text:
Kapitulo 25
Si Nephi naghimaya diha sa pagkayano—Mga panagna ni Isaias masabtan sa katapusan nga mga adlaw—Ang mga Judeo mamauli gikan sa Babelon, molansang diha sa krus sa Mesiyas, ug pagakatagon ug pagasilutan—Sila ipahiuli kon sila motuo sa Mesiyas—Siya moanhi uná unom ka gatus ka mga tuig human si Lehi mobiya sa Jerusalem—Ang mga Nephite naghupot sa balaod ni Moises ug motuo kang Kristo, kinsa mao ang Usa nga Balaan sa Israel. Mga 559–545 b.c.
1 Karon ako, si Nephi, mosulti og ingon mahitungod sa mga pulong diin ako misulat, nga gipamulong pinaagi sa ba-ba ni Isaias. Kay tan-awa, si Isaias namulong og daghan nga mga butang nga mga malisud alang sa daghan sa akong mga katawhan sa pagsabut; kay sila wala masayud mahitungod sa matang sa pagpanagna taliwala sa mga Judeo.
2 Kay ako, si Nephi, wala magtudlo kanila sa daghan nga mga butang mahitungod sa mga kinaiya sa Judeo; kay ang ilang mga buhat mga buhat sa kangitngit, ug ang ilang mga kahimoan mga kahimoan nga salawayon.
3 Busa, ako magsulat ngadto sa akong mga katawhan, ngadto sa tanan niana nga modawat sukad karon niini nga mga butang nga ako misulat, nga sila masayud sa mga paghukom sa Dios, nga sila modangat ngadto sa tanan nga mga nasud, sumala sa pulong diin siya namulong.
4 Busa, patalinghug, O akong mga katawhan, nga sakop sa balay ni Israel, ug pamatia ang akong mga pulong; kay tungod ang mga pulong ni Isaias dili yano nganha kaninyo, bisan niana sila mga yano ngadto sa tanan nga napuno sa espiritu sa panagna. Apan ako mohatag kaninyo og usa ka panagna, sumala sa espiritu nga ania kanako; busa ako managna sumala sa kayano nga ania nag-uban kanako gikan sa panahon nga ako migawas gikan sa Jerusalem uban sa akong amahan; kay tan-awa, ang akong kalag mahimuot diha sa kayano ngadto sa akong mga katawhan, nga sila unta makakat-on.
5 Oo, ug ang akong kalag mahimuot diha sa mga pulong ni Isaias, kay ako migawas gikan sa Jerusalem, ug ang akong mga mata nakakita sa mga butang sa mga Judeo, ug ako nasayud nga ang mga Judeo nakasabut sa mga butang sa mga propeta, ug walay lain nga mga katawhan nga nakasabut sa mga butang nga gipamulong ngadto sa mga Judeo sama ngadto kanila, gawas kon sila gitudloan sumala sa mga matang sa mga butang sa mga Judeo.
6 Apan tan-awa, ako, si Nephi, wala magtudlo sa akong mga anak sumala sa kinaiya sa mga Judeo; apan tan-awa, ako, sa akong kaugalingon, nakapuyo sa Jerusalem, busa nasayud ako mahitungod sa mga dapit nga nag-alirong niini; ug ako naghisgot ngadto sa akong mga anak mahitungod sa mga paghukom sa Dios, nga nahinabo taliwala sa mga Judeo, ngadto sa akong mga anak, sumala sa tanan nga gipamulong ni Isaias, ug ako wala mosulat kanila.
7 Apan tan-awa, ako mopadayon sa akong kaugalingon nga pagpanagna, sumala sa akong kayano; diin ako nasayud nga walay tawo nga masayop; bisan pa niana, niana nga mga adlaw nga ang mga panagna ni Isaias matuman ang mga tawo masayud sa pagkatinuod, sa mga panahon nga sila mahinabo.
8 Busa, sila bililhon ngadto sa mga katawhan, ug siya nga nagdahum nga sila dili, ngadto kanila ako makigsulti, ug pugngan ang mga pulong ngadto sa akong kaugalingon nga mga katawhan; kay ako nasayud nga sila mahimo nga bililhon kaayo ngadto kanila sa katapusan nga mga adlaw; kay niana nga adlaw sila makasabut kanila; busa, alang sa ilang kaayohan ako nagsulat kanila.
9 Ug ingon nga ang usa ka kaliwatan nalaglag taliwala sa mga Judeo tungod sa kadautan, mao usab nga sila nalaglag gikan sa kaliwatan ngadto sa kaliwatan sumala sa ilang mga kadautan; ug wala pay usa kanila nga nalaglag gawas nga kini gipanagna ngadto kanila pinaagi sa mga propeta sa Ginoo.
10 Busa, kini gikasulti ngadto kanila mahitungod sa kalaglagan nga modangat diha kanila, diha-diha gayud human sa pagbiya sa akong amahan gikan sa Jerusalem; bisan pa niana, sila nagpatig-a sa ilang mga kasingkasing; ug sumala sa akong pagpanagna sila gilaglag, gawas kanila nga gidala sa pagkabihag ngadto sa Babelon.
11 Ug karon niini ako namulong tungod sa espiritu nga ania kanako. Ug bisan pa nga sila nadala sila mamauli pag-usab, ug manag-iya sa yuta sa Jerusalem; busa, ipahiuli sila pag-usab ngadto sa yuta sa ilang kabilin.
12 Apan, tan-awa, sila makabaton og mga gubat, ug mga hungihong sa mga gubat; ug sa pag-abut sa adlaw nga ang Bugtong Anak sa Amahan, oo, bisan ang Amahan sa langit ug sa yuta, mopakita ngadto kanila diha sa lawas, tan-awa, sila mosalikway kaniya, tungod sa ilang kadautan, ug katig-a sa ilang mga kasingkasing, ug sa katikig sa ilang mga liog.
13 Tan-awa, sila molansang kaniya sa krus; ug human siya ipahimutang sa lubnganan sulod sa tulo ka mga adlaw siya mobangon gikan sa mga patay, uban ang pagpang-ayo diha sa iyang mga pako; ug tanan kadto kinsa motuo sa iyang ngalan maluwas sa gingharian sa Dios. Busa, ang akong kalag malipay nga managna mahitungod kaniya, kay ako nakakita sa iyang adlaw, ug ang akong kasingkasing mopalambo sa iyang balaan nga ngalan.
14 Ug tan-awa kini mahinabo nga human ang Mesiyas mobangon gikan sa mga patay, ug magpakita sa iyang kaugalingon ngadto sa iyang mga katawhan, kutob sa motuo sa iyang ngalan, tan-awa, ang Jerusalem pagalaglagon pag-usab; kay pagkaalaot ngadto kanila nga makig-away batok sa Dios ug sa mga katawhan sa iyang simbahan.
15 Busa, ang mga Judeo pagakatagon taliwala sa tanan nga mga nasud; oo, ug ang Babelon usab pagalaglagon; busa, ang mga Judeo pagakatagon pinaagi sa uban nga mga nasud.
16 Ug human sila pagakatagon, ug ang Ginoong Dios mosilot kanila pinaagi sa uban nga mga nasud sulod sa pipila ka mga kaliwatan, oo, gani gikan sa kaliwatan ngadto sa umaabut nga kaliwatan hangtud nga sila madasig sa pagtuo kang Kristo, ang Anak sa Dios, ug sa pag-ula, nga walay kinutuban alang sa tanan nga katawhan—ug kon kana nga adlaw moabut nga sila motuo kang Kristo, ug mosimba sa Amahan sa iyang ngalan, uban ang maputli nga mga kasingkasing ug limpyo nga mga kamot, ug dili na magpaabut pa og lain nga Mesiyas, dan, niana nga panahon, ang adlaw moabut nga kinahanglan gayud nga sila motuo niini nga mga butang.
17 Ug ang Ginoo mopahiluna sa iyang kamot pag-usab sa ikaduha nga higayon aron sa pagpahiuli sa iyang mga katawhan gikan sa ilang pagkawala ug pagkapukan nga kahimtang. Busa, siya mopadayon sa paghimo og usa ka kahibulongan nga buhat ug usa ka katingalahan taliwala sa mga katawhan.
18 Busa, siya modala sa iyang mga pulong ngadto kanila, kansang mga pulong mao ang mohukom kanila sa katapusan nga adlaw, kay sila ihatag kanila alang sa katuyoan sa pagmatuod kanila sa tinuod nga Mesiyas, kinsa gisalikway kanila; ug ngadto sa pagmatuod kanila nga sila dili na magpaabut og lain pa nga Mesiyas nga moabut, kay wala nay moabut, gawas kon kini usa ka mini nga Mesiyas nga mangilad sa mga katawhan; kay usa lamang ang Mesiyas nga gikasulti sa mga propeta, ug kana nga Mesiyas mao siya kinsa isalikway sa mga Judeo.
19 Kay sumala sa mga pulong sa mga propeta, ang Mesiyas moabut unom ka gatus ka mga tuig gikan sa panahon nga ang akong amahan mibiya sa Jerusalem; ug sumala sa mga pulong sa mga propeta, ug usab sa pulong sa anghel sa Dios, ang iyang ngalan mao si Jesukristo, ang Anak sa Dios.
20 Ug karon, akong mga kaigsoonan, ako mamulong og yano aron dili kamo masayop. Ug ingon nga buhi ang Ginoong Dios nga nagdala sa Israel gikan sa yuta sa Ehipto, ug naghatag ngadto kang Moises og gahum nga siya moalim sa mga nasud human sila mapaaki sa malala nga mga bitin, kon sila mopunting sa ilang mga mata ngadto sa bitin nga siya mipatindog sa ilang atubangan, ug usab mihatag kaniya og gahum nga siya mihampak sa dagko nga bato ug ang tubig migawas; oo, tan-awa ako moingon nganha kaninyo, nga kini nga mga butang mga tinuod, ug ingon nga buhi ang Ginoong Dios, walay lain nga ngalan nga gihatag ubos sa langit gawas nga kini mao si Jesukristo, nga ako misulti, diin ang tawo mahimo nga maluwas.
21 Busa, tungod niini nga hinungdan ang Ginoong Dios nagsaad ngari kanako nga kini nga mga butang diin ako misulat ampingan ug tipigan, ug ihatag ngadto sa akong binhi, gikan sa kaliwatan ngadto sa kaliwatan, aron ang saad unta matuman ngadto kang Jose, nga ang iyang binhi dili gayud mamatay samtang ang yuta magbarug pa.
22 Busa, kini nga mga butang mohangtud gikan sa mga kaliwatan ngadto sa kaliwatan samtang magbarug pa ang yuta; ug sila magpadayon sumala sa kabubut-on ug kahimuot sa Dios; ug ang mga nasud nga nag-angkon kanila pagahukman diha kanila sumala sa mga pulong nga nahisulat.
23 Kay kami nagkugi sa pagsulat, aron sa pagdasig sa among mga anak, ug usab sa among mga kaigsoonan, sa pagtuo kang Kristo, ug aron makig-uli sa Dios; kay kami nasayud nga pinaagi sa grasya kami maluwas, human sa tanan nga atong mabuhat.
24 Ug, bisan pa kami mituo diha kang Kristo, kami naghupot sa balaod ni Moises, ug naglantaw sa umaabut uban ang pagkamakanunayon ngadto kang Kristo, hangtud nga ang balaod matuman.
25 Kay, kay niini nga katuyoan ang balaod gikahatag; busa ang balaod nahimo nga patay ngari kanamo, ug kami nahimo nga buhi diha kang Kristo tungod sa among hugot nga pagtuo; bisan pa niana kami naghupot sa balaod tungod sa mga sugo.
26 Ug kami naghisgot kang Kristo, kami nalipay diha kang Kristo, kami nagsangyaw kang Kristo, kami nanagna kang Kristo, ug kami nagsulat sumala sa among mga panagna, nga ang among mga anak mahimo nga masayud sa unsa nga tinubdan sila mahimo nga mangita alang sa kapasayloan sa ilang mga sala.
27 Busa, kami namulong mahitungod sa balaod aron ang among mga anak mahimo nga masayud sa ka patay sa balaod; ug sila, pinaagi sa pagkasayud sa ka patay sa balaod, molantaw unta sa umaabut ngadto niana nga kinabuhi nga anaa diha kang Kristo, ug masayud sa unsa nga katuyoan ang balaod gikahatag. Ug human ang balaod matuman diha kang Kristo, nga sila dili kinahanglan magpatig-a sa ilang mga kasingkasing batok kaniya sa panahon nga ang balaod kinahanglan mawala na.
28 Ug karon tan-awa, akong mga katawhan, kamo mga tikig og liog nga mga katawhan; busa, ako namulong og yano nganha kaninyo, nga kamo dili masayop sa pagsabut. Ug ang mga pulong diin ako namulong mobarug nga usa ka pagpamatuod batok kaninyo; kay sila igo na nga magtudlo ni bisan kinsa nga tawo sa matarung nga paagi; kay ang matarung nga paagi mao ang pagtuo diha kang Kristo ug dili molimud kaniya; kay sa paglimud kaniya kamo usab naglimud sa mga propeta ug sa balaod.
29 Ug karon tan-awa, ako moingon nganha kaninyo nga ang matarung nga paagi mao ang pagtuo diha kang Kristo, ug dili molimud kaniya; ug si Kristo mao ang Usa nga Balaan sa Israel; busa kamo kinahanglan nga moyukbo kaniya, ug mosimba kaniya uban sa tanan ninyo nga gahum, hunahuna, ug kusog, ug sa tibuok ninyo nga kalag; ug kon kamo mobuhat niini kamo dili gayud isalikway.
30 Ug, tungod kay kini mahimo nga mahinungdanon, kamo kinahanglan nga maghupot sa mga kahimoan ug mga ordinansa sa Dios hangtud ang balaod matuman nga gikahatag ngadto ni Moises.


c: text/html

text:
MGA SUSPEK SA PAGPANGHOLD-UP NADAKPAN.
nahunong na sa lemery pnp ang duha ka suspek nga nadakpan nga nagholdap sa kolektor sang lifebank nga si rona sumagaysay, 27-anyos, sang cabantunan, lemery, iloilo.
ginkilala ang mga suspek nga sanday jonnifer aysta, 27-anyos, sang san fernando, pilar, capiz kag roberto villanueva, 25-anyos, sang barangay tinantan, ajuy, iloilo.
nakuha sang duha ang 30 mil pesos kag personal nga mga gamit sang biktima sang ila ginholdap sa barangay tuhgas, lemery takna las 11:30 sang aga kahapon.
gilayon nga naghiwat sang hot pursuit operation ang lemery pnp kag madasig nga nadakop ang duha ka mga suspek.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Member Since: May 08, 2013
May 8, 2013 at 6:48pm
how dare you
In reply to BrothaJoe's comment on the story Unusual Jodi Arias First-Degree Murder Trial Closes With Guilty Verdict
May 8, 2013 at 6:46pm
Usa usa usa usa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usausa usa usa
In reply to the story Unusual Jodi Arias First-Degree Murder Trial Closes With Guilty Verdict
May 8, 2013 at 10:46pm
The Big Mick responded:
May 8, 2013 at 6:15pm
allah ackbar
May 8, 2013 at 6:15pm
Amen, i prayed my gay away
Thanks for the tip!
Submitting your tip... please wait!


text:
CEBU, Philippines - Kumpirmadong madayon ang pelikula nga paresan nila ni Sarah Geronimo ug Coco Martin ug sunod semana na ang shooting niini. Gikumpirmar kini sa mga kadagkoan sa Star Cinema ug Viva Films.
Nagkataas ang edad
Tsika pa ni Martin Nieverra nga dali ra gyud kaayo ang dagan sa panahon ug wala damha, motungtong na og 52 ang iyang edad karong Pebrero 5. Komedya pa sa singer nga dili siya mailhan nga tiguwang na kung basehan ang iyang hitsura.
Ara ganahan na magminyo
Gisaad ni Ara Mina nga maabot gyud ang panahon nga magpakasal sila sa iyang boyfriend nga si Bulacan Mayor Patrick Meneses. Suma pa nga nagkataas na ang iyang edad busa segurado siya nga iyaha gyud nga sudlan ang maong butang.
Jodi mo-eskwela gyud
Gipadayag ni Jodi Sta. Maria nga bisan sa ka-busy niya sa iyang career, naa gihapon sa iyang plano nga mopadayon sa iyang pagtungha og medisina. Suma pa sa aktres nga ganahan pud siya makatabang og mga tawo nga dunay cancer , sama sa sitwasyon karon sa iyang inahan nga naghambin pud sa maong sakit.
MTV jocks
Pormal na nga gipaila-ila sa Viva Communications ang mga video jock (VJ) sa MTV Pinoy. Kini naglangkob nila ni Sam Pinto, Yassi Pressman, Josh Padilla (anak ni Gino Padilla), ug Andrei Paras .
Yassi na-trauma sa gugma?
Nahadlok matud pa si Yassi Pressman nga mosulod pagbalik og relasyon sukad sila nagbuwag ni Sef Cadayona. Busa nitumaw ang mga pagduda nga si Sef maoy dunay dakong sala sa ilang breakup.
Forever ni Zendee
Gipistahan usab karon sa Youtube ang cover video ni Zendee Rose Tereenfe sa awit ni Mariah Carey nga Forever. Mihimo usab siya og cover video sa awit ni Chaka Khan nga Through The Fire.
Dili pa diay sure!
Bisan pa man sa mga hugon-hugon nga mahibalik si Mariel Rodriguez sa sunod nga season sa Pinoy Big Brother, giklaro sa TV host nga wala gyud siya'y nadawat nga offer niini busa nihangyo siya sa kadaghanan nga mohilom na sa paghisgot sa maong butang. Magpaabot na lang si Mariel sa proyekto nga itanyag kaniya sa ABS-CBN. Nasayran nga nakigtigom na ang TV host ngadto sa mga kadagkoan sa maong network.
Wala'y makatumpag
Aminado si John Prats nga wala pa gyud mohunong ang iyang mga kritiko sa pagsige og pagpangatake sa relasyon nila ni Isabel Oli. Giklaro sa aktor nga bisan sa kadaghang pagsaway nga ilang nadawat, dili gihapon kini makatumpag sa relasyon nila ni Isabel.
Pagminalditani Nikki gihangop
Gikalipay pag-ayo ni Nikki Gil ang paghangop sa viewers ngadto sa iyang karakter isip maldita sa seryeng Maria Mercedes. Suma pa ni Nikki nga bisan sa pagsulbong sa iyang acting career, dili gyud niya biyaan ang pagkanta.
Louise nakat-on na molangoy
Human sa kapin sa duha ka semana nga swimming lesson, gipasigarbo ni Louise delo Reyes nga kahibalo na siya mosalom busa andam na siya sa umaabot niya nga pantaserye, ang Kambal na Sirena. Usa sa nitabang kaniya ang uyab niya nga swimmer nga si Enzo Pineda.
Mihinay ang komunikasyon
Tsika pa ni Mark Herras nga medyo nagkahinay ang komunikasyon nila sa iyang ex-girlfriend nga si Ynna Asistio gumikan sa ka-busy nila sa usa’g-usa. Una na nga gipadayag sa aktor nga nagpabilin gihapon ang ilang panaghigalaay bisan pa man giputol nila ang ilang relasyon.
Gasige og hilak
Gibutyag ni Rafael Rosell nga nabaid pag-ayo ang iyang abilidad sa pag-arte sa seryeng The Borrowed Wife gumikan kay daghan kaayo og eksena nga naghilak siya. Gipaneguro ni Rafael nga andam gyud ang iyang kaugalingon sa dili pa siya motikang sa set sa maong serye.
Demalason
Igo lang mingisi si Rayver Cruz sa obserbasyon sa ubang mga tawo nga matud pa malason gyud permi ang iyang lovelife. Suma pa sa aktor nga wala na siya magdali nga mosulod sa maong butang.
Nagkahayag na
Napanglantawan na ni Jessy Mendiola nga makauyab gyud siya og taga-showbiz karong tuiga apan dili pa gyud niya matino kung unsa kining buwana. Giingong si Sam Milby ang maong lalaki nga doul sa iyang kasing-kasing.
Bride For Rent mikita na og 280M
Naghilak si Kim Chiu samtang nagpasalamat siya sa iyang fans gumikan sa init nga suporta niini sa iyang latest romantic comedy movie nga Bride for Rent.
Ang maong pelikula nila ni Xian Lim mikita na og P280 million sa box-office sukad kini gipasalida niadtong January 15.
Ug gipaabot nga mosaka pa ang kita niini gumikan kay gipasalida pa kini sa ubang mga sinehan.
Ang maong figure sa kita gianunsyo sa Star Cinema atol sa victory party sa maong pelikula niadtong Miyerkules sa gabii sa 9501 restaurant nga nahimutang sa ABS-CBN compound.


text:
Omar-al-Bashir
Si Omar Hassan Ahmad Al-Bashir (namundag Enero 1, 1944) iyo an presenteng Presidente kan Republika nin Sudan asin iyo an pamayo kan Partido kan Kongreso Nasyunal. Nagsakat siya sa poder kan 1989 kan siya, sarong brigadier sa Hokbong Sudano, namoon sa sarong grupo nin mga opisyal na naglansar nin matiwasay na kudeta, bagay na nagbungkal kan gobyerno ni Primer Ministro Sadiq al-Mahdi.
Kaamayan kan buhay, pamilya[liwaton | liwaton an gikanan]
Si Al-Bashir namundag sa Hosh Bannaga, bandang amnayan kan kabesera nin Khartoum. Gikan siya sa Al-Bedairya Al-Dahmashya, sarong grupong magkadugo kan mas dakulang tribung ja'alin, na ini sarong tribung Nubiano namomogtak sa amnayan kan Sudan na dati parte kan Kahadean nin Ehipto asin Sudan. Sa sinabing namundagan, duman siya nagprimarya dangan nagdakit an pamilya niya sa Khartoum kun saen kinua niya an segundarya. Si al-Bashir nakasal sa saiyang prima na si Fatima Khalid. Igwa man siyang ikaduwang agom si Widad Babiker Omer, na may magkapirang mga aki sa enot man niyang agom na si Ibrahim Shamsaddin , sarong myembro kan Revolutionary Command Council for National Salvation na nagadan kan lumagpak an helikopter na saiyang nasakayan. Si al-Bashir mayo man sadiring aki sa saiyang mga agom.
Aresto de mandamiento[liwaton | liwaton an gikanan]
An Korte Kriminal Internasyonal kan Hulyo 14, 2008, nagpaluwas nin aresto de mandamiento kontra ki Al-Bashir huli ta siya responsable sa mga krimen na magabat siring kan 'genocide', krimen kontra sa humanidad, asin mga krimen sa gera na saiyang nakomiter durante pa kan 2003 sa Darfur. An akusador, si Luis Moreno, sinasabi na si Al-Bashir iyo an panganan asin nagpaimplementar kan plano na puhoon an tolong grupong etniko, an Fur, Masalit asin an Zaghawa sa paagi nin murder, paglupig, asin deportasyon. An mandamiento suportado kan NATO, kan Genocide Intervention Network, asin kan Amnesty International, alagad an ibang grupo sa Aprika nagprotesta kan akusasyon na ini saiya asin mismo an mga autoridad sa Sudan mayong ginigibo sa pag'aresto saiya.


text:
DUHA KA PAGLUPOK SA SEPARADO NGA LUGAR SA SIYUDAD SANG ILOILO, NAGPUHAG SA MGA PUMULUYO.
napuhag ang tanan sa panimalay sang ugangan ni lapaz pnp chief, police chief inspector alexander rosales kahapon sang kaagahon matapos isa ka nagakarab-karab nga mitsa ang ginhaboy sa ila balay.
pasado ala una sang kaagahon sang isa mitsa ang ginhaboy snag wala pa makilal-an nga mga suspects sa balay ni rosales sa st. joseph st, brgy cubay, jaro apang maswerete nga nag-igo sa pader kag wala sang may nahalitan.
suno kay rosales, wala ini sang madumduman nga kontra kag indi man ini magpati nga may kaangtanan sa nagluntad man nga paghaboy sang kasubong nga explosives sa balay ni mercedes nava sa mandurriao sang amo man nga aga.
samtang, nagkinaran-karan ang panimalay kag mga kaingud ni mercedes ging-ging nava sang distrito sang mandurriao matapos duha ka improvised bomb ang naglupok sang ginhaboy sa iya ugsaran kahapon sang kaagahon.
las 2:30 sang aga sang isa ka auto nga wala sang plate number ang nagpundo kag amo ang ginatudlo nga naghaboy sang duha ka botelya nga may unod nga gas kag nasindihan na pasulod sa ugsaran sang pamilya nava kung sa diin, gilayon nga naglapta ang kalayo.
gilayon ini nga ginpalong sang mga obrador sa sulod sang compound kag gintawgan sang bureau of fire.
ginatudlo ni ging-ging nava nga may kahimuan sa kalakasan ang pakaisa man lang sini nga si iloilo city councilor atty plaridel nava.
sa karon padayon pa nga gina-imbestigahan ang duha ka insidente agud mahibaluan kung may kaangtanan ang mga ini sa isa kag isa.


text:
Wednesday, May 6, 2009
The IFI History (vernacular)
Pasiuna
Kung atong hisgutanan kasaysayan sa pagkatukod sa Iglesia Filipina Independiente, kinahanglan nga ato usab hisgutan ang kasaysayan sa atong nasod. Kini tungod kay ang Iglesia Filipina Independiente nahimugso man tunga sa sugilanon sa dugoong pakigbisog sa katawhang Pilipino alang sa kalingkawasan. Nahimo siyang sangputanan sa rebulosyon nga gisugdan niadtong 1896 ug gani kini usab ang dakung hinungdan ngano nga ang atong mga bantugang bayani nahimong tipik o kabahin niining bantugang simbahan sa mga Pilipino.
Si Prof. Teodoro Agoncillo, usa ka bantugan nga manunulat, nationalist historian ug kanhi Dean of History sa University of the Philippines sa iyang libro nga the The History of the Filipino People kusganong mipahayag sa kamatooran mahitungod sa Iglesia Filipina Independiente. Siya miiingon “Iglesia Filipina Independiete is the only living and tangible result of the revolution in 1896.” Midugang usab siya sa pag ingon “ The revolution that started in a political upheaval, ended into a religious triumph” Ang gipadayag ni Agoncillo usa ka dakung hinungdan ngano nga mapasigarbunon kaayo kita sa atong pagkahimong sakop sa IFI. Ang IFI mao ang Katumanan sa simbahan nga gipangandoy sa mga bayani. Kini ang tinood nga simbahang Pilipinhon ug gani, si kanhi Diocesano Obispo Camilo C. Diel sa iyang kaugalingong han-ay sa Misa miingon man “O Ginoong maloloy-on, buligi kining nasod nga tabunon apil ang simbahang Pilipinhon nga maoy bunga sa kagubot nga mahimayaaon”.
Ang sinugdanan sa Rebulosyon
Ang dili makatarunganon nga pagpatay kanila ni Padre Mariano Gomez, Jose Burgos ug Jacinto Zamora mipasilaob sa kasuko sa mga Pilipino. Sobra sa 200 ka mga pag-alsa ang nahitabo sa nagkalain-laing bahin sa Pilipinas.
Napakyas ang kalihokan sa mga illustrado alang sa reporma pinasikad sa “La Liga Filipina” nga gipangulohan ni Dr. Jose Rizal sa dihang gidakop siya sa mga katsila ug gipadala ngadto sa Dapitan. Ang pagdakop kang Rizal nakapahingawa sa katawhan tungod kay alang kanila si Rizal man ang simbolo sa kagawasan.
Niadtong gabii sa Hulyo 7, 1892 gitukod ni Andres Bonifacio kauban nila ni Valentin Diaz, Teodora Plata, Ladislao Diwa, Deodata Arellano, Emilio Jacinto ug uban pa ang usa ka sekretong kapunungan nga gitawag og Kataas-taasan, Kagalang-galang na Katipunan ng mga anak ng bayan (KKK). Tinguha niini ang pagpakigbisog aron nga mabatunan na sa mga Pilipino ang matuod nga kagawasan ug kaugalingnan.
Sa wala damha nga panghitabo, na diskobrehan sa otoridad nga Katsila ang Katipunan niadtong Agosto 19, 1896. Didto nagsugod ang dugoong rebolusyon. Sa Agosto 23, 1896 nagtigum ang mga katipunero didto sa balay Ni Juan Ramos nga anak ni Melchora Aquino ug didto ilang gigisi ang ilang mga cedula timaan sa ilang pagsalikway sa kagamhangn Espanya ug sa pagbatok niini hangtud sa katapusang gutlo sa ilang mga kinabuhi.
Gikan sa tuig 1892 hantug sa tuig 1898, puno sa determinasyon ug kaisog nga nakig-away ang mga rebulosyonaryo alang sa nasudnong kagawasan ug kaugalingnan. Nakasinati sila og daghang mga kalisdanan ug gani miagi sila ug pagka bahin-bahin apan mipadayon sila sa pagpakigbisog.
Sa Hulyo 12, 1989 gi proklamar ni Heneral Emilio Aguinaldo ang nasudnong kaugalingnan kon “Independence Day” didto sa Kawit, Cavite. Didto iya usab gilayon nga giproklamar ang usa ka Rebulosyonaryong Gobyerno ug gitudlo si Apolinario Mabini nga maoy mangulo sa iyang gabinete.
Human sa iyang katudloan, gimantala gilayon ni Apolinario Mabini ang “Constitutional Program of the Republic” ug kabahin niini ang tinguha sa pagtukod sa usa ka “Filipino National Church”.
Sa Agosto 13, 1898 ang mga Amerikano mipakita na sa ilang matuod nga bulok ng katuyoan nga mao ang pagsakop sa Pilipinas. Human sa sikreto nga panagsabot tali sa mga Kastila ug sa mga Amerikano pinaagi ni Hen. Arthur Mc Arthur, gihimo gilayon nila ang usa ka tiaw-tiaw nga gubat (Mock Battle of Manila Bay). Gimandoan gilayon ni George Dewey si Aguinaldo nga ipasibog ang iyang pwersa gikan sa kabay-bayonan. Ug sa dihang nahulog na unta ngadto sa kamot sa mga Pilipino ang kadaugan batok sa mga Katsila giilog kini sa mga Amerikano.
Sa Dec. 10, 1898 gipirmahan ang Treaty of Paris, usa ka kasabutan nga ang Pilipinas gibaligya na sa Espanya ngadto sa Amerika sa kantidad nga 20 milyones dolyares lamang. Didto nagsugod ang pormal nga pagsakop kanato sa mga Amerikano.
Sa Feb. 4, 1899 miulbo ang Philippine-American War. Nagsugod kini sa dihang ang usa ka sundalong Pilipino gipusil sa sundalong Amerikano didto sa San Juan Del Monte Bridge. Ang pinusilay tali sa pundok Amerikano ug sa pundok Pilipino miabot hangtud ngadto sa Paco ug Sta. Ana. Ang unang Republika sa Asya giulaan og kinabuhi sa mga rebolusyonaryong Pilipino sa walay kuka hadlok.
Samtang nagapadayon ang gubat, gitudlo si Padre Gregorio Aglipay ni Emelio Aguinaldo isip Vicar General sa Rebolusyonaryong Gobyerno. Gipaningkamotan ni Aglipay ang pagkuha sa suporta sa mga paring Pilipino alang sa rebolusyon.
Niadtong Octobre 23, 1899, iyang gipatawag ang usa la Ecclesiastical Assembly aron hisgutan ang kainaiya ug ministriya sa pagatukuron nga Filipino National Church. Apan ang plano sa pagtukod sa Filipino National Church wala matuman tungod kay naatol man sa nagapadayon nga gubat-Pilipino-batok-Amerikano. Si Padre Gregorio Aglipay misul-ob hinoon sa iyang uniporme isip Tenyente General sa rebolusyonaryong kasundaluhang Pilipino ug nakig-away pinaagi sa usa ka armadong pakigbisog batok sa mga kasundaluhang Amerikano.
Ang Opisyal nga pagkatukod sa IFI
Kaniadtong Marso 23, 1901 nadakpan si Presidente Emilio Aguinaldo didto sa Palanan, Isabela ug tungod niini nahugno ang Malolos Republic. Miampo usab dayon si Fr. Gregorio Aglipay ug ang ubang mga lider sa rebolusyon. Nadakpan usab sila si Apolinario Mabini, Melchora Aquino ug Artemio Ricarte apan wala sila mohatag sa ilang Pledge of Allegiance ngadto sa Amerikano busa gi exile sila didto sa Guam.
Samtang, sa laing balhin, usa ka prominente nga tawo ang mipauli dinhi sa Pilipinas human sa iyang pagka bilanggo didto sa Monjuich Castle sa Europa kaniadtong 1901. Usa siya ka abogado ug manunulat ug ang iyang ngalan mao si Don Isabelo de los Reyes, Sr. o “Don Belong”.
Sa iyang pagbalik dinhi sa Pilipinas, iyang gidala ang daghanan niyang nahikat-onan gikan sa tinamod nga mga tawo didto sa Europa nga iya usab nakauban sa bilangggoan. Iyang gilayong gitukod ug gipanguluhan ang labing unang confederacion sa mga Union sa kasaysayan sa Pilipinas kaniadtong February 2, 1902 ug gitawag kini nga “Union Obrera Democratica” Siya usab mismo ang nagsulat niining Constitution and By-laws. Sa mismong adlaw sa proklamastyon si Don Belong miingon. “Mga igsoon, tangtangon na nato ang tanikala nga gigapus kanato sa mga langyaw nga kapitalista! Niining adlawa, atong tukoron ang usa ka kapunongan nga maoy mohiusa sa mga kabus nga sector sa katilingban ilabi na gayod sa mga mamumuo! Atong iproklamar ang pagtukod sa Union Obrera Democratica! Mabuhi ang mga mamumuo! Mabuhi ang Union Obrera Democratica!”
Ang una ug pina kadako nga welga nga ilang gihimo nahitabo kaniadtong Agosto 2, 1902, adlaw nga Sabado. Isisp mga mamumuo, ilang giprotestahan niadtong higayona ang pagkamakuli sa paghatag sa ilang gipangayo nga usbaw sa suhulan.’
Sa pagkasunod nga adlaw, adlawng Domingo, Agosto 3, 1902 giproklamar sa Union Obrera Democratica (UOD) ang pagkatukod sa Iglesia Filipina Independiente. Sa iyang proklamasyon si Don Belong miingon “Husto na sa Roma! Ato nang tukuron sa walay pagduha-duha ang usa ka Pilipino nga Simbahan! Atong sagupon ang mga maayong panudlong Kristohanon apan atong isalikway ang mga dautang panudlo ug mga panglingla sa mga langyawng kapariang Romanhon nga maoy miguba sa kaputli ug kabalaan sa mga Doktrina ni Kristo! Niining adlawa, atong ibaniog sa tibook kalibutan ang atong pagsalikaway sa otoridad sa “Santo Papa” sa Roma! Ato karong iproklamar ang pagkatukod sa Iglesia Filipina Independiente!
Panapus
Natukod and Iglesia Filipina Independiente o Simbahang Pilipinhon sa panahon nga ang katawhang Pilipino uhaw sa hustisya ug kaangayan tungod sa iyang pagka ulipon sa mga langyaw dinhi sa iyang kaugalingon yuta. Gisinggit niya ang kagawasan ug kaugalingnan! Gidasig ug gipalig-on siya sa mga pulong diha sa Balaang kasulatan ilabina sa Galatia Kapitulo 5, Bersikulo 1 nga naga ingon: “ May kagawasan na kita tungod kay gihatagan man kita’g kagawasan ni Kristo. Busa pabilin kamo nga dili ulipon ug ayaw na kamo paulipon pag usab.”
Ang Iglesia Filipina Independiente mao ang bugtong Dayag nga bunga sa rebolusyon kaniadtong 1986 alang sa kagawasan ug kaugalingnan nga hangtud karon wala pa nato naangkon. End.
by: HERMILOU ADLAON
1 comment:
Pahinumdom lang: 1902 August 3, ang proklamasyon sa IFI. Pero, 1901 ang Camp John Hay sa Baguio City natukod na sa mga Amerikanong sundalo kinsa mideklara sa Baguio City nga Summer Capital sa Pilipinas. Dili sila makaantos sa kainit sa patag sama sa Manila maong galumlom sila didto. 1902 pormal na nga nadeklara nga ang bag-ong mananakop sa Pilipinas ay ang atong mga "amigong Kano". Sa laing pag-sulti, panahon sa pananakop o American Occupation sa dihang gi-proklama ang IFI ug human na ibaligya sa Espanya ang Pilipinas sa kantidad nga $20,000. Mao nang hangtod karon dili gyod mahuptan ang kalingkawasan kay hangtod karon migo man sa Pilipinas ang US... mao na nga gisaulog nato kada tuig ang FIL-AM Friendship Day! Mao nga dapat sa mga IFI mas palalom pa sa repleksyon.ReplyDelete


text:
Kardo: “Pre, unsa man nang tanom diha sa imong tugkaran? Kanang nagkatay sa trelis, unya naay daghan kaayong morag buhok nga nagbitay?”
Berto: “Mao nay gitawag nila nga buhok ni Maria, Pre. Ambot, wala pa ko kahibalo unsay scientific name niana, pero nindot tan-awon, sa?”
Kardo: “Unsay nindot. Morag samokan man ko motan-aw.”
Berto: “Wala lang kay appreciation for beauty, Pre. Kay kanang mga buhok, sa pagkatinuod, mga gamot na sa tanom. Sa hangin nagtubo! Di ba na yunik? Makalingaw siya tan-awon, ilabi na tayhopon sa hangin.”
Kardo: “Imo na lang na, Pre. Kay ako, mga bulak sa tanom ang akong ganahan, dili ang mga buhok, aw, gamot. To each his own na lang gyod ta, sa Ingles pa.”
Berto: “Hahaha, nakahinumdom na hinuon ko kang Onyot, Pre.”
Kardo: “Ngano man, Pre?”
Berto: “Kini si Onyot, Pre, inis kaayo sa mga feeling shampoo model.”
Kardo: “Feeling shampoo model?”
Berto: “Kana gong mga babayeng tag-as buhok unya astag mga model sa shampoo. Hilas daw. Pero ako, Pre, ganahan kaayo sa mga babayeng tag-as ug shinampohan nga buhok. Guwapa tan-awon, humot pa gyod.”
Kardo: “Wa koy problema, Pre, kon pamatig shampoo model ang mga tag-as og buhok. Bahala silag madala sa advertisement sa mga shampoo. Ang akong problema, Pre, kanang mga buhok nga morag windshield wiper!”
Berto: “Buhok nga morag windshield wiper? Bag-ong tigmo na, Pre?”
Kardo. “Kana bang naa ka sulod sa jeep, unya ang katupad nimo taas og buhok, unya pagkusog sa hangin, ang iyang buhok magsigeg nusnos sa imong nawong!”
Berto: ”Hahaha. Gihimong windshield imong nawong!”
Kardo: “Kinsay dili maestorbo ana? Mga buhok nga mosulod sa imong mata, ilong, baba, dalunggan!”
Berto: “Bampira!”
Kardo: “Bampira? Unsay bampira?”
Berto: “Hadlok ka sa bampira. Di ba, mga buhok sa bampira ang mosulod sa atong mata, ilong…”
Kardo: “Yabag man ka, Pre, uy! Hyperbole ra tong ako. Motuo ba diay kag bampira? Ang akong gikabalak-an basig matakdan kog lusa, kuyamad, kuto, kaspa, kurikong, ketong…”
Berto: “Aw, imo lang gong badlongon ang imong katupad, Pre.”
Kardo: “Lagi. Ang kadaghanan mosabot ra man. Apologetic pa gani ang uban. Pero kausa nia na, Pre, nakatupad kog etudyanteng babaye. Paspas kaayo ang dagan sa jeep ug ang iyang buhok sigeg witik-witik sa akong nawong?! Dihang akong gibadlong, giingnan ko niya, politely, take note, nga magtaxi daw kon kon dili gustong maestorbo?”
Berto: “Brayt siya, Pre.”
Kardo: “Ako siyang gitubag, ‘Day, ikaw ang magtaxi aron dili makaestorbo ang imong buhok sa ubang pasahero. O kon di ka ka-afford og taxi sama nako, palihog kupti, hikti, kimpiti, bandanahi ang imong buhok kay nagtrespassing na sa akong nawong.’ Very polite sab ko niya, Pre.”
Berto: “Hahaha. Masungit nga tigwang. Pero kabalo ko nganong maka-atrak kag mga buhok.”
Kardo: “Ngano man?”
Berto: “Upaw na man god ka. Gustong mobalhin ang mga buhok ngadto sa imong ulo.”
Kardo: “Pagka yabag nimo, Pre, uy!”
Berto: “Joke only. Yabag man god ning atong estorya. Gikan sa tanom, miabot na man ta sa buhok sa mga shampoo model ug windshield wiper.”
Kardo: “Parehong topic man na. Buhok.”
Berto: “Na hala, buhok na kon buhok. Karon, tigtan-aw ka bag mga historical Korean telenobela? Kaobserba ka sa mga karaang Koreana? Puyde ba nimo maeksplikar nganong naglukdo na silag pagka dako ug pagka baga nga koronang ginama sa buhok?”
(Ang “Bisag Unsa” regular nga kolum ni Macario D. Tiu para sa MindaViews, ang seksyon sa opinyon sa MindaNews. Si Mac usa ka Palanca awardee ug National Book awardee. Puyde nimo ma-email si Mac sa mac_tiu@yahoo.com.ph)


text:
Kategoriya:Kalendaryo
-
Ang punoang artikulo niining kategoriya mao ang Kalendaryo.
Kini ang kategoriya para sa mga artikulong kabahin sa kalendaryo.
Mga subkategoriya
Kini nga kategoriya may 5 ka mga subkategorya, sa total nga 5.
B
- ► Bulan (panahon) (26 P)
E
- Kalendaryong Ebreyo (3 C, 31 P)
G
- ► Kalendaryong Gregoryano (13 P)
I
- ► Kalendaryong Intsik (1 P)
M
- Mga adlaw sa semana (1 C, 9 P)
Mga panid sa kategoriyang "Kalendaryo"
Ang kining 4 ka mga panid nahiapil niining kategoryaha, sa 4 nga total.


text: 1Niadtong higayona, nagpadayon si Saulo sa mapintas nga pagpanghulga sa pagpatay sa mga tinun-an sa Ginoo. Miadto siya sa Pangulong Pari 2ug nangayog mga sulat nga magpaila kaniya ngadto sa mga sinagoga sa Damasco nga siya gitugotan sa pagdakop sa mga sumusunod sa Dalan nga iyang makit-an didto, lalaki o babaye ug pagdala kanila balik sa Jerusalem. 3Mipanaw siya padulong sa Damasco. Sa duol na siya sa siyudad, sa kalit may kahayag gikan sa langit nga midan-ag libot kaniya. 4Natumba siya ug nadungog niya ang tingog nga nag-ingon, "Saulo, Saulo! Nganong gilutos mo man ako?" 5"Kinsa ka ba, Ginoo?" nangutana siya. Ang tingog miingon, "Ako si Jesus nga imong gilutos. 6Apan bangon ug lakaw ngadto sa siyudad ug didto sultihan ka kon unsay imong buhaton." 7Ang mga tawo nga kauban ni Saulo nanghunong nga wala makatingog. Nadungog nila ang tingog apan wala silay tawo nga nakita. 8Mibangon si Saulo ug gibuka niya ang iyang mga mata apan dili na siya makakita. Busa ila siyang giagak ug gidala ngadto sa Damasco. 9Sulod sa tulo ka adlaw dili siya makakita ug niining panahona wala siya mokaon o moinom. 10Didto sa Damasco may usa ka tinun-an nga ginganlag Ananias. Pinaagi sa panan-awon giingnan siya sa Ginoo, "Ananias!" Ug mitubag siya, "Ania ako, Ginoo." 11Ang Ginoo miingon kaniya, "Lakaw ngadto sa dalan nga ginganlag Tul-id ug pangitaa didto sa balay ni Judas ang usa ka tawo nga taga-Tarso nga ginganlag Saulo. Nag-ampo siya 12ug sa panan-awon nakita niya ang usa ka tawo nga ginganlag Ananias nga misulod ug unya mipandong kaniya sa iyang kamot aron makakita siya pag-usab." 13Si Ananias mitubag, "Ginoo, daghan ang nagsulti kanako mahitungod kaniya ug sa mangilngig nga mga kadaotan nga iyang gibuhat batok sa imong katawhan didto sa Jerusalem. 14Ug karon ania siya sa Damasco ug gihatagag gahom sa mga kadagkoan sa mga pari aron sa pagdakop sa tanan nga nagsangpit sa imong ngalan." 15Ang Ginoo miingon kaniya, "Adtoa siya kay gipili ko siya aron mag-alagad kanako sa pagpaila sa akong ngalan ngadto sa mga dili Judio ug sa mga hari ingon man sa katawhan sa Israel. 16Ug ipakita ko kaniya ang tanan nga iyang pagaantoson tungod sa akong ngalan." 17Busa miadto si Ananias sa balay ug gipandong niya kang Saulo ang iyang mga kamot. Unya miingon siya, "Igsoong Saulo, ang Ginoong Jesus nga nagpakita kanimo didto sa dalan sa imong pagpaingon nganhi nagpadala kanako aron makakita ka pag-usab ug mapuno sa Espiritu Santo." 18Dihadiha may nangahulog nga daw mga himbis sa isda gikan sa mata ni Saulo ug nakakita siya pag-usab. Mitindog siya ug gibunyagan 19ug mikaon siya ug nabaskog. Nagpabilin si Saulo sa Damasco sulod sa pipila ka adlaw uban sa mga tinun-an. 20Miadto dayon siya sa mga sinagoga ug nagsangyaw nga si Jesus mao ang Anak sa Dios. 21Ang tanan nga nakadungog kaniya natingala ug nangutana, "Dili ba mao man kini siya ang didto sa Jerusalem nga naglutos niadtong nagsangpit sa ngalan ni Jesus? Ug dili ba mianhi man siya aron pagdakop ug pagdala kanila ngadto sa mga kadagkoan sa mga pari?" 22Apan midugang hinuon ang pagkamainiton ni Saulo ug lig-on kaayo ang iyang mga pagpamatuod nga si Jesus mao ang Mesiyas. Tungod niini wala makatubag kaniya ang mga Judio nga nagpuyo sa Damasco. 23Sa paglabay sa daghang mga adlaw, naglaraw ang mga Judio sa pagpatay kang Saulo 24apan nahibaloan kini ni Saulo. Giatangan nila siya sa mga ganghaan adlaw ug gabii aron ilang patyon. 25Apan usa niana ka gabii gikuha si Saulo sa iyang mga sumusunod ug gitonton nila siya sulod sa bukag gikan sa itaas sa paril. 26Miadto si Saulo sa Jerusalem ug misulay pag-apil sa pundok sa mga tinun-an. Apan wala sila motuo nga usa na siya ka tinun-an busa nangahadlok silang tanan kaniya. 27Apan si Bernabe mitabang kaniya ug gidala siya ngadto sa mga apostoles. Gisaysayan sila ni Bernabe mahitungod sa pagkakita ni Saulo sa Ginoo didto sa dalan ug nga nakigsulti kaniya ang Ginoo. Iya usab silang gisuginlan sa maisogon nga pagwali ni Saulo sa ngalan ni Jesus didto sa Damasco. 28Busa mitipon si Saulo kanila ug milibot sa tibuok Jerusalem nga maisogong nagwali sa ngalan sa Ginoo. 29Nakigsulti ug nakiglantugi usab siya sa mga Judio nga Grego ug pinulongan apan nangita silag paagi sa pagpatay kaniya. 30Sa pagkasayod niini sa mga kaigsoonan, gidala nila si Saulo ngadto sa Cesarea ug gipaadto sa Tarso. 31Busa ang iglesia sa tibuok Judea ug sa Galilea ug sa Samaria nakabaton gayod ug kalinaw ug nalig-on. Sa nagkinabuhi sila nga mahadlokon sa Ginoo ug tinabangan sa Espiritu Santo, midaghan ang sakop sa iglesia. 32Miadto si Pedro sa tanang dapit ug usa niana ka higayon miduaw siya sa katawhan sa Dios nga nagpuyo sa Lida. 33Didto nakita niya si Eneas nga paralitiko nga wala makabangon sulod na sa walo ka tuig. 34Unya si Pedro miingon kaniya, "Eneas, giayo ka ni Jesu-Cristo. Busa bangon ug hiposa ang imong higdaanan." Dihadiha mibangon si Eneas. 35Nakakita kaniya ang tanang mga tawo nga nagpuyo sa Lida ug sa Saron ug nangakabig sila ngadto sa Ginoo. 36Sa Jopa dihay usa ka babaye nga tinun-an nga ginganlag Tabita nga sa Grego pa, Dorcas. Kanunay siyang nagbuhat ug maayo ug nagtabang sa mga kabos. 37Niadtong higayona nasakit siya ug namatay. Gihugasan nila ang iyang patayng lawas ug gihaya didto sa usa ka lawak sa itaas. 38Ang Jopa dili kaayo layo sa Lida ug sa pagkadungog sa mga tinun-an didto sa Jopa nga si Pedro didto sa Lida, nagsugo silag duha ka tawo sa pagpahibalo kaniya nga paadtoon siya sa Jopa sa labing madali. 39Busa mikuyog si Pedro kanila ug sa pag-abot niya gidala siya ngadto sa lawak sa itaas. Unya gialirongan si Pedro sa tanang biyuda nga naghilak ug ilang gipakita kaniya ang mga bisti ug mga kupo nga gibuhat ni Dorcas sa buhi pa siya. 40Gipagula ni Pedro silang tanan gikan sa lawak ug miluhod siya ug nag-ampo. Unya giingnan niya ang patay, "Tabita, bangon!" Ug gibuka sa babaye ang iyang mga mata ug sa pagkakita niya kang Pedro, milingkod siya. 41Unya gigunitan ni Pedro ang kamot sa babaye ug gipatindog. Unya gitawag niya ang mga magtutuo ug ang mga biyuda ug iyang gipakita kanila si Dorcas nga buhi na. 42Mikaylap sa tibuok Jopa ang balita mahitungod niini ug daghang tawo ang mituo sa Ginoo. 43Si Pedro nagpabilin sa Jopa ug pipila ka adlaw uban kang Simon nga tigpatigayon ug panit.


text:
Who’s singing the TRO Blues?
popular
videos
Dihang gipangumusta ko ang akong mga higalang maniniyut kon unsa nay kisaw sa kapitolyo mitubag sila nga pitsa 10 pa maaligre. Nangatol akong opaw kon unsay naa ning maong pitsa. Nasayran ko na lang nga mao diay kuno kini ipaminaw sa court of appeals sa Manila sa oral arguments sa campo sa atong suspended governor kon angay bang tagaan og TRO. Ang TRO abbreviation sa Temporary Restraining Order ug dili initial ni Tomas R. Osmena.
Sa lindog ni Bobbit Avila iyang gitudlo si TRO o Tomas R. Osmena nga maoy gapasiugda ning pagsuspenso sa gobernador. Ang BOPK (Bando Osmena Pundok Kauswagan) sakop sa Liberal Party nga maoy nibangga sa gobernador niadtong miagin piniliay.
Sa usa ka press con sa wa pay pasko didto sa Legislative Building uban kang Acting Governor Agnes Magpale ug iyang mga kauban gipangutana ko si Mayor Sitoy sa Cordova kon tinuod ba nga duna pay duha ka suspension order nga giandam batok sa suspendido na nga governador nga si Gwen Garcia. Mitando siya. Dihang gipangutana ko siya kon kanus-a, mitubag siyag -hapit na. Gani mipasiaw siya pagingon nga maguwan kuno og suspension order batok kang Garcia. Apan miagi naman ang Pasko ug bag-ong tuig, Three Kings na ugma ug nagka duol na ang Sinulog apan wala pa man moabot ang gihugonhugon nga duha ka laing suspension order. Matud pa, ang usa may kalabutan sa Balili deal ug ang usa kabahin sa budget sa CICC.
Apan kon tinuod ang mga gisuwat ni Avila, walay suspension order nga isirbe nga may kalabutan sa Balili deal kay malambigit man usab unya kuno niini ang atong acting governor. Si Tomas R Osmena kuno, matud pa ni Avila, ang gabuot nga ang kaso kabahin sa pagpanghilabot ni Gwen sa budget ug personnel ni anhing Vice Governor Greg Sanchez maoy basihan ning suspension order karon.
Pagkuha nako og mga entry form para sa Sinulog video ug photo contest gipasiawan ko si Ricky Ballesteros sa Sinulog Foundation nga mogawas si Gwen sa iyang opisina para mosayaw sa Sinulog ug nga iyang ihalad sa Senyor ang iyang pagkanaog kay para kini sa kalinaw sa dakbayan. Mikatawa si Ricky.
Ug tuod man miadto si Ricky sa opisina sa suspended governor og nangutana siya sa governador kon makasayaw pa ba kini karong Sinulog. Nahimo naman gud nga tradisyon nga mosayaw siya matag Sinulog. Ug mitubag kuno ang gobernador (wa ko makakita sa footage ning maong balita busa posibling masayop ako niani)nga ang resulta sa TRO maoy iyang agdon.
Kon ingnon ta nga mapa gawas gyud si Gwen sa iyang opisina apan modaug kini sa election uban sa iyang partido, maigon ta nga mobalik na usab ang pagka oposisyon ang Sugbo.
Pero basig dunay surprise nga mahitabo sa vice gubernatorial race. Gasigue na karon og sponsor og drama sa radyo si Glen Soco nga kon mahinumduman running mate ni Gwen Garcia niadtong miagig piniliay. Si Acting Governor Magpale ug iyng kaatbang pagka vice governor nga si Ramon Durano IV puros taga Danao ug puros sakop sa pamilya Durano. Dakug purohan nga matunga nila ang ilang balwarte. Ug kon ma maintain lang ni Soco ang iyang mga boto sa miaging election ug unya di magkahiusa ang mga Durano may purohan siyang molusot karon.
Mahimuot akong maghunahuna kon Si Pablo John Garcia ug Glen Soco maoy mangulo sa kapitulyo kay puros ko man kini sila kaila. Ug puros kini sila mutabang sa mga proyekto sa arts and culture. May lang untag di mausab ilang batasan kon sila nay mamunuan.
Bilib sab ko aning Bobit Avila da, siya ray akong nahibawoan nga nga moapil ni P-Noy ning matud pa niya Political Zarzuela sa kapitulyo. Kasagaran gud adto ra ni Mar Roxas kutob ang ilang basul. Kay ang kahulugan gud sa kadaugan o kapildihan sa Liberal party ni Davide ug Magpale mao man ang sukod sa kakusgon sa Noynoy juggernaut sa Central Visayas ning tungatunga sa iyang termino ug usa usab kini ka preview sa Binay-Roxas presidential showdown.
Get Inquirer updates while on the go, add us on these apps:
- Tags:
Disclaimer: The comments uploaded on this site do not necessarily represent or reflect the views of management and owner of INQUIRER.net. We reserve the right to exclude comments that we deem to be inconsistent with our editorial standards.
-
http://profile.yahoo.com/5TENDBNOVQRJEKFPV76D2N4XUM
To subscribe to the Philippine Daily Inquirer newspaper in the Philippines, call +63 2 896-6000 for Metro Manila and Metro Cebu or email your subscription request here.
Factual errors? Contact the Philippine Daily Inquirer's day desk. Believe this article violates journalistic ethics? Contact the Inquirer's Reader's Advocate. Or write The Readers' Advocate:
c/o Philippine Daily Inquirer Chino Roces Avenue corner Yague and Mascardo Streets, Makati City,Metro Manila, Philippines Or fax nos. +63 2 8974793 to 94


text:
Ghost Stories
popular
videos
Duna kunoy “ghost word.” Mao kini abg pulong nga wala gisulat sa author sa libro apan mitunga sa printed nga version sa libro.
Kon unsa man gani charm o mystery ning ghost word murag midungan ra sad sila paglubad sa appeal sa printed materials. Kay kon dunay ghost word karon sa internet moingon naman lang ang tanan nga gi-hack kini.
Tingalig giduka ra ang typist ug copy editor maong mibutho kining ghost word nga wa gisulat sa writer.
Kani karong kagubot sa America kabahin sa report sa Benghazi diin dunay pipila ka US diplomats nga gipatay sa Al Qaeda pag anniversary sa 9/11 karong tuiga. Nakahibawo na kuno daan ang ilang kagamhanan nga usa kini ka terrorist attack apan naunsa man kuno nga ang unang statement sa White House miingon man nga biktima ang maong mga diplomat sa usa ka spontaneous riot nganag gikan sa protesta sa us aka anti-muslim nga pelikula sa youtube.
Unsa may mahimo tang itawag ning sugilanon nga mibutho lag kalit bian kon wala kini sa initial report? Ghost phrase? Of course ang extreme right ug mga conservative mihatag na sa ilang panahom nga ang maong hitabo usa ka cover-up sa Obama administration para dili kini maakusar og negligence niadtong gapadung na ang election.
Hinuon kadaghan na kita makadungog kabahin og mga ghost ships ug ghost islands. Usa ka version sa ghost ship mao ang optical illusion sa us aka barco nga wa diay diha. Ang laing verion mao angusa gyud ka tinuod ug physical nga barko nga daghan pang mga butang sa sulod niani apan walay bisag us aka tao ang makit-an sa sulod.
Ang pinakabag-ong report sa usa ka ghost island mao kining isla nga duol sa Australia nga naa sa tanang maritime maps ug ingon man sa google earth apan matud sa mga bag-ong explorers di nila makit-an. Sandy Island ang gitawag sa mga mapa niani. Puros ra dagat ang ara diin gibutang kining maong isla sa mga mapa. May miingon nga usa kini ka karaang sipyat unya gipangkopya lang sa uban.
Nakadungog namo og ghost saints? Dunay mangutana kon Santos pa si Saint Christopher ang higante nga giingong gikan sa Lebanon nga motabang sa mga tao paglabang sa suba human kini tangtangi og pista ni Pope Paul VI kay gidudahang dili historically accurate ang mga giingong panghitabo atoll sa iyang feast day. Pero bisag wa na kini pitsa wala mobabag ang simbahan nga i-venerate kining si St. Christopher.
Pero dunay uban nga gitangtang gyud sa simbahan ang ilang pagkasantos ka walay historical data ang ilang existence. Sila mao si Simon, Philomena, Ursula, Dorothy ug uban pa.
Tingali ang labing duol nga pulong para ning mga daw kalag nga mga tao o butang mao nag kintasila nga “phantasma” nga nagkahulugan og “something existing in perception only.”
Get Inquirer updates while on the go, add us on these apps:
- Tags:
- Ghost Stories
Disclaimer: The comments uploaded on this site do not necessarily represent or reflect the views of management and owner of INQUIRER.net. We reserve the right to exclude comments that we deem to be inconsistent with our editorial standards.
To subscribe to the Philippine Daily Inquirer newspaper in the Philippines, call +63 2 896-6000 for Metro Manila and Metro Cebu or email your subscription request here.
Factual errors? Contact the Philippine Daily Inquirer's day desk. Believe this article violates journalistic ethics? Contact the Inquirer's Reader's Advocate. Or write The Readers' Advocate:
c/o Philippine Daily Inquirer Chino Roces Avenue corner Yague and Mascardo Streets, Makati City,Metro Manila, Philippines Or fax nos. +63 2 8974793 to 94


text:
Ikaduhang Gubat Kalibotanon
Ang Ikaduhang Gubat Kalibotanon, o GK II, usa ka kalibotanong gubat nga resulta sa unta duha ra ka kasungi-an. Ang unang kasungian nahitabo niadtong 1937 sa Asya nga mao ang Ikaduhang Sino-Hapong Gubat; ang ikaduha mao ang pag-atake sa Alemanya sa Poland nga nahitabo sa Uropa niadtong 1939.
Kini nga gubat mitunga sa kadaghanan sa mga nasod ngadto sa duha ka pundok: ang mga Alyado ug sa Gahom nga Axis. Kini nga gubat naglambigit sa mobilisasyon sa kapin 100 milyon ka mga sundalo, busa kini nahimong usa ka "Tinibuok nga Gubat" diin hapit wala nay kalahian sa sibilyan ug militar nga materyales ug kahimanan. Gigamit sa tagsa-tagsa ka partisepante ang tanang resorses niini, ekonomiko, industriyal, militar, ug siyentipiko. Kapin 60 milyon ang nangamatay, kadaghanan niini mga sibilyan. Mikabat ug usa ka trilyon ka 1994 nga E.U. nga Dolyares ang nagasto sa gubat [1][2].
Nakadaog sa gubat ang mga Alyado, ug isip resulta, ang Estados Unidos ug ang Unyong Sobyet maoy nahimong nag-unang gamhanang nasod. Kini ang nakasugod sa Bugnaw nga Gubat, diin ang duha magkasangka sa hilom kon kinsay mas gamhanan kanila. Usa usab ka bunga human sa gubat mao ang pagkahimo sa Nagkahiusang mga Nasod, ang tumong niini mao ang pagbantay nga walay laing gubat nga sama kadugo-on ang mahitabo. Gitapos usab sa gubat ang Imperyalismo sa dihang maluya ang mga Imperyalistang nasod human sa gubat.
Mga sulod
- 1 Panghitabo sa wala pa ang gubat
- 2 Ang gubat
- 3 Epekto
- 4 Mga bag-ong armas ug mga pamaagi sa gubat
- 5 Reperensya
Panghitabo sa wala pa ang gubat[usba | edit source]
Sa pagkatapos sa Gubat Kalibotanon I, ang napilding Imperyong Aleman gipugos sa pagpirma sa Kasabotan sa Versailles. Tungod niini, gilimitahan ang gidak-on sa kasundalohang Aleman, ug gipugos ang Imperyo sa pagbayad sa dagkong mga reparasyon sa gubat. Ang gubat sibil sa Rusya maoy naka-ingon sa pagkatukod sa komunistang Unyong Sobyet, nga nahulog sa pagdumala sa dikatador nga si Josef Stalin.
Sa italya, gi-ilog ni Benito Mussolini ang gahom isip usa ka pasistang diktador. Iyang gisaad sa mga Italyano ang usa ka Bag-ong Imperyong Romano[3].
Sa Tsina, ang nagdumala nga partido, ang Kuomintang, milusad sa usa ka kampanya sa unipikasyon batok sa mga mi-alsang warlords, apan nahulog hinoon sa usa ka gubat sibil batok sa mga komunistang Tsino.
Niadtong 1931, ang nagkamilitaristikong Imperyong Hapon, kinsa dugay nang nagdahom sa iyang impluwensya sa Tsina[4] isip unang lakang sa iyang katungod sa pagdumala sa Asya. Iyang gigamit ang insedente sa Mukden isip rason aron atakehon ang Manchuria.
Niadtong 1933, ang lider sa mga Nazi nga si Adolf Hitler maoy nahimong lider sa Alemanya, ug nagsugod sa usa ka dakong pagre-arma[5]. Kini nakapakuyaw sa Pransya ug sa Hini-usang Gingharian, kinsa dagko'g nawagtang human sa mi-aging gubat, ug usab sa Italya, kinsa nakakita nga mahimong babag sa ilang kaugalingong ambisyon ang mga aktibidades sa Alemanya[6]. Aron mapabilin ang ilang alyansa, gipasagdan sa mga Pranses ang pag-atake sa mga Italyano sa Ethiopia. Misamot ang sitwasyon niadtong 1935, sa dihang gikuha sa Alemanya ang Saarland, ug sa pagbasura ni Hitler sa Kasabotan sa Versailles. Aron mapakalma ang Alemanya, kiporma sa Britanya, Pransya, ug Italya ang Prente sa Stresa.
Mga Hinungdan sa Gubat[usba | edit source]
Daghang mga hinungdan ang nagpahipi sa ikaduhang gubat kalibotanon.
- Ang panangsangka sa duha ka ideyolohiya - ang demokrasya ug totalitaryanismo.
- Ang mga intensyon sa Alemanya, Italya, Hapon, ug Rusya nga makakuha ug mga dagkong teritoryo. Makita nga sa unang bahin sa gubat, nagtinabangay pa ang Rusya ug Alemanya nga makakuha sa Poland, apan sa ulahing bahin, giatake hinuon sa Alemanya ang Rusya.
- Ang kapakyas sa Liga sa mga Nasod sa paghunong sa mga militaristikong gipangbuhat sa mga totalitaryanong mga nasod.
Mga miapil sa gubat[usba | edit source]
Adunay duha ka dagkong alyansa ang miapil sa gubat. Una mao ang Gahom nga Axis, mga nasod nga gipangulohan sa Nazi nga Alemanya, ang Gingharian sa Italya, ug ang Imperyong Hapon. Ang mga Axis maoy giisip nga nanulong sa gubat. Ang pikas alyansa mao ang Alyadong mga Gahom, nga gipangulohan sa Hiniusang Gingharian, Pransiya, Unyong Sobyet (miapil ra niadtong Hunyo 1941), Estados Unidos (miapil niadtong Disyembre 1941), ug ang Republika sa Tsina.
Ang gubat[usba | edit source]
Mga unang paglihok[usba | edit source]
Sa ting-init niadtong 1939, si Adolf Hitler, dinasig sa iyang dili-dugoong pagkuha sa Austriya ug Czechoslovakia,[7] midemanda sa Republika sa Poland nga ihatag ngadto sa Alemanya ang pantalan sa Danzig ug sa Polakong Koridor. Apan kini kusganong gibasura sa Poland, Britanya, ug Pransya. Andam nilang protektahan ang Poland kong atakehon man galing sila sa Alemanya.
Tuod man, niadtong Septiyembre 1, 1939, misulong ang mga tropang pangyuta ug ang Luftwaffe (pwersa sa kahanginan) sa Alemanya ngadto sa Poland. Maisogong gikontra sa mga Polako ang mga Nazi, apan wala sila makabatok sa kusgang kasundaluhan ni Hitler. Gibomba sa Luftwaffe ang mga dakbayang polako sama sa Warsaw ug Lordz. Human maka-amgo nga dili mahunong si Hitler gamit ang dimpolmasya, mideklara og gubat ang Britanya ug Pransya niadtong Septiyembre 3.
Samtang gisulong sa mga Nazi ang kasadpang bahin sa Poland, mi-atake ang Unyong Sobyet gikan sa silangang bahin. Nahibalo-an nga si Stalin adunay sikretong kasabotan ni Hitler nga tunga-on nila ang Poland. Niadtong Septiyembre 28 nahuman na ang blitzkrieg sa Poland.
Human masakop ang Poland, gikuha sa Rusya ang mga Estadong Baltiko - ang Estonia, Latvia, ug Lithuania - nga walay away. Gi-atake sa Rusya ang Finland, kinsa maisogong midepensa sa ilang teritoryo. Nakuha ra gihapon sila sa mga Ruso, human ang gastosong mga sangka.
Sa kasadpang Uropa, naghulat ang mga Pranses ug mga Briton. Apan walay nahitabo, tungod kay gihunong man ang mga pag-atake sa mga Nazi human sa ilang daling pagsakop sa Poland. Tungod niini, daghan ang nagtoong usa ra kini nga "bakak nga gubat". Apan sa kalit, niadtong Abril 1940, nahibalik sa pagkatinuod ang gubat. Sa walay pahibalo, gi-atake sa mga pwersang Aleman ang Norway ug ang Denmark. Midepensa ang mga taga-Norway, apan sayon rang napildi. Ang mga taga-Denmark wala makig-away. Mitakas si Haring Haakon VII sa Norway ngadto sa London, diin iyang gitukod ang usa ka gobyernong exile. Usa ka puppet nga pagagamhanan ang gitukod ni Hitler didto sa Norway uban ni Vidkun Quisling isip pamuno. Si Quisling giisip nga mabudhion sa iyang nasod, ug ang maong ngalan nahimo nang pulong nga nagpasabot og kolaborasyon ug pagbudhi.
Niadtong Mayo 10, 1941, ang mga Nazi mikalit og atake sa Belgium, Holland, ug Luxembourg (Sa mao usab nga adlaw nahimong Primero Ministro sa Britanya si Winston Churchill). Gibombahan sa Luftwaffe ang Rotterdam, Brussels, ug ubang mga dakbayan sa ubos nga mga NAsod. Libo-an ka mga paratropa ang gipangtagak luyo sa mga depensa, ug ilang gisabotahe ug gikuha ang mga pantalan, tulay, kahimanan sa komunikasyon, ug mga tugpahanan. Misulong usab ang mga tanke ug mga tropa ngadto sa tibuok teritoryo.
Gitabang dayon sa mga tropang Briton ug Pranses ang mga Netherland aron tabangan ang mga lokal nga kasundalohan, apan walay nakahunong sa kilat sa mga Nazi. Niadtong Mayo 14, misurender ang Holland. Mitakas si Reyna Wilhelmina ngadto sa london. Misurender usab ang Belgium niadtong mayo 28.
Sa pagsurender sa mga taga-Netherlands, nabiyaan ang kasundalohang Pranses ug Briton sa usa ka desperadong sitwasyon. Kay mas daghan man ang mga Nazi, dili sila makasulong. Ang ilang mabuhat lamang mao ang pag-atras. Busa mi-retiro sila ngadto sa kabaybayonan sa Dunkirk, diin sila na-alirongan sa mga tropang Nazi. Gipadala dayon sa mga anaa sa Britanya ang libo-an ug nagkalain-laing mga barko para ma-ebakuwar ang mga tropa. Sugod niadtong Mayo 26 ngadto sa Hunyo 3, 1941, inuwanan sa mga bomba ug mga artileriya, nagtabok-tabok ang mga sakayan ug mga barko didto sa English Channel ug gi-ebakuwar ang mga gikapoy'ng mga sundalo. nagkatag sa baybayon ang mga patay'ng lawas ug lain-laing mga armas. Ang channel napuno sa mga gubang barko ug mga naglutaw-lutaw'ng mga lawas. Adlaw ug gabii, taliwala sa pagpa-uwan ug mga bomba sa tibuok lugar, gipatuman ang pag-ebakuwar. Hapit katunga sa mga tropa nga natanggong sa Dunkirk ang wala maka-abot sa Inglatera nga buhi.
Sa pagkatapos sa Septiyembre niadtong tuiga, pormal nga natukod ang "Mga gahom nga Axis" sa pagpirma sa Paktong Tripatrido tali sa Hapon, Italya, ug Alemanya. Matod sa pakto, ang tanang nasod nga mo-atake sa usa ka miyembro sa Axis mapugos sa pagpatumba sa tanan.[8] Apan wala kini tagda sa Estados Unidos, kinsa nagpadayon pagtabang sa Hiniusang Gingharian ug sa Tsina pinaagi sa mga polisiyang "Lend-Lease",[9] ug sa paghimog sona sa seguridad didto sa Dagat Atlantiko, aron maprotektahan ang mga barkong Alyado nga motabok gikan sa Britanya ngadto sa Amerika.[10]
Niadtong Oktubre, gisulong sa mga Italyano ang Gresya apan napugngan sila sa mga sundalong Griyego ug gitukmod pabalik sa Albanya, diin nahitabo ang usa ka stalemate.[11] Wala magdugay, sa Aprika, milusad og mga opensiba ang mga pwersang Komonwelt batok sa Libya og sa Italyanong Silangang Aprika. Sa sayong 1941, sa dihang natukmod na pa-atras ang mga Italyano didto sa Libya, gisugo ni Churchill ang pagpabalhin og mga sundalo gikan sa Aprika ngadto sa Gresya, aron matabangan ang mga Griyego. Daghan usab ang kapildihan nga nasugat sa mga Italyanong Marina, usa niini mao ang pagguba sa Marina Real sa Britanya sa tulo ka Italyanong Battleship didto sa Sangka sa Taranto.[12]
Dali-daling mitabang ang Alemanya sa iyang kaubang Italya. Si Hitler nagpadala'g daghang pwersa sa Libya niadtong Pebrero, ug sa ulahing bahin sa Marso milusad og usa ka dakong opensiba. Sulod sa usa ka buwan napa-atras ang mga pwersang Komonwelt ngadto sa Ehipto. Misulay sila og balos niadtong mayo, ug usab niadtong Hunyo, apan napakyas sila sa maong duha ka kontra-opensiba. Sa syong Abril, mitabang usab ang mga Aleman didto sa mga Balkan, sa ilang pagsulong sa Gresya ug Yugoslavia. Paspas ang ilang pag-atake, ug sa pagkatapos sa Mayo, ila nang nasakop ang isla sa Creta.[13]
Sa Atlantiko, nakakuhag dakong inspirasyon ang mga Alyado sa dihang ilang gipa-unlod ang Battleship nga Bismarck.[14] Usab, wala makalampos si Hitler sa iyang pagsulong sa Britanya. Nakalahotay ang RAF batok sa Luftwaffe, ug niadtong Mayo 11, 1941, gipa-atras na ni Hitler ang iyang mga eroplanong mi-atake sa Britanya.[15]
Sa Asya, bisan sa pipila ka opensiba sa duha ka pundok, na stalemate ang gubat tali sa Tsian ug sa Hapon niadtong 1940. Sa Agosto niadtong tuiga, milusad og usa ka opensiba sa Tungang Tsina; isip balos, gipatuman sa mga Hapon ang pipila ka brutal nga mga polisiya sa ilang mga nasakp nga mga teritoryo, aron mapagamyan ang motabang sa mga Komunista.[16] Ang mga nagsakang tensyon tali sa mga Komunista ug mga pwersang nasyonalista maoy nakahunong sa ilang pagtinabangay, ug kini misangpot sa dugo-ong hitabo niadtong Enero 1914.[17]
Sa dihang nahimong "hapsay" na ang mga panghitabo sa Uropa alang sa ilang mga plano, nagsugod ug pagpangandam ang Alemanya, Hapon, ug ang Unyong Sobyet. Ang mga Sobyet nagsugod na og duda sa ilang relasyon uban sa Alemanya, samtang ang mga Hapon naglaraw sa paggamit sa kagubot didto sa Uropa aron makuha ang mga adunahang kolonyang Uropeyo didto sa Asya.Ang duha ka mga gahom (Sobyet ug Hapon) mipirma og usa ka Kasabotan sa Neyutralidad niadtong Abril, 1941.[18] Apan bali ang gihimo sa mga Aleman, kinsa nagsugod na og andam alang sa usa ka opensiba batok sa mga Ruso. Sila nagpadala'g mga tropa duol sa utlanan sa Unyong Sobyet, ilabi na sa Finland ug sa Romanya.[19]
Nahimong Kalibotanon ang Gubat[usba | edit source]
Sa ulahing Hunyo, ang Alemanya misulong sa Unyong Sobyet. Daghan ang ilang na-ilog nga mga teritoryo ug usab daghang napatay nga mga Ruso, gani sa pag-abot sa Disyembre duol na sila sa Moscow. Ang mga dakbayan na lang sa Leningrad ug Sevastopol ang mga siyudad nga anaa sa ilang luyo nga wala pa nila makuha.[20] Apan nahunong ang ilang opensiba sa dihang mi-abot ang tingtugnaw sa Rusya.[21] Milusad ug usa ka kontra-opensiba ang mga Sobyet gamit ang ilang mga reserbang tropa nga gikan sa mga utlanan sa Hapon nga Manchukuo.[22] Napa-atras ang mga Aleman pagawas sa Rusya, usa sa ilang dakong kapildihan.
Nagsugod og regrupo ang Hiniusang Gingharian. Niadtong Hulyo, ang HG ug USSR mipirma ug usa ka alyansang militar batok sa Alemanya,[23] ug wala magdugay, dungang misulong sa Ira aron makuha ang Persiyanong Koridor, ug usab ang mga lana sa Iran.[24] Niadtong Agosto, mi-isyu ang Amerika ug ang Hiniusang Gingharian sa Kartang Atlantiko, usa ka kasabotan alang sa usa ka tapos-gubat nga kalibotan diin ang mga tawo adunay "katungod sa pagpili sa ilang kaugalingong gobyerno".[25]
Sa Nobyembre, milusad ang mga pwersang Komonwelt sa usa ka kontra-opensiba sa disyerto, diin ilang nabawi ang tanang teritoryo nga nasakop sa Ilatya ug Alemanya.[26]
Sa Asya, nangandam na ang mga Hapon sa usa ka dakong gubat. Ang ilang plano mao ang paghimo og usa ka dakong perimetro-depensibo nga molatas sa Sentrong Pasikipko, diin nila buhaton ang depensibong gubat samtang ilang gamiton ang daghang mga resources sa Silangang-Habagatang Asya. Aron mapasayon ang pagtukod sa maong perimetro, ila unang pildihon ang Pasipikong Plotilya sa Estados Unidos.[27] Isip unang lakang sa pagpildi sa plotilya, ilang gikuha ang militar nga kapabilidad sa habagatang Indotsina niadtong Hulyo, 1941; usa ka lakang nga gibalosan sa Estados Unidos, Hiniusang Gingahrian, ug ubang Alyado pinaagi sa usa ka embargo.[28] Niadtong Disyembre 7, gi-atake sa mga Hapon ang mga kampong Briton ug Amerikano sa usa ka hapit dungang mga opensiba sa Silangang-habagatang Asya ug Sentrong Pasipiko, apil na niini ang ilang "Atake sa Pearl Harbor".[29]
Kini nga mga aksyon mipa-mabak sa Estados Unidos, Hiniusang Gingharian, Tsina, ug ubang mga Alyado sa kasadpan sa pagdeklara og gubat ngadto sa mga Hapon. Ang Italya, Alemanya, ug ubang miyembro sa Axis mitubag pinaagi sa pagdeklara og gubat ngadto sa Estados Unidos. Niadtong Enero, and Estados Unidos, Hiniusang Gingharian, Unyong Sobyet, ug ang Tsina, uban sa laing 21 ka mga gagmay o gi-exile nga mga estado, mi-isyu sa Deklarasyon sa Nagka-usang mga Nasod, diin ilang gipamatud-an ang Atlantikong Carta,[30] ug usab sa pag-pormalisar sa ilang alyansa batok sa mga Axis. Ang Unyong Sobyet, hinuon, wala mosunod sa tibuok deklarasyon, tungod kay nagpabilin man ang ilang kasabotan sa neyutralidad uban sa mga Hapon.[31]
Ang mga gahom nga Axis, bisan pa niini, nakapadayon sa ilang mga opensiba. Hapit na masakop sa mga Hapon ang tibuok Silangang-Habagatan Asya uban ang gagmay nga mga kapildihan sa pagkatapos sa Abril niadtong 1942. Ilang gigukod ang mga ALyado pagawas sa Burma, ug nakadaop sab sila'g daghang mga piniriso didto sa Pilipinas, Malaya, ug sa Singapore.[32] Ilang gibombahan ang base-militar sa Darwin, Australya, ug usab nakapa-unlod og pipila ka barko dili lamang sa Pearl Harbor, kon dili apil na usab sa Dagat sa Habagatang Tsina, Dagat nga Java, ug sa Dagat Indiyan.[33] Niadtong panahona, ang tinood lamang nga kadaogan batok sa mga Hapon mao ang pagpakgang sa ilang mga take sa Changsha sa sayong Enero, 1942,[34] ug usa ka saykolohikal nga pag-atake tungod sa usa ka pagbomba sa Tokyo, ang kapital sa Hapon niadtong Abril.[35]
Nakabawi usab ang mga Aleman. Gamit ang kawalay kahibalo sa mga Amerikano sa paggamit sa mga submarino, ang Kriegsmarine (Marina sa Alemanya) nakapa-unlod og pipila ka mga importanteng barko duol sa kabaybayonan sa Amerikanhong Atlantiko.[36] Sa disyerto milusad sila'g usa ka opensiba niadtong Enero, diin napa-atras ang mga Briton balik sa ilang mga posiyon sa Linyang Gazala sa sayong Pebrero.[37] Didto sa Unyong Sboyet, natapos ang kontra-opensiba sa mga Sobyet sa pag-abot na sa Marso.[38]
Nabali ang dagan sa gubat[usba | edit source]
Sa sayong mayo, milusad og pipila ka operasyon ang mga Hapon aron makuha ang Port Moresby gamit ang Asultong ampibiyos, aron sa ingon ilang madaot ang mga linya sa komunikasyon tali sa Estados Unidos ug sa Australya. Apan napiit sila sa mga Alyado, ug napa-atras ang mga Hapon.[39] Ang misunod nga plano sa mga Hapon, dinasig sa na-unang pagbomba sa Tokyo, mao ang pagkuha sa Atoll sa Midway, aron masirad-an ang usa ka buslot sa ilang perimetro, aron makatukod sila'g forward nga base alang sa mosunod nga mga operasyon, ug aron mapaduol ang mga Aemrikanong Carrier sa usa ka sangka diin ila kining panggub-on; ug isip panglipat, magpadala sila'g mga pwersa aron sakopon ang mga Islang Aleutyano.[40] Sa sayong Hunyo, gipatuman na sa mga Hapon ang ilang mga plano. Apan niadto pa diay'ng Mayo, nakuha ug nasabtan na sa mga Amerikano ang mga Kodigo Nabal sa mga Hapon, ug busa nahibalo na sila sa gipangplano ug mga loksayon sa mga Hapon.[41]
Ilang gigamit ang maong kahibalo aron makakuha og dakong kadaogan batok sa Marinang Imperyal sa Hapon. Uban sa nagupok nga abilidad sa paglusad og laing opensibang ampibyos, mipokus ang mga Hapon sa usa ka kampanya agi sa yuta didto sa Territoryo sa Papua alang sa usa ka laing operasyon aton makuha ang Port Moresby.[42] Alang sa mga Amerikano, ilang giplano ang laing lakang batok sa mga hapon didto sa habagatang Mga Isla sa Solomon, nga duol ra sa isla sa Guadalcanal, isip pasiunang mga lakang aron makuha ang Rabaul, usa ka dakong base sa mga hapon sa Silangang-Habagatang Asya.[43] Ang duha ka mga plano giugdan sa Hulyo, apan sa sayong Septiyembre, ang ga sangka sa Guadalcanal maoy giprayoridad sa mga Hapon, ug ang ilang mga tropa sa Bag-ong Guinea ilang gimandoan sa pag-atras gikan sa Port Moresby ngadto sa usa ka dapit amihanan sa isla.[44] Nahimong dugoon ang mga sangka sa Guadalcanal, ug daghang mga eroplano ug mga barko ang gipadala sa duha ka habig alang sa usa sangka sa atrisyon. Sa pagsugod sa 1943, napildi na ang mga hapon, ug mibiya ang ilang mga sundalo gikan sa isla.[45]
Sa Burma, ang mga pwersang Komonwelt milusad og duha ka operasyon. Ang una, usa ka opensiba ngadto sa rehiyong Arakan sa ulahing 1942, nahimong dugoon og wala magsilbi alang sa Komonwelt, ug nakapugos sa ilang pag-atrass balik sa Indiya sa Mayo sa 1943.[46] Ang ikaduha mao ang pagpadal og mga iregular nga mga pwersa luyo sa mga linya sa mga Hapon niadtong Pebrero, nga sa pagkatapos sa Abril, nakakuhag dili maayong resulta.[47]
Sa silangang prente sa mga Aleman, napakgang nila ang pipila ka opensiba sa mga Sobyet didto saPeninsulang Kerch ug sa Kharkov[48], ug human milusad sila sa ilang pangunang opensiba sa ting-init batok sa habagatang Rusya niadtong Hunyo, 1942, aron makuha ang mga mina sa lana didto sa Caucaus. Ang mga Sobyet mipili sa Stalingrad isip ilang pangunang depensa, usa ka dakbayan nga anaa gayod sa agi-anan sa mga Alemang padulong sa Caucausus. Sa tungang bahin sa Nobyembre, hapit na gayod makuha sa mga Aleman ang Stalingrad sa usa ka mapait ug dugoong panagsangka sa kadalanan sa dakbayan. Apan nabali ang dagan sa dihang mi-abot ang pipila ka panabang nga pwersa sa mga Sobyet alang sa usa ka ikaduhang kontra opensiba, nga gisugdan sa ilang pag-alirong sa mga sundalong Aleman didto sa Stalingrad[49], ug sa usa ka asulto didto sa salient sa Rzhev, duol sa Moscow, bisan tuod nga napakyas ang ulahi.[50] Sa sayong Pebrero, daghan na kaayo ang nakalas sa habig sa mga Aleman; daghan sa ilang mga tropa sa atubangang prente ang nadakban, ug ang ilang mga sundalo sa luyo napugos sa sa pag-atras balik sa mga posisyon sa wala pa sugdi ang opensiba.
Didto sa Kasadpan, ang mga kakulba nga basin atakehon sa mga Hapon ang isla sa Madagascar maoy nakatukmod sa mga Briton nga atakehon ang maong isla sa sayong mayo, 1942.[51] Milusad og usa ka opensiba ang mga Axis didto sa Libya, diin napa-atras ang mga ALyado pabalik sa Ehipto, hangtod napahunong nila ang mga Axis didto sa El Alamein.[52] Adunay gilusad nga mga raid ang mga Alyadong Commando, apan kadaghanan niini nangapakyas, ilabi na sa usa ka ampibiyos nga raid batok sa Dieppe, usa ka lugar nga gihuptan sa mga Aleman.[53] Sa Agosto, malamposong napakgaang sa mga Alyado ang ikaduhang opensibang Axis aron makuha ang El Alamein ug, ilis sa dagkong galastoan ug mga nakalas, malamposong nakapadala'g mga materyales ug suplay didto sa Malta.[54] Pipila ka bulan human niadto, miluasd ang mga ALyado og atake batok sa mga Axis duol sa Ehipto, diin ilang napaatras ang mga Axis pabalik sa Libya.[55] Kini gisundan sa usa ka Anglo-Amerikanong pagsulong sa Amihanang Aprika, nga miresulta sa mga taga-Aprika aron motabang sa mga Alyado.[56] Mibalos si Hitler pinaagi sa pagsugo sa okupasyon sa Vichy nga Pransya,[56] bisan tuod nga giguba sa mga pamunoan nga Vichy ang ilang mga Barko aron dili kini magamit sa mga Aleman.[57] Ang karon gi-alirongan nga mga Axis mi-atras ngadto sa Tunisiya, nga nakuha ra gihapon sa mga Alyado sa Mayo niadtong 1943.[58]
Mibarog ang mga Alyado[usba | edit source]
Human sa Kampanya sa Guadalcanal, milusad og pipila ka operasyon ang mga Alyado batok sa mga Hapon. Niadtong Mayo, 1943, nagpadala sila'g mga pwersa aron makuha ang mga Aleyutiyano,[59] ug human niini, milusad og dagkong mga operasyon aron ma-isolate ang Rabaul pinaagi sa pagkuha sa mga kasikbit nga isla niini, ug aron mabuslot ang permitrong Hapon sa Sentrong Psipiko didto sa mga isla sa Gilbert ug marshall.[60] Sa pagkatapos sa Marso, 1944, nagmalamposon ang mga Alyado, ug usab nakuha ang laing base-militar sa mga Hapon didto sa mga Islang Caroline. Niadtong Abril, milusad ug usa ka operasyon ang mga Alyado aron bawi-on ang Kasadpang Bag-ong Guinea.[61]
Sa mainland nga Asya, milusad og duha ka dagkong opensiba ang mga Hapon. Ang una, nga gisugdan niadtong Marso 1944, usa ka opensiba aron makuha ang mga posisyong Briton didto sa Assam, Indiya,[62] nga wala magdugay milapad aron usab kuhaon ang mga posisyon sa mga Komonwelt didto sa Imphal ug sa Kohima;[63] apan niadtong Mayo, ang ubang mga pwersang Hapon maoy gi-alirongan didto sa Myitkyina sa mga Pwersang Tsino, kinsa misulong sa Amihanang Burma sa ulahing bahin sa 1943.[64] Ang ikaduhang opensibang Hapon nahitabo didto sa Tsina, nga ang tumong mao ang pagpildi sa pangunang mga pwersa sa Tsina, ang pagsecure sa mga riles alang sa mga teritoryong Hapon, ug sa pagkuha sa mga tugpahanan sa mga Alyado.[65] Niadtong Hunyo, nakuha sa mga Hapon ang probinsiya sa Henan, ug misugod sa lain na usab nga atake batok sa Changsha, sa probinsiya sa Hunan.[66]
Didto sa Mideterraneano, ang mga Alyado milusad ug usa ka atake sa Sisilya sa sayong Hulyo, 1943. Ang maong pag-atake sa usa ka teritoryo sa Italya, inubanan sa nahiunang mga kapildihan, maoy naka-ingon sa pagpakanaog , pagpadakop, ug pagpatay kang Mussolini sa ulahing bahin niadtong buwana.[67] Gisundan dayon sa mga Alyado ang maong kadaogan pinaagi sa pag-atake sa Italya mismo sa sayong Septiyembre, nga gisundan sa pagsurender sa mga Italyano ngadto sa mga Alyado.[68] Sa dihang gipubliko ang maong pagsurender niadtong Serptiyembre 8, mibalos ang Alemanya pinaagi sa pagdis-arma sa mga Italyanong sundalo nga naa sa ilang hurisdiksiyon, pag-ilog sa mga Italyanong teritoryo,[69] ug sa pagtukod og mga serye sa mga linyang pangdepensa.[70] Niadtong Septiyembre 12, adunay pipila ka espesyal nga mga pwersang Aleman ang mi-rescue kang Mussolini, kinsa mitukod og usa ka bag-ong "estadong kliyente" sa mga bahin sa Italya nga anaa ubos sa mga Aleman.[71]
Misulong ang mga Alyado, hangtod naabot nila ang main nga mga base sa linyang pangdepensa sa mga Aleman sa tungang bahin sa Nobiyembre.[72] Sa Enero 1944, milusad og pipila ka atake ang mga Alyado aron makuha ang mga linyang pangdepensa didto sa Monte Cassino, ug misulay sa pagkuha sa mga flank sa mga Axis pinaagi ang pipila ka mga pagdunggo didto sa Anzio. Sa ulahing bahin sa Mayo, nagmalamposon ang duha ka opensiba ug, bugti sa pag-ipsot sa pipila ka mga dibisyong Aleman, nakuha nila ang Rome niadtong Hunyo 4.[73]
Napakyas usab ang pipila ka operasyong Aleman didto sa Atlantiko. Niadtong Mayo 1943, tungod sa kadaghan sa ilang mga submarinong nangaguba, ilang gipahunong ang mga ilang mga opensibang nabal. Ang mga kapildihan bunga sa mga pangontrang-lakang sa mga Alyado nga epektibo kaayo batok sa mga taktika sa Kriegsmarine.[74]
Didto sa Unyong Sobyet, ang mga Aleman mihurot sa ilang panahon sa tungang bahin sa 1943 aron mangandam alang sa usa ka dakong opensiba sa rehiyon sa Kursk; apan nangandam sad ang mga Sobyet sa maong opensiba, ug sila nagbutang og daghang mga portipikasyon.[75] Niadtong Hulyo 4, misulong ang mga Aleman, apan hapit usa ka semana human adto, gihunong ni Hitler ang pag-atake.[76] Tungod niadto, nakalusad ang mga Sobyet sa usa ka dakong kontra-opensiba ug, sa pag-abot na sa Hunyo sa 1944, nakapa-atras na sa daghang mga Aleman gikan sa Unyong Sobyet. Kay naneyutralisar na man ang ilang mga teritoryo, milusad ang mga Sobyet og pipila ka inkursiyon didto sa Romanya.[77]
Sa Nobiyembre 1943, si Franklin Roosevelt ug Winston Churchill nakigkita kang Chian Kai-shek didto sa Cairo, ug dayon uban kang Josef Stalin didto sa Tehran. Sa unang kumperensiya, ilang giplano ang pag-uli sa mga teritoryong na-ilog sa mga Hapon inig kahuman sa gubat, ug ang sa ulahing kumperensiya, nagkasabot sila sa pag-atake sa Uropa inig ka 1944, ug nga ang Unyong Sobyet modeklara og gubat sa Hapon tulo ka buwan human mapildi ang Alemanya.
Nagkaduol na ang mga Alyado[usba | edit source]
Niadtong Hunyo 1944, ang mga Alyado sa Kasadpan milusad og usa ka pag-atake sa amihanang Pransiya ug sa Agosto, human gi-reassign ang pipila ka mga Alyadong dibisyon sa Italya, misulong usab sa habagatang Pransiya;[78] sa pagka-Agosto 25, nabawi na sa mga Alyado ang Paris.[79] Sa ulahing bahin sa tuig, ang mga Alyado sa Kasadpan mipadayon sa pagtukmod sa mga Aleman gikan sa Kasadpang Uropa. Sa Italya, nakuha na nila ang kataposan nga linyang pangdepensa.
Sa Silangang Prente sa mga Aleman, milusad og pipila ka mga opensiba ang mga Sobyet. Ila kining gisugdan sa sayong Hunyo, diin ilang gisulong amg Finland, Belarus, Ukraine ug Silangang Poland, Romanya, ug Hungary.[80] Nagmalamposon ang maong mga opensiba, ug ang Bulgaria, Romanya, ug Finland, misurender sa mga Sobyet.[81]
Sa pag-abot na sa Hulyo, ang mga pwersang Komonwelt sa Habagatang-Silangang Asya nakapakgang na sa mga pag-atake didto sa Assam, diin ilang napa-atras ang mga Hapon balik sa Sapa sa Chindwin,[82] samtang nakuha sa mga Tsino ang Myitkyina. Apan didto sa Tsina, nagmadaogon ang mga Hapon, uban sa ilang pagkuha sa Changsha sa sayong Hunyo ug sa dakbayan sa Hengyang sa sayong Agosto.[83] Human niadto, ilang gisulong ang lalawigan sa Guanxi, diin nakadaog sila sa pipila ka mga sangka batok sa mga Tsino didto sa Guilin ug sa Liuzhou sa ulahing bahin sa Nobiyembre.[84]
Sa pasipiko, nagpadayon sa pag-atake ang mga Amerikano sa perimetro sa mga Hapon. Sa tungang bahin sa Hunyo, 1944, ilang gisugdan ang usa ka opensiba didto sa mga isla sa Mariana ug Palau. Nakakuha usab sila'g usa ka dakong kadaogan batok sa mga Hapon didto sa Dagat sa Pilipinas sulod lamang sa pipila ka adlaw. Sa ulahing Oktubre, ilang gisulong ang isla sa Leyte, Pilipinas; human niadto, ang mga Alyado nakakuha'g dakong kadaogan batok sa mga Hapon didto sa Golpo sa Leyte.[85]
Nahugno ang mga Axis[usba | edit source]
Niadtong Disyembre 16, 1944, milusad og usa ka kontra-atake didto sa Ardennes batok sa mga Alyado. Midagan og unom ka semana aron kini pakgagon sa mga ALyado. Ang mga Sobyet mi-atake agi sa Hungary, samtang gibiyaan sa mga Aleman ang Gresya ug Yugoslavia. Sa italya, ang mga Alyado nagpabiling natanggong sa mga nahibiling linyang pangdepensa sa mga Aleman.
Sa tungang bahin sa Enero 1945, gi-atake sa mga Sobyet ang Poland, diin sila mi-abante gikan sa Vistula ngadto sa sapa sa Oder sa Alemanya. Human niini, ilang gi-atake ang Silangang Prusya.
Niadtong Pebrero 4, ang mga lider sa Estados Unidos, Britanya, ug sa Unyong Sobyet, nagtigom didto sa Yalta. Sila nagkasabot sa pag-okupar sa tapos-gubat nga Alemanya, ug sa pag-apil sa Unyong Sobyet sa gubat batok sa mga Hapon.
Niadtong Pebrero, ang mga Alyado sa Kasadpan nakasulod na sa Alemanya, samtang ang mga Sobyet Pomeraniya ug Silesiya. Niadtong Marso, nakatabok na ang mga Alyado sa amihanang bahin sa sapa sa Rin, ug ang habagatang bahin sa Rin-Ruhr, diin daghang mga Aleman ang ilang naalirongan, samtang ang mga Sobyet mimartsa na sa Vienna. Sa sayong Abril, nakaabante na ang mga Alyado didto sa Italya ug midiretso sa Alemanya, samtang sa ulahing Abril ang mga Sobyet misulong na sa Berlin.
Niadtong Abril 12, namatay si Presidente Roosevelt, ug siya gipulihan ni Harry Truman. Gipatay si Mussolini sa mga Italyanong partisano niadtong Abril 28. Duha ka adlaw human niini, nagpakamaaty si Hitler.
Daghang mga pwersang Aleman ang misurender didto sa Italya niadtong Abril 29, ug ang Alemanya mismo misurender niadtong Mayo 7.
Sa teyatrong Pasipiko, mipadayon ang mga Amerikano sa ilang pagsulong sa Pilipinas, diin nakuha na nila ang Leyte sa kataposan sa 1944. Gisulong nila ang Luzon niadtong Enero 1945, ug ang Mindanao niadtong Marso. Napildi usab sa mga Briton ug mga Tsino ang mga Hapon didto sa amihanang Burma gikan niadtong Oktubre hangtod Marso, dayon miabante ang mga Briton didto sa Rangoon niadtong Mayo 3.
Mipadayon ang mga Amerikano ngadto sa nasod sa Hapon, diin ilang nakuha ang Iwo Jima niadtong marso, ug ang Okinawa niadtong Hunyo. Giguba sa mga Tigbombang Amerikano ang mga dakbayan ug lungsod nga Hapon.
Niadtong Hulyo 11, nagtigom ang mga lider nga Alyado didto sa Potsdam, Alemanya. Didto ilang gikumpirma ang ilang nahiunang mga kasabotan bahin sa Alemanya, ug gidemanda ang unkondisyonal nga pagsurender sa Hapon, diin sila mitataw nga "ang alternatibo sa Hapon mao ang paspas ug kumpletong destruksiyon".
Wala dawata sa mga Hapon ang mga termino sa Potsdam; busa gitagak sa mga Amerikano ang duha ka bomba atomika didto sa Hiroshima (Agosto 6) ug sa Nagasaki (Agosto 9). Niadtong Agosto 15, 1945, misurender ang mga Hapon, busa natapos na gayod ang gubat.
Epekto[usba | edit source]
Aron mapadayon ug mapalambo ang kalibotanong kalinaw, giporma sa mga Alyadoa ng Hiniusang mga Nasod, nga opisyal nga natukod niadtong Oktubre 24, 1945.
Apan bisan pa niini, nadaot ang relasyon sa mga KAsadpang Alyado ug ang Unyong Sobyet, tungod sa ilang pagtukod sa kaugalingong mga "sphere sa impluwensiya". Ang Uropa nabahin tali sa Kasadpanon ug Sobyet nga "sphere" tungod sa Puthaw nga Kurtina. Sa Asya, ang Asya maoy gitunga sa duha ka kampo. Ang maong mga pagkabahin maoy unang timailhan sa Bugnaw nga Gubat tali sa AMerika ug sa Unyong Sobyet.
Nangamatay, nangaangol, ug mga atrosidad[usba | edit source]
Nagkalain-lain ang mga estimate sa tibuok nga nangamatay sa gubat. Apan dili mominos 60 milyones ka mga tawo ang nangamatay, hapit 20 milyon niini ang mga sundalo ug 40 milyon ang mga sibilyan. Ang Unyong Sobyet nawad-ag 27 milyon ka mga tawo, hapit katunga sa mga nangamatay sa tibuok gubat. Sa toal nga nangamatay, 85% ang mga Alyado (kasagaran Sobyet ug mga Tsino) ug 15% mga Axis. Adunay bana-bana nga 12 milyon ka sibilyan ang nakalas didto sa mga kampo sa Holocaust, 1.5 milyon tungod sa bomba, 7 milyon sa Uropa tungod sa ubang mga hinungdan, ug 7.5 milyon sa Tsina tungod sa lain-laing mga hinungdan.
Holocaust ug Kampo sa Konsentrasyon[usba | edit source]
Ang Holocaust mao ang pagpatay sa hapit 6 milyon ka mga Uropeyong Hudiyo, kuyog ang 6 milyon pang uban kinsa giingon "dili takos sa kinabuhi" (apil niini ang mga daota'g pangisip, mgaPinirisong Sobyet, mga homosekswal, Mason, Saksi ni Jehovah, ug uban pa) isip parte sa dakong programa sa "Etnikong pangpaglimpyo" sa mga Nazi, ubos sa pagdumala ni Adolf hitler.
Aduna usa'y mga kampo sa konsentrasyon ang pipila ka mga nasod. Usa na niini mao ang Gulag sa mga Sobyet, diin daghang mga lumulopyo sa Poland, Lithuania, Latvia, ug Estonia ang nangamatay. Daghan usab ang nangamatay sa mga Kampo sa POW sa mga Hapon, diin daghan ang gigamit isip kampo sa paggama.
Mga Paghusay sa Gubat[usba | edit source]
Niadtong 1945 hangtod 1951, daghang mga opisyal nga Aleman ug mga Hapon ang gihusay alang sa mga krimen batok sa kalinaw, batok sa katawhan, sa paglusad ug mga gubat sa agresyon, ug ubang mga krimen. Ang mga Aleman gidala sa Mga Paghusay sa Nuremberg, samtang ang mga Hapon didto sa Mga Paghusay sa Tokyo. Daghan sa mga sinumbong ang nakita-ang sad-an, ug pipila ang gipangbitay. Ang uban, aron dili mapauwawan sa publikong bitay, nagpakamatay sa ilang mga selda.
Mga bag-ong armas ug mga pamaagi sa gubat[usba | edit source]
Sa dagan sa gubat, ang mga abyon nagpabilin sa ilang papel isip tigpaniid, tig-atake, tigbomba, ug isip suporta sa mga tropa sa yuta. Apan mas gipadak-an ang ilang kapasidad sa pagbuhat niini. Aduna usay bag-ong mga papel nga gibuhat ang mga abyon, sama sa airlift, ang daling pagpadala sa mga tawo, ekipo, o mga materyal sa lain-laing lugar[86]. Gigamit usab ang prinsipyo sa Estratihikong pagpamomba, ang pagbomba sa mga sibilyan nga lugar aron madaot ang industriya ug ang morale sa kaaway.[87] Aron mapakgang ang mga abyon sa kaaway, gigamit usab ang mga teknolohiya sama sa radar, ug mga anti-abyong mga armas. Pipila sa mga inilang mga eroplano nga gigamit sa gubat mao ang Messerchmitt 109, Supermarine Spitfire, ug ang B29 Flying Fortress.
Sa kadagatan, miliko ang teknolohiya - gikan sa padak-anay sa mga barko, kini nahimong padaghanay sa mga eroplanong masulod sa mga barko. gigamit sa mga entrante ang mga aircraft carriers (mga barko diin makatugpa ang mga abyon), ug mga submarino. Gigamit usab ang mga estilo sa escort ug mga convoy, diin ang mga barko nga huyang pagakuyogan sa mga barkong mas kusgan. Gilaoman usab sa mga entrante ang dakong papel nga pagahuptan sa mga submarino.[88] Ang Britanya midirekta sa mga siyentista niini aron mapakusgan ang depensa niini batok sa mga submarino, gamit ang mga armas ug ang teknolohiya nga sonar. Ang Alemanya, sa iyang bahin, nagpakusog sa opensiba gamit ang iyang Tipo VII nga Submarino ug ang mga taktika nga Wolf Pack.[89]
Dako ang nabag-o sa pakiggubat sa yuta. Niini nga gubat, nahimong mas paspas ang mga sangka sa kayutaan. Usa ka bag-ong pamaagi ang konsepto sa gihiusang mga armas, diin hugot ang koordinasyon sa nagkalain-laing elemento sa kasundalohan. Ang Tanke, nga gigamit kaniadto aron mosuporta sa inpantriya, mi-evolve isip labing importanteng armas sa gubat. Gipakusgan ang tanke aron mas daling makatira, makadagan, ug aron dugay nga madutlan. Gidisenyo usab ang mga antitanke nga mga armas, apil na niini ang mga artileriya, bazooka, mina, ug mga mas kusgang tanke. Apan, bisan sa mekanisasyon sa gubat, ang inpantriya maoy nagpabilin nga "bukog" sa kasundalohan. Ang mga kabag-ohan nga mitumaw mao ang armas nga gigamit. Niining gubata, giinkorporar sa kasundalohan ang paggamit sa mabitbit nga mga machine gun, semiawtomatikong riple, ug mga submakinang pusil. Ang ripleng pang-asulto, usa ka imbensyon sa ulahing bahin sa gubat, maoy nahimong standard nga pusil sa hapit tanang mga kasundalohan human ang gubat.
Gipakita sa mga Nazi ang usa ka bag-ong pamaagi, ang blitzkrieg (kilat nga gubat). Niining pamaagiha, bombahan una sa mo-atake ang mga lungsod, mga portipikasyon, komunikasyon, ang ilang atakehon. Sundan kini sa pag-atake sa mga tropa nga suportado sa mga tanke ug mga eroplano. Aduna usa'y mga commando o mga paratrooper nga ihulog sa kampo sa kaaway isip tigsabotahe. Tungod niini, mas paspas nang daugon ang mga sangka.
Alang sa komunikasyon, gipahugtan sa mga kombatante ang ilang seguridad sa pagpadala og mga mensahe sa panggubatan. Ilang gigamit ang mga codes alang sa kriptograpiya pinagi sa mga makina alang sa pag-cipher sa ilang mga mensahe. Ang labing inila sa maong mga makina mao ang makinang Enigma sa Alemanya. Kini nadekripto sa mga Alyado, nga maoy hinungdan sa ilang pagkasayod sa mga plano sa Alemanya.[90] Pipila ka dakong imbensyon tungod sa gubat mao ang kinaunhang maprogram nga mga kompyuter (ang Z3, Colossus, ug ang ENIAC).
Apan ang labing makalilisang ug gikahadlokang armas mao ang bombang atomika. Ang Hiroshima ug Nagasaki, mga dakbayang Hapon, maoy nakatilaw sa gahom nukleyar sa mga Amerikano. Tuod man, natapos ang gubat tungod sa armas nukleyar. Apan kini maoy nag-abli sa mas kuyaw nga matang sa gubat, ang Gubat Nukleyar, nga hapit mahitabo niadtong Tugnaw'ng Gubat.
Reperensya[usba | edit source]
- ↑ Mayer, E. (2000) "World War II" course lecture notes on Emayzine.com (Victorville, California: Victor Valley College)
- ↑ Coleman, P. (1999) "Cost of the War," World War II Resource Guide (Gardena, California: The American War Library)
- ↑ Shaw, Anthony. World War II Day by Day, pg. 35
- ↑ Myers, Ramon; Peattie, Mark. The Japanese Colonial Empire, 1895-1945, pg. 458
- ↑ Wouk, Herman. The Winds of War, pg. 72
- ↑ Brody, J. Kenneth. The Avoidable War: Pierre Laval and the Politics of Reality, 1935-1936, pg. 4
- ↑ Zaide, Sonia : World Histroy
- ↑ Bilhartz, Terry D.; Elliott, Alan C. Currents in American History: A Brief History of the United States, pg. 179
- ↑ Murray, Williamson; Millett, Allan Reed. A War to Be Won: Fighting the Second World War, pg. 165
- ↑ Knell, Hermann. To Destroy a City: Strategic Bombing and Its Human Consequences in World War II, pg. 205
- ↑ Clogg, Richard. A Concise History of Greece, pg. 118
- ↑ Jackson, Ashley. The British Empire and the Second World War, pg. 106
- ↑ Weinberg, Gerhard L. A World at Arms: A Global History of World War II, pg. 229
- ↑ Stewart, Vance. Three Against One: Churchill, Roosevelt, Stalin Vs Adolph Hitler, pg. 159
- ↑ The London Blitz, 1940. Eyewitness to History (2001). Retrieved on 2008-03-11.
- ↑ Joes, Anthony James. Resisting Rebellion: The History And Politics of Counterinsurgency, pg. 224
- ↑ Fairbank, John King. China: A New History, pg. 320
- ↑ Garver, John W. Chinese-Soviet Relations, 1937-1945: The Diplomacy of Chinese Nationalism, pg. 114
- ↑ Weinberg, Gerhard L. A World at Arms: A Global History of World War II, pg. 195
- ↑ Shukman, Harold. Stalin's Generals, pg. 113
- ↑ Burroughs, William James. Climate: Into the 21st Century, pg. 115
- ↑ Whymant, Robert. Stalin's Spy: Richard Sorge and the Tokyo Espionage Ring, pg. 314
- ↑ Pravda, Alex; Duncan, Peter J. S. Soviet-British Relations Since the 1970s, pg. 29
- ↑ Heptulla, Najma. The Logic of Political Survival, pg. 131
- ↑ Louis, William Roger. More Adventures with Britannia: Personalities, Politics and Culture in Britain, pg. 223
- ↑ Gannon, James. Stealing Secrets, Telling Lies: How Spies and Codebreakers Helped Shape the Twentieth Century, pg. 76
- ↑ Morgan, Patrick M. Strategic Military Surprise: Incentives and Opportunities, pg. 51
- ↑ Ropp, Theodore. War in the Modern World, pg. 363
- ↑ Thurman, M. J.; Sherman, Christine. War Crimes: Japan's World War II Atrocities, pg. 68
- ↑ Mingst, Karen A.;Karns, Margaret P. United Nations in the Twenty-First Century, pg. 22
- ↑ Dunn, Dennis J. Caught Between Roosevelt & Stalin: America's Ambassadors to Moscow, pg. 157
- ↑ Klam, Julie. The Rise of Japan and Pearl Harbor, pg. 27
- ↑ Hill, J. R.; Ranft, Bryan. The Oxford Illustrated History of the Royal Navy, pg. 362
- ↑ Hsiung, James Chieh; Levine, Steven I. China's Bitter Victory: The War with Japan, 1937-1945, pg. 158
- ↑ Chun, Clayton K. S. The Doolittle Raid 1942: America's First Strike Back at Japan, pg. 88
- ↑ Gooch, John. Decisive Campaigns of the Second World War, pg.52
- ↑ Molinari, Andrea. Desert Raiders: Axis and Allied Special Forces 1940-43, pg. 91
- ↑ Welch, David. Modern European History, 1871-2000: A Documentary Reader, pg. 102
- ↑ Maddox, Robert James. The United States and World War II, pgs. 111-112
- ↑ Salecker, Gene Eric. Fortress Against the Sun: The B-17 Flying Fortress in the Pacific, pg. 186
- ↑ Ropp, Theodore. War in the Modern World, pg. 368
- ↑ Weinberg, Gerhard L. A World at Arms: A Global History of World War II, pg. 339
- ↑ Gilbert, Adrian. The Encyclopedia of Warfare: From Earliest Times to the Present Day, pg. 259
- ↑ Swain, Bruce. A Chronology of Australian Armed Forces at War 1939-45, pg. 197
- ↑ Hane, Mikiso. Modern Japan: A Historical Survey, pg. 340
- ↑ Marston, Daniel. The Pacific War Companion: From Pearl Harbor to Hiroshima, pg. 111
- ↑ Brayley, Martin. The British Army, 1939-45, pg. 9
- ↑ Read, Anthony. The Devil's Disciples: Hitler's Inner Circle, pg. 764
- ↑ Badsey, Stephen. The Hutchinson Atlas of World War II Battle Plans: Before and After, pgs. 235-236
- ↑ Black, Jeremy. World War Two: A Military History, pg. 119
- ↑ Paxton, Robert O. Vichy France: Old Guard and New Order, 1940-1944, pg. 313
- ↑ Rich, Norman. Hitler's War Aims: Ideology, the Nazi State, and the Course of Expansion, pg. 178
- ↑ Penrose, Jane. The D-Day Companion, pg. 129
- ↑ Thomas, David Arthur. A Companion to the Royal Navy, pg. 265
- ↑ Thomas, Nigel. German Army 1939-1945 (2): North Africa & Balkans, pg. 8
- ↑ 56.0 56.1 Ross, Steven T. American War Plans, 1941-1945: The Test of Battle, pg. 38
- ↑ Bonner, Kit; Bonner, Carolyn. Warship Boneyards, pg. 24
- ↑ Collier, Paul. The Second World War (4): The Mediterranean 1940-1945, pg. 11
- ↑ Thompson, John Herd; Randall, Stephen J. Canada and the United States: Ambivalent Allies, pg. 164
- ↑ Freedom from Fear: The American People in Depression and War, 1929-1945, pg. 610
- ↑ Rottman, Gordon L. World War II Pacific Island Guide: A Geo-Military Study, pg. 228
- ↑ Lightbody, Bradley. The Second World War: Ambitions to Nemesis, pg. 224
- ↑ Zeiler, Thomas W. Unconditional Defeat: Japan, America, and the End of World War II, pg. 60
- ↑ Craven, Wesley Frank; Cate, James Lea. The Army Air Forces in World War II, Volume Five - The Pacific, Matterhorn to Nagasaki, pg. 207
- ↑ Hsiung, James Chieh; Levine, Steven I. China's Bitter Victory: The War with Japan, 1937-1945, pg. 163
- ↑ Coble, Parks M. Chinese Capitalists in Japan's New Order: The Occupied Lower Yangzi, 1937-1945, pg. 85
- ↑ O'Reilly, Charles T. Forgotten Battles: Italy's War of Liberation, 1943-1945, pg. 32
- ↑ McGowen, Tom. Assault From The Sea: Amphibious Invasions in the Twentieth Century, pgs. 43-44
- ↑ Lamb, Richard. War in Italy, 1943-1945: A Brutal Story, pgs. 154-155
- ↑ Hart, Stephen; Hart, Russell. The German Soldier in World War II, pg. 151
- ↑ Blinkhorn, Martin. Mussolini and Fascist Italy, pg. 52
- ↑ Read, Anthony; Fisher, David. The Fall of Berlin, pg. 129
- ↑ Havighurst, Alfred F. Britain in Transition: The Twentieth Century, pg. 344
- ↑ Read, Anthony. The Devil's Disciples: Hitler's Inner Circle, pg. 804
- ↑ Glantz, David M. From the Don to the Dnepr: Soviet Offensive Operations, December 1942-August 1943, pgs. 216-217
- ↑ Kershaw, Ian. Hitler, 1936-1945: Nemesis, pg. 592
- ↑ Chubarov, Alexander. Russia's Bitter Path to Modernity: A History of the Soviet and Post-Soviet Eras, pg. 122
- ↑ Zaloga, Steven J. US Armored Units in the North African and Italian Campaigns 19422-45, pg. 81
- ↑ Badsey, Stephen. Normandy 1944: Allied Landings and Breakout, pg. 91
- ↑ Wiest, Andrew A.; Barbier, M. K. Strategy and Tactics Infantry Warfare pgs. 65, 66
- ↑ Wiktor, Christian L. Multilateral Treaty Calendar - 1648-1995, pg. 426
- ↑ Marston, Daniel. The Pacific War Companion: From Pearl Harbor to Hiroshima, pg. 120
- ↑ Jowett, Philip S. The Japanese Army, 1931-45, pg. 8
- ↑ Howard, Joshua H. Workers at War: Labor in China's Arsenals, 1937-1953, pg. 140
- ↑ Cook, Chris; Bewes, Diccon. What Happened Where: A Guide to Places and Events in Twentieth-Century History, pg. 305
- ↑ Tucker, Spencer; Roberts, Priscilla Mary. Encyclopedia of World War II: A Political, Social, and Military History, pg. 76,
- ↑ Levine, Alan J. The Strategic Bombing of Germany, 1940-1945, pg. 217
- ↑ Burcher, Roy; Rydill, Louis. Concepts in Submarine Design, pg. 15
- ↑ Burcher, Roy; Rydill, Louis. Concepts in Submarine Design, pg. 16
- ↑ Ratcliff, Rebecca Ann. Delusions of Intelligence: Enigma, Ultra and the End of Secure Ciphers, pg. 11