text:
Arangkada of Leo Lastimosa for December 29, 2010
Para asang LTFRB?
Malabwan lang ang kapakyas sa Land Transportation Franchising and Regulatory Board (LTFRB) pag-umol og mga lagda pagpalambo sa industriya sa transportasyon sa yuta sa iyang kainutil pagtakda og makiangayong plitehan. Labihan kakuwestiyonable ang mga lagda sa plitehan sa LTFRB nga gawas nga gisupak sa mga drayber ug operators ang LTFRB ug ang tigpatuman sa iyang mga lagda, ang Land Transportation Office (LTO), wa magtagad sa pagpatuman ini.
Di na lang ta moadto og layo. Ang bus drivers ug operators sa Sugbo sud na sa dugayng katuigan nga wa motuman sa plitehan nga gitakda sa LTFRB. Ang LTO ug LTFRB, inay modakop sa mga drayber ug operators, nipili sa paglingiw ug pagpa-goryo-goryo.
-o0o-
Nga gikalipay sa mga pasahero. Kay ang aktuwal nga plitehan nga gikolekta sa bus drivers ug operators labihan kaubos kon itandi sa taripa nga giluwatan sa LTFRB. Mao tingaling wa ganahi ang LTO ug LTFRB nga nipatuman sa ilang lagda kay nakaayo man sa mga pasahero ang kalapasan.
Nga makapahimutang sa pagduda sa kaligdong sa sukaranan sa LTFRB pagtakda sa plitehan. Kon nabuhi ug nakaginansiya ang bus drivers ug operators sa plitehan nga mas ubos kay sa taripa, nganong gipaburot man pag-ayo sa LTFRB ang plitehan. Kon nagkauyon paghangop ang mga pasahero, drivers ug operators sa kalapasan, hain man diay kapusta ang LTFRB?
-o0o-
Nahadlok ko nga, sama sa nangaging mga uminto, ang mas taas nga plitehan sa taxi nga ipatuman sa LTFRB sunod buwan kinuha ra gikan sa tumoy sa ilang buhok. Nidangop na sang LTFRB, bisan ubos na sa bag-ong pamunoan, sa naandang bisyo sa pagtakdu-takdo ra sa mga numero sa papel, sa way pagsusi sa tinuod nga kahimtang sa industriya.
Mao nga way nalingaw sa uminto sa plitehan: Ang mga pasahero gidak-an ra sa P40 nga flagdown rate ug P1 nga patong sa matag mosunod nga 250 metros; samtang ang mga drayber nahadlok nga magmingaw sila liwas sa Sinulog kay madiskubrehan sa mga pasahero nga mas makiangayon ang plitehan sa PUJs.
-o0o-
Ambot may nakasulti na ba sa LTFRB nga ang gitakda nilang minimum nga plitehan sa PUJs nga P6.50 wa sab mapatuman. Wa tingali sila mapahibawo sa Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) nga hagbay rang nagnihit ang P0.25 nga sensiyo.
Sama sa buses, way nisang-at og petisyon atubangan sa LTFRB pagkuwestiyon sa P7 nga minimum nga plite sa PUJs. Kay nalipay ang PUJ drivers ug operators. Ug nisabot ra sab ang kinabag-an sa mga pasahero. Apil nang mga tinun-an ug senior citizens nga wa kapahimus sa ilang diskuwento sa plitehan. Gipamatud-an lang sa kinabag-an sa mga pasahero, drivers ug operators nga mahimo diay nga hapsay ang ilang relasyon. Bisan sa LTFRB. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


c: text/html

text:
UNSAY TINUOD NGA GITUDLO SA BIBLIYA? (GIYA SA PAGTUON)
UNSAY GITUDLO SA BIBLIYA?
Unsa ang Katuyoan sa Diyos Para sa Yuta? (Bahin 1)
Kini nga giya sa pagtuon gibase sa kapitulo 3 sa librong Unsay Tinuod nga Gitudlo sa Bibliya?
Tagda kon sa unsang paagi ang kahimtang sa kalibotan karon lahi gikan sa katuyoan sa Diyos.
Uban Pa Gikan Niini nga Koleksiyon
Kon sa Unsang Paagi Magmalipayon ang Imong Pamilya (Bahin 1)
Unsay sekreto sa malipayong kaminyoon? Susiha ang imong pagtuo, sayra ang gitudlo sa Bibliya, ug kat-oni kon unsaon nimo pagpatin-aw ang imong pagtuo pinaagi niini nga giya sa pagtuon.
Ang Panglantaw sa Diyos Bahin sa Kinabuhi (Bahin 1)
Ang kinabuhi hinatag sa Diyos. Unsaon nato pagpakitag pagtahod sa atong kinabuhi ug sa kinabuhi sa uban?
Ang Panglantaw sa Diyos Bahin sa Kinabuhi (Bahin 2)
Gawas nga makatabang ni nga giya sa pagtuon aron masusi ang imong gituohan bahin sa paggamit ug pag-abonog dugo, makatabang sab ni nimo sa pagpatin-aw sa imong gituohan ngadto sa uban.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1Pagatapos ta si, may pinaita pa ka enged ong yen. Initao ong langit tang tatang portan ang nabrian. Ig naba-yanong oman tang bosis ang midio tonog ta torotot. Ganing tanandia ong yen, "Koma-yata tani ig ipaitao ong nio mga onopa tang mangainabo ong parakaboton." 2Golpiong ginaeman tang Ispirito Santo, ig initao don ong langit tang tatang trono, ig may kakarong don. 3Sisinggat tanandia, pario ong mga maralen ang batong aspi ig kornalina. Ig ong palibot tang trono may rinbong kolor na pario ong batong ismiralda. 4Ig don ka ong palibot tang trono may bainti koatro pa enged ka tronoan ang agkarongan ta bainti koatro ka mga kamepetan. Kolit tang agtokon nira ig ang kada tata may korona nang bolawan. 5Magalin don ong trono ong ka-ngan kiminirlat tang mga koldap, kadengan tang mapoirsang ingal ig makabebengel ang doldol. Ong talongan tang trono may pito nga tolokan ang dadaba-daba, ig narin yay ang pitong ispirito tang Dios. 6Don ka ong talongan tang trono may midio talsing salamin ang sisilang ang midio kristal. Ong palibot tang trono, ong kada binit na, may epat ang mga ayep ang boi. Doro-doro tang mga mata nira ong talongan asta ong boko-boko nira. 7Ang primiro, mga pa-dekano, midio lion; ang yadoa, bakang ge-ley; ang ya-lo, ang emet na midio taw; ig ang yapat, midio banog ang lalayog. 8Ang kada tata ong nira, enem tang mga kalipapa nira, ig kadoro-doroan ang enged tang mga mata nira ong bilog ang sinangoni nira. Anday penay tang kanta nira kaldaw may labi ang ganing, "Sagrado! Sagrado! Sagrado tang Ampoan ang Dios ang Makagagaem ong tanan! Tanandia tang Dios asing tokaw, asta mandian, ig asta ra ka ong parakaboton." 9Ig mintras pamagkanta tanira ta pagdayaw, padengeg, ig pasalamat ong asing kakarong ong trono, ang gaboing anday kataposan, 10ang bainti koatro ka mga kamepetan pamansilod ka ig pamagdayaw ong kakarong don, ang gaboing anday kataposan. Ig agbobolontad nira tang mga korona nira ong talongan tang trono ang pamaganing: 11"Yawa tang Ampoan amen ang Dios, Dapat ang enged ang marisibia ta pagdayaw, padengeg, ig gaem; Tenged yawa tang nagboat tang tanan ang bagay, Ig sigon ong kaliliagan mo, bindoat mo tanira ig sindolan ta kaboi."
Copyright
Learn More


text:
Colon Cancer
(ikaduhang bahin)ANG rectum usa ka otso pulgadas nga sudlanan o chamber nga konektado sa colon ngadto sa anus.
Matud sa mga eksperto sa panglawas nga ang rectum mao ang tigdawat sa hugaw gikan sa colon.
Ang rectum mao ang mopahibalo kanato nga anaa nay hugaw nga angay ibawas o kaha mopugong sa hugaw hangtud nga kini atong ibawas.
Ang colon cancer kasagarang magsugod sa gamay nga polyp. Samtang ang ubang colon polyps benign o dili piligro, adunay uban nga sa ngadtu-ngadto ma-cancerous.
Lakip sa colon cancer symptoms ang pagka-usab sa bowel habits o pagdugodugo, apan kasagaran ang colon cancer mo-strike nga walay symptoms.
Mao man gani nga ang oncologists nagatambag nga importante gayod ang pagpa-colon cancer test, sama sa colonoscopy.
Kung ang cancer sayo nga madiskobre, pweding operahan sa doctor. Pwede sab siyang mogamit sa radiation o chemotherapy.
Magpadayon kita’g hisgot niini sa Lunes puhon. (Gi-research sa Rowjoe S. Felicilda Memorial Cancer Information Project (RSF-MCIP) gikan sa WebMD)


text:
Pahayag 15Ang Pulong Sang Dios (HLGN)
Ang mga Anghel nga Nagadala sang Katapusan nga mga Kalalat-an
15 Kag may nakita ako liwat nga makatilingala nga talan-awon sa langit. May pito didto ka anghel nga may dala nga pito ka kalalat-an. Amo na ini ang katapusan nga mga kalalat-an nga ipadala sang Dios sa iya kaakig.
2 Kag nakita ko dayon ang daw dagat nga matin-aw nga pareho sa kristal kag daw may kalayo. Kag didto nakita ko ang mga tawo nga nagdalaog kontra sa sapat kag sa iya rebulto. Wala gid sila nagpamarka sang numero sang sapat. Ini sila nagauyat sang mga arpa nga ginhatag sa ila sang Dios. 3 Nagakanta sila sang kanta ni Moises nga alagad sang Dios, nga kanta man sang Karnero. Amo ini ang ila kanta,
“Ginoong Dios nga makagagahom sa tanan,
makatilingala ang imo mga binuhatan!
Hari sang tanan nga nasyon,
matarong kag husto ang imo mga pamaagi!
4 Sin-o bala Ginoo ang indi mahadlok kag magdayaw sa imo?
Ikaw lang gid ang balaan.
Ang tanan nga tawo magapalapit kag magasimba sa imo,
tungod kay nakita nila ang imo matarong nga mga binuhatan.”
5 Pagkatapos sini, nakita ko nga nag-abri ang templo sa langit, ang Tolda nga Simbahan nga sa diin nabutang ang Kasuguan. 6 Kag halin didto sa templo nagguwa ang pito ka anghel nga nagadala sang pito ka kalalat-an. Nagabayo sila sing matinlo nga linen nga nagabadlak, kag sa ila dughan may wagkos nga bulawan. 7 Karon, ang isa sa apat ka buhi nga mga tinuga naghatag sa pito ka anghel sang pito ka yahong nga bulawan, nga puno sang kaakig sang wala sing kamatayon nga Dios. 8 Napuno ang templo sang aso tungod kay didto ang Dios kag ang iya gahom. Kag wala sing may makasulod didto sa templo samtang wala pa matapos ang pito ka kalalat-an nga halin sa pito ka anghel.


text:
Marcos 2Ang Pulong Sa Dios (APSD-CEB)
Giayo ni Jesus ang Paralitiko
2 Paglabay sa pipila ka adlaw, mibalik si Jesus sa Capernaum. Mikaylap ang balita nga anaa siya sa iyang balay. 2 Busa daghang mga tawo ang nagtigom didto hangtod nga napuno ang balay ug nagdasok sila bisan pa sa may pultahan. Giwali niya ang Pulong sa Dios kanila. 3 Ug unya may miabot nga paralitiko nga gidayongan sa upat ka tawo. 4 Apan tungod kay nagadasok ang mga tawo dili sila makaduol kang Jesus. Busa gibangagan nila ang atop tungod sa gitindogan ni Jesus. Unya gitunton nila ang paralitiko nga nagahigda sa iyang higdaanan. 5 Pagkakita ni Jesus nga dako ang ilang pagtuo kaniya, miingon siya sa paralitiko, “Gipasaylo na ang imong mga sala.” 6 Sa dihang nadungog kini sa mga magtutudlo sa Kasugoan nga nagalingkod didto, miingon sila sa ilang kaugalingon, 7 “Ngano nga nagasulti siyag ingon niana? Pagpasipala kana sa Dios. Ang Dios lang ang makapasaylo sa mga sala.” 8 Diha-diha nasayran ni Jesus ang ilang gihunahuna. Busa miingon siya kanila, “Nganong nagahunahuna man kamo ug ingon niana? 9 Unsa ba diay ang mas sayon, ang pag-ingon sa paralitiko ‘Gipasaylo na ang imong mga sala,’ o ang pag-ingon ‘Tindog, dad-a ang imong higdaanan ug lakaw’? 10 Karon, pamatud-an ko kaninyo pinaagi sa pag-ayo niining paralitiko nga ako nga Anak sa Tawo may gahom dinhi sa yuta sa pagpasaylo sa mga sala.” 11 Unya miingon siya sa paralitiko, “Tindog, dad-a ang imong higdaanan ug pauli!” 12 Samtang nagtan-aw ang tanan mitindog dayon ang paralitiko ug gidala niya ang iyang higdaanan ug migawas. Natingala gayod silang tanan ug gidayeg nila ang Dios. Miingon sila, “Wala pa gayod kami sukad makakita ug sama niini.”
Gitawag ni Jesus si Levi
13 Human niadto mibalik na usab si Jesus sa daplin sa Linaw sa Galilea. Daghang mga tawo ang miduol kaniya, busa gitudloan niya sila. 14 Samtang naglakaw siya, nakita niya ang maniningil ug buhis nga si Levi nga anak ni Alfeo. Didto siya nagalingkod sa dapit diin magbayad ug buhis. Miingon si Jesus kaniya, “Dali, uban kanako.” Mitindog si Levi ug misunod kaniya.
15 Sa dihang nangaon si Jesus ug ang iyang mga sumusunod didto sa balay ni Levi, daghan usab nga mga maniningil ug buhis ug uban pa nga giila nga mga makasasala ang nakig-uban kanila sa pagpangaon, kay daghan na ang nagasunod kaniya. 16 Didto usab ang mga Pariseo nga magtutudlo sa Kasugoan. Nakita nila si Jesus nga nagakaon uban sa mga tawo nga ilang giila nga mga makasasala sama sa mga maniningil ug buhis. Nangutana sila sa iyang mga sumusunod, “Nganong nakig-uban siyag kaon sa mga tawo nga sama niana?” 17 Nadungog ni Jesus ang ilang pangutana, busa gitubag niya sila pinaagi sa sambingay, “Ang tawo nga maayog panglawas wala magkinahanglan ug doktor, ang masakiton lang. Busa wala ako moanhi aron sa pagtawag sa mga nagatuo nga sila matarong, kondili sa mga makasasala.”
Ang Pangutana Mahitungod sa Pagpuasa
18 Nagapuasa ang mga sumusunod ni Juan nga tigbautismo ug ang mga Pariseo. Busa may mga tawo nga miduol kang Jesus ug nangutana, “Nganong ang mga sumusunod ni Juan ug ang mga sumusunod sa mga Pariseo nagapuasa apan ang imo wala?” 19 Mitubag si Jesus kanila, “Mahimo ba diay nga dili pakan-on ang mga bisita sa kasal samtang kauban pa nila ang pamanhonon? Dili gayod! 20 Apan moabot ang panahon nga ang pamanhonon kuhaon gikan kanila, ug mao na unya kana ang ilang pagpuasa.” 21 Mipadayon pa gayod si Jesus pagsulti ug mga sambingay, “Walay magtapak ug bag-ong panapton sa daan nga bisti, kay mokulo ang bag-o nga panapton kon malabhan ug mosamot pa kadako ang gisi. 22 Wala usay magsulod ug bag-o nga bino sa daan nga sudlanan nga panit, kay mabuskag ang sudlanan ug mausik ang bino, ug pareho sila nga dili na mapuslan. Hinuon, adto isulod ang bag-o nga bino sa bag-o nga sudlanan nga panit.”
Ang Pangutana Mahitungod sa Adlaw nga Igpapahulay
23 Usa ka Adlaw nga Igpapahulay, nakaagi sila si Jesus sa kaumahan sa trigo, ug ang iyang mga sumusunod nangutlo ug mga uhay sa trigo. 24 Busa miingon ang mga Pariseo kang Jesus, “Tan-awa ang gihimo sa imong mga sumusunod! Nganong gihimo nila ang ginadili sa Adlaw nga Igpapahulay?” 25 Mitubag si Jesus kanila, “Wala ba diay ninyo mabasa sa Kasulatan ang gihimo ni David sa dihang siya ug ang iyang mga kauban gigutom ug nagkinahanglan ug pagkaon? 26 Kini nahitabo sa dihang si Abiatar pa ang pangulong pari. Misulod si David sa balay sa Dios ug mikaon sa pan nga gihalad ngadto sa Dios. Gipakaon usab niya ang iyang mga kauban. Wala sila makasala bisan pa ug gidili sa Kasugoan ang pagkaon niadto gawas lang sa mga pari.” 27 Ug miingon pa gayod si Jesus, “Gihimo ang Adlaw nga Igpapahulay alang sa kaayohan sa tawo. Wala himoa ang tawo alang sa kaayohan sa Adlaw nga Igpapahulay. 28 Busa, Ako nga Anak sa Tawo may gahom sa pag-ingon kon unsa ang husto nga buhaton sa Adlaw nga Igpapahulay.”


text:
Ang atong Langitnong Amahan … nasayud usab nga kita makat-on ug molambo ug mas molig-on kon kita makasagubang ug makalahutay sa mga pagsulay nga atong masinati.
Karong gabii sa akong journal, ako kining isulat, “Kini ang usa sa labing makadasig nga sesyon sa kinatibuk-ang komperensya nga akong natambungan. Ang tanan nindot gyud ug espirituhanon kaayo.”
Mga kaigsoonan, unom ka bulan ang milabay nagtigum kita sa atong kinatibuk-ang komperensya, ang akong pinanggang asawa, si Frances, naospital, pipila na ka adlaw nga nag-antus sa grabe nga sakit. Pagka-Mayo, mga semana human sa panlimbasug nga maayo sa iyang sakit, namatay siya. Ang iyang pagkamatay may dako nga epekto. Siya ug ako nagminyo sa Salt Lake Temple niadtong Oktubre 7, 1948. Ugma unta ang ika-65 nga anibersaryo sa among kasal. Siya ang akong pinakamahal, ang akong sinaligan nga kauban, ug pinakasuod nga higala. Ang pagsulti nga gimingaw ko niya dili makahupay sa akong pagbati.
Kini nga komperensya ang ika-50 ka tuig sukad natawag ko sa Korum sa Napulog Duha ka mga Apostoles ni Presidente David O. McKay. Sa tanan niining katuigan hingpit ug tibuok ang suporta sa akong pinangga nga kapikas. Dili maihap ang sakripisyo nga iyang gihimo aron makatuman ko sa akong calling. Wala gyud ko makadungog og reklamo gikan niya kon kanunay ko nga malayo niya ug sa among mga anak sa pipila ka adlaw ug usahay mga semana. Usa gayud siya ka anghel.
Gusto kong magpasalamat, agi og dugang sa pagpasalamat sa akong pamilya, alang sa talagsaong pagpahayag sa gugma nga miabut namo sukad sa pagkamatay ni Frances. Gatusan ka mga kard ug mga sulat ang gipadala gikan sa tibuok kalibutan nga nagpahayag og pagdayeg ug simpatiya sa among pamilya. Nakadawat kami og dinosena nga mga bulak. Nagpasalamat kami sa daghang kontribusyon nga gihatag nga gipangalan niya diha sa General Missionary Fund sa Simbahan. Gikan kanamo nga iyang gibiyaan, ako mopasalamat sa inyong mabination ug kinasingkasing nga mga pagpahayag.
Ang nakapahupay gyud nako niining lisud nga panahon sa panagbulag mao ang akong pagpamatuod sa ebanghelyo ni Jesukristo ug ang kahibalo nga ang akong minahal nga si Frances buhi pa. Nasayud ko nga ang among panagbulag temporaryo lang. Na-sealed kami sa balay sa Dios pinaagi sa usa ka tawo nga adunay awtoridad sa pagbugkos dinhi sa yuta ug didto sa langit. Nasayud ko nga maghiusa kami pag-usab inig-abut sa adlaw ug dili na gayud magbulag pa. Kini nga kahibalo ang nakapalig-on nako.
Mga kaigsoonan, atong hunahunaon nga walay tawo nga nagpuyo nga walay pag-antus ug kasubo, ni wala pay tawo sukad sa tawhanong kasaysayan nga wala makasinati og kasamok ug kagul-anan.
Kon makasinati kita og kalisdanan sa kinabuhi, matintal kita sa pagpangutana “Nganong ako man?” Usahay daw walay katapusan ang atong pag-antus, walay kahumanan ang mga pagsulay. Bation nato nga napuno sa kasagmuyo tungod sa wala matuman nga mga pangandoy ug nawala nga paglaum. Kita moduyog sa pangaliyupo diha sa biblia, “Wala bay balsamo sa Galaad?”1 Bation nato nga gisalikway, magul-anon, nag-inusara. Lagmit makita nato ang atong personal nga mga dimalas tungod sa negatibong panan-aw. Mawad-an kita og pailub alang sa solusyon sa atong mga problema, malimot kanunay nga ang langitnong hiyas sa pagpailub gikinahanglan.
Ang mga kalisdanan nga moabut nato naghatag og tinuod nga pagsulay sa atong abilidad sa paglahutay. Ang mahinungdanong pangutana kinahanglang tubagon sa matag usa nato: Mohunong ba ko, o humanon ba nako? Ang uban mohunong kon makita nila ang ilang kaugalingon nga dili makasugakod sa ilang mga hagit. Ang paghuman naglangkob sa paglahutay hangtud sa katapusan sa kinabuhi mismo.
Sa atong pagpamalandong sa mga panghitabo nga masinati natong tanan, makasulti kita sama ni Job kaniadto, “Ang tawo ngadto sa kasakit natawo.”2 Si Job “hingpit ug matarung” nga tawo nga “mahadlokon sa Dios, ug nagapahilayo sa dautan.”3 Matarung nga tawo, adunahan ang kahimtang, si Job kinahanglang sulayan nga mahimong makalaglag ni bisan kinsa. Gikuhaan sa iyang kabtangan, gibiay-biay sa mga higala, nag-antus, nagbangutan sa pagkamatay sa iyang pamilya, siya giawhag nga “tunglohon ang Dios, ug magpakamatay.”4 Nabuntog niya kining pagtintal ug mipahayag gikan sa kinahiladman sa iyang halangdong kalag:
“Tan-awa, ang akong saksi atua sa langit, ug ang nagapamatuod kanako atua sa kinahitas-an.”5
“Nasayud ako nga ang akong manluluwas buhi.”6
Si Job nagpabiling matinud-anon. Himoon ba usab nato kini kon kita makasinati sa atong mga kalisdanan?
Kon bation nato nga nabug-atan sa mga problema sa kinabuhi, atong hinumduman nga ang uban nakaagi usab niini, nakalahutay ug unya nakabuntog.
Ang kasaysayan sa Simbahan niining dispensasyon sa kahingpitan sa mga panahon, puno sa kasinatian niadtong nanlimbasug apan nagpabiling lig-on ug malipayon. Ang rason? Gihimo nila ang ebanghelyo ni Jesukristo nga maoy sentro sa ilang kinabuhi. Kini ang motabang nato nga makalahutay sa bisan unsa pay atong masinati. Makasinati gihapon kita og lisud nga mga hagit, apan makasagubang kita niini, maisugong moatubang niini, ug magmadaugon niini.
Gikan sa higdaanan sa kasakit, gikan sa unlan nga nabasa sa mga luha, kita ibayaw nianang balaanong kahupayan ug bililhong saad: “Ikaw dili ko kawangon, ni biyaan ko ikaw.”7 Kana nga kahupayan bililhon kaayo.
Samtang nagbiyahe ko sa tibuok kalibutan nga nagtuman sa responsibilidad sa akong calling, daghan ko og nakat-unan—lakip ang kamatuoran nga ang kagul-anan ug pag-antus nasinati sa tanan. Dili nako masukod ang tanang kasakit ug kasubo nga akong nasaksihan samtang mibisita ko niadtong naguol, nasakit, nag-atubang og diborsyo, nanlimbasug sa anak nga masinupakon, o nag-antus sa mga sangputanan sa sala. Ang lista nagpadayon, kay dili maihap ang mga problema nga moabut nato. Ang paghisgut og usa ka sanglitanan lisud, apan kon maghunahuna ko og mga hagit, makahunahuna ko ni Brother Brems, usa sa akong magtutudlo sa Sunday School sa batan-on pa ko. Usa siya ka matinud-anong miyembro sa Simbahan, may tiunay nga gugma. Siya ug ang iyang asawa, si Sadie, dunay walo ka anak, daghan nila kaedad niadtong anaa sa among pamilya.
Human si Frances ug ako nagminyo ug mibalhin sa ward, nakit-an namo sila si Brother ug Sister Brems ug ang mga sakop sa iyang pamilya sa mga kasal ug haya, ingon man sa mga reunion sa ward.
Pagka-1968, namatay ang asawa ni Brother Brems, si Sadie. Duha sa walo niya ka anak namatay usab paglabay sa katuigan.
Usa ka adlaw dul-an sa 13 ka tuig na ang milabay, ang kinamagulangang apo nga babayae ni Brother Brems mitawag nako sa telepono. Mipasabut siya nga ang iyang lolo miabut na sa ika-105 nga adlawng natawhan. Miingon siya, “Nagpuyo siya sa gamayng care center apan magtapok ang tibuok niyang pamilya kada Dominggo, diin siya ang mohatag og leksyon sa ebanghelyo.” Siya mipadayon, “Niining miaging Dominggo, si Lolo mipahibalo namo, ‘Mga pinangga, mamatay nako niining semanaha. Mahimo ba ninyong tawagan si Tommy Monson. Kahibalo na siya unsay angayng buhaton.’”
Gibisitahan nako dayon si Brother Brems pagkasunod gabii. Taud-taud na kong wala makakita niya. Dili ko makaistorya niya, kay dili na siya makadungog. Dili ko makasulat og mensahe aron iyang basahon, kay dili na siya makakita. Giingnan ko nga ang pamilya makigsulti niya pinaagi sa pagkupot sa iyang tuo nga tudlo ug isulat sa iyang wala nga palad ang ngalan sa tawo nga mibisita. Bisan unsang mga mensahe ipadangat niini nga paagi. Gisunod nako ang pamaagi pinaagi sa pagkupot sa iyang tudlo ug gisulat ang T-O-M-M-Y M-O-N-S-O-N, ang ngalan nga iyang nailhan nako. Si Brother Brems nalipay ug, gikuptan ang akong mga kamot, gipatong sa iyang ulo. Nahibalo ko nga gusto siyang mangayo og panalangin sa priesthood. Ang drayber nga midala nako sa care center miapil nako samtang among gipatong ang among mga kamot sa ulo ni Brother Brems ug mihatag ang gitinguha nga panalangin. Human niana, ang mga luha miagas sa iyang dili makakita nga mga mata. Gikuptan niya ang among mga kamot sa pagpasalamat. Bisan wala siya makadungog sa panalangin nga among gihatag niya, ang Espiritu kusog kaayo, ug nagtuo ko nga nadasig siya nga among nahatag ang panalangin nga gikinahanglan niya. Kining buotan nga tawo dili na makakita. Siya dili na makadungog. Nahimutang siya buntag ug gabii diha sa gamayng lawak sa care center. Apan ang iyang pahiyom ug ang iyang gisulti nakapatandog nako. “Salamat,” miingon siya. “Ang akong Langitnong Amahan maayo kaayo ngari nako.”
Sulod sa usa ka semana, sama sa gitagna ni Brother Brems, namatay siya. Wala siya maghunahuna sa unsay kulang niya; apan, kanunay siya nga mapasalamaton sa iyang daghang panalangin.
Ang atong Langitnong Amahan, nga mihatag nato og daghang angayng ikalipay, nasayud usab nga kita makat-on ug molambo ug mas molig-on kon kita makasagubang ug makalahutay sa mga pagsulay nga atong masinati. Nasayud kita nga adunay panahon nga masinati nato ang hilabihang kasubo, nga kita magbangutan, ug masulayan kon asa kita kutob. Apan, kanang mga kalisdanan makausab nato alang sa mas maayo, makausab sa atong kinabuhi sa paagi nga gitudlo sa Langitnong Amahan nato, ug makapalahi nato kay sa unsa kita kaniadto—mas maayo kay sa kaniadto, mas masinabtunon kay sa kaniadto, mas mosimpatiya kay sa kaniadto, nga may mas lig-ong pagpamatuod kay sa kaniadto.
Kini ang angay natong katuyoan—dili lang ang pagpadayon ug paglahutay, apan ang pagkahimo usab nga mas putli sa espirituhanong paagi sa atong pagpakabuhi sa maayong panahon ug kasub-anan. Kon dili pa tungod sa mga hagit nga buntugon ug mga problema nga sulbaron, mao ra gihapon kita, gamay o walay pag-uswag sa atong tumong sa kinabuhing dayon. Ang magbabalak mipahayag sa samang hunahuna niini nga mga pulong:
Ang Magtutudlo lang ang nasayud sa kagrabehon sa atong pagsulay, kasakit, ug pag-antus. Siya lang ang makahatag kanato og mahangturong kalinaw panahon sa kalisdanan. Siya lang ang makatandog sa atong gisakit nga mga kalag uban sa Iyang makahupay nga pulong:
“Umari kanako, kamong tanan nga nabudlay ug nabug-atan, ug papahulayon ko kamo.
“Isangon ninyo ang akong yugo diha kaninyo, ug pagtuon kamo gikan kanako; kay ako maaghup ug mapaubsanon sa kasingkasing: ug makakaplag kamog pahulay alang sa inyong mga kalag.
“Kay masayon ang akong yugo, ug magaan ang akong luwan.”9
Bisan sa kalipay o sa kasakit, Siya mag-uban kanato. Misaad Siya nga dili gayud kini mausab.
Mga kaigsoonan, hinaut kita mopasalig ngadto sa atong Langitnong Amahan nga dili mausab inig-abut sa panahon o tungod sa kalisud sa atong kinabuhi. Dili kinahanglan nga masulayan nato ang kalisdanan aron kita makahinumdom Niya, ug dili kinahanglan nga mapugos kita sa pagpaubos una pa kita motuo ug mosalig Niya.
Hinaut maningkamot kita sa pagpaduol sa atong Langitnong Amahan. Sa paghimo niini, kita kinahanglang mag-ampo ug maminaw Niya matag adlaw. Kita nagkinahanglan gayud niya matag takna, kon takna man kini sa kalipay o sa kasakit. Hinaut hinumduman nato ang Iyang saad: “Ikaw dili Ko kawangon, ni biyaan Ko ikaw.”10
Sa tibuok nakong kalag, ako mopamatuod nga ang Dios buhi ug nahigugma nato, nga ang Iyang Bugtong Anak nagpakabuhi ug nagpakamatay alang nato, ug ang ebanghelyo ni Jesukristo mao kanang kahayag nga nagdan-ag sa kangitngit sa atong kinabuhi. Nga mao unta kini, ako nag-ampo sa sagradong pangalan ni Jesukristo, amen.


text:
Arangkada of Leo Lastimosa for April 21, 2012
DYAB Kapamilya Run
Mas sayo nga gilusad ang DYAB Kapamilya Run karong tuiga. Aron mas daghan ang makahibawo ug makaapil. Ug mas dako ang pundo nga matigom. Nga gamiton sa pagtukod og classrooms sa mga dapit sa Negros Oriental nga naggusbat sa bagyong Sendong niadtong Disyembre sa niaging tuig ug sa makalilisang nga linog niadtong Pebrero karong tuiga.
Ang DYAB Kapamilya Run karong Hunyo 17, adlawng Dominggo, kabahin sa tibuok buwan nga pagtimaan sa ika-17 nga anibersaryo sa DYAB Abante Pa, Bisaya! Gipaabot nga labing menos 6,000 ka runners sa Sugbo ug kasilinganan nga mga lalawigan ang moduyog sa tinuig nga kalihokan.
-o0o-Dunay upat ka kategoriya nga maapilan sa DYAB Kapamilya Run 2012:
- Tulo ka kilometro nga fun run nga gipaabot nga apilan sa tanang sakop sa pamilya, P250 ang registration fee (may singlets ug giveaways);
- Unom ka kilometro nga gitumong alang sa mga bag-o pang nagsugod og dagan, P250 ang registration fee (may cash prizes, singlets ug giveaways);
- 12 ka kilometro nga gitumong alang sa mga masaaron na og lahutay, P350 ang registration fee (may cash prizes, singlets ug giveaways); ug
- 21 ka kilometro nga gitumong alang sa mga tag-as na og lahutay, P500 ang registration fee (may cash prizes, finishers medals, singlets ug giveaways).
-o0o-Ang DYAB Kapamilya Run 2012 magsugod ug matapos sa ParkMall sa Dakbayan sa Mandaue. Pabuthon ang starting gun sa alas-4:30 sa kadlawon aron nga makalikay ang mga managan sa grabeng kainit sa adlaw. Mosubay sila sa Ouano Avenue ug Plaridel St. uban ang mosunod nga turning points: Mandaue City Sports Complex alang sa 3K, duol sa Bridges Town Square alang sa 6K, may Paknaan alang sa 12K ug Tayud, Consolacion alang sa 21K.
Makapa-rehistro na sa ParkMall, tanang outlets sa Wow Travel and More, PESO Office sa Munisipyo sa Liloan ug ABS-CBN Complex. Mahimo sang i-download ang registration forms ug mapa sa ruta gikan sa among web log sa dyab-cebu.blogspot.com.
-o0o-Minilyon ka pesos nga natigom sa Kapamilya Relief Campaign alang sa mga biktima sa bagyong Sendong ug sa linog sa Negros Oriental, puno sa mas daghang pagkaon ug mga gamit sa panimay nga naapud-apod na, maoy gigamit pagtukod og 50 ka classrooms sa amihanang Mindanao, 30 sa Cagayan de Oro ug 20 sa Iligan, ug pagtanyag og scholarship grants alang sa gatosan ka tinun-an sa pag-abli sa klase karong Hunyo.
Nakiglambigit nang ABS-CBN Foundation sa Departamento sa Edukasyon pagtino sa labing dinaliang panginahanglan sa mga tinun-an nga naigo sa duha ka sunudsunod nga katalagman sa Negros Oriental. Ang imong pagsalmot sa DYAB Kapamilya Run 2012 dakong tampo alang sa wa pa matubag nga mas lapad nga panginahanglan sa rehabilitation. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com


text:
GINDESINYO BALA INI?
Ang “Makakita” nga Tul-an sang Brittle Star
ANG isa ka sahi sang starfish nga ginatawag brittle star may makatilingala nga proteksion sa ibabaw nga bahin sang iya lawas. Bahin ini sang iya tul-an nga puno sing gamay kaayo nga mga lente nga makita lang sa mikroskopyo, kag amo man ini ang iya tumalagsahon nga mata.
Binagbinaga: Sang gin-usisa sang mga sientipiko ang mga tul-an sang brittle star, nakita nila ang “makatilingala nga desinyo sang nagaikit-ikit kag daw kristal nga mga bukolbukol, nga ang kada isa mas manipis pa sa buhok,” siling sang magasin nga Natural History. Ining daw kristal nga mga bukolbukol human sa calcium carbonate (apog), kag de-kalidad gali nga mga lente. Gina-absorb sini ang kapawa pakadto sa photosensitive nga mga nerve sa idalom sini nga mga tul-an. Isa pa, insakto gid ang korte sang mga lente para makabasa sang dagway.
Suno sa isa ka chemist nga si Joanna Aizenberg, ang ibabaw nga bahin sang lawas sang brittle star, nga amo ang iya tul-an kag amo man ang iya mata, “nagapakita sing isa ka importante nga prinsipio: sa biolohiya, ang isa ka butang masami nga ginagamit sa lainlain nga paagi.”
Paagi sa pagtuon sa brittle star, nakakita ang mga researcher sing simple kag barato nga paagi sa paghimo sing gagmay kaayo nga mga lente nga human sa calcium carbonate. Ang isa sa gingamitan nila sini nga mga lente amo ang telekomunikasyon, diin amo ini ang nagadala sang light signal paagi sa optical fiber.
Ano sa banta mo? Ang “makakita” bala nga tul-an sang brittle star resulta sang ebolusyon? Ukon gindesinyo ini?


text:
Pamalandong: Istambay sa Mindanao
DAKBAYAN SA DABAW – Nakapaskil sa sulod sa suki nako nga barber shop sa Matina mao ang pasidaan nga: “Hoy istambay bawal ka dinhi”.
Natingala ang akong barbero nga si Dhods ngano nakangisi ko. “Naunsa ka Sir?”, pangutana pa niya. “Wala bay,” tubag pa nako dayon niyoko.
Nakapiyong ko kadali sa pagtupi niya sa akong buhok dapit sa agtang. Wa ko nag pa cute uy, nakapamalandong lang kunuhay.
Dautan baya gyud ang imahe sa mga istambay. Gi bawal gani sila sa mga barber shop, sa mga mall, sa mga kan-anan, sa mga inumanan, sa mga simbahan, ug bisan asa. Siguro, tungod kay dili makit-an diha sa mga istambay ang tumong sa mga negosyante nga makasapi.
Unsaon man gud nga paspas baya kaayo ang dagan sa pagdaghan sa mga tao sa Pilipinas. Unya, sa pikas bahin, nagabaklay ra intawon ang ihap sa mga panginabuhian. Pipila lang ang trabaho, gabaha ang gapangita og trabaho.
Usahay “tambay” ang gitawag sa ila o kaha “bay” nalang gyud, labi na sa inistoryahang kanto. Dili ko sigurado hain na nigikan pulong nga istambay, pero basin sa pulong sa English nga “stand by”?
Ang lain pang haduol nga pulong sa English mao siguro kanang “stay put” o kaha “wait”. Gipangutana nako si Kokoy, usa ka tigmaneho og padjak sa GSIS Village. Matud pa niya “paghulat” kuno na. Dili pud siya mosugot nga “ayaw paglihuk” kuno ang Binisaya ana.
Pag muhisgot na gani og “istambay” ang mahuna-hunaan dayon mao ang itsura sa usa ka tawo nga “walay trabaho”. Kini katong makit-an nga naga “shotting” o tagay diha sa kanto uban ang iyang barkada bisan sayo pa.
Pero ang kadaghanan aning mga tawhana naay gihulat. Mahimong trabaho ba o kaha amigo nga makauban aron mangita og trabaho. Ang uban naghulat og bisan unsang grasya, sama sa pakals o kumbera, suroy, inom, lingaw o kaha bisag unsang grasya “gikan sa langit”.
Kadaghanan sa akong kailang istambay diri sa Dabaw, sa Bukidnon og sa ubang dapit sa Mindanaw naay tagsa-tagsa ka damgo, tinguha, o tumong sa kinabuhi. Matag usa dunay papel nga gi panindugan sa pagkakaron diha sa ilang panimalay o komunidad.
Nakaila nako si Plik-plik, taga Puan, wala naka eskwela, apan paboritong tawgon sa mga silingan labi na sa mga kulbahinam nga mga bulohaton sama sa pagpagkang sa bitin nga nakit-an sa ilalum sa hagdanan.
Duna’y mga dauta’g mga tinguha niining uban sa ila, labaw na kong “tawag sa kapobrehon”. Apan bisan sa mga kadagkuan sa atong pangagamhanan, duna gyud tong dili masaligan.
Matud pa sa trabahador nga si Edroy, istambay sa paradahan sa jeep paingon sa Sungko, Lantapan, Bukidnon: “ang kadaghanan baya bay naghandom gyud og kaayohan. Unta makabalik na sa trabaho. Sama nako, unta naa napuy i-kargang mais.”
Lahi pud si Edmund nga classmate nako sa high school. Maestro na siya ron. Niadtong 2004, nagtiketero sa siya sa public toilet sa Malaybalay. Matud pa niya “tambay tambay lang sa ko karon. Pagpangandam ba.”
Si Onfred, nga usa ka bag-ong engineer, nag tinda lang sa og barbecue sa Xavierheights, Cagayan de Oro. “Istambay lang sa ko do kay wa pa man niabot ang akong swerte,” matud pa niya.
Para niya, ang importante nga makatuon siya og daghang mga pamaagi aron maka sapi.
“May nalang, at least naa ko’y nahibaw-an nga lain!” matud pa niya sa dihang nagkita mi sa buhatan sa Professional Regulatory Commission (PRC).
Lain-lain ang hulagway sa mga istambay. Naay wala nakahuman og eskwela apan duna’y mga skills sama sa pagpanday. Naay nagahulat moabot ang trabaho o kaha ang gusto niyang trabaho. Naay naghulat kanus-a makabalik sa trabahong gisaad, naghulat nalang og visa.
Apan tanan dunay gimbuhaton o papel sa kasamtangan. Tinuod wala silay income nga insakto, apan duna puy pulos.
Ang istambay diay dili lang katong naa sa kanto. Dili lang katong naga laroy-laroy hangtud mosalop ang adlaw. Dili lang ang mga tawo nga gibawal sa mga establisamento tungod sa ubos nga pagtan-aw sa ilang mga kapasidad.
Duna puy mga istambay nga propesyunal. Duna puy mga tawo nga gipili nila nga mag istambay sa. Apan, ang kadaghanan sa mga istambay nagahandom pud nga makab-ot ang ilang mga nagkalain-laing damgo sa kinabuhi.
Ang pagkaistambay diay usa ka ang-ang sa kinabuhi aron ang tao makamatngon. Higayon kini aron makatuon sa iyang palibot, sa iyang gigikanan ug sa iyang paingnan. Panahon kini aron makatuon og mga pamaagi para makasugakod.
Tungod niini, matawag pud diay ko nga istambay. Naglaroy-laroy sa kalibutan, nagtuo nga naay tumong, ug mapadayonong gisubay ang piniling dalan.
(Reporter sa MindaNews ug www.mindanews.com dinhi sa Dabaw si Walter I. Balane. Gikan sa Malaybalay City, kanhi siyang editor sa Central Mindanao Newswatch. Mabasa ang iyang ubang mga sinulat sa iyang blog: “Istambay sa Mindanao” sa www.iztambay.blogspot.com.)
One response to “Pamalandong: Istambay sa Mindanao”
-
Waltzib says :
Thanks to Ricky A.of Davao City and Gerald Alcazar of CDO for sending comments via waltzib@gmail.com. Mabuhay kayo!
I’ll forward the queastions to the technical team, makakarating mga chong!


text:
Samtang mosunod kita sa Iyang mga sugo ug moserbisyo sa atong isig ka tawo, mamahimo kitang mas buotang disipulo ni Jesukristo.
Kita nga mga nabunyagan ug nakadawat sa gasa sa Espiritu Santo mipakigsaad nga kita andam sa pagdala nganhi kanato sa ngalan ni Jesukristo, o sa laing pagkasulti, i-deklarar ang atong mga kaugalingon nga mga disipulo sa Ginoo. Atong gibag-o kana nga pakigsaad matag semana sa atong pag-ambit sa sakrament, ug atong gipakita kana nga pagkadisipulo pinaagi sa atong pagpakabuhi. Kana nga pagkadisipulo nindot nga napakita sa bag-ohay lang nga mga panghitabo sa Mexico.
Nindot kadto nga tingpamulak alang sa mga prutasan nga komunidad sa amihanang Mexico. Hingpit ang pagpamulak sa mga bungang kahoy, ug taas ang paglaum nga abunda ang ani. May mga plano na nga bayaran ang mga utang, ilisan ang gikinahanglang ekipo ug gulang nga prutasan, ug atubangon ang ubang personal nga balayran sama sa pangmatrikula sa mga sakop sa pamilya. Gani may mga plano alang sa mga pagbakasyon sa pamilya. Malaumon ang kadaghanan. Dayon, usa ka Lunes sa hapon sa ulahing bahin sa Marso, usa ka bagyo sa tingtugnaw miabot, ug misugod sa pag-snow. Nag-snow hangtud sa alas 3 sa buntag. Dayon, sa pagbiya sa mga dag-um, kalit nga mius-os ang temperatura. Nianang tibuok gabii ug sayo sa buntag, tanang paningkamot gihimo aron maluwas bisan gamayng parte lang sa alanihon. Kawang lang ang tanan. Hilabihan ang katugnaw, ug hingpit nga mikaging ang alanihon. Walay bunga nga maani ug mabaligya karong tuiga. Miabut ang Martes uban sa makapahugno ug makapaminghoy nga pagkawagtang niadtong maanindot nga mga plano, paglaum, ug pangandoy sa milabay nga adlaw.
Nakadawat ko og email kabahin nianang mapintas nga buntag sa Martes gikan sa asawa ni John Hatch, unang magtatambag sa kapangulohan sa Templo sa Colonia Juárez Chihuahua. Mokutlo ko og mga parte niana nga email: “Si John mibangon og sayo sa mga alas 6:30—aron moadto sa templo sa pagsusi kon amo ba nga ikanselar ang sesyon sa buntag. Mibalik siya nga nag-ingon nga walay snow sa parking lot ug sa dalan, mao nga mihukom mi nga mopadayon. Gihunahuna namo nga basin moabut ang pipila sa mga worker nga walay prutasan, ug among usahon ang tanang mga worker ngadto sa sesyon. … Makadasig kaayo nga makita ang mga lalaki nga miabot, sa tagsa-tagsa. Didto sila, bisan walay mga tulog, ug naghunahuna nga ang ilang mga alanihon nadaut na. … Nagtan-aw ako kanila atol sa among miting sa pagpangandam, ug naningkamot sila nga dili makatulog. Apan imbis nga maghunahuna nga aduna silay nindot nga rason aron dili motunga, anaa gihapon sila. Ug adunay 38 ka tawo sa sesyon (puno nga sesyon)! Makadasig kadto nga buntag alang kanamo, ug nagpasalamat kami sa Langitnong Amahan alang sa maayong mga tawo nga nagbuhat sa ilang katungdanan, bisan unsa pa ang mahitabo. Gibati ko nga adunay espesyal nga espiritu didto niining buntaga. Sigurado ako nga nahimuot Siya nga masayud nga gimahal namo ang Iyang balay ug mibati nga maayo kini nga dapit alang nianang malisud nga kabuntagon.”
Ang istorya wala mahuman dinhi ug gani nagpadayon pa.
Kadaghanan niadtong nawad-an sa ilang mga alanihon aduna pay luna nga katamnan og alternatibong mga tanum, sama sa chili ug batong. Kini nga mga tanum makahatag og bisan gamay lang nga kinitaan, igo nga makasapal hangtud sa sunod tuig nga alanihon. Hinoon, adunay usa ka brother nga may batan-ong pamilya nga walay laing luna ug nag-atubang og usa ka tuig nga walay kinitaan. Ang uban sa komunidad, nakakita sa lisud nga sitwasyon niini nga brother ug milihok sa ilang kaugalingong kabubut-on ug gasto, mihan-ay og usa ka luna, migamit sa ilang mga ekipo aron maandam ang luna, ug misangkap og mga chili nga iyang ikatanum.
Nakaila ko sa mga tawo kinsa ako karong gi-istorya. Sa pagkaila kanila, wala ako matingala sa ilang gibuhat. Apan kadtong wala makaila nila tingali mangutana og duha ka pangutana, sugod sa pulong ngano. Nganong moadto man sila sa templo sa pagbuhat sa ilang mga katungdanan ug pagserbisyo human sa tibuok gabii nga paningkamot, sa pagkaamgo lamang nga nawagtang na ang dakong bahin sa ilang kita alang nianang tuiga? Nganong gamiton man nila ang ilang nihit ug bililhon kaayo nga kapanguhaan aron sa pagtabang sa nanginahanglan nga sila mismo lisud man usab?
Kon nakasabut ka kon unsa gayud ang usa ka disipulo ni Jesukristo, nan nakahibalo ka sa tubag niining duha ka mga pangutana.
Ang pagpakigsaad nga mahimong disipulo ni Kristo maoy sinugdanan niining tibuok kinabuhi nga proseso, ug ang dalan dili kanunay sayon. Samtang maghinulsol kita sa atong mga sala ug maningkamot sa pagbuhat sa unsay Iyang ipabuhat kanato ug moserbisyo sa atong isig ka tawo sama sa Iyang pagserbisyo kanila, mas mahisama kita Kaniya. Ang pagkahimong sama Kaniya ug mahiusa uban Kaniya mao ang labing mahinungdanong katuyoan—ug mao gayud ang gipasabut sa tinuod nga pagkadisipulo.
Sama sa gipangutana sa Manluluwas sa Iyang mga disipulo sa Iyang pagbisita sa kayutaan sa Amerika, “Busa, unsa nga matang sa mga tawo kamo mahisama?” Ug dayon, Siya mitubag sa Iyang kaugalingong pangutana, “Sa pagkatinuod Ako moingon nganha kaninyo, gani sama nga Ako mao” (3 Nephi 27:27).
Ang pagkahimong sama sa Manluluwas dili sayon nga tahas, ilabi na ning kalibutan nga atong gipuy-an. Nag-atubang kita og mga kalisdanan halos sa tanang adlaw sa atong kinabuhi. Adunay rason niini, ug usa kini sa mga nag-unang katuyoan sa pagka-mortal. Sama sa atong mabasa sa Abraham 3:25, “Ug kita mosulay kanila dinhi, aron pagsuta kon sila mobuhat ba sa tanan nga mga butang bisan unsa ang isugo sa Ginoo nga ilang Dios ngadto kanila.”
Lain-lain ang matang ug kalisud niini nga mga pagsulay. Apan walay makabiya niining mortal nga pagpakabuhi nga dili makasulay niini. Kasagaran, gihulagway nato ang mga pagsulay isip pagkawala sa mga ani o trabaho, kamatayon sa usa ka minahal, sakit, kakulangan sa pisikal, mental, o sa emosyon, kakabus, o pagkawala sa mga higala. Hinoon, bisan ang katumanan sa maayo nga mga katuyoan magdala og makapeligro nga garbo, diin mas nagtinguha kita sa mga pagdayeg sa tawo kay sa pag-uyon sa langit. Kini naglakip og pagkasikat, pagkainila sa publiko, pisikal nga kabatid, talento sa arte o sa dula, kausbawan, ug kaadunahan. Kabahin ning naulahing mga pagsulay, pipila kanato siguro may mga pagbati nga susama sa gilitok ni Tevye sa Fiddler on the Roof: Kon ang kadato usa ka tunglo, “hinaut nga ang [Dios] mohampak nako niini. Ug ako dili gayud makasulbad!”1
Apan kining ulahing mga matang sa pagsulay mas makahadlok ug peligro ug mas lisud buntugon kay sa nag-una. Ang atong pagkadisipulo mapalambo ug mapamatud-an dili sa matang sa mga pagsulay nga atong giatubang apan giunsa nato kini paglahutay. Sama sa gitudlo ni Presidente Henry B. Eyring: “Busa, ang dakong pagsulay sa kinabuhi mao ang pagsuta kon mopatalinghug ug motuman ba kita sa mga sugo sa Dios taliwala sa mga kalisdanan sa kinabuhi. Dili ang paglahutay sa mga kalisdanan, pero ang pagpili sa matarung samtang mikusokuso kini. Ug ang trahedya sa kinabuhi mao ang pagkapakyas sa niana nga pagsulay ug sa ingon mapakyas nga mahimong takus nga mobalik diha sa himaya ngadto sa atong langitnong panimalay” (“Espirituhanong Pagkaandam: Sugod og Sayo ug Pagmakanunayon ,” Liahona, Nob. 2005, 38).
Mapasigarbuhon ako nga lolo sa 23 ka mga apo. Kanunay akong mahingangha sa ilang panabut sa mga mahangturong kamatuoran, bisan pa sa ilang kabatan-on. Samtang nag-andam ako alang niini nga pakigpulong, gihangyo ko ang matag usa kanila nga mohatag kanako og mubo nga pagpasabut kon unsa ang disipulo o sumusunod ni Jesukristo. Nakadawat ko og talagsaong mga tubag gikan nilang tanan. Apan gusto kong mopakigbahin ninyo sa tubag gikan sa otso anyos nga si Benjamin: “Ang pagkadisipulo ni Jesukristo nagpasabut nga mahimong usa ka ehemplo. Kini nagpasabut nga mahimong usa ka misyonaryo ug pagpangandam nga mahimong usa ka misyonaryo. Kini nagpasabut sa pagserbisyo sa uban. Nagpasabut kini sa inyong pagbasa sa mga kasulatan ug sa pag-ampo. Nagpasabut kini sa pagbalaan sa adlawng Igpapahulay. Nagpasabut kini sa pagpaminaw sa mga aghat sa Espiritu Santo. Nagpasabut kini sa pag-adto sa simbahan ug sa templo.”
Mouyon ako ni Benjamin. Ang pagkadisipulo kabahin tanan sa pagbuhat ug sa pagkahimo. Samtang mosunod kita sa Iyang mga sugo ug moserbisyo sa atong isig ka tawo, mamahimo kitang mas buotang disipulo ni Jesukristo. Ang pagkamasulundon ug pagtugyan ngadto sa Iyang kabubut-on moresulta sa pakig-uban sa Espiritu Santo, uban sa mga panalangin sa kalinaw, kalipay, ug kasigurohan nga kanunayng nag-uban ning ikatulong sakop sa Dios nga Kapangulohan. Walay laing paagi nga kini moabut. Sa katapusan, ang hingpit nga pagtugyan ngadto sa Iyang kabubut-on mao ang magtabang kanato nga mahisama sa Manluluwas. Ang pagkahimong sama Kaniya ug mahiusa uban Kaniya mao ang labing mahinungdanong katuyoan—ug mao gayud ang gipasabut sa tinuod nga pagkadisipulo.
Ang pagkadisipulo mao ang akong nakita nga gibuhat didto sa Templo sa Colonia Juárez ug kasikbit nga mga umahan samtang ang mga kaigsoonan sa pagtuo mipamatuod pag-usab sa ilang mga pasalig ngadto sa Dios ug sa usag-usa bisan sa makahinuklog nga pagsulay.
Ako mopamatuod nga samtang mosunod kita sa Iyang mga sugo, moserbisyo sa uban, ug motugyan ngadto sa Iyang kabubut-on, kita, sa pagkatinuod, mahimong tinuod Niya nga mga disipulo. Niini ako mopamatuod sa pangalan ni Jesukristo, amen.


text:
Mga Manugbantay, Iluga ang Pinakamaayo nga mga Manugbantay
“Si Cristo mismo nag-antos tungod sa inyo, nga nagabilin sa inyo sang huwaran agod sundon ninyo sing maayo ang iya mga tikang.”—1 PED. 2:21.
1, 2. (a) Ano ang resulta kon atipanon sing maayo ang mga karnero? (b) Ngaa mapaanggid ang madamo nga tawo sang panahon ni Jesus sa mga karnero nga wala sing manugbantay?
MANGIN mapagros ang mga karnero kon tatapon sing maayo sang manugbantay ang iya panong. Suno sa isa ka manwal sa pagsagod sing karnero, “kon dalhon lang sang tawo ang iya panong sa halalban kag dayon pabay-an lang ukon indi na pag-ulikdan, mangin masakiton kag maluya ang iya mga karnero pagligad sang pila lang ka tuig.” Pero kon ginaatipan sing maayo sang manugbantay ang mga karnero, mangin mapagros ini.
2 Ang pag-atipan kag atension sang mga manugbantay sang panong sang Dios sa tagsa ka karnero nga gintugyan sa ila may epekto sa espirituwalidad sang bilog nga kongregasyon. Mahimo madumduman mo nga naluoy si Jesus sa kadam-an bangod “ginpanitan sila kag nag-alaplaag kaangay sa mga karnero nga wala sing manugbantay.” (Mat. 9:36) Ngaa amo sini ang ila kahimtangan? Bangod ang mga may responsibilidad sa pagtudlo sang Kasuguan sang Dios sa katawhan mga mapintas, tama ka estrikto, kag salimpapaw. Imbes buligan kag saguron sang mga lider sang relihion sang Israel ang mga miembro sang ila panong, ginpapas-an nila sila “sang mga lulan nga mabug-at.”—Mat. 23:4.
3. Ano ang dapat dumdumon sang mga gulang samtang ginatuman nila ang ila katungdanan subong espirituwal nga mga manugbantay?
3 Ang Cristianong mga manugbantay karon—ang gintangdo nga mga gulang—may mabug-at nga responsibilidad. Ang mga karnero sa panong nga ila ginaatipan iya ni Jehova kag subong man ni Jesus, nga nagpakilala sang iya kaugalingon subong “maayo nga manugbantay.” (Juan 10:11) Ang mga karnero “ginbakal . . . sa daku nga bili,” nga ginbayaran ni Jesus sang iya “hamili nga dugo.” (1 Cor. 6:20; 1 Ped. 1:18, 19) Palangga gid niya ang mga karnero amo nga handa niya isakripisyo ang iya kabuhi para sa ila. Dapat dumdumon pirme sang mga gulang nga kabulig sila nga mga manugbantay, nga ginadumalahan sang mahigugmaon nga Anak sang Dios, si Jesucristo, “ang daku nga manugbantay sang mga karnero.”—Heb. 13:20.
4. Ano ang binagbinagon sa sini nga artikulo?
4 Kon amo, paano dapat pakig-angutan sang Cristianong mga manugbantay ang mga karnero? Ang mga miembro sang kongregasyon ginapalig-on nga “mangin matinumanon sa mga nagapanguna” sa ila. Sa pihak nga bahin, ang mga gulang ginlaygayan nga indi ‘magpakaginuo sa mga palanublion gikan sa Dios.’ (Heb. 13:17; basaha ang 1 Pedro 5:2, 3.) Gani, paano ang mga gulang makapanguna nga wala nagapakaginuo sa panong? Buot silingon, paano nila maatipan ang mga kinahanglanon sang mga karnero nga wala nagaabuso sa awtoridad nga ginhatag sang Dios sa mga manugtatap?
“DALHON SILA SA IYA DUGHAN”
5. Ano ang ginapakita sa aton sang paglaragway sang Isaias 40:11 parte kay Jehova?
5 Parte kay Jehova, si manalagna Isaias nagsiling: “Sia magapahalab sang iya panong kaangay sang manugpahalab kungkungon niya sa iya butkon ang mga cordero, dalhon sila sa iya dughan, kag magatuytuy sing mahinay sang mga may tinday.” (Isa. 40:11) Ini nga paglaragway nagapakita nga si Jehova nagahatag sang mga kinahanglanon sang maluya nga mga miembro sang kongregasyon. Subong nga nahibaluan sang manugbantay ang mga kinahanglanon sang tagsa ka karnero sa iya panong kag handa sa paghatag sini, si Jehova nakahibalo man sang mga kinahanglanon sang mga miembro sang kongregasyon kag nalipay sia sa pag-aman sini. Kon kinahanglanon, ginakungkong sang manugbantay ang bag-o nabun-ag nga kordero. Subong “Amay nga may mapinalanggaon nga kaluoy,” daw ginakungkong man kita ni Jehova sa tion sang mga kabudlayan. Ginalugpayan niya kita kon may mabudlay nga pagtilaw ukon kon may pinasahi kita nga kinahanglanon.—2 Cor. 1:3, 4.
6. Subong espirituwal nga manugbantay, paano mailog sang gulang ang halimbawa ni Jehova?
6 Makatuon gid ang espirituwal nga manugbantay sa aton Amay sa langit! Kaangay ni Jehova, dapat nahibaluan gid niya ang mga kinahanglanon sang mga karnero. Kon nahibaluan sang gulang ang mga kabudlayan kag espesipiko nga mga kinahanglanon sang mga karnero nga dapat dayon tatapon, makahatag sia sing nagakaigo nga pagpalig-on kag pagsakdag. (Hulu. 27:23) Maathag nga kinahanglan nga may maayo nga komunikasyon ang gulang sa iya mga masigkatumuluo. Ginarespeto niya ang pribado nga kabuhi sang mga kauturan, pero interesado sia sa iya makita kag mabatian sa mga miembro sang kongregasyon kag handa sia nga “buligan ang mga maluya.”—Binu. 20:35; 1 Tes. 4:11.
7. (a) Paano gintratar ang mga karnero sang Dios sang adlaw ni Ezequiel kag ni Jeremias? (b) Ano ang matun-an naton sa pagpakamalaut ni Jehova sa indi matutom nga mga manugbantay?
7 Binagbinaga ang panimuot sang mga manugbantay nga ginpakamalaut ni Jehova. Sang adlaw ni Ezequiel kag ni Jeremias, ginpakamalaut ni Jehova ang mga gintangdo nga mag-atipan sa iya mga karnero pero wala nagtuman sini sing maayo. Kon wala sing nagabantay sa mga karnero, salakayon ini kag magaalaplaag. Imbes nga pakan-on, ginhingalitan sini nga mga manugbantay ang panong kag ‘ginpakaon ang ila kaugalingon.’ (Ezeq. 34:7-10; Jer. 23:1) Ang pagpakamalaut sang Dios sa sini nga mga manugbantay mahimo man mapatuhoy sa mga lider sang Cristiandad. Pero ginapadaku man sini kon daw ano ka importante para sa Cristianong mga gulang nga hatagan sing nagakaigo kag mahigugmaon nga atension ang panong.
“NAGHATAG AKO SA INYO SANG SULUNDAN”
8. Paano si Jesus nagpakita sing pinakamaayo nga sulundan sa pagtadlong sang sayop nga mga panimuot?
8 Bangod indi himpit, mahimo nga indi dayon mahangpan sang pila ka karnero sang Dios kon ano ang ginapaabot ni Jehova sa ila. Mahimo nga mapaslawan sila sa pagsunod sa laygay sang Kasulatan, ukon makahimo sing mga butang nga nagapakita nga indi pa sila hamtong sa espirituwal. Ano ang himuon sang mga gulang? Dapat nila ilugon ang pagpasensia ni Jesus sa iya mga disipulo, sang nagbaisay sila kon sin-o ang pinakadaku sa ila sa Ginharian. Imbes nga maubusan sing pasensia, padayon sila nga gintudluan ni Jesus kag ginhatagan sing mahigugmaon nga laygay parte sa pagpakita sing pagpaubos. (Luc. 9:46-48; 22:24-27) Paagi sa paghinaw sang ila mga tiil, ginpakita ni Jesus ang isa ka leksion sang pagpaubos, isa ka kinaiya nga kinahanglan ipakita sang Cristianong mga manugtatap.—Basaha ang Juan 13:12-15; 1 Ped. 2:21.
9. Ano nga panimuot ang ginsiling ni Jesus nga ipakita sang iya mga disipulo?
9 Ang pagtamod ni Jesus sa katungdanan sang espirituwal nga manugbantay tuhay sa pagtamod anay nanday Santiago kag Juan. Ining duha ka apostol nagtinguha nga makatigayon sing prominente nga posisyon sa Ginharian. Pero gintadlong ni Jesus ang ila panimuot, nga nagasiling: “Nahibaluan ninyo nga ang mga manugdumala sang mga nasyon may gahom sa ila mga sakop kag pagusto lang sila kon ano ang ila himuon sa ila. Pero indi amo ini ang sa inyo. Kay kon sin-o sa inyo ang gusto nga mangin gamhanan, dapat mangin suluguon siya ninyo.” (Mat. 20:25, 26, APD) Kinahanglan pakigbatuan sang mga apostoles ang huyog nga ‘magpakaginuo’ sa ila mga kaupdanan, ukon ‘magpagusto lang kon ano ang himuon nila sa ila.’
10. Ano ang gusto ni Jesus nga pagtratar sang mga gulang sa panong, kag paano nangin halimbawa sa sini si Pablo?
10 Ginapaabot ni Jesus nga trataron sang Cristianong mga gulang ang panong pareho sang pagtratar niya sa sini. Dapat sila mangin handa sa pag-alagad sa ila mga kaupdanan, kag indi mangin agalon nila. Amo man sini ang panimuot ni apostol Pablo, kay ginsilingan niya ang mga gulang nga lalaki sa kongregasyon sang Efeso: “Nahibaluan gid ninyo nga sa nahaunang adlaw nga nagtapak ako sa Asia kaupod ko kamo sa tanan nga tion, nga nagapaulipon sa Ginuo nga may daku gid nga pagpaubos sang hunahuna.” Gusto sang apostol nga buligan sadtong mga gulang ang iban sa sinsero kag mapainubuson nga paagi. Sia nagsiling: “Ginpakita ko sa inyo sa tanan nga butang nga sa pagpangabudlay sing subong sini dapat ninyo buligan ang mga maluya.” (Binu. 20:18, 19, 35) Ginsilingan ni Pablo ang mga taga-Corinto nga indi sia agalon sang ila pagtuo. Sa baylo, mapainubuson sia nga masigkamanugpangabudlay para sa ila kalipay. (2 Cor. 1:24) Maayo gid nga halimbawa si Pablo para sa mga gulang karon kon parte sa pagpaubos kag pagpangabudlay.
‘MAGPANGUYAPOT SING MALIG-ON SA MASALIGAN NGA PULONG’
11, 12. Paano mahimo mabuligan sang gulang ang iya masigkatumuluo sa paghimo sing desisyon?
11 Ang gulang sang kongregasyon dapat nga ‘magpanguyapot sing malig-on sa masaligan nga pulong may kaangtanan sa iya kalantip sa pagpanudlo.’ (Tito 1:9) Pero ginahimo niya ini “sa espiritu sang kalulo.” (Gal. 6:1) Imbes nga piliton ang iya mga kaupdanan sa kongregasyon kon ano ang dapat himuon, ginatinguhaan sang maayo nga manugbantay nga malab-ot ang ila tagipusuon. Mahimo nga ipatalupangod sang gulang ang mga prinsipio sa Kasulatan nga dapat binagbinagon sang isa ka utod nga magahimo sing importante nga desisyon. Mahimo niya binagbinagon upod sa iya ang mga publikasyon parte sa sini. Mahimo man niya palig-unon nga binagbinagon sang isa kon ano ang epekto sang iya desisyon sa iya kaangtanan kay Jehova. Mahimo ipatalupangod sang gulang nga importante gid nga mangamuyo para sa giya sang Dios antes magdesisyon. (Hulu. 3:5, 6) Sa tapos ini mabinagbinag upod sa iya masigkatumuluo, tugutan sia sang gulang nga maghimo sang iya kaugalingon nga desisyon.—Roma 14:1-4.
12 Dapat nga nabase lamang sa Kasulatan ang awtoridad nga ipakita sang Cristianong mga manugtatap. Gani importante gid nga gamiton nila sing maayo ang Biblia kag sundon ang ginasiling sini. Paagi sini, indi maabusuhan sang mga gulang ang ila awtoridad. Kay man, kabulig lang sila nga mga manugbantay, kag ang tagsa ka miembro sang kongregasyon manabat kay Jehova kag kay Jesus sa ila mga desisyon.—Gal. 6:5, 7, 8.
“MGA HALIMBAWA SA PANONG”
13, 14. Sa ano nga mga bahin dapat mangin halimbawa ang mga gulang sa panong?
13 Sa tapos mapalig-on ang mga gulang sa kongregasyon nga indi ‘magpakaginuo sa mga gintugyan sa ila,’ ginlaygayan sila ni apostol Pedro nga “mangin mga halimbawa sa panong.” (1 Ped. 5:3; footnote, New World Translation of the Holy Scriptures—With References) Paano ang mga gulang mangin halimbawa sa panong? Binagbinaga ang duha sa mga kalipikasyon nga dapat malab-ot sang isa ka lalaki nga “nagatinguha sa palangakuan sang manugtatap.” Kinahanglan sia mangin “maligdong sing hunahuna” kag “nagadumala sang iya panimalay sa maayo nga paagi.” Kon may pamilya ang gulang, dapat niya ini madumalahan sing maayo, kay “sa pagkamatuod, kon ang bisan sin-o nga lalaki indi makahibalo magdumala sang iya kaugalingon nga panimalay, paano niya maatipan ang kongregasyon sang Dios?” (1 Tim. 3:1, 2, 4, 5) Para mangin kalipikado subong manugtatap, ang isa dapat mangin maligdong sing hunahuna, kag nahangpan niya sing maayo ang mga prinsipio sang Dios kag nahibaluan kon paano ini iaplikar. Nagapamensar sia sing maayo kag wala nagapadasudaso sa paghukom. Kon makita ini nga mga kinaiya sa mga gulang, magasalig sa ila ang mga miembro sang kongregasyon.
14 Nagapakita man sing maayo nga halimbawa ang mga manugtatap sa ila mga masigka-Cristiano paagi sa pagpanguna sa ministeryo. Isa gid ka halimbawa si Jesus para sa mga manugtatap sa sini nga bahin. Ang pagbantala sing maayong balita sang Ginharian importante gid nga bahin sang hilikuton ni Jesus sa duta. Ginpakita niya sa iya mga disipulo kon paano himuon ini nga hilikuton. (Mar. 1:38; Luc. 8:1) Sa aton panahon, makapalig-on para sa mga manugbantala nga makaupod ang mga gulang sa pagbantala, makita ang ila kakugi sa sining nagaluwas-kabuhi nga hilikuton, kag magtuon sa ila pamaagi sang pagtudlo! Ang kakugi kag determinasyon sang mga gulang sa paghatag sing tion kag pagpanikasog sa pagbantala sing maayong balita bisan pa masako sila nagapalig-on sa bilog nga kongregasyon nga ilugon ang ila kakugi. Mangin maayo man sila nga halimbawa sa ila mga kauturan paagi sa paghanda kag pagpakigbahin sa mga miting kag sa iban pa nga hilikuton, subong sang pagpaninlo kag pagmentenar sang Kingdom Hall.—Efe. 5:15, 16; basaha ang Hebreo 13:7.
“SAKDAGON ANG MGA MALUYA”
15. Ano ang pila ka rason kon ngaa naga-shepherding ang mga gulang?
15 Ang maayo nga manugbantay nagabulig dayon kon nasamaran ukon nagamasakit ang isa ka karnero. Sing kaanggid, kinahanglan hatagan dayon sing atension sang mga gulang ang bisan sin-o nga nagaantos ukon nagakinahanglan sing espirituwal nga bulig sa kongregasyon. Ang mga tigulang kag mga nagamasakit mahimo buligan sa ila pisikal nga mga kinahanglanon, apang ilabi na nga kinahanglan nila ang espirituwal nga bulig kag pagpalig-on. (1 Tes. 5:14) Ang pamatan-on nga mga miembro sang kongregasyon mahimo may mga kabudlayan, subong sang pagpamatok “sa mga kailigbon nga kinaandan sa pagkapamatan-on.” (2 Tim. 2:22) Gani ang pagtatap ukon pag-shepherding nagalakip sa regular nga pagbisita sa mga miembro sang kongregasyon para mahangpan ang ila mga kahimtangan kag mapalig-on sila paagi sa nagakaigo nga laygay sa Kasulatan. Kon maatipan ini gilayon, madamo nga problema ang masolusyunan antes pa maglala.
16. Ano ang ginahimo sang mga gulang para mabuligan ang miembro sang kongregasyon nga nagamasakit sa espirituwal?
16 Ano abi kon ang problema nakaapektar na sa espirituwalidad sang isa ka miembro sang kongregasyon? “May nagamasakit bala sa inyo?” pamangkot sang manunulat sang Biblia nga si Santiago. “Magtawag sia sang mga gulang nga lalaki sang kongregasyon, kag magpangamuyo sila para sa iya, nga nagahaplas sa iya sang lana sa ngalan ni Jehova. Kag ang pangamuyo nga may pagtuo magaayo sa isa nga nagamasakit, kag si Jehova magabangon sa iya. Subong man, kon nakahimo sia sang mga sala, patawaron sia.” (Sant. 5:14, 15) Bisan pa indi magpatawag sing “mga gulang nga lalaki” ang isa nga nagamasakit sa espirituwal, dapat nila sia buligan gilayon sa tion nga mahibaluan nila ang iya sitwasyon. Sa tion nga ginaupod sang mga gulang ang mga utod sa pagpangamuyo, ginapangamuyo ang kaayuhan sang mga utod, kag ginahatagan sila sing kinahanglanon nga mga bulig, mapaumpawan nila kag mapalig-on sa espirituwal ang ila mga ginaatipan.—Basaha ang Isaias 32:1, 2.
17. Ano ang resulta kon ginailog sang mga gulang ang “daku nga manugbantay”?
17 Sa tanan nga hilikuton sang Cristianong mga manugbantay sa organisasyon ni Jehova, ginapanikasugan nila nga ilugon ang “daku nga manugbantay,” si Jesucristo. Paagi sa espirituwal nga bulig sining responsable nga mga lalaki, makabenepisyo gid ang panong kag padayon sila nga mag-uswag. Bangod sini tanan, nagapasalamat gid kita sa aton indi matupungan nga Manugbantay, si Jehova, kag napahulag nga dayawon sia.


text:
Pagsaulog sa Memoryal—Biyernes, Abril 3, 2015
NIADTONG Sabado, Marso 7, 2015, gisugdan sa tanang kongregasyon sa tibuok kalibotan ang upat ka semanang kampanya. Daghan ang giimbitar aron moduyog nato sa paghinumdom sa kamatayon ni Jesu-Kristo ug maminaw sa diskurso bahin sa mga benepisyo sa iyang kamatayon. Minilyon ang personal nga giimbitar, gitawgan sa telepono, ug gipadad-ag sulat. Unsay resulta? Pagka-Biyernes, Abril 3, lipay kaayo ang mga Saksi ni Jehova dihang 19,862,783 ang mitambong niining sagradong okasyon. Sa pagkakaron, gipaningkamotan nga tabangan kadtong nanambong nga mahimong bahin sa katawhan ni Jehova, mahimong iyang magsisimba, mabati iyang gugma, ug matagamtam ang dagayang panalangin.—Miq. 4:2.


text:
KAPITULO 23
Ang Agalon Nagtudlo Kaniya sa Pagpasaylo
1. Unsa tingali ang labing makapasubong yugto sa kinabuhi ni Pedro?
SI Pedro dili gayod malimot niadtong makapaguol nga higayon dihang nagsugat ang ilang panan-aw. Nakita ba niya sa mga mata ni Jesus ang kahigawad o kasuko? Wala kita mahibalo; ang giingon lang sa inspiradong rekord mao nga “ang Ginoo milingi ug mitan-aw kang Pedro.” (Luc. 22:61) Apan nianang usa lang ka pagtan-aw, nakita ni Pedro ang kaseryoso sa iyang sayop. Siya nakaamgo nga iyang nabuhat ang mismong gitagna ni Jesus, ang butang nga gipangandakan ni Pedro nga dili gyod niya mabuhat—ang paglimod niya sa iyang minahal nga Agalon. Naguol kaayo si Pedro, ug tingali kadto ang labing makapasubong yugto sa iyang kinabuhi.
2. Unsang leksiyon ang kinahanglang makat-onan ni Pedro, ug sa unsang paagi kita makabenepisyo sa iyang kasinatian?
2 Apan wala kana magpasabot nga wala nay paglaom si Pedro. Kay siya may dakong pagtuo, siya may kahigayonan sa pagtul-id sa iyang kasaypanan ug pagkakat-on sa usa sa kinadak-ang leksiyon nga gitudlo ni Jesus—ang pagpasaylo. Ang matag usa kanato kinahanglang makakat-on niana. Busa atong susihon kon sa unsang paagi siya nakakat-on gikan sa iyang mapait nga kasinatian.
Daghan pa Siyag Angayng Makat-onan
3, 4. (a) Unsay gisukna ni Pedro kang Jesus, ug unsa tingaliy gihunahuna ni Pedro? (b) Giunsa pagpakita ni Jesus nga naimpluwensiyahan si Pedro sa tinamdan nga kaylap niadtong panahona?
3 Mga unom ka bulan una pa niadto sa iyang lungsod sa Capernaum, si Pedro miduol kang Jesus ug nangutana: “Ginoo, pila ka higayon nga ang akong igsoon makasala batok kanako ug ako magpasaylo kaniya? Hangtod ba sa makapito?” Naghunahuna tingali si Pedro nga daghan na kana, kay ang relihiyosong mga lider sa iyang panahon nagtudlo nga kutob lang sa tulo ka beses ang pagpasaylo. Si Jesus mitubag: “Dili, Hangtod sa makapito, kondili, Hangtod sa kapitoag-pito.”—Mat. 18:21, 22.
4 Buot bang ipasabot ni Jesus nga ilista ni Pedro ang mga sala nga nahimo sa uban batok kaniya? Dili; hinunoa, pinaagi sa paghimo sa 7 nga 77, gipasabot ni Jesus nga ang gugma dili magtakdag kinutoban sa pagpasaylo. (1 Cor. 13:4, 5) Gipakita ni Jesus nga si Pedro naimpluwensiyahan sa tig-a ug dili-mapinasayloong tinamdan nga kaylap niadtong panahona, nga daw naghimog listahan sa matag sayop nga nahimo sa uban. Kadtong gustong mosundog sa Diyos kinahanglang magpasaylo sa uban sa makadaghan.—Basaha ang 1 Juan 1:7-9.
5. Kanus-a kita mas makakat-on bahin sa pagpasaylo?
5 Si Pedro wala makiglalis kang Jesus. Apan nasilsil ba sa iyang kasingkasing ang maong leksiyon? Usahay mas makakat-on kita bahin sa pagpasaylo kon kita mismo ang nanginahanglan niana. Busa atong balikan ang mga hitabo sa hapit nang mamatay si Jesus. Sa maong malisod nga yugto, daghang higayon nga si Pedro nagkinahanglag pagpasaylo sa iyang Agalon.
Daghang Higayon nga Gipasaylo
6. Unsay reaksiyon ni Pedro dihang gitudloan ni Jesus ang iyang mga apostoles bahin sa pagkamapainubsanon, apan giunsa siya pagtratar ni Jesus?
6 Kadto maoy usa ka halandomong gabii—ang kataposang gabii ni Jesus dinhi sa yuta. Daghan pa siyag angayng itudlo sa iyang mga apostoles, sama sa pagkamapainubsanon. Si Jesus naghatag ug panig-ingnan pinaagi sa paghugas sa ilang mga tiil, usa ka buluhaton nga sagad himoon sa kinaubsang sulugoon. Sa sinugdan, daw gikuwestiyon ni Pedro ang gibuhat ni Jesus. Dayon iyang gidumilian kana. Human niana, siya miinsistir nga dili lang ang iyang tiil ang hugasan, kondili hasta sab ang iyang kamot ug ulo! Wala mawad-ig pailob si Jesus apan kalmadong mipatin-aw sa kahinungdanon ug sa kahulogan sa iyang gibuhat.—Juan 13:1-17.
7, 8. (a) Unsa pang mga sayop ang nahimo ni Pedro kang Jesus? (b) Sa unsang paagi si Jesus padayong nagmaluloton ug nagmapinasayloon?
7 Apan wala madugay, ang mga apostoles naglalis kon kinsa kanila ang kinalabwan. Seguradong lakip si Pedro sa maong makauulawng pagpasundayag sa garbo. Bisan pa niana, si Jesus malulotong nagtul-id kanila ug nagdayeg pa gani sa ilang maayong nabuhat; sila miunong sa ilang Agalon. Apan, siya nagtagna nga silang tanan mobiya kaniya. Si Pedro mitubag nga siya mounong kang Jesus bisan pa hangtod sa kamatayon. Sa kasukwahi, si Jesus nagtagna nga ilimod ni Pedro ang iyang Agalon sa tulo ka beses nianang gabhiona sa dili pa motuktugaok ug kaduha ang sunoy. Si Pedro misupak sa giingon ni Jesus ug nanghambog pa gani nga mas magmatinumanon siya kay sa ubang apostoles!—Mat. 26:31-35; Mar. 14:27-31; Luc. 22:24-28; Juan 13:36-38.
8 Hapit na ba mawad-ig pailob si Jesus kang Pedro? Sa pagkatinuod, niining malisod nga kahimtang, si Jesus padayong nagtan-aw sa maayong mga hiyas sa iyang dili-hingpit nga mga apostoles. Siya nahibalo nga si Pedro magpakyas kaniya, bisan pa niana Siya miingon: “Nangamuyo ako alang kanimo nga unta ang imong pagtuo dili moangka; ug ikaw, sa mahibalik ka na, palig-ona ang imong mga igsoon.” (Luc. 22:32) Busa masaligon si Jesus nga si Pedro magtul-id sa iyang kasaypanan ug magpadayon sa pag-alagad sa Diyos. Pagkamaluloton ug pagkamapinasayloon gayod ni Jesus!
9, 10. (a) Sa tanaman sa Getsemane, unsang pagtul-id ang gikinahanglan ni Pedro? (b) Unsay gipahinumdom kanato sa mga kasaypanan ni Pedro?
9 Sa ulahi, didto sa tanaman sa Getsemane, si Pedro kinahanglang tul-iron dili lang makausa. Si Jesus naghangyo kaniya, maingon man kang Santiago ug Juan, nga padayong magbantay samtang Siya mag-ampo. Si Jesus naguol kaayo ug nagkinahanglag pagpaluyo, apan si Pedro ug ang uban pa pipila ka beses nga nakatulog. Sa kamabination ug kamapinasayloon, si Jesus miingon: “Hinuon, maikagon ang espiritu, apan maluya ang unod.”—Mar. 14:32-41.
10 Wala madugay, miabot ang panon sa mga tawo nga nagdalag mga sulo, espada, ug mga puspos. Sa maong panahon, gikinahanglan ang maalamon ug mainampingong paglihok. Apan gitigbas dayon ni Pedro si Malco, nga ulipon sa hataas nga saserdote, ug naputol ang dalunggan niini. Kalmadong gitul-id ni Jesus si Pedro, giayo ang samad ni Malco, ug gipatin-aw ang prinsipyo bahin sa paglikay sa kapintasan nga nahimong giya sa iyang mga sumusunod hangtod karon. (Mat. 26:47-55; Luc. 22:47-51; Juan 18:10, 11) Si Pedro kadaghan nang nakasala nga nagkinahanglag pagpasaylo sa iyang Agalon. Ang iyang kahimtang nagpahinumdom kanato nga “kitang tanan mangapandol sa makadaghan.” (Basaha ang Santiago 3:2.) Kinsa kanato ang wala magkinahanglan sa kapasayloan sa Diyos sa matag adlaw? Apan alang kang Pedro, daghan pa ang mahitabo nianang gabhiona. Siya makahimog mas grabe pa nga kasaypanan.
Ang Kinadak-ang Sayop ni Pedro
11, 12. (a) Sa unsang paagi si Pedro nagpakitag kaisog sa dihang gidakop si Jesus? (b) Sa unsang paagi si Pedro napakyas pagtuman sa iyang gipangandakan?
11 Si Jesus miingon sa panon nga kon siya ang ilang gipangita, pasagdan nilang mobiya ang iyang mga apostoles. Si Pedro walay nahimo samtang gigapos sa mga tawo si Jesus. Dayon si Pedro mikalagiw sama sa ubang apostoles.
12 Lagmit si Pedro ug Juan miadto duol sa balay sa kanhing hataas nga saserdote nga si Anas, diin si Jesus unang gidala aron sukitsukiton. Sa dihang si Jesus gidala sa laing dapit, si Pedro ug Juan misunod apan nagpadistansiya lang. (Mat. 26:58; Juan 18:12, 13) Si Pedro dili talawan. Ang iyang pagsunod nagpakita nga siya may kaisog. Ang panon armado, ug nasamdan na ni Pedro ang usa kanila. Bisan pa niana, wala mapakita ni Pedro ang maunongong gugma nga iyang gipangandakan—ang pagkaandam mamatay uban sa iyang Agalon kon gikinahanglan.—Mar. 14:31.
13. Unsa ang bugtong paagi nga atong masunod si Kristo sa hustong paagi?
13 Sama kang Pedro, daghan karon ang misunod kang Kristo apan nagpadistansiya lang—sa paagi nga sila dili mamatikdan. Apan sama sa giingon ni Pedro sa ulahi, ang bugtong paagi nga atong masunod si Kristo sa hustong paagi mao ang pagpaduol gayod Kaniya kutob sa atong maarangan, nga magsundog sa Iyang panig-ingnan bisag unsa pay mahitabo.—Basaha ang 1 Pedro 2:21.
14. Unsay gihimo ni Pedro sa gabiing gihusay si Jesus?
14 Sa kataposan si Pedro nakaabot sa ganghaan sa usa sa kinadak-ang mga balay sa Jerusalem. Balay kadto ni Caifas, ang adunahan ug impluwensiyadong hataas nga saserdote. Ang maong mga balay sagad adunay sawang sa tunga ug may ganghaan sa atubangan. Si Pedro nakaabot sa ganghaan apan wala pasudla. Si Juan, nga kaila sa hataas nga saserdote ug didto na sa sulod, migula aron hangyoon ang magbalantay sa pultahan nga pasudlon si Pedro. Mopatim-aw nga si Pedro wala monunot kang Juan; wala usab siya mosulod sa balay aron ubanan ang iyang Agalon. Siya nagpabilin sa sawang, diin ang ubang ulipon ug mga sulugoon nagpalabay sa tugnaw nga kagabhion atubangan sa siga sa kalayo, nga nagtan-aw sa pagsulod-gawas sa bakakong mga saksi samtang gihusay si Jesus.—Mar. 14:54-57; Juan 18:15, 16, 18.
15, 16. Ipatin-aw kon sa unsang paagi natuman ang tagna ni Jesus bahin sa paglimod ni Pedro kaniya sa tulo ka higayon.
15 Tungod sa dan-ag sa kalayo, ang babaye nga nagpasulod kang Pedro sa ganghaan nakaila na kaniya. Siya miakusar kang Pedro: “Ikaw, usab, kauban ni Jesus nga Galileanhon!” Kay nakalitan, gilimod ni Pedro nga siya nakaila kang Jesus ug kunohay wala siya makasabot sa gisulti sa babaye. Siya miadto duol sa ganghaan aron dili mamatikdan, apan dihay laing babaye nga nakaila kaniya ug miingon usab: “Kining tawhana kauban ni Jesus nga Nasaretnon.” Si Pedro nanumpa: “Wala ako makaila nianang tawhana!” (Mat. 26:69-72; Mar. 14:66-68) Lagmit nga human niining ikaduhang paglimod nga si Pedro nakadungog sa tuktugaok sa sunoy, apan siya balisa kaayo mao nga wala niya mahinumdomi ang gitagna ni Jesus pipila lang ka oras ang milabay.
16 Sa misunod nga mga gutlo, si Pedro naningkamot gihapon nga dili mamatikdan. Apan dihay grupo sa mga tawo nga nagtindog sa sawang nga miduol kaniya. Ang usa kanila paryente ni Malco, ang ulipon nga nasamdan ni Pedro. Siya miingon kang Pedro: “Dili ba nakita ko ikaw didto sa tanaman kauban niya?” Gibati ni Pedro nga kinahanglang kombinsihon niya sila nga sayop ang ilang hunahuna. Busa siya nanumpa, nga lagmit nag-ingon nga mahimo siyang tinunglo kon siya namakak. Mao kadto ang ikatulong paglimod ni Pedro. Pagkabungat niya sa maong mga pulong, ang sunoy mituktugaok—ang ikaduha nga nabatian ni Pedro nianang gabhiona.—Juan 18:26, 27; Mar. 14:71, 72.
17, 18. (a) Unsay gibuhat ni Pedro dihang iyang naamgohan kon unsa ka grabe ang sayop nga iyang nahimo sa iyang Agalon? (b) Unsay lagmit gihunahuna ni Pedro?
17 Mao pay paggawas ni Jesus sa balkonahe nga nag-umbaw sa sawang. Nianang tungora, sumala sa gihisgotan sa sinugdan niining kapituloha, nagsugat ang ilang panan-aw ni Pedro. Naamgohan ni Pedro kon unsa ka grabe ang sayop nga iyang nahimo sa iyang Agalon. Si Pedro mibiya sa sawang nga nahugno pag-ayo tungod sa iyang sala. Siya mipaingon sa kadalanan sa siyudad, nga gidan-agan sa talisalop nang takdol nga bulan. Grabe kaayo ang iyang gibating kaguol ug siya mihilak sa hilabihan.—Mar. 14:72; Luc. 22:61, 62.
18 Niana nga kahimtang, dali kaayong makahunahuna ang usa ka tawo nga dili na gayod mapasaylo ang iyang mga sala. Lagmit nga ingon usab niana ang gihunahuna ni Pedro. Husto ba ang maong panghunahuna?
Dili na ba Mapasaylo si Pedro?
19. Unsay lagmit gibati ni Pedro bahin sa iyang mga sayop, apan sa unsang paagi kita nahibalo nga siya wala magpadaog niana?
19 Lisod kaayong handurawon ang kasakit nga gibati ni Pedro pagkabuntag ug sa dihang iyang nakita ang mga panghitabo nianang adlawa. Lagmit mibati siyag grabeng pagbasol sa dihang namatay si Jesus pagkahapon human sa dugayng pagpaantos! Lagmit naguol kaayo si Pedro nga nakadugang siya sa kasakit sa iyang Agalon sa kataposang adlaw sa Iyang kinabuhi ingong tawo. Bisan pa sa grabeng kaguol, si Pedro wala magpadaog niana. Kita nahibalo niini kay sa wala madugay siya nakig-uban na sa iyang mga isigkamagtutuo. (Luc. 24:33) Sa walay duhaduha ang tanang apostoles nagbasol sa ilang gibuhat sa maong gabii, ug ilang gihupay ang usag usa.
20. Unsay atong makat-onan kang Pedro bahin sa usa sa kinamaayohang desisyon nga iyang nahimo?
20 Dinhi atong nakita ang usa sa kinamaayohang desisyon nga nahimo ni Pedro. Dihang makasala ang usa ka alagad sa Diyos, ang labing hinungdanon dili ang kagrabe sa iyang sala, kondili ang kadako sa iyang determinasyon nga mobangon ug tul-iron ang nahimong kasaypanan. (Basaha ang Proverbio 24:16.) Si Pedro nagpakitag lig-ong pagtuo pinaagi sa pagpakig-uban sa iyang mga isigkamagtutuo bisan pa sa iyang kaguol. Kon grabe ang kaguol sa usa, mahimong matental siya nga ilain ang kaugalingon apan kini peligroso. (Prov. 18:1) Maalamon gayod nga makig-uban sa mga isigkamagtutuo ug palig-onon pag-usab ang pagtuo.—Heb. 10:24, 25.
21. Kay nakig-uban si Pedro sa iyang mga isigkamagtutuo, unsa nga balita ang iyang nahibaloan?
21 Tungod kay kauban ni Pedro ang iyang mga isigkamagtutuo, iyang nahibaloan ang makapakurat nga balita nga ang lawas ni Jesus wala na sa lubnganan. Si Pedro ug Juan midagan paingon sa gilubngan ni Jesus. Si Juan, nga tingali mas batan-on, maoy unang nakaabot. Sa pagkakita nga bukas na ang lubnganan, siya nagpanuko sa pagsulod. Apan lahi si Pedro. Bisag gikutasan pa, siya misulod dayon. Ang lubnganan walay sulod!—Juan 20:3-9.
22. Nganong nawala na ang kaguol ug pagduhaduha ni Pedro?
22 Mituo ba si Pedro nga nabanhaw na si Jesus? Sa sinugdan wala, bisan pag ang matinumanong mga babaye nagtaho nga may mga manulondang nagpakita kanila aron ipahibalo nga gibanhaw na si Jesus. (Luc. 23:55–24:11) Apan sa ulahing bahin nianang adlawa, ang kaguol ug pagduhaduha ni Pedro nawala na. Buhi si Jesus, ug siya usa na ka gamhanang espiritu! Siya mipakita sa tanan niyang apostoles. Apan una pa niana, diha siyay gihimo. Ang mga apostoles miingon nianang adlawa: “Sa pagkatinuod ang Ginoo gibangon ug siya mipakita kang Simon!” (Luc. 24:34) Sa susama, si apostol Pablo misulat sa ulahi bahin niadtong talagsaong adlaw nga si Jesus “nagpakita kang Cefas, unya ngadto sa napulog-duha.” (1 Cor. 15:5) Ang Cefas ug Simon maoy laing mga ngalan ni Pedro. Si Jesus mipakita kaniya nianang adlawa—dayag sa dihang nag-inusara si Pedro.
Daghang higayon nga si Pedro nagkinahanglag pagpasaylo sa iyang Agalon, apan kinsa ba kanato ang wala magkinahanglag pagpasaylo sa matag adlaw?
23. Nganong angayng hinumdoman sa mga Kristohanon karon nga nakahimog grabeng sala ang nahitabo kang Pedro?
23 Wala isulti sa Bibliya kon unsay nahitabo nianang makapatandog nga panagkita ni Jesus ug ni Pedro. Ato lang mahanduraw ang kalipay ni Pedro dihang nakita niya pag-usab ang iyang minahal nga Agalon ug nakabaton siyag kahigayonan nga mapahayag ang iyang kaguol ug pagbasol. Wala siyay laing gitinguha kondili ang kapasayloan sa iyang sala. Kita makaseguro nga siya gipasaylo gayod ni Jesus. Angayng hinumdoman sa mga Kristohanon karon nga nakahimog grabeng sala ang nahitabo kang Pedro. Dili gayod kita maghunahunang dili na kita mapasaylo sa Diyos. Si Jesus hingpit nga nagsundog sa iyang Amahan, kinsa “magpasaylo sa madagayaon gayod.”—Isa. 55:7.
Dugang Pamatuod nga Siya Gipasaylo
24, 25. (a) Hubita ang pagpangisda ni Pedro sa Dagat sa Galilea nianang gabhiona. (b) Unsay reaksiyon ni Pedro sa milagro nga gihimo ni Jesus pagkabuntag?
24 Giingnan ni Jesus ang iyang mga apostoles sa pag-adto sa Galilea, diin sila magkita pag-usab. Sa ilang pag-abot didto, nakahunahuna si Pedro nga mangisda sa Dagat sa Galilea. Dihay pipila nga mikuyog kaniya. Sa makausa pa, si Pedro anaa na usab sa lanaw diin iyang nagugol ang sayong bahin sa iyang kinabuhi. Ang pag-igot sa sakayan, ang tinapya sa mga balod, ug ang paggunit sa pukot pamilyar kaayo kaniya. Nianang gabhiona sila walay kuha.—Mat. 26:32; Juan 21:1-3.
25 Apan sa pagbanagbanag, dihay tawo sa baybayon nga mitawag kanila ug miawhag sa pagtaktak sa ilang pukot sa pikas bahin sa sakayan. Sila misunod ug nakakuhag 153 ka dagkong isda! Si Pedro nakaila kon kinsa kadtong tawhana. Siya miambak sa sakayan ug milangoy paingon sa baybayon. Didto sa baybayon, gipakaon sila ni Jesus ug sinugbang isda. Ang iyang pagtagad nasentro kang Pedro.—Juan 21:4-14.
26, 27. (a) Unsang kahigayonan ang gihatag ni Jesus kang Pedro sa tulo ka higayon? (b) Sa unsang paagi gipamatud-an ni Jesus nga bug-os niyang gipasaylo si Pedro?
26 Si Jesus nangutana kang Pedro kon siya nahigugma ba sa iyang Ginoo “labaw pa niini”—dayag nga nagpunting sa daghang isda nga nakuha. Sa kasingkasing ni Pedro, ang iya bang gugma sa pagpangisda mas labaw kay sa iyang gugma kang Jesus? Maingon nga gilimod ni Pedro ang iyang Ginoo sa tulo ka higayon, si Jesus naghatag kaniyag kahigayonan sa pagpamatuod sa iyang gugma sa tulo usab ka higayon atubangan sa iyang mga higala. Sa dihang gihimo kana ni Pedro, giingnan siya ni Jesus kon sa unsang paagi ikapakita ang maong gugma: pinaagi sa pag-una sa pag-alagad sa Diyos, sa pagpakaon ug pag-alima sa mga karnero ni Kristo, nga mao ang Iyang matinumanong mga sumusunod.—Luc. 22:32; Juan 21:15-17.
27 Busa gipasaligan ni Jesus si Pedro nga siya hinungdanon gihapon kaniya ug sa iyang Amahan. Si Pedro gisangonan ug dakong responsabilidad sa kongregasyon ubos sa pagdumala ni Kristo. Pagkadakong pamatuod sa bug-os nga pagpasaylo ni Jesus! Seguradong natandog si Pedro sa gipakitang kaluoy kaniya.
28. Sa unsang paagi si Pedro nakatuman sa kahulogan sa iyang ngalan?
28 Matinumanong gituman ni Pedro ang iyang responsabilidad sulod sa daghang katuigan. Iyang gipalig-on ang iyang mga igsoon, nga maoy gisugo ni Jesus kaniya sa gabii una kini mamatay. Si Pedro maluloton ug mapailobong nag-atiman ug nagpakaon sa mga sumusunod ni Kristo. Ang tawong ginganlag Simon nakatuman gayod sa kahulogan sa ngalan nga gihatag ni Jesus kaniya—ang Pedro, o Bato—pinaagi sa pagkahimong dili-matarog, lig-on, ug kasaligang impluwensiya sa kongregasyon. Ang ebidensiya niana makita diha sa duha ka mabinationg sulat ni Pedro nga nahimong hinungdanong bahin sa mga basahon sa Bibliya. Ang maong mga sulat nagpakita usab nga si Pedro wala malimot sa leksiyon nga iyang nakat-onan kang Jesus bahin sa pagpasaylo.—Basaha ang 1 Pedro 3:8, 9; 4:8.
29. Sa unsang paagi masundog nato ang pagtuo ni Pedro ug ang pagkamaluluy-on sa iyang Agalon?
29 Hinaot nga kita usab nakakat-on sa maong leksiyon. Adlaw-adlaw ba kitang nangayog pasaylo sa Diyos tungod sa atong kasal-anan? Ato bang gidawat ang maong pagpasaylo ug nagtuo sa gahom niini sa paghinlo kanato? Ug kita ba nagapasaylo usab sa uban? Kon mao, atong gisundog ang pagtuo ni Pedro—ug ang pagkamaluluy-on sa iyang Agalon.


text: 3 Adunay tinudlong panahon alang sa tanang butang,+ bisan usa ka panahon alang sa matag kalihokan ilalom sa mga langit:2 panahon sa pagkatawo+ ug panahon sa pagkamatay;+ panahon sa pagtanom ug panahon sa pag-ibot sa gitanom;+3 panahon sa pagpatay+ ug panahon sa pag-ayo;+ panahon sa paglumpag ug panahon sa pagtukod;+4 panahon sa paghilak+ ug panahon sa pagkatawa;+ panahon sa pagminatay+ ug panahon sa paglukso;+5 panahon sa paglabay ug mga bato+ ug panahon sa pagtigom ug mga bato;+ panahon sa paggakos+ ug panahon sa pagpugong sa paggakos;+6 panahon sa pagpangita+ ug panahon sa pagdawat sa pagkawala; panahon sa pagtipig ug panahon sa paglabay;+7 panahon sa paggisi+ ug panahon sa pagtahi;+ panahon sa paghilom+ ug panahon sa pagsulti;+8 panahon sa paghigugma ug panahon sa pagdumot;+ panahon sa gubat+ ug panahon sa pakigdait.+9 Unsa may kapuslanan sa nagabuhat nianang iyang gihagoan?+10 Nakita ko ang buluhaton nga gihatag sa Diyos sa mga anak sa mga tawo aron pagabuhaton.+11 Ang tanang butang iyang gihimo nga matahom sa panahon niini.+ Bisan ang panahong walay tino iyang gibutang sa ilang kasingkasing,+ aron ang tawo dili makatugkad sa buhat nga nahimo sa matuod nga Diyos sukad sa sinugdan hangtod sa kataposan.+12 Nasayran ko nga walay mas maayo alang kanila kay sa pagmaya ug sa pagbuhat ug maayo samtang buhi pa;+13 ug usab nga ang matag tawo mokaon ug moinom ug magpahimulos ug maayo sa tanan niyang kahago.+ Kini ang gasa sa Diyos.+14 Nasayran ko nga ang tanang butang nga buhaton sa matuod nga Diyos, kini maoy hangtod sa panahong walay tino.+ Niini walay bisan unsa nga idugang ni kini pagakuhaan sa bisan unsa;+ apan kini gihimo sa matuod nga Diyos,+ aron ang katawhan mahadlok tungod kaniya.+15 Kon unsa ang nahitabo na, kini diha na kanhi, ug unsa ang moabot kini diha na;+ ug ang matuod nga Diyos+ nagpadayon sa pagpangita sa mga ginalutos.+16 Ug nakita ko pa sa ilalom sa adlaw ang dapit sa hustisya diin dihay pagkadaotan ug ang dapit sa pagkamatarong diin diha ang pagkadaotan.+17 Ako miingon sa akong kasingkasing:+ “Ang matuod nga Diyos maghukom sa matarong ug sa daotan,+ kay adunay panahon alang sa matag kalihokan ug labot sa matag buluhaton dinha niana.”+18 Ako mismo miingon sulod sa akong kasingkasing maylabot sa mga anak sa mga tawo nga ang matuod nga Diyos magpili kanila, aron ilang makita nga sila mismo maoy mga mananap.+19 Kay usa ang dangatan sa mga anak sa tawo ug usa ang dangatan sa mananap, ug sila managsama ang dangatan.+ Ingon nga ang usa mamatay, mao man usab ang lain mamatay;+ ug silang tanan adunay usa lamang ka espiritu,+ mao nga dili labaw ang tawo sa mananap, kay ang tanan kakawangan.20 Ang tanan mangadto sa usa ka dapit.+ Silang tanan gikan sa abog,+ ug silang tanan mobalik sa abog.+21 Kinsa bay nasayod sa espiritu sa mga anak sa tawo, kon kini ba mosaka sa itaas; ug ang espiritu sa mananap, kon kini ba manaog sa yuta?+22 Ug nakita ko nga wala nay mas maayo sa tawo kay sa magmaya sa iyang mga buluhaton,+ kay mao kana ang iyang bahin; tungod kay kinsay modala kaniya pagbalik sa pagtan-aw kon unsay mahitabo sunod kaniya?+


text:
BULIG PARA SA PAMILYA | MAG-ASAWA
Paano Malikawan ang Masakit nga Paghambalanay?
NGAA MABUDLAY?
Kada mag-away kamo nga mag-asawa, nagahabuyanay kamo sing masakit nga mga tinaga. Nangin kinaandan na ini sa inyo amo nga daw “normal” na lang ini nga paagi sang inyo pag-istoryahanay.
Kon nagakatabo ini sa inyo, mabag-o pa ninyo ini. Pero, dapat ninyo anay binagbinagon kon ano gid ang rason kag kon ngaa makabenepisyo kamo kon maghimo kamo sing pagbag-o.
NGAA NAGAKATABO INI?
Gindak-an nga pamilya. Madamo nga bana kag asawa ang nagdaku sa mga pamilya nga masakit mag-istoryahanay. Mahimo nga ilugon sang isa sa ila ukon nila nga duha ang ginahimo sang ila mga ginikanan.
Impluwensia sang kalingawan. Ginapakita sang komedya sa mga pelikula ukon TV nga kaladlawan ang pagpang-insulto, gani pamatyag sang mga tumalan-aw daw indi man ini malain kundi makahalam-ot pa gani.
Kultura. May mga nagapati nga ang “matuod nga lalaki” kuno dapat nagadominar kag ang mga babayi naman dapat maisog para indi sila pagdaugdaugon. Kon mag-away ang mag-asawa nga may amo sini nga prinsipio, mahimo kabigon nila ang isa kag isa subong kaaway, gani ang ila ginahambal makasakit imbes nga makapaayo.
Bisan ano man ang rason, ang masakit nga mga tinaga mahimo bangdan sang pagbulagay kag sang pila ka balatian. May mga nagasiling pa gani nga ang mga tinaga mas masakit sangsa mga inumol. Halimbawa, ang isa ka asawa nga ginasakit sang iya bana sa hambal kag sa pisikal nagsiling: “Para sa akon, mas mabudlay batason ang pagpang-insulto. Mas pilion ko pa nga sumbagon sangsa hambalan sing masakit.”
Ano ang puede ninyo himuon kon ginaguba na sang masakit nga paghambalanay ang inyo pag-asawahay?
ANO ANG MAHIMO MO?
Magpakita sing empatiya. Ibutang ang imo kaugalingon sa lugar sang imo tiayon, kag imadyina kon ano ang ginabatyag niya sa imo ginhambal. Kon posible, dumduma ang isa ka sitwasyon nga nasakitan ang imo tiayon sa imo ginhambal. Indi magpokus sa kon ano ang imo ginhambal, kundi sa kon ano ang iya ginbatyag. Puede mo bala maislan sing mainayuhon nga mga tinaga ang imo masakit nga ginpanghambal? Ang Biblia nagasiling: “Ang mahomok nga panalabton nagapalugpay sang kasingkal, apang ang matigdas nga polong nagapaibwal sang kaakig.”—Hulubaton 15:1.
Iluga ang nagarespetuhanay nga mga mag-asawa. Kon naimpluwensiahan ka sang indi maayo nga paagi sang pag-istoryahanay, mangita sing maayo nga halimbawa. Panilagi kon paano nagaistoryahanay ang mga mag-asawa nga nagakabagay gid ilugon.—Prinsipio sa Biblia: Filipos 3:17.
Dumduma ang inyo nabatyagan sang una. Ang masakit nga panghambal masami nga indi lang sa baba nagahalin, kundi sa tagipusuon. Gani, tinguhai nga mangin positibo pirme ang imo pagtamod kag balatyagon sa imo tiayon. Dumduma ang malipayon ninyo nga mga tion. Tan-awa ang daan ninyo nga mga piktyur. Ano sadto ang nagapakadlaw sa inyo? Ano gid anay ang nanamian ninyo sa isa kag isa?—Prinsipio sa Biblia: Lucas 6:45.
Isugid ang imo ginabatyag. Sa baylo nga suknaan ang imo tiayon, sugiri sia kon ano ang epekto sa imo sang iya ginhambal. Halimbawa, mahimo nga mas positibo ang resulta kon magsiling ka, “Kon nagaplano ka nga wala anay ako ginapamangkot, pamatyag ko indi ako importante sa imo,” sangsa magsiling nga, “Pirme ka lang amo sina, wala mo gid ko ya ginapamangkot antes ka magplano!”—Prinsipio sa Biblia: Colosas 4:6.
Mag-untat kon kinahanglanon. Kon mainit na ang inyo pag-istoryahanay kag daw indi na ninyo mapunggan ang inyo baba, mas maayo nga mag-untat na lang kamo anay istorya. Sa masami, wala sing malain kon maghalin lang anay kag mag-istoryahanay ugaling liwat kon kalmado na kamo.—Prinsipio sa Biblia: Hulubaton 17:14.
Ang masakit nga panghambal masami nga indi lang sa baba nagahalin, kundi sa tagipusuon
Magtuon sing Dugang Pa
Paano Mangin Malipayon ang Imo Pamilya?
Luyag ni Jehova, ang malipayon nga Dios, nga mangin malipayon ang mga pamilya. Hibalua ang praktikal nga mga laygay sang Biblia para sa mga bana, asawa, ginikanan, kag kabataan.


text:
Sugilanon 5: Nagbudlay ang Pangabuhi
SA GUA sang katamnan sang Eden, sanday Adan kag Eva dapat magpangabudlay sing lakas agod makakaon. Sa baylo sang matahom hamungang mga kahoy, madamu nga sapinit kag ragiwriw ang ila nakita. Amo sini bangod ginlalis nanday Adan kag Eva ang Dios kag indi na mga abyan sang Dios.
Apang malain pa, sanday Adan kag Eva mapatay na. Dumdoma ang ginsiling sang Dios nga mapatay sila kon kaunon nila ang prutas sang isa ka kahoy. Ti, sang adlaw nga nagkaon sila nagsugod sila nga mapatay.
Ang mga anak nanday Adan kag Eva natao tanan sa tapos ginpagua sang Dios ang ila mga ginikanan sa katamnan sang Eden. Buot silingon magatigulang man kag mapatay ang mga anak.
Kon gintuman lamang nanday Adan kag Eva si Jehova, makalilipay tani ang kabuhi para sa ila kag sa ila mga anak. Wala kuntani sing magtigulang, magmasakit kag mapatay.
Luyag sang Dios nga mabuhi ang mga tao sa walay katubtoban sa kalipay, kag ginsaad niya ini sa pila ka adlaw. Ang tanan mangin abyan sang Dios. Kag ang bug-os nga duta magmatahom.
Apang si Eva indi na abyan sang Dios. Gani ginsakitan sia sang manganak sia. Ang paglalis kay Jehova nagdala sing daku nga kasubu, indi bala?
Sanday Adan kag Eva may madamu nga anak. Ang ngalan sang ila una nga anak amo si Cain. Kag ang ngalan sang ila ikaduha nga anak amo si Abel. Nakahibalo ka bala kon ano ang natabu sa ila?
Genesis 3:16-23; 4:1, 2; Bugna 21:3, 4.
Mga Pamangkot:
- Ano ang kahimtangan sang kabuhi ni Adan kag ni Eva sa gua sang katamnan sang Eden?
- Ano na ang natabu kay Adan kag kay Eva, kag ngaa?
- Ngaa magatigulang kag mapatay ang mga anak ni Adan kag ni Eva?
- Kon gintuman lamang ni Adan kag ni Eva si Jehova, ano kuntani ang kabuhi para sa ila kag sa ila mga anak?
- Paano ang paglalis ni Eva naghatag sa iya sing kasakit?
- Sin-o ang una nga duha ka anak nga lalaki ni Adan kag ni Eva?
- Sin-o ang iban pa nga mga anak sa laragway?
Dugang pa nga mga pamangkot
- Basaha ang Genesis 3:16-23 kag 4:1, 2.
Paano ang kabuhi ni Adan naapektuhan sang pagpakamalaut sa duta? (Gen. 3:17-19; Roma 8:20, 22)
Ngaa ang ngalan ni Eva, nga nagakahulugan sing “Isa nga Nagakabuhi,” nagakaigo? (Gen. 3:20)
Paano si Jehova nagpakita sing konsiderasyon kay Adan kag kay Eva bisan pa sang nakasala na sila? (Gen. 3:7, 21)
- Basaha ang Bugna 21:3, 4.
Anong “nahaunang mga butang” ang ginapaabot mo nga dulaon?


text:
Ang hugot nga pagtuo motabang nato nga luwas nga makasaka sa dalan sa ebanghelyo, makabuntog sa matag hagit sa pagkamortal, ug makabalik sa harianong presensya sa atong Langitnong Amahan.
Dili pa lang dugay pipila kanamo sa pamilyang Nash mibaktas paingon sa tumoy sa Huayna Picchu, usa ka taas nga bukid nga tupad sa karaang mga salin sa Inca sa Machu Picchu sa kabukiran sa Peru. Tungason kaayo kini nga adunay maanindot nga mga talan-awon ug tiptip nga mga pangpang. Makasubo, pipila sa mga tigbaktas nangamatay kay nahulog nianang hagip-ot, bakilid nga agianan. Aron paglikay sa maong mga trahedya, lig-on nga mga kable gitaud ngadto sa solido nga bato buyon sa kilid sa bukid sa Huayna Picchu. Migunit kami sa maong mga kable sa among pagsaka, ug nagtugot kini kanamo nga luwas nga moabot sa kinatumyan.
Sama sa agianan sa Huayna Picchu, ang atong mortal nga biyahe tungason ug lisud nga pagsaka, nga nagkinahanglan sa tabang sa atong Langitnong Amahan aron makompleto. Tungod niini nga rason, nag-establisar Siya og mga baruganan ug mga ordinansa sa ebanghelyo sa pagdala nato ngadto sa Manluluwas ug sa Iyang makaluwas nga gahum.1 Ang una niini nga mga baruganan, ang hugot nga pagtuo ngadto sa Ginoong Jesukristo,2 sama sa mga kable sa Huayna Picchu: kon lig-on ug hugot nga pagkataud ngadto sa “sukaranan sa atong Manunubos,”3 ang hugot nga pagtuo motabang nato nga luwas nga makasaka sa dalan sa ebanghelyo, makabuntog sa matag hagit sa pagkamortal,4 ug makabalik sa harianong presensya sa atong Langitnong Amahan. Ang tanang mga butang matuman pinaagi sa hugot nga pagtuo.5
Ang hugot nga pagtuo usa ka baruganan sa buhat ingon man sa gahum.6 Kini “dili ang pagbaton sa hingpit nga kasayuran sa mga butang; busa kon [kita] adunay hugot nga pagtuo [kita] molaum sa mga butang diin dili makita, diin mga tinuod.”7 Kini usa ka kasigurohan8 sa Espiritu nga naangkon pinaagi sa pagkat-on nga magpalihok kanato9 sa pagsunod sa ehemplo sa Manluluwas ug mainampuong mosunod sa Iyang mga sugo, bisan sa panahon sa mga sakripisyo ug pagsulay.10 Ang hugot nga pagtuo nagdala kanato sa gahum sa Ginoo, diin—gawas sa uban pang mga butang—kini mapakita pinaagi sa paglaum sa mga maayong butang nga moabut,11 mga milagro nga naglig-on sa hugot nga pagtuo,12 ug balaang pagpanalipud sa espiritwal ug temporal nga mga butang.13
Ang kinabuhi ni Ann Rowley, usa ka babayeng pioneer sa unang mga adlaw sa Simbahan, nagpakita sa unsang paagi ang hugot nga pagtuo mahangturong makaapekto sa atong kinabuhi. Usa ka biyuda gikan sa England, si Sister Rowley migamit sa iyang hugot nga pagtuo sa pagsanong sa tawag sa propeta sa pagpundok ngadto sa Zion. Sakop siya sa Willie handcart company nga nakasagubang og baga nga snow sa agianan niadtong tinglarag sa 1856. Miabut sila sa punto sa ilang pagbiyahe diin ang iyang pito ka mga anak gipanggutom. Misulat siya: “Nasakitan kong magtan-aw sa akong mga anak nga walay makaon. … Miabut na ang gabii ug walay ikapanihapon. Nangayo kog tabang sa Dios sama sa kanunay nakong buhaton. Miluhod ko, nahinumdom sa duha ka gahi nga biskwit nga … salin pa gikan sa among pagbiyahe tabuk sa kadagatan. Dili sila dagko, ug sobra kini ka gahi nga dili gayud mapikas. Sigurado, kini dili gayud igo nga ikapakaon sa 8 ka tawo, apan ang 5 ka tinapay ug 2 ka isda dili usab igo ikapakaon sa 5,000 ka tawo, apan pinaagi sa usa ka milagro, nabuhat kini ni Jesus. Mao nga, uban sa tabang sa Dios, walay imposible. Akong nakit-an ang mga biskwit ug gibutang kini sa dakong kaldero ug gipalapawan og tubig ug miampo alang sa panalangin sa Dios. Dayon ako kining gitabunan ug gitak-ang. Sa pag-ukab nako sa takub sa wala madugay, akong nakita ang sulod nga napuno sa pagkaon. Miluhod ako uban sa akong pamilya ug mipasalamat sa Dios sa iyang kaayo. Nianang gabhiuna ang akong pamilya adunay igong pagkaon.”14
Si Ann Rowley misunod sa ebanghelyo pinaagi sa personal nga pagsakripisyo. Nagkinahanglan siya og tabang ug nangayo niini pinaagi sa pag-ampo. Tungod sa iyang hugot nga pagtuo, napuno siya sa paglaum ug milagrong nahatagan og pagkaon alang sa iyang pamilya. Ang Ginoo mipanalangin niya sa mahangturong abilidad sa “paglahutay pinaagi sa pagtuo hangtud sa katapusan.”15 Bisan pa sa walay kasiguroang umaabot, wala siya mohangyo nga masayud unsaon niya pagpakaon ang iyang mga anak sa sunod adlaw; hinoon, mapailubon siyang naghulat sa Ginoo”16 ug mipadayon uban sa paglaum—sama sa gipahayag sa maanindot nga himno:
Kita usab makagamit sa atong hugot nga pagtuo sa Ginoo, nagtuo ug nagsalig nga ang atong mabination ug makanunayong Dios18 mopanalangin kanato sa Iyang milagrusong gahum nga angay sa atong kahimtang ug sumala sa Iyang panahon. Kon buhaton nato, kita usab makakita sa gahum sa Dios sa atong kinabuhi.
Ang Ginoo nagmando nato nga magdala sa “panagang sa hugot nga pagtuo diin kamo makasagubang sa tanan nga nagdilaab nga mga pana sa dautan.”19 Si Satanas mogamit sa pagduhaduha, kahadlok, o sala sa pagtintal nato nga buhian ang hugot nga pagtuo ug mawad-an sa panalipod nga gihatag niini. Atong susihon ang matag usa niining mga hagit sa hugot nga pagtuo aron atong maila ug malikayan ang mga pagtintal sa kaaway.20
Una, ang dili pagtuo sa Ginoo o sa Iyang ebanghelyo maghimo kanato nga mobatok sa Espiritu sa Dios.21 Ang tambal sa Ginoo alang sa pagduhaduha yano ra. Sama sa gideklarar ni Haring Benjamin, “Tuo sa Dios; tuo nga siya mao, ug nga siya ang milalang sa tanan nga mga butang, lakip sa langit ug sa yuta; tuo nga siya aduna sa tanan nga kaalam, ug tanan nga gahum, sa langit ug sa yuta; tuo nga ang tawo dili makasabut sa tanan nga mga butang diin ang Ginoo mahimo nga makasabut.”22
Kon, tungod sa dili pagtuo o pagduhaduha, ang imong hugot nga pagtuo magpaling-paling, hinumdomi nga bisan ang mga karaang Apostoles mihangyo sa Ginoo nga “dugangi ang among pagtuo.”23 Uban sa pagtimaan nga ang hugot nga pagtuo ug salabutan managkauban gayud, ikonsiderar ang mosunod nga pasumbingay: ang hugot nga pagtuo ug salabutan sama sa duha ka pako sa usa ka eroplano. Ang duha gikinahanglan aron makalupad. Kon, sa imong panglantaw, ang salabutan daw mosukwahi sa hugot nga pagtuo, hunong ug hinumdumi nga ang atong panglantaw limitado kaayo kon ikumpara sa Ginoo.24 Ang hugot nga pagtuo dili gayud isalikway sama nga ang usa ka pako dili tangtangon gikan sa eroplano nga naglupad. Hinoon, amumaha ang usa ka tipik sa hugot nga pagtuo ug tugoti ang paglaum nga gimugna niini nga mahimong angkla sa inyong kalag—ug sa inyong salabutan.25 Mao kini ngano nga gimandoan kita sa “pagpangitaa sa pagtulun-an … pinaagi sa pagtuon ug usab pinaagi sa hugot nga pagtuo.”26 Hinumdumi, ang hugot nga pagtuo nag-una ug nagmugna og mga milagro diin dili kita makapasabut kon i-base sa atong mga kasinatian, sama sa pagpuno sa dakong kaldero og mga pagkaon gikan sa duha ka gagmayng biskwit o yanong paglahutay diha sa hugot nga pagtuo batok sa mga kalisdanan.27
Ikaduha, ang kahadlok makapatipas palayo ug makaluya sa hugot nga pagtuo sa Manluluwas. Si Apostol Pedro mitan-aw ngadto sa Ginoo usa ka unuson nga gabii ug milakaw ibabaw sa tubig—hangtud nga mitan-aw siya sa lain ug “pagkakita niya sa hangin [ug] siya nahadlok” ug mitidlom sa baluron nga dagat.28 Nakapadayon unta siya sa paglakaw kon wala pa siya mahadlok! Imbis magpokus ug mahadlok sa kusog nga hangin ug balud sa atong mga kinabuhi, ang Ginoo nagdapit kanato sa “paghunahuna ngari kanako sa matag hunahuna; ayaw pagduhaduha, ayaw kahadlok.”29
Ikatulo, ang sala makaminos sa presensya sa Espiritu sa atong kinabuhi, ug kon wala ang Espiritu Santo, wala kitay espirituhanong kalig-on aron maghupot ug mogamit sa hugot nga pagtuo. Pinakamaayo nga gamiton ang atong hugot nga pagtuo nga “ayaw paghikap sa dautan nga gasa, ni sa mahugaw nga butang”30 ug “pagmakugihon sa paghupot sa akong tanan [nga mga] sugo, basin … ang inyong hugot nga pagtuo mopakyas kaninyo, ug ang inyong mga kaaway madaugon labaw kaninyo.”31 Kon ang sala nakadaut sa inyong kinabuhi, hangyoon ko kamo sa paggamit og “hugot nga pagtuo sa paghinulsol,”32 ug ang Manluluwas pinaagi sa Pag-ula, mohinlo ug moayo sa inyong kinabuhi.
Mga kaigsoonan, ang Ginoo, sumala sa atong hugot nga pagtuo, motuman sa Iyang mga saad ug motabang kanato nga mabuntog ang matag hagit.33 Gibuhat Niya kini kang Ann Rowley ug mibuhat niini alang sa Iyang mga tawo sa tanang nasud ug sa kada panahon ug henerasyon. Tungod kay Siya “Dios sa mga milagro” ug “dili mausab,” Siya usab mopanalangin sa matag usa kanato og paglaum, pagpanalipud, ug gahum sumala sa atong hugot nga pagtuo Kaniya.34 Ang makanunayon nga hugot nga pagtuo kang Jesukristo—sama sa mga kable sa agianan sa Huayna Picchu—moangkla kaninyo ug sa inyong mga minahal ngadto a “lig-on nga sukaranan sa atong Manunubos”35 ug sa Iyang dili matupngang gahum sa pagluwas.
Si Presidente Thomas S. Monson miingon, “Ang umaabot sama kahayag sa inyong hugot nga pagtuo.”36 Ako mopamatuod nianang halangdong kamatuoran ug modapit sa matag usa kanato nga makanunayong magpadayon uban sa hugot nga pagtuo diha sa Ginoo, “sa walay pagduhaduha.”37 Nasayud ako nga ang Manluluwas buhi, maoy “tigpasiugda ug tighingpit sa atong hugot nga pagtuo,”38 “magabalus sa mga nagapangita kaniya.”39 Niana ako mopamatuod sa pangalan ni Jesukristo, amen.
Ipakita ang mga Pakisayran
-
1. Tan-awa sa Doktrina ug mga Pakigsaad 84:19–21.
-
2. Tan-awa sa Mga Artikulo sa Hugot nga Pagtuo.
-
3. Helaman 5:12.
-
4. Tan-awa sa Doktrina ug mga Pakigsaad 76:53.
-
5. Tan-awa sa Ether 12:3.
-
6. Tan-awa sa Lectures on Faith (1985), 3; tan-awa usab sa Jacob 4:6; Ether 12:7–22; Mga Hebreohanon 11:4–40.
-
7. Alma 32:21.
-
8. Tan-awa sa Hubad ni Joseph Smith Translation, Mga Hebreohanon 11:1 (sa Mga Hebreohanon 11:1, footnote b).
-
9. Tan-awa sa 2 Nephi 25:23; Alma 34:15–17; Ether 12:6; Santiago 2:17–26.
-
10. Tan-awa sa Ether 12:4–6; Lectures on Faith, 69.
-
11. Tan-awa sa Moroni 7:40–42.
-
12. Tan-awa sa Bible Dictionary, “Faith.”; tan-awa usab sa Mormon 9:8–21; Moroni 7:33–37.
-
13. Tan-awa sa Doktrina ug mga Pakigsaad 27:17; Alma 57:19–27; 58:10–13.
-
14. Ann Rowley, sa Andrew D. Olsen, The Price We Paid: The Extraordinary Story of the Willie and Martin Handcart Pioneers (2006), 113.
-
-
16. Isaias 40:31.
-
17. “Lead, Kindly Light,” Hymns, no. 97.
-
18. Tan-awa sa Jacob 4:10; Mormon 9:9.
-
19. Doktrina ug mga Pakigsaad 27:17; empasis gidugang.
-
20. Tan-awa sa 1 Nephi 8:33–34; Alma 37:33; Doktrina ug mga Pakigsaad 20:22.
-
21. Tan-awa sa Alma 32:28.
-
22. Mosiah 4:9.
-
23. Lucas 17:5.
-
24. Tan-awa sa Mosiah 4:9–10; Proverbio 3:5–7; Isaias 55:8–9.
-
25. Tan-awa sa Ether 12:4.
-
26. Doktrina ug mga Pakigsaad 88:118; empasis gidugang.
-
27. Tan-awa sa Moroni 7:33–38; Ether 12:19.
-
28. Tan-awa sa Mateo 14:25–31.
-
-
30. Moroni 10:30.
-
-
32. Tan-awa sa Alma 34:15–17; tan-awa usab sa Ether 12:3.
-
33. Tan-awa sa Ether 12:29; Alma 7:27.
-
34. Tan-awa sa Mormon 9:18–21; tan-awa usab sa Moroni 7:33–38; Alma 37:16–17.
-
35. Helaman 5:12.
-
36. Thomas S. Monson, “Pagmaya,” Liahona, Mayo 2009, 92.
-
37. Tan-awa sa Santiago 1:6–8.
-
38. Moroni 6:4; tan-awa usab sa Mga Hebreohanon 12:2.
-
39. Mga Hebreohano 11:6; tan-awa usab sa Ether 12:41.