text:
Torbik
Nagaduladula na ang iya kalimutaw sa kakapoy kag katuyo sang mag-abut ang mga pulis sa balay nanday Boyaks. Nakibut sia sa singgit sang nanay ni Boyaks. Kasubong sang ilaga sa nagapalapit nga kuring nga naglumpat sia sa bintana sang kusina kag nagdalagan. Sang maglumpat sia, diutayan lang madagdag ang paltik nga ginataklos niya sa hawak. Nakabalikid sia sa mga nagalagas sa iya samtang ginaduso niya ang pusil pabalik sa iya hawak.
May pusil! May pusil! singgit sang isa ka pulis. Wala na maghulat ang mga kaupod sini. Nag-inasud-asod ang lupok. Tatlo ang nag-igu sa iya: sa paa, sa abaga kag sa liog.
Humagmak sa eskinita sang Zamora si Torbik — nalutos nga hangaway sa patag sang kabuhi.
Wala magdugay ang iya pagtinga: eksakto isa ka minuto kag trese ka segundos—bastante nga panahon agud iya balikan ang mga laragway sang iya kinabuhi kag panganinawon ang nawong sang tatlo ka babaye nga iya ginpalangga, antes sia higupon sang makasililaw nga kasanag gikan sa buho sang bag-o nga kalibutan.
*****
Aga pa sa banwa nagawalwal na sa kahanginan si Bombo Rodel Baranda sa programa nga “Bombo Balita.” Sa sulod sang hulot sang ila gamay nga balay, maathag nga mabatian niya ang ginawakal sang anownser gikan sa radyo sa kusina. Ginapatpat ni Bombo Rodel ang balita sang pagpanghold-ap kagab-i sa isa ka gasolinahan sa Jaro.
“Ginhulat lang kuno sang hold-upper nga magsulod sa banyo ang guardya agud mangihi. Dayon niya palapit kag tayaan ang gasoline boy nga amo man ang cashier. Wala na magpulok ang cashier. Ti, nakuha gid sang hold-upper ang gusto niya, e.” BOM! BOM! BOM! tunog sang dram sang Bombo Radyo.
Nagbangon sia kag nagpungko sa katre. Wala sing pulos ang magpakunokuno nga nagakatulog; wala sia makatulog halin sang nagsulod sia sa ila balay sang mga tungang gab-i. Wala sia makailis sang iya bayo halin kahapon. Ang iya mga mata may kakilas nga indi bangud sa kakulang sang tulog.
“Ti, mga kaabyanan, wala gani gali mag-dos mil ang unod sang kaha sang gasolinahan nga iya ginhold-up? Mil otso sientos singwentay otso pesos lang ang unod sang kaha. Kay man, bag-o man lang makuha sang tag-iya sang gasolinahan ang benta. ‘Baw! Maayo lang!” BOM! BOM! BOM!
Nagsulod si Jinky sa kuarto kag nagkuha sang iya bag-o nga sinelas sa idalum sang katre. Nakayuniporme na ini sang bumolutho sang Jaro Elementary School. Nagkuot ang magulang sa iya bulsa. Ginhatag sa manghod ang isa ka papelon nga singkwenta. Nagsanag ang nawong sang bata sa kasadya. Daw indi magpati sa kadaku sang ginhatag sang magulang. Sssh, nagtaliwis ang sunggad sang magulang dungan senyas sang iya ulo nayon sa kusina sa diin yara si Nanay nila.
“Mil seis sientos nobenta lang ang nadala sang hold-upper, mga kaabyanan. Wala na niya gindala ang mga sensilyohon. Nabug-atan siguro.” BOM!BOM! BOM!
“Si Manong mo Toti?” hutik niya sa manghod. Pahutik man nga nagsabat ang manghod nga nalakakat na si Toti. Ginduholan niya sang beinte nga papelon si Jinky. “Ihatag ‘ni kay Manong mo Toti.”
Nagtangutango ang manghod nga babaye nga nagaotso ang yuhum. Naggua si Jinky. Sa iban nga adlaw, sigurado nga makayuhum sia sa napahalipay nga manghod. Pero karon nga aga daw mahibi sia; nakapanumdum nga basi indi na niya makita si Jinky nga nagabayo sang puti nga uniform sang nars pila ka adlaw.
“Sa ahaw mil seis sientos nobenta nga kuarta, ginpatay gid sang hold-upper ang makaluluoy nga pump boy/cashier sang gasolinahan. Ano na ina nga klase sang tawo man? May kalag pa bala ina nga tawo, mga kaabyanan?” BOM! BOM! BOM!
Nagduyo sia sa pagpungkuon sa katre.
“Ang maayo ‘ni sa iya, mga kaabyanan, ilupot sa karsel asta mapatay!” BOM! BOM! BOM! “Ukon indi gani, bitayon sang suli sang tatlo ka adlaw.” BOM! BOM! BOM!
Hinali sia nga nagtindog kag nagkadto sa kusina. Nagakurog ang iya kamot nga ginpatay ang radyo. Nagbalikid si Nanay niya nga nagapanghimbis sang asuos sa banggirahan.
“Hoy! Ngaa pinatay mo ‘na? Nagapamati kita p’ro,” reklamo sang iya iloy.
“Kagahud kaayo. Daw mabungol ko!” daw kumod niya nga sabat.
“Ay, ho! Paandara!”
May ginsuksok sia sa bulsa sang daster ni Nanay niya. Ginhugasan ni Nanay niya ang isa ka kamot kag ginkuot ang bulsa. Sang makita ang duha ka panid nga lima ka gatos, nagyuhum ini nga naghambal, “Daw maayo ang igu mo kahapon, a.”
Wala niya ginsabat ang panat-umon sang iloy. Wala man niya ginsukmatan ang iloy nga wala gid ini makadumdum sang iya kaadlawan kahapon. Kag sang san-o lang bala ini nakadumdum sang iya kaadlawan? Gintulok niya ang iloy sang makadali. Tatlo pa ka tuig antes makatungtong sa kuarenta si Nanay niya. Bataon pa ini tulokon kag matahum. Duha ka pulgada ang nanubuan sini sa subang nga may lima kag tunga ka tapak ang kataason. Wala nagakawad-i sang lalaki ang iloy halin sang mapatay ang ikaduha nga bana. Subong, drayber sa dyip ang masunson sini nga kaupod. Madugay na nahibal-an ni Nanay niya nga wala na ang anak nagaobra sa daan nga mga kontraktor. Ang wala sini mahibal-an amo ang kon diin ang anak nagatrabaho karon kag kon diin nagahalin ang tanan nga ginahatag sang anak sa iya. Sa panan-aw sang anak, basta may ginaduhol sia sa iloy, ginapabulagbulagan na lang sini ang iban niya nga ginabuhat.
“Kon mamahaw ka, hulathulata lang kay paksyohon ko ‘ning asuos,” hambal sang iloy nga nagtalikud liwat sa pagtapos hikut sang iya isda.
Sa hinali daw gusto niya hakson ang likud ni Nanay niya. Daw gusto niya ini pamangkuton: “Palangga mo ako, ‘Nay?”
Indi niya mahimo; indi niya mahambal. Nagpungko sia sang makadali sa atubang sang lamesa kalan-an. Ginpunggan ang hibobun-ot sa sulod sang iya dughan. Dayon kag nagbalik sia sa hulot tulogan kag nagpungko sa katre. Nagsindi sang sigarilyo. Nabatian niya nga nag-andar liwat ang radyo, pero indi na tama katunog.
“… nga makita sa CCTV ang hold-upper antes ini manabon sang tisirt sa iya guya,” padayon ni Bombo Rodel. “Baw! Kitaon gid ang hitsura sining tawo, mga kaabyanan.” BOM! BOM! BOM! sigabong sang dram sang Bombo Radyo.
Bog! Bog! Bog! tagubtob sang dughan niya.
“Pero indi mabuyagyag sang aton kapulisan sa Jaro Police Station kon taga-diin ining suspetsado. Ang ila lang mapasalig amo ang maabtik nila nga pag-aksyon sa kaso nga ini.” BOM! BOM! BOM! “Ang oras, alas siete imedya sa aga! Mabugasbugas kita anay, mga kaabyanan.”
Antes makasugod ang una nga pasayud, nabutong na niya pagua sa idalum sang katre ang karton sang iya mga bayo. Ginpangkahig niya pagua ang iya mga bayo agud makuha ang pusil, kag ginsuksok ini sa hawak sang iya delargo. Trayntay otso nga rebolber. Paltik. Ginhulam niya kay Boyaks kahapon. Kahapon wala makaupod sa iya ang mga amigo: namiesta sa Guimaras sanday Totong kag Lito; si Boyaks may deyt sa iya amiga.
Kaadlawan niya kahapon. Sa una nga kahigayunan, nangisug sia nga mag-isahanon bangud gusto gid niya magtira. Indi sia adik, a. Indi sia adik. Pero daw indi gid makahulat ang iya ginhawa kahapon. Natabuan lang gid nga luyag lang niya malipatan ang mga kalain sang buot nga nagtuhaw sa iya kaadlawan. Masarangan niya ang bulohaton nga sia lang isa, pagdumdum niya. Wala sing dugo. Wala sing dugo, kay halin sang una, nagalain ang iya pamatyag kon makakita sang nagalapta nga dugo. Indi sia manugpatay tawo. Sia pa gani ang nagasaway sa iya barkada nga indi gid magpahinali.
Para pamahog lang ang pusil niya kagab-i, panumdum niya samtang ginasuksok ang iya tenis karon. Ang iya mga tudlo nagatinalangtalang sang suksok sang laso sa mga buho sang iya sapatos. Indi niya hungod. Indi niya hungod. Nakuha na niya ang kuarta, ngaa tirohon pa niya ang kasyer? Pero ngaa nga nagsinggit ini dayon nga “Gard! Gard!” nga bag-o lang gid sia makatalikud nga malagyo na kuntani? Lima lang ka metro ang iya antad. Ngaa wala gid ang kasyer makahulat nga makapalayulayo pa gid sia? Nakibut sia sa singgit; nagbalikid kag gintaya liwat ang pusil sa kasyer. Sumpa man, wala niya ginhungod nga pitkon ang gato. Pero kasubong nga may kaugalingon nga pensar ining pusil. Naglupok lang sa hinali. Paltik! Paltik! Naggua ang guardya kag gintiro sia. Nagdalagan sia nga wala maigu. Sa maayo nga palad. Sa maayo nga palad? Maayo nga palad bala ining ginapangita sia sang mga pulis?
Ginkuha niya ang ugit nga handbag ni Nanay niya sa lain nga karton kag ginsulod ang nabilin nga isa ka papelon nga lima ka gatos. Indi na niya kinahanglan ang kuarta; husto na ining isa ka gatos sa iya bulsa. Wala sia makatira kagab-i. Pero indi na sia magtira. Indi na gid sia magtira. Ginasumpa niya. Ginasumpa niya ang shabu.
Wala na sia maghulat nga maluto ang pinaksyo. Naggua sia sa ila balay nga wala magpaalam.
Napeho niya nga indi makabalik si Totong kag si Lito halin sa Guimaras karon nga adlaw. Nagkadto sia sa balay ni Boyaks sa Zamora. Wala man didto si Boyaks. Makapila sia maghana nga malakat, pero daw nagdukot ang iya buli sa pulongkuan nanday Boyaks. Indi sia makahibalo kon sa diin sia makadto. Ginapanumdum niya, desiotso na sia. Kon madakpan sia, manigulang gid sia sa prisohan. Kasubong ni Tatay niya. Si Tatay bala niya ang nagkurit sang dalan nga iya ginaagihan? Luyag niya nga magbalik sa ginsuguran sang iya kabuhi agud malubag niya ang iya dalan palayo sa amo sini nga dululogan. Kon mahimo pa lang. Kon mahimo pa lang. Isa ka luha ang nadagdag gikan sa isa niya ka mata.
*****
Si Boyaks, si Totong, si Lito, kag sia. Nangin magkabarkada sila kay masami sila nga magkaupod sa trabaho sa konstraksyon bilang mga piyon sa kombuya sang duha ka kontraktor. Makatrabaho sila kon ipatawag lang, kag indi kay adlaw adlaw. Gani may mga adlaw nga nagahimo sila sang kamalamalahan agud mapun-an nila ang kinawala. Pangsigarilyo. Pangtoma. Mga magagmay nga mga bagay sang primero nga wala nagakinahanglan sang hinganiban—pangutang nga indi mabayaran; panglansi sa mga manugbaligya; palusot sang pinta kag semento sa konstraksyon. Asta nga nadakpan sila sang forman kag pinahalin sa trabaho. Ginpangahasan nila ang pagpanghold-ap nga ang hinganiban nga ila dala kutsilyo lang. Sang primero: mga nagaalagi sa madulumdulom, mga manugbalut, mga burger stand kon gab-i, kag sang ulihi, mga taksi drayber. Tungod kay may kuarta sila, nangin masunson ang ila pagtilawtilaw sang shabu. Asta nga nakadelihensya si Boyaks sang isa ka trayntay otso nga paltik. Gingamit nila ini sa paghold-ap sang isa ka gasolinahan sa Molo, kon sa diin beinte siete mil dos sientos ang ila nakuha. Ginbayaw lang ni Boyaks ang iya trayntay otso; wala na kinahanglan ang magpalupok. Madasig, mahipos, matinlo—wala sing dugo ang ila transaksyon. Gani, nagdumdum sia nga mahapos ang manghold-ap, ilabi na gid kay ang masami niya nga papel amo ang pagserbi lang nga luk-awt.
Isa ka bes antes sila nagsugod sa pagpanghold-ap, nadakpan sila nga duha ni Boyaks nga nangawti sang selfon sa isa ka stol sa Marymart. Gindala sila sa Police Headquarters sa atubang sang San Agustin. Isa lang ka gab-i nga ginhawiran sila. Mga menor de edad pa kuno sila; wala pa mag-desiotso. Indi pa sila mahunong sa prisohan.
Sina nga gab-i, nagtagay sila sang ESQ sa balay ni Boyaks. “Abusar ta!” singgit nila nga apat kag magkilinadlaw.
*****
Margarita. Margie sa malip-ut. Katitiya ini, wala maglima ka tapak ang kataason kon nagasuksok sang sapatos kag unipormi sang Iloilo National High School, kon sa diin fourth year na ang dalagita sa night school. Esponghawo ang buhok nga malip-ut, mabilogbilog ang nawong nga may insik-insikon nga mga mata. Malulo maghambal. May diutay nga sampaw ang tampad nga ngipon sa ibabaw, rason kon ngaa masami sini ginatago ang yuhum. Wala sapayan, matahum si Margie sa iya panulok.
Magkaidad sila, pareho nga naghalin sa imol, pero magkatuhay sa ila mga handum. Si Margie nagapaeskwela sang kaugalingon halin sang first year high school paagi sa pagpangamo. Handum sini nga mapatapos ang kaugalingon asta sa kolehiyo kag makaobra sa opisina kag indi kay sa kusina. Sa iya nga bahin, wala sia sang iban nga handum kondi nga mangin iya ang paghigugma ni Margie. Pero amo ini ang kabangdanan kon ngaa indi niya makuha sang lubos ang panaad sang paghigugma ni Margie, kay ang gusto ni Margie nga lalaki amo ang may mataas nga handum sa kabuhi kag nagatrabaho agud malab-ut ini nga handum.
Nakaupod sia sadto sa trabaho sa sulod sang National High School, sa bilding sa malapit sa hulot klasehan ni Margie. Ang nagsugod bilang lahog sang mga kaupod niya nga mga panday nagtanum sang liso sang handum nga namuhi sa dughan sang solterito. Sa wala madugay ginadul-ong na niya pauli si Margie, bisan pa nga gab-i na ang babaye nagapauli bangud sa iya skedyul sa klase. Ginpabayaan sia ni Margie nga maghulat kon gab-i kag magdul-ong sa dalagita pauli. Ginpabayaan sia ni Margie nga uyatan niya ang kamot sang dalagita kon kaisa. Pero nagahambal sa iya sang tadlong ang babaye: indi sini mahatag ang kaugalingon sa kahagugma; may handum ini sa kabuhi. Nakadayaw sia indi lang sa katahum ni Margie kondi sa kaugdang sini, sa kataas sang handum sang babaye. Nakapanumdum man sia: Kon makatapos sa kolehiyo si Margie kag makatrabaho ini sa opisina, may lugar pa ayhan sa kabuhi sining babaye ang isa ka lalaki nga first year high school lang ang natapos sa pag-eskwela? Bisan pa man, wala ni Margie mapatubo liwan ang iya gana sa pag-eskwela. Gintinguhaan na lang niya nga magpakabuot. Ginlikawan niya ang barkada nga amo ang nagatulod sa iya sa malain nga buhat: pangawti, inum, kag pagtilawtilaw sa shabu. Gintinguhaan niya nga makatrabaho adlaw-adlaw, bisan ano nga matarung nga trabaho.
Isa ka Biernes sang Marso, matapos ang katapusan nga exam ni Margie, ginsugat niya ini sa eskwelahan. Ginpabayaan sia sini nga makatim-id sang katam-is sang bibig sang dalagita sa makadali antes ini magsulod sa gate sang balay nga ginatrabahuan. Kasubong sia buangbuang sa iya kalipay. Sabado kag Domingo, si Margie ang unod sang iya mga dalamguhanon sa kaagahon nga nagpabasa sang iya puroy nga ginsuksok sa iya pagbugtaw.
Pagka-Lunes sang gab-i, ginsugat niya ang dalagita halin sa ensayo sa ila graduation. Pero mabugnaw ang pagpakig-upod ni Margie sa iya sina nga gab-i. Indi na kuno anay sia magdul-ong kay nagagamo lang ang pensar sang babaye. Patawhayan lang kuno nila ang pag-upod kay wala man sang maathag nga dangatan ang ila relasyon. Naglain ang buot sang lalaki. Wala sia magtrabaho sang masunod nga inadlaw. Nagmukmok sia sa ila balay. Pagka-Biernes sang gab-i, nagpabulig sia sa barkada nga makatira sang shabu. Sa amo nga kahimtangan nagsugat sia kay Margie sa eskwelahan. Namilit sia nga magdul-ong pauli sa dalagita. Apang indi inosente si Margie sa mga bisyo sang mga pamatan-on sa palibut, ilabi na sang mga lalaki. Namutikan sini gilayon ang iya nagapula nga mga mata kag ang paglisuliso sang iya apipingig. Nagdabok lang ini sa kaugot si Margie sa iya. Nangin kabangdanan sang pagpalayo pa gid sang dalagita, asta nadula ini sa ginaobrahan matapos ang graduation. Wala na gid niya makita liwan si Margie, kag nabalitaan niya sa wala madugay nga nagpa-Manila na ang babaye.
Pila ka adlaw nga nadula si Torbik sa kaugalingon. Pero wala gid nadula ang handumanan ni Margie sa iya dughan. Isa si Margie sa tatlo ka babaye nga iya ginpanganinaw pila ka gutlo antes sia mapatay.
*****
Mataas na sia sangsa kay Nanay niya, malahoylahoy lang sang panglawas, sang madali na lang sia magtapak sa katorse. May mga babaye bisan sa third year nga may kras kuno sa iya, sugid sang iya mga abyan.
Manugsira na ang klase. Pero ginhambalan sia ni Mr. Anones nga indi pa segurado kon makapasar sia sa first year. Delikado sia kuno sa P.E. kag sa Filipino, mga subjects nga ginatudluan ni Mr. Anones. Manubo kuno ang iya test.
Iya ginsugid kay Nanay niya ang hambal sang iya maestro. Naakig si Nanay niya sa iya. Ginmulay sia sang iloy. Kinahanglan makapasar sia, hambal sini. Dapat himuon niya ang tanan agud makapasar sia, kay wala bala sia maluoy kay Nanay niya nga nagabakabaka sang panglaba kag baligya sang sigarilyo kag mabugnaw nga ilimnon sa paradahan?
Ginkadtuan niya si Mr. Anones sa eskwelahan kag gin-ayu ang iya maestro nga papasaron na lang sia. Himuon niya ang tanan? pamangkut ni Sir. Himuon niya, sabat niya. Ginpakadto sia ni Sir sa balay sini sa Veteran’s Village sa Jaro.
Nagkadto sia sa balay ni Mr. Anones Sabado sang hapon. Pag-abut niya, ginsira ni Sir ang puertahan kag ang mga bintana sang balay. Kinulbaan sia.
Nagpungko si Sir sa sa lamesa kalan-an kag nag-abre sang iya zipper. Nakaisul ang solterito sa sobra nga kakibut. Kinurog. Daku nga tawo si Mr. Anones! Ginpamangkut sia liwat ni Sir kon desidido sia gihapon. Naghuo sia. Gintudluan sia ni Sir kon ano ang iya himuon.
Pagkatapos, nagdalagan sia sa lababo sa kusina ni Sir kag nagsuka. Pagbalik niya sa kalan-an nakapanipir na si Sir.
Pasado na sia, hambal ni Mr. Anones. Pero indi sia magsala kag magpulopanugid sa iban. Maestro niya gihapon si Mr. Anones sa Filipino kag sa P.E. asta mag-graduate sia sa high school, pahanumdum ni Sir.
Wala na sia mag-enrol sa second year. Tagsa ka manumdum sia nga maestro naman niya si Mr. Anones nagasuka sia. Bisan ang kaakig sang iya iloy indi makapabalik sang nadula niya nga landong sa eskwelahan.
Ang iya manghod nga si Jinky gamay pa naghandum na nga mangin nars; sia iya wala sing handum.
*****
Manug-greyd tri sia pagbukas sang klase sang matawo si Jinky. Daku na sia, gani, pirme sia ginapabantay ni Nanay niya kay Jinky. Nakatuon sia mag-ilis sang dayaper ni Jinky, kag bisan gani maglaba sang lampin sini kon wala inugbakal sang dayaper. Si Toti natawo sang kinder pa lang sia sa Oton. Indi pa sia makahibalo magbantay sang bata sadto.
Palangga niya ang manghod nga si Jinky, pero indi sia makahampang kon nagabantay sia sang manghod. Indi sia pagtugtan ni Nanay niya nga kulkolon niya ang manghod sa gua sang balay agud magmiron sa mga bata nga nagahampang. Basi kuno mabuy-an niya ang manghod. Isa ka bes nga nagtong-its si Nanay nila sa balay sang iya kumare, duha lang sila ni Jinky ang nabilin. Nagahampang sa gua ang mga bata nga ila kaingud. Nagaginual sila sang pahibag sang damang. Indi sia makahalin agud magtan-aw. Indi man sia makakita sang away sang damang bisan maglaaw sia sa bintana. Nadumduman niya nga ihigot sang naylon nga lubid ang isa ka tiil ni Jinky sa isa ka tiil sang katre agud indi ini makakamang
Nahalawhaw sia magtan-aw sang duha ka damang nga nagahibag sa bukog sang silhig. Wala padaug ang gamay nga damang sa daku nga tungkuan. Gingunitan sang tungkuan sa buli ang itum nga damang, pinutos ini sang lawa asta nalibon kag wala na naghulag. Pagbalik niya sa balay, nagahibi todo ang iya manghod. Nagasabod na sa tiil sang katre ang higot ni Jinky kag nagapalamula na ang tiil sang manghod. Kinulbaan sia. Daku ang iya paghinulsol. Ginpaulanan niya sang haluk ang manghod, pati na ang tiil sini nga nagpalamula. Nagpromisa sia nga palanggaon niya ang manghod asta magsan-o.
Pagkagab-i, nakita ni Nanay niya nga nagapalanggit-um ang inagyan sang lubid sa tiil ni Jinky. Ginbakol sia ni Nanay niya.
Nagtuon si Jinky maglakat. Nagakadlaw sia kay nagaudad-udad ang iya manghod maglakat. Nagapalagas sia kay Jinky sa ila ugsaran. Natalupangdan niya ang tawo nga nagatindog sa malapit kag nagatulok sa iya. Maputi ini, mataas kag maniwang, kag nagakalo sang buri.
“Nonoy Torbik?” hambal sang tawo. “Wala ka kakilala sa akon?” pamangkut sang tawo. Daw nakita na niya ini pero indi niya madumduman kon sa diin kag kon sang san-o.
“Si Tatay mo ‘ko.”]
Nagtikang sia palapit sa tawo. “’Tay?” Ang iya panumduman sang ulihi nila nga pag-updanay sang iya tatay masobra lima ka tuig ang nagligad buron na sa iya pensar. Ang iya na lang madumduman amo ang daku nga kahadluk sang pagkadula sa kalye sang siyudad sang Iloilo, kag ang nagasanaw nga dugo.
Nagpalapit sa iya ang iya tatay. Ginkup-an sia sini sang may kahidlaw. Taga-abaga na sia ni Tatay niya.
“Salamat kay nagpauli ka na, ‘Tay.”
Nagkadlaw si Tatay niya sa kalipay. “Kadaku na sa imo. “Gaeskwela ka?” Nagtango sia.
“Sin-o ini?” Ginatulok ni Tatay niya si Jinky nga nagakupo man sa paa sang magulang.
“Si Jinky. Manghod ko. Duha na ka bilog ang manghod ko, ‘Tay. Si Toti ang isa. Ara sa pihak balay nagahampang. Tawgon ko sia?” Gintangla niya si Tatay niya.
Naglungo si Tatay niya. Naglain ang hitsura. Daw wala na ini nasadyahan. “Diin si Nanay mo?” Ang tingug sini daw naglain man.
“Ato sa paradahan Alimodian sa plasa. Nagkadto kay Tatay Lauro, mangayo kuno sang inugpanindahan. Bag-o lang gid kahalin.”
Ginkup-an sia liwat ni Tatay niya. “Malakat na ako, ‘Noy,” Kag nagtalikud ang iya tatay.
“Indi mo paghulaton si Nanay, ‘Tay?” pamangkut niya. Gusto pa niya kuntani nga mag-istorya kay Tatay niya. Madamo sia sang inugpamangkut.
“Kadtuan ko sia sa plasa,” sabat ni Tatay niya nga nagduroy palayo.
“Mabalik ka, ‘Tay?” paapas niya nga pamangkut. Wala na makasabat si Tatay niya.
Ginkadtuan ni Tatay niya si Nanay niya kag si Tatay niya Lauro sa paradahan. Kag ginbuno ni Tatay niya si Tatay niya Lauro.
Wala na makabalik si Tatay niya Lauro sa balay sa Bakhaw. Ang iya tunay nga tatay nadula sa iya kabuhi sa ikaduha nga kahigayunan.
*****
Greyd tu sia sa Jaro Elementary School.
Madugay na nga wala makapauli ang iya daan nga tatay. Bag-o ang iya tatay—si Tatay Lauro. Mabakas si Tatay Lauro. Dispatser ini sa paradahan Alimodian, Leon, kag San Miguel nga nahamtang malapit sa merkado sang Jaro. Kon Domingo kag adlaw nga may piyesta, liyamador ini sa bulangan. Kag sa bisan ano lang nga adlaw negosyante man ini. Bag-o man ang ila ginapaulian. Sa Bakhaw, sa Jaro. Gamay lang, pero may kuarto na. Wala na sia ginapagua ni Nanay niya sa balay kon nagasuhot sila ni Tatay Lauro sa habol. Ginapagua lang nila sia sa kuarto. May bag-o man sia nga utod, si Toti. Maayo na maglakat si Toti.
Mabuot si Tatay niya Lauro sa iya. Wala ini nagapanghanot. Basta kaayohon lang niya ang obra nga ginasugo sini. Indi man mabudlay. Kon magbuhi na sa eskwelahan kon hapon, ginakadtuan niya si Tatay niya Lauro sa paradahan sa likud sang simbahan Jaro. May ginahatag ini nga isa ka gamay nga pakete sa iya nga mahinalungon nga ginasulod sa iya bulsa. May ginapasaulo sa iya si Tatay niya Lauro nga hambal nga nagabaylo kada adlaw. Dason ginapaplastar sia sa isa ka bangga malapit sa paradahan kon sa diin makita sia ni Tatay niya Lauro halin sa paradahan. Kon may magpalapit sa iya nga tawo kag magsiling “Ihatag sa akon ang paho,” ukon “Ihatag sa akon ang langka”—depende kon ano ang senyal nga tinaga sa adlaw nga ina—matulok sia kay Tatay niya Lauro. Kon magtango ini, ihatag niya ang iya dala. Tapos ginaduholan sia ni Tatay niya Lauro sang lima ka pisos nga inugbakal sang barbekyu.
Isa ka bes may nagpalapit sa iya nga tawo nga makuha kuno sang saging. Wala magtulok sa iya kag magtango si Tatay niya Lauro pero ginhatag niya ang iya dala. Pagbalik niya sa paradahan gindukol sia ni Tatay niya Lauro kay ngaa kuno ginhatag niya ang pakete nga sala ang senyal sang tawo, kay ang husto nga tinaga sina nga adlaw babana. Ang pagdumdum sang bata nga banana ang senyal nga tinaga kag ginbinisaya lang sang tawo. Kay man nagleson sila sina nga adlaw sa eskwelahan nahanungod sa banana nga saging sa binisaya.
Tatlo ka adlaw ang mga labhag niya sa batiis. Naghambal si Nanay niya kay Tatay niya Lauro nga indi na lang pagpabuligon ang bata sa delikado nga trabaho. Amo kag nag-untat ang iya asaynment kon hapon. Pero nauntat man ang iya pagbakal sang barbekyu.
*****
Siling ni Nanay niya nagbakasyon lang si Tatay niya. Siling sang iya mga kahampang ato sa prisohan ang iya Tatay. Siling sang ila mga kaingud madali na lang kag may bag-o na sia nga tatay. Indi sia gusto sang bag-o nga tatay. Gusto niya ang daan niya nga tatay. Pero kadugay magbalik kay Tatay niya. Ma-kinder na kuno sia sa deker senter sang Cabanbanan sa sunod bulan, siling ni Nanay niya. Ti, mabalik na si Tatay niya? pamangkut niya. Indi pa; madugay pa; tam-an pa kadugay, sabat ni Nanay niya.
Nagapungko sia kon kis-a sa ila hagdanan. Nagahulat nga basi pa lang magbalik na si Tatay niya. Indi niya mahangpan kon ngaa ginbayaan sia ni Tatay niya.
Isa ka gab-i, nakabugtaw sia. Maarumiraw ang sulod sang balay kay wala ni Nanay niya ginpasiga ang suga. Sia lang isa ang nagahigda sa katre. Wala si Nanay niya.
May nag-ugayong. Sa salog nayon. Si Nanay niya? May kaupod. Nagadumogay sila sa idalum sang habol. Nag-ugayong liwat. Nanaug sia sa katre kag nagpalapit sa ila. Ginbutong niya ang habol. “Nay?” hambal niya.
Nagdulog sila. “Balik ‘to sa katre,” hambal ni Nanay niya, tulog to.” Wala sia magbalik sa katre. “Lakat na!”
Nagbalik sia sa katre. Pero nabatian niya ang ila pagbulobaliswa; ang ugayong ni Nanay niya nga daw nasakitan. Nanaug sia sa katre kag nagpalapit sa ila liwat.
“Nay?” panawag niya.
“Linti! Abi paguaa ‘na ‘to!” Tingug sang lalaki.
Nagsuksok si Nanay niya sang daster. Ginbutong sia pagua sa puerta. “Dira ka anay. Pungko d’a sa hagdan. Dali lang,” hambal ni Nanay niya. Ginsira ni Nanay niya ang puerta kag gintrangkahan. Naghibi sia.
Nag-abre liwat. Si Nanay niya. “Singganan dali lang. Indi maghibi. Karon hanuton ta!”
May diutay nga kasanag sa gua sang balay nga nagahalin sa balkon sang ila tupad balay. Basi may mumu? Naghibi sia, pero hinay lang. Nahadluk sia sa mumu, pero mas nahadluk sia sa paha.
Naghulat sia. Madugay sia nga naghulat. Ano indi sia palangga ni Nanay niya? pamangkut niya sa madulom nga langit.
*****
Paskua. Ginpailisan sia ni Nanay niya sang manami nga bayo. Si Tatay niya nakailis man sang manami, indi pareho sang ginagamit sini kon magkadto sa obra nga mabantay sang pigeri sa Cabanbanan. Mabakal sila sang iya hampanganan sa Iloilo, hambal ni Tatay niya samtang nagasakay sila sa dyip nga Oton. Nanaug sila sa Central Market. Katunog sang mga kanta nga mabatian sa dalan. Kadamudamo sang tawo. Kadamudamo sang hampanganan ang naladlad sa nagakatay nga mga tapangko sa saydwok. Pili na, pili na, agda ni Tatay niya. Daw wala sia sang pilian. Wala patay ang iya tumbotumbo sa kasadya samtang ginakambitan sia ni Tatay niya. Nagakadlaw ang iya tatay. Wala pa makatupong ang iya kataason sa pahira sini.
Ginbutong niya si Tatay niya paliko sa isa ka eskina. Kadamo gihapon sang mga tawo kag hampanganan. May nakita sia nga berde nga bao nga nagakamang sa dalan. Nagdulog sia. Manami ang berde nga bao maglikaw sa mga tiil sang tawo nga nagalabay. May higot gali ini. Ginauyatan sang tawo. Malapad ang yuhum nga nagtulok sia kay Tatay niya. Nagkadlaw si Tatay niya kag namangkut sa tawo kon tagpila ang hampanganan. Ginhambal sang tawo ang bili. Nag-ayu si Tatay niya. Naghisugot sila sa bili. Ginhatag sa iya sang tawo ang higut sang bao kag gintudluan sia magpagiho sa bao. Ginpahulag niya ang bao. Nasadyahan gid sia sa iya bag-o nga hampanganan. Hinali niya matalupangdan nga nagasinggitanay na si Tatay niya kag ang manugbaligya.
Sininggitan ni Tatay niya ang manugbaligya nga gago, manugtonto. Sabat sang manugbaligya duha lang ka gatos ang iya kuarta nga ginduhol, indi isa ka libo.
Haso ang manugbaligya, singgit ni Tatay niya. Linti nga gakamangkamang na sia upod sa mga baboy para makasuweldo sang isa ka libo, tontohon pa sia? Ginsabnit ni Tatay niya ang higut sang bao sa iya kamot kag iduhol sa tawo. Iuli lang kuno ang isa libo kay iuli nila ang hampanganan. Naglungulungo ang tawo kag nagsiling nga duha lang ka gatos ang gindahu nga kuarta.
Hinali nadula ang iya bao. Nagapiyong sia kag nagapaurok-urok sang hibi; nabuta sang luha ang iya mga mata, gani wala niya makita ang dason nga natabo. Nag-abre lang ang iya mga mata sang magsininggit ang mga tawo. Ara na ang manugbaligya sa salog; nagaagay ang dugo sa tiyan sini. Nagasanaw sa dalan.
“’Tay? ‘Tay?” panawag niya.
Wala na si Tatay niya. Nagwangal sia. “’Tay! ‘Tay! ‘Tay!”
Nadula si Tatay niya.
Nagtinulok ang iban nga tawo sa iya. Wala sia sang nakilala sa ila. Nag-ugahab sia nga nag-ugahab.
Nadula sia. Nadula si Torbik.
*****
Anak sia nanday Gerardo Burla kag Mildred Tormon. Ginpanamkon sia sa lalang sang kaulag sang duha ka pamatan-on. Wala ginhungod; wala ginplano. Kabangdanan sang pagbinasulay sang duha ka pamilya. Wala niya mahibal-an ini tanan. Sa iya paggua, indi niya madumduman ang mga binulan nga nag-utaw-utaw sia sa malangyaw kag makitid niya nga puloy-an. Indi niya madumduman ang adlaw nga nagbutwa sia gikan sa kadulom kag ginhigop sang makasililaw nga kasanag gikan sa buho sang tuman kalapad nga kalibutan kon sa diin sia magapanglaghap sang paghigugma.
*****
Victor Burla
(April 12, 1994—April 13, 2012)


c: text/html

text:
ANG CREDO
Nagatoo ako sa Dios nga Amahan, Makagagahum sa tanan.
Magbubuhat sa Langit ug sa Yuta. Nagatoo ako kang Jesu Cristo
Iyang Bugtong Anak nga Ginoo nato, gipanamkon Siya sa lalang sa Espiritu Santo,
Natawo ni Maria nga Birhen, Gisakit sa sugo ni Poncio Pilato,
Gilansang sa krus, namatay, ug gilubong.
Mikunsad sa mga minatay, ug sa ikatulo ka adlaw nabanhaw Siya.
Misaka sa Langit, ug nagalingkod sa too sa Dios Amahan,
Makagagahum sa tanan. Gikan didto mobalik Siya aron paghukom
sa mga buhi ug sa mga minatay. Nagatoo ako sa Espiritu Santo,
sa Santos ug Katoliko nga Simbahan, sa panag-ambit sa mga santos,
sa kapasayloan sa mga sala, sa pagkabanhaw sa lawas,
ug sa kinabuhing walay katapusan. Amen.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Mga Epekto sa Puy-anan
Ang pila sa mga dili maayong epekto sa palibot nga gipahinabo sa dili maayo nga paglingkod ug pagdumala nga mga hawla mao ang pagkunhod sa kadagaya ug pagkalainlain sa mga lokal nga species nga benthic ug mga puy-anan nga hinungdanon sa ecosystem, pagdugang sa natunaw nga mga organikong solido ug mga sustansya nga dili masunud sa kalikopan, pagminus sa tubig kalidad ubos sa luwas nga lebel, ug mga epekto sa sensitibo nga mga ecosystem nga naglibut sa mga hawla. Kung ang mga permiso ug manedyer nagsunod sa higpit nga mga protokol sa paglingkod samtang gikonsiderar ang daghang mga hinungdan sa kalikopan, ang mga cages sa finfish sa baybayon mahimong adunay gamay nga epekto sa kalikopan.
Pagpili sa Site
Usa ka hinungdanon nga hinungdanon nga isyu nga gikonsiderar kung ang pagplano o pagtugot sa mga financing aquaculture cages sa mga tropical reef area mao ang distansya gikan sa coral reefs. Ang mga coral reef usa ka sensitibo nga ecosystem nga naghatag puy-anan ug lugar sa nursery sa daghang mga isda sa reef ug mahimong negatibo nga maapektuhan sa gamay nga pagbag-o sa kalidad sa tubig gikan sa sikbit nga mga cage sa finfish. Ang natural nga basura sa isda gikan sa usa ka hawla hinayhinay nga mahulog sa lawod sa dagat, nga mahimo’g magtubo sa dagat nga dagat kung ang halwa mabaw ra kaayo o kung adunay gamay nga agos. Bisan pa, kung adunay maayo nga sulog, ang basura mahimo’g ibalhin sa ilog ug mawala sa kalikopan; kung ang ingoing ug mogawas nga mga sulog usab adunay, nan ang basura mahimong ibalhin ug magkatibulaag sa parehas nga direksyon. ref
Susama sa mga coral reef, mga higdaan sa dagat ug uban pang sensitibo nga mga puy-anan (mga lugar nga pangitlog ug mga nursery) nga kinahanglan hunahunaon sa pagplano ug pagtugot sa yugto. Ang mga higdaan nga damong-dagat naghatag pagkaon alang sa mga mammal sa dagat sama sa dugong ug pinuy-anan sa mga isda, apan ang basura sa isda o sobra nga feed gikan sa mga hawla mahimo’g takupan ang mga higdaan sa dagat, nga naglikay sa suga nga gikinahanglan alang sa photosynthesis. Ang pinahigda nga gilay-on ingon man mga sulog ug sulog kinahanglan isipon aron mapanalipdan ang pagpreserba sa mga sensitibo nga puy-anan niini. ref
Depende sa lainlaing mga parameter sa kalikopan, pagpili sa mga species, ug regulasyon ug pagtugot sa mga gambalay, ang gitugotan nga gilay-on sa mga cages sa finfish sa sensitibo nga mga puy-anan mahimong magkalainlain, nga maglisud sa pagtakda sa usa ka konkreto ug unibersal nga minimum nga distansya. Niini ang pipila ka mga pananglitan aron ipakita kung giunsa ang pagkalainlain sa rekomendasyon sa distansya depende sa nasud nga gigikanan, pinuy-anan nga mapanalipdan, o sa unsang organisasyon o lawas ang nagsugyot sa ingon nga rekomendasyon.Source: Girekomenda nga Distansya - Department of the Interior sa Estados Unidos (Golpo sa Mexico, USA), State of California Natural Resources Agency (California, USA), Hedberg et al. 2015 (Central Vietnam ug Palau)
Ang basura nga namugna gikan sa usa ka hawla mahimo’g tama ug natural nga pagsunud ug magamit sa kalikopan sa kadagatan kung adunay tama nga sulud ug dili molapas ang mga kinutuban sa ekolohiya. Kung ang sobra nga mga nutrisyon gihimo gikan sa hawla sa panahon sa pagpakaon ug ang basura dili mahisama, mahimo sila magtubo ug mahimong hinungdan sa dugay nga kadaot sa lokal nga lugar. Kung ang sobra nga pagkaon ug hugaw nga natipon sa kasikbit nga dagat, ang pagdugang sa pagginhawa gikan sa pagkadunot sa microbial magdala ngadto sa pagkahurot sa oksiheno sa sediment ug mabag-o ang kemistri niini. Samtang ang oxygen nahurot sa pagginhawa sa microbial, ang anaerobic bacteria magsugod sa paglihok nga mosangput sa hypoxic o anoxic nga kondisyon ug sa paghimo sa carbon dioxide, nitrification sa ammonia, ug pagkunhod sa manganese, iron ug sulfur.
Kung ang lawog sa dagat gitugotan nga mobalhin padulong sa usa ka anaerobic nga bakterya nga komunidad, ang mga banig nga sulfide oxide kolonya sa naapektuhan nga nawong ug mao ra kini ang makita nga organismo. Ang mga seafloor sa ilawom sa mga cages sa finfish nga nakaagi sa pagbag-o sa pisikal ug kemikal nga pagbag-o nakakita usab mga pagbag-o sa komposisyon ug pagkalainlain sa mga species. Nahibal-an ang mga pagtuon nga adunay pagbalhin padulong sa labi ka mapailubon nga mga organismo nga pangkinatibuk-an sama sa polychaetes, ug pagminus sa mga mollusk ug crustacea. ref
Kung ang husto nga pagplano ug pagdumala gipatuman samtang gikonsiderar ang mga sulog, sulog, ug angayan nga mga protokol sa pagpakaon, posible nga maminusan ang mga dili maayong epekto sa palibot nga palibot. ref
Kadalumon sa Dagat
Depende sa katulin sa mga sulog sa gisugyot o karon nga lugar sa hawla, mahimo’g gikinahanglan ang labi ka lawom aron maminusan ang mga epekto sa basura sa isda ug sobra nga feed sa mga palibot nga palibot. Kung ang hawla mahimutang nga duul sa usa ka coral reef, ang mga effluent o derelict gear gikan sa uma mahimong malunod sa dagat ug mahimong negatibo nga makaapekto sa palibot sa benthic. Ingon kadugangan, kung ang hawla nahimutang sa usa ka mabaw nga lugar sa taas sa usa ka higdaanan sa dagat, ang hawla adunay potensyal nga landong ang damong-dagat ug maapektuhan ang pagtubo ug photosynthesis. ref Tan-awa ang ablihan sa usa ka bag-ong bintanaPolusyon sa Tubig seksyon alang sa dugang nga kasayuran bahin sa kamalaumon nga giladmon.
gear
Ang lainlaing mga lahi sa mga klase sa gear ug cage mahimong magamit depende sa geograpiya, piho nga lugar, pinili nga mga lahi, kadako sa operasyon, ug magamit nga pondo. Kung ang mga gamit sa akwakultura dili maayong pagkadisenyo, dili maayo ang kalidad, o dili kanunay giserbisyohan, mahimo kini makagawas o mabungkag gikan sa hawla ug makadaot nga makaapekto sa mga lokal nga puy-anan, mga mammal sa dagat, o mga nagbiyahe nga barko. ref Depende sa gamit ug lokasyon, ang mga manunukob mahimo nga makagat pinaagi sa pukot aron mabiktima ug madaut ang gisultian nga isda. Bisan pa, kung husto nga gilaraw, gipalingkod, ug gipadayon, ang mga hawla mahimong molungtad sa mga katuigan nga dili kinahanglan nga ilisan.
monitoring
Ang mga regulasyon kinahanglan magdumala sa husto nga paglingkod sa mga finfish cages sa kalikopan sa kadagatan, ug maglakip sa mga kinahanglanon alang sa pagmonitor, bisan kung dili kini ang hinungdan sa pila ka mga nasud. Kinahanglanon nga ipadayon ang pagmonitor sa effluent sa uma, haduol nga kalidad sa tubig, ug mga epekto sa uma sa siklo sa produksyon aron maobserbahan ug matala ang bisan unsang mga epekto sa puy-anan nga mahimong mahinabo. ref Ang usa ka maayong kahinguhaan sa pagmonitor sa mga tuburan sa akwakultura mao ablihan sa usa ka bag-ong bintanaMga Panudlo sa usa ka Harmonized Environmental Monitoring Program (EMP) alang sa Marine Finfish Cage Farming sa Mediteranyo ug sa Itom nga Dagatablihan PDF file . Ang usa ka hinungdanon nga aspeto sa pagmonitor mao ang paghimo usa ka baseline nga pagsusi sa wala pa magbutang bisan unsang kulungan o gamit aron mahibal-an kung unsang lahi nga mga pagbag-o ang nahinabo sa panahon sa pagtukod ug pag-operate sa mga cage.
Kapanguhaan
ablihan sa usa ka bag-ong bintanaKultura sa Marine Cage ug Ang Kalikopanablihan PDF file
ablihan sa usa ka bag-ong bintanaAquaculture ug Mariculture
ablihan sa usa ka bag-ong bintanaMga Epekto sa Puy-anan sa Isda Diha sa Baybayon sa Atlantikoablihan PDF file
ablihan sa usa ka bag-ong bintanaMga Marine Litter ug Aquaculture Gearablihan PDF file
ablihan sa usa ka bag-ong bintanaMga Pamaagi ug Kinaiya sa Aquaculture: Usa ka Piniling Pagsusi
ablihan sa usa ka bag-ong bintanaPagsusi sa Epekto sa Kalikopan ug Pagsubay sa Aquacultureablihan PDF file


text:
San Isidro, Amihanang Samar
Ang San Isidro usa sa mga lungsod sa kasadpang dapit sa lalawigan sa Northern Samar o Amihanang Samar. Mao ra kini ang lungsod sa pulo sa Samar nga Sinugboanon ang pinulongan. Ang ubang lungsod nga nahisakpan sa lalawigan sa Amihanang Samar nga Sinugboanong Binisaya ang pinulongan mao ang mga pulo-lungsod sa San Antonio ug San Vicente.
Sumala sa 2000 census, naay populasyon og 22,847 ka tawo sa 4,484 ka bubong.
Mga baranggay[usba | usba ang wikitext]
Ang San Isidro nabahin ngadto sa napulo'g upat (14) ka baranggay.
- Alegria
- Balite
- Buenavista
- Caglanipao
- Happy Valley
- Mabuhay
- Palanit
- Poblacion Norte
- Poblacion Sur
- Salvacion
- San Juan
- San Roque
- Seven Hills
- Veriato


text:
Iloilo City – (UPDATE) Posible nga ginplanuhan ang pagpatay kandayRJ Alumia, 31-anyos, kag Andrew Igpaz, 25-anyos, lunsay sang sitio Balod Barangay Anilao Pavia nga nasapwan nga nasulod sa saku kag ginhal-id sa kilid sang suba sa Sambag Jaro kahapon sang aga.
Pagpati ini ni Michelle Gajardo, live-in partner ni Alumia. Suno kay Michelle, posible nga may naka-away ang iya partner kag si Andrew kag ginplanuhan ang pagpatay sa ila.
Pero sa pagkahibalo sini, wala sang kontra ang mga biktima.Wala man sang ideya si Michelle kon nagagamit sang illegal nga druga ang iya live-in partner ukon si Andrew.
Tubtob subong, wala pa nakita ang motorsiklo nga may sidecar nga ginakargahan sang ginabaligya nga sorbete sang mga biktima.
Las-10 sang aga sang sabado sang naghalin sa ila balay ang mga biktima suno kay Michelle kag wala na nakapauli tubtob nga nasapwan kahapon nga may mga pilas sang pagkalabo sa leog kag abaga. (JoMaque)


text:
Kategoriya:Sa dagway sa yuta sa Pangmasang Republika sa Tśina
Mga subkategoriya
Kini nga kategoriya may 48 ka mga subkategorya, sa total nga 48.
K
- Kabukiran sa Pangmasang Republika sa Tśina (49 K, 275 P)
- Kapuloan sa Pangmasang Republika sa Tśina (17 K, 60 P)
M
- Mga estretso sa Pangmasang Republika sa Tśina (11 K, 4 P)
- Mga gintang sa Pangmasang Republika sa Tśina (18 K, 106 P)
- Mga kamadan sa Pangmasang Republika sa Tśina (4 K, 4 P)
- Mga lanaw sa Pangmasang Republika sa Tśina (31 K, 14 P)
- Mga lawis sa Pangmasang Republika sa Tśina (13 K, 30 P)
- Mga luuk sa Pangmasang Republika sa Tśina (11 K, 9 P)
- Mga patag sa Pangmasang Republika sa Tśina (11 K, 11 P)
- Mga suba sa Pangmasang Republika sa Tśina (53 K, 319 P)
- Mga walog sa Pangmasang Republika sa Tśina (14 K, 7 P)
S
- Sa dagway sa yuta sa Fujian Sheng (10 K, 1 P)
- Sa dagway sa yuta sa Shaanxi (7 K)


text:
Salmo 138
Pagpasalamat sa Dios
1Magpasalamat ako kanimo, Ginoo, sa tibuok kong kasingkasing.
Mag-awit ako ug mga pagdayeg kanimo atubangan sa mga dios.138:1 mga dios: Tan-awa usab ang 82:1.
2Moyukbo ako nga mag-atubang sa imong templo ug modayeg kanimo tungod sa imong gugma ug pagkamatinumanon.
Kay gipakita mo nga ikaw ug ang imong pulong labaw sa tanang mga butang.
3Sa dihang nanawag ako kanimo, gitubag mo ako;
gilig-on mo ako pinaagi sa imong kusog.
4Modayeg kanimo, Ginoo, ang tanang hari sa tibuok kalibotan,
kay nadungog nila ang imong mga pulong.
5Moawit sila mahitungod sa imong gihimo,
kay dako ang imong gahom.
6Bisan halangdon ka kaayo, Ginoo, may kahangawa ka sa mga mapainubsanon.
Ug bisan anaa ikaw sa halayo, nahibaloan mo ang tanan nga gihimo sa mga mapahitas-on.
7Bisan anaa ako taliwala sa kasamok ug kalisod,
ginatipigan mo ang akong kinabuhi.
Ginasilotan mo ang masuk-anon kong mga kaaway,
ug ginaluwas mo ako pinaagi sa imong gahom.
8Tumanon mo, Ginoo, ang imong mga saad kanako.
Ang imong gugma walay kataposan.
Ayaw pasagdi ang imong mga binuhat.


text:
BACOLOD CITY- Ginapasalig sang punong barangay sang Brgy. 12 nga wala na sang magatuhaw nga drug den sa Bacolod Vendors Plaza.
Ini ang pasalig ni Punong Barangay JR Alcantara matapos nga gin-dismantle na sang City Legal Office ang drug den nga ginhimo sa idalom sang mga tapangko sa diin walo ka mga indibidwal ang nadakpan sang Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) nagligad nga adlaw.
Pasalig ni Alcantara, siya na mismo kag iya mga barangay tanod ang magabantay sa Vendors Plaza agod indi na makabalik ang mga durugista. Kadungan sini, ginahingyo man sang opisyal sa city government nga kuntani butangan man sang pulis ang istruktura.
Nahibaluan nga ang city government ang nagapalakat sang Vendors Plaza sa diin pila sa nagabaligya sa lugar amo ang mga manugbaligya nga naapektuhan sang road clearing operations sa downtown area.
[image: image.png]


text:
October 26, 2020 | Municipal Peace and order Council meeting
Nagpahigayon ug miting ang atong mga myembro sa Municipal Peace and Order Council (MPOC) nga gipangulohan sa atong halangdong Mayor Atty. Leah Marie Moral-Romano kauban ang atong MLGOO Ms. Arlene Datu, 89th IB ug Task force ELCAC gipangulohan ni Major Joseph Butt nga mihisgot bahin sa RCSP o Retooled Community Support Program. Mihatag sab ug updates ang atong PNP Chief of Police Ian James Acal bahin sa kahimtang sa peace and order sa atong banwa.
©PANGGA TATA
#TAmangSerbisyo #TAmangProgreso
Basta Braulio E. Dujali, DASIG!


text:
1. Kinahanglan ba nga ipasibo kini?
Kung gusto nimo ipasadya ang profile sa aluminyo alang sa panggawas nga bayanan sa kagamitan, girekomenda nga dili ipasadya, tungod kay ang naandan nga pang-industriya nga profile sa aluminyo usa ka de-kalidad nga frame nga profile sa aluminyo, ug adunay daghang mga paghingalan, mahimong makatagbo hapit tanan nga mga kinahanglanon sa gambalay. Ug usa ka kompleto nga han-ay sa mga aksesorya, lainlaing mga kapilian sa koneksyon nga imong pilion. Ang pila ka mga tawo mahimo nga moingon nga ang akong gawas nga bayanan dili parihaba apan polygonal, samtang ang kinatibuk-an nga seksyon sa industriya nga aluminyo parihaba o kuwadro. Masaligon ko nga isulti kana nga wala usab problema, basta ang linya sa pagbutang, wala’y pressure pressure, ang among aluminyo nga exhibit hall nga mga oktagonal nga display kabinet gitukod nga adunay mga profile sa industriya nga aluminyo.
2. Ang labi ka baga sa aluminyo, labi ka maayo?
Kung kinahanglan nimo ipasadya ang profile, dili mahal ang ipasadya kini. Ang gasto sa pagbukas sa die sa mga profile sa aluminyo barato gyud kumpara sa ubang mga hulma. Ang pipila nga mga naandan nga profile sa aluminyo kinahanglan nga adunay hinungdan, busa kung ang laraw sa laraw sa pagguhit labi ka baga, aron makab-ot ang labi ka daghan nga kapasidad sa pagdala. Apan gusto nakong isulti nga ang gibag-on sa dingding dili labi ka baga ang labi ka maayo, sa usa ka bahin, labi ka taas ang presyo sa pader, ang presyo sa aluminyo nga haluang metal medyo taas, nga labi nga nagdugang sa gasto; Sa pihak nga bahin, labi ka mabaga ang dingding, labi ka kubus ang katig-a. Sama sa 6063 nga profile sa aluminyo nga kanunay namong gibuhat, ang sukaranan sa katig-a mao ang 8-12HW. Kung ang gibag-on sa dingding labi ka baga, ang katig-a mahimo ra maabot sa 8HW. Pananglitan, ang gibag-on sa dingding sa among naandan nga industriya nga profile sa aluminyo nga 2mm ra, apan ang laraw niini makatarunganon kaayo, nga makatagbo sa labi ka taas nga mga kinahanglanon sa pagdala.
3. Mahimo ba nimo nga isagol ang duha nga mga profile sa usa?
Ang pipila nga mga kostumer gusto nga makatipig sa pipila nga gasto sa amag o adunay uban pang mga ideya, adunay daghang klase nga gipasadya nga mga profile sa aluminyo, kinahanglan nga mogamit usa ka kombinasyon sa daghang mga profile sa aluminyo, ang mga tiglaraw sa kompanya sa kustomer maghiusa sa duha nga hulmahan sa usa ka hulma, hunahunaon nga makatipig kini daghang butang. Sa tinuud, isulti ko nga kini maglangan sa mga butang. Kami kaniadto adunay usa ka kostumer nga nagpadagan sa ingon niini. Gibuksan unta namon ang duha ka hugpong nga hulmahan, ang usa nga manipis kaayo nga bungbong ug ang usa nga labi ka baga nga dingding. Pagkahuman, giilisan nako ang laraw sa disenyo ug gisagol ang duha nga hulma, nga nagresulta sa hapit na mabasag nga mga hulma. Gisulayan nako nga baylohan ang mga hulmahan ug giilisan ang mga hulma. Pagkahuman sa N nga mga oras sa pagsulay, kwalipikado ang mga hulma. Tungod kay ang gibag-on sa pader labi ka halapad, lisud kaayo kini buhaton.
4. Kinsa ang tag-iya sa gipasadya nga hulma sa profile sa aluminyo?
Kinahanglan nga hulmahan ang mga profile sa gihimo nga aluminyo nga gihimo, ug ang bayad sa pag-abli sa agup-op kasagaran nga gibayad sa kustomer (mahimo kini ibalik kung ang tinuig nga kadaghan sa pagpalit moabut sa usa ka tonelada). Unya ang tag-iya sa agup-op kinahanglan nga ang kostumer, dili kini kadudahan. Apan ang agup-op sa kasagaran dili gikuha sa mga kostumer, apan gitago sa taghimo. Tungod kay ang gipasadya nga mga profile sa aluminyo talagsa ra gimando makausa, gamay ra ang magamit sa mga kustomer nga nagdala kanila pauli. Ang tiggama adunay usa ka espesyal nga bodega sa agup-op aron ibutang ang hulmahan, ug ang agup-op mao ang kalidad sa asero nga H13, dili dali madaut. Alang sa pipila nga espesyal nga mga katarungan, ang pipila ka mga kostumer gusto nga ibalik ang hulmahan ug ibaylo kini sa laing pabrika alang sa paghimo. Tambagan ko ikaw nga sulayan nga dili buhaton kini ug paghukum diin nimo kini gusto buhaton sa wala pa nimo buksan ang agup-op. Tungod kay ang matag mga taggama sa extruder sa aluminyo dili managsama, die pad, mga detalye sa die cover lainlain usab. Nahimamat namon ang daghang mga kostumer nga gusto nga dad-on ang ilang mga hulmahan sa among pabrika alang sa paghimo, apan matinahuron namon kining gibalibaran.
Sa taas ang gusto nako ipaila, hinaut nga makatabang kini kanimo.
Oras sa pag-post: Nob-02-2020


text:
Royal Canal Greenway
Malipayon nga pag-abut sa Royal Canal Greenway, usa ka layo, lakaw sa dalan ug pagbisikleta nga nagsumpay sa Maynooth sa Longford Town. Ang 130km nga agianan moagi sa malunhaw nga berde nga mga talan-awon sa Karaang Sidlakan sa Ireland padulong sa kusug nga Suba Shannon sa Hidden Heartlands sa Ireland.
Ang Royal Canal, nga usahay gitawag nga 'Shoemaker's Canal' gikan sa usa ka istorya nga nagsumpay sa usa sa una nga tigpasiugda sa ingon nga usa ka bapor, gitukod 14 ka tuig pagkahuman sa Grand Canal. Pagkahuman sa mga tuig nga pagkunhod, kini sa katapusan mihunong nga gigamit ingon usa ka komersyal nga agianan sa tubig kaniadtong 1951, bisan kung gipahimuslan gihapon sa mga naggamit sa kalingawan hangtod karon.
Sugdi ang imong panimpalad sa maayong dunggoanan sa Maynooth niining bantog nga lungsod sa unibersidad, duul sa mga bungbong nga mga tanaman ug demesne sa Carton House ug pagbaktas o siklo sa 6km sa Kilcock o paadto sa Enfield ug uban pa. Sa usa ka dali nga pag-adto sa kahabaan taliwala sa Maynooth ug Kilcock gamit ang awto subay sa M4 ug kanunay nga mga serbisyo sa bus ug riles gikan sa sentro sa lungsod sa Dublin naghimo kini usa ka kombenyente nga ruta alang sa mga walker.
Maynooth
Ang pagparking sa awto magamit sa Maynooth Train Station (€ 3.50 sa tanan nga bayad sa adlaw). Kung gusto nimo nga magdala usa ka siklo, mahimo ka mag-arkila og biseklita sa Royal Canal Bike Hire nga naa sa tupad sa Harbor (timan-i: ang pag-abang sa bisikleta dili karon magamit tungod sa Covid-19).
Pag-ilis sa ruta gikan sa ruta aron bisitahan ang nagpahamtang ika-12 nga Maynooth Castle, kanhing pinuy-anan sa FitzGeralds ug pahalipay sa mga pag-alima sa usa sa daghang mga lugar nga nangaon sa lungsod. Samtang ang Maynooth Harbour naghatag mga pagdulhog alang sa mga lantsa ug pagsulud sa pangisda nga adunay lugar nga piknik ug palaruan nga duul ra.
Kilcock
Ang pagparking sa awto magamit sa Fair Green. Paglingaw sa pipila nga mga pag-agda sa usa sa daghang mga pub o mga tindahan sa kape. Ang estasyon sa tren nahimutang sa tabok sa kanal alang sa usa ka pagbalik nga pagbiyahe, o nagpadayon sa Enfield (13km ang gilay-on).
Ang Kilcock Harbour gipahiuli kaniadtong 1982 ug gibuksan usab ang pag-bangka kaniadtong 2010. Nagdumala usab kini sa National Canoe Polo Championships kaniadtong 2018.
Here’s our suggestion for spending 24 oras sa Royal Canal Greenway or check out our guide to getting the most out of your Royal Canal Greenway experience.
Alang sa usa ka mapa ug daghang kasayuran, click dinhi.


text:
Walay Kapuslanan ang Tanan
1Mao kini ang gipamulong sa usa ka magwawali1:1 magwawali: o, magtutudlo, o, maalamon nga tawo. nga anak ni David ug hari sa Jerusalem:
2Walay kapuslanan! Wala gayoy kapuslanan ang tanan! 3Unsay makuha sa tawo sa iyang paghago dinhi sa kalibotan? 4Mahanaw ang usa ka henerasyon ug mopuli usab ang lain, apan ang kalibotan mao lang gihapon. 5Mosidlak ang adlaw ug unya mosalop, unya magdali kini pagbalik sa dapit nga iyang gigikanan aron mosidlak pag-usab. 6Mohuyop ang hangin ngadto sa habagatan ug unya ngadto sa amihan; magtuyok-tuyok lang kini ug magbalik-balik. 7Ang tanang suba nagadagayday padulong sa dagat, apan wala kini nagakapuno bisan walay hunong ang pagdagayday sa mga suba.1:7 bisan walay hunong ang pagdagayday sa mga suba: o, unya nagabalik ang tubig sa iyang gigikanan ug nagadagayday pabalik sa dagat. 8Kining tanang mga butanga makalaay—kalaay nga dili ikasaysay. Dili matagbaw ang atong mga mata ug mga dalunggan sa atong makita ug madungog. 9Ang nahitabo kaniadto mahitabo pag-usab. Ang gihimo kaniadto himuon pag-usab. Wala gayoy bag-o nga nagakahitabo sa kalibotan. 10May butang pa ba nga imong maingon nga bag-o? Nahitabo na kana kaniadto sa wala pa kita matawo. 11Wala nay nahinumdom sa nanglabay nga mga panghitabo; mao man usab ang mosunod nga mga panghitabo, dili usab kini mahinumdoman sa mga tawo sa umaabot nga henerasyon.
Ang Kaalam sa Tawo Walay Kapuslanan
12Ako nga usa ka magwawali naghari sa Israel, ug nagpuyo ako sa Jerusalem. 13Sa akong kaalam, gitun-an ko gayod pag-ayo ang tanang nagakahitabo dinhi sa kalibotan. Usa kini ka pait nga kapalaran nga gihatag sa Dios ngadto sa mga tawo. 14Nakita ko ang tanang ginahimo dinhi sa kalibotan, ug kining tanan walay kapuslanan; sama kini ka walay pulos sa paggukod ug hangin. 15Ang baliko dili matul-id, ug dili maihap ang wala diha.
16Miingon ako sa akong kaugalingon, “Mas maalamon gayod ako kay sa tanang naghari sa Jerusalem una kanako. Daghan gayod akog nahibaloan.” 17Gitun-an ko pag-ayo ang kalainan sa kaalam ug binuang, apan nasuta ko nga kini walay kapuslanan; sama lang kini sa nagagukod ka sa hangin. 18Kay sa magkadugang ang kahibalo ug kaalam, magdugang usab ang kasakit ug pag-antos.


text:
Sa una sa Agosto, 2018, ang Dutch nga pagpanglimpyo sa salapi ug ang pagpugong sa teroristang pagpugong sa terorista (Dutch: Wwft) kusog sa napulo ka tuig. Ang punoan nga katuyoan sa Wwft mao ang huptan nga limpyo ang sistema sa pinansyal; katuyoan sa balaod nga mapugngan ang sistema sa pinansyal nga gamiton alang sa mga kriminal nga katuyoan sa pagpanalapi sa salapi ug pagpondo sa terorista. Ang pagpanglaba sa kwarta nagpasabut nga ang mga iligal nga nakuha nga mga kabtangan gihimo nga ligal aron matago ang iligal nga gigikanan. Ang financing sa terorismo mahitabo kung gigamit ang kapital aron mapadali ang mga kalihokan sa terorista. Sumala sa Wwft, ang mga organisasyon obligado sa pag-ulat sa dili kasagaran nga mga transaksyon. Kini nga mga taho nakaamot sa pagkakita ug pag-prosekusyon sa pagkalugi sa salapi ug pagpondo sa terorista. Ang Wwft adunay daghang epekto sa mga organisasyon nga aktibo sa Netherlands. Ang mga organisasyon aktibong kinahanglan nga mohimo mga lakang aron mapugngan ang pagkalugi sa salapi ug pagpondo sa terorista. Gihisgutan niini nga artikulo kung unsang mga institusyon ang nahulog sa sulud sa Wwft, nga adunay obligasyon nga naa niini nga mga institusyon sa Wwft ug kung unsa ang mga sangputanan kung ang mga institusyon wala magsunod sa Wwft.
1. Mga institusyon nga nahulog sa sulud sa Wwft
Ang pila ka mga institusyon obligado nga motuman sa mga probisyon gikan sa Wwft. Aron mahibal-an kung ang usa ka institusyon nasakop sa Wwft, ang tipo sa institusyon ug mga kalihokan nga gihimo sa institusyon gisusi. Ang usa ka institusyon nga nagpasakup sa Wwft mahimo’g kinahanglan aron mahimo ang kakugi sa usa ka kostumer o aron ireport ang usa ka transaksyon. Ang mosunud nga mga institusyon mahimong ipailalom sa Wwft:
- mga namaligya og mga baligya;
- mga tigpataliwala sa pagpalit ug pagbaligya sa mga baligya;
- appraisers sa real estate;
- mga ahente sa real estate ug tigpataliwala sa real estate;
- mga operator sa pawnshop ug taghatag sa domicile;
- pinansyal nga mga institusyon;
- independente nga mga propesyonal. [1]
Mga nagbaligya sa paninda
Ang mga nagbaligya sa mga butang obligado sa pagpahigayon sa kakugi sa kliyente kung ang presyo sa mga butang nga ibaligya kantidad sa $ 15,000 o labaw pa ug kini nga pagbayad gihimo sa salapi. Dili igsapayan kung ang pagbayad moabut sa mga lugar sa mga termino o sa makausa. Kung ang pagbayad sa salapi nga $ 25,000 o daghan pa ang nagakahitabo sa pagbaligya sa piho nga mga butang, sama sa mga barko, mga awto ug alahas, kanunay nga ibaligya sa magbaligya kini nga transaksyon. Kung wala’y bayad ang salapi, wala’y obligasyon sa Wwft. Bisan pa, ang usa ka cash deposit sa account sa bangko sa nagbaligya nakita nga us aka us aka bayad sa cash.
Mga tigpataliwala sa pagpalit ug pagbaligya sa mga baligya
Kung mo-mediate sa pagpalit o pagbaligya sa pipila ka mga butang, nasakup ka sa Wwft ug obligado nga magpadayon ang kakugi sa kliyente. Naglakip kini sa pagbaligya ug pagpalit sa mga salakyanan, barko, alahas, art object ug antiques. Dili igsapayan kung unsa ka taas ang presyo nga kinahanglan ibayad ug kung ang presyo gibayad sa cash. Kung ang usa ka transaksyon nga adunay bayad nga cash nga € 25,000 o labi pa nga nahitabo, kini nga transaksyon kinahanglan kanunay nga ireport.
Mga pagtasal sa balay ug yuta
Kung gisusi sa usa ka appraiser ang dili matarug nga kabtangan ug nadiskubre ang dili kasagaran nga mga kamatuoran ug mga kahimtang nga mahimong adunay kalabotan sa pagkalugi sa salapi o paggasto sa terorista, kini nga transaksyon kinahanglan ireport. Bisan pa, ang mga appraiser dili obligado sa pagpahigayon sa angay nga kakugi sa kliyente.
Mga ahente sa real estate ug mga tigpataliwala sa real estate
Ang mga tawo nga nagpataliwala sa pagpalit ug pagbaligya sa dili matarug nga kabtangan nahisakop sa Wwft ug kinahanglan magpadayon sa kakugi sa kliyente alang sa matag buluhaton. Ang obligasyon sa pagbuhat sa kakugi sa kliyente kinahanglan magamit usab bahin sa katugbang sa kliyente. Kung adunay pagduda nga ang usa ka transaksyon mahimo’g maglakip sa pagkalugi sa salapi o sa paggasto sa terorismo, kini nga transaksyon kinahanglan ireport. Kini magamit usab sa mga transaksyon diin ang kantidad nga € 15,000 o labaw pa madawat sa cash. Dili igsapayan kung kini nga kantidad alang sa ahente sa real estate o alang sa usa ka ikatulo nga partido.
Ang mga operator sa Pawnshop ug taghatag sa domicile
Ang mga operator sa Pawnshop nga nagtanyag mga propesyonal o pangako sa negosyo kinahanglan magdumala sa angay nga kakugi sa matag transaksyon. Kung ang usa ka transaksyon dili kasagaran, kini nga transaksyon kinahanglan ireport. Naa usab kini sa tanan nga mga transaksyon nga nagkantidad sa € 25,000 o kapin pa. Ang mga tighatag sa domicile nga naghimo sa usa ka adres o adres nga magamit sa mga ikatulo nga partido sa usa ka negosyo o propesyonal nga sukaranan, kinahanglan usab magpahigayon sa kakugi sa kliyente alang sa matag kliyente. Kung gisuspetsahan nga tingali adunay pagkalugi sa salapi o pagpondo sa terorista nga nahilambigit sa paghatag sa domicile, kinahanglan ibalita ang transaksyon.
Mga institusyon sa pinansya
Ang mga institusyon sa pinansya naglakip sa mga bangko, opisina sa pagbinayloay, casino, mga opisina sa pagsalig, mga institusyon sa pagpamuhunan ug pipila nga mga insurer. Kini nga mga institusyon kinahanglan kanunay nga magpadayon sa kakugi sa kliyente ug kinahanglan nila nga ireport ang dili kasagaran nga mga transaksyon. Bisan pa, ang lainlaing mga lagda mahimong magamit sa mga bangko.
Independent nga mga propesyonal
Ang kategorya sa independente nga mga propesyonal naglakip sa mga mosunud nga mga tawo: mga notaryo, abogado, accountant, tagapayo sa buhis ug mga opisina sa administratibo. Kini nga mga propesyonal nga grupo kinahanglan maghimo sa kakugi sa kliyente ug ireport ang dili kasagaran nga mga transaksyon.
Ang mga institusyon o mga propesyonal nga independente nga nagpahigayon mga kalihokan sa usa ka propesyonal nga sukaranan, nga katumbas sa mga kalihokan nga gihimo sa mga institusyon nga nahisgutan sa taas, mahimo’g mapailalom usab sa Wwft. Mahimo nga maglakip kini sa mosunod nga mga kalihokan:
- nagtambag sa mga kompanya sa istruktura sa kapital, estratehiya sa negosyo ug mga kalihokan nga may kalabutan;
- pagkonsulta ug paghatag serbisyo sa natad sa mga panagsama ug pagbaton sa mga kompanya;
- ang pagtukod o pagdumala sa mga kompanya o ligal nga mga entidad;
- pagpalit o pagpamaligya sa mga kompanya, ligal nga mga entidad o bahin sa mga kompanya;
- ang bug-os o bahin nga pagkuha sa mga kompanya o ligal nga mga entidad;
- mga kalihokan nga may kalabutan sa buhis.
Aron mahibal-an kung ang usa ka institusyon nasakop sa Wwft, hinungdan nga huptan nga hinumdomi ang mga kalihokan nga gihimo sa institusyon. Kung ang usa ka institusyon naghatag lamang kasayuran, ang institusyon naa sa sukaranan nga dili sakop sa Wwft. Kung ang usa ka institusyon nagtanyag mga tambag sa mga kliyente, ang institusyon mahimong mapailalom sa Wwft. Bisan pa, adunay usa ka manipis nga linya tali sa paghatag kasayuran ug paghatag tambag. Ingon man usab, ang mandatory kliyente nga kinahanglan sa kakugi kinahanglan nga mag-atubang sa wala pa mosulod ang usa ka institusyon sa usa ka kasabutan sa negosyo sa usa ka kliyente. Kung ang usa ka institusyon sa sinugdan naghunahuna nga ang kasayuran kinahanglan nga mahatag sa usa ka kliyente, apan sa ulahi makita nga ang gihatag nga tambag gihatag o kinahanglan nga gihatagan usab, ang obligasyon sa pagpahigayon sa nauna nga kakugi sa kliyente wala matuman. Peligro usab kini sa pagbahinbahin sa mga kalihokan sa usa ka institusyon sa mga kalihokan nga nahisakop sa Wwft ug mga kalihokan nga wala mailhi sa Wwft, tungod kay ang utlanan tali sa mga kini nga mga kalihokan dili gyud tinuud. Gawas pa, mahimo usab nga ang kaso nga ang managbulag nga mga kalihokan dili sakop sa Wwft, apan nga kini nga mga kalihokan adunay kalabotan sa obligasyon sa Wwft kung magkahiusa sila. Mahinungdanon nga mahibal-an nga daan kung ang imong institusyon nasakop sa Wwft.
Sa ilalum sa piho nga mga kahimtang, ang usa ka institusyon mahimong mahulog sa kasangkaran sa Dutch Trust Office Supervision Act (Wtt) kaysa sa Wwft. Ang Wtt adunay sulud nga mas istrikto nga mga kinahanglanon kalabut sa angay nga kakugi sa kliyente ug mga institusyon nga gipailalom sa Wtt nanginahanglan usa ka permiso aron mahimo ang ilang mga kalihokan. Pinauyon sa Wtt, ang mga institusyon nga naghatag domicile ug nagdala usab dugang nga mga kalihokan, napailalom sa Wtt. Ang kini nga mga dugang nga kalihokan naglangkob sa paghatag ligal nga tambag, pag-amping sa mga pagdeklara sa buhis, paghimo sa mga kalihokan kalabot sa pagpanday, pagsusi ug pagmonitor sa tinuig nga mga account o pagpadayon sa administrasyon o pagkuha usa ka direktor alang sa usa ka korporasyon o ligal nga entity. Sa praktis, ang paghatag domicile ug paghimo dugang nga mga kalihokan nga kanunay gidumala sa duha nga magkalainlain nga mga institusyon, aron masiguro nga ang kini nga mga institusyon dili mahisakop sa sakop sa Wtt. Bisan pa, dili na kini mahimo kung ang gi-amyenda nga Wtt mahimong epektibo. Pagkahuman sa pagpatuman sa kini nga pagbag-o sa pamalaod, ang mga institusyon nga nagbahin sa pagpanghimatuud sa domicile ug ang paghimo sa dugang nga mga kalihokan taliwala sa duha nga mga institusyon mapailalom usab sa Wtt. Bahin niini ang mga institusyon nga nagdumala sa dugang nga mga kalihokan sa ilang kaugalingon, apan gipunting ang kliyente sa lain nga institusyon alang sa paghatag o domicile (o vice versa) ingon man mga institusyon nga naglihok ingon tigpataliwala pinaagi sa pagdala sa usa ka kliyente nga kontak sa lainlaing mga partido nga makahatag domicile ug mahimo nga magdumala dugang nga mga kalihokan. [2] Hinungdanon nga ang mga institusyon adunay maayong pagtan-aw sa ilang mga kalihokan, aron mahibal-an kung unsang balaod ang nalakip sa kanila.
2. Client tungod sa kakugi
Sumala sa Wwft, ang usa ka institusyon nga nagpasakup sa Wwft kinahanglan magpahigayon sa kakugi sa kliyente. Ang kakugi sa kliyente kinahanglan himuon sa wala pa magsulod ang institusyon sa usa ka kasabutan sa negosyo sa kliyente ug sa wala pa gihatag ang mga serbisyo. Ang sulud sa kakugi sa kliyente, lakip sa ubang mga butang, nga kinahanglan ipangayo sa usa ka institusyon ang identidad sa mga kliyente niini, kinahanglan nga susihon kini nga kasayuran, irekord kini ug ipadayon kini sa lima ka tuig.
Ang kakugi sa kliyente sumala sa Wwft naa sa peligro. Kini nagpasabut nga ang usa ka institusyon kinahanglan nga magkuha sa mga kapeligro bahin sa kinaiyahan ug kadak-an sa kaugalingon nga kompanya ug mga peligro bahin sa piho nga relasyon sa negosyo o pag-transact ngadto sa account. Ang kakusog sa angay nga kakugi kinahanglan nga nahiuyon sa kini nga mga peligro. [3] Ang Wwft nagkinahanglan tulo nga lebel sa tungod sa kakugi sa kliyente: sukaranan, gipayano ug gipaayo. Pinahiuyon sa mga kapeligro, kinahanglan mahibal-an sa usa ka institusyon kung kinsa sa nahisgutan nga kliyente ang kinahanglan buhaton nga mga diligence. Dugang sa peligro nga nakabase sa paghubad sa kliyente nga angay nga kakugi nga kinahanglan nga ipatuman sa mga naandan nga kaso, mahimo usab mapamatud-an nga usa ka pagsusi sa peligro nga usa ka hinungdan sa paghimo sa usa ka gipasayon o gipaayo nga kliyente tungod sa kakugi. Kung gisusi ang mga peligro, ang mga mosunud nga punto kinahanglan isipon: ang mga kliyente, mga nasud ug mga geograpikanhong hinungdan diin ang institusyon nagpadagan ug ang mga produkto ug serbisyo gihatud. [4]
Ang Wwft wala magtudlo kung unsang mga lakang ang kinahanglan nga buhaton sa mga institusyon aron mabalanse ang kliyente tungod sa kakugi nga adunay pagkasensitibo sa peligro. Bisan pa, hinungdanon alang sa mga institusyon nga maghimo mga pamaagi nga nakabase sa peligro aron mahibal-an kung unsang kakusog ang kinahanglan buhaton sa kakugi sa kliyente. Pananglitan, ang mga mosunud nga lakang mahimong ipatuman: paghimo sa usa ka peligro nga peligro, paghimo og usa ka palisiya sa peligro o profile, pag-install sa mga pamaagi alang sa pagdawat sa kliyente, pagkuha mga lakang sa pagkontrol sa sulud o usa ka kombinasyon sa kini nga mga lakang. Dugang pa, girekomenda nga maghimo sa pagdumala sa file ug pagtipig og rekord sa tanan nga mga transaksyon ug katugbang nga pagsusi sa peligro. Ang responsableng awtoridad bahin sa Wwft, ang Financial Intelligence Unit (FIU), mahimong maghangyo sa usa ka institusyon nga ihatag ang pag-ila ug pagsusi sa mga peligro kalabot sa pagpanghugas sa salapi ug pagpondo sa terorista. Ang usa ka institusyon obligado nga magsunud sa mao nga hangyo. [5] Ang Wwft adunay sulud usab nga mga panudlo nga nagpaila kung diin kinahanglan ipatuman ang kakugi sa kliyente.
2.1 Ang standard nga kliyente nga angay mahiangay
Kasagaran, ang mga institusyon kinahanglan magpahigayon standard nga kliyente tungod sa kakugi. Ang angay nga kakugi naglangkob sa mga musunud nga elemento:
- pagtino, pagtino ug pagrekord sa identidad sa kliyente;
- pagtino, pagtino ug pagrekord sa identidad sa Ultimate beneficiary Owner (UBO);
- pagtino ug pagrekord sa katuyoan ug sa matang sa buluhaton o transaksyon.
Pagkaila sa kliyente
Aron mahibal-an kung kinsa ang gihatagan mga serbisyo, kinahanglan mailhan ang identidad sa kliyente sa wala pa magsugod ang institusyon paghatag mga serbisyo niini. Aron mahibal-an ang kliyente, ang kliyente kinahanglan nga pangutan-on alang sa iyang mga detalye sa pagkatawo. Pagkahuman, ang identidad sa kliyente kinahanglan mamatud-an. Alang sa usa ka natural nga tawo, kini nga pagsusi mahimo pinaagi sa paghangyo sa usa ka orihinal nga pasaporte, lisensya sa pagmaneho o kard sa pagmaneho. Ang mga kliyente nga ligal nga entidad kinahanglan nga gihangyo nga maghatag usa ka kinuha gikan sa rehistro sa pamatigayon o uban pang kasaligan nga mga dokumento o datos nga naandan sa internasyonal nga trapiko. Kini nga kasayuran kinahanglan nga ipadayon sa institusyon sa lima ka tuig.
Pagpaila sa UBO
Kung ang kliyente usa ka ligal nga tawo, panag-uban, pundasyon o pagsalig, ang UBO kinahanglan mailhan ug matino. Ang UBO sa usa ka ligal nga tawo usa ka natural nga tawo nga:
- naghupot usa ka interes nga labaw pa sa 25% sa kapital sa kliyente; o
- mahimo’g ehersisyo ang 25% o daghan pa nga bahin sa mga bahin o katungod sa pagboto sa kinatibuk-ang miting sa mga shareholders sa kliyente; o
- mahimong mogamit sa tinuud nga pagkontrol sa usa ka kliyente; o
- ang benepisyaryo sa 25% o labaw pa sa mga kabtangan sa usa ka pundasyon o pagsalig; o
- adunay espesyal nga pagpugong sa 25% o labaw pa sa mga kabtangan sa mga kliyente.
Ang UBO sa panag-uban mao ang natural nga tawo kinsa, sa pagwagtang sa panag-uban, adunay katungod sa usa ka bahin sa mga kabtangan nga 25% o labaw pa o adunay katungod sa usa ka bahin sa kita sa 25% o labaw pa. Uban sa usa ka pagsalig, ang adjuster (s) ug ang mga tagtugyan kinahanglan mailhan.
Kung matino ang identidad sa UBO, kini nga identidad kinahanglan mamatud-an. Kinahanglan nga susihon sa usa ka institusyon ang mga risgo bahin sa pagkalugi sa salapi ug pagpondo sa terorista; Ang pagkumpirma sa UBO kinahanglan nga mahitabo sumala sa mga peligro. Kini gitawag nga verification nga nakabase sa peligro. Ang labi ka lawom nga porma sa pagtino mao ang pagtino pinaagi sa mga nagpailalom nga mga dokumento, sama sa mga buhat, mga kontrata ug pagrehistro sa mga rehistro sa publiko o uban pang kasaligan nga mga gigikanan, nga ang UBO nga gipangutana sa tinuud gitugutan sa 25% o daghan pa. Mahimong ipangutana kini nga kasayuran kung adunay hataas nga peligro may kalabotan sa pagpaningil sa salapi ug pagpondo sa terorista. Kung adunay usa ka gamay nga peligro, mahimo nga mapirmahan sa usa ka kliyente ang usa ka titulo sa UBO. Sa pagpirma sa kini nga deklarasyon, gikumpirma sa kliyente ang pagkahusto sa identidad sa UBO.
Katuyoan ug kinaiya sa buluhaton o transaksyon
Ang mga institusyon kinahanglan maghimo og panukiduki sa background ug katuyoan sa usa ka gituyo nga relasyon o transaksyon sa negosyo. Kinahanglan niini mapugngan ang mga serbisyo sa mga institusyon nga gamiton alang sa pagpanglaba sa salapi o ang pagpondo sa terorismo. Ang pag-imbestiga sa kinaiyahan sa asaynment o transaksyon kinahanglan nakabase sa peligro. [6] Kung nahibal-an na ang kinaiyahan sa asaynment o transaksyon, kinahanglan kini irekord sa usa ka rehistro.
2.2 Gipahiangay ang angay nga kakugi sa kliyente
Posible usab nga ang usa ka institusyon nagsunod sa Wwft pinaagi sa pagpahigayon sa gipasimple nga angay sa kliyente. Sama sa nahisgutan na, ang kusog sa pagpahigayon sa kakugi sa kliyente kinahanglan matino base sa usa ka pagsusi sa peligro. Kung kini nga pag-analisar nagpakita nga ang peligro sa pagkalugi sa salapi ug pagpondo sa terorista gamay, ang gipasimple nga angay sa kliyente mahimo’g buhaton. Pinauyon sa Wwft, ang gipasimple nga kliyente tungod sa kakugi sa bisan unsang kaso nga igo kung ang kliyente usa ka bangko, tigpasiugda sa kinabuhi o uban pang institusyon sa pinansya, nakalista nga kompanya o institusyon sa gobyerno sa EU. Sa ingon nga mga kaso, ang identidad lamang sa kliyente ug ang katuyoan ug kinaiya sa transaksyon ang kinahanglan nga matino ug natala sa paagi sama sa gihulagway sa 2.1. Ang pag-verify sa kliyente ug pag-ila ug pag-verify sa UBO dili kinahanglan sa kini nga kaso.
2.3 Nahiusang kliyente tungod sa kakugi
Mahimo usab kini ang kaso nga kinahanglan mapalambo ang angay nga kakugi sa kliyente. Kini ang kaso kung ang risgo sa pagpanalab sa salapi ug pagpondo sa terorista taas. Sumala sa Wwft, ang gipalambo nga kakugi sa kliyente kinahanglan himuon sa mga musunud nga kahimtang:
- sa pag-una, adunay pagduda sa usa ka dugang nga risgo sa pagkalugi sa salapi o pagpondo sa terorista;
- ang kliyente dili pisikal sa pagtimaan;
- ang kliyente o UBO usa ka tawong politiko nga gibutyag.
Ang pagduda sa usa ka dugang nga risgo sa pagkalugi sa salapi o pagpondo sa terorista
Kung ang pag-usisa sa peligro nagpakita nga adunay usa ka taas nga peligro sa pagkalot sa salapi ug paggasto sa terorismo, kinahanglan nga buhaton ang angay nga kakugi sa kliyente. Ang mapauswag nga kakugi sa kliyente alang sa panig-ingnan mahimo’g himuon pinaagi sa paghangyo sa usa ka Sertipiko sa Maayong Pagkamando gikan sa kliyente, pinaagi sa dugang nga pagsusi sa mga awtoridad ug gimbuhaton sa board of director ug mga proxies o pinaagi sa pagsusi sa gigikanan ug padulngan sa mga pondo, lakip ang paghangyo sa bangko mga pahayag. Ang mga lakang nga kinahanglan buhaton nag-agad sa kahimtang.
Ang kliyente dili pisikal sa pagtimaan
Kung ang usa ka kliyente wala sa pisikal nga pag-ila sa pagkilala, moresulta kini sa usa ka labi ka taas nga peligro sa pagpanalapi sa salapi ug pagpondo sa terorista. Sa kini nga kaso, ang mga lakang kinahanglan buhaton aron mabayran ang piho nga risgo. Gipaila sa Wwft kung unsang mga kapilian nga mga institusyon ang kinahanglan aron mapuno ang peligro:
- pag-ila sa kliyente base sa dugang nga mga dokumento, datos o kasayuran (pananglitan usa ka notarised copy of the passport o apostilles);
- pag-analisar sa pagkatinuod sa mga dokumento nga gisumite;
- pagsiguro nga ang una nga pagbayad nga may kalabutan sa relasyon sa negosyo o transaksyon gihimo alang sa o sa paggasto sa usa ka account sa kliyente nga adunay usa ka bangko nga adunay usa ka rehistradong opisina sa usa ka Member State o sa usa ka bangko sa usa ka gitudlo nga estado nga naghupot sa usa ka lisensya sa pagdumala sa negosyo sa kini nga estado.
Kung gihimo ang pagbayad sa pagpaila, gisulti namon ang nakuha nga pagkilala. Kini nagpasabut nga ang usa ka institusyon mahimong mogamit sa datos gikan sa nauna nga gihimo nga kliyente tungod sa kakugi. Gitugotan ang nakuha nga pag-ila tungod kay ang bangko diin nagakahitabo ang pagbayad sa pagpaila usa usab ka institusyon nga nagpailalom sa Wwft o sa susamang pagdumala sa usa ka Estado sa Member. Sa baruganan, ang kliyente nakilala na sa bangko sa pagpahamtang sa pagbayad sa pagpaila.
Ang kliyente o UBO usa ka politikal nga tawo nga hayag
Ang mga tawo nga gipadayag sa politika (PEP's) mga tawo nga nag-okupar sa usa ka bantog nga posisyon sa politika sa Netherlands o sa gawas sa nasud, o naghupot sa ingon nga posisyon hangtod sa usa ka tuig ang milabay, ug
- magpuyo sa gawas sa nasud (bisan unsa pa sila makabaton og nasyonalidad sa Dutch o sa lain nga nasyonalidad);
OR
- magpuyo sa Netherlands apan wala’y nasyonal nga Dutch.
Kung ang usa ka tawo usa ka PEP kinahanglan usisaon alang sa kliyente ug alang sa bisan unsang UBO sa kliyente. Ang mosunud nga mga tawo naa sa bisan unsang kaso sa PEP:
- mga pangulo sa estado, mga pinuno sa gobyerno, mga ministro ug mga sekretaryo sa estado;
- mga parliamentarians;
- mga membro sa hataas nga awtoridad sa hudisyal;
- mga miyembro sa mga opisina sa pag-audit ug mga board sa pagdumala sa mga sentral nga bangko;
- mga embahador, chargé d'affaires ug mga opisyal nga opisyal sa army;
- mga myembro sa administratibo nga lawas, executive ug supervisory;
- mga organo sa mga kompanya sa publiko;
- mga miyembro sa pamilya o suod nga kauban sa mga tawo sa taas. [7]
Kung ang usa ka PEP naapil, kinahanglan nga mangolekta ug pamatud-an sa institusyon nga daghang datos aron igo nga makunhuran ug makontrol ang taas nga peligro sa pagpanglimpyo sa salapi ug pagpondo sa mga terorista. [8]
3. Pagreport sa usa ka dili kasagaran nga transaksyon
Kung nahuman ang kakugi sa kliyente, kinahanglan ipiho sa institusyon kung dili kasagaran ang gisugyot nga transaksyon. Kung mao kini ang kahimtang, ug mahimo'ng adunay kalabotan sa salapi o pagpahulam nga terorista, kinahanglan nga ireport ang transaksyon.
Kung ang kakugi sa kliyente nga wala naghatag sa mga datos nga gilatid sa balaod o kung adunay mga timailhan nga adunay kalabotan sa pagkalugi sa salapi o pagpondo sa terorista, ang transaksyon kinahanglan ireport sa FIU. Kini subay sa Wwft. Ang mga awtoridad sa Dutch nagtukod mga subjective ug katuyoan nga mga timailhan sa kung diin ang mga institusyon makatino kung adunay usa ka dili kasagaran nga transaksyon. Kung ang usa sa mga timailhan naa sa isyu, giisip nga ang transaksyon dili kasagaran. Kini nga transaksyon kinahanglan dayon ireport sa FIU sa labing madali. Ang mga mosunud nga indikasyon natukod:
Mga timailhan sa hinungdan
- Usa ka transaksyon kung diin ang institusyon adunay hinungdan sa paghunahuna nga kini adunay kalabutan sa pagkalugi sa salapi o pagpondo sa terorista. Ang lainlaing mga nasud nga peligro giila usab sa Financial Action Task Force.
Mga katuyoan nga timailhan
- Ang mga transaksyon nga gitaho sa pulisya o Public Prosecutors nga may kalabotan sa pagpanalapi sa salapi o pagpondo sa terorista kinahanglan usab ireport sa FIU; pagkahuman sa tanan, adunay hunahuna nga kini nga mga transaksyon mahimong may kalabutan sa pagkalugi sa salapi ug pagpondo sa terorista.
- Usa ka transaksyon sa o alang sa kaayohan sa usa ka (ligal) nga tawo nga nagpuyo o adunay rehistrado nga adres sa usa ka estado nga gitudlo sa regulasyon sa ministro ingon usa ka estado nga adunay estratehikong pagkulang sa paglikay sa pagkalugi sa salapi ug paggasto sa terorismo.
- Usa ka transaksyon diin usa o daghan pa nga mga sakyanan, barko, art object o alahas gibaligya alang sa (partial) cash payment, diin ang kantidad nga ibayad sa kantidad nga salapi hangtod sa € 25,000 o daghan pa.
- Usa ka transaksyon alang sa kantidad nga € 15,000 o labaw pa, diin ang pagbinayloay og salapi nga mahitabo alang sa lain nga salapi o gikan sa gamay hangtod sa daghang mga denominasyon.
- Usa ka cash deposit alang sa kantidad nga € 15,000 o labaw pa nga gipaboran sa usa ka credit card o usa ka pre-bayad nga instrumento sa pagbayad.
- Ang paggamit sa usa ka credit card o usa ka pre-bayad nga instrumento sa pagbayad nga may kalabotan sa usa ka transaksyon alang sa kantidad nga € 15,000 o kapin pa.
- Usa ka transaksyon alang sa kantidad nga € 15,000 o labaw pa, gibayran o pinaagi sa cash sa institusyon, uban ang mga tseke sa nagdala, uban ang usa ka nauna nga bayad nga instrumento o adunay susamang paagi sa pagbayad.
- Usa ka transaksyon kung diin ang maayo o daghang mga butang gidala sa ilalum sa kontrol sa usa ka pawnshop, nga adunay kantidad nga magamit sa pawnshop sa pagbinayloay nga kantidad nga $ 25,000 o daghan pa.
- Usa ka transaksyon alang sa kantidad nga € 15,000 o labaw pa, gibayran o pinaagi sa cash nga institusyon, uban ang mga tseke, nga adunay usa ka pre-bayad nga instrumento o sa langyaw nga salapi.
- Ang pagtago sa mga sensilyo, mga kwarta o uban pa nga mga mahalon alang sa kantidad nga € 15,000 o kapin pa.
- Usa ka transaksiyon sa pagbayad sa giro alang sa kantidad nga € 15,000 o kapin pa.
- Ang usa ka pagbalhin sa salapi sa kantidad nga € 2,000 o labaw pa, kung dili bahin sa us aka salapi nga pagbalhin gikan sa usa ka institusyon nga nagbilin sa husay alang sa pagbalhin niini sa laing institusyon nga napailalom sa obligasyon sa pagreport sa dili kasagaran nga transaksyon, nga gikan sa Wwft. [9]
Dili tanan nga mga timailhan magamit sa tanan nga mga institusyon. Nagdepende kini sa klase sa institusyon nga gigamit sa mga indikasyon sa institusyon. Kung ang usa sa mga transaksyon sama sa gihulagway sa ibabaw mahitabo sa usa ka institusyon, kini giisip nga usa ka dili kasagaran nga transaksyon. Kini nga transaksyon kinahanglan ireport sa FIU. Gi-rehistro sa FIU ang taho ingon usa ka dili kasagaran nga ulat sa transaksyon. Gisusi dayon sa FIU kung ang dili kasagaran nga transaksyon suspektibo ug kinahanglan nga giimbestigahan sa usa ka awtoridad sa pagsusi sa kriminal o usa ka serbisyo sa seguridad.
4. Pagbayad sa utang
Kung ang usa ka institusyon nagreport sa usa ka dili kasagaran nga transaksyon sa FIU, ang kini nga ulat adunay bayad nga bayad. Sumala sa Wwft, ang mga datos o kasayuran nga gihatag sa FIU nga may hugot nga pagtuo sa konteksto sa usa ka taho, dili mahimong magsilbing basehan alang sa o alang sa katuyoan sa usa ka imbestigasyon o pag-uusig sa institusyon nga nagreport kalabut sa usa ka pagduda sa pagpanglimbong sa salapi. o pinansyal nga pinansya nga kini nga institusyon. Dugang pa, kini nga mga datos dili magsilbing akusasyon. Mapadapat usab kini sa mga datos nga gihatag sa FIU sa usa ka institusyon, sa makatarunganon nga pag-isip nga kini magdala sa pagsunod sa obligasyon nga ireport ang gikan sa Wwft. Kini nagkahulugan nga ang kasayuran nga gihatag sa usa ka institusyon sa FIU, sa konteksto sa usa ka taho sa usa ka dili kasagaran nga transaksyon, dili magamit batok sa institusyon sa usa ka kriminal nga pagsusi bahin sa pagkalugi sa salapi o pagpondo sa terorista. Kini nga indemnidad magamit usab sa mga tawo nga nagtrabaho alang sa institusyon nga naghatag kasayuran ug kasayuran sa FIU. Pinaagi sa pagreport sa usa ka dili kasagaran nga transaksyon sa maayo nga pagtuo, gihatag ang bayad sa krimen.
Dugang pa, ang usa ka institusyon nga nagreport sa usa ka dili kasagaran nga transaksyon o naghatag dugang nga kasayuran pinasukad sa Wwft dili manubag alang sa bisan unsang kadaot nga giantos sa usa ka ikatulong partido. Nagpasabut kini nga ang usa ka institusyon dili mahimong manubag alang sa kadaot nga gipaantos sa usa ka kliyente bunga sa taho sa dili kasagaran nga transaksyon. Busa, pinaagi sa pagsunod sa obligasyon nga ireport ang usa ka dili kasagaran nga transaksyon, gihatag usab ang indemnipikasyon sa sibil sa institusyon. Kini nga indemnipikasyon sa sibil magamit usab sa mga tawo nga nagtrabaho alang sa institusyon nga nagtaho sa dili kasagaran nga transaksyon o naghatag kasayuran sa FIU.
5. Ubang mga obligasyon nga nakuha gikan sa Wwft
Agi dugang sa obligasyon sa pagdumala sa angay nga kakugi sa kliyente ug pagreport sa dili kasagaran nga mga transaksyon sa FIU, ang Wwft naghimo usab sa usa ka obligasyon sa pagkompidensyal ug obligasyon sa pagbansay alang sa mga institusyon.
Obligasyon sa pagkapribado
Ang obligasyon sa pagkapribado naglangkub nga ang usa ka institusyon dili makapahibalo sa bisan kinsa bahin sa usa ka taho sa FIU ug mahitungod sa pagduda nga ang pagpanalupig sa salapi o pagpondo sa terorista nahilambigit sa usa ka transaksyon. Ang institusyon gidili bisan pa aron ipahibalo ang bahin sa kliyente niini. Ang hinungdan niini mao nga ang FIU magsugod sa usa ka pagsusi sa dili kasagaran nga transaksyon. Ang obligasyon sa pagkapribado ibutang aron mapugngan ang mga partido nga gituki gikan sa paghatag sa oportunidad nga, pananglitan, pagtangtang sa ebidensya.
Obligasyon sa pagbansay
Sumala sa Wwft, ang mga institusyon adunay obligasyon sa pagbansay. Kini nga obligasyon sa pagbansay nga kinahanglan nga ang mga empleyado sa institusyon kinahanglan nga pamilyar sa mga probisyon sa Wwft, ingon nga kini may kalabutan alang sa paghimo sa ilang mga katungdanan. Ang mga empleyado kinahanglan usab nga makahimo sa husto nga pagpahigayon kliyente tungod sa kakugi ug makaila sa usa ka dili kasagaran nga transaksyon. Kinahanglan nga sundan ang panamtang nga pagbansay aron makab-ot kini.
6. Mga sangputanan sa dili pagsunod sa Wwft
Ang lainlaing mga obligasyon naggikan sa Wwft: pagpahigayon sa kliyente tungod sa kakugi, pagreport sa dili kasagaran nga mga transaksyon, usa ka obligasyon sa pagkompidensyal ug obligasyon sa pagbansay. Ang lainlaing mga datos kinahanglan usab nga irekord ug gitipigan ug ang usa ka institusyon kinahanglan mohimo mga lakang aron mapaminusan ang peligro sa pagkalugi sa salapi ug pagpondo sa terorista.
Kung ang usa ka institusyon wala magsunod sa mga obligasyon nga gilista sa ibabaw, ang mga lakang himuon. Depende sa klase sa institusyon, ang pagdumala sa pagsunod sa Wwft gipatuman sa Tax awtoridad / Bureau Supervision Wwft, Dutch Central Bank, Dutch Authority for the Financial Markets, Financial Supervision Office o Dutch Bar Association. Kini nga mga superbisor nagpahigayon mga pag-imbestiga sa pagdumala aron masuta kung ang usa ka institusyon husto nga nagsunod sa mga probisyon sa Wwft. Sa kini nga mga pagsusi, gisusi ang outline ug ang paglungtad sa usa ka palisiya sa peligro. Nagtinguha usab ang imbestigasyon aron masiguro nga ang mga institusyon tinuud nga magreport sa dili kasagaran nga mga transaksyon. Kung ang mga probisyon sa Wwft nalapas, ang mga awtoridad sa pagdumala ang gitugutan sa pagpahamtang usa ka mando nga gipahamtang sa usa ka dugang nga silot o usa ka multa nga administratibo. Adunay usab sila posibilidad sa pagtudlo sa usa ka institusyon sa pagsunod sa usa ka piho nga lakang sa paglihok kalabot sa pagpauswag sa mga internal nga pamaagi ug pagbansay sa mga empleyado.
Kung ang usa ka institusyon nga napakyas sa pagtaho sa usa ka dili kasagaran nga transaksyon, mahitabo ang paglapas sa Wwft. Dili igsapayan kung ang pagpakyas sa pagtaho tinuyo o dili tinuyo. Kung ang usa ka institusyon nga naglapas sa Wwft, nagdala kini usa ka kalapasan sa ekonomiya sumala sa Dutch Economic Offenses Act. Ang FIU mahimo usab nga maghimo sa dugang nga pagsusi sa pamatasan sa pagreport sa usa ka institusyon. Sa mga grabe nga kaso, ang mga awtoridad sa superbisor mahimo nga magreport bisan sa paglapas sa Dutch public prosecutor, nga mahimo magsugod sa usa ka kriminal nga imbestigasyon sa institusyon. Ang institusyon dayon ihukum kay wala kini nahuman sa mga probisyon sa Wwft.
7. Panapos
Ang Wwft usa ka balaod nga magamit sa daghang mga institusyon. Busa, hinungdan nga mahibal-an sa kini nga mga institusyon kung unsang mga obligasyon ang kinahanglan nila nga matuman aron pagtuman sa Wwft. Pagdumala sa angay nga kakugi sa kliyente, pagreport sa dili kasagaran nga mga transaksyon, ang obligasyon sa kompidensiyal ug obligasyon sa pagbansay nga nakuha gikan sa Wwft. Kini nga mga obligasyon natukod aron maseguro nga ang peligro sa pagpanalab sa salapi ug pagpondo sa terorista ingon kadali kutob sa mahimo ug nga mahimo gilayon nga aksyon kung adunay pagduda nga kini nga mga kalihokan nahitabo. Alang sa mga institusyon, hinungdanon nga masusi ang mga peligro ug mohimo sa mga lakang nga nahiangay. Depende sa matang sa institusyon ug mga kalihokan nga gihimo sa usa ka institusyon, mahimo’g magamit ang lainlaing mga lagda.
Ang Wwft wala lamang maglihok nga ang mga institusyon kinahanglan nga motuman sa mga obligasyon nga makuha gikan sa Wwft, apan adunay uban pang mga sangputanan alang sa mga institusyon. Kung ang usa ka taho sa FIU gihimo sa maayo nga pagtuo, gihatagan ang kriminal ug indigay nga sibil sa institusyon. Sa kini nga kaso, ang kasayuran nga gihatag sa institusyon dili magamit batok niini. Ang responsibilidad sa sibil alang sa kadaot sa kliyente nga nakuha gikan sa usa ka taho sa FIU wala usab iapil. Sa laing bahin, adunay mga sangputanan kung gilapas ang Wwft. Sa labing kahinungdan nga kaso, ang usa ka institusyon mahimong masuhan usab sa kriminal. Busa, hinungdanon kaayo alang sa mga institusyon nga motuman sa mga probisyon sa Wwft, dili lamang makunhuran ang peligro sa pagkalugi sa salapi ug pagpondo sa terorismo, apan usab panalipdan ang ilang kaugalingon.
_____________________________
[1] 'Wat is de Wwft', Pag-uswag 09-07-2018, www.belastingdienst.nl
[2] Kamerstukken II 2017/18, 34 910, 7 (Nota van Wijziging).
[3] Kamerstukken II 2017/18, 34 808, 3, p. 3 (MvT).
[4] Kamerstukken II 2017/18, 34 808, 3, p. 3 (MvT).
[5] Kamerstukken II 2017/18, 34 808, 3, p. 8 (MvT).
[6] Kamerstukken II 2017/18, 34 808, 3, p. 3 (MvT).
[7] 'Wat is een PEP', Autoriteit Financiele Markten 09-07-2018, www.afm.nl.
[8] Kamerstukken II 2017/18, 34 808, 3, p. 4 (MvT).
'9 Meldergroepen', FIU 09-07-2018, www.fiu-nederland.nl


text:
Sigurado nga nakadungog ka gikan sa uga nga yelo. Kini ang carbon dioxide nga solidong estado, na-freeze sa presyur sa atmospera sa temperatura nga -78,5 ° C. Ang kinaiyahan nga naghimo niini nga labi ka espesyal mao nga kung kini "natunaw" kini direkta nga moadto sa usa ka gas nga kahimtang nga wala gibilin bisan unsang klase nga kaumog. Tungod niini kini nailhan nga uga nga yelo.
Gusto ba nimo mahibal-an ang mga kabtangan ug lainlaing paggamit niini?
Index
Mga kinaiyahan ug kabtangan
Ang uga nga yelo nakuha gikan sa gas nga namugna ingon usa ka by-produkto sa uban pang mga proseso sa industriya. Ang uga nga yelo gihimo sa mga tanum nga pagkasunog ug mga reaksyon sa fermentation. Sama sa gihisgutan kaniadto, bahin kini sa frozen carbon dioxide. Kini nga gas sa labing mubu nga temperatura mahimo’g naa sa usa ka solidong estado. Kung gipaubos dili kini makahimo bisan unsang klase nga likido, tubig o umog.
Kung kini nga gas molubog sa usa ka atmospera nga puno sa CO2, adunay posibilidad nga maminusan ang gidaghanon sa kaumog sa palibot. Kini ang hinungdan nga kini nga gas labi kapuslan nga gamiton sa pagsulay sa pagpreserba sa mga produkto nga sensitibo sa kaumog.
Ang matag kilo nga uga nga yelo nakamugna og 136 nga mga frigory nga enerhiya. Ang gas naa sa temperatura nga -78,5 ° C ug nakahatag dugang nga 16 ka frigories, nga nagpaposible nga makakuha usa ka kinatibuk-an nga 152 frigories alang sa matag kilo nga uga nga yelo.
Mga bentaha sa uga nga yelo sa tubig
Sa parehas nga gibug-aton, ang uga nga yelo makahimo sa pagpabugnaw sa 170% labi pa sa naandan nga yelo. Nindot kaayo kini sa lugar sa kusina, tungod kay kini mas dali nga makapabugnaw sa mga produkto. Ingon sa kadaghan sa uga nga yelo nga labi ka daghan sa 1,5 Kg / dm3 ug ang gibag-on nga tubig nga yelo parehas sa 0,95 Kg / dm3, nahimo nga parehas nga gidaghanon sa yelo nga gigamit, ang dry ice adunay kapasidad nga makapabugnaw nga katumbas sa 270% kumpara sa tradisyonal nga yelo. Kini adunay usa ka kritikal nga impluwensya sa mga lugar diin ang kadamo nga giokupar sa yelo hinungdanon, ang uga nga yelo mao ang labing kaayo nga kapilian aron pahimuslan kini nga wanang.
Talagsaong epekto
Ang uga nga yelo dili ra adunay mga espesyal nga kabtangan sama sa gihisgutan sa taas, apan giisip usab nga usa ka ahente nga bacteriostatic ug fungistatic. Kung mahitabo ang sublimation, usa ka atmospera ang namugna nga ang konsentrasyon sa CO2 taas kaayo nga gihimo ang usa ka aksyon nga antimicrobial. Busa, kini usa ka maayo kaayo nga gas aron mapahinay ang pagdako sa bakterya, hulma ug lebadura ug paghimo sa usa ka hingpit nga sanitasi nga palibot.
Kini nga gas makahimo sa pagbalhin sa oksiheno nga naa sa kahanginan, sulud sa mga sulud ug sa mga suludlan, nga nakaamot sa pagpaayo sa kalidad sa biyolohikal sa mga lugar diin ang pipila ka mga produkto kinahanglan tipigan ug tipigan.
Unsa man kini?
Gigamit ang uga nga yelo alang sa lainlaing mga pagtambal ug aksyon karon. Taliwala sa paggamit niini nakit-an naton:
- Panukiduki medikal ug syensya: Aron mapreserba ang mga organo alang sa mga transplant o pagtuon, girekomenda kaayo nga gamiton ang uga nga yelo, tungod kay ang daghang kapasidad sa pagpabugnaw niini nagpabilin nga maayo ang kondisyon. Gigamit usab kini sa panukiduki sa syensya aron mapadayon ang mga biyolohikal nga produkto sa mubu nga temperatura, cool nga mga reaksyon sa exothermic ug mga ultra-fast freeze cells, tisyu, bakterya ug mga virus.
- Sa pagpahiuli: Sa haute linutoan, uga nga yelo gigamit sa pag-abli sa usa ka kalibutan sa mga posibilidad aron makahimo hingpit nga exotic pinggan nga adunay usa ka taas nga kalidad ug presyo. Salamat sa mga kabtangan sa yelo nga kini, labi ka makapaikag ug madanihon nga mga sangputanan ang mahimo sa kliyente. Ang labing sopistikado nga mga chef mahimo nga magdetalye gikan sa orihinal nga mga presentasyon hangtod sa humuton nga mga gabon, bugnaw nga pagpuga, panapton ug pagkalainlain sa mousses ug foie gras, slushies, ice cream, foam ug mga cream, o paghimo og makapahingangha nga mga epekto nga adunay us aka aso sa mga pagsagol ug detalyadong giandam nga mga cocktail.
- Industriya: Sa industriya gigamit kini nga elemento aron mapadali ang pagpundok ug pag-ayos sa mga tipik pinaagi sa bugnaw nga pagkabuut. Gigamit usab kini alang sa cryogenic grinding ug deburring sa mga plastik ug rubbers.
- Agri-pagkaon: Sa kini nga sektor gigamit kini aron mabugnaw ang mga minasa sa mga pagmasa samtang nagminina ug gisagol ang karne, lawom nga pagyelo sa pagkaon ug regulasyon sa temperatura. Ang paggamit sa uga nga yelo sa transportasyon nagsiguro sa pagpadayon sa bugnaw nga kadena.
- Daghang sukod nga pagpanagtag: Gigamit kini kung gikinahanglan ang dinalian nga pag-ayo kung ang pipila nga kagamitan sa pagpabugnaw dili makakonek ug aron mapadayon ang bugnaw nga kadena.
- Paglimpyo sa Cryogenic: ang mga uga nga partikulo sa yelo mahimo’g iindyeksyon sa taas nga presyur aron limpyohan ang tanan nga mga nawong nga nag-antus sa us aka klase nga pagbag-o sa tubig, sama sa pila nga mga instalar sa elektrisidad.
- Agrikultura: Gigamit kini nga maayo nga mga sangputanan alang sa pagpugong sa mga peste sama sa mga ilaga, moles ug mga insekto.
- Mga kompyuter ug electronics: Kini usa ka maayo kaayo nga kapilian alang sa pagpabugnaw sa mga elektronik nga aparato ug pagpaayo sa ilang paghimo, nga gipadali ang pagpadala sa mga signal sa elektrisidad.
- Paghimo: Gigamit kini aron ma-freeze ang mga salug ug mga tubo aron makahimo usa ka plug sa wala pa pagmintinar.
Giunsa paghimo ang uga nga yelo sa balay
Kung gusto nimo makita ang mga espesyal nga epekto sa uga nga yelo sa balay, kinahanglan nimo nga adunay mga mosunud nga mga materyal:
- CO2 - carbon dioxide (makuha naton kini gikan sa usa ka fire extinguisher)
- Usa ka bag o tela
- Usa ka adapter alang sa pagpadako sa mga ligid sa bisikleta
Kinahanglan nimo ibutang ang bag nga panapton (hinungdanon nga adunay kini mga lungag aron kini makagawas usa ka gamay nga gas nga makagawas) libot sa nozel sa extinguisher o CO2 nga silindro nga gigamit namon. Sa diha nga gibutang na namon ang panapton nga bag, gipasagdan namon ang pagpagawas sa gas aron makasulod kini sa bag. Kung buhian ang gas, ang presyur sa sulud niini mahimong hinungdan sa kini nga pag-freeze ug kita adunay uga nga yelo. Mahimo namong magamit kini nga uga nga yelo aron makahatag usa ka makapahingangha nga epekto sa among mga hinam-is ug ilimnon, tungod kay kung makigsulti kini sa tubig kini molusbog ug maghatag hinungdan sa impresibo nga puti nga singaw.
Sama sa nakita nimo, ang uga nga yelo kaylap nga gigamit sa daghang mga sektor ug ang mga epekto niini dili mohunong aron makapahingangha kanamo. Karon nga nahibal-an nimo ang mga kabtangan niini, mangahas sa paggamit niini sa balay ug sorpresa ang imong mga higala.


text:
Vasco da Gama
Si Dom Vasco da Gama nga unang Konde sa Vidigueira (Sines kun Vidigueira, Alentejo, Portugal, ca. Septiyembre 29 1460 – Disyembre 24, 1524 sa Kochi, Indiya) usa ka Portuges nga manalalayag ug usa sa labing nagmabulokong sa Uropanong Panahon sa Pagkakaplag ug ang dako-dako sa unang mga barko nga naglayag lahos gikan sa Uropa ngadto sa Indiya. Sa mubong panahon sa tuig 1524 siya nahimong Gobernador sa Indiyang Portuges sa titulong Vice-rei kun Viceroy.
Sayong kinabuhi[usba | usba ang wikitext]
Si Vasco da Gama mamahimong natawo kaniadtong 1460[9] or 1469[10], sa Sinessa may habagatang kasadpang kabaybayonan sa Portugal sa usa ka balay nga duol sa simbahan sa Nossa Senhora das Salas. Ang Sines usa sa mga nihit nga pantalan sa kabaybayonan sa Alentejo nga ginama sa mga puwa'g kolor nga mga payag-payag nga gipuy-an sa kadaghanang mga mananagat.
Ang amahan ni Vasco da Gama mao si Estêvão da Gama. Sa mga tuig sa 1460 usa siya ka kabalyero sa banay sa Duke sa Viseu, Dom Fernando.[11] si Dom Fernando mitudlo kaniya isip Alcaide-Mór kun Gobernador Sibil sa Sines ug mihatag kaniya og gamayng bahin sa buwis sa paghimo'g sabon sa Estremoz.
Si Estêvão da Gama gikasal ni Dona Isabel Sodré nga anak ni João Sodré (nailhan usab nga si João de Resende). Si sodré nga naa'y Ingles nga kagikan naa'y tali sa banay ni Prinsepe Diogo nga Duke sa Viseu nga anak ni Haring Edward I sa Portugal ug gobernador sa militar nga Order of Christ.[12]
Gamay ang nahibal-an sa sayong kinabuhi ni Vasco da Gama. Giawhag sa Portuges nga historyador nga si Teixeira de Aragão nga nagtuon sa lungsod sa Évora diin mamahimo siyang nakat-on og matematika ug nabigasyon. Mamahimo sab nga si da Gama makamao sa astronomiya ug posible nga nagtuon siya ilalom ni Abraham Zacuto.[13]
Sa tuig 1492 si Haring John II sa Portugal mipadala kang da Gama sa pantalan sa Setúbal nga habagatan sa Lisbon ug didto sa Algarbe nga mao ang labing habagatang bahin nga lalawigan sa Portugal aron pagdakop sa mga Pranses nga mga barko aron pagbalos sa mga gibuhat nila sa Portuges nga pamarko nga daling nahimo ni Vasco.
Pang-una[usba | usba ang wikitext]
Si Bartolomeu Dias nakatuyok na sa Kabo sa Maayong Paglaom sa Aprika kaniadtong 1488 nga usa ka panghitabo sa daghang mga henerasyon sa mga Portuges nga manlalayag nga gigastoan ni Prinsipe Henry ang Nabigador.
Ang paglayag ni da Gama nagmabolukon sa pag-abot sa Indya. Kini nakapahimo sa mga Portuges nga makapabinayloay sa mga taga Layong Sidlakan pinaagi sa dagat nga nakapaagni sa mga karaang tigpabinayloay sa sagol-sagol nga dalang yuta ug sa dagat sama sa agianan sa Binayloay sa Lamas nga migamit sa Persiyanong Golpo ug Pulang Dagat ug mga karaban sa kamel aron maabot ang sidlakang Mediterinyan. Ang Republika sa Venice nakakontrolar sa dakong bahin sa mga ruta sa pagtrade sa Uropa ug Asya. Ang Portugal milaom nga sa paggamit sa ruta ni da Gama nabuak nila ang monopolyong Venisiyano.
Apan ang mga nakab-ot ni da Gama mura hinuon og napahanap sa iyang kapakyasan pagdala'g mga igbabaylo sa kanasoran sa Indya. Usa pa ang ruta sa dagat naa'y kakulian – ang iyang plotilya naglayag sulod sa tulo ka bulan nga wala makakita og yuta ug 54 ra s aiyang 170 ka mga uban sa duha sa iyang upat ka mga barko ang namalik sa Portugal kaniadtong 1499. Bisan pa niini ang paglayag ni da Gama nakaabli og usa ka direktang ruta sa dagat sa Asya nga nakapahimo og panahon sa mga Uropano nga makadominar sa kusog sa dagat ug komersyo nga milungtad og pipila ka gatos ka tuig, sa 450 ka tuig nga kolonyalismo sa mga Portuges didto sa Indya, Asya, ug Aprika.
Reperensiya[usba | usba ang wikitext]
- ↑ Bibliothèque nationale de France, BnF authorities : اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم, copyright license: Open License
- ↑ moabut gikan sa: Portuguese Wikipedia
- ↑ pagbasa sa online,
- ↑ moabut gikan sa: Russian Wikipedia
- ↑ LIBRIS, 17 Septiyembre 2012, pagbasa sa online, läst: 24 Agosto 2018
- ↑ moabut gikan sa: English Wikipedia
- ↑ 7.0 7.1 The Fine Art Archive, abART person ID: 146471, pagbasa sa online, läst: 1 Abril 2021
- ↑ Leo van de Pas, Genealogics, 2003
- ↑ Modern History Sourcebook: Vasco da Gama: Round Africa to India, 1497-1498 CE Retrieved June 27, 2007
- ↑ Catholic Encyclopedia: Vasco da Gama Retrieved June 27, 2007
- ↑ Ames, Glenn J. (2008). The Globe Encompassed. p. 27. ISBN 0131933884.
- ↑ Subrahmanyam, Sanjay (1997). The career and Legend of Vasco da Gama. p. 61.
- ↑ Subrahmanyam, Sanjay (1997). The career and Legend of Vasco da Gama. p. 62.
Sumpay sa gawas[usba | usba ang wikitext]
- Vasco da Gama en Prominent People
- Da Gama Rodeando África hasta la India
- Da Gama, web tuorial con mapas Archived 2007-07-03 at the Wayback Machine
- Diario de Da Gama
- Imagen del billete de 5000 escudos Archived 2004-12-17 at the Wayback Machine
- ("vasco+da+gama+") 581 Obras de Vasco da Gama em The European Library Harvest
- Mga artikulo sa huyang nga sa Wikipedia based nga mga pakisayran
- Pages using ISBN magic links
- Artikulo sa bisan unsa nga petsa Julian gikan sa Wiki Data
- No local image but image on Wikidata
- Mga napiling artikulo
- Webarchive template wayback links
- Mga Portuges
- Mga natawo sa 1469
- Mga namatay sa 1524
- Mga natawo sa Septiyembre 3
- Mga namatay sa Disyembre 23
- Mga eksplorador
- Mga natawo sa wala mailhi nga petsa
- Mga namatay sa Disyembre 24