text:
Estandardisasyon sa Binisaya
Tultolanan o tipiganan sa mga Prinsipyo ug Kombensiyon nga gisagop sa Bisaya Magasin kabahin sa gramar ug espeling sa Binisaya. Sa laing pagkasulti, kini maoy estaylbok sa maong basahon.
Friday, January 20, 2017
Hukngay: Kadtoy Ila, Kiniy Akoa
Saturday, November 28, 2015
Mga Klase sa Isda
Ni Dr. Jes B. Tirol, Ph.D
Mga Klase sa Isda [Kinds of Fish]
ambuhotan – melon-headed whale. Also see lumod.
anduhaw – mackerel; a kind of fish
awa – mother milkfish; the large milkfish that is the only one that lays eggs
baknit; baknitan – a kind of fish similar to the triggerfish
baliling – a fish similar to ‘mamsa’
balinsaw – a kind of fish
balinsawog – (Sc.n. scomberoides tala) a kind of marine fish. Also lali
balo; bawo – (sc.n. tylosurus gavialoides) swordfish; garfish
banagan – lobster. Also bakagan
banak; banag – mullet; a kind of fish that can jump high out of the water. Also see gisaw
banakon – a kind of fish
banban – a kind of marine fish of the family hemiramphidae, a fish of one palm in size staying in the seaweeds and has yellowish tail.
bangsi; mangsi – the flying fish. Also barungoy
bangus – milkfish
bansikol – a kind of fish. When grown or adult it is called mamsa
bantol – tassled scorpion fish; stonefish; a small fish with rough skin and venomous spines
barilis – yellow fin tuna. (Syn. karaw)
barungoy – the flying fish. Also bangsi
bayan; bayang – a kind of fish.
budlisan – yellow-tail barracuda. Also tabangko, rumpi kandado
bugaong – the zebra fish (sc.n. terapon jarbua)
bulawis – the bigger type of danggit
bulinaw – (sc.n. stolephornus commersonii) long-jawed anchovy; a kind of small herring-like marine fish
bulinaw-nga-bagakayon – (sc.n. stolephorus indicus) Indian anchovy
bulinaw-nga-tumbagahon – (sc.n. setipinna tenuifilis) hair-fin anchovy
bunog – a small fish found near the seashore. It is always resting on the sand. It has a large head relative to its body. Its length is about 7 to 10 cm long and has light brownish color
burayburay – the angel fish
buriring; budiding – a kind of small puffer fish that is poisonous to eat. Also butiti
danggit – saguinid; spinefoot. A marine fish of the siganidae family
danggit-nga-bulawis – white spotted spine foot fish
dugong – see duyong
dugso – a kind of sea-eel; spearfish
duyong; dugong – a kind of sea animal; sea-cow
gisaw – fry of mullet. When it becomes big it is called banak
guno – a short-jawed anchovy. It usually lives in sands and corals
halwan – a freshwater mudfish
halwantasik – a mudfish-like large marine fish
ibis – a kind of small fish. It is about 2 to 3 cm long and is usually found near the shoreline in a school of about a few hundred. Also called glass fish
iho – shark, a kind of predator fish
ito – a marine catfish
kasili – a kind of freshwater eel
katambak – emperor bream fish
katambak-amamato – pink ear emperor fish; yellow-tailed emperor fish
katambak-awman – thumbprint emperor fish. Also bulingbuling
katambak-dugsoon – long-nosed emperor fish
kitong – golden spine foot fish. Also pagatpaton
kiyampaw – (sc.n. dasyatis spp) see pagi
labayan – a kind of marine fish with variety of colors. It is about 10 cm long and thrives in sea grasses. It is greenish or brownish in color.
lambiyaw; lambijaw – (sc.n. spratelloides gracillis) slender sprat fish. Also libod or mawbgas
lumod – a kind of whale that breathes through a hole on its head. Also balilan or ambuhotan
malangsi – (sc.n. sardinella gibbosa) gold stripe sardine fish; rainbow sardine fish
malasugi – Indo-pacific blue marlin fish
maming – (sc.n. cheilinus fasciatus) red-breasted wrasse fish
maming-puntikon – (sc.n. cheilinus trilobatus) triple-tail wrasse fish
mamsa – (sc.n. caranx melampygus) blue fin trevally fish
mapawo – a brownish black marine mudfish
mawbgas – see lambiyaw
mulmol – the parrotfish; a marine fish whose mouth is like that of the beak of a parrot.
mungit – (sc.n. acanthurus nigricans) a kind of marine fish. Whitecheek surgeonfish
mungo – a kind of very small fish
pagatpaton – red-dotted spine foot fish; spade fish. It is characterized by yellow-brown circular spots in its skin.
pagi – (sc.n. dasyatis spp.) the stingray fish. Also kiyampaw or kijampaw
pakol – a kind of fish called black-old-wife. It has tough skin with few scales one on top of the other
pantat – a freshwater catfish
pata – a kind of small marine fish. It is usually dark in color and about 5 cm long.
pugapo – (sc.n. epinephelus coioides) estuary grouper fish. Also lapulapo
pugawo – 1. peacock hind fish. (sc.n. cephalopholis argus) 2. six-banded rock cod fish (sc.n. epinephelus sexfasciatus) 3. masked grouper fish (sc.n. gracila albomarginata)
pugawo-nga-bantolon – (sc.n. epinephelus tukula) patato grouper fish.
pugawo-nga-iwon-iwon – 1. long-fin grouper fish (sc.n. epinephelus quoyanus) 2. flowery grouper fish (sc.n. epinephelus fusgoguttatus)
pugawo-nga-senyorita – (sc.n. epinephelus malabaricus) malabar grouper fish.
rumpi-kandado – see budlisan.
saguksok – the file-fish. It is a small, slender, and bony fish. Also baknit
salmon – a kind of fish found in the North Atlantic coastal waters.
saminsamin – golden trevally fish (sc.n. gnathanodon speciosus)
samu’k; samulok – a kind of fish
sasa – a kind of marine fish. Barred garfish (sc.n. hemiramphus far)
sigwil – the pen fish; looks like but smaller than suwasid
suwahan – the bigger variety of (see) saguksok or baknit.
suwasid – a kind of marine fish. Tropical halfbeak. Also salawasid
tabudyos; talabudyos – the young banak. Also gisaw.
tamban – a variety of sardine fish. Also talamban
tamban-tuloy – Northern pilchard fish
tambasakan – mudskipper fish; long-tailed goby fish. It has grayish color with spots of dark gray. It can stay on the dry for a long time (sc.n. oxyurichthys microlepis)
tangkig – sea snake
tikong – a kind of puffer fish. It is yellowish in color with some light spots on the skin. It is edible when the poisonous sac near the bile is removed.
tilapya – tilapia; a kind of freshwater fish
timbungan – goatfish. A kind of marine fish with two whisker-like growth at the lower jaw
tulingan – oriental bonito; a kind of marine fish (sc.n. sarda orientalis)
tulingan-nga-tindokon – frigate mackerel fish (sc.n. auxis thazard)
ubod – conger eel; a kind of sea eel (sc.n. congridae)
ubod-bulawanon – black-edged conger eel (sc.n. conger cinereus)
(Bisitaha ang MTB-MLE Corner sa websayt: http://bismag.pbworks.com)
Saturday, November 22, 2014
Ang Binisayang Sinugboanon ug Ang mga Hagit sa Paggamit Niini Isip MI Sa Atong Mga Tulunghaan
(Papel nga gipaambit sa Nasodnong Kongreso sa Pinulongang Sinugboanon: Mga Hagit ug Kaugmaon nga gipahigayon sa Albert van Gansewinkel Hall sa Unibersidad sa San Carlos niadtong Mayo 23-24, 2014)
GINAINGON nga ang pinulongan mao ang dugo sa kalag sa kultura. Walay tawhanong kulturang naglungtad nga dili tipik ang pinulongan nga kabahin niini mismo. Ang pinulongan kabahin sa atong pagka kita isip tawo— isip mga Bisaya o unsa man dihang laing tribu. Busa, dayag na lang nga ang pinulongan nagdala og importante kaayong papel isip behikulo sa pagkat-on sa kabataan. Kabahin kini sa pagkahulma sa atong panabot sukad kita nakaamgog kabuot.
Kagabii, samtang nanglingkod mi didto sa departure area sa NAIA nga nanaghulat sa medyo nalangan namong lupad, dihay usa ka tawo nga wa na kapugong sa pagyawyaw. “Ahak! Kadugay ba pod natong makalarga nga lami na kaayong ihigop og sabaw sa tinuwa”, reklamo niya. “Bitaw, Sir, ay! Labi na gyog paresan pod og sinugba unya naa dayoy ginamos nga gipus-ag siling daghan, aguyyy” timang pod dayon sa usa.
Ako nga nagpaminaw lang ug naglanses rag kupot-kupot sa selpon aron ingnog naay gikalingawan, wa pod kapugong sa pagyanghag. Nakayuhom ko sa kahimuot pero didto sa kahiladman gyod nako, morag tua didtoy gamayng linalang nga nagsigeg panggalgal nga “bitaw ay, lami kaayna” inubanan sad dayon sa pagpanubod sa akong laway.
Ako ning nalakbitan kay kining mga termino god natong mga Bisaya nga “tinuwa”, “sinugba”, unya “ginamos”, pastilang tin-awa gyod kaayog piktyur diha sa atong panumdoman. Ang ‘tinuwa’ para natong mga Bisdak, wa na gyoy lain— tinuwa na gyod— ug ingon sa segurado na kaayo ta sa kalami niini. Lahi sa Iningles, nga pananglitan, steamed fish o soapy fish— tinuod kahibawo ta nga isda na siya ug tingali may sabaw, pero dili pa nato maseguro kon tinuwa ba o kaha sama bag lami sa tinuwa. Samot na ang ‘ginamos’, di ba? Naa pa bay laing ginamos god? Pero kon iningleson nang ginamos— ibutang ta, salted fish— ginamos pa ba gihapon na sa atong panabot? Puyde bayang bulad na o kaha tinabal, di ba? Ug kini pipila ka sampol pa lang sa mga pulong nato nga nag-angkla o naggakos sa atong kultura. Giingon ko lang dinhi nga pipila, apan kon hunahunaon gyod, base sa ako nang gikapadayag sa unahan, ang pinulongan lagi—maoy dugo sa kalag sa kultura.
Karon ang pangutana, ang pinulongan ba nga kontemporaryo natong gigamit, mao pa ba ang tinuod nga dugo sa kalag sa atong kultura? Dili kaha nga dugo na kini sa kalag sa kulturang Kasadpanon? Sa laing pagkasulti, kalag pa kaha sa usa ka Bisaya ang nia kanato diha sa atong panabot sa ginausar natong pinulongan?
Maayo tingali nga atong susihon, no? Buyno, atong sulayan.
Nia…
Unsay basa nato ani? ‘okay’. Ok. Lagmit nga mao niy basa nato which is sayop kay kon basahon ni sa konteksto gyod sa Binisaya, ang saktong basa ani “o-kay”. Ngano? Sa Binisaya god, ang U ug O basahon nga U/O ug ang E ug I basahon nga E/I ug ang A basahon nga A, dili EY. So, kon sulaton man sa panitik sa Binisaya, ang tukma mao ang: ‘okey’.
Kini, unsay basa: ‘data’. “Noy, mahimo bag mo-(data) data lang usa ko ron sa akong utang”. Di ba mao, ang “data” lagmit hisaypan nato pagbasag “deyta”? Kini kaha, unsay basa: ‘tsokolate’, ‘tsokoleyt’.
Sa pagkatinuod lang, puyra pasangil ug puyra pamakak, daghan kanato maglisod pa o malipat pa pagbasa niini sa konteksto sa Binisaya. Nga sa ato pa, nagpanglimot na ta o dili ta ‘aware’ sa atong pagka kita isip Bisaya labi na diha sa pinulongan nga atong gilitok adlaw-adlaw.
Naay uban, kadaghan ko makamatikod ini sa mga post sa fb, ingon ini ang ilang pagsulat sa maong mga pulong: ‘Indai’ o di ba ‘indae’. Ang “Bay” nga termino nato pag-ila isip kauban o kaabay, sulatong “bai”. Ang tawo sulatong “tao”. Kon kalitan lag tan-aw, morag Arabic. Sa laing bahin, makaingon pod ta nga Binisaya, kay unsa goy “Inday”, (“Bay” o “tawo”) pero gipugos lang pag-iningles ang espeling. Ngano man?
Well, dili na lang ta maglalis kon ngano ug unsa ni— pauso ba lang, sakay sa panahon, o kainosente. Pero klaro nga kon basahon ni sa konteksto sa atong Binisaya, ‘in-da-i’ o ‘in-da-e’ (“ba-i” ug “ta-o”) gyod ang basa ani. Ug klaro pod kaayo, nga kon kinsa man tong nagsulat ani o nagpost ani, buot niyang basahon ni sa Iningles nga pamaagi o Iningles nga panghunahuna ang moandar inigkakita ning maong mga pulong. Nga sa ato pa, aware man siya niini o dili, nakaseguro siya nga makakomunikar siya— nga masabtan ra siya bisan giingato niya pagsulat, di ba? Kay kon di pa siya segurado, nganong iya mang giingadto?
Suma total, pareho sila (siya nga nagsulat ug ang iyang gisulatan) nga dili na Bisdak og sensibilidad. Nga magkasabot ra sila kay pareho silang Iningles nag panghunahuna o Iningles nag panabot. Daghan kaayo ning ingon niini nga problema ug mabagtan nato sa lainlaing porma— dili lang diha sa espeling o panitik sa pulong o kaha mga diptonggo.
Pananglit, sa mga pulong nga may nanagsunod nga mga patingog (vowel), kasagaran gyod nga makita natong sulaton nga dunay hyphen. Hinuon, dili tanan apan kasagaran gyod ingon niini.
Matikdi ni: ‘ani-a’, ‘subli-a’, ‘ari-a’. Di ba, ingon ini kasagarang pagkasulat? Aw, ambot og nakabantay ba pod mo ani, pero kami isip mga editor ug kanunayng nagbasa og mga manuscript, komun kaayo ni namong mabagtan. Mora bag giniyahan na sa instinct sa tawo, tigsulatan man o ordinaryo lang, nga iya dayong haypenan sa taliwa sa duha ka vowel. Ngano man kaha? Ang akong analisis ini mao nga “ang iyang instinct naggalgal kaniya nga butangan og hyphen sa kabalaka nga tingalig basahon kining— ‘ania’ (anya), ‘sublia’ (subliya), ug ‘aria’ (arya). Gets ba ninyo? Nga sa laing pagkasulti, samang panghunahunaa gihapon, nahadlok o nanagana ang nagsulat nga tingalig iningleson na sab pagbasa ang maong mga pulong maong natental siya pagbutang og hyphen bisan wala kinahanglana. Di ba?
Pero sa mga hinulamang pulong sad nuon nga may diptonggo, morag instinct sad sa kadaghanan nga inganion pagsulat, pananglit: ‘siempre’, ‘kuarta’, ‘kuadro’. Ngano man ni? Aw, may lain pa. The same parehas. Kadaghanan mopabor gyod nga eksakto ni ug maoy visually appealing— ug nga salikwaot na kaayong tan-awon ang ‘siyempre’, ‘kuwarta’ ug ‘kuwadro’. Kay mao lagi na, gidominahan ta sa misapaw nga iningles natong panghunahuna o sa langyawng edukasyon nga gipugos kanato hinikalimtan ang atong lumadnong panud-ong ug panabot. Nalimot ta nga may kaugalingon tang pinulongan ug may kaugalingon tang pamaagi sa pagbasa ug pagsabot niini. Nalipat ta o wala ta magpalandong nga kon sulaton kini sama sa nahiunang pagkatitik, nahisukwahi na kini sa konsepto sa Binisaya kay kon basahon kini segun sa kasamtangang konteksto sa atong pinulongan, maingon na man niini: ‘si-em-pre’, ‘ku-ar-ta’, ug ‘ku-ad-ro’.
Gani, mao sab niy hinungdan ngano nga ang atong lumad nga mga ngalan partikular sa mga dapit gihatagan natog langyawng panitik. Pananglitan: ‘Mandaue’ (dili Mandawe), ‘Mambajao” (dili Mambahaw), “Bolinao” (dili Bulinaw).
Karon, unsa may epekto niining kahimtanga sa pag-implementar nato sa Binisaya diha sa pagtudlo sa kabataan sa mga tulunghaan? Para nako, dako kaayo. Gani, mao ni hilom nga babag nganong hangtod karon ingon sa wala lang gihapon ta magkadimao sa pag-ila kon unsa gyoy saktong gamiton nga mga sumbanan, kon unsay tukmang mga termino o unsay lehitimong pulong. Di ba, hangtod karon sige pa tang galalis unsay tukma ug unsay angay? Adto bitawng natsambahan mi nga maoy gipa-review sa mga textbook sa Grade III ubos lagi niining MTB-MLE, nahingawa gyod kaayo kong nagtan-aw sa nahisulat isip ngalan sa pinulongan.
Ang nahasulat didto: “Sinugboanong Binisaya”. Sa unang tan-aw, morag okey ra baya. Pero kon hinuktokan gyod pag-ayo, para nako, redundant gyong pagkahan-aya sa mga pulong. Naa pa ba goy “Sinugboanon” nga dili Binisaya? Ang Sinugboanon god awtomatik nang nagpasabot og pinulongan sa mga Sugboanon, o pinulongang iya sa mga taga Sugbo. Sa laing bahin, ang Binisaya sab nagpasabot og pinulongan nga iya sa mga Bisaya. Specific ang Sinugboanon samtang general term o generic ang Binisaya kay daghan man og klase ang Binisaya. Pero kon ingnon laging “Sinugboanong Binisaya”, nan, redundant na kay piho o espesipik na man nga ang Sinugboanon usa ka matang sa Binisaya.
Aron pagtin-aw niini, mogamit tag laing pananglitan: ang ‘isda’ generic, di ba, ang specific ibutang ta, ‘tulingan’. Hain may sakto o maayong han-ay: “tulingang isda” o “isdang tulingan”? Natural, kay mag-una mang generic, sa ato pa, isda— unsang isdaa?— tulingan. So, logical, di ba? Dili kay mag-una ang specific sama ani— tulingan, unsang tulingana?—isda. O, di ba, redundant kaayo? Bisan gani sa mga scientific name, klaro baya kaayo nga mag-una sa han-ay ang generic ayha ang specific: homo sapiens, o di ba?
Busa, base niini, ikasugyot nga “Binisayang Sinugboanon” ang husto, “Binisayang Binol-anon” ang ila sa mga Bol-anon, o “Binisayang Sinurigawnon” ang ila sa mga taga Surigao, kana kon wala man silay gingalan sa ilang kaugalingong pinulongan.
Kining mga pulong natong Sugboanon ug Sinugboanon, daghan sab gihapong malipat sa hustong pagkagamit niini. Mao sad ang Bisaya ug Binisaya. Ang Sugboanon, bisan unsaon nakog huhinuktok, tawo ra gyod ni—usa ka noun nga nagpasabot og tawo o katawhan sa Sugbo o mga tawo sa laing dapit nga kaliwat og taga Sugbo. Samtang ang Sinugboanon usa ka adjective nga nagpasabot og ‘iya sa’ o kalabot sa mga taga Sugbo, sama sa lihok, kinaiya, proseso o pamaagi, ubp.
Nan, kay nagpasabot man lagig ‘iya sa’, anhi mahalakip ang pinulongan— nga sa ato pa, nagpasabot pod og lengguwahe nga iya sa mga Sugboanon. Gawas nga adjective, noun na pod siya kay gingalan na man nato sa atong lengguwahe.
Karon, unsa may nakasayop? Sa akong tutantiya, ang sipyat naa magsukad kon maghunahuna na ta sa pulong Cebuano. Pananglit, unsa may Binisaya sa Cebuano language? Natural, ang Cebuano—sa ato pa, Sugboanon. So, ingnon dayon nato— pinulongang Sugboanon. Nan, sakto kaha ni? Atong i-check.
Base sa pattern, kay mag-una lagi ang generic, sa ato pa, pinulongan— unsang pinulongana?— Sugboanon. Kon atong aninawon, sakto tuod ang han-ay (syntax), apan illogical kay dili man lagi intawon pinulongan ang Sugboanon, tawo man segun sa nahisgotan na sa unahan. Sa laktod, nalipat ta nga ang Cebuano sa konteksto sa langyaw nga panabot, can be both understood as people and language. Lahi sa atoa nga ang tawo—Sugboanon; ang pinulongan Sinugboanon.
Ang nakaalegre ra ba kay naa lagi dayoy molalis. Ingon dayon ay, “Sinugboanon— Cebuanized? Binisaya— Visayanized?” Aw, kon iningleson lagi pagsabot. Pero dili nato matuis ang kamatuoran nga klarong existing kining mga pulonga ug maoy tinuod nga hiyas o nuance sa atong pinulongan.
Ang mga Kano moingon, “please don’t speak Bisaya”. Pero sa Binisaya, ingnon nato, “palihog ayaw pagbinisaya.” Hawod tang moiningles, kamao pod tang mohinapon, maayo pod ta sa Kinatsila ug Ininsek, nungka nga moingon tag “moingles, mohapon, mokatsila, moinsek, di ba? Kaklaro ana!
Gawas ra ba niining impluwensiya sa Iningles, naa pa gyod ning Tinagawog nga mihinay-hinay na sag dagasang sa atong Binisaya. Pananglit, kanang paggamit na nato sa ‘pinaka’ nga usa ka affix nga Tinagawog. Okey lang nang ‘pinaka’ kay ordinaryong affix man lang. Apan maunsa kon ang syntax na mismo nga Tinagawog ang mosulod sa atong pinulongan? Ang nakaparat ra ba kay naa nay mga sintoma.
Pananglitan, naay daghang moingon og “magbisaya na gyod ta!” Binisaya tuod apan ang syntax Tinagalog. Nia pa, kadaghan ko makamatikod sa mga headline nga nag-ingon, “Negosyanteng Misis, Gitulis: Tulisan Wala Nadakpan”. Unsang pagkaunsaa nga “nadakpan” apan wala? Sa akong tan-aw, naingon ani ang pagkahan-ay tungod kay, syntax nga Tinagawog lagi ang naaplikar.
Nia pay lain: Komun na pod kaayo natong madungog, labi na sa mga batan-on nga moingon, “Ganahan gyod kaayo ko sa imo ay.” O di ba, “Nakagusto gyod ko sa imo ay.” Sayop ning pagkahan-aya, grammatically, tungod kay kining pronoun nga “imo” sa atong Binisaya usa man ka possessional pronoun, pananglit: sa ‘imong bukton’, ‘imong dughan’, ‘akong kuan…’.
Sa laktod, kining pagkahan-aya hinukad lang sa Tinagalog nga “May gusto ako sa ‘yo.” Ang tukma sa Binisaya, “Nakagusto ko nimo”, dili kay “nakagusto ko sa imo”. Kita gong mga Bisaya naa tay “nako” ug “nimo” nga walay katugbang sa Tinagawog kay wala baya silay “nakin” ug ang “nimo” (kanimo) nato, “sa ‘yo” o “sa iyo” ra sad gihapoy hubad sa Tinagawog.
Sa ato pa, ang atong Binisaya naay yunik nga kagamitan nga walay katumbas sa uban— usa ka birtud sa atong pinulongan nga angay ampingan ug ipasigarbo. Daghan pa kaayong mga sami-sami sa atong Binisaya kon ato gyong tukion tanan. Apan ang pipila nga akong nahisgotan igo na tingaling nakapakita og ilustrasyon sa gitawag nakog “dili tupong natong panabot” diha sa atong pinulongan. Mga simpleng gumonhap lang tingali ni sa unang tan-aw apan lagmit dako nig epekto sa paggamit sa atong pinulongan isip pundasyon sa edukasyon sa atong kabataan.
Ang pagkat-on magsugod diha sa atong kaugalingon mismo, unya inanay kining molapad diha sa pagbukas sa atong mga bentana aron pag-aninaw sa palibot ug dayon mosunod na ang pagpanglantaw sa unahan— sa layong unahan… o ngadto na sa pikas aping sa kalibotan. Busa, angay lang nga diha sa pag-implementar ning gilaomang MTB-MLE sa linghod nga salabotan sa kabataan, ang “tupong na untang panabot” ang mahasilsil sa ilang mga alimpatakan— panabot nga pinasikad sa tinuod nga konteksto, sensibilidad ug kultura natong mga Bisaya.—
Friday, July 1, 2011
Pagsusi sa atong pagka Bisaya
Bisaya Hulyo 6, 2011
NING gulaa mopalain ta aron sulayan pagsuta ang atong tagsa-tagsa ka sensibilidad isip mga Bisaya-- kon pareho pa ba tag panugkad, panan-awon, panabot o pakahulogan sa mga pulong diha sa atong pinulongang Binisaya.
Tupong pa kaha tag panabot sa mga pulong isip mga Bisaya?
Buyno, sulayi pagtubag kining pipila ka pangutana. Sulayi pagsuta kon unsay imong nahibaloan bahin sa pinulongan nga namat-an natog kahayag. Susiha kon tupong pa ba tag panabot ug panghunahuna.
Direksiyon sa Pagtubag: Lingini o tseki ang tukmang pulong diha sa mga gipapiliang mga pulong sulod sa parentesis. Ayaw pagtinonto. Dili ni tiaw-tiaw. Usa sa maong gipapiliang mga pulong ang sakto ug ang uban sayop. Hala, sukda ang imong kaugalingon.
1. Ang sakit nga naggikan [kun; kon] hinatag sa labaw natong Magbubuhat mao lamay dili nako malikayan.
2. Bulahan ka [kon; kun] mipatuo ka pa lang unta sa tambag sa imong mga ginikanan.
3. Dakog ganansiya sila si Fred [og; ug] Javier sa pagpaninda nilag isda.
4. Kon mipalit ka pa unta [og; sa] isda nga gisuroy nila ni Fred ug Javier, may sud-an ka na unta karon.
5. Kon mopalit ka [og; sa] isda, seguroa nga pula pa kinig hasang.
6. Ang tawong [mapaubsanon; mahiubsanon] kuli gayod nga masuko.
7. Apan ang tawong [mapaubsanon; mahiubsanon] ikaamgid sa kapayas sa kadaling pahilakon.
8. Unsa ba gayod diay [matuod; tinuod] mong ngalan?
9. Kay ikaw may nasayod sa tanan, palihog tug-ani ko sa [matuod; tinuod].
10. Palihog sultihi kog [asa; diin; hain] ka gikan.
11. Ngano bang dili ka man mosultig [asa; diin] ka paingon karon.
12. [Diin; hain; asa] mo ba diay ibutang ang tinagoang bahandi?
13. Kaban sa [pare; pari] ukbon dili mauli.
14. Kay wala si [Pare; Pari] mikundat si Mare.
15. “Ang kabataan maoy paglaom sa nasod,” matod pa [kang; ni] Rizal.
16. Ang masusong si Petra gipugos niya pagkuha [kang; ni] Alma nga iyang asawa.
17. [Nakit-an; nakita] ba ni Norma ang iyang gipangita?
18. Wala pa gayod niya [nakit-an; makit-i] ang iyang libro.
19. Kon [nakit-an; nakita] mo pa lang si Thalia nga mihilak, tingalig matandog ka usab.
20. Ngano ba intawon nga wala man niya [namatikdi; mamatikdi] ang kawatan nga mikuha sa iyang payong.
Komosta na. Lisod o hayahay pas polis? Sakto kaha imong mga tubag? Pareho kaha tag panugkad? Aron masuta, tan-awa ang mga TUBAG sa ubos ning pagtuki. Ug aron pagdugang sa lingaw, niay akong grado para nimo: kon lima paubos ray imong sipyat, saludo ko nimo ug puyde ka nang mag-writer sa Binisaya. Pero kon kapin sa katunga ang imong sipyat, duda ko nga dili ka na gyod Bisayag panghunahuna.
Oppss! Wala lay suk-anay. Total, kining ato lingaw-lingaw ra man. Angkonon man nato o dili, kini nay kamatuoran— resulta sa wala nato pagdala sa atong pinulongang Binisaya sa mga silid sa tulunghaan. Wala maintelektuwalays, matod pa.—
Mga TUBAG
1. kun
2. kon
3. ug
4. sa
5. og
6. mapaubsanon
7. mahiubsanon
8. tinuod
9. matuod
10. diin
11. asa
12. hain
13. pari
14. Pare
15. ni
16. kang
17. Nakit-an
18. makit-i
19. nakita
20. mamatikdi
Friday, October 15, 2010
21 Ka Rason Nganong ang Bata Mas Makakat-on Kon Gamiton Ang Kaugalingong Pinulongan
Departamento sa Linguistika, Unibersidad sa Pilipinas-Diliman
Bisaya Okt. 27, 2010
Basahong Panugdanan sa Mother-tongue based Multilingual Education (o MTBMLE) ug Uban Pang Isyu Bahin sa Lengguwahe ug Pagkat-on sa Pilipinas
1. Unsa man kining mother tongue-based multilingual education o MTBMLE?
Ang MTBMLE usa ka paagi nga naggamit og sobra sa duha ka pinulongan alang sa literasiya ug sa pagtudlo. Magsugod kini gikan sa asa ug unsa nay nahibal-an sa magtutuon. Kini nagpasabot sa pagkat-on sa pagsulti, pagbasa, pagpaminaw ug paghunahuna diha sa unang pinulongan o L1 (Sinugboanon, Tinagalog, Inilokano, Winaray, Mineranao ubp.) ug usab sa pagtudlo sa matematika, siyensiya, panglawas ug panulun-ang katilingbanon pinaagi pod sa L1.
2. Kanus-a man pagatun-an sa mga bata ang Filipino ug English?
Samtang nadebelop nila ang lig-ong pundasyon sa ilang L1, anam-anam nga iintrodyus ngadto sa mga bata ang ikaduha nilang pinulongan o L2 (Filipino ug English) una sa binaba, ug unya sa sinulat. Sa igo nga pagtudlo sa L1/L2, ang katakos sa pag-ila ug ang uyok sa mga suhetong (subject) nakat-onan diha sa L1 mahimong ikabalhin ngadto sa L2.
3. Buot bang ipasabot sa MTBMLE, ilisdan ang pinulongan sa pagtudlo (MOI) ug hubaron ang materyales ngadto sa bernakular?
Gawas sa paggamit og pipila ka pinulongan, ang MTBMLE naglambigit usab sa: (a) pagpalambo og maayong kurikulum sa L1/L2 (i.e. makaiikag sa pagsayod); (b) pagbansay og maayong mga magtutudlo diha sa gikinahanglang pinulongan alang sa kurikulum ug pamaagi; (c) paghimo og maayong mga basahonon (i.e., walay sayop ug may kulturanhong kalabotan); ug (d) pagpalig-on sa katilingban (i.e. pinasikad-sa-tulunghaang pagdumala). Ang MTBMLE dili mosalir kon igo lang usbon ang lengguwahe pinaagi sa simpleng paghubad sa eksisting nang materyales ngadto sa L1.
4. Unsang klaseha sa manunuon ang gitinguhang mamugna sa MTBMLE?
Maoy tumong sa MTBMLE nga ang mga tinun-an mangahimong (a) multilitereyt— may katakos sa pagbasa, pagsulat ug igong panabot sa lumadnong pinulongan, sa nasodnong pinulongan, ug sa Iningles; (b) multilingguwal— may kahanas sa paggamit sa maong mga lengguwahe sa lainlaing sitwasyon; ug (c) multikultural— makatrabaho sila ug makapuyo uban sa mga tawong lahi og kultura sa ilaha.
5. Unsay tataw nga mga kahuyang sa sistema sa Pilipinhong edukasyon nga buot sulbaron sa MTBMLE?
“Usa ka nasod nga pulos anaa sa kinto grado”, usa ka edukador, si Propesor Josefina Cortes, nagkanayon kalabot sa atong nasod nga dugay nang nag-antos sa taas nga functional illiteracy ug kabos nga resulta sa pagkat-on. Sumala sa usa ka surbey sa literasiya niadtong 2003, 1 sa 3 ka Pilipinhon, nag-edad 10-64 anyos, wala makasabot sa ilang gibasa. Ang resulta sa 2008-2009 National Career Advancement Examination (NCAE) nagpakita nga ang katakos sa atoang mga gradwado sa hayskol sa siyensiya, matematika, pagbasa ug pagsabot, ingon man sa berbal nga pakigkomunikar nahulog sa mubo nga 45.4. Niadtong test sa 1999 ug 2003 Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS), ang mga estudyanteng Pilipinhon nahimutang sa kinaubsan (apil ta sa lima nga kinaiwitan). Ang TIMSS nagpahayag nga ang mga estudyante sa tibuok kalibotan makakuhag mas taas nga marka sa matematika ug siyensiya kon ang lengguwahe sa eksamin mao pod ang pinulongang gigamit sa balay.
6. Nganong kinahanglang gamiton ang L1 sa eskuylahan?
Ang kaugalingong pinulongan o L1 naghatag sa mga bata og tumang kasayon sa pagpadayag sa ilang kaugalingon, sanglit wala na may kabalak-an nga basig masayop sila. Magamit dayon nila ang L1 sa paghan-ay ug pag-esplikar sa ilang kalibotan, pagtataw sa ilang hunahuna ug pagdugang og bag-ong mga konsepto sa unsay nangahibal-an na nila. Tungod kay makapahayag na ang mga bata, ang ilang mga magtutudlo mas makasukod sibo sa unsa nay nakat-onan ug makatumbok sa mga dapit asa nga nagkinahanglan pa sila og panabang. Pinaagi sa ilahang lokal nga mga magsusulat ug mga artist, makaugmad pod ang katilingban og mga galamiton sa pagtudlo nga may kalabotang kultural.
7. Apan kahibalo na man ang mga bata sa atong lengguwahe.
Ang nahibal-an sa atong mga bata mao lang ang kombersasyonal nga lengguwahe o ang inadlaw nga gigamit sa pakighinabi. Ang kalamposan sa pagtungha nagadepende sa akademiko ug naintelektuwalisar nga lengguwaheng gikinahanglan sa pagtuki sa mas tulugkarong mga konsepto. Nagkinahanglan og 4 -7 ka tuig nga hitsas sa mga tinubdan aron kini mahanas.
8. Nganong gikinahanglan ang Filipino sa eskuylahan?
Ang Pilipinas usa ka nasod nga daghan og pinulongan sa nagkadaiya usab nga mga kultura. Usa ka lig-on nga himan ang nasodnong pinulongan alang sa inter-etnikong panaglambigit, sa panaghiusa nga politikanhon ug nasodnong kailhanan.
9. Nganong gamiton ang Iningles sa eskuylahan?
Kinahanglan gayod nga maapil sa kurikulum ang mga pinulongan nga gigamit sa mas lanatad nga komunikasyon sama sa Iningles. Ang mga gradwado ubos ning maong sistema kinahanglan makakaplag og kalabotan dili lang sa ilahang katagilungsod ug kataginasod kundi sa langyaw pod. Kasagaran sa kahibalo sa kalibotan maakses pinaagi sa Iningles, busa mapuslanon gayod ang kahibalo sa Iningles. Hinuon, dili pod tinuod nga ang mga estudyante dili makakat-on sa sayans ug math kon dili kamao moiningles. Ang mga mitna sa siyensiya ug matematika wala gaposa sa usa lang ka pinulongan ug kultura.
10. Unsa may baroganan sa DepEd ug sa bag-ong administrasyong Aquino bahin sa MTBMLE?
Niadtong Hulyo 14, 2009, giusab sa DepEd pinaagi sa Department Order No. 74 ang polisiyang “bilingguwal” (duha ka L2 isip MOI) ngadto sa paggamit sa L1 isip MOI “gikan sa pre-school hangtod sa labing menos tirsero grado.” Si Presidente Aquino usab maalamon nga misukip sa rasyonalisasyon sa MOI sulod sa iyahang 10-point agenda alang sa edukasyon. Matod pa niya, kinahanglan tang makakat-on og Iningles aron makakonektar ta sa kalibotan, Filipino aron makakonektar ta sa nasod, ug ang namat-ang pinulongan aron makakonektar ta sa atong budayanhong kabtangan.
11. Kining paggamit og pinulongang lokal, makadaot ba sa pagtukod og usa ka nasod?
Dili. Hinunoa, ang pagpukan sa lumadnong mga pinulongan maoy makaingon sa mabangis nga panagbingkil, kakulang sa panaghiusa, ug panagsumpaki. Mao kiniy nahitabo sa kanhing East Pakistan kansang mga nagdumala buot nga Urdu maoy bugtong opisyal nga lengguwahe nila. Agig linugdangan niini, ang mga taga East Pakistan nga nanaglitok sa Bangla nga pinulongan nanggirebelde ug mingtukod og lahi nga estado, ang Bangladesh.
12. Kining paggamit og L1, babag ba sa pag-kat-on og L2 sama sa Iningles?
Dili. Daghang panukiduki nagpakita nga ang mga estudyante nga gipangtudloan una pagbasa sa ilahang L1, ug unya sa L2, minglupig niadtong eksklusibong gipangtudloan pagbasa sa L2. Dinhi sa Pilipinas, ang programang MTBMLE sa Lubuagan, Kalinga nagpadayag nga ang mga eksperimental nga klase sa L1 nakatalig duol sa 80% komparar sa kapin lag gamay sa 50% sa mga control classes sa L2 diha sa mga Grade 1, 2 ug 3 nga eksamin. Ang L1 classes mas taas pod og marka tandi sa L2 classes bisan sa mga sabdyek nga English, Filipino ug Makabayan.
13. Kon dugangan ang oras para sa Iningles o himoon kining bugtong nga MOI, makapausbaw ba sa atong Ingles?
Dili. Kining maong popular nga pagtuo nagakadugang nga napamatud-ang dili tinuod. Ang dinagkong mga panukiduki sa ming-aging 30 ka tuig naghatag og madut-anong ebidensiya nga ang importanteng butang sa paglambo sa bata sa L2 dili diha sa kon pila ka oras ang ilang eksposyur kondili ang tayming ug pamaagi sa eksposyur. Ang 11-ka-tuig nga pangusisa nila ni Thomas ug Collier sa US nagpakita nga ang mga dili lumad nga magtutuon og Iningles kinsa gipangtudloan ubos sa panun-anan nga pulos Iningles, nangaiwit (anaa sa ika-11 ug ika-22 nga ranggo sa percentile) sa nasodnong mga eksamin. Kadtong mga magtutuon og Iningles nga gihatagan og L1 support sulod sa 6 ka tuig maoy nakakuhag kinatas-an (anaa sa ika-53 ug ika-70 nga ranggo sa percentile) nga diin mas labaw kaayo tandi sa tinudloag pulos Iningles nilang mga kauban.
14. Unsay labing maayong paagi para malihero sa Iningles?
Para sa mga dili lumad nga manlitokayg Iningles, sama nato, ang labing maayong paagi mao ang pagtudlo niini isip L2. Apan nag-agad pod ni sa katakos sa magtutudlo, ang pagka anaay igo nga sumbanan sa lengguwahe diha sa sosyal nga kahimtang sa magtutuon, ug supisyente nga materyales. Ang simple nga pagdugang og oras sa English dili gayod magsilbi. Dili pod mosalir ang pagdalag balik sa Thomasites ug sa ilang mga paagi. Adtong panahona, ang edukasyon para lang sa diyotay kay 1 lang sa 4 ka manunuon ang miabot sa ika-4 nga ang-ang.
15. Magamit ba pod ang mga L1 isip MOI?
Oo. Sugod 1957, ang L1 gihimong MOI sa Grade 1-2. Adtong 1974, gipatuman sa administrasyong Marcos ang polisiya nga bilingguwal. Sa 1999, gisugdan sa DepEd ang programa sa Lingua Franca. Nakapupo pod tag mapuslanong mga leksiyon sa edukasyong gamit ang L1 gikan sa First Language Component Bridging Program sa Nueva Vizcaya State University, Apo Palamguwan Cultural Education Center sa Bukidnon ug Lubuagan Kalinga MTBMLE Program. Sa 2002, giaprobahan sa Kongreso ang Early Childhood Care and Development Act nga nagmando sa paggamit sa L1 isip MOI sa sayo nga kurikulum ug mga aktibidad sa kabataan.
Kas-a, naghisgot si Rolando Tinio bahin sa kahadlok o kabalaka nato nga ang atong mga pinulongan kulang sa paglambo para gamiton sa hataas nga tulun-anan. Gipahinumdoman ta niya nga ang malamposon nga kahimtang sa Iningles naabot tungod sa paningkamot sa mga gumagamit niini. Maintelektuwalisar lang nato ang atong pinulongan kon kini atong gamiton.
16. Nganong dili man gamiton ang L1 isip MOI hangtod sa ika-3 nga Ang-ang ug pagkahuman niana, Iningles na tanan?
Morag mao kini ang gitulod sa mga proponente sa “English-only bill” sa Kamara de Representantes, labi na nila ni Kongresista Gullas ug Villafuerte. Mosugot na sila sa L1 ug Filipino isip MOI hangtod sa ikatulong Ang-ang apan opsiyonal lang. Igkahuman ani, kinahanglan kuno nga ang Ingles na maoy bugtong nga MOI.
Kining mga “early exit program” makatabang tuod, pero dili lig-on. Ang internasyonal nga kasinatian sa paggamit og L1/ L2 sa edukasyon, labi na sa Aprika, nagpadayag nga ang bata nagkinahanglan og dili momenos sa 12 ka tuig aron makakat-on sa L1. Dugang niini, kadtong mga bata nga may edad-edad na (10-14 anyos) mas maayong magtutuon sa L2 kaysa mas linghod nga mga bata. Nagkinahanglan pod og 6-8 ka tuig nga lig-ong pagtudlo sa L2 usa kini mahimong epektibong MOI. Sa kinupsan, ang sayo nga paggamit sa L2 mahimong mosangpot sa ubos nga kalamposan sa literasiya, siyensiya ug matematika.
17. Unsay maayong ikapuli sa English-only Bill?
Mas maayong alternatibo ang House Bill No. 162, nga gitawag pod og Multilingual Education and Literacy Bill nga gitanyag ni Rep. Magtanggol Gunigundo I sa Valenzuela City. Kining HB 162 nagdasig nga maoy gamiton ang L1 isip MOI sa mga Grado 1-6. Nagpasiugda pod kini sa lig-on nga pagtudlo sa English ug Filipino isip sabdyek sa dili pa kini mahimong MOI sa hayskol uban sa L1 isip abag (auxiliary) nga MOI. Giapil pod sa HB 162 nga ang lengguwahe nga gigamit sa pagtudlo mao poy gamiton sa mga eksamin o test.
18. Gikinahanglan ba nato ang Iningles para sa pag-uswag?
Kombensidong napakita ni Steve Walter sa Summer Institute of Linguistics nga kadtong mga nasod kansang populasyon naay akses sa edukasyon sa L1 maoy labing nagmalamboon samtang kadtong mga nasod kansang katawhan mingsalikway sa edukasyon sa L1 maoy labing diyotayg paglambo. Apil ang Pilipinas niining ikaduha. Dunay panagsukwahi karon nga naglungtad tali sa industriya ug sa atong sistema sa edukasyon. Matod ni kanhi Education Undersecretary Miguel Luz, ang sagad hunahuna sa mga employer mao nga ang atoang mga gradwado sa hayskol kulang sa ilang abilidad sa pakigkomunikar, paghunahuna pinasikad sa lohika, ug pagsulbad sa mga suliran, nga nakapahimo kanilang lisod mapasulod og trabaho. Kining mga abilidara labing mapalambo ug makat-onan sayo sa kinabuhi pinaagi sa L1.
19. Mahal ba kon mag-MTBMLE kita?
Ang binase-sa-L2 nga edukasyon mosangpot og mas daghang mangundang (drop-outs), nagbalik-balik (repeaters) ug nangahagbong (failures) komparar sa L1/L2 nga sistema. Kon hunahunaon nato ang kuwarta nga nausik niini, ang mga pagtuon nagpakita nga mas ekonomiya ang sistemang L1/L2 kaysa binase-sa-L2 nga sistema.
20. Unsa may pu’ng sa mga stakeholders bahin sa MTBMLE?
• The National Economic Development Authority (NEDA): “Sa punto sa ekonomiya ug pamuhunan, nanagtuo mi nga mas cost effective ang paggamit niining polisiya sa MTBMLE.”
• Philippine Business for Education (PBED): “Ang Iningles ug Filipino mga “langyaw” nga lengguwahe sa kadaghanan sa mga bata. Ang paggamit bisan hain niining duha isip MOI labing makadaot sa usa ka sistema sa edukasyon nga daan nang masakiton.”
• UNESCO National Commission of the Philippines: “Ang multilingguwalismo o pag-ila sa nagkadaiyang pinulongan mao nay panamdanan karon sa Tinipong Nasod (UN) ug sa kalibotan. Ang UNESCO nagsuporta sa pagtudlo gamit ang kaugalingong pinulongan isip pamaagi sa pagpalambo sa kalidad sa edukasyon diha sa pag-ugba sa kahibalo ug mga kasinatian sa mga magtutuon ug mga magtutudlo.”
• Linguistic Society of the Philippines (LSP): “Ang paggamit sa kaugalingong pinulongan maoy labing maayong opsiyon alang sa literasiya ug edukasyon sa mga katilingban nga nagkadaiya ang pinulongan sama sa Pilipinas.”
• NAKEM Philippines/International: “Alang sa mga prinsipyo sa hustisya ug demokrasya, ang kinaadman angay nga itudlo pinaagi sa kaugalingong pinulongan sa mga magtutuon.”
21. Mapatuman ba nato karon ang MTBMLE?
Sa pagka karon, ang DepEd mipaimplementar na sa MTBMLE sa kapin 100 ka payonir nga eskuylahan sa katibuk-an sa nasod. Ang mga magtutudlo gipangbansay karon bahin sa pagpalambo sa kurikulum sa L1 ug mga pamaagi sa pagtudlo niini. Gipanghimo na ang mga gamitonon sa pagtudlo ug pagbasa diha sa mga pinulongang lumad. Sa 2012, gilaoman nga duna na tay ubay-ubayng batid nga mga magtutudlo ug naugmad nga materyales alang sa MTBMLE nga igadapat sa Kindergarten ug Grade 1 nga lebel sa tanang mga rehiyon. Sa 2013 ug sa matag tuig nga mosunod, magadugang og bag-ong ang-ang nga grado (grade level) ubos sa panun-anan sa MTBMLE hangtod malakip na ang tibuok nga han-ay sa elementarya.-- (Gihubad sa Binisayang Sinugboanon nila ni Atty. Manuel Lino G. Faelnar ug E.S. Godin)
Mga Reperensiya:
Alidou, Hassana, Aliou Boly, Birgit Brock-Utne, Yaya Satina Diallo, Kathleen Heugh and H. Ekkehard Wolff. 2006. Optimizing learning and education in Africa—the language factor. A stock-taking research on mother tongue and bilingual education in sub-saharan Africa. Association for the Development of Education in Africa.
Dutcher, Nadine in collaboration with Richard Tucker. 1994. The use of first and second languages in education. A review of international experience. Pacific Islands discussion paper series no. 1. Washington D.C.: The World Bank.
Gonzales, Andrew, Allan B.I. Bernardo, Ma. Lourdes Bautista and Emy M. Pascasio. 2000. The social sciences and policy making in language. Philippine Journal of Linguistics, 31 (2): pp. 27-37.
Thomas, Wayne and Virginia Collier. 1997. School effectiveness for language minority students. National Clearinghouse for Education. http://www.crede.ucsc.edu/research/llaa/1.1_final.html
UNESCO. 2007. Advocacy kit for promoting multilingual education: including the excluded. Bangkok: UNESCO Bangkok.
Walter, Stephen L. 2003. “Does language of instruction matter in education?.” Nasa Mary Ruth Wise, Thomas N. Headland and Ruth M. Brend (eds.), Language and life: essays in memory of Kenneth L. Pike, 611-635. SIL International at The University of Texas at Arlington Publications in Linguistics, 139. Dallas: SIL International and University of Texas at Arlington.
Thursday, February 4, 2010
Pag-edukar sa Atong Kabataan sa Ilang Lumad nga Pinulongan
Bisaya Peb. 17, 2010
SA usa ka tigom ning bag-o lang, pipila sa mga magpapili sa pagka pangulo sa 2010 election nagpagawas sa ilang panahom nga ang Ingles maoy angay mahimong medyum sa pagpanudlo sa mga tunghaan sa nasod.
Sumala ni Patricia Licuanan, may kalapoy pa nga naglimin sa kontrobersiya sa lengguwahe. Ug kini dili tungod kay kulang sa empirical research bahin niini. Ang tinuod, duna kitay tinonelada niini, gikan sa internasyonal nga mga pagtuon ug gikan usab sa atong kaugalingong pagtuon, ang tanan nagpakita nga ang kabataan labing makat-on ug paspas usab kon sila maedukar sa una nilang lengguwahe kun L1.
Daghang tawo ang wala masayod nga unom ka bulan ang minglabay, sa Hulyo 14, 2009, ang mga awtoridad sa edukasyon sa kataposan mingbasura sa 35-ka-tuig nga bilungual policy sa paggamit sa duha sa ikaduhang mga lengguwahe (ang Ingles ug Filipino) isip medyum sa pagpanudlo. Ang bag-ong polisiya, Department Order No. 74, nagtumong sa paggamit sa mother tongue-based multilingual education, o sa yanong pagkasulti MLE, alang sa atong kabataan sa nasod, sa pormal ug dili pormal nga paagi.
Ang gibasehan sa kausaban yano lang kaayo ug masabtan sa tanan. Sugdan nato diin gikan ang mga magtutuon ug unsa na ang ilang nakat-onan.
Ubos sa bag-ong direktiba, ang unang medyum sa pagpanudlo gikan sa pre-school ngadto sa Grade 3 mao ang L1 sa tanang suheto apil na ang Ingles ug Filipino. Sa Grade 4 ngadto sa Grade 6 mao ang panahon sa transisyon. Kon ang mga magtutuon makaabot sa hayskol, makabaton na silag igong kabatid sa ilang ikaduhang lengguwahe (Ingles ug Filipino) aron nga kini mahimong nag-unang medyum sa pagpanudlo. Ang L1 magsilbing pang-ayuda nga medyum.
Ang estratehiya mao ang pag-ugmad sa kognitibo ug rasonableng pangrason sa mga magtutuon una sa ilang L1 ug sa pagbalhin sa kabatid sa ilang L2 unya. Busa, ang bag-ong polisiya maoy pang-ayuda, diin ang duha o sobra pang L2s, dugangan imbes nga hulipan sa L1.
Pipila ka semana ang minglabay, ang DepEd Valenzuela division, nga gipangulohan ni Superintendent Flordeliza Mayari, nagpahigayon og eksperimento nga naglangkob sa Grade 4, 5 ug 6 sa mga magtutuon sa Serrano Elementary School. Ang duha ka klase (ang seksiyon sa mga honor ug dili honor) alang sa mga grade-level gihatagan og 10 ka pangutanang pasulit sa Math. Ang matag seksiyon gibahin sa duha ka grupo, ang usa ka grupo mitubag sa pasulit sa Ingles ug ang laing grupo sa Filipino.
Ang resulta mao ang mga mosunod:
Ang mga magtutuon (honor ug dili honor) nga mingtubag sa pasulit sa Filipino nakatubag og husto labaw sa kaubanan nga mingtubag sa pasulit sa Ingles (4.33 vs. 2.42);
Ang honor nga mga magtutuon sa Grade 4 kinsa mingtubag sa pasulit sa Filipino labaw pang nakatubag sa honor nga mga magtutuon sa Grade 5 kinsa mingtubag sa pasulit sa Ingles (3.86 vs 3.25);
Ang Grade 5 honor students nga mingtubag sa pasulit sa Filipino labaw nga nakatubag kaysa Grade 6 honor students nga mingtubag sa pasulit sa Ingles (5.70 vs. 4.84);
Ang Grade 6 honor students nga mitubag sa pasulit sa Filipino labaw pang nakatubag kaysa mga honor classmate nga mingtubag sa pasulit sa Ingles (7.63 vs. 4.84)
Ang resulta makahinuklog kaayo labi na nga ang mga magtutuon kasagaran gitudloan sa mga suheto ginamit ang lengguwaheng Ingles. Kini hugot nga nagsugyot nga ang mga magtutuon nga gitudloan sa ilang L1, labi pang makatubag sa mga pasulit.
Gani, kini ang gitaho sa Trends and Mathematics and Science Study (TIMSS) niadtong 1995, 1999, 2003 ug 2007. Nakaplagan sa TIMSS nga, sa tanang natad sa suheto ug ang-ang sa grado, ang mga magtutuon nga nanaglitok sa lengguwahe diha sa ilang panimalay sa gigamit nga lengguwahe sa pasulit mas taas og makab-ot nga score.
Ang atong nasod dako nag nagasto sa pagsagop sa duha ka L2 sa pagtudlo sa atong kabataan. Apan mga 15 ka milyong Pilipino pa ang nag-antos gikan sa basic and functional illiteracy. Ug ang gidaghanon padayong nagasaka.
Ang hinayng kahibalo sa pagbasa moresulta sa ubos nga pagkat-on sa mga abilidad ug dili maayong resulta sa mga grado. Pananglitan, ang National Career Assessment Examination (NCAE) nga gihatag ngadto sa mga magtutuon sa hayskol sa 2008-2009 nagpakita nga ang ilang kasarangang abilidad anaa sa 43.2 sa Science, 41.7 sa Mathematics, 51.1 sa pagbasa ug pagsabot ug 45 sa verbal skills.
Sa miaging tuig, ang silingan natong Malaysia nag-usab sa ilang 2003 English policy sa edukasyon sa siyensiya ug matematika tungod usab sa samang rason nga kita nag-usab. Mibalik sila sa orihinal nga polisiya sa paggamit sa L1 sa bata (Bahasa Malaysia, Chinese, Tamil ug uban pang lokal nga mga lengguwahe) isip medyum sa pagpanudlo.
Milanat og unom ka tuig una mag-usab og polisiya ang Malaysia; apan kita milanat unag 35 ka tuig usa mag-usab sa atong polisiya.
Apan dili kini angayng ikahasol. Ang mga nanagpakabana sa edukasyon sa Pilipinas seryoso kaayo sa pagpatuman sa bag-ong polisiya ug aron maapsan ang abanteng silingang mga nasod.
Sa miaging Nobiyembre, ang Department of Education nga gipangunahan ni Undersecretary of Education Vilma L. Labrador ug Bureau Director Yolanda S. Quijano nakigkita sa mga eksperto sa Tagaytay City, aron mahan-ay ang estratehikong mga plano sa pagpatuman sa MLE. Ang pokus nagtumbok sa pagbansay sa mga magtutudlo sa bag-ong mga pamaagi sa pagpanudlo ug ang kaugmaran sa materyal sa pagpanudlo sa lokal nga mga lengguwahe.
Karong Pebrero 18-20, 2010, ang 1st Philippine Conference Workshop on Mother Tongue-Based Multilingual Education ipahigayon sa Capitol University sa Cagayan de Oro City. Ang komperensiya magdala sa temang "Reclaming the right to learn in one’s own language." Ang komperensiya nagtumong nga magkatapok ang public and private education stakeholders gikan sa nagkalainlaing dapit sa nasod aron hisgotan ang pilosopiya, mga estratehiya, mga direksiyon ug mga plano ubos sa bag-ong MLE education policy sa nasod.—
Monday, January 11, 2010
Disklimer
Naay diksiyonaryong giposte sa usa ka balayan o blogsite nga sa akong pagsabot, hinikay kuno ni ESG, Jr. Kon kinsa kini si ESG, Jr. wa ko masayod, kay nagtuo kong nagtago lang siya sa iyang tinuod nga pagka tawo.
Gikasubo lang ang pag-ingon nga naay daghang sayop sa espeling sa mga entri sa pulong. Usa ka mapuslanon ug dalaygong lakang ang pagdelegar sa kaugalingon aron makamugnag diksiyonaryong Binisaya nga katamdan sa kaliwatan.
Apan tinguhaon lang unta nga mahitakdo ang mga entri sa establisadong mga lagda ug sumbanan ilabi na sa espeling aron dili kita makapakatap og dugang sayop. Niini usang paagiha nga makakuhag respeto ang gihagoang obra ug dawaton sa kinabag-an uban sa dakong paghangop.
Ang espeling sa Binisaya dako kaayo og kalahian sa Tinagalog. Ang Binisaya higpit nga nagsunod sa rootword basing samtang ang Tinagalog, sa kinatibuk-an, nagausar sa finished word basing.
Ang Tinagalog sagad nga mogamit nag "u" diha sa tunga nga mga silaba (KALITUHAN, KAGULUHAN ubp.) bisan sa mga pulong nga linanggikitan (affixed). Ug daghan kanatong mga Bisaya nagtuo nga ingon usab niini ang tinitikan o pag-espeling sa atong Binisaya.
Ang batakan sa pagtitik sa Binisaya nagsandig sa rootword basing, nga kon unsa ang espeling sa gamotpulong, magpabilin kini bisan sa paglanggikit-- diin sa maong paagi, ang mga iglalanggikit (affixes) dili usab mausab ang espeling.
Pipila sa mga pananglitan sa pangulhinggikit (suffix) sa Binisaya mao ang ON, ONON, AN, ANAN. Kon kini sila idugtong sa gamotpulong, magpabilin gayod kon unsay espeling sa maong gamotpulong ug magpabilin usab ang maong mga iglalanggikit sa ilang pagka mao. Pananglit ang pulong BALOD o BAWOD (wave) kon dugtongan og ON mahimo nang balodON o balorON; ang BUWAD mahimong buwarAN o kaha buwarANAN.
Lahi sa Tinagalog nga ang pulong LITO, kon langgikitan mahimo nang KALITUHAN (mawala na ang “O” kay gihimo nang “U”), ang BIGO mahimo nang KABIGUAN, ang GULO mahimo nang KAGULUHAN.
Kon ang gitamdan sa pag-ugba sa maong diksiyonaryo ni ESG, Jr. mao ang eksisting nga mga diksiyonaryong Binisaya karon nga gipamaligya sa mga bookstore, nan, pasayloa ang pag-ingon nga ang mga espeling niana dili pa tukma, ug gibase lamang sa ilang reperensiya nga dili sab consistent sanglit kasagaran sa maong mga diksiyonaryo namugna sa wala pa mahingpit ang Batakan sa Panitik sa Binisaya. Si Father Rodolfo Cabonce mismo miingon nga maayo unta, ug gikinahanglan gayod nga mahusay na ang kaguliyang sa espeling sa Binisaya.
Sama sa akong naunang mga sinulat dinhi, hinay-hinayan nato pagkat-on ang atong pinulongan pinasikad sa establisado nang mga lagda nga gisagop sa nauna na kanatong mga Bisayista. Dili ta mag-iyahay aron hibatonan nato ang gitinguhang panaghiusa.—
ESG (nga dili junior)


c: text/html

text:
SUGILANON SA KINABUHI
Kon Nganong ang Among Kinabuhi May Tinuod nga Katuyoan
DIHANG natawo ang akong anak nga si Gary niadtong 1958, namatikdan nako nga morag duna siyay diperensiya. Naabtag napulo ka bulan ang mga doktor sa pagdayagnos sa iyang sakit, ug lima pa ka tuig ayha kini nakompirmar sa mga espesyalista sa London. Nadugangan ang akong kaguol dihang nasayran ko nga si Louise, nga manghod ni Gary ug siyam ka tuig, may mga simtomas usab nga mas grabe pa kay kang Gary.
“Ang imong duha ka anak may LMBB syndrome, * sakit nga dili matambalan,” malulotong miingon ang mga doktor. Niadtong panahona, wala pa kaayoy nahibaloan bahin sa maong sakit. Talagsaon ra kining sakita, nga mapanunod kon ang ginikanan parehong may depektosong gene. Ug gibanabana sa usa ka bag-ong pagtuon nga 1 sa matag 125,000 ka tawo sa Britain may LMBB syndrome, ug daghan pa ang duna niini apan dili kaayo grabe. Lakip sa mga simtomas niini ang pagkahalap sa panan-aw nga moresulta sa pagkabuta, sobrang katambok, sobrang mga tudlo sa kamot ug tiil, hinayng pagtubo, problema sa paglihok sa mga parte sa lawas, diabetes, artraytis, ug mga problema sa kidney. Busa lisod gyod ang pag-atiman sa akong mga anak.
SI JEHOVA ANG AMONG “LUWAS NGA HATAAS NGA DAPIT”
Niadtong bag-o pa kong minyo, may Saksi ni Jehova nga nagsangyaw nako ug akong nasabtan dayon nga kamatuoran ang iyang gitudlo. Apan ang akong bana dili interesado. Tungod sa iyang trabaho, pirme ming magbalhinbalhin maong wala gyod ko makatambong ug tigom. Bisan pa niana, padayon kong nagbasa sa Bibliya ug nag-ampo kang Jehova. Nakahupay gyod nako ang akong nabasa nga ‘si Jehova mahimong luwas nga hataas nga dapit alang sa dinaogdaog [ug] luwas nga hataas nga dapit sa mga panahon sa kasakit’ ug siya ‘dili gayod mobiya niadtong mangita kaniya’!—Sal. 9:9, 10.
Si Gary dili kaayo makakita, mao nga pagka-sayis anyos, amo siyang gipaeskuyla sa usa ka boarding school sa habagatang baybayon sa England aron mahatagag espesyal nga edukasyon. Dihang duna siyay kabalak-an, pirme siyang manawag sa telepono maong ako siyang matudloan sa pipila ka pangunang mga prinsipyo sa Bibliya. Pipila ka tuig human matawo si Louise, nasakit kog multiple sclerosis ug fibromyalgia. Pagka-16 anyos ni Gary, siya mipauli sa balay. Apan nagkahalap ang iyang panan-aw ug nabuta sa 1975. Duha ka tuig sa ulahi, gibiyaan mi sa akong bana.
Human sa pagpauli ni Gary, nakig-uban mi sa usa ka mahigugmaong kongregasyon ug nabawtismohan ko sa 1974. Nalipay ko dihang may ansiyanong mitabang kaniya aron masagubang ang mga kausaban sa iyang lawas niadtong tin-edyer siya. Ang ubang igsoon usab mitabang nako sa mga buluhaton sa balay ug sa ulahi, lima kanila gisuweldohan sa usa ka lokal nga ahensiya aron mahimong among caregiver. Panalangin gayod kadto!
Si Gary padayong miuswag sa kamatuoran ug nagpabawtismo niadtong 1982. Kay gusto niyang mag-oksilyare payunir, giubanan nako siya sa pagsangyaw sulod sa daghang tuig. Nalipay kaayo siya dihang gipangutana sa among magtatan-aw sa sirkito, “Gary, nganong dili nimo sulayang magregular payunir?” Kini nakadasig kaniya, ug siya natudlong regular payunir niadtong 1990.
Kaduha na mapulihi ang bat-ang ni Gary, ang una niadtong 1999 ug ang ikaduha niadtong 2008. Apan mas grabe ang sakit ni Louise. Siya natawong buta, ug dihang nakita ko nga sobrag tudlo ang usa sa iyang tiil, akong naila nga duna sab siyay sakit nga LMBB. Human sa mga pag-eksamin, nadiskobrehan nga daghan sa iyang organo depektoso kaayo. Sulod sa daghang tuig, kadaghan siya makaagig dagkong operasyon, ug lima niini sa iyang kidney. Sama kang Gary, siya sab may diabetes.
Kay nasayod sa mga problema nga posibleng motungha sa operasyon, gipatin-aw daan ni Louise sa mga siruhano, anestesiyologo, ug mga opisyal sa ospital kon nganong dili siya magpaabonog dugo. Tungod niini, maayo ang iyang relasyon sa tanang nag-atiman kaniya sa ospital.
MAY KATUYOAN ANG AMONG KINABUHI
Sa balay, puliki mi sa pagsimba kang Jehova. Niadtong wala pay mga CD, DVD, ug mga rekording sa www.jw.org, mogugol kog daghang oras aron basahan si Gary ug Louise. Karon, makasunod na mi sa eskedyul sa pagtuon sa Bibliya matag semana ug makakomento na sa mga tigom.
Usahay memoryahon ni Gary ang iyang mga komento, ug iyang ihatag nga ekstemporanyo ang iyang asaynment sa Teokratikanhong Tunghaan. Siya gitudlong ministeryal niadtong 1995, ug puliki kanunay sa Kingdom Hall sa pag-abiabi sa mga igsoon ug sa pagtabang sa sound system.
Ang mga igsoon mag-uban kang Gary sa pagsangyaw, nga sagad magtulod sa iyang wheelchair kay siya gi-artraytis. Usa kanila mitabang kaniya sa pag-Bible study sa usa ka interesado. Nadasig usab ni Gary ang usa ka sister nga dili aktibo sa 25 ka tuig. Ang interesado ug ang sister tigtambongan na sa mga tigom.
Niadtong nuybe anyos si Louise, gitudloan siya sa iyang lola sa paggansilyo. Ako ug ang usa sa among mga caregiver nagtudlo usab kaniyag pagpamorda. Kay ganahan kaayong mogansilyo, siya manghimog dekolor nga mga habol para sa mga bata ug mga tigulang sa kongregasyon. Maghimo usab siyag mga greeting card nga may gagmayng mga sticker. Nalipay kaayo ang mga gihatagan niyag kard. Niadtong tin-edyer pa, nakakat-on si Louise sa pagtayp. Karon, gamit ang mosulti nga computer, kanunay siyang mag-email sa iyang mga higala. Siya nagpabawtismo sa edad nga 17. Dihang may espesyal nga kampanya, kami mag-oksilyare payunir. Sama kang Gary, si Louise nagmemoryag mga teksto sa pagpahayag sa iyang pagtuo sa gisaad sa Diyos nga kalibotan diin “ang mga mata sa mga buta mabuka” ug “walay pumoluyo nga moingon: ‘Ako masakiton.’”—Isa. 33:24; 35:5.
Mapasalamaton kaayo mi sa bililhong mga kamatuoran sa inspiradong Pulong ni Jehova! Ang among kasingkasing natugob sa pagpabili sa mahigugmaong tabang sa among kongregasyon. Kay kon wala kini, daghang buluhaton ang dili namo mahimo. Ug labaw sa tanan, ang among kinabuhi may tinuod nga katuyoan tungod sa tabang ni Jehova.
^ par. 5 Ang Laurence-Moon-Bardet-Biedl syndrome gibase sa mga ngalan sa upat ka doktor nga nakadiskobre niini. Kining sakita mapanunod kon ang ginikanan parehong may depektosong gene. Karon, sagad gitawag kinig Bardet-Biedl syndrome. Kini dili matambalan.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Food Aron Likayi Atol Pagmabdos unang trimester
Food Aron Likayi Atol Pagmabdos unang trimester:Obserbar sa usa ka maayo ang balanse nga pagkaon mao ang importante kaayo sa tanan nga mga panahon, apan kini mao ang labaw nga mahinungdanon sa diha nga ikaw mabdos. Ikaw makakaplag importante nutrisyon, bitamina, ug minerales sa sini nga artikulo nga ang pagpalambo sa bata needs.Most mga pagkaon mao ang mga maayo nga mga Apan, sa pagbasa sa, sa pagdiskobre sa pipila ka mga pagkaon nga kinahanglan nga kamo sa paglikay sa ngadto sa inyong mga pagmabdos.
Food Aron Likayi Atol Pagmabdos unang trimester
utan: Utan nga mahinungdanon alang sa usa ka pag-ayo-balanse nga pagkaon nga obserbahan. Apan, kini mao ang importante sa paghimo sa pagsiguro nga
sa husto nga paagi sila gihugasan ug gilimpyohan sa pagpugong sa potensyal nga mga ahente nga hinungdan sa pipila ka mga sakit sama sa toxoplasmosis. Kanunay sa pagsiguro nga ang inyong utan nga maayo ang nahugasan sa atubangan sa pagkaon.
Hilaw nga karne: Hilaw sa dagat sa pagkaon ug hilaw karne o manok kinahanglan malikayan tungod sa higayon sa kontaminasyon sa Hinuon matud bakterya, toxoplasmosis, ug salmonella.
cafe Kalan-on: Cafe kalan-on nga makita nga sa kontaminado sa listeria, nga makahimo hinungdan sa pagkakuha sa gisabak. Listeria uasually mix uban sa inunlan ug kini makatakod sa mga bata sa,nga modala ngadto sa impeksyon o sa dugo poisoning sa baby.If ikaw mabdos ug ikaw naghunahuna mahitungod sa pagkaon cafe kalan-on, sa pagsiguro nga reheat kaninyo sa kalan-on sa steaming nga ang-ang sa dili pa mokaon .
Aso Dagat pagkaon :Aso sa dagat sa pagkaon kanunay gitawag lox, Nova estilo, kippered,
o liksi kinahanglan nga gipugngan tungod kay kini kontaminado sa listeria. (Sila mao ang luwas nga-ut-ut sa diha nga sila sulod sa usa ka component sa sulod sa usa ka halad nga linuto, sama sa usa ka casserole.)
Hilaw nga Seafood: Dul-an sa tanan nga sa dagat sa pagkaon-an sa mga sakit nga hinungdan sa hilaw seafood,lakip na ang talaba, clams, ug amahong. Pagluto mga tabang sa pagpugong sa impeksyon, apan kini wala makapugong sa lumot-related mga impeksiyon nga mga
konektado sa pula nga-kolor nga tides.Raw seafood pose sa panglawas kakuyaw alang sa tanan, busa sila kinahanglan gayud nga gibabagan sa tibuok pagmabdos.
caffeine: Bisan tuod kadaghanan sa panukiduki nagpakita nga ang-ang sa caffeine gitugotan alang sa konsumo kinahanglan nga kasarangan, imong makita ang uban nga gipasabut og maayo nga hatag-as nga ang-ang sa caffeine mahimong nakig-uban sa pagkakuha sa gisabak. kini sa kanunay girekomendar nga mabdos nga mga babaye sa paglikay sa caffeine ngadto sa ilang mga unang trimester aron sa pagpamenos sa mga posibilidad sa may usa ka nakuhaan. kasagaran, caffeine angay nga lamang sa ubos pa kay sa 200 mg matag adlaw sa panahon sa pagmabdos.
Caffeine mao ang tinuod nga usa ka diuretic, nga nagpasabot kini makatabang sa pagwagtang sa likido diha sa mga body.This modala sa pagkawala sa tubig ug calcium . Kini nga girekomendar nga ang mabdos nga mga babaye kinahanglan nga kanunay inom ug daghang tubig, juice, ug gatas sa baylo nga sa pagkuha may caffeine nga mga ilimnon. Apan, sa pipila ka mga research nga gipahinungod hatag-as nga kantidad sa caffeine nga konektado sa pagkakuha sa gisabak, ahat nga pagkatawo ug sa ubos nga pagkatawo gibug-aton, sa infants.The labing maayo nga paagi sa pagsiguro sa inyong mga bata mao ang paglikay sa konsumo sa caffeine sa panahon sa pagmabdos.
Hilaw nga Itlog: Hilaw nga itlog o sa bisan unsa nga mga pagkaon nga naglakip hilaw nga itlog kinahanglan nga gibabagan tungod sa kalagmitan sa nga natakdan sa salmonella. Ang ubang mga paltik Cesar dressings, mayonnaise, paltik frozen pagkaon o mga custard, ug Hollandaise sauces mahimong gibuhat sa paggamit sa hilaw nga eggs.When kini sa husto nga paagi linuto sa iyang moadto sa usa ka taas nga paagi sa pagpugong sa salmonella impeksiyon ug ang realated isyu.
In a commercial sense manufactured frozen treats, dressings, ug eggnog gilalang sa pasteurized itlog ug kini dili sa pagdugang sa kahigayonan sa nga natakdan sa salmonella. Restaurants angay nga paggamit sa pasteurized itlog alang sa halos sa tanan nga mga resipe pagpangandam nga gibuhat sa paggamit sa hilaw nga itlog, alang sa panig-ingnan Hollandaise salsahan o dressings.
wala malunsay nga gatas: Wala malunsay nga gatas adunay listeria. Kanunay sa pagsiguro nga ang bisan unsang gatas-inum kamo mao ang hingpit nga pasteurized.
Alkoholikong Ilimnon: Adunay NO gidaghanon sa alkohol nga giisip nga luwas sa tibuok pagmabdos, ug tungod niini alkohol kinahanglan nga gipugngan sa panahon sa pagmabdos. Prenatal alkohol makapugong sa panglawas kalamboan sa imong baby.Continual konsumo sa alkohol mahimo usab nga modala ngadto sa Gisabak Alkoholikong Ilimnon Syndrome ingon man sa uban nga may kalabutan developmental disorder. In case you have been consuming alcohol before your pregnancy, sa iyang kinahanglan nga mohunong kini kaninyo karon lang alang sa inyong kahimtang ug sa maayong panglawas nga kahimtang sa imong bata nga ingon sa well.It girekomendar nga sa pagpugong kaninyo alkohol pag-inom sa panahon sa pagpasuso. Pag-inom sa alkohol sa panahon sa dughan feeding mahimong makuyaw ingon niini tingali hinungdan sa pipila ka mga isyu sa panglawas nga may kalabutan ngadto sa mga bag-ong natawo.
humok nga mga keso: Kini importante nga masayud nga Gipasulod humok queso adunay listeria diha kanila. Kini mao ang rason nganong ang mabdos nga mga babaye kinahanglan nga sa kanunay maningkamot sa paglikay sa humok nga queso sa ilang pagkaon o mga pagkaon. Sumala sa research sa tanan nga mga humok non-imported nga queso gigama hinungdan pasteurized gatas nga hingpit og sa-ut-ut.
Seafood sa Mercury: Seafood naglangkob hatag-as nga gidaghanon sa mercury busa kini kinahanglan nga gibabagan. Mercury-ut-ut sa panahon sa pagmabdos tambong nga nakig-uban sa developmental defectsas man usab sa kadaot sa utok.
Ang pipila ka maayo nga mga ehemplo niini nga mga seafood naglakip sa: iho, malasugi, hari Kinatsila mackerel, ug tilefish. Ang importante nga timan-i nga Canned, kahayag tuna sa kinatibuk-naglangkob sa pipila ka ubos nga gidaghanon sa mercury kay sa ubang tuna, apan gihapon kinahanglan lamang nga kan-on moderately.Certain matang sa seafood gigamit sa sushi kinahanglan malikayan tungod sa taas nga kantidad sa mercury.
Tinubdan:Food Aron Likayi Atol Pagmabdos unang trimester
Centers for Disease Control ug Prevention,
U.S. Food and Drug Administration,


text:
KORADO įgaliotasis atstovas
Virtual business card
UAB VILSAN BALTIC
KORADO įgaliotasis atstovas
UAB VILSAN BALTIC
Air condition, Ayo, Bato dekorasyon, Bato products, Bentilasyon +39
Ebidensia
I-V 8:00-17:00
UAB VILSAN BALTIC
Certificates
Mapa
Nga kategoriya kalihokan
Air condition, Ayo, Bato dekorasyon, Bato products, Bentilasyon, Bentilasyon design, Bentilasyon instalar, Bentilasyon sistema sa, Bentilasyon sistema sa, Biofireplaces, Boiler nga balay, Bomba, Construction, tinuod nga kahimtang, Dapogan, Electric heaters, Energy ug sa natural nga mga kapanguhaan, Engineering systems, Fans, Gas, Gas heaters, Goods trade, Gripo, Heat suplay, Igpanubo, Industry, produksyon, Interior ideya, Makinarya, ekipo, Metal mga tubo, Pagbulag, Pagbulag materyal, Pagbulag systems, Paghuman sa buluhaton sa, Pagpainit, Pagpainit ekipo, Pagpainit mga tubo, Plastik nga mga tubo, Plumbing, Plumbing mga tubo, Plumbing mga tubo, Plumbing suplay, Section tubo, Sewage mga tubo, Tisa bonding, Tubig
Qr code
vCard
Website
Ang ngalan sa site: Šildymo radiatoriai | Konvektoriai » VilsanBaltic


text:
kung emo by 3chordschoir
G D G
kun emo lang makit-an ang sulod ning akong dughan didto imung makaplagan
D
nga napatik ang imung ngalan
G D Em C G C
bisan emo pang ablihan ikaw sulod ning dughan dile unta ko nimu
D
yam-iran
[ Tab from: http://www.guitaretab.com/m/misc-unsigned-bands/115563.html ]
G D G
alas dos na sa kadlawon apan diko kaTulog nagsiga pa ang mga mata kanimu
D G D Em C G C
nag huna-huna musidlak nalang ang adlaw tambali kining kamingaw ayaw na
D G C D
pa-antusa ikaw ang akong gugma
chorus:
GEmCD
inday paminaw sa dughan ko nga nag tu-aw
mahal ka aning dughan ikaw hangtud sa katapusan
ikaw akong kalipay bisan pa ug mamatay
adlib
bridge:
C G Em
dile na mubati pa ug kasait
ang kasing kasing nga wala wala na ga pitik
repeat churos
repeAt stanza JOVAN


text:
Arangkada of Leo Lastimosa for December 31, 2008
PAGLINGI SA 2008
Ang 2008 nakasaksi sa dakong katalagman sa mga Sugbuanon. Ang pagkalunod sa MV Princess of the Stars nitay-og di lang sa nasud kon dili sa tibuok kalibotan. Samtang nahitabo sa layo nga kadagatan sa Romblon, ang kinabag-an sa mga biktima taga Sugbo. Apan ang mga Sugbuanon gawas nga nagbangotan nipasundayag sa talagsaong katakos pagsugakod sa bangis nga pagsuway.
Inay tulisukon ang mga langit ug mahayan ang kahitas-an nganong ang atong mga kapamilya ang nabiktima, ang mga Sugbuanon nihangop sa tanang biktima. Di lang sa pagkalunod sa barko kon dili sa tanang nakalas sa bagyong Frank. Ug ang ilang kamanggihatagon nikaylap hangtod sa kasilinganang mga lalawigan.
-o0o-
Dihang ang mga buhatan sa nasudnong kagamhanan igo pa lang nakugang ug ang mga tag-iya sa barko nagsige pa og tago, ang kagamhanan sa Dakbayan sa Sugbo nakatukod dayon og sentro pag-atiman sa kaparyentihan nga nangita sa mga pasahero sa barko. Maong dali rang natingob ang mga pangalagad sa kagamhanan ug pribadong sektor dihang nabantang nang kinatibuk-ang bayhon sa makalilisang nga katalagman.
Ang nagbangotan nga mga biktima sa kaulohan kinahanglan pang mokatkat og building una matubag ang ilang mga pangutana. Ang mga biktima sa Sugbo gawas nga giatiman dayon ang tanang pakisayod gitanyagan pag kapasilongan, mga pagkaon, mga tambag, mga Santos nga Misa ug pangalagad legal.
-o0o-
Angayng pasidunggan ang kadagkoan sa Dakbayan sa Sugbo nga gipangulohan nilang Mayor Tomas Osmena ug Bise Mayor Michael Rama. Inay mamalikas sa pagpabaya sa Sulpicio Lines ug sa nasudnong kagamhanan, nipagamit sa mga tolda ug sa Cebu City Sports Center ug nipagawas sa ilang kaugalingong kuwarta pag-atiman dayon sa mga biktima.
Gitanyag pa gyod nilang kahimanan sa Sugbo pagtingob pag-ila sa tanang patayng lawas. Di lang sa mga pasahero sa Princess of the Stars kon dili sa tanang mga biktima sa Frank sa Kabisay-an ug Luzon. Inay magbagulbol sa kabaho ug kadako sa responsibilidad, ang mga Sugbuanon nihangop sa kamatinabangon nilang Osmena ug Rama.
-o0o-
Di kutob ra sa pangaliya ug pagsabot ang kinabag-an sa mga Sugbuanon. Nga wa maigo sa katalagman. Wa silay pupanaganang nihatag sa ilang kuwarta, pagkaon, sinina, tambal ug ubang hinabang alang sa mga biktima. Naapod gyod ang kaliboan ka mga pamilyang naigo sa Frank sa amihanan ug habagatang Sugbo.Nagbaha pag-ayong mga hinabang sa mga Sugbuanon nga nisuyla pa ngadto sa silingang mga lalawigan. Tungod sa Kapamilya Relief Campaign sa ABS-CBN Cebu ug hiniusang relief campaign sa mga sibyahanang sakop sa KBP Cebu Chapter, nakahatod mi og mga hinabang nga balor og P5 milyones ngadto sa Iloilo, nga maoy labing nagusbat sa bagyo. Ang 2008 nakasaksi di lang sa makagisi sa kasingkasing nga pagbangotan kon dili sa matahom sang pasundayag sa way kinutoban nga kamanggihatagon sa mga Sugbuanon. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


text:
Tag Archives: BANWA
Number 1 drug pusher sa Estancia, nadakpan
Nadakpan ang number 1 drug pusher sa banwa sang Estancia kahapon sang aga. Suno kay Chief inspector Lorenes Losaria, ginkilala ang suspek kay Raul Yu, kun sa diin ini amo ang number 1 sa watchlist sang Estancia PNP sa illegal drugs. Kahapon sang aga, ginserbe ang warrant of arrest batuk kay Yu bangud sa paglapas sa section 1 and 6 sang R.A 9165 ukon paglapas sa Dangerous Drugs Act of 2002 kag wala sang gint
Pagpili sang Hepe, ibase sa performance
Dapat i-base sang mga Mayor sa performance kag ikasangkol kag indi sa pakilala ang pagpili sang hepe sang pulis sa ila banwa. Suno kay IPPO Director Sr. Supt. Cornelio Salinas, nakasangdig sa mga hepe ang pagbantay sa kalinong sang komunidad kag pangalan sang PNP. Nahibalu-an, nagpatigayon sang functional test si Sr. Supt. Salinas sa mga hepe sang pulis sa ginpatigayon nga Command Conference sa IPPO kahapon. Dal-un
Dengue victims, nagaalalawas sa Guimbal District Hospital
Nagata-as ang numero sang nagabalat-an sang dengue nga ginadala sa Guimbal District Hospital. Suno kay Dr. Rafael Sabando, Chief sang Guimbal District Hospital, 9 tubtob 10 ka suspected dengue cases ang ginadala sa ila ospital kada adlaw halin Hunyo tubtob Hulyo kabangdanan nga ara na lamang sa alagyan ang iban nga pasyente ginabutang. Sa karon, may 50 ka pasyente sang dengue nga padayon pa nga ginabulong sa a
Lalaki nga ginluthang sa agtang, nakaluwas sa kamatayon
Maswerte nga nakaluwas sa kamatayon ang lalaki nga ginluthang kag naigo sa tunga-tunga sang agtang. Ginkilala ang biktima kay Tomas Cyrus Alongonan, 20 anyus residente sang Ibiernas Street, Iloilo City kun sa diin naigo sa iya agtang matapos luthangon sang 22 kalibre nga pistola sang iya kontra sa banwa sang pavia las dos kahapon sang kaagahon apang bwenas nga kipyas lamang ang pilas. Gindapa
Dalagita, nasapwan sa sulod sang bubon
Sa sulod na sang bubon nakita ang lawas sang 12 anyus nga dalagita nga ginpangita sang pamilya sa sulod sang isa ka adlaw. Mayami na nga bangkay si claire aguilar sa idalum sang bubon sa ila lugar sa banwa sang Balasan sang nakita las 3 kahapon sang kaagahon sang iya tiyo nga si Jose Marate. Ulihi nga nakita nga buhi ang bata sa hapon nga nagapanglaba apang sang sugo-on sang iloy nga maba
UNA Party sa Iloilo, ginkasubo ang natabo sa Lemery
Ginkasubo sang United Nationalist Alliance Party nga naglab-ot sa isa ka maduguon nga insidente ang politiko sa banwa sang Lemery, Iloilo. Angut ini sa pagpaulan sang luthang sang mga armado nga kalalakin-an sa bana ni UNA Mayoralty bet Ligaya Apura sa nasambit nga banwa sang Mayo 6, Lunes sang aga. Ginsiling ni Mr. Lemuel Fernandez, ang campaign manager sang grupo ni gubernatorial candidate Ferj Biron nga suno sa


text:
Hiniusang Paningkamot sa Pagkakabig, Retensyon, ug Pagpaaktibo
Espesyal nga Sibya: Ang Buhat sa Kaluwasan
Ang mga miyembro sa ward ug stake council, ilang mga kapikas, full-time nga mga misyonaryo, ug ubang interesado nga mga miyembro nga makat-on gikan sa mga propeta ug mga apostoles kon unsaon nga makaapil sa buhat sa kaluwasan. Niining espesyal nga sibya, si Presidente Thomas S. Monson ug ang mga sakop sa Korum sa Napulog Duha ka mga Apostoles mipaambit og mga mensahe kon unsaon nga ang matag usa nato makaapil sa buhat.


text:
KAPITULO DISISIETE
“Yari Karon! Ang Ulipon nga Babayi ni Jehova!”
1, 2. (a) Anong panamyaw ang nabaton ni Maria sa dumuluong? (b) Ano nga desisyon ang pagahimuon ni Maria kag paano ini nagpabag-o sang iya kabuhi?
NATINGALA gid si Maria samtang nagapasulod ang bisita sa ila puluy-an. Nagduaw ining bisita indi para sa iya amay ukon iloy. Nagkari ini agod duawon sia! Sigurado si Maria nga ining bisita indi taga-Nazaret. Bangod gamay lang ang ila banwa, matalupangdan gid ining dumuluong. Tuhay gid ini bisan diin sia magkadto. Nakibot gid si Maria sa iya pinasahi nga panamyaw: “Maayong adlaw, ikaw nga nahamut-an sing daku, si Jehova kaupod mo.”—Basaha ang Lucas 1:26-28.
2 Ginpakilala sang Biblia si Maria nga anak nga babayi ni Heli, sa banwa sang Nazaret sa Galilea. Ginsambit sia sa Biblia sa tion nga magahimo sia sing importante nga mga desisyon. Kalaslon na sia sa panday nga si Jose, indi manggaranon nga tawo apang may mabakod nga pagtuo sa Dios. Gani daw subong bala nga naplano na kon ano ang matabo sa iya kabuhi. Mangin masinakdagon sia nga asawa ni Jose kag magatukod sila sing isa ka pamilya. Apang, hinali lang nga naatubang niya ining bisita nga nagpahibalo sang iya responsibilidad gikan sa Dios nga magabag-o sang iya kabuhi.
3, 4. Para makilala naton si Maria, ano ang dapat naton kalimtan, kag ano ang dapat naton hambalan?
3 Madamo ang natingala nga diutay lang ang ginasugid sang Biblia tuhoy kay Maria—sa iya gindak-an, mga kinaiya, kag wala gid tuhoy sa iya hitsura ukon panagway. Apang, madamo kita sing matun-an sa ginasiling sang Pulong sang Dios tuhoy sa iya.
4 Agod makilala gid naton si Maria, kinahanglan naton nga kalimtan anay ang pila ka pagpati tuhoy sa iya nga ginatudlo sang mga relihion. Indi naton paghambalan ang iya madamo nga laragway kag imahen ukon ang masibod nga mga panudlo kag doktrina tuhoy sa sining mapainubuson nga babayi nga ginhatagan nila sing tuman kataas nga mga titulo subong sang “Iloy sang Dios” kag “Rayna sang Langit.” Sa baylo, hambalan naton kon ano gid ang ginasugid sang Biblia tuhoy sa iya para mahantop naton ang iya pagtuo kag kon paano naton sia mailog.
Pagduaw sang Isa ka Anghel
5. (a) Ano ang matun-an naton kay Maria sa iya reaksion sa panamyaw ni Gabriel? (b) Anong importante nga leksion ang matun-an naton kay Maria?
5 Nahibaluan naton nga indi ordinaryo nga persona ang bisita ni Maria. Sia ang anghel nga si Gabriel. Sang gintawag niya si Maria nga “nahamut-an sing daku,” “natublag” gid ini kag nakibot sa sining pinasahi nga panamyaw. (Luc. 1:29) Sin-o ang nahamuot gid sa iya? Wala si Maria nagapaabot nga kahamut-an sia sing daku sa tunga sang katawhan. Apang ang anghel nagapamulong sing kahamuot ni Jehova nga Dios. Importante gid ina para kay Maria. Apang, indi sia bugalon nga nagapaabot nga kahamut-an sang Dios. Kon luyag man naton nga kahamut-an sang Dios, dapat nga indi naton paghaumhaumon nga ginkahamut-an na niya kita. Makatuon kita sang importante nga leksion tuhoy sini nga nahangpan gid sang lamharon nga si Maria. Ginapamatukan sang Dios ang mga matinaastaason, apang ginahigugma niya kag ginasakdag ang mga mapainubuson.—Sant. 4:6.
Si Maria indi bugalon nga nagapaabot nga kahamut-an sang Dios
6. Ano nga pribilehiyo ang gintanyag sang anghel kay Maria?
6 Kinahanglan ni Maria ina nga sahi sang pagkamapainubuson, bangod ang anghel nagtanyag sa iya sang wala niya mahanduraw nga pribilehiyo. Ginpaathag niya nga si Maria magabun-ag sang anak nga mangin labaw sa tanan nga katawhan. Nagsiling si Gabriel: “Ihatag sa iya ni Jehova nga Dios ang trono ni David nga iya amay, kag magahari sia sa panimalay ni Jacob sing dayon, kag ang iya ginharian wala sing katapusan.” (Luc. 1:32, 33) Walay duhaduha nga nahibaluan ni Maria ang saad sang Dios kay David kapin na sa isa ka libo ka tuig ang nagligad nga ang isa sa iya kaliwatan magagahom sing walay katubtuban. (2 Sam. 7:12, 13) Busa ang iya anak mangin Mesias, nga siniglo na nga ginapaabot sang katawhan sang Dios!
7. (a) Ano ang ginapakita sang pamangkot ni Maria parte sa iya? (b) Ano ang matun-an sang mga pamatan-on subong kay Maria?
7 Dugang pa, nagsiling ang anghel sa iya nga ang iya anak “tawgon nga Anak sang Labing Mataas.” Paano ang isa ka tawhanon nga babayi makabun-ag sang Anak sang Dios? Isa pa, paano sia makabata kay wala pa sia bana? Kalaslon pa lang sia kay Jose. Prangka nga namangkot si Maria: “Paano ini matabo, kay wala pa gid ako makapakighulid sa isa ka lalaki?” (Luc. 1:34) Talupangda nga wala sia nahuya nga isugid nga ulay pa sia. Sa baylo, ginapakabahandi niya ang iya pagkaulay. Subong, madamo nga pamatan-on ang wala nagapabalor sa ila pagkaulay kag ginasuyaan pa gani nila yadtong mga ulay pa. Ang kalibutan nagbag-o na gid. Apang si Jehova wala nagbag-o. (Mal. 3:6) Subong sang adlaw ni Maria, ginapakabahandi Niya ang mga nagasunod sa Iya moral nga mga talaksan.—Basaha ang Hebreo 13:4.
8. Bisan indi himpit si Maria, paano sia makabun-ag sang himpit nga bata?
8 Bisan pa matutom sia nga alagad sang Dios, si Maria indi himpit. Nian, paano sia makabun-ag sang himpit nga bata, ang Anak sang Dios? Ginpaathag ini ni Gabriel: “Ang balaan nga espiritu magaabot sa imo, kag ang gahom sang Labing Mataas magalikop sa imo. Bangod sina ang bata nga ibun-ag tawgon nga balaan, Anak sang Dios.” (Luc. 1:35) Ang pagkabalaan nagakahulugan sing “katinlo,” “kaputli,” “sagrado.” Kinaandan na nga ginapanubli sang kabataan ang kasal-anan sang ila mga ginikanan. Apang sa sini nga bahin, magahimo si Jehova sing pinasahi nga milagro. Pahanabuon Niya nga maliton ang kabuhi sang iya Anak gikan sa langit pakadto sa taguangkan ni Maria kag gamiton ang iya aktibo nga kusog, ukon balaan nga espiritu, nga “magalikop” kay Maria, magaamlig sa ginadala niya gikan sa halit sang sala. Nagpati bala si Maria sa saad sang anghel? Paano sia nagsabat?
Ang Sabat ni Maria kay Gabriel
9. (a) Ngaa ang mga nagaduhaduha nabudlayan magpati sa sugilanon parte kay Maria? (b) Paano ginpabakod ni Gabriel ang pagtuo ni Maria?
9 Ang mga nagaduhaduha, lakip na ang pila ka teologo sang Cristiandad, nabudlayan gid magpati nga ang isa ka ulay mahimo magbata. Bisan madamo sila sing tinun-an, indi nila gihapon mahangpan ang simple nga kamatuoran. Subong sa ginsiling ni Gabriel, “wala sing kapahayagan sang Dios nga indi niya matuman.” (Luc. 1:37) Nagpati si Maria nga matuod ang pulong ni Gabriel, bangod may daku sia nga pagtuo. Kag ini nga pagpati may basihan. Kaangay ni bisan sin-o nga mahunahunaon nga tawo, nagakinahanglan si Maria sing ebidensia para basihan sang iya pagtuo. Handa si Gabriel nga dugangan ang mga nahibaluan na ni Maria. Ginsugiran niya sia tuhoy sa iya tigulang nga paryente nga si Elisabet nga madugay na nga baw-as. Ginpaposible sang Dios nga magbusong ini paagi sa milagro!
10. Ngaa indi naton masiling nga ang pribilehiyo ni Maria mahapos lang batunon?
10 Ano karon ang himuon ni Maria? Ginatanyag sa iya ang responsibilidad kag may ebidensia sia nga tumanon sang Dios ang tanan nga ginsiling ni Gabriel. Indi naton masiling nga ini nga pribilehiyo mahapos lang batunon. Una, kalaslon na sia kay Jose. Mapakasal pa ayhan si Jose sa iya kon mahibal-an sini nga nagabusong na gali sia? Dugang pa, ang responsibilidad mismo nga abagahon niya daw makapulunaw gid. Magadala sia sang kabuhi sang pinakabilidhon sa tanan nga gintuga sang Dios, ang Iya mismo pinalangga nga Anak! Dapat niya atipanon ang lapsag kag amligan sa tunga sang malaut nga kalibutan. Huo, tuman gid ini ka bug-at nga responsibilidad!
11, 12. (a) Ano ang reaksion kon kaisa bisan sang mga matutom sa makahalangkat nga mga asaynment halin sa Dios? (b) Ano ang ginapakita sang ginsiling ni Maria kay Gabriel parte sa iya kaugalingon?
11 Ginapakita sang Biblia nga kon kaisa bisan ang mga matutom nagapangalag-ag nga batunon ang makahalangkat nga mga asaynment halin sa Dios. Si Moises nagpamalibad sang ginpangabay sia nga mangin humalambal sang Dios. (Ex. 4:10) Indi kuntani magbaton si Jeremias sang asaynment halin sa Dios bangod “bata” pa sia. (Jer. 1:6) Kag ginpalagyuhan ni Jonas ang iya asaynment! (Jon. 1:3) Kamusta naman sa bahin ni Maria?
12 Ang iya ginsiling nga nagapakita sang pagkamapainubuson kag pagkamatinumanon nagapabilin gihapon tubtob subong. Nagsiling sia kay Gabriel: “Yari karon! Ang ulipon nga babayi ni Jehova! Kabay nga matabo ini sa akon suno sa imo ginpahayag.” (Luc. 1:38) Ang ulipon nga babayi amo ang pinakamanubo sa tanan nga mga ulipon; ang iya kabuhi bug-os nga nasandig sa iya agalon. Amo sina ang ginbatyag ni Maria tuhoy sa iya Agalon, si Jehova. Nakahibalo si Maria nga amligan sia ni Jehova, bangod mainunungon Sia sa tanan nga mainunungon sa Iya. Kag pakamaayuhon sia ni Jehova samtang ginahimo niya ang iya bug-os nga masarangan sa sining makahalangkat nga asaynment.—Sal. 18:25.
Nakahibalo si Maria nga amligan sia sang iya mainunungon nga Dios, si Jehova
13. Kon daw kabudlay ukon daw imposible ang ginapahimo sang Dios, paano kita makabenepisyo sa halimbawa ni Maria?
13 Kon kaisa may ginapahimo ang Dios sa aton nga sa banta naton daw kabudlay ukon daw imposible pa gani himuon. Apang, may madamo nga rason sa iya Pulong nga makasalig kita sa iya sing bug-os subong sang ginhimo ni Maria. (Hulu. 3:5, 6) Kon magsalig kita sa iya, padyaan niya kita, kag magabakod pa gid ang aton pagtuo.
Pagbisita kay Elisabet
14, 15. (a) Paano ginpadyaan ni Jehova si Maria sang nagbisita sia kanday Elisabet kag Zacarias? (b) Ano ang ginasugid sang pinamulong ni Maria nga narekord sa Lucas 1:46-55 parte sa iya?
14 Daku gid nga butang para kay Maria ang ginsugid ni Gabriel tuhoy kay Elisabet. Sa tanan nga babayi, sin-o pa bala ang mas makahangop sang iya kahimtangan? Dalidali nga nagkadto si Maria sa nabukid sang Juda kag naglawig sing tatlo ukon apat ka adlaw ang iya paglakbay. Samtang nagapasulod sia sa puluy-an nanday Elisabet kag Zacarias nga saserdote, gin-amanan ni Jehova si Maria sing dugang nga ebidensia agod dugang nga magbakod ang iya pagtuo. Sang nabatian ni Elisabet ang panamyaw ni Maria gilayon niya nga nabatyagan ang pagkibo sang lapsag sa iya taguangkan. Napuno sia sang balaan nga espiritu kag nagpamulong kay Maria subong ang “iloy sang akon Ginuo.” Ginpahayag sang Dios kay Elisabet nga ang anak ni Maria sa ulihi mangin iya Ginuo, ang Mesias. Dugang pa, ginpahulag sia sang balaan nga espiritu nga hatagan sing komendasyon si Maria bangod sa iya matutom nga pagtuman paagi sa pagsiling: “Malipayon man sia nga nagpati.” (Luc. 1:39-45) Huo, ang tanan nga ginsaad ni Jehova kay Maria matuman gid!
15 Nagpamulong man si Maria. Mainandamon nga gintipigan ang iya pinamulong sa Pulong sang Dios. (Basaha ang Lucas 1:46-55.) Amo ini ang pinakamalawig nga pinamulong ni Maria nga narekord sa Biblia, kag madamo ang ginasugid sini tuhoy sa iya. Ginapakita sini ang iya mapinasalamaton nga panimuot samtang ginadayaw niya si Jehova bangod ginpakamaayo sia paagi sa pag-aman sing pribilehiyo nga mag-alagad subong iloy sang Mesias. Nagapakita ini sang iya tudok nga pagtuo samtang nagapamulong sia tuhoy kay Jehova subong nagapakanubo sa mga bugalon kag gamhanan kag nagabulig sa mga kubos kag imol nga nagatinguha nga mag-alagad sa iya. Nagapakita man ini sang kasangkaron sang iya ihibalo. Ginbulubanta nga naggamit sia sing kapin sa 20 ka pagpatuhoy sa Hebreong Kasulatan! *
16, 17. (a) Paano si Maria kag ang iya bata nagpakita sang panimuot nga dapat naton ilugon? (b) Ang pagbisita ni Maria kay Elisabet nagapahanumdom sa aton sang ano nga pagpakamaayo?
16 Maathag nga ginapamalandungan gid ni Maria ang Pulong sang Dios. Apang, nagpabilin sia nga mapainubuson paagi sa paghambal suno sa Kasulatan sa baylo nga maghambal sang iya kaugalingon nga mga panghunahuna. Ang bata nga nagatubo sa iya taguangkan magapakita man sa ulihi sing kaangay nga espiritu, nga nagasiling: “Ang akon ginatudlo indi akon, kundi iya sang nagpadala sa akon.” (Juan 7:16) Maayo man nga pamangkuton naton ang aton kaugalingon: ‘Ginapakita ko man bala ang kaangay nga pagtahod kag pagpakabalaan sa Pulong sang Dios? Ukon mas luyag ko bala nga ipabutyag ang akon kaugalingon nga mga ideya kag mga panudlo?’ Si Maria may husto nga panimuot sa sini nga bahin.
17 Nagpabilin si Maria upod kay Elisabet sing mga tatlo ka bulan, walay duhaduha nga nakapalig-unay sila sa isa kag isa. (Luc. 1:56) Ang sugilanon sang Biblia parte sa sining pagbisita nagapahanumdom sa aton sang pagpakamaayo sang pag-abyanay. Kon makig-abyan kita sa tudok nga nagahigugma kay Jehova nga Dios, makasalig kita nga magalambo kita sa espirituwal kag mangin suod pa gid sa Iya. (Hulu. 13:20) Apang sang ulihi, tion na nga magpauli si Maria. Ano na lang ang ihambal ni Jose kon mahibal-an niya ang kahimtangan sini?
Sanday Maria kag Jose
18. Ano ang ginsugid ni Maria kay Jose, kag ano ang iya reaksion?
18 Mahimo nga wala na ginhulat ni Maria nga maghilmunon ang iya pagbusong. Walay duhaduha nga nagtu-ad sia kay Jose. Antes sini, mahimo nagkabalaka si Maria kon ano ayhan ang mangin reaksion sining mabuot kag mahinadlukon sa Dios nga tawo sa iya isugid. Bisan pa sina, nagpalapit sia kag ginsugid kay Jose ang tanan nga natabo sa iya. Kon imo lang hunahunaon, mahimo nga nabalaka gid si Jose. Luyag niya patihan ining pinalangga niya nga babayi, apang ang ginsugid ni Maria sa iya wala pa gid anay matabo. Wala ginsugid sang Biblia kon ano ang ginhunahuna ni Jose ukon kon paano sia nangatarungan. Apang nagasugid ini nga nagdesisyon sia nga bulagan si Maria, bangod ang kalaslon nga magnobyahanay sadto ginakabig na subong kasal. Pero, indi niya luyag nga pakahuy-an ukon silutan si Maria, amo nga nagdesisyon sia nga makigbulag sing tago. (Mat. 1:18, 19) Mahimo nga nasakitan gid si Maria sang makita ining mainayuhon nga tawo nga nagaantos bangod sining kahimtangan nga wala pa gid anay matabo. Apang, wala naghinakit si Maria.
19. Paano ginbuligan ni Jehova si Jose nga makahimo sing pinakamaayo nga desisyon?
19 Ginbuligan ni Jehova si Jose nga makahimo sing pinakamaayo nga desisyon. Sa isa ka damgo, ginsugiran sia sang anghel sang Dios nga ang pagbusong ni Maria isa ka milagro. Makapaumpaw gid yadto! Nanghikot karon si Jose kaangay sa ginhimo ni Maria sa panugod—suno sa giya ni Jehova. Ginpangasawa niya si Maria, kag naghanda sia para abagahon ang pinasahi nga responsibilidad nga tatapon ang Anak ni Jehova.—Mat. 1:20-24.
20, 21. Ano ang matun-an sang mga mag-asawa kag sang mga nagaplano nga magminyo kanday Maria kag Jose?
20 Sa mga mag-asawa subong kag sa mga nagaplano nga magminyo, may matun-an kamo sa sining bataon nga mag-asawa sang nagligad nga 2,000 ka tuig. Samtang ginatan-aw ni Jose ang iya bataon nga asawa nga nagatungod sang iya responsibilidad subong iloy, sigurado gid nga nalipay sia nga gingiyahan sia sang anghel ni Jehova. Mahimo nakita ni Jose ang kabilihanan sang pagsandig kay Jehova kon nagahimo sing dalagku nga mga desisyon. (Sal. 37:5; Hulu. 18:13) Walay duhaduha nga nagpabilin sia nga mahinalungon sa iya mga desisyon subong ulo sang pamilya.
21 Sa pihak nga bahin, ano ang matun-an naton sa pagpasugot ni Maria nga pamanahon si Jose? Sang primero, mahimo nabudlayan si Jose nga hangpon ang iya panugiron, apang naghulat si Maria sa desisyon ni Jose kay sia ang mangin ulo sang pamilya. Sigurado nga daku gid ina nga leksion sa iya, amo man sa Cristianong mga babayi subong. Sa katapusan, ining mga hitabo mahimo nagtudlo kanday Jose kag Maria sing kabilihanan sang bunayag kag bukas nga komunikasyon.—Basaha ang Hulubaton 15:22.
22. Ano ang pundasyon sang pag-asawahay nanday Jose kag Maria, kag ano nga kahigayunan ang yara sa ila?
22 Maayo gid ang pundasyon sining bataon nga mag-asawa sa panugod sang ila pag-asawahay. Pareho nila nga ginhigugma si Jehova nga Dios labaw sa tanan kag nagtinguha nga pahamut-an sia subong responsable kag matinatapon nga ginikanan. Siempre pa, daku nga pagpakamaayo ang matigayon nila—kag daku man ang mga hangkat. Yara sa ila ang kahigayunan nga padakuon si Jesus, nga mangin ang pinakabantog nga tawo nga nagkabuhi sa duta.
^ par. 15 Mahimo nga nalakip sa ginpatuhuyan ni Maria amo ang matutom nga si Ana, nga ginhatagan man ni Jehova sang anak.—Tan-awa ang kahon nga “Duha ka Talalupangdon nga Pangamuyo” sa Kapitulo 6.


text:
Monday, July 26, 2010
Arangkada of Leo Lastimosa for July 27, 2010
Lutos sa kawat
Mao diayng wa pay natudlo si Presidente Noynoy Aquino sa mabakante nga mga katungdanan ni nasusi sa gikuwestiyon nga mga proyekto dinhi sa Sugbo. Gawas nga gitutokan paghulip ang mas dagkong katungdanan sa nasudnong mga buhatan, naggapos sab diay siya sa pagsubay ug paghusay sa lab-as nga mga eskandalo sa niaging pamunoan nga pasiuna nilang nahibaw-an.
Tulo ka semana pa siya nga naglingkod sa Malakanyang. Gikahadlokan nga mas daghan pang kahiwian ang iyang madiskubrehan. Mas mahinungdanon nga mapangitaan niya sila og kasulbaran. Labaw sa tanan, mas kabantayan na niya ang nasudnong katigayonan aron nga di mahiagom sa samang mga palusot ang iyang kaugalingong pamunoan.
-o0o-
Sa pag-detalye ni Aquino sa giingong kahiwian sa MWSS (Metropolitan Waterworks and Sewerage System), kansang payroll nikabat og P51.4 milyones, way labot sa dugang allowances ug bonuses nga mokabat og P160 milyones, napahinumdoman ang mga Sugbuanon sa susamang eskandalo sa ilang kaugalingong nataran. Nga taguon lang nato sa ngan nga Mactan Cebu International Airport Authority (MCIAA).
Niangkon si Aquino nga di dayon niya matangtang ang mga tagduma sa MWSS kay kabahin sila sa midnight appointments ni kanhi presidente Gloria Arroyo. Maong giawhag niya sila nga mauwaw ug mokanaog na lang sa katungdanan. Sama sab kapating ang pipila ka mga tagduma sa MCIAA. Ang maayong balita mao nga mahimong di niya lab-ason ang ilang mga kontrata.
-o0o-
Sa labing una niyang SONA, giawhag ni Aquino ang Kongreso sa pagpasar sa balaodnon nga manalipod sa whistleblowers. Aron nga mahunong na ang kahadlok sa mga nakasaksi sa binuang nga mga transaksiyon nga maoy gipahimuslan sa labing dagkong mga kawatan sa kagamhanan.
Angay ning hangpon sa nagpakabana nga mga magbubuhis. Kahibawo tang tanan unsa kapait ang pagkawagtang sa panginabuhi ug ang pagkabilanggo ni Jun Lozada, ang star witness sa NBN-ZTE scandal, ug ang pagkahasol sa pagtungha sa iyang mga anak. Bisan si Cris Saavedra, ang nibisto sa mga anomaliya sa mga proyekto sa Asean Summit sa Sugbo, gihasi ug gibugalbugalan pa gyod pag-ayo.
-o0o-
Kon hangtod karon may nagduda pa sa determinasyon ni Aquino paggukod sa mga kurakot, lovingly dedicated alang nila ang iyang panganti nga ang labing unang executive order nga luwatan sa iyang pamunoan mao ang pormal nga pagtukod ug pagtakda sa mga gahom ug mga gimbuhaton sa Truth Commission nga pangulohan sa Sugbuanong kanhi chief justice Hilario Davide Jr.
Bisan unsa pa sila katakos ug kasuhito sa balaod, silang Davide ug kaubanan di makalaktar sa buhatan ni Ombudsman Merceditas Gutierrez. Apan kon lig-on ug hingpit ang mga ebidensiya nga ilang mahipos, way mahimo si Gutierrez gawas sa pagpasaka sa tukmang mga kaso sa Sandiganbayan. Aron di mauwawan kay segurong mapalagpot tungod sa mas lig-on nag sukaranan nga impeachment. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text: 19 Ug si Job mitubag ug miingon:2 “Hangtod kanus-a nga kamo magpalagot sa akong kalag+Ug magpahugno kanako pinaagi sa mga pulong?+3 Niining napulo ka higayon kamo nagbadlong kanako;Kamo wala mangaulaw nga kamo nagmapig-oton pag-ayo kanako.+4 Ug, tugotan ta nga ako nakahimog sayop,+Sa akong kaugalingon magapabilin ang akong sayop.5 Kon sa pagkatinuod kamo nagpasibantog batok kanako,+Ug inyong gipakita nga ang akong kaulawan angay batok kanako,+6 Nan, hibaloi ninyo nga gipahisalaag ako sa Diyos,Ug ang iyang pukot sa pangayam gilukob kanako.+7 Tan-awa! Ako nagpunay ug tuaw, ‘Kadaot!’ apan wala ako tubaga;+Ako nagasigeg tuaw alang sa tabang, apan walay hustisya.+8 Ang akong agianan mismo iyang gialihan ug paril nga bato,+ ug ako dili makaagi;Ug ang kangitngitan iyang gibutang sa akong mga dalan.+9 Gihukasan niya ako sa akong himaya,+Ug iyang gikuha ang purongpurong sa akong ulo.10 Iya akong gitumpag sa tanang kiliran, ug ako mibiya;Ug iyang giluka ang akong paglaom ingon sa usa ka kahoy.11 Ang iyang kasuko miinit usab batok kanako,+Ug ako padayon niyang giisip ingon nga iyang kaaway.12 Ang iyang mga kasundalohan nagkahiusang nangabot ug nagtambak sa ilang dalan batok kanako,+Ug sila nagkampo libot sa akong tolda.13 Ang akong mga igsoon iyang gipahilayo kanako,+Ug ang mga nakaila kanako milikay na gani kanako.14 Ang akong suod nga mga kaila nahanaw na,+Ug kadtong mga nailhan ko nahikalimot na kanako,15 Kadtong nagapuyo ingon nga mga langyaw sa akong balay;+ ug ang akong mga ulipong babaye nag-isip kanako ingon nga estranyo;Ako nahimong tinuod nga langyaw sa ilang mga mata.16 Mitawag ako sa akong alagad, apan wala siya motubag.Pinaagi sa akong baba ako nagpadayon pagpakiluoy kaniya.17 Ang akong gininhawa nahimong makaluod sa akong asawa,+Ug ako nahimong baho ngadto sa mga anak sa tiyan sa akong inahan.18 Labot pa ang mga batang lalaki nagsalikway kanako;+Kon motindog ako, sila mosugod sa pagsulti batok kanako.19 Ang tanan sa akong suod nga pundok nagdumot kanako,+Ug kadtong kinsa akong gihigugma nakigbatok na kanako.+20 Ang akong mga bukog mitapot gayod sa akong panit ug sa akong unod,+Ug ako nakalingkawas nga ingon lamang sa panit sa akong ngipon.21 Pakitai akog pabor, pakitai akog pabor, Oh kamong akong mga higala,+Kay ang kamot sa Diyos nagtandog kanako.+22 Ngano man nga kamo kanunayng nagalutos kanako ingon sa ginabuhat sa Diyos,+Ug wala matagbaw sa akong unod mismo?23 Oh nga gisulat unta karon ang akong mga pulong!Oh nga nakudlit unta sila sa usa ka basahon!24 Pinaagi sa dagang nga puthaw+ ug pinaagi sa tingga,Oh nga nakulit unta sila diha sa bato hangtod sa kahangtoran!25 Ug ako nahibalo pag-ayo nga ang akong manunubos+ buhi,Ug nga, sunod kanako, siya motindog+ sa ibabaw sa abog.26 Ug tapos sa akong panit, nga ilang gipanit,—kini!Bisan pag naut-ot ang akong unod matan-aw ko ang Diyos,27 Kinsa akong matan-aw gayod alang sa akong kaugalingon,+Ug nga makita gayod sa akong mga mata, apan dili sa usa ka estranyo.Ang akong mga rinyon mihunong na sa kahiladman ko.28 Kay kamo nagaingon, ‘Nganong kita nagpadayon paglutos+ kaniya?’Sa dihang ang gamot sa maong butang hikaplagan diha kanako.29 Kahadloki ninyo ang espada,+Kay ang espada nagkahulogan sa pagkaaligutgot batok sa kasaypanan,Aron kamo mahibalo nga adunay usa ka maghuhukom.”+


text:
ELEKTROHIDRAULIKA, UABVirtual business card
ELEKTROHIDRAULIKA, UAB
Automation, Automation buhat, Automation components, Automation systems, Conveyor +12
Mapa
Nga kategoriya kalihokan
Automation, Automation buhat, Automation components, Automation systems, Conveyor, Equipment pag-ayo, Hydraulic ug pneumatic ekipo, Hydraulics ayo, Instalar nga buhat, Makinarya, ekipo, Mga pasilidad, Municipal equipment, Pagtambal waste, Ploughs, Tooling, Utilities, utility, Waste materyal
Qr code
vCard
Website
Ang ngalan sa site: Elektrohidraulika


text:
Cebuano News: Programa ni Gov. Ace Barbers sa mga Kabantan-onan gidayeg sa gipahigayon nga Mountain Bike Challenge: “Bike for Peace”
SURIGAO DEL NORTE (November 7) - Sa dakong tinguha sa batan-ong Gobernador Ace Barbers alang sa kalamboan sa mga kabatan-onan, ubay-ubay ang nakadayeg ug misalmot sa gipahigayon nga Mountain Bike Challenge: “Bike for Peace” atol sa selebrasyon sa ika 64 nga Anibersaryo sa Battle of Surigao Strait, diin nagsugod ang mga bikers sa may City Hall paingon sa Lipata nagtadlas sa Sabang ug Banahaw ning dakbayan.
Tungod sa kamahinungdanon sa tumong ug tinguha sa maong kalihukan, madasigon ang tanang mingsalmot niini, ug gani usa ka Swedish nasyonal nga si Krister Johnsson ang miapil aron sa pakigduyog sa mga kabatan-unang Surigaonon sa pagpahayg sa ilang tinguha sa kalinaw.
Ang mga organizer sa maong kalihokan dako ug pasalamat sa kooperasyon ug kahiusahan nga gipakita sa tanang misalmot niini diin natapos kini nga mabulukon ug malinawon.
Ang Red Mountain Cycling Club uban ang Bikers sa Surigao City nga maoy nagdumala sa maong okasyon, dako ug pasalamat sa paghatag ni Gov. Barbers ug igong pagtagad sa ilang mga paninguha nga makahatag ug dakong bili sa katilingban gikan sa sector sa mga kabatan-onan aron sa pagkab-ot sa tinuoray nga kalamboan.
Gidugang pa sa taga Red Mountain Cycling Club nga dako ang ilang gipakita nga kadasig ug panagtinambayayungay tungod kay ila usab nakita ang sinsiridad ug hugot gayud ang suporta nga gihatag kanila ni Gov. Ace Barbers.
Sa Open Category, nakuha ni Johnny Dangitio ang unang ganti nga P2,500.00, ug Levy Aceron 2nd-2,000.00, Ronnie Ecin 3rd-1,500.00 ug Edgar Napana 4th -1,000.00.
Sa Touring A Category, nakuha ni Rickson Birao ang unang ganti nga P2,500.00, ug Tirso Balbada 2nd-2,000.00, Rico Rick Antonio 3rd-1,500.00 ug Ronald Linaza 4th-1,000.00.
Sa Touring B Category, nakuha usab ni Krister Johnsson, nga mao ang giila nga usa ka Swedish National, ang unang ganti nga P2,000.00, ug Pepito Cuasim 2nd-1,500 ug Danny Woynay 3rd-1,000.00.
Adunay usab category para sa dose anyos paubos. Ug nakuha ni Aldrin Senogoya, 12 anyos nga taga Mainit, Surigao del Norte, ang unang ganti nga P1,500.00, ug Paul Joseph U. Dela Cruz, 11 anyos 2nd-P1,000.00. (PGO-Media Bureau/PIA-Surigao del Norte)
Madrid, Surigao del Sur cops apprehend shooting incident suspect
BUTUAN CITY (November 7) - On Thursday (November 6) at 2:30 in the afternoon at the National Highway of Barangay Linibunan, Madrid, Surigao del Sur, a certain Ben Razon Ramaylay Esperitu alias "Kulot", 31 years old, married was shot with the used of caliber 45 pistol by the suspect identified as Christopher Sullano, 31 years old, married, farmer and a resident of Barangay Manga, Madrid, Surigao del Sur.
Victim sustained four gunshot wounds, which resulted to his untimely death. Recovered from the crime scene were four fired cartridges for caliber .45 pistol. Elements of Madrid Municipal Police Station immediately conducted manhunt operation and arrested the suspect who is now in the custody of Madrid Municipal Police Station for investigation and filing of appropriate charges in court. (PO3 Rene Boy Ocares Bernaldez, PNP-PRO-13/ PIA-Caraga)
Butuan PNP arrests wanted person
BUTUAN CITY (November 7) – On Thursday (November 6) at 8:00 in the morning in Purok Silad, Barangay Mahogany, this city, PNP elements of Butuan City Police Station-1 led by PSI Ronald Villamor Plaza arrested the suspect identified as Reginald Dela Salde, alias “Bogs”, 24 years old, single, and a native of Campo Balaguan, Santo Tomas, Davao. Suspect was arrested by virtue of warrant of arrest (WOA) docketed under criminal case number 345-2007 for violation of Section 5(A) of Republic Act (RA) 9262, issued by Judge Jessie Graceda of Regional Trial Court (RTC) 11th Judicial Region, Branch 4 dated June 26, 2008 in Panabo City with recommended bailbond of P6,000.00.
Subject person is now detained at Butuan City Police Office detention cell for proper disposition. (PO3 Rene Boy Ocares Bernaldez, PNP-PRO-13/ PIA-Caraga)
Cebuano News: Ordinansa para sa BLISS sa Sacol gipalabang
Gi-aprobahan sa Sangguniang Bayan atol sa sesyon regular kaniadtong Oktubre 30 nga didto gihimo sa barangay hall sa Barangay 2 ang Proposed Municipal Ordinance No. 0037-08 nga naghatag og katungod sa mga okupante sa mga balay sa BLISS, nahimutang sa barangay Sacol, nga nga makapanag-iya sa yuta ug mga balay nga ilang gipyu-an.
Ang maong sugyot-ordinansa ubos sa pagpangamahan ni konsehal Charito E. Doria.
Ang BLISS usa ka housing program sa nasodnong kagamhanan panahon ni Presidente Ferdinand Marcos. Ang lote ug mga balay gipanag-iyahan na karon sa LGU sa Buenavista.
Adunay gimugna nga screening committee, panguluhan sa Municipal Planning and Development Coordinator, nga maoy mohukngay kinsa ang mga kwalipikado nga makaangkon.
Sa laing bahin, sa gihimo usab nga regular sesyon sa Sangguniang Bayan didto sa barangay 2 kaniadtong Oktubre 30 nga gipangulohan ni Bise Mayor Ramon Bungabong nga maoy nagmugna niini nga programa, nahisgutan ang probleme sa drainage ug plano nga Senior Citizen’s Center maoy duha sa gituki didto.
Ang maong sesyon gisaksihan sa mga opisyal sa barangay nga gipangulohan ni Punong Barangay Evangeline M. Macula. (Buena Monitor-Buenavista, Agusan del Norte/ PIA-Caraga)


text:
DINAGAT PROV’L PNP OFFICE ABLI NA
GI-ABLIHAN NA kagahapon ang Dinagat Island Province Police Office, didto sa bag-ong lalawigan sa
Matud ni P/Chief Supt. Antonio D. Nañas, nadawat na nila ang kamandoan gikan sa Campo Crame, nga nagpahimutang kang P/SSupt. Rolando dela Cruz, isip acting Provincial Director sa maong buhatan.
Ang pagpangatungdanan ni dela Cruz, may pag-uyon usab gikan ni Dinagat
Si dela Cruz may kaubang 36 ka mga personahe ug mga opisyal nga gikan sa PNP regional office isip augmentation force sa maong buhatan. Kini dugang sa mga kapolisan nga didto nang daan sa maong isla.
Ang PNP sumala ni Nañas, mao ang ikatulo nga ahensya nga misulod sa maong bag-o nga lalawigan.
Una niini, ang Department of Agriculture ug ang DPWH. (Noel Najarro/Periodico Butuan)


text:
Pulis Miresponde, Bugbog Sarado!
IMBES MIRESPONDE aron maundang ang kagubot, ang Pulis na hinuon ang biktima.
Bugbog sarado, ang usa ka PO1 MARLOU C. ALICANTE , PNP member of San Francisco Municipal Police Station sa lalawigan sa Surigao del Norte, human siya gikulat sa iyang gidakop unta nga suspek nga giilang si RALF ORILLO Y REYES, 22-anyos ang edad ug ulitawo didto sa Municipal gym, alas 10:00 ang takna niadtong usa ka gabii.
Sumala sa imbestigation , nagwala si RALF ORILLO Y REYES, ug namuak og mga botelya sa softdrink hinungdan nga nag-panic ang mga estudiante og maestro.
Ming-responde si PO1 MARLOU C. ALICANTE ug gibadlong ang suspek. Apan wala kini mamati sa pulis, hinunua gisumbong niini ang sulugoon sa balaod nga nakatilaw gyod ug mga bun-og.
Miaksyon pa unta pagdunggab gamit ang buak nga botelya ang suspek, apan wala na kini magmalampuson kay naka-abot na ang uban pang sakop sa kapolisan sa San Francisco.
Matud sa report, si PO1 Alicante, nagbantay sa Junior and Seniors Prom ( JS ) sa San Francisco National High School.
Wala damha, ang suspek nga naka-inom na, nag-wild ug namuak sa mga botelya sa softdrinks.
Nagpaila dayon nga pulis si Alicante, imbes moundang, gikulata na hinuon ang sulugoon sa balaod.
Giandam nas karon ang tukmang kaso batok sa dinakpan. (AIREN SINDAY/Periodico VisMin News - Surigao del Norte)