text:
Augusto
Si Sesar Augusto (Linatin: Imperator Caesar Divi Filius Augustus; Septiyembre 23, 63 BK – Agosto 19, 14 PK), gipanganak Cayo Octavio Turino (Linatin: Gaius Octavius Thurinus) hangtod tuig 27 BK ug naila isip Cayo Julio César Octaviano (Linatin: Gaius Julius Caesar Octavianus) human giadap, maoy giilang una ug usa sa kinamaayohang mga emperador sa Roma sugod 27 BK hangtod sa iyang kamatayon niadtong 14 AD. Iyang gipabilin ang inisyal nga porma sa Republika sa Roma, apan sa pagkatinood siya nagmando isip usa ka awtokratiko. Iyang gitapos ang pipila ka tuig sa mga gubat ug gihatagan ang Roma sa usa ka panahon sa kalinaw ug kabantog, ang Pax Romana (Kalinaw nga Romanhon). Ang kalibotanong Mediteranyo nakatilaw ug dugay nga kalinaw nga milungtad og labaw pa sa duha ka siglo. Gipadako ni Augusto ang gingsakopan sa imperyo ug nakiglinaw sa Parthia pinaagi sa diplomasya. Gireporma niya ang pagbuwis sa imperyo, gipanindot ang mga dalan sa imperyo, nagpahimo og sistema sa koreyo, aramadong puwersa, ug mipundar sa Gwardiyang Pretoriano ug mihimo'g opisyal nga polisya ug tigsugpo sa kalayo nga puwersa sa Roma. Kadaghanan sa mga inprastruktura sa dakbayan sa Roma gipang-ayo ubos kang Augusto, ug nahisulat sa iyang Res Gestae Divi Augusti, nga anaa pa hangtod karon. Naminyo siya kang Livia Drusilla sulod sa 51 ka tuig. Sa kamatayon niya sa tuig 14 PK, gideklara siya sa senado isip ginoo. Ang mga ngalan niyang Augusto ug Sesar giadap sa mga misunod nga emperador sa Roma ug ang bulan nga Sextilis gialisdan og Augusto (Agosto). Gisundan siya kang Tiberius.
Mga sulod
- 1 Sayong kinabuhi
- 2 Pagsaka sa gahom
- 3 Nahimong Augustus si Octavian: ang pagkatukod sa Prinsipasya
- 4 Pagdumala
- 5 Suksesyon
- 6 Legasiya
- 7 Mga reperensya
Sayong kinabuhi[usba | edit source]
Si Augustus natawo sa Roma sa pangalang Gaius Octavius, sama sa iyang amahan (si Gauis Octavius ang maguwang). Wala magdugay human sa pagkatawo ni Octavius, siya gihatagan sa iyang amahan sa apelyidong Thurinus, isip paghinumdom sa iyang kadaugan sa Thurii batok sa usa ka pag-alsa. Ang iyang inahan, si Atia Balba Caesonia, ig-agaw ni Julius Caesar, kinsa nahimong usa sa mga heneral sa Roma, ug gani nahimong usa ka diktador hangtod sa kamatayon.
Siya naggugol sa iyang sayong mga panahon kuyog ang iyang apohan, duol sa Veletrae (karon Velletri). Niadtong 58 BK, sa upat pa ang iyang panu-igon, namatay ang iyang amahan. Busa, siya mipuyo uban sa iyang ama-ama, si Lucius Marcius Philippus.
Niadtong 51 BK, sa edad onse, siya ang mibatbat sa pamulong alang sa lubong sa iyang apohan nga si Julia Caesaris. Sa edad kinse nadawat niya ang toga virilis, ug usab napili ngadto sa Kolehiyo sa mga Pontipiko. Mihangyo si Caesar nga mo-apil si Octavius sa iyang kampanya sa Aprika, apan mibabag si Atia tungod sa kabata pa niya. Sa misunod nga tuig, misugot na siya nga mokuyog si Octavius ngadto sa Hispania, apan nasakit kini ug dili makakuyog. Sa naayo na siya, milayag siya ngadto sa pronte, apan nalunod ang barko nga iyang gisakyan. Human maanod uban ang pipila ka kauban, sila nakabalik sa mamala ug naka-abot sa kampo ni Caesar, latas sa teritoryo sa mga kaaway. Sa ilang pag-abot, ug sa pagkasayod sa nahitabo, nalipay ug nahimuot si Caesar kang Augustus. Human sa kampanya, sila mipauli sakay ang samang karwahe, ug giusab sa hilom ni Caesar ang iyang katapusang habilin.
Pagsaka sa gahom[usba | edit source]
Sa dihang gipatay si Caesar niadtong Marso, 44 BK, nagtungha si Octavius disto sa Apollonia (karon Albanya). Sa ilang pagbasa sa kataposang hangyo ni Caesar ilang nahibalo-an nga, tungod kay wala siyay lehitimong anak, iyang gisagop si Octavius isip iyang anak ug sumusunod. Isip pagtuman sa adopsyon, gigamit ni Octavius ang ngalang Gauis Julius Caesar. Ang tradisyong Romanhon usab nagsugo nga iyang ipuno ang apelyidong Octavianus, aron ma-ilhan ang iyang bayolohikal nga banay. Kini nga ngalan maoy basehan sa tawag nga Octavian, kinsa gigamit sa daghang mga historyador.
Human niini, mi-rekrut ug usa ka gamay'ng pwersa si Octavian didto sa Apollonia. Siya mi-adto sa Italya, ug gipakusgan ang iyang kasundalohan human gipa-apil ang mga beteranong sundalo ni Caesar. Iyang nakabig ang mga lehiyonaryo ni Caesar human gipakita ang iyang estado isip sumusunod niini. Apan, kay napulo'g walo ra ang iyang panuigon, siya gipagamay sa iyang mga kaaway.
Didto sa Roma, siya naghimo'g usa ka lu-ag nga alyansa, gani matawag nga junta, uban ni Marco Antonio ug Marcus Aemilius Lepidus. Ang maong alyansa gitawag ug Ikaduhang Triyumbirato, usa ka gamhanang alyansa nga milungtad og lima ka tuig.
Ilang gigamit ang ilang gahom aron mohimo'g usa ka purga, diin daghang mga senador ug mga lider ang nawagtanga'g gahom, samtang ang uban gipatay. Ang unang nakatilaw niini mao ang mga senador nga mitabang sa pagpatay kang Julius Caesar.
Nagsugod og usa ka kampanya sila Marco Antonio ug Octavian batok kang Brutus ug Cassius, kinsa mipuga ngadto sa silangan. Didto sa Philippi, Macedonia, nagmada-ogon ang kasundaluhan ni Caesar, ug nagpakamatay silang Brutus ug Cassius. Samtang mibalik si Octavian sa Roma, mi-adto si marco Antonio sa Ehipto, diin siya nakig-alyansa kang Cleopatra, ang kanhi hinigugma ni Caesar.
Samtang naa sa Ehipto, nagkahigugmaay sila Antonio ug Cleopatra. Aduna silay tulo ka anak, si Alexander Helios, Cleopatra Selene, ug Ptolemy Philadelphus. Gibiyaan ra usab ni Antonio si Cleopatra aron pakaslan ang igsuon ni Octavian nga si Octavia, kinsa namamkon sa duha nila ka anak nga babaye nga pulos ginganla'g Antonia. Niadtong 37 BK, gibiyaan ni Antonio si Octavia, kay mobalik sa usab siya kang Cleopatra. Natunga ang mga teritoryo ug mga sundalo sa duha ka paksyon - ang kang Antonio ug kang Octavian.
Samtang nagsugod si Antonio ug pipila ka kampanya didto sa Ehipto, si Octavian nagkonsolidar sa iyang gahom didto sa Roma. Iyang gipalapdan ang iyang kasundalohan, ug nagpasi-ugda'g mga propaganda nga si Marco Antonio nahimo nang Ehiptohanon inay Romano. Nagka-init ang ppanagribal nilang duha, ug busa, niadtong 32 BK, mideklara og gubat si Octavian. Didto sa Actium, sa kasadpang baybayon sa Gresya, nahitabo ang usa ka nabal nga sangka. Napildi si Antonio, ug siya ug ang iyang mga kauban miikyas ngadto sa Ehipto. Gigukod sila ni Octavian, ug human ang lain na usab nga kapildihan, nagpakamtay si Antonio. Wala magdugay, nagpakamatay si Cleopatra. Gipapatay usab ni Octavian si Caesarion, ang giingong anak ni Caesar kang Cleopatra.
Nahimong Augustus si Octavian: ang pagkatukod sa Prinsipasya[usba | edit source]
Ang kasadpang bahin sa Imperyo misuporta na ni Octavian sa wala pa ang Sangka sa Actium niadtong 30 BK, ug human sa maong sangka ug sa pagkapukan ni Cleopatra ug Marco Antonio, ang Silangang bahin nahulog na usab sa kamot ni Octavian. nahulopg sa kagubot ang Roma human sa miaging mga gubat sibil, apan dili pa andam ang Roma sa pagdawat sa gahom ni Octavian; apa si Octavian, sa iyang bahin, dili makahimong mobuhi sa iyang awtoridad, kay basin magkagubot ang iyang mga heneral. Busa, gibuwag ni Octavian ang iyang personal nga kasudalohan, ug midagan isip Konsul. Sa maong lihok, bisan tuod og nawala kaniya ang iyang personal nga militar, siya naman usab ang legal nga tigdumala sa mga opisyal nga lehiyon sa Roma.
Unang Kasabotan[usba | edit source]
Niadtong 27 BK iyang opisyal nga gi-uli ang gahom ngadto sa Senado sa Roma, ug misugyot sa paghunong sa iyang kaugalingong pagdumalang militar sa Ehipto. Adunay pipila ka huhongihong nga mana-og si Octavian sa pwesto, busa mi-aksyon ang iyang mga sumusunod pinaagi sa mga rayot. Aron mahunong ang kagubot, naghimo'g kasabotan ang Senado ug ang mga nagsuporta ni Octavian, ang Unang Kasabotan. Ila siyang gihatagan og prokonsular nga awtoridad alang sa Kasadpang bahin sa imperyo ug sa Syria &emdash mga probinsya nga, kon tipunon, maoy naghupot sa hapit 70% sa tanang mga lehiyon sa Roma.
Gihatagan usab siya sa titulong Augustus ug Princeps. Ang Augustus usa ka relihiyoso inay politikal nga titulo. Kung ibutang sa atong kontemporaryong panahon, kini nga titulo naghatag og walay kinutubang gahom nga "diyosnon". Human sa iyang mga dugo-ong pamaagi sa pagsaka sa gahom, ang maong pag-usab sa pangalan maoy nagbuwag sa iyang karaang dugo-ong pagkatawo isip Octavian, ngadto sa iyang diyosnon ug linamdagang pagdumala isip Augustus. Ang Princeps mahubad isip "unang lungsoranon" o "unang lider". Kini gihatag sa karaang Republika ngadto sa mga tawong nakatabang og dako sa estado. Si Gnaeus Pompey nakadawat usab niining tituloha.
Gihatagn usab si Augustus sa katungod nga sul-obon ang Koronang Sibiko. Kini kasagarang ibutang sa ulo sa mga heneral sulod sa seremonya sa Triyumpe. Ang maong katungod sa pagbaton ug pagsul-ob sa korona maoy usa ka klarong indikasyon sa pagkatukod sa usa ka monarkiya. Apan, atong mabantayan, nga walay bisan usa niining mga tituloha, ni ang korona, naghatag kang Augustus og dugang mga gahom o awtoridad; tungod kay ang tanang intensyon sa bag-ong Augustus mao ra ang usa ka dungganang lungsoranong Romano, apan ang pagkakonsul ra gihapon ang gahom niya.
Kini nga mga aksyon sa Senado makita isip lahi o katingad-an, apan mahinumduman nga dili na kini mao ang samang pundok sa mga politiko nga mipatay kang Julius Caesar kaniadto. Gipurga na ni Octavian ug ni Marco Antonio ang Senado kaniadto, ug gipamulihan ang masupakong senador sa ilang kaugalinong mga loyalista. Kon unsa ka gawasnon ang senado sa ilang paghatag niining mga tituloha kang Octavian, nagpabiling usa ka misteryo.
Ikaduhang Kasabotan[usba | edit source]
Niadtong 23 BK gibuhian ni Augustus ang iyang pagkakonsul, apan nagpabilin sa iyang konsular nga imperium. Kini maoy nakatukmod sa paghimo'g bag-ong kompromiso ni Augustus ug sa Senado, ang Ikaduhang Kasabotan. Gihatagan si Augustus sa gahom sa usa ka tribune (Tribunicia potestas). Tungod niini, mahimo niyang tawgon ang Senado ug ang katawhan sa iyang pagbout, mahimo niyang i-veto ang asembliya o ang Senado, bantayan ang ilang mga eleksyon, ug ang katungod nga makasulti pag-una sa bisan-unsang panagtigom.
Gihatagan usab si Augustus sa imperium sa tibuok dakbayan sa Roma. Kini nagpasabot nga ang tanang sundalo anaa ubos sa iyang pagmando, inay sa mga praefect. Dugang pa niini, gihatagan usab siya og imperium proconsulare maius (Imperium ibabaw sa tanang konsul). Kini nagpasabot nga aduna siyay gahom sa panginlabot sa tanang gipangbuhat sa tanang probinsya, usg sa pagusab sa bisan-unsang desisyon sa mga gobernador. Tungod usab niini, siya lamang ang bugtong makadawat sa usa ka triyumpe, kay siya man ang pamuno sa tanang kasundalohan sa tibuok imperyo.
Niadtong 22 AD, wala makadagan si Augustus sa eleksyon alang sa pagkakonsul. Usab, daghan ang nangahadlok nga ang "manlalaban sa katawhan" buot na usab nga pakanaogon sa mga aristokratikong mga lider. Nagrayot ang mga tawo, ug usa ra ang ilang gibutang sa pwesto sa konsul, aron lamang kang Augustus. Sa kataposan, misugot ang senado nga pasul-obon si Augustus sa insinya sa konsul, atubangan sa publiko ug sa Senado. Epektibong nahunong ang kagubot; ug bisan pa man nga dili gayod konsul si Agusutus, ang importante alang kanila mao nga siya naglihok isip usa.
Kini nga mga gahom kinahanglan sabto isip ekstraordinaryong mga gahom, kay ang tinood nga gahom anaa ubos sa Senado ug sa katawhan. Wala gidala ni Augustus ang iyang kaugalingon isip usa ka awtokratiko ni monarko, usab nagpabilin siya sa iyang titulo nga Princeps. Human sa kamatayon ni Lepidus niadtong 13 BK, iyang gipuno ang posisyon sa Pontifex Maximus, ang dako sa simbahang pagano sa Roma.
Ang mga misunod nga mga Emperador nga Romano, sa pagkatinood, limitado ra sa mga gahom ug awtoridad nga nadawat ni Augustus. Apan kasagaran, aron magpakita ug pagpaubos, ang mga bag-ong Emperador usahay dili modawat sa pipila ka titulo nga anaa kang Augustus. Apan kasagaran usab, sa pagkadugay na nila sa trono, magpuno sila ug pipila ka mga titulo bisan walay pagtugot sa Senado. Gani daghan ang mi-angkon sa pagka-Dios, ang kinatas-ang titulo nga madawat sa usa ka tawo. Ang Koronang Sibiko, Insinyang Konsular, ug usab ang lilang sanina sa usa ka Triyumpanteng Heneral (toga picta), maoy nahimong simbolong Imperyal hangtod na sa panahong Bizantino. Gani, pipila ka mga tribong Aleman ang migamit niini aron ipakita ang ilang katungod sa pagdumala sa Roma.
Pagdumala[usba | edit source]
Human makuha ang gahom gamit ang popularidad ug kusog,midumala si Augustus uban sa abilidad ug sa dakong pagbantay &emdash pagbantay nga dili mahugno ang imperyo, ug pagbantay nga dili mawala ang pagsalig sa katawhan kaniya. Tuod man, ilis sa iyang hapit walay kataposang gahom, iyang gihatagan ang Roma og 40 ka tuig sa kalinaw ug kabantog. Kini gitawag ug Pax Romana.
Repormang Militar[usba | edit source]
Iyang gimugna ang labing unang permanenteng kasundalohan ug marina alang sa Roma. Iya silang gibutang sa mga utlanan sa imperyo, layo sa mga dakbayan nga kasudlan nila sa politika. Usa usab ka linain nga pundok, ang mga Guwardiyang Praetoryano, ang iyang gibutang sa Roma ug sa kasikbit nga mga lungsod aron maprotektahan ang iyang kaugalingon. Ang dagkong kantidad sa mga inilog sa gubat maoy iyang gihatag sa kasundalohan aron iyang makuha ang ilang pagsalig.
Repormang Sibil[usba | edit source]
Gimugna ni Augustus ang usa ka ministriya alang sa transportasyon. Kini maoy iyang gitahasan sa paghimo ug daghang mga agi-anan. Tungod niini, mipaspas ang komunikasyon, panagbaylo, ug ang transportasyon.
Daghan usab ang mga piyesta ug mga kalingawan ang iyang gihatag sa katawhan sa Roma aron makuha ang ilang pagsalig.
Mga gipangtukod[usba | edit source]
Adunay lapad nga programa si Augustus aron magtukod og mga bag-ong edipisyo, ug aron usab ayohon ang kadtong nangaguba.
Aniay pipila sa iyang gipatukod:
- usa ka bag-ong balay o Curia alang sa Senado
- ang "Forum ni Augustus"
- mga bag-ong templo alang kang
- Usa ka shrine duol sa Circus Maximus
Iya usab nga gipaayo ang
Polisiyang ekonomikanhon[usba | edit source]
Kadaghanan sa mga tigdumala sa Roma gamay ra ang nahibalo-an bahin sa ekonomiks, ug apil na niini si Augugstus. Iyang gipasobraa'g buhis ang agrikultura, ug ang mahalin iyang igasto alang sa mga sundalo, mga dula, ug sa mga templo. Apan ang suweldo ug ang presyo sa adlaw-adlaw'ng pamaliton iya rang gipasagdaan ubos sa mga merkado. Kini nga sistema maayo sa sinugdan lamang, apan sa dihang wala nay misulod nga mga kuwarta gikan sa inilog sa gubat, mihunong usab ang pagtubo sa ekonomiya.
Kultural ug Pangrelihiyong mga reporma[usba | edit source]
Dako ang pagsuporta ni Augustus sa mga ginoong Romanhon, ilabi na kang Apollo. Sa iyang pagpildi sa Ehipto, iya kining gipagawas isip kadogan sa mga Diyos sa Roma batok sa mga Diyos sa Ehipto.
Aron mapadako ang garbo sa mga Romanhon sa ilang kagikan ug kaagi, daghan ang mga proyekto ni Augustus alang sa pagbuhi sa kasaysayan sa Roma. Usa na niini mao ang iyang pagsuporta sa mga manunulat sama kang Virgil, Horace, Ovid, ug Livy.
Kabag-ohang Moral[usba | edit source]
Milusad si Augustus og usa ka krusada alang s kabag-ohang moral. Iyang gipasaka ang importansya sa kasal, pamilya, ug ang pagpanganak, samtang iyang gipa-ubos ug gibawal ang kaluho, pagpanapaw, prostitusyon, ug ang homosekswalidad. Apan usa ka dakong palpak ang maong krusada, kay ang iya mismong anak nga babaye napahawa sa Roma tungod sa pagpanapaw.
Konklusyon[usba | edit source]
Wala magdugay, nakuha ra ni Augustus ang suporta sa kadaghan sa artistokrasya, bisan adunay gamay nga gusto gihapong mobalik sa republika. Ang iyang kadaogan, mga reporma, ug gani ang iyang mga kalingawan nga gihatag sa katawhan maoy nakapadako sa iyang popularidad. Gani sa iyang pagkamatay, lisod na huna-hunaon ang pagbalik sa karaang sistema. Apan ang dakong pangutana mao ang kung kinsa ang mopuli kaniya.
Suksesyon[usba | edit source]
Dako kaayo ang gahom ni Augustus, gani aduna siyay katungod sa pagtudlo kung kinsa ang mopuli kaniya, usa ka batasan nga wala na buhata sa Roma niadtong panahona. Sa pagka-una, ang maayong pili-on mao si Marcellus, ang anak sa igsoon ni Augustus, kinsa gikasal sa iyang anak nga si Julia Caesaris. Apan namatay si Marcellus tungod sa pagkahilo sa pagkaon niadtong 23 BK.
human sa kamatayon ni Marcellus, gipakasal ni Augustus ang iyang anak-babaye ngadto kang MArcus Agrippa, ang iyang "tuong-kamot". ANg maong kasal nagbunga og lima ka anak: Gaius Caesar, Lucius Caesar, Vipsania Julia, Agrippina ang Maguwang, ug Postumus Agrippa. Miguwa ang intensyon ni Augustus nga papulihon ang unang duha ka bata, sa dihang ila siyang gisagop isip iyang kaugalingong anak. Gipaboran usab niya ang anak sa iyang asaw'ng si Livia, sila si Nero Claudius Drusus Germanicus ug Tiberius Claudius, human sila makakuha'g dagkong kayutaan didto sa Alemanya.
Namatay si Marcus Agrippa niadtong 12 BK. Tungod niini, gibuwagan ni Tiberius Claudius ang iyang kaugalingong asawa aron pakaslan ang nabiyuda ni Agrippa (ang anak-babaye ni Augustus).
Sa dihang namatay sila si Gauis Caesar ug si Lucius Caesar niadtong 4 AD ug 2 AD, ug sa nahi-unang kamatayon sa iyang igsoong si Brusus niadtong 9 AD, gipatawag si Tiberius sa Roma, diin siya gisagop ni Augustus.
Niadtong Agosto 14, 14 AD, namatay si Augustus. Si postumus Agrippa ug Tiberius ang ginganlan isip dungang mopuli kaniya. Apan gipalayas si Postumus, ug wala magdugay siya gipapatay. Walay nasayod kun kinsa ang nagpapatay. Busa, si Tiberius ang nahimong bugtong Emperador sa Roma.
Legasiya[usba | edit source]
Gihimong Diyos si Augustus human sa iyang kamatayon. Ang iyang hinulmang apelyido, ang Caesar, ug ang iyang titulong Augustus maoy nahimong permanenteng titulo alang sa emperador sa Roma alang sa misunod nga 400 ka tuig alang sa mga nagdumala sa Roma, ug human gipadayon usab alang sa mga tigdumala sa Constantinople. Sa daghang mga pinulongan, caesar ang nahimong pulong alang sa "emperador", sama sa Inaleman (Kaiser), sa Dutch(keizer), ug sa Ruso (tsar). Ang kulto sa Diyosnong Augustus nagpadayon kutob niadtong pagka-emperador ni Constantino I, sa dihang gihimong opisyal nga relihiyon ang Kristiyanismo. Tungod niini, daghan ang mga estatuwa nga gibutang alang kaniya. Ang mosoleyo usab niya gibutnga'g mga haligi nga tumbaga, diin gikulit ang mga inskripsyon bahin sa iyang kinabuhi, ang Res Gestae Divi Augusti. Bisan gani sa Bibliya, ang pangalang Caesar Augustus gihisgotan sa Lucas 2:1.
Ang bulan nga Agosto gingalan alang kaniya. Kining bulana orihinal nga gipanganla'g Sextilis (kini maoy ika-unom nga bulan sa kalendaryong Romano). Busa, duha ka Caesar ang gipahinungdan sa kalendaryo: si Julius Caesar (Hulyo) ug si Augustus (Agosto).
Ang dagway ni Augustus[usba | edit source]
Adunay tinagong kampanya si Augustus bahin sa iyahang dagway sa publiko: kinahanglang usa ra ka dagway ang pagagamiton alang sa mga estatuwa o mga pasidungog. Bisan og natigulang na siya, siya gihulagway sa mao ra gihapong dagwaya. Tungod niini, ang iyang imahen mao ra ang labing dali nga ma-ilhan kun itandi sa mga imahen sa ubang mga emperador.
Ang labing inilang estatuwa niya mao ang "Augustus sa Prima Porta" didto sa mga Museyo sa Batikano.
-
Detalye sa Ulo sa Augustus sa Prima Porta
-
-
-
Tumbagang estatuwa ni Augustus sa usa ka museyo sa Atenas.
Mga reperensya[usba | edit source]
- Bourne, Ella. "Augustus as a Letter-Writer," Transactions and Proceedings of the American Philological Association (Volume 49, 1918): 53–66.
- Bowersock, G. W. (1990). "The Pontificate of Augustus", in Kurt A. Raaflaub and Mark Toher (eds.): Between Republic and Empire: Interpretations of Augustus and his Principate. Berkeley: University of California Press, 380–394. ISBN 0-520-08447-0.
- Bunson, Matthew (1994). Encyclopedia of the Roman Empire. New York: Facts on File Inc. ISBN 0-8160-3182-7
- Chisholm, Kitty and John Ferguson. (1981). Rome: The Augustan Age; A Source Book. Oxford: Oxford University Press, in association with the Open University Press. ISBN 0-19-872108-0.
- Dio Cassius, The Roman History: The Reign of Augustus, London, Penguin Books, 1987, ISBN 0-14-044448-3.
- Eck, Werner; translated by Deborah Lucas Schneider; new material by Sarolta A. Takács. (2003) The Age of Augustus. Oxford: Blackwell Publishing (hardcover, ISBN 0-631-22957-4; paperback, ISBN 0-631-22958-2).
- Eder, Walter. (2005). "Augustus and the Power of Tradition," in The Cambridge Companion to the Age of Augustus (Cambridge Companions to the Ancient World), ed. Karl Galinsky, 13-32. Cambridge, MA; New York: Cambridge University Press (hardcover, ISBN 0-521-80796-4; paperback, ISBN 0-521-00393-8).
- Everitt, Anthony (2006) Augustus: The Life of Rome's First Emperor. Random House Books. ISBN-10: 1400061288.
- Green, Peter (1990). Alexander to Actium: The Historical Evolution of the Hellenistic Age, Hellenistic Culture and Society. Berkeley, CA; Los Angeles; London: University of California Press. ISBN 0-520-05611-6 (hbk.); ISBN 0-520-08349-0 (pbk.).
- Gruen, Erich S. (2005). "Augustus and the Making of the Principate," in The Cambridge Companion to the Age of Augustus (Cambridge Companions to the Ancient World), ed. Karl Galinsky, 33-51. Cambridge, MA; New York: Cambridge University Press (hardcover, ISBN 0-521-80796-4; paperback, ISBN 0-521-00393-8).
- Kelsall, Malcolm. "Augustus and Pope," The Huntington Library Quarterly (Volume 39, Number 2, 1976): 117–131.
- Mackay, Christopher S. (2004). Ancient Rome: A Military and Political History. Cambridge University Press. ISBN 0521809185.
- Scullard, H. H. [1959] (1982). From the Gracchi to Nero: A History of Rome from 133 B.C. to A.D. 68, 5th edition, London; New York: Routledge. ISBN 0-415-02527-3 (pbk.).
- Shaw-Smith, R. "A Letter from Augustus to Tiberius," Greece & Rome (Volume 18, Number 2, 1971): 213–214.
- Shotter, D.C.A. "Tiberius and the Spirit of Augustus," Greece & Rome (Volume 13, Number 2, 1966): 207–212.
- Starr, Chester G., Jr. "The Perfect Democracy of the Roman Empire," The American Historical Review (Volume 58, Number 1, 1952): 1–16.
- Syme, Ronald (1939). The Roman Revolution. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-280320-4 (pbk.). The classic revisionist study of Augustus
- Roebuck, C, The World of Ancient Times, New York, Charles Scribner's Sons, 1966
- Rowell, Henry Thompson. (1962). The Centers of Civilization Series: Volume 5; Rome in the Augustan Age. Norman: University of Oklahoma Press. ISBN 0-8061-0956-4


c: text/html

text:
Seksyon 72
1–8, Mga anciano mohatag og asoy sa ilang pagkatinugyanan ngadto sa obispo; 9–15, Ang obispo magbantay sa balay tipiganan ug mag-amuma alang sa kabus ug sa timawa; 16–26, Mga obispo magpamatuod sa katakus sa mga anciano.
1 PATALINGHUG, ug paminaw ngadto sa tingog sa Ginoo, O kamo kinsa nanagtigum sa inyong kaugalingon nga naghiusa, kinsa mao ang halangdon nga mga pari sa akong simbahan, ngadto kinsa ang gingharian ug gahum gikahatag.
2 Kay sa pagkatinuod sa ingon miingon ang Ginoo, kini angay ngari kanako alang sa usa ka obispo nga itudlo nganha kaninyo, o kanimo, ngadto sa simbahan niini nga bahin sa ubasan sa Ginoo.
3 Ug sa pagkatinuod diha niini nga butang kamo nakabuhat nga makinaadmanon, kay kini gikinahanglan sa Ginoo, sa kamot sa matag tinugyanan, paghatag og asoy sa iyang pagkatinugyanan, karon ug sa kahangturan.
4 Kay siya kinsa matinud-anon ug maalamon diha sa panahon pagaisipon nga takus sa pagpanunod sa mga mansyon nga giandam alang kaniya sa akong Amahan.
5 Sa pagkatinuod Ako moingon nganha kaninyo, ang mga anciano sa simbahan niini nga bahin sa akong ubasan mohatag og husay sa ilang pagkatinugyanan ngadto sa obispo, kinsa Ako motudlo niini nga bahin sa akong ubasan.
6 Kini nga mga butang ibutang sa talaan, nga ihatag ngadto sa obispo sa Zion.
7 Ug ang buluhaton sa obispo mahimo nga masayran pinaagi sa mga sugo nga gikahatag, ug sa tingog sa komperensya.
8 Ug karon, sa pagkatinuod Ako moingon nganha kaninyo, nga ang akong sulugoon nga si Newel K. Whitney mao ang tawo kinsa itudlo ug i-orden ngadto niini nga gahum. Kini mao ang kabubut-on sa Ginoo nga inyong Dios, nga inyong Manunubos. Bisan pa niana. Amen.
9 Ang pulong sa Ginoo, nga dugang sa balaod nga gikahatag, naghimo og kasayuran sa katungdanan sa obispo kinsa na-orden ngadto sa simbahan niini nga bahin sa ubasan, nga sa pagkatinuod mao kini—
10 Sa pagbantay sa balay tipiganan sa Ginoo; sa pagdawat sa mga salapi sa simbahan niini nga bahin sa ubasan;
11 Sa pagkuha og husay sa mga anciano sama kaniadto ingon nga gisugo; ug sa pag-alagad sa ilang mga gikinahanglan, kinsa mobayad alang niana nga ilang nadawat, tungod kay niana sila adunay ikabayad.
12 Nga kini usab pahinungod ngadto sa kaayohan sa simbahan, ngadto sa kabus ug sa timawa.
13 Ug siya kinsa walay katakus sa pagbayad niana, ang bayranan pagakuhaon ug ihatag ngadto sa obispo sa Zion, kinsa mobayad sa utang gikan niana diin ang Ginoo mobutang nganha sa iyang mga kamot.
14 Ug ang mga kahago sa matinud-anon kinsa naghago sa mga butang nga espirituhanon, sa pagpangalagad sa ebanghelyo ug sa mga butang sa gingharian ngadto sa simbahan, ug ngadto sa kalibutan, motubag sa mga utang ngadto sa obispo sa Zion.
15 Busa kini mogawas gikan sa simbahan, kay sumala sa balaod matag tawo nga moabut ngadto sa Zion kinahanglan mopahimutang sa tanan nga mga butang sa atubangan sa obispo sa Zion.
16 Ug karon, sa pagkatinuod Ako moingon nganha kaninyo, nga sa matag anciano niini nga bahin sa ubasan kinahanglan mohatag og asoy sa iyang pagkatinugyanan ngadto sa obispo niini nga bahin sa ubasan—
17 Usa ka kalig-unan gikan sa maghuhukom o sa obispo niini nga bahin sa ubasan, ngadto sa obispo sa Zion, maghatag sa matag tawo nga mauyunon, ug motubag sa tanan nga mga butang, alang sa kabilin, ug pagadawaton ingon sa usa ka maalamon nga tinugyanan ug ingon sa usa ka matinud-anon nga mamumuo;
18 Kay kon dili siya dili pagadawaton sa obispo sa Zion.
19 Ug karon, sa pagkatinuod Ako moingon nganha kaninyo, himoa nga ang matag anciano kinsa mohatag og asoy ngadto sa obispo sa simbahan niini nga bahin sa ubasan irekomen sa simbahan o mga simbahan, diin siya naghago, nga siya mohatag sa iyang kaugalingon ug sa iyang mga asoy nga uyunan diha sa tanan nga mga butang.
20 Ug usab, himoa nga ang akong mga sulugoon kinsa gitudlo nga mga tinugyanan diha sa mga sinulat sa akong simbahan makapangayo og panabang sa obispo o mga obispo sa tanan nga mga butang—
21 Nga ang mga pagpadayag mamantala, ug moadto ngadto sa mga lumulupyo sa yuta; nga sila usab makakuha og mga salapi nga makahatag og kaayohan sa simbahan diha sa tanan nga mga butang;
22 Nga sila usab mohatag sa ilang mga kaugalingon nga uyunan diha sa tanan nga mga butang, ug isipon ingon nga maalamon nga mga tinugyanan.
23 Ug karon, tan-awa, kini mahimo nga panig-ingnan alang sa tanan nga nagkalain-lain nga mga sanga sa akong simbahan, diha sa bisan diin nga yuta sila pagatukuron. Ug karon Ako motapos sa akong mga gipamulong. Amen.
24 Pipila sa mga pulong agi og dugang sa mga balaod sa gingharian, mahitungod sa mga sakop sa simbahan—sila nga natudlo pinaagi sa Balaan nga Espiritu sa pag-adto ngadto sa Zion, ug sila kinsa adunay kahigayunan sa pag-adto ngadto sa Zion—
25 Himoa nga sila modala ngadto sa obispo og usa ka kalig-unan gikan sa tulo ka mga anciano sa simbahan, o usa ka kalig-unan gikan sa obispo;
26 Kay kon dili siya kinsa moadto ngadto sa yuta sa Zion dili pagaisipon nga sa usa ka maalamon nga tinugyanan. Kini mao usab ang panig-ingnan. Amen.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Arangkada for October 3, 2007
HAIN ANG HUSTISYA?
Buotan si Sr. Insp. Jose Liddawa Jr. Mao nay sulti sa suod niyang mga higala. Bisan nakita na sa tibuok Sugbo, ug bisan sa tibuok nasud ug kalibotan, ang iyang pagbarag-barag, pagsiyagit-siyagit ug pagpanukmag human nangilog og lane ug nakabangga og laing sakyanan kay hubog nga nagmaneho sa wa marehistro niyang awto.
Buotan sab silang Ramil Paican, Joel Noel ug Samuel Trangia. Mao nay pasalig sa suod nilang mga higala. Bisan nakita na sa tibuok Sugbo, nasud ug kalibotan ang gitagoan nga bahin sa footage nga mas grabe ang ilang bawos----gitabangan nila pagkulata si Liddawa hangtod nga nahagba sa dan ug gisukmag ug gigukod pa gyong ig-agaw sa opisyal nga igo lang untang niuwang nila.
-o0o-
Maong way bisan usa sa ilang mga higala nga nakaandam sa sunod nga nahitabo nila. Si Liddawa gisuspenso na ug posibleng matangtang gyod sa katungdanan. Samtang silang Paican, Noel ug Trangia pormal nang gitunolan sa ABS-CBN Broadcasting Corp. sa ilang termination order niadtong Lunes sa gabii.
Silang Liddawa, Paican, Noel ug Trangia nanambong og buwag nga parties niadtong gabii sa Septiyembre 17: Si Liddawa sa usa ka birthday party; silang Paican ug kaubanan sa opening party sa Press Freedom Week. Gidudahan nga pulos sila nakainom, bisan silang tanan niinsistir nga di sila hubog, dihang nagkatagbo ang ilang mga dan sa kadlawon na sa Septiyembre 18.
-o0o-
Si Liddawa maoy klarong sad-an sa bangga. Napamatud-an sa footage sa ABS-CBN, bisan dihang napakita na ang bahin nga gitagoan nilang Paican, nga si Liddawa ang nanguna pagsukmag ni Noel. Gipasanginlan sab hinuon si Noel nga nanungog niya. Busa si Liddawa nag-atubang karon og summary dismissal proceedings.
Silang Paican ug kaubanan gitangtang di tungod sa ilang pagbawos ug pagkulata ni Liddawa kon dili tungod sa giisip nga salang mortal sa industriya nga ilang gialagaran----ang ilang pagtago sa footage ug sa kinatibuk-ang panghitabo gikan sa kadagkoan sa ABS-CBN management nga nihatag nila sa tanang higayon pagtug-an sa kamatuoran.
-o0o-
Si Liddawa giingong nagsugod og huboghubog tungod sa suliran sa pamilya. Silang Paican ug kaubanan nipasabot nga gitagoan nilang footage tungod sa kahadlok nga sa kadako sa ranggo ni Liddawa panimaslan sila sa iyang mga sakop ug kaubanan.
Apan nakalapas sila sa mga lagda sa masig nila ka kahugpongan. Bisan bangis ang mga lagda atubangan sa ilang kabuotan, kinahalanglan nga ipatuman.
Di hinuon kapugngan ang mga tawo nga mangita sa hustisya ug kaangayan. Hangtod nga ang mga mas dagko ug mas gamhanan kay nilang Liddawa, Paican, Noel ug Trangia magpabiling kublan ug di madutlan sa mga lagda nga nagdili ug nagsilot sa mas dagkong krimen sa pagpahimus sa katungdanan ug pagpangyatak sa tawhanong katungod sa kinabag-an. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


text:
Arangkada of Leo Lastimosa for June 16, 2010
Kutob ra sa pasidaan
Ang ubang mga nasud naglisud-lisod sa ilang kaugalingon pagsulbad sa samang mga suliran nga sayon kaayo natong naatiman. Giputos nila og pikot nga pukot ang ilang mga bukid ug mga bakilid aron kapanalipdan ang ilang mga molupyo gikan sa mangahug o manligid nga mga bato. Mas yano ang atong sulbad—igo lang natong gibutangan og pahibawo nga, "Beware of falling objects."
Ang ubang mga nasud naningkamot pag-ayo paghimong mas luwas sa mga dapit nga kasagarang mahitaboan sa mga aksidente sa mga sakyanan. Mahimong pinaagi sa pag-usab sa mga lagda sa trapiko o pagbalhin gyod sa agianan. Mas brayt ang atong sulbad. Igo lang tang magbutang og signage nga, "This is an accident prone area."
-o0o-
Ang mga paniid sa ibabaw iya ni Sammy Darza, kanhi tsirman sa Citom, kinsa nasubo pag-ayo sa batasan sa kadagkoan sa kagamhanan sa pagpangita sa labing sayon nga lusot inay sa tinuoray nga kasulbaran sa mga suliran. Matod ni Darza kining laksot nga taras maoy hinungdan sa nagsubli-subli nga dagkong katalagman. Kay nagdumili ang kagamhanan pagkat-on og mga pagtulon-an sa nangaging susamang mga disgrasya.
Ang pagkahagbong sa bus sa pangpang sa Cansomoroy, Balamban niadtong Dominggo nga nikalas og 21 ka kinabuhi, 20 nila Iranians, di maoy una. Ug nahadlok kong di maoy kataposan. Daghan nang mga sakyanan ang nadisgrasya ug mga kinabuhi nga nakalas sa samang pangpang ug kasilinganang mga dapit. Apan dugang pasidaan sa kakuyaw sa dapit ray nahunahunaang sulbad sa kagamhanan.
-o0o-
Nisugyot si Darza og mas epektibo nga solusyon. Matod niya angayng sundon ang gihimo sa Estados Unidos ug ubang kanasuran paghimong mas luwas sa ilang kadalanan nga lugsungon ug nagliku-liko tuyok sa kabukiran o subay sa tampi sa lawom nga mga pangpang: Pagpahak sa kabahin sa bukid ug pagbutang og bas sa napatag nga bahin aron nga mamahimong likoanan sa mga sakyanan nga mawad-an og brake o giya samtang manglugsong o moliko sa lawom nga mga lugot.
Matod ni Darza ang humok nga bas mopahunong sa sakyanan. Busa makalingkawas ang mga pasahero gikan sa mas dakong kadaot kon, sama sa bus sa Balamban, molayat sila sa bung-aw.
-o0o-
Giawhag sang Darza ang DPWH sa pagsusi sa bakilid kaayong mga bahin sa Trans-Central Highway nga nagsumpay sa Dakbayan sa Sugbo sa kasadpang kalungsoran. Matod niya may mga dapit nga, sama sa nahitaboan sa labing uwahing trahedya, di na gyod luwas nga agian.Wa na si Darza sa kagamhanan. Di nang kapatuman sa mas makiangayong mga sugyot paghimong mas luwas sa kadalanan. Hinaot nga ang mga tampo nilang Darza ug ubang nagpakabanang mga Sugbuanon makapabuka sa mga mata sa kadagkoan sa kagamhanan. Nga mas mapuslanon paglikay sa dugang katalagman ang pagpanalipod, inay pagpasidaan lang, sa katawhan. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


text:
KRISTOHANONG PAGKINABUHI
Ania Ako! Ipadala Ako!
Ang pagkaandam ni Isaias sa pagdawat ug asaynment maayo nga sundogon. Siya nagpakitag pagtuo ug misunod dayon, bisag wala siya mahibalo sa tanang detalye. (Isa 6:8) Makapasibo ka ba sa imong kahimtang aron makaboluntaryo sa lugar nga mas dakog panginahanglan sa mga magsasangyaw? (Sal 110:3) Tinuod, kinahanglang imo unang “kuwentahon ang gasto” sa dili ka pa moboluntaryo. (Luc 14:27, 28) Pero, kinahanglang andam ka sa pagsakripisyo alang sa buluhatong pagsangyaw. (Mat 8:20; Mar 10:28-30) Sa gipakita sa video nga Pagboluntaryo sa Lugar nga Mas Dakog Panginahanglan, ang panalangin nga atong madawat sa pag-alagad kang Jehova mas labaw pa kay sa atong mga pagsakripisyo.
HUMAN MAPASALIDA ANG VIDEO, TUBAGA KINING MGA PANGUTANAHA:
Unsang mga pagsakripisyo ang gihimo sa pamilyang Williams aron makaalagad sa Ecuador?
Unsay ilang gitimbangtimbang dihang mipili sila kon asa magboluntaryo?
Unsang mga panalangin ang ilang nadawat?
Asa kita makakuhag dugang impormasyon bahin sa pagboluntaryo sa lugar nga mas dakog panginahanglan?
SA INYONG SUNOD NGA PAMILYAHANONG PAGSIMBA, HISGOTI KINING MGA PANGUTANAHA:
Unsaon nato pagpalapad sa atong ministeryo ingong pamilya? (km 8/11 4-6)
Kon dili kita makaboluntaryo sa lugar nga mas dakog panginahanglan, sa unsang mga paagi kita makatabang sa atong kongregasyon? (w16.03 23-25)


text:
Sa makausa pa, ang National Telecommunications Commission (NTC) mohimo og laing pagsuway paglaslas sa dagkong bayranan sa text ug voice messaging. Sa labing uwahing plano nga ilang naumol, P0.50 na lang ang matag text message ug P2 na lang ang matag gutlo sa voice call sa sunod tuig, mahimong P040 ug P1.50 sa ikaduhang tuig ug motidlom pa gyod ngadto sa P0.30 ug P1 na lang sa ikatulong tuig.
Ang puntirya sa bag-ong liderato sa NTC mao ang paglaslas sa dakong interconnection charge nga gipahamtang sa higanteng mga kompaniya sa telepono sa text ug voice messaging nga gikan sa ilang karibal nga mga kompaniya.
-o0o-Di ni maoy una, ug nakaseguro ko nga di ni maoy kataposan, nga pagpakita sa NTC nga nagpakabana sila pagpanalipod sa interes sa mga konsumidor nga gibunalan sa telcos sa makalilisang nga bayranan nga apil sa labing dako ug malupigon sa tibuok kalibotan.
Napakyas ang unang mga pagsuway sa nangaging mga liderato sa NTC pag-iban sa nagbuntaog nga ginansiya sa telcos. Unsa may garantiya nga molampos na ang labing uwahi nilang plano? Sa nangaging mga pagsuway, ang mga hukmanan kanunayng nidapig sa telcos batok sa NTC. May mga timaan ba nga andam nang mga hukmanan nga ang kabos na sang mga konsumidor maoy ilang paboran?
-o0o-
Apil sa nangaging mga pagsuway sa NTC pagpaubos sa presyo mao ang pag-usab sa sistema pagkuwenta sa bayranan sa voice calls--inay nga kuwentahon matag minuto, iphon na sa matag pulso, o unom ka segundo. Kon napatuman pa lang unta, hagbay rang namenosan ang gasto sa mga konsumidor pagpanawag sa ilang mga kapamilya.
Nabisto sab nga way bisan usa ka dako nga gasto ang pagpadala og text messages kay igo lang nga nikabayo sa makinarya nga gitukod sa telcos alang sa voice calls. Sa ato pa, ang bisan unsang kita sa telcos gikan sa text messages maisip nga bunga gikan sa bangis nga tulis sa atubangan.
-o0o-Pipila sa mga tigpaminaw sa Arangkada sa DYAB Abante Pa, Bisaya! nga among gibalitaan sa plano nanghinaot nga mapitol na gyod ang grabeng pangabuso sa telcos. Apan kasagaran nagduda sa katakos ug kaisog sa NTC pagpatuman ini. Ug may sukaranan sila. Kay, puyra gaba, wa pa gyoy mapakita ang NTC nga bisan unsang ebidensiya nga napanalipdan nila ang mga konsumidor gikan sa way kinutoban nga kahakog sa telcos.
Gawas nga inutil, mangingilad pa gyod ang NTC. Nagsige og dasig sud na sa daghang katuigan nga moreklamo ang mga konsumidor nga nabiktima sa pagkawagtang sa load ug ubang kahiwian. Apan sa niaging tuig ang kadagkoan mismo sa NTC ang niangkon nga way bisan usa ka reklamo nga naaksiyonan. Ni telco nga nasilotan. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


text:
Mateo 28Ang Pulong Sang Dios (HLGN)
Nabanhaw si Jesus
(Mar. 16:1-10; Luc. 24:1-12; Juan 20:1-10)
28 Pagkatapos sang Adlaw nga Inugpahuway, aga pa gid sang Domingo, nagkadto si Maria nga taga-Magdala kag ang isa pa ka Maria didto sa lulubngan kay gusto nila magtan-aw. 2 Karon, gulpi lang nga naglinog sing mabaskog, kay ang anghel sang Ginoo halin sa langit nagpaligid sang bato nga nagatakop sa lulubngan kag ginpungkuan niya dayon ini. 3 Ang iya hitsura masyado ka silaw nga daw kilat, kag ang iya bayo maputi gid kaayo. 4 Ang mga guwardya nga nagabantay sa lulubngan nagkulurog sa kahadlok kag nagkalatumba nga daw sa mga patay.
5 Nagsiling ang anghel sa mga babayi, “Indi kamo magkahadlok. Nahibaluan ko kon ngaa nagkadto kamo diri. Ginapangita ninyo si Jesus nga ginlansang sa krus. 6 Wala na siya diri, kay nabanhaw siya subong sang iya ginsiling sa inyo. Dali kamo diri, tan-awa ninyo ang ginhamyangan sa iya.” 7 Pagkatapos sadto nagsiling ang anghel sa ila, “Kadto kamo gilayon sa iya mga sumulunod, kag sugiri ninyo sila nga nabanhaw na siya, kag mauna siya sa inyo didto sa Galilea. Didto ninyo siya makita. Indi ninyo pagkalimtan ang ginsugid ko nga ini sa inyo.” 8 Gani dali-dali sila nga naghalin didto sa lulubngan. Bisan hinadlukan sila, nalipay gid sila sa ginbalita sa ila sang anghel. Kag nagdalagan sila agod sugiran ang mga sumulunod ni Jesus.
9 Dugay-dugay nasugata nila si Jesus nga nagapangamusta sa ila. Dayon nagpalapit sila kay Jesus kag nagluhod sa iya. Ginhakos nila ang tiil ni Jesus kag nagsimba sila sa iya. 10 Nagsiling si Jesus sa ila, “Indi kamo magkahadlok. Kadtui ninyo ang akon mga utod kag silingon ninyo sila nga magkadto didto sa Galilea. Didto makita nila ako.”
Ang Sugid sang mga Guwardya
11 Paghalin sang mga babayi sa lulubngan, ang iban nga mga guwardya naglakat man kag nagkadto sa siyudad kag ginsugid nila sa manugdumala nga mga pari ang tanan nga natabo didto sa lulubngan. 12 Gani nagmiting ang manugdumala nga mga pari kaupod ang mga manugdumala sang mga Judio. Nagkasugot sila nga hatagan nila sang madamo nga kuwarta ang mga soldado agod indi sila magsugid kon ano gid ang matuod nga natabo. 13 Gintudluan nila ang mga soldado kon ano ang ila isugid sa mga tawo. Nagsiling sila, “Sugiran ninyo ang mga tawo nga samtang nagakatulog kamo kagab-i, nag-abot ang iya mga sumulunod kag ginkuha nila ang bangkay ni Jesus. 14 Kon mabatian ini sang gobernador kami ang bahala nga magpaathag sa iya agod indi kamo maano.” 15 Gani ginbaton nila ang kuwarta kag gintuman nila ang ginsiling sa ila. Gani hasta subong amo ini nga estorya ang ginapalapnag sang mga Judio.
Nagpakita si Jesus sa Iya mga Sumulunod
(Mar. 16:14-18; Luc. 24:36-49; Juan 20:19-23; Bin. 1:6-8)
16 Karon, nagkadto ang onse ka sumulunod ni Jesus didto sa Galilea, sa bukid nga iya ginsiling sa ila. 17 Pagkakita nila sa iya nagsimba sila sa iya, pero ang iban nagpangduhaduha kon si Jesus gid bala ang ila nakita. 18 Nagpalapit si Jesus sa ila kag nagsiling, “Ginhatag sa akon ang tanan nga gahom sa langit kag sa duta. 19 Gani kadtui ninyo ang mga tawo sa tanan nga nasyon. Kag himuon ninyo sila nga akon mga sumulunod. Bautisohan ninyo sila sa ngalan sang Amay, sang Anak, kag sang Espiritu Santo. 20 Tudlui ninyo sila nga tumanon ang tanan nga akon ginsugo sa inyo. Dumdumon ninyo nga kaupod ninyo ako permi hasta sa katapusan sang kalibutan.”


text:
Gantihan ni Jehova ang Matinuorong Nagapangita Kaniya
“Siya nga moduol sa Diyos angay nga motuo nga siya mao ug nga siya maoy tigganti sa mga matinuorong nagapangita kaniya.”—HEB. 11:6.
AWIT: 85, 134
1, 2. (a) Sa unsang paagi konektado ang gugma ug pagtuo? (b) Unsang mga pangutana ang atong hisgotan?
NAHIGUGMA ta kang Jehova “kay siya unang nahigugma kanato.” (1 Juan 4:19) Ingong usa ka pasundayag sa pagmahal ni Jehova, siya mihimog unang tikang sa pagpanalangin sa iyang maunongong mga alagad. Samtang modako ang atong gugma sa Diyos, mas molig-on ang atong pagtuo nga siya naglungtad ug seguradong magganti niadtong iyang gihigugma.—Basaha ang Hebreohanon 11:6.
2 Ang pagkahimong tigganti maoy importanteng bahin sa personalidad ni Jehova ug sa iyang ginabuhat. Dili bug-os ang atong pagtuo kon dili ta kombinsido nga ang Diyos magganti niadtong matinuorong nagapangita kaniya, kay “ang pagtuo mao ang masaligan nga pagpaabot sa mga butang nga gilaoman.” (Heb. 11:1) Oo, ang pagtuo nagpasabot ug pagkakombinsido nga matuman ang gisaad sa Diyos nga mga panalangin. Apan sa unsang paagi makahatag natog kaayohan ang paglaom sa usa ka ganti? Sa unsang paagi gigantihan ni Jehova ang iyang mga alagad, kaniadto ug karon? Atong tan-awon.
NAGSAAD SI JEHOVA NGA PANALANGINAN ANG IYANG MGA ALAGAD
3. Unsang saad ang makita sa Malaquias 3:10?
3 Giobligar ni Jehova nga Diyos ang iyang kaugalingon sa pagganti sa iyang matinumanong mga alagad, busa giawhag ta niya sa pagpaningkamot nga maangkon ang iyang panalangin. Atong mabasa: “‘Sulayi ako, palihog, . . .’ miingon si Jehova sa mga panon, ‘kon dili ko ba buksan nganha kaninyo ang mga ganghaan sa tubig sa kalangitan ug magbubo nganha kaninyo sa panalangin hangtod nga wala nay panginahanglan.’” (Mal. 3:10) Atong gipakita ang dakong pagpabili ug pagpasalamat kon dawaton nato ang gitanyag ni Jehova.
4. Nganong makasalig ta sa gisaad ni Jesus diha sa Mateo 6:33?
4 Si Jesus nagpasalig sa iyang mga tinun-an nga kon unahon nila ang Gingharian, sila paluyohan sa Diyos. (Basaha ang Mateo 6:33.) Segurado si Jesus sa iyang gisaad kay gibase kini sa hingpit nga rekord ni Jehova sa pagkakasaligan. Si Jesus nahibalo nga ang mga saad sa Diyos dili gayod mapakyas. (Isa. 55:11) Sa baylo, makaseguro ta nga kon bug-os tang mosalig kang Jehova, tumanon niya ang iyang saad: “Dili ko gayod ikaw pagabiyaan ni sa bisan unsang paagi pagatalikdan.” (Heb. 13:5) Ikakonektar nato kanang saara sa giingon ni Jesus bahin sa pagpangita pag-una sa Gingharian ug sa pagkamatarong sa Diyos.
5. Nganong makapalig-on sa pagtuo ang giingon ni Jesus kang Pedro?
5 Dihay higayon nga si apostol Pedro nangutana kang Jesus: “Gibiyaan namo ang tanang butang ug nagsunod kanimo; unsa man gayod unya ang among makuha niana?” (Mat. 19:27) Imbes kasab-an si Pedro tungod sa maong pangutana, giingnan ni Jesus ang iyang mga tinun-an nga pagagantihan sila sa ilang mga sakripisyo. Ang matinumanong mga apostoles ug ang uban pa magmando uban niya sa langit. Pero bisag karon, duna nay ganti nga madawat. Si Jesus miingon: “Ang matag usa nga nagbiyag mga balay o mga igsoong lalaki o mga igsoong babaye o amahan o inahan o mga anak o mga yuta tungod sa akong ngalan magadawat ug pilo-pilo pa ug makapanunod sa kinabuhing walay kataposan.” (Mat. 19:29) Maangkon sa iyang mga tinun-an ang mga panalangin nga labaw pa sa ila tingaling isakripisyo. Dili ba ang espirituwal nga mga amahan, inahan, igsoon, ug anak mas bililhon pa kay sa bisan unsa nga atong gitalikdan o gibiyaan tungod sa Gingharian?
“ANGKLA SA KALAG”
6. Nganong gisaaran ni Jehova ug ganti ang iyang mga magsisimba?
6 Pinaagi sa pagsaad ug ganti sa iyang mga magsisimba, si Jehova nagtabang kanila nga makalahutay sa mga pagsulay. Gawas pa sa pagtagamtam ug dagayang espirituwal nga mga panalangin karon, ang matinumanong mga alagad ni Jehova nga Diyos naghinamhinam sa mas dagkong panalangin sa umaabot. (1 Tim. 4:8) Oo, ang atong pagkakombinsido nga si Jehova “maoy tigganti sa mga matinuorong nagapangita kaniya” makatabang nato sa pagbarog nga malig-on sa pagtuo.—Heb. 11:6.
7. Sa unsang paagi ang paglaom magsilbing angkla?
7 Sa Wali sa Bukid, si Jesus miingon: “Pagmaya ug lukso sa kalipay, sanglit dako ang inyong ganti sa mga langit; kay nianang paagiha sila naglutos sa mga manalagna nga nauna kaninyo.” (Mat. 5:12) Gawas niadtong makadawat ug ganti sa langit, ang paglaom nga mabuhi sa walay kataposan sa paraisong yuta maoy usa gayod ka rason nga ‘magmaya ug molukso sa kalipay.’ (Sal. 37:11; Luc. 18:30) Langitnon man o yutan-on, ang atong paglaom magsilbing “angkla sa kalag, nga seguro ug malig-on.” (Heb. 6:17-20) Maingon nga ang angkla makatabang aron ang barko dili mapadpad sa bagyo, ang seguradong paglaom sa ganti makatabang nato nga mahuptan ang emosyonal, mental, ug espirituwal nga kalig-on. Kini makatabang nato sa paglahutay sa mga kalisdanan.
8. Sa unsang paagi ang paglaom makapamenos sa kabalaka?
8 Ang atong binase sa Bibliyang paglaom makapamenos sa atong kabalaka karon. Ang mga saad sa Diyos samag espirituwal nga haplas nga makapahupay sa atong kabalaka. Makapahupay gayod ang ‘pagtugyan sa atong palas-anon kang Jehova,’ kay nahibalo ta nga ‘siya magasapnay kanato’! (Sal. 55:22) Kombinsido ta nga ang Diyos “makabuhat ug labaw pa sa hilabihan kamadagayaon nga lapaw sa tanang butang nga atong gipangayo o gihunahuna.” (Efe. 3:20) Hunahunaa ra—dili lang madagayaon o hilabihan kamadagayaon, kondili “labaw pa sa hilabihan kamadagayaon”!
9. Unsa ta ka kombinsido sa mga panalangin ni Jehova?
9 Aron madawat ang ganti, kita kinahanglang magpasundayag ug bug-os nga pagtuo kang Jehova ug magmatinumanon sa iyang mga sugo. Giingnan ni Moises ang nasod sa Israel: “Si Jehova sa walay pakyas magpanalangin kanimo sa yuta nga ihatag ni Jehova nga imong Diyos ingong panulondon sa pagpanag-iya niini, kon ikaw sa walay pakyas magpatalinghog lamang sa tingog ni Jehova nga imong Diyos nga magmatngon sa pagbuhat niining tibuok kasugoan nga akong gisugo kanimo niining adlawa. Kay si Jehova nga imong Diyos magpanalangin gayod kanimo ingon sa iyang gisaad kanimo.” (Deut. 15:4-6) Kombinsido ka ba nga panalanginan ka ni Jehova kon padayon kang mag-alagad kaniya nga matinumanon? Duna kay balidong rason nga magmakombinsido.
SI JEHOVA ANG ILANG TIGGANTI
10, 11. Sa unsang paagi gigantihan ni Jehova si Jose?
10 Ang Bibliya gisulat alang sa atong kaayohan. Narekord niana ang daghang asoy kon sa unsang paagi gigantihan sa Diyos ang iyang matinumanong mga alagad. (Roma 15:4) Usa sa kinamaayohang ehemplo mao si Jose. Tungod sa panagkunsabo sa iyang mga igsoon ug sa ulahi sa pagtraydor sa asawa sa iyang agalon, siya napriso sa Ehipto. Nahimulag ba siya sa iyang Diyos? Wala gayod! “Si Jehova nagpadayon sa pag-uban kang Jose ug nagpadayon sa pagpakitag mahigugmaong-kalulot kaniya . . . Si Jehova nag-uban kang Jose ug ang iyang ginabuhat gipalampos ni Jehova.” (Gen. 39:21-23) Niadtong malisod nga mga panahon, si Jose naghulat nga mapailobon sa iyang Diyos.
11 Katuigan sa ulahi, gibuhian ni Paraon si Jose, ug kining ubos nga ulipon gihimong ikaduha sa kinatas-ang magmamando sa Ehipto. (Gen. 41:1, 37-43) Dihang nanganak ug duha ka anak nga lalaki ang iyang asawa, “si Jose nagtawag sa ngalan sa panganay nga Manases, tungod kay, sa pagkutlo kaniya, ‘Ang Diyos nagpahikalimot kanako sa tanan nakong kalisdanan ug sa tibuok balay sa akong amahan.’ Ug ang ngalan sa ikaduha siya nagtawag nga Epraim, tungod kay, sa pagkutlo kaniya, ‘Ang Diyos naghimo kanako nga mabungahon diha sa yuta sa akong pagkaalaot.’” (Gen. 41:51, 52) Kay nagmaunongon si Jose sa Diyos, siya gigantihag mga panalangin nga miresultag kaluwasan sa mga Israelinhon ug mga Ehiptohanon. Ang punto mao, giila ni Jose nga si Jehova ang nagganti ug nagpanalangin kaniya.—Gen. 45:5-9.
12. Sa unsang paagi si Jesus nagmatinumanon bisan pa sa mga pagsulay?
12 Sa susama, si Jesu-Kristo nagmatinumanon sa Diyos bisan pa sa nagkadaiyang mga pagsulay, ug siya gigantihan. Unsay nakatabang niya sa paglahutay? Ang Pulong sa Diyos nag-ingon: “Tungod sa kalipay nga gibutang sa iyang atubangan siya nag-antos sa estaka sa pagsakit, nga wala igsapayan ang kaulaw.” (Heb. 12:2) Seguradong kalipay ni Jesus ang pagbalaan sa ngalan sa Diyos. Dugang pa, gigantihan sab siya sa iyang Amahan ug pag-uyon ug daghang talagsaong pribilehiyo. Ang Bibliya nag-ingon nga siya “milingkod sa tuong kamot sa trono sa Diyos.” Ug ang laing teksto nag-ingon: “Ang Diyos nagbayaw kaniya ngadto sa usa ka labaw nga katungdanan ug malulotong naghatag kaniya sa ngalan nga labaw sa tanang uban pa nga ngalan.”—Filip. 2:9.
SI JEHOVA DILI MALIMOT SA ATONG GIBUHAT
13, 14. Unsay pagbati ni Jehova sa atong gibuhat alang kaniya?
13 Makaseguro kita nga pabilhan ni Jehova ang tanan natong paningkamot sa pag-alagad kaniya. Siya makasabot kon kulang tag kompiyansa sa kaugalingon o magduhaduha sa atong mga katakos. Siya magmabination dihang malimitahan ang atong sagradong pag-alagad tungod sa kalisod sa pinansiyal, sakit, o depresyon. Ug makasalig ta nga pabilhan ni Jehova ang tanang paningkamot sa iyang mga alagad nga magmatinumanon kaniya.—Basaha ang Hebreohanon 6:10, 11.
14 Hinumdomi usab nga makaduol ta sa “Tigpatalinghog sa pag-ampo” ug makasalig nga paminawon ta niya. (Sal. 65:2) “Ang Amahan sa malumong mga kaluoy ug ang Diyos sa tanang paghupay” madagayaong maghatag kanatog emosyonal ug espirituwal nga tabang, lagmit pinaagi sa atong mga isigkamagsisimba. (2 Cor. 1:3) Matandog ang kasingkasing ni Jehova kon magmabination ta sa uban. “Siya nga nagapakitag kaluoy sa timawa nagapahulam kang Jehova, ug Siya magabayad kaniya sa iyang gibuhat.” (Prov. 19:17; Mat. 6:3, 4) Busa, kon kita mahinatagon ug matinabangon sa mga nanginahanglan, isipon ni Jehova ang atong maayong buhat ingong pagpahulam Kaniya. Ug siya nagsaad nga gantihan ta niya tungod sa atong gipakitang kaayo.
MGA GANTI KARON UG HANGTOD SA HANGTOD
15. Unsang mga ganti ang imong gilaoman? (Tan-awa ang hulagway sa sinugdan sa artikulo.)
15 Ang dinihogan sa espiritung mga Kristohanon napalig-on sa paglaom nga makadawat sa “purongpurong sa pagkamatarong, nga ihatag . . . sa Ginoo, ang matarong nga maghuhukom, isip ganti nianang adlawa.” (2 Tim. 4: 7, 8) Pero dili ka angayng mobati nga naalkanse kon gihatagan ka sa Diyos ug lahi nga paglaom. Minilyon sa “ubang mga karnero” ni Jesus naghinamhinam sa umaabot nga ganti nga kinabuhing walay kataposan sa paraisong yuta. Didto, “sila makakaplag gayod sa ilang tumang kalipay sa kadagaya sa pakigdait.”—Juan 10:16; Sal. 37:11.
16. Sa unsang paagi mahupayan ta sa 1 Juan 3:19, 20?
16 Usahay, mobati tingali ta nga wala kaayo tay nalampos, o magduhaduha kon nalipay ba si Jehova sa atong mga paningkamot. Tingali magduhaduha pa gani ta kon takos ba tang modawat ug bisan unsang ganti. Pero angay natong hinumdoman nga “ang Diyos mas labaw kay sa atong mga kasingkasing ug nahibalo sa tanang butang.” (Basaha ang 1 Juan 3:19, 20.) Kon kita moalagad kang Jehova tungod sa atong pagtuo ug gugma kaniya, makaseguro ta nga gantihan ta niya bisan pag para nato gamay ra ang atong nahimo.—Mar. 12:41-44.
17. Unsa ang pipila ka ganti nga atong natagamtam karon?
17 Bisan niining mangitngit nga kataposang mga adlaw sa daotang sistema ni Satanas, si Jehova nagpanalangin sa iyang katawhan. Giseguro niyang mouswag ang iyang matuod nga mga magsisimba diha sa ilang espirituwal nga kahimtang, diin talagsaon kaayo ang espirituwal nga kadagaya. (Isa. 54:13) Ingon sa gisaad ni Jesus, gigantihan ta ni Jehova karon pinaagi sa pagtugot kanato nga mahimong bahin sa mahigugmaong pamilya sa espirituwal nga mga igsoon, usa ka internasyonal nga pamilya. (Mar. 10:29, 30) Dugang pa, kadtong matinuorong nagapangita sa Diyos gigantihan ug way samang panalangin nga kalinaw sa hunahuna, katagbawan, ug kalipay.—Filip. 4:4-7.
18, 19. Unsay pagbati sa mga alagad ni Jehova labot sa mga ganti nga ilang nadawat?
18 Ang mga alagad ni Jehova sa tibuok kalibotan makapamatuod sa talagsaong mga ganti nga ilang nadawat gikan kaniya. Pananglitan, si Bianca nga taga-Germany miingon: “Mapasalamaton kaayo ko kang Jehova sa iyang pagtabang kanako sa akong mga kabalaka ug sa pag-uban kanako matag adlaw. Ang kalibotan gubot ug walay paglaom. Pero, samtang kauban nako si Jehova, mobati kog kasegurohan. Kon mohimo gani kog mga sakripisyo para niya, iya kong gantihan ug abunda kaayong panalangin.”
19 O kaha tagda ang 70 anyos nga si Paula nga taga-Canada, kansang paglihoklihok nalimitahan pag-ayo tungod sa sakit nga spina bifida. “Ang limitadong paglihoklihok wala magpasabot ug limitadong ministeryo,” siya miingon. “Akong gipahimuslan ang lainlaing matang sa pagministeryo sama sa pagsangyaw pinaagig telepono ug impormal nga pagsangyaw. Aron madasig ko, naa koy notbok nga gisulatag mga teksto ug mga punto gikan sa atong mga publikasyon nga akong matan-aw matag karon ug unya. Gitawag nako nig ‘Akong Notbok sa Paglahutay.’ Temporaryo lang ang kahigawad kon magpokus ta sa mga saad ni Jehova. Kanunayng andam si Jehova sa pagtabang kanato, bisag unsay atong kahimtang.” Ang imong kahimtang lahi tingali nianang kang Bianca o Paula. Bisan pa niana, makahunahuna ka tingalig mga paagi diin si Jehova nagganti nimo ug sa uban. Maayo gayong pamalandongan kon giunsa ka pagganti ni Jehova karon ug kon sa unsang paagi ka niya gantihan sa umaabot!
20. Unsay atong malaoman kon padayon tang mag-alagad kang Jehova nga tibuok kalag?
20 Ayaw gayod kalimti nga ang imong kinasingkasing nga mga pag-ampo ug may kagawasang pagpakigsulti sa Diyos dunay “dakong ganti.” Makaseguro ka nga ‘human ka makabuhat sa kabubut-on sa Diyos, ikaw makadawat sa katumanan sa saad.’ (Heb. 10:35, 36) Busa, padayon natong palig-onon ang atong pagtuo ug tibuok kalag nga mag-alagad kang Jehova. Mahimo nato kini, kay kombinsido ta nga si Jehova magganti kanato.—Basaha ang Colosas 3:23, 24.


text:
Seksyon 131
1–4, Celestial nga kaminyoon gikinahanglan sa himaya sa kinatas-an nga langit; 5–6, Sa unsa nga paagi nga ang mga tawo mabugkos ngadto sa kinabuhi nga dayon gipasabut; 7–8, Ang tanan nga espiritu mga butang.
1 SA celestial nga himaya adunay tulo ka mga langit o mga ang-ang;
2 Ug aron makabaton sa labing taas, ang tawo kinahanglan mosulod ngadto niini nga kapunongan sa pagkapari [ang gipasabut mao ang bag-o ug walay katapusan nga pakigsaad sa kaminyoon];
3 Ug kon dili siya mosulod, siya dili makabaton niini.
4 Siya mahimo nga mosulod ngadto sa lain, apan mao na kana ang katapusan sa iyang gingharian; dili siya makabaton og mga anak.
5 (Mayo ika-17, 1843.) Ang labing kasiguroan nga pulong sa panagna nagkahulugan nga ang tawo nasayud nga siya nabugkos ngadto sa kinabuhi nga dayon, pinaagi sa pagpadayag ug sa espiritu sa panagna, pinaagi sa gahum sa balaan nga Pagkapari.
6 Malisud alang sa usa ka tawo nga maluwas diha sa pagkawalay alamag.
7 Walay ingon nga butang nga walay lawas. Ang tanan nga espiritu mga butang, apan kini labaw nga dalisay o putli, ug makita lamang sa putli nga mga mata;
8 Kita dili makakita niini; apan sa panahon nga ang atong lawas malimpyohan kita makakita nga kining tanan mga butang.


text:
Ghost Stories
Duna kunoy “ghost word.” Mao kini abg pulong nga wala gisulat sa author sa libro apan mitunga sa printed nga version sa libro.
Kon unsa man gani charm o mystery ning ghost word murag midungan ra sad sila paglubad sa appeal sa printed materials. Kay kon dunay ghost word karon sa internet moingon naman lang ang tanan nga gi-hack kini.
Tingalig giduka ra ang typist ug copy editor maong mibutho kining ghost word nga wa gisulat sa writer.
Kani karong kagubot sa America kabahin sa report sa Benghazi diin dunay pipila ka US diplomats nga gipatay sa Al Qaeda pag anniversary sa 9/11 karong tuiga. Nakahibawo na kuno daan ang ilang kagamhanan nga usa kini ka terrorist attack apan naunsa man kuno nga ang unang statement sa White House miingon man nga biktima ang maong mga diplomat sa usa ka spontaneous riot nganag gikan sa protesta sa us aka anti-muslim nga pelikula sa youtube.
Unsa may mahimo tang itawag ning sugilanon nga mibutho lag kalit bian kon wala kini sa initial report? Ghost phrase? Of course ang extreme right ug mga conservative mihatag na sa ilang panahom nga ang maong hitabo usa ka cover-up sa Obama administration para dili kini maakusar og negligence niadtong gapadung na ang election.
Hinuon kadaghan na kita makadungog kabahin og mga ghost ships ug ghost islands. Usa ka version sa ghost ship mao ang optical illusion sa us aka barco nga wa diay diha. Ang laing verion mao angusa gyud ka tinuod ug physical nga barko nga daghan pang mga butang sa sulod niani apan walay bisag us aka tao ang makit-an sa sulod.
Ang pinakabag-ong report sa usa ka ghost island mao kining isla nga duol sa Australia nga naa sa tanang maritime maps ug ingon man sa google earth apan matud sa mga bag-ong explorers di nila makit-an. Sandy Island ang gitawag sa mga mapa niani. Puros ra dagat ang ara diin gibutang kining maong isla sa mga mapa. May miingon nga usa kini ka karaang sipyat unya gipangkopya lang sa uban.
Nakadungog namo og ghost saints? Dunay mangutana kon Santos pa si Saint Christopher ang higante nga giingong gikan sa Lebanon nga motabang sa mga tao paglabang sa suba human kini tangtangi og pista ni Pope Paul VI kay gidudahang dili historically accurate ang mga giingong panghitabo atoll sa iyang feast day. Pero bisag wa na kini pitsa wala mobabag ang simbahan nga i-venerate kining si St. Christopher.
Pero dunay uban nga gitangtang gyud sa simbahan ang ilang pagkasantos ka walay historical data ang ilang existence. Sila mao si Simon, Philomena, Ursula, Dorothy ug uban pa.
Tingali ang labing duol nga pulong para ning mga daw kalag nga mga tao o butang mao nag kintasila nga “phantasma” nga nagkahulugan og “something existing in perception only.”


text:
1Ug si Jehova misulti kang Moises didto sa kapatagan sa Moab haduol sa Jordan dapit sa Jerico, nga nagaingon: 2Sugoa ang mga anak sa Israel, nga ilang ihatag ngadto sa mga Levihanon gikan sa panulondon nga ilang napanag-iya mga lungsod nga pagapuy-an nila ; ug mga kaumahan alang sa mga kalungsoran nga nagalibut kanila igahatag ninyo ngadto sa mga Levihanon. 3Ug niining mga kalungsoran magapuyo sila; ug ang ilang mga kaumahan mahimong alang sa ilang kahayupan, ug alang sa ilang katigayonan, ug alang sa tanan nila nga mga mananap. 4Ug ang mga kaumahan sa mga kalungsoran, nga inyong igahatag ngadto sa mga Levihanon, magagikan sa kuta sa lungsod ug paingon sa gawas usa ka libo ka maniko magalibut. 5Ug magasukod kamo sa gawas sa lungsod alang sa kiliran dapit sa silangan duruha ka libo ka maniko, ug alang sa kiliran dapit sa habagatan duruha ka libo ka maniko, ug alang sa kiliran dapit sa kasapdan duruha ka libo ka maniko, ug alang sa kiliran dapit sa amihanan duruha ka libo ka maniko, ang lungsod anaa sa taliwala. Kini mamao ang alang kanila ang kaumahan sa mga kalungsoran. 6Ug ang mga kalungsoran nga inyong igahatag ngadto sa mga Levihanon, kini mamahimong unom ka lungsod nga dalangpanan, nga inyong igahatag alang niadtong nakapatay sa isigkatawo aron makadangop siya ngadto: ug labut pa niana kanila igahatag ninyo ang kap-atan ug duha ka lungsod. 7Ang tanang mga kalungsoran nga inyong igahatag ngadto sa mga Levihanon mamahimong kap-atan ug walo ka lungsod; kini igahatag ninyo uban ang mga kaumahan niini. 8Ug mahitungod sa mga kalungsoran nga inyong igahatag gikan sa napanag-iya sa mga anak sa Israel, gikan sa daghan magakuha kamo ug daghan; ug gikan sa diriyut magakuha kamo ug diriyut: ang tagsatagsa sumala sa iyang panulondon nga iyang napanunod magahatag gikan sa iyang mga kalungsoran ngadto sa mga Levihanon. 9Ug si Jehova misulti kang Moises, nga nagaingon: 10Isulti sa mga anak sa Israel, ug iingon kanila: Sa diha nga kamo magatabok sa Jordan ngadto sa yuta sa Canaan, 11Nan magatudlo kamo ug mga kalungsoran nga mahimong mga lungsod nga dalangpanan alang kaninyo, aron ang mamumuno nga makapatay nga wala tuyoa sa bisan kinsa nga tawo makadangop didto. 12Ug ang mga kalungsoran mamahimo alang kaninyo nga dalangpanan gikan sa magpapanimalus, aron ang mamumuno dili mamatay, hangtud nga siya magatindog sa atubangan sa katilingban aron pagahukman. 13Ug ang mga kalungsoran nga inyong igahatag mamahimong alang kaninyo unom ka lungsod nga dalangpanan. 14Kamo magahatag ug tolo ka lungsod sa unahan sa Jordan, ug tolo ka lungod ang igahatag ninyo didto sa yuta sa Canaan; kini mamahimong mga kalungsoran nga dalangpanan. 15Alang sa mga anak sa Israel, ug alang sa mga dumuloong, ug alang sa mga humalapit nga anaa sa taliwala nila, mamahimo kining unom ka lungsod nga mga lungsod nga dalangpanan; aron nga ang tagsatagsa nga makapatay sa bisan kinsa nga tawo nga wala tuyoa makadangop didto. 16Apan kong siya makasamad kaniya pinaagi sa usa ka galamiton nga puthaw, nga sa ingon niana namatay siya, siya nga nakasamad maoy usa ka mamumuno: ang mamumuno sa pagkamatuod pagapatyon gayud. 17Ug kong siya makasamad kaniya pinaagi sa usa ka bato nga diha sa iyang kamot, nga igong makamatay sa usa ka tawo, ug siya namatay, siya nga nakasamad maoy usa ka mamumuno: ang mamumuno sa pagkamatuod pagapatyon gayud. 18O kong siya makasamad kaniya uban sa usa ka hinagiban, nga kahoy nga diha sa iyang kamot, nga igong makamatay sa usa ka tawo, ug siya namatay, ang nakasamad maoy usa ka mamumuno: ang mamumuno sa pagkamatuod pagapatyon gayud. 19Ang magpapanimalus sa dugo mao gayud siya ang magapatay sa mamumuno: sa diha nga ihibalag niya siya, siya nga magpapanimalus magapatay kaniya. 20Ug kong siya makatukmod kaniya tungod sa pagdumot, kun magalabay kaniya, nga may pagbanhig, nga sa ingon niana mamatay siya, 21Kun tungod sa pagdumot siya makasamad kaniya pinaagi sa iyang kamot, nga sa ingon niana siya mamatay; siya nga magsamad kaniya pagapatyon gayud; siya maoy usa ka mamumuno: ang magpapanimalus sa dugo magapatay sa mamumuno, sa diha nga ihibalag niya siya. 22Apan kong siya makatukmod kaniya sa kalit nga walay pagdumot, kun makalabay kaniya bisan unsa sa walay pagbanhig, 23Kun pinaagi sa bisan unsang bato, nga igong makamatay sa usa ka tawo, sa walay pagpakakita kaniya, ug maglabay niini sa ibabaw niya, nga sa ingon niana siya mamatay, ug siya dili niya kaaway, ni nagapangita sa pagdaut kaniya; 24Unya ang katilingban magahukom sa taliwala sa nakasamad ug sa magapanimalus sa dugo sumala niining mga tulomanon; 25Ug ang katilingban magaluwas sa mamumuno gikan sa kamot sa magapanimalus sa dugo, ug ang katilingban magapahiuli kaniya ngadto sa iyang lungsod nga dalangpanan, diin siya modangop: ug siya magapuyo didto hangtud sa kamatayon sa labawng sacerdote, nga gidihogan uban sa lana nga balaan. 26Apan kong ang mamumuno sa bisan unsang panahona molakaw ngadto sa unahan sa utlanan sa lungsod nga dalangpanan, diin siya modangop, 27Ug ang magpapanimalus sa dugo makakaplag kaniya didto sa gawas sa utlanan sa iyang lungsod nga dalangpanan, ug ang magpapanimalus sa dugo magpatay sa mamumuno; siya dili pagapakasad-on tungod sa dugo, 28Tungod kay siya nga mamumuno magapabilin man gayud unta sa sulod sa lungsod nga iyang dalangpanan hangtud sa kamatayon sa labawng sacerdote: apan tapus sa kamatayon sa labawng sacerdote ang mamumuno mopauli ngadto sa yuta nga iyang kaugalingon. 29Ug kining mga butanga mamahimong alang sa usa ka batasan ug tulomanon nganha kaninyo ngadto sa tanan ninyong mga kaliwatan sa tanan ninyong mga puloy-anan. 30Bisan kinsa nga magapatay sa bisan kinsa nga tawo, ang mamumuno pagapatyon tungod sa pulong nga nagagikan sa baba sa mga saksi: apan ang usa lamang ka saksi dili magasaksi batok sa bisan kinsang tawo aron siya mamatay. 31Labut pa dili kamo magdawat ug lukat alang sa kinabuhi sa usa ka mamumuno, nga sad-an tungod sa kamatayon: apan siya sa pagkamatuod pagapatyon gayud. 32Ug dili kamo magdawat ug lukat alang kaniya nga midangop ngadto sa iyang lungsod nga dalangpanan, aron siya makabalik pag-usab sa pagpuyo sa yuta niya, hangtud sa kamatayon sa sacerdote. 33Busa dili ninyo paghugawan ang yuta diin anaa kamo: kay ang dugo, kini nagahugaw sa yuta; ug walay paghinlo nga arang mahimo alang sa yuta tungod sa dugo nga maula diha, kondili pinaagi sa dugo niadtong magaula niana. 34Ug dili mo pagahugawan ang yuta diin kamo magapuyo, nga sa taliwala niana ako nagapuyo: kay ako, si Jehova, nagapuyo diha sa kinataliwad-an sa mga anak sa Israel.
Copyright
Learn More


text:
Ang Google Inc. usa ka pampublikong korporasyon sa Estados Unidos, kung diin kini gahalin gikan sa online ug mobile na advertising na may relasyon sa ilang Search sa Internet, web-based e-mail, video-sharing ug uban pa. Ang Headquarters sa Google, ang Googleplex, naa sa Mountain View, California, ug ang kompanya adunay 19,156 nga full-time na mga empleyado (sa Marso 31, 2008).
Mga sulod
Etomolohiya[usba | edit source]
Ang pangalang "Google" nakuha sa komun nga mali sa pulong na "Googol" nga ga repera sa 10100, ang numero nga ga representa ug 1 gikasundan ug usa ka gatos ka zero. Apan nakita ang maong pulong na ginagamit na sa pang-adlaw-adlaw na istorya ug hisgot, ang verb na "Google" gidugang sa mga Diksyunaryo na Merriam Webster Collegiate ug Oxford English sa tuig 2006, pasabot na "paggamit sa Google search engine para makakuha ug impormasyon sa Internet".
Kasaysayan[usba | edit source]
Nagsugod ang Google tuig 1996 sa Enero, nga usa ka proyekto ni Larry Page, kung diin wala mag-dugay ni-apil ang usa pud ka Ph.D na estudyante sa tulunghaan sa Unibersidad sa Stanford sa California na si Sergey Brin sa maong proyekto. Ilang gi hypothesize nga ang search engine na maka analyze sa relasyon sa mga websayt makahimo ug mas maayo'g ranggong mga resulta kaysa sa mga ginagamit nga mga technique, kung diin gipan ranggo ang mga resulta base sa ikapila ang search term ninggawas sa isa ka panid.
Mga Produkto ug Serbisyo[usba | edit source]
Ang Google gahimo ug mga serbisyo ug produkto para sa general na publiko ug komersyal; sumama sa mga aplikasyon sa Internet, mga network sa advertising ug mga solusyon para sa mga negosyo.
Advertising[usba | edit source]
Kadaghanan sa mga halin sa Google gikan sa mga programa sa advertising. Sa tuig 2006, mukabat sa US$10.492 bilyones ang nabalita nga halin sa kumpanya sa advertising. Ang Google AdWords gatugot sa mga ga-advertise sa Internet mag sundayag ug mga Advertisement sa mga resulta sa Search sa Google, ug sa Google Content Network, pinaagi sa cost-per-click or cost-per-view. Mga Nanag-iya ug Google AdSense na maka sundayag pud ug mga advertisement sa ilang kaugalingong mga websayt, ug mukita ug kwarta kada naay mu-click sa mga ads.
Web-based na Software[usba | edit source]
Ang Google Web search engine ang pinakasikat na serbisyo sa kumpanya. Sa bulan sa Agosto sa tuig sa 2007, ang Google ang labaw na ginagamit na search engine sa Internet kung asa kini may 53.6% na market share, galabaw sa Yahoo!(19.9%) ug Live Search(12.9%). Ang search engine sa Google ga index ug bilyon-bilyon ka mga gambalayan, para maka-pangita ang mga gagamit niining serbisyo ug impormasyong ilang gi-tingoha, pinaagi sa paggamit ug mga keywords ug operators. Gigamit pud sa Google and ilang teknolohiya sa pag-pangita sa Internet o Web-search sa ubang mga pangpangita nga mga serbisyo, uban sa pagpangita ug mga Imahe o Image Search, Google News, ang site pang-kumpara ug mga presyo Google Product Search ug uban pa.
Sa tuig 2004, Gigawas sa Google ang ilang kaugalingong libre nga web-based e-mail na serbisyo, nga gi-ilhang Gmail. Ang Gmail may teknolohiya na spam-filtering o ang pag-sala sa mga walay hinungdan o wala gi gusto na mga mensahe sa e-mail na serbisyo ug ang capabilidad sa paggamit sa teknolohiya sa Google sa pagpangita ug e-mail. Ang serbisyo nagahalin pinaagi sa pag-sundayag ug mga advertisements ug mga link gikan sa serbisyo sa AdWords nga gipili sa gusto sa gumagamit sa serbisyo ug/o ang sulod sa mga mensahe sa e-mail nga nakasundayag sa screen.
Sa mga unang semana sa tuig 2006, gigawas sa kumpanya ang Google Video, nga kung diin dili lang maka-pangita ug tan-aw ug mga abelabol na videos nga libre kundi ga-hatag pud sa mga manggagamit ug mga media publishers ug abilidad sa pag-upload o publish sa ilang mga gusto, kauban ang mga salida sa telebisyon nga naa sa CBS, mga dula sa NBA, ug mga music video.
Tan-awa usab[usba | edit source]
Mga Reference[usba | edit source]
- Google.com ; Corporate Homepage ; Company History
- Archive of Google Doodles ; Google Art Project
- Google to launch video marketplace
- Google announces first quarter 2008 results
- The PageRank Citation Ranking: Bringing Order to the Web
- Origin of the name Google
- From Googol to Google
- Google Annual Report
- Google launches e-mail service


text:
Ensiklopedya
Ang ensiklopedya usa ka koleksiyon sa mga sinulat kabahin sa tanang sanga sa kaalam. Kasagaran pa-alpabeto ang paghan-ay sa mga artikulo niini, ilabina sa mga trff2fededrrdedrrrđcdđưxxeếdwqq nga bersyon. Apan dili na kini maoy estandard sa mga digital nga555 bersyon, sama sa Wikipedia, Encarta, ug uban pa.
Kaagi sa Ensiklopedia[usba | edit source]
Ang ideya sa pagtipon sa tanang sanga sa kaalam ngadto sa usa ka libro nagsugod pa sa kakaraanan. Ang mga unang siyentipiko sama ni Artistotle misulay pagsulat sa ingon, apan napakyas siya. Apan ang usa sa mga nagmalampuson sa pagsulat ug semi-ensiklopedia mao si Pliny ang Maguwang (Unang Siglo), kinsa misulat sa Naturalis Historia o Natural nga Kasaysayan, usa ka sinualt nga gilangkuban ug 37 ka bolyum. Kini maoy usa sa mga labing ginamit nga sinulat niadtong Panahong Medyibal.
Ang unang Kristyano nga ensiklopedia mao ang Institutiones ni Cassiodorus niadtong 636, nga mao ang usa sa labing gibasang ensiklopedia sa Sayong Panahong Medyibal. Ang Bibliotheca ni Patriarka Photius (ika-9 Siglo) maoy unang sinulat nga Byzantino nga matawag ug ensiklopedya.


text:
Nord-Pas-de-Calais
Ang Nord-Pas-de-Calais (Olandes: Noord-Nauw van Kales) usa sa 26 ka mga rehiyon sa Pransiya. Ang Nord-Pas-de-Calais gitibuok sa mga departamento sa Nord ug Pas-de-Calais, sa amihanang bahin sa nasod, duol sa Belhika. Usa kini sa labing daghang tawo matag kilometro kuwadro sa tibuok Pransiya: nagpuyo dinhi ang upat ka milyon ka mga tawo, 7% sa tibuok populasyon sa Pransiya. 83% niini anaa sa mga urban nga katilingban nanimuyo.
Ang administratibong kapital mao ang dakbayan sa Lille. Ang ubang dagkong lungsod naglakip sa Valenciennes, Lens, Douai, Béthune, Dunkerque, Maubeuge, Calais, Boulogne-sur-Mer ug Arras.
Kasaysayan[usba | edit source]
Ang Nord-Pas-de-Calais gipuy-an na bisan pa man sa prehistorikong panahon. Kini ang usa sa labing estratehikong dapit sa Pransiya ug busa nahiagom sa daghang pag-inilogay sa mga nasod. Ang kanhi pamuno sa Pransiya nga si Charles de Gaulle (kinsa natawo sa Lille) miingon nga ang rehiyon usa ka "makamatay nga dalan" diin ang daghang mga mitakas nga mga sundalo miagi. Giilog kini sa mga Celtic nga Belgae, sa mga Romano, sa mga barbarong Frank, ug sa Alamanni. Giilogan kini sa Inglatera, Pransiya ug Burgundy panahon sa Usa ka Gatos ka Tuig nga Gubat sa wala pa mahimong lakip sa Gingharian sa Pransiya pagka-ika-15 nga siglo. Gihatag kini sa Katsilang Netherlands sa tuig 1598 isip dowry. Sa ika-17 nga siglo kini gibalik sa Pransiya bisan sa pagsuki sa mga lokal nga molupyo nga sagad mga Flemish. Human sa Rebolusyong Pranses kini gibahin ngadto sa presenteng duha ka departamento.
Panahon sa ika-19 nga siglo ang rehiyon nahiagom sa paspas nga industriyalisasyon ug nahimong ikaduha sa Alsace-Lorraine kon industriya ang estoryahan. Wala mahilabti ang Nord-Pas-de-Calais sa Gubat Pranses-Prusyan sa 1870; gani kini nakatabang pa hinuon sa rehiyon tungod kay ang nag-unang industriyal nga rehiyon, ang Alsace-Lorraine, nakuha man sa Alemanya. Apan sa duha ka mga Kalibotanong Gubat ang dapit nahiagom og labihang pagkaguba. Sa Unang Gubat Kalibotanon hapit ang tibuok rehiyon ang giokupar sa mga Aleman. Daghan sa iyang mga lungsod ug ginatos ka milya kuwadrado sa iyang yuta ang naguba sa upat ka tuig nga gubat sa trintsera. Kini ang labing bun-og sa mga rehiyon sa Pransiya niadtong panahona. Sa Ikaduhang Gubat Kalibotanon kini giokupar na usab sa mga Aleman ug gihimong base sa Luftwaffe ug sa mga V-1 ug V-2 nga sistema sa proyektil (missile) sa pag-atake sa Alemanya sa Inglatera. Ang pagpamomba sa mga puwersa sa Alyansa ug ang gubat sa ubos dugang miguba sa mga lungsod sa rehiyon. Bisa kon ang ubang bahin sa rehiyon nalibre na pagka-Septiyembre 1944, ang Dunkerque nagpabilin ubos sa kontrol sa mga Aleman hangtod sa Mayo 9, 1945. Kini ang labing ulahing naokupar nga bahin sa Pransiya. Ang gubot nga kasaysayan sa dapit makita sa daghang mga memoryal ug mga menteryo alang sa mga sundalo, sama sa Memoryal sa Vimy, sa Bakilid sa Vimy, ang labing importanteng memoryal sa Canada alang sa iyang mga sundalo.
Human sa gubat ang rehiyon nahiagom sa malisod nga dagan sa ekonomiya bisan kon may gamayng alibyo tungod sa pag-abli sa Eurotúnel (Channel Tunnel) uban ang pagdaghan sa trapiko niini.
Demograpiya[usba | edit source]
Bisan kon mayoriya sa rehiyon nagtabi sa Prinanses, may duha ka signipikanteng katilingban nga nagtabi og minoryang pinulongan:
- Ang mga Fleming, kang kinsa presensiya makita sa daghang mga Dutch nga ngalan sa dapit, ug nga nagtabi sa West Flemish nga diyalekto sa pinulongang Dutch.
- Ang mga Picard, kinsa nagtabi sa pinulongang Picard.
Naapektohan usab ang demograpiya sa lugar sa mga trabahante gikan sa ubang nasod nga inanayng mipuyo sa rehiyon gikan sa ubang nasod: ang mga Belgian sa wala pa ang 1910, ang mga taga Poland ug mga Italyano sa mga 20 ug 30, ug sa mga taga Amihanang Aprika sukad sa 1945.
Ang estado sa Pransiya misuway na usab sa pagpaugmad sa kultura sa dapit; sa tuig 2004, mipahibalo kini sa sangang buhatan sa Louvre nga ibutang sa dakbayan sa Lens.
Ekonomiya[usba | edit source]
Ang Nord-Pas-de-Calais nahimong dakong sentro sa bug-at nga industriya sa siglo 19 tungod sa mga minahan sa coal, pabrika sa puthaw ug sa tradisyonal nga himoan sa mga panapton. Dako ang kagubaan dinhi tungod sa duha ka gubat kalibotan ug dili sab dayon nakarekober ang maong rehiyon kompara sa ubang rehiyon sa Pransiya. Apan sa misunod nga panahon mihinay ang ekonomiya dinhi sa pagsira sa mga minahan, ug uban pang industriya. Sulod sa tuig 1975-1984, 130,000 ka mga trabaho ang nangawagtang ug mitaas ang pagkawalay-trabaho ngadto sa 14%. Pero sa miaging 20 ka tuig, nakatilaw og dagkong inbestment ang rehiyon gikan sa Unyong Uropeyo ug sa gobyerno. Ang pag-abre sa Channel Tunnel sa 1994 mipakusog sa kalamboan sa rehiyon. Ang turismo, partikular sa Lille isip sentro nga estasyon sa London-Brussels-Paris nga perokariles, dako ang pagtubo mao nga sa 2004, 7 ka milyon nga pasahero migamit sa Eurostar, ug 2 ka milyon nga sakyanan kun behikulo sa Eurotunnel (Le Shuttle kaniadto). Dugang sa mga tren, sa 2002, may mga 15 ka milyon nga pasahero sa ferry sa rehiyon (Calais, Dunkirk ug Boulogne-sur-Mer).[1]
Mga sumpay sa gawas[usba | edit source]
Reperensiya[usba | edit source]
Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine • Aquitaine-Limousin-Poitou-Charentes • Auvergne-Rhône-Alpes • Bourgogne-Franche-Comté • Bretagne • Centre-Val de Loire • Île-de-France • Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées • Nord-Pas-de-Calais-Picardie • Normandie • Pays-de-la-Loire • Provence-Alpes-Côte d'Azur
Mga rehiyon sa gawas sa nasod: Corse • Guadeloupe • Guyane • Martinique • Réunion


text:
Pamangkot sang mga Pamatan-on
Diin Ako Makakita sing Maayo nga Kalingawan?
Kon Cristiano ka, ginapili mo gid ang imo kalingawan. Wala ka lang nagasunodsunod sa nanamian sang iban nga tan-awon, basahon, ukon pamatian. Ngaa? Kay ang kalabanan subong nga mga kalingawan binastos, bayolente, kag parte sa espiritismo. Ini nga mga kalingawan dapat mo gid likawan. Pero may maayo man nga mga kalingawan. Tan-awon naton kon paano mo ini makita. *
PELIKULA
Butangi sing ✔ ang nanamian mo nga klase sang pelikula.
- Comedy
- Drama
- Action/Adventure
- Science fiction
- Iban pa
Nahibaluan mo bala . . . ? Ang India masami nga nagapagua sing sobra isa ka libo ka pelikula kada tuig—mas madamo ini sangsa iban nga pungsod.
Dapat likawan. Madamo sing mga pelikula ang supak sa mga prinsipio sang Biblia. Ang iban sini tama ka bastos kag tama ka bayolente, ang iban naman parte sa espiritismo. Pero ang Biblia nagsiling: “Isikway gid ninyo ini tanan, kasingkal, kaakig, kalainan, nagapakalain nga hambal, kag ang malaw-ay nga hambal indi maggua sa inyo baba.” (Colosas 3:8) Isa pa, naakig ang Dios sa bisan ano nga butang parte sa espiritismo.—Deuteronomio 18:10-13.
Paano ka magpili? “Kon daw indi maayo ang trailer, wala ko na ginatan-aw ang pelikula.”—Jerrine. *
“Wala ko ginatan-aw ang ginarekomendar sang iban luwas lang kon pareho gid kami sing mga prinsipio.”—Caitlyn.
“Kon nagatan-aw ako sing sine kag daw nalainan ako, nagagua ako dayon.”—Marina.
“Para mahibaluan ko ang istorya, ginatan-aw ko sa Internet ang mga komento parte sini kon bala may mga eksena ini nga imoral, bayolente, kag may pamuyayaw.”—Natasha.
Tip: Mangita sing pelikula nga indi tanto kalain. “Nanamian gid ako sa klasikal nga mga pelikula,” siling sang tin-edyer nga si Masami.
Pamangkuta ang imo kaugalingon,
‘Ang mga pelikula bala nga ginatan-aw ko nagapahapos—ukon nagapabudlay—sa akon nga sundon ang sugo sang Dios parte sa pagkabayolente, sex, kag espiritismo?’
LIBRO
Butangi sing ✔ ang nanamian mo nga klase sang balasahon.
- Fiction
- Nonfiction
- Klasikal
- Iban pa
Nahibaluan mo bala . . . ? Sa Estados Unidos lang, sobra isa ka libo ka libro ang ginahimo kada semana.
Wala gid sing pierdihon ang industriya parte sa kalingawan, kundi naganansia lang gid sila kon indi mo pagsundon ang imo nahanas sa Biblia nga konsiensia kag magtan-aw, magbasa, ukon mamati sa kon ano ang popular.
Dapat likawan. Pareho sa mga pelikula, mabasa sa madamo nga libro ang mga pamatasan nga wala nagahisanto sa mga prinsipio sang Biblia. Halimbawa, ang iban tama kabastos ukon parte sa espiritismo. Pero ang Biblia nagsiling: “Ang pagpakighilawas kag ang tanan nga sahi sang kahigkuan ukon kakagod indi gid paghinambitan sa tunga ninyo.” (Efeso 5:3) Nagsiling man ini nga ang espiritismo “malaut sa itololok sang GINOO.”—2 Hari 17:17.
Paano ka magpili? “Kon nagapili ako sing libro, ginabasa ko anay ang cover sa likod kag ginabukad sing makadali. Kon may makita ako nga daw indi maayo, wala ko ini ginabakal.”—Marie.
“Samtang nagadaku ako kag nagadesisyon para sa akon kaugalingon, narealisar ko nga importante gid nga sundon ko ang akon konsiensia. Kon nakita ko nga ang libro indi maayo, ginauntatan ko ini basa kay narealisar ko nga wala ini nahisuno sa mga prinsipio sang Dios.”—Corinne.
Tip: Tilawi man ang iban. “Natalupangdan ko nga mas nanamian ako sa klasikal nga mga libro sangsa moderno nga fiction,” siling ni Lara, 17 anyos. “Maayo gid ang mga tinaga sini kag ang dalagan sang istorya.”
Pamangkuta ang imo kaugalingon,
‘Nanamian bala ako magbasa sing mga libro nga nagaunod sing mga buhat nga wala nagapalipay sa Dios?’
MUSIKA
Butangi sing ✔ ang nanamian mo nga klase sang musika.
- Rock
- Klasikal
- Jazz
- R&B
- Hip-hop
- Iban pa
Nahibaluan mo bala . . . ? Ang apat ka dalagku nga kompanya sang musika nagahimo sing mga 30,000 ka album kada tuig.
Dapat likawan. Pareho sa mga pelikula kag libro, kalabanan sang musika subong imoral man. Ang binastos nga mga liriko kag music video mas nagapabudlay pa gid nga kontrolon ang imo handum sa sex. (1 Corinto 6:18) “Ang kalabanan subong nga musika nagapalig-on sang mga pamatasan nga supak sa mga prinsipio sang Biblia,” siling sang 21 anyos nga si Leigh. Nagsiling pa sia nga kon mabatian mo ini daw masaot ka.
Paano ka magpili? “Ginapamangkot ko ang akon kaugalingon, ‘Kon ipatan-aw ko sa may edad na nga mga Cristiano ang listahan sang akon musika, mahuya bala ako?’ Makabulig ini sa akon sa pagpili sing musika nga dapat ko pamatian.”—Leanne.
Tip. Pamatii man ang lainlain nga klase sang musika. “Pirme nagapamati si Tatay sing klasikal nga musika kag nangin pamilyar ako sini sang bata pa ako,” siling sang tin-edyer nga si Roberto. “Ang pagtuon sing klasikal nga musika kag pagtuon sing piano nakabulig sa akon nga makita nga madamo pa gali ako sang puede matun-an.”
Pamangkuta ang imo kaugalingon,
‘Ang mga musika bala nga akon ginapamatian nagapahapos—ukon nagapabudlay—sa akon nga kontrolon ang akon handum sa sex?’
DUGANG PA NGA IMPORMASYON
Tan-awa ang libro nga Questions Young People Ask—Answers That Work, Volume 2, Chapter 31 kag 32, nga ginhimo sang mga Saksi ni Jehova.
^ par. 3 Ang Magmata! wala nagaendorso ukon nagapakalain sa espesipiko nga pelikula, libro, ukon musika. Ang katuyuan sini nga artikulo amo nga buligan ka nga mapauswag kag masunod ang imo nahanas sa Biblia nga konsiensia nga nagasunod sa mga prinsipio sang Dios.—Salmo 119:104; Roma 12:9.
^ par. 13 Gin-islan ang iban nga ngalan sa sini nga artikulo.
Magtuon sing Dugang Pa
Mahimo Mo Mabatuan ang Pagsulay!
Tatlo ka paagi ang makabulig sa imo nga mangin malig-on.


text:
Sa usa ka lalawigan sa Kabisay-an, P10 ra ang bayad sa 30 ka segundo nga commercial sa mga estasyon sa radyo. Sa ato pa, bisan mapuno pa sa commercial ang tibuok sibya, P1,200 ra ang labing dako nga kitaon sa mga sibyaanan matag takna.
Nga imposibleng mahitabo kay di man mahimong pulos na lang commercials ang isibya, nga di sal-otan og bisan gamay na lang nga sulti o balita. Kon ang mga sibyaanan sakop sa Kapisanan ng mga Brodkaster ng Pilipinas (KBP), 18 ka gutlo ra matag takna ang labing daghang commercials nga masibya. Gawas pa, way advertiser nga mopalit og spots sa sibyaanan nga pulos commercials ray isibya.
-o0o-
Pagpasabot nimo unsa kaubos ang rates sa mga sibyaanan nga nahisgutan sa ibabaw, tuguti nga akong itandi sa rates sa mga sibyaanan sa Sugbo, ang labing malambuong merkado sa media sa Kabisay-an, diin P500 ang among paningil sa 30 ka segundo nga commercial. Kini hinuong mga numeroha kapin sa duha ka dekada na ang pangedaron.
Karon, P1,500 nay bayad sa 30 ka segundo nga commercial sa mga estasyon sa radyo sa Sugbo. Wa na kong kahibawo pila na ang paningil sa mga estasyon sa radyo sa silingang lalawigan. May mga sibyaanan pa hinuon dinhi nga mosawom pa aron lang makakuha og dugang advertisers. Apan way makalabaw sa kaubos sa paningil sa lalawigan nga di lang nato nganlan.
-o0o-Nagpakisusi ko sa kahimtang sa panalapi sa mga sibyaanan sa silingang lalawigan dihang nakatambong og press conference sa usa ka luhong tindahan, diin ang tanang reporters nga nanambong pulos na bag-o og sapatos sa pagpanggawas.
Giingnan ko nila nga tungod sa kagamay sa kita sa sibyaanan, ubos kaayo ang ilang suholan. Di paigo nga makabuhi sa ilang pamilya. Maong gawas sa pagka magsisibya kinahanglan silang magpa-apil sa payroll sa City Hall, Kapitolyo ug dagkong munisipyo isip mga tigpamaba.
-o0o-Tawga silang kurakot. Apan ang pait nga kahimtang di monopoliya sa nahisgutang lalawigan. Mao sab ni nahitabo sa ubang gagmay nga mga merkado sa media. Sayon ra ang pagtunglo nila. Dungan sa pag-insistir nga ang kakabos di permiso sa pangurakot, nga ang katimawa di sukaranan sa pagbaligya sa kaligdong.
Apan makapatandog ang tubag sa mga magsisibya sa gagmayng lalawigan, nga napadayag atol sa nasudnong tigom sa mga haligi sa industriya sa media karong bag-o: "Nanguwarta mi para mabuhi ang among mga pamilya. Nanaginot mi og ginagmayng raket aron makapa-eskuyla sa among mga anak. Apan nganong wa may nakabadlong sa mga sakop sa media sa dagkong dakbayan nga mao say gihimo? Mas dagko pa gani ang pangilkil. Di aron pag-angkon sa batakan nila nga mga panginahanglan apan aron lang pagtagbaw sa ilang mga kapritso." [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


text:
Arangkada of Leo Lastimosa for January 17, 2010
Duwa sa bata
Ouano Wharf, Mandaue City—Ang fluvial procession gahapon maoy labing basa ug tugnaw sa 25 ka tuig nang pagpahigayon sa kalihokan matag bisperas sa Piyesta Senyor. Human basola ang amihan nga maoy hinungdan sa way hunong nga uwan ug kusog nga huros sa hangin sa niaging mga adlaw, ang Pagasa may nakit-an nga low pressure area sa silangang bahin sa Dakbayan sa Hinatuan sa Surigao del Sur.
Apan labihang linawa sa dagat. Nga morang wa kahibawo nga angay unta siyang monunot sa kinaiyahan sa ibabaw. Maong hapsay sa kinatibuk-an ang prosesyon sa dagat nga nibanhaw sa pagdunggo sa imahen ni Sr. Sto. Nino sa pantalan sa Dakbayan sa Sugbo 489 ka tuig na ang nilabay.
-o0o-
Nipasidaan si Direktor Oscar Tabada sa Pagasa Mactan nga ang uwan ug hangin, kansang gikusgon nga 50 ngadto sa 70 ka kilometro matag takna ikatandi sa hinay nga bagyo, padayon nga mohasol sa mga Sugbuanon hangtod karong Lunes, liwas na sa Piyesta Senyor.
Kon pasikaran ang kabaga sa mga deboto gikan sa Sugbo ug sa ubang bahin sa nasud ug ubang kanasuran sa kalibotan—sa mga prosesyon gikan sa nasudnong shrine ni San Jose sa Mandaue ug sa palibot sa Basilica del Sto. Nino—gipamatud-an nila nga, sa makausa pa, bisan ang hulga sa panahon di makapawong sa ilang pagbalaan sa iyang kapiyestahan.
-o0o-
Nagpasinguwan ang kasagaran sa mga bata nga nangabot dinhi. Dihang akong gipangutana nganong wa sila magpandong, mora kong nakahimo og dakong sala. Nakalimot ko nga ang pagpasinguwan mao diay usa sa labing kinaham nilang duwa. Apil na sa balaang bata nga gihulagway sab nga sungogan ug laagan.
Sama sa naandan, ang mga bata maoy niggiya sa mga dagko. Dihang gitikyop ang mga payong, among nakaplagan nga di diay ingon ana kakusog ang uwan. Usa sa mga deboto nga nagbitbit sa lima ka tuig niyang imahen nihatag og laing katin-awan: "Bendisyon ning uwana kay naglinog man sa ubang bahin sa kalibotan."
-o0o-
Nakatungtong ko dinhi sa labing unang higayon. Ang unang 24 ka tuig nakong cover sa fluvial procession nipahimutang nako sa dagat sakay sa coastguard, o sa kahanginan sakay sa chopper, o sa announcer's booth sa mga tuig nga way lain nga gustong magpabilin.Napahigayon sa ABS-CBN Cebu ang labing unang live TV coverage sa fluvial procession. Bisan wa palupara sa Air Transportation Office (ATO) ang among Sky Patrol tungod sa kangiob sa panahon. Sugbuanong pamilya sa Estados Unidos nitug-an nako nga wa sila kapugong sa paghilak pagkakita sa imahen ni Sr. Sto. Nino ibabaw sa galleon nga niliyok sa kadagatan sa Mactan ug Mandaue. Salamat sa footage nga ilang nakita sa live streaming sa stickam.com/dyab1512 uban ang tabang sa Smart Bro. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


text:
1Mipadayon si Pablo sa pagpanaw ngadto sa Derbe ug sa Listra. Didto may nagpuyo nga usa ka tinun-an nga ginganlag Timoteo. Ang iyang inahan usa ka magtutuo nga Judio apan ang iyang amahan Grego. 2Gidayeg si Timoteo sa tanang kaigsoonan sa Listra ug sa Iconio. 3Buot ni Pablo nga pakuyogon kaniya si Timoteo busa gituli niya si Timoteo. Gibuhat niya kini kay ang tanang Judio nga nagpuyo didto nahibalo man nga Grego ang amahan ni Timoteo. 4Sa ilang pag-agi sa mga kalungsoran ilang gitugyan ngadto sa mga magtutuo ang mga lagda nga gikauyonan sa mga apostoles ug sa mga kadagkoan sa iglesia didto sa Jerusalem ug gipahimangnoan sila sa pagtuman niini. 5Busa ang mga iglesia nalig-on sa pagtuo ug nagdugang ang ilang gidaghanon matag adlaw. 6Unya milatas sila sa kayutaan sa Frigia ug sa Galacia apan ang Espiritu Santo wala motugot kanila pagwali sa mensahe didto sa lalawigan sa Asia. 7Pag-abot nila sa utlanan sa Misia, moadto unta sila sa lalawigan sa Bitinia apan gidid-an sila sa Espiritu ni Jesus. 8Busa milatas sila sa Misia ug mipadayon ngadto sa Troas. 9Niadtong gabhiona, pinaagi sa panan-awon, nakita ni Pablo ang usa ka tawo nga taga-Macedonia nga nagtindog ug naghangyo kaniya nga nag-ingon, "Dali ngari sa Macedonia ug tabangi kami!" 10Human gayod sa panan-awon ni Pablo, nangandam kami pag-adto sa Macedonia kay among nasiguro nga ang Dios nagtawag kanamo aron sa pagwali sa Maayong Balita sa katawhan didto. 11Busa mibiya kami sa Troas sakay sa linayagang sakayan ug midiritso sa Samotrasia ug sa pagkasunod adlaw ngadto sa Neapolis. 12Gikan didto miadto kami sa Filipos, ang kinadak-ang siyudad sa distrito sa Macedonia nga kolonya usab sa Roma. Nagpabilin kamig pipila ka adlaw niadtong siyudara. 13Sa Adlawng Igpapahulay migawas kami sa siyudad ug miadto sa daplin sa suba kay naghunahuna man kami nga didto may tigomanan sa mga Judio alang sa pag-ampo. Nanglingkod kami ug nakigsulti ngadto sa mga babaye nga nagtigom didto. 14Usa niadtong namati kanamo mao si Lydia nga taga-Tiatira nga namaligyag panapton nga dagtom-pula. Mahadlokon siya sa Dios ug ang Ginoo nag-abli sa iyang kasingkasing aron sa pagdawat sa mensahe ni Pablo. 15Gibunyagan siya ug ang tibuok niyang panimalay. Unya iya kaming gidapit, "Diri kamo abot sa akong balay kon giisip ninyo ako nga tinuod nga magtutuo sa Ginoo." Ug wala gayod siya pabalibad. 16Usa ka adlaw niana, samtang nagpaingon kami sa dapit nga ampoanan, gisugat kamig usa ka ulipong babaye nga gitugahan sa yawa ug gahom sa pagtagna sa umaabot. Tungod sa iyang pagpanagna sa kapalaran sa mga tawo, nakasapi pag-ayo ang iyang mga agalon. 17Misunod siya kang Pablo ug kanamo nga nagsinggit, "Kining mga tawhana mga sulugoon sa Labing Halangdon nga Dios! Nagsangyaw sila kaninyo sa mensahe sa kaluwasan." 18Iya kining gibuhat sulod sa daghang mga adlaw hangtod nga gisamokan si Pablo ug milingi kaniya ug giingnan ang espiritu, "Sa ngalan ni Jesu-Cristo gula gikan kaniya!" Ug migula dayon ang espiritu. 19Sa diha nga ang mga agalon sa babaye nakaamgo nga dili na sila makasapi, gidakop nila si Pablo ug si Silas ug gidala ngadto sa hukmanan. 20Unya sa didto na sila sa atubangan sa mga maghuhukom nga Romanhon, ang mga agalon sa babaye miingon, "Kining mga tawhana mga Judio ug nagsamok-samok sila sa atong siyudad. 21Nanudlo silag mga pagtulon-an nga supak sa atong balaod ug gidid-an kitang mga Romanhon sa pagsunod niini." 22Miapil ang mga tawo sa pagdagmal kanila ug gigisi sa mga opisyal ang mga bisti ni Pablo ug ni Silas ug misugo nga bunalan sila. 23Human sila bunali pag-ayo, gibilanggo sila ug gisugo ang guwardiya nga kandadohan pag-ayo ang bilanggoan. 24Busa gibutang sila sa guwardiya ngadto sa kinasuokang lawak ug gilugpitan sa giakob nga kahoy ang ilang mga tiil. 25Sa hapit na ang tungang gabii, si Pablo ug si Silas nag-ampo ug nag-awit ug mga pagdayeg ngadto sa Dios ug namati kanila ang ubang mga binilanggo. 26Unya sa kalit milinog ug kusog nga nakatay-og pag-ayo bisan sa pasukaranan sa bilanggoan ug nangaabli ang tanang pultahan ug nangatangtang ang mga kadena sa tanang binilanggo. 27Nahigmata ang tinugyanan sa bilanggoan ug sa pagkakita niya nga nangaabli na ang mga pultahan, gipakaingon niyag nanglayas ang tanang binilanggo. Busa gilanit niya ang iyang espada aron maghikog unta. 28Apan misinggit si Pablo, "Ayaw paghikog! Ania ra kaming tanan!" 29Busa ang tinugyanan sa karsel nangayog suga unya misulod siya nga nagdali ug miluhod nga nagkurog sa tiilan ni Pablo ug ni Silas. 30Unya gipagawas niya sila ug gipangutana, "Sir, unsa may akong buhaton aron ako maluwas?" 31Sila mitubag, "Saligi ang Ginoong Jesus, ug maluwas ka lakip ang imong panimalay." 32Unya siya ug ang tanang sakop sa iyang panimalay giwalihan nila sa pulong sa Dios. 33Niadtong taknaa sa kagabhion gihugasan sa tinugyanan sa bilanggoan ang ilang mga samad ug gibunyagan dayon siya ug ang iyang panimalay. 34Unya gidala niya si Pablo ug si Silas sa iyang balay ug gipakaon. Nalipay siya ug ang iyang panimalay kay siya mituo na man sa Dios. 35Sa pagkabuntag ang mga maghuhukom nga Romanhon nagsugo sa mga opisyal sa kapulisan nga buhian si Pablo ug si Silas. 36Busa gipahibalo sa tinugyanan sa bilanggoan si Pablo ug si Silas nga nag-ingon: "Gipabuhian na kamo sa mga maghuhukom ug lakaw kamo uban ang kalinaw." 37Apan miingon si Pablo ngadto sa mga pangulo, "Gipabunalan nila kami sa atubangan sa mga tawo bisag kami walay sala ug mga Romanhong lungsoranon pa gayod! Unya ila pa gayod kaming gipabilanggo. Ug karon buhian lang kami nila sa tago? Dili kana mahimo! Kinahanglan nga sila gayong mga Romanhong maghuhukom ang moanhi dinhi ug maoy mopagula kanamo." 38Gitaho kini sa mga pangulo sa kapulisan ngadto sa mga maghuhukom ug sa pagkadungog nila nga sila diay si Pablo ug si Silas mga Romanhon nga lungsoranon, nangahadlok sila. 39Busa nangadto sila ug nangayog pasaylo kanila unya ilang gipagula sila sa bilanggoan ug gihangyo sa pagbiya sa siyudad. 40Busa nanggula si Pablo ug si Silas sa bilanggoan ug nangadto sa balay ni Lydia. Gikakita nila didto ang mga kaigsoonan ug ilang gidasig sila ug unya namiya si Pablo ug si Silas.
Copyright
Learn More


text: 15 Ug ang pulong ni Jehova nagpadayon sa pagdangat kanako, nga nag-ingon:2 “Anak sa tawo, sa unsang paagi ang kahoyng paras+ nalahi gikan sa tanang ubang kahoy, ang linghod nga sanga, nga anaa taliwala sa mga kahoy sa lasang?3 Pagakuhaan ba kana ug tukon aron gamiton sa bisan unsa nga buhat? O ang mga tawo ba magakuha gikan niana ug usa ka tarugo aron kasab-ongan sa bisan unsang matang sa galamiton?4 Tan-awa! Isugnod kana sa kalayo.+ Ang duha ka tumoy niana lamyon sa kalayo, ug ang kinatung-an niana mapagtong.+ Mapuslan pa ba kana alang sa bisan unsang buluhaton?5 Tan-awa! Sa dihang tibuok pa kana, kana wala gamita alang sa bisan unsang buluhaton. Labi na gayod, sa dihang kana lamyon na sa kalayo ug mapagtong na, nga kana dili na magamit alang sa bisan unsa pa nga buluhaton!”+6 “Busa mao kini ang giingon sa Soberanong Ginoong Jehova, ‘Sama gayod sa kahoyng paras taliwala sa kakahoyan sa lasang, nga akong gisugnod sa kalayo, sa ingon usab gitugyan ko ang mga molupyo sa Jerusalem.+7 Ug akong gitumong ang akong nawong batok kanila.+ Gikan sa kalayo sila migula, apan ang kalayo mismo maglamoy kanila.+ Ug kamo makaila gayod nga ako mao si Jehova, sa dihang akong itumong ang akong nawong batok kanila.’”+8 “‘Ug ang yuta himoon ko nga awaaw,+ tungod kay sila milihok nga dili-matinumanon,’+ mao ang giingon sa Soberanong Ginoong Jehova.”