text:
Mga Komperensia Parte sa Klima—Asta Lang Bala sa Istorya?
Mga Komperensia Parte sa Klima—Asta Lang Bala sa Istorya?
“Dapat magbuligay ang kalibutan para masolbar ang problema sa klima. Ang kalabanan nga sientipiko nagasiling nga kon indi ini matapna, matabo ang mas grabe nga pamangag, gutom, kag pagsaylo sang madamo nga tawo nga mahimo magresulta sa mga inaway sa sulod sang mga dekada.”—Barack Obama, Presidente sang U.S.
SUNO sa iban nga sientipiko, nagamasakit ang aton planeta nga Duta, ginahilanat ini. Nagsiling sila nga ang temperatura daw indi na magbalik sa normal, amo nga gamay lang nga pag-init “grabe na ang epekto sa palibot, nga nagaresulta sang grabe nga pag-init sang duta,” suno sa pamantalaan sa Britanya nga The Guardian.
Ngaa natabo ini? Mabag-o pa bala ang aton kahimtangan? Masarangan bala ini solbaron sang mga tawo, magluwas pa sa ila dalagku nga mga problema?
Madamo nga sientipiko ang nagapati nga natabo ini bangod sa mga ginahimo sang tawo, halin sang pag-uswag sang industriya kag pagdamo sang nagagamit sing carbon kag langis. Ang isa pa ka rason amo ang pagkalbo sa madamo nga kagulangan, nga amo ang nagakontrol kag nagatinlo sa hangin sa aton palibot. Ginasuyop sang mga kahoy ang pila sa mga greenhouse gas nga ginabangdan sang grabe nga kainit. Pero nagasupot sa atmospera ini nga gas kay ginapang-utod ang madamo nga kahoy. Para masolbar ini nga problema, ang mga lider sang lainlain nga pungsod nagahiwat sing mga komperensia.
Ang Kyoto Protocol
Ang Kyoto Protocol sang 1997 naghimo sing kasugtanan parte sa kadamuon sang carbon dioxide nga puede lang pagguaon. Kon pirmahan sang mga pungsod sang European Union kag sang 37 ka industriyalisado nga pungsod ini nga kasugtanan, dapat handa sila nga sugod sa 2008 asta 2012, buhinan nila sing mga 5 porsiento ang ila ginabuga nga aso kon ikomparar sang 1990.
Pero may daku nga problema ang Kyoto Protocol. Halimbawa, ang Estados Unidos wala mag-entra. Isa pa, ang dalagku nga mga pungsod pareho sang China kag India wala nagpasugot sa kasugtanan. Pero sa bilog nga kalibutan, ang 40 porsiento sang ginapagua nga carbon dioxide naghalin sa sini nga mga pungsod.
Ang Komperensia sa Copenhagen
Ang komperensia sa Copenhagen, nga ginatawag COP 15, amo ang mabulos sa Kyoto Protocol kag magahimo ini sing bag-o nga mga kasugtanan nga masugod sa 2012. * Para solbaron ang pagbag-o sang klima, ang mga representante sang 192 ka pungsod kag 119 ka lider sang mga Estado nagtipon sa Copenhagen, Denmark, sang Disiembre 2009 para sa sini nga komperensia. Pero may tatlo ka problema sa COP 15:
1. Paghimo sing mga kasugtanan. Masugot ayhan ang manggaranon nga mga pungsod sa limitasyon nga ipatuman sa ila, kag limitahan ayhan sang nagauswag nga mga pungsod ang ginabuga nila nga aso?
2. Galastuhon para sa permanente nga solusyon. Kinahanglan sang nagauswag nga mga pungsod ang binilyon ka dolyar sa sulod sang malawig nga tinuig para masolbar ang nagagrabe nga epekto sang pag-init sang duta kag makahimo sing teknolohiya nga indi makahalit sa palibot.
3. Paghilisugot sa sistema nga gamiton para mamonitor ang kadamuon sang ginabuga nga aso. Ini nga sistema makabulig sa mga pungsod para masunod ang ginkasugtan nga limitasyon. Masiguro man sini nga magamit sing eksakto sang nagauswag nga mga pungsod ang donasyon sa ila.
Nasolusyunan bala ini? Wala, kay indi gani sila maghilisugot bisan sa ginagmay lang nga mga butang. Sa hingapusan sang ila komperensia, ang mga lider sang 28 ka pungsod nagpagua sing dokumento nga ginatawag Copenhagen Accord. Natapos ini sa sini nga pinamulong: “Ang komperensia . . . nagkilala sa Copenhagen Accord,” suno sa report sang Reuters. Buot silingon, depende na sa kada pungsod kon sundon nila ini.
Ano Na ang Matabo?
Madamo sing ginahiwat ukon ginaplano nga komperensia, pero madamo man sing negatibo sa sini. “Padayon nga magainit ang aton planeta,” siling sang kolumnista nga si Paul Krugman sang New York Times. Sa masami, ang temporaryo nga mga benepisyo sa pulitika kag ekonomiya mas ginauna pa sangsa dayon nga kaayuhan sang aton palibot, kay man gusto nila manguarta. Nagsiling si Krugman nga ang rason kon ngaa madamo ang nagapamatok sa pagsolbar sa problema sa klima amo ang pagnubo sang kita sang pila ka industriya. Nagsiling pa gid sia nga ang mga panikasog para masolbar ini nga problema sa iya pungsod ginpatay sang “kinaandan nga mga suspek: ang kakagod kag katalaw [sang mga pulitiko].”
Ang pag-init sang duta daw pareho sa bagyo. Mahibaluan ang kabaskugon kag direksion sang bagyo, gani makapangaman ang mga lugar nga maagyan sini. Pero, wala sing sientipiko, pulitiko, kag negosyante ang makapugong sa bagyo. Mahimo nga amo man sini sa pag-init sang duta. Ginapahanumdom kita sini sa ginsiling sang Biblia sa Jeremias 10:23: “Ang dalanon sang tawo wala sa iya kaugalingon, wala sa tawo nga nagalakat sa pagmando sang iya mga tikang.”
Solbaron sang Dios ang Pag-init sang Duta
Ginasugiran kita sang Biblia nga ang ‘naghuman sang duta kag naghimo sini, wala magtuga sini nga walay pulus.’ (Isaias 45:18) Nagsiling man ang Biblia: “Ang duta nagapabilin sa gihapon.”—Manugwali 1:4.
Indi gid pagtugutan sang Dios nga indi na mapuy-an ang duta. Magapasilabot sia sa ginahimo sang mga tawo kag dulaon niya ang napaslawan nga pagginahom sang mga tawo kag ang mga nagaguba sang duta. Sa sina man nga tion, luwason niya ang mga matarong nga gusto gid magpahalipay sa iya. Ang Hulubaton 2:21, 22 nagsiling: “Ang matadlong magapuyo sa duta, kag ang himpit magapabilin sa sini; apang ang malauton utdon gikan sa duta, kag ang maluib gabuton sa sini.”
[Nota]
^ par. 10 Ang Conference of the Parties, ukon COP regular nga ginahiwat sang United Nations Framework Convention on Climate Change.
[Kahon sa pahina 13]
Ang greenhouse gas isa ka bahin sang atmospera nga nagasuyop sang radiasyon halin sa duta. Madamo sini nga mga gas ang nagahalin sa mga pabrika. Lakip sa sini ang carbon dioxide, chlorofluorocarbons, methane, kag nitrous oxide. Sobra 25 bilyones ka tonelada sang carbon dioxide ang nagakadto sa aton atmospera kada tuig. Suno sa report, sugod sang nag-uswag ang mga industriya, nagdugang sing 40 porsiento ang kadamuon sang ginapagua nga carbon dioxide.
[Picture Credit Lines sa pahina 12]
Earth: NASA/The Visible Earth (http://visibleearth.nasa.gov/); Barack Obama: ATTILA KISBENEDEK/AFP/Getty Images


c: text/html

text:
MIPAILAWOM sa makuti nga pagbusisi sa mga rekords, kagamitan ug mga pamaagi ang Davao del Norte Provincial Disaster Risk Reduction Management Council (PDRRMC) alang sa Search for 2018 Gawad Kalasag kagahapon, Myerkoles, Abril 11.
Bisan kung naka “grand slam” Regional Winner na ang DavNor PDRRMC (2015, 2016 2017), matod ni Provincial Administrator ug PDRRMC Executive Officer Samson Sanchez nga padayon niini nga gipauswag ang kalidad ug kapabilidad dili lamang sa mga tig-responde kundili lakip na niini ang mga kagamitan.
“Aduna ta’y mga gidugang especially the passage of LCCAP, Local Climate Change Action Plan, and then Public Address System Early Warning on-going ang installation, ug ang ikatulo kaning atoang activation sa 911 in addition sa prevailing 4 phases nato sa thematic areas for our bid to become the regional winner for the 2018 Search for Regional Kalasag Award,” matod ni PDRRMC Executive Officer Sanchez.
Sa miaging semana lang gipahimutang na ang usa sa tulo ka mga Emergency Mass Warning System didto sa Liboganon River dam sa Kapalong ug andam na kini nga mohatag ug pahimangno pinaagi sa makusog nga tingog sa siren hangtod sa gilay-ong tulo ka kilometros alang sa pag-alerto ug pagbakwit.
Matod ni Ms. Rebecca O. Lopez chairperson sa Regional Selection Committee gikan sa Office of Civil Defense (OCD) XI nga dunay upat ka hinungdanong thematic areas diha sa 14 ka kategoriya nga konsiderahon sa pagpili sa mga entries aron ilhon nga Gawad Kalasag awardee nga himoon sa duha ka hugna (phases).
“Thematic areas nato upat focusing Preparedness, Prevention and Mitigation, Response, Recovery and Rehabilitation. So ang atong Regional Selection Committee member sila sa council sa Regional Disaster Risk Reduction Management Council nagsunod ta sa mandato sa new guidelines,” matod ni Ms. Lopez.
Tungod sa padayong paningkamot nga mapakusog ang DavNor PDRRMC, malaumon si PA Sanchez nga masungkit gihapon sa DavNor ang 2018 Gawad Kalasag award.
“Para nako I think still we can get the regional award for 2018 for the Kalasag Search considering wala man ta’y hunong sa pag-improve sa atong sistema because we have funds available for improving for disaster preparedness activities,” pahayag sa PDRRMC Executive Officer.
Sa miaging bulan sa Marso 2018, ang DavNor 911 Emergency mahimo na sab nga tawagan gamit ang Globe ug TM nga linya sa telepono. Kasamtangan nga gi-proseso na sab ang pag-apil sa Smart nga linya.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
State of Arunāchal Pradesh
Estado ang State of Arunāchal Pradesh (Prinanses: Arunachal Pradesh, Assamese: অৰুণাচল প্ৰদেশ, Mga pinulongang Bihari: अरुणाचल प्रदेश, Bengali: অরুণাচল প্রদেশ, Gujarati: અરુણાચલ પ્રદેશ, Kannada: ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, Malayalam: അരുണാചൽ പ്രദേശ്, Oriya: ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, Pinulongang Sanskrito: अरुणाचलप्रदेशराज्यम्, Tamil: அருணாசலப் பிரதேசம், Telugu: అరుణాచల్ ప్రదేశ్, Pinulongang Urdu: اروناچل پردیش) sa Indya.[1] Nahimutang ni sa sidlakang bahin sa nasod, 1,600 km sa sidlakan sa New Delhi ang ulohan sa nasod. Adunay 1,383,727 ka molupyo.[1] Naglangkob kin og 83,743 ka kilometro kwadrado. State of Arunāchal Pradesh mopakigbahin sa usa ka utlanan sa Assam, State of Nāgāland, ug Kachin.
Ang yuta sa State of Arunāchal Pradesh kay kabukiran sa amihanan, apan sa habagatan nga kini mao ang kabungtoran.[saysay 1]
State of Arunāchal Pradesh may sa mosunod nga mga subdibisyon:
- West Siang
- West Kameng
- Upper Subansiri
- Tirāp
- Lower Subansiri
- Lohit District
- East Siang
- East Kameng
- Dibāng Valley
- Changlang
- Anjaw
- Kurung Kumey
- Lower Dibang Valley
- Papum Pare
- Tawang
- Upper Siang
Mga lungsod sa State of Arunāchal Pradesh:
Sa mosunod nga mga natural nga mga bahin makita sa State of Arunāchal Pradesh:
- Mga suba:
- Mga bungtod:
- Abor Hills (mga bungtod)
- Miāo Bum (bungtod)
- Mīri Hills (mga bungtod)
- Mishmi Hills (mga bungtod)
- Kabukiran:
- Mga gintang:
Saysay[usba | usba ang wikitext]
- ↑ Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.[2] Ang bug-os nga algoritmo anaa dinhi.
Ang mga gi basihan niini[usba | usba ang wikitext]
- ↑ 1.0 1.1 1.2 State of Arunāchal Pradesh sa Geonames.org (cc-by); post updated 2015-03-25; database download sa 2016-08-15
- ↑ Viewfinder Panoramas Digital elevation Model (2015-06-21).


text:
Ginaabiabi Kamo sa Pinakamaayo nga Dalanon sang Pagkabuhi!
Ginaabiabi Kamo sa Pinakamaayo nga Dalanon sang Pagkabuhi!
“Kon kita nagakabuhi kag kon kita mapatay, kita iya ni Jehova.”—ROMA 14:8.
1. Ano ang gintudlo ni Jesus tuhoy sa pinakamaayo nga dalanon sang pagkabuhi?
LUYAG ni Jehova nga matigayon naton ang pinakamaayo nga dalanon sang pagkabuhi. Ang mga tawo mahimo magkabuhi sa nanuhaytuhay nga paagi, apang isa lamang ang pinakamaayo. Ini amo ang pagkabuhi nahisuno sa Pulong sang Dios kag ang pagtuon tuhoy sa iya Anak, si Jesucristo. Gintudluan ni Jesus ang iya mga sumulunod nga simbahon ang Dios sa espiritu kag kamatuoran, kag ginsugo niya sila nga maghimo sing mga disipulo. (Mat. 28:19, 20; Juan 4:24) Paagi sa pagkabuhi nahisuno sa gintudlo ni Jesus, mapahamut-an naton si Jehova kag matigayon naton ang Iya mga pagpakamaayo.
2. Paano ginbaton sang madamo nga tawo sang unang siglo ang mensahe sang Ginharian, kag ano ang buot silingon sang mangin bahin sang “Dalan”?
2 Kon ang mga “husto nga nahuyog para sa kabuhi nga walay katapusan” mangin mga tumuluo kag magpabawtismo, may maayo gid kita nga rason nga magsiling sa ila, “Ginaabiabi kamo sa pinakamaayo nga dalanon sang pagkabuhi!” (Binu. 13:48) Sang unang siglo C.E., linibo ka tawo gikan sa nanuhaytuhay nga mga pungsod ang nagbaton sang kamatuoran kag nagpahibalo sa publiko sang ila diosnon nga debosyon paagi sa pagpabawtismo. (Binu. 2:41) Yadtong una nga mga disipulo nangin bahin sang “Dalan.” (Binu. 9:2; 19:23) Ini nga paglaragway nagakaigo bangod ang dalanon sang pagkabuhi sang mga sumulunod ni Cristo nasentro sa ila pagtuo kay Jesucristo kag sa pag-ilog sang iya halimbawa.—1 Ped. 2:21.
3. Ngaa nagapabawtismo ang mga alagad ni Jehova, kag pila ang nabawtismuhan sang nagligad nga napulo ka tuig?
3 Sa sining katapusan nga mga adlaw madasig gid ang pag-uswag sang paghimo-disipulo nga hilikuton kag ginahimo na ini karon sa kapin sa 230 ka kadutaan. Sang nagligad nga napulo ka tuig, kapin sa 2,700,000 ka tawo ang nagdesisyon nga alagaron si Jehova kag nagpabawtismo subong simbulo sang ila dedikasyon sa iya. Buot silingon sini nga kapin sa 5,000 ka indibiduwal ang nagadugang kada semana! Nagpabawtismo sila bangod sang ila gugma sa Dios, ihibalo sa Kasulatan, kag pagtuo sa ila ginatudlo. Ang bawtismo importante gid nga bahin sang aton kabuhi, kay amo ini ang panugod sang aton suod nga kaangtanan kay Jehova. Isa man ini ka pamatuod nga nagasalig kita nga buligan niya kita nga maalagad sia sing matutom, subong nga ginbuligan man niya ang mga alagad niya sang una.—Isa. 30:21.
Ngaa Importante Gid Magpabawtismo?
4, 5. Ano ang pila sang mga pagpakamaayo kag benepisyo sang pagpabawtismo?
4 Mahimo nga may ihibalo ka na tuhoy sa Dios, naghimo sang pila ka pagbag-o sa imo kabuhi, kag karon isa na ka di-bawtismado nga manugbantala. Dalayawon gid ang imo pag-uswag. Apang, nakadedikar ka na bala sa Dios paagi sa pangamuyo kag nagaplano na nga magpabawtismo? Sa imo pagtuon sa Biblia, mahimo nahibaluan mo na nga ang pagdayaw kay Jehova amo dapat ang mangin sentro sang imo kabuhi kag indi para pahamut-an ang imo kaugalingon ukon magtigayon sang materyal nga pagkabutang. (Basaha ang Salmo 148:11-13; Lucas 12:15) Kon amo, ano ang pila sang mga pagpakamaayo kag benepisyo nga matigayon mo kon magpabawtismo ka?
5 Subong isa ka dedikado nga Cristiano, matigayon mo ang pinakamaayo nga katuyuan sang kabuhi. Mangin malipayon ka bangod ginahimo mo ang kabubut-on sang Dios. (Roma 12:1, 2) Paagi sa balaan nga espiritu ni Jehova mapatubas mo ang diosnon nga mga kinaiya subong sang paghidait kag pagtuo. (Gal. 5:22, 23) Pagasabton sang Dios ang imo mga pangamuyo kag pakamaayuhon ang imo mga panikasog nga ipahisuno ang imo kabuhi sa iya Pulong. Mangin makalilipay ang imo ministeryo, kag ang pagkabuhi sa paagi nga ginakahamut-an sang Dios magapabakod sang imo paglaum nga kabuhi nga walay katapusan. Dugang pa, ang pagdedikar kag pagpabawtismo nagapakita nga luyag mo nga mangin isa sa mga Saksi ni Jehova.—Isa. 43:10-12.
6. Ano ang ginapahibalo sang aton bawtismo?
6 Paagi sa pagdedikar sang aton kaugalingon sa Dios kag sa pagpabawtismo, ginapahibalo naton sa publiko nga kita iya na ni Jehova. “Sa katunayan, wala sang isa sa aton nga nagakabuhi para sa iya kaugalingon lamang, kag wala sang isa nga nagakapatay para sa iya kaugalingon lamang,” sulat ni apostol Pablo, “kay kon kita nagakabuhi, nagakabuhi kita para kay Jehova, kag kon kita mapatay, mapatay kita para kay Jehova. Busa kon kita nagakabuhi kag kon kita mapatay, kita iya ni Jehova.” (Roma 14:7, 8) Ginhatagan kita sang Dios sing kahilwayan sa pagbuot. Kon malig-on naton nga ginasunod ining dalanon sang pagkabuhi bangod ginahigugma naton ang Dios, mapahalipay naton ang iya tagipusuon. (Hulu. 27:11) Ang aton bawtismo simbulo sang aton dedikasyon sa Dios kag nagapahibalo sa publiko nga si Jehova amo ang aton Manuggahom. Nagapakita man ini nga dampig kita sa iya sa isyu sang bug-os uniberso nga pagkasoberano. (Binu. 5:29, 32) Bangod sini, si Jehova nagadampig man sa aton. (Basaha ang Salmo 118:6.) Dugang pa, ang bawtismo isa ka paagi nga mabaton naton ang madamo pa nga espirituwal nga mga pagpakamaayo sa karon kag sa palaabuton.
Nangin Bahin sang Mahigugmaon nga Paghiliutod
7-9. (a) Ano nga pasalig ang ginhatag ni Jesus sa mga nagbiya sang tanan nila nga pagkabutang kag nagsunod sa iya? (b) Paano natuman ang saad ni Jesus nga narekord sa Marcos 10:29, 30?
7 Si apostol Pedro nagsiling kay Jesus: “Yari karon! Ginbiyaan namon ang tanan nga butang kag nagsunod sa imo; ano gid ang mabaton namon?” (Mat. 19:27) Luyag mahibaluan ni Pedro kon ano ang mangin palaabuton niya kag sang iban pa nga mga disipulo ni Jesus. Naghimo sila sing dalagku nga mga pagsakripisyo agod masakdag nila sing bug-os ang pagbantala sang Ginharian nga hilikuton. (Mat. 4:18-22) Ano nga pasalig ang ginhatag ni Jesus sa ila?
8 Suno sa kaanggid nga kasaysayan nga ginsulat ni Marcos, ginpakita ni Jesus nga ang iya mga disipulo mangin bahin sang espirituwal nga paghiliutod. Nagsiling sia: “Wala sing bisan sin-o nga nagbiya sang balay ukon mga utod nga lalaki ukon mga utod nga babayi ukon iloy ukon amay ukon mga anak ukon mga uma tungod sa akon kag tungod sa maayong balita ang indi makabaton sang isa ka gatos ka pilo karon sa sini nga panag-on, sang mga balay kag mga utod nga lalaki kag mga utod nga babayi kag mga iloy kag mga anak kag mga uma, upod sang mga paghingabot, kag sa nagapakari nga sistema sang mga butang sang kabuhi nga walay katapusan.” (Mar. 10:29, 30) Ang unang siglo nga mga Cristiano, subong nanday Lidia, Aquila, Priscila, kag Gayo, amo ang pila nga nag-aman sang “mga balay” kag nangin “mga utod nga lalaki kag mga utod nga babayi kag mga iloy” sa ila mga masigkatumuluo, subong sang ginsaad ni Jesus.—Binu. 16:14, 15; 18:2-4; 3 Juan 1, 5-8.
9 Ang ginsiling ni Jesus may daku gid nga katumanan karon. Ang “mga uma” nga ginbiyaan sang iya mga sumulunod nagapatuhoy sa mga palangabuhian nga ginbiyaan sang madamo, lakip na sang mga misyonero, mga katapo sang pamilya Bethel, mga boluntaryo sa iban nga pungsod, kag sang iban pa, agod mapauswag ang intereses sang Ginharian sa nanuhaytuhay nga kadutaan. Madamo nga kauturan ang nagbiya sang ila mga balay agod pasimplehon ang ila kabuhi. Nalipay kita nga mabatian ang ila mga eksperiensia kon paano sila gin-atipan ni Jehova kag kon paano sila nangin malipayon sa pag-alagad sa iya. (Binu. 20:35) Dugang pa, paagi sa ‘pagpangita anay sang ginharian kag sang pagkamatarong sang Dios’ matigayon sang tanan nga bawtismado nga alagad ni Jehova ang pagpakamaayo subong bahin sang bug-os kalibutan nga Cristianong paghiliutod.—Mat. 6:33.
Naamligan “sa Tagong Duug”
10, 11. Ano ang “tagong duug sang Labing Mataas,” kag paano kita makasulod sa sini?
10 Ang dedikasyon kag bawtismo nagadul-ong sa isa pa ka daku nga pagpakamaayo—ang pribilehiyo nga makapuyo “sa tagong duug sang Labing Mataas.” (Basaha ang Salmo 91:1.) Isa ini ka malaragwayon nga duog sang pangamlig kag kalig-unan—isa ka kahimtangan nga hilway sa espirituwal nga katalagman. Isa ini ka “tagong duug” bangod wala ini nahibaluan sang mga tawo nga kulang sang espirituwal nga paghangop kag wala nagasalig sa Dios. Paagi sa pagkabuhi nahisuno sa aton dedikasyon kag paagi sa pagsalig sing bug-os kay Jehova, daw kaangay lang nga nagasiling kita sa iya: ‘Ikaw akon dalangpan kag akon kuta; akon Dios, nga sa imo nagasalig ako.’ (Sal. 91:2) Gani, si Jehova nga Dios amo ang aton mabakod nga dalangpan. (Sal. 91:9) Mangita pa bala kita sang iban nga dalangpan?
11 Ang pribilehiyo nga makasulod “sa tagong duug” ni Jehova matigayon lamang sang isa nga nakapalambo na sang personal nga kaangtanan sa iya. Nagaumpisa ini sa dedikasyon kag bawtismo. Nian, padayon naton nga mapalambo ang suod nga kaangtanan sa Dios paagi sa pagtuon sa Biblia, tinagipusuon nga pagpangamuyo, kag pagtuman sa iya sing bug-os. (Sant. 4:8) Wala na sing mas suod pa kay Jehova sangsa kay Jesus. Ang pagsalig ni Jesus sa iya Manunuga wala gid nag-ugdaw. (Juan 8:29) Gani, indi gid kita dapat magduhaduha kay Jehova ukon sa iya handum kag ikasarang nga buligan kita sa pagtuman sang aton panaad sa dedikasyon. (Man. 5:4) Ang espirituwal nga mga aman sang Dios sa iya katawhan indi mapanghiwala nga pamatuod nga ginahigugma gid niya kita kag luyag niya nga magmadinalag-on kita sa pag-alagad sa iya.
Pabalori ang Aton Espirituwal nga Paraiso
12, 13. (a) Ano ang espirituwal nga paraiso? (b) Paano naton mahimo mabuligan ang mga bag-uhan?
12 Ang aton dedikasyon kag bawtismo nagabukas man sang dalan para makapuyo kita sa espirituwal nga paraiso. Isa ini ka pinasahi nga espirituwal nga kahimtangan nga ginaagom sang matuod nga mga sumilimba nga may paghidait kay Jehova nga Dios kag sa isa kag isa. (Sal. 29:11; Isa. 54:13) Ang kalibutan wala gid sing matanyag nga mapaanggid naton sa aton espirituwal nga paraiso. Makita ini ilabi na sa tion sang internasyonal nga mga kombension sa diin ang aton mga kauturan gikan sa madamo nga mga pungsod, lenguahe, kag etniko nga mga grupo nagatilipon sing tingob nga may paghidait, paghiusa, kag utudnon nga gugma.
13 Ang espirituwal nga paraiso nga natigayon naton tuhay gid sa makaluluoy nga kahimtangan sang kalibutan sa karon. (Basaha ang Isaias 65:13, 14.) May pribilehiyo kita nga mapaambit sa iban ang pangagda nga magsulod sa espirituwal nga paraiso paagi sa aton pagbantala sang mensahe sang Ginharian. Isa man ka pagpakamaayo nga mabuligan ang mga bag-uhan sa kongregasyon kag mahanas sila sa ministeryo. Pribilehiyo man naton kon pangabayon kita sang mga gulang nga magbulig sa mga bag-uhan, kaangay sang ginhimo ni Aquila kag ni Priscila nga ‘nagpaathag sing sibu sang dalanon sang Dios’ kay Apolos.—Binu. 18:24-26.
Padayon nga Magtuon Tuhoy kay Jesus
14, 15. Anong maayo nga mga rason ngaa dapat kita magpadayon sa pagtuon tuhoy kay Jesus?
14 May yara kita maayo nga mga rason nga magpadayon sa pagtuon tuhoy kay Jesus. Antes sia mangin tawo, naghinguyang si Jesus sing indi maisip nga tinuig sa pagpangabudlay upod sa iya Amay. (Hulu. 8:22, 30) Nahibaluan niya nga ang pinakamaayo nga dalanon sang pagkabuhi amo ang pagkabuhi nga nasentro sa pag-alagad sa Dios kag sa pagpanaksi sa kamatuoran. (Juan 18:37) Para kay Jesus, ang iban nga dalanon sang pagkabuhi maiyaiyahon kag umalagi lamang. Nahibaluan niya nga magaatubang sia sing mabudlay katama nga mga pagtilaw kag pagapatyon sia. (Mat. 20:18, 19; Heb. 4:15) Subong aton Huwaran, gintudluan niya kita kon paano naton mahuptan ang aton integridad.
15 Wala madugay sa tapos ginbawtismuhan si Jesus, ginsulay sia ni Satanas nga talikdan ang pinakamaayo nga dalanon sang pagkabuhi, apang napaslawan si Satanas. (Mat. 4:1-11) Ang halimbawa ni Jesus nagatudlo sa aton nga bisan ano man ang himuon ni Satanas, sarang naton mahuptan ang aton integridad. Labi na nga ginapuntariya niya amo ang mga malapit na lang bawtismuhan ukon ang mga bag-ong bawtismo. (1 Ped. 5:8) Mahimo kita pamatukan sang mga miembro sang aton pamilya bangod sang sayop nga mga impormasyon nga ila nabatian tuhoy sa mga Saksi ni Jehova. Apang ina nga mga pagtilaw, nagahatag sa aton sing kahigayunan nga mapakita ang Cristianong mga kinaiya, subong sang pagkamatinahuron kag pagkamataktikanhon kon nagasabat kita sa mga pamangkot kag nagapanaksi. (1 Ped. 3:15) Gani ini nga mga eksperiensia mahimo makahatag sing positibo nga epekto sa mga nagapamati sa aton.—1 Tim. 4:16.
Magpabilin sa Pinakamaayo nga Dalanon sang Pagkabuhi!
16, 17. (a) Ano ang tatlo ka panguna nga butang nga ginapatuman para sa kabuhi nga makita sa Deuteronomio 30:19, 20? (b) Paano ginsakdag nanday Jesus, Juan, kag Pablo ang ginsulat ni Moises?
16 Mga 1,500 ka tuig antes magkari si Jesus sa duta, ginpalig-on ni Moises ang mga Israelinhon nga pilion ang pinakamaayo nga dalanon sang pagkabuhi. Nagsiling sia: “Ginakuha ko nga saksi batok sa imo karon ang langit kag ang duta, nga ginabutang ko sa imo atubangan ang kabuhi kag ang kamatayon, ang pagpakamaayo kag ang pagpakamalaut; kag pilion mo ang kabuhi agod padayon ka nga mabuhi, ikaw kag ang imo kaliwat, paagi sa paghigugma kay Jehova nga imo Dios, sa pagpamati sa iya tingog kag pag-unong sa iya.” (Deut. 30:19, 20, NW) Bisan pa ang mga Israelinhon nangin di-matutom sa Dios, ang tatlo ka panguna nga butang nga ginapatuman para sa kabuhi nga ginsambit ni Moises wala nagbag-o. Ini nga mga punto ginsakdag man ni Jesus kag sang iban pa.
17 Una, ‘dapat naton higugmaon si Jehova nga aton Dios.’ Mapakita naton ini kon ginasunod naton ang iya matarong nga mga dalanon. (Mat. 22:37) Ikaduha, ‘dapat kita mamati sa tingog ni Jehova’ paagi sa pagtuon sa Pulong sang Dios kag sa pagtuman sa iya mga sugo. (1 Juan 5:3) Nadalahig sa sini ang regular nga pagtambong sa Cristianong mga miting, sa diin ginabinagbinag ang Biblia. (Heb. 10:23-25) Ikatlo, ‘dapat kita mag-unong kay Jehova.’ Bisan ano man ang aton ginaatubang, dapat kita magtuo pirme sa Dios kag magsunod sa iya Anak.—2 Cor. 4:16-18.
18. (a) Paano ginlaragway sang The Watch Tower ang kamatuoran sang 1914? (b) Ano dapat ang aton batyagon sa kapawa sang kamatuoran sa karon?
18 Daw ano gid nga pagpakamaayo nga magkabuhi kita nahisuno sa kamatuoran sa Biblia! Sang 1914, ining importante nga dinalan ginbalhag sa The Watch Tower: “Indi bala kita isa ka ginpakamaayo kag malipayon nga katawhan? Indi bala matutom ang aton Dios? Kon may isa nga nakahibalo sing mas maayo pa, pabayai sia. Kon may yara sa inyo nga nakasapo sing butang nga mas maayo pa, ginalauman namon nga sugiran ninyo kami. Wala na kami sing nahibaluan nga mas maayo pa ukon subong kaayo sang katunga sang nasapwan namon sa Pulong sang Dios. . . . Wala sing dila ukon pluma ang makasugid sang paghidait, kalipay kag pagpakamaayo nga gindala sa aton tagipusuon kag kabuhi sang maathag nga ihibalo tuhoy sa matuod nga Dios. Ang Sugilanon tuhoy sa Kaalam, Hustisya, Gahom kag Gugma sang Dios bug-os nga nagapaayaw sang mga handum sang aton hunahuna kag tagipusuon. Wala na kita sing pangitaon pa. Wala na sing butang nga handumon pa sing kapin sangsa mahangpan sing bug-os ang kamatuoran tuhoy sa Dios.” (The Watch Tower, Disiembre 15, 1914, pahina 377-378) Ang aton apresasyon sa espirituwal nga kapawa kag kamatuoran wala gid nagbag-o. Huo, mas labi nga magkalipay kita karon bangod ‘nagalakat kita sa kapawa sang GINOO.’—Isa. 2:5; Sal. 43:3; Hulu. 4:18.
19. Ngaa ang mga kalipikado para sa bawtismo indi na dapat magpalantang?
19 Kon luyag mo ‘maglakat sa kapawa’ ni Jehova apang indi ka pa dedikado kag bawtismado nga Cristiano, indi na magpalantang pa. Tinguhai nga malab-ot mo ang kalipikasyon para sa bawtismo—ang pinasahi nga paagi nga mapakita mo ang imo apresasyon sa ginhimo sang Dios kag ni Cristo para sa aton. Ihatag kay Jehova ang imo pinakabilidhon nga ginapanag-iyahan—ang imo kabuhi. Ipakita nga luyag mo himuon ang kabubut-on sang Dios paagi sa pagsunod sa iya Anak. (2 Cor. 5:14, 15) Wala sing duhaduha nga amo ina ang pinakamaayo nga dalanon sang pagkabuhi!
Paano Mo Sabton?
• Ano ang ginasimbulo sang aton bawtismo?
• Ano nga mga pagpakamaayo ang matigayon paagi sa pagdedikar sa Dios kag sa pagpabawtismo?
• Ngaa ang pagtuon tuhoy kay Jesus importante gid?
• Ano ang makabulig sa aton nga magpabilin sa pinakamaayo nga dalanon sang pagkabuhi?
[Mga Pamangkot sa Pagtinuon]
[Retrato sa pahina 25]
Ang imo bawtismo nagapakita nga ginpili mo ang pinakamaayo nga dalanon sang pagkabuhi
[Mga Retrato sa pahina 26]
Yara ka na bala sa “tagong duug”?


text:
Aduna ba gayuy Hesus?
Pangutana: Aduna ba gayuy Hesus?
Tubag: Sa matipohon nga paagi, sa dihang gipangutana ang maong pakisusi, naghatag ug higayon ang maong pangutana nga matubag apil ang mga butang nga “gawas sa Bibliya.” Wala kita mouyon sa panghunahuna nga ang Bibliya dili mahimong isipon nga kakuhaan sa pagmatuod (ebidensya) alang sa pagka-anaa ni Hesus. Ang Bag-ong Tipan adunay gatosan nga tinubdan sa kasayoran mahitungod kang Hesu Kristo. Aduna kadtong nagpiho sa kadugayon sa sinulat sa mga Ebanghelyo ngadto sa ikaduhang siglo A.D. (anno domini: sa tuig sa atong Ginoo), kapin usa ka gatos ka tuig human sa kamatayon ni Hesus. Bisan pa kon maoy kahimtang (nga kon diin makusganon natong gilantugi), mahitungod sa karaang pagmatuod, ang mga sinulat nga wala gayod moabot sa gidugayon nga duha ka gatos ka tuig human ang usa ka panghitabo nahitabo giisip kini nga kasaligan gayud nga pagmatuod (ebidensya). Dugang pa, ang hilabihang dakong bahin sa mga magtutuo (Kritohanon man o dili Kristohanon), motugot nga ang mga Sinulat ni Pablo (sa labing kubos ang pipila kanila) nga si Pablo gayud ang nagsulat sa tungatunga sa unang siglo A.D., wala gayod moabot sa kakap-atan ka tuig human sa kamatayon ni Hesus. Mahitungod sa karaang sinulat agi sa kamot (manuskrito) nga pagmatuod, talagsaong lig-on nga pagmatuod (pruweba) sa pagka-anaa sa usa ka tawong ginganlan ug Hesus sa Israel duol sa unang gatosan ka tuig A.D.
Mahinungdanon usab nga mahatagan ug pagtagad nga sa A.D. 70, ang mga Romano nakig-gubat ug giguba ang Jerusalem ug ang hapit lukop sa Israel, samtang gipangpatay ang mga lumolopyo didto. Ang kinatibuk-an sa mga siyudad gipangsunog hangtod maugdaw sa patukoranan niini. Dili na angayng katingad-an nga daghan sa mga butang nga makapamatuod sa pagka-anaa ni Hesus nawala. Daghan sa mga saksi ni Hesus lagmit gipamatay. Ang maong mga kamatuoran hayan nakapapugong sa kidaghanon sa mga nahabilin nga mga saksi mahitungod kang Hesus.
Sanglit ang pagpangalagdan ni Hesus sa dakung bahin kutob lang sa daw dili mahinungdanon nga dapit sa sook sa Imperyo sa Roma, usa ka makapahibulong nga gidaghanon sa kasayuran mahitungod kang Hesus makuha gikan sa sekyular (kalibutanon) nga hinguhaan sa kasaysayan. Pipila sa mga mas mahinungdanong makasaysayanong pagmatuod kang Hesus naglangkob sa mga mosunod:
Ang unang siglo nga Romanong Takitus, nga giisip nga mas tukma nga magsusulat sa kasaysayan sa karaang kalibotan, naghisgot sa mga matuotuohong “Kristiyano” (gikan sa pulong nga Kristus, ang Latin nga hubad sa pulong nga Kristo) nga nag-antus sa ilalom ni Pontio Pilato sa panahon sa paghari ni Tiberio. Si Suetonio, ang pangulong kalihim alang kang Emperador Hadrianus nagsulat nga adunay usa ka tawo nga ginganlag Krestus (Kristo) nga nabuhi panahon sa unang siglo (Makasaysayanong Talaan 15.44)
Si Flavio Josepos mao ang labing inilang Hudyo nga magsusulat sa kasaysayan. Sa iyahang sinulat nga giulohan ug Mga Kakaraanan (Antiquities) iyang gitumbok si Santiago, “nga igsoon ni Hesus, nga gitawag nga Kristo.” Adunay lalisonon nga bersikulo (18:3) nga nagkanayon, “Karon dihay panahon nga si Hesus, usa ka maalamon nga tawo, kon subay man ugaling sa balaod nga tawgon siyang usa ka tawo. Tungod siya maoy nigama ug mga katingalahang mga buhat… siya mao [ang] Kristo… mipakita siya kanila nga buhi na usab sa ikatulo ka adlaw, ingon sa gipanagna sa mga balaang propeta kini lakip ang napulo ka liboan pang mga katingalahang butang nga mahitungod kaniya.” Sa usa ka paghulagway mabasa, “Niadtong panahona dihay maalamon nga tawo nga ginganlag Hesus. Ang iyang gawi maayu ang inila nga ligdong. Ug daghang mga tawo gikan sa mga Judio ug sa ubang mga nasod ang nahimo niyang mga tinun-an. Si Pilato naghukom alang kaniya nga ilansang sa krus aron mamatay. Apan kadtong nahimo niyang mga tinun-an wala mibiya sa ilang pagka tinun-an. Sila misibya nga siya mipakita kanila human sa tulo ka adlaw gikan sa paglansang sa krus, ug mao nga siya buhi; sa pagdason, tingalig siya mao ang Mesiyas, sumala sa giasoy nga mga katingalahang butang sa mga propeta.”
Si Hulyo nga Aprikano mikutlo sa manunulat ug kasaysayan nga si Talos (Thallos) diha sa panaghisgot mahitungod sa kangitngit nga misunod human sa paglansang kang Kristo (Nagpabilin nga Mga Sinulat, 18).
Ang mas Manghod nga Plinius, diha sa Mga Sulat 10:96, misulat sa mga panagsimba sa mga nahaunang mga Kristohanon apil ang kamatuoran nga ang mga Kristohanon nagasimba kang Kristo isip Diyos ug mao nga sila mga maayo ug pamatasan, ug iyang gilakip ang pagtumbok sa mahigugmaong salosalo ug sa Balaang Panihapon.
Ang Talmud sa Babilonia (Sanhedrin 43a) mipamatuod sa paglansang kang Kristo sa bisperas sa kasaulogan sa Pasko sa Pagsaylo ug ang pagpasangil batok kang Kristo nga Siya nagbansay sa pagpamarang ug nagadasig sa pagbiya sa pagtuo sa Hudyo.
Si Lukianos sa Samosateos usa ka manunulat nga Grego sa ikaduhang siglo nga maoy miangkon nga si Hesus ginasimba sa mga Kristohanon, mipaila ug mga bag-ong pagtulon-an, ug gilansang sa krus alang kanila. Siya miingon nga ang mga pagtulon-an ni Hesus naglakip sa panag-igsoonay sa mga magtotoo, ang pagkamahinungdanon sa pagkakinabig, ug ang pagkamahinungdanon sa paglimod sa ubang mga diyos. Ang mga Kristohanon nagkinabuhi sumala sa mga pamalaod ni Hesus, nagatuo nga sila adunay kinabuhng dayon, ug inila nga adunay pagyam-id sa kamatayon, adunay kinaugalingong matinuohon nga kasibot, ug pagsalikway sa mga maayong butang nga yutan-on.
Si Mara Bar-Serapion mipamatuod nga si Hesus maalamon ug putli nga tawo, giisip sa kadaghanan nga mamahimong hari sa Israel, gipapatay sa mga Hudyo, ug nagpabiling buhi diha sa mga pagtulon-an sa iyang mga sumusunod.
Unya ania kanato ang tanang sinulat sa mga Nostiko (Ang Ebanghelyo sa Kamatuoran, Ang Apokripon ni Juan, Ang Ebanghelyo ni Tomas, Ang Tratado sa Pagkabanhaw, ug uban pa) nga naghisgot kang Hesus.
Sa pagkatinuod, kulang ug diyotay nalang ug magama na nato pag-usab ang ebanghelyo gikan lamang sa mga dili Kristohanong tinubdan sa kasayuran: Si Hesus gitawag nga Kristo (Hosefo), mihimo ug salamangka, nangulo sa Israel ngadto sa bag-ong mga pagtulon-an, ug gibitay sa pagsaulog sa Pasko sa Pagsaylo alang kanila (Ang Talmud sa taga-Babilonia), sa Hudea (Takitos), apan miangkon nga Siya Diyos ug Siya mobalik (Eliasar), nga kon diin gituohan sa Iyang mga sumusunod, nga ginasimba Siya isip Diyos (Plinius nga Manghod).
Adunay hilabihang tigpamatuod alang sa pagka-anaa ni Hesu Kristo, sa kalibutanon ug sa kasaysayan sa bibliya. Tingali, ang pinakadakong tigpamatuod nga anaay Hesus mao ang kamatuoran nga liboan ka mga Kristohanon sa unang siglo A.D., lakip ang napulo ug duha ka mga apostoles, andam ihatag ang ilang kinabuhi isip martir alang kang Hesu Kristo. Ang mga tawo andam mamatay alang sa ilang gituohan nga tinuod, apan walay bisan kinsa nga andam mamatay alang sa usa ka butang nga ilang nahibaloan nga bakak.
English
Aduna ba gayuy Hesus?


text:
LANTUGI
pulong pasabot sa panag-atbang,
dumog ug bugno sa pulong masaksihan,
may magsangkiig, may motakingking,
sa tukma’ng batbat may mosaliring,
palusotay, pahaitay kini sa salabutan,
may padagkoay’g tingog ang saligan,
lamasan kini’g pakunot sa agtang,
kamot iwara-wara ug ipabantang,
may siga’ng mata, hasta kilay ipaiknat
may magpiratpirat ug may mamikat,
daghan ang madungog ug makita
kon lantugi ang buot natong masuta
lantugi, hangpon natong manginlabot,
sa hisgotanan’g sa lantugi, ipaburot…
SAKAY
paagi kini sa pagbiyahe,
mohatag ug kasayon, makadani,
may dug-ol ug may lagyo’ng biyahe,
sa pagsakay ikaw malipay,
kahago ug singot nimo matibway,
yinak-anay, liningkoray, binarogay,
kinapyotay, lakip na sinikhanay
basta lang makasakay, kon may mosakay,
aduna poy magpasakay, sagad kini makalipay
dili mamili ug oras ang pagsakay,
moabot lamang kini, may magsugod sa tinutokay,
pasundan ug dinayganay, sa kasingkasing makapalukmay,
may sakay’ng magkagaksanay
may magtinugkaray sa pagsige ug sakay
sa pagsakay, sagad makapawala kini sa kalaay…
BATOG
pulong pasabot ug pagtugdon, pagpaubos, pagpadailos aron sutaon, ang kalalim bation, human sa panaw’ng may gitas-on, kon ikaw mubatog,
siguradohang adunay kusog, ang imong pagkupot baskog, lawas ug hunahuna magkuyog, dili sa sulti mabuhat ang batog, kini dili matuman sa hambog,
siguradong imong tuhod mamikog, dili ka gayud makatay-ug, sa gipangandamang pagbatog, ikaw dali ra kaayong mahulog, gaayo lang sa sinugdanan, apan dali rang matumban,
mayatakyatakan, makawrasan, sa pagbatog dili makatuman, sa kalaagan ang kusog sa batog, nahatag na diay sa uban.


text:
Davao City – Dakong babag ang United Leaders Advocators of Davao (UNLAD-DelNorte) Kabataan nga ipatunhay ang diborsyo nga balaudnon sa nasud saPilipinas.Supak si UNLAD focal person Dr. Faith Prieto nga ipatuman sa nasud angbalaud nga magbuwag sa mag-asawa nga dili na magkasinabot sa kaminyoon.Gibatbat ni Prieto nga kun hingpit mabalaud ang divorce bill susi unya kinisa magpartner aron mag-buhat og binuang sulod sa ilang kaminyoon.Agi sa pagsuporta sa barugan ni Dr. Prieto, gibatbat niini nga isipKristiyano nga nasud sa Asya angay lamang barugan sa Pilipinas ang dilipaghangop sa diborsyo ug dili musunod sa ubang kanasuran nga nagsagop naniini.Hugtanon usab gisupak sa Christian and Missionary Alliance Churches of thePhilippines (CAMACOP) ang divorce bill nga kusganong giduso sa mgamagbabalaud nga pabor niini sa hawanan sa kongreso.Gitindugan ni CAMACOP Minister Ptr. Renante Arquino nga kun unsay gi-usaatubangan sa Dios bugtong kamatayon lamang ang makabuwag kanila sanglit angbalaod sa tawo dili pwede ipalabaw sa balaod sa Dios.Gidasig ni Arquino ang mayoriya nga mubarog batok sa divorce bill uban sapaglaum nga mupasibaw sab ang Christian community sa dili pagsuporta aronsa ingon dili kini makalusot sa bicameral ug hingpit mahimong balaod saatong nasud.RadyoMaN Joel Viraytags: dxdc 621 davao
Religious sector supak sa divorce
Facebook Comments


text:
Hi Ako si Lori
Mahitungod Nako
Ang mga butang nga akong ganahan sa kinabuhi makita sa lain-laing tahas sa akong kinabuhi. Usa ko ka asawa sa talagsaong bana ug inahan sa 4 ka nagkapuliki nga mga bata ug sa sipat nga iro. Nagtrabaho ko full time isip pediatric nurse, flight nurse ug pediatric ICU. Usa ko ka madasigon nga runner ug ganahang moapil og marathon ug lagyo nga dagan. Daw hilabihan ka paspas ang dagan sa akong kinabuhi apan sa tanang higayon ganahan kong makig-uban sa akong pamilya…manan-aw og sine, magdula, maglakaw…bisan unsa basta magkauban mi!!
Ngano nga Ako usa ka Mormon?
Tibuok kinabuhi kong miyembro sa simbahan apan ang akong kasinatian mismo sa kinabuhi nakatabang nga mas makasabut ko nganong may pagtuo ko niini. Nahibalo kong duna koy Langitnong Amahan nga nakaila nako, ug nasayud unsay tinguha sa akong kasingkasing, ug nahigugma kanako. Akong nakaplagan ang dakong kalinaw tungod sa giya sa ebanghelyo ni Jesukristo…naningkamot sa matag adlaw nga mahimong mas maayo nga tawo. Nahibalo ko nga ang kalamboan sa akong kinabuhi usa ka…buhat sa kalamboan…ug ang kahibalo ug pagdawat sa pag-ula ni Jesukristo nakapahimo nako nga magkat-on, maglambo ug magpadayon. Sa akong pagtrabaho isip nurse, mibati ko og dakong kalinaw sa pagsabut nga dunay mas labaw pa sa kinabuhi dinhi sa yuta, kana ang kahigayunan nga makabalik sa atong Langitnong Amahan ug makita pag-usab ang atong mga minahal.
Personal nga mga Istorya
Sa unsang paagi nga ang imong mga talento ug mga gasa nakapanalangin sa uban?
Sukad bata pa, gusto na kong mag-nurse…ganahan kong motan-aw sa nasakitan ug moadto ug…motabang. Mao nga wala ikatingala sa akong pamilya dihang akong gipili ang nursing sa kolehiyo. Ganahan ko isip nurse…daw sama kini sa usa ka inahan…ilabi na kay nagtrabaho ko sa mga bata!!! Nainteres ko sa lawas sa tawo ug sa kasagrado niini ug ganahang mas makat-on sa pagtambal sa grabing sakit sa mga bata. Apan ang pinakadako nakong katagbawan mao ang paghatag og kahupayan sa nanginahanglan. Ang pagkaospital sa usa ka bata tingali makapabalaka kaayo nga kasinatian ni bisan kinsang ginikanan. Ang pagtabang sa pamilya atol sa ilang kabalaka mao ang akong ganahan. Akong gibati nga bisan layo ko sa akong pamilya samtang nagtrabaho, ang serbisyo nga akong gihimo nagpabalanse kanako. Ang kahibalo nga dunay talagsaong plano alang sa tanan nakatabang nako sa pagsulbad sa lisud nga mga butang sa akong trabaho. Nahibalo kaayo ko nga ang kinabuhi sensitibo ug maningkamot gyud ko nga makaluwas og kinabuhi. Apan nahibalo ko nga ang tanan mag-agad sa Ginoo…ug ang kahibalo nga Siya dunay plano naghupay ug naghimo nakong makapadayon sa trabaho!!!
Unsa ang imong gibuhat sa pagtabang og lig-on sa imong pamilya ug paghimo niini nga malampuson?
Ang akong pamilya ang pinakaimportante kanako…samtang ang ka-busy usahay basihan sa among iskedyul, naningkamot ko nga pahimuslan og maayo ang among “dili busy nga panahon”. Naningkamot mi nga malayo sa kalibutanong butang…pasagdan ang telepono, pagngon ang TV ug computer ug magbuhat sa kinaraang maayo nga panahon sa pamilya. Kon ang mga iskedyul walay klaro, mohangyo ang mga bata, “Pwede bang duna tay gabii sa “Pamilya”?” Kasagaran mga duladula ra kini, popcorn, fire in the fire pit…bisan unsa lang para sa tanan!!!
Unsaon nako pagpuyo ang akong tinuohan?
Ganahan kong makigtrabaho sa kabatan-onan sa akong simbahan, ilabi na samtang nagkat-on ug naglambo sila sa ilang pagtuo. Nindot nga kasinatian nga masaksihan silang molambo ug malig-on ang ilang pagpamatuod nga makatabang sa tibuok nilang kinabuhi. Ganahan sab ko sa kalagsik sa ilang pagpakabuhi…nakapahimo ni nakong batan-on!!! Ang paglakaw, pagkamping, pagkanta, pagserbisyo, pagdula! Makalingaw gayud!! Nangulo sab ko sa mga diskusyon ug nagtudlo sa kababayen-an sa among ward ug mibati nga ako mismo nagkat-on sa mga kasinatian nga among gihisgutan. Apan ang pinakaimportanting calling mao ang pagkainahan sa akong pamilya. Ang pagpakig-uban sa akong pamilya matag adlaw, pagtudlo nila sa mga baruganan sa ebanghelyo samtang padayon mi sa inadlawng kasinatian maoy kinadak-ang hagit.


text:
Cebuano News: NEDA gilauman ang OFW remittances motubo 5% karong tuiga
By Teresita B. Cardenas
Manila (13 October) -- Ang National Economic and Development Authority (NEDA) nagpahibalo nga sa Lunes naglaum sila nga ang pagpadala'g kwarta sa mga Overseas Filipino Workers (OFW) motubo ug 5% karong tuiga.
Ang Acting NEDA Director-General Augusto Santos nagingon nga ang panahon sa pasko u gang dili pala dugay nga kalamidad makadugang sa pagpadala'g kwarta sa nahabilin nga bulan sa tuig 2009 tungud kay ang OFW gilauman nga magpadala ug dugang nga kwarta aron matabangan ang ilang pamilya nga makabalik sa gilayon sa epekto sa bagyo nga ning igo sa nasod.
Atong nakit'an nga ang atong mga OFW nagpadala ug dugang nga kwarta sa panahon sa kalamidad ug pasko, ingon ni Santos. Ang panglantaw sa NEDA labaw nga malaumon kaysa Bangko Sentral sa Pilipinas, nga nag tagna ug 3 ka porsyento nga tubo karong tuiga.
Sa naunang pito ka bulan sa tuig, ang pagpadala'g kwarta mitubo ug 3.8 % kada tuig nga S 10 ka bilyon. Sa Hulyo lamang, ang pagpadala'g kwarta mitubo ug 9.3% ngadto sa S1.5 ka bilyon.
Ang pagpadala'g kwarta gikan sa dagat ug tubig nga trabahante, ang duha naka rehistro nga may ganansya nga 5.6% ug 3.4%, sa tagsatagsa.
Ang mga dagko nga nagpadala ug kwarta sa sulud sa pito ka bulan ang United States, Canada, Saudi Arabia, the United Kingdom, Japan, Singapore, ang United Arab Emirates, Italy ug Germany.
Sa una, ang NEDA National Planning and Policy Staff Director Dennis Arroyo, nagingon nga ang pagpadala'g kwarta mitimbang sa hapak sa ekonomiya tungud sa kadaot nga nahimo sa bagyong Ondoy ug Pepeng.
Ang gobyerno gibanabana nga moabot P9.76 ka bilyon nga inprastraktura ug agrikultura nga mga kagamitan ang giguba sa duha nga nakadisturbo sa panahon. (PIA Northern Samar) [top]


text:
Komosta na kaha ang mga Bisaya nga content creators karon?
Sa miaging Cebu Content Creators Convention nga nahitabo sa Parkmall kaniadtong Hunyo 6, Martes, nakahigayon ko nga mopaambit sa akong kahibawo ngadto sa mga bag-ong subol nga content creators dinhi sa Sugbo. Dinhay mga blogger, vlogger, Youtuber ug Instagrammer. Sa panahon karon lain-lain na ang klase sa mga tighimo og lingaw nga content dinha sa wanang sa internet. Dili na lamang mga blogger. Bisan gani ang blogger usahay pangayoan pa man og mga social media posts. Hihi. To be inclusive about it, content creators na lang ang tawag!
Mga Panghitabo sa Cebu Content Creators Convention
Atol sa kalihokan, nakahigayon mi sa pagdapit sa Youtuber nga si Jomie Hospital nga bag-0 lang nagpuyo dinhi sa Sugbo. Iyang gihisgotan ang mga tip unsaon pagpa-viral sa usa ka video. Gawas kang Jomie, mitabi usab si Rea Alducente sa Blissful Snapshots. Iyang giistoryahan mao ang mga paagi unsaon pagsugod sa blog. Sunod nga mitabi si Wellbein Borja sa Pergazine ug iyang gihisgotan unsay buhaton ug unsay makuha kon maka-publish ka sa imong gisuwat sulod sa 24 ka oras. Si Philip Mayol sa Cebu Finest mipaambit usab og mga tip unsaon pag-connect sa imong blog/vlog ngadto sa mga brand. Sa iyang bahin, si Lex Tablante sa Sirus Gaming mipaambit sa iyang sugilanon giunsa niya pag-partner sa nagkalain-laing mga gaming brands ug nganong naimbitar sa mga internasyonal nga kalihokan. Si Hanna Frejoles sa Bean in Transit misaysay usab unsay nakalisod sa usa ka professional nga travel blogger.
Ug wala usab ko napauwahi. Akong gihisgotan naunsa na ang mga Bisaya nga content creators dinhi sa Sugbo ug sa tibuok Visayas-Mindanao. Dinhi akong gisaysay nga ang mga tighimo og vlog sama ni Jomie Hospital nasikat tungod sa iyang paggamit sa Binisaya nga pinulongan, ug daghan na usab ang tigsuwat og kanta gamit ang atong kaugalingong lengguwahe. Bisan gani sa mga tighimo og lilas (movie) daghan na man ang nag-Binisaya. Unya, nganong gamay ra man ang nagsuwat og Binisaya nga blog? Bitaw, unsa diay problema kon maggamit ta og Binisaya sa atong gihimo? Kaya ra man mag-translate ba.
Sa kataposan, ang pagka-tatak Bisaya dili lamang kutob sa pinulongan. Bisan maglisod ta og gamit og Binisaya, mamahimo man gihapon natong suportahan ang mga lokal nga Bisaya nga naghatag og garbo sa atong banay.
Apil sa Cebu Content Creators
Kon interesado ka moapil sa mga pundok nga Cebu Content Creators, bisitaha lamang ang among website. Pwede sad ka moduol nako aron matambagan tika kon angay nga sunod nimong buhaton. Ang Cebu Content Creators bukas sa mga Bisaya ug naa sa Sugbo nga mga content creators. Sila kining mga blogger, vlogger, Instagrammer, o Youtube. Bisan unsa pa man ka nga klase sa digital content creator, pwede kaayo kang moapil sa among pundok!
Padayon, mga Bisaya!


text:
Roxas City, Capiz- Indi magpang alang alang si Capiz Governor Tony del Rosario sa pagbulig sa mga proyekto sang bag-o lang napilian nga mga SK Chairman sa syudad sang Roxas.
Ini ang matapos man sa ginpatigayon nga mass oath-taking sang mga Barangay kag SK officials sang Roxas City nga mismo ginpangunahan sang gobernador sa Governor’s hall sang Provincial Capitol.
Sa iya speech ginpahibalo ni del Rosario sa mga nagtambong nga SK Chairman nga bukas ang iya talatapan sa paghatag sang dugang nga pondo para sa mga sports activities sang Sangguniang Kabataan.
Nagtambong man sa amo nga mass oathtaking sanday Vice Governor Nonoy Contreras kag Provincial Legal Counsel Atty. Ronnie Dadivas nga lunsay naghatag man sang speech, Board Member Ricky Martin kag BM Blesila Almalbis kag City Councilors Atty. Powell del Rosario, Jun Sumcad kag Cora Balgos-Tiangco.
**(Capiz Aksyon News Center photo)**


text:
Miley Cyrus
Si Destiny Hope "Miley" Cyrus (gipanganak atong Nobyembre 23, 1992)[7] ay usa ka Amerikanang aktres ug maghuhuni. Bata pa lang, gasugod na'g pakita si Miley sa ubang mga salida. Nisikat si Cyrus sa usa ka serye sa telebisyon nga "Hannah Montana," nga unang gipagawas atong 2006.
Atong 2007, ni-sign ug kontrata si Miley sa Hollywood Records, diin iyang gi-rekord iyang album nga "Hannah Montana 2: Meet Miley Cyrus," nga nag-certified quadruple-platinum ngadto sa Amerika. Pagka 2008, gipagawas ni Miley iyang ika-duhang album nga, Breakout. Sa mao usab nga tuig, siya'y nagsugo'g voice acting. Sa 2009, siya'y ni bida sa salidang: "Hannah Montana: The Movie," nga migiya kaniya sa mas dako nga kabantug.
Pagka 2010, ni bida usab si Miley sa pelikulang The Last Song, kauban ang fiance nga si Liam Hemsworth.
Sa 2013, iyang gi-pagawas iyang ika-upat nga album nga Bangerz. Sulod ngadto ang mga kantang "We Can't Stop" ug "Wrecking Ball." Sa mao usab nga tuig, nakig-buwag siya kay Liam Hemsworth; nga hantod karon, wa'y insakto nga rason.
Si Miley ay usa sa pinaka-malampusong artista nga ni-gikan sa "The Walt Disney Company." Atong 2010, siya'y ni pwesto'g 13 sa "Forbes' Celebrity 100" ug gipangalana'g "Most Charted Teenager" sa Guinness World of Records pagka 2011.[8] Siya pud ang "2013: Artist of the Year" sa MTV. [9]
Mga Reperensiya[usba | usba ang wikitext]
- ↑ moabut gikan sa: Russian Wikipedia
- ↑ Integrated Authority File, läst: 10 Disyembre 2014, license: CC0
- ↑ moabut gikan sa: Hindi Wikipedia
- ↑ moabut gikan sa: ......
- ↑ 5.0 5.1 moabut gikan sa: English Wikipedia
- ↑ 6.0 6.1 moabut gikan sa: Persian Wikipedia
- ↑ (eng) The Biography Channel
- ↑ (eng) "Miley Cyrus Makes ‘Guinness World Records 2011′"
- ↑ (eng) "MTV declares Miley Cyrus its artist of the year" UTSanDiego.com


text:
GI aprubahan ni Presidente Aquino ang proposed fare hike sa Light Railways Transit (LRT)
ug Metro Railways Transit (MRT).
Matud pa ni Presidential Communications Development and Strategic Planning Sec. Ricky
Carandang, dili na makaya sa gobyerno nga gahinan pa og subsidiya ang LRT ug MRT.
Sa pagkakaron, mokabat sa P7 hangtud P8 bilyon ang subsidy sa gobyerno sa mga
pasahero sa LRT ug MRT.
Wala hinuon gisulti ni Carandang kun pila na ang mahimong bag-ong pletehan sa LRT ug
MRT tungod kay ang DOTC na ang mopahayag niini sa mosunod nga mga adlaw.
Ddugang pa usab ni Carandang nga nanita og ubang opsyon ang gobyerno aron dili mabug-
atan ang mga motorista sa ipatuman nga toll hike sa mga expressways. (ecb/PIABohol)


text:
Kriminalidad sa Caraga Region misaka, PRO-13 na-alarma
Gibutyag sa opisyal nga niadtong tuig 2007 0g 2008, mikunhod og mayo ang crime volume sa rehiyon apan sa unang kwarter ning tuiga, misaka kini hinuon dili kini susama kataas sa level niadtong tuig 2005 og 2006.
Partikular sa mga kasong misaka mao ang index crimes sama sa murder, homicide, physical injuries, rape, theft og robbery kansa maoy ilang gibantayan tungod kay dinhi kasagaran ang duna’y matalang casualty.
Sa maong mga kaso, ang ilang mas gikabalak-an mao ang pagsaka sa ihap sa mga kasong murde, robbery, homicide og rape. (James Barcelona, Lantawan)


text:
Sugbo, sukad niadtong una ka’ng nakaplagan
Sa Portuges ug banyaga nga si Magellan,
Ang paglambo ug pagtubo mo dili mapugngan
Sama sa baha nga dala sa ulan.
Gikan sa paganong pagsimba sa mga anito
Nadani ikaw sa batobalani ni Santo Niño,
Ug ang sayaw mo’ng abante kaduha, atras kausa,
Nahimong balaang pangaliya alang Kaniya.
Ug ang kanhiay sayaw sa pangaliyupo
Sa materyalismo sa bag-ong panahon namûmû.
Inay sayaw sa pagdayeg ug pangaliyaba,
Nahimong sayaw sa tag-dos nga kandila.
Puslan ma’ng naghisgot ta’g komersiyo,
Mangadto kita sa ilang sentro–
Kanhiay Carbon, Pasil ug Taboan man.
Apan karon sa Country Mall, Ayala ug SM gihulipan.
Wala’y ikatandi ang duha ka higante
Sa alimyon sa buwad, ginamos, danggit ug tangige
Nga nangamay diha sa Taboan, daplin sa kalye,
Matag higayon nga kita moagi.
Samtang nagkamahal ang mga palaliton
Misanay sab ang mga dagkong tindahan
Ang Gaisano Metro, pinakasayong tultulon
Yamats, nagkahabog, nagkataas na man.
Kaniadto sa Gaw ta mangita og tsinelas,
Sapatos, sinina, kape ug gatas.
Apan karon ang Gaw dili na nimo matultol
Tungod kay gipulihan sa mas dako nga Colonnade Mall.
Ang dalan Colon mismo ayaw sab kalimti,
Diin kanhiay tartanilla ang naghari.
Karon nagsardinas na ang mga jeepney
Ug ginadili ang pataka’g pangluwa ug pangihi.
Kaniadto mahimo ka’ng molabang bisan asa–
Apan karon, sige padayon, multahan ka.
Mga CITOM kada eskina nag-atang,
Pitohan ang mga malapason ug magpatakâ’g labang.
Naggilak-gilak ang nagkadaiyang kolor sa Colon.
Ang cellphones mahimong kalit lang labnihon.
Hapit tanang Sugbuanon sa cellphones nanag-iya–
Bahala’g dili makatawag basta ang text lang anaa.
Ang pinakalab-as nga salida imo na’ng nakita?
Kung wala, adunay barato nga mga VCD ginabaligya.
Sa kilid-kilid sa dalan Colon, naa’y daghan diha,
Kauban sa mga Buddha beads, kwintas ug Tamiya nga panglumbà.
Sugbo, makagutom ang paglaag-laag sa imong kadalanan,
Apan mga matimôtimô sa may Manila Bank adunay daghan.
Manggang hilaw, mani’ng tam-is ug parat
Ice water, ice candy–makatagbaw bisan sa barat.
O kung medyo puno ang imong pitaka
Ang Jollibee ug McDonald’s, hala duawa.
Pagkaon sab sa Goldilocks, labihang lamia,
Basta ang putos ilabay lang sa trash can ha? Basin dakpon ka.
Ang mga batan-on mo, Sugbo, kumusta na?
Nagkabuang sa internet, Dance Revo ug Tamiya,
Counterstrike, Broodwars, Star Craft ug uban pa-
Ambot lang wala ba kaha mangabsent kining mga bataa.
Bisan asa ka paingon, ang sakyan mo jeepney.
Pastilan kabarato sa kanhiay pliti
Apan salamat sa huyang nga ekonomiya
Ang plete tag-tres pesos na.
Apan nganong magpaluto ka man sa init
Nga mahimo mang sa bugnaw ka magkurog–
Sulod sa V-hire nga mohatod nimo sa dapit
Diin ikaw nagpuyo ug mokanaug.
Ang mga agianan sab nga gitawag nato’g dalan
Gi-ayo, gitapakan, gipadak-an ug gipalapdan
Tungod kay sayod ang City Hall nga mga sakyanang nagdagan
Hapit na moapas ang gidaghanon sa mga molupyo ni’ng dakbayan.
Buot ipasabot, sayon na lang ang pag-adto sa Larsian,
Ang labing inila sa tanang barbekyuhanan,
Paboritong kan-anan sa daghang katawhan,
Nga nagtrabaho o nagsuroy-suroy, mahapunan o mabuntagan.
Kung buot ka’ng moadto sa Mactan
Ari na lang agi sa ikaduhang tulay
Kay mas lapad tinuod ang agianan
Naa pa’y parke sa ilawom diin mahimong magpaharuhay.
Apan pagmatngon lang, kung dili ka adunahan,
Nga jeepney o pribadong awto imong sakyan.
Tungod kay baynte singko pesos na ang flagdown sa taxi
Ug dos pesos ang matag patak niini.
Ay Sugbo! Tinuod gayud nga nausab ang imong dagway.
Ambot lang kaha kung matawag ba’g kahayahay,
Kay daghan gihapon nimong mga anak ang gihikawan sa kahamugaway,
Ug ang ordinaryong mamumuo, nagsingot lang gihapon, nagtulò ang laway.
Maayo pa’ng manganta na lang ta sa tagsa-tagsa ka panimalay,
Kondili, sa videoke nga hulogan og tag-singko ra, Bay.
Ingon niini ka-simple ang kinabuhing Sugbuanon–
Usahay pait, usahay tam-is, apan kanunay’ng malipayon ug malamboon.
Ug Sugbo, nakaplagan ka dili lamang ni Magellan
Kondili lakip na sa teknolohiya ug kabag-ohan.
Busa, pila ka tuig gikan niining adlawa
Paabota ang akong sunod nga pangumusta.


text:
TANTANGAN, South Cotabato – Nabulabog ang mga katawhan sa tibook lalawigan sa south cotabato gumikan sa pagkahimugso sa usa ka bata nga duha ang ulo, tulo ang tiil pero usa lamang ang lawas.
Ang usa ka ulo iya sa babaye samtang ang lain nga ulo iya sa lalaki.
Gihulagway nga gwapo ug gwapa ang hulagway sa duha ka ulo nga daw sama sa amerikano puro tag-as ang ilong ug perte ka puti.
Ang duha gihinganlan nga Stephen Mark ug Stefani Anne, sigun sa tatay nga si Allan Mark Cabang, 26 anyos nga residente sa Tantangan, South Cotabato.
Natawo ang nahisgutang bata sa miaging Enero 6 ning kasamtangang tuig.
Apan makasubo gumikan kay gibawian sa ilang ilang kinabuhi ang maong bata. Una nga namatay ang babaye nga si Stefani Anne ug paglabay sa pito ka oras misunod sa pagkamatay ang lalaki nga si Stephen Mark
Nasayran nga unang anak sa magtiayon nga si Allan ug kapikas nga Anna Marie ang maong bata sanglit bag-o pa lamang nga nagkaminyo ang duruha.
Bisan pa sa talagsaong dagway sa ilang anak, giingon sa magtiayon nga ila kining gidawat ug gipangga bisan pa nga wa itugot sa kahitas-an nga ila kining ikauban sa mas taas-taas nga panahon.
Gilubong ang maong talagsaong bata sa miaging Dominggo Enero 7, 2007.
=-###=-


text:
Wednesday, May 29, 2013
Bohol sentro sa Renal disease
Advocacy sa Buwan sa Kidney
Rey Anthony Chiu
TAGBILARAN CITY, Bohol. May 28, 2013 (PIA) – Ang Tagbilaran Bohol, maoy napili nga venue alang sa tinuig nga adbokasya sa mga health authorities sa pagpakatap sa kasayuran kabahin sa sakit sa bato.
Kini maoy kasayuran nga nakuha gikan sa mga tinugyanan sa kasanihan human nabutyag nga labing menios duha ka dagkong kalihukan subay sa pagpugong sa pagkatap sa sakit sa bato ang himoon dinhi sa Bohol atul sa pagsaulog sa Buwan sa Kidney karong Junyo.
Ang Renal Disease Advocacy ug medical team mahidangat sa Rehiyon 7 ug gani dinhi lamang sa Bohol niining tuiga human usab nila malibot ang mga nagkadaiyang mga lugar sa nasud samtang nagdala sa adbokasya batok sa sakit sa bato.
Ang Renal Disease Control Program (ReDCoP) sa Department of Health (DOH) uban sa National kidney Transplant Institute ug sa Kagamhanang Probinsyal sa Bohol nagkauyon na nga motanyag sa mga Bol-anon sa mga kalihukan sa pagpakatap sa kasayuran kabahin sa sakit sa bato.
Karong Hunyo 19-20, usa ka bahan sa mga mananambal gikan sa NKTI uban sa mga kaabag nga mga lumilihok sa pagkakunhod sa sakit maghimo og usa ka Lay Forum kabahin sa Kidney Disease Prevention saw ala pa matino nga venue dinhi sa Tagbilaran sa Hunyo 20.
Gawas sa tulo ka mga iladong doctor sa NKTI nga gipaabot nga mahidangat sa Bohol alang sa kalihukan, uban usab kanila ang adult ug pedia nephrology fellows nga ikatagbo sa mga Bol-anon atul sa duha ka kalihukan.
Dungan usab nianang Lay Forum nga gibanabanang tambongan sa 300 ka mga magsasalmot nga naggikan sa nagkadaiyang sector sa Bohol, usa ka Medical outreach usab ang ipahigayon sa NKTI ug mga doctor sa sakit sa Bato didto sa Gov. Celestino Gallares Memorial Hospital.
Gawas niana, maghimo usab sa radio hopping ang mga doctor aron ipaabot nagdto sa mga taga Bohol ang mga lakang unsaon nga kalikayan ang pagkasakit sa bato ilabi na sa End Stage Renal Disease nga mopatighug na ngadto sa mahal nga kidney transplant aron lamang gayud masalbar.
===========
Palit nga gamit ang credit card
Dapat walay patong sa presyo
Rey Anthony Chiu
TAGBILARAN CITY, Bohol. May 28, 2013 (PIA) – Ilegal ang pagbutang og patong sa mga pagpamalit nga gamit ang credit card.
Kini maoy gipasabot sa Department of Trade and Industry sa Bohol pinaagi sa pahibalo nga ilang gipatik sa ilang facebook page.
Matud sa DTI-Bohol, kadtng migamit sa credit card mobayad lamang sa bili nga nakabutang sa tiketa o price tag sa butang nga iyang gipalit.
Ang pasobra nga bayad sama sa gi-patong sa presyo, bisan pa kon kini kay gi-utang, pagsupak sa Price Tag Law, matud sa DTI.
The probisyon sa Price Tag, ilawom sa Republic Act 7394, nagmandu sa mga namaligya sa tanang produkto nga gibaligya sa publiko sa ginaymay, o tigi-tigi o sa mas nailhang retail, kinahanglan magtaban sa tukma nga price tag, label, or bisan unsang marka nga magtug-an sa mamalitay sa presyo sa produktong gibaligya.
Dugang pa sa balaod, walay produkto nga ibaligya nga mas mahal pa sa natumbok sa price tag.
Ang pahinumdom sa DTI tukma na usab ilabi na kay sa matag tingbukas sa klase, daghang consumidor ang mamalit sa mga gamit sa tunghaan.
Tungod usab sa kahagip-ot sa kwarta, may mga mamalitay nga mogamit sa mga credit cards, apan dugay na nga nauso nga may mga tindahan nga magpatong sa presyo sa mga napalit pinaagi sa credit cards, sa rason nga duna pay laing mga pagproseso sa bayad ang himoon.
Niadtong 2006, ang DTI mipagawas sa Department Administrative Order No. 10 nga nag-dili sa pagpatuman sa patong nga bayranan kon mamalit gamit ang credit/automated teller machine (ATM) o debit cards alang sa pagbayad sa mga produkto o serbisyo.
Dugang pa, mibahad ang DTI nagdto sa mga retailers ug retail sales alang sa mga konsumidor nga kon magpadayon sa naandang pagpatong sa presyo, mahimong silotan sa multa nga taman sa P5,000 ug pagkabilanggo gikan sa usa ka buwan nagdto sa unom ka buwan.
Kon magbuhat gihapon sa ikaduhang higayon, tangtangan na sa business permit isip retailer ang negosyante kon mapamatud-ang sad-an.
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
Ako si Candido Iban. Kag ini ang akon sugilanon.
Sa pagsugod pa lang, ginahambal ko na sa inyo: ang akon igasaysay napun-an sang makatalanhaga nga mga butang, sang mga misteryo, kag mga palamangkutanon. Sugiran ko kamo sang isa ka panahon – panahon sang mga tantanan nga bato kag mga nagalupad nga kabayo, sang lamharon nga gugma kag sang mga pamatan-on nga nagabalay sang ila kapalaran, nagakurit sang kaugalingon nga badlit sang ila mga palad. Igasaysay ko man sa inyo ang isa ka pagpakigbato para sa kahilwayan sang aton pungsod – ang Rebolusyon sang 1896, kag ang masubo nga pagpaslaw sang pagtuo sang mga Pilipino sa ila mga anting-anting.
Ako si Candido Iban, ikatatlo nga anak nanday Florentino Iban kag Maria Irruegas. Ginbun-ag ako sa pagpamanagbanag sang Oktubre 3, 1863 didto sa malinong nga baryo sang Lilo-an, sa malinong nga banwa sang Malinao, sa malinong nga probinsya sang Aklan. Siling sang mga katigulangan, nabatian kuno sang bug-os nga banwa sang Malinao ang akon una nga pag-uha. Kag nagpati sila tanan nga magadaku ako kag mangin hamtong nga pinasahi kag talalupangdon nga ulitawo.
Tatlo ka adlaw pagkatapos nataktak ang nagpali nga inutdan sang akon pusod, nabatian kuno sang akon iloy nga ginmitlang ko ang ngalan nga Candido, gani ginpabunyagan nila ako sa ngalan nga Candido Iban y Irruegas.
Palangga ako sang akon mga ginikanan apang nagdaku ako sa luyo ni Lola Marcosa, malayo sa akon amay, iloy, kag mga kauturan. Manugbulong si Lola Marcosa, bantog kag gamhanan nga manugbulong. May altar sia sang Mahal nga Birhen kag sang Kristo nga Nalansang sa Krus, apang madamo man sia sang iban pa nga ginapatihan. Nagahimo sia sang mga lana kag mga pangtambal. Sia ang nagtudlo sa akon sa pagpamulong kag mga ginawi sang babaylan, kag sa pagpangalap sang mga anting-anting.
Nagapanalaytay kay Lola Marcosa ang dugo sang babaylan. Ang iya… ang amon… kaliwatan, isa sa 19 ka halangdon nga babaylan nga ginpugutan sang ulo sang una nga nagsampot ang mga prayleng Katsila sa malinong nga banwa sang Malinao.
Siling ni Lola Marcosa, may badlit kuno ako sang isa ka daku kag halangdon nga babaylan. Isa ka bes, sang katorse anyos na ako, ginapauba ako ni Lola Marcosa sang akon pantalon. Gintudlo niya ang balat sa akon buli. Kasubong ini sang badlit nga balat sa iya man buli. Ginpamangkot ko si Lola kon ano ang gahum o sarang mahimo sang akon badlit sa buli. Nagsabat si Lola Marcosa: “Ara sa imo ang pagpamat-ud. Ikaw ang magbanabana kon ano ang sarang mo buhaton, kag kon ano ang luyag mo himuon. Masarangan mo ang mga ginabuhat ko, kag labaw pa diri. Magadaku ang imo gahum kon gamiton mo sa kaayuhan; apang amat-amat ina nga madula kon pagadudahan mo ang imo duna nga ikasarang. Magsalig ka sa imo kaugalingon, apang indi ka gid magpadayaw. Indi maayo nga ipahambog mo ang kon ano nga gahum nga ara sa imo. Kon luyag mo makakwarta, magpangabudlay ka, apang indi gid paggamita ang imo gahum agud mapadali ang pagkuha sang kwarta.”
Ang mga ginpanghambal ni Lola Marcosa, wala ko gid ginkalimtan.
***
Dise-sais anyos ako sang ginbilin ko ang malinong nga baryo sang Lilo-an kag ang malinong nga banwa sang Malinao sa malinong nga probinsya sang Aklan. Higante nga kasubo ang akon ginpas-an sang gintalikdan ko ang duog nga akon gindak-an; apang wala ako sang katawhayan, kag indi gid ako mapahamtang, samtang nahibaluan ko nga wala ako sang ginahimo agud tukibon ang kurit, ang badlit, sang swerte sa akon kabuhi. Sa akon pagbanta, wala sang maayo nga matabo sa akon kon magpabilin lang ako sa malinong nga baryo nga akon namat-an. Gani, namat-ud ako nga magpasimpalad sa tabok sang lawod, sa isla sang Negros.
Sa akon mga damgo, may nakita ako nga dagat, kag indi yadto ang Tinagong Dagat sa Lim-aw sang Batang, Aklan. Trabahador sa plantasyon sang tubo ang akon una nga trabaho. Sakada. Apang nabatyagan ko, sa kaidadalman sang akon tagipusoon kag pagkatawo, nga indi yadto ang katapusan kag katubtuban sang akon pagapadulungan. Una nga tikang… una nga halintang lamang ang Negros agud makapalayo ako sa malinong nga banwa sang Malinao.
Sa akon pagbiya sa akon banwa, gintalikdan ko indi lamang si Lola Marcosa kag ang akon mga ginikanan kag kautoran. Ginbilin ko man ang akon labing pinalangga nga kahagugma, si Mayang. Si Maria Yatar. Si Mayang nga ginatawag sang iban nga “Ibing Sige” tungod daw indi sia mapunggan kon maghambal. Si Mayang nga mahuluy-on sa akon luyo. Si Mayang nga may matam-is nga yuhum, kag may labing matam-is nga harakhak. Nagalaum gid ako nga makabalik gilayon sa malinong nga baryo sang Lilo-an agud kuhaon si Mayang, agud matam-is kami nga mag-upod tubtub sa matam-is nga katubtuban. Apang may iban nga buko ang misteryo sang kabuhi para sa akon.
Sa batil pa lang pakadto sa Negros, ginpalapitan na ako sang isa ka tigulang nga manughimalad. Ginbasa niya ang kurit sa akon mga kamot, ang badlit sang akon mga palad: “Ini ang pagsugod sang imo malawig nga pagpanglakaton. Ikaw magapanakayon kag magatabok sang mga kadagatan. Mangin gamhanan ka kag halangdon… Kapitan? Gobernadoncillo? Maisog nga pinuno! Madamo ang magapamati sa imo. Magapuong ang imo tingog sa bug-os nga baryo, sa bug-os nga banwa, ayhan sa bug-os nga probinsya. Ang kalaghaan kag balakhuan mo, indi mo maabutan ang pagkabun-ag sang imo anak, kag indi mo masaksihan ang kamatayon sang mga tawo nga labing pinalangga mo. May nakita ako nga mga kogita kag perlas, may isa ka kataw nga may malaba nga ikog, malaba nga dila, matahum ang iya tingog, masami sia nagakanta, daw indi sia mapunggan kon magkanta. May isa ka isla nga wala sang babaye, pulos lang lalaki. May mga matag-as nga hilamon, nagadalagan ka paggwa sa matag-as nga mga hilamon padulong sa kahilwayan. Sa pagpanglakaton nga ini, masalapuan mo ang tinuga nga mangin kaupod mo sa bug-os mo nga kabuhi. Indi ka makapamalibad kag makapangindi sa iya.”
“Paano matabo ina? Nabilin sa Malinao ang pinalangga ko nga si Mayang. Magabalik ako para sa iya.”
Nagyuhum lang ang tigulang nga manughimalad. “Indi mo kinahanglan ipaathag sa akon ang imo kabuhi. Ang ginasiling ko lang, makasalapo ka sang isa ka tinuga nga pagapalanggaon mo sang labaw pa sa imo kabuhi.”
“Lola, gintug-an ko na ang akon tagipusoon kay Mayang. May nobya na ako; kag sa kalibutan nga ini, sia lang ang babaye para sa akon.”
Sa liwat, nagyuhum lang ang tigulang nga manughimalad.
***
Didto sa Negros, sa hacienda kon diin ako nagpabalhas kag nagpangabudlay sa pagpananum kag pagpang-utod sang tubo bilang sakada, nakilala ko si Francisco del Castillo nga taga-Isla Bantayan sa Cebu.
Mabukod nga tawo si Francisco. Maambong ang iya nawong. Sa iya panghulag, sigurado sia sa iya kaugalingon. Ang iya tingog bilog kag madalum. Ginataha sia sang iban nga mga obreros sa hacienda, kag halos wala nila natalupangdan ang masubo nga mga mata sang trabahador nga taga-Bantayan, Cebu.
Isa ka bes, ginlagas si Francisco kag nalab-ot sang iya kaugalingon nga binagon. Madamo nga dugo ang nag-agay, madalum ang inagihan sang binangon; naganganga ang pilas, daw baba nga gutom.
Gintinluan ko ang pilas ni Francisco kag ginpahiran sang lana nga ginpabalon sa akon ni Lola Marcosa. Samtang amon ginatulok, gilayon nga nagpali ang pilas!
Nagkipot ang baba sang pilas. Kag nagbuka ang baba ni Francisco sa tuman nga katingala. Bisan ako daw indi makapati, apang nahibaluan ko kon ano ang sarang mahimo sang mga lana ni Lola.
Nagdayaw gid si Francisco sa gahum sang lana ni Lola. Kon ano kadasig ang pagpali sang iya pilas, subong man kadasig ang paghimpit sang amon pag-abyanay. Ginpangabay niya sa akon nga tawgon ko na lang sia nga Kiko, gani ginhambal ko sa iya nga sarang man niya ako tawgon sa hayu nga Dido.
Kiko-Dido. Dido-Kiko.
Naham-ut kami sa amon tawganay. Si Kiko, Sisong ang hayu kon tawgon sang iban nga tawo. Ako naman, Didong para sa iban, apang para kay Kiko, Dido. Dido lang.
Kiko-Dido. Dido-Kiko.
“Abaw, kanami gid sining lana mo. Nagpali gilayon ang akon pilas.”
“Ti, ano abi kay daplis man lang ang pilas mo. Maayo gani kay daplis lang.”
“Hinugay ka dira. Nakita mo kon ano kadalum ang pilas kaina. Apang tan-awa bala subong, nagpali na. Manami gid ‘ya ang lana mo. Diin mo ina nakuha?”
“Si Lola Marcosa ko ang naghimo sang lana,” gintulok ko si Kiko. Sa akon pagbanta, sarang ko sia masaligan sang akon kabuhi, kag sang mga sugilanon sang akon kabuhi. Nagatulok sia sang tadlong sa akon, nagapamati. “Babaylan ang lola ko. Sampaton sia nga manugbulong kag manughilot. Sadto, sa iya nagakadto ang tanan namon nga kasilingan sa baryo; kag kon sugiron pa, ang halos bug-os nga banwa sang Malinao. Basta nagamasakit, nagakadto kay Lola Marcosa agud magpabulong. Kabangdanan nga naakig ang amon kura-paroko. Isa ka bes, may isa ka babaye nga ginsudlan sang malain nga espiritu. Ginpakonsulta sia sa duktor sa banwa apang wala man kuno sia sang masakit. Ginbendisyunan sia ni Padre Gaston apang wala man sang pagbag-o ang iya kahimtangan. Dayon, ginpatan-aw sia kay Lola. Ginpahiran lang sia sang lana ni Lola, kag nag-ayo gilayon ang babaye. Sumugod sadto, naakig na ang pari kay Lola. Ginpaandaman niya ang bug-os nga parokya nga indi kuno magpabulong kay Lola tungod manughiwit kuno si Lola. Kahimuan kuno sang diablo ang pagpamulong ni Lola. Sarang bala makabuhat sang maayo ang demonyo? Naglain gid ang amon buot kay Padre Gaston. Apang ang mga tawo, padayon man gihapon nga nagapatan-aw kay Lola Marcosa. Ako akon, nag-untat na sa pagkasakristan.”
“Babaylan ang lola mo? Bati ko, may mga anting-anting sila. Ikaw, may anting-anting ka?”
Ginpakita ko kay Kiko ang bato nga ginpangalap ko sa bukid sang Malinao sang nagligad nga Biyernes Santo. “Sarang sini mapabaskog ang huyop sang hangin.”
“Ow… Matuod?”
“Hulat-hulata lang bala.” Ginpiyong ko ang akon mga mata agud gahumon ang pagbaskog sang hangin. Naghulat-hulat ako. Kag pagkatapos sang pila ka makadali, naghuyop gid man ang mabaskog nga hangin.
Apang wala yadto ginpatihan ni Kiko. Nagyuhum lang sia.
***
“Ikaw, Kiko,” pamangkot ko sa iya, “kon panghinanglitan tagaan ka sang gahum sang anting-anting, ano ang luyag mo pangayuon?”
“Ang luyag ko gid?” Kag daw nagpanumdom sia sang makadali. “Ang luyag ko gid, kabayo nga nagalupad. Puti nga kabayo nga nagalupad!”
“Baw, daw sobrahan naman ka fantastiko sang ginahandum mo. Ngaa amo gid sina, haw?”
Gilayon nga nagseryoso ang tingog ni Kiko. Nagpalangudog, daw mahibi. May nabatian ako nga hapdi kag kabalakhuan sa iya sabat. “Sa imo ko lang igatuad ini, Dido. Luyag ko sang kabayo nga nagalupad bangud luyag ko pangitaon ang akon iloy. Kag luyag ko magtimalos sa mga mapintas nga Katsila.”
Samtang ginasaysay ni Kiko ang iya masubo nga inagihan, amat-amat nga nagkalataktak ang mga bituon sa langit. Nag-ulan sang bulalakaw kasubong bala nga nagahibi man ang nawong sang langit sa kalaghaan kag makahalangusbo nga sugilanon sang kabuhi ni Francisco del Castillo sang Isla Bantayan, Cebu.
“Pagpanalum sang mga perlas ang pangabuhian sa Bantayan sadto. Bantog gid kag maayo ang negosyo sang una. Bugana. Ginadugukan sang mga Katsila ang amon dalagku nga mga perlas. Apang sadto yadto. Wala na subong.” Nagginhawa si Kiko sang madalom bag-o nagpadayon sa iya panaysayon. “Isa ka bes, may isa ka pangayaw, manggaranon nga Katsila. Nakita niya si Nanay kag nahulog ang iya buot sa akon iloy. Si Nanay kuno ang babaye sa iya mga damgo. Wala gid niya gin-untatan si Nanay. Hala, sunod-sunod. Hala nga ginsunod-sunod. Ginbalibaran sia ni Nanay apang ginpwersa niya… ginlugos niya… ang akon iloy! Gintagaan niya ako sang singko sentimos agud ibakal kuno sang butong-butong. Nalipay gid ako kag may kakunyag nga nagdalagan sa tindahan. Dayon, sang pagbalik ko, nakita ko na lang ang akon iloy nga gurisnay na kag duguon. Nanugid kami sa mga awtoridad apang si Nanay pa ang ginbilanggo. Sumugod sadto, wala ko na nakita ang akon iloy. Ginpagwa na sia kuno sa bilangguan. Kag wala na sila nakahibalo kon diin sia nagkadto.”
Naubos kalahulog ang mga bituon sang gab-i nga ato. Ginkulapan sang kadulom ang langit. Nangin masubo ang tanan sa kalibutan.
“Luyag ko pangitaon si Nanay. Luyag ko sang nagalupad nga kabayo. Pangitaon ko ang akon iloy sa tanan nga bahin kag pamusod sang kalibutan.” Naghibi si Kiko nga daw bata diutay.
Daw mahibi man ako. Apang gin-uluuluhan ko sia. “Pabay-i lang, Kiko. Kon makakadto kita sa mga balaan nga bukid, tudluan ko ikaw kon paano mangalap sang anting-anting. Buligan ko ikaw nga makaangkon sang kabayo nga nagalupad.”
Gin-agbayan ko si Kiko, kag ginhakus niya ako.
***
Isa ka adlaw, nagbato si Nicolas Sagay kay Kabo Berto nga mayordomo sang hacienda. Gintagaan sang sakada nga si Kulas sang inumol sa mata ang mapintas nga kabo. Nagpabilin ang maitom nga marka sang kamumuo ni Kulas sa palibot sang mata ni Kabo Berto. Gilayon nga ginpalayas sang mayordomo si Kulas. Gilayon man nga nanghimos si Kulas.
Karon, natabuan nga ining si Kulas may utod sa Manila nga magabiyahe pabalik sa Awstralya kon diin sia nagatrabaho bilang manugsalum sang mga perlas. Maayo kuno ang kapyot sang utod ni Kulas sa mga tag-iya sang kompaniya, sarang niya mapasulod sa trabaho si Kulas kon luyag sini mag-upod sa Awstralya agud manalum sang perlas.
Namat-ud si Kulas nga mag-upod. Kag gin-agda niya si Kiko.
Namat-ud si Kiko nga mag-upod. Kag gin-agda niya ako.
Namat-ud ako nga mag-upod. Bisan pa nagaduha-duha ako. Apang indi ako makapamalibad kay Kiko, indi ako makapangindi sa iya. Kag amo nga nakalab-ot kami sa Awstralya sang tuig 1883.
Apang bag-o kami nakalab-ot sa Awstralya, sang nagapaggwa pa lang kami sa hacienda, nag-agi kami sa matag-as nga kakugonan. Nanghangkat si Kiko nga magpalumba kami paggwa sa hilamunan, gani nagdinalagan kami. Samtang nagadinalagan, nagsinggit si Kulas, “Kahilwayan!”
Dayon, nanumbalik sa akon huna-huna ang ginhambal sang manughimalad sa batil sadtong adlaw nga gintalikdan ko ang malinong nga probinsya sang Aklan: “Ini ang pagsugod sang imo malawig nga pagpanglakaton. Ikaw magapanakayon kag magatabok sang mga kadagatan… May mga matag-as nga hilamon, nagadalagan ka paggwa sa matag-as nga mga hilamon padulong sa kahilwayan.”
***
Ako si Candido Iban, kag didto sa Awstralya, nanalum ako sang mga perlas.
Adlaw-adlaw ako nga naglumpat sa dagat kag nagsarurot paidalum agud kuhaon ang mga perlas gikan sa ila pakinhason. Kasubong sang damgo ang mga talan-awon sa idalum sang dagat. May nagalabay-labay nga mga guban sang isda nga nanari-sari ang duag. May mga pula nga korales, may azul kag may dalag; nanari-sari ang ila nga porma kag bayhon. May mga tumalagsahon nga mga kabayo-sang-dagat, kag may ara man nga mga butete kag pagi. May mga kogita kag mga salimbubog nga dalagku kag magagmay.
Ambot kon nagadamgo lang ako sadto, apang isa ka bes, napulikat ako kag daw indi na ako halos makalangoy. Ginkulbaan ako nga basi malumos ako. Daw may nagahigop sa akon paidalum kag naubusan na ako sang hangin. Dayon, nakita ko ang dagway sang isa ka kataw. Gin-uyatan niya ako kag ginhalukan. Kag nakaginhawa ako sa idalum sang tubi!
Apang ayhan damgo lang yadto. Tungod ang makatilingala sa tanan, dagway sang akon pinalangga nga si Mayang ang akon nakita sa nawong sang kataw nga may bulawan nga buhok. Masami ginaduaw ni Mayang ang akon katulugon. Ang akon kalangkag para sa iya, ginapasingkal sang iya laragway nga nagapuyo akon mga damgo.
May ginhambal sadto si Lola Marcosa nahanungod sa matuod nga gugma. Kon itusmaw mo kuno sa tubi ang imo ulo, kag hulaton ang dagway nga magatuhaw, sarang mo makita ang nawong sang matuod mo nga gugma. Nahibaluan ko, si Mayang ang akon matuod nga gugma.
Didto sa Awstralya, labi nga ginpahimpit kag ginpabakod ang pag-abyanay namon ni Kiko. Ako ang nagluwas sa iya sang sia halos malumos, ako ang nagapautang sa iya kon wala na sia sang igakapital sa sugal; kag sa masami, ako man ang kaupod niya sa pagpangalipay sa dalagku nga mga banwa sa palibot sang Lim-aw sang Carpentaria sa Naaminhan nga Awstralya. Si Kiko ang nagdala sa akon sa mga kasahan kag balay-kalingawan didto sa Awstralya.
Isa ka bes, nakipaghilawas kami nga duha sa isa ka bayaran nga babaye didto sa Nhulunbuy. Tatlo kami sa isa ka magamay kag mapilit nga kwarto. Tuman ka gin-ut, apang indi mahibaluan kon ang amon balhas gikan sa kainit sang hulot o sa kainit sang amon mga lawas; kon bala ang mga balhas gikan sa amon pagpangabudlay o sa amon pagpangalipay.
Lab-as pa sa akon hunahuna ang mga tinion nga ato. Ginahakus ni Kiko ang babaye gikan sa likod, kag ginahakos ko man ang babaye gikan sa atubang. Ginhikap ni Kiko ang akon likod, ginhikap ko man ang iya likod.
Matahum ang babaye, ugaling lang apa. Apang wala man kami sang reklamo tungod halos tanan man nga babaye sa kasahan nga ato may mga kakulangan. Kon indi bulag, kumpol; kon indi bungol, apa. Kon indi sungi, ayhan, tuman na katigulang para mangin bayaran nga babaye sa mga dalagku nga syudad katulad sang Darwin, Gove, Borroloola, o sa kabisera nga syudad.
Balik sa kwarto, sang nagahilapit na kami sa himaya, gin-uyatan ni Kiko ang akon mga kamot. Dayon, dungan namon gintabok ang dagat sining kalibutan padulong sa paraiso.
Nagpalangluya gid ang apa sang nakatapos na kami. Haluson sia makatindog. Madasig niya nga ginpudyot ang iya bayad kag mga panapton, kag dali-dali sia nga naggwa sa hulot. Ginbilin niya kami ni Kiko nga nagahigda sa salog, nagatangla sa kisame.
“Nalipay ka man, Dido?”
Nag-igham ako. “Sampaton man ang apa, indi bala?”
“Diutayan lang sia makahambal sa tuman nga kanamiton! Grabe ka kon magpiripi sa iya.”
“Ikaw, Kiko, ano ang ginapangita mo sa mga babaye?”
“Palareho lang ang mga babaye nga ina. Bisan lupog basta may kailigbon, batuan ko. Ikaw, ano ang gusto mo?”
Apang wala na niya ginhulat ang akon sabat.
“A, nahibaluan ko na. Si Mayang. Ang pinalangga nga si Mayang sa malinong nga baryo sang Lilo-an.”
“Indi sia madula sa akon hunahuna. May bana na ayhan sia? Indi ko sia mabasol. Madugay ako nga nadula. Ginpahulat ko sia apang wala ako nagbalik.”
“Nakahibalo ka bala, Dido, nga kon kaisa, daw luyag ko maghurahab pagkatapos makipaghilawas?”
“Ha? Ngaa?”
“Ambot gani, a. Nagakadumduman ko si Nanay.”
“Tubtub subong, Kiko?”
“Nahibaluan ko, kinahanglan ko na sia buy-an. Basi gani patay na sia. Ambot gani, a… Kinahanglan ko na gid nga untatan ang pagpangita nga ini. Kung wala na, kundi wala na!”
“Nadumduman ko ang ginsiling mo sadto. Luyag mo sang nagalupad nga kabayo agud mapangita mo ang imo iloy.”
“Wala na. Bisan napulo pa siguro ka nagalupad nga kabayo, sa pamatyag ko, indi ko na makita si Nanay.”
“Indi ka maghambal sang subong sina, Kiko.”
“Nagahambal lang ako sang matuod. Wala na gid sang paglaum. Kon may kabangdanan para magkit-anay pa kami liwat, tani sadto pa. Palangga ko gid ang akon iloy, ginpangita ko sia. Apang tubtub na lang siguro sa pagpangita ang tanan.”
***
Masobra napulo ka tuig kami ni Kiko sa Awstralya. Tubtub natak-an na kami sang panalum sang perlas. Sang nagdaug ako sa loteriya, namat-ud kami nga magpauli sa Pilipinas. Nahidlaw na ako kay Mayang; kag, pagkatapos sang malawig nga mga tinuig, nagkalangkag gid man ako nga magbalik sa malinong nga baryo sang Lilo-an, sa malinong nga banwa sang Malinao, sa malinong nga probinsya sang Aklan.
Pag-abot namon sa Manila, didto kami sa Tondo naghapit, kay Binong Rabaria.
Si Albino, kasimanwa ko gikan sa Aklan. Tatlo ka adlaw pagkatapos nga nakapanaog kami sa barko halin sa Awstralya, ginpakilala niya kami kay Procopio. Si Procopio, utod ni Andres. Kag si Andres, Supremo sang Katipunan – ang likum nga hubon nga nagapakigbato para sa kahilwayan sang mga Pilipino gikan sa mapintas kag malupigon nga mga Katsila.
Madali kami nga nahaylo ni Binong kag ni Procopio; nagpasakop kami sa guban sang mga Katipunero. Nagpirma kami sang amon pag-ugyon nga naggamit sang amon kaugalingon nga dugo bilang tinta.
Sang ginsiling ni Procopio nga may buko si Pingkian nga magbalhag sang pamantalaan kag kartilya sang Katipunan, ginhatag ko ang daku nga bahin sang akon dinag-an sa loteriya agud mabakal ang imprenta. Nakita ko sa Awstralya kon ano ang sarang mahimo sang pamantalaan. Luyag ko suportahan ang mga plano kag buko sang Katipunan.
Setyembre 1896 sang natukiban ang likum sang Katipunan. Nagpatimaan yadto sang indi na mapunggan nga pag-ilinaway. Nasindihan na ang mitsa sang rebolusyon. Ang siling ni Andres Bonifacio, “Subong na! Wala na sang iban nga tion. Kon indi subong, ayhan wala na sang iban pa nga kahigayunan.” Nagpati ang tanan sa iya.
Luyag man kuntani namon ni Kiko nga magpakig-away didto sa Manila, apang ginsiling sang Supremo nga mas makabulig kami kon amon matukod ang sanga sang Katipunan sa Visayas, ilabi na sa Aklan. Gani, sakay sa balandra nga Santisima Trinidad, nagpanakayon kami ni Kiko padulong sa Aklan.
***
Nagdungka ang balandra sa Tinagong Dagat pagkatapos sang Paskwa, 1896. Nag-abot kami sa malinong nga baryo sang Lilo-an sang madason nga adlaw. Liwat kami nga nagkit-anay ni Mayang. Kag iya ginsaysay sa akon ang pagkamatay ni Lola Marcosa, kag ang iya mahimayaon nga pagkayab sa langit.
Sang nakita ko si Mayang… sang nahikap ko ang iya nawong, liwat nga nabuhi ang akon mga binuy-an nga panaad.
“Nalipat ka, Didong. Apang ako, wala. Padayon ako nga naghulat, padayon nga naglaum.”
“O, Mayang, patawara ako…”
“Ngaa subong kamo sina nga mga lalaki? Ngaa daw kasubong bala nga luyag ninyo nga ginawasak ang tagipusoon namon nga mga babaye?”
“Indi subong sina, Mayang. Ang matuod, labaw kami nga ginasakitan kon sa amon pagbalik amon makita kon ano kadaku ang paghigugma nga amon gin-usikan kag ginpabay-an. Kon kaisa, mas pilion na lang namon nga indi na magbalik sang sa mag-antos ang amon balatyagon. Apang indi man kami mahim-os. Nagapabilin ang pilas nga wala nagapali.”
“Didong, madugay ka nga nadula.”
“Nahibaluan ko, kag subong ginabasol ako sang mga babaye nga akon gintalikdan.”
“Wala na si Lola Marcosa. Madugay man sia nga naghulat sa imo. Apang bag-o sia nagtaliwan, gintudluan niya ako kon paano maghulat ang isa ka babaye.”
Gindala ako ni Mayang sa talon kon diin, sang bata pa ako, masami kami nagapangalap sang mga gamut kag dahon-dahon para sa mga lana ni Lola.
“Ang siling ni Lola Marcosa, ang bahin sang babaye sa kalibutan nga ini amo ang wala-untat nga paghulat sang mga lalaki sa amon kabuhi. Paghulat sa amay nga nagadala sang lulutuon nga pagkaon, paghulat sa mga tinaga sang nagapangaluyag, paghulat sa tanyag sang kasal, paghulat sang siyam ka bulan para magbun-ag sang anak, paghulat sang bana nga wala nagapauli, paghulat sang mga kadalag-an o kalutusan sang mga anak, paghulat agud ilubong ang bangkay sang amon mga pinalangga.”
“O, Mayang, patawara ako…”
“Gintudlo man sa akon ni Lola Marcosa nga ang tagipusoon sang mga babaye nga nagahulat malalangon, matukibon kag bugana sa damgo. Ang babaye kasubong Dios nga tagtuga sang kalibutan. Ginahanda niya ang tanan para sa pag-abot sang lalaki. Ang lalaki, pwersa nga nagapangguba: mangangayam, hangaway, mamumulod, manugpatay, manugwasak sang tagipusoon. Ang babaye, pwersa nga malalangon, matugahon, mabuhaton: pagbun-ag, pagtanum kag pagbunyag, paghabol, pagluto, paghanda sang mga lana kag pamanyos, mga pangtambal sa masakit.”
Gintudlo sa akon ni Mayang ang balagon nga iya ginbunyagan sang iya mga luha. Gintanum kuno ni Lola ang binhi, kag ginpadaku nila ang tanum paagi sa pagbunyag sang ila mga luha kag kalangkag. Tubtub nga ang balagon naglab-ot sa langit.
“Isa ka adlaw, gindala ako ni Lola sa balagon nga ini. Ginhalukan niya ako sa agtang, kag ginhambalan nga magpakabakod. Ginhabilin niya sa akon nga hulaton ang imo pagbalik. Dayon, naghigda sia sa malapad nga dahon sang balagon. Ginpapauli niya ako kag ginhambalan nga magbalik sa madason nga adlaw. Sa akon pagbalik, wala na si Lola. Kag wala na ang malapad nga dahon nga iya ginhigdaan. Sa akon pagpati, gindala sia sa langit. Wala na liwat nakita si Lola Marcosa diri sa kalibutan.”
“O, Mayang, patawara ako…”
Sa una nga adlaw sang amon pag-uliay kag liwat nga pag-upod, wala ako sang iban nga nahambal kay Mayang kundi puro “O, Mayang, patawara ako…”
***
Ginlibot kag gindayan ko si Kiko sa mga duog kon diin ako naghampang kag nagdayan bilang bata. Gintudlo ko sa iya ang mga lugar nga, suno kay ni Lola Marcosa, balaan kag engkantado. Kag didto sa sapa sa baba sang talon, nakita ni Kiko ang iya una nga diwata.
Nagapaligo ang diwata sa bayhon sang isa ka babaye. Gintiid sia ni Kiko, kag ginkuha niya ang mga panapton sang diwata nga natungtong sa bato. Sang namulalungan sia sang diwata, naglagsanay sila tubtub nakahimo sila sang kasugtanan. Gin-uli ni Kiko ang panapton sang diwata kabaylo sang paghatag sa iya sang diwata sang isa ka kabayo nga puti. Ginasiling nga ang kabayo nga ini, nagalupad.
May iban pa nga mga anting-anting si Kiko. Sang gindala kami ni Supremo Andres sa Kuweba sang Pamitinan didto sa Montalban sang kwaresma sang tuig 1895, nangalap kami sang mga anting-anting. Nakakuha si Kiko sang isa ka pula nga bandana nga nagahatag sa iya sang gahum agud indi madutlan sang bala. Nakakuha man ako sang puti nga bato nga nagahatag sa akon sang gahum agud indi malandas, agud indi madaog. Sa pagkamatuod, wala sang bala ukon hinganiban nga makadulot sa akon lawas samtang ginaugom ko ang akon puti nga bato.
Sa pagkampanya kag pag-agda sang mga bag-ong katapu sang Katipunan, daku gid ang nabulig sang mga sugilanon nahanungod sa gahum sang mga anting-anting. Luto na ang balatyagon sang mga Pilipino para sa pagpakig-away batok sa mapintas kag mapang-ulipon nga mga Katsila; daw nagahinanghinang nga uyapos nga hindi na makahulat sa pagbuswang. Apang madamo ang nahadlok tungod wala sila sang mga armas.
Ginpalapta ni Kiko ang sugilanon nga ang sin-o man nga magpakigsumpong para sa Katipunan, pagaamligan kag pangapinan sang iya anting-anting. Ginpapati niya ang madamo nga, panghinanglitan nga mapatumba sia sang luthang ukon ano man nga mga kasablagan, liwat sia nga buhion sang iya pula nga bandana. Iwagayway lang kuno sa iya nawong ang iya pula nga bandana kag magabalik sia gikan sa mga minatay.
Madamo ang nagpati, kag madamo ang nag-ugyon sa hublag sang Katipunan sa Aklan. Adlaw-adlaw, nagadaku ang amon kapid-an, nagadamo kami. Adlaw-adlaw man, nagapalanglapaw ang mga sugilanon nahanungod sa mga anting-anting ni Kiko. May nakakita kuno sang iya puti nga kabayo nga nagalupad sa ere kag nagapanginaon sang dahon sang matag-as nga kawayan; may nagasiling man nga nakaluto kuno sila sang mais nga sinugba sa pula nga bandana nga wala sang kalayo, kag kon butangan kuno sang tubi ang bandana, sarang man matanok ang mais.
Tungod sa mga sugilanon, nangin madinalag-on ang kampanya para sa mga bag-o nga katapu sang Katipunan sa Aklan. Nagdamo kami gani nangin madinalag-on ang amon mga levantamiento o pagkinagubot. Madali namon naagaw ang mga kasa tribunal sa mga kabanwahanan. Dayon, ginplano namon nga agawon ang kasa tribunal sang Kalibo. Kon makuha namon ang kabisera nga banwa, tapos na ang rebolusyon sa Aklan. Mga Katipunero na… mga Pilipino na… ang magadumala sang mga kabanwahanan. Pagdumalahan nga Pilipino para sa mga Pilipino! Wala na sang mapintas kag malupigon nga mga Katsila nga magaabusar sa kinamatarong sang mga tawo.
***
Gintalana namon ang Marso 17, 1897 nga petsa sang pag-agaw sang Kalibo. Apang napukan ako sa isa ka lipot nga inaway sa baryo Ibao sa banwa sang Lezo. Ginbantayan sang isa ka hubon sang mga guardia civil ang akon paglabay kag ginpulihan nila ako. Nagbato ako kag madamo ako sang nautas sa ila. Apang sang ulihi, nalutos ako, gindakop kag ginbilanggo sa bodega ni Don Juan Azarraga, ang kapitan municipal sang Kalibo. Pila ka adlaw ako sa madulom nga bodega sang balay ni Don Juan nga ginhimo nga garison sang mga guardia civil. Sa kadulom, nabatian ko nga napatay si Kiko, natiruhan kuno. Apang wala ako sang mapamangkutan nahanungod sa mga detalye.
Liwat nga nanumbalik sa akon hunahuna ang mga ginpanghambal sang manughimalad sa batil madamo na nga mga tinuig ang naglinigad. Karon, akon nakita nga madamo sang iya mga ginpanagna ang natuman sa akon.
“Ikaw magapanakayon kag magatabok sang mga kadagatan.” Indi lang dagat halin sa Aklan pakadto sa Negros; nanakayon man ako halin sa Negros pakadto sa Manila, halin sa Manila pakadto sa Awstralya, pabalik sa Manila, kag gikan sa Manila, pabalik sa Aklan.
“Mangin gamhanan ka kag halangdon… Maisog nga pinuno!” Pinuno ako sang rebolusyon, kapitan sang mga Katipunero. Matuod tanan. Gamhanan? Tubtub subong, buhi ako, ginaamligan sang akon anting-anting.
“Madamo sang magapamati sa imo. Magapuong ang imo tingog sa bug-os nga baryo, sa bug-os nga banwa, ayhan sa bug-os nga probinsya.” Ginsinggit ko ang singgit sang Katipunan, kag madamo ang nagpamati. Tuman kadamo sang nagpati. Nagpuong ang singgit sa bug-os nga probinsya sang Aklan.
“Ang kalaghaan kag balakhuan mo, indi mo maabutan ang pagkabun-ag sang imo anak, kag indi mo masaksihan ang kamatayon sang mga tawo nga labing pinalangga mo.” Ang akon mangin anak. Manugtatlo na ka bulan ang ginadala ni Mayang. Paano na lang ang nangin bunga sang amon paghirupay? Makaluwas pa ayhan ako sa kahimtangan ko subong?
Kag matuod, wala ako sang nagtaliwan si Lola Marcosa. Wala man ako sang napukan si Kiko. Sia nga ginpalangga ko labaw pa sa isa ka abyan, labaw pa sa isa ka utod.
“May isa ka kataw nga may malaba nga ikog, malaba nga dila, matahum ang iya tingog, masami sia nagakanta, daw indi sia mapunggan kon magkanta.” Si Mayang, nga ginatawag “Ibeng Sige” tungod daw indi sia papunggan kon mahambal. Malaba ang iya dila kag daw indi sia mapunggan kon magsugilanon.
“May isa ka isla nga wala sang babaye, puro lang lalaki.” Ang amon kahimtangan sa Isla sang Bremer sa naaminhan nga bahin sang Awstralya! Matuod ang mga ginpanagna sang manughimalad.
“Sa pagpanglakaton nga ini, masalapuan mo ang tinuga nga mangin kaupod mo sa bug-os mo nga kabuhi. Indi ka makapamalibad kag makapangindi sa iya.” Si Kiko. Wala na sang iban. Ang dumdum ko, isa ka babaye ang ginatumod sang tigulang, isa ka alasawahon. Paano ko madudahan ang paghigugma ko kay Mayang? Apang si Kiko ang ginatumod sang manughimalad. Sia ang tinuga nga ginkaupod ko sa halos bug-os ko nga kabuhi. Sia ang tawo nga mabudlay ko mabalibaran. Sia ang tawo nga wala ko napangindian.
Sang ginhagad ako ni Kiko nga mag-upod sa Awstralya, wala sa kaugalingon nga naghando lang ako. Wala ko na ginpanumdum ang akon panaad kay Mayang nga balikan ko sia gilayon. Si Kiko… indi ko sia mapamalibaran. Sang gindala niya ako sa kasahan sang mga babaye nga nagabaligya sang kalipay, wala man ako nakapamalibad. Kon luyag niya magsalo kami sa isa ka babaye, indi man ako makapangindi. Si Kiko… sia ang tinuga nga ginpalangga ko labaw pa sa akon kabuhi!
***
Sang Marso 22, 1897, lima ka adlaw pagkatapos napaslawan ang mga Katipunero nga agawon ang Kalibo, lima ka adlaw pagkatapos nag-alaplaag ang mga hangaway nga nadulaan sang mga pinuno, lima ka adlaw pagkatapos ginpaslaw sang mga anting-anting ang handum sang mga Pilipino nga magmanginmadinalag-on batok sa mga pwersa sang Katsila, ginpasulod sa madulom nga bodega ni Don Juan Azarraga ang 18 pa ka mga Katipunero. Kaupod na diri ang akon magulang nga si Benito, kag si Anselmo Ibutnandi, ang kabulig ni Kiko. Sila ang nagsaysay sa akon sang mga makahalangusbo nga butang nga wala ko nasaksihan.
“Ano ang natabo, Manong Nito?”
“Nadayon kami sa Malinao bisan wala ka. Naagaw namon ang munisipyo. Apang wala sang swerte ang imo ayudante nga si Moni Yonsal, napatay sia. Nabatian namon kay Tan Gusting nga nagpadala kuno sang bulig ang mga Katsila halin sa Manila. Hinadlukan ang iban naton nga kaupod gani wala na kami nadayon sa Kalibo. Nag-abot ang hubon ni Koronel Ricardo Monet. Nag-anunsyo sia sang amnestiya para sa mga rebolusyonaryo nga magasungka. Nabatian ko nga napatay si Heneral Kiko, kag wala man sang nakahibalo kon diin ka na. Indi na ako makahibalo kon ano ang buhaton gani nagsungka ako. Nagpasimpalad sa ginpanaad nga amnestiya. Apang ginsakit kag ginpaantus nila kami. Ginkastigo nga ginkastigo. Tapos, gindala na diri. Sa akon pagbanta, ini na ang ulihi naton nga gab-i.”
“Simo, ano ang natabo kay Kiko? Ginwagayway mo bala ang bandana nga pula sa iya nawong? Simo, isugid sa akon. Luyag ko mahibaluan ang tanan.”
“Didto ako sa iya luyo, Ka Didong. Maisog kami nga nagsulod diri sa Kalibo. Nagdiretso kami sa balay ni Don Juan, sa pihak nga bahin sang bodega nga ini. Dayon, nagsabtanay si Heneral kag ang salaligan ni Don Juan.”
“Si Moises Ilicito?”
“Huo, Ka Didong. Ang asintado nga salaligan ni Don Juan.”
“Taga-Malinao man sia kasubong ko.”
“Nakahibalo ang tanan. Ginsinggit ni Moises nga taga-Malinao sia bag-o niya ginluthang ang Heneral.”
“Halin sa ginsuguran, Simo. Isaysay halin sa ginsuguran.”
***
“Sakay sa iya kabayo, nagpalapit si Heneral del Castillo sa atubang sang balkonahe sang balay ni Don Juan. Si Moises Ilicito ang nakahambal niya, nagsabtanay sila. Nag-insultuhanay. Gintawag ni Heneral nga idu si Moises, muchacho nga wala sang ulo, manug-uli sang buli ni Don Juan. Gintawag ni Moises nga hambog si Heneral, padayawdayaw. Ginhikayan niya ang anting-anting ni Heneral. Wala kuno sang mahimo ang anting-anting sa bala sang asintado nga taga-Malinao. Nagharakhak si Heneral. Ginpalapit niya ang iya kabayo sa atubang sang balkonahe kon diin napahamtang si Moises nga nagauyat sang riple nga Mauser. Ginhangkat ni Heneral si Moises. ‘Sige, muchaco, tilawi ang tikal mo,’ singgit ni Heneral. Dayon, ginkapulan ni Moises sang kan-on ang nguso sang riple nga gingamit niya kay Heneral. Ginpalupukan niya ang Heneral kag naigo ini sa agtang. Gilayon nga nahulog sa kabayo si Heneral del Castillo. Nagkinagula ang mga tawo, nagkinarankaran. Daw mga subay nga ginlapwahan sang ininit nga tubi.”
“Ang bandana nga pula…”
“Makadali lang ako nga nataranta, apang ginbalikan ko ang Heneral. Ginkuha ko ang bandana nga pula kag ginwagayway sa iya nawong. Apang wala na sia naghulag pa. May katingala sa iya mga mata. Paspas ko nga ginwagayway ang bandana nga pula sa iya nawong apang wala gid sang natabo. Wala na sia nagaginhawa. Patay na ang Heneral! Gintilawan ko nga kiputon ang iya mga mata apang indi masara ang iya mga alulakub. May katingala sa iya mga mata.”
“O, Simo, ginpaandaman ko sia nahanungod kay Moises. Apang wala gid sia namati sa akon. Ginsiling ko sa iya nga indi gid pag-ipadayaw-dayaw ang iya anting-anting.”
Naghibi si Anselmo, “Wala man lang gali sia sang anting-anting! Wala man lang gali sia sang anting-anting!”
“Shhhh… Husto na, Simo, husto na.”
“Wala man lang gali sia sang anting-anting!”
Padayon nga naghibi si Simo tubtub sa kaagahon. Ako naman, nagbinagbinag sang tanan. Padayon ako nga nagatuo kag nagasalig sa akon anting-anting tungod sumugod sang nadakop ako tubtub subong, ginaamligan ako sang akon anting-anting.
Madamo nga pasakit kag kastigo ang akon naaguman gikan sa mga guardia civil. Apang ari ako, buhi man sa gihapon. Madasig nga nagapali ang akong mga pilas, kag indi ako madutlan sang bala. Apang para ano nga magapabilin ako nga indi mapatay? Ano ang kaayuhan nga mabuhi ako samtang ang akon mga kaupod nagkalamatay na? Wala na si Kiko, ang tinuga nga ginpalangga ko labaw pa sa akon kabuhi. Kag si Mayang, labi lang sia nga mapahamak kon padayon ako nga indi patay. Basi sia ang balikdon kag paantuson sang mga mapintas nga kaaway. Indi ko mapahanugutan! Ilabi pa nga ginadala niya ang bunga sang amon paghigugmaanay. Kinahanglan ako mamat-ud sang labing maayo para sa kadam-an. Nahibaluan ko na ang akon himuon.
***
Nagpamalo na ang manok. Mabatyagan ko nga sa g’wa sining madulom nga bodega nga amon bilangguan, nagapamanagbanag na. Apang magataliwan ako nga indi makakita sang pamanagbanag. Ako tawo, gikan sa abo; kag sa abo, ako magabalik. Ako si Candido Iban, nabun-ag sa pamanagbanag; magataliwan sa pamanagbanag.
Nabatian ko na ang mga tikang sang mga guardia civil nga nagapadulong sa amon nahamtangan. Ginapanan-aw ko na ang ila pagahimuon…
Wala gid ako nagsala. Ginpaarakan nila kami sang luthang. Nagsilinamo ang mga linupok kag ang mga tiyabaw kag singgit sang akon mga kaupod. Kag subong, agud mapat-ud nga patay na sila, isa-isa nga ginatuslok sang bayoneta sang mga guardia civil ang kilid sang akon mga abyan kag kauturan. Wala na sang may naggahod, wala na sang naghulag. Patay na matuod sila. Ako na lang ang nabilin. Indi ako madutlan sang bala.
Tatlo ka guardia ang ari subong sa akon atubang. Ginatuslok nila sang bayoneta ang akon mga kilid kag tiyan, apang indi nila ako mapilasan. Gilayon nga nagapali ang inagihan sang bayoneta. Mabatyagan ko nga ginahadlukan sila sa akon. Nag-isol ang isa, gintayaan ako, ginluthang. Apang nahulog lang ang bala sa akon tiilan. Indi ako madutlan!
“Guardia, kilalaha ninyo kon sin-o ako. Ako si Candido Iban, pinuno nga Katipunero gikan sa Malinao, Aklan. Kon luyag ninyo nga matapos na ini tanan, diri sa akon liug… Pilasi ang akon liug tubtub mahulog ang puti nga bato. Ina ang anting-anting nga nagagahum agud indi ako madutlan sang bala kag bisan ano nga hinganiban. Ginatuad ko ini sa inyo agud kamo mismo ang magpanaksi, agud inyo mapalapta ang mga sugilanon…
“Matuod ang anting-anting!”
© Peter Solis Nery [2007]
Palanca First Prize Short Story in Hiligaynon [2007]


text:
3:1 ¶ Ug si Jehova miingon kanako: Lumakaw ka pag-usab, higugmaa ang usa ka babaye nga hinigugma sa iyang higala, ug ang usa ka babayeng mananapaw, bisan maingon sa paghigugma ni Jehova sa mga anak sa Israel, bisan sila molingi ngadto sa laing mga dios, ug mahagugma sa mga sopas nga may pasas.
3:2 Busa siya gipalit ko alang kanako sa napulo ug lima ka book nga salapi, ug usa ka omer sa cebada, ug tunga sa omer sa cebada;
3:3 Ug ako miingon kaniya: Ikaw magapabilin alang kanako sa daghang mga adlaw; ikaw dili na magapakighilawas, ug ikaw dili na mahimong asawa sa bisan kinsang tawo: busa ingon niana ako alang kanimo.
3:4 Kay ang mga anak sa Israel magapabilin sa daghang mga adlaw nga walay hari, ug walay principe, ug walay halad, ug walay haliging-halaran, ug walay ephod kun mga theraphin:
3:5 Sa human niana ang mga anak sa Israel mamalik, ug mangita kang Jehova nga ilang Dios, ug kang David nga ilang hari, ug mangadto kang Jehova uban ang kahadlok ug sa iyang pagkaayo sa ulahing mga adlaw.
Created with HTMLCompiler by BibleDatabase
Hosted by Webnet77.com


text:
Levenish
Bato ang Levenish sa Hiniusang Gingharian.[1] Nahimutang ni sa apil sa nasod sa Scotland, sa amihanan-kasadpang bahin sa nasod, 900 km sa amihanan-kasadpan sa London ang ulohan sa nasod.
Ang yuta palibot sa Levenish kay kasagaran kabungtoran, apan sa diha-diha nga ang mga palibot nga kini mao ang lain-lain.[saysay 1] Ang kinahabogang dapit sa palibot dunay gihabogon nga 419 ka metro ug 5.3 km sa amihanan-kasadpan sa Levenish.[saysay 2] Sa rehiyon palibot sa Levenish, kapuloan, ug nga bato nga pormasyon talagsaon komon.[saysay 3]
Saysay[usba | usba ang wikitext]
- ↑ Kalkulado gikan sa pakigbingkil sa tanan nga gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas, sa sulod sa 10 ka kilometro radius.[2] Ang bug-os nga algoritmo anaa dinhi.
- ↑ Kalkulado gikan sa gitas-on data (DEM 3") gikan sa Viewfinder Panoramas.[2] Ang bug-os nga algoritmo anaa dinhi.
- ↑ Mas sulod sa 20 ka kilometro gilay-on itandi sa average nga densidad sa Yuta, sumala sa GeoNames.[1]
Ang mga gi basihan niini[usba | usba ang wikitext]
- ↑ 1.0 1.1 Levenish sa Geonames.org (cc-by); post updated 2012-01-17; database download sa 2016-05-06
- ↑ 2.0 2.1 Viewfinder Panoramas Digital elevation Model (2015-06-21).