text:
Ang atong hagit mao ang paglikay sa pagkaulipon sa tanang matang, pagtabang sa Ginoo sa pagpundok sa Iyang mga pinili, ug pagsakripisyo alang sa bag-ong henerasyon.
Sayo sa among kaminyoon ang akong asawa, si Mary, ug ako nakahukom nga kutob sa mahimo among pilion ang kalihokan nga tambongan namong duha. Gusto usab kami nga magdaginot sa among badyet. Si Mary ganahan og musika ug nabalaka nga basin mohatag ako og dakong pagtagad sa mga kalihokan sa sport, mao nga nakigsabut siya nga motambong mi og duha ka pasundayag sa musika, drama nga giawit [opera], o kultural nga kalihokan alang sa matag ball game nga gibayran.
Sa una, dili ko ganahan sa opera nga kalihokan, apan sa kadugayan nausab ang akong panglantaw. Nalingaw ko ilabi na sa mga opera ni Giuseppe Verdi.1 Niining semanaha ang ika-200 nga anibersaryo sa iyang pagkatawo.
Sa batan-on pa si Verdi naintriga siya ni propeta Jeremias, ug niadtong 1842 sa edad nga 28, naangkon niya ang kabantog sa opera nga Nabucco, usa ka minubo nga Italian nga ngalan nga Nabucodonosor, hari sa Babelonia. Kini nga opera naglangkob sa konsepto nga gikuha gikan sa mga basahon ni Jeremias, Lamentaciones, ug Mga Salmo sa Daang Tugon. Ang opera naglakip sa pagsakop sa Jerusalem ug pagkabihag ug pagkaulipon sa mga Judeo. Ang Salmo 137 mao ang inspirasyon sa makapatandog ug makapadsig nga “Chorus of Hebrew Slaves [Koro sa mga Ulipon nga Hebreohanon]” ni Verdi. Ang ulohan niining salmo diha sa atong kasulatan makapatandog: “Samtang nangabihag, ang mga Judeo nanaghilak haduol sa mga suba sa Babelonia—Tungod sa kaguol, dili sila makakanta sa mga awit sa Zion.”
Ang akong katuyoan mao ang pagribyu sa daghang matang sa pagkaulipon ug pagpasakop. Akong itandi ang pipila ka kahimtang sa atong panahon sa panahon ni Jeremias sa wala pa magun-ob ang Jerusalem. Sa pagpresentar niining pagpasidaan, nagpasalamat ako nga kadaghanan sa miyembro sa Simbahan sa matarung nga paagi milikay sa kinaiya nga makapasilo gayud sa Ginoo sa panahon ni Jeremias.
Ang mga panagna ug mga lamentaciones ni Jeremias importante sa mga Santos sa Ulahing mga Adlaw. Si Jeremias ug ang Jerusalem sa iyang panahon mao ang kahimtang sa sinugdanan sa mga kapitulo sa Basahon ni Mormon. Si Jeremias kadungan ni propeta Lehi.2 Ang Ginoo mahinuklugong mipahibalo ni Jeremias bahin sa iyang pagka-orden nang daan: “Sa wala pa ikaw buhata nako diha sa tiyan naila ko na ikaw; ug sa wala pa ikaw mogula sa tagoangkan gibalaan ko na ikaw, gitudlo ko ikaw nga manalagna alang sa mga nasud.”3
Si Lehi adunay lahi nga calling, misyon, ug buluhaton gikan sa Ginoo. Wala siya gitawag sa dihang batan-on pa siya apan diha sa iyang pagkahamtong. Sa sinugdanan ang iyang buhat mao ang pagpasidaan, apan human sa matinud-anong pagpahayag sa samang mensahe ni Jeremias, ang Ginoo mimando nga iyang dad-on ang iyang pamilya ug mobiya paingon sa kamingawan.4 Sa paghimo niini, napanalanginan ni Lehi dili lamang ang iyang pamilya apan ang tanang katawhan.
Sa katuigan sa wala pa magun-ob ang Jerusalem,5 ang mga mensahe sa Ginoo nga gihatag ngadto ni Jeremias nagbalik-balik. Siya miingon:
“Ang akong katawhan nanag-ilis sa ilang himaya niadtong walay kapuslanan. …
“… Sila mingbiya kanako ang tuburan sa mga tubig nga buhi, ug sila nanagkutkot … og … mga atabay nga likian, dili kasudlan og tubig.”6
Nagsulti kabahin sa mga kalamidad nga moabut sa mga lumulupyo sa Jerusalem, ang Ginoo nag-ingon, “[Alang nila] ang pagpangani miagi na, ang ting-init natapos na, ug [sila] wala mangaluwas.”7
Gusto sa Dios nga ang tawo mahimong gawasnon sa pagpili tali sa maayo ug dautan. Kon ang dautan nga pagpili nahimong kinaiya nga nagpasulabi sa usa ka kultura o nasud, adunay grabeng sangputanan niini nga kinabuhi ug sa umaabut nga kinabuhi. Ang mga tawo mahigut o maulipon dili lamanng ngadto sa makadaut, makaadik nga drugas apan ngadto usab sa makadaut, makaadik nga mga pilosopiya nga makaguba sa matarung nga pagpuyo.
Ang pagbiya sa pagsimba sa tinuod ug buhi nga Dios ug ang pagsimba sa mga dios-dios sama sa bahandi ug kabantog ug ang pag-apil sa imoral ug dautang buhat ang moresulta sa pagkaulipon diha sa tanang makuyaw nga epekto niini. Naglakip kini sa espiritwal, pisikal, ug intelektwal nga pagkaulipon ug usahay magdala og kalaglagan. Si Jeremias ug si Lehi mitudlo usab nga ang mga matarung motabang sa Ginoo sa pagtukod sa Iyang Simbahan ug gingharian ug mopundok sa nagkatibulaag nga Israel.8
Kini nga mga mensahe gibalik-balik ug gilig-on diha sa tibuok siglo sa tanang dispensasyon. Kini ang basihan sa Pagpahiuli sa ebanghelyo ni Jesukristo dinhi, ning katapusang dispensasyon.
Ang pagkabihag sa mga Judeo ug ang pagkatibulaag sa mga tribo sa Israel, lakip na ang napulo ka tribo, mao ang importanting mga hinungdan sa Pagpahiuli sa ebanghelyo. Ang nawala nga napulo ka tribo sa Israel naglangkob sa Amihanang Gingharian sa Israel ug nabihag sa Asiria niadtong 721 b.c. Miadto sila sa mga nasud sa amihanan.9 Ang atong ikanapulo nga artikulo sa hugot nga pagtuo nag-ingon, “Kami nagtuo sa tinuod nga panagtigum sa Israel ug sa pagpahiuli sa Napulo ka mga Tribo.”10 Nagtuo usab kita nga isip kabahin sa pakigsaad sa Ginoo nga gihimo ni Abraham, dili lang ang kaliwatan ni Abraham ang mapanalanginan apan ang tanang tawo sa kalibutan usab. Ingon nga si Elder Russell M. Nelson mipahayag, ang pagpundok “dili kabahin sa hain nga dapit; kini kabahin sa indibidwal nga pasalig. Ang mga tawo mahimong ‘masayud bahin sa Ginoo’ [3 Nephi 20:13] nga dili mobiya sa ilang pinuy-anan.”11
Ang atong doktrina tataw: “Ang Ginoo mipatibulaag ug misakit sa napulog duha ka mga tribo sa Israel tungod sa ilang pagkadili matarung ug sa pagsukol. Bisan pa niana, ang Ginoo usab [migamit] niini nga pagpatibulaag sa iyang pinili nga mga katawhan taliwala sa mga kanasuran sa kalibutan aron sa pagpanalangin niadto nga mga kanasuran.”12
Makakat-on kita og importanting leksyon gikan niining masulub-ong panahon. Buhaton nato kutob sa atong mahimo nga molikay sa pagpakasala ug pagsukol nga mosangput sa pagkaulipon.13 Nasayud usab kita nga ang matarung nga pagpuyo gikinahanglan alang sa pagtabang sa Ginoo sa pagpundok sa Iyang pinili ug sa tinuod nga panagpundok sa Israel.
Ang pagkaulipon, pagpasakop, pagkaadik, ug pagtrabaho ingon nga binilanggo anaa sa daghang matang. Mahimo nga pisikal kini nga pagkaulipon, apan mahimo usab nga pagkawala o pagkaguba sa matarung nga kabubut-on nga makapugong sa atong pag-uswag. Si Jeremias miklaro nga ang pagkadautan ug pagsukol mao ang nag-unang hinungdan sa pagkagun-ob sa Jerusalem ug pagkabihag sa Babelonia.14
Ang ubang matang sa pagkaulipon parehong makalaglag sa espiritu sa tawo. Ang matarung nga kabubut-on maabusohan sa daghang paagi.15 Mohisgut ako og upat nga labing makadaut sa kultura karon.
Una, ang mga adiksyon nga makadaut sa kabubut-on, mosukwahi sa moral nga mga gituohan, ug nadaut nga kahimsog makapaulipon. Ang epekto sa drugas ug ilimnong makahubog, pornograpiya, sugal, pinansyal nga pagkaulipon, ug ubang kasakit magpahamtang niadtong naulipon ug ingon man sa katilingban og grabeng kabug-at nga dili masukod.
Ikaduha, ang mga adiksyon ug hilig, bisan dili gyud ingon ka dautan, makahurot sa atong bililhong panahon nga mahimo untang gamiton sa pagbuhat og mahiyason nga mga tumong. Naglakip kini sa sobrang paggamit sa social media, video ug mga digital game, sport, lingaw-lingaw, ug uban pa.16
Kon giunsa nato paggahin og panahon sa atong pamilya mao ang usa ka dakong isyu nga atong giatubang diha sa kadaghanan sa mga kultura. Sa panahon nga ako lamang ang miyembro sa Simbahan diha sa among law firm, usa ka abogada mipasabut kanako sa iyang gibati nga mora siya og juggler nga naninguha sa pagpabilin sa tulo ka bola sa ibabaw sa samang higayon. Ang usa ka bola mao ang iyang trabaho sa pagka-abogada, ang usa ang iyang kaminyoon, ug ang usa ang iyang mga anak. Hapit na niyang biyaan ang panahon para sa iyang kaugalingon. Nabalaka kaayo siya nga ang usa sa mga bola diha ra kanunay sa yuta. Misugyot ako nga magpundok kami isip usa ka grupo ug hisgutan ang among mga prayoridad. Nagkahiusa kami nga ang nag-unang rason nga kami nagtrabaho mao ang pagsuporta sa among mga pamilya. Nagkauyon kami nga ang dugang pagpangwarta dili ingon ka importante sama sa among mga pamilya, apan nasayud kami nga ang pagserbisyo sa among mga kliyente kutob sa among mahimo importante kaayo. Ang panaghisgut miabut ngadto sa unsay among gibuhat sa trabahoan nga dili importante ug sukwahi sa paggahin og panahon alang sa pamilya. Auna bay pagpamugos nga mogahin og oras sa trabahoan nga dili importante?17 Nakahukom kami nga ang among tumong mao ang pangpamilya nga palibut alang sa mga babaye ug lalaki. Mag-una kita sa pagprotekta sa panahon alang sa pamilya.
Ikatulo, labing kasagaran nga pagpasakop sa atong panahon, ingon nga nahitabo sa tibuok kasaysayan, mao ang ideolohiya o politikanhong mga tinuohan nga sukwahi sa ebanghelyo ni Jesukristo. Ang pagpuli sa mga pilosopiya sa tawo alang sa kamatuoran sa ebanghelyo makapalayo kanato gikan sa kayano sa mensahe sa Manluluwas. Sa dihang si Apostol Pablo mibisita sa Atenas, misulay siya sa pagtudlo bahin sa Pagkabanhaw ni Jesukristo. Kabahin niini nga paningkamot atong mabasa sa Mga Buhat, “Ang tanan ugod nga mga taga-Atenas ug mga dumuloong nga nagpuyo didto wala man lamay laing mahimo, kondili ang pagtabi, o pagpaminaw sa bag-ong butang nga mahiabut.”18 Sa dihang ang mga tawo nasayud sa yanong relihiyoso nga kinaiya sa mensahe ni Pablo, nga dili bag-o, gisalikway nila kini.
Timaan kini sa atong panahon, diin ang kamatuoran sa ebanghelyo kanunay nga gisalikway o gituis aron sa paghimo niini nga mas modani o motukma sa bag-ong kultural nga mga uso ug intelektwal nga mga pilosopiya. Kon dili kita magbantay, malaang kita niining mga uso ug magbutang sa atong mga kaugalingon diha sa intelektwal nga pagkaulipon. Daghang mga tingog karon nga nagsulti sa mga babaye unsaon pagpakabuhi.19 Sagad niini mosukwahi sa usag usa. Ang piho nga gikabalak-an mao ang mga pilosopiya nga nagsaway o nagpakunhod sa pagtahud alang sa mga babaye kinsa nagpili sa paghimo og mga sakripisyo nga gikinahanglan sa pagka-inahan, magtutudlo, tig-amuma, o higala sa ilang mga anak.
Pipila ka bulan ang milabay ang among duha ka kinamanghurang apo nga mga babaye mibisita kanamo—usa sa matag semana. Diha ko sa balay ug miabli sa pultahan. Ang akong asawa, si Mary, diha sa pikas lawak. Sa duha ka sitwasyon, human og gakos, hapit magkaparehas ang ilang gisulti. Mitan-aw sila sa palibut ug miingon, “Ganahan ko moanhi sa balay ni Lola. Hain si Lola?” Wala ako mosulti niini ngadto kanila, apan naghunahuna ako, “Di ba balay man sab kini ni Lolo?” Apan akong naamguhan nga sa dihang bata pa ko, ang among pamilya miadto sa balay ni Lola. Akong nahunahunaan ang mga pulong sa pamilyar nga kanta: “Subay sa sapa ug agi sa kakahoyan moadto kami sa balay ni Lola.”
Karon, mosulti ako og klaro nga naghinam-hinam ko sa pang-edukasyon ug ubang oportunidad nga anaa alang sa mga babaye. Akong gimahal ang kamatuoran nga ang makaugtas nga trabaho ug buluhaton sa balay nga buhatunon sa mga babaye naminusan tungod sa moderno nga mga gamit ug nga ang mga babaye nakahimo og talagsaong kontribusyon sa tanang aspeto sa buluhaton. Apan kon atong tugutan ang atong kultura nga mopakunhod sa espesyal nga relasyon sa mga anak ngadto sa mga inahan ug mga lola ug sa uban nga nagmatuto kanila, pagamahayan nato kini.
Ikaupat, ang mga pwersa nga mosupak sa gihuptan sa kinasingkasing nga relihiyusong mga baruganan moresulta sa pagkaulipon. Usa sa labing dili maayo nga paagi mao kon ang matarung nga mga tawo kinsa mibati nga may tulubagon sa Dios alang sa ilang binuhatan gipugos sa pagbuhat sa mga butang nga supak sa ilang konsensya—pananglit, ang mga health provider gipugos sa pagpili tali sa pagtabang diha sa aborsyon nga supak sa ilang konsensya o mawad-an sila og trabaho.
Ang Simbahan diyutay ra bisan kon ilakip sa mga tawo nga susama og hunahuna. Lisud usbon ang katilingban sa kinatibuk-an, apan kinahanglan maningkamot kita nga molambo ang maayong kultura nga naglibut kanato. Ang mga Santos sa Ulahing mga Adlaw sa matag nasud kinahanglan maayong mga lumulupyo, moapil sa mga kalihokang sibiko, mo-edukar sa ilang kaugalingon kabahin sa mga isyu, ug mobotar.
Ang atong unang hatagan og pagtagad, hinoon, mao ang paghimo kanunay sa gikinahanglan nga mga sakripisyo aron panalipdan ang atong kaugalingong pamilya ug ang bag-ong henerasyon.20 Ang daghan kanila wala pa maulipon ngadto sa grabe nga pagkaadik o sayop nga mga ideyolohiya. Kinahanglan ato silang tabangan nga malig-on gikan sa kalibutan nga sama gayud sa Jerusalem nga nasinati nila ni Lehi ug Jeremias. Dugang pa, andamon nato sila sa paghimo ug pagtuman sa sagradong mga pakigsaad ug mahimong importanting mga sulugoon sa pagtabang sa Ginoo sa pagtukod sa Iyang Simbahan ug sa pagpundok sa nagkatibulaag nga Israel ug sa mga pinili sa Ginoo sa tanang dapit.21 Sama sa mabasa diha sa Doktrina ug mga Pakigsaad, “Ang mga matarung pagapundukon gikan diha sa tanan nga mga nasud, ug moadto sa Zion, mag-awit sa mga awit sa walay katapusan nga hingpit nga kalipay.”22
Ang atong hagit mao ang paglikay sa pagkaulipon sa tanang matang, pagtabang sa Ginoo sa pagpundok sa Iyang mga pinili, ug pagsakripisyo alang sa bag-ong henerasyon. Kinahanglan kanunay natong hinumduman nga dili kita ang nagluwas sa atong kaugalingon. Kita giluwas pinaagi sa gugma, grasya, ug maulaong sakripisyo sa Manluluwas. Dihang mipanaw ang pamilya ni Lehi, gigiyahan sila sa kahayag sa Ginoo. Kon matinud-anon kita sa Iyang kahayag, mosunod sa Iyang mga sugo, ug mosalig sa Iyang mga buhat, malikayan nato ang espiritwal, pisikal, ug intelektwal nga pagkaulipon ingon man ang pagbangutan sa pagkasaag sa atong kaugalingong kamingawan, kay Siya gamhanan sa pagluwas.
Atong likayan ang kawalay paglaum ug kaguol niadtong mabihag ug dili na makakanta sa mga awit sa Zion. Sa pangalan ni Jesukristo, amen.
Ipakita ang mga Pakisayran
-
1. Daghan sa mga opera ni Verdi, sama sa Aida, La traviata, ug Il trovatore, mao ang pipila sa bantugan nga mga opera nga gipasundayag sa tibuok kalibutan karon.
-
2. Tan-awa sa 1 Nephi 5:13; 7:14.
-
3. Jeremias 1:5.
-
4. Tan-awa sa 1 Nephi 2:2–3.
-
5. Ang pagkagun-ob sa templo ni Solomon, ug ang pagkapukan sa Jerusalem, ug ang pagkabihag sa tribo ni Juda nahitabo niadtong mga 586 b.c.
-
6. Jeremias 2:11, 13.
-
7. Jeremias 8:20. Si Jeremias kaniadto mirekord nga ang Ginoo nagtawag og paghinulsol, “Gisakitan gayud ako sa akong kasingkasing” (Jeremiah 4:19) ug nangamuyo, “Pangitaa … kon aduna bay mausa nga nagabuhat sa minatarung, nga nagapangita sa kamatuoran; ug ako magapasaylo kaniya” (Jeremiah 5:1).
-
8. Tan-awa sa Jeremias 31; 1 Nephi 10:14.
-
9. Tan-awa sa 2 Mga Hari 17:6; Doktrina ug mga Pakigsaad 110:11.
-
10. Mga Artikulo sa Hugot nga Pagtuo 1:10; tan-awa usab sa 2 Nephi 10:22.
-
11. Russell M. Nelson, “The Book of Mormon and the Gathering of Israel,” pakigpulong nga gihatag sa usa ka seminar alang sa bag-ong mga presidente sa misyon, Hunyo 26, 2013.
-
12. Ang Giya ngadto sa mga Kasulatan, “Israel,” scriptures.lds.org.
-
13. Ang Ginoo, nga namulong sa atong panahon, nag-ingon, “Ang tibuok kalibutan naglunang sa sala, ug nag-agulo ubos sa kangitngit ug ubos sa pagkaulipon sa sala … tungod kay sila wala moduol ngari kanako” (Doktrina ug mga Pakigsaad 84:49–50).
-
14. Ang inosente nga mga tawo, sa tinuod, maulipon usab.
-
15. Ang doktrinal nga mga baruganan dili mausab, apan ang mga pamaagi sa pagkaulipon, pagpasakop, ug pagkalaglag nagtubo sa dili hitupngan nga paagi.
-
16. Tukma kini ug daw kataw-anan nga gisulat diha sa hapin sa New York Times Magazine sa miaging tuig (Abr. 8, 2012) kalabut sa makaadik nga kinaiya sa mga digital game. Nag-ingon kini, “Ang Grabe nga Makaadik, Makahurot sa Oras, Makaguba sa Relasyon, Gamhanang Makapabuang ug Makadani nga Binuang nga mga Digital Game.” Ug dayon sa gamayng pagkasulat: “(Wala nagpasabut nga dili usab kita ganahan niini.)” Kini, sa taphaw nga paagi, nagpatigbabaw sa panginahanglan sa paggamit sa kaalam diha sa atong paggamit sa talagsaong mga imbensyon sa teknolohiya sa atong panahon.
-
17. Ang komon nga hunahuna diha sa kadaghanan sa trabahoan mao ang “Magtrabaho mi og maayo, ug maglingaw-lingaw mi og maayo.” Samtang ang relasyon sa mga trabahante importante, kon ang “trabaho ug paglingaw-lingaw” mopuli sa panahon sa pamilya, kini kapakyasan sa kaugalingon.
-
18. Mga Buhat 17:21; emphasis gidugang.
-
19. Tan-awa sa Keli Goff, “Female Ivy League Graduates Have a Duty to Stay in the Workforce,” Guardian, Apr. 21, 2013, www.theguardian.com/commentisfree/2013/apr/21/female-ivy-league-graduates-stay-home-moms; Sheryl Sandberg, Lean In: Women, Work, and the Will to Lead (2013); Anne-Marie Slaughter, “Why Women Still Can’t Have It All,” The Atlantic, June 13, 2012, www.theatlantic.com/magazine/print/2012/07/why-women-still-cant-have-it-all/309020; Lois M. Collins, “Can Women ‘Have It All’ When It Comes to Work and Family Life?” Deseret News, June 28, 2012, A3; Judith Warner, “The Midcareer Timeout (Is Over),” New York Times Magazine, Agos. 11, 2013, 24; Scott Schieman, Markus Schafer, and Mitchell McIvor, “When Leaning In Doesn’t Pay Off,” New York Times, Agos. 11, 2013, 12.
-
20. Ang Simbahan nag-awhag sa mga bishopric sa pagtabang sa mga pamilya pinaagi sa paggahin og daghang panahon uban sa mga batan-on ug sa mga young single adult. Ang mga bishopric giawhag sa pagdelegar sa mas daghang responsibilidad diha sa ward council ngadto sa mga korum sa Melchizedek Priesthood, mga auxiliary, ug sa mga miyembro nga adunay espesyal nga abilidad aron pagtabang sa uban sa tukmang paagi.
-
21. Tan-awa sa Doktrina ug mga Pakigsaad 29:7.
-


c: text/html

text:
1Ang kamingawan ug ang mala nga yuta magmasadya; ug ang kamingawan magakalipay, ug mamulak sama sa rosas. 2Kini mamulak sa kadagaya, ug magakalipay uban sa kasadya ug pag-awit; ang himaya sa Libano igahatag kaniya, ang katahum sa Carmelo ug Saron: sila makakita sa himaya ni Jehova, ang katahum sa atong Dios. 3Pabaskuga ninyo ang mga kamot nga maluya, ug palig-ona ang mga tuhod nga mahuyang. 4Ingna sila nga adunay mahadlokon nga kasingkasing: Palig-ona, avaw kahadlok: ania karon, ang inyong Dios moanhi uban panimalus, uban ang pagbalus sa Dios: siya moanhi ug magaluwas kaninyo. 5Unya ang mga mata sa mga buta mangabuka, ug ang mga igdulungog sa mga bungol makadungog. 6Unya ang tawo nga piang molukso sama sa lagsaw, ug ang dila sa amang magaawit; kay sa kamingawan magagula ang mga tubig, ug ang mga sapa sa kamingawan. 7Ug ang nagakapagba nga balas mahimo nga usa ka linaw, ug ang giuhaw nga yuta magatuhod sa tubig: didto sa puloy-an sa mga iro nga ihalas, diin sila managhigda, motungha ang balili uban ang mga bagakay ug mga tangbo. 8Ug didto may usa ka dalan, ug usa ka alagianan, ug kini pagatawgon: Ang alagianan sa pagkabalaan; ang mahugaw dili moagi sa ibabaw niini; apan kini maila sa mga linuwas : nga maglalakaw nga mga tawo, oo, ang mga hungog dili mangasayup sa sulod niini . 9Walay leon nga mahaadto didto, ni bisan unsa nga manunukob nga mga mananap moadto didto; sila dili hipalgan didto apan ang mga linuwas magalakaw didto : 10Ug ang mga linukat ni Jehova mobalik ug moanha uban ang pag-awit alang sa Sion; ug ang kalipay nga walay katapusan anha sa ibabaw sa ilang mga ulo: sila makadawat sa kasadya ug kalipay, ug ang kasubo ug ang panghukaw mangahanaw.
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Genesis 36Ang Pulong Sang Dios (HLGN)
Ang mga Kaliwat ni Esau
(1 Cro. 1:34-37)
36 Amo ini ang estorya parte sa pamilya ni Esau (nga ginatawag man nga Edom).
2 Nagpangasawa si Esau sang mga babayi nga taga-Canaan. Sila amo si Ada nga anak ni Elon nga Hithanon, si Oholibama nga anak ni Ana kag apo ni Zibeon nga Hivhanon, 3 kag si Basemat nga utod ni Nebayot nga anak ni Ishmael. 4 Ang anak ni Esau kay Ada amo si Elifaz. Ang iya anak kay Basemat amo si Reuel. 5 Kag ang iya mga anak kay Oholibama amo sila ni Jeush, Jalam, kag Kora. Sila ang mga anak ni Esau nga natawo sa Canaan.
6 Gindala ni Esau ang iya mga asawa, mga anak, kag ang tanan nga sakop sang iya pamilya, pati ang iya mga pagkabutang kag kasapatan nga natipon niya sa Canaan, kag nagsaylo siya sa isa ka lugar palayo kay Jacob nga iya utod. 7 Kay indi na sila puwede mag-upod sa isa ka lugar tungod sa kadamuon sang ila pagkabutang; kag ang lugar nga ila ginaestaran indi na makasustiner sa ila tungod sa kadamuon sang ila kasapatan. 8 Gani didto nag-estar si Esau (nga ginatawag man nga Edom) sa kabukiran sang Seir.
9 Amo ini ang estorya parte sa pamilya ni Esau nga amay sang mga Edomnon nga nagaestar sa kabukiran sang Seir.
10 Ang anak ni Esau kay Basemat amo si Reuel, kag ang anak niya kay Ada amo si Elifaz.
11 Ang mga anak ni Elifaz amo sila ni Teman, Omar, Zefo, Gatam kag Kenaz. 12 May anak man si Elifaz nga si Amalek sa isa pa niya ka asawa nga si Timna. Sila ang mga apo ni Esau kay Ada.
13 Ang mga anak ni Reuel amo sila ni Nahat, Zera, Shama, kag Miza. Sila ang mga apo ni Esau kay Basemat.
14 Ang mga anak ni Esau kay Oholibama amo sila ni Jeush, Jalam, kag Kora. (Si Oholibama anak ni Ana kag apo ni Zibeon.)
15 Amo ini sila ang nangin pangulo sa mga kaliwat ni Esau: Si Teman, Omar, Zefo, Kenaz, 16 Kora, Gatam, kag Amalek. Ini sila nga mga pangulo sang lugar sang Edom mga anak ni Elifaz kag mga apo ni Ada.
17 Nangin pangulo man sa Edom ang mga anak ni Reuel nga sila ni Nahat, Zera, Shama, kag Miza. Sila ang mga apo ni Esau kay Basemat.
18 Nangin pangulo man ang mga anak ni Esau kay Oholibama nga anak ni Ana. Sila amo si Jeush, Jalam, kag Kora.
19 Sila tanan ang mga kaliwat ni Esau nga mga pangulo sang Edom.
Ang mga Kaliwat ni Seir
(1 Cro. 1:38-42)
20 Amo ini ang mga anak nga lalaki ni Seir nga Horhanon nga nagaestar sa Edom: Si Lotan, Shobal, Zibeon, Ana, 21 Dishon, Ezer, kag Dishan. Nangin pangulo man sila sang mga Horhanon nga nagaestar sa Edom.
22 Ang mga anak ni Lotan amo si Hori kag si Hemam. Mag-utod si Lotan kag si Timna nga isa pa ka asawa ni Elifaz.
23 Ang mga anak ni Shobal amo sila ni Alvan, Manahat, Ebal, Shefo, kag Onam.
24 Ang mga anak ni Zibeon amo si Aya kag si Ana. Si Ana amo ang nakasapo sang tuburan didto sa kamingawan sang nagabantay siya sang mga asno sang iya amay. 25 Ang mga anak ni Ana amo si Dishon kag si Oholibama.
26 Ang mga anak ni Dishon amo sila ni Hemdan, Eshban, Itran, kag Keran.
27 Ang mga anak ni Ezer amo sila ni Bilhan, Zaavan, kag Akan.
28 Ang mga anak ni Dishan amo si Uz kag si Aran.
29-30 Amo ini sila ang mga pangulo sang mga Horhanon nga may mga ginadumalahan nga mga lugar sa Seir: Si Lotan, Shobal, Zibeon, Ana, Dishon, Ezer, kag Dishan.
Ang mga Hari sang Edom
(1 Cro. 1:43-54)
31 Amo ini sila ang mga hari sang Edom sang panahon nga wala pa sang mga hari ang mga Israelinhon: 32 Si Bela nga taga-Dinhaba nga anak ni Beor nangin hari sa Edom. 33 Pagkapatay niya, ginbuslan siya ni Jobab nga anak ni Zera nga taga-Bozra. 34 Pagkapatay ni Jobab, ginbuslan siya ni Husham nga taga-Teman. 35 Pagkapatay ni Husham, ginbuslan siya ni Hadad nga taga-Avit nga anak ni Bedad. Si Hadad ang nakapierdi sa mga Midianhon didto sa Moab. 36 Pagkapatay ni Hadad, ginbuslan siya ni Samla nga taga-Masreka. 37 Pagkapatay ni Samla, ginbuslan siya ni Shaul nga taga-Rehobot nga malapit sa Suba sang Eufrates. 38 Pagkapatay ni Shaul, ginbuslan siya ni Baal Hanan nga anak ni Acbor. 39 Pagkapatay ni Baal Hanan, ginbuslan siya ni Hadar nga taga-Pau. Ang iya asawa si Mehetabel nga anak ni Matred kag apo ni Mezahab.
40-43 Si Esau (nga gintawag man nga Edom) amo ang ginhalinan sang mga Edomnon. Kag amo ini sila ang nangin pangulo sa mga kaliwat ni Esau nga ang ila mga tribo kag lugar ginpangalanan sa ila: Timna, Alva, Jetet, Oholibama, Elah, Pinon, Kenaz, Teman, Mibzar, Magdiel, kag Iram.


text:
LEKSIYON 4
Kinsa si Jesu-Kristo?
1. Sa unsang paagi nagsugod ang kinabuhi ni Jesus?
Si Jesus lahi sa ubang tawo kay siya nagpuyo sa langit ingong manulonda una siya matawo sa yuta. (Juan 8:23) Siya ang panganay sa kalalangan sa Diyos ug siya mitabang sa paglalang sa tanang ubang butang. Siya lamang ang direktang gilalang ni Jehova ug haom nga gitawag “bugtong” Anak sa Diyos. (Juan 1:14) Si Jesus ang Tigpamaba sa Diyos maong gitawag usab siyag “ang Pulong.”—Basaha ang Proverbio 8:22, 23, 30; Colosas 1:15, 16.
2. Nganong mianhi si Jesus sa yuta?
Gipadala sa Diyos ang iyang Anak dinhi sa yuta pinaagi sa pagbalhin sa iyang kinabuhi gikan sa langit ngadto sa tagoangkan sa ulayng Hudiya nga si Maria. Busa si Jesus walay tawhanong amahan. (Lucas 1:30-35) Si Jesus mianhi sa yuta (1) sa pagtudlo sa kamatuoran bahin sa Diyos, (2) sa pagpakitag panig-ingnan kon unsaon pagtuman sa kabubut-on sa Diyos bisan pa sa kalisdanan, ug (3) sa paghatag sa iyang hingpit nga kinabuhi ingong “usa ka lukat.”—Basaha ang Mateo 20:28.
3. Nganong gikinahanglan nato ang lukat?
Ang lukat mao ang kantidad nga ibayad aron tubson ang usa ka tawo gikan sa tunglo sa kamatayon. (Exodo 21:29, 30) Ang kamatayon ug pagkatigulang dili bahin sa katuyoan sa Diyos alang sa katawhan. Nganong nahibalo kita niana? Giingnan sa Diyos ang unang tawo, si Adan, nga kon siya makahimo sa gitawag sa Bibliya nga “sala,” siya mamatay. Busa kon wala makasala si Adan, dili gayod unta siya mamatay. (Genesis 2:16, 17; 5:5) Sumala sa Bibliya, ang kamatayon “misulod” sa kalibotan pinaagi kang Adan. Sa ingon, napasa ni Adan ngadto sa tanan niyang kaliwat ang sala ug ang silot niini, ang kamatayon. Gikinahanglan nato ang lukat aron matubos kita gikan sa silot sa kamatayon nga atong napanunod kang Adan.—Basaha ang Roma 5:12; 6:23.
Kinsay makabayad sa lukat aron maluwas kita gikan sa kamatayon? Sa dihang kita mamatay, kaugalingon lang natong sala ang atong mabayran. Dili gayod mabayran sa dili hingpit nga tawo ang sala sa uban.—Basaha ang Salmo 49:7-9.
4. Nganong namatay si Jesus?
Si Jesus lahi kanato kay siya hingpit. Busa, siya dili angayng mamatay alang sa iyang sala kay siya wala makasala. Hinunoa, si Jesus namatay alang sa sala sa uban. Gipahayag sa Diyos ang iyang dakong gugma sa katawhan pinaagi sa pagpadala sa iyang Anak aron mamatay alang kanato. Gipakita usab ni Jesus ang iyang gugma kanato pinaagi sa pagsunod sa iyang Amahan ug sa paghatag sa iyang kinabuhi alang sa atong mga sala.—Basaha ang Juan 3:16; Roma 5:18, 19.
5. Unsay ginabuhat ni Jesus karon?
Sa dinhi si Jesus sa yuta, siya nag-ayog masakiton, nagbanhawg patay, ug naghupay sa mga nag-antos. Pagpasundayag kadto kon unsay iyang himoon sa umaabot alang sa tanang masinugtanon sa Diyos. (Mateo 15:30, 31; Juan 5:28) Pagkamatay ni Jesus, gibanhaw siya sa Diyos ingong espiritung persona. (1 Pedro 3:18) Unya si Jesus nagpaabot diha sa tuong kamot sa Diyos hangtod nga gihatagan siya ni Jehova ug gahom sa pagmando ingong Hari sa tibuok yuta. (Hebreohanon 10:12, 13) Si Jesus nagmando karon ingong Hari sa langit, ug ang iyang mga sumusunod nagsangyaw nianang maayong balita sa tibuok kalibotan.—Basaha ang Daniel 7:13, 14; Mateo 24:14.
Sa dili madugay, gamiton ni Jesus ang iyang gahom ingong Hari sa pagwagtang sa tanang pag-antos ug sa nagpahinabo niana. Ang tanan nga nagtuo kang Jesus pinaagi sa pagsunod kaniya makatagamtam sa kinabuhi diha sa usa ka paraisong yuta.—Basaha ang Salmo 37:9-11.
Pagkat-og Dugang
Ang Lukat—Ang Labing Maayong Gasa sa Diyos
Unsa ang lukat? Sa unsang paagi ka makabenepisyo niini?


text:
Sugilanon 8: Mga Higante sa Duta
KON makakita ka sing tao nga subong kataas sa atop sang inyo balay, ano ang mahunahona mo? Ina nga tao higante! Sang isa ka tion may mga higante gid sa duta. Sa diin sila naghalin?
Bueno, ang malain nga anghel nga si Satanas nagtinguha sa paghaylo sa mga anghel sang Dios nga magmalain. Sang ulihi, ang iban sining mga anghel nagpamati kay Satanas. Nanaug sila sa duta kag nangin mga tao. Nahibaloan mo bala kon ngaa?
Siling sang Biblia ang kabangdanan amo nga nakita nila ang matahom nga mga babae sa duta kag luyag magpangasawa sa ila. Siling sang Biblia sayop ini, kay ginhimu sang Dios ang mga anghel agod magkabuhi sa langit.
Sang manganak ang mga anghel kag ang ila asawa, ining mga bata tuhay. Samtang nagadaku sila, nagtaas sila kag nagtaas tubtob nangin mga higante sila.
Ining mga higante malain. Kag bangod tuman sila ka daku kag makusog, ginahalitan nila ang mga tao. Ginapilit nila ang tanan nga magmalain kaangay nila.
Napatay si Enoc, apang may yara isa ka tao sa duta karon nga maayo. Ining tao amo si Noe. Pirme niya ginhimu ang luyag sang Dios nga himuon niya.
Isa ka adlaw ginsugiran sang Dios si Noe nga laglagon niya ang tanan nga malaut. Apang luason sang Dios si Noe, ang iya pamilya kag ang madamu sang kasapatan. Tan-awon ta kon paano ini ginhimu sang Dios.
Genesis 6:1-8; Judas 6.
Mga Pamangkot:
- Ano ang natabu sang ang iban nga mga anghel sang Dios nagpamati kay Satanas?
- Ngaa nanaug sa duta ang iban nga mga anghel?
- Ngaa sayop nga manaug sa duta ang mga anghel kag magpakatao?
- Ano ang tuhay sa mga bata sang mga anghel?
- Subong sang makita mo sa laragway, ano ang ginhimu sang mga anak sang mga anghel sang mangin mga higante sila?
- Sa tapos ni Enoc, sin-o ang maayo nga tao nga nagkabuhi sa duta, kag ngaa naluyagan sia sang Dios?
Dugang pa nga mga pamangkot
- Basaha ang Genesis 6:1-8.
Subong sang ginapakita sa Genesis 6:6, ano ang ginabatyag ni Jehova sa aton paggawi? (Sal. 78:40, 41; Hulu. 27:11)
- Basaha ang Judas 6.
Paano ang mga anghel nga “wala magtipig sang ila kaugalingon nga kahimtangan” sang adlaw ni Noe isa ka pahanumdom para sa aton karon? (1 Cor. 3:5-9; 2 Ped. 2:4, 9, 10)


text:
Efeso 1:15-16
I Pagpasalamat
pati' i Pagpangadyi'
15-16Tungod sinan, ga'i gayod ako alimot pagpasalamat si Diyos para si ka'am tikang si pakapakali-ko hi'unong si pagtu'u-bi si Paragdalom Jesus pati' si paghigugma'-bi si dimu'an nagtagama paghuwang si Diyos ngan agpara'intum-ta kam si mga pangadyi'-ko. 17Sigi hamok ako palako si Diyus-na si Paragdalum-ta kam Jesu-Kristo, i maka'angayan Tata', nga pa'ayup-na si ka'am i Espirito nga akapadunong ngan akapakatu'an si kamatu'uran, basi' anhalap i pagkakilala-bi si Diyos.


text:
Nehemias 6Ang Pulong Sang Dios (HLGN)
Ang Padayon nga Pagpamalabag sa Pagpatindog sang Pader
6 Karon nabalitaan ni Sanbalat, Tobia, Geshem nga Arabo, kag sang iban pa namon nga mga kaaway nga natapos na namon ang pagpatindog sang pader kag wala na ini sang mga buho, luwas na lang sa mga sira sini nga wala pa matakod. 2 Gani nagpadala si Sanbalat kag si Geshem sang sini nga mensahi sa akon: “Gusto namon nga magpakigkita sa imo sa isa sang mga baryo sa patag sang Ono.”
Pero nahibaluan ko nga may plano sila nga malain sa akon. 3 Gani nagpadala ako sang mga mensahero sa pagsiling sa ila nga, “Importante ang akon ginaobra subong, gani indi ako makakadto dira. Indi ko mahimo nga untatan ang pag-obra agod lang magkadto dira.” 4 Apat ka beses nila ako ginpadal-an sang amo gihapon nga mensahi kag apat ka beses ko man sila nga ginpadal-an sang amo gihapon nga sabat.
5 Sa ikalima nga beses ginpakadto ni Sanbalat sa akon ang iya suluguon nga may dala nga sulat nga abri na. 6 Kag amo ini ang nakasulat: “Ginsugiran ako ni Geshem nga bisan diin siya magkadto mabatian niya nga ikaw kag ang mga Judio nagaplano sa pagrebelde, kag amo ina nga ginapatindog ninyo liwat ang pader. Kag suno sa iya nabatian, gusto mo nga mangin hari sang mga Judio, 7 kag nagpili ka pa gani sang mga propeta nga magproklamar sa imo sa Jerusalem nga ikaw na ang hari sang Juda. Sigurado nga mabalitaan gid ini sang hari, gani magkadto ka diri kay estoryahan naton ini nga mga butang.”
8 Amo ini ang akon sabat sa iya: “Wala sing kamatuoran inang imo mga ginapanghambal. Ginhimo-himo mo lang ina.” 9 Nahibaluan ko nga ginapahog lang nila kami agod mauntat ang amon pag-obra. Pero nagpangamuyo ako sa Dios nga pabakuron pa gid niya ako.
10 Isa ka adlaw, nagkadto ako kay Shemaya nga anak ni Delaya kag apo ni Mehetabel, tungod kay indi siya makahalin sa iya balay. Nagsiling siya sa akon, “Magkitaay kita sa sulod sang templo sang Dios, kag trangkahan ta ang mga puwertahan. Kay magaabot ang imo mga kaaway karon nga gab-i agod patyon ka.” 11 Pero nagsabat ako, “Gobernador ako; ngaa malagyo ako kag magpanago sa sulod sang templo sa pagluwas sang akon kabuhi? Indi ako manago!” 12 Nareyalisar ko nga wala nagpakighambal ang Dios sa iya, kundi ginsuhulan lang siya ni Sanbalat kag ni Tobias nga ihambal ato sa akon. 13 Gusto lang nila nga pahadlukon ako kag pahimuon sang sala paagi sa pagsunod sa ginsiling ni Shemaya, agod pakanubuon nila ako kag pakalainon sa mga tawo.
14 Gani nagpangamuyo ako, “O Dios ko, indi pagkalimti nga silutan si Tobia kag si Sanbalat sa ila ginhimo nga malain, pati ang babayi nga propeta nga si Noadia kag ang iban pa nga mga propeta nga nagtinguha sa pagpahadlok sa akon.”
Natapos ang Pagpatindog sang Pader
15 Natapos ang pader sang ika-25 nga adlaw sang ikaanom nga bulan, nga amo ang bulan sang Elul. Nahuman ini sa sulod sang 52 ka adlaw. 16 Sang mabalitaan ini sang amon mga kaaway sa palibot nga mga nasyon, nahadlok kag nahuy-an sila. Nareyalisar nila nga natapos ato nga obra paagi sa bulig sang Dios.
17 Sadto nga panahon, nagasulatay si Tobia kag ang mga pangulo sang Juda. 18 Madamo nga taga-Juda ang nagsumpa nga mag-unong kay Tobia tungod kay umagad siya ni Shecania nga anak ni Ara. Kag isa pa, napangasawa sang iya anak nga si Jehohanan ang anak ni Meshulam nga anak ni Berekia. 19 Permi lang ako ginasugiran sang mga tawo parte sa maayo nga mga binuhatan ni Tobia, kag permi man nila ginasugid sa iya ang akon ginpanghambal. Kag padayon nga nagasulat si Tobia sa akon sa pagpahadlok sa akon.


text:
Ngaa Ginakadtuan sang mga Saksi ni Jehova ang mga Tawo nga May Relihion Na?
Natalupangdan namon nga madamo nga tawo nga may relihion na ang nanamian mag-istorya parte sa Biblia. Siempre, nakahibalo kami nga ang kada isa may lainlain nga pagpati, kag wala namon ginapilit ang amon mensahe sa iban.
Kon nagaistorya parte sa relihion, ginatinguhaan namon nga sundon ang laygay sang Biblia nga mangin ‘
malulo’ kag magpakita sing “
tudok nga pagtahod” sa amon kaistorya. (1 Pedro 3:15) Nakahibalo kami nga ang iban indi magbaton sang amon mensahe. (Mateo 10:14) Pero, indi namon mahibaluan ang reaksion sang mga tawo kon indi namon sila pag-istoryahon. Isa pa, nagabag-o man ang sitwasyon.
Halimbawa, mahimo nga masako ang isa ka tawo, pero mahimo nga gusto niya mag-istorya sa amon sa iban nga tion. Kag mahimo nga may maatubang sila nga problema ukon sitwasyon nga magapahulag sa ila nga mangin interesado sa mensahe sang Biblia. Amo kon ngaa ginatinguhaan gid namon nga balikan pirme ang mga tawo.
Magtuon sing Dugang Pa
Dapat Bala Magbantala ang mga Cristiano sa Iban?
Ano ang pagtamod sang Dios kag ni Jesus parte sini?


text:
PANGUNANG TOPIKO | DUOL NA BA ANG KATAPOSAN?
Daghan ang Maluwas sa Kataposan—Puwede sab Ka
Ang Bibliya nagpahibalo kanato nga sa kataposan dunay kalaglagan: “Aduna unyay dakong kasakitan nga ang ingon niana wala pa mahitabo sukad sa sinugdan sa kalibotan hangtod karon . . . Sa pagkatinuod, gawas kon kanang mga adlawa pamub-on, walay unod nga maluwas.” (Mateo 24:21, 22) Pero gisaaran ta sa Diyos nga daghay maluwas: “Ang kalibotan nagakahanaw . . . , apan siya nga nagabuhat sa kabubut-on sa Diyos magpabilin hangtod sa kahangtoran.”—1 Juan 2:17.
Kon gusto kang maluwas sa pagkahanaw niining kalibotana ug ‘magpabilin hangtod sa hangtod,’ unsay imong buhaton? Kinahanglan bang magpondo kag mga suplay o maghimog uban pang pagpangandam? Dili. Gipasiugda pag-ayo sa Bibliya nga magtakda tag lahi nga mga tumong. Atong mabasa: “Sanglit kining tanang butanga pagatunawon man sa ingon, angay nga unsang matanga nga mga tawo kamo unya diha sa balaang mga buhat sa panggawi ug mga buhat sa diyosnong pagkamahinalaron, nga nagapaabot ug nagabutang kanunay sa hunahuna sa presensiya sa adlaw ni Jehova.” (2 Pedro 3:10-12) Gipakita sa konteksto nga lakip sa ‘tanang butang’ nga pagatunawon mao ang mga magmamando niining daotang kalibotan ug ang tanan nga mipili niana nga pagmando imbes sa Diyos. Tin-aw nga kon magtigom tag materyal nga mga butang, kana dili makaluwas nato gikan sa maong kalaglagan.
Sa pagkatinuod, maluwas ta kon moalagad ta kang Jehova nga Diyos ug mogawi ug mobuhat sa paaging makapalipay niya. (Sofonias 2:3) Inay mosundog sa kadaghanan karon ug magbalewala sa tin-awng mga ilhanan nga kita nagkinabuhi na sa maong hinungdanong panahon, kinahanglan natong ‘ibutang kanunay sa hunahuna ang presensiya sa adlaw ni Jehova.’ Ang mga Saksi ni Jehova makapakita kanimo diha sa Bibliya kon sa unsang paagi ka maluwas panahon sa kataposan.
Pagkat-og Dugang
Unsa ang Maayong Balita?
Sayra kon unsa ang balita gikan sa Diyos, kon nganong importante kini, ug kon unsay angay nimong himoon.
Unsa ang mga Yawi sa Pagsabot sa Bibliya?
Bisan unsay imong kagikan, posibleng masabtan nimo ang mensahe sa Diyos diha sa Balaang Kasulatan.


text:
TOPIKO SA KOBER | PAANO KA PA GID MAKABENEPISYO SA PAGBASA SING BIBLIA
Ngaa Magbasa sing Biblia?
“Abi ko mabudlay gid intiendihon ang Biblia.”—Jovy
“Abi ko makatalaka ini basahon.”—Queennie
“Ginatan-aw ko pa lang kon ano kadamol ang Biblia, daw nadulaan na ako sing gana nga basahon ini.”—Ezekiel
Nagapamensar ka man bala nga basahon ang Biblia, pero wala mo gindayon bangod nagabatyag ka pareho sang ginsambit sa ibabaw? Para sa madamo, daw kabudlay gid ang pagbasa sing Biblia. Pero paano kon mahibaluan mo nga ang Biblia makabulig sa imo para mangin mas malipayon kag mapuslanon ang imo kabuhi? Kag ano abi kon may pila gali ka paagi para manamian ka sa pagbasa sini? Gusto mo bala mahibaluan kon ano ang mabulig sa imo sang Biblia?
Binagbinaga ang pila ka komento sang mga nakabenepisyo sang ginsugdan nila ang pagbasa sing Biblia.
Si Ezekiel, nga mga beintehon ang edad, nagsiling: “Sang una, daw pareho ako sa nagadrayb sang salakyan nga wala sing kaladtuan. Pero ang pagbasa sing Biblia naghatag sing direksion sa akon kabuhi. Nagaunod ini sing praktikal nga mga laygay nga magamit ko sa matag-adlaw.”
Si Frieda, nga mga beintehon man ang edad, nagpaathag: “Dali ako maakig sang una. Pero bangod sang akon pagbasa sing Biblia, natun-an ko nga kontrolon ang akon kaugalingon. Gani mas mahapos na ako palapitan sang iban, amo nga mas madamo na ako sing abyan subong.”
Si Eunice, nga mga singkwentahon ang edad, nagsiling parte sa Biblia: “Nagabulig ini sa akon nga mangin mas maayo nga tawo, nga bag-uhon ang indi maayo nga mga batasan.”
Pareho sa naeksperiensiahan sini nga mga bumalasa kag sang minilyon pa, ang pagbasa sing Biblia makabulig nga mangin mas malipayon ang imo kabuhi. (Isaias 48:17, 18) Makabulig man ini sa imo nga (1) makahimo sing husto nga mga desisyon, (2) makakita sing matuod nga mga abyan, (3) masarangan ang stress, kag (4) labaw sa tanan, mahibaluan ang kamatuoran parte sa Dios. Ang laygay sang Biblia naghalin sa Dios, gani makapaayo gid ini sa imo kon sundon mo. Ang Dios wala gid nagalaygay sing malain.
Ang importante nga sugdan mo ini. Ano ang praktikal nga mga paagi para mas mahapos ang pagsugod kag mas manamian ka sa pagbasa sing Biblia?


text:
Atake sa kasingkasing
Ang atake sa kasingkasing o heart attack gitawag sa medisina isip acute myocardial infarction (AMI o MI), mao ang kondisyon nga medikal kun diin ang blad suplay sa parte sa kasingkasing nainterap, gumikan sa raptyur sa usa ka plaque. Ang nahitabong ischemia o kakulangan sa oksihena makaguba o makapatay sa mga tisyu sa kasingkasing. Usa kini ka emerhensyang medikal, ug kini ang nangunang sakit nga ikamatay sa tawo, lalaki o babaye sa kalibotan. Ang mga risgo mao ang kasaysayan sa vascular disease sama sa atherosclerotic coronary heart disease ug/o angina, miaging atake sa kasingkasing o estrok, miaging mga abnormal nga ritmo sa dughan, katigulangan — hilabi na ang mga kalakihan > 40 anyos ug kabaihan > 50, panigarilyo, sobrahang alkohol, abuso sa droga , taas nga lebel sa triglyceride, taas nga LDL (low-density lipoprotein, "bad cholesterol") ug mubo nga HDL (high density lipoprotein, "good cholesterol"), diyabetes, alta presyon, sobra nga tambok (obesity), ug kronikal nga estres. Ang sakit sa kidney ug heart failure signipikant usab nga mga risgo.
Ang terminong myocardial infarction gikan sa myocardium (ang muskulo sa kasingkasing) ug infarction (pagkamatay sa tisyu tungod sa kakulangan sa oksihena). Ang prase nga "heart attack" usahay sayop nga gigamit alang sa sudden cardiac death, nga miresulta tungod o dili tungod sa acute myocardial infarction. Ang heart attack lahi sa, pero puyde mao ang rason sa cardiac arrest, ang paghunong sa pagpitik sa dughan, ug ang cardiac arrhythmia, ang abnormal nga pagpitik sa dughan.


text:
Arangkada of Leo Lastimosa for September 23, 2009
Ulug-ulog nga bakasyon
Karong nitanyag na si Cebu City Mayor Tomas Osmena sa pagbakasyon nga way suweldo, aron pagpapas sa pagduda nga iyang gamiton ang iyang buhatan paggawong sa imbestigasyon sa kapolisan sa pasangil sa pagpanghudlat batok sa iyang anak nga si Miguel, unsa man ang buhaton ni Gobernador Gwen Garcia?
Mas mosibaw ang awhag nga mobakasyon sab si Garcia. Aron nga makabuylo ang mga pakisusi sa iyang pagpalit sa luna sa mga Balili, nga naa ilawom sa dagat sa Tinaan, Naga, habagatang Sugbo, nga gawasnon sa iyang influencia. Kon magpabilin si Garcia sa katungdanan, bisan sa pananglitan nga gitanyag ni Osmena, maapiki siya kon itandi na sa Sugbuanong mga magbubuhis ang ilang duha ka labing gamhanan nga pangu.
-o0o-
Di orihinal ang gihimo ni Osmena. Igo lang nisunod sa mga lider sa ubang kanasuran nga buhi pang kaikog sa mga namunoan ngadto sa katawhan nga ilang gialagaran. Nibakasyon si Davao City Mayor Rodrigo Duterte aron masusi ang gipasangil nga anomaliya sa pagtukod sa iyang "People's Park." Nibakasyon sab si Tagbilaran City Mayor Dan Lim dihang ang iyang kinaham nga barangay kapitan nga nadakpan sa kapolisan human ilambigit sa masiao.
Di lang si Garcia ang angayng manamin sa gihimo ni Osmena. Hinaot madutlan sab si Provincial Board Member (PB) Juan Bolo ug iyang kaubanan sa PB. Angay sang manlipaghong sa kauwaw si Talisay City Mayor Soc Fernandez. Makaayo hinuon sa tanang hingtungdan kon makahigayon si Osmena, samtang nagbakasyon, pagkonsulta ni Fernandez giunsa paghipos ang iyang anak nga si Joavan.
-o0o-
Apan wa ta matawo gahapon. Ang bakasyon ni Osmena di makapapas sa iyang influencia sa kapolisan sa Dakbayan sa Sugbo. Mahimong magkuray gihapon sa kahadlok ang mga imbestigador nga kon maapiki si Miguel tingalig kuhaan sa ilang allowance o ilabay sa… ahmm… Tinaan, Naga. Samang wa mawa ang influencia nilang Duterte ug Lim sa mubo nilang bakasyon.
Bisan mobiya kadiyot, si Acting Cebu City Mayor Michael Rama ug ang mga konsehal magpabilin nga iyang mga sumusunod sa BO-PK. Ang bakasyon di makapapas sa ilang kahadlok, aw pagtahud diay, niya.
-o0o-
Bisan pa, ang boluntaryong pagbiya sa katungdanan nakapadangat og sipa nga mensahe nga wa pa diay hingpit nga mamatay ang kaligdong sa pamunoan. Sukwahi nga mensahe ang ikapadangat nilang Garcia ug kaubanan kon moinsistir sila pagpabilin sa Kapitolyo.Mag-agad lang hinuon ni sa katuyoan sa mga nagtungkawo sa gahom: Mobakasyon ba sila aron mahibaw-an ang kamatuoran?; o aron lang pagpahilom sa mga hinawayon ug pag-ulog-ulog sa katawhan? Masulub-on kong mopahibawo nilang Osmena, Garcia ug ubang namunoan: Ang kaligdong sa pangalagad nitugsad na gyod tingali sa kinaubsan niyang ang-ang kay, ako, isip nagpakabana nga magbubuhis, mosugot na man lang nga ulug-ulogan og taphaw nga bakasyon. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


text:
1 Timoteo 1Ang Pulong Sang Dios (HLGN)
1 Ako si Pablo nga apostol ni Cristo Jesus suno sa sugo sang Dios nga aton Manluluwas kag ni Cristo Jesus nga amo ang paglaom naton. 2 Nagapangamusta ako sa imo, Timoteo, bilang akon matuod nga anak sa pagtuo.
Kabay pa nga mabaton mo ang bugay, kaluoy, kag paghidaet halin sa Dios nga Amay kag kay Cristo Jesus nga aton Ginoo.
Pauntaton ang mga Nagatudlo sang Sala nga mga Pagpanudlo
3 Gusto ko nga kon mahimo dira ka lang anay sa Efeso. Indi bala amo ini ang akon pangabay sa imo sadto anay sang nagapakadto ako sa Macedonia? Kay may mga tawo dira nga sala ang ila ginatudlo kag kinahanglan nga pauntaton sila. 4 Silingon mo sila nga indi sila mag-usik sang ila tion sa mga sugid-sugid sang mga tigulang kag sa pag-usoy kon sin-o ang ila mga katigulangan. Amo ini ang kabangdanan kon ngaa nagabinais-bais ang mga tawo. Kag ang ini nga mga butang indi makabulig agod mahibaluan nila ang kabubut-on sang Dios. Ini mahibaluan lang naton paagi sa pagtuo. 5 Ang katuyuan sining akon sugo sa ila wala sing iban kundi amo nga maghigugmaanay sila. Kag makahigugmaanay lang sila kon matinlo ang ila tagipusuon kag konsensya kag sinsero ang ila pagtuo. 6 Ang iban dira nagtalikod na sa sini nga mga ginpanghambal ko kag nagsagad diskusyon sang mga butang nga wala sing pulos. 7 Gusto nila nga mangin manunudlo sang Kasuguan sang Dios, pero wala gani sila kahibalo kon ano ang ila ginahambal ukon ginapilit nga patihan.
8 Nahibaluan ta nga ang Kasuguan maayo kon husto ang paggamit sini. 9 Dapat man naton dumdumon nga ang Kasuguan wala ginhimo para sa mga matarong, kundi ginhimo ini para sa mga malinapason, sa mga matig-a sang ulo, sa mga wala nagakilala sa Dios, sa mga makasasala, sa mga indi diosnon ukon relihiyuso, sa mga manugpatay sang ila amay ukon iloy, sa mga manugpatay sang ila isigkatawo, 10 sa mga nagahimo sang imoral nga pagpakigrelasyon, sa mga nagauluasawa sa ila kapareho nga lalaki, sa mga nagapangkidnap, sa mga butigon, sa mga nagatestigo sang indi matuod, kag sa bisan sin-o nga nagakontra sa husto nga pagpanudlo 11 suno sa Maayong Balita, ang Maayong Balita parte sa makagagahom kag bulahan nga Dios nga gintugyan sa akon nga itudlo sa mga tawo.
Salamat sa Dios sa Iya Kaluoy
12 Nagapasalamat ako kay Cristo Jesus nga aton Ginoo nga naghatag sa akon sang kabaskog sa pagpangabudlay para sa iya, kay ginkabig niya ako nga masaligan. Gani ginpili niya ako nga mag-alagad sa iya, 13 bisan matuod nga sang una ginpasipalahan ko siya. Luwas pa sina ginhingabot ko kag ginpakahuy-an ang mga nagatuo sa iya. Pero ginkaluoyan ako sang Dios, kay sadto anay wala pa ako nagatuo, gani wala ako nakahibalo kon ano ang akon ginahimo. 14 Dako gid ang bugay sang aton Ginoo sa akon kay ginhatagan niya ako sang pagtuo kag paghigugma, nga nangin aton tungod nga ara na kita kay Cristo Jesus. 15 Ining akon ihambal matuod kag dapat gid nga batunon kag tuohan sang tanan: nag-abot si Cristo Jesus diri sa kalibutan agod luwason ang mga makasasala. Kag nahibaluan ko nga ako gid ang pinakamakasasala sa tanan. 16 Pero ginkaluoyan ako agod mapakita ni Cristo Jesus ang iya pagkamabinatason sa tanan, bisan sa pinakamakasasala. Ang ginhimo ni Cristo sa akon nagasilbe nga halimbawa sa iban nga magatuo sa iya kag magabaton sang kabuhi nga wala sing katapusan. 17 Kabay pa nga padunggan kag dayawon permi ang Hari nga wala sing katapusan kag wala sing kamatayon. Indi siya makita sang tawo kag siya lang ang Dios.
18 Timoteo, ginakabig ko ikaw nga akon anak, gani amo ini ang akon bilin sa imo: Dumduma ang mga ginhambal sang mga propeta sadto anay parte sa imo, agod paagi sini makabato ka sing maayo sa mga nagakontra sa kamatuoran. 19 Tipigi ang imo pagtuo kag siguruha nga ang imo konsensya permi matinlo. Ang iban wala nagpamati sa ila konsensya, gani nadula ang ila pagtuo 20 pareho kay Hymeneus kag kay Alexander. Ini nga mga tawo gintugyan ko na kay Satanas agod mahibaluan nila nga indi maayo ang magpasipala sa Dios.


text:
KAPITULO 9
Kinahanglang Suklan Nato ang mga Tentasyon
MAY tawo na ba nga nagpabuhat kanimo ug daotang butang?— Gihagit ka ba niya aron buhaton kana? O miingon ba siya nga kana makalingaw ug ang pagbuhat niana dili gayod daotan?— Sa diha nga adunay mohimo niini kanato, siya nagsulay sa pagtental kanato.
Unsay angay natong buhaton sa diha nga kita tentalon? Magpatental ba kita ug buhaton ang daotan?— Dili kana makapahimuot kang Jehova nga Diyos. Apan nahibalo ka ba kon kinsay malipay?— Oo, si Satanas nga Yawa.
Si Satanas kaaway sa Diyos, ug si Satanas kaaway usab nato. Dili kita makakita kaniya tungod kay siya espiritu. Apan siya makakita kanato. Usa ka adlaw niana ang Yawa nakigsulti kang Jesus, ang Dakong Magtutudlo, ug misulay pagtental kaniya. Atong susihon kon unsay gibuhat ni Jesus. Unya atong mahibaloan ang hustong butang nga buhaton sa diha nga kita tentalon.
Gusto kanunay ni Jesus nga buhaton ang kabubut-on sa Diyos. Sa dayag iyang gipakita kini pinaagi sa pagpabawtismo sa Suba sa Jordan. Maoy pagkahuman gayod sa bawtismo ni Jesus nga si Satanas misulay pagtental Kaniya. Ang Bibliya nag-ingon nga “ang mga langit nabuksan” alang kang Jesus. (Mateo 3:16) Kini mahimong nagpasabot nga niadtong higayona si Jesus nagsugod sa paghinumdom sa tanang butang bahin sa iyang nangaging kinabuhi sa langit uban sa Diyos.
Human sa iyang bawtismo si Jesus miadto sa kamingawan aron sa pagpalandong sa mga butang nga nasugdan niya sa paghinumdom. Milabay ang kap-atan ka adlaw ug gabii. Nianang tanang panahon si Jesus walay gikaon, mao nga niadtong gutloa siya gigutom kaayo. Niadtong gutloa nga si Satanas misulay pagtental kang Jesus.
Ang Yawa miingon: “Kon ikaw anak sa Diyos, sugoa kining mga bato nga mahimong mga tinapay.” Pagkalami unta sa tinapay! Apan si Jesus makahimo ba sa mga bato nga mga tinapay?— Oo, siya makahimo niana. Ngano? Kay si Jesus, ang Anak sa Diyos, may espesyal nga mga gahom.
Himoon ba nimong tinapay ang usa ka bato kon gipabuhat ka niana sa Yawa?— Si Jesus gigutom niadto. Busa dili ba may katarongan kon buhaton kana bisan kausa lang?— Nahibalo si Jesus nga ang paggamit sa iyang mga gahom nianang paagiha maoy sayop. Si Jehova naghatag kaniya sa maong mga gahom aron sa pagdani sa mga tawo ngadto sa Diyos, dili aron gamiton alang sa iyang kaugalingong kaayohan.
Busa, gisulti hinuon ni Jesus kang Satanas kon unsay nahisulat sa Bibliya: ‘Ang tawo mabuhi, dili sa tinapay lamang, kondili sa matag pulong nga magagula gikan sa baba ni Jehova.’ Si Jesus nahibalo nga ang pagbuhat kon unsay makapahimuot kang Jehova mas hinungdanon kay sa pagkaadunay makaon.
Apan ang Yawa misulay na usab. Iyang gidala si Jesus ngadto sa Jerusalem ug gipatindog siya sa usa ka taas nga bahin sa templo. Unya si Satanas miingon: ‘Kon ikaw anak sa Diyos, ambak. Kay nahisulat nga ang mga manulonda sa Diyos manalipod kanimo gikan sa kadaot.’
Nganong gisulti kadto ni Satanas?— Kadto iyang gisulti aron tentalon si Jesus sa pagbuhat ug binuang nga butang. Apan sa makausa pa si Jesus wala mamati kang Satanas. Iyang giingnan si Satanas: “Kini nahisulat, ‘Dili mo ibutang si Jehova nga imong Diyos sa pagsulay.’” Si Jesus nahibalo nga sayop ang pagsulay kang Jehova pinaagi sa pagpameligro sa iyang kinabuhi.
Bisan pa niadto, si Satanas wala mohunong. Unya iyang gidala si Jesus ngadto sa usa ka taas kaayong bukid. Didto iyang gipakita kaniya ang tanang gingharian o mga kagamhanan sa kalibotan ug ang himaya niini. Unya si Satanas miingon kang Jesus: “Kining tanan nga butang ihatag ko kanimo kon mohapa ka ug mohimog usa ka buhat sa pagsimba kanako.”
Hunahunaa ang tanyag sa Yawa. Ang tanang gingharian o mga kagamhanan sa mga tawo tinuod bang iya ni Satanas?— Aw, si Jesus wala molalis nga kana sila iyaha ni Satanas. Lalison unta niya kana kon si Satanas dili pa mao ang tag-iya niana. Oo, si Satanas sa pagkamatuod mao ang magmamando sa tanang nasod sa kalibotan. Ang Bibliya nagtawag gani kaniya “ang magmamando niining kalibotana.”
Unsay imong buhaton kon saaran ka sa Yawa ug usa ka butang kon imo siyang simbahon?— Si Jesus nahibalo nga sayop ang pagsimba sa Yawa bisan kon unsang ganti ang Iyang madawat. Busa si Jesus miingon: ‘Pahilayo, Satanas! Kay ang Bibliya nag-ingon nga si Jehova nga imong Diyos ang imong pagasimbahon ug siya lamang ang imong alagaron.’
Kita nag-atubang usab ug mga tentasyon. Aduna ka bay pipila ka tentasyon nga nahibaloan?— Aniay usa ka pananglitan. Ang imong inahan basin magluto ug lamiang keyk ingong siragana. Basin sultihan ka niyang dili kana kaonon hangtod sa oras sa pagpangaon. Apan ikaw gigutom kaayo, busa basin matental ka sa pagkaon niana. Sundon ba nimo ang imong inahan?— Gusto ni Satanas nga ikaw dili mosunod kaniya.
Hinumdomi si Jesus. Siya gigutom usab kaayo. Apan nahibalo siya nga ang pagpahimuot sa Diyos mas hinungdanon kay sa pagkaon. Imong ipasundayag nga ikaw sama kang Jesus kon imong tumanon ang gisulti sa imong inahan.
Ang ubang bata basin magpatomar kanimo ug pipila ka pildoras. Basin sultihan ka nila nga kana mopabati kanimo sa kalalim. Apan ang maong mga pildoras basin mga droga. Tungod niana basin ikaw grabeng masakit ug mamatay pa. O tingali may mohatag kanimog sigarilyo, nga may droga usab, ug hagiton ka sa pagyupyop niana. Unsay imong buhaton?—
Hinumdomi si Jesus. Gisulay ni Satanas si Jesus nga ipameligro ang iyang kinabuhi pinaagi sa pagsugo kaniya sa pag-ambak gikan sa templo. Apan wala kana himoa ni Jesus. Unsay imong buhaton kon may mohagit kanimo sa pagbuhat ug peligrosong butang?— Si Jesus wala mamati kang Satanas. Ikaw usab dili angayng mamati kang bisan kinsa nga mosulay sa pagpabuhat kanimo ug daotang mga butang.
Basin usa ka adlaw ipahimo kanimo ang usa ka buhat sa pagsimba sa imahen, butang nga sumala sa Bibliya dili angay natong buhaton. (Exodo 20:
Sayon ra ang pagbuhat ug matarong kon ang tanang tawo nagabuhat niana. Apan ang pagbuhat kon unsay matarong mahimong lisod kaayo kon ang uban maningkamot pagtental kanato sa pagbuhat ug daotan. Basin moingon sila nga ang ilang ginabuhat dili kaayo daotan. Apan ang dakong pangutana mao, Unsay gisulti sa Diyos bahin niana. Siya ang mas nahibalo.
Busa bisan kon unsay isulti sa uban, dili gayod nato buhaton ang mga butang nga giingon sa Diyos nga maoy daotan. Nianang paagiha atong malipay kanunay ang Diyos, ug kita dili gayod magpahimuot sa Yawa.
Ang dugang impormasyon bahin sa kon unsaon pagsukol sa mga tentasyon sa pagbuhat ug daotan makaplagan sa Salmo 1:
Pagkat-og Dugang
Kon Unsaon Pagsukol ang Tentasyon
Sa dihang gitental si Jose nga mohimog imoralidad, unsay nagtukmod niya sa pagbuhat kon unsay matarong?
Ginatental Ka ba sa Imong mga Higala sa Paghimog Daotan?
Sayra ang praktikal nga mga paagi nga imong mahimo aron mamenosan o mahunong ang pagpanental sa imong isigkabatan-on.


text:
ANG LALANTAWAN (TULUN-AN NGA EDISYON) SEPTIEMBRE 2015
Ini nga isyu nagaunod sing tulun-an nga mga artikulo para sa Oktubre 26 asta sa Nobiembre 29, 2015.
Ginatinguhaan Mo Bala nga Mangin Hamtong Pareho sang Cristo?
Bisan ano na kita kadugay sa pag-alagad kay Jehova, mahimo gihapon kita mag-uswag sa espirituwal.
Masaligan Bala nga Giya ang Imo Konsiensia?
Hibalua kon paano ini makabulig sa imo sa paghimo sing maalamon nga mga desisyon parte sa pagpabulong, kalingawan, kag pagbantala.
“Magtindog Kamo sing Malig-on sa Inyo Pagtuo”
Ano ang matun-an naton parte sa pagtuo halin kay Pedro sang naglakat sia sa tubig?
Paano Ginapakita ni Jehova nga Ginahigugma Niya Kita?
Nabudlayan ka bala sa pagpati ukon pagbaton nga ginahigugma ka ni Jehova?
Paano Naton Mapakita nga Ginahigugma Naton si Jehova?
Indi lamang ini isa ka balatyagon.
Ginpakamaayo ni Jehova ang Akon Kabuhi
Basaha ang sugilanon sang kabuhi ni Melita Jaracz, nga nag-alagad sing bug-os tion sa sobra 50 ka tuig upod sa iya bana nga si Ted Jaracz, nga miembro sang Nagadumala nga Hubon.


text:
Kabisay-an
Ang Kabisay-an (Kinatsila: Bisayas; Ininggles: Visayas) usa sa tulo ka dagkong mga pundok sa mga pulo sa Pilipinas (ang laing duha mao ang Luzon ug Mindanao). Kini nahimutang sa tunga-tungang bahin sa maong kapupud-an. Ang mga tawo sa Kabisay-an gitawag nga Bisaya, ug ang ilang mga pinulongan ilang gitawag Binisaya.
Ang dagkong mga pulo sa Kabisay-an mao kining mosunod: Bohol, Leyte, Negros, Palawan, Panay, Samar, ug Sugbo. Ang mga pulo sa Masbate ug Romblon maingon usab nga apil sa Kabisay-an. Ang tulo nga labing dagko nga dakbayan mao ang Sugbo, Bacolod, ug Iloilo. Sinugboanon, Hiligaynon ug Winaray ang nangunang mga pinulongan sa Kabisay-an.
Mga sulod
Kasaysayan sa Kabisay-an[usba | edit source]
Hangtod karon, misteryoso ang kasaysayan nga prehispaniko sa Kabisay-an. Dunay mga leyenda nga nag-istorya sa kasaysayan sa mga Bisaya, apan daghan pa ang nagduda sa pagkatinuod niini. Usa sa mga leyenda nag-istorya sa usa ka hari, si Kalantiaw, nga mihimog kodigo sa pamalaod. Ang uban miistorya nga gikan sa Borneo ang mga Bisaya. Unang namensyon ang Kabisay-an niadtong siglo 12, kanus-a gihunahuna nga kabahin ang kapupud-an sa Śrīvijaya.
Ang mga Bisaya gihunahuna nga dunay diplomatiko nga relasyon sa mga gingharian sa Java ug Malay tungod kay kamao makigsulti ang mga Sugboanon kang Enrique gamit ang pinulongang Malay sa dihang miabot si Fernando de Magallanes niadtong 1521.
Human sa ekspedisyon ni Magallanes, nagkainteres ang mga Katsila sa kapupud-an ug gipadala si Ruy López de Villalobos ug si Miguel López de Legazpi niadtong 1543 ug 1565, aron kini sakopon. Sa sinugdan, misugot ang mga Bisaya sa kolonisasyon, ug kadaghanan mibalhin og pagtuo ngadto sa Kristiyanismo, diin gidawat si Santo Niño isip santo patron.
Sa pag-agi sa katuigan isip kolonya sa Espanya ang kapupud-an, daghang mga rebolusyon ang nanghitabo, usa na niini ang kang Francisco Dagohoy sa Bohol. Gipang-atake usab sa mga Moros ang mga dapli'g-dagat nga mga lungsod sa Kabisay-an niining panahona.
Aktibo ang mga Bisaya sa panahon sa rebolusyong Pilipino. Ang pulo sa Negros mipasiugda sa ilang kaugalingong rebolusyon.
Human sa kagawasan sa Pilipinas, aktibo ang mga Bisaya sa politikang nasyonal, dunay mga presidente sa Pilipinas nga gikan sa Kabisay-an.
Niadtong Mayo 23, 2005, ang Palawan gibalhin sa Rehiyon VI (Kasadpang Kabisay-an) sumala sa Executive Order 429.[1] Ang DILG mianunsyar niadtong Hunyo 2005 nga nakompleto na ang pagbalhin.[2] apan kadaghanan sa mga Palaweño mireklamo sa kakulang sa konsultasyon, mao nga gipagawas ang Administrative Order No. 129 niadtong Agosto 19, 2005. Napending ang EO 429 hangtod nga maimplementar ang tarong nga pagbalhin sa Palawan gikan sa rehiyon sa Habagatang Katagalogan ngadto sa Kasadpang Kabisay-an.[3]
Leyenda[usba | edit source]
May mga leyenda nga gipundok sa librong Maragtas nga naghisgot sa sugilanon sa napulo ka mga datu nga mieskapo gikan sa kabangis ni Datu Makatunaw sa Borneo ngadto sa pulo sa Panay. Kining maong mga tawhana ang gituhoang gigikanan sa tanang mga Bisaya. Ang ilang pag-abot giselebrar sa kapiyestahan sa Ati-atihan sa Kalibo, Aklan. Kining maong leyenda gipundok ni Pedro Alcantara Monteclaro niadtong tuig 1907.
Mga pinulongang Binisaya[usba | edit source]
Daghan ang mga pinulongang Binisaya. Dili kompleto kining maong talaan.
Sulod sa Kabisay-an[usba | edit source]
- Akeanon (Aklanon)
- Caluyanon
- Cuyonon
- Hiligaynon
- Inonhan
- Kinaray-a
- Sinugboanon
- Winaray
Gawas sa Kabisay-an[usba | edit source]
Kining mga pinulongan lumad sa mga rehiyon nga gawas sa Kabisay-an apan mga Binisayang pinulongan usab.
* Ang pinulongang Tausug giklase nga Binisayang pinulongan sa mga linggwista, apan ang mga Tausug dili motawag sa ilang kaugalingon nga mga Bisaya.
Mga rehiyong politikal[usba | edit source]
Ang Kabisay-an nabahin ngadto sa 16 ka lalawigan sa tulo ka rehiyon.
Kasadpang Kabisay-an (Rehiyon VI)[usba | edit source]
Tunga-tungang Kabisay-an (Rehiyon VII)[usba | edit source]
Sidlakang Kabisay-an (Rehiyon VIII)[usba | edit source]
Mga sumpay sa gawas[usba | edit source]
- inquirer.net nga balita sa Kabisay-an
- GMA news nga balita sa Kabisay-an
- Unibersidad sa Pilipinas sa Kabisay-an
- Visayas: The Festival Islands
- Giya sa pagbiyahe sa Visayas gikan sa Wikivoyage
Mga reperensiya[usba | edit source]
- ↑ President of the Philippines. Executive order No. 429. Office of the Press Secretary.
- ↑ Palawan, Puerto Princesa Transfer to Region VI. Government of the Philippines - News (3 June 2005).
- ↑ President of the Philippines (August 19, 2005). Administrative Order No. 129. Office of the Press Secretary.


text:
Protestantismo
Ang Protestantismo usa kini ka kalihokan sulod sa Kristyanismo nga mibulag sa Roma tungod sa mga abusar sa mga obispo ug kardenal sa Romano Katoliko sa kanhi-ay pang mga kapanahonan. Ang pulong nga Protestantismo nagagikan kini sa pulong nga protesta. Gigamit ang maong pulong tungod kai ang mga tawong nipasiugda sa maong kalihokan ni protesta man sa mga nagkalain-laing anomaliya ug doctrina sulod sa simbahan. Ang Protestantismo nagatoo sa tulo ka mga doctrina nga ginatawag ug sola fide, sola gratia, ug sola scriptura.
Mga doktrina[usba | edit source]
Sola fide[usba | edit source]
Ang sola fide (Linatin para sa "pagtuo o pagsalig lamang") usa kini ka pagtulun-an nga nagatoo, nga ang tawo maluwas gikan sa silot sa impyerno pinaagi lamang sa pagtoo o pagsalig diha ni Jesu Cristo. Kining maong pagtulun-an nalahi sa pagtulun-an sa Romano Katoliko kung diin matod sa Roma ang tawo kinahanglang makig-usa sa simbahan para maluwas. Ang sa protestantismo, dili kinahanglan ang simbahan para sa kaluwasan, ang kinahanglan lamang mao ang pagtoo o pagsalig sa Ginoo. Maong gitawag kini ug sola fide.
Sola gratia[usba | edit source]
Ang sola gratia (Linatin para sa "grasya lamang") usa kini ka pagtulun-an sa protestantismo nga nagatoo nga ang tawo maluwas gikan sa silot sa impyerno pinaagi lamang sa kalooy ug grasya sa Diyos. Matod sa mga sumulunod niini, ang kaluwasan dili makuha pinaagi sa paningkamot sa tawo, kung dili tungod lamang sa kalooy nga gihatag sa Ginoo pinaagi sa pagpadala sa iyang anak nga si Jesu Cristo nga maoy gisilotan alang sa tanang kasal-anan sa tanang mga tawo.
Sola scriptura[usba | edit source]
Ang sola scriptura (Linatin para sa "Bibliya lamang") usa kini ka pagtulun-an nga nagatoo nga ang Bibliya lamang ang masaligan nga giya sa pagtoo. Tungod niining maong pagtulun-an wala nagatuo ang Protestantismo sa Obispo sa Roma (Papa) ug sa mga nagkalain-laing tradisyon sa Romano Katoliko.


text:
PANGUNANG TOPIKO | DIHANG MAMATYAN UG MINAHAL
Pagsagubang sa Pagbangotan
Dunay daghang tambag bahin niini nga topiko. Apan, dili tanan makatabang. Pananglitan, tambagan ka tingali sa uban nga dili mohilak o ipakita ang kaguol. Pero, ang uban moingon sab nga ‘hilak lang ug ipahungaw ang imong gibati.’ Ang Bibliya dunay mas timbang nga panglantaw, ug gisuportahan kini sa mga nadiskobrehan karon.
Sa ubang kultura, dili angayng mohilak ang lalaki. Apan angay ba gyong ikaulaw ang paghilak, ilabina sa daghang tawo? Nakita sa mga espesyalista nga normal lang mohilak dihang magbangotan. Ug ang paghilak lagmit makatabang kanimo aron mamenosan ang imong kasakit. Apan lagmit makadaot kon pugngan kini. Wala sa Bibliya ang ideya nga sayop o dili angayng mohilak ang lalaki kon maguol. Pananglitan, hunahunaa si Jesus. Siya mihilak dihang namatay ang iyang suod nga higala, si Lazaro, bisag duna siyay gahom sa pagbuhi sa mga patay!—Juan 11:33-35.
Sagad bahin na sa kaguol ang kasuko, ilabina sa kalit ug wala damhang kamatayon. Daghag rason kon nganong masuko tingali ang namatyan, sama sa kon ang tawong tinahod kaayo mokomento nga wala hunahunaa ug way basehanan. “Katorse anyos lang ko dihang namatay si Papa,” matod ni Mike, taga-South Africa. “Sa lubong, giingnan ko sa ministro sa Anglican nga sayong kuhaon sa Diyos ang maayong mga tawo kay gikinahanglan niya sila. * Nasuko ko kay gikinahanglan kaayo namo si Papa. Karon, bisag 63 na ka tuig ang milabay, nasakitan gihapon ko.”
Komosta kon mobati kang sad-an? Ilabina sa wala damhang kamatayon, lagmit kanunayng hunahunaon sa namatyan, ‘Dili gyod unta ni mahitabo kon ako pa tong gihimo.’ O lagmit nag-away mo sa imong minahal sa wala pa siya mamatay. Tingali makadugang kini sa imong pagbating sad-an.
Kon masuko ka o mobating sad-an, mas maayong dili nimo kini iluom. Hinunoa, pakig-estorya sa usa ka higala nga andam mamati ug mopasalig kanimo nga normal sa mga namatyan ang maong pagbati. Gipahinumdoman ta sa Bibliya: “Ang tinuod nga higala mahigugma sa tanang panahon, ug maoy usa ka igsoon nga natawo alang sa panahon sa kasakit.”—Proverbio 17:17.
Ang kinasuorang Higala nga kadangpan sa namatyan mao ang Maglalalang, si Jehova nga Diyos. Pinaagi sa pag-ampo, isulti kaniya ang naa sa imong kasingkasing kay “siya may kahingawa [kanimo].” (1 Pedro 5:7) Dugang pa, siya nagsaad nga “ang kalinaw sa Diyos nga labaw sa tanang panghunahuna” maghupay sa mga hunahuna ug pagbati sa tanang modangop kaniya. (Filipos 4:6, 7) Dawata sab ang tabang sa Diyos pinaagi sa makapahupay niyang Pulong, ang Bibliya. Paglistag mga teksto nga makapahupay. (Tan-awa ang kahon.) Mas maayo ganing sag-ulohon ang pipila niini. Ang pagpamalandong niini lagmit makatabang ilabina sa gabii dihang mag-inusara ka ug dili makatulog.—Isaias 57:15.
Di pa dugay, usa ka lalaki nga 40 anyos nga tawgon natog Jack, namatyag pinalanggang asawa tungod sa kanser. Matod ni Jack, may panahon nga mobati siyag grabeng kamingaw. Apan ang pag-ampo nakatabang niya. Siya miingon: “Kon mag-ampo ko kang Jehova, dili ko mobating nag-inusara. Pirme kong makamata sa magabii ug dili na makatulog ug balik. Pero, kon mabasa na nako ug mapamalandong ang makapahupayng mga teksto ug unya masulti ang akong mga pagbati diha sa pag-ampo, mokalma ko ug mobatig kalinaw, dayon mahupay ang akong hunahuna ug kasingkasing ug makatulog na ko.”
Si Vanessa, batan-ong babaye, namatyag inahan tungod sa sakit. Nasinatian sab niya ang gahom sa pag-ampo. Matod niya, “Sa mga panahong dili na nako kaya, moampo lang ko ug mohilak. Namati gyod si Jehova sa akong mga pag-ampo ug kanunay ko niyang gihatagan sa kusog nga akong gikinahanglan.”
Ang ubang magtatambag moingon sa namatyan nga ang pagtabang sa uban o pag-apil sa pipila ka kalihokan sa komunidad makapalipay ug makapaalim sa kaguol. (Buhat 20:35) Napamatud-an sa daghang Kristohanong namatyan nga ang pagtabang sa uban nakahupay nila.—2 Corinto 1:3, 4.
^ par. 5 Dili kini pagtulon-an sa Bibliya. Naghatag ang Bibliya ug tulo ka hinungdan sa kamatayon.—Ecclesiastes 9:11; Juan 8:44; Roma 5:12.


text:
1Asing pagata-lib tang Kaldaw ang Igperenay, si Maria Magdalena, si Salome may si Mariang nanay ni Santiago namakal ta pabanglong para ong patay agod ipid ong sinangoni ni Jesus. 2Animan pagaramal, kaldaw ang Dominggo, ba-lo pa lamang te-la tang kaldaw, namansipaning da tanira ong lebengan. 3Ong dalan pa lamang pamagampang-ampang da tang mga babay ang ganing, "Sinopa bato tang matobol ta ang magpaligid-ligid tang bato ang dadapa ong lebengan?" 4Maning don tang bitala nira tenged dorog kabael tang batong asi. Piro asing pagatorong nira tang koiba, inita nira tang batong agdadapa naigod da! 5Dayon tanirang siminled ong koiba ig don inita nira tang tatang soltiros ang pagtok ta maboat ang lambong ang kolit ig kakarong don gampir ong to. Inledan ta mo-ya tang mga babay. 6Animan ganing tang lali ong nira, "Indi amo meled! Gata-wanano ang agdilemen mi si Jesus ang taga Nazaret, ang linansang ong kros. Anda ra tarin. Naboi rang oman tanandia. Telekan mi, nani ka tang logar ang bintangan ong nandia." 7Pagatapos, ganing tang lali ong nira, "Magbalik amo ra lamang ig aningen mi tang mga sinagpan na, labi pa ong ni Pedro, ang tongkaw da si Jesus ong nindio don ong Galilea. Itaen mi tanandia don, pario tang inaning na ong nindio tanopa sia." 8Pagaloa lamang tang mga babay ong lebengan, dorong sinikad nira. Pamangelel pa tang mga sinangoni nira ong sobrang karaelden nira. Ig tenged geldan tanira, inding pisan namansibek-ibek maski ong ninopa. 9[Si Jesus naboing oman ong kaldaw ang Dominggo ang m?ga pang pisan. Napaita tanandia primiro ong ni Maria Magdalena, ang dating pinalinan na ta pitong dimonio. 10Oman pinaningan ni Maria tang mga sinagpan ni Jesus ang pamagsinti ig pamagini-yak ig binalita na tang inita na. 11Piro indi tanira namagparet ong inaning na ang si Jesus boi ra ono ig napaita ong nandia. 12Pagatapos ta si, napaita ka si Jesus ong doroa ong mga sinagpan na asing totongol tanira ong bario, piro ang itsora na midio belag ta tanandia. 13Namagbalik tang doroang asi ong Jerusalem ig namamalita ong mga karomanan nira tang inita nira, piro indi ka tanira pinaret. 14Asing ori ra, napaita ra ka enged si Jesus ong tampolok may tatang mga sinagpan na mintras pamamangan tanira. Binitalan na tanira ang korang pa tang pagtalig nira ong nandia ig matetegat tang mga kolo nira, tenged asing binalitan tanira tang nangaita ang boi ra tanandia, indi enged tanira namagparet. 15Oman minaning si Jesus ong nira, "Liboton mi tang bilog ang kalibotan ig ipatako mi ong tanan ang mga taw tang Mo-yang Balitang natetenged ong yen. 16Ang sinopay magparet ig magpaboniag, malibri. Piro ang indi magparet, silotan tang Dios. 17Ang mga mamagto ong yen oldan tang Dios ta gaem ang itaen ong pagboat nira ta mga makabebereng ang mga bagay ang pario ta na: Ong paggamit nira tang arano, mapalayas nira tang mga dimoniong siminled ong sinangoni ta taw; mabitala tanira ta domang klasing bitalang indi nadalan nira; 18mga magbiot tanira ta ma-kal, obin mga mainem ta makalalason ang bagay, indi tanira maonopa; ig ong pagbondo lamang tang kalima nira ong sinangoni tang pamagmasit, mamago-yang lagi." 19Pagatapos ang minitala si Ginong Jesus ong mga sinagpan na, dayon da tanandiang ingkelan ong langit, ig don kiminarong gampir ong to tang Dios ang Tatay. 20Ang mga sinagpan na, dayon da kang namansipanaw ig namagpatako tang Mo-yang Balita ong tanan ang mga logar. Sinabangan tanira tang Gino ig sindolan na tanira ta gaem ang magboat ta mga milagro para mapamatodan ong mga taw nga ang agtotoldok nira yay ang kamatodan.] (9) [Ang tolong babay ang asi namansipaning ong da Pedro may ang mga karomanan na ig binalita nira tang tanan ang inaning ong nira tang laling don ong lebengan. (10) Pagatapos ta si, si Jesus mismo nanobol ong mga sinagpan na ang ipatako nira ong bilog ang kalibotan tang sagradong balitang inding pisan magoman asta ong tanopa, ang yay ang balitang natetenged ong kalibrian ang anday kataposan na.]
Copyright
Learn More


text:
Kaingon nako nga lawom ug igo nang akong pagsabot ug kasayuran sa kamahinungdanon sa mga kahoy pagpanalipod ug pagpalambo sa kinaiyahan. Hangtod nga naka-silingan kong Raul Benjamin Puentespina sa Consolacion sa amihanang Sugbo. Siyay labing nakapasabot nako sa laing kapuslanan sa pagpananom og mga kahoy, di lang sa bisan unsang kahoy kon dili sa lumad ug haom nga mga kahoy, sa Sugbo ug ubang bahin sa nasud.
Matod ni Puentespina ang tukma nga mga kahoy mahinungdanon kaayo di lang alang sa landong sa ilang mga dahon ug pagtabang sa ilang mga gamot pagpugong sa pagdahili sa yuta. Kon dili aron sab mamahimong tinubdan sa pagkaon, tugdonanan ug pasanayanan sa mga langgam.
-o0o-Si Puentespina aktibo sa pundok nga nagpakabana alang sa lumad nga mga langgam sa Sugbo. Giingnan ko niya nga hangtod karon duna pay mga siloy (Black Shama, o Copsychus cebuensis) sa kakahoyang duol sa among pinuy-anan sa bukiran sa Consolacion.
Giasoyan sab ko niya sa higayon nga niduaw paglibot sa Sugbo ang mga langyaw nga mahigugmaon sa langgam. Naatlan nila di layo sa among bay ang dakong tapok sa dagkong mga langgam nga naglupad-lupad palibot sa langgam nga nadakpan sa lit-ag ug puwerteng kisikisi. Ilang kuyog nga usa ka embahador nanaog sa sakyanan ug nitabang pagpalingkawas sa langgam.
-o0o-Si Puentespina nagbase na karon sa Hong Kong. Ang iyang bay sa Consolacion nagpabiling labong sa lumad nga kakahoyan nga iyang gihagoan pagpangita ug pagtanom sa ilang nataran. Nga maoy gipunsisokan sa labing daghan ug labing mabulukon nga mga langgam. Tungod sa mga buwak ug mga bunga sa iyang mga kahoy.
Si Puntespina ang nipaila nako sa Magkuno, usa sa labing gahi nga kahoy sa tibuok kalibotan, nga lisod na kaayong pangitaon sa Sugbo. Hangtod karon wa pa gyod kong kakita og lawngon. Mga tigpaminaw namo nga taga Surigao nisaad hinuon nga ila ming dad-on kon makapauli sa ilang lalawigan karong tuiga.
-o0o-Mao ni akong tinamban nga pagsabot sa kamahinungdanon ug dinaliang panginahanglan sa pagpananom sa lumad nga mga kahoy sa Sugbo: Kon padayon tang mananom sa mas daling makit-an nga Gmelina ug Mahogany, sama rang atong gipaspasan pagpuo ang Magkuno, Tugas, Kamagong ug ubang lumad nga mga kahoy. Kay ang Gmelina ug Mahogany mas kusog nga motubo, moilog sa tubig ug sustansiya sa yuta ug mohawong ug mopatay sa katapad nga mas haom untang mga kahoy.
Ang Gmelina ug Mahogany, bisan unsa nila kaabunda, katambok ug katuyhad, di makadani ni tugpahan sa mga langgam. Nga tungod sa padayong kanihit sa lumad nga mga kahoy mas maglisod na pagpangita og katugdonan, kapahimutangan sa ilang mga salag, katugyanan sa ilang mga piso ug kasumbongan sa ilang tam-is ug tiliis nga mga huni. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


text:
Arangkada of Leo Lastimosa for May 29, 2012
Litaniya sa bakak
Ang pangangkon ni Chief Justice Renato Corona nga sayo siyang nagsugod og negosyo sa dolyar gikuwestiyon sa inilang Sugbuanong negosyante ug sa Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP):
- Si Efrain Pelaez Jr. niingon nga si Corona teenager pa niadtong Dekada '60 ug lisod tuohan nga nagnegosyo og dolyar samtang tinun-an pa kay, segun sa website sa Korte Suprema, nigradwar siya sa Ateneo de Manila grade school niadtong 1962, sa high school niadtong 1966, ug nakakuha sa Bachelor of Arts degree niadtong 1970; samtang
- Ang BSP nihimakak sa pangangkon ni Corona nga P2 ang $1 niadtong 1969 kay segun sa ilang rekord P3.90 nang $1 sa 1963 hangtod 1969 sa wa pa mahimong P6.02 sa usa ka dolyar niadtong 1970.
-o0o-Nahinumdoman sab ni Pelaez nga labihang lisora ang paghupot og dolyar niadtong 60s ug 70s. Matod niya duha ra ka klase sa mga tawo ang makahupot og dolyar niadtong higayona: Exporters ug black marketeers. Makahupot sab og limitadong kantidad sa dolyar ang mga namiyahe sa Estados Unidos ug ubang kanasuran.
Segun sa samang website sa Korte Suprema, nakahuman si Corona sa iyang abogasiya niadtong 1974. Sa wa pa mahimong abogado, minyo na siyang Cristina Basa Roco. Exporter ba si Corona? Black marketeer ba siya? Nagsige ba siya og biyahe ngadto sa Estados Unidos ug ubang kanasuran? O bakakon lang?
-o0o-Ang mga dokumento sa Anti-Money Laundering Council (AMLC) nisukwahi sab sa pangangkon ni Corona nga malambuon nang iyang dollar deposits bisan wa pa sa gobyerno. Ang iyang dollar deposits niabot lag $60,105 sa 2004, duha ka tuig human natudlo sa Korte Suprema ug kapin sa dekada human nakasud sa Malakanyang sa pamunoan ni kanhi presidente Fidel Ramos. Apan niburot ngadto sa $859,369 sa 2005 ug $1.110 milyones sa 2006.
Si Corona nakahupot og $1.4 milyones pagtapos sa 2007; $1.8 milyones sa 2008; $2.998 milyones sa 2009; $2.662 milyones sa 2010 ug $1.043 milyones sa 2011. Segun sa mga dokumento sa AMLC nga gitun-an sa mga eksperto sa bangko, si Corona dunay kinatibuk-ang $11.9 milyones.
-o0o-Dihang gipangutana ni Senador Franklin Drilon nganong wa niya ideklarar isip assets ug liabilities ang P35 milyones nga halin sa luna sa Basa Guidote Enterprises, si Corona nangayo og pasaylo nga di siyang kasabot og asset-liability ug debit-credit kay di siya accountant.
Nakalimtan ba ni Corona nga eksperto siya sa mga bangko ug ubang financial institutions sa iyang pag-eskuyla sa Harvard Law School ug sa iyang pagka abogado sa Development Bank of the Philippines, Commercial Bank of Manila ug SGV & Co.? Tungod na ba sab sa 20 anyos nga diabetes ug duha ka operasyon sa kasingkasing? O bakakon lang gyod? [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


text:
Alta presyon
Ang alta presyon o hayblad (HTN o HPN) mao ang sitwasyon sa pagtaas sa presyon sa dugo nga makamugnag dakong kadaot sa lawas ug mahimong mosangpot sa dihadihang kamatayon. Ang alta presyon nabahin sa duha, ang esensyal (o panguna) ug segunda. Ang esensyal nga alta presyon mipasabot nga walay nakit-an nga ginikanang sakit sa pag-esplikar sa kondisyon sa pasyente. Ang segunda nga alta presyon mipasabot nga ang alta presyon resulta sa (isip segunda) usa pa ka kondisyon nga medikal, sama sa sakit sa kidney, o mga tumor. Ang permanenteng alta presyon puyde moresulta sa estrok, atake sa kasingkasing, sakit sa kidney, ubp. Bisan kon gamay lang ang pagtaas sa presyon (o presyur), moresulta kini sa pagmubo sa kinabuhi. Kon grabe ang hitas-on sa presyon (50% o mas dako pa sa normal nga presyon sa kaugatan), puyde kini ikamatay sa tawo sa dayon.
Ang alta presyon mao ang kondisyon diin ang sistoliko nga presyon sa dugo moabot sa 140 mmHg o mas dako, ug/o ang diyastoliko nga presyon moabot sa 90 mmHg o mas dako. Normal ang presyon sa dugo kon kini mas mubo sa 120/80.
Mga sulod
- 1 Alta presyon: ang hilom nga mamumuno
- 2 Sutaon ang mga peligro
- 3 Mga kasayoran mahitungod sa alta presyon
- 4 Kon taas ang presyon
- 5 Ang kanunayng pagsusi sa presyon
- 6 Ang pagpugong sa alta presyon
- 7 Pagpaubos sa alta presyon ug pag-usab sa pagpakabuhi
- 8 Alta presyon sa mga bata
- 9 Tan-awa sab
- 10 Mga reperensiya
- 11 Mga sumpay sa gawas
Alta presyon: ang hilom nga mamumuno[usba | edit source]
Ang alta presyon giila nga usa ka hilom nga mamumuno. Ang tawo nga dunay alta presyon kasagaran walay mabatyagan nga mga sintoma. Mahimong maigo niini ang si bisan kinsa nga dili niya mahibaw-an.
Mahimong maigo ang si bisan kinsa: bata man o tigulang, dato man o pobre, nakaeskuyla man o wala. Mahimong dili kini maghatag og pasidaan usa mokutlo og kinabuhi. Mahimong mosangko kini sa lainlaing kahimtang: estrok (atake sa utok), atake de corazon (atake sa kasingkasing) pagkahapo, pagpalyar sa bato (amimislon), pagkabuta ug daghan pa. Hinuon, mahimo kining mapugngan pinaagi sa igong pagpakabana.
Sutaon ang mga peligro[usba | edit source]
Ang alta presyon mahimong mobiktima kang bisan kinsa. Dunay mga tawo nga mas taas ang posibilidad nga maapektohan niini. Ang demograpiya, mga kinaiya ug bisyo, ug ang mga miaging sakit o problema sa lawas mahimong tan-awon kon ang usa ka tawo naa sa peligro sa alta presyon.
Mga kasayoran mahitungod sa alta presyon[usba | edit source]
Ang presyon mao ang puwersa nga gimugna sa kasingkasing nga nagbomba sa dugo aron modagayday kini sa atong mga ugat. Ang makanunayong pagdagayday sa dugo maoy naghatag og oksihena ug sustansiya sa lawas.
Ang kasingkasing: dili mohunong sa pagpitik[usba | edit source]
Baynte kuwatro oras matag adlaw, pito ka adlaw matag semana; ang kasingkasing walay hunong sa pagpitik, nagpadala og sustansiya ug oksihena pinaagi sa pagbomba og dugo ngadto sa nagkalainlaing parte sa lawas. Sama sa kinumo ang gidak-on, ang kasingkasing usa ka organo nga magbomba og dugo kon kini mopuga gikan sa sulod sa upat ka kuwarto sa kasingkasing paingon sa daw pukot nga porma sa ugat sa lawas. Ang nagamit na nga dugo nga kulang sa oksihena ug sustansiya kanunay nga moagi sa tuo nga bahin sa kasingkasing. Ang tuo nga bahin sa kasingkasing ang magbomba sa nagamit na nga dugo paingon sa baga aron makakuha og oksihena. Ang wala nga bahin sa kasingkasing ang magbomba sa napresko nga dugo pagawas sa kasingkasing paingon sa nagkalainlaing parte sa lawas. Ang napresko nga dugo gikan sa baga nga abunda sa oksihena mobalik agi sa wala nga bahin sa kasingkasing.
Ang mga ugat: ang mga tubo nga agianan sa dugo[usba | edit source]
Ang mga ugat daw usa ka pukot nga dugtong-dugtong nga tubo nga miputos sa unod sa lawas. Ang arteries (dagkong ugat) ang nagdala og dugo gikan sa kasingkasing paingon sa nagkalainlaing parte sa lawas. Ang veins mao ang mga ugat-ugat nga maghagpat sa nagamit na nga mga dugo gikan sa nagkalainlaing parte sa lawas ug dalhon pabalik sa kasingkasing.
Ang normal nga presyon sa dugo[usba | edit source]
Ang presyon sa dugo ang mosukod sa puwersa sa dugo samtang kini midagayday sa mga bungbong sa mga ugat sa arteries. Aduna kiniy duha ka sangkap nga numero nga motumbok sa puwersa diha sa ugat kon ang kasingkasing magbomba ug kon kini magpahulay.
Systolic blood pressure, ang numero nga anaa sa ibabaw, ang mosukod sa puwersa nga gidulot sa kasingkasing kon kini mobomba. Ang igo nga systolic blood pressure alang sa bata o tigulang naa sa 120 mmHg ug ang
Diastolic blood pressure, ang numero nga anaa sa ubos, ang motumbok sa puwersa nga nahibilin sa mga ugat samtang nagpahulay ang kasingkasing. Ang igo nga diastolic blood pressure naa sa 70-80 mmHg alang sa bata o tigulang.
Ang pag-usab-usab sa presyon[usba | edit source]
Ang diastolic blood pressure kasagaran magpabilin nga pareho sa tanang oras. Ang systolic blood pressure mabantayan nga mag-usab-usab. Kini motaas kon kita molihok o nabalaka. Apan mobalik usab kini sa normal sulod sa 5-10 ka minuto nga pagpahulay. Normal kini nga panghitabo. Ang presyon dili angay nga motaas kon kita nakapahulay.
Kon taas ang presyon[usba | edit source]
Kon ang presyon taas kaysa normal, systolic man kini, diastolic o pareho, ang dugo dili makadagayday nga walay kakulian sa mga ugat, ug ang kasingkasing maglisod sa pagbomba. dili tin-aw kon ngano nga kini mitaas.
Ang kasingkasing nga naglisod[usba | edit source]
Ang pagkupos sa mga ugat maoy nagpalisod sa pagbomba sa kasingkasing. Kinahanglan kini nga magbomba sa paspas ug kusog nga puwersa. Tungod niini, mahimong motaas ang presyon.
Kon ang alta presyon gipasagdan, mahimo kining mahinayon ngadto sa estrok. Ang estrok maoy resulta sa pagbara sa ugat sa utok. Ang pagkawala sa dugo maoy hinungdan sa pagkadaot sa parte sa utok nga naapektohan. Mahimo usab nga mahitabo ang estrok gumikan sa sobrang pagtaas sa presyon ug pagbuto sa ugat sa utok. Mahimong makasinati og pagkalipong, pagpanakit sa ulo, pagkaparalisa sa kadugtong nga mga parte ug tiil, o pagkayungit sa pagsulti.
Ang pagkabuta o pagkahanap sa panan-aw maoy resulta sa pagbara o pagbuto sa gagmay nga mga ugat sulod sa mata.
Ang atake sa kasingkasing mahitabo kon ang mismong ugat sa kasingkasing naalihan. Ang unod sa kasingkasing makulangan og oksihena ug sustansiya, ug mosangko ngadto sa pagpalyar. Kon mahitabo ang ingon niini, ang kasingkasing dili na makatrabaho og maayo. Mahimo nga makasinati og pagpanakit sa dughan, paglisod sa pagginhawa, pagpaminhod sa apapangig ug wala nga braso.
Ang heart failure o pagkahapo maoy linugdangan sa dugay nga pag-antos sa kalisod sa kasingkasing. Sama sa lastiko nga nainat og maayo, ang kasingkasing mahumok ug moburot. Makasinati og dali nga kapoy, kanunayng mahapo ug manghupong ang mga tiil.
Ang pagkadaot sa bato o amimislon mahitabo kon ang ugat sa bato naalihan. Ang mga bato mogamay ug dili na kini makapadayon sa paghinlo sa dugo. Sa kadugayan, ang lawas hinay-hinay nga mahilo sa kaugalingon niining hugaw.
Ang kanunayng pagsusi sa presyon[usba | edit source]
Tungod kay walay sintoma ang alta presyon, ang labing maayong paagi nga makaseguro nga wala niini mao ang kanunayng pagpasukod sa presyon. Kon milabay na ang usa ka tuig nga wala magpakuha sa presyon, makaayo kon magpahiling na. Bisan kini normal, kinahanglan nga regular nga magpahiling sa presyur sa dugo. Kon taas, bisan og diyotay lang, magpatan-aw dayon sa doktor.
Dali nga pagpahiling[usba | edit source]
Ang pagpahiling sa presyon walay idulot nga sakit, dili gastoso ug dali ra. Mahimo kini sa nagkalainlaing dapit. Mahimo usab nga makapalit og mga aparato sa pagsukod sa presyon diha sa mga botika o tindahan sa mga gamit-panambal.
Kon 120/80 o mas ubos pa ang sukod, anaa sa husto ang presyon sa dugo. Ipadayon ang pagbantay sa pagkaon, timbang ug moundang sa pagpanigarilyo. Susihon ang presyon bisan kausa sa usa ka tuig.
Kon naa sa 140/90 o mas taas pa, naa nay alta presyon ang nagpasukod ug mahimo kining mograbe. Kinahanglan ang pagpakita sa doktor. Kon magpirme kining taas, pangitaon sa imong doktor ang hinungdan niini ug magplano kon unsaon kini sa pagpaubos.
Kon naa sa 120-139 / 80-89, sa tunga ang presyon, kon dunay mga kinaiya nga delikado sa alta presyon, labing maayo nga magpatan-aw sa doktor samtang sayo pa.
Ang pagpugong sa alta presyon[usba | edit source]
Ang epektibong makapugong sa paggrabe sa alta presyon mao ang pagplano kon unsaon kini sa pagsulbad. Ang doktor maoy maghatag og mga pamaagi pinaagi sa mga diyeta, pagbag-o sa estilo sa kinabuhi, paglikay sa mga bisyo ug sa pagreseta sa tambal. Ang paghatag og bili sa plano nga gihan-ay sa doktor maoy mahimong yawe sa kalamposan sa pagtambal ug pagpugong sa mahimong komplikasyon sa alta presyon.
Ang paglikay sa parat ug tambok[usba | edit source]
Ang parat ug tambok duha sa epektibong hinagiban nga gigamit sa alta presyon aron mababagan ang bul-og sa dugo ug mopasamot sa pagpataas sa lebel sa grado sa atong presyon. Ang parat ang magpabilin sa tubig sa atong mga unod nga maoy makaingon nga motaas ang presyon. Ang tambok usab nga natigom sulod sa mga ugat mahimong maoy makaali sa ugat. Ang kanunay nga pagkaon og tambok ug piniritong pagkaon maoy magpataas sa timbang. Kinahanglan mangita og mga paagi aron likayan ang parat ug tambok sa pagkaon. Sa ingon niini, malikayan ang paggrabe sa alta presyon. Ang mga doktor puyde morekomendar sa usa ka nutrisyunista.
Asin sa nagkalainlaing porma[usba | edit source]
Ang asin o parat mahimong isagol sa atong pagkaon sa nagkalainlaing porma o ngalan. Likayan ang mga pagkaon nga dunay sangkap nga: asin, MSG (monosodium glutomate), sodyum (Na ang simbolo nga kemikal), soy sauce (toyo), baking soda, ug baking powder. Ang lawas nanginahanglan lang og usa ka pugnit (500 mg) nga asin matag adlaw.
Pagpaubos sa alta presyon ug pag-usab sa pagpakabuhi[usba | edit source]
Dili lang pagpaubos sa presyon ang idulot sa maayong pagpakabuhi kondili ang bag-ong kadungganan nga makab-ot sa pagkausab. Kining tanang mga sugyot mahimong makatabang sa pagpaubos sa presyon. Mahimong ikonsulta una sa doktor kon asa maayong magsugod. Maa yo kon gamiton ang tanan nga mahimong makatabang sama sa pamilya, mga higala, health center, klinika, balayan sa Internet, ubp.
Alta presyon sa mga bata[usba | edit source]
Ang taas nga presyon sa pagkabata gituohan nga peligro nga moresulta sa alta presyon sa paghingkod.
Kon ang alta presyon makaplagan sa mga tawo nga menor de edad (bata, bayong-bayong o dalagita) kinahanglan nga hilngon kon duna pa bay lain nga peligro gawas sa alta presyon, sa mga membro sa pamilya o diyabetes. Kinahanglan usab nga hilngon kon unsa ang mga hinungdan sa pagtaas sa presyon.
Pagsukod sa presyon sa mga bata[usba | edit source]
1. Ang mga bata nga nag-edad og 3 anyos o sobra pa nga makita sa mga tambalanan angay nga hilngon ang presyur sa dugo. Kini mahimong ipahigayon matag tuig sa panahon nga nagpahiling sa ilang mga doktor o di ba hinuon sa tinuig nga pagpahiling sa klinika sa ilang eskuylahan.
2. Ang tukma nga paghiling sa presyon sa bata gamitan og haom nga sukod sa “BP-cuff” nga mosibo sa gidak-on sa braso sa bata.
3. Ang taas nga grado sa presyon angay nga seguroon pinaagi sa paghiling pag-usab sa managlahi nga higayon ayha hukman nga dunay alta presyon ang bata.
4. Sa kabataan, ang ang-ang sa presyon sa bata ing base sa kiye (seks), edad, gitas-on ug porma sa panglawas. Mahimo kini nga mahibaw-an pinaagi sa panukdanang talaan nga gihuptan sa mga doktor sa mga bata ug doktor nga batid sa kasingkasing sa bata.
5. Ang mga tawo nga nag-edad og 18 paubos nga dunay presyon nga 120/80 ug pataas, matawag nato nga “pre-hypertensive” o haduol na nga maka-alta presyon.
Pag-usab sa gimbuhaton sa kinabuhi[usba | edit source]
1. Ang pagkunhod sa timbang – ang sobrang pagtambok mahimong magdulot og alta presyon. Ang paglikay sa pagtambok makatabang sa pagsanta sa padayong pagtaas sa presyon.
2. Ang adlaw-adlaw nga gimbuhaton o dula sa bata – menosan ang oras sa pagtan-aw sa telebisyon ug pagdula og kompyuter. Awhagon sa mga dula nga pangpakusog aron magpabilin ang haom nga timbang ug makubsan ang pagtaas sa presyon.
3. Ang pagkaon sa husto ug sustansiyado – sama sa mga hamtong nga dunay alta presyon, awhagon sa paglikay sa mga pagkaon nga parat ug sobra ang gibatonan nga tambok ug manteka.
Kon padayon gihapon ang pagtaas sa grado sa presyon sa bata ug wala nay lain pang makita nga hinungdan sa pagtaas sa presyon, angay lang nga ipatan-aw dayon sa usa ka batid nga doktor sa mga sakit sa kasingkasing sa mga bata aron sayo nga mapailawom sa maukitong paghiling ug mapatomar sa haom nga tambal.
Tan-awa sab[usba | edit source]
- Kasaysayan sa pagsukod sa presyon sa dugo
- Tseklist sa peligro sa alta presyon
- Tambag sa pagpaubos sa alta presyon
Mga reperensiya[usba | edit source]
- The Philippine Heart Association, Inc.
- The Philippine College of Cardiology
- PHA Council on Preventive cardiology
- PHA Council on Hypertension
Mga sumpay sa gawas[usba | edit source]
- High Blood Pressure gikan sa Heart and Stroke Foundation of Canada
- High Blood Pressure gikan sa MedlinePlus
- A guide to lowering high blood pressure gikan sa National Heart, Lung, and Blood Institute
- The DASH diet gikan sa National Heart, Lung, and Blood Institute
- High Blood Pressure (gikan sa American Heart Association)
- High Blood Pressure and Kidney Disease gikan sa National Kidney and Urologic Diseases Information Clearinghouse
- Television Viewing Linked To Childhood Obesity And Hypertension In Children
- Natural Remedies for High Blood Pressure gikan sa Earth Clinic's Folk Medicine Archive


text:
Karon pa lang, bisan wa pay kaso nga napasaka sa hukmanan mahitungod sa labing bag-ong kontrobersiya sa sinagop ni Talisay City Mayor Socrates Fernandez nga si Joavan, naklaro na ang mosunod nga kalapasan:
- Si Benedict Gabasa, ang nadakpan sa drayber sa nasakmit nga Toyota Revo SGH 541, di kawani sa kagamhanan sa Talisay busa way katungod sa pagmaneho sa sakyanan sa mayor;
- Si Gabasa way driver's license busa way katungod sa pagmaneho sa bisan unsang sakyanan; ug
- Ilegal ang biyahe ni Gabasa kay wa siyay trip ticket nga gimando sa Commission on Audit (COA) aron mahibaw-an unsang orasa nibiya ug niabot ang sakyanan ug kinsay mga sakay.
-o0o-Si Mayor Fernandez, inay mopasabot nganong nahimong kawani sa iyang buhatan si Gabasa nga way bisan unsang papel sa personnel department sa City Hall ug nganong gipagamit ang iyang sakyanan nga way trip ticket, nipasa sa bulilyaso ngadto ni Joavan. Kinsa maoy iyang gipaduma sa feeding program sa iyang buhatan.
Apan si Joavan mismo di kawani sa City Hall. Samang Gabasa, utrong way papel sa personnel department. Sa ato pa, wa say katungod paggamit sa bisan unsang kabtangan sa City Hall, apil nang sakyanan sa iyang amahan. Mas lisod ipasabot nganong gida ni Joavan ang sakyanan sa mayor sa Cogon, Pardo niadtong Lunes sa buntag ug sa Mango Square Mall pagka hapon. Nga ang kataposan niyang feeding niadto pa man untang niaging semana.
-o0o-Kon hangtod karon magpa-goryo-goryo si Mayor Fernandez nga wa kaibawo giunsa paggamit ni Joavan ang sakyanan sa iyang buhatan, maayong magsulti sila. Giangkon nang Joavan nga niadto siya sa Cogon aron pagpaningil og utang. Moinsistir ba lang gihapon ang mayor nga feeding program ray raket sa iyang sinagop?
Mas makapa-intriga ang lakaw ni Joavan sa Mango Square. Ambot unsay sinugdanan, nakit-an sa mga guwardiya sa mall nga naapil si Joavan sa away sa Korean national ug sa uyab nga Pinay. Ganahan tingaling mahibawo ang mayor nga ang babaye nisakay sa iyang sakyanan.
-o0o-Dihang naabtan sa kapolisan ang sakyanan sa mayor, wa na si Joavan ug ang babaye. Mga drayber sa trisikad nakakita hinuon nilang nanaog sa eskina sa Villa Bulsita sa Bulacao, Cebu City sa wa pa maabti sa kapolisan.
Kay nihit mang detalye sa mayor sa salida ni Joavan, may dugang kasayuran parteng Gabasa: Silingan silang Joavan sa Mansueto Subdivision sa Bulacao, Talisay; gipatik ang ngang Joavan sa iyang tuong tiil; ug apil siya sa nag-ung-ong pang kasong Joavan sa pagpangulata ug pagtanggong sa mga kawani og vulcanizing shop sa Tabunok. Ug dugang kasayuran sa kauban nilang babaye: Nangadlawon siya sa presinto sa Pardo, nagpailang si Rosalie Flores Palomo ug nangangkon sa bag ug cellphone nga nahibilin sa nasakmit nga sakyanan. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com