text:
Pagdagan o paglakaw
Sa labing unang higayon, nagparehistro ko sa lumba sa dagan. Sa among kaugalingong lumba. Kon wa kaabot og napu ka tuig ang DYAB Kapamilya Run, di gyod unta ko magparehistro. Wa pa gyod koy plano nga modagan. Nagparehistro lang ko dihang gipamub-an ang labing mubo nga kategoriya gikan sa tulo ka kilometro ngadto na lang sa usa ka milya (1.6 ka kilometro) ug gitugotan ang mga mangapil nga manlakaw lang.
Lipay kaayo ko pagkadawat sa akong singlet. Gipatabanan pa sa akong numero (2,153), mapa ug mga lagda ug mga tugon sa lumba. Pag-uli sa amo, nikalit lang ka-interesado ang akong asawa. Maong naiya ang akong singlet ug kinahanglan kong magparehistro pag-usab.
-o0o-
Mas daghang nagpalista alang sa among lumba karong tuiga. Tungod tingali sa bag-o namong kaabag (Runcheck nga giduma nilang Kenneth Caquejo ug Annie Neric) o sa nagkadaghan nang mga Sugbuanon nga gustong managan. O manlakaw. Hapit tanang suod nakong higala nagpalista. Pipila nila managan gyod. Kasagaran, sama nako, manlakaw. Ang uban nagsusi na gani unsay lamiang mga kan-anan sa Asiatown IT Park nga mangabli og sayo.
Nanghinaot kong madugangan pa gyod ang magpalista. Kay ang tanang matigom human sa cash prizes ug ubang gasto (kadto lang di na gyod mahangyo og ex-deal) igahin sa pag-ayo sa labing gubaon nga classrooms sa public schools sa Sugbo nga ilhon sa Departamento sa Edukasyon.
-o0o-
Wa gyod koy problema sa dagan niadtong elementary pa. Akoy hawod sa 100 meter dash sa among tulonghaan. Naghimo pa gani og hurdles sa among tugkaran. Wa hinuon kong nakaabot og provincial meet.
Dugay na kong naghunahuna nga mobalik og dagan. Tungod sa kahadlok nga modako ang akong tiyan. Kasagaran gud sa akong nailhang kurakot nga opisyal sa gobyerno ug sakop sa media nagbusyad ang tiyan. Apan nagsugod nag sakit ang akong tuhod. Maong kutob lang ko sa lakaw. Apan ang akong lakaw sa dan maoy gibasol sa akong asawa sa mga atake sa sinusitis nga nakapainutil nako sa pila na ka higayon. Maong kutob na lang ko sa lakaw sa palibot sa among bay.
-o0o-
Dihay higayon nga nagpasiugda ang DYAB og walking club. Nga manlakaw sa IT Park ug dayon mangaon og cereal sa sayong buntag sa Dominggo. Nagkakita mig pipila ka higayon. Hangtod nga among naamgohan nga mas lisod ang pagmata og sayo kay sa pagbalibad sa mas mantekaon nga pamahaw.Apan kon maatlan ko sa IT Park o sa Cebu City Sports Center sa sayong buntag o sayong gabii, maibog ko sa kadaghan sa nakabuntog sa ilang katapol. Bahala na kon pipila nila akong nahibaw-an nga mag-inasal gihapon inigka human. Hinaot nga di pa uwahi ang tanan pagkuyog sa nagkadako nga kalihokan. Sa pagdagan. O paglakaw. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


c: text/html

text:
Ni
JES B. TIROL, Ph.D.
Bisaya, Mayo 17 & 24, 2017
DILAANON UG BATADILA NGA KALAHIAN TALI
SA ININGLES UG BINISAYÂNG SINUGBOANON NGA MGA PINULONGAN
Pasiuna
ANG
Iningles ug Binisáyàng Sinugboanon duha ka managláhì nga mga pinulongán.
Malinubay-lubayon nga pinulongan ang Iningles samtang ang Binisayâ usa ka
madinugtong-dugtongón nga pinulongan. Managláhì ang ilang mga latid sa
batadílà.
Ang
mga tawo karon nga adunay kabangkaágan nahibalo lamang sa batadílà sa Iningles.
Sagad aduna siláy sayóp nga pagtuo nga ang batadilà sa Iningles magámit sa
Binisayâ.
Sa
pagkatinúod, ang Binisáyàng Sinugboanon adunay lahî nga mga latid. Sa unsang
paagi sila managláhì? Mao kini ang tumóng ning sinulat.
BAGAY SA PINULONGAN
Matod
pa ni August Schleicher (1821-68), ang nagkalainláing pinulongan sa kalibotan
mapínig sa tulo ka bágay (type) nga
mao ang: a) Matinagsa-tagsahón (Isolating),
b) Malinubay-lubáyon (Inflectional),
ug k) Madinugtong-dugtongón (Agglutinative).
Hinunóa, walay bugtong pinulongán nga lunsay ang bágay. Kanunay gayód nga
mag-apíl og diyotay nga kinaíya sa ubang bágay nga pinulongan.
NGALAN SA ATONG PINULONGAN
Ang
atong pinulongan ginatawág kanunay og "Cebuano Bisáyà". Kining maong
ngalan dilì kaáyo haóm. Ang matarong nga ngalan mao ang "Binisáyàng
Sinugboanon".
Ang
pulong "Cebu", Kinatsilâ nga paghúbad sa pulong "Sugbo".
Kinuhà kini sa karaan nga ngalan sa karon gitawág og Dakbayán sa Cebu. Sa atò
pa, kon moingon kita og "Cebuano Language" nagpasabót kanâ sa
pinulongan sa Dakbayán sa Cebu. Ang pinulongan sa Dakbayán sa Cebu dilì mao ang
sumbanan sa Binisayâ. Ang sumbanan nga Binisayâ mao ang pinulongan sa mga
lungsod sa Carcar ug Barili, Sugbo.
Búsà,
labing maáyo nga pagatáwgon ang atong pinulongan og "Binisáyàng Sinugboanon"
ubos sa mosunod nga mga katarongan:
a)
Ang pulong "Sugbo" mao ang timindog (original) nga pulong. Magaapíl usab kini sa mga Siyalo Sugboanon.
b)
Ang pulong "Sugbo" nagkahulogán og pag-úbog sa tubig. Nasayod kita
nga ang pag-úbog mahitabô usab sa laing mga dapít.
k)
Ang pulong "Sugbo" nagkahulogán usab og pagsúdlot sa tubig paingón sa
unáhan, sama ra nga ang "úlbo" mao ang pagsúdlot paingón sa itáas.
Kini usab mahitabô sa nagkalainlain nga dapít.
Búsà
labing maáyo nga tawgon ang atong pinulongan og "Binisáyàng
Sinugboánon" tungod kay magalangkob kini sa ubang dapít nga moangkon nga
nagasulti usab sila sa maong pinulongan sama sa Bohol, Siquijor, Negros, Leyte,
Davao, ug ubang dapít sa Mindanao, ug ngani sa Luzon. Ngánì ang lungsod sa
Garcia-Hernandez, Bohol gitawág kaniadto og Sinugbóan o Sugbo.
SUMBANAN NGA BINISAYA
Ang
tulo ka dagkong matang sa Binisayâ mao ang Hiligaynon, Waray-waray ug Binisáyàng
Sinugboanon. Kining tulo ka pinulongan aduna nay kalainan sa ilang batadilà (grammar).
Aduna
nay panagláhì ang Binisayâ nga atong gigamit karon. Hinuon, kining maong
kalainan mahimo pang buhatan og sumbanan tungod kay ang mga dapít sama sa Cebu,
Bohol, Negros, Siquijor, Leyte, Surigao, Misamis, Lanao del Norte, Zamboanga ug
ubang dapít sa Mindanao, nagatamód pa gihapon sa sumbanan nga Binisáyàng
Sinugboanon.
Niadtong
pagsugod og puyô sa mga Katsilà sa pulò sa Sugbo, sa paghinapós sa ika-16 nga
siglò, ilang gisuholan ang mga Siyalo Sugboanon aron mahimo nilang mga alagad.
Ang mga Siyalo Sugboanon nagapuyò kanhi sa ginatawág karon og Carcar (kanhi
Cabcab) ug Barili, Sugbo.
Ang
ulusahon nga kinaiya sa pinulongan sa Siyalo Sugboanon mao ang paggamit kanunay
sa titik "L". Moingon sila og "walâ = none" ináy sa "wä", "baláy = house" ináy sa "ba’y".
Ang pagbalik-balik sa mga litpong sagad kaayo sa Siyalo Sugboanon.
Ang
mga Katsílà nakakát-on ug nakasulat ginamit ang Binisayâ sa ilang mga alagad.
Tungod kay ang mga Katsílà nakasulát ug nakatudlò na man sa Siyalo Sugboanon,
walâ nay katarongan nga atò pang usbon ang dugay nang nahilunâ. Hinunóa, atò na
nga ílhon nga sumbanan sa Binisáyàng Sinugboanon ang pinulongan sa Carcar ug
Barili, Sugbo.
KALAHIAN
Ang
matag pinulongan adunay pagkamáy-ong ug mga kalahían. Ang labíng dakô nga
kalahían talì sa Iningles ug Binisáyàng Sinugboanon mao ang mga pulong nga
gigamit ug ang ílang mga kahulogán. Kining maóng kasayoran atò na nga gidáwat
ug motutok na lang kita giúnsa pagsúbay ang mga pulong dinhâ sa Iningles ug
Binisáyàng Sinugboanon.
Ang
tukìsúli (research) sa Kinatumhaan Sa
Bohol nagpakítà nga magdalá og kalibog ang pagságol sa Iningles ug Binisaya dihà
sa kapahayág. Ang sugyot mao, nga kon magsulti ka sa Iningles, gamita ang tánol
(formal) nga latid sa Iningles. Kon
magsulti ka sa Binisayà, gamita ang tanol nga latid sa Binisayâ.
PAGTANDI SA ININGLES UG BINISAYA
Ang
Iningles ug Binisayâ adunay pagkamáy-ong ug mga kalahían. Ang pagkamáy-ong dilì
kaayo angay kabalák-an. Ang angáy nátò nga atimanón mao ang kalahían tungod kay
walâ kaayo kini hibaloi ug hisabti.
Ang
tukisúli (research) sa tagsulat
nagapadayág niining mosunód nga kalahían:
1.
Kalahían sa Taghunádman (Psychology)
2.
Kalahían sa Pagpínig sa Pinulongan
3.
Kalahían sa Hanáysay
4.
Kalahían sa Panglúdpong
5.
Kalahían sa Hulót sa Pulong
6.
Kalahían sa Panahón
7.
Kalahían sa Líhok
8.
Kalahían sa Pagkamadaníhon
KALAHIAN SA TAGHUNADMAN
Si
Haniti (Dr.) Cecilio Lopez nga maóy giilá nga "Amahán sa Batadílà nga
Pilipínhon" nag-ingon kánhi, "Angay nga itanom sa hunàhúnà nga ang
batadílà (grammar) sa nasodnong
pinulongán, o bisan unsang pinulongan sa Pilipinas, aron mamatárong pagpadayág,
kinahanglan nga ipasabót sa pamaági nga iya lang gayód sa pinulongán. Dilì silá
ipanúndog sa batadílà sa Kinatsilâ o Iningles. Sa maóng pagkaági, kinahánglan nga
atò nga pangitáon ang taghunádman (psychology)
sa pinulongan ug dihâ pagatukóron ang mga látid."
Sa
Iningles, ang kapahayág (sentence)
gisugisáyod nga usa ka pulong o hugpong sa mga pulong nga magapadayág sa
hingpit nga hunàhúnà.
Sa
Binisayâ, ang kapahayág gisugisáyod nga usa ka pulong o hugpong sa mga pulong
nga magapadayág sa túyò o mítnà (idea)
sa nagsulti o nagsulat.
Ang
taghunádman sa sugisáyod (definition)
sa Iningles nga kapahayág nagaingón nga ang ipasabot anhà ra gayod makítà sa
kapahayág ug walâ nay lain pang dapít.
Ang
sugisáyod sa Binisayâ nagaingón nga ang ipasabót anhà pangitáa sa túyò o mítnà
sa nagsúlti ug dilì lang sa mga pulong nga gigámit sa kapahayag. Ang gipadayág
sa nawóng, lihok sa lawas, tunóg ug kapaspasón sa pulong makapadayág usab sa
ipasabót.
Sa
pagkamatúod, kon ang paghinábì anaa na sa matarong nga kahimtang, ug ang mítnà
sa nagsulti nahibaloán na, adunay purohan nga magapadayon ang panagsulti bisan
og walay matarong nga pulong nga gigamit.
Pananglitan,
ang usa ka Bisayâ moingón, "Kuán, kuháa kadtong kuán kay atong kuanón. = Whatcha-macallit, get the whatchamacallit so
that it can be whatchamacallit.”
Sa
Iningles nga kahimtang walâ ikay masabót, apan sa Binisayâ, ang naminaw mahimo
nga motubag, "Hain man nimo ikuan ang kuan aron akong makuan. = Where did you whatchamacallit the
whatchamacallit so that I can whatchamacallit.” Bisan kinsa nga duhá ka
Bisayâ magkasinábot sa maong matang sa panaghinábì.
Kon
ang usá ka Bisayâ pangutan-on, ang iyang tubág nga gamiton mao gayód ang timáng
(comment) nga pulong sa pangutána kon
úyon ang iyang tubág. Kon mobalíbad siya, iyang gamiton ang pulong "dílì =
no" o "walâ = none". Ang taghunadman mao ang
pagpadayág nga nakasabot siya sa pangutána.
Pananglit,
ang usa ka Bisayâ pangutan-on, "Mokaon ba ka og tiíl sa manók? = Will you eat the legs of a chicken?"
Kon mobalíbad, ang gamiton nga pulong mao ang "dílì = no". Kon moúyon, ang gamiton mao ang timang nga pulong
"mokáon = will eat". Kon
gamiton nga tubag ang pulong "O" o "Oo = yes", hayan nga dilì siya masabtan. Ang pulong "O"
nagkahulogan usab og "ulo = head",
samtang ang "Oo" mahimong masabót nga uló gayod sa manók ang iyang
buót ug dilì tiíl kay iya man nganì nga gibalik-balik pagsúlti.
Kon
adunay pakigpulong nga buháton, ang magsusúlti magkinahanglan og sagipó (redundancy) ug pag-usab-úsab sa pagsulti
sa mao gihapon nga ipasabót. Ang tumóng mao nga mahibaloán ang mítnà (idea) sa nagsúlti. Ang magsúlti mahimong
moingón, "Si Maria usa ka makabibíhag, maányag, ug matahom nga babáye. = Maria is a captivating, beautiful, and
alluring woman". Sa Iningles gipahimangnóan ka nga dilì mogamit sa mga
sagipó (redundancy) nga pulong. Sa
Binisayâ giáwhag ka nga mogámit sa sagipó nga pulong aron matínò kon unsa ang
imong mítnà nga ipasabót.
Kon
mangutana ka sa Iningles, atong gipaábot nga ang tubag mahiuyon sa katuyoan sa
nangutana.
Sa
Binisayà, ang tubág magaagád sa mítnà sa nagtubág ug dilì sa nangutana.
Iningles
nga pangutana: “Where are you going?”
Tubag: “I will go to the comfort room.”
Ang “Where (Asa)” nagtumbok sa dapít
ug gitubag kini. Unsa ang imong buhaton didto, dili na kinahanglan ipangutana.
Binisayâ
nga pangutana: “Asa man ka padúlong?” Tubag: “Mangíhì ko (I will urinate).” Ang “Asa” walâ tubagá. Ang gitubág mao ang tuyò
sa nagtubag nga mangíhì siyá. Asa ka mangíhì, dili na kinahanglan ipangutana.
Ang
sagad nga patad sa Iningles nga pangutana magagikán sa kinutólan ngadto sa
linangkob. Sagad magasugod sa “Unsa, unsaon, kanus-a, ubp.” Ang “Ngano” giisip
nga pang-ulahi o dili na ba hinuon ipangutana.
Ang
patad sa Binisayà sagad magauná sa “Ngano”, ug sundan sa “Unsa”, ubp. Nagagikan
sa linangkob ngadto sa kinutólan.
Kinahanglan
nga ang mga magtutúdlò andam gayód sa pangutana nga “Ngano” tungod kay sagad sa
mga lumponíd sa ubós nga tulunghaán walâ magtukî sa “Ngano”.
KALAHIAN SA PAGPINIG SA PINULONGAN
Sa
matinagsa-tagsahón (isolating) nga
pinulongan, ang matag lítpong (syllable)
aduna nay kahulogán. Aron mapadayág ang bag-ong taghunâ (concept), ang mga lítpong pagatipon-tiponón ginamit ang linaín (special) nga látid. Ang mga pananglitan
niining maong bágay sa pinulongan mao ang Ininsek, Sayam (Thai), ug Bitnam
(Vietnam).
Ang
malinubay-lubáyon nga pinulongán mosalimuad (inflect or modify) sa punglíhok (verb) pinaági sa paglúbay (conjugation)
ug ang pungan (noun) o pulingalan (pronoun) pagausab-usabon pinaagi sa
pagdúhog (declension). Ang
pananglitan niini nga bagay sa mga pinulongan mao ang Iningles, Kinatsilâ,
Latín, Griyego, ug Sanskrit.
Ang
madinugtong-dugtongón (agglutinative)
nga pinulongán adunay sukaranan nga pulong (baseword).
Mga pulong kini nga aduna nay ipasabót. Aron pagbuhat sa bag-ong pulong, adunay
bahin sa usa ka pulong nga idugtong sa bahin sa lain nga pulong. Ang lain nga
pamaági mao ang pagkabít sa mga langgíkit (affixes)
ngánhà sa sukaránan nga púlong (baseword).
[Pahimángnò: Dilì sila gamótpulong (rootword)
kondílì sukaránan nga púlong. Ang gamótpúlong mao ang binúgtong nga pulong nga
aduna nay ipasabót. Ang sukaránan nga pulong nagasákop sa gamótpulong ug mga
pulong nga dinugtóngan na nga aduna nay ilang kaugalíngon nga kahulogán.]
Ang
pananglitan sa madinugtong-dugtongón nga mga pinulongán mao ang Binisayâng Sinugboanon,
Tagalog, Turki, ug Baski sa Espánya.
Sa
Binisayâ, ang pulong "dakbayán (city)",
maoy sangpotánan sa pagdugtong sa mga pulong "dakô nga báyan (big village). Pinaági sa sugisáyod (definition) atong gidakóp ang mítnà
pinaági sa paggámit sa DAK gikan sa "dakô (big)" ug atong gidúgtong sa pulong "bayan (village)" ug nahímo nang "dakbayán".
Ang
labing mahinungdánon nga pamaági sa Binisáyàng Sinugboanon aron paghimo sa
bag-ong mítnà mao ang pagdikít sa mga langgíkit sama sa "mo..",
"nag..", "..an", ug uban pa. Ang pagkasanáy (versatility) sa Binisayâ atong mahágdaw
sa kasayóran nga adunay kapín sa upat ka libo (4,220) nga iyang mga langgíkit.
Ang
Iningles, tungod kay nahisakóp man sa pinulongan nga malinubay-lubáyon, lahi
gayod siya sa Binisayâ nga madinugtong-dugtongón.
KALAHIAN SA HANAYSAY
Ang
hanaysay (syntax) gisugisáyod (defined) nga sangá sa pagtuón sa
pinulongan nga nag-atimán sa mga patád (pattern)
sa hán-ay sa mga pulong. Kining maong patád o hán-ay mao ang magpadayág sa buót
ipasabót nga kahulogan sa gisulti.
Tungod
sa atong gisulti sa itáas, atong maingon nga ang Iningles maoy pinulongan nga
maiyáhon (hypostatic) ug ang Binisáyàng
Sinugboanon maoy pinulongan nga mamitnáon (ideogramic).
Ang
maiyáhon nagpasabót og pagkaanáa sa ulusáhon o walay sama (distinct) nga kahímtang. Ang gipasabót mao nga sa Iningles, ang
gisulti sa kapahayág (sentence) mao
gayód ang gipasabót.
Ang
tawo nga nabánsay sa Iningles, moingon nga mao gayod kanâ ang buhat sa
kapahayág ug tinuod sab kuno kiní sa Binisayâ. Hinunóa, ang Binisáyàng
Sinugboanon lahî og pamaági.
Ang
batakán nga patad sa Iningles mao ang SUGPAY + PANAYAG + UGBAY.
Ang
batakán nga patad sa Binisáyàng Sinugboanon mao ang TIMANG (Comment) + TUMONG (Topic) + TUTOK (Focus).
Hinuon,
ang Binisayâ hilabihan kasumbalíhon nga makahimo pag-usáb sa patad nga dili
makausáb sa ipasabót.
Dumdomon
natò ang kapahayág, "Tambok si Pedro o Si Pedro tambok (Pedro is fat)". Sa Iningles, ang
kahulogan nga gipadayág sa patad nga han-ay (hanaysay) makít-an lang sulód sa
kapahayág ug walâ nay láing dapít. Kinsa ang támbok? Ang kapahayág nag-ingón
nga si Pedro.
Ang
Binisáyàng Sinugboánon usa ka mamitnáon nga pinulongán. Ang mamitnáon
nagkahulogan nga kinúhà gikan sa mítnà (idea).
Ang atong hunàhunáon mao nga ang gipadayág usa ka mítnà (idea) o panahóm (opinion)
sa nagsulti o nagsulat. Ang kahulogan anhà pangitáa sa mítnà o panahom sa
nagsulti. Kinsa ang tambok? Ang panahóm sa nagsulti mao nga si Pedro ang
tambok. Mahimong tinúod, mahimo pod nga dílì.
Apan
sa Iningles, pagasábton na kini nga pagpadayág sa kasayóran (fact) nga mao gayod ug walâ nay lain.
Ang tambok mao si Pedro, ug walâ nay laing kasayóran.
Sa
Iningles, ang kahulogán anhà pangitáa sa gipadayág mismo (itself). Mao nga atong gitawag ang Iningles nga maiyáhon (hypostatic). Sa Binisáyàng Sinugboanon, ang
kahulogán anhà pangitáa sa mítnà o túyò sa nagsulti mao nga atong gitawag nga
mamitnáon (ideogramic).
Katangdían
(Analogy): Aron sa dugang nga
pagpasabót, atong gamiton nga katangdian ang mga matang sa pagpintal.
Ang
maiyáhon nga pinulongang Iningles sama sa malutáhon nga pagpintal (impressionist painting). Ang malutahon (impressionist) nga mamimíntal mopintal
dinhà sa lona (canvas) sa tanang
pitsipitsi (details) nga iyang
makítà. Ang matumat (message) o mítnà
sa mamimíntal anaa sa lona. Kon motán-aw ka sa gipintal, mahimo nga imong
kalimtan ang nagpintal. Aron pagsabót sa matumat (message) ang imong gikinahánglan mao ra ang pagtán-aw sa gipintal
dinhà sa lona ug makahibalo ka na sa mítnà o matumat sa mamimíntal.
Ang
mamitnáon nga Binisáyàng Sinugboanon, sama sa alapaápon nga pagpintal (abstract painting). Kon motan-aw ka sa
alapaápon nga pinintal, ang una nimong lipákà (reaction) mao ang pagpangutána, "Unsa kahâ ang ipasabót niini
sa mamimíntal?" Dilì nimo mahimulág ang mamimíntal sa iyang alapaápon nga
pinintal. Kinahánglan imong pangitáon ang mítnà o túyò sa mamimíntal aron imong
masábtan ang matúmat (message) sa
gipíntal.
Sa
malutáhon nga pagpintal (impressionist
painting) ang tanang matumat ug ipasabot anaa na sa gipintal. Sama sa
pinulongan nga Iningles, ang tanang ipasabot anhà ra pangitáa sa gipadayág sa
kapahayág (sentence). Mahimo nga
kalimtan na nimo ang nagsulti apan masabtan gihapon nimo ang gipasabot pinaagi
sa pagtukib (analyze) sa gisulti.
Ang
alapaápon nga pagpintal (abstract
painting) mao lang ang pamaagi sa mamimintal alang sa pagpadayág sa iyang
matumat. Ang tinuod nga kahulogán anhà makítà sa mítnà o túyò sa mamimintal ug
dilì sa iyang gipintal. Sa samang pagkaági, sa Binisáyàng Sinugboanon, ang mga
pulong nga gisulti o gisulat atò nga lantáwon nga agianan lamang sa mítnà o
ipasabot sa nagsulti o nagsulat. Ang tinuod nga matumat anhà pangitáa sa utok o
hunàhúnà sa nagsulti o nagsulat.
KALAHIAN SA PANGLUDPONG
Ang
panglúdpong (morphology) nagkahulogán
sa paghán-ay ug katalían (interrelationship)
sa mga lúdpong (morphemes) sa pulong.
Ang pulong usab mao ang hulagway sa mga gipanglitók nga aduna nay kahulogán.
Ang Iningles ug ang Bisáyàng Sinugboanon adunay managláhì nga pamaagi sa pagbuhat
og pulong. Ang Iningles nagagámit sa sítpong (phoneme) samtang ang Bisáyàng Sinugboanon nagagamit sa lítpong (syllable).
Ang
sitpong mao ang kinagamayán nga lusók (unit)
sa paningog nga may kasahían aron mailá ang mga gipanglitók.
Sa
Iningles, ang tingog sa "s" ug "t" pagalahógon (combine) aron mahimo ang "st"
nga paningog sa pulong "stop".
Usahay ang Binisáyàng Sinugboanon mogamit sa sitpong apan kasagáran ang sitpong
pagalaktawán aron mahimo ang lítpong (syllable).
Ang
tingogán (vowel) [t], ang katingog (consonant) [k], ang katingog ug tingogán
[k/t], ang tingogan ug katingog [t/k], ug katingog-tingogan-katingog [k/t/k]
nga paglahog (combination) makamúgnà
sa litpong sa Binisáyàng Sinugboanon.
Ang
Binisayâ dílì mopadaílos (glide) sa
sitpong sa "s" ug "t" aron paglitók sa Iningles nga "stop". Aron pagsumáy sa tingog, ang
Binisayâ mohimo sa litpong "is" [t/k] ug "tap" [k/t/k] aron
pagbuhat sa tingog nga "istap". Ang Iningles nga pulong "school" sumayón sa malitpongon nga
Binisayâ sa "iskol".
Ang
katingog mao ang titik (letter) nga
kon atò nga litokón mohimo og babág dinhà sa bâbâ, ngabil, ngipon, dilà,
lingágngag, ilong, o tutunlan. Kon waláy babág nga mahimo sa bâbâ ug uban pa,
ang titik nga gilitok mao ang tingogán.
Adunay
mga katingog sa Iningles sama sa "c",
"f", "q", "v", "x", o "z"
nga walâ sa Binisayâ. Apan usab adunay katingog Binisayâ nga "ng" nga
walâ usab sa Iningles ug labí na gayód sa titik "mg" nga gigamit lang
sa Binisayâ nga "mga".
Ang
ulusahon nga kinaíya sa Iningles mao ang kahigayonan sa pagpadaílos sa mga tunóg
sa katingog ug tingogán. Kon duha o tulo ka tingogán ang padailóson sa paglitok
sa tunóg, mahimo na ang duhánog (diphthong)
ug tulunog (triphthong). Makahimo
niini ang pinulongang Iningles tungod kay naggamit kini sa sitpong. Mao nga
atong matawag ang Iningles nga masitpóngon (phonemic)
nga pinulongán.
Ang
Binisáyàng Sinugboanon dilì gayód molitók sa tingogan nga ilahog sa lain nga
tingogan. Sa atò pa, ang Binisayâ waláy duhánog (diphthong) o tulunog (triphthong).
Mao nga atong matawag ang Binisayâ nga malitpongon (syllabic) nga pinulongan.
Sa
Binisayâ, ang higayón lamang nga dilì matuman ang latid (rule) sa litpong mao ang kahis (circumstance)
sa mga alang-álang tingogán (semi-vowel)
nga "w", "y", ug "h".
Ang
alang-álang tingogan nga "w", kon sundan sa titik "o",
mahimong ipadaílos pinaagi sa pagwagtang sa tingogan nga "o". Ang
Binisayâ nga pulong "intáwon (what a
pity)" mahimong litokon nga "intawn". Hinunoa, ang litok nga
"intawon" ug "intawn" lunlon madawat.
Ang
alang-álang tingogan nga "y", kon sundan sa titik "e",
mahimong ipadaílos pinaagi sa pagwagtang sa tingogan nga "e".
Pananglitan, ang "kababayén-an (women
folk)" mahimong litokon nga "kababáyn-an".
Ang
mahitungod sa alang-álang tingogan nga "h" adunay diyotay nga
kalaínan. Ang iyang gánoy (influence)
sa kataposan nga litpong kanunay nga dilì tagdon, ilabi na kon isulat. Hinuon,
kon adunay idugang sa sukaranan nga pulong (baseword)
nga ulhinggikit (suffix), ang pagka anáa
sa "h" dihâ sa litpong kinahanglan idugang.
Pananglitan,
ang pulong Binisayâ nga "bása (read)"
adunay pinahungáw nga tunóg sa kataposan nga litpong. Ang ganoy (influence) sa "h" sama sa
"básah" dilì tagdon inigsulát. Apan kon mosulti ikaw nga
"basáhon (will read)", ang
"h" motúnghà. Ang ulhinggikit nga "..on" mahimo nang
"..hon".
Ang
lain nga kinaiya sa Binisáyàng Sinugboanon mao ang sumbalí (metathesis) sa mga titik. Pananglit ang
pulong "sulód = content"
mahimo nang "súdlan = put something
inside". Ang titik "l" ug "d" mabáylo na
pagpahilúnà. Ang sumbalí dilì sagad makítà sa Iningles.
Ang
lain pa nga kinaíya sa Binisáyàng Sinugboanon mao ang pagpuli sa mga titik.
Pananglit ang pulong "dágat = sea"
mahimong "manágat = to fish at sea".
Ang titik "d" gipulihan sa titik "n". Ang Iningles dilì
sagad mopuli sa mga titik sa sukarán nga pulong. Ang pulíhan sa Iningles mao
ang langgíkit.
Anía
ang látid sa Binisayâ unsáon pagpúli sa títik:
1.
Ang M mopúli sa mga titik B ug P: Bána (husband)—
na-Mana, Pulong— na-Mulong.
2.
Ang N mopuli sa mga titik D, S, T: Dágat— ma-Nagat; Sugba— ma-Nugba; Tubág— ma-Nubág.
3.
Ang NG mopuli sa titik K: Káon— ma-NGáon.
Ang
usa ka kinaíya sa Iningles nga walâ sa Binisayâ mao ang hilom nga mga titik ug
pagtítik nga dilì mao ang paglitók. Pananglitan ang Iningles nga "island" dilì mopatingog sa titik
"s" kon litokon ang pulong. Sa Binisayâ, ang tanáng titik patingogon
gayod. Hinunóa, patingogon pa man ngánì ang walâ isulat sama sa
"básah" nga isulat lamang nga "bása".
Sa
Iningles, ang pulong "colonel"
gilitók nga "kurnel". Sa malitpongon nga Binisayâ, ang "colonel" pagalitokon gayod
pinasubay sa litpong nga "ko-lo-nel".
Ang
lain nga kinaíya sa Binisayâ mao ang pagka matunógon (tonal). Adunay dághang mga pulong sa Binisayâ nga managsáma ang
pagkatítik apan mausáb ang kahulogán kon ibálhin ang lítpong nga pagpahimúg-at
sa tunóg.
Panánglit:
“láta = tin can” ug “latâ = rotten”. Ang mga pulong “bása = read” ug “basâ = wet”.
Sa
Iningles, nihít nimo mapálgan ang mga pulong nga managsáma ang pagkatítik nga
mausáb ang kahulogan kon imong ibálhin ang gipahimug-átan nga lítpong.
KALAHIAN SA HULOT SA PULONG
Ang
hulót (paradigm) sa pulong
nagkahulogán sa tamdanán nga pagpinig sa mga pulong nga giisip na nga patád (pattern) o sumbanán. Pananglitan, sa
Iningles, ang mga pulong gipinig (classified)
sa "Bahin sa Pagpamulong (Parts of Speech)". Kini sila mao ang pungan
(noun), pulingálan (pronoun), pungway (adjective), pungsay (adverb),
punglihok (verb), pangdugtongán (preposition), pangtuáw (interjection), ug tinípón (conjunction).
Niining
maong pagpinig, ang undánon (substantive)
nga mga pulong mao ang pungan (noun),
pulingálan (pronoun), pungway (adjective), pungsay (adverb), ug punglíhok (verb). Kini sila ang mga pulong nga
nagdala na og kaugalingon nga sumbanán nga kahulogán o hulót sa mga pulong.
Ang
Iningles atong maingón nga "mapabilínon" (homogenic) nga pinulongan, samtang ang Binisayâ ginaingón nga
"manguláon" (transmutic)
nga pinulongán.
Ang
pulong mapabilínon (homogenic)
nagkahulogan nga kinuhà sa sama gihapon nga kinaíya bisan og giunsa na
pagsalimuad (modify). Pananglitan sa
Iningles, ang punglíhok (verb)
gisugisayod nga mao ang pulong nga magpadayág sa lihok, pagka anáa (existence), o hitabô.
Sa
samang pagkaági, ang mga sugisáyod (definitions)
sa Iningles makahimo na nimo sa pag-ilá sa pungan, pulingálan, pungway, o pungsay.
Bisan og unsaon pa pagsalimuad kining mga pulonga, magpabilin lang gihápon sila
sa sama nga hulót o pinig.
Atong
dumdomon ang pulong Iningles nga "run".
Nagpasabót kini og paglihok busà gipinig kini nga punglíhok (verb) sa Iningles. Bisan pa og ang
"run" masalimuad ngadto sa
"running" magpabilin
gihapon nga punglihok. Ang pulong Iningles nga "house" gipinig nga pungan (noun).
Kon atong isalimuad aron mahimong "housing",
pungan lang gihapon kini. Apan kon atong isalimuad ngadto sa "housed" mahimo na siyang may
hulagway sa pagka punglíhok. Sa pagkatinúod, ang "housed" dilì matúod nga punglíhok. Ang higpit (strict) niya nga sugisayod mao ang
punglihókon (verbal noun).
Sa
batadílà (grammar) sa Iningles, ang
punglihókon mao ang undanon nga pulong (substantive
word) nga gigamit alang sa pagka punglihók. Ang tinúod nga pinig sa "housed" mao ang pungan. Gigamit
lang kini sa pagka punglíhok (verb),
mao nga gihinganlan kini og punglihókon (verbal).
Sa
Iningles, ang timíndog (original) nga
pinig sa gisalimuad nga pulong kanunay gayod nga mopatigbábaw, mao man ganì nga
gihinganlan ang Iningles nga mapabilínon (homogenic).
Ang
pulong manguláon (transmutic) gikan
sa pulong ngúlà (transmute). Ang
pagngúlà mao ang pag-usab sa kinaiya, hulma (form) o amúntay (quality).
Ang Binisáyàng Sinugboanon atong maingón nga pinulongán nga manguláon (transmutic).
Ang
Binisáyàng Sinugboanon aduna usab sa mga pulong nga undanon (substantive words) sama sa pungan,
pulingalan, pungway, punglíhok, ug pungsay. Hinuon, ang pinig sa matag pulong
mahimong mabálhin sa lain nga pinig pinaagi sa paggamit sa túkmà nga langgikit
(affixes). Tungod kay adunay kapín sa
4,000 ka langgikit ang Binisayâ, ang pagbálhin sa pinig dalî ra kaayo nga
himóon.
Ang
manguláon nga pulong atong mapinig sa "pungánon (nounal)", "pulingalánon (pronounal)", "pungwáyon (adjectival)", "punglihókon (verbal), ug "pungsáyon (adverbal)".
Kon
ang undanon nga pulong sa sama o lain nga pinig pagabalhinon ngánhà sa pungán,
ang bag-o nga pulong atong matawag nga "pungánon (nounal). Sa samang pamaagi, ang undanon nga pulong mabalhin aron
mahimong pulingalanon gikan sa nagkalainlain nga mga pinig sa mga pulong. Mao
gihapon ang sugisayod sa "pungwayon", "pungsayon", o
"punglihókon".
Ang
dilà nga Iningles adunay pungánon (nounal),
punglihokon (verbal) ug pungsáyon (adverbal). Apan walâ sa Iningles ang
ubang matang sa pagbalhin sa pulong.
Kon
ang Iningles nga pungan o punglihok dugangan sa ulhinggikit (suffix) nga "..er", ang
sangpotanan mao ang usa ka pungánon (nounal).
Pananglítan, ang pungan (noun) nga
"gun" kon langgikitan sa
"..er" mahimo nang "gunner".
Kining pulonga usa ka pungánon (nounal).
Ang punglihok (verb) nga "run" ug "build" mahimong "runner"
ug "builder" nga mga
punganon (nounal).
Ang
pungway (adjective) nga "dirty" ug pungan nga "fine (penalty)" mahimong punglihokon (verbal) kon dugangan sa langgikit "..ed". Ang punglihokon
mao ang "dirtied" ug "fined". Ang pungway (adjective) nga "nice" mahimong pungsayon (adverbal) kon dugangan sa
"..ly" ngadto sa "nicely".
Hinunóa, ang pagngúlà (transmutation)
sa Iningles diyotay ra.
Pananglitan,
ang Iningles dilì makabalhin sa pungsay (adverb)
ngadto sa punganon (nounal). Dilì
usab makahimo ang Iningles pagngúlà sa pungan (noun) ngadto sa pungwayon (adjectival).
Labi pang dilì makangúlà ang Iningles sa pulingalan (pronoun) ngadto sa laing matang sa pulong.
Ang
Binisayà makahimo pagbalhin sa "átò (ours)"
ngadto sa "maatóon (person who
desire to possess)" nga usa ka pulingálan ngadto sa pungwáyon (adjectival).
Sa
Binisáyàng Sinugboanon, ang pagngúlà (transmutation)
sa mga pulong mahitabô sa kinatibúk-an. Busà mao kini ang nahimong látid sa
Binisayâ.
Sa
Iningles, ang nahilaín nga pulong (separate
word) mahimo nang masugisayod ngadto sa kabahinan sa usa ka maundanon nga
pulong sama sa "run" nga
punglihok, "house" nga
pungan, ubp.
Sa
Binisayâ, ang nahilaín nga pulong (separate
word) dilì natò masugisayod nga pungan, punglihok, ubp. Ang matang o pinig
sa pulong unyà ra natò mahibaloi iniggamit na niini sa kapahayag (sentence) kay mag-agád man kini sa
langgikit nga atong gamiton. Ang matag pulong sa Binisayâ atò lang gayód nga
isipon nga usa ka sukaranan o dugokan nga pulong (baseword).
Pananglitan,
atong tukion ang Binisayâ nga pulong "dagan (run)". Kon atong gamiton ang latid (rule) sa Iningles, ang "dagan (run)" anhà mapinig sa punglihok (verb). Sa Binisayâ, isipon lang kini nga sukaranan o dugokan nga
pulong. Ang kataposan nga kahulogan mag-agád sa langgikit nga gamiton.
Kon
gamiton ang unánggikit (prefix) nga
"ma..", mahimo kining "madagan = can be ran". Kon gamiton ang tunganggikit (infix) "..in.." ug ulhinggikit
(suffix) "..an", mahimo
kining "dinaganán = manner of
running." Usa kini ka pungsayon (adverbal)
o pungwayon (adjectival). Kon atò
kining ngulaon (transmute) ngadto sa
"daganánan = place for running",
mahimo na kining pungánon (nounal).
Sa matag pinig, adunay ginatos (hundreds)
nga mga langgikit nga magamit. Dilì natò karon kini matukî tungod sa kakulang
sa panahon ug wánang (space). Igò na
nga inyong mahibaloan nga adunay unom ka gatos (600) ka mga langgikit nga
magamit aron pagpadayág sa panuyò nga tarás (imperative mood).
Atong
tukion ang Binisayâ nga pulong "dalaga = unmarried woman". Gamita kini sa kapahayág (sentence) nga, "Ang dalagingding
magdinalaga kon panagáhan na sa mga ulitawo. = A young maiden will behave as a lady when courted by bachelors."
Nan, unsaon man natò pag-ingón nga ang pulong "dalaga" usa ka pungan
(noun) nga dilì man nganì natò igkità
sa kapahayág tungod kay nangúlà na man? (Dalagingding, magdinalaga, panagahan).
KALAHIAN SA PANAHON
Ang
tawo adunay pamaagi sa pagmatikod (sense)
sa panahon sama sa nilabay na, karon, ug umaabot.
Sa
Iningles nga pinulongan, ang pamaagi sa pagmatikód mao ang panahóng (tense). Ang Binisayâng Sinugboanon
adunay lahî nga pamaagi tungod kay lahî man kini nga matang sa pinulongan. Ang
pamaagi sa Binisayâ mao ang paggamit sa kahimtang o kahigayonan sa panahon (aspect of time).
Sa
Iningles, ang nag-unáng mga panahong (primary
tenses) maoy kapusbuhat (function)
sa punglihok (verb). Ang ikaduha (secondary) nga panahong maoy kapusbuhat
sa pungsay (adverb) sama sa hingpit
nga labáy na (past perfect), hingpit
nga karon (present perfect), ug
hingpit nga umaabot (future perfect).
Ang
Iningles dilì motugot sa tunga-túngà o walay tinò nga panahong (indertminate or aorist tense).
Kinahanglan nga ang panahong (tense)
bahinon gayod sa nilabáy na, karon, ug umaabot. Nan karon, pananglitan kon walâ
ka mahibalo kon kanus-a mahitabô (kay tingali walâ man mahitabô) ang atong
igsapayan (subject matter), unsaon
man nimo pagpadayag sa Iningles?
Ang
tubag mao— dilì nimo mahimo sa Iningles. Hinunoa, ang dilì tinò nga panahong (indeterminate or aorist tense) ságad
mahitabô sa Binisayâ.
Pananglitan,
atong tukion ang kapahayág nga “Tambok si Pedro (Fat this Pedro)”. Walâ kini ing punglihok. Kon walay punglihok (verb) dilì nimo matinò sa Iningles ang
panahong (tense). Kay dilì man
tugotan sa latid (rule) sa Iningles,
ang “this”pulihan kini sa madugtongon
nga punglihok (linking verb) nga “is”. Ang Iningles mahimo nang “Pedro is fat”. Tungod sa “is” may panahong kini nga karon. Ang “was” alang sa panahong nga nilabáy na.
Bisan og “is” o “was” ang gamiton, dili túkmà ang paghubad kay gibutangan og
panahong (tense) ang walay panahong
nga Binisayâ.
Ang
Binisáyàng Sinugboanon usa ka mamitnáon (ideogramic)
nga pinulongan. Ang kahulogán sa pamahayag anhà pangitáa sa panahom (opinion), hunàhúnà (thought), o mítnà (idea)
sa nagsulti. Busà ang pamaháyag igò lang magpadayág sa kahimtang o kahigayonan
o mitnà sa panahon (aspect of time).
Ang
Binisáyàng Sinugboanon magpadayág sa kahimtang sa pahahon (aspect of time) niining mga pamaagíha:
1.
Pinaagi sa paggámit sa timaan sa panahon (time
marker) sama sa “ganina (a while ago)”,
“karon (now)”, o “unyà (later on)”, ubp; hilabi na sa mga
kapahayág (sentences) nga walay
punglihok (verb).
2.
Paggamit sa tinúyò (specific) nga mga
langgikit (adunay kapin sa 4,000) nga nagsutà sa:
a.)
Lihok o kahimtang nga nasugdan ug nahuman na. Agid-agid kini apan dili gayod
sama sa “past tense” sa Iningles.
b.)
Lihok o kahimtang nga nasugdan ug walâ pa mahuman. Agid-agid kini apan dilì
gayod sama sa “present tense” sa
Iningles.
k.)
Lihok o kahimtang nga nasugdan apan walâ/ dilì ka mahibalo kon anus-a mahuman.
Agid-agid kini apan dilì gayod sama sa “progressive
tense” sa Iningles.
d.)
Lihok o kahimtang nga walâ pa masugdi o walâ gayod buhata. Agid-agid kini apan
dilì gayod sama sa “future tense” sa
Iningles. [Pahimangnò: Malisod pagpadayág sa Binisayâ ang present tense sa Iningles. Gamit sa timaan sa panahon “karon = now” aron pagpadayág niini.]
Sa
Iningles, ang panahong (tense) maoy
kapusbúhat (function) sa punglihok (verb) o pungsay (adverb). Sa Binisayâ, ang kahimtang o mitnà sa panahón (aspect of time) maoy kapusbuhat sa mga
langgikit.
Sa
Binisayâ, kon buot nimo ipadayág ang tinúyò (specific) nga panahon sa kapahayág (sentence) nga walay punglihok, gamit sa mga pulong nga timaan sa
panahon (time markers). Pananglitan,
ang “Tambok si Pedro”, walâ mogamit sa punglihok busà dilì mailá sa Iningles
ang panahong (tense). Alang niadtong
tawo nga maguol nga walâ kini mahisubáy sa Iningles, gamit sa mga timaan sa
panahon. Kon atong dugangan sa pulong “karon = now”, mahimo nang “Tambok si Pedro karon” ug aduna nay mitnà (idea) sa “present tense” sa Iningles. [Pangutana lang. Ngano ba sab nga
maguol man kon dilì mahisubáy sa Iningles? Lahî nga pinulongán ang Binisáyàng Sinugboanon,
lahî sab ang iyang latid.]
Kon
ang unanggikit nga “gipa…” maoy idugtong, ang kapahayág mahimong “Gipatambok si
Pedro (Pedro was made fat)” ug aduna
ka nay mitnà sa “kahimtang nga nasugdan ug nahuman na”.
Kon
gamitan sa “Nagpa…”, mahimong “Nagpatambok si Pedro (Pedro made himself fat)”. Mao kini ang hulagway sa “kahimtang nga
nasugdan ug walâ pa mahuman”.
Kon
gamitan sa “Nagapa…”, mahimong “Nagapatambok si Pedro (Pedro allows himself to grow fat)”. Mao kini usa ka hulagway sa
“kahimtang nga nasugdan ug walay tinò anus-a mahuman”.
Kon
gamitan sa “Mopa…”, mahimong “Mopatambok si Pedro (Pedro will make himself fat)”. Mao kini usa ka hulagway sa “kahimtang
nga walâ pa masugdì”. Hinunoa, ang “kahimtang nga walâ mabuhat” managsama ang langgikit
nga gamiton bisan og milabay na ang panahon. Pananglitan, “Kaniadto, walâ
mopatambok si Pedro. = In former times,
Pedro did not make himself fat”.
KALAHIAN SA LIHOK
Ang
kalahian sa Iningles ug Binisayâ sa pagpaila sa lihok, malisod sabton o dawaton
sa tawo nga ang batadilà (grammar)
nga gitamód mao ra ang Iningles. Dilì tungod sa kalisod sa latid ug lagdà sa
Binisayâ, kondilì tungod kay malisod nila dawaton nga ang mga latid sa Iningles
sakop ug tipik lamang sa latid sa Binisayâ. Ang latid sa Binisayâ halapád kaysa
Iningles.
Sa
Iningles, ang punglihok maoy pulong nga nagpasabot sa lihok. Ang taghunâ (concept) sa lihok gikan sa mga pulong
nga gitawag natò og punglihok (verb)
o punglihokon (verbal).
Sa
Binisáyàng Sinugboanon, aduna usab ing mga pulong kansang mga kahulogán
nagpasabót sa lihok. Ginamit ang mga latid sa Iningles, atò kini silang mapinig
(classify) sa punglihok o
punglihókon. Hinuon, sa Binisayâ, ang tanang bagay (type) sa undanon nga pulong (pungan, pulingalan, pungway,
punglihok, ug pungsay) mahimong mangúlà (transmute)
ngadto sa punglihok. Ang pagpilì sa mga langgikit o lahog (combination) sa mga langgikit maoy makapadangat niini. Sa atò pa,
ang Binisáyàng Sinugboanon adunay labing lapad nga pamaagi kaysa Iningles sa
paghimo og punglihok ug punglihokon.
TINGOG UG TARAS (VOICE AND MOOD)
Sa
Iningles, ang tingog nga pamuhat (active
voice) ug tarâ (passive), ug ang
tarás (mood) nga panghináot (subjunctive), pangpahayágon (indicative), ug panúgò (imperative) maoy kábtang (property) o hiyas (trait) sa punglihok ug punglihokon. Kining hiyása anaa usab sa Binisáyàng
Sinugboanon.
Sa
Iningles, pinilì lang ang pulong nga punglihok ug punglihokon. Sa Binisáyàng Sinugboanon,
ang tanang undanon nga pulong (substantive
words) mahimong nguláon ngadto sa punglihok ug punglihókon. Búsà atong
mapaabot nga labing lapád ang latid sa Binisayâ.
Atong
tukión ang pulong Iningles “beat/strike
(búnal)”. Ang pulong beat (bunal) usa
ka punglihok nga pamúhat (active voice)
sa Iningles. Ang Iningles nga “beaten
(gibunalan)” usa ka punglihok nga tarâ (passive
voice). Ang latid sa Iningles magamit usab sa Binisayâ nga mga punglihok ug
punglihókon.
Atong
tukión ang Iningles nga beauty (anyag).
Ang maong pulong usa ka pungway (adjective)
sa Iningles. Ang Iningles nga beautify
(paanyágon), usa ka punglihokon (verbal)
ug pamuhat (active voice) sa Iningles.
Ang Iningles nga beautified
(gipaanyag), usa ka punglihokon ug tarâ (passive
voice).
Hinunóa,
ang Binisayâ nga “nagpakamaanyag (pretending
to be beautiful)” maoy usa ka pungway (adjective)
sa Binisayâng Sinugboanon. Sa latid sa Iningles, dilì untà makabaton og
paningog ang maong pulong tungod kay pungway (adjective) man kiní. Sa Iningles walay paningog ang pungway. Apan
sa Binisayâ, ang unanggikit nga “nagpaka..” nagpasabót og usa ka lihok o buhat.
Busà karon, atong matan-aw nga ang pungway (adjective)
sa Binisayâ adunay paningog (voice).
Mao kini usa ka kahimtang nga walâ sa Iningles.
Kinahanglan
nga ang latid ug pamalaod sa Binisayâng Sinugboanon atong ipadayág sa lain nga
pamaagi nga lapád o labaw pa kaysa Iningles aron dilì kita makabatón og
kalíbog.
TUYO SA BINISAYA (INTENTION):
Ang
Binisáyàng Sinugboanon usa ka mamitnáon (ideogramic)
nga pinulongan. Ang gipasabot anhà pangitaa sa tuyo (intention) o mitnà (idea)
sa nagsulti. Kon adunay gipasabot nga lihok, ang Binisayâng Sinugboanon mangítà
sa tuyò o mitnà sa nagsulti.
Kining
maong lihok atong mailá sa “gituyò nga lihok (intentional action)” ug “walâ tuyóa nga lihok (non-intentional action). Magamit kini sa tanang matang sa pinig sa
pulong ug dilì lang sa punglihok (verb)
nga mao ray adunay “voice” sa Iningles.
Niining
duruha ka kabahinanan, atong pangitaon usab kon ang naglihók mao ba ang
nagbuhat o mao ba ang gibuhátan o walâ bay tinò. Ang samang latid magamit usab
sa tarás (mood).
LATID SA BINISAYÂNG SINUGBOANON (RULES IN
BINISAYÂNG SINUGBOANON):
1. Gituyò nga lihok o tarás (Intentional action or mood).
a)
Ang naglihók mao ang nagbúhat (active).
b)
Ang naglihók mao ang gibuhátan (passive).
k)
Walay tinò nga lihok (indeterminatie
action).
2. Walâ tuyóa nga lihok o tarás (Non-intentional action or mood).
a)
Ang naglihók mao ang nagbuhat (active).
b)
Ang naglihók mao ang gibuhátan (passive).
k.)
Walay tinò nga lihok (indeterminate
action).
Pananglítan
1. “Gibunalan ni Juan si Pedro (Juan
beats Pedro)”. Ang naglihók nga si Juan, gituyò niya ang buhat nga bunalan
si Pedro. Búsà ang kapahayág (sentence)
maoy usa ka tinuyò ug pamuhat (Intentional
and active).
Pananglitan
2. “Nagpabunal si Juan ni Pedro (Juan
allows himself to be beaten by Pedro)”. Ang naglihók nga si Juan, gitúyò
niya nga siya ang buhatan sa pagbunal ni Pedro. Búsà ang kapahayág maoy usa ka
tinúyò ug tarâ (Intentional and passive).
Pananglitan
3. “Magpakabinunalán si Juan ni Pedro (Juan
will pretend to be beaten by Pedro)”. Ang naglihók nga si Juan, iyang
gitúyò nga daw buhátan siya sa pagbúnal ni Pedro. Apan ang tinuod nga pagbúnal
walâ mahitabô o walay tínò. Busà ang kapahayág ing usa ka tinúyò ug waláy tínò
(Intentional and indeterminate action).
Pananglitan
4. “Nabunalán ni Juan si Pedro (Juan
accidentally beats Pedro)”. Usa kini ka kapahayág nga walâ tuyóa nga pamúhat
(Non-intentional and active).
Pananglitan
5. “Nahibunalán si Juan sa pagdúol niya ni Pedro (Juan was accidentally beaten when he got near Pedro)”. Ang naglihók
nga si Juan maoy nakadawát sa búhat sa pagbúnal nga walâ tuyóa. Usa kini ka
kapahayág nga walâ tuyóa ug tarâ (Non-intentional
and passive)”.
Pananglítan
6. “Nagpakabinunalán si Juan (Juan
pretended to be accidentally beaten)”. Ang lihok usa ka tinuyò nga walâ
tuyóa. Walâ kitay laing mahimo kondilì pagpinig niini nga walâ tuyóa ug walay
tínò (Non-intentional and indeterminate
action).
KALAHIAN SA PAGKAMADANIHON
Ang
matag pinulongan adunay pamaagi sa tánol (formal)
nga ipasabót sa gisulti ug inatô (informal)
nga ipasabót.
Sa
Iningles, ang tánol nga súlti labáw kamadanihon (cogent) kaysa inatô nga súlti. Ang ipasabót mao nga sa Iningles,
ang tánol nga sulti o mga pulong, nagdalá sa úgdang o búg-at nga kahulogan.
Sa
Binisayâ, ang inatô nga pagkasúlti nga nagdalá sa mga pungliway (particles of speech) labáw kamadaníhon
ang ipasabót kon itándì sa tánol nga pagkasúlti.
Ang
Binisayâ adunay dághang mga punglíway nga waláy túmbas sa Iningles. Ania ang
ubán nga mga pungliway nga maóy makapamadaníhon sa gisúlti nga Binisayâ: A, Aber,
Adá, Aw, Ba, Bayâ, Bítaw, Búti, Kay, Dâ, Gánì, God, Gayód, Ha, Hinúon, Kahâ,
Kíntà, Kunó, Lagí, Lang, Man, Na, No, O, Uy, Pa, Pod, Ra, Sad, Tingáli, Tuhô,
Túod, ug Untà.
Sa
Iningles mahimo nga mosulti ka nga “That
is why I tell you to do it. = Maó kanâ nga gisultihan ko ikaw nga buháta
iní.” Sa Iningles, usa lamang kini ka yáno nga pagkasulti. Kon buót ka sa
mapugsánon ug madaníhon nga pagkasúlti, imong pulíhan ang “tell” sa tánol nga púlong “enjoin”.
Ang “That is why I enjoin you to do it”
maoy tánol nga pagkasulti nga gamiton sa hukmánan o sa hárì nga dílì gayód
kabalibáran.
Ang
hubad sa Binisayâ nga “Maó kanâ nga gipugós ko ikáw nga buháta iní”, giísip sa
Binisayâ nga dílì matárong nga pagkasúlti. Ang maóng pagkasulti dílì madaníhon
(cogent) sa Binisayâ. Adúna kiní
pasumbíngay sa pagdáog-dáog inay sa maáyong pagbátì.
Kon
buót ka sa madaníhon nga Binisayâ, gámit sa mga punglíway sama sa “man” ug
“bítaw”. Labing madaníhon ang “Mao man bítaw nga gisultihan ko ikáw nga buháta
iní”. Kon buót ka nga labáw pa gayód kamadaníhon, gámit sa labing dághan nga
mga punglíway. Sama sa “Maó man gayód bítaw lagí nga gisultíhan ko ikáw nga
buháta iní há!”
Sa
Iningles, ang sagipó (redundant) nga
pagkasúlti giísip nga dílì maáyo. Apan sa Binisayâ, tungod kay ang pangitáon
mao man ang túyò (intention) o mítnà
(idea) sa nagsúlti, labíng maáyo ang
sagipó aron mapahimug-átan ug mahímong madaníhon ang gisúlti.
Ang
Binisayâ adunay paági sa pagtawág sa táwo nga nagpaíla og pagpánggà. Ang
tigúlang atong táwgon og “Iyò” kon laláki ug “Iyà” kon babáye. Ang batán-ong
babáye atong táwgon og “Inday”, “Indayón”, “Neneng”, ubp. Ang batán-ong laláki
atong tawgon og “Dudong”, “Dúdoy”, “Ondò”, “Ondoy”, “Lúlong”, ubp.
Ang
Iningles nga “Old man”, “Little girl”, ug “Kid”, dílì gayód túkmà nga húbad.
Ang
Binisayâ adúnay mga púlong pagtáhod sa mga magúlang nga walâ sa Iningles. Aduna
kitáy “Manóng/ Manáng”, “Mánoy/Mánay”, “Ingko/Insi”, “Máno/Mána, Mandíng,
Andíng”.
Búsà
ang pagkamadaníhon (cogency) sa
pinulongán, malisód na nátò pagtándì ang kalahían tungód kay kasagáran walâ may
túmbas sa Iningles.
HÍPLÌ SA A, I, U-O SA MGA LANGGIKIT
Ang
karaan nga sinulatán sa Binisayâ walâ mogamit sa ilang mga titik nga tumbas sa
A, I, U, nga ipaúna o ipasunód sa katíngog aron mahimo ang lítpong. Ang túldok
sa tingogán ang nagpadayág niini.
Sa
sinugdanan, ang Binisáyàng Sinugboanon aduna lamay tulo (3) ka mga túldok sa
tingogán nga makapadayág sa A, I, U. Mapuslanon kini sa karaan nga sinulatan sa
Binisayâ. Ang sinulatan sa katingog sa karaang Binisayà giisip nga adunay
paningog nga “A”. Kon adunay tulbók sa itáas mahimo nang “I”. Kon ang tulbok
anhà sa ubos, mahimo nang “U”. Pananglit, ang G adunay tingog nga “ga”, Ġ
adunay tingog nga “gi”, ug Ģ adunay tingog nga “gu”.
Ang
mga Katsilà maoy nagpasiúgda sa O ug E dugang pa sa A, I, U. Karong panahóna
nagagámit na kita sa lima (5) ka tingogán. Apan sa pagkatinúod walay kalahían
and U ug O, ug ang I ug E. Ang ilang kalaínan mugnà lamang sa mga paggamit sa
kabag-óhan.
Ang
Binisáyàng Sinugboanon usa ka pinulongán nga mamitnáon. Ang kahulogán anhà
makítà sa túyò o mítnà sa nagsulti. Ang Binisáyàng Sinugboanon usa usab ka
pinulongan nga madinugtungdugtongón. Dakóng pulós niini ang mga langgíkit.
Nahibaló
ka ba nga ang Binisáyàng Sinugboanon aduna diay latid aron pagpahibaló sa
kahulogan nga ipadángat sa mga langgikit nga nagdala sa “A”, “I”, ug “U o O”?
Ania ang linangkob nga mga látid:
1.
Ang mga langgikit nga naggamit sa “I”, sama sa “i..”, “..i”, “mi..”, “..in..”,
ubp. magpasabót sa lihok nga buhaton dihâ sa tumóng (topic) o tútok (focus)
nga pulong.
2.
Ang mga langgikit nga naggamit sa “A”, sama sa “..a”, “..an”, ubp. magpasabót
sa kahímtang sa tumóng o tutok nga pulong.
3.
Ang mga langgikit nga naggamit sa “O o U”, sama sa “um..”, “..um..”, “mo..”,
“..on”, ubp. magpasabót sa lihok o kahimtang nga umaábot o walâ gayod mahitabô.
a.)
Ang langgikit nga naggamit sa “O” magpadayág sa mitnà nga tutókan ang umaábot
nga lihok.
b.)
Ang langgikit nga naggamit sa “U” magpadayág sa mitnà nga tutókan ang umaábot
nga kahímtang.
Pananglítan
I:
Atong
tukión ang pulong “abli = open” ug
gamit sa mga ulhinggikit nga “hi”, “ha”, ug “hon”.
1.
“Ablihi kanang pultahán. = Open that door.”
Kining maong kapahayág nagpasabot sa mítnà sa usa ka súgò o hangyò sa paglíhok
aron mabúksan ang pultahan. Mahimo pod nga imong iták-op pagbálik.
2.
“Ablíha kanang pultahán. = Open that door”.
Kining maong kapahayág nagpasabót sa mítnà nga ibutang nimo ang pultahan sa
kahimtang nga kanunay nga bukás. Dilì mahimo nga imong iták-op pagbálik.
3.
“Ablíhon kanang pultahan. = The door is
to be opened.” Kining maong kapahayág nagpasabót nga sa umaábot nga panahón
pagabúksan ang pultahán.
Pananglítan
II:
Atong
tukión ang pulong “dagan = run” ug gamit sa unanggikit “mo..” ug tunganggikit
“..um..”.
1.
“Modágan pa bitáw si Pedro, walâ lagí siya madákpi. = Pedro was able to run, that is why he was not caught.” Walâ
mahitabô ang kahímtang nga madákpan si Pedro, busà ang langgikit alang sa
umaábot “mo..” mao gihapon ang gamiton. Ang gipasulábi mao ang mítnà sa lihok
sa pagdágan.
2.
“Dumágan pa bitáw si Pedro, walâ lagí siya madákpi”. Ang tunganggikit “..um..”
naghátag og pahimúg-at sa kahimtang nga mao ang pagdágan ni Pedro.
Pananglítan
III:
Atong
tukión ang mga pulong “tápad” ug “túpad”. Kining duha ka pulong lunlon nagkahulogan
og pagkadúol sa isigkílid. Sagad ang Bisayâ dilì mohatag og kalahían niining
mga pulonga. [Pahimangnò: Ang sumbanan nga pulong mao ang “ampad”.]
Human
sa pagbása ninyo sa mga latid nga gihisgótan sa itáas, inyong maalinggatán ang
kalahían. Ang “ta..” nga unanggikit nagpasabot sa kahimtang nga anaa na,
samtang ang “tu..” nagpasabót sa kahimtang nga umaábot.
Ang
imong isulti mao ang, “Nagtápad sila. = They
are beside each other”, ug “Pagtúpad mo. = Be beside each other”.—

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Got this from my college classmate – Jose Yparaguirre. I am posting this because most of the time having “nosebleed” moments refer to situation when we have a difficult time with a foreign language. ┬áCheck out how well you can translate the paragraphs below:
“Ang kinabuhi nato sama sa usa ka basurahan. Sulod niini ang mga nagtapun-og ug gilangaw natong mga kagahapon. Adunay mga gum-os nga gugma, lata ug gi-ulod nga mga pagmahay, mga silopin sa kasilag ug mga botelya sa kasaypanan. Kun kini dili nimo ilaba, mamahimo kining BARA sa imong mga PANGANDOY.
Mao, balik-lantaw sa nangagi aron matugkad ang kinauyukan ug lintunganay niining tanan sa kasamtangang panahon aron ugma damlag makab-ot ang gihanduraw ning atong tanlag.
Higala, kinsay nag-ingon nga english lang ang maka -nosebleed”?
Good day!


text:
BUTUAN CITY – Gika-alarma sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) Caraga ang taho nga nadawat nga pipila ka mga drug pushers ang nigamit og menor de edad isip drug runner.
Wednesday, May 6, 2015
Bata Gihimong Drug Runner
Ni Alex Mapoy
BUTUAN CITY – Gika-alarma sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) Caraga ang taho nga nadawat nga pipila ka mga drug pushers ang nigamit og menor de edad isip drug runner.
BUTUAN CITY – Gika-alarma sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) Caraga ang taho nga nadawat nga pipila ka mga drug pushers ang nigamit og menor de edad isip drug runner.
Gikabutyag ni PDEA Caraga Regional Director Julius A. Navales, na alarma ang iyang buhatan human nakadawat sa maong taho nga gigamit na sa pipila ka drug pushers ning rehiyon ang pipila ka menor de edad sa pagpayuhot og drugas.
Dugang ni Navales, dili kini angayan nga himuon sa mga drug pushers ngadto sa mga bata sanglit mga inosente pa kini.
Pamugos sa direktor, dili makatarunganon nga pahimuslan sa mga drug pushers ang kalinghod sa pangidaron sa mga bata aron maoy matulakon og shabu.
Nag-unang hinungdan nganong nigamit na og menor de edad ang mga drug pushers sanglit kon ugaling madakpan sa awtoridad, dili kini puwedeng mapasakahan og kaso.
Sa higayon nga kini madakpan, itugyan ra kini ngadto sa Department of Social Welfare and Development (DSWD) aron magiyahan sa matarong nga dalan.
“Meron tayo na report na ginagamit na tagahatid ng druga ang mga menor de edad. Alam nila na kung menor de edad, hindi masampahan ng kaso.”
“Siyempre naman, hindi dapat gamitin ang mga bata. They are taking advantage, kasi, hindi ito makakasohan,” pahayag ni Navales.
Subay niini, nagbahad ang opisyal nga sa higayong masakpan ang mga drug pushers nga nigamit og menor de edad, ila kining taralon ngadto sa hukmanan.
Nihangyo usab ang opisyal ngadto sa mga ginikanan nga bantayan ug dili pasagdan ang mga anak aron dili kini malambigit sa iligal nga drugas.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
TOPIKO SA KOBER | MAKABENEPISYO KA BALA SA PAGPANGAMUYO?
May Nagapamati Bala?
Para sa iban nga tawo, ang pangamuyo uyang lang sang tion kag wala sing nagapamati sa sini. Ang iban nangamuyo pero pamatyag nila wala sila ginasabat. Ginhanduraw sang isa ka atiesta kon ano ang iya ginahunahuna parte sa Dios, dayon nangamuyo sia: “Sabta ako bisan hutik lang.” Pero suno sa iya, “wala gid nagsabat” ang Dios.
Pero nagapasalig ang Biblia nga may Dios nga nagapamati sa mga pangamuyo. Ginrekord ini sa Biblia para sa katawhan sang una: “Kahamut-an ka niya [Dios] kon mabatian niya ang imo pagpangayo sing bulig; sabton ka niya gilayon kon mabatian niya ini.” (Isaias 30:19) Ang isa pa ka bersikulo sang Biblia nagsiling: “Ginakahamut-an Niya ang pangamuyo sang matarong.”—Hulubaton 15:8.
Nangamuyo si Jesus sa iya Amay, “kag ginpamatian ang iya mga pangamuyo.”—Hebreo 5:7
Ginsambit man sa Biblia ang mga halimbawa sang pila nga ginpamatian ang ila mga pangamuyo. Ang isa ka teksto nagsiling nga si Jesus “nagpangabay . . . sa Isa nga makaluwas sa iya” kag “ginpamatian ang iya mga pangamuyo.” (Hebreo 5:7) Ang iban pa nga halimbawa mabasa sa Daniel 9:21 kag 2 Cronica 7:1.
Kon amo, ngaa nagabatyag ang iban nga wala ginasabat ang ila mga pangamuyo? Agod pamatian kita, dapat mangamuyo kita kay Jehova, * ang Dios sa Biblia, kag indi sa iban nga dios ukon sa mga katigulangan. Ginapatuman man sang Dios nga mangamuyo kita “suno sa iya kabubut-on”—para sa mga butang nga iya nahamut-an. Kon amo sini ang aton ginapangamuyo, ginapasalig kita sang Dios nga “magapamati sia sa aton.” (1 Juan 5:14) Gani, agod pamatian ang aton mga pangamuyo, kinahanglan nga makilala naton ang Dios sa Biblia kag tun-an kon ano ang iya kabubut-on.
Madamo ang nagapati nga ang pangamuyo indi lang isa ka rutina kundi ginapamatian ini kag ginasabat sang Dios. Si Isaac nga taga-Kenya nagsiling: “Nangamuyo ako agod mahangpan ang Biblia. Wala madugay, may nagpalapit sa akon kag nagtanyag sang bulig nga kinahanglan ko.” Luyag untatan ni Hilda nga taga-Pilipinas ang pagpanigarilyo. Pagkatapos sang sulitsulit nga kapaslawan, nagpanugda ang iya bana, “Ngaa indi ka mangamuyo sa Dios?” Ginsunod niya ang laygay kag nagsiling: “Nagdayaw gid ako kon paano Niya ako ginbuligan. Amat-amat nga nadula ang gana ko sa pagpanigarilyo. Nauntatan ko ini.”
Interesado bala ang Dios sa pagbulig sa imo nga himuon ang mga butang suno sa iya kabubut-on?
^ par. 6 Jehova ang ngalan sang Dios suno sa Biblia.


text:
Monday, November 30, 2015
TUESDAY OF THE 1ST WEEK OF ADVENT (YEAR C)
LUKAS 10:21-24. UNSA MAN ANG PINAKAHABOG NGA MATANG SA KAHIBALO UG UNSAON MAN NATO PAGKAB-OT NIINI? Ang pinakabililhong matang sa kahibalo mao ang kahibalo mahitungod sa Ginoo. Bisan unsa pa kadaghan ang mga butang nga nahibal-an sa usa ka tawo, wala kini bili kon ang maong tawo wala makaila sa Ginoo. Atong masabtan kang Kristo nga ang kahibalo ug pagka-ila sa Dios makab-ot lamang sa mga tawo nga adunay malumo ug mapaubsanong kasingkasing. Ang tawo nga garboso ug mapahitas-on dili gayod makaila kinsa ang Dios. Aron mailhan ang Ginoo, kinahanglan maghatag kita og igong panahon alang sa pag-ampo ug pagpamalandong sa Iyang mga Pulong. Ang Englist poet nga si John Milton nag-ingon: “The purpose of learning is to know God, and out of that knowledge to love Him and imitate Him.”
Posted by Abet Uy at 9:21 PM No comments:
Sunday, November 29, 2015
MONDAY OF THE 1ST WEEK OF ADVENT (YEAR C)
MATEO 4:18-22. UNSA MAN ANG PAGTULON-AN NGA ATONG MAKAT-ONAN SA KAPISTAHAN NI SAN ANDRES, USA SA PINAKAUNANG SUMUSUNOD NI KRISTO? Diha sa ebanghelyo, nailhan nato si San Andres nga tigdala og mga tawo ngadto sa Dios. Pananglitan, siya ang nagdala sa iyang igsoon nga si Pedro ngadto kang Hesus; siya ang nagpaila-ila sa usa ka pundok sa mga pagano ngadto kang Kristo; siya usab ang nagdala sa usa ka bata nga may 5 ka pan ug 2 ka isda ngadto kang Hesus. Sumala sa atong kasinatian, dili sayon ang pagdala og tawo ngadto sa Dios. Nanginahanglan kini og dakong gugma ug pasensya. Adunay nag-ingon, “Your greatest contribution to the Kingdom of God may not be something you do but someone you raise.” Dinasig ni San Andres, molihok unta kita sa pagkabig og mga tawo, kapamilya ug kahigalaan, ngadto sa Ginoo.
Posted by Abet Uy at 6:19 PM No comments:
Saturday, November 28, 2015
1ST SUNDAY OF ADVENT (YEAR C)
Lukas 21:25-28, 34-36
Gisugdan nato karong Domingoha ang panahon sa “Adbyento”, nga maoy unang panahon sa Liturhikanhong Kalendaryo sa Simbahan. Ang pulong Adbyento nagagikan sa Latin nga adventus, nga nagpasabot og Pag-abot. Kinsa man ang muabot? Walay lain kondili si Hesus nga atong Manunubos. Ang Adbyento mao ang panahon nga gihatag sa Simbahan kanato aron kita mag-andam sa kaugalingon alang sa mahimayaong pag-abot sa Mesiyas.
Ang pinaka-inilang simbolo sa Adbyento mao ang Advent Wreath. Giporma kini nga lingin, nga may kolor nga green (simbolo sa walay kinutobang kinabuhi nga gidala ni Kristo). Giugbokan kini og upat ka kandila (kolor violet, gawas sa ikatulo nga kolor rose) nga nagrepresentar sa upat ka semana sulod sa Adbyento. Sa unang Domingo dagkotan ang unang kandila, sa ikaduhang Domingo, dagkotan ang duha ka kandila, hangtod nga sa ikaupat nga Domingo, upat na ka kandila ang magsiga. Sa taliwala sa Advent Wreath, anaa ang ikalima nga kandila nga puti og kolor. Kini mao ang simbolo ni Kristo, ang kahayag sa kalibotan. Dagkotan kini inig abot sa Pasko, kanus-a atong handomon ang pagkatawo sa Ginoo.
Sa panahon sa Adbyento, dili lang ang kasumaran sa Pagkatawo ni Kristo maoy atong gipaabot kondili apil usab ang adlaw sa iyang Ikaduhang Pagbalik (Second Coming of Christ). Ang ebanghelyo ni San Lukas karon naghulagway mahitabo ning maong panahon. Sa unang pagpaminaw, daw bati-on kita’g kahadlok tungod kay mahitabo man ang kaguliyang sa kalangitan, kadagatan ug kayutaan; ubanan pa kini og pagtiyabaw sa katawhan tungod sa kalisang. Apan, sa kaulahi-an, atong masabtan nga ang Ikaduhang Pagbalik ni Kristo magdala diay og kadaugan sa mga anak sa Dios. Matod pa ni San Lukas: “Makita nila ang Anak sa Tawo nga munaog sa kapanganuran uban sa gahum ug dakong himaya. Inig sugod og kahitabo niini, hangad ug ipataas ang inyong mga ulo tungod kay ang inyong kaluwasan nagkaduol na!”
Andam na ba kita sa pag-abot o pagbalik sa Ginoo? Labing siguro, daghan kanato motubag nga dili pa. Aduna pay mga hugaw ug sayop sa atong kinabuhi nga angay pang limpyohan ug tarungon. Aduna pa kitay mga relasyon nga nangaguba ug aduna pay binuhatan nga salawayon. Kini ang hinungdan ngano nga adunay Adbyento. Gihatagan kita sa Simbahan og kahigayonan sa pagtangtang sa mga maot sa atong kinabuhi. Upat kini ka semana sa pagpanglimpyo, pagpakighiuli, pagtul-id, ug pagbag-o.
Busa diay, kining upat ka semana nga pagpaabot dili sama sa pagpaabot sa trak de pasahero nga laayon ta’g hinulat. Dili ni sama sa pagpaabot sa atong turno sa banko nga wala tay buhaton kondili maghulat nga tawgon ang atong pangalan. Ang pagpaabot panahon sa Adbyento usa ka panahon nga daghan ta’g buhaton. Sa iyang sulat sa taga Tesalonika, si San Pablo nag-agni sa katawhan nga dili mapuno sa kahadlok samtang nagpaabot sa Ginoo. Hinoon, angay nilang pun-on ang kaugalingon sa paghigugma sa usag-usa. Kini usab ang atong buhaton ning panahon sa Adbyento. Dili nato usikan ang kahigayonan nga gihatag kanato sa Dios. Buhaton nato kutob sa mahimo ang pagpakita og gugma ngadto sa usag-usa kay kini maoy maghatag og kahulogan sa atong Pasko, ug kini usab ang mag-andam kanato sa ikaduhang pagbalik sa Ginoo.
Pamalandongan nato kini:
1. Unsa man ang mga maot ug hugaw sa atong kinabuhi nga angay natong tarongon ug limpyohan ning panahon sa Adbyento?
2. Unsaon man nato pagpadayag ang atong gugma ngadto sa atong mga silingan, ilabina ngadto sa mga nanginahanglan?
Posted by Abet Uy at 5:33 PM No comments:
Friday, November 27, 2015
SATURDAY OF THE 34TH WEEK IN ORDINARY TIME (YEAR B)
LUKAS 21:34-36. KAMATAYON – ANGAY BA KINING TALIKDAN O PANGANDAMAN? Daghang mga tawo mahadlok mamatay ug dili ganahan maghunahuna sa kataposan sa ilang kinabuhi. Lingawon nila ang ilang kaugalingon pinaagi sa mga kalibotanong butang ug kalihokan. Tungod niini, muabot kanila ang kamatayon nga dili sila andam. Si Hesus nagpahimangno: “Ayaw kamo’g patuyang sa pagkaon ug pag-inum sa makahubog nga ilimnon, ug ayaw kamo padaog sa mga kabalaka mahitungod ning kinabuhi-a, kay tingali unya’g hikalitan kamo niadtong adlawa.” Kining ebanghelyo magdasig kanato sa pagpuyo og moral nga kinabuhi, nga adunay panglantaw sa kinabuhing dayon nga nagpaabot human ning kinabuhia. Si Leonardo da Vinci nag-ingon: “As a well-spent day brings happy sleep, so a life well spent brings happy death.”
Posted by Abet Uy at 11:14 PM No comments:
Thursday, November 26, 2015
FRIDAY OF THE 34TH WEEK IN ORDINARY TIME (YEAR B)
LUKAS 21:29-33. MASAYRAN BA NATO ANG ORAS SA PAGBALIK SA GINOO? Ang adlaw sa ikaduhang pag-abot ni Hesus dili nato mahibaloan; ang Dios Amahan lamang ang nasayod niini. Apan, bisan dili masayran, ang pagbalik sa Ginoo atong mapangandaman. Ang sambingay sa Kahoy'ng Igera nagtudlo nga ang Ginoo maghatag og mga ilhanan aron kita makaandam sa Iyang pagbalik. Busa, gidasig kita nga magpabiling mabinantayon sa mga timailhan nga ihatag kanato sa Dios diha sa atong kinabuhi. Ang Ikaduhang Pag-abot sa Ginoo makalilisang para sa mga daotan; apan usa kini ka bulahang adlaw para sa mga matarong nga dugay rang nangandoy nga makig-uban Kaniya. Sa atong pagpaabot, hinumduman nato ang giingon ni San Agustin: “Faith is to believe what you do not see; the reward of this faith is to see what you believe.”
Posted by Abet Uy at 9:17 PM No comments:
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
Okra Nindot Itambal sa atong mga Balatian sa Lawas
KINING Okra maoy kumon nga pinulungan sa atong nasud sa Pilipinas ug sa English gitawag gihapon kini ug Okra, samtang ang iyang Scientific name mao ang Abelmoschus esculentus L.
Ang Okra puno kini sa Vitamins A ug C ingon usab sa Iron ug Calcium, nga makatambal sa mga sakit sama sa Demulcent, emollient, sudorific, cooling, carminative, stimulang, cordial, antispasmodic.
Unsaon sa pagamit sa pagpanambal, mao kini ang inyong buhaton. Magpabukal ug tubig uban sa linghod nga bunga mag-inum ka sa usa ka baso matag human nimo sa pamahaw, pani-udto ug panihapon.
Sa sakit nga labad ang ulo o sakit sa ulo, hilanat, givaricose nga ugat ug arthritis, magkuha sa iyang gamut sa Okra imong hinloan ug makuha usab ug usa ka litrong tubig imong pabukalan sulod sa tulo ka minutos. Sala-on nimo ayha ihaplas ngadto sa imong lawas o panit kon asa ang nagsakit.


text:
2 Apang, subong nga sadto may nagluntad nga butig nga mga manalagna sa katawhan sang Israel, may magaluntad man nga indi matuod nga mga manunudlo sa tunga ninyo.+ Magapasulod sila sing tago sang mga sekta, nga makaguba sang inyo pagtuo kag ipanghiwala nila bisan ang tag-iya nga nagbakal sa ila.+ Gani magaresulta ini sa ila madasig nga kalaglagan.2 Madamo man ang magasunod sa ila matampalason nga mga paggawi,*+ kag bangod sa ila pakalainon ang dalanon sang kamatuoran.+3 Subong man, bangod sa ila pagkamahamkunon, hingalitan nila kamo paagi sa himuhimo nga mga sugilanon. Apang, ang paghukom sa ila, nga madugay na nga nadesisyunan,+ wala nagahinay, kag ang ila kalaglagan wala nagatulog.+4 Ang Dios wala gid magpugong sa pagsilot sa mga anghel nga nakasala,+ kundi ginhaboy sila sa Tartaro,*+ kag nakadenahan* sa mangitungito nga kadudulman agod itigana sa paghukom.+5 Kag wala sia magpugong sa pagsilot sa dumaan nga kalibutan,+ apang ginluwas niya si Noe, nga isa ka manugbantala sang pagkamatarong,+ kaupod sang pito pa+ sang nagpadala sia sang baha sa kalibutan sang indi diosnon nga mga tawo.+6 Ginsilutan man niya ang mga siudad sang Sodoma kag Gomorra; paagi sa paghimo sini nga mga siudad nga abo,+ nagpahamtang sia sang sulundan sa mahanabo sa indi diosnon nga mga tawo sa palaabuton.+7 Ginluwas niya ang matarong nga si Lot,+ nga natublag gid sa matampalason nga paggawi* sang indi matinumanon sa kasuguan nga mga tawo—8 kay adlaw-adlaw, nagaantos ang matarong nga kalag* sining matarong nga tawo bangod sang ila malinapason nga mga buhat nga iya nakita kag nabatian samtang nagaistar sia sa tunga nila.9 Gani, nakahibalo si Jehova* kon paano luwason sa pagtilaw ang mga tawo nga may diosnon nga debosyon,+ kag nakahibalo man sia kon paano itigana sa kalaglagan* ang indi matarong nga mga tawo sa adlaw sang paghukom,+10 ilabi na ang mga nagatinguha sa pagdagta sa unod sang iban+ kag ang mga nagatamay sa awtoridad.*+Makahas sila kag puguso, kag wala nahadlok sa pagpakalain sa mga mahimayaon,11 samtang ang mga anghel, bisan pa labaw sa kusog kag gahom, wala nagasumbong sing mapasipalahon sa ila, tungod sa ila pagtahod kay Jehova.*+12 Apang ini nga mga tawo, kaangay sa wala sing pangatarungan nga mga sapat nga nagapanghikot suno lang sa duna nga igbalatyag kag ginbun-ag agod dakpon kag patyon, nagahambal sing mapasipalahon tuhoy sa mga butang nga wala nila mahibaluan.+ Malaglag sila tungod sa ila malaut nga dalanon.13 Magaantos sila sing kahalitan subong kabayaran sang ila makahalalit nga dalanon.Nagakalipay sila sa maluho nga pagkabuhi,+ bisan kon adlaw. Mga higko sila kag mga depekto, nga nagapatuyang sa ila madaya nga mga panudlo samtang nagasinalusalo upod sa inyo.+14 Ang ila mga mata puno sang panghilahi+ kag indi sila makauntat sa pagpakasala, kag ginahaylo nila ang mga indi malig-on.* May tagipusuon sila nga nahanas sa pagkamahamkunon. Mga anak sila nga ginpakamalaut.15 Bangod sang pagbiya sa matadlong nga banas, nagtalang sila. Ginsunod nila ang banas ni Balaam+ nga anak ni Beor, nga naghigugma sa bayad sa paghimo sing sayop,+16 apang ginsabdong sia bangod sang iya paglapas sa kon ano ang husto.+ Ang kabuangan sini nga manalagna ginpunggan sang asno nga naghambal kaangay sang tawo.+17 Mga tuburan sila nga wala sing tubig kag mga alipuop nga ginapalid sang mabaskog nga bagyo, kag ginatigana sila sa nagangitongito nga kadulom.+18 Kay wala sing pulos ang ginatikal nila. Paagi sa pagpukaw sa mga kailigbon sang unod+ kag sa matampalason nga mga paggawi,* ginahaylo nila ang mga bag-o lang nakapalagyo sa makasasala nga pagkabuhi.+19 Nagasaad sila sang kahilwayan sa ila, apang sila mismo mga ulipon sang pagkamadinulunton;+ kay ang tawo ulipon sang isa nga may awtoridad sa iya.*+20 Kon nakapalagyo na sila sa mga dagta sang kalibutan+ paagi sa sibu nga ihibalo tuhoy sa Ginuo kag Manluluwas nga si Jesucristo, apang magbalik sila sa sini nga mga butang kag madaug sini, ang naulihi nila nga kahimtangan mangin mas malain pa sangsa nahauna.+21 Mas maayo pa kuntani nga wala nila mahibaluan sing sibu ang banas sang pagkamatarong sangsa pagkatapos ini mahibaluan, magtalikod sila sa sugo sang Dios nga nabaton nila.+22 Ang ginasiling sang matuod nga hulubaton natabo sa ila: “Ang ido nagkaon sang iya suka, kag ang baboy nga napaliguan na nagligidligid sa lunang.”+
Footnote
^ Ukon “ila makahuluya nga mga paggawi.” Plural sang Griego nga a·selʹgei·a. Tan-awa ang Glossary.


text:
Delivery to 24 countries is now much cheaper. Click here to learn about new shipping fees to your country.
Gitukod ang KPR atong 2000 sa Slovakia sa Uropa; apan, naghatag mi ug suplay sa mga liso ug tanom sa tibuok kalibutan sugod 1998.
Among tuyo ihiusa ang mga hardiniro sa tanang nasud gikan sa tanang kasanayan aron makabuhat ug koleksyon sa impormasyon bahin sa mga liso ug tanom (Bangko sa mga Liso ug Tanom sa KPR) gikan sa mga nasod.
Karon, naa kami 6 ka dagkong sanga (Slovakia, Tsekya, Awstralya, Indya, Thailand, Habagatang Aprika, Tanzania) ug labi sa 200 ka co-operators ug kolektor sa liso gikan sa tibuok kalibutan.
Karon, puwede mi mangolekta ug maghatag ug suplay ug labi sa 10 000 kaliwatan sa tanom gikan sa tibuok kalibutan.
Kon duna kay gipangita, nasakto ka ug anhi diri! Apan dili pa kumpleto ang among koleksyon sa tanom, mitubo ni kada adlaw, kada butang, kada liso, kada tanom. Among paglaum nga makahatag mi ug suplay sa (halos) tanan ninyong kinahanglan!
Gibaligya labi sa 10 000 ka mga liso ug tanom gikan sa tibuok kalibutan – palmera, pitogo, mga langyaw ug tanom ug kahoy na mabuhi sa nyebe, mga sukulent, mga karniboro nga tanom, mga anwal, mga perenyal, sagbut na pang-adorno, utanon, ubp.


text:
PAMANGKOT 1
Sin-o ang Dios?
“Kabay nga mahibaluan sang mga tawo nga ikaw, nga ang ngalan amo si Jehova, ikaw lamang ang Labing Mataas sa bug-os nga duta.”
“Kilalaha ninyo nga si Jehova amo ang Dios. Sia ang naghimo sa aton, kag sia ang nagapanag-iya sa aton.”
“Ako si Jehova. Amo ina ang akon ngalan; indi ko pag-ihatag ang akon himaya sa iban, ukon ang akon kadayawan sa tinigib nga mga imahen.”
“Ang tagsatagsa nga nagatawag sa ngalan ni Jehova maluwas.”
“Ang matuod, ang tagsa ka balay may nagtukod, apang ang nagtukod sang tanan nga butang amo ang Dios.”
“Magtangla kamo sa langit kag tan-awa. Sin-o ang nagtuga sini nga mga butang? Sia nga nagasugo sa ila hangaway suno sa ila kadamuon; tanan sila ginatawag niya sa ila ngalan. Bangod sang iya daku nga kusog kag makahalawhaw nga gahom, wala sing isa sa ila ang nakulang.”


text:
Cebuano News: Surigao City PESO, DOLE mipahigayon og livelihood seminar
SURIGAO CITY, Mayo 24 (PIA) – Ang buhatan sa Public Employment and Services Office (PESO) ug Department of Labor and Employment (DOLE) mipahigayon bag-ohay palamang og usa ka adlaw nga Livelihood Projects and Emergency Employment Seminar didto sa City Cultural Center ning dakbayan.
Sumala pa ni Mrs. Gloria Gemina ang nangulo sa buhatan sa PESO nga gihimo ang maong seminar aron mahatagan ug trabaho ang mga Surigaonon pinaagi na sa gihimong mga livelihood projects sa buhatan sa PESO ug DOLE sama na sa mga electronic services, cosmetology, farming, mechanical og uban pa.
Nahimong mamumulong sa mong seminar mao sila Surigao del Norte DOLE-Administrative Officer Keith C. Duran ug si Rhuim Truce Salvador.
Samtang mokabat sa 40 ka mga indibidwal ang misalmot sa maong kalihukan nga gilangkuban sa mga nagkadaiyang buhatan sa gobyerno sa syudad ug ingon man usab mga barangay officials sa nagkalainlaing barangay sakop sa syudad. (SDR/MICO-Surigao/PIA-Surigao del Norte)


text:
Discipline zone ipatuman sa Lapu-Lapu
ANG mga barangay Pajo, Pusok ug Ibo sa dakbayan sa Lapu-Lapu maoy gihimong pilot barangays nga magsilbing ‘Discipline Zone’ diin paghugtan ang pagpatuman sa national law ug local nga ordinansa alang sa malinawong dapit.
Si Mayor Paz Radaza nagkanayon nga sa mga dapit nga gideklarar nga ‘Discipline Zone’ tutokan niini ang pagpatuman sa curfew, lagda sa trapiko, towing niadtong magpataka og parking, di magpataka og labaw sa basura lakip na sa pagpangolekta niini ug uban pa.
Sa maong paagi maanam og disiplina ang mga lumolopyo o konstituente nga motuman sa mga balaodnon.
Apan ang ubang barangay nga wa hinganli wa nagpasabot nga di motuman sa lagda sanglit buot sa mayor nga ang tibuok dakbayan mamahimong ‘discipline zone’.
“To the rest of the barangays they should identify a sityo nga mopatuman sab ini (discipline zone),” dason ni Radaza.
Gihangop sa opisyal ang maong programa aron nga makab-ot ang kahusay ug kalinaw dili lang sa usa ka particular nga lugar apan lukop dakbayan.
Sa susamang kalambuan, dakong uyon ang mayor nga ibalik na sa kapulisan ang kampaniya batok sa ilegal nga drugas.
“Ako gyud gi-push ang drug clearing operation kay were on the process sa pag-ila sa pito ka mga barangay sa Olango (island) nga ‘drug free barangay’,” panapos sa opisyal. (FVQ)
Gipatik sa mantalaang Superbalita Cebu Disyembre 07, 2017.
Latest issues of SunStar Superbalita-Cebu also available on your mobile phones, laptops, and tablets. Subscribe to our digital editions at epaper.sunstar.com.ph and get a free seven-day trial.


text:
Hamachi
-
Version:
-
-
Language:
-
Download Hamachi
Description:
Main features:
- Malig-on nga koneksyon
- Mga himan alang sa mga engaste
- Sayon sa pagdumala pinaagi sa web-interface
- Walay panginahanglan alang sa dugang nga mga ekipo
Comments sa Hamachi:
Hamachi May kalabutan sa software:
Ang software sa paghatag og gahum sa clipboard. Man usab ang software gabaylo sa mga data pinaagi sa lokal nga network o internet.
Ang himan magasulay sa network koneksyon ug mga aplikasyon. Ang software nagpasundayag sa detalyado nga mga impormasyon mahitungod sa mga lagda sa lain-laing mga ang-ang.
Ang popular nga sa taliwala sa mga gamers emulator sa mga lokal nga network. Ang software nagsiguro sa usa ka malig-on nga koneksyon uban sa uban nga mga players ug adunay daghan nga mga himan alang sa customizing.
Usa ka sayon nga gamiton software gidisenyo sa load ug sa pagpadayon sa computer pinaagi sa usa ka komon nga lokal nga network.
Ang software sa pagtrabaho uban sa mga pantalan sa modems ug mga routers. Ang software nagsuporta sa usa ka dako nga gidaghanon sa mga nagkalain-laing mga modelo sa network sa mga ekipo.
Ang himan aron sa pagsiguro sa usa ka kasaligan nga pagpanalipod sa internet koneksyon. Ang software makahimo sa pagpili sa gitinguha nga server alang sa dyutay nga pagkawala sa internet speed.
Ang software gidisenyo aron magdeploy sa sistema sa larawan uban sa tanan nga mga-instalar nga mga sangkap sa daghang mga computer sa usa ka komon nga lokal nga network.
Ang software sa pag-access sa mga gibabagan website ug naghimo og kakulangan sa internet censorship. Usab sa software makahimo sa pagpanalipod sa mga user asoy ug password batok sa hacking.
Ang internet sa trapiko manager. Usab sa software makahimo sa pag-adjust sa gikusgon sa data transfer ug monitor sa internet koneksyon.
Sayon nga himan sa pagpakig-estorya uban sa suporta sa mga popular nga mga serbisyo. Ang software nagtugot kaninyo sa paghimo sa tingog sa mga tawag, exchange text mensahe ug mga files.
Ang software manager sa mga malisud nga disk partitions, ang ilang division o nagkauban, pagbalhin, pagsusi, pagkakabig ug pagpasig-uli.
Ang software sa pagbalhin sa mga data ug software gikan sa usa ka sa usa ka computer sa usa pinaagi sa usa ka lokal nga network o pinaagi sa pagmugna sa usa ka file nga larawan.
Ang software sa pagsunod sa buhat sa mouse ug keyboard sa paggamit sa mga Gaming joysticks. Ang software nagsuporta sa kontorno sa yawe kombinasyon sa keyboard o mouse ug naghatag og sa ilang instant pagsunod sa joystick.
Ang popular nga bul-oganang kliyente sa pag-download ug sa pagpakigbahin sa file sa internet. Ang software adunay mapuslanon nga gimbuhaton ug nagtugot kaninyo sa pagkonektar sa mga pagdugang.
Tan-awa ang dugang nga software
Operation nga sistema:
- Windows
- Android
Top software:
Tan-awa ang dugang nga software


text:
(Capacity):50-220t / h (Feed Size): 250-500mm (Gahum): 9.5-28.5KW (Processible Materyal): anapog, granito, coal, slag, sa yutang kolonon, ug uban pa
Ingon sa high-efficiency mobile epekto crusher, bahin epekto breaker gamay nga gidak-on, yano nga gambalay, nga hatag-as pagdugmok ratio, ubos nga konsumo sa enerhiya, nga hatag-as nga abot, parehason produkto partikulo ug sa pagpili sa pagdugmok function, nga naghimo niini nga usa ka maayong makina sa umaabot. Fote bato epekto crusher gipadapat sa lino nga fino nga pagdugmok ug sa kinatibuk pagdugmok sa mga materyales sa medium katig-a, sama sa anapog, clinker, hudno clinker, lisud nga coke, coal, ug uban pa Cebuano News:
Pakang hinimo sa hatag-as nga Chrome; liner board nga hinimo sa wearable mga materyales;
Labi gidisenyo ngipon epekto plate;
Dugang angay alang sa pagdugmok sa malisud nga bato, nga hatag-as efficiency, ubos konsumo;
Katapusan nga mga produkto mao ang cubic, pagtuman pag-abli mao mapaigoigo;
Himoa ang mga galingan yano nga tsart dagan.
Prinsipyo:
Impact crusher nagadugmok materyal nga pinaagi sa pagpatay energy.when kini nga mga buhat, ang motor Ginamaneho sa rotor tuyok sa usa ka hataas nga speed, nga sa pagbunal bar-instalar .ingon diha nga ang materyal nga sa pagkuha sa mga naka-apekto sa dapit sa pagbunal bar, sila mahimong stroke pinaagi sa pagbunal bar ug itambog ngadto sa mga lalang epekto sa palibot sa mga rotor.the high speed magpugos sa materyal sa rebound gikan sa epekto liner sa dapit diin ang mga pagbunal bar epekto hangtud nga sila na nahugno sa gikinahanglan size.the clearance sa taliwala sa mga epekto misakit sa ug ang rotor mahimong adjust sa pag-usab sa gidak-on ug porma sa mga produkto.
Technical lantugi-mobile epekto crusher
Mga filter sa dust collector Ang dako nga sized pulse jet bag filter nag-una sa daghan nga abug nga mga gas, sama sa power plant, steel, non-ferrous metal smelting nga planta, materyales sa pagtukod, insinerator, ug uban pa. Tungod sa filter nga lugar dako ug nagkalain nga aplikasyon, ang Ang disenyo ug paghimo lahi ra sa gamay...
rubber-tyred mobile pagdugmok sa tanom Ang rubber-tyred mobile pagdugmok sa tanom sama sa sa usa ka matang sa mobile pagdugmok machine, ang kaylap nga gigamit sa mga industriya sa pagmina pagdugmok, pagtukod kamingawan recycling, pagtukod kamingawan produksyon, dalan ug railway pagtukod ug tulay pagtukod....


text:
Bag-ong natawo nga bata gilabay
Gilabay sa wala mailang inahan ang usa ka bag-ong natawo nga bata diin walay sinina ug wala pa naputol ang pusod ang nagbalikos pa ang inunlan sa liog sa maong bata didto sa kasagbotan sa Purok 05, Barangay 09 bag-ohay lang.Gidala sa pamilyang Montale sang bata sa Bukidnon Provincial Medical Center (BPMC).
Gipanganlan ang maong batang babayi nga “Baby girl X” diin sa pagdala sa nasangpit nga hospital 0 ang temperature diin sa kasamtangan dunay gamay nga hilanat. Nalipay ang anak ni Lilia Montales nga si Jong2x nga duna silay laing anak nga adapon ug mga direktang poster parent sa maong bata apan pa sa supervision sa City Social Welfare And Development.


text:
Enero 5, 2017
Plitehan sa tricycle sa poblacion ‘ning dakbayan sa Baybay siyete pesos na sugod karong Enero 1, 2017.
Mao kini ang gibutyag ni Traffic Enforcers’ In-charge Mr. Arnel Galano sa Bus Terminal and Traffic Management Office (BTTMO) ‘ning dakbayan sa Baybay.
Atol sa pagpakighinabi kang Galano, iyang gisaysay nga pinasikad sa Ordinance #7, Series of 2015, seis pesos (Php6.00) na ang minimum fare sa mga tricycle ‘ning dakbayan.
Apan gilatid sa resolusyon nga giluwatan sa Sangguniang Panlungsod ‘ning dakbayan nga sugod sa Enero 1, 2017 i-implementar na ang dugang piso sa gikatakdang minimum fare sa mga tricycle nga nagbiyahe-an sa poblacion ‘ning dakbayan.
Tungod niini, siyete pesos (Php7.00) na ang minimum fare sa mga tricycle nga nagbiyahe-an sa poblacion ‘ning dakbayan sugod karong tuiga.
Hinuon, gitataw ni Galano nga walay labot niining maong ordinansa ang plitehan sa mga potpot.
Kini tungod kay matud pa ni Galano nga wala man naghimo og resolusyon ang mga potpot drivers kabahin sa pagpasaka sa plitehan sa potpot ‘ning dakbayan.
Hiungdan nga nagpabilin nga singko pesos (Php5.00) ang plitehan sa potpot dinhi sa dakbayan sa Baybay.
Matud pa ni Galano, “Kon adunay maningil ninyo og sobra, kuhaa ninyo ang number ug i-report namo kay bawal na sila manukot og sobra sa singko pesos.”
Hinuon, matud pa ni Galano nga depende sa kabubut-on sa pasahero, mahimo siyang mohatag og plite nga labaw pa niini, “Kon inyong kinasing-kasing kon pila ang inyong ihatag sa potpot driver pero ang minimum fare nato sa potpot singko pesos ra g’yud.”
Alang sa dugang kasayuran, bisita lang buhatan sa Bus Terminal and Traffic Management Office (BTTMO) nga anaa mahimutang sa likod sa Baybay City Gym ug pangita-a lang si Mr. Arnel Galano.
###


text:
Mga layás kami niadto nga maingon,
mga dakponon nga sa hagit misanong
batok sa usa ka diktador nakigharong,
ug sa imong ganghaan kami imong gipadayón.
Sa inyong pinuy-anan imo kaming gisagóp
ug hasta na nganha sa kasingkasing mong maaghop,
dangpanang luwas nga kanamo mihangop
ug isip kaugalingong mga anak kami imong gisagóp.
Ngadto-ngadto gitadlas namò halayong kabukiran
ug gilatás kapid-ang kasubaan ug kasapaan
pagdawat sa hagit sa pakigbisog sa kagawasan,
mga batan-ong mainiton nga mibugtaw sa damgo sa katawhan.
Kadtong tanan mga handomanan na lang karon
nga among pagalingion ug pagahandomon,
apan ang kainit sa imong paghangop nagpabilin gihapon
dinha sa among mga kasingkasing ug nasilsil sa among kahimatngon.
Wala na kita magkità sa hataas nga katuigan
ug karon ikaw ngadto sa laing kalibotan na mitaliwan.
Apan samtang kami buhì dilì gayod namo hingkalimtan,
nga ikaw kanamò usab mapinanggaon nga inahan.
*Pahinungod kang Gng. Candelaria “Nang Caring” Sescon (28 Septiyembre 1922 – 12 Septiyembre 2014) sa Dakbayan sa Iligan
Eric S.B. Libre
[Eric S.B. Libre is a Mindanawon freelance development consultant who has done some work in a number of conflict-affected areas of Mindanao and occasionally dabbles in creative writing. He lives in Digos City, and is proud to be a senior citizen.]


text:
Monday, May 25, 2015
Magtutudlo sa SurNor Gibansay
Ni Alex Mapoy
SURIGAO DEL NORTE – Nahimong hitsas sa kahibalo ang mga magtutudlo sa kalungsoran nga sakop sa probensya sa Surigao del Norte human kini gibansay sa Surigao del Norte College of Agriculture and Technology (SNCAT) sa Brgy. Magpayang lungsod sa Mainit.
Kini nga kalihokan nagsilbing tubag sa kakulang sa mga kwalipikadong magtutudlo sa Department of Education (DepEd) nga maoy mo tudlo sa mga subjects lambigit sa “skills development” alang sa implementasyon sa K to 12 sunod tuig.
Gidumala ang nahisgutang tunghaan sa Technical Education and Skills Development Authority (TESDA).
Ilawom sa Training for Work Scholarship Program (TWSP), nakapahimulos sa libreng pagbansay ang mga magtutudlo gikan sa Surigao del Norte Division.
Gipailawom sa pagbansay ang mga nahisgutan ug gitudloan sa nagkadaiyang katakos sa tumong nga mahimo kining hanas sa nagkadaiyang skills aron mopatigbabaw ang mga Pinoy kon itandi sa silingan nga mga nasod.
Sa Cookery NC II, mokabat sa 39 ka mga magtutudlo ang nisabak niini nga training samtang sa Agricultural Crop Production NC I, 20 ka mga magtutudlo ang naka-avail sa scholarship grant.
Laing 20 ka mga magtutudlo gikan sa DepEd Siargao Island Division ang ni-avail sa libre nga training sa Cookery NC II nga gipahigayon sa lungsod sa Dapa, Siargao Island.
Sa laing bahin, naghanyag usab ang SNCAT sa “free services and assistance” alang sa Sustainable Livelihood Program sa Department of Social Welfare and Development (DSWD)-Caraga.
Apil niini ang regular nga pagpahigayon sa Entrepreneurship Training and Seminar ug Asexual Propagation partikular na sa “grafting and marcoting” nga gihimo sa Matin-ao ug Tolingon, Mainit, Surigao del Norte.
Sa impormasyon nga gipaabot ni TESDA Caraga Specialist 1 Robert Roperos, kabahin sa Community-Based Training Program mao ang paghanyag sa libreng pagbansay ngadto sa Barangay Volunteered Worker sa Barangay San Isidro, Surigao City ingon man paghanyag sa mga “short-term courses” sama sa MicroSoft Word application, MicroSoft Excel application, ug Asexual propagation.
Gipasalig usab matod pa ni Ma. Hydee Relliquete, ang officer-in-charge sa naasoy’ng tunghaan, kon dunay indibidwal o kaha grupo nga mangayo og panabang kanila, andam nila kining hatagan sa libre nga serbisyo sa ngalan sa kinasingkasing nga pagpangalagad ngadto sa mga Caraganons.
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text: Ningbo Dingshen Metalworks Co., Ltd. gitukod sa 1998, nahimutang sa Ningbo China. Ingon sa usa ka sakop sa sa Chinese fastener Association, kita espesyalista sa manufacturing hatag-as nga kalig-on Nagpaingon trangka, Thread marko trangka, Pindota katapusan marko, Anchor trangka, sugyot, Nut, maglalaba ug customized machined mga bahin, nga mao ang mga halapad nga gigamit sa Oil & Gas sa industriya, industriya Petrochemical, gahum station, Steelwork Construction, Construction sa makinarya ug ekipo Electrical. Sumbanan sa pagtabon ANSI / ASTM, din, ISO, BS, GB, Jis, AS, ug sa ingon sa. Human sa labaw pa kay sa napulo ka tuig dili-matarog mga paningkamot, karon ang atong mga panon sa naglangkob sa usa ka dapit sa 30,000 sq.m, uban sa pagtukod sa dapit sa 20,000 sq.m. Bug-os kita nasangkapan uban sa kapin sa 200 ka mga ekipo sa produksyon ug 30 examination lalang. K ......


text:
Ang Bibliya ba Bunga Lang sa Kaalam sa Tawo?
Download
Tubag sa Bibliya
Ang Bibliya, nga gitawag usab ug Balaang Kasulatan, natugob sa kaalam. Apan matikdi ang giingon mismo sa Bibliya: “
Ang tibuok Kasulatan inspirado sa Diyos.” (2 Timoteo 3:16) Daghang ebidensiya ang nagpamatuod niana. Tagda kini:
Wala gayoy milampos sa pagkuwestiyon sa katukma sa asoy sa Bibliya bahin sa kasaysayan.
Ang mga magsusulat sa Bibliya maoy matinud-anon ug prangka nga mga tawo. Busa, makasalig kita nga tinuod ang ilang mga sinulat.
Usa ray tema sa Bibliya: ang pagbindikar sa katungod sa Diyos sa pagmando sa katawhan ug ang pagtuman sa iyang katuyoan pinaagi sa iyang langitnong Gingharian.
Bisag gisulat kini libolibo na ka tuig kanhi, wala kini masagoli ug sayop nga siyentipikanhong mga ideya nga dinawat sa mga tawo sa karaang panahon.
Ang mga rekord sa kasaysayan nagpamatuod nga natuman gayod ang mga tagna sa Bibliya.


text:
dear indhay kag thoto,
kumusta na kamo da. ako mayo lang man ah. ginkaluy-an gid ni Lord ang akon byahe. imagine halin sa balay sa tigbauan, may police escort ang salakyan nga nagdul-ong sa akon… hehehe…. sila pa ang may pulis nga utod ba… halin sa duty kag naka complete uniform, sakay sa motorcycle nag convoy si little brother. pag-abot sa manila, aba may nagsugat man.. courtesy of former high school classmate, jonathan… tapos ginbilin lang namon akon bagahe kag nag meet na lang sa iban pa nga friends nga naka base sa manila, i.e. indhay dabby, william kag joey. te kay pagka bwas sang aga akon flight, walang tulogan na lang eh… asta nga mag check in ko sa airport. oha, gindul-ong man ko nila sa airport. swerte ko gid kay may mga tawo gid nga nagbulig sa akon. mayo man gle nga wala ko nag direcho sa international airport sang nagligad nga gab-i kay nag-open ang counter sang airline mga 6 am na. te sang naga pila na ko para sa akon boarding pass, swerte man nga ang sa likod ko pareho kami sang type sang obra sa canada, te sanib pwersa eh. gwapa ang upod ko… hehehe… kag bata pa, beinte anyos… tapos sa atubang ko, babae man pero canadian citizen na. kag sang pagkabalo nya nga bag uhan kami, nag volunteer sya nga maging guide namon. te throughout the flight, daku gid ang nabulig sa amon ni manang eh. pati ang mga dapat namon nga i expect sa customs kag immigration. nakulbaan pa ko bi sa customs kay may dala ko nga 2L of tanduay rhum… ang limit is 1.5L… pero may nabasa kami nga kung gift basta indi mag abot sa $60 ang price, exempted sa tax. te gindeclare ko na lang kag sang ginpamangkot sang customs officer nga kung ano ang ibig sabihon ko sang commercial goods,ginsabat ko nga tanduay… tapos ginpamangkot ko dayun kung ok lang? sabat nya, indi tani pwede pero ok lang kuno basta ako. joke… pero wala man kuno problema ah…hahaha…. tip 1. dapat magpila sa daw buot tsura nga customs officer… after customs, direcho kami nga duwa sa immigration.. amo ni ang ginakulbaan namon kay basi ma-bloopers kami kag airport to airport ang matabo sa amon. pero swerte man kay wala man gid pamangkot sa akon kag nasabat ko man… keri ang question and answer portion… mayo lang kay manug-alas singko na…. hehehe… ma-out na guro sila… hatagan nya ko dayun 2-years nga work visa. aba, kag sang pa gwa namon, nasal-an pa kami sang isa ka visa officer nga students ha. hehehe… bata pa gid man gle tsura ko ah. tapos direcho na kami sa baggage claim area. ginahulat ko na akon baggahe, upod ang karton sang tanduay, uga, ginamos, safari, haviannas, dried mangoes, butter scotch. may bayad gle ang baggage cart, US$10 akon dala, nakita ko si manang guide, namangkot ko sa iya kung may kambyo sya sa 10 dollars ko, nagkuot si manang sa iya kayta kag ginhatagan nya ko 2 dollars…. advance christmas gift.
tapos, pa gwa ko, nagahulat na si tiyay kag si mark. aba, click ang cellphone camera… first pic ko sa canada. hmmm…. sang ga travel na kami sa highway, i thought we were on south luzon expressway, galing paglantaw ko sa driver’s seat sang mga salakyan, mga puti ang ang naga drive. pagpana-ug ko pa lang sa salakyan, nagpati na gid man ko nga rich country sila… imagine, can afford sila magpa-aircon bisan sa gwa, bisan diin ka magkadto… sa park, sa fields…. aircon… tugnaw… daw ma-uplok man akon… tudlo… siling ni mark, hulaton ko lang kuno sa mga december kay paandaron naman ang freezer sa gwa. indi man gid ko natugnawan kay gin shopping man ko nila lola ninyo sang mga bayo nga para sa tugnaw.
first day, indi ko katulog…. ga adjust pa ang lawas. medyo may jet lag pa.
ok man di… daw sa pinas lang man kay makalantaw pa ko eat bulaga. wala pa ko gle ka umpisa obra, so ang ginapangayo nyo nga gameboy kag bike, hulat-hulat lang anay… unti-unti mararating din natin ang mga pangarap na bituin… so subong, ipa extend anay aton utang sa bumbay ha… indi kamo magproblema sa akon kay ok gid ko di… kamo gani akon ginapamalikdan kung ok man kamo da. anyways, may webcam man ah, so anytime kitaay man ta… ipakayo nyo lang gid ang connection nyo da kay kis-a gaka utod…
te ang akon pa lang anay siguro nga mapadala sa inyo amo ang akon mga pictures nga ginkodak subong nga adlaw sang naglagaw kami sa park… day-off sa trabaho sang mga pinay so upod ko sa ila lagaw… sus, asta sa canada, bugtong man ko gihapon nga lalake… ako ang escort sa mga muse… the only thorn among the roses… tsakto gid hambal ni manang guide, nga andam andam ko kuno di kay agawan ko sang mga babae… outnumbered sang mga chicks ang mga guys.
te imagine nyo lang nga upod kamo nakon diri.
te asta na lang di anay ha, kay matulog na ko. dasun naman. inday, indi pagpahibi-a si thoto nga manghod mo ha… kag thoto, indi pagpa-ugtasa ang imo mga lola. i-kiss nyo lang ko sa ila. babay anay… flying kiss pa.
ako ja,
tito kwan
Filed under: Abyan and everything |


text:
FSND McDonell-Douglas MD-83 FSX Version 1
Size 38.6 MB
Downloads 41 816
Gilalang 30-03-2012 18: 26: 14
Nakapausab 29-06-2016 13: 13: 04
License freeware
Auto-instalar: installer version 2
Author: Alejandro Rojas Lucena (FSND) http://www.simviation.com/fsnd/
Download Alang sa FSX & Steam Edition Mga Katugbang DirectX10 + + 3D Virtual Cockpit
Ang unang MD 8X sa rikoooo lumad alang sa FSX, usa ka tinuod nga katingalahan aron masulayan sa madali. Usa ka amping ug detalyado nga buhat, pagkalagiw dinamikong duol sa tinuod.
Features: 2D Cockpit. Virtual Cockpit sa. Working Apu System. Working Flight Management Computer *. "FMC" Bendix Hari / Honeywell Kinatibuk-ang Aviation FMC / GPS sa Garrett Smith. Full animation lakip na ang exit pultahan. FSX terminal nga ganghaan pagkaparis. Pako Flex ... ug daghan pa nga mga realistiko pagdugang!
Salamat sa Alejandro Rojas Lucena (FSND) alang sa pagtugot sa pagbutang niini nga file sa rikoooo sa auto-instalar.
Ang McDonnell Douglas MD-80 mao ang usa ka US airliner nga gipatungha sa eroplano manufacturer McDonnell Douglas. Kini dayon og ug merkado sa usa ka pagbag-o, ang MD-90. Human sa pagpalit McDonnell Douglas sa 1997, Boeing usab-usab sa mga yunit, ingon sa Boeing 717.
Features: 2D Cockpit. Virtual Cockpit sa. Working Apu System. Working Flight Management Computer *. "FMC" Bendix Hari / Honeywell Kinatibuk-ang Aviation FMC / GPS sa Garrett Smith. Full animation lakip na ang exit pultahan. FSX terminal nga ganghaan pagkaparis. Pako Flex ... ug daghan pa nga mga realistiko pagdugang!
Salamat sa Alejandro Rojas Lucena (FSND) alang sa pagtugot sa pagbutang niini nga file sa rikoooo sa auto-instalar.
Ang McDonnell Douglas MD-80 mao ang usa ka US airliner nga gipatungha sa eroplano manufacturer McDonnell Douglas. Kini dayon og ug merkado sa usa ka pagbag-o, ang MD-90. Human sa pagpalit McDonnell Douglas sa 1997, Boeing usab-usab sa mga yunit, ingon sa Boeing 717.
FSND McDonell-Douglas MD-83 FSX Version 1 Download


text:
Iloilo City–Plano sang city government nga himoon nga ‘inasalan country’ ang dalan Valeria, City Proper agud mabuligan ang mga sidewalk ukon ambulant vendors nga makabaligya sang pagkaon pareho sang mga inasal kag fishballs.
Sa ginpresentar nga proposal, siraduhan ang dalan Rizal tubtub Ledesma halin alas-4 sa hapon tubtub alas-10 sa gab-e agud makaplastar ang mga vendors. Suno kay City Administrator Atty. Hernando Galvez, puwede nga mangin kabahin sang tourism package ang plano.
Katuyuan man sini suno kay Galvez nga masolusyonan ang problema sa sanitation, safety and security kag solid waste management.
Ipadala suno kay Galvez ang proposal sa City Council. (AGB)


text:
Sniper Santo Warrior 3 Key Generator
Karon kamo nagpuyo ngadto sa usa ka importante kaayo nga adlaw tungod kay kita andam sa pagpaila sa kaninyo sa atong bag-o nga daku nga shot Sniper Santo Manggugubat 3 Key Generator. Key Generator mahimo pagtugyan kamo ug sayo access pinaagi sa usa ka nga namugna yawe alang sa inyong plataporma! Kini nga himan sa mga buhat lino nga fino nga sa tanan nga platform : PC (Windows XP,7,8.1 ug Linux usab), PS4 ug Xbox USA.
Ang atong generator makapatungha codes produkto ug walay katapusan nga activation.With Sniper Santo Manggugubat 3 Keygen nga imong mahimo makamugna og usa ka 100% legit yawe alang sa Sniper Santo Manggugubat 3. Ang atong humok nga programa malampuson nga gisulayan ug scan sa atong mga batid nga team ug kita gusto nga mopasalig kaninyo nga maayo ra ang tanan dinhi, kita nga namugna sa 30000 mga yawe alang sa pc,PS4, Xbox usa ka,alisngaw,gigikanan,uplay pagpaaktibo .
Sniper Santo Warrior 3 Key Generator Features:
✓ Sniper Santo Manggugubat 3 Key Generatoris sa usa ka bug-os nga operatiba nga programa, SAYON GAMITON, sayon alang sa tanan
✓ OurKeygen is a fantastic generator that let you redeem lots of Sniper Ghost Warrior 3 Keys FOR FREE!
✓ You can use that KEY GEN tool EVERY TIME YOU WANT and REDEEM your WORKING KEYS !
✓ Sniper Santo Manggugubat 3 Key Generator aplikasyon kanunay updated! Na sa kanunay gipahibalo!
✓ It is the perfect Key Generator for you.
✓ Tindog sa 30.000 free yawe dali ug sayon uban sa niini nga generator nga himan nga adunay usa ka intuitive interface!
✓ (BAG-ONG) Improved ON!
✓ The Hack Tool works for all PCs! (32-Bit o 64-Bit)
✓Undetectable (100% garantiya)
✓ Adlaw-adlaw nga updates aron sa pagsiguro sa mapuslanong sa mga keygen.
✓ Free Download
✓ Suporta
Mga Sniper Santo Manggugubat 3 Game:
Lakaw sa luyo sa mga linya sa kaaway uban sa katapusang modernong militar shooter.
Pilia ang imong kaugalingon nga dalan sa pagtuman sa inyong misyon sa tibuok sa usa ka mapasayloon bukas nga kalibutan.
Usisa sa dako nga bukas mapa sa kalibutan uban sa dinamikong panahon ug sa usa ka adlaw / gabii nga siklo nga sa tinuod nga epekto sa imong play ug mga desisyon. Sniper Santo Warrior 3 mao ang istorya sa panag-igsoonay, hugot nga pagtuo ug pagluib sa usa ka yuta matumog sa dugo sa gubat sibil.
Sa unsa nga paagi sa paggamit sa Generator:
1.Download ug Instal Sniper Santo Manggugubat 3 Key Generator.exe and Open it
2.Pilia ang Plataporma nga imong gusto sa pagmugna sa yawe.
3.Press "Og" button.
4.Nga kini! Ang proseso kinahanglan nga mahitungod sa usa ka minuto.
5.Lakaw ngadto sa Tubson sa imong Code ug Enjoy!
Virus scan:


text:
Police Reports ni Jho Pantoja
Pulis gipusil sa asawa’ng pulis, patay
GENERAL Santos City––Patay ang 30-anyos nga pulis nga si PO1 Danson Banas human gipusil sa iyang kaugalingo’ng asawa nga usa usab ka pulis nga si PO1 Rowena Banas sulod sa ilang panimalay gahapon sa buntag. Wala pa matino kung unsay hinungdan sa maong krimen.
10-anyos gilugos sa 15-anyos
DAVAO City––Gilugos sa 15-anyos nga batan-ong lalaki ang iyang 10-anyos nga manghud nga babaye sulod mismo sa ilang panimalay sa maka-tulo ka higayon. Tungod sa hilabihang kalisang, wala dayon makasumbong ang biktima. Labing ulahi nga nahitabo ang pagpanglugos niadtong adlaw nga Biyernes sa dihang gisulod sumala pa ang biktima sa kuwarto sa ilang balay sa Barangay 76-A Bucana ning siyudad. Gi-angkon sa amahan nga kanunay naggamit ug solvent ang iyang 15-anyos nga anak gumikan kay kanunay pula ang mata niini. Dili lang kita mohatag sa mga pangalan sa biktima ug suspetsado sanglit mga menor de edad pa ang mga nalambigit.
Kagawad napusilan-patay ang asawa
BUTUAN City––Tingkagol sa bilangguan sa Hinatuan, Surigao del Sur ang kagawad sa Barangay San Ramon human niini napusilan-patay ang iyang asawa sa gidala niining de-bomba kon air gun kagahapon sa mga alas 7:30 sa kagabhi-on. Naila ang biktima nga si Emily Alico Sotto, 35-anyos ang panuigon, samtang ang suspetsado mao si Barangay Kagawad Amador Sotto, 38-anyos ang panuigon, parehong residente sa Purok 4, Barangay San Ramon .
19 patay, 10 nawala sa Basilan encounter
ZAMBOANGA City––Nagdeploy og mga special forces ang militar aron pangita-on ang 10 pa ka mga sundalo nga nawala human sa hitabong engkuwentro tali sa militar batok sa mga rebeldeng MILF didto sa Sitio Baquisong, Barangay Cambug, Albarka sa Basilan. Sumala pa ni Western Mindanao Command spokesman Lt. Col. Randolph Cabangbang, mikabat sa 12 ka sundalo ang patay samtang 7 ang sa Moro Islamic Liberation Front (MILF). “We suffered casualties and currently our count is 12 KIA (killed in action), 11 WIA (wounded in action) and 10 MIA (missing in action),” sumala pa ni Cabangbang.
3 ka bata patay sa diarrhea, laing
gatusan pa ka tawo ang gi-monitor
GENERAL Santos City––Tulo ka mga bata ang namatay ug laing gatusan ka tawo ang gimonitor karon didto sa Tinoto, Maasim, Sarangani province tungod sa sakit nga diarrhea. Ang mga namatay na mga bata nga nagpangidaron og singko anyos paubos. Matud pa ni Meloy Latoja sa Provincial Welfare and Development Office sa Sarangani nga gisuta sa mga health officials ang gi-inum nga tubig sa mga residente sa maong barangay ang hinungdan sa diarrhea.


text:
By Leandria Pagunsan
PALASYO (PIA) – Namahayag ang Palasyo niadtong adlawng Martes nga ang Reproductive Health (RH) Law nahi-uyon sa pagpalambo sa “responsible parenthood”.
Gitumbok ni Communication Secretary Herminio Coloma Jr. sa gihimong press briefing sa Malakanyang bag-ohay lang nga ang pinaka importanteng aspeto sa RH Law mao ang pag awhag sa katawhan nga mahimong responsableng ginikanan aron malig-on ang tagsa-tagsa ka pamilya ug mahatagan ug maayong kinabuhi ug kaugmaon ang mga anak niini.
Ang pagka responsableng ginikanan ang usa sa mga importanteng pagtulon-an nga gipaambit ni Pope Francis sa katawhang Pilipino sa iyang lima ka adlawng pagbisita sa Pilipnas.
Sa iyang pagbalik sa Roma nag hangyo ang Santo Papa sa mga ma buot nga katawhang Katoliko nga huptan ang pagka responsableng ginikanan ug dili panag-ingnan ang kinaiya sama sa mga “rabbits”
Gitumbok usab sa Santo Papa ang baroganan ug pagtulon-an sa simbahang Katoliko batok sa mga contraceptives ug ipalambo ang pagplano sa pamilya sa natural nga pamaagi.
Nasayran nga ang gobyerno mipasar sa balaodnon sa pag gamit ug mga artificial contraceptives apan gi babagan kini sa simbahan.
Sa gipamulong ni Pope Francis nga natural nga pamaagi pagplano sa pamilya, namahayag usab si secretary Coloma nga ang gobyerno pinaagi sa RH Law ga awhag ug ga suporta sa “responsible parenthood”.
Giingon sa Santo Papa nga importante ang pagpali-on sa kada pamilya nga ga subay sa hustong pamaagi ug kaalam, diin mao usab kini ang tumong sa gobyerno, pasabot ni Coloma.
Matud ni Coloma nga human sa gipaambit ni Pope Francis nga mga pagtulon-an kabahin sa maayong pamilya, gi-awhag sa gobyerno nga maghi-usa ug magtinabangay ang tanang sektor ug mga stakeholders aron malig-on ang pamilya pangulohan sa mga responsbleng ginikanan.
Bisan pa man sa managlahi nga baroganan sa gobyerno ug simbahan mahitungod sa RH Law, importante nga ipatigbabaw ang giingon ug “common good for common action”, matud ni Coloma.
Awhag sa gobyerno sa tanang katawhan nga mag-uyon ug magtinabangay alang sa usa ka tumong nga mapalig-on ang tagsa-tagsa ka pamilya ug aron pinaagi niini magmaayo ang kahimtang sa atong nasud, panapos ni secretary Coloma. (mbcn/lpp/PIA-7/Negros Oriental/This article was originally published at PIA Website on Jan. 21, 2015)