem, mas malaot pa kamo sang sa iban nga mga nasyon sa inyo palibot. Wala ninyo pagtumana ang akon mga sugo kag mga pagsulundan, kag wala man gani ninyo pagtumana ang mga pagsulundan sang mga nasyon sa inyo palibot. 8 Gani ako, ang Ginoong Dios, nagakontra sa inyo. Silutan ko kamo nga makita sang mga nasyon. 9 Tungod sa inyo makangilil-ad nga mga ginahimo, himuon ko sa inyo ang wala ko pa mahimo kag ang indi ko na paghimuon pa. 10 Kaunon sang mga ginikanan ang ila mga anak, kag kaunon sang mga anak ang ila mga ginikanan. Silutan ko gid kamo, kag ang mga mabilin sa inyo laptahon ko sa bug-os nga kalibutan. 11 Ako, ang buhi nga Ginoong Dios, nagasumpa nga laglagon ko kamo nga wala sing luoy-luoy tungod nga ginhigkuan ninyo ang akon templo paagi sa pagsimba sa mga dios-dios kag sa paghimo sang makangilil-ad nga mga butang. 12 Partihon ko kamo sa tatlo ka parte. Ang isa ka parte magakalamatay paagi sa gutom kag mga balatian dira sa siyudad. Ang isa pa ka parte magakalamatay paagi sa espada sa guwa sang siyudad. Kag ang mabilin nga parte laptahon ko sa bug-os nga kalibutan kag padayon ko sila nga hingabuton.
13 “Kon matabo na ini maumpawan na ako sa akon puwerte nga kaakig sa inyo, kag makabalos na ako. Kon mapatilaw ko na kamo sang akon kaakig, mahibaluan ninyo nga ako, ang Ginoo, nagpakighambal sa inyo tungod sa akon puwerte nga balatyagon sa inyo. 14 Gub-on ko ang inyo siyudad kag pakahuy-an kamo sang mga nasyon sa inyo palibot kag sang mga nagaalagi sa inyo lugar. 15 Pakahuy-an, yagutaon, kag kangidlisan kamo sang mga nasyon sa inyo palibot. Mangin paandam kamo sa ila sa tion nga silutan ko kamo sa akon puwerte nga kaakig. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini. 16 Padal-an ko kamo sang gutom nga pareho sang pana nga magalaglag sa inyo. Magagrabe nga magagrabe ang gutom hasta nga wala na kamo sang may makaon. 17 Wala labot sa gutom padal-an ko man kamo sang mapintas nga mga sapat kag pamatyon nila ang inyo mga anak. Magakalamatay man kamo sa mga balatian kag sa inaway. Ako, ang Ginoo, ang nagasiling sini.”


text:
TAGHAP SA LANA
Basaha ni ug hilak. Ang kadagkoan sa Department of Energy (DOE 7) wa pang kakita, bisan kalili na lang, sa mga libro sa panalapi sa mga kompaniya sa lana. Apan wa ning kapugong nila sa pagpasalig nga way pagpaburot sa ginansiya nga ilang namatikdan sa ilang pagsusi sa nagkalainlaing gasoline stations sa Sugbo, Bohol, Siquijor ug Negros Oriental.
Kon maong wa silang kalili sa book of accounts, giunsa man nila pagkahibawo nga wa mopaburot sa ilang ginansiya ang mga kompaniya sa lana lapas sa 15% nga tubo nga, segun sa DOE 7, maoy labing dakong ginansiya nga gitugot sa oil deregulation law?
-o0o-
Sa ato pa, ang tanang pasalig nga giluwatan sa DOE 7 gipasikad lang sa banabana. O sa pasalig sa mga kompaniya sa lana nga, tungod sa kagawasnon sa merkado ug malambuong kumpetinsiya, makiangayon ang presyo nga ilang gipahamtang sa ilang mga produkto sa lana.
Kanus-a man sila magsugod sa pagtuman sa ilang trabaho? Kay samtang gawasnon ang mga kompaniya sa lana ubos sa oil deregulation law sa pagpasaka sa ilang presyo sa way pagpananghid sa kagamhanan ang DOE maoy gitahasan sa pagsusi unsa kamakiangayon ang presyo nga ilang gipahamtang. Ug unsaon man pagtino sa DOE ang kamakiangayon sa lokal nga presyo sa lana kon human sa daghang katuigan sa pagarpar wa pa man gyod diay makapangahas pagsubli sa book of accounts sa mga kompaniya sa lana?
-o0o-
Ang kadagkoan sa DOE 7, dihang gipangutana nganong mas taas ang presyo sa krudo ug gasolina dinhi sa Sugbo kon itandi sa ubang mga lalawigan sa Luzon ug Mindanao, niluwat sa mosunod nga katin-awan: "Mas mahal ang abangan sa mga luna sa Sugbo nga nahimutangan sa mga oil depots kay sa mga luna nga nahimutangan sa mga oil depots sa Luzon ug Mindanao."
Tinuod tingaling mas mahal ang mga luna sa Sugbo kay sa Mindanao. Apan lisod tuohan nga mas barato ang abangan sa mga luna sa Metro Manila. Maong dangop dayon ang DOE 7 sa karaan nilang lusot: Mas dako ang gasto pagda sa lana dinhi sa ato.
-o0o-
Opisyal sa kagamhanan nga mao pay pag-abot gikan sa Davao nipahibawo nako sa iyang kahibung: Ang presyo sa krudo sa Davao mas ubos og P4 kay sa mga presyong gibungat sa gasoline stations dinhi sa Sugbo. Maong gitawgan dayon namo si DOE 7 Director Antonio Labios aron pangayoan og katin-awan.Matod niya: "Mas daghan ang bag-ong oil players sa Davao nga tungod sa ilang kaggamay di pa kaayo dako og overhead expenses, maong nakapaubos pag-ayo sa ilang presyo, nga ang higanteng mga kompaniya sa lana, ang Petron, Shell ug Chevron, way laing kapilian gawas sa paglaslas sab sa naandan unta nilang mga presyo. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


text:
Hulubaton 28Ang Pulong Sang Dios (HLGN)
28 Ang malaot nga tawo nagapalagyo bisan wala sing may nagalagas sa iya, pero ang matarong nga tawo maisog pareho sa leon.
2 Kon ang isa ka nasyon nagapakasala, ang pangulo sini permi ginailisan. Pero magapadayon nga malig-on ang isa ka nasyon kon ang pangulo sini maalamon.
3 Ang imol nga tawo nga nagapamigos sa iya kapareho nga imol pareho sa mabaskog nga ulan nga nagapierdi sang mga tanom.
4 Ang mga wala nagatuman sa Kasuguan nagadayaw sa mga malaot, pero ang mga nagatuman, nagakontra sa mga malaot.
5 Ang malaot nga mga tawo indi makaintiendi sang hustisya, pero ang mga nagadangop sa Ginoo nakaintiendi gid sini sing maayo.
6 Mas maayo pa ang imol nga nagakabuhi nga wala sing kasawayan sang sa manggaranon nga indi husto ang iya pagginawi.
7 Maalamon ang anak nga nagatuman sa Kasuguan, pero ang anak nga nagapakig-barkada sa mga burara nagapakahuya sa iya ginikanan.
8 Kon nagamanggaranon ka paagi sa pagpasaka sang kuwarta, ang imo manggad magakadto sa tawo nga mabinuligon sa mga imol.
9 Ang bisan sin-o nga indi magtuman sa Kasuguan, kangil-aran sang Dios bisan ang iya pangamuyo.
10 Ang tawo nga nagapadihot nga magpakasala ang matarong nga tawo mabiktima sa iya kaugalingon nga padihot. Pero ang tawo nga ang iya kabuhi wala sing kasawayan magauswag.
11 Nagahunahuna ang mga manggaranon nga mga maalamon na gid sila, pero ang imol nga tawo nga may pag-intiendi nakahibalo kon ano gid sila nga klase sang tawo.
12 Kon ang mga matarong ang magdumala, nagakalipay ang mga tawo, pero kon ang mga malaot na gani, nagapalanago sila.
13 Indi ka gid magmauswagon kon indi mo pag-ituad ang imo mga sala, pero kon ituad mo ini kag talikdan, kaluoyan ka sang Dios.
14 Bulahan ang tawo nga nagatahod permi sa Ginoo, pero ang tawo iya nga matig-a sang tagipusuon malaglag.
15 Ang malaot nga tawo nga nagadumala sa mga imol kaangay sang nagangurob nga leon ukon oso nga nagapangita sang mabiktima.
16 Ang manugdumala nga wala sing pag-intiendi puwerte kapintas.
Ang manugdumala nga indi gusto magmanggaranon sa malain nga paagi magalawig ang iya kabuhi.
17 Ang tawo nga ginatublag sang iya konsensya tungod sa iya nga pagpatay sa isa ka tawo magapalagyo sa bisan diin hasta mapatay siya. Indi ninyo siya pagbuligi.
18 Ang tawo nga nagakabuhi nga wala sing kasawayan indi maano, pero ang tawo nga indi husto ang iya pagginawi malaglag gulpi.
19 Ang mapisan nga mangunguma may bugana nga pagkaon, pero ang nagausik sang iya tiyempo sa wala sing pulos nga mga buluhaton magaimol.
20 Pakamaayuhon gid sang Dios ang masaligan nga tawo, pero ang tawo nga nagadali nga magmanggaranon pagasilutan.
21 Indi maayo kon may pinilian ka. Pero may mga tawo nga nagahimo sini tungod kay nadala sila sa lagay, bisan gamay lang ini.
22 Ang tawo nga dalok sa kuwarta nagadali gid nga magmanggaranon, pero wala siya kahibalo nga magaimol gali siya.
23 Pasalamatan ka pa sa ulihi sang tawo kon sabdungon mo siya sang sa dayaw-dayawon mo siya.
24 Ang tawo nga nagapangawat sa iya ginikanan kag nagasiling nga indi ina sala, kaupod siya sang mga kriminal.
25 Ang maiyaiyahon nga tawo nagapaumpisa lang sang gamo, pero ang tawo nga nagasalig sa Ginoo magauswag.
26 Ang tawo nga nagasalig lang sa iya kaugalingon buang-buang.
Ang tawo nga nagakabuhi nga maalamon indi maano.
27 Ang tawo nga mahinatagon sa mga imol indi gid mawad-an, pero ang wala nagabulig sa mga imol makabaton sang madamo nga pagpakamalaot.
28 Nagapalanago ang mga tawo kon ang mga malaot ang magdumala. Pero kon malaglag sila, ang mga matarong naman ang magadumala.


text:
1May tatang kaldaw, doro sing mga taw ang namagsimet-simet ong ni Jesus. Asing nalo-tan da tanira tang ekel nirang pamangan, ginoyan ni Jesus tang mga sinagpan na ig minaning, 2"Gate-beko ong mga taw ang na, tenged tolo rang kaldaw tanirang ka-pen ta, ig mandian anda ray mapangan nira. 3Mga paolikeno tanirang indi gangapamangan, itaben tomomba tanira ong dalan. Ang doma paman ong nira kalawid tang pinagalinan nira." 4Ganing tang mga sinagpan na, "Ong ari ita pa bato makomit ta pamangan tarin ong kabobokidan ang magigo ong nirang tanan?" 5Nane-ma si Jesus, "Pirapa pang bilog tang tinapay mi atan?" "Pito ra lamang," ganing tanira. 6Oman pinakarong ni Jesus tang mga taw ong tanek. Kinomit na tang pitong bilog ang tinapay ig nagpasalamat ong Dios. Pinisi-pisi na si ig sindol na ong mga sinagpan na para itagtag ong mga taw. 7May pirapa kang bilog ang yan ang gege-ley. Nagpasalamat sing oman si Jesus ong Dios, ba-lo sinobol na si tang mga sinagpan nang itagtag ong mga taw. 8Nangapamangan tang tanan ang taw ig poros nangaelen. Pagatapos, sinimet tang mga sinagpan na tang nanga-da, ig nanga-mok pa tanira ta pitong tiklis. 9Ang mga taw ang namamangan mga epat ang ribo. 10Pagatapos ta si, dayon dang pinaolik ni Jesus tang mga taw, ba-lo tanandia siminay ong tatang bilog ang mabael, aroman na tang mga sinagpan na, para paning ong logar ang Dalmanuta. 11May mga Pariseo ang namampalenget ong ni Jesus ang namagigdiskosion. Sobokan din nira tanandia animan ganing tanira, "Abir, magpait? kay ong yamen ta milagro ang yawa matod ang nagalin ong Dios." 12Limininawa ta alawig si Jesus ig minaning, "Ay, yamong mga taw ong timpong na! Angay pirmi among pamagdilem ta mga milagro? Ong kamatodan, andang pisan ay milagrong ipaita ong nindio." 13Pagabitala na ta si, nagalin ang lagi tanandia. Siminay si, aroman tang mga sinagpan na, para loma-ted ong dobaling baybay. 14Asi pala nangalipat ang namagbalon ta pamangan tang mga sinagpan ni Jesus. Tambilog lamang tang ekel nirang tinapay asing paglarga nira. 15Mintras lalayag tanira, ganing si Jesus ong nira, "Magandam amo ong pampalsa ta tinapay tang mga Pariseo may ang pampalsa ni Herodes." 16Tenged don, namagampang-ampang tang mga sinagpan na, "Sigoro maning ta si tang inaning na tenged indi ita napamagbalon ta tinapay." 17Gata-wanan ni Jesus tang agpagampangan nira, animan ganing ong nira, "Angay pamagpalibeg amo tang mga kolo mi ang anday ekel ming tinapay? Indi amo pa gangaintindi? Angay doro kalobay tang pagirisipen mi? 18May mga mata mi, indi amo gangaita? May mga talinga mi, indi amo gangabasi? Onopa? Nalipatan mi ra 19asing pagpisi-pisio tang limang bilog ang tinapay para mangapamangan tang sobra ong limang ribong taw? Pirapang tiklis tang nasimet mi ong nanga-da?" ' 'Tampolok may doroa," tang sabat nira. 20"Asta ang pagpisi-pisio tang pitong bilog ang tinapay para ong epat ang ribong taw, pirapa kang tiklis tang nasimet mi?" "Pitong tiklis," tang sabat nira. 21Ig ganing si Jesus ong nira, "Oman indi amo pa enged gangaintindi?" 22Pagakabot nira ong Betsaida, may mga taw ang namagekel ong ni Jesus ta tatang taw ang boray. Namagpakiloy tanira ang apapen na kay tang mata na para mago-ya. 23Bindiotan ni Jesus tang boray ong kalima na ig ingkelan na ong loa tang bario. Bintangan na tang olak na tang mga mata tang taw ang asi ig inapap na. Pagatapos, ganing si Jesus, "May gitaen mo ra?" 24Napa-dek tang boray ig minaning, "Ee, gitaeno ra tang mga taw, piro ong pama-deko magang mga papa ta ayong papanaw." 25Inapap sing oman ni Jesus tang mata tang boray. Nagprosigir ang napa-dek. Pagpa-dek na, naolikan da tang mga mata na ig mayag da tang pama-dek na. 26Pagatapos, ganing si Jesus ong nandia, "Molika ra, piro india ra mana-loy ong bario." 27Namansipaning da Jesus may ang mga sinagpan na ong mga kababarioan ang sakep tang siodad ang aggoyan ta Cesarea ni Filipos. Mintras papanaw tanira, nane-ma si Jesus ong mga sinagpan na ang ganing, "Gonopa tang mga taw natetenged ong yen. Yo, sin?pa ono?" 28Siminabat tanira, "Ganing tang doma, yawa ono si Juan ang Manigboniag. Ang doma ganing ka, yawa ono si Elias. Ig ganing pa ka tang doma, yawa ono tata pa ong mga propita asing tokaw." 29Ig ganing si Jesus ong nira, "Piro mga ong nindio, yo sin?pa?" Ang siminabat si Pedro, "Yawa tang Cristo, ang aggelaten ang komabot!" 30Piro maelet tang toyon ong nira ni Jesus ang indi enged mamagbeg ta narin, maski ong ninopa. 31Mimpisa don, nagimpisa ra si Jesus ang nagsaysay ong mga sinagpan na mga onopa tang mainabo ong nandia. Ganing tanandia, "Yo, ang Ana ta Taw, kaministiran ang mapasarano tang tanan ang kaliwagan ang boaten ong yen tang mga taw. Indio ilalaen tang mga mepet tang banoa, ang mga pangolokolo ong mga padi, ig ang mga manigtoldok tang Katobolan. Kaministiran ang sintinsiano ta kamatayen, piro mata-lib tang tolong kaldaw, maboiong moman." 32Sinayod ni Jesus ta mo-ya ong nira. Animan ingkelan tanandia ni Pedro ong alawid-lawid ig agsamblengen na rin tenged ong inaning nang asi. 33Piro nanaliod si Jesus, siminalonga ong mga sinagpan na ig dayon kang sinambleng na si Pedro ang ganing, "Lomayasa tarin, Satanas! Belag ta kaliagan tang Dios tang aggisipen mo, kondi kaliagan ta taw!" 34Oman ginoyan ni Jesus tang mga taw, asta ang mga sinagpan na, ang palenget ong nandia ig minaning ong nira, "Ang sinopay galiliag ang tomabid ong yen, kaministiran ang lipatan na tang sadili na ig magosoy ong yen, maski kamatayen pa tang talongaen na ong pagtoman na ong yen. 35Tenged ang taw ang agpalabien na tang kaboi na tarin ong ta-paw tang kalibotan, tanandia tang malipatan tang kaboi na. Piro ang sinopay magbolontad tang kaboi na para ong yen may ong Mo-yang Balita, tanandia tang marisibi ta kaboing anday kataposan. 36Onopa enged ay mapakinabangan ta tatang taw maski magimong nandia ra tang tanan ang bagay tarin ong kalibotan, piro malipat ka ong nandia tang kaboi na? 37Anda! Tenged andang pisan ay mabayad ta taw para igawad na ong kaboi na. 38"Animan ang taw, mga agkakaeyako nandia ig ang yen ang mga bitala ong talongan tang mga malalain ang taw mandian ang agtaliodan nira tang Dios, ang taw ang asi ikaeyako ka ong pagbaliko tarin. Tenged yo, ang Ana ta Taw, magbaliko tarin ong kalibotan, ang pagekelo tang gaem ig kayagan tang Tatayo ong langit, ig aromano ka tang mga sagradong anghil."
Copyright
Learn More


text:
GIDISENYO BA KINI?
Panit sa Thorny Devil Lizard Mosuhop ug Yamog
ANG thorny devil lizard sa Australia mosuhop ug yamog, umog, ug tubig sa basa nga balas. Unya iyang ipadaligdig kini paingon sa baba dihang moinom. Sa unsang paagi? Ang sekreto posibleng anaa sa panit niini.
Hunahunaa: Ang panit sa thorny devil nalukop sa himbis. Ang ubang siyentista nagtuo nga ang umog o yamog nga napondo diha sa mga himbis modaligdig sa gansangon nga panit niini paingon sa nagkang-a nga mga kanalkanal taliwala sa mga himbis. Kini nga mga kanalkanal nagsangasanga paingon sa ngilit sa baba sa thorny devil.
Giunsa pagsuhop niini nga tuko ang tubig—gikan sa iyang tiil, pasaka sa lawas, ug dayon sa baba—nga kontra sa balaod sa grabidad? Ug unsang kalakiha nga makasuhop man ug tubig ang tuko pinaagi lang sa pagbag-id-bag-id sa iyang tiyan sa basa nga yuta?
Nadiskobrehan sa mga siyentista ang sekreto sa tuko. Ang mga gulot-gulot sa panit sa tuko konektado sa nagsangasangang kanalkanal ilalom sa panit niini. Ang pagkaporma niini nga kanalkanal talagsaon kay kontrahon niini ang puwersa sa grabidad pinaagi sa pagsuyop sa tubig paingon niining gigming nga mga agosanan. Busa ang panit sa tuko morag espongha.
Si Janine Benyus, presidente sa Biomimicry Institute, nag-ingon nga ang mga teknolohiya nga nagsundog sa paagi sa pagsuhop ug yamog basig makatabang sa mga inhenyero sa pagdisenyo ug makina nga mosuhop ug yamog sa hangin sa pagpabugnaw sa mga bilding ug mokuha usab ug mainom nga tubig.
Unsay imong hunahuna? Ang mosuhop ba ug tubig nga panit sa thorny devil mitungha pinaagig ebolusyon? O kini ba gidisenyo?
Pagkat-og Dugang
Gilalang ba ang Kinabuhi?
Hinungdanon kon unsay imong tuohan kon sa unsang paagi nagsugod ang kinabuhi.


text:
KRIMEN SA PAGTAK-OM
Niburot pag-ayong kontrobersiya sa Miss Cebu 2009 di lang tungod sa maisugong pagbarug ni Kimberly Therese Burden ug sa iyang inahang si Dr. Rowena Burden sa ilang reklamo batok sa mga tigpasiugda. Kon dili ug labi na tungod sa burot nga garbo sa pipila ka sakop sa Cebu City Tourism Commission, nga maoy nagduma sa tinuig nga indigay.
Di kapasalipod ang mga opisyal sa CCTC nga nangayo na silag pasaylo sa kasaypanan. Kay ang pagpangayog pasaylo, gawas nga uwahi na, labihang taphawa. Uban ang wa kinahanglanang pakapin nga sulti. Nga nipabantang sa tinuoray nilang kabubut-on: Nga mas dakong atraso kay sa ilang sayop ang pagreklamo batok ini.
-o0o-
Unsa may nakababag sa mga tigpasiugda sa pagtul-id dayon sa ilang kasaypanan sa unang pagkahibawo nila ini? Nganong wa man angkona sa pageant night mismo nga sayop ang ilang pagpasidungog ni Kris Tiffany Janson isip Texters Choice? Nganong igo man lang giila si Burden nga "laing mananaog," di ang "tinuorayng mananaog," ug nganong wa man dayon ihatag ang premyo alang niya?
Tungod ba kay mas mahinungdanon alang sa mga tigpasiugda ang pagpabilin nga humot sa ilang mga ngan? Kay sa paghatag og kaangayan sa mga nabiktima ug nauwawan sa ilang kasaypanan? Tinuod nga mas maayo ang track record sa Miss Cebu kay sa ubang indigay. Apan di ni igong sukaranan nga luokon na lang ang mga pasangil sa kahiwian.
-o0o-
Ligdong ang kinabag-an sa mga sakop sa CCTC. Wa silay labot sa kasaypanan sa pipila lang. Nakapait mao nga way nakada og buot nila. Inay ipatigbabaw ang kaligdong sa labing daling panahon, nga mao untay angay ug matarung, gipasagdan ang pipila nga nabulilyaso pagduhig sa tibuok kahugpongan.
Ang kinabag-an sa CCTC way tinguha pagtabon sa kahiwian. Apan ang pagpangiyugpos ug pagpakahilom wa katabang sa ilang kawsa. Ang pagtugot sa pipila pagluwat og salawayon nga mga pamahayag alang nila nakapasamot pagduot nila ug sa institusyon nga ilang gipalambo sa daghan nang katuigan.
-o0o-
Nabiktima ang mga tigpasiugda sa talagsaon nilang kasuod sa usag-usa. Mas nailhan ang ilang kaubanan, bisan maoy nakahimo sa kasaypanan. Kay sa mga Burden, bisan mao gyod unta ang mas angay nga sabton ug tabangan. Sa laktod, way nakahunghong nga sa sayop nga bahin sila nakapusta.Tinuod gyod diay ang pasidaan sa atong katiguwangan, nga gibungul-bungolan ug busa nakapatagak ni anhing US president Richard Nixon: Nga ang pagtabon sa tanang higayon mas dako kay sa orihinal nga atraso. Inay husayon dayon, gipasagdan sa mga tigpasiugda nga hingpit nga moulbo una nagkarakara pag-atiman sa ilang suliran. Sayop nga texters choice ra unta ang nahitabo. Karon ang kaligdong na sa kinatibuk-an nga CCTC ug Miss Cebu maoy nahimutang sa pagduda. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


text:
1Pamansilenget tang mga manigtokot ta bois ig ang mga mapinagtalaken para mamasi ong ni Jesus. 2Animan pamagmoro-moro tang mga Pariseo ig mga manigtoldok tang Katobolan ang ganing, "Telekan mi tang taw ang na! Pagiga-pen ong mga mapinagtalaken ig ga-pen ka ong nira ang pamangan." 3Animan nagistoria ong nira si Jesus tang palimbawang na. 4Ganing si Jesus, "Pabetang ta, tata ong nindio may tang gatos ang karniro na, ig galipat tang tambilog. Onopa bato tang boaten na? Sigorado enged ang bo-wanan na tang siam ang polok may siam don ong kamayagan ig dilemen na tang galipat asta indi matoman na. 5Mga matoman na ra ngani, mambeng tanandiang agtakanen nang golik. 6Pag kabot ong balay nira, imbitaren na tang mga tangay na ig ang mga kamalay na ig maning tanandia, 'Magpasalamat ita! Initao ra tang karnirong nalipat.' 7Animan maning ka ta si ong langit. Mas mabael tang kalipay nira tenged ong tatang mapinagtalaken ang pagtogat tang mga kasalanan na kaysa ong siam ang polok may siam ang mato-lid ang anda ray kaministiran ang magtogat." 8Ganing pa si Jesus, "Pabetang ta, may tatang babay ang may tampolok ang pidasong koarta nang silber, ig nalipat tang tambilog. Onopa bato tang boaten na? Sindian na enged tang kingki ig siligan na tang balay nira. Dilemen na ta mo-ya asta indi matoman na. 9Mga matoman na ra ngani, imbitaren na tang mga tangay na ig mga kamalay na, ig maning tanandia, 'Magpasalamat ita! Initao ra tang koartao ang nalipat!' 10Agganingo ong nindio, maning ka ta si tang kalipay tang mga anghil tang Dios mga may tatang mapinagtalaken ang magtogat tang mga kasalanan na." 11Ganing pa si Jesus, "May tatang taw ang doroa tang ana nang lali. 12Mandian ganing tang karian, 'Tatay, i-dol mo ra ong yen mandian tang mga toroblieno.' Ig inelay tang tatay ong nirang doroa tang mga pagkabetang na. 13Pagata-lib tang pirapang kaldaw, pinabakal tang ana nang karian tang parti na, oman nagbiahi ong alawid ang logar. Don ginasta na tang tanan ang koarta na ong anday sayod ang pagparangaboien. 14"Asing lobot na ra tang tanan, n?ton ang nagkatinir ta mabael ang tagletem ong banoang asi. Ig liniwagan tanandia ta mo-ya. 15Animan nagpatorobolon da lamang tanandia ong tatang taw ang taga don. Pinapaning tanandia ong bokid para magsagod tang mga baboy. 16Ong sobrang letem na, galiliag ka rin ang mamangan maski ang mga borak da lamang ta ayong agpapan ong mga baboy, piro anday magtorol ong nandia. 17Asing naisip na ra tang bindoat na, ganing ong sadili na, 'Mo-ya pa don ong yamen, ang tanan ang agsolan ni Tatay bastanti tang pamangan nira. Ang yen tarin, mapatayo ra ong letem! 18Magbaliko ra lamang ong ni Tatay, ig aningeno, "Tatay, nagkatalako ong Dios asta ong nio. 19Belago ra ta bagay ang ilalaen mong ana mo. Ibilango ra lamang nio ang tatang torobolon mo." ' 20Oman dayon da tanandiang napanaw ig minolik ong logar nira. "Alawid pa lamang, natorongan da tanandia tang tatay na. Dorong katete-beken tang tatay na ong nandia. Animan nanikad ang minagat ong ana na. Kineget na ig initongan na. 21Piro ganing tang ana na, 'Tatay! Nagkatalako ra ong Dios ig ong nio. Belago ra ta bagay ang ilalaen mong ana mo.' 22Piro ganing tang tatay na ong mga torobolon, 'Dalien mi! E-lan mi tarin tang kasinloan ang lambongo ig ipatok mi ong nandia. Patokan mi ka ta sising ig rapak. 23Komiten mi tang katambekan ang tirnidang baka ig patayen. Mamangan ita ig mangalipay! 24Tenged midio napatay da tang anao ang na, piro mandian naboing moman. Nalipat, piro natoman si.' Ig namagimpisa ra tanirang namangalipay. 25"Piro ang ana nang kakan don pa ong koma. Asing golik da tanandia ig gingabot da ong balay nira, nabasi tanandia ta mga togtogan ig tayawan. 26Animan ginoyan na tang tata ong mga torobolon nira ig sine-ma na, 'Angay? Onopa don ong yaten?' 27Siminabat tang torobolon, 'Minolik da tang logod mo. Pinapatay tang tatay mo tang katambekan ang tirnidang baka, tenged nagbalik ono tanandiang boi ig indi naonopa.' 28Piro nasilag tang kakan ong logod na ig indi siminled ong balay nira. Animan limindoa tang tatay na ig inalam-alam na. 29Piro ganing ong tatay na, 'Sinirbiana yen ong teled ta pirapang takon, ig maski minta lamang indiong pisan minatok ong nio. Piro ni maski minta, indio sindolan mo maski tanga kambingan para mangalipay ami tang mga tangayo. 30Piro mandian minolik tang ana mong asia. Nagporawas tang mga pangaboian mo ong mga babay ang bisiosa. Oman pinapatayan mo pa tanandia tang katambekan ang baka?' 31Siminabat tang tatay, 'Anao, pirmiang ka-pen ta. Ang tanan ang pagkabetango ong nio ka. 32Dapat ang mangalipay ita, tenged ong isip ta patay da tang logod mo, animan pario ra ka ang tanandia naboing moman. Nalipat, piro natoman si.' "
Copyright
Learn More


text:
Pagkahibawo nako sa pag-ulbo na sab sa laing away nilang Gobernador Gwen Garcia ug Daanbantayan Mayor Ma. Luisa Loot, wa na ko makugang. Kay pulos sila babaon. Pulos way pugung-pugong nga manulti. Busa ang bisan unsang kasabotan nga nakahilot sa karaan nilang panagsungi kasamtangan lang. Moabot ra gihapong adlaw nga magkabangga sila pag-usab ug di nang kapugong sa naandan nilang kainit og buot.
Mao nga dihang napilde si Garcia sa Daanbantayan sa niaging piniliay ug dihang giisnab ni Loot ang Pasigarbo sa Sugbo karong tuiga, may sukaranan ang ilang mga suod sa pag-ihap sa mga gutlo kanus-a maupos ang pabilo sa pailob ni Garcia.
-o0o-Tuod man, sa kahinangop sa tanan nilang politikanhon nga mga kaatbang, way tihik-tihik ang ilang binayloay. Gihulagway ni Garcia nga baga og nawong si Loot. Kinsa gawas nga nisumbalik nga diktador si Garcia nipasumbingay pa gyod nga maayo na lang ang iyang nawong nga baga kay tinuod pa man, di sama sa ubang nawong nga peke na.
Apan sama sa una nilang away, nagtuo ko nga magkauli ra gihapon sila. Kay wa silay laing kapilian. Silang Garcia ug Loot nagkinahanglan sa usag-usa alang sa ilang politikanhong mga ambisyon. Bisan sa nag-alintabo nilang away karon, maglamanohay ra gihapon sila. Kay ang mga alternatibo sa ilang alyansa di madanihon.
-o0o-Mas lisod alang ni Garcia ang pakig-alyansa sa labing higpit nga kaatbang ni Loot sa Daanbantayan. Kay si Engr. Augusto "Dodong Itok" Corro igsuon ni Lapulapu City Mayor Paz Radaza. Nga asawa ni Kongresista Arturo Radaza. Nga samtang di sama kakusganon ni Kongresista Tomas OsmeƱa, usa sa pipila lang nga isog kaayo nga nakigsangka ni Garcia.
Lisod sab alang ni Loot ang pakig-uli sa mga Martinez sa ika-upat nga distrito sa Sugbo. Kay samtang linudhan siya sa kasal ni Bogo City Mayor Junnie Martinez, lawom na kaayo ang ilang pakigsakbang sa mga Martinez. Gani, ang hangtod karon wa pa masulbad nga mga kaso sa pagpamusil, nga nakapatay ug nakasamad na og pipila ka mga lider ug mga dumadapig sa politika, gidudahang nahilambigit sa ilang dinumtanay.
-o0o-Ang pangu sa mga mayor sa kalungsoran sa Sugbo nga si Dumanjug Mayor Nelson Garcia niingon nga bata-bataon ang mga pasangil ni Loot batok sa iyang maguwang nga gobernadora. Ang baruganan sa mga mayor gihulagway dayong Loot nga "self-serving."
Sa akong pagsuwat ini, nipakita na hinuon og timaan si Loot sa paglubay. Ang mga sakop sa media na ang iyang gibasol nga maoy nagpaburot sa ilang away. Matod ni Loot nakaluwat siya og di maayong mga pamahayag batok sa gobernadora kay gisigehan siya og tawag sa reporters. Nakabatyag na ba nga wa siyay dag-anan kon di gyod lung-an ni Garcia? [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


text:
Di sayon ang paghiusa sa nagkalainlaing kahugpongan ug mga kompaniya aron pagtabang sa labing kabos, labing masakiton ug labing nagkinahanglan sa katawhan. Kini tungod kay managlahi ang ilang kultura, katuyoan ug mga prinsipyo. Apan mas lisod kon mag-iyahay sila. Mas gamay ra ang ilang mahimo. Ug mas gamay ra ang ilang matabangan.
Mas makaayo alang sa tanang hingtungdan kon maghiusa ang mga may katakos sa pagtabang. Mas lapad ug mas makahuloganon ang ilang mga programa sa pagtabang. Ug mas daghang kinabuhi ang ilang mahikap ug mahatagan og di lang paglaom kon dili katakos gyod sa paghaw-as sa ilang kaugalingon gikan sa lawom nga gahong sa katimawa.
-o0o-Napamatud-an ni namo sa malampuson nga pagpahigayon sa Grand Halad sa Kapamilya (GHSK), ang labing dakong piyesta sa libreng mga pangalagad ug kalingawan nga nilungtad og 17 ka takna gikan sa alas-6 sa buntag hangtod sa alas-11 sa gabii niadtong Sabado, sa main campus sa Cebu Technological University (CTU) sa M. J. Cuenco Ave. sa Dakbayan sa Sugbo.
Kapin sa 10,000 ka mga Sugbuanon ang natabangan sa GHSK. Apan di ingon ana kabug-at ang gimbuhaton alang sa mga tigpasiugda. Kay daghan ang nagtinabangay pagbaswat sa higanteng responsibilidad. Kasagaran nila igo lang gani nga nitampo sa ilang naandan nga mga pangalagad ug mga produkto. Pipila lang ang nitakilid pagkuot sa ilang mga panudlanan.
-o0o-Ang CTU nipagamit sa dakong wanang, classrooms, mga lamesa ug mga lingkoranan, mga linya sa tubig ug kuryente ug ubang kahimanan sa ilang main campus. Gipahuwaman sab ang ilang mga magtutudlo, mga kawani ug mga tinun-an paghimo sa skills training seminars, seguridad ug pagduma sa tibuok kalihokan.
Ang Cebu Chamber of Commerce and Industry (CCCI) nipalihok sa iyang sakop nga mga kompaniya, tambalanan ug kahugpongan sa pagtampo og tambal, pagkaon, kuwarta, produkto, katakos ug panahon aron paghimo sa mga pangalagad nga mas lapad ug malungtaron.
-o0o-Ang Bantay Bata 163 nitampo og P150,000 pagpangompra sa mga tambal alang sa kaliboan ka pasyente, mga kawani, mga boluntaryo ug abundang kasinatian pagduma sa samang kalihokan.
Ang ABS-CBN Cebu, DYAB Abante Pa, Bisaya! ug DYLS Lupig Sila! nitampo sa ilang minilyon ka pesos nga balor sa airtime aron pag-awhag sa ubang mga institusyon ug mga indibiduwal sa pagpakigsawo sab sa ilang katakos, panahon ug katigayonan ug pagdasig sa iwit, saag ug labing gamay nga mga Sugbuanon sa pagpahimus sa piyesta sa libreng mga pangalagad ug kalingawan.
Di matambalan ang tanan nga masakiton. Di matabangan ang tanan nga nagkinahanglan. Apan way adunahan nga way panginahanglan. Ug way timawa nga way ikatabang. Sa ilang pagkuptanay, mahimo nga mas gaan ang mga palas-unon ug mas lunsay ang kalipay sa pagtampo. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


text:
PAMANGKOT SANG MGA PAMATAN-ON
Ngaa Likawan ang Pornograpiya?
Masarangan mo bala ini likawan?
Kon mag-Internet ka, paabuta nga posible gid nga makakita ka sang isa ka sahi sang pornograpiya. “Indi mo na ini kinahanglan pangitaon pa,” siling sang 17 anyos nga si Hayley. “Kay ikaw ang ginapangita sini.”
Bisan ang mga determinado nga maglikaw sa sini mahimo nga masulay sang pornograpiya. “Siling ko sa akon kaugalingon, indi gid ako magpasulay,” siling ni Greg, nga 18 anyos. “Indi ka gid makasiling nga indi ini matabo sa imo.”
Subong, ang pornograpiya mahapos na gid matigayon. Kag sa paglapnag sang sexting, madamo nga tin-edyer ang nagahimo kag nagapalapta sang ila mismo pornograpiya.
Ang punto: Mas mabudlay subong sangsa panahon sang imo mga ginikanan ukon kalolohan. Ang pamangkot amo, Masarangan mo bala likawan ang pornograpiya?
Ang sabat huo
Kon ano ang ginasiling sang iban kag kon ano ang matuod
Ang ginasiling sang iban: Ang pornograpiya indi makahalit sa akon.
Ang matuod: Ang epekto sang pornograpiya sa imo hunahuna pareho sang epekto sang sigarilyo sa imo baga. Ginahalitan ka sini. Ginapakanubo sini ang butang nga ginhimo sang Dios para magpabakod kag magpasuod sa duha ka tawo. (Genesis 2:
Ang Biblia nagasugid parte sa mga tawo nga “wala na sang tanan nga igbalatyag.” (Efeso 4:19) Kabalan na ang ila konsiensia amo nga wala na sila nasakitan kon maghimo sila sing malain.
Ang ginasiling sang iban: Ang pornograpiya makatudlo sa imo parte sa sex.
Ang matuod: Ang pornograpiya nagatudlo sa imo sang kakagod. Ginapagua sini nga ang mga tawo daw mga butang lang kag nagaluntad lamang sila para mapun-an ang imo kaugalingon nga mga handum. Indi katingalahan nga suno sa isa ka pagtuon, ang mga adik sa pornograpiya mahimo nga wala sang seksuwal nga kaayawan kon magminyo na sila.
Ang Biblia nagasugo sa mga Cristiano nga maglikaw sa “pagpakighilawas, kahigkuan, kailigbon sa sekso, makahalalit nga handum, kag pagkamahamkunon”
Ang ginasiling sang iban: Ang mga nagalikaw sa pornograpiya may makitid nga pagtamod parte sa sex.
Ang matuod: Ang mga nagalikaw sa pornograpiya may mataas nga pagtamod sa sex. Naintiendihan nila nga isa ini ka regalo sang Dios para pabakuron ang relasyon sang mga mag-asawa nga nagsumpaanay sa isa kag isa. Ang mga may amo sini nga pagtamod mas makatigayon sing seksuwal nga kaayawan kon magminyo na sila.
Ang Biblia prangka parte sa sex. Halimbawa, ginasugo sini ang mga bana: “Magkalipay sa asawa sang imo pagkapamatan-on, . . . magpabihag ka sa gihapon sang iya gugma.”
Kon paano likawan ang pornograpiya
Ano ang himuon mo kon nabudlayan ka gid nga batuan ang pagsulay nga magtan-aw sang pornograpiya? Ang worksheet nga “Kon Paano Likawan ang Pornograpiya” makabulig sa imo.
Makasalig ka nga mabatuan mo ang pagsulay nga magtan-aw sang pornograpiya. Matun-an mo man nga untatan ang pagtan-aw sang pornograpiya kon nasugdan mo na ini. Takus gid ini himuon.
Binagbinaga si Calvin nga nagsiling nga natun-an niya ang pagtan-aw sang pornograpiya sang mga 13 anyos sia. “Bal-an ko nga sala ini,” siling ni Calvin, “pero nadaug gid ako sang pagsulay nga magtan-aw. Pagkatapos sini, kalain gid sang akon pamatyag. Sang ulihi, nadakpan ako sang akon amay, kag sa matuod lang, nahaw-asan gid ako! Kay man, mabuligan na ako nga mag-untat.”
Natun-an ni Calvin nga likawan ang pornograpiya. Nagsiling sia: “Ang pagtan-aw ko sang pornograpiya daku gid nga sala kag asta subong nagabayad pa ako sini kay nagabalikbalik ini sa akon hunahuna. Kon kaisa, ginasulay gihapon ako nga mamensar kon ano abi pananglitan matan-aw ako sang mga butang nga indi ko dapat tan-awon. Pero ginapensar ko gid dayon ang malipayon, matinlo, kag masanag nga palaabuton kon ginahimo ko ang mga butang sa pamaagi ni Jehova.”


text:
Seksyon 20
1–16, Ang Basahon ni Mormon nagmatuod sa pagkabalaan sa buhat sa ulahing adlaw; 17–28, Ang mga doktrina sa paglalang, pagkapukan, pag-ula, ug bunyag gipamatud-an; 29–37, Mga balaod mahitungod sa paghinulsol, kapaangayan, pagkabalaan, ug bunyag gihan-ay; 38–67, Mga katungdanan sa mga anciano, mga pari, mga magtutudlo, mga deakono, gitingub; 68–74, Mga katungdanan sa mga sakop, pagpanalangin sa mga bata, ug pamaagi sa pagbunyag gipadayag; 75–84, Mga pag-ampo sa sakramento ug mga lagda mahitungod sa pagkasakop sa Simbahan gihatag.
1 ANG pagsugod sa Simbahan ni Kristo niining katapusan nga mga adlaw, nga usa ka libo walo ka gatus ug katloan ka mga tuig sukad sa pag-anhi sa atong Ginoo ug Manluluwas nga si Jesukristo diha sa unod, kini ingon nga naandan nga gitukod ug gipahimutang nga pinasubay sa mga balaod sa atong nasud, pinaagi sa kabubut-on ug mga sugo sa Dios, sa ikaupat nga bulan, ug sa ikaunom nga adlaw sa bulan nga gitawag og Abril—
2 Diin nga mga sugo gihatag ngadto kang Joseph Smith, Jun., kinsa gitawag sa Dios, ug gi-orden nga apostol ni Jesukristo, nga nahimo nga unang anciano niini nga simbahan;
3 Ug ngadto kang Oliver Cowdery, kinsa usab gitawag sa Dios, nga apostol ni Jesukristo, nga nahimo nga ikaduha nga anciano niini nga simbahan, ug gi-orden pinaagi sa iyang kamot;
4 Ug kini sumala sa grasya sa atong Ginoo ug Manluluwas nga si Jesukristo, ngadto kang kinsa ang tanan nga himaya, karon ug sa kahangturan. Amen.
5 Human kini sa pagkatinuod ipaila ngadto niining una nga anciano nga siya nakadawat og kapasayloan sa iyang mga sala, siya nalambigit pag-usab sa mga kahilayan sa kalibutan;
6 Apan human sa paghinulsol, ug pagpaubos sa iyang kaugalingon sa kinasingkasing, pinaagi sa hugot nga pagtuo, ang Ginoo nangalagad ngadto kaniya pinaagi sa balaan nga anghel, kansang dagway sama sa kilat, ug kansang mga saput mga putli ug puti labaw sa tanan nga mga maputi;
7 Ug naghatag ngadto kaniya ug mga sugo nga nakapadasig kaniya;
8 Ug naghatag kaniya og gahum gikan sa kahitas-an; sa mga paagi nga giandam kaniadto, sa paghubad sa Basahon ni Mormon;
9 Nga naglakip sa talaan sa napukan nga mga katawhan, ug sa kahingpitan sa ebanghelyo ni Jesukristo ngadto sa mga Hentil ug ngadto sa mga Judeo usab;
10 Nga gihatag pinaagi sa pagdasig, ug napamatud-an ngadto sa uban pinaagi sa pagpangalagad sa mga anghel, ug gipahayag ngadto sa kalibutan pinaagi kanila—
11 Nagpamatuod ngadto sa kalibutan nga ang balaan nga mga kasulatan mga tinuod, ug nga ang Dios nagdasig sa mga tawo ug nagtawag kanila ngadto sa iyang balaan nga buhat niini nga panahon ug kaliwatan, ug ingon sa karaan nga mga kaliwatan;
12 Niana nagpakita nga siya mao gihapon ang Dios kagahapon, karon, ug sa kahangturan. Amen.
13 Busa, nakabaton og hilabihan ka mahinungdanon nga mga saksi, pinaagi kanila ang kalibutan pagahukman, gani kutob sa mahibalo niini nga buhat.
14 Ug kadto kinsa modawat niini sa hugot nga pagtuo, ug magbuhat og pagkamatarung, makadawat og korona sa kinabuhi nga dayon;
15 Apan kadto nga nagpatig-a sa ilang mga kasingkasing sa pagkawalay pagtuo, ug nagsalikway niini, kini mosumbalik ngadto sa ilang kaugalingon nga panghimaraut—
16 Kay ang Ginoong Dios namulong niini; ug kami, ang mga anciano sa simbahan, nakadungog ug nagpamatuod sa mga pulong sa mahimayaon nga Halangdon sa kahitas-an, ngadto kang kinsa nga himaya hangtud sa kahangturan. Amen.
17 Pinaagi niini nga mga butang kami nahibalo nga adunay Dios sa langit, kinsa walay kinutuban ug mahangturon, gikan sa kahangturan ngadto sa kahangturan mao gihapon ang dili mabalhinon nga Dios, ang tigtukod sa langit ug sa yuta, ug sa tanan nga mga butang diin anaa kanila;
18 Ug nga siya naglalang sa tawo, lalaki ug babaye, sumala sa iyang kaugalingon nga panagway ug sa iyang kaugalingon nga hitsura, siya naglalang kanila;
19 Ug naghatag ngadto kanila og mga sugo nga sila maghigugma ug mag-alagad kaniya, ang bugtong buhi ug tinuod nga Dios, ug nga siya lamang ang bugtong binuhat kinsa sila kinahanglan magsimba.
20 Apan pinaagi sa paglapas niining balaan nga mga balaod ang tawo nahimo nga mahilayon ug yawan-on, ug nahimo nga napukan nga tawo.
21 Busa, ang Makagagahum nga Dios mihatag sa iyang Bugtong Anak, sumala sa nahisulat niadto nga mga kasulatan diin gihatag pinaagi kaniya.
22 Siya nag-antus sa mga pagtintal ug wala manumbaling kanila.
23 Siya gilansang sa krus, namatay, ug mibangon pag-usab sa ikatulo nga adlaw;
24 Ug mikayab ngadto sa langit, aron molingkod sa tuo nga kamot sa Amahan, aron sa paghari uban sa labing gamhanan nga gahum sumala sa kabubut-on sa Amahan.
25 Nga kutob sa motuo ug magpabunyag diha sa iyang balaan nga ngalan, ug molahutay sa hugot nga pagtuo ngadto sa katapusan, maluwas—
26 Dili lamang kadto kinsa mituo human siya mianhi sa kinatung-an sa panahon, diha sa unod, apan kadtong tanan nga gikan sa sinugdanan, gani kutob sa gidaghanon sa wala pa siya moanhi, kinsa mituo sa mga pulong sa balaan nga mga propeta, kinsa namulong kay sila gidasig pinaagi sa gasa sa Espiritu Santo, kinsa sa pagkatinuod nagpamatuod kaniya sa tanan nga mga butang, makaangkon sa kinabuhi nga dayon,
27 Ug ingon usab niadto kinsa moabut pagkahuman, kinsa motuo sa mga gasa ug sa balaan nga mga tawag gikan sa Dios pinaagi sa Espiritu Santo, kinsa nagpamatuod sa Amahan ug sa Anak;
28 Kansang Amahan, Anak, ug Espiritu Santo usa lamang ka Dios, walay kinutuban ug mahangturon, walay katapusan. Amen.
29 Ug kami nahibalo nga ang tanan nga mga tawo kinahanglan maghinulsol ug motuo sa ngalan ni Jesukristo, ug magsimba sa Amahan sa iyang ngalan ug molahutay sa hugot nga pagtuo diha sa iyang ngalan ngadto sa katapusan, o sila dili maluwas sa gingharian sa Dios.
30 Ug kami nahibalo nga ang kapaangayan pinaagi sa grasya sa atong Ginoo ug Manluluwas nga si Jesukristo makiangayon ug tinuod;
31 Ug kami nahibalo usab, nga ang pagbalaan pinaagi sa grasya sa atong Ginoo ug Manluluwas nga si Jesukristo mao ang makiangayon ug tinuod, ngadto sa tanan kinsa nahigugma ug nag-alagad sa Dios sa ilang tibuok nga mga gahum, mga hunahuna, ug kusog.
32 Apan adunay kahigayunan nga ang tawo mawad-an sa grasya ug mobiya gikan sa buhi nga Dios;
33 Busa himoa nga ang simbahan magpatalinghug ug mag-ampo sa kanunay, tingali unya og mahulog ngadto sa pagtintal;
34 Oo, ug gani himoa nga sila kinsa mga balaan mopatalinghug usab.
35 Ug kami nahibalo nga kini nga mga butang mga tinuod ug sumala sa mga pagpadayag ni Juan, ni magdugang ngadto, ni magkuha gikan sa panagna mahitungod sa iyang basahon, ang balaan nga mga kasulatan, o mga pagpadayag sa Dios nga moabut sa dili madugay pinaagi sa gasa ug gahum sa Espiritu Santo, sa tingog sa Dios, o sa pagpangalagad sa mga anghel.
36 Ug ang Ginoong Dios namulong niini; ug kadungganan, gahum ug himaya ihatag ngadto sa iyang balaan nga ngalan, karon ug sa kahangturan. Amen.
37 Ug usab, pinaagi sa sugo ngadto sa simbahan mahitungod sa paagi sa bunyag—Tanan kadto kinsa magpaubos sa ilang mga kaugalingon sa atubangan sa Dios, ug magtinguha sa pagpabunyag, ug moduol uban ang masulub-on nga mga kasingkasing ug mahinulsulon nga mga espiritu, ug magpamatuod sa atubangan sa simbahan nga sila sa pagkatinuod naghinulsol sa tanan nila nga mga sala, ug sila andam sa pagdala diha kanila sa ngalan ni Jesukristo, nga adunay hugot nga tinguha sa pag-alagad kaniya ngadto sa katapusan, ug sa pagkatinuod magpakita pinaagi sa ilang mga buhat nga sila makadawat sa Espiritu ni Kristo ngadto sa kapasayloan sa ilang mga sala, pagadawaton pinaagi sa bunyag ngadto sa iyang simbahan.
38 Ang katungdanan sa mga anciano, mga pari, mga magtutudlo, mga deakono, ug mga sakop sa simbahan ni Kristo—Ang usa ka apostol mao ang usa ka anciano, ug kini iyang balaan nga tawag ang pagbunyag;
39 Ug ang pag-orden sa uban nga mga anciano, mga pari, mga magtutudlo, ug mga deakono;
40 Ug ang pagpangalagad sa pan ug bino—ang mga simbolo sa lawas ug dugo ni Kristo—
41 Ug ang pagkumpirma niadto kinsa mga nabunyagan diha sa simbahan, pinaagi sa pagpandong sa mga kamot alang sa bunyag sa kalayo ug sa Espiritu Santo, sumala sa mga kasulatan;
42 Ug ang pagtudlo, pagpatin-aw, pag-awhag, pagbunyag, ug pagbantay diha sa simbahan.
43 Ug ang pagkumpirma sa simbahan pinaagi sa pagpandong sa mga kamot, ug ang paghatag sa Espiritu Santo;
44 Ug ang pagpangulo sa tanan nga mga katiguman.
45 Ang mga anciano mao ang magdumala sa mga katiguman samtang sila gigiyahan sa Espiritu Santo, sumala sa mga sugo ug mga pagpadayag sa Dios.
46 Ang katungdanan sa pari mao ang pagpamulong, pagtudlo, pagpatin-aw, pag-awhag, ug pagbunyag, ug pagpangalagad sa sakramento,
47 Ug pagduaw sa balay sa matag sakop, ug pag-awhag kanila sa pag-ampo sa dayag ug sa tago, ug pag-amuma sa tanan nga mga katungdanan sa banay.
48 Ug siya usab mag-orden sa uban nga mga pari, mga magtutudlo, ug mga deakono.
49 Ug siya mao ang mangulo sa mga tigum kon walay anciano nga motambong;
50 Apan kon adunay anciano nga motambong, siya igo lamang sa pagpamulong, pagtudlo, pagpatin-aw, pag-awhag, ug pagbunyag,
51 Ug pagduaw sa balay sa matag sakop, nag-awhag kanila sa pag-ampo sa dayag ug sa tago ug pag-amuma sa tanan nga mga katungdanan sa banay.
52 Sa tanan niini nga mga katungdanan ang pari mao ang motabang sa anciano kon gikinahanglan sa panahon.
53 Ang katungdanan sa magtutudlo mao ang pagbantay diha sa simbahan sa kanunay, ug magpaduol ug maglig-on kanila;
54 Ug ang pagtan-aw nga walay kadautan sa simbahan, ni kapintas sa usag usa, ni pamakak, paglibak, ni pagsulti og mga dautan;
55 Ug ang pagtan-aw nga ang simbahan magkatigum sa kanunay, ug usab ang pagtan-aw nga ang tanan nga mga sakop naghimo sa ilang katungdanan.
56 Ug siya mangulo sa mga katiguman kon walay motambong nga anciano o pari—
57 Ug pagatabangan sa kanunay, sa iyang tanan nga mga katungdanan sa simbahan, sa mga deakono, kon ang panahon gikinahanglan.
58 Apan ni mga magtutudlo ni mga deakono adunay pagtugot sa pagbunyag, pagpangalagad sa sakramento, o pagpandong sa mga kamot;
59 Sila, bisan pa niana, magpasidaan, magpatin-aw, mag-awhag, ug magtudlo, ug magdapit sa tanan sa pagduol ngadto kang Kristo.
60 Matag anciano, pari, magtutudlo, o deakono i-orden sumala sa mga gasa ug sa balaan nga mga tawag sa Dios ngadto kaniya; ug siya i-orden pinaagi sa gahum sa Espiritu Santo, nga mao ang usa kinsa nag-orden kaniya.
61 Ang pipila ka mga anciano nga naglangkob niini nga simbahan ni Kristo kinahanglan nga magtigum sa komperensya makausa sa tulo ka bulan, o matag karon ug unya ingon sa gisugo o gitudlo sa mao nga mga komperensya;
62 Ug ang mao nga mga komperensya kinahanglan mobuhat sa bisan unsa nga buluhaton sa simbahan nga gikinahanglan nga pagabuhaton niana nga panahon.
63 Ang mga anciano makadawat sa ilang mga pagtugot gikan sa uban nga mga anciano, pinaagi sa pagboto diha sa simbahan diin sila nahisakop, o diha sa mga komperensya.
64 Matag pari, magtutudlo, o deakono, kinsa gi-orden pinaagi sa usa ka pari, mahimo nga makakuha og usa ka kalig-unan gikan kaniya sa panahon, diin nga kalig-unan kon ipakita ngadto sa anciano, makahatag kaniya og pagtugot, nga mohatag kaniya og katungod sa pagpahigayon sa mga katungdanan sa iyang balaan nga tawag, o siya makadawat niini diha sa komperensya.
65 Walay tawo nga i-orden ngadto sa bisan unsa nga katungdanan niini nga simbahan, diin sa husto nga paagi adunay natukod nga sanga sa ingon, nga walay pagboto niana nga simbahan;
66 Apan ang tigdumala nga mga anciano, tigpanaw nga mga obispo, halangdon nga mga magtatambag, halangdon nga mga pari, ug mga anciano, adunay kahigayunan sa pag-orden, diin walay sanga sa simbahan nga ang usa ka pagboto mahimo nga pagahimoon.
67 Matag presidente sa halangdon nga pagkapari (o tigdumala nga anciano), obispo, halangdon nga magtatambag, ug halangdon nga pari, i-orden pinaagi sa paggiya sa halangdon nga konseho, o sa kinatibuk-an nga komperensya.
68 Ang katungdanan sa mga sakop human sila gidawat pinaagi sa bunyag. —Ang mga anciano o mga pari kinahanglan nga adunay igo nga panahon sa pagpatin-aw sa tanan nga mga butang mahitungod sa simbahan ni Kristo ngadto sa ilang pagsabut, sa dili pa sila makaambit sa sakramento ug gikumpirma pinaagi sa pagpandong sa mga kamot sa mga anciano, aron nga ang tanan nga mga butang mahimo sa husto nga paagi.
69 Ug ang mga sakop mopakita ngadto sa panan-aw sa simbahan, ug usab sa panan-aw sa mga anciano, pinaagi sa matarung nga kinabuhi ug panultihon, nga sila takus niini, nga unta adunay mga buhat ug hugot nga pagtuo nga mauyunon sa balaan nga mga kasulatan—naglakaw nga balaanon sa panan-aw sa Ginoo.
70 Matag sakop sa simbahan ni Kristo nga adunay mga anak modala kanila ngadto sa mga anciano sa simbahan, kinsa mopandong sa ilang mga kamot diha kanila sa ngalan ni Jesukristo, ug mopanalangin kanila pinaagi sa iyang ngalan.
71 Walay usa nga madawat ngadto sa simbahan ni Kristo gawas kon siya moabut sa panuigon sa pagkamay-tulubagon diha sa atubangan sa Dios, ug makahimo sa paghinulsol.
72 Ang bunyag kinahanglan pagabuhaton sa mosunod nga paagi ngadto sa tanan nga maghinulsol—
73 Ang tawo kinsa gitawag sa Dios ug adunay pagtugot gikan kang Jesukristo sa pagbunyag, mokanaog ngadto sa tubig uban sa tawo kinsa nagpaila sa iyang kaugalingon aron magpabunyag, ug mosulti, motawag kaniya pinaagi sa iyang ngalan: Ingon nga sinugo ni Jesukristo, ako magbunyag kanimo sa ngalan sa Amahan, ug sa Anak, ug sa Espiritu Santo. Amen.
74 Unya siya mopaunlod kaniya diha sa tubig, ug mopatunga pag-usab gikan sa tubig.
75 Kini angay nga ang simbahan magtigum kanunay aron sa pag-ambit sa pan ug bino agi og handumanan sa Ginoong Jesus;
76 Ug ang anciano ug ang pari mangalagad niini; ug niini nga paagi siya mangalagad niini—siya moluhod uban sa katiguman ug motawag diha sa Amahan sa maligdong nga pag-ampo, mag-ingon:
77 O Dios, ang Amahan sa Kahangturan, kami mangayo kanimo pinaagi sa ngalan sa imong Anak, nga si Jesukristo, sa pagpanalangin ug pagbalaan niining pan ngadto sa mga kalag sa tanan niadto kinsa moambit niini; nga sila unta mokaon agi og handumanan sa lawas sa imong Anak, ug mosaksi nganha kanimo, O Dios, ang Amahan sa Kahangturan, nga sila andam sa pagdala nganha kanila sa ngalan sa imong Anak, ug sa kanunay mohinumdom kaniya ug maghupot sa iyang mga sugo diin siya mihatag kanila, nga sila unta sa kanunay makabaton sa iyang Espiritu uban kanila. Amen.
78 Ang paagi sa pagpangalagad sa bino—siya mokuha usab sa kopa, ug moingon:
79 O Dios, ang Amahan sa Kahangturan, kami mangayo kanimo, pinaagi sa ngalan sa imong Anak, si Jesukristo, sa pagpanalangin ug pagbalaan niining bino ngadto sa mga kalag sa tanan niadto kinsa moinom niini, nga sila unta mohimo niini agi og handumanan sa dugo sa imong Anak, nga gipaagas alang kanila; nga sila unta mosaksi nganha kanimo, O Dios, ang Amahan sa Kahangturan, nga sila sa kanunay mahinumdom kaniya, nga sila unta makabaton sa iyang Espiritu uban kanila. Amen.
80 Bisan kinsa nga sakop sa simbahan ni Kristo nga makalapas, o nakahimo og usa ka sayop, pagahatagan og pagtagad sumala sa nasulat sa mga kasulatan.
81 Kini mao ang katungdanan sa daghan nga mga simbahan, nga naglakip sa simbahan ni Kristo, sa pagpadala og usa o labaw pa sa ilang mga magtutudlo aron sa pagtambong sa pipila ka mga komperensya nga gihimo sa mga anciano sa simbahan,
82 Uban sa usa ka lista sa mga ngalan sa pipila ka mga sakop nga nagkauyon sa ilang mga kaugalingon uban sa simbahan sukad sa katapusan nga komperensya; o ipadala pinaagi sa pipila ka mga pari; aron ang kasagaran nga lista sa tanan nga mga ngalan sa tibuok simbahan matipigan diha sa basahon pinaagi sa usa sa mga anciano, kang bisan kinsa nga itudlo sa uban nga mga anciano matag karon ug unya.
83 Ug usab, kon adunay gipapahawa gikan sa simbahan, aron nga ang ilang mga ngalan mahimo nga pagapapason gikan sa kinatibuk-an nga talaan sa mga ngalan sa simbahan.
84 Tanan nga mga sakop nga mobalhin gikan sa simbahan diin sila nagpuyo, kon motambong sa simbahan diin sila wala mailhi, mahimo nga magdala og sulat nga magpamatuod nga sila mauyunon nga mga sakop ug maayo ang dungog, diin nga pagpamatuod mahimo nga pirmahan pinaagi ni bisan kinsa nga anciano o pari kon ang sakop nga modawat sa sulat sa iyang kaugalingon nakasinati sa anciano o pari, o kini mahimo nga pirmahan sa mga magtutudlo o mga deakono sa simbahan.