text:
OPINYON (TSK...TSK...TSK...)
TSK...TSK...TSK...Ni:
Lando Aparece
Ang Syudad Sa Tagbilaran Karon
KINING talagsaon ra lagi makatugbong sa siyudad sa Tagbilaran
gigamhan akong midayeg sa daghang nindot nga talan-awon nga wa
nako makit-i niadtong nanglabayng katuigan.
Dako ang nahimong kausaban sa siyudad. Kusog jud ang pag-uswag
sa Tagbilaran!
Atbang sa may Integrated Bus Terminal sa Dao mikatap ang daghang
balay-patigayon.
Adunay mga tindahan sa mga utanon, mga nagkadaiyang prutas
isdaan, karnehan, display sa mga panapton ug ukay-ukay,
sari-sari store ug mga barato apan disente nga mga kan-anan.
Sa unahan nagbuntaog ang Island City Mall nga kanunayng gidugok
sa nagbahang mga konsumidor.
Atua didto halos ang tanang palaliton nga atong gikinahanglan.
Paingon sa dountwon malabyan ang dako kaayong Tagbilaran City
Hall.
Nagpuk-ong kini sa haluag nga luna sukwahi sa kanhing puwesto
nga hiktin ngilit sa dagat.
Daghang mga dakbalay ang nagbarug nga gigamit nga opisina, alang
sa patigayon ug mga apartment.
Gani ang kaniadto naglubog nga edipisyo sa Agora nga gitawag ug
“White Elephant” karon giugmad na ug nahimong sentro sa negosyo.
Hapsay ang agos sa trapiko diha sa limpyo nga kadalanan. Gani
talagsa rang mabati ang busina sa mga sakyanan timailhan nga
disiplinado ang mga drayber sa ilang pagbiyahe sa siyudad.
Daklit ako nahisagmuyo. Kining tanan nga akong nakita ingon sa
wa hatagi ug bili sa pipila ka mga molupyo sa Tagbilaran.
Sukwahi ang atong madungog nga yawyaw sa mga sibya sa radio ug
mga komentaryo sa mantalaan.
Adunay pudyot sa mga Tagbilaranon nga nagsige ug panaway,
pamasangil ug pangataki sa mayor nga kuno daghang kahiwian ang
gihimo sa administrasyon.
Kining mga tawhana daw wa mahimuot sa paglambo sa siyudad. Di ba
kaha kining mga tawhana mga sinuholan sa mga ambisyosong
politiko nga nagdamgong mopuli sa pwesto ni Mayor Dan Lim sa
tuig 2010? Tsk…. Tsk…. Tsk….
Basin baya kon kining pagpangguba nila sa kredibilidad sa Mayor
ug mosumbalik hinoon ngadto kanila.
Aw, ato lang paaboton ang linugdangan niini.
Rebentador
Desyembre 21, 2008
BISAN sa kadaghan sa mga panghitabo nga mugna sa rebentador,
makalibog jud nga huna hunaon ngano nga padayon man ang atong
paggamit niini.
Niining umaabot nga pagsaulog nato sa Pasko daw ato nang matagna
ang sangputanan.
Magbalik-balik ang senaryo. Sama sa nangaging katuigan atong
nasud-ong ang makaluluoyng kahimtang sa mga angol didto sa mga
tambalanan.
Aw, sumala ba nakakita man kamo sa mga biktima nga milagpot ang
mga mga tudlo sa kamot, kalawasan napaso, mata misulpot, kamot
napungkol, nawong dili na mahitsura kay naigo sa pabuto.
Dili tiaw ang kakusog sa pwersa niining bag-ong matang sa mga
rebentador. Hadlok pamation ang kalanog sa pinaka-paka sa
modernong klase sa eksplosibo.
Diri sa among lungsod, bisan tuod semana pa una ang Pasko
alingisig nang pamation ang butobuto sa palibot.
Dunay gabii nga maayo untang ihinanok apan kalit kaming
mahipugwat kay dunay sipa nga buto sa among nataran.
Sus, pagkasakit pamation sa atong dawunggan ang lanog gikan sa
Judas belt, bawang ug triangle.
Naa pay superlolo ug whistle bomb nga managhoy una sa dili pa
moulbo. Basta, hasul lagi nga patalinghugan.
Ang taga syudad tingali dili sab mahiluna panahon sa kagabhion.
Subra ka alingugngog ang ilang kalikupan.
Diha ra bay panahon kaniadto nga samtang nagdibal ang butobuto
sa nagkadaiyang matang sa rebentador, ang mga adik namusil usab
sa mga tawo.
Dunay naksabsan ug kinabuhi sa maong sitwasyon. Sa pagkatawo sa
Mesiyas didto sa Betlehem mokapin sa dos mil ka katuigan ang
milabay, mingaw ang dapit.
Balaanon ug solemne ang kahigayonan. Gihulagway kini sa awit
Silent Night, Holy Night.
Karon, sultihi ko kon unsay relasyon sa Pasko ug sa rebentador!
Trabaho sa DENR pagpanalipod sa kalikopan aron masiguro nga
luwas kini sa polusyon.
Karon panahon sa Pasko ug Bag-ong Tuig uso kaayo ang mga
fireworks. Hinumdomi nga kining maong matang sa pagpabuto ang
aso niini makadugang sa polusyon ug ingon man sa global warming.
Hagit ngadto sa DENR nga mopakanaug sila og kamandoan nga
magdili sa mga fireworks ilabina atol sa Pasko ug Bag-ong Tuig.
Gawas nga makatabang kini sa pagpanalipod diha sa kahanginan,
makalikay usab kini sa disgrasya niadtong mga tawo nga mabuthan.
Angayan magpirma og kasabutan ang DENR, DOH ug ingon man tanang
lokal nga kagamhanan alang niining maong tumong.
Kining tagsulat manghinaut sa usa ka Malipayong Pasko ug
Bulahang Bag-ong Tuig 2009!
Way rebentador ha!
MIRISI !!!
Desyembre
14, 2008
KANIADTONG nagsingabot
pa ang Dream Match ni Manny Pacquiao batok Oscar de la Hoya kita
nakasinati sa gibuhiang mga analisis, pagtutimbang ug komentaryo
gikan sa media.
Sagad ra ba jud sa
atong nasagap nga way porsento sa pagdaug ang atong idolo.
Hinoon, ngilngig man jud ug record ang Amerikano Mehikanong
boksidor.
Gawas pa nakabaton
siyang bentaha sa gitas-on balig upat ka pulgada. Ang kawhat sa
kamot laing pabor ni Oscar.
Diri sa among lungsod
daghan ang nanghagit og pustaanay. Kang Oscar de la Hoya sila.
Gani aduna pay logro.
Kausa niana misuway kog patin aw sa nanagpundok nga mga sugarol,
mga sigurista.
Ako silang giingnan
nga si Manny aduna usab ing bintaha. Una, siya maoy hari sa
pound for pound sa tibouk kalibutan.
Gawas sa bug at nga
kumo magpusot-pusot pa sa kadaghan. Ikaduhang bentaha mao nga
bisan ug mibug at ang iyang timbang nagpabilin ang kapaspas sa
iyang lihok.
Butang nga maglisod si
de la Hoya pag-agpas. Way mituo nako. Ako ra batok usa ka gatos.
Bisan diay didto sa
Amerika daghang Pinoy ang didto mipusta kang Oscar de la Hoya.
Sus, naunsa na man
kini? Tungod sa paniguro lagi ilang gikalimtan ang paglaban sa
atong kaliwat.
Tungod sa kwarta ilang
gisalikway ang nasyonalismo ug ang pagmahal sa katagi nasud nga
nakig away aron makahatag ug dungog sa Pilipinas.
Domingo, adlaw sa
kombati. Gikan sa round 1 paingon sa pag undang sa round 8
kontrolado ni Pacman ang away.
Luoy kaayo si Oscar de
la Hoya kansang lawas midawat sa kastigo sa nagpungasing mga
kumo nga midapat sa nagkadaiyang bahin niini.
Kon wa pa undanga sa
reperi ang away hayan mohawok sa canvass ang Golden Boy sa
boksing.
Nan karon unsa man?
MIRISI!
Makaayo sa nasud ang pag-oktaba sa piniliay
Nobyembre 30,
2008
ADUNAY posibilidad nga
maoktaba ang eleksyon presidensyal sa tuig 2010. Alang sa mga
ambisyoso nga magpresidente, sa nasud o kaha magbise-Presidente
mag senador ba kaha hinoon dili maayo kining maong balita.
Apan alang sa giuhaw
nga katawhan nga gisumhan nang mamati sa mga bakak nga mga saad,
daw dagkong lusok kini sa uwan nga gihangop sa yutang gipagba sa
hataas nga hulaw.
Binilyon ka salapi nga
gastohon sa presidensyal nga piniliay nga igahin ngadto sa
Commission on Elections.
Idugang pa niini ang
kantidad pagpalit sa mga kahimanan tumong sa pagpakgang kuno sa
panikas sa proseso.
Idugang pa gayod ang
binilyon gihapon nga andamon tumong sa pagpadaug sa mga
kandidato sa administrasyon.
Sus, kon kining bulto
sa salapi ibubu pa pagtukod ug mga proyekto ug mehuras alang sa
panginabuhian hayan makahaw-as kita gikan sa naghingaping
kapit-os tingali makabayad kita sa dagkong mga utang; tingali
dili na magpas-an ug daghang buhis ang katawhan; tingali dili
manglangyaw ang atong mga paryente nga mahimong biktima sa
pangabuso sa hayop nga agalon; tingali makakaon ug maayo ang
atong mga anak, magsapot ug disente ug makaiskuyla ug tarong;
tingali malinawon ang pagpuyo sa katawhang Pilipinhon.
Maayo pa nga ipadaplin
una ang personal nga interes sa mga ambisyosong politiko.
Atong segurohon karon
kon unsay makaayo sa katawhan kinsa sulod sa dugayng panahon
gihikawan sa binuotan nga pangalagad.
Kitang katawhan
kinahanglan nga dili na magpasagad. Kon maoktaba ang piniliay sa
2010 magpasabot nga lugwayan ang termino sa kasamtangang
namunoan.
Nindot ni kay dili
masugamak ang nasud s kaguliyang nga sagad sugniban sa mga
pilderong kandidato nga dili moangkon ug kaparotan.
Posible maundang ang
pangurakot kay dili na man makagasto ang naas poder.
Pabor kini sa katawhan sanglit makapaabot na man kita ug
tinarong nga matang sa serbisyo gikan sa nahimatongon nga mga
opisyales sa kagamhanan.
Ang
mga sipsip
Nobyembre 9,
2008
ANG pulong sipsip
Tinagalog. Sa binisaya nagkahulogan ug supsop. Ang bata nga
nagsupsop sa totoy sa inahan nagkinahanglan ug gatas aron
paghingilin sa kagutom.
Ang alimatok nga
miukob sa kabaw nagsupsop sa dugo aron pagtagbaw sa kahangol
niini.
Ang manogimpo
(parisitic fungi) nga mitapot sa kahoy nagsupsop sa duga aron
mabuhi.
Ang tawo nga sipsip
mosupsop sa tanang kaayohan nga anaa sa iyang agalon.
Kwarta, sapot, pagkaon ug bisan unsa na lang paghatag og
katumanan sa iyang pangandoy ug kapritso.
Ug siya mobuhat gayod
sa tanang malimbungong pamaagi aron pagdani sa pagsalig sa iyang
amo.
Ang mga sipsip sagad
nimong mabantayan diha sa poder sa mga politiko. Tungod kay
batid lagi sa mga tiknik pagkombenser ug pag-ulog-ulog sigurado
nga sila makatagamtam sa pagpangga ug pagsalig.
Ang politiko nga
nalingla sa plastik nga gawi mopiyal apil na ang mga impormasyon
kabahin sa mga paninguha sa pangatungdanan.
Ang mga sipsip seloso.
Dili sila makatugot nga adunay mga tawong hatagan og atensyon sa
ilang amo.
Kadtong mga dikit sa
ilang agalon mabiktima intawon sa mga pagdaot ug intriga.
Gub-on nila kutob sa mahimo ang kredibilidad aron sila maoy
magpabilin nga bililhon.
Silabon ra ba panahon
sa piniliay mahibaw-an na lang nga wa sila mosuporta sa mga
kandidato sa ilang agalon.
Labaw nga hapdos
palandungon nga wa gani sila mobotar mismo sa tawong ilang
nautangan sa daghang kabubot-on.
Sus, mat-an pas pukot
kining mga tawhana. Mga gradwado sa SIPSIP University.
Busa kamong mga politiko himbisi ug aninawa gayod pag-ayo ang
kalidad sa mga tawong naa’s alirong.
Siksika sa makadaghan
kon espeso ba gayod sa ilang lealtad. Basin baya sa kaulahian ug
tition lang pagsupsop ang inyong dugo niining mga modernong
DRAKULA sa katilingban.
Tsk… tsk….tsk…
Makapakitbi sa Atay nga Gukod
Nobyembre 2, 2008
Sa miaging Byernes petsa 24 kaming magtiayon miadto sa
Tagbilaran aron paghapit sa gipuy-an sa bag-ong minyo namong
anak didto sa Dao ug adto na kami manukad paingon sa barangay
Banban lungsod sa Dimiao aron pagtambong sa bunyag sa among apo
sa mosunod nga adlaw.
Normal ang dagan sa Rimon Transit nga among gisakyan hangtud sa
lungsod sa Carmen.
Human sa dugay nga pagparking niini mipadayon ang among
pagbiyahe. Apan niining higayona nausab ang dagan sa behikulo gikan sa ordinaryo
ngadto sa pagkahinay kaayo nga sa nagbaklay kami.
Nagbagotbot ang mga pasahero. Abi namo og dunay depekto ang
makina sa Rimon Transit kay luya man ang dagan niini.
Kaha gipugos lang pagpabiyahe sa tag-iya, pangijawat lagi. Aw wa
tay mahimo magpiyong-piyong na lang.
Sayo ug diyutay sa Cabacnitan, lungsod sa Bilar, gitay-og kami
sa kahikugang. Kalit lang mibulhot ang sakyanan sa makusog nga pagdagan.
Naghagoros kini ingon sa mapintas nga kabayo nga nakabuhi gikan
sa kwadra. Sa among luyo nagsingabot na diay ang Clyn Transit No. 114-G nga
na1gbadyong sa tumang katulin.
Mao diay kini ang gipasabot sa drayber sa Rimon. Ug nagsugod na
sa karera. Nagpuli-puli ang pwesto sa duha ka sakyanan usahay maulahi depende
kon mopik-up ug pasahero sagad magtapad sa kalasada naghagoros sa tumang
kapaspas.
Ang kaganinang yagobgob sa hinay nga dagan nahilom na ug maoy
mihulip ang negatibong panghuna-huna sa tanan.
Sus kon mosipyat uroy makaabot ba kahag ospital ang mga
sumasakay. Tsk .. Tsk….
Naulahi ang among gisakyan sa Clyn sa pagbahada sa lasang, Bisan
pa sa kalisod sa nagliko-likong agianan wa mausab ang timpo sa ginukdanay.
Sa unahan dunay multicab nga bulok asul ang pintura. Nahikurat
pag-ayo ang drayber kay miovertake man ang Clyn bisan sa kahagip-ot sa lugar.
Miaksyon usab ang among gisakyan apan nabalda kay naniyabaw
tanan sa kalisang.
Mibahad kami nga manganaog kon dili moundang ang nagmaneho sa
kabuang niini.
Taym una pa, kamong tag-iya ug sakyanan nganong gitugotan man
ninyo nga magduwa-duwa ug gukod ang inyong mga drayber?
Kon makadisgrasya simbako madugmok pa ang inyong trak ug magbago
pa kamo sa dakong tulomanon sa mga biktima.'
Nganong duna may ginukdanay sa sakyanan, ang matag trak
depasahero adunay gitakdang oras sa pagbiyahe sa ato pa dunay nangawat ug
panahon niini.
Hangyo lang sa mga otoridad sa LTFRB hatagi kuno ug atensyon
kini aron pagpakgang sa mga aksidente sa kadalanan.
Sa laing bahin magpasalamat kami nila ni Pare Boy Mare Bening
Ometer ug sa tanang taga Banban sa inyong mainiton nga pag-amuma sulod sa duha
ka adlaw nga pag-istar sa inyong barangay.


c: text/html

text:
Speech of
Mar Roxas
At the 2016 Presidential Dialogues of the Makati Business Club
Fairmont Hotel, Makati City
[This is an Ilonggo translation of the speech delivered in March 30, 2016]
Chairman Ramon del Rosario sang MBC kag mga katapo sang Makati Business Club sa pagpanguna nanday–Vice Chairman Jaime Zobel, Doris Ho, Gigi Montinola, Guillie Luchanco
Subongman sa pamunuan sang MAP, President Perry Pe–maaayo ka pa, Perry, presidente ka na. [Tawanan at pamalakpak] Ano ang tunog? Manami man bala pamatian?–”President Perry Pe.”
Vice President Marife Zamora; immediate past president Popoy del Rosario; Noel Bonoan, isa sa mga direktor; kag siyempre ang masami guinakabig sang MBC kag MAP nga importante nga miyembro sang ila liderato , Cora dela Paz. [Pamalakpak]
madamo ako sang nakita nga mga abyan kag miyembro sang pamilya sa mga tumalam-aw. [Pamalakpak] Madamo guid nga salamat sa inyo oras.
Mga kaupdanan ko nga nagatrabaho sa gobierno…. luyag ko lang tamyawon ang isa ka tawo nga nakatrabaho ko sa malawig nga tion sa ehekutibo, sa mga adlaw ko sa DTI kag sang damlag lamang sa administrasyon Aquino–Secretary Greg Domingo nga kaupod naton karon. [Pamalakpak]
Japanese Ambassador Ishikawa-san, bugal namon nga yari ka dire. [Pamalakpak]
Sa mga executive directors sang MBC kag MAP; Peter Perfecto sang MBC, kag Arnold Salvador sang MAP; sa iban pa nga miyembro sang liderato sang Makati Business Club kag sang MAP; friends, ladies, and gentlemen:
Maayo nga hapon sa inyo nga tanan, kag salamat nga yari kamo dire subong nga hapon.
Nahatagan ninyo ako ang bugal kag kabakud. Sa pagbanta ko ako ang ulihi nga humalambal sa sini nga serye, bangud siling ni Ramon , alphabetical kuno. Gani pagdumdom ko, puno na ang ballroom, pati na ang lamesa , nabatian na nila ang mga nakaligad nga speakers- rason nga wala pa guid sila makumbinse. Nalipay ako nga yari kamo nagahulat agud makumbinse,. [Tawanan, pamalakpak]
Malawig kag mabudlay ang akon pagpanumdom sa igapahayag ko subong nga hapon. Ini ang makabig nga homecoming man para sa akon. Nakatrabaho ko ang madamo sa inyo. Nagtrabaho kag nagpangabudlay ako sang nagpangalagad sa DTI, DOTC, bilang senador, congressman kag sang nagligad lamang bilang miyembro sang DILG. May hambalanon, isa sa pinakamabudlay amo ang balikan ang mga tawo nga kilala mo sang tuman. Ini ang rason nga may magamay ako nga pagpang-alang-alang sa pagpakigbahin sa inyo sini nga sesyon.
Apang ang nagsulod sa paminsaron ko amo ang realidad nga yari ako dire apisar nga kilala niyo na ako sa malawig nga tion, yari ako sa pagkamatuod bilang aplikante sa trabaho. Kag sa sini nga kaangtanan, nagapakighinun-anon ako sa inyo subong nga sesyon.
Ang inyo desisyon indi tuman ka lain sa desisyon nga guinahimu sang isa ka investor natuhoy sa Pilipinas. Ini man ang rason nga nagapatigayon kita karon sang investor’s forum. Nahibaluan ninyo ang tanan natuhoy sa Pilipinas. Naga-operar kamo dire sa pungsod. Dire kamo nagakita. Dire kamo nagapatigayon sang inyo trabaho , ang inyo propesyon kag ang inyo negosyo naga-operar sa pungsod. Kag karon, guinapakig-angutan ninyo ang mga nagahandum nga mangin masunod nga CEO sang inyo kumpaniya, kag para sa pungsod.
Kamo ang may papel sa sini nga hampang. Tanan kamo ang nag-invest dire. Ang inyo manggad, ang inyo investments, ang inyo kumpaniya, ang inyo stakeholders ang lunsay nakadepende sa inyo desisyon kag inyo pagapilion. Kag sa paggamit sang venture capital phrase, ang pungsod karon ang nakalampuwas na sa paggamit sang “diaper” padulong sa “short pants”.Kag ang palamangkutanon para sa aton nga isa ka nasyon, ” Paano kita makalampuwas naman sa paggamit sang short pants padulong sa long pants kag sin-o ang pinakamaayo nga tawo nga magadala sa aton sa sini nga transisyon.
Ang problema sa pag-ilis sang diaper padulong sa short pants ang tuman ka lain naguikan sa problema nga aton atubangon agud makasuksok sang long pants. Luyag naton nga makaupod man sa hampang sang mga higante nga tawo.
Madamo kita sang nabaton nga mga kadungganan kag pagkilala naguikan sa nagkalain-lain nga pamusod sang kalibutan. Kun inyo lantawon sa konteksto sa diin kita naga-operar, ang guinatawag anay nga Sick Man of Asia, daw kasubong nga kita mga may aro okon indi makasunod sa dalagan sang mga kaiping naton nga industriyalisado nga nasyon.Guintawag kita nga ” gang nga indi makatira sang diretso.” Guintawag kita nga ” mga tawo nga wala nagaisol sa oportunidad,” “Keystone Cops.” Sa mas elegante nga bansag, Ang mga ekonomista nagtawag sa pungsod nga “event rich”– manggaran sa mga hitabo kaangay sang kudeta , paglupok sang bulkan, linog, tsunami, bagyo, kinagamo sa pulitika kag madamo pa.
Apang yari kita, anum ka tuig ang nakaligad. Ang anay guinbansagan Sick Man of Asia ang karon Asia’s Bright Star na. Indi lamang ini simple nga headline. Ini guinasuportahan sang nagkalain-lain nga assessments sang international agencies. Kag bisan sa aton kaugalingon, kun lantawon naton ang book of accounts, mahambal naton nga amat-amat na naton naangkon ang progreso.
Agud padayunon ang analohiya sang Sick Man of Asia, wala na kita karon sa emergency room, wala na sa ICU. Nakaguwa na kita sa ospital, kag yara na sa estado sang pagpaayo kag pagtuon halin sa paglakat padulong sa pag-jogging kag pagdalagan. Kag kun inyo lantawon ang iban pa nga mga assessments, ang vital signs sang pasyente ang nagaayo naman. Ang aton unemployment rate ang nagatapak sa 5.8 percent, pinakamanubo sa sulod sang 10 ka tuig. Ang average GDP sa nakaligad nga 6 ka tuig ang yara sa 6.2 porsyento. Nag-umwad naman kita sang 40 slots naguikan sa 87 padulong sa 47 base sa World Economic Forum, kag Global Competitiveness Index. Transparency International Corruption Perceptions Index–134 pakadto sa 95, kag iban pa. Aminado ako nga tuman kamo ka pamilyar sang sini nga impormasyon.
Ang ini nga outline sang akon mga guinhambal sarang ninyo makita sa amon website agud inyo malantaw ang mga datus nga guinasiling ko.
Apang ang pinaka-importante, ang numero sang out-of-school youths ang nagnubo naguikan sa 2.9 milyon padulong sa 1.2 milyon sang tuig 2015. Ang Self-rated hunger ang nagnubo naguikan sa 23.4 porsyento , malapit sa 1/4 sang aton populasyon padulong sa 11 porsyento , nga katumbas halos sang 1/10 sang aton populasyon.
Ang pamangkot, paano naton ini himuon? Wala ini natabo pinaagi lamang sa milagro. Wala ini natabo sa isa lamang ka pisok sang mata. Ini ang tingob naton nga guintrabaho agud ipahamtang ang maayo, matinlo, kag disente nga gobierno sang 2010. Kag ini nga gobierno, nagasandig sa matuod nga prinsipyo sang maayo nga pagdumala sang Daang Matuwid, ang naghatag kusog sa pribado nga sektor agud maangkon ini nga mga kadalag-an.
Padayon kita sa analohiya sang pasyente, paano naton ini nahimu? Sa pagkamatuod may yara sang mga upang sa mga sangay sang aton pungsod. Ang guinhimu naton amo ang pagkakas sini nga mga upang agud mapaguwa ang kaayuhan kag dinamismo ninyo, ang pribado nga sektor, agud nga kamo ang makapanguna sa pagdabong kag pag-umwad sang aton pungsod.
Ano ini nga mga upang? Una ang korapsyon. May tuman ka bakud nga polisiya batuk sa korapsyon nga guinplastar. Ang anay Ombudsman nga indi tuman ka anti-corruption ang napilitan nga mag-resign. Ang anay Chief Justice sang Korte Suprema nga nagbinutig sa iya SALN accounts ang napwersa man nga magbiya sa pwesto, Mga senador nga sa karon nagaatubang sang kaso kag nagahulat nga mahusgaran sa hukmanan. Mga kongresista, gobernador, kag madamo pa.
Luyag ko lamang nga ibasura sa sini nga punto nga may pinili ang aton hustisya. Bangud kun inyo lantawon sa mga records sang Ombudsman, subongman sa Sandiganbayan, wala sang guinhungod nga tuyuon sa mga indi miyembro sang partido Liberal. Sa pagkamatuod, madamo sang miyembro sang Liberal Party nga nangin sentro sang kampanya sang gobierno karon batuk sa korapsyon. Wala sang lugar para sa korapsyon sa diin man sa pungsod nga nagatuyo nga mag-umwad kag luyag ang modernisasyon. Kag ini ang maayo nga sulundan, maayo nga polisiya sa aton plataporma.
Paano naton ini nahimu? Well, isa sa mga upang amo ang limitado nga resources okon manggad. Ang guinhimu naton amo ang pagdihon sang fiscal space, guinpadabong naton ang ekonomiya- guinapadabong ninyo ang ekonomiya, natigayon naton nga mapatin-ad ang ekonomiya bangud sa matinlo nga liderato sa ibabaw. Guinpa-ayo naton ang mga pagtinguha sa pagkolekta sang buhis. Nahibaluan ko nga may nagkalain-lain nga opinyon natuhoy sa nagapungko karon nga BIR commissioner, apang yari ang mga pamatuod: Naguikan sa 12.2 porsyento nga tax collection effort, nagsaka kita sang nagligad nga tuig sa 13.7 porsyento. Indi man ini tuman ka daku , apang ang 1.2 bilyunes pesos nga GDP , nga kapin sa 14 trilyunes pesos sa akon kalkulasyon ang katumbas sang 210 bilyunes pesos nga additional resources nga sa karon nagamit naton para sa social services, para sa inprastruktura kag iban pa nga kinahanglan sang aton pungsod. Agud nga ang 1.2 porsyento nga differential ang mabutang sa matinlo, ang maayo nga tax collecting effort ang nagresulta sa pag-angkon sang 260 bilyunes nga kolekyon sang buwis kada tuig kag karon guinagamit para sa kaayuhan .
May yara kita sang tuman ka ayo nga debt management rason nga ang guinabayaran nga interes nga nagakihad sang 25 porsyento sang aton pondo ang napanubo na karon sa 13 porsyento. Sa liwat, ang 12 percentage points sang 3 trilyunes pesos nga budget ang katumbas sang kapin 360 bilyunes pesos. Bangud sa maayo nga pangginobierno, kag bangud sa maayo nga pagpadalagan sang ekonomiya, napanubuan ang interes nga guinabayaran sa international kag domestic banks kag ang naggiya agud makatipon sang iban pa nga resources kag mapartenisir ini sa maayo nga paggasto. May mga sala nga prayoridad- ini amo ang isa pa sa mga upang . Sala nga prayoridad ang guinatutukan anay sang gobierno. Ano ang aton guinhimu? Nag-invest kita sa aton isahanon kag pinakadaku nga resource nga amo ang tawo. Ang aton pumuluyo amo ang nagahulag agud mapatin-ad ang aton ekonomiya kag sila sa pagkamatuod amo ang nagtuga sang dugang nga balor sa pagsulong sang aton ekonomiya. Gani nagpangapital kita sa aton pumuloyo. Paano naton ini guinhimu? Sa edukasyon, guinsolusyunan ang kakulangan sang hulot- klasehan, manunudlo, libro , lamesa kag bangko.
Bilang katalogo sa mga butang nga ini sa pagtakop sini nga tuig makatindog na“ ang 184 mil ka mga hulot klasehan sa palibot sang pungsod.Ini ang matuod. Kada isa sa mga ini ang naka-geotagged, kada isa sa mga classroom nga ini ang pagagamiton. Kadamuan sa mga ini ang karon guinagamit na sang aton mga kabataan agud makatuon sang ila leksyon sa eskwelahan. Tuyo naton mag empleyo sang 274 mil ka manunudlo. Sa pagsugod sang sini nga tuig, 214 mil na ka manunudlo ang guin-hire sa serbisyo. Aton paminsaron nga kun diin man sa inyo kumpaniya ang mag-empleyo sang amo sini ka damo nga tawo sa sulod sang lima ka tuig. Ini pat-ud ang magatuga sang transpormasyon sa inyo organisasyon agud magtudlo sang leksyon nga kinahanglan sang mga kabataan agud mangin produktibo nga miyembro sang aton ekonomiya.
Nagpangapital man kita sa physical infrastructure kag sa pagpabakud pa sang pungsod. Nadumduman ko sang 2009,2010 ,ang kabug-usan nga capital expenditure outlay sang gobierno ang kapin sa 170 bilyunes pesos. Sang nagligad nga tuig 2015 , ini ang nagtapak sa 580 bilyunes pesos-times three. Sa subong nga tuig 2016, ini ang naglab-ot na sa 800 bilyunes pesos-times five. Ang tanan nga ini natigayon nga wala sang pagsaka sa utang bilang porsyento sang ekonomiya. Natigayon nga wala guinpataasan ang interest rate bilang porsyento sang aton kabug-usan nga budget. Ang pagsara sa mga buho, pagtuga sang fiscal space , maayo nga pagdumala sa gobierno kag ekonomiya ang naghimu sini nga fiscal space sa diin mahimu naton ipalapta ini nga mga resources sa mga lugar nga sarang makahatag sang daku nga balor okon kita para sa aton pungsod. Kag ini ang para sa aton pumuloyo subongman sa physical infrastructure.
Ini tanan ang halimbawa sang guinhinalaan sang nakaligad nga lima ka tuig. Kag ang rason kun ngaa guinahambal ko ini sa inyo bangud indi kaangay sang iban nga kandidato, isahanon lamang ako nga kandidato nga nagahambal sini okon nagatindog sa plataporma sang continuity. Ipadayon. Sa nakaandan, tagsa ka tion sang eleksyon ang guinahambal, islan! kakason! pahalinon! Wala ako makahibalo sang translation sini sa Ingles gani mabudlay. Remove! Kag para sa aton mga dumuluong nga bisita,Kick them out , kag kun ano pa, tama? Apang kita sa Daang Matuwid nagadalagan sa plataporma sang continuity, sang pagpadayon.” Gani importante nga ikaw kag ako nakaintindi kun sa diin kita naguikan,kun paano kita nakalab-ot sa kun diin kita subong. Bangud ini ang aton guinapatihan. Ini amo ang aton ulupod nga guintrabahuan sa nakaligad nga lima ka tuig, kag ini amo ang aton guinhandum. Ini amo ang mga prinsipyo nga guinahandum naton nga ipadayon.
Apang indi pa ini ang kabug-usan. Ang palamangkutanon sa inyo pinsar karon “Okay, Mar, guinhambal mo sa amon,diapers padulong sa short pants,paano kita makaabot sa long pants?”
Amo ini ang aton pagahimuon. Himuon naton ini pinaagi sa pagpadayon sang pag-umwad sang ekonomiya. Padayunon naton ang pagtin-ad sang ekonomiya base sa tatlo ka pondasyon:Una amo ang sa manufacturing. Manufacturing ang nagabug-os sa kapin 30 porsyento sang aton GDP. Nagapati ako nga kinahanglan naton ini nga padakuon pinaagi sa pagganyat sang dekalidad nga trabaho nga karon nagapangita sang mas maayo nga lugar ikumparar sa kun sa diin kita subong.
Sang nagligad nga adlaw lamang, yara ako sa isa ka paktorya sa Porac Pampanga nga SuperL nga may 10,000 ka mga empleyado. Bag-o lamang sila nagkadto dire sa aton. Nakita nila ang halimbawa sang isa sa mga kumpaniya nga pamilyar sa akon bangud ako kag si Greg , sang upod pa kami sa BOI, naimbitahan namon sila ,Luen Thai, nga may kapin 60,000 ka empleyado. Gani ini nga kumpaniya nga kakumpetensiya nila sa China,nakita ang tikang ni Luen Thai. Nag-imbestigar ang mga ini, nagkadto sa pungsod apat ka tuig na ang nagligad. Karon, 10,000 na ang ila empleyado. Ang bulanan nga kantidad, ang bulanan nga kwarta nga nagakadto sa lokal nga komunidad sang Porac ang nagalab-ot sa 150 milyunes pesos.
Ang akon punto, nahimu na naton ini sadto, mahimu ta ini liwat. Makapangita ang mga kumpaniya sang maabi-abihon nga klima para sa ila. Malipayon sila nga yari sila dire, kag sa pagkamatuod naga-agda pa sang ila suppliers nga magkadto kag updan kita dire.
Daw imposible pamatian ang minilyon ka trabaho-apang indi ini mabudlay. Ang guinatos ka kumpaniya nga may linibo ka empleyado nagakahulugan sang minilyon nga trabaho. Sa akon paglantaw mahupos lamang ini malab-ot kun magpabilin kita sa aton naumpisahan , padayunon naton ini.
Turismo. Sa pinakaulihi nga istatistika sang aton turismo, kapin sa 5.2, 5.4 milyon ka turista ang nagbisita sa pungsod. Nagapati kita nga madoble naton ini sa 12 milyun ka turista sa masunod nga anum ka tuig. Ang plano nga guintingob ni Sec. Mon Jimenez ang nagakinahanglan sang kapin 65 bilyunes pesos nga capital expenditures sang pribado nga sektor para sa mga hotel, restaurant, kag iban pa , sa diin kinahanglan lamang sang gobierno nga ipadayon ang paggasto sini sa inprastruktura agud nga ang mga dalanon, pier, airports, kag iban pa nga importante nga inprastruktura nga makabulig sa pumuluyo sa bug-os nga pungsod ang mabutang man sa lugar.
Sa katapusan, sa agrikultura. Ang agrikultura amo ang pinakadaku nga elepante sa hulot. Nahibaluan naton ini tanan kag nakabenepisyo kita tanan naguikan sa mga produkto sa agrikultura. Apang, ang agrikultura amo ang isa sa mga lugar nga pinaka-imol sa bug-os nga pungsod.
Ano ang sekreto sa agrikultura? Paano naton buhion ang agrikultura? Magahambal ako sang magamay lamang sa porsyon nga kun paano, apang sa nakaandan, padabungon naton ini nga ekonomiya pinaagi sa pagtutok sa tatlo ka areas. Pasangkaron naton ang bag-o nga kuluhaan sang economic activity. Buhion naton kag hatagan kusog ang mga low-growth sources, kaangay sang agrikultura; ang anay low-growth ang sarang naton mahatagan sang kabuhi sa masunod nga pamaagi.
Ang importante amo nga kun paano naton ini pagahimuon. May lima ka elemento nga tuman ka athag sa akon panumduman. Una, kinahanglan naton padayunon ang pag-invest sa aton human capital. Ang pamaagi kun paano naton ini himuon matapos magpangapital sa physical gaps kag kakulangan – sa mga hulot-klasehan, sa manunudlo, kag madamo pa -kinahanglan naton karon nga magsaka sa value chain. Kinahanglan na naton karon nga paumwaron ang kalidad sang aton edukasyon. Nga maga-require sang training, maga-require sang madamo nga scholarship sa mga manunudlo agud makakuha sila sang masteral nga maga-obligar sa kabug-usan nga sektor, ang aton sektor sang edukasyon nga magtuon sang panibag-o nga pamaagi sa pagtudlo sang daan nga leksyon. Kag isa sa mga pinaka-importante nga elemento dire amo ang pagsulod sang internet. May pangkalibutanon nga pagtuon nga nagasiling sang 2009 kag liwat guin-ebalwar sang 2012 nga sa tagsa ka 10 ka porsyento nga internet penetration sa pigado kag middle-level nga pungsod nga amo kita- paumwaron sini ang GDP growth sang kapin 1.4 porsyento pinaagi lang sa paghatag sang access.
Ang Internet access karon ang kaangay man sang aton road access sang nagligad. ang dalan amo ang nagakonekta sa malayo nga komunidad sa iban nga pamusod sang pungsod kag kalibutan, kag karon amo ini ang pagahimuon sang Internet connectivity. Gani maga-invest kita, ang gobierno kon kinahanglan.Pagakaayuhon naton ang mga lugar sa diin dapat ipahamtang ang internet access agud nga ang tagsa ka eskwelahan sa palibot sang pungsod , ang tanan nga guinatindugan sang eskwelahan sa Pilipinas ang konektado na sa internet agud nga ang ini nga komunidad, ang tanan nga kabataan ang mangin kabahin sang kalibutan nga nahibaluan naton karon. [Pamalakpak]
Tuman ka importante ang pag-invest sa human capital kag pagpaumwad sa kalidad sang edukasyon. Isa sa mga nagapanguna nga programa nga pagahimuon naton amo ang paghatag sang scholarship -Ramon, mangin malipayon ka siguro nga mabatian ini -magahatag kita sang scholarship nga syen mil pesos (100,000) sa tanan nga valedictorian sang mga high schools sa palibot sang pungsod. Kapin ini sila sa singko mil (5,000) [pamalakpak]. May kapin sa 5,200 senior high schools . Kada isa sa mga ini ang magaangkon sang valedictorian. Ini amo ang pinakamaayo kag pinakamaalam sa depinisyon sang mga prinsipyo,kag sistema sang eskwelahan sa amo nga mga duog. Gani ang tanan nga valedictorians ang makakuha sang scholarship nga tubtob sa 100 mil pesos apang indi ini cash grant. Sa simple nga pulong, kun makasulod sila sa La Salle, okon Ateneo,UP, okon sa iban man nga eskwelahan, ang ila kaimulon indi mangin limitasyon sa sahi kag kalidad sang edukasyon nga sarang nila maangkon. Amo ini ang aton pagahimuon. [Pamalakpak]
Simple lamang ini. Ang 5,000 ka valedictorians kag 100 mil pesos ang katumbas sang 600 milyunes pesos kada tuig, times four years magahatag kita sa ila sang guinatos ka pesoa , tubtob nga magpabilin sila sa eskwelahan, indi na ini magsobra sa 2.4 bilyunes pesos. Yari kita, nagaistorya sa indi magsobra sa 2.4 bilyunes pesos nga daw masarangan guid. Inyo tandaan nga sang nagligad lamang sang ang bilyunes pesos ang tuman pa ka budlay para sa aton bangud wala sang fiscal space. Apang ini amo ang aton pagabuhaton para sa aton kabataan. Pagasiguruhon naton nga wala sang bisan isa sa ila ang limitado. Kun sila ang pinakamaayo kag pinakamaalam nga Pilipino nga mahimu naton karon,indi mangin limitado ang ila malab-utan.
Indi lamang ini tanan: Ang top 10 percent-indi top 10 sa numero kundi top 10 percent sang graduating class okon kapin 1.1 milyon ka seniors sa high school ang maga-gradwar. Katumbas sila sang kapin 100 mil ka kabataan. Ang 100 mil ka kabataan nga ini ang makabaton sang kantidad kaangay sang guinahatag karon sang GASTPE , kapin sa 10 mil pesos ang igahatag sa kada isa agud makabutho sa maayo nga kolehiyo , agud nga sa liwat ang ila kaimulon ang indi magbutang sang limitasyon sa kun ano nga edukasyon ang maangkon nila kag kun ano ang magahulat nga buasdamlag sa ila sa palaabuton.
Sa kabug-usan, ini ang aton pagabuhaton sa pagpadayon sa pagpangapital sa aton pumuluyo. Sa mga kabataan mismo, agud makaangkon ang mga ini sang access, sa mga manunudlo, agud sila man ang makatudlo sang mas maayo; ang mga yara sa eskwelahan , ang mga inprastruktura , physical infrastructure, kaangang sang internet agud mangin mas konektado sila sa bug-os nga kalibutan.
Masunod nga area: Enerhiya. Kun aton istoryahan ang enerhiya, sa masami ang una nga nagaguwa sa bibig sang tawo amo ang mga tinaga nga ini” ikaduha sa pinakamahal sa Asya kasunod sang Hapon.” Matuod man ina. Apang wala sini guinahambal ang matuod nga istorya sang enerhiya . May daku nga potensyal sa enerhiya samtang kita nagahulag sa transisyon sang aton pungsod naguikan sa mahigku nga enerhiya padulong sa matinlo nga enerhiya. Sa karon, halos katunga sang kumbinasyon sang enerhiya ang mahigko. Ini amo ang langis, kag ang coal. Kapin sa 50 porsyento ang mahigko. Ang nabilin nga 50 posyento amo ang geothermal, hydro kag renewable energy.
Sa liwat, importante nga makita ini nga konteksto, kun basehan ang maragtas , ang pinaka-importante nga parametro amo ang bili sang produkto, kag ang pinakabarato amo ang coal nga kapin 3.80 ang presyo kada kilowatt hour. Ang tagsa ka teknolohiya ang mas nagamahal. Apang karon bangud sa kasugtanan sa Paris, tinutuyo ko nga makuha ang Paris concessions agud nga ang manggaranon nga pungsod nga ini nga nagpahigko sa hangin ang makasugod sa ila promisa nga paghatag sang suporta sa pungsod kaangay sa aton nga luyag nga makapalayo na sa mahigko nga enerhiya kaangay sang coal kag makausar sang renewable. Mas madamo nga CNG, madamo nga hydro, madamo nga geo, kag madamo nga renewable energies. Ini magatuga sang trabaho, nga magahatag sang oportunidad, kag magaresulta sang mas maayo nga klima para sa tanan sa palaabuton. [Pamalakpak]
Para sa Manilenyos nga yari dire, sa simple nga pulong: Kapin sa 5,300 ka city buses ang nagabiyahe sa rota sang Metro Manila kada adlaw. Tanan sa ila ang diesel. Isa sa mga nagapanguna nga tikang nga akon pagahimuon amo ang pagmando nga sa guintalana nga tion, sa sulod sang isa, duha, kag indi magsobra sa 3 ka tuig, tanan sila ang magabalhin sa paggamit sanh CNG agud makaangkon sang matinlo nga transportasyon, nga amo dapat sa Metro Manila. [Pamalakpak]
Sa akon pagtan-aw , importante nga mahuna-huna ninyo nga wala sang “one size fits all” nga solusyon. Ang Metro Manila , bangud urban kag tuman ka gutok ang nagaangkon sang mas mahigko nga hangin ikumparar sa guwa sang Metro Manila. Ang CNG , bilang bus , lunsay para sa CAPEX , ang mas mahal ikumparar sa regular. Gani sa akon pagpati, ang kinahanglan naton himuon amo ang eksakto nga transisyon, ang pagpasunod sang tikang para sa matinlo nga transportasyon samtang kita ang nagapanakayon, bangud ngaa kinahanglan nga pabudlayan ang nagapuyo sa Romblon sa mandatu nga paggamit sang CNG nga bus kun sa karon wala na sang mahigko nga polusyon sa hangin mga problema sa Romblon? Ini lamang ang luyag ko ihambal. Gani amo ini ang dapat naton himuon :phase by phase sa mga highly urbanized nga syudad antes magdiretso sa iban nga parte sang Pilipinas. Amo ini ang aton pagahimuon dire sa Metro Manila.
Namensyunar ang Metro Manila, sa liwat : ini nga mga bus, mas omenus 5,300 ka mga bus nga nagadalagan sa NCR, tanan may yara sang nagkalain-lain nga prangkisa. tanan lain-lain ang tag-iya. Tanan may nagkalain-lain nga sistema sang kompensasyon, kag nagakontribwer sang daku nga bahin sa trapiko nga may yara kita sa NCR. Gani isa sa mga bagay nga pagahimuon naton amo nga magpadulong sa Kongreso. Ako nagapati nga indi ini solemente nga mahimu sa mando lamang sang ehekutibo. Nagapadulong kita sa kongreso kag maayo ang pagtamdanay, ako nagapati nga mahimu ko ini sa malip-ot lamang nga tion.
Kag ang tanan nga prangkisa ang mabuhinan agud makaangkon liwat sang depasahero nga bus sa kada rota agud nga ang mga bus nga ini ang indi magkumpetensya sa isa kag isa kag sa ila kumpetisyon , ang pag-agaway sang linya, pagkarera sa highway para sa masunod nga sumalakay. [Pamalakpak]
Samtang , sa kumpensasyon sang mga driver. Ang driver sa karon ang guinabayaran sang pasahero rason nga kinahanglan nila magkarera agud makakuha sang pasahero. Buot ko silingon, indi ko hungod nga magtapik sa likod sang mga ekonomista, apang sa matuod lang, ang kada buhat karon nagasunod sa guinatawag incentive system, amo ini ang guinahambal sang mga ekonomista, tama? Apang kun paano mo trataron ang isa ka tawo, amo man ini ang mangin akto niya. Gani kun ang driver mabayaran sang fixed na nga sweldo , pila man ka bilog ang iya pasahero, magapabilin guihapon siya sa linya, tama? Kag indi magpang-agaw sang linya sang iban kag indi magtuga sang trapiko samtang ini ang nagapanakayon agud makapangita sang palangitan-an para sa kaugalingon.
Amo ini ang aton pagahimuon sa enerhiya kag indi amo ang pagabuhaton ta sa trapiko dire sa Metro Manila.
Countryside development: nahambal ko na ang pila sini sa agrikultura, isa kag katluan sang populasyon sang pungsod ang nagasalig dire.tuguti ako sa pagpatpat sa inyo sang mga datus dire, apang tuguti man ako nga mag-istorya sang tuman ka simple. Yara ako sa Benguet , isa okon duha ka semana na ang nagligad kag nasumalang namon ang isa ka manugtanum sang sayote. Sayote farmer, pila ang imo guinakita naguikan sa imo sayote? Tres tubtob 4 pesos sa kada kilo. Ang kaangay nga sayotre ang nangin 6 pesos ang kilo sa La Trinidad, Benguet. Amo ini ang sistema sang baklanay sa lugar. Pag-abot sa Baguio central market nangn 12 pesos na ang kilo. Ini ang yara na sa punta sang Session Road. Sa pag-abot sa Balintawak kag Manila ini ang balor 50 pesos na kada kilo. Tanan kita sa syudad ang nagabayad sang 50 pesos kada kilo para sa sayote. Apang ini nga mangunguma ang nagakita lamang sang 4 pesos sa kada kilo sang iya sayote.
Ini ang rason kun ngaa imol ang aton mga mangunguma: bangud ang 46 pesos nga differential ang indi nila kahimuan. Sa sini nga kaangtanan, paano naton mabuligan ang aton mangunguma nga makalampuwas husto lang sa pagkaon nga pagpangabuhi, hand-to-mouth existence, padulong sa sitwasyon kun sa diin sarang nila magkabuhi sang maalwan , may yara sang eksakto nga kita kag makatipon sang kwarta agud planuhan ang buasdamlag? Simple: Kinahanglan naton nga padakuan ang ila kita. Apang indi ini ang istorya. Ang istorya amo nga kun papaano?
Indi naton ini mahimu pinaagi sa subsidiya, bangud ang subsidiya ang magatuga lamang sang lain nga sahi sang problema. Ang pagahimuon naton amo nga hatagan sila sang buliig nga mapataasan ang ila suplay kag demand sa iskala. Bangud aminado kita nga sa pangabuhi subong sa kalibutan, kun wala sang iskala okon timbangan, indi ka maka-kumpetensya. Ini ang guinatawag nga scale, scale economies, ini amo ang nagahatag sa imo sang kinaadman sa pagnegosyar ,ini ang nagahatag sa imo sang kinaadman nga magpangindi sa manubo nga presyo. Ini amo ang nagahatag sa imo sang kinaadman nga magnegosyar para sa capital agud ma-invest mo ini sa imo ulumhan, ma-invest mo ini sa post-service facilities, ma- invest sa imo warehouses, sa imo chillers, sa trucking, kag madamo pa, makakita ikaw para sa maalwan nga pangabuhi sa diin mabutangan sang pagkaon ang tanan mo nga pinggan dire sa syudad. Amo ini ang pagahimuon nayon sa sektor sang agrikultura.
Panumduma ang 30 milyon ka Pilipino sa kaprobinsyahan nga sa karon mahimu nagaantos lamang sa isa ka hungit sang pagkaon sa baba, kun tanan sa ila okon dako nga porsyon sa ila ang makabaton sang bulig agud mangin produktibo nga income generating members sang aton ekonomiya, panumduman ang pag-umwad sa kaprobinsyahanan, nga magatuga sang demand kag mas masangkad nga pag-umwad sang ekonomiya. Kag ini ang magadugang sang panibag-o nga isa kag tunga nga percentage points sa aton GDP samtang kita ang nagasulong sa pagpaumwad sang aton ekonomiya sa palaabuton. Amo ini ang aton pagabuhaton sa kaprobinsyahanan .
May yara pa ako sang duha –tatlo ka panid. Ok lang bala? Pagkatapos ini mahimu na kita mag-angkon sang 20 minutos nga Q and A.
Iban pa nga upang: Inprastruktura. Tanan kita pamilyar sa mga upang kag problema sa inprastruktura. Kinahanglan naton nga magpangapital pa. wala sang kabaylo para dire. Ang demand para sa inprastruktura ang direkta nga guina-angot sa pagdabong sang ekonomiya.
Natandaan ko pa sang ako DTI, Greg, samtang guina-trabaho naton ang car manufacturing plan–60,000 ka units kada tuig, vehicle sales. Maayo ato nga tuig para sa industriya sang salakyan. Sa subong nga tuig , 300,000 ka unit. Ang mga kalye wala nagalapad labi na sa mga urban areas. Gani, ang isahanon nga pamaagi sa pagpabakod sang kapasidad amo ang pagtukod sang second level kag third level. Amo ini ang aton pagatrabahuon.
Napaslaw bala kamo? Huo, may yara sang pila ka mga kapaslawan. Apang aminado kamo, luyag ko lang ihambal nga, madamo sang solusyon nga nakaplastar na, kag handa nga trabahuon. Ang NLEX-SLEX Connectors ang guinatukod na. ini magadugang sang panibag-o nga 14 lanes north-south radial sa palibot sang NCR. Bahin sini ang paga-ubrahon sa pagtakop sang sini nga tuig, kag dalayon nga makumpleto sa katapusan sang masunod nga tuig. Gani ini ang mga guinatrabaho na .
Isa pa sa importante amo ang pagtukod sang bag-o nga airport. Nahibaluan ko nga madamo sa inyo ang luyag mangin kumbinyenti sa pag-angkon sang NAIA malapit lang sa inyo. Apang ini ang tandaan: Take Charles de Gualle, take Chek Lap Kok, take Narita–kinahanglan nga may paghulag sa syudad .
Tandai nga ang una nga airport, tanan kamo ang bata pa agud makadumdom sini, kag ako lamang ang nakahibalo bangud guinsugid sa akon ni Jaime ang istorya naguikan sa history books. [Tawanan] Ang labing-una nga runway amo ang Ayala Avenue. Di bala? Gani, guinkakas naton ang airport sa halo sulod sang syudad padulong sa halos punta nga syudad sang Parañaque. Karon kinahanglan na naman naton ini nga halinon. Nagadamo kita. Karon yara na ang populayon ta sa 100 milyun. Kita isa ka pungsod nga guinatangla bilang Bright Star in Asia. Gani kinahanglan man naton nga magtikang pasaka pa.
Ano ang kinalain? NAIA–440 ektariyas lamang. Intersecting runways–0624, amo ini ang mahaba nga runway kag ang isa nga nagadirekta sa may Baclaran ang 1331. Kun kamo ang nagagamit sang isa, indi dapat gamiton ang isa. Sa diretso nga istorya, may limitasyon sa sarang matugyan nga serbisyo sang NAIA.
Maubra bala naton ini guilayon? Indi. Apang isa sa mga una naton nga himuon amo nga suguran ang high -speed rail–indi commuter line kun high-speed rail nga kaangay sang high-speed train nga magadala sa imo halin Chek Lap Kok padulong Tsing Yi– sa akon paglantaw ini amo ang first stop- kag masunod ang Kowloon kag Hong Kong island. [Pamalakpak]
High-speed rail–kinahanglan naton ini himuon bangud wala sang bag-o nga airport, wala sang bag-o nga lokasyon kun wala sang high-speed rail system. Kadungan sini amo ang pagpahamtang sang elevated highway agud mabiyahe naton ang 90 kilometros mas omenus halin sa central business district NCR padulong sa Clark sa pinakamadasig nga oras. Ang aton target, 35 minutos kaangay sa Hongkong. [Pamalakpak]
Wala ako makahibalo kun ang pagpamalakpak halin lamang sa amon pamilya okon indi…[laughter] apang samtang yari kita dire, ngaa Clark ?Ang Clark nagalab-ot sa 2,000 ektariyas. Ang NAIA , 440 ektariyas. Indi na dapat palibugan pa.Sa Clark makaangkon kita sang tatlo ka parallel runways, sa diin sa NAIA, limitado lamang kita sa configuration nga naga-eksister na sa NAIA. Number 2, kag ini ang pinakamaayo nga parte, para sa mga wala maka-figure sa 440 ektariyas, 4.4 million square meters, kag ini ang 100,000 pesos kada metriko kwadrado. Ang ulihi nga bidding para sa FTI terminal amo ang guinatos-gatos ka libo .Ang akon punto, ang 100 mil pesos kada metriko kwadrado, kapin sa 2 mil dolyares kada metriko kwadrado , 4 million metriko kwadrado , katumbas sang 8 bilyunes dolyares–mabayaran na sini ang kabug-usan nga buluhaton. Magastuhan na sini ang kabug-usan nga kaumwaran kag pagdabong sang ekonomiya. . [Pamalakpak]
Apang kun mapilian nga presidente, indi ko ini tanan paggastuhon. Indi ako amo sini. Madamo nga beses ko ini nga guinpaminsar. Ang 440 ektariyas nga central business district kinahanglan nga indi dapat mangin available sa merkado sa isa lamang ka huyop bangud maganubo lamang ang presyo sini. Ang plano ko nga himuon , sa liwat amo nga magkadto sa kongreso kag ihambal nga kada presidente sarang lamang magbaligya asng porsyon sang 440 para sa mga mayor nga katuyuan para sa pungsod agud mangin pugaran ini para sa nagadabong naton nga ekonomiya naguikan sa kun ano ini karon padulong sa long pants. Amo ini ang plano ta nga himuon sa sini nga asset naguikan sa kun ano ini central business district. [Pamalakpak]
Pinakaulihi nga bagay, pinakaulihi nga sahi sang upang nga magapaguwa sang enehiya sang pribado nga sektor sa aton ekonomiya: judicial system. Indi madamo ang guinhinalaan natuhoy sa judicial system. Tuguti ako nga maghambal sa inyo ang duha ka mga kamatuoran. Ang una amo ini. Ang ulihi nga pagtuon nga akon nabasa nagapakita nga kapin duha tubtob 3 trilyunes pesos nga balor sang assets ang nakatago para sa pag-isip. Indi mahimu gamiton sa transaksyon. Indi mahimu ipasalig. Indi ini sila mahimu bandugon- wala sang dapat himuon dire bangud ini ang nakatago para sa litigasyon. Mahimu nga ang isa ka grupo okon ang isa pa luyag nga mabutang ini sa litigasyon. Apang dumduma ang mangin potensyal sini sa aton ekonomiya nga wala magamit, wala mapanagtag, gani may yara sang daku nga upang. May yara sang daku nga potensyal sa pagbukas sini nga mga assets nga nakahigot sa litigasyon. Kag ini amo ang nagaangut sa masunod nga punto.
Ang masunod nga punto amo ini- ang masunod nga presidente, kag mahimu ini isa sa mga pinaka-importante nga rason kun ngaa kinahanglan naton mangin mahangay sa aton pagpili- ang masunod nga presidentre amo ang maga-appoint sang napulo ka Supreme Court justices. Ang sala nga pagpili mahimu magkahulugan sang pagputi sang itom kag pag-itom sang puti okon pula nga mangin asul kag ang asul nga mangin pula. Ini bangud mahimu sila maka- interpretar. Napulo ka Supreme Court justices. Ini ang rason kun ngaa kinahanglan naton mangin tuman ka hangay, pagabag-uhon sini ang kabug-usan nga karakter sang layi kag pagsulundan sa idalum kun sa diin nagakabuhi kita bilang sosyodad, kag sa idalum kun sa diin kita magatukod sang aton negosyo bilang ekonomiya .
Sa akon paglantaw, ini isa sa mga lugar nga kinahanglan hatagan pagtamod. Nagsugod kita sa paghimu sini pinaagi sa padayon nga pagtilaw. Isa ini sa aton mga katuyuan. Sang nagliligad nga inadlaw- Holy Week–wala ko ini matapos bangud sa masami natutulugan ako-May nakita ako nga pelikula (isa ka dokumentaryo)–sa sulod lamang sang pila ka semana okon binulan,natigayon nila ang kabug-usan nga litigasyon.
Ang punto dire, indi ka magkuha sang abogado kun indi man lang siya makaatubang sa hearing bangud para sa pigado, justice delayed is really justice denied. Wala sila sang kwarta agud padayon nga magbayad sa abogado nga magarepresentar sa ila sa korte. Wala sila sang resources nga makasustenir sa malawig kag mahinay nga proseso legal. Gani ang wala untat nga mga hearing sa kaso amo ang aton intensyon. Guinsuguran na naton ini. Guinsunod naton ini sa Ecozone Sytem. Guinatawag namon ini nga Justice Ecozone. Ang guinhimu namon amo nga guinkompleto ang tanan nga importante nga elemento: ang Public Attorney’s Office, ang Prosecutor, ang mga huwes, clerks, kag iban pa , lakip na ang E-warrant, E-subpoena, –ini ang guinahimu na karon sa Quezon City. Pagahimuon ko ini sa bug-os nga pungsod. guin-umpisahan na namon ini sang ako ang namuno sa DILG kaupod si Secretary Leila de Lima kag Chief Justice Sereno sa diin guinhambal namon nga “ mag-angkon kita sang lugar kun sa diin ang tanan nagahulag, sa diin madasig ang hustisya, epektibo, episyente. Agud nga ang tawo ang makakuha sang hustisya. Kumpletuhon naton ang tanan nga elemento agud maangkon ang hustisya.” Amo ini ang guinhimu namon sa Quezon City.Amo ini ang pagahimuon ta para sa bug-os nga pungsod. [Pamalakpak] Sa sini nga pamaagi makaangkon kita sang makabuluhan nga hustisya sa tagsa ka pamusod sang pungsod.
Ano ang sarang ninyo lauman sa istilo sang aton mangin pangginobierno? amo ini ang pila sa mga butang nga pagahimuon naton kag kun paano naton ini pagabuhaton.
sa akon paglantaw tuman ka importante nga balikan naton ang aton malawig nga relasyon. Kilalaa ninyo ako. Malawig ang aton relasyon, madamo ang nangin interaksyon, madamo na nga pag-updanay. Indi man sa tanan nga oras nagkasugot kita. May mga tion sa diin ang akon kaugalingon nga desisyon ang kontra kag nakaapekto sa isa sa inyo miyembro.
kaangay na lamang sini, bilang senador anay, guin-imbestigahan ko ang pre-need scam. Padayon ko nga guinapanindugan nga isa ini ka scam. Guinatos ka libo ka tawo ang nadulaan sang ila tinipon sa pagpati nga guinbutang naton dire ang ila kwarta, agud magamit sa tion nga kinahanglan sang ila kabataan pang-matrikula-Apang ano ang natabo? Nadula lamang ang kwarta.
Cheaper medicines law: nakita ko sa iban nga pungsod, nga bangud sa kompetisyon okon pag-intra ang gobierno, ang presyo sang bulong ang nagbarato. Gani guinsulong ko ini. Mahimu nga may isa okon duha ka miyembro nga indi malipayon.
Passenger bill of rights, para sa tanan sa inyo, kun kamo magbiyahe, lauman ang ordinaryo nga sistema sang pagnegosyo, nga kun maulihi ang imo flight okon nabungguan ka, ikaw ang pagabayaran. Ngaa yara ina sa imo kun magbiyahe sa abroad apang indi available sa imo kun ikaw nagabiyahe sa pungod.
Guindala ko ini nga mga palaanggiran agud ihambal nga may ara kita sang mga wala pag-intindihanay. Apang tuguti ako maghambal, kag sa akon pagpati nahibaluan mo ini sa imo taguipusuon, wala ini nangin personal para sa akon, kag labaw sa tanan indi personal batuk sa imo. Sa masami, para ini sa kaayuhan ang tanan. Sa masami kun ano ang guinapanumdom ko amo ang eksakto. Amo ini ang inyo lauman naguikan kay Mar Roxas. [Pamalakpak]
Nagapati ako nga ang gobierno, makasarang, nagahulag. Ang gobierno amo ang imo kadampig agud mabuligan ka nga mag-umwad, mabuligan ka nga mangin produktibo kag madinalag-on. Bangud ang imo kadalag-an, kadalag-an man ang aton ekonomiya, kadalag-an ini sang aton katawhan. Trabaho, kita, pangabuy-anan amo ang punto sini tanan, agud nga ang tawo magakabuhi nga may kadungganan, may dignidad. May yara sila sang trabaho. May kasiguruhan. Makahibalo sila magplano. Mga bagay nga mahimu guinapabay-an lang sang tanan sa aton dire ang wala mahatag sa 90 porsyento sang aton pumuluyo okon masobra pa.Kag amo ini ang luyag ta nga himuon. Gusto naton nga makatukod sang sosyodad agud nga sa kamatuoran, indi lamang para sa ekonomiya, indi lamang sa business sector kundi para sa kabug-usan nga pumuluyo, sa bug-os naton nga sosyodad agud nga magdabong, mag-umwad, agud magtukod sang maayo, produktibo kag mabinungahon nga kabuhi.
Guina-agda ko kamo, guina-agda ko kamo tanan nga mag-upod sa akon sa sini nga lihuk, nga mag-upod sa akon sa sini nga pagpanakayon. Halin sa short pants padulong sa long pants, kag samtang guinadala naton ang pungsod sa modernisasyon , [applause] sa maturity, kag mas daku nga oportunidad para sa tanan.
Madamo nga salamat kag maayong hapon sa inyo tanan. [Pamalakpak]
_____________________________

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ANG HUNAHUNA SA BIBLIYA
Aborsiyon
Milyonmilyong bata nga gisabak pa ang gipakuha tuigtuig
Personal nga desisyon o isyu bahin sa moralidad?
ANG GIINGON SA UBAN
Ang mga inahan nga nagpakuha sa gisabak naghimo niini tungod sa nagkalainlaing hinungdan, lakip na ang kalisod sa panalapi, problema sa relasyon, pagpangagpas ug taas nga edukasyon o karera, o dili gustong mahimong solo nga ginikanan. Apan giisip sa uban ang aborsiyon ingong daotan
ANG GIINGON SA BIBLIYA
Sa mata sa Diyos, ang tawhanong kinabuhi balaan. (Genesis 9:6; Salmo 36:9) Kini nga prinsipyo mapadapat diha sa bata nga nagtubo sa tagoangkan, usa ka dapit nga gidisenyo sa Diyos nga luwas nga puy-anan sa bata. Ang usa ka magsusulat sa Bibliya miingon: “Gisalipdan mo ako sa sulod sa tiyan sa akong inahan. Ang imong mga mata nakakita bisan sa binhi pa ako sa tagoangkan, ug ang tanan nga bahin niini nahisulat diha sa imong basahon, mahitungod sa mga adlaw sa dihang kini sila naumol.”
Ang hunahuna sa Diyos bahin sa kinabuhi sa wala pa matawong bata makita usab diha sa iyang Balaod ngadto sa nasod sa Israel ug sa atong hinatag sa Diyos nga tanlag. Ang Balaod sa Diyos nag-ingon nga ang tawo nga managmal ug mabdos ug makapatay sa iyang gisabak, silotan ug kamatayon
Ang tawo gihatagag konsensiya. Kon pamation sa babaye ang iyang konsensiya, pinaagi sa pagtahod sa kinabuhi sa iyang gisabak, linaw ang iyang konsensiya. * Kon iyang lapason ang iyang konsensiya, tulisokon siya niini. (Roma 2:14, 15) Gani, ang pagtuon nagpakita nga ang mga babayeng nagpakuha mas dakog purohan nga mahimong mabalak-on kaayo ug ma-depress.
Apan komosta kon ang pagpadakog anak daw sagubangonon kaayo, ilabina kon mamabdos nga wala sa plano? Matikdi ang makapalipayng saad sa Diyos para niadtong matinumanong magkinabuhi sa iyang mga prinsipyo. Kini nag-ingon nga ang tawo nga magmaunongon kang Jehova, iyang pakitaag pagkamaunongon, ang lalaki o babaye nga matarong, iyang pakiglabotan pinaagig pagkamatarong. (Salmo 18:25) “Si Jehova mahigugmaon sa hustisya, ug dili niya pagabiyaan ang mga maunongon kaniya,” nag-ingon ang Salmo 37:28.
‘Ang ilang tanlag nagpamatuod kanila, ug tali sa ilang kaugalingong mga panghunahuna, sila ginasumbong o ginapalingkawas.’
—Roma 2:15.
Komosta kon nakapakuha ka nag batang gisabak?
ANG GIINGON SA UBAN
Si Ruth, nga solo nga ginikanan, miingon: “Duna na koy tulo ka gagmayng anak ug dili na ko makaatiman kon madugangan pa kinig usa. Apan sa gipakuha nako ang akong gisabak, lain kaayo kog gibati nga daw nakahimo kog daotan kaayong butang.” * Pero ang iya bang gihimo dili mapasaylo sa Diyos?
ANG GIINGON SA BIBLIYA
Gipadayag ni Jesus ang hunahuna sa Diyos bahin niini dihang siya miingon: “Ako mianhi aron sa pagtawag, dili sa mga tawong matarong, kondili sa mga makasasala aron maghinulsol.” (Lucas 5:32) Oo, kon maghinulsol gayod kita sa atong daotang nahimo ug mangayog pasaylo sa Diyos, siya andam mopasaylo
Gawas sa hinlong konsensiya, ang Diyos mohatag sa naghinulsol ug kalinaw sa hunahuna dihang siya mapaubsanong mosangpit kaniya diha sa pag-ampo. “Pinaagi sa pag-ampo ug pangamuyo uban ang pagpasalamat ipahibalo ang inyong mga pangaliya sa Diyos; ug ang kalinaw sa Diyos nga labaw sa tanang panghunahuna magbantay sa inyong mga kasingkasing ug sa inyong mga gahom sa pangisip,” nag-ingon ang Filipos 4:6, 7. * Dihang nakatapos sa pagtuon sa Bibliya ug nakaampo sa Diyos, ang hunahuna ni Ruth nagmalinawon. Iyang nakat-onan nga ang Diyos mopasaylo gayod.
“Dili kita niya [Diyos] silotan sumala sa angay kanato; dili kita niya paninglan sumala sa atong mga sala ug kalapasan.”—Salmo 103:10, Maayong Balita Biblia.
^ par. 8 Ang posibleng kadaot sa panglawas sa inahan o sa bata dili rason aron ipakamatarong ang aborsiyon. Kon may problemang motungha panahon sa pagpanganak diin ang magtiayon kinahanglang papilion tali sa kinabuhi sa inahan ug sa bata, ang magtiayon kinahanglang modesisyon. Kay uswag na man ang natad sa medisina diha sa daghang datong mga nasod, ang ingon niini nga mga situwasyon talagsa rang mahitabo.
^ par. 12 Ang ngalan giilisan.
^ par. 14 Ang paglaom sa pagkabanhaw makahatag sab ug kalinaw sa hunahuna. Tan-awa ang “Mga Pangutana Gikan sa mga Magbabasa” sa Abril 15, 2009, nga gula sa Bantayanang Torre nga naghisgot sa mga prinsipyo sa Bibliya bahin sa posibilidad nga mabanhaw ang gisabak nga bata nga namatay.


text:
Bitdefender
-
Package:
-
-
Version:
-
-
Language:
-
Download Bitdefender
Description:
Main features:
- Anti-spyware ug anti-malware
- Detection sa mga vulnerabilities sistema
- Anti-phishing
- password manager
- pagkontrolar sa ginikanan
Comments sa Bitdefender:
Bitdefender May kalabutan sa software:
Ang software sa pagpanalipod sa personal nga data batok sa mga hulga network. Antivirus naghatag sa proteksyon batok sa mga malware ug spyware.
Ang bantog nga Antivirus alang sa pagpanalipod sa mga sistema batok sa nagkalain-laing matang sa mga hulga. Ang software makahimo sa tindahan sa password sa user sa kaluwasan ug sa pagpanalipod sa network batok sa spyware balay.
Ang himan gidisenyo sa namatikdan ug sa pagtangtang sa mga modules sa advertising. Ang software epektibo nga magabalhin sa mga toolbars, mga yunit ad ug sa dili gusto nga mga pagdugang.
Ang himan sa pagpanalipod batok sa mga virus, spyware ug rootkits. Ang software naghatag og usa ka luwas nga pagpuyo diha sa internet ug nagsusi sa trapiko alang sa posible nga mga hulga.
Ang software sa pag-ila ug sa pagtangtang sa mga virus. Ang software nagtugot kaninyo sa Scan sa imong sistema alang sa lain-laing mga matang sa virus, spyware ug uban pang mga hulga.
Kini nga antivirus nagsuportar sa tanan nga gikinahanglan nga mga gimbuhaton sa pag-navigate sa internet nga luwas ug pagpanalipod sa imong computer batok sa mga virus.
Ang gigamit nga himan sa pag-ila ug pagtangtang sa mga virus. Ang software nanalipod batok sa nagkalain-laing mga hulga ug nagtugot kanimo sa pagpugong sa usa ka access sa mga website sa mga hamtong.
Kini nga antivirus adunay usa ka built-in nga VPN nga kliyente ug usa ka labing maayo nga ang-ang sa panalipod sa computer batok sa malware, ug kini epektibo nga nakamatikod sa phishing.
Usa sa nag-unang tiggama sa antivirus software. Ang software naggamit sa pinakabag-o nga mga solusyon sa laraw sa natad sa panalipod batok sa nagkalain-laing mga virus ug hulga sa network.
Galamiton aron mapanalipdan ang imong computer gikan sa malware ug mga lahi sa lainlaing matang. Ang software nagtugot kanimo sa pag-scan sa sistema ug ibutang ang mga nataptan nga mga file sa pagkuwarentinas.
Usa ka maayo kaayo nga instrumento gidisenyo aron sa pagsulbad sa mga problema sa mga buta nga mga tawo aron sa pagdumala sa computer ug magpabilin diha sa internet.
Ang popular nga sa taliwala sa mga gamers emulator sa mga lokal nga network. Ang software nagsiguro sa usa ka malig-on nga koneksyon uban sa uban nga mga players ug adunay daghan nga mga himan alang sa customizing.
Ang software sa laktaw sa input sa imong mga data sa asoy pinaagi sa pagpuno sa web mga porma awtomatikong. Ang software mipuno sa mga porma registration uban sa usa ka click.
Ang software sa pagbalhin sa mga file sa media sa taliwala sa imong computer ug iOS nga mga kagamitan. Ang software adunay usa ka hugpong sa mga himan sa pagdumala sa musika ug video file.
Kini nga antivirus adunay daghang mga gimbuhaton ug nagsuporta sa mga advanced nga himan sa seguridad aron mapanalipdan ang imong computer batok sa lainlaing mga hulga.
Tan-awa ang dugang nga software
Operation nga sistema:
- Windows
- Android
Top software:
Tan-awa ang dugang nga software


text:
Chapter 4
1 Mga hinigugma, ayaw ninyo pagtoohi ang tanang espiritu, hinonoa sulayi ninyo ang mga espiritu sa pagsuta kon sila iya ba sa Dios; kay daghan ang mga mini nga profeta nga nanagpanungha sa kalibutan. 2Inyong mahibaloan ang Espiritu sa Dios pinaagi niini: ang matag-usa ka espiritu nga magaila nga si Jesu-Cristo nagpakatawo, kini iya sa Dios; 3ug ang matag-usa ka espiritu nga wala magaila kang Jesus, kini dili iya sa Dios. Kini mao ang espiritu sa anticristo nga inyong nadungog nga moanhi, ug kini siya ania na sa kalibutan.
4 Mga anak, kamo iya sa Dios, ug sila inyo nang gidaug; kay siya nga anaa kaninyo labaw pa kay kaniya nga ania sa kalibutan. 5Sila iya sa kalibutan, tungod niini ang ilang ginasulti iya sa kalibutan ug ang kalibutan nagapatalinghug kanila. 6Kita iya sa Dios. Bisan kinsa nga nakaila sa Dios magapatalinghug kanato, ug siya nga dili iya sa Dios dili magapatalinghug kanato. Pinaagi niini maila ta ang espiritu sa kamatuoran ug ang espiritu sa kasaypanan.
7 Mga hinigugma, maghigugmaay kita ang usa sa usa; kay ang gugma iya sa Dios, ug siya nga nagahigugma gipanganak sa Dios ug nakaila sa Dios. 8Siya nga wala magahigugma wala makaila sa Dios; kay ang Dios gugma man. 9Ang gugma sa Dios gipadayag dinhi kanato pinaagi niini: gipadala sa Dios ang iyang bugtong nga Anak nganhi sa kalibutan, aron kita mabuhi pinaagi kaniya. 10Niini ania ang gugma, dili nga kita nahigugma sa Dios kondili nga siya mao ang nahigugma kanato ug nagpadala sa iyang Anak nga haladpasighiuli alang sa atong mga sala. 11Mga hinigugma, kay ang Dios nahigugma man kanato sa ingon niana, nan, kinahanglan kita usab maghigugmaay ang usa sa usa. 12Wala pa gayuy tawo nga nakakita sa Dios; kon kita maghigugmaay ang usa sa usa, ang Dios magapabilin kanato, ug ang iyang gugma nahingpit dinhi kanato. 13Ug mahibaloan nato nga kita nagapabilin diha kaniya ug siya dinhi kanato pinaagi niini: tungod kay kita iya mang gihatagan sa iyang kaugalingong Espiritu.
14 Ug kita nakakita ug magapanghimatuod nga ang Amahan mao ang nagpadala sa iyang Anak ingon nga Manluluwas alang sa kalibutan. 15Bisan kinsa nga magasugid nga si Jesus mao ang Anak sa Dios, ang Dios magapabilin kaniya, ug siya magapabilin sa Dios. 16Tungod niini kita nahibalo ug nagatoo sa gugma nga ginabatonan sa Dios alang kanato. Ang Dios gugma, ug ang nagapabilin sa gugma, nagapabilin sa Dios; ug ang Dios nagapabilin diha kaniya.
17 Niini gihingpit ang gugma dinhi kanato, aron kita may pagsalig unya sa adlaw sa hukom, sanglit maingon nga mao siya mao man usab kita dinhi sa kalibutan. 18Ang kahadlok wala diha sa gugma, hinonoa ang hingpit nga gugma nagahingilin sa kahadlok. Kay ang kahadlok may kalabutan sa silot, ug siya nga may kahadlok wala pa mahingpit diha sa gugma. 19Kita nagahigugma, tungod kay siya mao man ang unang nahigugma kanato. 20Kon adunay magaingon, "Ako nagahigugma sa Dios," apan nagadumot sa iyang igsoon, nan, kini siya bakakon; kay siya nga wala maghigugma sa iyang igsoon nga iya rang makita, dili gayud makahimo sa paghigugma sa Dios nga wala niya makita. 21Ug gikan kaniya nabatonan ta kining maong sugo: nga ang nagahigugma sa Dios kinahanglan magahigugma sa iyang igsoon usab.


text:
Daghan ang Bug-at nga mga problema nga usahay muabot sa atoa.
Sakit man kaayo apan kinahanglan nato ni atubangon alang sa atong ugma.
Pero likod sa kabug’at sa mga problema nga imohang na sinatian karun pag imoha ning masulbad matagamtaman pud nimo ang ka Gaan sa kinabuhi.
Apan para kanimo idol, kung mangutana ko sa inyong sariling opinion.
Duna pabay laing butang nga nasulod sa inyohang huna-huna ani nga pangutana?
Asa sa duha para nimo idol ang imohang pillion?
(A)BUG-AT
(B)GAAN?
i-ASK; sa programang, u & i sa iFM 93.9 Davao kauban si Luningning matag gabii alas 9 hangtud alas 12.


text:
Post-Permanent Council Meeting CBCP Pastoral Letter on the Death Penalty
“Apang ginpakita sang Dios ang iya paghigugma sa aton sa sini: si Kristo napatay para sa aton sang makasasala pa kita.” -(Roma 5:8)
Sa sining ika-tatlo nga Domingo sang Kwaresma, ang Ebanghelyo suno kay Juan nagasalaysay sa aton kon paano ang babaye nga taga-Samaria – matapos niya mahibaluan nga yara kay Hesus ang ”tubig sang kabuhi’ nga iya ginakauhawan – nagbiya sang iya sulodlan sang tubig sa bubon (Juan 4:28). Katulad sining babaye, ang matig-a sing ulo nga mga Israelinhon sa nahauna nga balasahon, nga nagkalamatay sa kauhaw sa disyerto, gingiyahan padulomg sa isa ka bato (Exodo 17:6). Ayhan, aton maangot ining bato sa kay Kristo mismo, nga ginsakit kag nag-antus sa krus apang gikan sa iya naga-ilig ang tubig nga nagahatag sang kabuhi, kag nagapalig-on sa katawhan sang Dios agod makatabok sa mamala nga disyerto sang dumot, sala kag kamatayon padulong sa dutang ginsaad nga may kabug-osan sang kabuhi. Mga pinalangga namon nga kautoran kay Kristo – indi naton pag-itugot nga ang aton mga bubon mahiluan sang mapait nga tubig; aton itib-ong ang kasagrado sang kabuhi kag manindugan kita batok sa ”death penalty” o silot-kamatayon.
Indi kita bungol sa mga panghakroy sang mga biktima sang makangilidlis nga mga krimen. Ang mga biktima kag ang mga nagabiktima sa ila aton pareho nga mga kautoran. Ang biktima kag ang manugpigus pareho nga mga anak sang Dios. Sa nakahimo sang sala amon ginatanyag ang panghangkat sa paghinulsol kag pagkay-o sang kahalitan nga tuga sang ila mga sala. Sa mga biktima nga nagabakho, ginatanyag namon ang amon paghigugma, ang amon pagpakig- unong nga may pagkabalaka, ang amon paglaum.
Sa adlaw nga ang kasuguan nga nagamando sang silot sang kamatayon (death penalty) gindula sang Kongreso sang Pilipinas sang Hunyo 24, 2006, ang mga suga sa colosseum sa Roma ginpasiga. Ang aton maragtas nagasaysqy kon pila ka tawo – lakip na ang madamo nga mga martir nga Kristiyano – ang ginpamatay sa atubang sang madamo nga mga tumalan-aw sa sadto nga bantog-sa-kalainan nga arena o tilipunan. Ayhan sa pagpanas sang kadulom nga tuga sining indi tawhanon nga mga buhat kag nagpabantog sining colosseum, ang pumuluyo sang Roma sugod sadto ginapasanag ini nga duog tagsa ka may pungsod nga magdesisyon sa pagdula sang ila kasuguan nga nagasilot sang kamatayon o death penalty. Ang tagsa ka pagpasanag sang colosseum nagapabutyag sang kahulugan nga naga-uswag kita sa tawhanon nga pagkahamtong bilang sosyedad (advancement in human civilization). Bawion naman bala naton ang kauswagan sa tawhanon nga kahamtungan nga aton na naagum paagi sa pagpabalik sang silot- kamatayon o death penalty sa Pilipinas?
Adlaw sang Miyerkules Badlis sadto sang ang mga katapo sang kongreso, sa ikaduha nga pagbasa sang death penalty bill, naglutos sang mga nagapamatok sini nga bill paagi sa ila lamang sini nga pagsinggit sang ila pag-ugyon. Maathag nga nakuha sang kamera sang telebisyon nga ang mga kongresista nga nagasinggit pabor sa death penalty may mga marka sang krus nga abo sa ila mga agtang. Nalimtan ayhan nila kon ano ang kahulugan sang krus sa ila agtang sang sila nagpabadlis? Wala bala nila makita ang wala pagsinanto o pagsumpakilay sang ila boto kag ang mga marka sang krus sa ila agtang, nga amo tani ang isa ka mabaskog nga pagpahayag sang pagtuo sa Dios nga, tungod sa paghigugma sa aton, nagpasulabi sa paghalad sang iya kaugalingon nga kabuhi para sa aton kaluwasan, sang sa makita niya kita nga madula o mapatay (Juan 3:16)?
Wala duha-duha, ang silot sang kamatayon (death penalty) nagaluntad na sadto pa sa madamo nga mga pungsod sa bug-os nga kalibutan. Ginapakamatarong ini sa masami paagi sa prinsipyo sang katarungan nga nasandig sa pagbalosay (retribution) – “mata sa mata, ngipon sa ngipon” (Mateo 5:3), nga ginhangkat kag ginbayluhan na ini ni Hesus sang mas mataas nga prinsipyo sang indi pagbalos sang kalainan sa ano man nga buhat sang kalainan kundi ang pagbalos sining kalainan paagi sa katarungan nga nasandig sa kaluoy (Lukas 6:36). Natun-an naton sa aton maragtas kon paano ang silot-kamatayon (death penalty) sa masami ginagamit sang mga mapanghingabot nga pagdumalahan agod mapunggan ang mga pagpamatok ukon agod dulaon ang ginakabig nga mahimo mag-agaw sang ila gahum politikal. Binagbinaga, halimbawa, kon ngaa si Herod Antipas nagpugot sang ulo ni Juan Bautista, ukon ngaa si Pilato nagmando nga ilansang sa krus si Hesus. Pamalandungi kon ngaa linibo-libo ka mga martir nga Kristiyano ang ginpamatay tungod lang sang daku nga dumot sa aton pagtuo.
Sa mga tawo nga nagagamit sang Bibliya agod dampigan ang death penalty, kinahanglan pa bala namon isa-isahon ipakita kon pila pa gid ka mga krimen batok sa katawhan ang ginpakamatarong, paagi sa paggamit sang amo man nga Bibliya? Mapainubuson kami nga nagapangabay sa ila sa pagpaathag sang Balaan nga Kasulatan sang nagakaigo, sa pagbasa kag paghangop sini bilang amat-amat kag padayon nga pagpahayag sang Dios sang iya kabubut-on sa katawhan, tubtob sa iya kabug-osan nga katumanan sini sa kay Hesu-Kristo, ang maathag nga Pulong sang Dios para sa kalibutan. Siya nagkari “indi sa pagsikway sang Kasugoan kundi sa paghatag sang katumanan” (Mateo 5:17). Si Hesus wala gid nagduso sang kon ano man nga dagway o porma sang “legal killing” o pagpatay sa legal nga pamaagi. Siya nagdampig sang babaye nga nadakpan nga nagapanginlalaki batok sa mga luyag magpatay sa iya kag naghangkat sa bisan kay sin-o man sa ila nga wala sang sala nga amo ang mag- una sa paghaboy sang bato sa iya (Juan 8:7).
Bisan pa nga may mga pinakamaayo kita nga katuyuan, ang pinakamabug-at nga silot o capital punishment / death penalty wala gid mapamatud-an nga nangin epektibo sa pagtapna kag pagpugong sang krimen. Maathag nga mas mahapos nga pamatyon na lang ang mga kriminal sang sa pagsumpong sang mga ginahalinan nga ugat sang kriminalidad sa sosyedad. Ang pinakamabug-at nga silot paagi sa kamatayon (capital punishment o death penalty) kon updan sang sistema sang kasuguan nga may mga kakulangan o indi makatarunganon magadala gid sang tuman nga kalainan, bisan pa sang kamatayon.
Kag tungod bisan sa diin pa nga tawhanon nga sosyedad wala gid sing makagarantiya sang isa ka sistema sang kasuguan nga wala sing kasaypanan o kakulangan, mahimo gid nga matabo nga ang mga wala sing kapital (ang mga pigado) amo ang makabaton sang silot sa gilayon tungod kay sila ang indi makasarang magkuha sang maayo nga abogado kag proteksiyon sang ila mga kinamatarong labi na ang due process ukon ang kinamatarong nga kabigon nga wala sing sala tubtob nga mapamatud-an ini. Bilang isa ka kasuguan, ang death penalty nagasupak sa prinsipyo nga ang sadsaran nga kinamatarung sang tawo nga mabuhi indi sarang makuha o mabawi sa iya (inalienability) kag ini yara gid sa halos tanan nga konstitusyon sang mga pungsod nga nagperma sa pangkalibutan nga pagpahayag sang mga tawhanon nga kinamatarong (universal declaration of human rights).
Mangamuyo gid kita sing hugot sa aton tagipusuon para sa aton mga lehislador o nagahimo sang mga layi sa aton pungsod samtang sila naga-aman sa pagboto bahin sa death penalty sa aton Senado sa Pilipinas. Maghalad kita sang mga Misa para sa ila, nga nagapangabay sa aton Ginoo nga nalansang sa krus kag naghalad sang iya bug-os nga kabuhi, lawas kag dugo, para sa kaluwasan sang mga makasasala, nga iya tandugon ang ila mga konsiyensiya kag giyahan sila sa pagsikway sing bug-os sang death penalty.
Gikan sa Catholic Bishops’ Conference of the Philippines, 19 March 2017, Ika- tatlo nga Domingo sang Kwaresma.
+ SOCRATES B. VILLEGAS, D.D.
Archbishop of Lingayen Dagupan
President, Catholic Bishops’ Conference of the Philippines


text: 2 Gani, isikway ninyo ang tanan nga kalainan kag ang tanan nga pangdaya kag pagkasalimpapaw kag kahisa kag ang tanan nga sahi sang pagpanglibak,2 kag subong sang bag-o lang nabun-ag nga mga lapsag, palambua ang paghandum sa wala simbog nga gatas nga iya sang pulong, agod paagi sini magtubo kamo sa kaluwasan,3 kon natilawan na ninyo nga ang Ginuo mainayuhon.4 Sa pagpalapit sa iya subong nga nagapalapit sa buhi nga bato, nga matuod nga ginsikway sang mga tawo, apang sa Dios, pinili kag hamili,5 kamo man mismo subong buhi nga mga bato ginatukod nga isa ka espirituwal nga balay sa katuyuan nga mangin balaan nga mga saserdote, agod magdulot sang espirituwal nga mga halad nga kalahamut-an sa Dios paagi kay Jesucristo.6 Kay yara sa Kasulatan: “Yari karon! Nagapahamtang ako sa Sion sang isa ka bato, nga pinili, isa ka sadsaran nga pamusod nga bato, nga hamili; kag wala gid sing isa nga nagatuo sa sini ang malugaw-an.”7 Busa, hamili sia sa inyo, bangod nagatuo kamo; apang sa mga wala nagatuo, “ang bato mismo nga ginsikway sang mga manunukod nangin panguna nga pamusod nga bato,”8 kag “bato nga kasandaran kag igang nga makapatumba.” Nagakasandad sila bangod indi sila matinumanon sa pulong. Gintangdo man sila nga magadangat gid sa sini.9 Apang kamo “pinili nga rasa, harianon nga mga saserdote, balaan nga pungsod, katawhan nga ginapanag-iyahan sing pinasahi, agod mapahayag ninyo sing lapnag ang pagkahalangdon” sang isa nga nagtawag sa inyo gikan sa kadudulman pakadto sa iya makatilingala nga kapawa.10 Kay kamo sadto indi katawhan, apang karon katawhan na sang Dios; wala kamo sadto ginpakitaan sing kaluoy, apang karon ginapakitaan na sing kaluoy.11 Mga hinigugma, ginalaygayan ko kamo subong mga dumuluong kag umalagi nga mga pumuluyo nga padayon kamo nga maglikaw sa undanon nga mga kailigbon, nga amo gid ang nagapakigsumpong sa kalag.12 Hupti nga maayo ang inyo paggawi sa tunga sang mga pungsod, agod bisan nagahambal sila batok sa inyo nga malauton kamo, himayaon nila ang Dios sa adlaw sang iya pag-usisa bangod sang inyo maayong mga buhat nga nasaksihan mismo nila.13 Tungod sa Ginuo magpasakop kamo sa tagsa ka butang nga ginhimo sang tawo: sa hari man subong mas mataas14 ukon sa mga gobernador subong ginpadala niya agod silutan ang mga nagahimo sang malaut apang dayawon ang mga nagahimo sang maayo.15 Kay amo ini ang kabubut-on sang Dios, nga paagi sa paghimo sing maayo mabusalan ninyo ang wala sing nahibaluan nga mga hambalanon sang di-makatarunganon nga mga tawo.16 Mangin subong sang hilway nga mga tawo, apang ginahuptan ang inyo kahilwayan, indi subong tabon sang kalainan, kundi subong mga ulipon sang Dios.17 Padunggi ang tanan nga sahi sang mga tawo, higugmaa ang bug-os nga paghiliutod, kahadluki ang Dios, padunggi ang hari.18 Ang mga alagad sa balay dapat magpasakop sa mga nagapanag-iya sa ila upod ang nagakaigo nga kahadlok, indi lamang sa mga maayo kag makatarunganon kundi sa mga mabudlay man pahamut-an.19 Kay kon ang isa, bangod sang konsiensia sa atubangan sang Dios, nagabatas sang makapasubo nga mga butang kag nagaantos sing di-makatarunganon, kalahamut-an ini nga butang.20 Kay ano ang dalayawon sa sini, kon sa tion nga nagapakasala kamo kag ginatampa, ginabatas ninyo ini? Apang, kon sa tion nga nagahimo kamo sang maayo kag nagaantos, ginabatas ninyo ini, kalahamut-an ini sa Dios.21 Sa katunayan, gintawag kamo sa sini nga dalanon, bangod si Cristo mismo nag-antos tungod sa inyo, nga nagabilin sa inyo sang huwaran agod sundon ninyo sing maayo ang iya mga tikang.22 Wala sia sing nahimo nga sala, kag wala man sing masapwan nga pagdaya sa iya baba.23 Sang gintamay sia, wala sia magbalos sang pagtamay. Sang nag-antos sia, wala sia magpamahog, kundi padayon niya nga gintugyan ang iya kaugalingon sa isa nga nagahukom sing matarong.24 Gindala niya mismo sa usok ang aton mga sala sa iya kaugalingon nga lawas, agod mangin wala na kita sa mga sala kag magkabuhi sa pagkamatarong. Kag “paagi sa iya mga pilas nag-ayo kamo.”25 Kay kaangay kamo sa mga karnero, nga nagatalang; apang karon nagbalik na kamo sa manugbantay kag manugtatap sang inyo kalag.


text: 11 Dayon nagtaklad si Nahas nga Ammonhon+ kag nagkampo batok sa Jabes+ sa Gilead. Nagsiling ang tanan nga lalaki sang Jabes kay Nahas: “Magpakigkatipan ka* sa amon, kag magaalagad kami sa imo.”2 Nagsiling si Nahas nga Ammonhon sa ila: “Magapakigkatipan ako sa inyo sa isa ka kondisyon, nga lukaton ko ang inyo tuo nga mata. Himuon ko ini agod mahuy-an ang bug-os nga Israel.”3 Nagsiling sa iya ang mga gulang sang Jabes: “Hatagi kami sing pito ka adlaw agod makapadala kami sing mga mensahero sa tanan nga teritoryo sang Israel. Kon wala sing magluwas sa amon, magaampo kami sa imo.”4 Sang ulihi, nagkadto ang mga mensahero sa Gibea+ nga siudad ni Saul* kag ginsugid nila sa katawhan ang mensahe, kag naghibi sing mabaskog ang tanan nga katawhan.5 Apang nag-abot si Saul nga nagasunod sa iya panong halin sa latagon, kag nagsiling si Saul: “Ano ang natabo? Ngaa nagahinibi ang katawhan?” Gani ginsugid nila sa iya ang ginsiling sang mga lalaki sang Jabes.6 Sang mabatian ini ni Saul, ginhatagan sia sing gahom sang espiritu sang Dios,+ kag naakig gid sia.7 Gani nagkuha sia sing duha ka toro nga baka kag ginhiwahiwa ini. Dayon ginhatag niya ini sa mga mensahero agod dalhon sa tanan nga teritoryo sang Israel, nga nagasiling: “Amo sini ang himuon sa mga baka sang indi magsunod kay Saul kag kay Samuel!” Ginpahadlok ni Jehova ang katawhan amo nga naggua sila nga nahiusa.*8 Dayon gin-isip niya sila sa Bezek, 300,000 ang mga Israelinhon kag 30,000 ang mga lalaki sang Juda.9 Nagsiling sila sa nag-abot nga mga mensahero: “Amo ini ang isiling ninyo sa mga lalaki sang Jabes sa Gilead, ‘Sa mga udto buas, pagaluwason kamo.’ ” Gani naglakat ang mga mensahero kag ginsiling ini sa mga lalaki sang Jabes, kag nalipay gid sila.10 Nagsiling ang mga lalaki sang Jabes sa mga Ammonhon: “Buas magaampo kami sa inyo, kag himua ninyo sa amon kon ano ang sa banta ninyo nga maayo.”+11 Pagkadason nga adlaw, ginbahinbahin ni Saul ang katawhan sa tatlo ka tropa, kag sang kaagahon* nagsulod sila sa kampo kag ginpamatay nila ang mga Ammonhon+ tubtob sa udto. Ang mga nakaluwas nag-alaplaag, kag ang kada isa nagpalagyo nga nagaisahanon.12 Dayon nagsiling ang katawhan kay Samuel: “Sin-o ang nagsiling, ‘Si Saul bala ang magahari sa aton?’+ Itugyan sa amon ina nga mga tawo, kag patyon namon sila.”13 Apang nagsiling si Saul: “Wala sing tawo nga patyon sa sini nga adlaw,+ kay ginluwas ni Jehova ang Israel subong nga adlaw.”14 Sang ulihi, nagsiling si Samuel sa katawhan: “Dali, makadto kita sa Gilgal+ agod iproklamar liwat si Saul bilang hari.”+15 Gani nagkadto sa Gilgal ang tanan nga katawhan kag ginhimo nila nga hari si Saul sa atubangan ni Jehova sa Gilgal. Dayon naghalad sila didto sing mga halad sa pag-ambitanay sa atubangan ni Jehova,+ kag nagkasadya gid didto si Saul kag ang tanan nga katawhan sang Israel.+


text: 2 Dayon nagsiling ako sa akon kaugalingon: “Tilawan ko nga magpangalipay* kag tan-awon kon ano ang maayo sa sini.” Apang, nakita ko nga wala man ini sing pulos.2 Nagsiling ako tuhoy sa kinadlaw, “Kabuangan ini!”Kag tuhoy sa kinalipay,* “Ano ang pulos sini?”3 Gin-usisa ko sing maayo ang kabuangan paagi sa pagpatuyang sa alak,+ samtang ginahuptan ang akon kaalam; nagpabuangbuang pa gani ako agod makita ko kon ano ang pinakamaayo nga mahimo sang mga tawo sa tion sang malip-ot nila nga kabuhi sa idalom sang langit.4 Naghimo ako sing dalagku nga mga butang.+ Nagpatindog ako sang akon mga balay;+ nagtanom ako sang akon mga ulubasan.+5 Naghimo ako sang akon mga hardin kag mga parke kag gintamnan ko ini sang tanan nga sahi sang nagapamunga nga kahoy.6 Naghimo ako sing mga punong sang tubig agod patubigan ang plantasyon* sang nagalambo nga mga kahoy.7 Nagkuha ako sing mga alagad nga lalaki kag babayi,+ kag may mga alagad man ako nga natawo sa akon panimalay.* Mas madamo man ang akon kasapatan, mga kabakahan kag mga panong,+ sangsa tanan nga nauna sa akon sa Jerusalem.8 Nakatipon ako sang pilak kag bulawan,+ mga bahandi* sang mga hari kag sang mga gobernador sang probinsia.+ Nakatipon man ako sang mga manug-amba nga lalaki kag babayi, subong man sang nagahatag sing daku nga kalipay sa mga tawo—isa ka babayi, huo, madamo nga babayi.*9 Gani nangin mas gamhanan ako kag mas manggaranon sangsa tanan nga nauna sa akon sa Jerusalem.+ Kag padayon ako nga nangin maalamon.10 Wala ko gindingot sa akon kaugalingon ang tanan nga luyag ko.*+ Wala ko ginpunggan ang akon kaugalingon sa pagpangalipay.* Nalipay gid ako sa tanan ko nga ginpangabudlayan kag amo ini ang akon padya* sa tanan ko nga pagpangabudlay.+11 Apang sang ginpamalandungan ko ang tanan ko nga ginhimo kag ginpangabudlayan,+ nakita ko nga ang tanan wala sing pulos, paglagas lamang ini sa hangin;+ wala sing pulos* ang bisan ano nga butang sa idalom sang adlaw.+12 Dayon gintalupangod ko ang kaalam kag pagkabuangbuang kag kabuangan.+ (Kay ano ang mahimo sang tawo nga masunod sa hari? Wala na kundi kon ano lamang ang nahimo na.)13 Kag nakita ko nga ang kaalam mas mapuslanon sangsa kabuangan,+ subong nga ang kapawa mas mapuslanon sangsa kadulom.14 Ang maalamon nga tawo makakita sing maayo;+ apang ang buangbuang nagalakat sa kadudulman.+ Nahangpan ko man nga isa lamang ang madangatan nila tanan.+15 Dayon nagsiling ako sa akon kaugalingon: “Ang matabo sa buangbuang matabo man sa akon.”+ Ano bala ang bentaha ko kay nangin sobra ako kaalam? Gani nagsiling ako sa akon kaugalingon: “Wala man ini sing pulos.”16 Kay wala sing handumanan nga nagapadayon para sa maalam ukon sa buangbuang.+ Sa ulihi, sila tanan malipatan. Kag paano mapatay ang maalamon? Pareho man sa buangbuang.+17 Gani ginkaugtan ko ang kabuhi,+ bangod sa akon pagtamod, ang tanan nga ginahimo sa idalom sang adlaw makapasubo, kay ang tanan wala sing pulos,+ paglagas lamang ini sa hangin.+18 Ginkaugtan ko ang tanan nga ginpangabudlayan ko sa idalom sang adlaw,+ bangod dapat ko ini ibilin sa tawo nga masunod sa akon.+19 Kag sin-o ang nakahibalo kon bala mangin maalamon sia ukon buangbuang?+ Wala sapayan sina, sia gihapon ang magadumala sang tanan ko nga ginpangabudlayan sa bug-os ko nga kusog kag kaalam sa idalom sang adlaw. Wala man ini sing pulos.20 Gani nagkasubo ako sa tanan ko nga ginpangabudlayan sa idalom sang adlaw.21 Kay ang isa ka tawo mahimo nga magpangabudlay nga may kaalam kag ihibalo kag pagkasampaton, apang dapat niya ihatag ang iya ginpangabudlayan* sa tawo nga wala magpangabudlay sa sini.+ Wala man ini sing pulos kag daku gid nga kapaslawan.*22 Ano bala ang matigayon sang tawo sa tanan niya nga pagpangabudlay kag handum nga nagapahulag sa iya* nga magpanikasog gid sa idalom sang adlaw?+23 Kay sa bug-os niya nga kabuhi, ang iya ginpangabudlayan nagahatag lamang sing kasakit kag kapaslawan sa iya,+ kag bisan sa gab-i indi makapahuway ang iya hunahuna.+ Wala man ini sing pulos.24 Ang pinakamaayo nga mahimo sang tawo amo nga magkaon sia kag mag-inom kag magkalipay* sa iya ginpangabudlayan.+ Nahangpan ko man nga ini halin sa matuod nga Dios,+25 kay wala na sing tawo nga mas maayo ang ginakaon kag ginainom sangsa akon.+26 Ginahatagan niya sing kaalam kag ihibalo kag kasadya ang tawo nga nagapahamuot sa iya,+ apang ang makasasala ginapapangabudlay niya sa pagtipon kag ang iya matipon ihatag lamang niya sa tawo nga nagapahamuot sa matuod nga Dios.+ Wala man ini sing pulos, paglagas lamang ini sa hangin.


text:
Pagdayaw sa Kasakit
Therefore, since we have been justified by faith, we have peace with God through our Lord Jesus Christ. Through him we have also obtained access by faith into this grace in which we stand, and we rejoice in hope of the glory of God. Not only that, but we rejoice in our sufferings, knowing that suffering produces endurance, and endurance produces character, and character produces hope, and hope does not put us to shame, because God’s love has been poured into our hearts through the Holy Spirit who has been given to us.
—Romans 5:1-5
Dya ay ang akon binalaybay:
Kita magdayaw sa atun mga kasakit
Tungud nalampasan ni Kristo ang sobra nga kasakit
Ma-ekspereyensyahan ang gugma kang Dios
Sa mga madulum nga inoras kang atun kabuhi
Bisan gakabuhi sa pamaagi kang kasakit
Atun man maatubang ang amo nga kasakit
Makatugru kapahuwayan sa mga pilas
Kang kalibutan nga nakapilas ka madalum
Pero ang gugma kang atun Dios sobra pa ka madalum
Kita magdayaw paagi sa atun kasakit
May kabug-osan kag may kapahuwayan
Kita sa mga alima kang atun Mahal nga Dios
Dya gingamit ang mga trahedya sa kabuhi
Para sa kadalag-an kag kadayawan Na.
Makadayaw ikaw sa Dios sa sobra nga pag-uraroy sa sakit. Natabo dya kanakun. Indi ko naisip nga makadayaw sa Ginuo samtang nagahiribiun sa sobra ka sakit kang duguan ako kag gahulat ka bulig katong Oktubre 14, 1980 kang nabunguan ako ka kotse. Sa grasya kang Dios, nabuligan ako ka isara ka may kaluoy nga tawo. Ginhakwat na ako, ginsulod sa anang kotse, gindara sa ospital kag nagbayad para ako matugroan ka first aid.
Sangka Instik dyang ginpadara kanakun kang Ginuo. Ang ngaran na amo si Mr. Yalung, sangka negosyante. Indi ko malipatan ang katapusan na nga hambal kanakun sa amun pagkitaay kang 1984. Hambal na, “God bless you, my child.” Pareho dya kang ginhambal ni Papa Paul John II kanakun kang 1982-83. Sa grasya kang Dios, ang Gugma nagapangibabaw sa tanan.
Nadumduman mo bala ang imo kasakit, ang tion nga pamatyag mo indi mo run malampuwasan ang kasakit kang kabuhi? Amo dya ang kamatuoran, abyan: may grasya ang kasakit amo nga magkasadya kita. Mahimo indi dayon makita natun ang kasanag ukon ma-eksperyensyahan dyang kasadya. Amo nga kinahanglan padayon sa pagtuo kag pagpati nga may Dios nga nagabulig kanatun paagi sa atun mga isigkatawo.
Ang akun pangamuyo:
Amay, kon ang kabuhi masakit, man-an ko ikaw ang nagapaayad, kon mabatyagan nga ako gaisarahanun, man-an ko Ikaw kaimaw ko pirme. Gapasalamat ako Ginuo sa tanan nga mga kasakit kag kabudlay sa kabuhi, kon ako mahina Imo ako ginapabaskug. Sa ngaran ni Kristo nga akun Ginuo, Amen.
-
Jun 18 2013
Agree gid ko kanimo Auntie Nen. Ang ginoo wara gid gapabaya kag wara ti pagtiraw nga indi malampasan. Korek gid, it will pass and make us stronger.
-
Jun 18 2013
inday Mary Beth Mondejar, salamat gid sa pagbasa kag komento rugya..huod bisan ano man nga mga pagtiraw sa atun kabuhi ang Mahal nga Dios mayad gid kag wara nagapabaya kanatun nga gasarig sa atun Ginoo sa adlaw adlaw nga tanan..remember it will pass and make you stronger.. God bless!
-
Jun 17 2013
Auntie Nen, another great binalaybay. God is merciful. Salamat gid sa ginoo nga nagabantay sa aton at all times. Tanan nga problema may solusyon gid magsarig lang sa ginoo nga ridyan tana to guide us. God is good.
-
Jun 14 2013
nong Bebot Dulalia Celorico salamat gid sa pagpadayon basa kag komento, sa adlaw adlaw nga gakabuhi kita atun lang itugyan sa Mahal nga Dios ang tanan..dara ang pagpasalamat kag pagdayaw sa Iya ngalan.
-
Jun 14 2013
Matuodtuod gd Nen nga ang Diyos lang ang isara nga makabulig kanaton s oras man o indi ka katalagman,pareho s natabo kanimo sang una,TANA lang guid ang nakabulig kanimo kato nga mga inoras kg wara na ikaw ginpabay-an..Gamay lang gani nga sakit s lawas,dayon ta guid tawag s Diyos para ngayo bulig kana…Gani maswerte gid kita tanan hay duro2 nga Grasya ang natugro na kanaton…duro gid nga salamat s imo bag-o kg maka-DIYOS nga binalaybay kg estorya s kabuhi,Nen..


text:
Kasabutan kabahin sa sports cooperation tali sa Pilipinas ug Brunei napirmahan na
Sinulat ni EUNICE GEORGE LAÑAS
MISAMIS ORIENTAL––Ang nasud sa Pilipinas ug Brunei misulod sa Memorandum of Understanding (MOU), alang sa pag-ila sa kinahanglanon aron pag palambo ug pag lig-on sa kooperasyon sa natad sa sports.
Kini personal nga gisaksihan ni Presidente Benigno S. Aquino ug ni Sultan Haji Hassanal, ang Hari Sa Brunei.
Si Presidente Aquino midangat didto sa Brunei kaniadtong Miyerkoles sa buntag alang sa duha ka adlaw nga state visit sa imbitasyon ni Hassanal.
Ubos sa maong MOU, aduna’y pag baylo sa mga opisyales nga in-charge sa pag-gama sa mga polisiya aron maangay ang ilang mga pag lantaw basi sa ilang mga experensya sa nasyonal ug internasyonal nga kalihukan sa paugnat sa kusog.
Ang mga sports experts, coaches, referees, specialists, entrepreneurs ug mga athletes aduna’y exchange programs para sa mutual nga benepisyo tali sa duha ka nasud.
Ang pag promote sa sports ties mosentro sa edukasyon sa sports, recreation ug achievement, sports equipment, sports training, information system, infrastructure ug sa industriya, sports science ug technolohiya sa pagpalambo sa sports.
Ang mga kasabotan nag-awhag sa aggresibo nga partisipasyon sa duha ka nasud sa mga conferences, symposia, seminars, exhibitions, mga meetings, ug championships.
Gidasig usab ang pagbaylo-ay sa mga printed materials, mga data ug uban pang mga impormasyon sa sports.
Sama sa ubang kasabutan, ang MOU maglakip usab sa mga lakang aron mapanalipda ang intellectual property rights subay sa national nga mga pamalaod, rules ug regulations sa duha ka nasud.


text:
Tuesday, May 24, 2016
WEDNESDAY OF THE 8TH WEEK IN ORDINARY TIME (YEAR C)
MARCOS 10:32-45. UNSA MAN ANG MGA NAG-UNANG AMBISYON SA ATONG KINABUHI? Daghan ang mangandoy nga mahimong inila o dako sa katilingban. Aron sa pagkab-ot niini, maninguha kita nga ma-edukar, maadunahan, ug mangulo. Wala may daotan niini, basta pagaubanan lamang kini og saktong kinaiya, binuhatan ug katuyoan. Ang atong edukasyon, bahandi, ug gahum sa katilingban dili angay nga makapahimo natong mapahitas-on ug mapahimuslanon. Hinoon, ato kining gamiton sa pag-alagad sa uban. Si Henry Ward Beecher nag-ingon, “Greatness lies not in being strong but in the right use of strength.” Nahisubay kini sa gitudlo ni Hesus, “Kon usa kaninyo buot madakong tawo, kinahanglan nga mag-alagad siya sa tanan.” Sa mata sa Ginoo, ang pinakadungganon mao ang tawo nga mapaubsanon, matarong ug maalagaron.
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)