text:
Dihang nisibaw pag-ayo ang mga awhag sa resignasyon ni kanhi presidente Gloria Arroyo niadtong 2005, pila ka adlaw human niulbo ang Hello Garcia scandal, nga nakapabisto sa lapad nga pagpanikas sa piniliayng presidensiyal sa 2004, kanus-a si Arroyo naapiki sa talagsaong popularidad ni anhing Fernando Poe Jr., ang Catholic Bishops Conference of the Philippines (CBCP) ang nakaluwas niya.
Kon nidason pa ang CBCP sa awhag nilang anhing Presidente Cory Aquino ug ubang mga pangu sa nagkalainlaing sektor sa katilingban nga angayng manaog si Arroyo sa Malakanyang tungod sa lig-ong mga ebidensiya nga kinawat ang iyang mandato, hagbay ra untang napalayas ug di na untang katiwas sa iyang termino.
-o0o-Mao nga di mabasol si Arroyo nga motan-aw sa dako niyang utang kabubut-on sa mga obispo. Kon wa pa niya nabuak-buak ang CBCP, kansang liderato niadtong higayona way pupanaganang nisaway sa iyang mga eskanalo, di unta magpaabot ang katawhang Pilipinhon og hangtod karong tuiga una siya kasugdan pagpaningil sa iyang mga binuhatan.
Mao nga di ikahibung nga hangtod sa 2009, dayong tapos sa iyang pamunoan, padayon siya nga nanghatag og luho nga mga sakyanan ug ubang gasa ngadto sa iyang kinaham nga mga obispo. Mao nga pipila nila wa sab managana pagpangayo og bisan unsa na lang pabor gikan ni Arroyo.
-o0o-Kay ang suwat sa Bol-anong obispo sa Butuan nga si Juan de Dios Pueblos ngadtong Arroyo niadtong Pebrero 2009, usa ka buwan sa wa pa ang iyang ika-66 nga birthday, di pangayo. Kon dili demanda. "Mangayo ko og pabor gikan nimo, Mahal nga Presidente. Nagkinahanglan gyod ko og bag-o nga awto, kon mahimo kanang 4 x 4. Naglaom ko nga di gyod nimo pakyason ang paghatag og bag-ong awto isip imong gasa sa akong birthday. Duna koy 7 anyos na nga awto nga di na maayong modagan. Busa kinahanglan ning ilisan sa labing daling panahon.
Wa ba sa iyang tarung kabuot si Pueblos sa iyang pagsuwat ni Arroyo? O igo lang naningil sa giisip nga dakong utang ni Arroyo nila?
-o0o-Nga way kalainan sa gihimo ni Obispo Arturo Bastes sa Sorsogon human niulbo ang labing uwahing eskandalo. Iyang gibuyboy si Presidente Noynoy Aquino. Matod ni Bastes di angayng apikihon ni Aquino ang mga obispo. Kay sila ang responsable nga nahimong presidente ang iyang inahan nga si Cory. Busa kon kamaong motan-aw og utang kabubut-on si Aquino, di angayng i-sentro sa mga obispo ang imbestigasyon sa mga anomaliya sa Philippine Charity Sweepstakes Office (PCSO).
Nga gikalawat sab dayon sa mga turutot ni Arroyo. Matod nila di angayng sawayon ang mga obispo nga nangayo og mga sakyanan gikan sa PCSO kay nakadawat sa samang pabor ang mga alyado ni Aquino. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


c: text/html

text:
HALIN SA AMON ARCHIVE
Nagsilak ang Kapawa sa Pungsod nga Ginabutlakan sang Adlaw
SANG Septiembre 6, 1926, ang Hapones nga pilgrim (nagalakbay nga manugtatap) sa Estados Unidos nagbalik sa Japan subong misyonero. Ang nag-abiabi sa iya amo ang nagaisahanon nga nagasuskriber sang The Watch Tower, nga amo ang nagsugod sang isa ka grupo sa pagtuon sang Biblia sa Kobe. Ang mga Estudyante sang Biblia naghiwat sang ila una nga asembleya sang Enero 2, 1927, sa sina nga siudad. Treintay seis tanan ang nagtambong, kag walo ang nabawtismuhan. Maayo gid yadto nga panugod, pero paano malab-ot sining gamay nga grupo ang 60 milyones ka pumuluyo sang Japan nga kinahanglan makakita sang kapawa sang kamatuoran sa Biblia?
Sang Mayo 1927, ginsugdan sang maisugon nga mga Estudyante sang Biblia ang kampanya sa pagpanaksi sa publiko para ipahibalo ang mga lektyur sa Biblia. Para sa una nga pamulongpulong, nga hiwaton sa Osaka, ang mga kauturan nagbutang sing mga karatula sa dalan kag dalagku nga mga billboard sa bilog nga siudad kag nagpadala sing 3,000 ka imbitasyon sa prominente nga mga tawo. Nagpanagtag sila sing 150,000 ka handbill kag nagpasayod sang pamulongpulong sa panguna nga mga pamantalaan sa Osaka kag sa 400,000 ka tiket sang tren. Sa adlaw mismo sang pamulongpulong, duha ka eroplano ang naglupad sa ibabaw sang siudad kag nagsabwag sing 100,000 ka handbill. Napuno ang Osaka Asahi Hall sang mga 2,300 ka tumalambong agod mamati sa pamulongpulong nga “Ang Ginharian sang Dios Malapit Na.” Mga isa pa ka libo ang ginsilingan nga indi na sila makasulod kay gutok na. Pagkatapos sang pamulongpulong, sobra 600 sa nagtambong ang nagpabilin para sa pamangkot kag sabat nga sesyon. Pagkasunod nga binulan, naghiwat sing base sa Biblia nga mga pamulongpulong sa Kyoto kag sa iban pa nga siudad sa nakatundan sang Japan.
Sang Oktubre 1927, ang mga Estudyante sang Biblia naghimo sing kahimusan para sa mga pamulongpulong sa Tokyo. Ginpadal-an liwat sing imbitasyon ang prominente nga mga indibiduwal
MAKUGI NGA MGA COLPORTEUR
Ang mga colporteur (payunir) may importante nga papel sa pagpalab-ot sang mensahe sang Ginharian sa mga puluy-an. Si Matsue Ishii, nga isa sa una nga mga colporteur sa Japan, kag ang iya bana, nga si Jizo, nagkobre sa 75 porsiento nga bahin sang pungsod, halin sa Sapporo sa pinakaaminhan pakadto sa Sendai, Tokyo, Yokohama, Nagoya, Osaka, Kyoto, Okayama, kag Tokushima. Si Utod Ishii kag ang may edad na nga utod nga babayi nga si Sakiko Tanaka, nagasuksok sing pormal nga kimono kon nagakadto sa mataas nga mga opisyal sang gobierno. Ang isa sa ila nangabay sing 300 ka set sang libro nga The Harp of God kag Deliverance nga ibutang sa librarya sang bilangguan.
Sanday Katsuo kag Hagino Miura nagbaton sing mga libro halin kay Utod Ishii kag nakita nila ang kamatuoran. Nabawtismuhan sila sang 1931 kag nangin mga colporteur. Sanday Haruichi kag Tane Yamada, kag ang madamo pa nila nga paryente, nagbaton sing mensahe sang Ginharian antes sang tuig 1930. Ang mag-asawa nga Yamada nangin mga colporteur, kag ang ila bata nga babayi nga si Yukiko nangin Bethelite sa Tokyo.
GAMAY KAG DAKU NGA “JEHU”
Tama ka mahal sang salakyan sadto kag kalaw-ay sang mga dalan. Gani si Kazumi Minoura kag ang iban pa nga pamatan-on nga colporteur naggamit sing balay nga salakyan nga wala sing makina. Gintawag nila ini nga Jehu subong pag-ilog sa ngalan sang Israelinhon nga nagamaneho sang kangga kag nangin hari sang Israel. (2 Hari 10:15, 16) Ang tatlo ka Daku nga Jehu, nga ang tagsa nagalaba sing 2.2 ka metro, nagasangkad sing 1.9 ka metro, kag nagataas sing 1.9 ka metro, kag makasakay sing asta sa anom ka payunir. Dugang pa, may 11 ka ginaguyod sang bisikleta nga Baby Jehu nga masakyan sang duha ka tawo nga ginhimo sa sanga talatapan sang Japan. Si Kiichi Iwasaki, nga nagbulig sa paghimo sing mga Jehu, naghinumdom, “Ang kada Jehu may tolda kag baterya para magsuplay sang kuryente sa mga suga.” Ginpasiga sang mga colporteur ang kapawa sang kamatuoran sa bug-os nga Japan, nga nagatulod kag nagaguyod sang mga Jehu pataklad kag padulhog sa mga bukid kag sa mga nalupyakan sugod sa naaminhan nga Hokkaido pakadto sa Kyushu sa bagatnan.
Ang colporteur nga si Ikumatsu Ota nagsiling: “Pag-abot namon sa isa ka banwa, ginaplastar namon ang Jehu sa higad sang suba ukon sa wayang. Ginakadtuan namon anay ang prominente nga mga tawo sa sina nga banwa, pareho sang meyor, kag dayon nagapamalaybalay kami para itanyag ang aton literatura. Kon makadtuan namon ang tanan sa sina nga banwa, masaylo naman kami sa sunod.”
Amo ato ang “adlaw sang magamay nga mga butang” sang ang grupo sang 36 ka Estudyante sang Biblia sa Kobe naghiwat sang ila una nga asembleya. (Zac. 4:10) Pagligad lang sang lima ka tuig

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
LMDA to conduct Biodiversity Partnerships Projects orientation
By Danilo S. Makiling
BUTUAN CITY, Nov. 5 (PIA) -- The Lake Mainit Development Alliance (LMDA) will be conducting a Biodiversity Partnership project (BPP) orientation on November 7, 2012 at Gateway Hotel, Surigao City.
The orientation aims to provide background and ideas to the partner agencies with the Biodiversity Partnership Project process in Forest Land Use Plan (FLUP) formulation and mainstreaming of the Biodiversity Conservation, LMDA Chairperson and Surigao del Norte Governor Sol Matugas.
The said activity is scheduled after the LMDA received the BPP funded by the United Nations Development Program – Global Environment Facility (UNDP-GEF) and implemented by the Protected Areas and Wildlife Bureau (PAWB) of the Department of Environment and Natural Resource (DENR).
Matugas added that the project engagement commences after the forging of memorandum of agreement (MOA) between the DENR Caraga, the implementing partner, LMDA, and responsible partner last September 5, 2012 at Surigaonon Arts and Culture Center, Surigao City.
With this, Matugas urges representative from the government line agencies to attend the orientation to acquire strong support for the project and to pave a way for a speedy project implementation. (NCLM/PIA-Caraga)
Cebuano news: Presidente Aquino nahiabot na Laos para sa 9th Asian-Europe nga panagtigum
Ni Nida Grace B. Tranquilan
TANDAG CITY, Surigao del Sur, Nob. 5 (PIA) -- Si Presidente Benigno S. Aquino III nahiabot na kagahapon didto sa Laos aron sa pagtambong sa 9th Asia-Europe nga panagtigum nga pagatambungan sa mga Pangulo sa nagkadaiyang Nasyon ug panggamhanan gikan sa 32 ka nasod gikan Nobyembre 5-6.
Ang Presidente miabot sakay sa Philippine Air Lines flight PR001 didto sa Wattay International Airport alas 2:45 sa hapon, sayo ug 25 minutos sa gitakdang pag-abot ug 3:10 sa hapon.
Siya giduyugang sa mga delegadong opisyales nga gilangkuban nila ni Foreign Affairs Secretary Albet F. del Rosario, Finance Secretary Cesar V. Purisima, Trade and Industry Secretary Gregory L. Domingo, outgoing Energy Secretary Jose Rene D. Almendras, NEDA Director General Arsenio M. Balisacan, ug Presidential Communications Operations Office Secretary Herminio “Sonny” Coloma Jr.
Ang Presidente gisugat sa mga opisyales sa Pilipinas nga gipangunahan ni Philippine Ambassador to Lao PDR Maria Lumen B. Isleta, Foreign Affairs Assistant Secretary and ASEM SOM Elizabeth Buensuceso, ug Colonel Manny Gonzales, DEFENSE and Armed Forces Attach├ę.
Usab lakip sa mga opisyales sa Lao PDR nga mi abi-abi sa Presidente sila: Hiem Phommachanh, Minister of Post, Telecommunication and Communication; Malayvieng Sakonhninhom, Ambassador of Lao PDR to the Philippines; Anouphab Tounalom, Vice Mayor, Vientiane Capital City; ug si Sisavath Inphachanh, Director General, Consulate Department.
Sa paghiabot ni Presidente Aquino, siya dayon nakigkita sa mga membro sa Kumunidad sa mga Filipino. Siya usab gilauman nga makigbinayloay ug panglantaw uban sa iyahang counterparts gikan sa duha ka rehiyon sa Eurozone crisis, komersyo ug pagpamuhunan sa pagpasayon, enerhiya ug seguridad sa pagkaon, disaster management, pagkontra sa terorismo, migration, ug mga isyung rehiyonal atol sa duha ka adlaw nga panagtigum.
Ang ASEM namugna niadtong 1996 pinaagi sa inisyatibo sa Singapore and Finance. Kadto usa ka impormal nga proseso sa panaghisgut ug kooperasyon pinasubay sentro nga tumong sa pagpahaum sa malukupong pakigalayon sa Asya ug Europe. PND (rck)
Cebuano News: Pangulong Aquino gihurar sila Almendras isip Secretary sa Cabinet, Petilla isip bag-ong Energy Secretary
Ni Susil D. Ragas
SURIGAO CITY, Nob. 5 (PIA) – Gihurar ni Pangulong Benigno S. Aquino III kagahapon sila Jose Rene Almendras isip Secretary sa Kabinete ug Jericho Petilla isip bag-ong Secretary sa Department of Energy (DOE).
Gipangunahan sa Pangulo ang pagpanumpa sa katungdanan sa duha ka mga opisyales didto sa departure area sa Ninoy Aquino International Airport (NAIA) Terminal II sa wala pa siya mobiya alang sa 9th Asia-Europe Meeting (ASEM 9) nga ipahigayon didto sa Vientiane, Lao People’s Democratic Republic (PDR) karong Nob. 5 ug 6.
Ikatulo ug kataposang termino na ni Petilla isip Gobernador sa Leyte sa dihang gitudlo siya ni Pangulong Aquino nga maoy mohulip sa Almendras.
Matud sa Pangulo iyang gipili si Petilla tungod kay sila adunay pareho nga mga panglantaw ug ang iyang eksperensya sa pribadong sektor motabang kaniya sa iyang pagpadagan sa departamento sa enerhiya.
Bag-ohay pa palamang ang Pangulo miingon nga ang eksperensya ni Petilla sa pribadong sektor maoy mowagtang sa posibilidad sa regulatory capture, dugang pa niini nga si Petilla usa ka problem-solver samtang iyang gipasabot ang estilo sa gobernador sa pagdala ug pagdumala sa probinsya sa Leyte.
Samtang si Almendras maoy pinakaunang natudlo isip secretary sa Kabinete sa paglingkod ni Pangulo Aquino niadtong 2010.
Si Almendras, nahimong president sa Manila Water Company sa wala pa siya mahimong Secretary sa Department of Energy niadtong Hulyo, 2010. Ang iyang eksperensya sa pribadong sektor milungtad og 29 ka tuig. Sulod sa iyang panerbisyo, si Almendras naghupot og mahinungdanong mga tahas pagdumala sa nag-unang mga korporasyon sulod sa nasod. (PIA-Surigao del Norte)
Cebuano News: Surigao Norte LGU, SCCI pangulohan ang 1st Surigao Norte Bizcon
Ni Susil D. Ragas
SURIGAO CITY, Nob. 5 (PIA) – Ang lokal nga pangagamhanan sa Surigao del Norte ug ang Surigao Chamber of Commerce and Industry (SCCI) pagapangulohan ang pagpahigayon sa 1st Surigao del Norte Business Conference karong Nobyembre 22-23 didto sa Provincial Convention Center, Surigao City.
Uban sa temang “ Responsive Governance, Green Enterprises and Productive People: Onward to a Bag-Ong Surigao,” ang duha ka adlaw nga conference nagtinguha aron hugtan ang mga paningkamot sa gobyerno ug mga pribadong sektor pagdasig sa lagsik nga patigayon sa probinsya ug pag-abli sa bag-ong mga oportunidad pang-ekonomiya alang sa sustenable ug hiniusang paglambo.
Ang maong duha ka adlaw nga aktibedades adunay registration fee nga P1,500/matag usa katawo lakip na niini ang meals ug snacks, conference materials, souvenir program ug souvenir photo. Adunay presyo diskwento nga P1,200 ang ihatag niadtong moparehistro sa dili molapas ang Nobyembre 9.
Alang sa dugang mga impormasyon, kadtong interesadong mga partisipante pwedeng motawag lamang sa conference secretariat sa mga telephone numbers 826-3814 ug 0999-9948065 ug panubayon si Lala Mante, o kaha mokontak sa SCCI telephone numbers 826-7716 ug 0939-9069600 ug panubayon lang si Cresol Mantong. (PIA-Surigao del Norte)


text:
INTERBYU | HANS KRISTIAN KOTLAR
Ginpaathag sang Biotechnologist ang Iya Pagtuo
Sang 1978, ang una nga gin-obrahan ni Dr. Hans Kristian Kotlar sa pag-research sa siensia amo ang Norwegian Radium Hospital, kag diri sia nagtuon parte sa kanser kag immune system sang tawo. Sina man nga tion, nangin interesado sia sa ginhalinan sang kabuhi. Gin-interbyu sia sang Magmata! parte sa iya propesyon kag pagtuo.
Ngaa nangin interesado ka sa ginhalinan kag katuyuan sang kabuhi?
Katoliko ang akon amay kag Protestante ang akon iloy. Pero indi importante sa ila ang relihion. Sang tin-edyer ako, nagpalibog ako sa katuyuan sang kabuhi, amo nga nagbasa ako sing mga libro parte sa Budhismo, Hinduismo, kag Islam. Nangabay pa gani ako sa Dios nga ipahayag sa akon ang kamatuoran.
Sang katuigan 1970, nag-uswag ang pagtuon parte sa molecular biology, kag napensaran ko nga basi masugid sini ang ginhalinan sang kabuhi. Nanamian ako sa pagpanghikot sang buhi nga mga selula, amo nga nagtuon ako sing biotechnology. Kag bangod ang kalabanan sang akon mga propesor nagapati sa ebolusyon, ginpatihan ko man ini.
Ngaa nangin interesado ka sa Biblia?
Nagbisita ang duha ka Saksi ni Jehova sa amon balay. Bisan pa mainayuhon sila, wala ko sila ginpakitaan sing kaayo kag ginsilingan nga indi ako interesado. Nabatian ako sang akon asawa. “Indi na ’ya maayo, Hans Kristian,” siling niya. “Interesado ka gid lang sa katuyuan sang kabuhi.” Husto gid sia, amo nga nahuya ako. Gani ginlagas ko ang mga Saksi. Sang nagaistoryahanay kami, ginsilingan ko sila nga gusto ko mahibaluan kon sibu man sa siensia ang Biblia.
Ano ang ila sabat sa imo?
Ginpakita nila sa akon ang ginasiling sang Biblia parte sa Ginhalinan sang enerhiya sa uniberso. Ini nagasiling: “Itangla ang inyo mga mata sa hitaas kag tan-awa: sin-o bala ang nagtuga sini sa ila? . . . Paagi sa kadaku sang iya gahum, kag bangud nga makusug sia sa gahum wala sing isa nga nakulang.” * Nangin interesado gid ako sa sini. Nagakaigo man nga ang maalam nga Ginhalinan sang enerhiya amo lang ang makapaluntad sang kahim-ong sa uniberso.
Nagbag-o bala ang imo pagtamod sa ebolusyon?
Amat-amat ko nga narealisar nga ang mga teoriya sang ebolusyon kulang sing mga pamatuod. Ang matuod, mga uluistorya lang ini nga ginhimuhimo para ipakita nga wala sing may nagtuga sang tumalagsahon nga mga desinyo nga yara sa sulod sang buhi nga mga tinuga, pareho sang immune system. Sang gintun-an ko pa gid ang immune system, narealisar ko kon daw ano ini ka komplikado kag ka organisado. Bangod sang akon pag-research, nakahinakop ako nga ang kabuhi naghalin sa isa ka maalam nga Manunuga.
Bangod sang akon pag-research, nakahinakop ako nga ang kabuhi naghalin sa isa ka maalam nga Manunuga
Mahimo mo bala masugid sa amon ang pila ka pamatuod nga gindesinyo gid ang kabuhi?
Ang immune system isa ka makatilingala nga depensa sang aton lawas nga gindesinyo para amligan kita sa nagkalainlain nga makahalalit nga mga butang, pareho sang bakterya kag mga virus. Nagapanghikot ini sa duha ka paagi. Ang una amo ang pagsalakay sa mga mikrobyo sa sulod sang pila lang ka oras. Ang ikaduha pila pa ka adlaw kag magpanghikot pero nagaatake ini sing sigurado gid. May maayo man ini nga memorya, amo nga kon magbalik ang mikrobyo pila ka tuig sa ulihi, dali lang ini dayon matapna. Nagapanghikot sing maayo ang immune system nga kon kaisa wala mo pa gani nahibaluan nga naimpeksion ka kag natapna na ini. Makatilingala man kon paano makita sang immune system ang kinatuhayan sang mga mikrobyo sa ginatos ka sahi sang selula sa aton lawas.
Sugiri kami, ano ang nagakatabo kon magsulod sa aton lawas ang mikrobyo?
Nagasulod ang mikrobyo sa aton pagginhawa, pagkaon, ginaguwaan sang aton mga higko, ukon sa aton pilas. Kon mahibaluan sang immune system nga may mikrobyo, magapagua ini sang nagasunodsunod nga mga protina nga gindesinyo para tapnaon ini. Ginapabakod sang nauna nga protina ang nagasunod sa sini para magbaskog pa gid ang pag-atake. Makalilibog gid ini!
Ang imo bala ihibalo sa siensia nagpabakod sang imo pagtuo sa Dios?
Huo! Ang pagpanghikot kag pagkakomplikado sang aton immune system pamatuod nga maalam kag mahigugmaon ang aton Manunuga. Masiling ko man nga ginpabakod sang siensia ang akon pagtuo sa Biblia. Halimbawa, ang Hulubaton 17:22 nagasugid sa aton nga “ang tagiposoon nga malipayon maayo nga bolong.” Nadiskobrehan sang mga researcher nga ang aton panghunahuna makaimpluwensia sa aton immune system. Halimbawa, mahimo ini magluya tungod sa stress.
Ngaa madamo sang imo kaupdanan ang wala nagapati sa Dios?
Lainlain ang ila rason. Ang iban, pareho sa akon sang una, nagapati lang sa kon ano ang ginatudlo sa ila. Mahimo nga naghunahuna sila nga ang ebolusyon ginasuportahan sang siensia. Ginabalewala na lang sang iban ang ginhalinan sang kabuhi. Makaluluoy man sila. Tani mamangkot pa gid sila.
Ngaa nangin Saksi ni Jehova ka?
Nanamian ako sa ila pagkamaabiabihon kag sa ila pagtuo sa ginsaad sang Manunuga nga mas maayo nga palaabuton. * Kag ina nga pagtuo may basihan gid kag makatarunganon, indi lang uluistorya ukon haumhaum. *


text:
Si Jehova Maoy Organisadong Diyos
“Ang Diyos usa ka Diyos, dili sa kasamok, kondili sa kalinaw.”—1 COR. 14:33.
1, 2. (a) Kinsa ang unang gilalang sa Diyos, ug sa unsang paagi siya gigamit ni Jehova? (b) Unsay nagpakita nga organisado ang mga manulonda?
SI Jehova, ang Maglalalang sa uniberso, naghimo sa mga butang sa organisadong paagi. Ang iyang unang gilalang mao ang iyang bugtong Anak, kinsa gitawag “ang Pulong” kay siya ang pangunang tigpamaba sa Diyos. Ang Pulong nag-alagad kang Jehova sulod sa daghan kaayong katuigan, kay ang Bibliya nag-ingon: “Sa sinugdan mao ang Pulong, ug ang Pulong uban sa Diyos.” Kini dugang miingon: “Ang tanang butang milungtad pinaagi kaniya [ang Pulong], ug walay bisan usa ka butang nga milungtad nga dili pinaagi kaniya.” Kapig 2,000 ka tuig kanhi, gipadala sa Diyos ang Pulong dinhi sa yuta, diin matinumanon niyang gibuhat ang kabubut-on sa iyang Amahan ingong ang hingpit nga tawong si Jesu-Kristo.—Juan 1:1-3, 14.
2 Sa wala pa moanhi sa yuta, ang Anak sa Diyos maunongong nag-alagad ingong Iyang “batid nga magbubuhat.” (Prov. 8:30) Pinaagi kaniya, gilalang sa Diyos ang minilyong manulonda sa langit. (Col. 1:16) Bahin sa maong mga manulonda, ang Bibliya nag-ingon: “Dihay kaliboan ka libo nga nag-alagad [kang Jehova], ug napulo ka libo ka napulo ka libo nga nagbarog diha sa iyang atubangan.” (Dan. 7:10) Sila gihisgotan nga maayo kaayong pagkaorganisar nga mga “panon” ni Jehova.—Sal. 103:21.
3. Unsa ka daghan ang mga bituon ug mga planeta, ug giunsa sila pag-organisar?
3 Unsay ikaingon bahin sa pisikal nga kalalangan, sama sa dili maihap nga mga bituon ug planeta? Kon bahin sa mga bituon, ang Chronicle sa Houston, Texas, nagreport nga sumala sa usa ka bag-ong pagtuon may “300 sextillion [ka bituon], o tulo ka pilo sa miaging kalkulasyon sa mga siyentista.” Ang report midugang: “Kana maoy 3 nga gisundag 23 ka sero. O 3 ka trilyon ka 100 ka bilyon.” Ang mga bituon giorganisar ngadto sa mga galaksiya, nga ang matag usa may bilyonbilyon o trilyontrilyon pa gani ka bituon, gawas pa sa daghang planeta. Kadaghanan sa mga galaksiya giorganisar ngadto sa mga cluster, nga giorganisar usab ngadto sa mga supercluster.
4. Nganong makaingon kita nga giorganisar sa Diyos ang iyang mga alagad sa yuta?
4 Sama sa matarong nga mga manulonda, ang pisikal nga kalangitan organisado kaayo. (Isa. 40:26) Busa makaingon gayod kita nga giorganisar usab ni Jehova ang iyang mga alagad sa yuta. Gusto niya nga kanunay silang organisado, ug hinungdanon kana kay daghan kaayo silag importanteng buluhaton. Ang talagsaong rekord sa matinumanong mga magsisimba ni Jehova kaniadto ug karon nagpamatuod nga siya nagpaluyo kanila ug maoy “usa ka Diyos, dili sa kasamok, kondili sa kalinaw.”—Basaha ang 1 Corinto 14:33, 40.
ORGANISADONG KATAWHAN SA DIYOS SA KARAANG PANAHON
5. Nganong nabalda ang organisadong kahikayan nga pun-on ang yuta sa tawhanong pamilya?
5 Dihang gilalang ni Jehova ang unang mga tawo, siya miingon kanila: “Magmabungahon ug magdaghan kamo ug pun-a ang yuta ug gamhi kini, ug pagabut-i ang mga isda sa dagat ug ang nagalupad nga mga linalang sa kalangitan ug ang matag buhing linalang nga nagalihok diha sa yuta.” (Gen. 1:28) Katuyoan sa Diyos nga ang tawhanong pamilya modaghan sa organisadong paagi aron pun-on ang yuta ug himoong Paraiso ang tibuok globo. Ang katumanan nianang organisado nga kahikayan temporaryong nabalda tungod sa pagsupak ni Adan ug Eva. (Gen. 3:1-6) Sa ulahi, “nakita ni Jehova nga ang pagkadaotan sa tawo dagaya diha sa yuta ug ang matag kiling sa mga hunahuna sa iyang kasingkasing daotan lamang sa tanang panahon.” Mao nga “ang yuta nadaot sa panan-aw sa matuod nga Diyos ug ang yuta napuno sa kapintasan.” Busa gipahinabo sa Diyos ang tibuok yutang lunop nga naglaglag sa mga dili diyosnon.—Gen. 6:5, 11-13, 17.
6, 7. (a) Nganong giuyonan ni Jehova si Noe? (Tan-awa ang hulagway sa panid 21.) (b) Unsay nahitabo niadtong wala mamati kang Noe?
6 Apan “si Noe nakakaplag ug pabor sa mga mata ni Jehova” kay siya “usa ka tawong matarong” kinsa “walay-ikasaway taliwala sa iyang mga katalirongan.” Kay “si Noe naglakaw uban sa matuod nga Diyos,” gisugo siya ni Jehova sa pagtukod ug dakong arka. (Gen. 6:8, 9, 14-16) Ang arka gidisenyo sa paagi nga makaluwas sa mga tawo ug hayop. Sa pagkamasinugtanon, “gibuhat ni Noe ang sumala sa tanan nga gisugo ni Jehova kaniya,” ug sa tabang sa iyang pamilya, iyang natukod ang arka sa organisadong paagi. Human mapasulod ang mga hayop sa arka, “gisirhan ni Jehova ang pultahan.”—Gen. 7:5, 16.
7 Dihang miabot ang Lunop niadtong 2370 B.C.E., “gipapha [ni Jehova] ang tanang naglungtad nga butang nga diha sa nawong sa yuta,” apan iyang giluwas ang matinumanong si Noe ug ang pamilya niini diha sa arka. (Gen. 7:23) Ang tanang tawo sa yuta karon maoy kaliwat ni Noe, sa iyang mga anak, ug sa ilang asawa. Apan ang tanan nga walay pagtuo nga anaa sa gawas sa arka nalaglag kay wala sila mamati kang Noe, nga “usa ka magwawali sa pagkamatarong.”—2 Ped. 2:5.
8. Unsay pamatuod nga maayong pagkaorganisar ang Israel dihang gisugo sila sa Diyos sa pagsulod sa Yutang Saad?
8 Kapig walo ka siglo human sa lunop, giorganisar sa Diyos ang mga Israelinhon ingong usa ka nasod. Iyang giorganisar ang matag bahin sa ilang kinabuhi, ilabina kon sa unsang paagi sila mosimba kaniya. Pananglitan, gawas sa daghang saserdote ug Levihanon, may mga “babaye nga naghimog organisadong pag-alagad sa ganghaan sa tolda nga tagboanan.” (Ex. 38:8) Apan dihang gisugo ni Jehova ang mga Israelinhon sa pagpuyo sa Canaan, ang maong henerasyon nagmasinupakon. Busa siya miingon kanila: “Kamo dili makasulod sa yuta nga niana akong giisa ang akong kamot sa pagpanumpa aron sa pagpuyo uban kaninyo, gawas kang Caleb nga anak nga lalaki ni Jepune ug kang Josue nga anak nga lalaki ni Nun,” kay sila nagdalag maayong taho human mangespiya sa Yutang Saad. (Num. 14:30, 37, 38) Sa ulahi, sumala sa sugo sa Diyos, gitudlo ni Moises si Josue ingong iyang manununod. (Num. 27:18-23) Sa hapit nang pangunahan ni Josue ang mga Israelinhon ngadto sa Canaan, siya giingnan: “Magmaisogon ug magmakusganon ka. Ayaw kakurat o kalisang, kay si Jehova nga imong Diyos magauban kanimo bisan diin ka moadto.”—Jos. 1:9.
9. Unsay pagbati ni Rahab kang Jehova ug sa Iyang katawhan?
9 Si Jehova nagauban gayod kang Josue bisan asa siya miadto. Pananglitan, tagda ang nahitabo dihang ang mga Israelinhon nagkampo duol sa Jerico nga usa ka siyudad sa Canaan. Sa 1473 B.C.E., si Josue nagpadalag duha ka lalaki aron mangespiya sa Jerico, ug didto nahibalag nila ang pampam nga si Rahab. Gitagoan sila ni Rahab sa atop sa iyang balay aron dili sila madakpan sa mga tawo nga gipadala sa hari sa Jerico. Giingnan ni Rahab ang mga espiya: “Nahibalo ako nga ihatag gayod ni Jehova kaninyo ang yuta, . . . kay among nadungog kon giunsa pagpamala ni Jehova ang tubig sa Pulang Dagat gikan sa inyong atubangan . . . ug kon unsay inyong gibuhat sa duha ka hari sa mga Amorihanon.” Siya midugang: “Si Jehova nga inyong Diyos maoy Diyos sa kalangitan sa itaas ug sa yuta sa ubos.” (Jos. 2:9-11) Kay gipaluyohan ni Rahab ang organisasyon ni Jehova niadtong panahona, gipaneguro sa Diyos nga siya ug ang iyang panimalay maluwas dihang gilaglag sa mga Israelinhon ang Jerico. (Jos. 6:25) Si Rahab nagpakitag pagtuo, ug may dakong pagtahod kang Jehova ug sa Iyang katawhan.
GIORGANISAR ANG MGA KRISTOHANON SA UNANG SIGLO
10. Unsay giingon ni Jesus sa relihiyosong mga lider sa mga Hudiyo, ug nganong giingon niya kadto?
10 Ubos sa pagpanguna ni Josue, anam-anam nga nasakop sa mga Israelinhon ang mga siyudad sa Canaan. Pero unsay nahitabo sa ulahi? Paglabay sa kasiglohan, balikbalik nga gisupak sa mga Israelinhon ang mga balaod sa Diyos. Dihang gipadala ni Jehova ang iyang Anak dinhi sa yuta, dayag kaayo ang ilang pagsupak sa Diyos ug sa iyang mga tigpamaba. Busa gitawag ni Jesus ang Jerusalem nga ‘tigpatay sa mga manalagna.’ (Basaha ang Mateo 23:37, 38.) Gisalikway sa Diyos ang relihiyosong mga lider sa mga Hudiyo kay sila wala magmatinumanon. Busa giingnan sila ni Jesus: “Ang gingharian sa Diyos pagakuhaon gikan kaninyo ug igahatag ngadto sa usa ka nasod nga magpatunghag mga bunga niini.”—Mat. 21:43.
11, 12. (a) Unsay pamatuod nga giuyonan ni Jehova ang usa ka bag-ong organisasyon imbes ang nasod sa Israel? (b) Kinsay naglangkob sa maong bag-ong organisasyon?
11 Sa unang siglo C.E., gisalikway ni Jehova ang dili matinumanong nasod sa Israel. Apan wala kana magpasabot nga wala siyay organisasyon sa maunongong mga alagad dinhi sa yuta. Giuyonan ni Jehova ang usa ka bag-ong organisasyon nga nagsunod kang Jesu-Kristo ug sa iyang mga pagtulon-an. Natukod kini niadtong Pentekostes 33 C.E. Niadtong panahona, mga 120 ka tinun-an ni Jesus ang nagtigom sa usa ka lawak sa Jerusalem dihang “kalit may nahitabong kabanha gikan sa langit sama gayod nianang nagahuros nga makusog nga hangin, ug kini mipuno sa tibuok nga balay.” Dayon “ang mga dila nga maorag kalayo mipakita kanila ug naapod-apod, ug nagtinagsaay sa pagpatong sa matag usa kanila, ug silang tanan napuno sa balaang espiritu ug misugod sa pagsulti sa lainlaing mga pinulongan, ingon sa gitugot sa espiritu nga ilang isulti.” (Buh. 2:1-4) Kining makapahinganghang hitabo nagpamatuod gayod nga gipaluyohan ni Jehova ang bag-ong organisasyon nga gilangkoban sa mga tinun-an ni Kristo.
12 Niana gihapong adlawa, “mga tulo ka libong kalag ang nadugang” sa mga sumusunod ni Jesus. Dugang pa, “padayong gitipon ni Jehova ngadto kanila ang mga ginaluwas.” (Buh. 2:41, 47) Malamposon kaayo ang buluhaton sa mga magsasangyaw sa unang siglo nga “ang pulong sa Diyos padayong mikaylap, ug ang mga tinun-an sa Jerusalem padayong nagkadaghan sa hilabihan gayod.” Gani, “usa ka dakong panon sa mga saserdote ang nagpasakop sa pagtuo.” (Buh. 6:7) Busa daghang sinserong indibiduwal ang midawat sa mga kamatuoran nga gisangyaw sa mga membro niining bag-ong organisasyon. Sa ulahi, gipakita ni Jehova ang samang pagpaluyo dihang iyang gikabig ang “katawhan sa kanasoran” ngadto sa Kristohanong kongregasyon.—Basaha ang Buhat 10:44, 45.
13. Unsay buluhaton sa bag-ong organisasyon sa Diyos?
13 Tin-aw kon unsa nga buluhaton ang gisugo sa Diyos sa mga sumusunod ni Kristo. Si Jesus mismo nagpakitag panig-ingnan kanila, kay human dayon sa iyang bawtismo, siya misugod pagsangyaw bahin sa “gingharian sa mga langit.” (Mat. 4:17) Gitudloan ni Jesus ang iyang mga tinun-an sa paghimo sa samang buluhaton. Siya miingon kanila: “Kamo mahimong akong mga saksi sa Jerusalem ug sa tibuok Judea ug Samaria ug hangtod sa kinalay-ang dapit sa yuta.” (Buh. 1:8) Nasabtan gayod sa unang mga sumusunod ni Kristo kon unsay angay nilang buhaton. Pananglitan, sa Antioquia sa Pisidia, maisogong giingnan ni Pablo ug Bernabe ang ilang Hudiyong mga magsusupak: “Kinahanglan nga ang pulong sa Diyos igasulti una kaninyo. Sanglit inyo man kining gisalikway ug wala maghukom sa inyong kaugalingon nga takos sa kinabuhing walay kataposan, tan-awa! kami moliso ngadto sa kanasoran. Sa pagkatinuod, si Jehova nagsugo kanamo niining mga pulonga, ‘Gitudlo ko ikaw ingon nga kahayag sa mga nasod, aron ikaw mahimong usa ka kaluwasan hangtod sa kinatumyan sa yuta.’” (Buh. 13:14, 45-47) Sukad sa unang siglo, gimantala sa yutan-ong bahin sa organisasyon sa Diyos ang iyang tagana alang sa kaluwasan.
DAGHAN ANG MALAGLAG, APAN ANG MGA ALAGAD SA DIYOS MALUWAS
14. Unsay nahitabo sa Jerusalem sa unang siglo, apan kinsay naluwas?
14 Kadaghanan sa mga Hudiyo wala modawat sa maayong balita, ug modangat kanila ang katalagman, kay si Jesus nagpasidaan sa iyang mga tinun-an: “Inigkakita ninyo nga malibotan ang Jerusalem sa nagkampong kasundalohan, nan hibaloi nga haduol na ang paglaglag kaniya. Nan silang anaa sa Judea pakalagiwa ngadto sa kabukiran, ug kadtong anaa sa iyang taliwala pabiyaa, ug kadtong anaa sa mga dapit sa kabanikahan ayaw na pasudla kaniya.” (Luc. 21:20, 21) Natuman ang gitagna ni Jesus. Tungod sa pagrebelde sa mga Hudiyo, gilibotan sa Romanong kasundalohan ang Jerusalem niadtong 66 C.E. sa pagpanguna ni Cestius Gallus. Apan kalit lang silang miatras, ug kana naghatag ug higayon sa mga sumusunod ni Jesus sa pagbiya sa Jerusalem ug Judea. Sumala sa historyanong si Eusebius, daghan ang mikalagiw sa Pella sa Perea tabok sa Suba sa Jordan. Sa 70 C.E., ang Romanong kasundalohan ilalom sa pagpanguna ni Heneral Tito mibalik ug gilaglag ang Jerusalem. Apan ang matinumanong mga Kristohanon naluwas kay sila namati sa pasidaan ni Jesus.
15. Ang Kristiyanidad milambo bisan ubos sa unsang kahimtang?
15 Bisan pa sa mga kalisdanan, paglutos, ug ubang pagsulay sa pagtuo nga nasinati sa mga sumusunod ni Kristo, ang Kristiyanidad sa unang siglo milambo. (Buh. 11:19-21; 19:1, 19, 20) Ang unang mga Kristohanon miuswag sa espirituwal kay sila gipanalanginan sa Diyos.—Prov. 10:22.
16. Aron magpabiling lig-on sa espirituwal, unsay angayng buhaton sa matag Kristohanon?
16 Aron magpabiling lig-on sa espirituwal, ang matag Kristohanon kaniadto angayng maningkamot. Kinahanglan silang magmakugihon sa pagtuon sa Kasulatan, regular nga motambong sa mga tigom alang sa pagsimba, ug magmasiboton sa pagsangyaw sa Gingharian. Kana nakapalig-on sa espirituwal ug nakapahiusa sa katawhan ni Jehova kaniadto, mao man usab karon. Organisado ang mga kongregasyon sa unang siglo. Nakabenepisyo sila sa mga paningkamot sa mga ansiyano ug ministeryal nga andam motabang kanila. (Filip. 1:1; 1 Ped. 5:1-4) Ug seguradong nalipay sila sa pagduaw sa nagapanawng mga magtatan-aw, sama kang Pablo! (Buh. 15:36, 40, 41) Dayag kaayo ang kaamgiran sa atong pagsimba karon ug nianang sa mga Kristohanon sa unang siglo. Mapasalamaton gayod kita nga giorganisar ni Jehova ang iyang mga alagad kaniadto ug karon! *
17. Unsay hisgotan sa sunod artikulo?
17 Samtang nagkaduol ang kalaglagan sa kalibotan ni Satanas niining kataposang mga adlaw, mas nagakauswag ang yutan-ong bahin sa unibersohanong organisasyon ni Jehova. Minunot ka ba sa pag-uswag sa organisasyon ni Jehova? Miuswag ka ba sa espirituwal? Hisgotan sa sunod artikulo kon unsaon nimo kana paghimo.
^ par. 16 Tan-awa ang mga artikulong “Ang mga Kristohanon Nagasimba sa Espiritu ug Kamatuoran” ug “Sila Nagpadayon sa Paglakaw Diha sa Kamatuoran” sa Ang Bantayanang Torre sa Hulyo 15, 2002. Alang sa detalyadong paghisgot sa yutan-ong bahin organisasyon sa Diyos karon, tan-awa ang librong Mga Saksi ni Jehova—Mga Magmamantala sa Gingharian sa Diyos.


text:
MATUGAS KONTRA BARBERS NABUGHAT: GIYERA NA USAB SA SURIGAO
Miulbo na usab ang laing GIYERA SA SURIGAO tali sa mga higanteng pulitiko-ang Matugas ug Barbers.
Kini human NABUGHAT na usab ang “panagbangi”sa duha ka pamilya.
Nagpadayon ang binayloay ug mga “mahalang nga istorya sa duha ka kampo, dili lang sa
“Surigao
Sumala sa report, ang pagbanhaw karon sa isyu nga ATTEMPTED RAPE batok kang kanhi gobernador ug karon Siargao Congressman Francisco “Lalo” Matugas, mihaling sa binayloay sa mga istorya sa duha ka mga kampo.
Si Matugas padayong mibasol sa pamilyang Barbers nga maoy nagpaluyo sa kaso batok kaniya.
Hugot kining gipanghimakak sa mga Barbers ug gitumbok si Matugas nga “must stop crying like a boy and face his problem like a man”.
Kahinumdoman nga niadtong Agosto 7, 2007, ang Supreme Court, pinaagi sa First Division nga gipangulohan ni Chief Justice Reynato Puno, mimando sa prosekyusyon sa kaso kontra ni Matugas.
Ang Supreme Court order, mitu-is sa September 2003 decision sa Court of Appeals (CA) nga nag abswelto na unta sa kongresista sa kasong attempted rape nga gipasaka sa iya kanhing empleyada.
“The CA had erred in reversing its findings at this embroyonic state of the proceedings,” matud sa order nga sinulat ni SC Justice Cancio Garcia, nga mipalig-on sa findings sa Department of Juctice nga adunay “probable cause” ang pagtaral kang Matugas.
“I know who is behind that case, mga Barbers. They warned me na they will do everything to destroy me. Last term ko sa governor so I decided to run as congressman, the same thing happened this election, tinalo ko naman ang isang Barbers. Galit lang sila sa akin”, sulti ni Matugas sa GMA report.
Si congressman Matugas nga kanhi mao ang gobernador sa Surigao del Norte, nagklaro nga ang ilang bikil sa pamilyang Barbers nagsugod dihang gipilde niya si Mrs. Regina Barbers nga maoy nanay ni kanhi Senador Robert barbers.
“Misamot kini dihang mikandidato si Atty. Nicanor Sering (ig-agaw ni Mrs. Sol Matugas) kontra kang kanhi congressman Ace barbers. Bisan napilde si Sering, apan gipalakaw gihapon kaniadto sa mga Barbers nga si Matugas maoy utOk sa kandidatura ni Sering,” pasabot ni Cong. Matugas nga miladlad nganhi sa Periodico Surigao sa “chronology of events” hangtud nga naumol matud pa ang kasong attempted rape batok sa kanhi gobernador.
Kahinumduman nga ang gireklamong “attempted rape” giingong nahitabo Hulyo 22-28, 19995 pa. Apan gi-file kini niadtong Mayo 10, 2001 na (adlaw’ang biyernes), tulo ka adlaw saw ala pa ang eleksyon (May 13, 2001). Ug bisan kung didto sa Pasay City gi-file ang kaso, halos dungan usab niini, matud sa kampo ni Matugas, naglanog-lanog usab sa mga radyo sa Surigao City ang balita bahin sa kaso batok sa kanhi gobernador, kumpleto na sa detalye sa kaso.
Hugot hinuong gipanghimakak ni Gov. Ace Barbers nga PULITIKA ang nagpaluyo sa pag-file sa kasong attempted rape batok kang Matugas niadtong 2001, o unom ka tuig human sa matud pa insedente.
“Politics was never involved when he alledgely tried to rape his victim, so why will he say that the case politically motivated? It is clear from the records that the crime was not committed by any member of my family, but by Matugas alone, sulti ni Barbers sa GMA report.
Sa GMA report, giklaro pod ni Matugas nga may pruweba siya nga siya ug ang gitudlong complainant, wala gyod didto sa Heritage Hotel sa
“Ayoko nang makipag-usap sa kanila (the victim and her family), because documents will show she was never in
Si Barbers sa iyang bahin, nalipay sa desisyon sa korte suprema tungod kay matud niya, “justice is finally given a chance to be served”.


text:
Ang Sugilanon sa Biblia nga Libro Nagkadto sa Eskwelahan
Ang Pangasinan nga translation sang Ang Akon Libro sang mga Sugilanon sa Biblia, nga ginpagua sang 2012, napuslan gid sang mga estudyante nga nagahambal sina nga lenguahe sa Pilipinas. Ini nga libro tayming gid sa pagsulundan sang Department of Education sang Pilipinas, nga ang lenguahe nga ginagamit sa pag-istoryahanay sa balay amo dapat ang gamiton sa pagtudlo sa mga eskwelahan.
Sobra 100 ka lenguahe ang ginahambal sa Pilipinas, kag madugay na nga ginadebatehan kon ano gid nga lenguahe ang dapat gamiton sa klase. Sang 2012, ang isa ka pagsulundan sang Department of Education nagsiling nga kon “gamiton ang lenguahe nga ginagamit sa pag-istoryahanay sa balay” ang mga estudyante “mas madasig makatuon.” Gani, ginsugdan nga itudlo ang subject nga ginatawag “Mother Tongue-Based Multi-Lingual Education (MTB-MLE).”
Ang isa sa mga lenguahe nga napilian nga gamiton amo ang Pangasinan. Pero may problema. Ang isa ka prinsipal nagsiling nga pila lang ka bilog ang balasahon nga Pangasinan nga puede magamit sang mga estudyante. Gani, tayming gid sang ginpagua sang mga Saksi ni Jehova ang libro nga Ang Akon Libro sang mga Sugilanon sa Biblia sa Pangasinan sa ila distrito nga kombension sang Nobiembre 2012.
Mga 10,000 ka kopya ang ginhimo para ipanagtag sa mga kombension. Nalipay gid ang mga bata kag ang ila mga ginikanan sang mabaton nila ang libro sa ila lenguahe. Ang isa ka mag-asawa nagsiling: “Nanamian gid ang amon mga bata sa sini nga libro kay maintiendihan gid nila.”
Pagkatapos sang kombension, gindala sang pila ka Saksi ang Sugilanon sa Biblia nga libro sa isa ka eskwelahan sa Dagupan City. Ang mga manunudlo didto, nga nagapangita sing Pangasinan nga balasahon, nalipay gid sang makita nila ang libro. Sobra sa 340 ka libro ang napanagtag. Gingamit dayon sang mga manunudlo ang libro para tudluan ang mga bata nga magbasa sa ila lenguahe.
Nalipay gid ang mga Saksi ni Jehova kay ini nga libro may papel sa edukasyon sang mga bata. Ang isa ka translator nga bahin sang team nga nag-translate sang Ang Akon Libro sang mga Sugilanon sa Biblia nagsiling: “Halin pa sang una, nabal-an namon nga kinahanglan gid maghimo sing mga balasahon sa lenguahe sang mga tawo, para malab-ot ang tagipusuon. Gani, ang mga Saksi ni Jehova nagatinguha gid nga i-translate ang Biblia kag mga balasahon parte sa Biblia sa ginatos ka lenguahe.”


text:
1Busa bisag kinsa ka pa, wala ka gayoy katarongan nga maghukom sa uban. Kay kon maghukom ka sa uban apan nagbuhat ka usab sa ilang gibuhat, gihukman mo ang imong kaugalingon. 2Nasayod kita nga gipasikad sa kamatuoran ang hukom sa Dios batok sa mga tawo nga nagbuhat niining mga butanga. 3Nagtuo ka ba nga makalingkawas ka sa silot sa Dios kon gisaway nimo ang gibuhat sa uban apan mao usab diay ang imong buhat? 4O giabusahan ba nimo ang iyang pagkamaluloy-on ug pagkamainantuson ug pagkamapailubon? Wala ka ba masayod nga gikaluy-an ka sa Dios aron ka maghinulsol? 5Apan gahi kag ulo! Busa gihimo mo ang kaugalingon mong silot nga labi pang dako unya sa Adlaw nga ipadayag na ang kasuko ug matarong nga hukom sa Dios. 6Kay hukman sa Dios ang matag tawo sumala sa iyang mga buhat. 7Alang niadtong mga tawo nga nagpadayon pagbuhat ug maayo ug nagtinguha sa himaya, sa kadungganan ug sa kinabuhing walay kataposan, hatagan sila sa Dios sa kinabuhing dayon. 8Apan ipahamtang sa Dios ang iyang kasuko ug kapungot ngadto sa mga tawo nga naghunahuna lamang sa ilang kaugalingon ug nagsalikway sa kamatuoran ug magbuhat sa daotan. 9Sakiton ug paantoson ang tanan nga nagbuhat ug daotan, una ang mga Judio ug unya ang mga dili Judio. 10Apan hatagan sa Dios ug himaya, dungog ug kalinaw ang tanang nagbuhat ug maayo, una ang mga Judio ug unya ang mga dili Judio 11kay walay pinalabi ang Dios. 12Ang tanan nga nakasala nga wala mailalom sa Balaod ni Moises laglagon apan dili pinasikad sa Balaod. Ang tanan nga nakasala nga ilalom sa Balaod hukman pinaagi sa Balaod. 13Kay dili pinaagi sa pagpamati sa Balaod nga ang mga tawo mahimong matarong atubangan sa Dios kondili pinaagi sa pagbuhat sa gisugo sa Balaod. 14Ang mga dili Judio wala mailalom sa Balaod apan kon sa kinaugalingon nilang paningkamot magbuhat sila sa gisugo sa Balaod, kana nahimong balaod alang kanila bisan tuod wala sila mailalom sa Balaod. 15Ang ilang binuhatan nagpakita nga ang gisugo sa Balaod nasulat diha sa ilang kasingkasing. Ang ilang mga konsensya nagpakita usab nga kini tinuod sanglit ang ilang mga hunahuna usahay naglaban kanila ug usahay nagsupak kanila. 16Sumala sa Maayong Balita nga akong giwali, mao kini ang mahitabo unya niadtong Adlawa, nga ang Dios pinaagi kang Jesu-Cristo, maghukom sa tinagong mga hunahuna sa mga tawo. 17Apan ikaw nag-ingon nga ikaw Judio ug nagsalig sa Balaod ug nanghambog nga diosnon ka 18ug nasayod unsay kabubut-on sa Dios alang kanimo ug gitudloan ka unsay matarong sumala sa Balaod. 19Naniguro ka nga ikaw giya sa mga buta, kahayag sa anaa sa kangitngit, 20magtutudlo sa mga buangbuang ug sa mga walay alamag. Nasayod ka nga anaa sa Balaod ang kahupnganan sa kahibalo ug sa kamatuoran. 21Kay ikaw nagtudlo man sa uban, nganong dili mo man tudloan ang imong kaugalingon? Nagwali ka man nga gidili ang pagpangawat, mangawat ka ba diay? 22Nag-ingon ka man nga ayaw panapaw, manapaw ka ba diay? Gilikayan mo man kaha ang mga diosdios, kawatan mo ba diay ang mga templo? 23Nanghambog ka man nga nagtamod ka sa Balaod sa Dios, pakaulawan mo ba diay ang Dios pinaagi sa paglapas sa iyang balaod? 24Kay nag-ingon ang kasulatan, "Tungod kaninyong mga Judio, gipasipad-an sa dili mga Judio ang ngalan sa Dios." 25Kon tumanon mo ang Balaod, magpulos ang imong pagkatinuli apan kon lapason mo ang Balaod, maayo pa lang nga wala ka magpatuli. 26Kon ang mga dili Judio nga dili tinuli nagtuman sa gisugo sa Balaod, dili ba ang Dios mag-ila kanila nga tinuli? 27Ug kadtong mga dili tinuli apan nagtuman sa Balaod maghukom kaninyong mga nagtamod sa Balaod ug mga tinuli kay gilapas man ninyo ang Balaod. 28Kay ang matuod nga Judio dili kadtong sa panagway lamang o ang matuod nga pagkatinuli anaa sa gawas o sa lawas lamang. 29Ang matuod nga Judio mao ang Judio diha sa kasingkasing kay ang matuod nga pagkatinuli mao ang anaa sa kasingkasing ug buhat kini sa Espiritu sa Dios, dili sa sinulat nga Balaod. Makadawat kining tawhana ug pagdayeg gikan sa Dios, dili gikan sa mga tawo.
Copyright
Learn More


text:
Ang Bibliya ba Nagtudlo nga ‘Kon Naluwas na, Luwas na Gyod’?
Tubag sa Bibliya
Wala. Ang Bibliya wala magtudlo nga kon ang usa naluwas na, luwas na siya hangtod sa hangtod. Bisag ang usa naluwas na tungod sa pagtuo kang Jesu-Kristo, puwede gihapong mawala ang iyang pagtuo ug kaluwasan. Ang Bibliya nag-ingon nga kinahanglan tang maningkamot o “makigbugno” aron dili mawala ang pagtuo. (Judas 3, 5) Ang unang mga Kristohanon nga midawat kang Kristo gitambagan: “Magpadayon kamo sa pagpanlimbasog sa inyong kaugalingong kaluwasan uban ang kahadlok ug pagpangurog.”—Filipos 2:12.
Mga teksto sa Bibliya nga nagpakita nga sayop ang doktrinang ‘kon naluwas na, luwas na gyod’
Ang Bibliya nagpasidaan bahin sa mga sala nga makababag sa tawo sa pagsulod sa Gingharian sa Diyos. (1 Corinto 6:9-11; Galacia 5:19-21) Kon ang kaluwasan dili mawala, wala na unta ihatag ang maong pasidaan. Apan, gipakita sa Bibliya nga kadtong naluwas na posible gihapong mawad-ag kaluwasan kon siya magpakasala pag-usab. Pananglitan, ang Hebreohanon 10:26 nag-ingon: “Kon kita tinuyo nga magpakasala human makadawat sa tukmang kahibalo sa kamatuoran, wala nay halad nga nahibilin alang sa sala.”—Hebreohanon 6:4-6; 2 Pedro 2:20-22.
Sa pagpasiugda nga importante ang paghupot ug pagtuo, si Jesus mihatag ug ilustrasyon diin iyang gipakasama ang iyang kaugalingon sa punoan sa ubas ug ang iyang mga sumusunod ingong mga sanga. Sa primero, ang uban kanila magpakitag pagtuo kaniya pinaagi sa ilang mga bunga, o binuhatan, pero sa ulahi sila dili na mamunga ug busa “isalibay” ug mawad-an sa ilang kaluwasan. (Juan 15:1-6) Gigamit ni apostol Pablo ang samang ilustrasyon ug miingon nga ang mga Kristohanon nga dili maghupot sa ilang pagtuo “pagaputlon.”—Roma 11:17-22.
Ang mga Kristohanon gisugo nga “magpadayon sa pagbantay.” (Mateo 24:42; 25:13) Kadtong nangatulog sa espirituwal nga diwa—tingali naghimog mga “buhat nga iya sa kangitngit” o wala motuman sa sugo ni Jesus—mawad-an sa ilang kaluwasan.—Roma 13:11-13; Pinadayag 3:1-3.
Daghang teksto nagpamatuod nga kadtong naluwas na kinahanglan gihapong magmatinumanon hangtod sa kataposan. (Mateo 24:13; Hebreohanon 10:36; 12:2, 3; Pinadayag 2:10) Ang mga Kristohanon sa unang siglo nalipay dihang nahibaloan nila nga ang ilang mga isigkamagtutuo naghupot sa ilang pagtuo. (1 Tesalonica 1:2, 3; 3 Juan 3, 4) Ipasiugda kaha sa Bibliya ang kaimportante sa pagkamatinumanon kon maluwas ra man diay gihapon kadtong dili molahutay?
Si apostol Pablo diha pa mibati nga segurado na ang iyang kaluwasan sa hapit na siyang mamatay. (2 Timoteo 4:6-8) Una pa niini, siya miangkon nga puwedeng mawala kaniya ang kaluwasan kon magpadala siya sa tentasyon ug magpakasala. Siya misulat: “Ako nagmakmak sa akong lawas ug naghimo niini nga samag ulipon, aron, human ako makawali sa uban, ako dili sa unsa mang paagi mahimong dili-inuyonan.”—1 Corinto 9:27; Filipos 3:12-14.
Pagkat-og Dugang
Kon Nganong Kinahanglan Kitang Luwason
Ibutang ba sa mahigugmaong Diyos diha sa tawo ang tinguha nga mabuhi sa walay kataposan kon imposible kanang mahitabo?
Mapasaylo ba Ko sa Diyos?
Sayra ang giingon sa Bibliya kon unsaon nga mapasaylo sa Diyos.
Nagtuo ba ang mga Saksi ni Jehova nga Sila ray Maluwas?
Ang Bibliya nag-ingon kon kinsa ang may kahigayonang maluwas.


text:
Si Jehova ‘sa Adlaw-Adlaw Nagapas-an sa Akong Luwan’
Bisan pa sa grabeng mga sakit nga morag dili nako maagwanta, gibati nako ang pagpaluyo sa atong mahigugmaong langitnong Amahan. Ug malipayon kong nag-alagad kang Jehova ingong payunir sa kapig 20 na ka tuig.
Ako natawo sa 1956 nga may depekto sa taludtod nga gitawag ug spina bifida. Tungod niana, maglisod kog lakaw ug naa koy ubang seryosong problema sa panglawas.
Sa wala pa ko matawo, usa ka magtiayong misyonaryo sa mga Saksi ni Jehova ang nag-Bible study sa akong mga ginikanan. Sa bata pa ko, pipila lang ang magmamantala nga nagpuyo sa among lungsod sa Usakos, Namibia. Kay wala may kongregasyon, hisgotan lang namo ingong pamilya ang nakaeskedyul nga tun-an sa mga tigom. Sa edad nga siyete, ako gi-urostomy—operasyon aron himoan kog artipisyal nga gawasanan sa ihi. Pag-edad nakog 14, nasakit kog patol. Kay layo kaayo ang eskuylahan sa hayskul ug kinahanglan sab kong atimanon sa akong ginikanan, wala ko kahuman ug eskuyla.
Bisan pa niana, gipalig-on nako ang akong espirituwalidad. Kaniadto, daghan sa atong publikasyon ang wala pa mahubad sa pinulongang Afrikaans. Mao nga nagtuon ko sa pagbasag Iningles aron matun-an nako ang uban natong libro. Ako nahimong magmamantala ug nabawtismohan sa edad nga 19. Sa misunod nga upat ka tuig, daghan kog problema sa panglawas ug sa emosyon. Dugang pa, kay magkaila ra halos tanan sa among lungsod, maulaw kong mosangyaw maong dili ko dasig.
Dihang nag-edad kog kapig 20, kami namalhin sa South Africa, ug sa unang higayon, sakop na ko sa usa ka kongregasyon. Makapalipay gayod kadto! Apan kinahanglan na sab kong operahan—niining higayona magpa-colostomy.
Sa ulahi, usa ka magtatan-aw sa sirkito ang nagpakigpulong bahin sa pagpayunir. Nadasig ko sa iyang pakigpulong. Nasayod ko nga dili maayo ang akong panglawas, pero nakita nako kon giunsa ko pagtabang ni Jehova latas sa daghang kalisdanan. Busa miaplay ko ingong regular payunir. Pero tungod sa akong mga problema sa panglawas, wala aprobahi sa mga ansiyano ang akong aplikasyon.
Bisan pa niana, naningkamot kong buhaton ang akong maarangan sa ministeryo. Sa tabang sa akong inahan ug sa uban, nakab-ot nako ang oras sa payunir sulod sa unom ka bulan. Pamatuod kadto nga desidido kong magpayunir ug dili babag ang akong mga problema sa panglawas. Miaplay na sab ko, ug kana giaprobahan niadtong Septiyembre 1, 1988.
Ingong payunir, pirme nakong masinati ang tabang ni Jehova. Imbes magsigeg hunahuna sa akong kahimtang, nagpokus ko sa pagtudlo sa kamatuoran ngadto sa uban. Kini nanalipod, nagbansay, ug nagtabang nakong mouswag sa espirituwal. Nalipay kaayo ko nga nakatabang ug pipila ka tawo nga magpahinungod ug magpabawtismo.
Dili gihapon maayo ang akong panglawas. Apan si Jehova ‘sa adlaw-adlaw nagapas-an sa akong luwan.’ (Sal. 68:19) Siya nagtabang nako dili lang aron makalahutay kondili aron magmalipayon usab sa kinabuhi!


text:
Ni Manoy Egay
(Gigamit isip Mahitungod sa Tagsulat sa basahong "khaliedoskopyo", usa ka librong indie namo ni Omar Khalid.)
Wa ko gyod ipasulat og lain ang akong pagka ako, kay kinsa bay nakaila nako gawas kanako mismo?Si Magsusulat Junne Cañizares kausa miingon, "Kon interesado ang sinulat sa usa ka magsusulat, mas o labawng interesado ang kinabuhi sa maong magsusulat. Apan unsa kahay nakapainteresado sa kinabuhi ning-- gawas nga yano lamang lungsoranong kabos-- may pagka ignorantehon ug wa pa gyod intawon makataak og ko
lehiyo?
Oo, ignorante!
Di ka motuo? Nia:
Dihang milingkod na ko sa akong puwesto sa kapangulohan human telegramahi ni kanhi Editor Santiago R. Pepito, Jr. nga paalagaron sa Bisaya, labihan nakong nakasuling-suling sa makinilyang diha sa akong a
tubangan—gipangtestingag
tulpok ang tanang, sa tan-aw ko, tulpokonon aron pag-estudyog unsaon kini paggamit. Kay unsaon god (wa lagi tawon pay ikalitog makinilya), ang akong mga tampo kanhi sa didto pa ko sa probinsiya ako man lang ipa-type
sa for-hire-typist
sa Colon o sa silong sa USJR o di ba sa mga computer café
. Pero lagi, kay empleyado na isip staff writer
sa magasin, aw, nakakat-on ras kadugayan sa minao-maong ‘T’ system’
kun ‘tinikling system’
. Gani, bisan karon nga kompyuter nay gigamit, makapahimuot pa gihapon ko sa mga makamatikod kay bugtong letrang "A" ra man gyoy tulpokonong ayuda sa wala kong kamot.
Hinuon, tingali sab tuog kini maoy nakapainteresado. Kon mao man, Praise the Lord! Mahimo baya sab diayng ma-staff sa magasin, ma-literary editor, ma-associate editor, mamembro sa FAMAS (Filipino Academy of Movie Arts & Sciences), ma-VP sa DFI-Luzon, etcetera ang usa ka ignorante.
May mga makigumarang nag-ingon nga duha day palad sa mga matawog Pebrero— kondili kuno tsolokoy, makinaadmanon. Praise the Lord! na sab, kay kon naugmaan pa pagpanganak si Mama nako niadtong tungora, uska tuig ug pito ka buwan una ideklarar ni Marcos ang martial law, way duhaduha nga kuwang-kuwang gyod unta ko ron ug bata pa unta akong edad.
Hinuon, di malalis nga martial law baby ko ug Vilmanian akong mama. May kadungan man god kuno kong gipanganak nga amo ra sang silingan kanhi sa M.H. del Pilar St., Bogo, Cebu ug kay babaye man, ila ming gibuya. Apan lagot kaayo ko, ampir man god, nga si Vilma hangtod ron sikat pa, apan si Edgar— ambot, nagpatid-patid na man lang segurog lata.
Daghang nangutana kon nganong nadala nako ang pagka Bol-anon nga kon hunahunaon, Bogohanon man gyod kong dako. Ang katin-awan niini anaa sa sugilanong "Ang Salingsing". Oo, ang Bugho, Loon, Bohol maoy namat-an nakog kahayag. Ug nagdako kong si Robinhood—nabata sa dagat diin maoy natad-dulaanan namo ang lapad kaayong punong sa Napo nga gibantayan kanhi ni Papa. Sa edad nga lima o unom ka tuig, maayo na kong mosawom, mamana ug manikop sa katunggan ug manigpog mga gansiyang nga nanaglumlom sa dagkong mga tuod sa kapagatpatan.
Dihang nagpabukid mi, naliwag ang akong hilig sa pagpanglit-ag sa abunda-pa-kaayog langgam, manok-ihalas, unggoy, baksan, hawo, ibid, putyukan nga kalasangan sa Bugho. Sa edad nga siyete ngadto sa diyes, nananggot na ko, mogamag banig nga baliw, ug naahag-ahag ko nag suot ang halos wa pa matandog nga kalasangan ug kawalogan sa pagpanglit-ag ug pagpanguhag nito ug siyapo nga kusog ang demand niadtong panahona.
Paglalin namo sa Mindanao, ang kahilig sa panawom o pamana nahibalik, apan ning tungora dili na sa dagat kondili sa abunda-pag-isda nga sapa. Nakatiro kog ingog-batiis-kadakong halwan, karpa nga ang himbis ingon nag platang dos pesos nga giring-giring kanhi sa wa na lay paghisgot sa uban. Namanso sab pagdaro sa kamad-an ug kabasakan.
Dinhi misubol ang ibog-ibog. Sayong nagmahiligon sa mga chick apan di lang gyod tingali maantigong modiskarteg babaye kay kaluoy sa Diyos, kanunay mang biyaan ug wa say napaangkan. Sanglit tawhanon, may mga higayong nagpakasala apan wa magpatental.
Kay wa na maghunahunag eskuyla, nahingag pagtinda-tindag hilo-da’ng-dagom, martilyo, tawas, ug bisan unsa na lang sa kalungsoran sa Sugbo. Wa madugay, naminyo kang Grace Balayong ug gigasahag tulo ka liwat— si Eiyeen, si Oween ug si Yanyan.
Sa pagtuon nako sa panulat, may usa na ko ka anak. 1996 kadto. Tuig kapin una kapatiki sa panabang ni Maestro F.B. Mag-usara. Ug sa pagka 1998, gitawgan sa kanhi LPI aron paalagaron sa Bisaya ug aron mao na usay ahag-ahagon ang magahob nga kalasangan sa kaulohan— ang Manila.—


text:
KAPITULO 15
Siya Mibarog Dapig sa Katawhan sa Diyos
1-3. (a) Nganong lagmit mahadlok si Ester sa pagduol sa iyang bana? (b) Unsang mga pangutana ang atong hisgotan bahin kang Ester?
GIKALMA ni Ester ang iyang kaugalingon samtang siya nagpaingon sa sawang sa palasyo sa Susan. Dili kadto sayon. Ang tanan diha sa palasyo gidisenyo aron mahingangha ang mga tawo—ang paril niini nga gama sa tisa diin makita ang sinaw ug mabulokong mga kinulit sa pak-ang mga toro, magpapana, ug leyon, ang mga batong haligi niini nga may gulot-gulot ug dagkong estatwa, bisan ang nahimutangan niini duol sa nagyelong kabukiran sa Zagros diin malantawan ang tin-awng suba sa Choaspes. Kining tanan gituyo paghimo aron magpahinumdom sa matag usang mobisita didto nga gamhanan kaayo ang tawo nga pakigkitaan ni Ester, ang usa nga nagtawag sa iyang kaugalingon nga “dakong hari.” Siya usab ang bana ni Ester.
2 Bana? Pagkalahi ni Ahasuero sa matang sa lalaking gidahom nga mabana sa usa ka matinumanong Hudiyang babaye! * Dili siya sama ni Abraham, nga mapaubsanong midawat sa sugo sa Diyos nga paminawan ang iyang asawa nga si Sara. (Gen. 21:12) Ang hari wala kaayoy nahibaloan bahin sa Diyos ni Ester nga si Jehova, o sa Iyang Balaod. Apan nahibalo si Ahasuero sa balaod sa Persia, lakip na nianang nagdili sa butang nga pagahimoon ni Ester. Unsa kana? Ang balaod nag-ingon nga si bisan kinsa nga moatubang sa hari sa Persia nga wala ipatawag, pagapatyon. Si Ester wala ipatawag, apan siya moadto gayod sa hari. Samtang nagkaduol siya sa sulod nga sawang, diin makita siya sa hari, tingali gibati niyang mao na kini ang iyang kataposan.—Basaha ang Ester 4:11; 5:1.
3 Nganong gipameligro man niya ang iyang kinabuhi? Ug unsay atong makat-onan sa pagtuo niining dalayegong babaye? Una, atong susihon kon nganong si Ester nahimong rayna sa Persia.
Kaagi ni Ester
4. Unsa ang pipila ka detalye nga atong nahibaloan bahin kang Ester, ug nganong didto man siya nagpuyo sa iyang ig-agawng si Mardokeo?
4 Si Ester wala nay ginikanan. Diyutay ra tag nahibaloan bahin sa iyang ginikanan nga nagngalan niyag Hadassa, nga Hebreohanong pulong alang sa “mirto,” usa ka matahom nga tanom nga putig mga bulak. Sa dihang namatay ang ginikanan ni Ester, usa sa iyang mga paryente, ang buotang si Mardokeo, naluoy niya. Mag-agaw sila ni Mardokeo, apan manghod kaayo si Ester. Iyang gisagop si Ester ug giisip nga samag iyang anak.—Est. 2:5-7, 15.
5, 6. (a) Giunsa pagpadako ni Mardokeo si Ester? (b) Unsay kinabuhi ni Ester ug Mardokeo sa Susan?
5 Si Mardokeo ug Ester maoy Hudiyong mga binihag nga nagpuyo sa Susan, diin kinahanglan tingali nilang sagubangon ang pagbiaybiay tungod sa ilang relihiyon ug sa Balaod nga ilang gisunod. Apan, seguradong mas nasuod si Ester sa iyang ig-agaw samtang gitudloan siya niini bahin kang Jehova, ang maluluy-ong Diyos kinsa sa daghang higayon nagluwas sa Iyang katawhan sa kalisdanan—ug mobuhat niana pag-usab. (Lev. 26:44, 45) Tin-awng naugmad ni Ester ug Mardokeo ang gugma ug pagkamaunongon sa usag usa.
6 Dayag nga si Mardokeo maoy usa ka opisyal sa palasyo sa Susan ug kanunayng anaa sa ganghaan niini kauban ang uban pang alagad sa hari. (Est. 2:19, 21; 3:3) Wala ta mahibalo sa kalihokan ni Ester samtang siya nagdako, apan lagmit iyang giatiman ang iyang ig-agaw ug ang puy-anan niini, nga tingali usa ka gamayng balay nga nahimutang tabok sa suba gikan sa palasyo. Posibleng tig-adtoan si Ester sa merkado sa Susan, diin ang mga tigbaligyag bulawan ug plata ug ubang negosyante nagdispley sa ilang mga baligya. Wala gayod damha ni Ester nga kining mga butanga mahimong ordinaryo na lang unya kaniya; wala siyay ideya sa mahitabo kaniya sa umaabot.
“Matahom sa Panagway”
7. Nganong gitangtang si Vasti sa pagkarayna, ug unsay sunod nga nahitabo?
7 Usa ka adlaw niana, nabaniog sa Susan ang kagubot nga nahitabo sa panimalay sa hari. Sa usa ka dakong kombira, diin gidalitan ni Ahasuero ang kadagkoan sa palasyo ug lamiang pagkaon ug bino, iyang gipatawag ang iyang maanyag nga raynang si Vasti, kinsa may laing kombira uban sa mga babaye. Apan midumili si Vasti. Kay naulawan ug nasuko, gipangutana sa hari ang iyang mga magtatambag kon unsay maayong isilot sa rayna. Ang resulta? Siya gitangtang sa pagkarayna. Ang mga sulugoon sa hari nangitag maanyag nga mga ulay sa tibuok imperyo; gikan kanila pilion sa hari ang bag-ong rayna.—Est. 1:1–2:4.
8. (a) Nganong lagmit nabalaka si Mardokeo samtang nagdako si Ester? (b) Sa unsang paagi kaha nato mapadapat ang timbang nga panglantaw sa Bibliya labot sa pisikal nga katahom? (Tan-awa usab ang Proverbio 31:30.)
8 Atong mahanduraw si Mardokeo nga mapasigarbohon apan mabalak-ong nagtan-aw sa iyang ig-agaw, nga dalaga na ug matahom kaayo. Atong mabasa nga siya “nindot ug lawas ug matahom sa panagway.” (Est. 2:7) Ang Bibliya dunay timbang nga panglantaw sa pisikal nga katahom—kini makapalipay, apan angay kining lakipag kaalam ug pagkamapaubsanon. Kay kon dili, moresulta kini sa garbo ug sa ubang dili maayong kinaiya. (Basaha ang Proverbio 11:22.) Tinuod ba kana? Makatabang kaha kang Ester ang iyang katahom o dili? Atong tan-awon.
9. (a) Unsay nahitabo sa dihang nakita sa mga sulugoon sa hari si Ester, ug nganong makapaguol kaayo ang ilang panagbulag ni Mardokeo? (b) Nganong gitugotan ni Mardokeo si Ester nga mamanag pagano? (Ilakip ang kahon.)
9 Nakita sa mga sulugoon sa hari si Ester. Ilang gikuha siya kang Mardokeo ug gidala sa palasyo. (Est. 2:8) Makapaguol kaayo kadto, kay sama na silag amahan ug anak. Dili gayod unta gusto ni Mardokeo nga ang iyang sinagop makabanag dili magtutuo, bisan pag hari kini, apan wala siyay mahimo. * Tingali naminaw gayod si Ester sa mga tambag ni Mardokeo sa wala pa siya kuhaa! Samtang nagpaingon siya sa palasyo sa Susan, daghang pangutana ang misantop sa iyang hunahuna. Unsa kahay iyang kinabuhi didto?
Siya Nakabatog Pabor “sa mga Mata sa Matag Usa nga Nakakita Kaniya”
10, 11. (a) Nganong lagmit dali rang maimpluwensiyahan si Ester sa iyang bag-ong palibot? (b) Giunsa pagpakita ni Mardokeo nga nabalaka siya sa kahimtang ni Ester?
10 Si Ester gidala sa usa ka dapit diin ang palibot lahi kaayo sa iyang gidak-an. Siya kauban sa “daghang batan-ong babaye” nga gitigom gikan sa tibuok Imperyo sa Persia. Sila managlahig kostumbre, pinulongan, ug kinaiya. Ilalom sa pagdumala sa opisyal nga si Hegai, ang mga dalaga kinahanglang ipailalom sa usa ka tuig nga pagpatahom nga naglakip sa pagmasahe kanilag humot nga mga lana. (Est. 2:8, 12) Tungod sa maong palibot ug pagkinabuhi, mahimong ang mga dalaga wala nay laing hunahunaon gawas sa pagpaguwapa ug pag-indigay sa usag usa. Maimpluwensiyahan kaha si Ester?
11 Wala nay mas labawng nabalaka kang Ester kay kang Mardokeo. Atong mabasa nga adlaw-adlawng mangitag paagi si Mardokeo nga makaduol sa balay sa kababayen-an aron mahibaloan ang kahimtang ni Ester. (Est. 2:11) Samtang balitaan siya, tingali sa mga sulugoon sa balay, mapasigarbohon gayod siya sama sa usa ka amahan. Ngano?
12, 13. (a) Unsay impresyon niadtong naa sa palibot ni Ester bahin kaniya? (b) Nganong nalipay si Mardokeo nga wala ipahibalo ni Ester ang iyang Hudiyohanong kagikan?
12 Si Hegai nakadayeg gayod kang Ester nga iya siyang gipakitaag talagsaong kaayo, nga naghatag kaniyag pito ka ulipong babaye ug nagpapuyo kaniya sa kinamaayohang bahin sa balay sa kababayen-an. Ang asoy nag-ingon pa gani: “Sa kasamtangan si Ester nagpadayon sa pagbaton ug pabor diha sa mga mata sa matag usa nga nakakita kaniya.” (Est. 2:9, 15) Tungod lang ba sa kaanyag nga ang tanan nakadayeg kaayo kang Ester? Dili, duna pay mas labawng hinungdan.
13 Pananglitan, atong mabasa: “Si Ester wala mosulti bahin sa iyang katawhan o bahin sa iyang mga paryente, kay si Mardokeo nagbaod man kaniya nga siya dili gayod mosulti.” (Est. 2:10) Giingnan siya ni Mardokeo nga dili ipahibalo ang iyang Hudiyohanong kagikan; sa walay duhaduha iyang nakita nga sa harianong panimalay sa Persia, gipihig ang mga Hudiyo. Siya nalipay sa pagkahibalo nga bisag si Ester layo kaniya, kini nagmaalamon ug nagmasinugtanon gihapon!
14. Sa unsang paagi masundog sa mga batan-on karon ang panig-ingnan ni Ester?
14 Ang mga batan-on karon makapalipay usab sa ilang mga ginikanan ug sa ilang mga tig-atiman. Bisag mahimulag sa ilang ginikanan ug malibotag mga tawong hungog, imoral, o ngil-ad ug kinaiya, sila makasukol sa daotang impluwensiya ug makapabilin sa matarong nga sukdanan. Kon ila kanang himoon, sama kang Ester, ilang mapalipay ang kasingkasing sa ilang langitnong Amahan.—Basaha ang Proverbio 27:11.
15, 16. (a) Sa unsang paagi naangkon ni Ester ang gugma sa hari? (b) Nganong dili tingali sayon ang kausaban sa kinabuhi ni Ester?
15 Sa dihang ipaatubang na si Ester sa hari, gipapili siyag bisan unsa nga iyang gikinahanglan, nga tingali iyang gamiton sa pagpatahom pa sa kaugalingon. Apan sa pagkamakasaranganon, wala siya mangayog labaw pa kay sa gisulti ni Hegai kaniya. (Est. 2:15) Tingali iyang naamgohan nga dili lamang kaanyag ang makabihag sa kasingkasing sa hari; ang pagkamakasaranganon ug pagkamapaubsanon maoy mas bililhon. Husto ba siya?
16 Ang asoy nag-ingon: “Ang hari nahigugma kang Ester nga labaw kay sa tanang ubang mga babaye, mao nga siya nakabaton ug labawng pabor ug mahigugmaong-kalulot atubangan niya kay sa tanang ubang mga ulay. Ug iyang gibutang ang harianong purong sa iyang ulo ug gihimo siyang rayna ilis kang Vasti.” (Est. 2:17) Tingali nalisdan gayod kining mapaubsanong dalaga nga Hudiya sa pagpasibo sa iyang bag-ong kinabuhi—siya na ang rayna, ang asawa sa labing gamhanang magmamando sa yuta nianang panahona! Midako ba ang iyang ulo tungod niana? Wala gayod!
17. (a) Sa unsang mga paagi si Ester nagmasinugtanon sa iyang ama-ama? (b) Nganong hinungdanong sundogon nato karon ang panig-ingnan ni Ester?
17 Si Ester nagmasinugtanon gihapon sa iyang ama-amang si Mardokeo. Padayon niyang gitago ang iyang kagikan. Dugang pa, sa dihang nasayran ni Mardokeo ang plano sa pagpatay kang Ahasuero, masinugtanong gipahibalo ni Ester ang pasidaan ngadto sa hari, ug napakyas ang maong plano. (Est. 2:20-23) Padayon siyang nagpakitag pagtuo sa Diyos pinaagi sa iyang pagkamapaubsanon ug pagkamasinugtanon. Hinungdanon gayod nga sundogon nato ang panig-ingnan ni Ester, kay karon ang pagkamasinugtanon wala na kaayo pabilhi ug ang pagkamasinupakon ug rebelyon maoy komon! Apan ang mga tawong matinuohon nagpabili sa pagkamasinugtanon, sama kang Ester.
Gisulayan ang Pagtuo ni Ester
18. (a) Ngano kahang wala moyukbo si Mardokeo kang Haman? (Tan-awa usab ang footnote.) (b) Sa unsang paagi ang matinumanong mga lalaki ug babaye karon nagsundog sa panig-ingnan ni Mardokeo?
18 Dihay tawong ginganlag Haman nga nahimong prominente sa palasyo ni Ahasuero. Ang hari nagtudlo kaniya ingong primer ministro, busa si Haman nahimong pangunang magtatambag ug ikaduha sa hari. Nagsugo pa gani ang hari nga si bisan kinsang makakita niining opisyala kinahanglang moyukbo. (Est. 3:1-4) Apan naproblema si Mardokeo nianang balaora. Para niya, angayng sundon ang hari apan dili sa punto nga supakon ang Diyos. Si Haman Agagihanon. Nagpasabot kana nga siya kaliwat ni Agag, ang Amalekanhong hari nga gipatay sa manalagna sa Diyos nga si Samuel. (1 Sam. 15:33) Daotan kaayo ang mga Amalekanhon nga sila nahimong kaaway ni Jehova ug sa Israel. Ingong katawhan, ang mga Amalekanhon gihukman sa Diyos. * (Deut. 25:19) Mahimo kahang moyukbo ang usa ka matinumanong Hudiyo sa usa ka Amalekanhon? Dili kana mahimo ni Mardokeo ug mao kanay iyang baroganan. Karon, ang matinumanong mga lalaki ug babaye nagpameligro sa ilang kinabuhi sa pagsunod niini nga prinsipyo: “Kinahanglang among sugton ang Diyos ingong magmamando inay ang mga tawo.”—Buh. 5:29.
19. Unsay buot buhaton ni Haman, ug giunsa niya pagkombinsir ang hari sa iyang plano?
19 Nasuko pag-ayo si Haman. Apan dili siya kontento nga si Mardokeo ra ang patyon. Buot niyang puohon ang katawhan ni Mardokeo! Gikombinsir ni Haman ang hari pinaagi sa pagdaot sa mga Hudiyo. Bisag wala niya nganli, iyang gipakita nga sila walay pulos, usa ka katawhan nga “natibulaag ug nalain taliwala sa mga katawhan.” Miingon pa gani siya nga sila wala mosunod sa mga balaod sa hari; busa sila maoy peligrosong mga rebelde. Siya miboluntaryo sa paghulog ug salapi sa tipiganag bahandi sa hari aron igasto sa pagpatay sa tanang Hudiyo sa imperyo. * Gihatag ni Ahasuero kang Haman ang iyang singsing aron timbrehan ang bisan unsang balaod nga iyang mahunahunaan.—Est. 3:5-10.
20, 21. (a) Unsay epekto sa proklamasyon ni Haman ngadto sa mga Hudiyo sa tibuok Imperyo sa Persia, lakip na kang Mardokeo? (b) Unsay gihangyo ni Mardokeo nga buhaton ni Ester?
20 Sa wala madugay ang nagkabayong mga mensahero milibot sa tanang suok sa dakong imperyo aron ipahibalo ang sentensiyang kamatayon sa mga Hudiyo. Handurawa ang epekto sa maong proklamasyon sa dihang nakaabot kini sa Jerusalem, diin ang mga Hudiyo nga namauli gikan sa Babilonya naningkamot sa pagtukod pag-usab sa siyudad nga wala pay mga paril nga manalipod niini. Tingali si Mardokeo naghunahuna kanila, maingon man sa iyang mga higala ug mga paryente sa Susan, dihang iyang nadungog ang makapaguol nga balita. Sa iyang kaguol, gigisi niya ang iyang besti ug nagsul-ob siyag sakong panapton ug nagbutag abo sa iyang ulo ug naghilak pag-ayo diha sa siyudad. Apan si Haman nag-inom ug bino kauban sa hari, ug wala magpakabana sa kaguol nga iyang gipahinabo sa mga Hudiyo ug sa ilang mga higala sa Susan.—Basaha ang Ester 3:12–4:1.
21 Nasayod si Mardokeo nga kinahanglan siyang molihok. Apan unsay iyang mahimo? Nabalitaan ni Ester nga nasubo si Mardokeo ug gipadad-an siyag mga besti, apan wala kana makahupay kaniya. Tingali dugay na siyang naghunahuna kon nganong gitugot sa iyang Diyos, si Jehova, nga ang iyang pinalanggang si Ester mahimulag kaniya ug maminyog paganong hari. Karon morag nadayag na ang hinungdan. Si Mardokeo nagpadalag mensahe sa rayna, nga naghangyo kang Ester nga moatubang sa hari, ug mobarog “alang sa iyang kaugalingong katawhan.”—Est. 4:4-8.
22. Nganong mahadlok si Ester nga moatubang sa iyang bana nga hari? (Tan-awa usab ang footnote.)
22 Gikulbaan gayod si Ester sa dihang nadungog niya ang maong mensahe. Kini ang kinadak-ang pagsulay sa iyang pagtuo. Siya nahadlok, ingon sa iyang gipadayag kang Mardokeo. Iyang gipahinumdoman siya sa balaod sa hari. Ang pag-atubang sa hari nga wala ipatawag nagpasabot ug kamatayon. Gawas lamang kon itunol sa hari ang iyang setrong bulawan nga siya dili patyon. Makalaom ba si Ester nga kaluy-an siya, ilabina sa nahitabo kang Vasti sa dihang midumili kini sa pag-atubang sa hari? Iyang giingnan si Mardokeo nga ang hari wala magpatawag kaniya sulod na sa 30 ka adlaw! Tungod niini, lagmit naghunahuna siya nga ang hari wala na ganahi niya. *—Est. 4:9-11.
23. (a) Unsay giingon ni Mardokeo aron palig-onon ang pagtuo ni Ester? (b) Nganong maayong sulondan si Mardokeo?
23 Gipalig-on ni Mardokeo ang pagtuo Ester. Gipahinumdoman niya kini nga kon dili siya molihok, dunay laing moluwas sa mga Hudiyo. Gawas pa, makalingkawas gyod kaha siya kon magsugod na ang pagpuo kanila? Si Mardokeo nagpakitag hugot nga pagtuo kang Jehova, kinsa dili gayod motugot nga mahitabo kana sa Iyang katawhan ug mapakyas ang Iyang mga saad. (Jos. 23:14) Dayon gipangutana ni Mardokeo si Ester: “Kinsay nahibalo kon alang ba sa ingon niini nga panahon nga ikaw nakakab-ot sa harianong dignidad?” (Est. 4:12-14) Dili ba usa ka maayong sulondan si Mardokeo? Siya bug-os nga misalig sa iyang Diyos, si Jehova. Ingon ba usab kita niana?—Prov. 3:5, 6.
Pagtuo nga Dili Mahadlok sa Kamatayon
24. Sa unsang paagi si Ester nagpakitag pagtuo ug kaisog?
24 Miabot na ang panahon nga kinahanglang modesisyon si Ester. Iyang gihangyo si Mardokeo nga sultian ang mga Hudiyo nga duyogan siya sa pagpuasa sa tulo ka adlaw, ug gitapos ang iyang mensahe pinaagi niining mga pulong nga mahinumdoman gihapon hangtod karon tungod sa iyang pagtuo ug kaisog: “Kon ugaling ako mamatay, mamatay ako.” (Est. 4:15-17) Lagmit ang iyang pag-ampo sulod niadtong tulo ka adlaw mao ang labing tim-os sa tibuok niyang kinabuhi. Apan miabot na gayod ang takna. Iyang gisul-ob ang iyang kinanindotang besti nga pangrayna ug gihimo ang tanan aron kahimut-an siya sa hari. Dayon siya miadto.
25. Hubita ang nahitabo sa pag-atubang ni Ester sa iyang bana.
25 Sumala sa gihubit sa sinugdan, mipaingon si Ester sa sawang sa hari. Atong mahanduraw nga siya mabalak-on kaayo ug tim-os nga nag-ampo. Siya misulod sa sawang, diin iyang makita si Ahasuero diha sa iyang trono. Tingali iyang gipanid-an ang ekspresyon sa nawong sa hari—ang kulong nga buhok nga inatiman pag-ayo ug ang bangas nga kuwadrado ang korte. Kon kinahanglan man siyang maghulat, daw dili matapos ang mga gutlo. Apan milabay ang maong yugto—nakita siya sa iyang bana. Ang hari nasorpresa gayod, apan wala masuko. Iyang gitunol ang iyang setrong bulawan!—Est. 5:1, 2.
26. Nganong ang matuod nga mga Kristohanon nagkinahanglag kaisog nga sama nianang kang Ester, ug nganong wala pa matapos ang iyang buluhaton?
26 Nakita ni Ester nga ang hari andam mamati kaniya. Siya mibarog dapig sa Diyos ug sa iyang katawhan, nga nagpakitag maayong panig-ingnan sa pagtuo alang sa tanang alagad sa Diyos hangtod karon. Gipabilhan sa matuod nga mga Kristohanon karon ang maong panig-ingnan. Si Jesus miingon nga mailhan ang iyang matuod nga mga sumusunod pinaagi sa masakripisyohong gugma. (Basaha ang Juan 13:34, 35.) Ang pagpakita sa maong gugma sagad nagkinahanglag kaisog nga sama nianang kang Ester. Apan bisan human mobarog si Ester alang sa katawhan sa Diyos nianang adlawa, ang iyang buluhaton wala pa matapos. Unsaon niya pagkombinsir ang hari nga ang paboritong magtatambag niini nga si Haman may daotang laraw? Unsay mahimo ni Ester aron maluwas ang iyang katawhan? Ato kining tubagon sa sunod nga kapitulo.
^ par. 2 Gituohan nga si Ahasuero mao si Xerxes I, kinsa nagmando sa Imperyo sa Persia sa sayong bahin sa ikalimang siglo B.C.E.
^ par. 9 Tan-awa ang kahon nga “Mga Pangutana Bahin sa Ester,” sa Kapitulo 16.
^ par. 18 Lagmit si Haman maoy usa sa kataposang mga Amalekanhon, sanglit “ang mga nahibilin” kanila nalaglag man sa mga adlaw ni Haring Ezequias.—1 Cron. 4:43.
^ par. 19 Si Haman mitanyag ug 10,000 ka platang talanton, nga nagkantidad karon ug gatosan ka milyong dolyar. Kon si Ahasuero mao si Xerxes I, dili gayod niya kabalibaran ang tanyag ni Haman. Dakong kantidad ang gikinahanglan ni Xerxes para sa dugay na niyang giplanong pagpakiggubat sa mga Grego, apan napildi siya sa maong gubat.
^ par. 22 Si Xerxes I nailhan nga sipokog ulo ug bangis. Ang Gregong historyano nga si Herodotus nagrekord sa pipila ka pakiggubat ni Xerxes batok sa Gresya. Ang hari nagsugo nga sumpay-sumpayon ang mga barko aron magsilbing tulay latas sa dagat sa Hellespont. Sa dihang ang mga barko naguba tungod sa bagyo, gipaputlag ulo ni Xerxes ang mga inhenyero ug gimandoan pa gani ang iyang mga tawo nga “silotan” ang Hellespont pinaagi sa pagbunal sa tubig samtang gibasag kusog ang panginsulto. Niana gihapong hitaboa, sa dihang mihangyo ang usa ka datong tawo nga dili una paapilon ang iyang anak sa gubat, gimando sa hari nga pikason ang lawas sa anak ug ipakita sa publiko ingong pasidaan.


text:
SUGILANON SA KINABUHI
Nakakaplag Kamig Mas Magantihong Karera
SA SINGKO anyos mi ni Gwen, nagsugod mig tuon ug sayaw. Wala pa mi magkita niadtong tungora. Apan sa nagdako mi, gusto gyod namong himoong karera ang ballet. Sa tayuktok sa among karera, amo kanang gitalikdan. Ngano?
David: Natawo ko niadtong 1945 sa probinsiya sa Shropshire, England. Si Papa may uma sa malinawong banika. Inigkahumag klase, malingaw kog patuktok sa mga manok, pangolekta sa mga itlog, ug pag-alimag baka ug karnero. Panahon sa bakasyon, motabang ko sa pag-ani, usahay sa pagmaneho sa among mga traktora.
Apan, nagsugod ko pagkainteres sa laing butang. Namatikdan ni Papa nga sa bata pa ko, mosayaw ko dihang makadungog ug musika. Busa sa nagsingko anyos ko, giingnan niya si Mama nga patunghaon ko sa usa ka eskuylahan sa sayaw sa among lugar aron makakat-og tap dancing. Nakita sa akong maestro nga naa koy potensiyal nga mahimong baylerino maong gibansay ko niya. Sa nag-edad kog 15, nakadaog kog eskolarsip sa inilang Royal Ballet School sa London. Didto nako nahimamat si Gwen, ug kaming duha ang gipares sa sayaw.
Gwen: Natawo ko sa puliking siyudad sa London niadtong 1944. Bisag bata pa, nagtuo na ko sa Diyos. Gisulayan nakog basa ang Bibliya pero nalisdan kog sabot niini. Una pa niana, dihang singko anyos ko, mikuha kog mga klase sa sayaw. Unom ka tuig sa ulahi nakadaog ko sa usa ka kompetisyon, nga giapilan sa mga mananayaw gikan sa tibuok Britain, ug ang mananaog makatungha ingong junior student sa The Royal Ballet School. Kini nahimutang sa White Lodge, usa ka nindot nga Georgian nga mansiyon sa Richmond Park, nga layo sa sentro sa London. Didto ko nag-eskuyla ug gibansay sa inilang mga magtutudlo sa ballet. Sa edad nga 16, nahimo kong senior student sa The Royal Ballet School sa sentro sa London, ug didto nako nahimamat si David. Sulod sa pipila ka bulan, nagasayaw ming duha sa mga esena nga ballet sa mga opera diha sa Royal Opera House sa Covent Garden, London.
David: Oo, ingon sa gihisgotan ni Gwen, tungod sa among karera, nakasayaw mi sa gibantog nga Royal Opera House ug kauban sa London Festival Ballet (karon, English National Ballet). Usa sa mga koreograpo sa Royal Ballet nagtukod ug usa ka internasyonal nga kompaniya sa Wuppertal, Germany, ug kaming duha ang napili niyang dad-on. Sa among karera, kami nanayaw sa mga teatro sa tibuok kalibotan kauban sa inilang mga mananayaw sama ni Margot Fonteyn ug Rudolf Nureyev. Kining matanga sa kinabuhi makapahimo sa usa nga mapahitas-on, ug kami napokus pag-ayo sa among karera.
Gwen: Ang akong tibuok kinabuhi diha na lang sa pagsayaw. Ambisyon namo ni David nga magmalamposon sa among karera. Ganahan kong mopirmag awtograp, hatagag mga bulak, ug palakpakan. Sa teatro, daghay imoral, manigarilyo, ug palainom; sama sa uban nga parehas nakog karera, nagsalig ko sa mga pangpasuwerte.
ANG AMONG KINABUHI BUG-OS NGA NABAG-O
David: Human sa daghang tuig sa karera sa sayaw, gikapoy ko sa pagsigeg biyahe. Kay nagdako man ko sa uma, gimingaw ko sa mas simpleng kinabuhi sa banika. Busa sa 1967, gitalikdan nako ang akong karera ug nagsugod kog trabaho sa usa ka dakong uma duol sa balay sa akong ginikanan. Ang tag-iya nagpaabang nakog gamayng balay. Akong gitawgan si Gwen sa teatro ug gihagad nga magminyo mi. Naglisod siyag desisyon kay napromot siya ingong solowistang mananayaw ug nag-uswag ang iyang karera. Bisan pa niana, siya misugot nga magpakasal ug mipuyo uban nako sa banika bisag wala siya maanad niini nga kinabuhi.
Gwen: Oo, nalisdan ko pagpasibo sa kinabuhi sa banika. Ang paggatas sa mga baka, paglawog sa mga baboy, ug pagpatuktok sa mga manok bisag dili maayo ang panahon lahi ra kaayo sa akong naandan. Si David mikuhag siyam ka bulan nga kurso sa usa ka kolehiyo sa pagpamuhig hayop aron mahibalo sa kinabag-ohang mga pamaagi. Nagmamingawon ko kay gabii na siya makauli. Nianang panahona, natawo ang una namong anak nga babaye, si Gilly. Sa sugyot ni David, nakakat-on ko sa pagmanehog sakyanan, ug usa ka adlaw niana samtang mibisita sa kasikbit nga lungsod, akong nahibalag si Gael. Nagkaila mi sa iyang gitrabahoang tindahan didto.
Gidapit ko ni Gael sa ilang balay aron mag-tsa. Gipakita namo sa usag usa ang among letrato sa kasal. Makita sa iyang letrato ang usa ka grupo diha sa gawas sa gitawag ug Kingdom Hall. Ako siyang gipangutana kon unsa kadtong simbahana. Dihang siya miingon nga siya ug ang iyang bana mga Saksi ni Jehova, nalipay ko. Nakahinumdom ko nga Saksi ang usa nako ka iyaan. Apan, suko kaayo si Papa kaniya. Gipanglabay pa gani ni Papa ang iyang mga basahon sa basurahan. Nahibulong ko kon nganong si Papa, nga maayo untang tawo, nasuko kaayo sa akong buotan nga iyaan.
Sa kataposan, nakahigayon ra gyod ko pagsusi kon nganong ang gituohan sa akong iyaan lahi sa gitudlo sa simbahan. Gipakita ni Gael nako kon unsa gyod ang gitudlo sa Bibliya. Nahingangha ko sa pagkasayod nga daghang doktrina, sama sa Trinidad ug imortalidad sa kalag, ang supak sa Kasulatan. (Eccl. 9:5, 10; Juan 14:28; 17:3) Nakita sab nako sa Bibliya ang ngalan sa Diyos, Jehova, sa unang higayon.—Ex. 6:3.
David: Gisuginlan ko ni Gwen sa iyang nakat-onan. Nahinumdom ko nga sa bata pa ko giingnan ko ni Papa nga angay nakong basahon ang Maayong Basahon. Busa, nagkauyon mi ni Gwen nga magtuon sa Bibliya uban kang Gael ug sa iyang bana, si Derrick. Paglabay sa unom ka bulan, namalhin mi sa Oswestry, Shropshire, kay nahatagan mig kahigayonan nga moabang ug luna nga kabuhiag mga hayop. Didto si Deirdre, nga usa ka Saksi, mapailobong nagpadayon sa pag-Bible study namo. Sa primero, hinay ang among pag-uswag. Napuliki mi sa paggalam sa among kahayopan. Bisan pa niana, ang kamatuoran inanayng migamot sa among kasingkasing.
Gwen: Usa ka dakong babag nga kinahanglan nakong buntogon mao ang patuotuo. Ang Isaias 65:11 nakatabang nako nga masabtan kon unsay panglantaw ni Jehova niadtong “nag-andam ug usa ka lamesa alang sa diyos sa Suwerte.” Nagkinahanglag panahon ug pag-ampo aron madispatsar ang tanan nakong pangpasuwerte ug anting-anting. Ang pagkahibalo nga “si bisan kinsa nga magabayaw sa iyang kaugalingon igapaubos, ug si bisan kinsa nga magapaubos sa iyang kaugalingon pagabayawon” nakapaamgo nako kon unsang matanga sa tawo ang gusto ni Jehova. (Mat. 23:12) Gusto kong moalagad sa usa ka Diyos nga nahingawa pag-ayo kanato nga iyang gihatag ang iyang pinalanggang Anak ingong lukat. Nianang tungora nakabaton mig laing anak nga babaye, ug nalipay mi sa pagkahibalo nga ang among pamilya mahimong mabuhi sa walay kataposan sa paraisong yuta.
David: Dihang nakasabot ko sa makapahinganghang katumanan sa mga tagna sa Bibliya, sama nianang sa Mateo kapitulo 24 ug sa basahon sa Daniel, nakombinsir ko nga kini mao ang kamatuoran. Akong naamgohan nga walay bisan unsa niini nga sistema sa mga butang ang ikatandi sa maayong relasyon kang Jehova. Busa paglabay sa panahon, dili na kaayo ko ambisyoso. Akong nasabtan nga ang akong asawa ug mga anak sama ka importante nako. Ang Filipos 2:4 nakapakombinsir kanako nga dili nako angayng isentro ang hunahuna sa akong kaugalingon ug sa pangandoy nga makabatog mas dakong luna nga kabuhiag mga hayop. Hinunoa, angay nakong unahon ang pag-alagad kang Jehova. Miundang kog panigarilyo. Apan lisod ang pag-eskedyul sa among panahon aron makatambong sa tigom sa Sabado sa gabii nga 10 kilometros ang gilay-on kay kinahanglang gatasan ang mga baka nianang mga orasa. Apan sa tabang ni Gwen, wala mi makapaltag tigom. Kanunay sab namong iuban ang among mga anak sa ministeryo kada Dominggo sa buntag—human sa paggatas sa mga baka.
Ang among mga paryente wala malipay sa gihimo namong kausaban. Si Gwen wala tinggi sa iyang amahan sulod sa unom ka tuig. Gipugngan sab mi sa akong ginikanan sa pagpakig-uban sa mga Saksi.
Gwen: Si Jehova nagtabang namo sa paglahutay niini nga mga hagit. Ug paglabay sa panahon, ang mga igsoon sa Oswestry Congregation nahimo namong bag-ong pamilya, nga mahigugmaong nagpaluyo namo panahon sa mga pagsulay. (Luc. 18:29, 30) Gipahinungod namo ang among kinabuhi kang Jehova ug nagpabawtismo niadtong 1972. Gusto kong makatabang ug daghang tawo nga makakat-on sa kamatuoran, busa nagpayunir ko.
USA KA MAGANTIHON NGA BAG-ONG KARERA
David: Hago kaayo ang paggalam ug kahayopan; naningkamot mi sa pagpakitag maayong panig-ingnan sa among mga anak diha sa pagsimba kang Jehova. Sa ngadtongadto, kay gikunhoran sa gobyerno ang pondo para sa mga tigbuhig kahayopan, giuli namo ang luna nga among giabangan. Kay walay balay o trabaho ug ang among ikatulong anak nga babaye usa pa lang ka tuig, nag-ampo mi kang Jehova alang sa tabang ug giya. Nakadesisyon ming gamiton ang among katakos busa nag-abli mig dance studio aron masuportahan ang pamilya. Nagbunga ra ang among determinasyon sa pag-una sa espirituwal nga mga butang. Nalipay kaayo mi kay ang tulo namo ka anak nagpayunir paggraduwar nila. Payunir sab si Gwen, busa kanunay siyang makauban nila sa kanataran.
Sa naminyo ang duha namo ka kamagulangang anak, si Gilly ug Denise, among gisirad-an ang dance studio. Misulat mi sa branch office aron masayran kon asa mi puwedeng motabang. Giasayn mi nila sa mga lungsod sa habagatan-sidlakang England. Kay ang amo na lang anak nga si Debbie ang kauban namo sa balay, nagpayunir sab ko. Lima ka tuig sa ulahi, gipatabang mi sa ubang kongregasyon sa halayong amihanan. Pagminyo ni Debbie, nakapribilehiyo mi sa paggugol ug 10 ka tuig sa internasyonal nga proyekto sa pagpanukod didto sa Zimbabwe, Moldova, Hungary, ug Côte d’Ivoire. Dayon mibalik mi sa England aron motabang sa konstruksiyon sa London Bethel. Kay may eksperyensiya man ko sa pagbuhig kahayopan, gipatabang ko sa Bethel farm nga anaa pa niadtong panahona. Karon, nagpayunir mi sa amihanan-kasadpang England.
Gwen: Ang among unang karera—ang ballet—makalingaw apan lumalabay lang. Ang ikaduha ug labing hinungdanong karera—ang pag-alagad kang Jehova—nakahatag namog dakong kalipay ug kana dumalayon. Pares gihapon mi, apan niining higayona gigamit namo ang among mga tiil sa pagpayunir nga magkauban. Ang pagtabang sa daghan nga makakat-on sa bililhon, nagaluwas ug kinabuhi nga kamatuoran nakahatag namog dakong kalipay. Kini nga “mga sulat sa rekomendasyon” mas maayo pa kay sa bisan unsang kabantog sa kalibotan. (2 Cor. 3:1, 2) Kon wala pa mi makakaplag sa kamatuoran, ang amo lang untang mabatonan mao ang mga handomanan, karaang mga letrato, ug mga programa sa teatro gikan sa among kanhing karera.
David: Nakabenepisyo gyod mi sa among pag-alagad kang Jehova. Natabangan ko niini nga mahimong mas maayong bana ug amahan. Ang Bibliya naghisgot nga si Miriam, Haring David, ug ang uban nagpahayag sa ilang kalipay pinaagig sayaw. Ug kami, duyog sa uban, nangandoy nga mosayaw sa kalipay sa bag-ong kalibotan.—Ex. 15:20; 2 Sam. 6:14.
Pagkat-og Dugang
Gihimo Nakong Karera ang Pag-alagad Kang Jehova
Pipila na lang unta ka bulan mahimo nang civil engineer si Bill Walden, apan midesisyon siya sa pagkab-ot ug laing karera. Basaha kon sa unsang paagi ang pag-alagad sa Diyos sa bug-os panahon nakapausab sa iyang kinabuhi.
Usa ka Classical Pianist Nagpatin-aw sa Iyang Pagtuo
Ang musika maoy nakapakombinsir niining kanhing ateyista sa pagtuo nga dunay Diyos. Unsay nakapakombinsir kaniya nga ang Bibliya gikan sa Diyos?


text: 8 Si Saulo, sa iyang bahin, miuyon sa pagbuno kaniya.+Nianang adlawa dihay dakong paglutos+ batok sa kongregasyon nga didto sa Jerusalem; ang tanan gawas sa mga apostoles nahitibulaag+ sa tibuok nga mga rehiyon sa Judea ug Samaria.2 Apan ang masimbahong mga tawo nagdala kang Esteban ngadto sa lubnganan,+ ug sila nagminatay+ pag-ayo tungod kaniya.3 Apan si Saulo nagpadayon sa pagdaot sa kongregasyon. Nga gipanaka ang balay ug balay ug, nga gipangtaral ang mga lalaki ug mga babaye, iyang gipangbanlod sila sa bilanggoan.+4 Bisan pa niana, kadtong nangatibulaag milibot sa kayutaan nga nagpahayag sa maayong balita bahin sa pulong.+5 Usa si Felipe sa miadto sa siyudad sa Samaria+ ug nagwali sa Kristo ngadto kanila.6 Nga nagkahiusa, ang mga panon sa katawhan naghatag ug pagtagad sa mga butang nga gisulti ni Felipe samtang sila namati ug nagtan-aw sa mga ilhanan nga iyang gihimo.7 Kay dihay daghang gisudlag mahugaw nga mga espiritu,+ ug kini sila managpaninggit sa makusog nga tingog ug managpanggula. Dugang pa, daghang paralitiko+ ug mga bakol ang nangaayo.8 Busa dihay dakong kalipay nianang siyudara.+9 Karon diha sa siyudad may usa ka tawong ginganlag Simon, kinsa, sa wala pa kini, naggamit ug mga kalaki sa salamangka+ ug nakapahibulong sa nasod sa Samaria, nga nag-ingon nga siya maoy usa ka tawong bantogan.+10 Ug silang tanan, gikan sa labing ubos hangtod sa labing dako, maghatag ug pagtagad kaniya ug manag-ingon: “Kining tawhana mao ang Gahom sa Diyos, nga matawag ug Bantogan.”11 Busa sila maghatag ug pagtagad kaniya tungod kay sila gipahibulong man niya sa taastaas nga panahon pinaagi sa iyang mga kalaki sa salamangka.12 Apan sa dihang sila mituo kang Felipe, kinsa nagpahayag sa maayong balita sa gingharian sa Diyos+ ug sa ngalan ni Jesu-Kristo, sila nagpabawtismo, mga lalaki ug mga babaye.+13 Si Simon usab nahimong magtutuo, ug human mabawtismohi, siya kanunayng mouban ni Felipe;+ ug siya nahibulong sa pagkakitag mga ilhanan ug dagkong gamhanang buhat nga nagakahitabo.14 Sa dihang ang mga apostoles sa Jerusalem nakadungog nga ang Samaria midawat sa pulong sa Diyos,+ ilang gipadala si Pedro ug si Juan ngadto kanila;15 ug sila nangadto ug nag-ampo alang kanila nga unta mabatonan nila ang balaang espiritu.+16 Kay kini wala pa mokunsad kang bisan kinsa kanila, apan sila nabawtismohan lamang sa ngalan sa Ginoong Jesus.+17 Unya sila nagpandong sa ilang mga kamot diha kanila,+ ug sila nakadawat ug balaang espiritu.18 Karon sa dihang nakita ni Simon nga pinaagi sa pagpandong sa mga kamot sa mga apostoles ang espiritu gihatag, siya mitanyag kanilag salapi,+19 nga nag-ingon: “Hatagi usab ako niini nga awtoridad, aron nga si bisan kinsang akong pandongan sa akong mga kamot makadawat ug balaang espiritu.”20 Apan si Pedro miingon kaniya: “Malaglag pa unta ang imong plata uban kanimo, tungod kay ikaw naghunahuna nga makapanag-iya sa walay bayad nga gasa sa Diyos pinaagig salapi.+21 Wala kay bahin ni pahat niining butanga, kay ang imong kasingkasing dili matul-id sa panan-aw sa Diyos.+22 Busa, paghinulsol niining imong pagkadaotan, ug pangamuyo kang Jehova+ nga, kon mahimo, pasayloon ka niining laraw sa imong kasingkasing;23 kay nakita ko nga ikaw usa ka makahilong apdo+ ug usa ka bugkos sa pagkadili-matarong.”+24 Sa pagtubag si Simon miingon: “Pangamuyo kamo kang Jehova alang kanako+ nga walay usa sa mga butang nga inyong giingon nga modangat kanako.”25 Busa, sa dihang sila bug-os nang nakapamatuod ug nakasulti sa pulong ni Jehova, sila namalik sa Jerusalem, ug sila nagpahayag sa maayong balita ngadto sa daghang kabalangayan sa mga Samarianhon.+26 Apan, ang manulonda ni Jehova+ misulti kang Felipe, nga nag-ingon: “Tindog ug umadto ka sa habagatan sa dalan nga lugsongon gikan sa Jerusalem padulong sa Gaza.” (Kini usa ka dalan sa desyerto.)27 Niana siya mitindog ug miadto, ug, tan-awa! usa ka Etiopianhong+ eunuko,+ usa ka tawong anaa sa gahom ilalom ni Candace nga rayna sa mga Etiopianhon, ug kinsa maoy tinugyanan sa tanan niyang bahandi. Siya miadto sa Jerusalem aron sa pagsimba,+28 ug karon nagpauli na siya ug naglingkod sa iyang karo ug nagbasa sa makusog sa basahon sa manalagnang si Isaias.+29 Busa ang espiritu miingon+ kang Felipe: “Duol ug abayi ang karo.”30 Si Felipe midagan ug miabay niana ug nakadungog kaniya nga nagabasa sa makusog sa basahon ni Isaias nga manalagna, ug siya miingon: “Nakasabot ka ba gayod sa imong ginabasa?”31 Siya miingon: “Sa pagkatinuod, unsaon ko man pagkasabot, gawas kon adunay magtudlo kanako?” Ug siya nangaliyupo kang Felipe nga mosakay ug molingkod tupad kaniya.32 Karon ang bahin sa Kasulatan nga iyang gibasa sa makusog mao kini: “Ingon sa usa ka karnero siya gidala aron ihawon, ug ingon sa usa ka nating karnero nga walay timik atubangan sa tigtupi niini, maingon man siya wala magbuka sa iyang baba.+33 Panahon sa iyang pagkapinaubos gikuha ang paghukom gikan kaniya.+ Kinsa man ang mosaysay sa mga detalye sa iyang kaliwatan? Tungod kay ang iyang kinabuhi gikuha man gikan sa yuta.”+34 Sa pagtubag ang eunuko miingon kang Felipe: “Palihog sultihi ako, Bahin kang kinsa nagsulti ang manalagna niini? Bahin ba sa iyang kaugalingon o bahin sa lain pang tawo?”35 Gibuka ni Felipe ang iyang baba+ ug, sugod niini nga Kasulatan,+ iyang gipahayag kaniya ang maayong balita bahin kang Jesus.36 Karon samtang nagpadayon sila pagpanaw diha sa dalan, nahiabot sila sa dapit nga may tubig, ug ang eunuko miingon: “Tan-awa! Anaay tubig; unsay nakapugong kanako nga mabawtismohan?”+37 ——38 Niana nagsugo siya nga pahunongon ang karo, ug silang duha nanganaog ngadto sa tubig, si Felipe ug ang eunuko; ug siya nagbawtismo kaniya.39 Sa nakahaw-as na sila sa tubig, si Felipe gidala pagdali sa espiritu ni Jehova,+ ug ang eunuko wala na makakita kaniya, kay siya nagpadayon sa pagpanaw nga nagmaya.40 Apan si Felipe nakaplagan sa Asdod, ug siya milatas sa teritoryo ug nagpadayon sa pagpahayag+ sa maayong balita sa tanang siyudad hangtod nga nakaabot siya sa Cesarea.+


text:
Ang unang komprehensibo nga pagtuon diha sa mga kaso sa kanser sa mga Holocaust naluwas nagpakita nga kanhi binilanggo sa kampo konsentrasyon sa kanser risgo 2.4 mas taas kay sa ilang mga higala nga wala makasinati sa maong mga kalisang.
Kanser sa dakong tinai taliwala sa mga tawo, mga biktima sa Holocaust, nagpakita siyam ka mga panahon nga mas taas kay sa mga tawo sa mao gihapon nga edad nga namalhin sa Israel gikan sa Europe sa atubangan sa Gubat sa Kalibotan II. Lakip sa mga babaye, ang numero mao ang 2.25 pilo nga mas taas alang sa mga tawo nga mga kampo konsentrasyon.
Usa ka pagtuon nga gihimo sa pundok sa mga magtutudlo sa Public Health sa University sa Haifa, base sa statistics sa National Cancer Registry. Nami Vine Raviv sa kolaborasyon sa Dr. Miqueas mga bukidbukid sa balas ug Propesor Shai Lin itandi sa rate sa kanser sa taliwala sa mga 1.8 milyon nga Israelinhon natawo sa Europe sa taliwala sa 1920 ug sa 1945 ug miadto ngadto sa Israel human sa gubat, uban ang 464,000 Israelinhon nga natawo sa taliwala sa 1920 ug 1939 ug milalin ngadto sa Israel sa atubangan 1939.
Lakip sa mga babaye, naluwas sa Holocaust, ang kalagmitan sa kanser sa suso mao ang 1.5 nga mga panahon nga mas taas pa kay sa ilang mga higala nga namalhin sa Israel sa atubangan sa gubat. Lakip sa mga kansang kanser nakadipara sa usa ka sayo nga yugto, 5 porsiyento lamang sa kampo konsentrasyon binilanggo nagpuyo uban sa mga sakit sulod sa lima ka tuig o labaw pa, kon itandi sa 13 porsiyento sa mga tawo nga wala sa paghikap sa Holocaust. Sa kini nga kaso, sa taliwala sa tawo ug sa mga babaye, sa gawas sa palibot sa mao usab nga.
Ang mga tigdukiduki usab nakita nga ang mga batan-mao ang mga tawo nga naluwas sa Holocaust, mas taas ang risgo sa pagpalambo sa kanser. Pananglitan, ang risgo sa pagkuha sa kanser sa suso sa ulahi sa kinabuhi mao ang kaduha nga ingon sa hatag-as nga sa taliwala sa mga babaye nga, sa panahon sa Nazi nga okupasyon sa mga labing menos 10 ka tuig. "Gigutom ug malnutrisyon sa pagkabata ug pagkatin-edyer, sa diha nga ang lawas sa proseso sa paspas nga pagtubo, nakaplagan sa pagdugang sa risgo sa pagpalambo sa kanser," - miingon nga Paras Raviv.


text: 13 Ug ang mga anak sa Israel nagbuhat pag-usab kon unsay daotan sa mga mata ni Jehova,+ mao nga gitugyan sila ni Jehova ngadto sa kamot sa mga Filistehanon+ sulod sa kap-atan ka tuig.2 Niadtong panahona dihay usa ka tawo nga taga-Zora+ sa banay sa mga Danhanon,+ ug ang iyang ngalan mao si Manoa.+ Ug ang iyang asawa apuli ug wala manganak.+3 Unya ang manulonda ni Jehova nagpakita sa babaye+ ug miingon kaniya: “Tan-awa, karon, ikaw apuli ug wala manganak. Ug ikaw magmabdos gayod ug manganak ug usa ka anak nga lalaki.+4 Ug karon magmatngon ka, palihog, ug ayaw pag-inom ug bino o makahubog nga ilimnon,+ ug ayaw pagkaon ug bisan unsa nga mahugaw.+5 Kay, tan-awa! ikaw magmabdos, ug manganak ug usa ka anak nga lalaki, ug walay labaha nga modapat sa iyang ulo,+ tungod kay ang bata mahimong usa ka Nazareo+ sa Diyos iniggula sa tiyan;+ ug siya ang manguna sa pagluwas sa Israel gikan sa kamot sa mga Filistehanon.”+6 Unya ang babaye milakaw ug miingon sa iyang bana: “Dihay usa ka tawo sa matuod nga Diyos nga mianhi kanako, ug ang iyang dagway sama sa dagway sa manulonda sa matuod nga Diyos,+ makalilisang kaayo.+ Ug wala ako mangutana kaniya kon diin siya gikan, ni magtug-an siya kanako sa iyang ngalan.+7 Apan siya misulti kanako, ‘Tan-awa! Ikaw magmabdos, ug manganak ug usa ka anak nga lalaki.+ Ug karon ayaw pag-inom ug bino o makahubog nga ilimnon, ug ayaw pagkaon ug bisan unsa nga mahugaw, tungod kay ang bata mahimong usa ka Nazareo sa Diyos iniggula sa tiyan hangtod sa adlaw sa iyang kamatayon.’”+8 Ug si Manoa nangaliyupo kang Jehova ug miingon: “Tabi, Jehova.+ Ang tawo sa matuod nga Diyos nga bag-o lang nimong gipadala, palihog, paanhia pag-usab kanamo ug tudloan+ kami kon unsay angay namong buhaton sa bata nga ipanganak.”+9 Busa ang matuod nga Diyos namati sa tingog ni Manoa,+ ug ang manulonda sa matuod nga Diyos mianha pag-usab sa babaye samtang naglingkod siya didto sa uma, ug si Manoa nga iyang bana wala mahiuban kaniya.10 Dihadiha ang babaye nagdali ug midagan ug misulti sa iyang bana+ ug miingon kaniya: “Tan-awa! Ang tawo nga mianhi kanako niadtong usa ka adlaw mipakita kanako.”+11 Unya si Manoa mitindog ug mikuyog sa iyang asawa ug miadto sa tawo ug miingon kaniya: “Ikaw ba ang lalaki nga misulti sa babaye?”+ nga niana siya mitubag: “Ako.”12 Unya si Manoa miingon: “Karon himoa nga matuman ang imong mga pulong. Unsa man unya ang pagkinabuhi sa bata ug ang iyang buluhaton?”+13 Busa ang manulonda ni Jehova miingon kang Manoa: “Kinahanglan nga bantayan sa babaye ang tanang butang nga akong giingon kaniya.+14 Walay bisan unsa nga gikan sa paras nga iyang pagakan-on, ug walay bino o makahubog nga ilimnon nga iyang pagaimnon,+ ug walay bisan unsa nga mahugaw nga iyang pagakan-on.+ Ang tanan nga akong gisugo kaniya ipatuman niya.”+15 Si Manoa karon miingon sa manulonda ni Jehova: “Palihog, tugoti kami sa paghawid kanimo ug maghikay kami ug usa ka nating kanding sa imong atubangan.”+16 Apan ang manulonda ni Jehova miingon kang Manoa: “Kon ako imong hawiran, dili ako mokaon sa imong tinapay; apan kon maghalad ka ug halad-nga-sinunog kang Jehova,+ makahalad ka niini.” Kay si Manoa wala masayod nga siya manulonda ni Jehova.17 Unya si Manoa miingon sa manulonda ni Jehova: “Unsay imong ngalan,+ aron nga inigkatuman sa imong pulong kami magpasidungog gayod kanimo?”18 Apan, ang manulonda ni Jehova miingon kaniya: “Nganong nangutana ka sa akong ngalan, nga kini kahibulongan man?”19 Ug gikuha ni Manoa ang nating kanding ug ang halad-nga-lugas ug gitanyag kini sa ibabaw sa bato ngadto kang Jehova.+ Ug Siya may gibuhat nga katingalahan samtang nagtan-aw si Manoa ug ang iyang asawa.20 Ug nahitabo nga, samtang ang siga mikayab gikan sa halaran paingon sa langit, ang manulonda ni Jehova mikayab diha sa siga sa halaran samtang nagtan-aw si Manoa ug ang iyang asawa.+ Dihadiha sila nanghapa sa yuta.+21 Ug ang manulonda ni Jehova wala na magpakita pag-usab kang Manoa ug sa iyang asawa. Unya nahibaloan ni Manoa nga kadto manulonda diay ni Jehova.+22 Busa si Manoa miingon sa iyang asawa: “Mamatay gayod kita,+ tungod kay ang Diyos ang atong nakita.”+23 Apan ang iyang asawa miingon kaniya: “Kon si Jehova nahimuot lamang sa pagpatay kanato, wala unta niya dawata ang halad-nga-sinunog ug ang halad-nga-lugas gikan sa atong kamot,+ ug wala unta niya ipakita kanato kining tanang butang, ug wala unta niya kita karon padungga ug butang nga sama niini.”+24 Sa ulahi ang babaye nanganak ug usa ka anak nga lalaki ug ginganlan siya ug Samson;+ ug ang bata nagkadako, ug si Jehova nagpadayon sa pagpanalangin kaniya.+25 Sa nahaigong panahon ang espiritu ni Jehova+ nagpalihok kaniya didto sa Mahane-dan+ taliwala sa Zora+ ug Estaol.+