text: 1Piro si Jesus napaning pa don ong Bokid tang Kaoliboan. 2Pagaramal, maga pang pisan, nagbalik si tanandia ong Timplo. Pagakabot na don, dorong mga taw ang namansipalenget ong nandia, animan kiminarong tanandia ig nagimpisang nagtoldok. 3Maboay-boay ta ge-ley, atan da tang mga manigtoldok tang Katobolan ig ang mga Pariseo. May aggekelan nirang tatang babay ang nadep nirang pangonlali. Pina-deng nira ong talongan tang tanan, 4oman ganing tanira ong ni Jesus, "Maistro, ang babay ang na nadep amen ang pangonlali ong akto. 5Sigon ong Katobolan ni Moises, ang mga babay ang maning ta na kaministiran banggilen ta bato asta mapatay. Piro onopa ong nio?" 6Maning ta si tang te-ma nira para depdepen nira Jesus ong sabat na agod madimanda nira tanandia. Piro ang bindoat ni Jesus, naningkolong tanandia ig nagsolat-solat tang toldok na ong tanek. 7Sigi pa enged tang te-ma nira ong ni Jesus, animan kimindeng si tanandia ig minaning, "Ang sinopa ong nindio tang anday kasalanan na yay tongkaw ang mamanggil ong babay ang na." 8Oman dayon sing naningkolong si Jesus ig nagsolat-solat si ong tanek. 9Pagabasi nira tang inaning nang asi, namagalin tang kada tata impisa ong kamepetan. Anday nabo-wan poira ong ni Jesus ig ang babay ang ke-deng pa ong talongan na. 10Kimindeng si si Jesus ig pina-dekan na tang babay. Sine-ma na, "Ong arira tanira, babay? Onopa? Anda kay namanggil ong nio?" 11"Anda, Magino," tang sabat tang babay. Ig ganing si Jesus ong nandia. "Maski yo, indio ka magsilot ong nio. Molika ra ig india ra moman ang magboat ta kasalanan." 12Nagtoldok sing oman si Jesus ong mga taw. Ganing tanandia, "Yo tang tolok ang pagtorol ta kayagan ong mga kinaisipan tang mga taw ong kalibotan. Ang magosoy ong yen indi ra maki-lepan, kondi mayagan tang kinaisipan na tang tolok ang yay ang magekel ong nandia ong kaboi." 13Pagabasi tang mga Pariseo, ganing tanira, "Yawa ka lamang tang pagpamatod natetenged ong sadili mo, animan belag ta palareten tang pamatod mo." 14Siminabat si Jesus, "Maski yo lamang tang pagpamatod tenged ong sadilio, matod tang agganingo, tenged yo gatako tang pinagalinano ig ang paningano. Piro yamo, indi amo gatako. 15Pamagosgar amo sigon lamang ong isip ta taw, animan belag ta tama tang pagorosgaren mi. Yo, indio pagosgar maski ong ninopa. 16Piro mga yo ra enged ay magosgar, tama tang pagorosgareno. Tenged belag lamang ta yo tang magosgar. Doroa aming magosgar--yo may ang Dios ang Tatay ang nanobol ong yen. 17Ga-tang mismo ong Kasolatan mi ang dapat pareten tang pamatod ta doroang tistigos basta magparioan tang pamatod nira. 18Yo tatang pagpamatod natetenged ong sadilio. Ig ang yadoa ang Tatayo, ang yay ang nanobol ong yen." 19Ganing tang mga Pariseong nane-ma, "Ong aripa tang tatay mo?" Siminabat si Jesus, "Indi amo gailala ong yen asta ong Tatayo. Mga nailalao ra rin nindio, mailala mi ka asta ang Tatayo." 20Ang tanan ang narin binitala ni Jesus asing pagtoldok tanandia don mismo ong teled tang Timplo, alenget ong mga beretangan ta bolontad. Piro anday nangas ang magdep ong nandia, tenged belag pa ta oras na. 21Ganing sing oman si Jesus ong mga pangolokolo ong mga Judio, "Indi ra lamang maboay, yo magalino ra tarin. Dilemeno nindio, piro mangapatay amo lamang ang mga kasalanan mi indi napatawad. Indi amo mapaning ong paningano." 22Animan ganing tang mga pangolokolo ang pamagarampang-ampang, "Onopa bato, magbigti tanandia animan ganing indi ita ono mapaning ong paningan na?" 23Ganing si Jesus ong nira, "Yamo, taga tarin amo ong tanek. Piro yo taga dono ong dibabaw. Yamo, taga tarin ong kalibotan ang na. Yo belag. 24Yay sia animan inaningo ong nindio ang mangapatay among ang mga kasalanan mi indi napatawad. Tenged ya enged ay mainabo ong nindio mga indi amo magparet ang yo tang agganingeno." 25Ganing tanirang nane-ma, "Angay? Sinoapa enged?" Siminabat si Jesus, "Yo tang agganingeno rang lagi ong nindio mimpisa pa asing tokaw asta mandian da lamang. 26Yadi rin ang maningo kontra ong nindio. Piro ang agbibitalao lamang mandian ong tanan ang mga taw, anday doma kondi ang mga bagay ang gaba-yano ong nanobol ong yen. Ig ang tanan ang bitala na matod ig mataligan." 27Piro indi nangaintindi tang mga Judio nga ang agsambiten nang nanobol ay ang Dios ang Tatay mismo. 28Animan ganing si Jesus ong nira, "Pag kabot tang oras ang yo, ang Ana ta Taw, pinalawig mi ra ong ayo, asia mata-wanan mi ra ang yo ka kaman tang inaningo rang lagi ong nindio. Mata-wanan mi kang anday agboateno ong yen ang sadiling aotoridad lamang. Ang onopay agbibitalao, ang Tatay tang nagtoldok ta si. 29Tanandia tang nanobol ong yen tarin ong kalibotan, ig tanandia pirmi kang aromano. Indio enged agbayan na, tenged ang onopay pagtorol ong nandia ta kalipayan, sia yay ang agboateno." 30Pagabasi tang mga taw ong mga inaning ang na ni Jesus, yadi ong nira tang namagto ra ong nandia. 31Dayon ang minitala si Jesus ong mga Judiong pamagto ra ong nandia. Ganing tanandia, "Mga magpadayon among magtoman ong mga totoldoko, maliag yaning matod ka kaman ang yamo mga sinagpano. 32Oman mata-wanan mi tang kamatodan, ig ang kamatodan yay ang maglibri ong nindio." 33Piro siminabat tang mga Judio, "Yami, mga inampo ami ni Abraham! Ig libri ami rang lagi tenged maski tanopa indi ami agboaten ang torobolon tang maski sinopa. Angay ganinga mangalibri ami?" 34Siminabat si Jesus, "Agganingo ong nindio, ang tanan ang pamagboat ta kasalanan, midio torobolon tang kasalanan. 35Mandian, ang tatang torobolon indi agbibilang ang pirmaninting mimbro tang pamalay-balay. Piro ang ana mimbro pa ka enged tang pamalay-balay asta ong tanopa. 36Animan mga yo, ang Ana tang Dios, tang maglibri ong nindio, maliag yaning malibri amo ka enged. 37Gata-wananong mga inampo amo ka kaman ni Abraham. Piro ong dobali ta sia, pamagprosigir amo pa ka enged ang patayeno nindio tenged indi maliagan mi tang agtotoldoko. 38Ang agganingo ong nindio anday doma kondi ang mga bagay ang gitaeno ong Tatayo. Ig yamo, maning ka ta si, tenged ang onopay nadalan mi ong tatay mi, ya kay ang agboaten mi." 39Nagpareges tang mga Judiong siminabat, "Si Abraham tang tatay amen!" Piro ganing si Jesus, "Mga yamo mga ana ni Abraham, agpatoladan mi ka rin tang mga bindoat na. 40Piro ang agprosigiran mi ay patayeno nindio, maski pagbego lamang tang kamatodan ang inaning tang Dios ong yen. Si Abraham indi enged napagboat tang pario tang agboaten mi! 41Ang agboaten mi pario tang agboaten tang matod ang tatay mi." Siminabat tanira, "Belag ami ta mga ana ong poira! Ang Dios lamang tang tatay amen! Anday doma!" 42Ganing si Jesus, "Mga matod nga ang Dios tang tatay mi, gegmano ka rin nindio tenged yo nagalino ong nandia. Indio napaning tarin ong yen ang sadiling kaliagan lamang. Ang Dios tang nagtobol ong yen. 43Angay indi amo mangaintindi tang agganingo? Tenged sigoro indi marisibi mi tang agtotoldoko. 44Si Satanas tang tatay mi, ig dorong kaliag ming magboat tang onopay galiliagan na! Tanandia manigpatay ta taw impisa pa asing tokaw. Anday kointa na ong nandia tang kamatodan tenged anda enged ay kamatodan ong nandia. Ogali na tang magbo-li, tenged tanandia bo-lien ig ya kay ang tatay tang tanan ang kabo-lian. 45Piro yo, ang agbibitalao ay poros kamatodan, ig yay sia tang dailan animan indi amo pamagparet ong yen. 46Sinopa ong nindio tang mapaganing ang yo nagkatalak? Anda enged! Piro mga pagbego tang kamatodan, anday indi amo mamagparet ong yen? 47Ang mga ana tang Dios, pamamasi ong mga bitala na. Piro tenged belag amo ta mga ana tang Dios, yay sia animan indi amo mamamasi ong yen." 48Pagabasi ta narin tang mga pangolokolong Judio, ganing tanira ong ni Jesus, "Oy! Matod kaman pala tang agganing amen ang yawa tatang Samaritano ig sinleda ta dimonio!" 49Siminabat si Jesus, "Indio sinled ta dimonio. Pagtorolo ta mabael ang dengeg ong Tatayo, piro yamo, pamanlangga amo ong yen. 50Indio paggelat ang dayaweno ta taw. Piro may atan ang galiliag ang yo dayawen, ig tanandia tang gatakong magosgar ong nindio. 51Tandan mi na: Ang maski sinopay magtoman ong mga toldoko indi mapasar tang kamatayen ang anday kataposan na." 52Ganing sing oman tang mga Judio, "Mandian gasigoro amen da enged ang sinleda ka kaman ta dimonio! Napatay si Abraham, ig ang mga propita nangapatay ka. Piro ganinga ang sinopay magtoman ong mga toldok mo, indi enged mapatay maski tanopa. 53Angay? Maliag mong yaning, yawa sobr? pa ong kamepet-mepetan amen ang si Abraham? Napatay ngani tanandia, asta ang mga propita ya ka. Ay yawa sinoapa?" 54Ganing si Jesus ang siminabat, "Mga pagpalawigo tang sadilio, sia anday kointa na. Ang Tatayo, ang ganing amo yay ang Dios mi, tanandia tang pagpalawig ong yen. 55Ong matod, indi tanandia gailala mi. Piro yo, gailalao ong nandia. Mga maningo ang indio gailala ong nandia, lomboao ang bo-lien ang pario mi. Piro ang kamatodan, gailalao tanandia ig agtomaneno tang mga agganing na. 56Ang kamepet-mepetan ming si Abraham mismo, dorong kalipay na asing maba-yan nang itaen na tang kaldaw ang paningo tarin ong kalibotan. Sia inita na kaman ig inambengan tanandia ta mo-ya." 57Tenged tarin ganing tang mga pangolokolong Judio ong ni Jesus, "Onora ka? Anda pa ngani ay limampolok ang takon tang idad mo, inita mo ra si Abraham?" 58Ganing ang siminabat si Jesus, "Agganingo ong nindio, indi pa gataw si Abraham, yo, atano rang lagi." 59Ig dayon tanirang namamisik ta mga bato para patayen nira tanandia ong banggil. Piro napalipat si Jesus ig limindoa ong Timplo.


c: text/html

text: 1Yo si Pablo, tatang torobolon ni Cristo Jesus. Ginoyano tang Dios ang magimong apostolis ig piniliko nandia agod ipatako tang Mo-yang Balita na. (7) Pagsolato ong nindio atan ong Roma, yamong agmalen tang Dios ig ginoyan ang magimong mga sinakepan na. Balampa pirmi ong nindio tang kaloy ig kao-yan ang pagalin ong Dios ang yaten ang Tatay ig ong ni Ginong Jesu-Cristo. 2Ang Mo-yang Balita pinangako rang lagi tang Dios asing tokaw pa, asing pinasolat na ong mga propita na ong mga Sagradong Kasolatan. 3Ig yay ang natetenged ong ana na, ang yaten ang Ginong si Jesu-Cristo. Mga natetenged ong pagkataw na, tata tanandia ong mga inampo ni David. 4Ig mga natetenged ong pagkadios na, pinamatodan ang tanandia Ana tang Dios ong makagagaem ang pagaboi nang moman. 5Natetenged ong ni Cristo ig para ka ong nandia, rinisibi amen ong Dios tang pribilihiong magimong apostolis agod ang tanan ang mga irinsia ta taw maekelan amen ang magto ig magosoy ong nandia. 6Ig yamo, gapil amo ka ong mga taw ang ginoyan na agod magimong mga tawan ni Jesu-Cristo. 8Primiro ong tanan ig ong tabang ni Jesu-Cristo, pagpasalamato ong yen ang Dios natetenged ong nindiong tanan, tenged ang pagto mi bantog da ong bilog ang kalibotan. 9Agpangadi amo ra yen ang pirmi, ig narin gata-wanan tang Dios ang agsirbianong de-dek ong popotokono ong yen ang pagpatako tang Mo-yang Balita natetenged ong Ana na. 10Pirmi kang agpagamp? ong nandia ang mandian ong ori, pagnano ka nandiang mamisita atan ong nindio. 11Mabael ang enged tang kaliagano ang itaen amo yen agod maelayan amo yen ta tatang grasiang ispiritoal, agod mas mamoirsa tang mga nem mi. 12Ang maliagong yaning, agod mamagtarabangan itang mas mambaked tang pagto tang kada tata ong yaten--ang nindiong pagto mambaked natetenged ong yen ang pagto, ig ang yen natetenged ka ong nindio. 13Mga logod, galiliago ang mata-wanan mi, pira rang bisis ang nagplan? ang mamisita atan ong nindio, piro midio pirming may pagsagang ong yen. Galiliago ang mamisita atan, tenged balampa lamang may mga taw ang matabangano kang magto ong ni Cristo, pario tang pagtabango ong domang mga belag ta Judio. 14May katengdanano ang magtoldok ong tanan ang taw, sibilisado man obin belag, ang mga may kinata-wanan nira ig ang anda. 15Animan galiliago ka ta mo-ya ang magpatako tang Mo-yang Balita atan ong Roma. 16Animan mandian, indi enged agkakaeyako tang Mo-yang Balita natetenged ong ni Cristo. Tenged narin tang pagekel tang gaem tang Dios agod malibri tang tanan ang pamagto--primiro ong mga Judio, ig asta ra ka ong mga belag ta Judio. 17Tenged agpaita tang Dios ong Mo-yang Balita ang risibien na tang taw bilang mato-lid tenged mismo ong pagto na. Na-tang ong Kasolatan, "Ang binilang ang mato-lid da tenged ong pagto na, yay ang maboi." 18Piro agpaita tang Dios ang silotan na enged tang tanan ang pamagsagang ong kamatodan natetenged ong nandia ong pagkontra nira ong Dios ig pagboat ta malain. 19Tenged ang mata-wanan ta taw natetenged ong Dios mayag da, ig Dios mismo tang nagpaita ta sia ong nira. 20Tenged impisa pa lamang bindoat tang kalibotan, maski ang Dios indi gitaen, ang mga bagay ang bindoat na mayag ang pagpaita tang gaem nang anday kataposan ig ang pagkadios na. Animan anday mabalibad tang mga taw ong nandia. 21Piro maski gailala ra nira tang Dios mga sinopa, indi pinadengegan nira tanandia bilang Dios ig maski pasalamatan da lamang nira. Imbis, midio nabeyeg da tang mga kolo nira, ig mas pinangi-lepan pa tang kinaisipan nirang anday kointa na. 22Ganing tanira ang matako ono tanira, piro limindoang mga kabos-kabos. 23Sinaliodan nira tang dalayawen ang Dios ang boi asta tanopa, ig namagto ra ong mga dios-diosan ang bindoat ang midio itsora ta mga taw ang gangapatay, mga lamlam, mga ayep ang papanaw, asta mga ayep ang kakandoang. 24Animan, pinabayan da lamang tanira tang Dios ang boaten nira tang anday sayod ig maboling ang mga kaliliagan nira. Ig ang lindoan na, malaway tang bindoat nira ong tata may tata ong mga sinangoni nira. 25Sinaliodan nira tang kamatodan natetenged ong Dios ig binailoan nira ta kabo-lian. Tenged namagto tanira ig namagsirbi ong mga bindoat tang Dios, ig sinaliodan nira tang Dios mismo ang yay ang nagboat tang tanan, ig yay ang dalawayen asta ong tanopa. Matod ka kaman. 26Tenged atan, pinabayan da lamang tanira tang Dios ang magboat tang makaeyak ang kaliliagan tang mga sinangoni nira. Maski ang mga babay, nagbali-kad ka tang mga ogali nirang natoral, ig ang kapario nirang mga babay yay ang kinatawa-katawa nira. 27Maning ka ta sia tang mga lali. Imbis ang mangatawa ong mga babay, ang yay ang ogaling natoral, dorong enged ang kaliag nira ong kapario nirang mga lali. Makaeyak tang bindoat nira ong mga sinangoni tang tata may tata. Ig tenged ong boat nirang nang belag ta tama, gapasaran nira mismo tang silot ang bagay ong nira. 28Ig tenged indi tanira maliliag ang mangilala ong Dios, pinabayan na ra lamang tanira ong mga pagirisipen nirang anday kointa na, ig ong mga agboaten nirang belag ta dapat. 29Gagaeman tanira tang tanan ang klasi ta anday sayod, kalainan, katakaban, ig malaway ig maboling ang bindoatan. Masiado tanirang malaibegen. Masiado tanirang mamamatay, mamagigsoay, mamandaya, ig maski onopa pa tang aggisipen nirang magboat ta malain ong kapario nira. Pirming pamagtsismis, 30ig pamanlangga ta dengeg tang masig ka taw nira. Mga kasoay tanira tang Dios. Anday galang nira. Pamagpalawig ig pamagpambog tang mga sadili nira. Pamagdilem tanira ta midios agod magboat ta malain. Indi pamagtoman ong mga ginikanan nira. 31Nagimong anday kointa na tang isip nira, indi mataligan, indi matakong maggegma, ig andang pisan ay kate-bek nira. 32Maski gata-wanan nira tang tobol tang Dios ang ganing dapat patayen tang mga taw ang pamagboat ta maning atan, sigi pa ka enged tanira. Ig belag lamang ta sia, kondi gangalipay pa mga may gitaen nirang pagboat pario ta sia.

robotstxt: allowed

filter: keep


text: 1Sa akong tingog nagatu-aw ako kang Jehova; Uban sa akong tingog nangaliyupo ako kang Jehova. 2Sa atubangan niya ginabubo ko ang akong pag-agulo; Sa atubangan niya gisugid ko ang akong kaguol. 3Sa diha nga nalumsan ang akong espiritu sa sulod nako, Hibaloan mo ang akong alagianan. Sa dalan diin ako magalakaw Sila nanagtago ug lit-ag alang kanako. 4Sud-onga sa akong toong kamot, ug tan-awa; Kay walay bisan kinsa nga tawo nga nakaila kanako: Sa dalangpanan, wala ako makakaplag; Walay bisan kinsa nga tawo nga may kaawa alang sa akong kalag. 5Kanimo mitu-aw ako, Oh Jehova; Ako miingon: Ikaw mao ang akong dalangpanan, Ang akong bahin dinhi sa yuta sa mga buhi. 6Patalinghugi ang akong pagtu-aw; Kay ginasakit ako sa hilabihan gayud: Luwasa ako gikan sa akong mga manlulutos; Kay sila labi pang kusganon kay kanako. 7Kuhaa ang akong kalag gikan sa bilanggoan, Aron nga ako mohatag ug mga pasalamat sa imong ngalan: Ang mga matarung managlibut kanako; Kay ikaw sa pagkamadagayon gayud magapanalangin kanako.


text: 1Gintawag ni Jesus sing tingob ang dose ka mga gintuton-an kag ginhatagan sila sing gahom sa pagtabog sang malaut nga mga espiritu, kag sa pag-ayo sang tanan nga masakit kag balatian. 2Amo ini ang mga ngalan sang dose ka mga apostoles: ang nahauna, si Simon nga ginatawag Pedro kag si Andres nga iya utod; si Santiago kag si Juan nga iya utod, mga anak ni Zebedeo; 3si Felipe kag si Bartolome; si Tomas kag si Mateo nga manugsokot sang buhis; si Santiago nga anak ni Alfeo kag si Tadeo; 4si Simon nga patriota kag si Judas Iscariote, nga nagluib kay Jesus. 5Ginpadala ni Jesus ang dose ka mga apostoles kag ginsingganan sila: “Indi kamo magkadto sa duta sang mga Gentil ukon sa mga banwa sang Samaria, 6kundi kadtoi ninyo ang mga tawo sang Israel nga subong sang mga karnero nga nagtalalang. 7Lakat kamo kag ibantala nga ang Ginharian sang langit malapit na! 8Ayuha ninyo ang mga masakiton, banhawa ang mga patay, ayuha ang mga aruon, kag tabuga ninyo ang mga yawa. Nakabaton kamo nga wala sing bayad, gani maghatag man kamo nga indi magpabayad. 9Indi kamo magdala sing bulawan, pilak ukon bisan saway nga sinsilyo sa inyo bulsa. 10Indi kamo magdala sing puyo sa inyo pagpanglakaton, ukon ilislan, ukon sandalyas, ukon sungkod, kay ang nagapangabudlay dapat gid hatagan sang iya mga kinahanglanon. 11“Kon magsulod kamo sa bisan diin nga banwa ukon baryo, pangitaa ninyo ang luyag magbaton sa inyo, kag didto kamo magdayon sa iya tubtob sa inyo paghalin sa sadto nga duog. 12Sa inyo pagsulod sa isa ka balay magsiling kamo, ‘Ang paghidait sa inyo.’ 13Kon ginabaton kamo sang mga tawo sa sina nga balay, paluntara ang inyo paghidait sa sina nga panimalay. Pero kon indi sila magbaton sa inyo, bawia ninyo ang inyo pag-abiabi. 14Kag kon may mga panimalay ukon banwa nga indi magbaton ukon magpamati sa inyo, bayai ina nga duog kag taktaka ang yab-ok sa inyo mga tiil. 15Dumdoma ninyo ini! Sa Adlaw sang Paghukom, sobra pa ang silot nga pagabatunon sadto nga banwa sang sa Sodoma kag Gomorra!” 16“Tandai ninyo ini! Ginapadala ko kamo subong nga mga karnero sa tunga sang mga lobo. Magmainandamon kamo subong sang mga man-og, kag magmabuot subong sang mga pating. 17Mag-andam kamo kay may mga tawo nga magadakop kag magadala sa inyo sa hukmanan, kag pagabunalon kamo nila sa ila mga sinagoga. 18Isumbong kamo sa atubangan sang mga pangulo kag mga hari tungod sa akon, sa pagsugid sang Maayong Balita sa ila kag sa mga Gentil. 19Samtang ginasumbong nila kamo, indi kamo magpalibog kon ano ang inyo inugsabat ukon paano ang inyo pagsabat, kay kon mag-abot ina nga tion pagatudloan kamo sang inyo isiling. 20Kay ang inyo ihambal indi inyo kundi iya sang Espiritu sang inyo Amay nga magahambal paagi sa inyo. 21“Ang utod magapapatay sang iya utod, ang amay magapapatay sang iya anak, kag ang anak magabato sa iya ginikanan kag magapapatay sa ila. 22Pagadumtan kamo sang tanan nga mga tawo tungod sa akon, pero ang nagapadayon tubtob sa katapusan maluwas. 23Kon sila maghingabot sa inyo sa isa ka banwa, magpalagyo kamo sa iban nga banwa. Nagasiling ako sa inyo, sa wala pa ninyo matapos ang inyo bulohaton sa tanan nga banwa sang Israel ang Anak sang Tawo magakari. 24“Wala sing eskuwela nga maglabaw sa iya maestro, ukon ulipon nga maglabaw sa iya agalon. 25Gani tuman na sa eskuwela nga manginpareho sa iya maestro, kag sa ulipon nga manginpareho sa iya agalon. Kon ang pangulo sang panimalay ginatawag Beelzebul, ano pa gid ayhan kalain ang pagtawag nila sang mga katapo sina nga panimalay!” 26“Gani, indi kamo magkahadlok sa mga tawo. Wala sing ginatabunan nga indi mabuksan, kag wala sing sekrito nga indi mabuyagyag. 27Ang ginasiling ko sa inyo sa madulom ihambal ninyo sa masanag, kag ang inyo mabatian sa hutik isinggit ninyo gikan sa atop sang mga balay. 28Indi kamo magkahadlok sa mga makapatay sang lawas pero indi makapatay sang kalag; sa baylo magkahadlok kamo sa Dios nga makalaglag sang lawas kag kalag didto sa impiyerno. 29Indi bala nga tagduha singko lang ang magamay nga pispis? Pero wala sing isa sa ila nga mahulog sa duta nga wala sing pahanugot sang inyo Amay. 30Kag kon nahanungod sa inyo, bisan pa ang mga buhok sa inyo ulo naisip tanan. 31Gani indi kamo magkahadlok, kay mahal pa kamo kaayo sa mga magamay nga pispis!” 32“Ang bisan sin-o nga magkilala sa akon sa atubangan sang mga tawo, kilalahon ko man sia sa atubangan sang akon Amay sa langit. 33Pero ang bisan sin-o nga indi magkilala sa akon sa atubangan sang mga tawo, indi ko man sia pagkilalahon sa atubangan sang akon Amay nga yara sa langit.” 34“Indi kamo maghunahona nga nagkari ako sa kalibutan sa pagdala sing paghidait. Wala ako magkari sa pagdala sing paghidait kundi sang espada. 35Nagkari ako sa pagpaaway sang anak nga lalaki batok sa iya amay, sang anak nga babayi batok sa iya iloy, sang umagad nga babayi batok sa iya ugangan nga babayi. 36Ang mapait nga kaaway sang tawo amo ang mga katapo sang iya panimalay. 37“Ang nagahigugma sang iya amay ukon iya iloy sing labi pa sa akon, indi takos sa akon; ang nagahigugma sa iya mga kabataan sing labi pa sa akon, indi takos sa akon. 38Ang wala nagapas-an sang iya krus kag nagasunod sa akon, indi takos sa akon. 39Ang nagapaniguro sang iya kabuhi madulaan sini; kag ang nagadula sang iya kabuhi tungod sa akon makita niya ini.” 40“Ang nagabaton sa inyo nagabaton sa akon; kag ang nagabaton sa akon nagabaton man sang nagpadala sa akon. 41Ang nagabaton sang mensahero sang Dios tungod kay mensahero sia sang Dios may parti sang balos nga para sa mensahero sang Dios. Ang nagabaton sang matarong nga tawo tungod kay sia matarong may parti sang balos nga para sa matarong. 42Dumdoma ninyo ini! Ang nagapainom sang bisan isa lamang ka baso nga mabugnaw nga tubig sa isa sining akon pinakakubos nga gintuton-an, tungod kay gintuton-an ko sia, magabaton gid sang iya balos.”


text: 1Ang mga pulong sa Magwawali, ang anak nga lalake ni David, hari sa Jerusalem. 2Kakawangan sa mga kakawangan, nagaingon ang Magwawali; kakawangan sa mga kakawangan, ang tanan kakawangan man. 3Unsay makuha sa tawo gikan sa tanan niyang bulohaton, diin nagabuhat siya ilalum sa adlaw? 4Usa ka kaliwatan moagi, ug ang lain nga kaliwatan moabut; apan ang yuta mopabilin sa walay katapusan. 5Ang adlaw usab mosilang, ug ang adlaw mosalop, ug magadali ngadto sa iyang dapit diin siya mosilang. 6Ang hangin mopadulong sa habagatan, ug mobalik paingon sa amihanan; kini nagatuyok sa kanunay sa iyang alagianan, ug ang hangin mobalik pag-usab sa iyang mga libutanan. 7Ang tanan nga mga suba nagabaha paingon sa dagat, apan ang dagat wala mapuno; sa dapit diin ang mga suba nagapadulong, didto mobalik sila pag-usab. 8Ang tanang mga butang nangapuno sa kalaay; ang tawo dili makapamulong niini; ang mata dili matagbaw sa pagtan-aw, ni mapuno ang igdulungog sa pagpamati. 9Ang namao kaniadto mamao ugma; ug ang nahimo kaniadto pagahimoon man ugma; ug walay butang nga bag-o ilalum sa adlaw. 10Aduna bay usa ka butang nga arang mo ikaingon: Tan-awa, kini bag-o man? namao kini sa kanhing panahon, sa mga katuigan nga nanghiuna kanato. 11Walay handumanan sa unang mga kaliwatan; ni may handumanan sa ulahing mga kaliwatan nga umalabut, sa taliwala niadtong mga mosunod unya. 12Ako nga Magwawali, nahari sa Israel didto sa Jerusalem. 13Ug gisingkamotan sa akong kasingkasing ang pagpangita ug ang pagsusi pinaagi sa kaalam, mahatungod sa tanang nahimo ilalum sa langit: malisud kaayo nga bulohatona ang gihatag sa Dios sa mga anak nga lalake sa mga tawo aron managhago tungod niini. 14Nakita ko ang tanang mga buhat nga nangahimo ilalum sa adlaw; ug, ania karon, ang tanan lonlon kakawangan ug mao ang paghakop ug hangin. 15Kadtong baliko dili na matul-id; ug kadtong nakulangan dili na maisip. 16Ako nakigsulti sa akong kaugalingong kasingkasing, nga nagaingon: Ania karon, nakabaton ako ug dakung kaalam labaw niadtong tanan nga nanghiuna kanako sa Jerusalem; oo, ang akong kasingkasing may dakung kasinatian sa kaalam ug kahibalo. 17Ug gisingkamotan sa akong kasingkasing ang pag-ila sa kaalam, ug ang pag-ila sa kabuangan ug tinonto: ako nakasabut nga kini usab mao ang paghakop ug hangin. 18Kay diha sa hilabihan nga kaalam anaa ang hilabihang kasakit; ug kadtong nagapadugang sa kahibalo nagapadugang sa kasubo.


text:
Zamboanga del Norte
2000 census—823,130 (ika-27 sa kinadak-an)
Density—124 per km² (ika-27 sa kinadam-an)
Mga Dakbayang Kina-urbanisado—0
Mga nahisakpang dakbayan—2
Mga lungsod—25
Mga Barangay—691
Mga distrito congresyonal—3
Ang Zamboanga del Norte (sa literal nga Binisaya: Zamboanga sa Amihanan)usa ka lalawigan sa Pilipinas nga nahimutang sa Peninsula sa Zamboangang rehiyon sa Mindanao. Ang ulohan sa lalawigan maoy ang Dakbayan sa Dipolog ug tapad sa lalawigan ang Zamboanga del Sur ug ang Zamboanga Sibugay sa habagatan ug makaplagan ang lalawigan sa Misamis Occidental sidlakan. Ang Dagat Sulu nahimutang sa amihanang-kasadpan gikan sa Zamboanga del Norte.
Heyograpiya[usba | edit source]
Politikal[usba | edit source]
Ang Zamboanga del Norte nabahin ngadto sa kaluhaan ug lima (25) ka lungsod ug duha (2) ka dakbayan.


text: 1Pagatapos ta si, sinimet ni Jesus tang tampolok may doroang mga sinagpan na ig sindolan na tanira ta gaem ang magpalayas ta mga malalain ang ispirito, ig magpao-ya ta maski onopang klasiay ta masit. 2Narin tang mga aran tang tampolok may doroang apostolis: Primiro si Simon ang aggoyan ta Pedro, oman si Andres ang logod na; si Santiago may ang logod nang si Juan, ang mga ana ni Zebedeo; 3si Felipe ig si Bartolome; si Tomas ig si Mateo ang manigtokot ta bois; si Santiagong ana ni Alfeo, si Tadeo, 4si Simon ang pagmal ta mo-ya tang banoa nang Israel, ig si Judas Iscariote ang yay ang nagtraidor ong ni Jesus. 5Oman sinobol ni Jesus tang tampolok may doroang narin ig sinoyonan na ang ganing, "Indi amo paning ong mga logar tang mga belag ta Judio obin ong mga banoa tang mga Samaritano. 6Ang mga kasimanoa ta ang mga Israelita ya lamang ay paningan mi. Ang kalimbawan nira pario ong mga karnirong ganga-ngi ta dalan. 7Panaw amo ig liboton mi tang mga logar nira. Ipatako mi ong nira ang alenget dang maggaem tang Dios tarin ong kalibotan. 8Pao-yaen mi tang mga pamagmasit ig ang mga liproso. Boien mi tang mga patay ig palayasen mi tang mga dimonio ong mga taw ang sinledan nira. Rinisibi mi narin ong Dios ang anday bayad, animan i-dol mi ka narin ang anday bayad. 9Ong pagpanaw mi indi amo mamagekel ta koarta maski pirapang sintabos lamang. 10Indi amo ka magekel ta binagteng, maski lambong ang irimaran, obin maski rapak, obin baston. Tenged ang mga taw ang pamangabedlay dapat ang enged ang oldan tang mga kaministiran nira. 11"Mga komabot amo ong tatang lansangan obin bario, magdilem amo ta taw ang mo-yang dayonan mi. Ig don amo lamang magtinir mintras indi amo pa pagalin ong logar ang asi. 12Pagteled mi ong balay nira, bindisionan mi tanira ang maning, 'Balampa magkatinir tang kao-yan tang Dios ong teled tang pamalay-balay ang narin.' 13Mandian, mga moro-yang taw tang pamansistar don, magkatinir ka enged tanira ta kao-yan ang magalin ong Dios. Piro mga belag, indi ka marisibi ta sia. 14Mga may pamalay-balay obin banoang indi enged magrisibi ong nindio, obin indi enged mamasi ong mga agtotoldok mi, magalin among lagi ig tapokon mi tang kolapok ong mga kakay mi, para ipaita ang anda ray sarabaten mi ong nira. 15Ong matod, ong kaldaw ang osgaran tang Dios tang tanan, ang silot ang i-dol ong nira mas sobra pa ong silot ang i-dol ong mga taga Sodoma ig taga Gomorra." 16Ganing pa si Jesus ong mga apostolis na, "Tandan mi na! Ang kalimbawan mi pario ong mga karnirong agtobolono ong mga ayep ang pamangkeb. Animan kaministiran magimong ansiano amo, ig pirming bantayan mi tang sadili mi agod anday maning nira ong nindio. 17Magandam amo ong nira, tenged depen amo nira ig e-lan amo ong korti, oman latigon amo ong mga simban nira. 18Ig natetenged ka ong pagto mi ong yen, patalongaen amo ka nira ong mga gobirnador ig ong mga adi. Ig don ya ray ang oras ang mapagpamatod amo ong nira, asta ong mga tawan nirang belag ta Judio, tang natetenged ong yen. 19Mga imbistigaren amo ra nira, indi amo magpalibeg tang mga kolo mi mga onopa tang ibitala mi obin mga onopay isabat mi. Tenged ong oras ang asi, oldan amo tang isabat mi. 20Tenged ang ibitala mi indi magalin ong sadiling isip mi. Sia magalin ong Ispirito tang Dios ang Tatay mi don ong langit. 21"Ong mga kaldaw ang asi, ang mga taw traidoron nira tang maski sadiling logod nira ig yintriga ong osgado para ipapatay. Ig ya kay boaten tang mga tatay ong mga ana nira, asta ang mga ana batokan ka nira tang mga ginikanan nira ig ipapatay. 22Ig yamo, asilagan amo tang tanan tenged ong pagto mi ong yen. Piro ang magagoanta ig magpadayon ang magtoman ong yen asta matapos tang tanan ang kaliwagan, tanandia yay ang malibri. 23Mga agpaliwagan amo ong tatang banoa, maglayas amo ang paning ong dadaton ang banoa. Ong kamatodan, indi amo pa matapos ang magtoldok ong tanan ang mga banoa tang Israel, komaboto ra, yo, ang Ana ta Taw. 24"Demdemen mi, anday manigadal ang mas matako ong maistro na, ig anday torobolon ang mas alawig ong agalen na. 25Animan dapat risibien tang manigadal mga ang mapasaran na pario tang gapasaran tang maistro na. Ya ka ang torobolon mga mapasaran na tang pario ka tang agalen na. Animan mga yo, bilang tatay ong pamalay-balay, aggoyan tang mga taw ta Satanas, mas pakalainen amo pa nira tenged mga sakep amo yen." 26"Piro indi amo meled ong nira. Tenged anday gatalok ang indi ipaita, ig anday sikritong indi mata-wanan. 27Maski onopay agbebego ong nindio ong talok, ibeg mi ong doma. Ig maski onopay lalalato ong nindio, ipatako mi ong tanan ang taw. 28Indi amo meled ong mga pamamatay ta taw, sia indi mapagpatay tang kalag mi. Ang Dios tang dapat eldan mi, tenged tanandia tang may gaem na para magsilot tang sinangoni asta kalag mi ang i-lek don ong impirno. 29Piro demdemen mi ka narin: Ang mga aloma-wit, gata-wanan ta ang gabakal ta tang sintabos lamang kada doroang bilog. Asia, maski doro kabarato, piro anda enged ay aloma-wit ang gapatay ig gabo-log ong tanek mga belag ta kaliagan tang Tatay mi don ong langit. 30Ig yamo, maski ngani ang mga naet tang boa mi, gata-wanan na ang pirapang tanan. 31Animan indi amo mamansieled, tenged mas agmalen amo tang Dios kaysa ong kadoro-doroan ang mga aloma-wit." 32Ganing pa si Jesus, "Ang maski sinopay mangilala ong yen ong talongan tang mga taw, ilalaeno ka tanandia ong talongan tang yen ang Tatay ong langit. 33Piro ang ganing indi ono gailala ong yen, indi ka tanandia ilalaeno ong talongan tang yen ang Tatay ong langit." 34"Indi amo mamagisip ang napaningo tarin para magekel ta kaosayan ong kalibotan. Belag ta kaosayan tang aggekelano kondi soroayen. 35Animan tenged ong yen, ang mga anang lali mamagigsoay ong mga tatay nira, ang mga anang babay ong mga nanay nira, asta ang mga minagad ang babay mamangontra ka ong panogangan nirang babay natetenged ong yen. 36Ig ang magimong kasoay tang tatang taw ay ang sadiling kapamilia na mismo. 37"Indi poiding magimong sinagpano tang pagmal ong tatay na obin ong nanay na sobra pa ong paggegma na ong yen. Ya ka ang pagmal ong ana na ang sobra pa ong yen, indi poiding magimong sinagpano. 38Ig ang maski sinopa, mga indi magosoy ong yen ang tomalonga ong kaliwagan ig kamatayen, ang taw ang asi indi poiding magimong sinagpano. 39Tenged ang taw ang agpalabien na tang kaboi na tarin ong ta-paw tang kalibotan, tanandia tang malipatan tang kaboi na. Piro ang taw ang magbolontad tang kaboi na para ong yen, tanandia tang marisibi ta kaboing anday kataposan." 40"Ang magrisibi ong nindio, pagrisibi ka ong yen. Ig ang pagrisibi ong yen, sia pagrisibi ka ong Dios, tenged tanandia tang nagtobol ong yen. 41Ang taw ang magrisibi ong tatang propita tenged propita tanandia, marisibi ka ta balet ang pario tang to-dol tang Dios ong propitang asi. Ig ang magrisibi ong tatang taw ang mato-lid tenged mato-lid tanandia, marisibi ka ta balet pario tang risibien tang taw ang asing mato-lid. 42Ig ang sinopay magtorol ta maski tang baso lamang ang wing malamig ong tatang pobring sinagpano, tenged tanandia sinagpano, ang taw ang asi indi maimong indi balten tang Dios."


text: 1Kay, ania karon, ang adlaw moabut na, nga nagasunog daw hudno; ug ang tanang mga palabilabihon, ug ang tanang nanagbuhat sa kadautan mangahimong tuod sa balili; ug ang adlaw nga moabut magasunog kanila, nagaingon si Jehova sa mga panon, nga kini dili magbilin kanila bisan gamut, ni sanga. 2Apan kaninyo nga may kahadlok sa akong ngalan, ang adlaw sa pagkamatarung mosubang nga adunay kaluwasan sa iyang mga pako; ug kamo manggula, ug managlumpat sa kalipay maingon sa mga nating vaca sa toril. 3Ug pagatamakan ninyo ang mga dautan; kay sila mangahimong abo sa ilalum sa mga lapa-lapa sa inyong mga tiil, sa adlaw nga akong pagahimoon kini, nagaingon si Jehova sa mga panon. 4Hinumdumi ninyo ang Kasugoan ni Moises ang akong alagad, nga akong gisugo kaniya didto sa Horeb alang sa tibook nga Israel, bisan ang kabalaoran ug ang mga tulomanon. 5Ania karon, akong ipadala kaninyo si Elias ang manalagna, sa dili pa moabut ang daku ug makalilisang nga adlaw ni Jehova. ���


text:
Adolf Hitler
Si Adolf Hitler (Abril 20, 1889 - Abril 30, 1945) usa ka Alemang politiko kinsa nangulo sa Nasodnong Sosyalistang Partido sa mga Mamumuong Aleman. Siya nahimong Chancellor sa Alemanya (1933-1945) ug Führer sa Alemanya (1934-1945).
Human ang Gubat Kalibotanon I, ang Partidong Nazi nakakuha'g gahom sa panahon sa krisis didto sa Alemanya pinaagi sa paggamit sa nasyonalismo, antisemitismo, antikomunismo, propaganda, ug sa karismatikong oratoryo ni Hitler. Gipadakop ug gipapatay sa mga Nazi ang kadaghanan sa ilang mga kaaway, giusab ang pang-estadong ekonomiya, girearmahan ang kasundalohan (Wehrmacht), ug nagtukod og usa ka totalitaryano ug pasistang diktadorya. Gisulong ni Hitler ang mga polisiya nga ang tumong mao ang pagkuha og Lebenstraum. Ang pagsulong nila sa Poland niadtong 1939 maoy nagtukmod sa mga imperyong Briton ug Pranses sa pagdeklara og gubat batok sa mga Aleman, nga epektibong nakasugod sa Gubat Kalibotanon II.
Ang mga Gahom nga Axis misakop sa dakong bahin sa Mainland nga Uropa, ug yoko yoko pipila ka bahin sa Aprika ug sa Asya. Gidungan ni Hitler sa gubat ang usa ka programa sa Henosidyo batok sa katawhan nga ilang giila isip "dili maayo", kasagaran mga Hudiyo, nga gipangpatay sa gitawag nga "Holokosto". Apan napildi sila sa mga Alyado. Sa pagka-1945 na, guba na kaayo ang Alemanya, ug busa nahugno ang paglaom ni Hitler nga makatukod ug usa ka dakong Nazi nga Imperyo. Sa kataposang mga adlaw sa gubat niadtong 1945, samtang gialirongan ang Berlin sa Pulang Kasundalohan sa Unyong Sobyet, gipakaslan ni Hitler si Eva Braun. Wala mag 24 ka oras human niadto, ang duha nagpakamatay sila didto sa Führerbunker.
Mga sulod
- 1 Unang mga tuig
- 2 Pagsulod sa politika ug militar
- 3 Kinabuhi sulod sa politika
- 4 Pagtangtang sa uban pang mga limit
- 5 Ikatulong Reich
- 6 Gubat Kalibotanon II
- 7 Mga reperensya
Unang mga tuig[usba | edit source]
Ang iyang banay[usba | edit source]
Atong mabantayan nga ang rehime ni Hitler naghatag og dakong importansya sa kaagi sa banay, kasagaran gani nahabutang sa kuyaw nga sitwasyon tungod niini. Apan ang iyang banay mismo adunay libog nga kaagi, ug kini pirming naghatag og ka-uwaw ug kabalaka kaniya.
Ang iyang amahan, si Alois, natawo niadtong 1837. Siya anak sa gawas ni Maria Anna Schicklgruber, ug wala mailhan ang iyang amahan. Si Maria Anna giingong nagtrabaho kaniadto alang sa usa ka hudiyong banay, ang mga Frankenberger. Tungod niini daghang mga kaaway sa politika ug ideyolohiya ang nag-ingong hudiyo ang nakabuntis kang Maria Anna, ug busa adunay dugong hudiyo si Hitler. Apan wala pa kini mapamatud-i.
Sa singko anyos pa lamang si Alois Hitler, gipakaslan ni Maria Schicklgruber si Johann Georg Hiedler, kinsa mibalhin didto. Busa, aduna nay ama-ama si Alois. Milungtad ang maong kaminyoon og lima ka tuig. Sa napulo na ang panu-igon ni Alois, mibalhin siya pagpuyo sa uma sa iyang tiyo, si Johann Nepomuk Hiedler. Sa pagka trese anyos na niya, mi-adto siya sa Vienna aron motrabaho isip tig-ayo og sapatos, ug pakahuman misulod sa gobyerno sa Austria isip usa ka ubos nga opisyal sa Aduwana. Sa tuig 1875, na-promote siya isip Senior Assistant Inspector, usa ka dakong butang nga ikagarbo alang sa kanhi mag-uuma.
Naanad na si Alois nga gamiton ang apelyido sa iyang inahan, ang Schicklgruber, ug busa siya gitawag nga Alois Schicklgruber. Apan human sa iyang maayong estado sa trabaho, nangayo siya sa pagtugot nga gamiton ang aeplyido sa iyang ama-ama, ang Hiedler. Mi-adto siya sa kura paroko sa Döllersheim, ug misulti nga ang iyang tinood nga amahan mao si Johann Georg Hiedler. Aduna siyay gipresentar nga mga testigo, pipila kanila mga miyembro sa banay'ng Hiedler. Misugot ang pari, apan sa pagbutang sa rehistro "Hitler" ug dili "Hiedler" ang gibutang. Mahimong ang klerk maoy nag-usab niini, tungod kay aduna man kaniadto'y estandardisasyon sa espeling sa mga pangalan.
Niadtong 1885, human ang pipila ka relasyon ug duha ka natapos nga kasal, gipakaslan sa biyudong Alois Hitler, 48, ang buntis nga Klara Pölzl, 24, apo sa iyang tiyong si Johann Nepomuk Hiedler. Tungod sa iyang claim nga biyolohikal niyang amahan si Johann Georg Hiedler, iyang pag-umangkon si Klara (apan sa pagkatinuod, kini sa pangalan ra, ug dili biyolohikal). Busa nangayo siya'g espesyal nga pagtugot alang sa kasal gikan sa Simbahang Romano Katoliko.
Nanganak si Klara og duha ka lalaki ug usa ka babaye, apan ang tulo namatay. Ang iyang ikaupat nga anak natawo nga himsog, lahi sa unang tulo. Kining ika-upat nga anak mao si Adolf Hitler.
Pagkabata ni Hitler[usba | edit source]
Natawo si Adolf Hitler sa Braunau Am Inn, Austria, niadtong Abril 20, 1889. Tungod sa kahadlok nga maparehas siya sa iyang unang tulo ka igsoon, kinsa nangamatay, siya gihatagan og dakong pagbantay ug pag-amoma sa iyang inahan. Siya gibunyagan isip Katoliko. Si Adolf giaangga-an og Adi.
Niadtong 1895, adunay duha ka dagkong butang ang nahitabo kang Hitler. Una, nawala na ang iyang panahon sa lingaw-lingaw tungod sa iyang pagsulod sa elementarya. Ikaduha, miretiro na ang iyang amahan human ang pipila ka tuig sa serbisyong sibil. Kini nagpasabot og dobleng panahon sa disiplina ubos sa iyang mga magtutudlo sa eskwelahan, ug sa iyang amahan sa balay. Ang iyang amahan, karon 58 na, naanad na sa iyang awtoritaryanong paamagi sa iyang pagserbisyo sibil, naanad siya sa pagmando ug sa pagtuman gayod niini sa iyang mga gimando-an. Karon, gusto niyang buhaton usab kini sa iyang mga anak. Ang ilang banay kaniadto nagpuyo sa usa ka gamay'ng uma duol sa Linz, Austria. Ang mga bata adunay mga buluhatong pang-uma inig uli nila human sa klase. Nanganak ang inahan ni Adolf og laing duha ka bata, si Edmund Hitler ug si Paula Hitler.
Isip kamaguwangang anak, gidala ni Alois Hitler, Jr., 13 anyos, ang istriktong didiplina ug pipila ka kalagot sa iyang amahan; apil na niini ang mga pamalikas ug pipila ka okasyon sa pagpamunal. Usa ka tuig human niadto, sa pagka-14 na niya, milayas siya, ug dili na gayod niya makit-an pa ang iyang amahan. Kini maoy nagbutang sa batang Adolf, 7 anyos, isip mopuli sa mao gihapong pagtratar.
Mibalhin ang pamilya gikan sa uma ngadto sa Lambach, Austria. Para kang Adolf, kini maoy pagkatapos sa mga buluhatong pang-uma, ug dugang oras para sa paglingaw-lingaw. Aduna didto'y usa ka karaang monasteryong Benidiktino nga Katoliko. Ang maong monasteryo adunay daghang mga dekorasyon nga kuros, ug mga swastika. Si Adolf, kinsa pirming tig-adtoan alan sa iyang pag-eskwela, makakita sa maong mga swastika kada-adlaw. Ang maong mga dekorasyon gibutang pa niadtong 1800 sa pamunong monghe isip personal nga kalingawan, tungod kay ang pangalan sa maong monghe kapareho man og paglitok sa pulong Hakenkruez, inaleman sa swastika. Maayo ang grado ni Adolf sa eskwelahang monasteryo, ug aktibo usab siya sa simbahan. Mi-apil siya sa choir sa maong monasteryo. Giingon usab nga ang iyang kasinati-an sa mga seremonyas nga Katoliko, ilabi na ang mga taas nga misa (high mass), maoy iyang gisunod sa mga rali nga Nazi.
Niadtong 1898, mibalhin ang mga Hitler didto sa Leonding, Austria. Sila mipuyo sa usa ka gamay'ng balay, tupad sa minteryo sa lungsod. Didto mipanaw si Edmund Hitler, usa ka kamatayon nga naka-uyog sa banay, ilabi na kang Adolf.
Pagtungha sa sekondarya[usba | edit source]
Nahuman ang mga tuig ni Adolf Hitler sa elementarya, busa kinahanglan na siya motungha sa sekondaryang eskwelahan. Si Adolf nagdamgo kaniadto nga mamahimong usa ka inilang pintor, busa gusto siyang mosulod sa klasikal nga eskwelahan. Apan gusto sa iyang amahan nga mosunod si Adolf sa iyang karera sa serbisyong sibil. Kay walay mahimo, misunod si Adolf ug misulod sa tunghaang teknikal sa Linz niadtong 1900. Sa iyang pagbalhin didto, daghang mga bag-ong butang ang nahitabo kang Hitler. Migrabe ang iyang pagrebelde sa iyang amahan, tungod kay gusto man gihapon niyang mahimong usa ka pintor, inay ang kinabuhi sulod sa opisina isip opisyal sa aduwana.
Didto usab sa Linz napukaw ang nasyonalismong Aleman ni Adolf Hitler. Ang Linz usa ka dakbayan nga duol sa utlanan sa Austria ug Alemanya. Daghang lumolupyo didto ang nag-isip sa ilang kaugalingon isip Aleman-Austriyano. Bisan tuod sila anaa ubos sa mga monarkong Hapsburg, sila anaay pagsalig ug pag-unong sa Imperyal nga Alemanya ubos sa banay'ng Hohenzollern, ug sa iyang Kaiser. Si Adolf, uban sa iyang mga higala didto, pirming morebelde sa Monarkiyang Austriyano pinaagi sa pag-awit sa "Deutschland Uber Alles", inay ang imperyal nga awit sa Austriya. Posible nga kini usa ka pamaagi sa iyang pagrebelde sa iyang amahan, kinsa miserbisyo kaniadto sa dakong pag-unong isip ahente sa aduwana sa imperyo sa Austriya.
Apan, nahunong ang iyang pagrebelde niadtong Enero 3, 1903, tungod sa kamatayon sa iyang amahan. Ang maong kamatayon maoy naghatag kaniay sa kagawasan nga matuman ang iyang mga damgo isip pintor. Aduna usab siyay'y nadawat nga mga pensyon. Apan, kay nawad-an man ug tigdisiplina kaniya, mi-ubos ang iyang mga grado ug ang iyang kina-iya sa iyang pag-eskwela. Iyang gikontrahan ang tang magtutudlo, usahay iya pa ganing bugal-bugalan. Apan adunay usa ka magtutudlo nga dako ang iyang pagtahod &emdash si Dr. Leopold Pötsch, ang iyang maestro sa kasaysayan. Si Pötsch maoy mipukaw sa iyang nasyonalismong Aleman.
Wala mahuman ni Adolf ang iyang sekondaryang pagtuon. Sa edad 16, mibiya siya siya sa eskwelahan, ug misaad nga magkat-on sa iyang kaugalingong pamaagi.
Pagsunod sa dalan sa arte[usba | edit source]
Human sa iyang pagbiya sa sekondarya, iyang gihurot ang iyang panahon sa katapol ug personal nga lingaw-lingaw. Gi-aghat siya sa iyang inahan nga mangitg trabaho, apan wala niya kini sunda.
Dako usab ang panahon nga gitagana ni Hitler alang sa pagtuong personal, ilabi na sa natad sa kasaysayang Aleman ug sa mitolohiyang Nordiko. Siya pirming manghuwan og mga libro ug ubang basahon aron iyang tun-an kadagabi-i, uban sa iyang pagdrowing-drowing. Niadtong 1906, sa edad 17 anyos, mi-adto si Hitler sa Vienna, ang kapital sa imperyo, ug usa ka sentro sa arte ug arkitektura. Misulay siya sa pagtan-aw sa galeriya sa mga pinintal sa mga inilang pintor, apan inay mga painting sa sulod, ang arketektura sa gawas ang nakakuha sa iyang atensyon.
Sa iyang pag-adto, misulay siya pagsulod sa Academy of Fine Arts sa Vienna, apan wala siya dawata. Gisultian nila si Hitler nga dili siya maayo sa pagpintal, apan ang iyang talento anaa sa arkitektura. Human sa rekomendasyon sa akademiya, nakaamgo usab si Hitler sa maong talento, gani, human ang pagbasay-bansay, mahimo niyang drowingon ang usa ka edipisyo gamit lang ang iyang panumduman.
Misulay na usab siya og sulod sa eskwelahang aritektural sa maong akademiya, apan wala siya dawata tungod sa iyang hagbong nga mga grado sa sekondarya. Nagmagul-anon si Hitler, busa mi-uli siya sa Leonding. Sa iyang pag-abot, misamot ang kaguol sa dihang nahibalo-an niya ang kondisyon sa iyang inahan.
Ang inahan ni Hitler nga si Klara nakit-ang adunay kanser sa suso. Niining panahona, usa ka hudiyong doktor nga si Edward Bloch ang nagtambal kaniya. Human tantangi sa usa ka suso, daghang mga desperadong pamaagi sa pagtambal ang iyang gihatag kang Klara, aron lamang maayo kini. Apan, taliwala sa kasadya sa pasko, mipanaw siya niadtong Disyembre 21, 1907. Gilubong si Klara Hitler sa Leonding, tupad sa lubong ni Alois Hitler, iyang bana, ug ni Edward Hitler, ang manghod ni Adolf.
Kalisod didto sa Vienna[usba | edit source]
Mibalik si Hitler sa Vienna aron padayonon ang iyang damgo alang sa arte. Misulay siya pagsulod pag-usab sa Akademya sa Arte, apan gibalibaran siya sa ikaduhang higayon. Niining tungora, nahurot na ang iyang kuwarta tungod sa iyang pagkawalay trabaho. Tungod sa maong kawad-on, mi-adto siya sa balay sa mga walay puloy-anan, ug nag-agad sa mga rasyon sa mga madre sa usa ka duol nga kumbento.
Aron mapagaan ang iyang sitwasyon, siya nagtrabaho isip pintor og mga postcards nga iyang gibaligya sa mga negosyante ug mga turista. Kasagaran sa maong mga negosyante mga hudiyo, ug sa maon pagbaligya, siya gitabangan ni Josef Neumann, usa usab ka hudiyo nga iyang gi-amigo. Aduna usab siya'y nahigala, si Reinhold Hanish, kinsa nahimo usab nga ahente sa iyang mga postcards. Apan nagkasungi sila Hitler ug Hanish tungod sa dili maayo nga batasan ni Hitler; gani niadtong 1938, human mikomento si Hanish bahin sa batasan ni Hitler sa naa pa sila sa Vienna, gipapatay siya sa mga bata-bata sa Führer.
Mahilig si Hitler sa pagbasa, ug kun adunay makit-ang mga bashon iya kining kuha-on. Anaa siya'y kuryoso apan dili akademikal nga pangisip. Sa natad sa pilosopiya, iyang paborito ang mga sinulat nila ni Nietzsche, Hegel, Fichte, Treitschke, ug ni Houston Stewart Chamberlain. Ang sagol-sagol nga mga pilosopiya ug mga politikal nga ideyolohiya maoy nagporma sa iyang rasista, nasyonalistiko, ug anti-semitikong pagtan-aw sa kinabuhi. Napukaw ang iyang mga anti-Semitikong panghuna-huna didto sa Vienna, human makit-an ang mga kalihukan sa Nasyonalistang Pan-Aleman ug sa Kristiyanong Partido Sosyal, mga inilang pundok nga anti-Semitiko ug mga nasyonalista. Ang Vienna, usa ka dakbayan sa duha ka milyon, adunay hapit 200,000 ka mga Hudiyo. Ang balay sa mga pobre nga gipuy-an ni hitler kaniadto anaa usab duol as komunidad sa mga Hudiyo, kinsa pirmi niyang makit-an kada-adlaw. Ang mayor usab sa Vienna, si Karl Lueger, usa ka inilang kaaway sa mga Hudiyo, kansang mga diskurso ug mga propaganda nakakuha sa respeto ni hitler.
Apan niadtong panahona, wala pa niya gipagawas ang iyang mga anti-Semitikong ideya, tungod sa iyang pinansyal nga relasyon sa mga hudiyo. Gani, suod pa gihapon sila ni Josef Neumann, kinsa nagpabilin sa pagbaligya sa iyang mga postcards.
Pagsulod sa politika ug militar[usba | edit source]
Unang Gubat Kalibotanon[usba | edit source]
Niadtong 1913, natuman ang damgo ni Hitler nga makatungtong sa "Tinood nga Alemanya", sa dihang mibalhin siya sa Munich. Bag-o pa lamang nadawat ni Hitler ang kataposang bahin sa habilin sa iyang amahan, ug mao kini ang iyang gigasto sa plete ug ubang bayranan. Mibalhin si Hitler sa Munich aron maka-ipsot sa pinugos mga pagserbisyo sa Kasundalohan sa Austriya, aron dili siya maka-alagad sa imperyo nga wala niya mahimut-i. Apan gigukod siya sa awtoridad sa Austriya. Aron dili siya mabilanggo tungod sa pagbiya sa serbisyo militar, mihatag siya og usa ka sulat aro mangayo'g pasaylo. Gipasaylo hinoon siya ug gipakuha'g pisikal nga eksaminasyon alang sa pagrekrut, apan sayon ra kaayo ni niyang gihagbong. Busa, gibiyaan siya sa awtoridad.
Mi-ulbo ang Unang Gubat Kalibotanon niadtong 1914. Sa edad 25, wala maglangay si Hitler sa pagsulod sa kasundalohan sa Alemanya, kinsa hagbay na niyang gustong serbisyohan. Sa mga dapit ug mga sangka nga iyang na-apilan, suwerte siyang wala makakuha og grabeng samad o sakit. Didto siya nagpakita og tumang ka-isog. Tungod niini, si "Korporal Hitler" gibutang sa serbisyo isip mensahero, siya maoy magdala'g mga mensahe pabalik gikan sa mga komander sa luyo ngadto sa mga tropa sa atubangan sa prente.
Niadtong Oktubre 7, 1916, nahurot ang suwerte ni Hitler sa dihang nasamdan siya sa tiil sa iyang pag-apil sa Sangka sa Somme. Na-ospital siya, ug sa pagkaayo niya, mipahulay una siya sa Berlin. Didto siya natingala, ug nasuko, sa dakong sintimiyento sa katawhan nga supak sa gubat. Kini iyang gibasol sa mga Hudiyo. Aron mapalayo sa mga sibilyang wala ganahi sa gubat, mibalik siya sa prente.
Niadtong Agosto sa 1918, nakadawat siya ug Puthaw'ng Kuros unang klase. Sa dili masabot nga pamaagi, usa ka Hudiyo ang mirekomenda kang Hitler para makadawat siya sa medal. Kini nga kamatuoran iya rang tago-an sa pagsulod unya niya sa politika.
Sa ulahing bahin sa gubat, hinay-hinay'ng napildi ang Alemanya, usa ka kamatuorang nakapaguol kang Hitler. Tungod niini, misamot ang iyang pagbasol sa mga Hudiyo , ug apil na ang mga komunista. Niadtong Oktubre sa 1918, temporaryo siyang nabuta tungod sa atake sa chlorine sa mga Briton didto sa Ypres. Didto siya gi-ospital sa Germany. Niadtong Nobyembre 10, 1918, nadawat niya ang balita &emdash ang kaiser ug ang banay'ng Hollenzollern nahugno na. Napildi na ang Alemanya, ug usa na kini ka republika.
Dakong sagpa, alang kang Hitler, ang gipirmahang Kasabotan sa Versailles. Dinhi gilimitahan ang kasundalohan sa Alemanya, ug gipabayad kini sa dagko, gani dili mabayran, nga mga reparasyon sa guabt. Alang sa mga nasyonalistang Aleman, usa kini ka dakong insulto. Daghan, ilabi na sa kasundalohan, ang nagtuo nga kini usa ka "pagbudhi" sa mga politikong ilang gitawag og mga "Nobyembreng Kriminal".
Wala usab makadawat ang mga tawo sa ideya sa Republika, inay imperyo sa panahon sa mga kaiser. Kagubot ang misugat sa mga sundalong mibalik gikan sa panggubatan, kinsa walay trabahong nakit-an. Aron mapakalma ang sitwasyon, nagkasabot ang bag-ong gobyerno ug ang kasundalohan nga dili buwagon sa awtoridad ang hirarkiya sa militar, ilis sa suporta niini ug pagtabang sa paghunong sa kagubot.
Alang kang Hitler, siya nagpabilin sa kasundalohan isip impormante. Iyang isumbong ang mga Marxista nga anaa sa ilang baraks, kinsa pandakpon dayon. nahimo siyang usa ka espiya sa militar, ug daghan usab ang iyang napadakop ug napapatay.
Human sa iyang pag-espiya, gipadala siya sa Unibersidad sa Munich aron mo-indoktrina sa mga bag-ong sulod sa kasundalohan. Maayo siyang mosulti, ilabi na kung anti-Semitismo na ang istoryahan. Kini nga talento maoy nakakuha sa atensyon sa iyang mga dako-dako, ilabi na ni Karl Mayr. niadtong 1919, si Hitler gitahasan aron mo-lecture sa mga mibalik nga piniriso sa gubat nga Aleman, iya silang gitudlo-an sa kakuyaw sa komunismo ug pasipismo. Pirmi usab niayang basolon ang mga Hudiyo, usa ka buhat nga giganahan sa mga naminaw kaniya, mga tawo nga nangita'g mabasol sa ilang kapildihan.
Kinabuhi sulod sa politika[usba | edit source]
Partido sa mga Mamumuong Aleman (Deutsche Arbeiterpartei o DAP)[usba | edit source]
Niadtong 1919, gisugo si Adolf Hitler isip usa ka Verbindungsmann (espiya sa kapulisan) sa pag-imbestigar sa usa ka gamay'ng pundok sa mga mamamuo, ang Partido sa mga Mamumuong Aleman. Ang ilang paggamit sa pulong "mamumuo" maoy nakakuha sa atensyon sa mga dako sa kasundalohan, kinsa niadtong panahona nakigbisog batok sa mga komunista. Busa, mi-apil si Hitler sa ilang panagtigom. Didto niya nailhan si Anton Drexler, usa ka tawong anti-Semitiko, nasyonalita, anti-Kapitalista, ug anti-Marxista. Ang iyang mga pilosopiya ug mga pagtulon-an maoy nakadasig kang Hitler.
Didto usab nailhan ni Hitler si Dietrich Eckart, kinsa maoy nahimong usa sa iyang mga "magtutudlo". Siya maoy usa sa mga nagtudlo kang Hitler unsaon pagtabi atubangan sa mga tawo, ug usab sa maayong panapot. Iya siyang gipasalamatan sa iyang ikaduhang bolyum sa Main Kampf.
Gi-discharge si Hitler gikan sa kasundalohan niadont Marso 1920, ug uban sa pagdasig sa iyang kanhi mga dako-dako sa kasundalohan, nahimong mas-aktibo si Hitler sa mga bulohaton sa partido. [1]. Sa Pebrero sa 1921, gipahigayon ang usa ka dakong rali didto sa Munich, diin midiskurso si Hitler atubangan sa hapit unom ka libo ka mga tawo. Aron mahibaloan ang maong rali, nagpadala siya ug duha ka trak nga puno sa mga miyembro sa partido, kinsa nagwara-wara sa mga swastika, ug nagdala ug mga imbitasyon alang sa rali.
Ang partido (gitawag ug DAP sa Inaleman nga pangalan niini) anaa mahisentro sa Munich, kaniadto usa ka siyudad nga puno ug mga nasyonalita ug mga anti-Semitko nga mga grupo. Wala magdugay, na-ilado si Hitler ug ang iyang grupo isip usa ka "dalan" alang sa ilang mga sentimyento batok sa mga Hudiyo ug sa gobyerno. Sa ting-init niadtong 1921, mibisita si Hitler sa Berlin aron bisitahon ang pipila ka mga pundok nga nasyonalista. Apan sa iyang pagbiya, adunay kagubot nga mi-ulbo sulod sa DAP.
Ang partido gipadagan sa usa ka komite nga ehekutibo, kansang mga orihinal nga miyembro wala mahimuot sa "diniktador" nga mga pamaagi ni Hitler. Busa, naglaraw sila nga pakana-ugon si Hitler sa iyang pwesto sa partido. Mibalik pagdali si Hitler sa Munich, ug mipresentar gidayon sa iyang sulat alang sa resignasyon niadtong Hulyo 11, 1921. Diha-diha, naka-amgo sila nga mawala usab ang partido kung mawala si Hitler. Mihatag dayon si Hitler og usa ka kondisyon aron siya mobalik &emdash ang pagbaton og mga gahom nga diktadoryal.
Ang komite mipahigayon dayon og usa ka eleksyon kun mosugot ba sila sa kondisyon ni Hitler. 543 ka miyembro ang mi-uyon, batok sa usa ka supak. Sa misunod nga panagtigom niadtong Hulyo 29, 1921, gitawag si Hitler isip Führer sa partido. Gibag-o na sab ang pangalan sa partido, gikan sa Partido sa mga Mamumuong Aleman, ngadto sa Nasudnong Sosyalistang Partido sa mga Mamumuong Aleman (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei), o mas inila isip Partidong Nazi.
Ang talento ni Hitler sa pagdiskurso maoy dakong "asset" sa partido. Ang iyang mga unang sumusunod mao sila si Rudolf Hess, kanhi pilotong si Hermann Göring, ug ang sundalong kapitan nga si Ernst Röhm, kinsa nahimong lider sa organisasyong paramilitar sa partido, ang SA (Sturmabteilung, o "Dibisyon sa Bagyo"). Nakuhsa usab ni Adolf Hitler ang suporta ni Heneral Erich Ludendorff, usa ka inilang beterano sa Gubat Kalibotanon I.
Ang Putsch sa Imnanan[usba | edit source]
Dinasig niining maong suporta, gisulayan ni Hitler ang gahom sa iyang partido. Iyang gilaraw ang usa ka kudeta (putsch), diin iyang gigamit si Ludendorff isip prente sa iyang mga aktibidades. Una nang gisundog sa mga Nazi ang uniporme, mga saludo ug ubang tima-ilhan sa mga Pasista sa Italya. Gusto usab ni Hitler nga sundon ang malamposong "Martsa sa Roma" ni Mussolini, diin na-ilog niini ang gahom didto sa Italya.Niadtong Nobyimbre 8, 1923, gisulong ni Hitler ug sa SA ang usa ka publikong pangtigom nga giulohan ni Gustav von Kahr, ang pamuno sa Bavaria, sa usa ka imnanan didto sa Munich. Gideklara ni Hitler nga nagtukod sila og usa ka bag-ong gobyerno. Iyang gidemanda kang Kahr, kinsa gitutokan niya'g pusil, ang iyang suporta ug ang pagtabang sa lokal nga militar. Misugot si Kahr pag-una. Sa misunod nga adlaw, mimartsa si Hitler ug ang iyang mga sumusunod ngadto sa Ministeryong Panggubat sa Bavaria, aron ma-ilog ang gahom. Kini unta maoy unang lihok alang sa iyang giplano nga "Martsa sa Berlin", apan gihunong sila sa mga pulis. Unom ka mga Nazi ang namatay.
Gidakp si Hitler, ug siya gipulihan ni Alfred Rosenberg isip temporaryong lider sa partido. Sa pagkawala sa ilang pamuno, nagkabuwag-buwag ang partido. Siya gikasohan ug "taas nga treason". Apan sa paghusay niining kasoha, gihatagan siya sa huwes (kinsa usa ka dumadapig sa partido) ug hapit walay kataposang panahon aron motabi. Gisibya usab sa tibuok Alemanya ang maong mga diskurso sa paghusay, busa nahimong usa ka inilang personalidad si Hitler sa tibuok Alemanya. Niadtong Abril 1, 1924, gisentensyahan siya og lima ka tuig sa pagkabilanggo didto sa Bilanggoan sa Landsberg. Apan niadtong Disyembre, 1924, gibuhi-an siya human ang pardon.
Mein Kampf[usba | edit source]
Samtang naa sa bilanggoan, gidiktar ni Hitler ang Mein kampf (Akong pakigbisog, orihinal nga gipanganla'g "Upat ka Tuig sa Pakigbisog batok sa mga Bakak, Kabuang, ug Katalaw) ngadto sa iyang sekretarya nga si Rudolf Hess. Ang libro usa ka awtobiyograpiya ug eksposisyon sa iyang ideyolohiya ug mga pagtulon-an. Gimantala kini sa duha ka bolyum, una niadtong 1925, ug ang ikaduha niadtong 1926. 240,000 ka kopya ang nahalin niadtong 1925 hangtod 1934. Sa pagkatapos sa gubat, hapit 10 milyones ka kopya ang nahalin, kadaghanan napunta ngadto sa mga bag-ong kasal ug mga sundalo, kinsa gihatagan og libre nga kopya niini.
Dako ang nakuwarta ni Hitler sa iyang libro. Ang mga nazi, sa ilang bahin, nag-isip sa Mein Kampf isip "Bibliya" sa ilang partido.
Pagbangon sa Partido[usba | edit source]
Sa panahon sa pagbalik ni Hitler gikan sa bilanggoan, mikalma na ang politikanhong sitwasyon sa Alemanya. Maayo na ang dagan sa ekonomiya, ug daghan na ang kontento sa gobyerno. Apan dili kini maayo alang kang Hitler, kinsa nangita'g mga paagi alang sa pag-ulbo og bag-ong rebolusyon.
Tungod kay dili pa man mahimong mamulong si hitler sa mga publikong panagtigom, iyang gitudlo si Gregor Strasser, kinsa napili didto sa Reichstag, isip Reichsorganisationsleiter. Iya siyang gihataga'g awtoridad aron magtukod ug mga sanga sa partido didto sa amihanang Alemanya. Si Strasser, inubanan sa iyang manghod nga si Otto Strasser ug ni Joseph Goebbels, miliko sa mas independenteng dalan. Ang ilang natukod nga pundok, ang Arbeitsgemeinschaft der Gauleiter Nord-West, nahimong oposisyon na hinuon sa partido ni Hitler. Apan napildi ra hinuon ni Hitler ang maong paksyon human ang Komperensya sa Bamberg niadtong 1926, kanus-a midapig si Joseph Goebbels kang Hitler.
Human niining maong kasinati-an, mas gi-centralize ni ni Hitler ang partido, ubos sa iyang Führerprinzip (Prinsipyo sa Pagkalider). Ubos niining prinsipyoha, ang mga lider dili pili-on sa ilang miyembro, kun dili itudlo sa ilang mga labaw. Ang maong mga lider makadawat ug binuta nga pagsanong sa ilang mga miyembro, apan sila usab dili makakwestyon sa ila usab mga mga labaw. Ang sistema sa pagmando anaa sa direksyon nga gikan sa babaw ngadto sa ubos.
Human mapakyas sa pagkuha sa gahom gamit ang kudeta, mibalhin sa Hitler sa "legal" nga mga pamaagi. Kini nagpasabot nga ang partido mopilit unsa sa mga balaod sa Republikang Weimar. Kun makuha na gani sa partido sa legal nga mga pamaagi ang gahom, ila na dayong usbon ang liberal nga demokrasya ngadto sa usa ka diktadroya ubos sa pagtulon-ang Nazi. Apan pipila ka mga miyembra, ilabi na sa paramilitar nga SA, ang mibatok niining maong stratehiya.
Administrasyong Brüning[usba | edit source]
Misaka ang pagka-inila ni Hitler sa pag-abot sa gikahadlokang Dakong Depresyon didto sa Alemaya. Ang Republikang Weimar wala pa gayod makabarog og tarong human sa pagbayad sa mga utang ug mga reparasyon sa gubat. Sa pagkahugno sa ekonomiya tungod sa depresyon, gisugat ang gobyerno sa dakong oposisyon gikan sa mga konserbatibo (apil ang mga monarkista), mga Komunista, ug ang mga Nazi. Ang koalisyon sa administrasyon nahugno, ug gipulihan sa usa ka gabinete sa minoridad. Ang bag-ong Chancellor nga si Heinrich Brüning sa Romano Katolikong Sentrong Partido (Alemanya), tungod sa kawalay mayorya sa parliyamento, mipatuman sa iyang mga proyekto pinaagi sa mga gahom sa emerhensiya.
Mibatok ang Reichstag sa mga lakang ni Brüning, busa napugos ang usa ka dinaliang eleksyon niadtong Septiyembre 1930. Sa maong piniliay, nawala gikan as mga patidong republikano ang ilang mayorya, ug kuyog niini ang ilang kahigayonan nga mabalik ang usa ka koalisyon. Ang mga Nazi, sa ilang bahin, mikalit og saka gikan sa kamingaw ug nakuha ang 18.3% sa tanang mga boto uban ang 107 ka pwesto. Mi-ambak sila gikan sa ika-unom nga kinagamyang partido ngadto sa ikaduhang kinadak-ang pundok.
Niining panahona, nakit-ang patay ang pagumangkon ni Hitler nga si Geli Raubal sa iyang lawak didto sa apartment ni Hitler sa Munich, ug kini gidudhana g pagpakamatay. Si Geli, kinsa gituhoang adunay relasyon kang Hitler, mas bata pa kaniya'g 19 ka tuig, ug nakit-ang migamit sa pusil ni hitler. Ang kamatayon sa iyang pagumangkon maoy naghatag og dakong kaguol kang Hitler.
Niadtong 1932, misulay pagdagan si Hitler batok sa tigulang na nga si Presidente Paul von Hindenburg, sa giplanong Alemang Piniliay sa pagkapresidente, 1932. Apan bisan tuod og naa na siya sa Alemanya niadto pa mang 1913, wala pa gihapon makakuha si Hitler og Aleman nga citizenship, busa dili siya mahimong makadagan sa bisan unsang opisyo. Niadtong Pebrero, ang pagagamhanang estado sa Brunswick mitudlo kang Hitler alang sa usa ka minor nga pwestong administratibo, ug mihatag usab kaniya'g citizenship niadtong Pebrero 25, 1932. Dali dayong midagan si Hitler batok kang Hindenburg, ug siya gisuportahan sa pipila ka mga nasyonalista, monarkista, Katoliko, [{Republikanismo|republikano]], ug pipila ka sosyal demokratiko. Ang iyang kampanya gitawag isip "Hitler über Deutschland" (Hitler ibabaw sa Alemanya). ANg pangalan adunay duha ka gipasabot; gawas sa reperensiya niini sa mga diktatoryal nga mga intensyon ni hitler, kini usab nagpasabot sa iyang pagkampanya gamit ang abyon. Kini bag-o nga pamaagi sa pangampanya, diin mahimo ni Hitler nga makabisita og duha ka dakbayan sa usa lamang ka adlaw gamit ang abyon. Apan bisan pa niini, nagsunod lamang si hitler kang Hindenburg sa duha ka round sa piniliay, diin siya makakuha'g 35% sa mga boto sa ikaduhang round niadtong Abril. Bisan og napildi siya ni Hindenburg, napakita ni Hitler sa maong piniliay nga siya usa ka alternatibo sa politikang ALemna.
Gabinete ni Papen ug Schleicher[usba | edit source]
Si Hindenburg, sinulsolan sa Camarilla, nagkalain og relasyon sa iyang Chancellor nga si Brüning. Niadtong Mayo 1932, nanaog si Brüning gikan sa iyang pwesto.
Gitudlo ni Hindenburg ang usa ka maharlika nga si Franz von Papen isip chancellor. Naanad si Papen sa pamaaging awtoritaryano ug, tungod kay ang konserbatibong Alemang Nasodnong Partido sa Katawhan (DNVP) ra man ang nagsuporta kaniya didto sa Reichstag, si Papen dali-daling nagpatawag og bag-ong piniliay niadtong Hulyo. Sa maong piniliay nakuha as mga Nazi ang ilang kinadak-ang kadaogan, diin sila nakakuha'g 230 ka mga pwesto.
Ang mga nazi maoy nahimong kinadak-ang partido sa Reichstag. Gisulayan ni papen og kumbinser si Hitler nga mahimong iyang bise-chancellor, ug sa pagsulod sa usa ka bag-ong gobyerno ubos sa mga parliyamentaryong pamaagi. Apn wala mosugot si hitler, gani iya pang gi-pressure si Papen pinaagi sa pagabi-abi sa mga negosasyon sa Prtidong Centre, ang kanhi partido ni papen nga iyang gibiyaan, nga karon gusto nang pakanaogon si Papen tungod sa iyang pagbiya kanila. Sa duha ka negosasyon, namugos si Hitler nga siya, isip lider sa kinakusgang partido, kinahanglang mahimong Chancellor, apan wala mosugot si Hindenburg.
Human sa usa ka mosyon sa kawalay pagsalig sa gobyerno ni Papen, nga gisuportahan sa 84% sa mga deputies, gibuwag ang bag-ong Reichstag, ug usa ka laing piniliay ang gipatawag niadtong Nobyembre. Niining tungora, nakuhaan og pipila ka pwesto ang mga Nazi, apan nagpabilin gihapon silang kinadak-ang partido sa Reichstag.
Human wala makakuha si Papen og usa ka mayoriya, misugyot siya nga buwagon pag-usab ang Reichstag kuyog ang walay-kataposang pag-postpone sa mga piniliay. Misugot unta niini si Hindenburg apan human gibawi ni Heneral Kurt von Schleicher ug sa militar ang ilang suporta, gitangtang ni Hindenburg si Papen, ug gipuli si Schleicher, kinsa misaad nga siya makakuha'g usa ka mayorya nga administrasyon. Kini iyang gilaraw nga makuha pinaagi sa pagkumbinse sa mga Sosyal nga Demokratiko, mga trade union, ug mga mibiya sa Partidong Nazi ubos ni Gregor Strasser. Apan niadtong Enero 1933, miangkon si Schleicher nga wala ni niya mahimo, ug nangayo hinuon siya'g mga gahom pang-emerhensiya uban sa sama ra gihapong pag-postpone sa mga piniliay nga iyang gibatokan sa una. Tungod niini, gitangtang ni Hindenburg si Schleicher.
Nahimong Chancellor si Hitler[usba | edit source]
Samtang nahitabo kini, naninguha si Papen nga mobalos kang Schleicher pinaagi sa paglaraw sa pagkahugno sa Heneral. Iyang gisugdan ang usa ka intriga tali sa camarilla ug ni Alfred Hugenburg, usa ka mogul sa medya ug pamuno sa DNVP. Nalambigit usab sila si Hjalmar Schacht, Fritz Thyssen, ug uban pang mga negosyante. Ang maong mga negosyante maoy mitabang sa pinansyal nga panginahanglan sa Partidong Nazi, nga hapit ma-bankrupt tungod sa grabeng pangampanya. Ang mga negosyante mihatag usab og pipila ka mga sulat ngadto kang Hindenburg, diin ilang giaghat ang pagpili kang Hitler isip lider sa usa ka gobyerno nga "gawasnon sa mga partidong parliyamentaryo" nga mahimong kalihokan nga "makakabig og minilyon ka mga tawo".
Sa kataposan, ang presidente misugot nga pilion si Hitler isip Chancellor sa usa ka koalisyong gobyerno tali as NSDAP ug sa DNVP. Si Hitler og duha ka mga ministrong Nazi (si Wilhelm Frick ug Göring) maoy ilang itanggong sa usa ka gabineteng puno sa mga konserbatibong mga ministro. Apil niini mao si Papen isip Bise-Chancellor ug si Hugenberg isip Ministro sa Ekonomiya. Gusto ni Papen nga gamiton si Hitler isip usa lamang ka figure-head, apan anaa sa nga Nazi ang pipila ka dagkong posisyon, usa na niini ang Ministriyo sa Interyor. niadtong Enero 30, 1933, sulod sa opisina ni Hindenburg, nanumpa si Hitler isip Chancellor sa usa ka mubong seremonya. Ang pagkuha sa mga Nazi sa gahom gitawag nga Machtergreifung. Gigamit ni Hitler ang Reichssicherheitsdienst isip iyang personal nga tigbantay.
Ang sunog sa Reichstag ug ang piniliay niadtong Marso[usba | edit source]
Human mahimong Chancellor, giguba ni hitler ang pipila ka mga laraw aron makakuha'g mayorya sa parliyamento. Ug kay wala man makakuha'g mayorya, iyang gipugos si Hindenburg nga buwagon pag-usab ang Reichstag. Gi-schedule ang piniliay alang niadtong Marso, apan niadtong pebrero 27, 1933, gisunog ang edipisyo Reichstag. Tungod kay usa ka komunista ang ilang nakaplagan didto sa edipisyo, ilang gitudlo ang mga Komunista isip nagsunog sa Reichstag. Daling gipagawas sa gobyerno ang Dekri sa Sunog sa Reichstag niadtong Pebrero 28, diin gisuspenso ang pipila ka mga pangunang katungod, api na niini ang habeas corpus. Ubos nining maong dekri, gidakop ang daghang mga miyembro sa Partidong Komunista sa Alemanya (KPD).
Nagpadayon ang kampanya, diin gigamit sa mga Komunista ang hysteria aron mapadako ang ilang propaganda. Sa piniliay niadtong Marso 6, nakuha sa NSDAP ang 43.9% sa mga boto.
Pagtangtang sa uban pang mga limit[usba | edit source]
Tungod niining kombinasyon sa lihslatibo ug ehekutibong mga gahom, gipakusgan sa gobyerno ni Hitler ang pagpakgang sa oposisyon. Gibawal ang Komunistang Partido sa Alemanya (KPD) ug ang Sosyal nga Demokratikong Partiso (SPD), samtang ang ubang mga partdio gitunaw aron mokuyog sa Nazi. Giusa ang mga Unyong sa Trabaho ug ang mga pederasyon sa mga employer ubos sa kontrol sa mga nazi, ug gitangtang ang awtonomiya sa mga estadong Aleman.
Gigamit ni Hitler ang paramilitar nga SA aron mapugos si Hugenburg sa pagkanaog, ug aron politikal nga matanggong si Bise Chancellor papen. Apan tungod sa mga sa SA nga makakuha og mga militar nga gahom, nabugnaw kang Hitler ang mga lider sa Nasodnong Kasundalohan. Busa gigamit ni Hitler ang mga alegasyon sa lider sa SA nga si Ernst Röhm aron mapurga ang SA niadtong Gabii sa Tag-as nga mga Kutsilyo (Hunyo 30 hangtod Hulyo 2, 1934). Daghan usab ang gipangpatay nga mga kaaway nga walay labot sa SA, pipila niini mao si Gregor Strasser ug si kanhi Chancellor Kurt von Schleicher.
Namatay si Presidente Hindenburg niadtong Agosto 2, 1934. Apan imbis mopahigayon og usa ka presidensiyal nga eleksyon, mihimo'g balaod ang gabinete ni Hitler aron maproklama ang presidensiya isip dormant, ug gipasa ang papel ug mga gahom sa presidente ngadto kang hitler isip Führer und Reichskanzler (lider ug chancellor). Busa nahimo nang kinatas-ang lider si Hitler sa militar, kansang mga opisyal wala mosaad og pag-unong ngadto sa estado, kundili ngadto mismo kang Hitler. Sa usa ka plebisito sa tungang-Agosto, kini nga mga akto nakakuha'g 84.6 nga suporta sa mga botante. uban sa kinatas-ang mga opisyo sa estado, ang militar, ug ang iyang partido, nakuha ni Hitler ang kinadak-ang gahom nga dili gayod malalis sa legalidad.
Niadtong 1938, gipugos ni Hitler ang resignasyon sa iyang ministro sa Gubat, si Werner von Blomberg, human migawas ang ebidensya nga ang bag-ong asawa ni Blomberg adunay kaaging kriminal. Giilis ni Hitler sa Ministriyo sa Gubat ang Oberkommando der Wehrmacht (Taas nga Mando sa Armadong kusog, o OKW), ubos sa liderato ni Heneral Wilhelm Keitel. Gideklara usab ni hitler nga iyang ibutang sa iyang personal nga pagmando ang kasundalohan. Siya mismo ang mipuli sa karaang pwesto ni Blomberg, ang pagka-commander-in-chief sa Armadong Kusog.
Ikatulong Reich[usba | edit source]
Human makakuha og dagkong politikanhong gahom, misugod si Hitler sa iyang mga lakang aron makumbinser ang mga Aleman nga siya ang ilang manluluwas giakn sa usa Ekonomikong Depresyon, komunismo, ang mga "Hudiyo-Bolsheviko", ug ang Kasabotan sa Versailles. Ang mga Nazi mipakgang sa bisan-unsang matang sa oposisyon pinaagi sa usa ka proseso nga gitawag og Gleichschaltung.
Ekonomiya ug Kultura[usba | edit source]
Si Hitler ang nangulo sa kinadak-ang pagpalapad sa produksiyong industriyal ug paglambo nga sibil nga nakita sa Alemanya, kasagaran pinaagi sa pagpadako sa utang ug sa ekspansyon sa kasundalohan. Ang mga polisiya sa mga Nazi bahin sa kababayen-an nag-aghat kanila sa pagpabilin sa balay aron mag-atiman as ilang mga anak ug banay. Niadtong Septiyembre 1934, sa usa ka speech ngadto sa Nasodnong Organisasyon sa Sosyalistang Kababayen-an, namulong si Hitler nga alang sa usa ka Alemang babaye, "ang iyang kalibotan mao ang iyang bana, ang iyang pamilya, ang iyang mga anak, ug ang iyang balay." Kini nga polisiya gipahugtan pinaagi sa paghatag ug usa ka "Krus sa Dungog alang sa Alemang Inahan" ngadto sa mga babaye nga adunay upat o mas daghan pang mga anak. Daghan ang napatrabaho sa mga Nazi, kasagran pinaagi sa produksyon sa mga armas, ug sa pagbutang sa mga babaye ngadto lamang sa balay, aron ang mga lalaki ang mopuli sa ialng karaang propesyonal nga trabaho. Daghan sa "kwarta" nga gigamit ni Hitler, alang sa rekonstruksyon ug pagrearma, gikan sa manipulasyong pangkurensiya nga gibuhat ni Hjalmar Schacht, apil na niini ang mga serketong utang pinaagi sa mga Bill nga Mefo. Ang mga negatibong epekto niining inplasyon napakgang nila sa misunod nga mga tuig pinaagi sa ilang pagkawkaw sa mga bulawan gikan sa panudlanan sa mga napildi nilang mganasod.
Gilusad usab ni Hitler ang usa sa kinadak-ang kampanya alang sa inprasturktura sa kasaysayan sa Alemanya, uban sa pagtukod ug mga dam, autobahn, riles, ug uban pang mga buhat sibil. Gibutngan ni hitler og importansya ang kinbauhing pamilya: ang mga lalaki maoy "breadwinner", samtang ang mga prayordad sa babaye mao ang pagpadako sa mga anak ug ang pagbuhat og mga buluhaton sa balay.
Gipaluyohan usab sa gobyerno ni Hitler ang pagpalambo sa arkitektura, uban sa ilang pagsuporta kang Albert Speer isip arkitekto sa Reich. Samtang si Speer nahimong importanteng kauban ni Hitler isip tigpatuman sa klasisistang interpretasyon niya sa kulturang Aleman, si Speer usab nahimong mas epektibo isip Ministro sa Armamento sa ulahing bahin sa Gubat Kalibotanon II. Niadtong 1936, ang Berlin maoy host sa Ting-init nga Olimpiko sa 1936, nga gibuksan ni Hitler ug gikoryograpiya aron mapakita ang pagkasuperyor sa race nga Aryano. Ang Olympia, usa ka salida bahin sa maong olimpiko, gidirekta ni Leni Reifenstahl, ang personal nga direktor ni Hitler.
Bisan tuod nga nakamugna si Hitler og mga laraw alang sa usa ka Breitspurbahn (usa ka broad gauge nga network sa mga riles), wala kini madayon tungod sa Gubat Kalibotanon II. Kon nadayon pa kini, ang iyang gauge nahimo untang tres-metros, mas lapad pa sa karaang Dakong Riles sa Kasadpan sa Britanya.
Aduna usa'y natampo si Hitler sa diesnyo sa sakyanan nga nahimong Volkswagen Beetle, ug gitahasan si Ferdinand Porsche sa disenyo niini ug sa paggama usab. Nahunong usab ang paggama tungod sa gubat.
Pagrearma ug mga bag-ong mga alyansa[usba | edit source]
Bisan tuod nga aduna nay tagong pagrearma niadto pa mang 1919, niadto lamang Marso 1934 publikong gipahibalo ni Hitler nga iyang padak-an ang Kasundalohang Aleman ngadto sa 600,000 ka mga tawo (mas dako og unom ka pilo kon itandi sa limit sa Kasabotan sa Versailles), apil na niini ang Pwersang Panghangin (Luftwaffe) ug usab ang Marina (Kriegsmarine). Dali dayon kining gikondenar sa Britanya, Pransiya ug Italya, ug usab ang Liga sa mga Nasod. Apan, human ang garantiya gikan kang Hitler nga alang lamang kini sa kalinaw, walay nasod ang mihimo og lakang aron mahunong ang pagrearma.
Niadtong Marso 1936, milapas na usab si Hitler sa kasabotan pinaagi sa pagreokupar sa Sonang gidemilitarisar sa Rinland. Sa dihang walay gibuhat ang Britanya ug ang Pransiya, nagkaisog si Hitler. Niadtong Hulyo 1936, miulbo ang Gubat Sibil sa Espanya sa sihang ang militar, ubos ni Heneral Francisco Franco, mialsa batok sa Prenteng Popular nga gobyerno. Human makadawat og hangyo sa pagtabang gikan ni Heneral Franco, nagpadala dayon si Hitler og mga tropa aron suportaan si Franco. Busa, ang Espanya nahimong bansayanan alang sa kasundalohan ni Hitler, aron ilang masulayan ang bag-ong mga taktika, ug mga kahimanang panggubat.
Usa ka Axis ang gideklara tali sa Alemanya ug Italya pinaagi ni Konde Galeazzo Ciano, ministro panggawas ni Benito Mussolini niadtong oktubre 25, 1936. Niadtong Nobiyembre 25 sa maong tuig, mihimo'g Kasabotang Anti-komintern ang Alemanya ug ang Hapon. Aron mapakusgan ang maong relasyon, nakigkita si Hitler niadtong 1937 uban ni Prinsipe Chichibu didto sa Nuremberg, igsuon ni emperador Hirohito.
ANg usa ka Kasabotang Tripartido ang gipirmahan ni Saburo Kurusu sa Imperyal nga Hapon, Hitler, ug Ciano niadtong Septiyembre 27, 1940. Kini gipalapdan dayon aron maapil ang Hungarya, Romanya, ug Bulgarya. Sila kolektibong gitawag isip Mga Gahom nga Axis.
Gubat Kalibotanon II[usba | edit source]
Sayong mga kadaogan[usba | edit source]
Niadtong Marso 1938, gipugos ni Hitler ang Austriya alang sa usa ka unipikasyon uban sa Alemanya (ang Anschluss). Siya nagmadaogong misulod sa Vienna niadtong Marso 14. Sunod, iyang gipadako ang kiris sa mga Inalemang bahin sa distrito sa Sudetenland , Czechoslovakia.Kini misangpot sa kasabotan sa Munich niadtong Septiyembre 1938, diin nakuha sa Alemanya ang maong mga Distrito. Tungod niadto, si hitler maoy napili sa TIME magasin isip Tawo sa Tuig 1938. Ang primero Ministro sa Hiniusang Gingharian, si Neville Chamberlain, midayeg sa kasabotan isip "kalinaw sa atong panahon", apan sa pagsugot nila kang Hitler, gibiyaan sa Britnya ug sa Pransiya ang Czechoslovakia ngadto kang Hitler. Gisugo usab ni Hitler ang iyang kasundalohan sa pagmartsa ngadto sa Prague niadtong marso 15, 1939, ug gikan sa Kastilyo sa Prague iyang giproklamar ang Bohemia ug Moravia isip mga protektorado sa Alemanya.
Human niadto, giangkon ni Hitler ang Gawasnong Dakbayan sa Danzig ug ang Polakong Koridor, mga teritoryo nga gibuhian sa Alemanya ubos sa Kasabotan sa Versailles. Wala makakuhag kasabotan ang Britanya ug ang Unyong Sobyet alang sa usa ka alyansa batok sa Alemanya, busa niadtong Agosto 23, 1939, miuyon si hitler sa usa ka tinagong Pakto sa non-agresyon uban sa kang Joseph Stalin, diin ilang gisabotan ang pagtunga sa Poland.
Kapildihan[usba | edit source]
Niadtong Hunyo 22, 1941, tulo ka milyong sundalong Aleman ang miatake sa Unyong Sobyet, usa ka paglapas sa kasabotan sa non-agresyon ni Hitler ug ni Stalin. Dako ang yutang nakuha sa mga Aleman sa unang bahin sa opensiba, apan nahunong nag mga Alemanniadtong Disyembre 1941 tungod sa grabeng Tingtugnaw sa Rusya ug sa gihugtang pagsukol sa mga Ruso.
Ang pagdeklara ni Hitler og gubat batok sa Estados Unidos niadtong Disyembre 11, 1941, maoy nagbutang sa Alemanya batok sa kowalisyon nga gilangkoban sa kinadak-ang imperyo sa Kalibotan (Hiniusang Gingharian), ang kinadak-ang industriyalisadong gahom (Estados Unidos), ug ang kinadak-ang kasundalohan (Unyong Sobyet).
Niadtong ulahing bahin sa 1942, napildi ang mga Aleman sa Ikaduhang Sangka sa El Alamein. niadtong Pebrero, 1943, natapos ang dakong Sangka sa Stalingrad sa dihang napulbos ang Ikaunom nga Kasundalohang Aleman. Gisundan kini sa dugoong Sangka sa Kursk. Nagkalibog ang mga plano ni Hitler. Nadaot usab ang panglawas ni Hitler, ug pirming magkurog ang iyang walang kamot. Nagtuo ang biyograpo ni Hitler nga si Ian Kershaw ug uban pa nga siya adunay Parkinson's Disease.
Nagsugod og kapukan ang Kasundalohan ni Hitler sugod niadtong 1943. Nadakpan ang iyang kauban nga si Mussolini, napaatras ang iyang mga sundalo gikan sa Silangang Prente, ug nabawi sa mga Alyado ang Pransiya. Kining mga panghitaboa maoy nakahugno sa morale sa pipila ka mga reyalista nga sundalong Aleman, ug buot nilang mahunong na ang gubat. Niadtong Hulyo 1944, gibutngan ni Claus von Stauffenberg og bomba ang headquarters ni Hitler didto sa Rastenburg, apan nakalikay si Hitler sa kamatayon. Iyang gisugo ang pagpapatay sa tanang mga ALemang miapil sa planong pagpatay kaniya, ug sa tanang misupak sa iyang mano sa pagpadayon pa gihapon sa gubat.
Kapildihan ug Kamatayon[usba | edit source]
Niadtong ulahin bahin sa 1944, nagkaduol na ang mga Alyado padulong sa Alemanya. nakaamgo si Hitler nga napildi na ang Alemanya, apan dili mosugot nga moatras ang iyang mga sundalo. Iyang gisugo ang pag-ugdaw sa tanang mga impastrukturang pang-industriya aron dili kini makuha sa mga Alyado. Kining polisiya sa naugdaw nga yuta iyang gitahas kang Albert Speer, apan wala kini niya sunda. [2]
Niadtong Abril 20, iyang gisaulog ang iyang ika-56 nga adlawng natawhan didto sa Führerbunker. Nagkaduol ang mga Sobyet sa Berlin niadtong panahona. Gimandoan ni Hitler ang iyang mga heneral sa paggamit sa mga tropa og mga eskwardo, apan sa pagkatinuod ang maong mga tropa hagbay rang napukan sa kaaway.
Niadtong Abril 28, nadiskubrehan ni Hitler nga misulay og sabot sa pagsurender si Himmler, ang lider sa SS. napungot si Hitler, ug gimando ang pagpatay sa representante ni Himmler sa Berlin nga si Hermann Fegelein.[3]
Niadtong Abril 30, 1945, human ang dugoong sangka sa kadalanan sa Berlin, nagpakamatay si Hitler pinaagi sa pagpusil sa iyang kaugalingon agi sa baba, samtang nagpaak sa kapsula sa cyanide.[4][5] Ang lawas ni hitler ug sa iyang asawasnga si Eva Braun (kinsa iyang gipakaslan niadtong Abril 29) gibutang sa usa ka bomb crater ug gisunog.[6][7]
Niadtong Mayo 2, misurender ang Berlin.
Mga reperensya[usba | edit source]
- ↑ http://www.hitler.org.uk
- ↑ Bullock 1962, pp. 774–775
- ↑ Bullock 1962, p. 792
- ↑ Bullock 1962, pp. 799–800
- ↑ Hitler's final witness. BBC (2002-02-04). Retrieved on 2008-05-22.
- ↑ Trevor-Roper, H. (1947). The Last Days of Hitler, University of Chicago Press.
- ↑ Kershaw 2000b


text:
Gironde
Ang Gironde usa ka departamento sa Pransiya. Ang ngalan niini gikan sa estuwaryo sa Gironde.
Kasaysayan[usba | edit source]
Ang Pas-de-Calais usa sa mga orihinal nga departamento nga gimugna niadtong Marso 4, 1790, panahon sa Rebolusyong Pranses. Kini gimugna gikan sa mga lalawigan sa Guyenne ug Gascogne.
Gikan sa 1793 ngadto sa 1795, ang ngalan giusab ngadto sa Bec-d'Ambès, aron malikayan nga masaypan sa mga rebolusyonaryong Girondin.
Heyograpiya[usba | edit source]
Ang Gironde kabahin karon sa rehiyon sa Aquitaine. Kini gipalibotan sa mga departamento sa Landes, Lot-et-Garonne, Dordogne, ug Charente-Maritime ug sa Kadagatang Atlantiko sa kasadpan.
Tan-awa usab[usba | edit source]
- Mga kanton sa Gironde
- Mga komyun sa Gironde
- Mga arrondissement sa Gironde
- Talaan sa mga departamento sa Pransiya
Mga sumpay sa gawas[usba | edit source]
- (Prinanses)Balayan sa Conseil Général
- (Prinanses)Balayan sa prefecture
- (Prinanses)Turismo


text: 1Karon, ang Dios nagbilin sa aton sang saad agod makasulod kita kag makapahuway upod sa iya. Gani magkahadlok kita, agod nga wala sing isa sa inyo nga masapwan nga wala makasulod sa pagpahuway upod sa iya. 2Kay kita nakabati man sang Maayong Balita, subong sang sa ila. Nabatian nila ini, pero wala nila ini mapusli, tungod kay sang pagkabati nila sini wala sila magtuo. 3Gani kita nga nagatuo nagasulod gid kag nagapahuway upod sa Dios, subong sang iya ginsiling: “Naakig ako kag nagpanumpa: ‘Indi gid sila Makasulod kag makapahuway Upod sa akon!’ ” Ginsiling niya ini bisan nga natapos na ang iya bulohaton halin sang pagtuga niya sang kalibutan. 4Kay ginsiling ini sa iban nga bahin sang mga Kasulatan nahanungod sang ikapito nga adlaw, “Ang Dios nagpahuway sa tanan niya nga mga bulohaton sa ikapito nga adlaw.” 5Amo man gihapon ini nga butang ang ginahambalan, “Indi gid sila makasulod kag makapahuway upod sa akon.” 6Yadtong una nga mga nakabati sang Maayong Balita wala makasulod kag makapahuway upod sa Dios, kay wala sila magtuo. Gani may iban nga ginpahanugotan sa pagsulod kag sa pagpahuway upod sa Dios. 7Ginapamatud-an ini sang pagtalana sang Dios sang isa pa ka adlaw nga ginatawag “Karon nga Adlaw.” Ginhambal niya ini sang makaligad ang madamo nga mga tinuig paagi kay David, suno sa kasulatan nga ginsambit na: “Kon inyo mabatian Ang tingog sang Dios karon nga adlaw, Indi ninyo pagpatig-aha Ang inyo mga tagipusoon.” 8Kay kon si Josue nakahatag sa mga tawo sing kapahuwayan nga iya sang Dios, wala na kuntani maghambal ang Dios nahanungod sang iban pa nga adlaw. 9Kon amo, may nabilin pa nga kapahuwayan sa mga tawo sang Dios subong sang pagpahuway sang Dios sa ikapito nga adlaw. 10Kay ang bisan sin-o nga nagasulod sa pagpahuway upod sa Dios, magapahuway sa iya kaugalingon nga mga hilikuton, subong nga ang Dios nagpahuway sa iya mga hilikuton. 11Gani tinguhaon gid naton nga makasulod kita sa pagpahuway upod sa Dios. Ang bisan sin-o sa aton indi magmalalison subong sa ila kag wala makasulod. 12Kay ang pulong sang Dios buhi kag gamhanan, kag matalom pa sa espada nga duha sing sulab. Nagadulot ini tubtob sa gin-utlan sang kalag kag espiritu, kag sa ginkitaan sang mga lutalotahan kag utok sa tul-an. Ini nagatungkad sang mga panghunahona kag mga handom sang tagipusoon sang mga tawo. 13Wala gid sing bisan ano nga sarang matago sa Dios. Ang tanan nga butang hayag kag bukas sa iya atubangan, kag sa iya kita tanan magahatag sing husay nahanungod sang aton kaugalingon. 14Gani magmalig-on kita sa aton pagtuo. Kay may daku kag pinakamataas kita nga pari nga didto sa atubangan sang Dios—si Jesus, ang Anak sang Dios. 15Ang aton pinakamataas nga pari nagabatyag man sang aton mga kaluyahon, kay sia man ginsulay sa tanan nga bagay pareho sa aton, pero wala sia magpakasala. 16Gani indi kita magkahadlok sa pagpalapit sa trono sang Dios, sa diin yara ang grasya. Didto magabaton kita sing kaluoy kag grasya nga makabulig sa tion nga ginakinahanglan naton ini.


text:
Send an Instant Message to vahnhelsing Using...
C.I.A.
C.I.A.
C.I.A.
Elite Member
C.I.A.
C.I.A.
Elite Member
C.I.A.
C.I.A.
Senior Member
Nanamilit ako kaninyo nga may luha nga nidagayday
sa sulod ning galamhan nagbakho ug sa luha nagminatay
daw nawad-an ug paglaom samtang ikaw gisud-ong
ang pinitik ning kasing-kasing sa makadiyot mihunong.
Naninguha apan dili paigo, ang kaninyo akong ikadalit,
tinood sa makadiyot makahupay kini sa inyong kasakit,
dili ako makaharong paglantaw sa imong mga mata,
sa kasinatian naaninaw kong mga palad mo niini abunda.
Sa lain lawak nadungog
latagaw akong huna-huna samtang gahangad sa kawanangan,
may dapit nga boot ning kalag maadtoan ug makit-an,
kaanyag nga talagsaon boot ko matilawan ug matagam taman,
ang imong mga hulagway nagpuno sa akong tumang kahinam.
Nahukman kong adtoon ikaw ug sination ang kaanyag,
ngitngit pa dihang milakaw ako ug mipakita na ang kahayag,
dihang naabot ako sa balangay'ng imong nahimutangan,
gibati ko ang kakulba ug matambalan na gayud ang kahinam.
wala ako masayod sa mahimong sangpotanan
boot ko'ng kab-oton damgong hilabihan
giyam-iran man tood kini sa kadaghanan
dili ug nungka maangkon walay purohan.
dili ngil-ad ang mangandoy nga puno sa kahinam,
sa dugay'ng panahon ning damgo nangandam,
apan ning kahiladman sa tinuoray nagduda,
apan angay sukdon ug ipakita ang paninguha.
nalimdan makas-a ug napakyas sa pangandihay,
apan bisan sa pa sa nahiagoman wala nagmahay,
kun
Sayo akong mingbukwas ning lantay bisan sa kaduka,
may bag-ong tahas nga sagubangon alang sa maayong ugma,
makadiyot naghinuktok samtang naglingkod sa katre,
kining pag panimpalad may maayo ba akong maani?
Pil-an na kahigayonan ang milabay ug sa matag paninguha,
miuli nga pakyas, haw-ang ang dughan, huyhoy ang abaga,
may bag-ong kahigayonang makapausab ning kapalaran,
mahimong magmalampuson, modalit ug kalipay ning dughan.
Kaharuhay ang
Milabay na ang dakong unos nga mismo ako ang nagmugna,
gimahayan, ug gisulayan paglimot ang maong pagpakasala,
may mga higayong mahimong magpakabuhong pag usab,
apan hugot kong barogan kining nag inusara kong panaad.
Dili ko na mahimo pang tul-iron ang tanan aron makuhaan,
ang kasakit ug kasamok nga napahamtang ngadto sa uban,
di tiaw ang mga luha nga ning agas tungod ning pagkamaluibon,
giputos sa katam-is ang linglang daw wala'y sama kahalandon.


text: 1Unya miduol ang mga anak nga babaye ni Salphaad ang anak nga lalake ni Hepher, ang anak nga lalake ni Galaad, ang anak nga lalake ni Machir, ang anak nga lalake ni Manases, sa mga panimalay ni Manases nga anak nga lalake ni Jose; ug kini mao ang mga ngalan sa mga anak nga babaye: si Maala, si Noa, ug si Hogla, ug si Milca, ug si Tirsa. 2Ug mitindog sila sa atubangan ni Moises, ug sa atubangan ni Eleazar, ang sacerdote, ug sa atubangan sa mga principe ug sa tibook nga katilingban, didto sa pultahan sa balong-balong nga pagatiguman, nga nagaingon: 3Ang among amahan namatay didto sa kamingawan, ug siya wala mahilakip sa ginsakupan nila nga nagtigum sa ilang kaugalingon sa paghiusa sa pagbatok kang Jehova, sulod sa ginsakupan ni Core: apan siya namatay sa iyang kaugalingong sala; ug siya walay mga anak nga lalake. 4Ngano bang pagakuhaon ang ngalan sa among amahan gikan sa taliwala sa iyang panimalay, tungod na lamang kay siya walay mga anak nga lalake? Ihatag kanamo ang usa ka panulondon lakip sa kaigsoonan nga lalake sa among amahan. 5Ug gidala ni Moises ang ilang gipangayo sa atubangan ni Jehova. 6Ug si Jehova misulti kang Moises, nga nagaingon: 7Ang mga anak nga babaye ni Salphaad nanagsulti sa matarung: sa pagkatinuod ihatag mo kanila ang usa ka pagpanag-iya sa usa ka panulondon sa taliwala sa ilang kaigsoonan ang lalake sa ilang amahan; ug kanila pagabalhinon mo ang panulondon sa ilang amahan. 8Ug sa mga anak sa Israel magasulti ka, nga magaingon: Kong ang usa ka tawo mamatay, ug walay anak nga lalake, sa ingon niana pagabalhinon ninyo ang iyang panulondon ngadto sa iyang anak nga babaye. 9Ug kong siya walay anak nga babaye, nan ihatag ninyo ang iyang panulondon ngadto sa iyang mga igsoon nga lalake. 10Ug kong siya walay kaigsoonan nga lalake, nan igahatag ninyo ang iyang panulondon ngadto sa kaigsoonan nga lalake sa iyang amahan. 11Ug kong ang iyang amahan walay kaigsoonan nga lalake, nan igahatag ninyo ang iyang panulondon ngadto sa iyang kaubanan nga labing haduol kaniya sa iyang panimalay, ug siya ang magapanag-iya niini: ug kini mahimong tulomanon ug mga sugo alang sa mga anak sa Israel, ingon sa gisugo ni Jehova kang Moises. 12Ug si Jehova miingon kang Moises: Tumungas ka niining bukira sa Abarim, ug tuman-aw ka sa yuta nga akong gihatag sa mga anak sa Israel. 13Ug sa diha nga makita mo na kini, igaipon ka usab ngadto sa imong katawohan, ingon sa pagkaipon ni Aaron nga imong igsoon; 14Tungod kay nagmalalison ka batok sa akong pulong didto sa kamingawan sa Sin, sa diha nga nakigsupak ang katilingban, nga ikaw magbalaan unta kanako didto sa mga tubig sa atubangan sa ilang mga mata. (Kini mao ang mga tubig sa Meriba sa Cades didto sa kamingawan sa Sin). 15Ug si Moises misulti kang Jehova, nga nagaingon: 16Himoon unta ni Jehova, ang Dios sa mga espiritu sa tanan nga unod, ang pagtudlo sa usa ka tawo nga magadumala ibabaw sa katilingban, 17Siya nga mogula sa atubangan nila, ug siya nga mosulod sa atubangan nila, ug siya nga magauna kanila sa paggula, ug siya nga magadala kanila sa pagpasulod; aron ang katilingban ni Jehova dili maingon sa mga carnero nga walay magbalantay. 18Ug si Jehova miingon kang Moises: Dad-a si Josue, ang anak nga lalake ni Nun, usa ka tawo nga kaniya anaa ang Espiritu, ug ipandong ang imong kamot sa ibabaw niya; 19Ug ipahamutang mo siya sa atubangan ni Eleazar, ang sacerdote, ug sa tibook nga katilingban; ug hatagi siya sa katungdanan diha nga magatan-aw sila. 20Ug magabutang ka sa imong kadungganan sa ibabaw niya, aron nga ang tibook nga katilingban sa mga anak sa Israel magatuman kaniya. 21Ug siya magabarog sa atubangan ni Eleazar, ang sacerdote, nga pinaagi kaniya siya magpakitambag alang sa paghukom sa Urim sa atubangan ni Jehova: sa iyang pulong manggula sila, ug sa iyang pulong manulod sila, maingon man siya ug ang tanang mga anak sa Israel uban kaniya, bisan ang tibook nga katilingban. 22Ug gibuhat ni Moises ingon sa gisugo ni Jehova kaniya; ug iyang gikuha si Josue, ug gipahamutang siya sa atubangan ni Eleazar, ang sacerdote, ug sa atubangan sa tibook nga katilingban: 23Ug sa ibabaw niya iyang gipandongan siya sa iyang mga kamot, ug gihatagan siya sa usa ka katungdanan, ingon sa gisulti ni Jehova pinaagi kang Moises.


text: 1Oh Dios magmaloloy-on ka kanamo, ug panalangini kami, Ug pasidlaka ang iyang nawong sa ibabaw namo; (Selah. 2Aron pagailhon sa ibabaw sa yuta ang imong dalan, Ang imong kaluwasan sa taliwala sa mga nasud. 3Padayega kanimo ang mga katawohan, Oh Dios; Padayega kanimo ang mga katawohan nga tanan. 4Oh himoa nga ang mga nasud managmaya ug manag-awit sa kalipay; Kay pagahukman mo ang mga katawohan sa matul-id, Ug pagaharian mo ang mga nasud sa ibabaw sa yuta. (Selah. 5Padayega kanimo ang mga katawoha, Oh Dios; Padayega ang tanang mga katawohan kanimo. 6Ang yuta nagahatag sa iyang bunga; Ang Dios, bisan ang atong kaugalingong Dios, magapanalangin kanato. 7Ang Dios magapanalangin kanato; Ug ang tanang mga kinatumyan sa yuta mangahadlok kaniya.


text: 1Apan diha usab ing mga mini nga profeta sa taliwala sa katawhan, maingon nga sa taliwala ninyo aduna usab gayuy mobarug nga mga mini nga magtutudlo nga sa tago magapasulod sa makapadaut nga mga herejia, ug magapanghimakak pa gani sa Agalon nga maoy nagpalit kanila, ug busa magpahimutang sa kalit nga pagkalaglag diha sa ilang kaugalingon. 2Ug daghan ang managsunod sa ilang pagpatuyang sa kaulag, ug tungod kanila pagapasipad-an ang dalan sa kamatuoran. 3Ug tungod sa ilang kadalo kamo ilang panapion pinaagi sa tinumotomo nga mga pulong; sukad pa kaniadto sa karaan ang hukom kanila sa silot wala maghunong, ug ang ilang pagkalaglag wala magkatulog. 4Kay kon ang mga manulonda wala kaloy-i sa Dios sa diha nga nakasala sila, hinonoa iyang gitambog sila ngadto sa infierno ug gibalhog ngadto sa mga lungib nga mangiob aron igatagana hangtud sa pagpanghukom; 5kon ang karaang kalibutan wala kaloy-i sa Dios bisan tuod giluwas niya si Noe nga magwawali sa pagkamatarung kauban sa pito ka mga tawo, sa diha nga gipalunopan niya kadtong kalibutan sa mga dili diosnon; 6kon sa iyang paghimong abo sa mga lungsod sa Sodoma ug Gomorra sila iyang gihukman ngadto sa pagkawagtang ug gihimong panig-ingnan alang kanila nga magkinabuhi nga dili diosnon; 7ug kon iyang giluwas ang matarung nga si Lot nga naguol sa hilabihan tungod sa maulagon nga pagpatuyang sa mga tawong dautan 8(kay ang mga nakita ug nadungog sa maong matarung nga tawo samtang nagpuyo siya uban kanila, sa adlaw-adlaw nakapasakit sa iyang matarung nga kalag tungod sa ilang mga malinapasong binuhatan), 9nan, ang Ginoo mahibalo sa pagluwas sa mga tawong diosnon gikan sa mga pagtintal, ug sa pagbantay nga ang mga dili matarung magapabilin ubos sa silot hangtud sa adlaw sa paghukom, 10ug labi na gayud sila nga nagapahiuyon sa makapahugawng pangibog sa unod ug dili motagad sa langitnong kagamhanan. 11samtang ang mga manolunda, bisan tuod labi pa silang kusgan ug gamhanan, dili man gani mopasipala paghukom batok kanila sa atubangan sa Ginoo. 12Apan kini silang mga tawhana, sama sa walay kabuot nga mga mananap nga nanghimugso sa lonlon lamang kinaiya aron pagadakpon ug pagapatyon, nga nagapasipala sa mga butang nga wala nila mahibaloi— kini sila pagalaglagon gayud unya diha sa mao rang pagkalaglag uban kanila, 13nga magaantus sa kadaut nga balus sa ilang pagpangdaut. Alang kanila ang pagkalipay mao ang paghudyaka sa maadlaw. Sila mga buling ug mga hugaw, nga nanagpanghudyaka sa ilang pagpatuyang samtang anaa sila managkombira uban kaninyo. 14Sila may mga mata nga puno sa panapaw ug dili matagbaw sa sala. Ilang ginahaylo ang maduhaduhaon nga mga tawo. Sila adunay mga kasingkasing nga batid sa kadalo, kaliwatan sila nga tinunglo! 15Sila mitalikod sa matuod nga dalan ug nanghisalaag; sila nagasunod sa agi ni Balaam nga anak ni Beor, nga nahigugma sa suhol gikan sa pagkadili matarung, 16apan nga gibadlong siya tungod sa iyang kaugalingong kalapasan; ang amang nga asno militok sa tawhanong paningog ug misumpo sa kaboang sa maong profeta. 17Kini sila maoy mga tuboran nga walay tubig, ug mga gabon nga pinalid sa unos; alang kanila gitagana ang labing mangiob nga kangitngit. 18Kay sa magalitok silag mga pinaburot nga kakawangan, pinaagi sa maulagon nga mga pangibog sa lawas, ilang ginahaylo ang mga tawo nga bag-o pa lamang nga nga nanagpakaikyas gikan kanila nga nagakinabuhi sa kasaypanan. 19Sila magasaad kanilag kagawasan, samtang sa ilang kaugalingon sila mga ulipon nga iya sa pagkadunot; kay ang tawo ulipon man sa bisan unsa nga makabuntog kaniya. 20Kay kon tapus sila makaikyas gikan sa mga kahugawan sa kalibutan pinaagi sa ilang kahibalo sa atong Ginoo ug Manluluwas nga si Jesu-Cristo,— kon tapus niini sila magapusgapos pag-usab diha kanila ug pagabuntugon, ang ulahing kahimtang nila labi pa unyang mangil-ad kay sa nahauna. 21Kay alang kanila maayo pa lamang unta hinoon nga wala sila mahibalo sa dalan sa pagkamatarung kay sa motalikod sila tapus mahibalo niini,— motalikod gikan sa balaang sugo nga gitugyan kanila. 22Sila hingmatud-an sa tinuod nga sanglitanan nga nagaingon, “Gibalikan sa iro ang iyang kaugalingong suka; ug tapus madigo ang anay, sa yanang mobalik siya sa paglunang.”